1864.01.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΣΙʹ.

Τῆς 27 Ἰανουαρίου 1864.

(Δευτέρα.)

Ὥρα 1 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πληρεξούσιος Κύριος Σολιώτης ζητεῖ 15 ἡμερῶν ἀπουσίας ἄδειαν, νὰ δοθῇ;

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις τοῦ πληρεξουσίου Κυρίου Ἰαλέμου. «Ὁ Δημοσθένης Στάϊκος, ὑψώσας πρῶτος τὴν σημαίαν τῆς Ὀκτωβριανῆς ἐπαναστάσεως εἰς Βόνιτσαν, δὲν ὑπάγεται εἰς τοὺς ὅρους τοῦ ὑπὸ στοιχ. ΟΣΤʹ. ψηφίσματος περὶ τῶν ἐκ πολιτῶν ὀνομασθέντων ἀνθυπασπιστῶν.» Ὁ Κύριος πληρεξούσιος νὰ ὁρίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναπτύξεως.

§6ΙΑΛΕΜΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δύναται νὰ ἀναπτυχθῇ τώρα.

§7ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει κἀμμία ἀφορμὴ πρὸς συζήτησιν.

§8Δ. ΓΡΙΒΑΣ. Ὄχι· ἔχομεν κἄτι νὰ προσθέσωμεν.

§9ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος, καὶ λέγω νὰ τελειώσωμεν τώρα.

§10Δ. ΓΡΙΒΑΣ. Πιθανὸν νὰ ἀμφιβάλλῃ κἀνείς, διότι ὅλοι δὲν εἶχον μέρος τότε.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ γείνῃ ἀνάπτυξις ἀμέσως νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§12ΙΑΛΕΜΟΣ. Ὄχι, ἀνάπτυξις, ἀλλὰ συζήτησις.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ· εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ.

§14Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὴ ἡ πρότασις εἶναι ἐκκρεμὴς πρὸ δύω μηνῶν· (θόρυβος).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, Κύριοι, νὰ ἐπέλθῃ ἡ τάξις.

§16ΙΑΛΕΜΟΣ. Ἡ προθυμία, Κύριοι, τὴν ὁποίαν βλέπω εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, μὲ ἐνθαῤῥύνει νὰ ζητήσω ὄχι μόνον τὸ κατεπεῖγον κατὰ τὸν κανονισμὸν, ἀλλὰ τὸ κατεπεῖγον πρὸς ἄμεσον συζήτησιν αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Ὁ Δημοσθένης Στάϊκος εἶναι, καθὼς ὅλοι γνωρίζετε, ὁ πρῶτος ὑψώσας τὴν σημαίαν τῆς ἐπαναστάσεως εἰς Βόνιτσαν, εἶναι νέος, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν εἰς τὸν στρατὸν ἓν ἔτος, αἴφνης ἐβλήθη ἐκτὸς τοῦ στρατιωτικοῦ σταδίου δυνάμει τοῦ ψηφίσματος, εἰς τὸ ὁποῖον ὡρμήθητε ἔκ τινων ἰδεῶν, τὰς ὁποίας δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκτιμήσω, ἀλλὰ ἀπὸ τὰς ὁποίας παρεσύρθητε τότε. Ὁ Δημοσθένης Στάϊκος, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἐκινδύνευσε πρὸ παντὸς ἄλλου, ἐθυσίασε τὸ νομικὸν στάδιον, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχε δοθῆ καὶ τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐγκαταλείψει, χάριν τῆς συνωμοσίας καὶ τῆς ἐπαναστάσεως. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, ἐπειδὴ καὶ ἄλλοτε ἐσυζητήθη καὶ ἡ ὑπόθεσις αὕτη, καὶ ἄλλοτε ἐπροτάθη ἡ ἐξαίρεσις τοῦ Δημοσθένους Σταΐκου, νομίζω, ὅτι σήμερον πρέπει νὰ προβῇ ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεώς μου, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν κανονισμόν, διότι οὗτος καὶ ἄλλοτε, καθόσον ἠξεύρετε, ἐλησμονήθη, διότι τὸ ἄρθρον, τὸ ὁρίζον τὸ κατεπεῖγον, δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον, ὥστε νὰ γείνῃ σεβαστὸν, καὶ πολλάκις τὸ παρεβιάσαμεν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ προβῇ σήμερον ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν κανονισμὸν, καὶ διότι ὑπεβλήθη πρὸ πολλοῦ. Σημ. Ἀνάγνωθι ὡς ἑξῆς τὰ παραλειφθέντα ἐν Γʹ. Τόμῳ σελ. 318 ψηφίσματα τῆς Συνελεύσεως. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· «Ἡ ἐκλογὴ τοῦ νέου Προέδρου τῆς Συνελεύσεως ἀναβάλλεται ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα, ἰσχύοντος τοῦ ὑπάρχοντος μέχρι τῆς νέας ἐκλογῆς. Τὸ παρὸν ψήφισμα δημοσιευθήτω διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις «Ἐπειδὴ ἡ κατάστασις διαφόρων ἐπαρχιῶν ἀπαιτεῖ παρουσίαν στρατοῦ πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς τάξεως καὶ τῆς τακτικῆς τῶν φόρων εἰσπράξεως, Ψηφίζει· Αʹ. Τὰ διάφορα σώματα τοῦ ἐν τῇ πρωτευούσῃ στρατοῦ θέλουσι μεταβῆ ἀμέσως εἰς τὰς ὁρισθησομένας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπαρχίας. Βʹ. Ἡ ἀσφάλεια τῆς πρωτευούσης ἀνατίθεται εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Γʹ. Κατὰ συνέπειαν, καθιστάμεναι περιτταὶ, καταργοῦνται αἱ θέσεις τοῦ στρατιωτικοῦ διοικητηρίου καὶ τοῦ ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς. Δʹ. Ἡ διεύθυνσις τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς συγχωνεύεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν. Εʹ. Τὰ καθήκοντα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἀνατίθενται προσωρινῶς εἰς τοὺς οἰκείους δημάρχους.» Τὸ παρὸν ψήφισμα δημοσιευθήτω διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· Ἐκλέγει νέον ὑπουργεῖον ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ Κυρίου Μ. Ῥούφου ἄνευ χαρτοφυλακείου ὡς ἐφεξῆς. Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν Ἀθ. Γ. Πετιμεζᾶς Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν Π. Καλλιγᾶς Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, Εὐθ. Κεχαγιᾶς Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν, Ἰω. Κλίμακας Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν, Γ. Μπούμπουλης Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, Πέτρος Μαυρομιχάλης Ὑπουργεῖον Ἐκκλησιαστικῶν καὶ δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, Β. Νικολόπουλος. Τὸ παρὸν ψήφισμα δημοσιευθήτω διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.»

§17ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Νὰ ὑποβάλητε τὴν πρότασιν ταύτην εἰς τὴν ποίαν περιέχονται τ’ ἄλλα ὀνόματα.

§18ΙΑΛΕΜΟΣ. Πρόκειται ἐξαιρετικῶς περὶ τοῦ Σταΐκου.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λυποῦμαι, διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ ὑπακούσω εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ τοῦτο τὸ κάμνω, διότι ὀφείλω πρὸ παντὸς νὰ σεβασθῶ τὸν νόμον, τοῦ ὁποίου τὴν τήρησιν ἀνεθέσατε εἰς ἐμὲ, δὲν ἐπέρχεται κᾀμμία θυσία ἐὰν ἡ πρότασις κηρυχθῇ κατεπείγουσα, τυπωθῇ, καὶ συζητηθῇ τὴν Παρασκευήν (θόρυβος). Ἰδοὺ τὶ λέγει ὁ κανονισμός· «Εἰς περιστάσεις, ὧν τὸ κατεπεῖγον, προτεινόμενον ὑπό τινος τῶν πληρεξουσίων, κρίνεται παραδεκτέον παρὰ τῆς Συνελεύσεως, ἡ πρότασις ἀναγινωσκομένη τυποῦται καὶ συζητεῖται εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν, περιλαμβανομένη εἰς τὴν ἡμερησίαν αὐτῆς διάταξιν.» (θόρυβος).

§20ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τῶν λόγων τοῦ Κ. Προέδρου κάμνω ἔγκλησιν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, διότι νομίζω ὅτι μεγαλείτερος κανονισμὸς εἶναι ἡ θέλησις καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως. Λοιπὸν ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, ἐὰν θέλῃ νὰ παραλείψῃ τὸν κανονισμόν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρᾶγμα ἀντιβαῖνον εἰς τὸν κανονισμὸν, δὲν εἰμπορῶ νὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν.

§22Δ. ΓΡΙΒΑΣ. Ὄχι, διότι εἶναι δύω μηνῶν δουλιὰ, ἡμεῖς δὲν ἐπιμένομεν παρὰ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις. (Θόρυβος)

§23ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι πρότασις, εἶναι ἑρμηνεία.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε ἑρμηνείαν ἁπλῶς;

§25ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε θὰ διατυπωθῇ ὡς ἀκολούθως ἡ πρότασις, «ἡ Συνέλευσις, ἀποφαινομένη ὅτι ὁ Κ. Δημοσθένης Στάϊκος, ὑψώσας πρῶτος τὴν σημαίαν τῆς 8βριανῆς ἐπαναστάσεως εἰς Βόνιτσαν, δὲν ὑπάγεται εἰς τοὺς ὅρους τοῦ ὑπὸ στοιχ. ΟΣΤʹ. ψηφίσματος περὶ τῶν ἀπὸ πολιτῶν ὀνομασθέντων ἀνθυπασπιστῶν, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§27ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Συγχωρήσατέ μοι νὰ προσθέσω δύω λέξεις ἐντεῦθεν. Διπλοῦν γίνεται τὸ ἀδίκημα διὰ τῆς αἰτιολογίας τῆς προτάσεως. Λέγω διπλοῦν διότι τὰ δικαιώματα τοῦ Σταΐκου εἰς τὴν ἐπανάστασιν τὰ ἐλαττώνει πάρα πολὺ, καὶ τὰ φέρει εἰς ἓν ἁπλοῦν γεγονὸς, τὸ τῆς ὑψώσεως τῆς σημαίας. Δὲν εἶμαι ἐγὼ βεβαίως ὁ ἁρμόδιος ἀπέναντι πολλῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως ὑπάρχουσι καὶ τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἐνεργὸν μέρος διὰ τὴν μεταβολὴν, νὰ ἀντείπω περὶ τῶν προσπαθειῶν καὶ τῶν ἀτρύτων κόπων καὶ μόχθων τοὺς ὁποίους ὁ νέος αὐτὸς μεθ’ ὅλης τῆς αὐταπαρνήσεως κατέβαλεν εἰς τὴν ἐπιτάχυνσιν τῆς μεταβολῆς· ἐνταῦθα εἶναι πολλοὶ, οἵτινες συνεσκέφθησαν καὶ ἐνήργησαν μετ’ αὐτοῦ· καὶ γνωρίζουν τὰς ἐπενεργείας τοῦ Σταΐκου ἐπὶ ἄλλων προσώπων, τῶν ὁποίων πραγματικῶς ἡ σύμπραξις ἐπέφερε τὴν ἐπανάστασιν. Λέγω λοιπὸν, ἐὰν πρόκειται νὰ δοθῇ ἀμοιβὴ εἰς νέον, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν τὴν ἐπανάστασιν ὑπὲρ παντὸς, δικαιοῦται ὁ Δημοσθένης Στάϊκος, ἀλλὰ Κύριε Πρόεδρε, καθὼς ὑψώνω φωνὴν, καὶ καθὼς θὰ δώσω ψῆφον ὑπὲρ αὐτοῦ, ἐπίσης ἀντικρούω τὴν αἰτιολογίαν, διότι τὴν σημαίαν τοῦ φρουρίου τῆς Βονίτσης δὲν τὴν ὕψωσεν ὁ Στάϊκος, ὑπῆρξε καὶ ἄλλος νέος, ὁ ὁποῖος ἐξέθεσε τὴν ζωήν του ἐπίσης εἰς μέγαν κίνδυνον, αὐτὸς ἦτο ὁ Ἀλκιβιάδης Μαυρογέννης. Ὑπάρχουν συνάδελφοί μου ἐδῶ ἐκ Βάλτου, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἄμεσον μέρος, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν αὐτῶν. Ἐννοεῖται προτείνων τὸν Μαυρογέννην οὐδέποτε θ’ ἀντικρούσω τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία γίνεται ὑπὲρ τοῦ Σταΐκου.

§28Δ. ΓΡΙΒΑΣ. Δὲν εἶναι καθόλου ἀληθές· διότι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ σώματος αὐτοῦ ἦτον ὁ Στάϊκος μὲ 35· ὁ δὲ Μαυρογέννης ὑπῆγε μετὰ τρεῖς ὥρας ὡς ἁπλοῦς στρατιώτης (θόρυβος).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλω λοιπὸν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σώματος τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἀκολούθως. «Ἡ Συνέλευσις ἀποφαινομένη, ὅτι ὁ Κ. Δημοσθένης Στάϊκος, ὑψώσας πρῶτος τὴν σημαίαν τῆς 8βριανῆς ἐπαναστάσεως ἐν Βονίτσῃ, δὲν ὑπάγεται εἰς τοὺς ὅρους τοῦ ὑπὸ στοιχεῖον ΟΣΤʹ. ψηφίσματος, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. (θόρυβος). Φθάνομεν εἰς τὸ πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ἐπανάληψις τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς προτάσεως διὰ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων. Παρατηρῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι αἱ περισσότεραι συζητήσεις μας ἄρχονται ἀπό τινος ἀπὸ ἐπαναλήψεις ψηφοφοριῶν, αἱ ὁποῖαι ματαιοῦνται, διότι δὲν εἶναι πλήρης ἡ Συνέλευσις. Τὸ τοιοῦτον εἶναι λυπηρὸν, πρέπει νὰ μένωμεν μέχρι τέλους τῆς συνεδριάσεως. Ἐὰν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀκολουθήσωμεν τὴν αὐτὴν τακτικὴν, ποτὲ δὲν θὰ ἔχωμεν προϋπολογισμὸν· ἀλλὰ τότε ἐὰν εἰς μίαν συνεδρίασιν παρουσιασθῇ τὸ τοιοῦτον, νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ θέσῃ ποινὰς, αἱ ὁποῖαι ν’ ἀναγκάζωσι τοὺς Κ. πληρεξουσίους νὰ μένωσι μέχρι τέλους τῆς συνεδριάσεως.

§30ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα τὰ κάμνουν αὐτὰ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ κάμνουν εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὴν Ἀμερικήν. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν γίνηται δεκτὴ ἢ ὄχι ἡ ἀρχὴ τῆς προτάσεως, ἡ ὁποία σκοπὸν ἔχει ν’ ἀντικατασταθῇ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων, ἢ καὶ πᾶν δημοτικὸν συμβούλιον διαλυθὲν κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐπαναστάσεως, δι’ εἰδικοῦ νόμου. Θέλετε νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἢ δι’ ἀναστάσεως;

§32ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ἀναστάσεως.

§33ΣΧΙΝΑΣ. Ἐὰν ἀποῤῥίψῃ ἡ Συνέλευσις τὴν ἀντικατάστασιν, ἕπεται, ὅτι θὰ γείνῃ ἐφαρμογὴ τοῦ περὶ δήμων νόμου;

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐννοεῖται. — Θέτω τὸ ζήτημα λοιπόν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοὶ). Εἶναι ἀμφιβολία.

§35ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, δὲν ἐλάβομεν μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν, διότι δὲν ἐνοήσαμεν περὶ τίνος πρόκειται.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις, καὶ ἐσυζητήθη κατὰ δύω, ἢ τρεῖς συνεδριάσεις, ἡ ὁποία θεωροῦσα τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων ὡς διαλελυμένον, ἀπέβλεπεν εἰς τὸ ν’ ἀποφασισθῇ ἡ ἀντικατάστασις αὐτοῦ δι’ ἑνὸς εἰδικοῦ νόμου. Κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ἀπεῤῥίφθη πρότασις, ἡ ὁποία ἔτεινεν εἰς τὸ νὰ θεωρηθῇ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων, ὡς ὑπάρχον· ἄρα τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων θεωρεῖται ὡς μὴ ὑπάρχον. Πρόκειται ἤδη ν’ ἀποφανθῆτε περὶ τοῦ ἐὰν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις θέλῃ νὰ συζητήσῃ νὰ παραδεχθῇ μίαν πρότασιν οἱανδήποτε, ἥτις, ἀπομακρυνομένη ἀπὸ τὸν κείμενον δημοτικὸν νόμον, νὰ προνοήσῃ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ διαλελυμένου δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων.

§37ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Εἴμεθα μερικοὶ, οἱ ὁποῖοι παραδεχόμεθα τὴν σύνταξιν ἑνὸς νόμου, γενικοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ᾖναι γενικὸς διὰ τὸ μέλλον, ἑπομένως θὰ συζητήσωμεν καὶ θὰ ψηφοφορήσωμεν ἐπὶ ἑνὸς νόμου ἀφορῶντος ὅλον τὸ Κράτος. Κάμνω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, διότι ἐπιθυμῶ κ’ ἐλπίζω, ὥστε ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, ἐὰν παραδεχθῇ τὴν πρότασιν, νὰ μὴ ᾖναι ἀποκλειστικὴ (θόρυβος).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ συζήτησις τόρα· ἐγὼ μόνον καὶ μόνον ἔκαμα τὴν ἐξήγησιν διὰ νὰ φωτίσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν συζήτησιν· καὶ λέγω, ὅτι ὅσοι θὰ ψηφίσουν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, παραδέχονται, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ νέος νόμος περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν συμβουλίων· ὅσοι εἶναι κατὰ, θέλουν τὴν ἰσχὺν τοῦ ὑπάρχοντος δημοτικοῦ νόμου καὶ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων.

§39ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐπειδὴ τινὲς νομίζουν, ὅτι θέλομεν τὸν παλαιὸν νόμον, ἐξηγούμεθα, ὅτι θέλομεν ἰσχύοντα τὸν παλαιὸν μέχρις ὅτου ἡ Συνέλευσις καθιερώσῃ ἕνα γενικόν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, ἐπειδὴ ἡ πλειονοψηφία δὲν διεκρίθη, θὰ θέσω τὸ ἑξῆς ζήτημα· οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη καὶ παρεδέχθη ἡ ἀρχὴ νὰ γείνῃ εἰδικὸς νόμος (θόρυβος).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως, περὶ ἧς πρόκειται, θὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Συνέλευσιν ἐπὶ πολὺ, παρακαλῶ νὰ μοὶ συγχωρήσητε νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ὑμῶν τὴν πρότασιν τὴν ἀφορῶσαν τὴν κράτησιν ἐπὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων, διότι ἄνευ τῆς προτάσεως αὐτῆς ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται νὰ δώσῃ πίστωσιν· ἡ Κυβέρνησις προτείνει νὰ περιορισθῇ ἡ κράτησις εἰς τὸ ἥμισυ· νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὴ συζητήσεως· θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν. «Ἡ Συνέλευσις, διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς 9ης Μαρτίου 1863 ὁρίσασα τὴν ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, περιορίζει αὐτὴν εἰς τὸ ἥμισυ διὰ τὸ ἔτος 1864, τηρουμένης τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρ. 4.»

§42ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς ἐπὶ τίνων βάσεων εἶναι συντεταγμένος; (θόρυβος) δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν αὐτὸν εἰδικῶς ὑπ’ ὄψιν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναται νὰ κρατήσῃ ἂν δὲν ὑπάρχῃ νόμος.

§44ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Προτείνω νὰ ἰσχύῃ τὸ ψήφισμα.

§45ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, ὅτε τὸ παρελθὸν ἐψηφίσατε τὴν κράτησιν τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων, εἴπετε, ὅτι ὁ νόμος ἰσχύει μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1863, ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου ἐπανέρχονται οἱ μισθοὶ εἰς ἣν ἦσαν κατάστασιν· σήμερον δὲν δικαιοῦσθε νὰ εἴπητε, ὅτι ἐπαναλαμβάνετε τὴν διάταξιν ἐκείνην· ἢ θὰ δεχθῆτε τὴν πρότασιν αὐτὴν, ἢ θὰ πληρόνωνται οἱ ὑπάλληλοι ὡς ἐπληρόνοντο. (θόρυβος)· ἐπιμένω λοιπὸν νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις.

§46ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην ἀριθμοῦ τινος ὑπαλλήλων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν· ἐννοεῖται, ὅτι πρέπει νὰ περιορίζηται εἰς τὸν πραγματικῶς ἀναγκαῖον ἀριθμὸν, καὶ βεβαίως ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς, ὁ ὁποῖος εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀσχολεῖται, παρὰ εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, πρέπει νὰ πληρόνεται· κ’ ἐννοεῖται, ὅτι ἡ μίσθωσις ἐκείνη ἕνεκα προλαβουσῶν τῆς πατρίδος μας ἀναγκῶν ὑπέκυψεν εἰς ἀκρωτηρίασιν· νομίζω ὅτι, ἂν Κυβέρνησις κάμνῃ αὐτὴν τὴν πρότασιν, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ἂν ἦναι καλὸν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν μισθοδοσίαν τῶν ὑπαλλήλων καθὼς εἶχε πρότερον, ἢ κατὰ τὸ ἥμισυ (θόρυβος)· τὸ νὰ γείνῃ κράτησις, τοῦτο εἶναι δικαιότατον· πρέπει νὰ φανῶμεν αὐστηροὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἂν ὑπῆρχον θέσεις περιπλέον διὰ νὰ οἰκονομῶμεν πρόσωπα, πρέπει νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν καὶ νὰ πληρώνωμεν τοὺς ὑπαλλήλους, ὅπως πρέπει· διότι ἄλλως καὶ τὴν ὑπηρεσίαν ἀδικοῦμεν καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους. Ἠξεύρω ἐκ πείρας, καὶ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν, ὅτι μεγάλη ἀδιαφορία εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπῆρξεν ὡς ἐκ τῆς καθυστερήσεως, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν. Λέγω ἀκόμη, ὅτι εἰς τὸν στρατὸν διὰ τὸν αὐτὸν λόγον γίνεται τὸ αὐτό. Ὑπολοχαγοὶ διοικοῦν λόχους, κ’ ἐν τούτοις ἀδιαφοροῦν παραπολὺ, καὶ τὸ δημόσιον ζημιοῦται, διότι ἔπαυσε τὸ ἐπιμίσθιον τῶν 30 δραχ. τὸ ὁποῖον εἶχον οἱ ὑπασπισταὶ τῶν σωμάτων· δὲν εὑρίσκουσιν ἀξιωματικὸν νὰ ἐργασθῇ, ἂν δὲν ἔχῃ κἄποιαν ἀντιμισθίαν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἀδικοῦμεν τὴν ὑπηρεσίαν, ἂν νομίζητε, ὅτι κάμνομεν τὴν οἰκονομίαν αὐτήν· αὐτὴ εἶναι μία κακῶς ἐννοουμένη οἰκονομία.

§47ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Κύριοι! Ἂν ὁ προϋπολογισμὸς ἔχῃ καλῶς, ἢ κακῶς, δὲν ἀπεφασίσθη εἰσέτι· τοῦτο εἶναι ἄδηλον ἀκόμη, πρέπει νὰ συζητηθῇ, καὶ ἀναλόγως τῶν εἰσοδημάτων τοῦ ἔθνους θ’ ἀποφασίσωμεν περὶ τούτου. Ἡ ἀντιμισθία τῶν ὑπαλλήλων ἀποτελεῖ μέγα μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρὶν ἐξετάσωμεν δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποφασίσωμεν πόση θὰ ἦναι ἡ ἀντιμισθία τῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ μισθοδοσία αὕτη κατεβιβάσθη, δύναται εἰς πολλοὺς ὑπαλλήλους νὰ φέρῃ καὶ στενοχωρίαν· τοῦτο ὅμως δὲν δύναται νὰ ἦναι τὸ πρῶτον μέλημα τῆς Συνελεύσεως, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ νὰ ἀναπληρώσωμεν τὰς δαπάνας μὲ ἔσοδα, μὴ ἐπιβαρύνοντα τὸ ἔθνος. Νομίζω ὅτι ἡμεῖς, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ καταρτίσωμεν νόμον, δυνάμεθα νὰ τὸν ἀναβάλωμεν μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης· καὶ ὅ,τι σήμερον θὰ ἀποφασίσωμεν δυνάμεθα τότε νὰ τὸ ἀποφασίσωμεν. Ἐπειδὴ ὅμως ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ γείνῃ πληρωμὴ, δὲν βλάπτει τίποτε, νομίζω, νὰ γείνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παρελθόντος ψηφίσματος, καὶ τοῦτο νὰ τὸ ἀποφασίσωμεν διὰ νόμου. Προτείνω λοιπὸν νὰ ἐξακολουθῇ ἰσχύον τὸ ψήφισμα τοῦ 63 καὶ διὰ τὸ 64 μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Σαρίπολος.

§49ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Κύριοι, ὅτε ηὐξήθησαν οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων, δὲν ηὐξήθησαν διὰ τὸ πλουτεῖν τὸ ἔθνος, ἀλλ’ ἕνεκα τῶν ἀναγκῶν τῶν δημοσίων λειτουργῶν, διότι πραγματικῶς παρετηρήθη, ὅτι πάντα τὰ ὤνια δὲν ἦσαν πλέον εἰς τὴν αὐτὴν τιμὴν, εἰς ἣν ἦσαν ὅτε τὸ πρῶτον προσδιωρίσθησαν οἱ μισθοὶ κατὰ τὰ 1835 καὶ 1836· ἤτοι, ὡς λέγουσιν οἱ οἰκονομολόγοι, τοῦ νομίσματος εἶχεν ἐλαττωθῆ ἡ ἀξία. Ἂν λοιπὸν αἱ περιστάσεις, αἵτινες προὐκάλεσαν τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τοῦ ὑπαλλήλου, δὲν ἐξέλιπον, ἄτοπον πάντως ἔσται ἡ ἐλάττωσις τῶν μισθῶν. Πάντες ἔχετε οἰκογενείας, πάντες ἐξ ἰδίας πείρας γνωρίζετε, ὅτι αἱ δαπάναι ἐμεγαλύνθησαν, οὐχὶ διότι ηὐξήθησαν αἱ ἀνάγκαι, ὡς ἐκ τῆς πολυτελείας, ἀλλὰ διότι εἰσὶν ὑπερτετιμημένα πάντα τὰ πράγματα· ὅσον δ’ ἐχθρὸς ἂν ᾖ τις τῆς σπατάλης, ὅσον τεθωρακισμένος ἂν ᾖ τις κατὰ τῆς πολυτελείας, ἀνάγκη πάντως νὰ ζήσῃ αὐτὸς καὶ ἡ οἰκογένειά του. Οὐδεὶς δὲ τὰς ἀπολύτους ἀνάγκας του δύναται νὰ μειώσῃ χωρὶς κίνδυνον, δὲν λέγω τῆς ἀξιοπρεπείας του, ἀλλ’ αὐτῆς τῆς ὑγείας του, ἴσως δὲ καὶ τῆς ζωῆς του. Ὁ ὑπάλληλος λαμβάνει τὸν μισθόν του, ὁ δὲ μισθὸς οὗτος, εἶναι τὸ ἀντάλλαγμα τῆς ὑπηρεσίας, ἣν παρέχει πρὸς τὸ Κράτος. Ὅταν λοιπὸν ὁ μὲν ὑπάλληλος παρέχῃ τὴν ὑπηρεσίαν του, δὲν λαμβάνῃ δὲ τὸ ἀντάλλαγμα αὐτῆς παρὰ τῆς πολιτείας, ἀναγκάζεται ἢ νὰ παραμελῇ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων, ἃ τῷ ἐπιβάλλει ἡ δημοσία λειτουργία, καὶ νὰ ζητῇ νὰ προσπορισθῇ τὸ ἐλλεῖπον πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν του ἀπὸ ἔργων ἄλλων, ἢ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν εὐσυνειδότως νὰ διεξάγῃ, καὶ ἀπὸ ἄλλου ἐντίμου ἔργου νὰ πορίζηται, ὑπὲρ τὸ δέον καὶ μὲ βλάβην τῆς ὑγείας του ἐργαζόμενος, ἐὰν ᾖναι τίμιος· διὰ καταχρήσεων δὲ, ἐὰν ᾖναι ἄτιμος. Τὸ συμφέρον λοιπὸν τῆς πολιτείας ἀπαιτεῖ ὅπως πᾶς ὁ χρόνος, πᾶσα δ’ ἡ ἐπιμέλεια τοῦ ὑπαλλήλου νὰ ὦσι διὰ τὴν δημοσίαν λειτουργίαν ἥτις τῷ διεπιστεύθη. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, λέγω ὅτι, εἶναι κακῶς ἐννοουμένη οἰκονομία ἐκείνη, ἡ ὁποία μισθοδοτεῖ κακῶς τοὺς ὑπαλλήλους, μυριάκις δὲ προτιμότερον εἶναι, καὶ διὰ τὴν δημοσίαν ἠθικὴν καὶ διὰ τὸ ἄμεσον καὶ ἔμμεσον τῆς πολιτείας συμφέρον, ἡ κατάργησις θέσεων, παρὰ τὸ σύστημα τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν, διότι ἐλαττοῦντες τὰς δημοσίας θέσεις κατ’ ἀριθμὸν καὶ καλῶς ἀμείβοντες τοὺς λειτουργοῦντας, ἄμεσον μὲν τὸ κέρδος, διότι τούτους μὲν ἠθικωτέρους ποιοῦμεν ὡς συνεχομένους ὑπὸ τοῦ δέους μὴ ἀπολέσωσι τὴν θέσιν των, τὴν δὲ πολιτείαν ὠφελοῦμεν, ἅτε κρείττονας διδόντες αὐτῇ ὑπαλλήλους· ἐμμέσως δὲ, διότι ἐξ ἀνάγκης ἐπιδοθήσονται οἱ ἀπολυθησόμενοι ὡς περιττοὶ, εἰς ἄλλα βιοποριστικὰ ἐπιτηδεύματα, πάντα παραγωγὰ πλούτου, ἰδίου τε καὶ δημοσίου, ἐνῷ οἱ περιττοὶ ὑπάλληλοι ἐν πάσῃ πολιτείᾳ καταναλίσκουσι καὶ οὐδὲν παράγουσι. Ῥίψατε τὰ βλέμματα κύκλῳ ὑμῶν, καὶ ἴδατε τίνα εἰσὶ τὰ κράτη, ἅπερ ἔχουσι τοὺς ἐντιμοτέρους καὶ ἱκανοτέρους ὑπαλλήλους. Θέλετε δὲ πάντως διαγνώσει, ὅτι ἐν τῇ Βορείᾳ Ἀμερικῇ καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ, ἔνθα οἱ ὑπάλληλοι εἰσὶν ὀλίγοι, ἀλλὰ μισθοδοτοῦνται ἁδρῶς, καὶ εἰς αὐτοὺς συμφέρει νὰ ὦσι τίμιοι, καὶ εἰς τὴν πολιτείαν, διότι πλεῖσται περιττεύουσι χεῖρες πρὸς ἐπίδοσιν ἄλλων ἔργων βιοποριστικῶν. Ἀλλ’ οἱ Ἀμερικανοὶ ἀκολουθοῦσι καὶ ἓν ἄλλο σύστημα λίαν ἀξιέπαινον· ὅσον ταπεινοτέρα εἶναι ἡ θέσις, τόσον ὁ μισθὸς εἶναι σχετικῶς πρὸς τὸν τῆς ἀνωτέρας θέσεως μεγαλείτερος, διότι αἱ ὑψηλαὶ θέσεις φέρουσι μεθ’ ἑαυτῶν ἠθικήν τινα ἀντιμισθίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχουσιν αἱ ταπειναί, τὴν τῆς τιμῆς, μεθ’ ἧς περιβάλλουσι τοὺς κατέχοντας αὐτάς. Ἀνέφερον τὸ παράδειγμα τῶν Ἀμερικανῶν, διότι ἴσως ἡμεῖς, καί τοι ὑπὸ μοναρχίαν πολιτευόμενοι, ἐσμὲν καὶ τῶν Βορείων Ἀμερικανῶν δημοκρατικώτεροι τὰ ἤθη. Εἶναι λοιπὸν πολλῷ προτιμότερον, τὰς μὲν ὑψηλὰς θέσεις νὰ μισθοδοτῆτε ὀλιγώτερον, ἀφίνοντες τοὺς κατέχοντας αὐτὰς ν’ ἀποζημιῶνται διὰ τῆς τιμῆς, τῶν δὲ ταπεινοτέρων θέσεων ν’ αὐξήσητε τὴν μισθοδοσίαν, διότι οὕτω θέλετε ἔχει τιμιωτέρους καὶ ἱκανωτέρους ὑπαλλήλους. Δυστυχῶς δ’ ἡ ἐν Ἑλλάδι μακρὰ πεῖρα ἄφθονον ἐπιχορηγεῖ τοῖς λόγοις μου τὸ κῦρος· μὴ νομίσητε ὅτι προέρχεται οἰκονομία διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν· ἰδέτε ἐν Ἑλλάδι καὶ αἱ ταπεινόταται θέσεις, ἀπείρους ἔχουσι τοὺς μνηστῆρας, ἐνῷ ἕκαστος αὐτῶν εἰς τὸ ἐλάχιστον ἂν ἐπεδίδετο ἔργον, πολλῷ πλείω ἤθελε κερδίζει· τίνος ἕνεκα λοιπὸν ἐπιζητεῖ ὁ ὑπαλληλοθήρας ἐκεῖνος τὴν δημοσίαν θέσιν, ἐνῷ αὕτη δὲν ἔχει εἰμὴ εὐτελέστατον μισθάριον; τὴν ζητεῖ, Κύριοι, ἂς μὴ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας, τὴν ζητεῖ, διότι κλέπτει τὰ δημόσια. Λέγω λοιπόν, οὐχὶ μόνον νὰ μὴ ἐπιψηφίσητε τὴν πρότασιν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπαναφέρητε τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, εἰς ὃν ἦσαν βαθμὸν πρὸ τοῦ ψηφίσματος τοῦ 1863. Κατὰ δὲ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, θέλομεν φέρει βεβαίως ἐλαττώσεις θέσεων, διότι ὑπάρχει μεγάλη σπατάλη τοιούτων, πρὸς ζημίαν τοῦ δημοσίου καὶ βλάβην ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν τῆς πολιτείας. Τινὲς λέγουσιν, ὅτι ἐκ τῆς ἐλαττώσεως ταύτης προκύπτει ἑνὸς περίπου ἑκατομμυρίου οἰκονομία, τὸ κατ’ ἐμὲ ὅμως, ἡ οἰκονομία αὕτη δὲν ὑπερβαίνει τὰς 500–600 χιλιάδας δραχμῶν, ἀλλὰ τοῦτο δύνασθε ν’ ἀναπληρώσητε, ἂν οὐχὶ ἄλλως, ἐλαττοῦντες τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, καθ’ ἑξακοσίους, ἢ τὸ πολὺ χιλίους στρατιώτας, ἀφοῦ μάλιστα ἔχομεν καὶ τὴν Ἐθνοφυλακήν. Σᾶς προτείνω λοιπόν, Κύριοι, ν’ ἀποῤῥίψητε τὴν πρότασιν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ νὰ ἐπανέλθωσιν οἱ μισθοὶ εἰς ἣν ἦσαν κατάστασιν πρὸ τοῦ 1863.

§50ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Νομίζω Κύριοι, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει μεταξὺ ἡμῶν ὁ ἀμφιβάλλων ὅτι πάσχομεν ἀπὸ μεγάλην ἔνδειαν, διότι ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβωμεν δάνειον. Ὅταν λοιπὸν ἡμεῖς ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ ζήσωμεν διὰ δανείων, νομίζω ὅτι δὲν ἤθελεν εἶσθαι πατριωτικὸν ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες καὶ αὐτοὶ εἶναι Ἕλληνες, νὰ μὴ περιμείνουν ἕνα ἢ δύω μῆνας, ἵνα ἀποφασισθῇ ὁ προϋπολογισμός· εἰς τὸν προϋπολογισμὸν θὰ ἴδωμεν ποῖα εἶναι τὰ εἰσοδήματα καὶ ποῖαι αἱ ἀνάγκαι, καὶ τότε ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν θὰ ἐνεργήσωμεν. Ὅλοι, Κύριοι, συμφωνοῦμεν ὅτι ὑπάρχει πολυτέλεια, καὶ ἂν θέλετε, σπατάλη ὑπαλλήλων· πρέπει τῳόντι οἱ περιττεύοντες νὰ ἐκλείψωσι, καὶ τότε πρέπει οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἱ κατὰ τὸν νόμον, νὰ διορίζωνται, νὰ πληρόνωνται καλῶς, ἵνα ζῶσιν ἀνέτως· ὅτι δέ τινες ὑπάλληλοι δὲν θέλουν νὰ ἐκτελέσωσι τὰ καθήκοντά των, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ Κ. Ζιμπρακάκης, δὲν τὸ πιστεύω, καὶ μάλιστα στρατιωτικοὶ νὰ μὴ ὑπακούουν εἰς τὰς διατάξεις τῶν ἀνωτέρων των· εἶπον ἄλλοι ὅτι οἱ ὑπάλληλοι στενοχωροῦνται, πιθανῶς· καὶ ποῖος σήμερον εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν στενοχωρεῖται; ἀλλὰ τὴν στενοχωρίαν ταύτην πρέπει νὰ τὴν λησμονήσωμεν καὶ νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν μὲ πατριωτισμὸν, διότι δὲν πρόκειται ἐπὶ πολὺ νὰ διαιωνισθῇ ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων, μετὰ ἕνα ἢ δύω μῆνας τελειώνει ὁ προϋπολογισμός. Μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μου ἤθελον συμφωνήσει, τοῦ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν προτέραν κατάστασιν τότε, ὅταν ἤθελον νὰ ἐλαττωθῶσιν οἱ περιττεύοντες ὑπάλληλοι. Μᾶς ἔφερε τὸ παράδειγμα τῆς Ἀγγλίας καὶ τῆς Γαλλίας. Εὔχομαι καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸν βαθμὸν ἐκεῖνον, τοῦ νὰ ἔχωμεν τὰ μέσα τῶν ἐθνῶν αὐτῶν, νὰ διπλασιάσωμεν τοὺς μισθούς.

§51ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, περιττὴν τὴν συζήτησιν, καὶ τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ λάβῃ τὸν λόγον, ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶναι ἐδῶ. Ἔρχομαι μόνον νὰ σᾶς εἴπω δύω λέξεις. Ὁ ἔντιμος Κύριος Σαρίπολος ὁμιλῶν εἶπεν, ὅτι ἂν θέλητε τὴν οἰκονομίαν, πρέπει νὰ τὴν ἐπιδιώξητε ἀλλοῦ, εἰς τὴν διάλυσιν τοῦ στρατοῦ (θόρυβος).

§52ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Δὲν εἶπον διάλυσιν, ἀλλ’ ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ ἐλάττωσιν μόνον 600–1000 στρατιωτῶν, καὶ τοῦτο ἐπαναλέγω, ἂν δὲν ἔχωμεν ἄλλα μέρη, ἐξ ὧν νὰ οἰκονομήσωμεν.

§53ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Ἔστω. Νομίζω, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν δὲν ἦτο ἁρμόδιος ὁ καιρὸς, οὔτε ἦτο ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ὁ Κύριος Σαρίπολος νὰ θίξῃ, τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον διοικητικόν· ἔχω ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν Κύριον Παντολέοντα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ Κ. Ζυμβρακάκης εἶπεν, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία δὲν ἐκτελεῖται ἐὰν μὴ ὁ κατέχων θέσιν ἀνωτέραν τοῦ βαθμοῦ του δὲν λαμβάνῃ ἀποζημίωσιν· ὁ δὲ Κ. Παντολέων ἀντεῖπεν, ὅτι ὁ στρατιωτικὸς εἶναι ὑποχρεωμένος, σᾶς λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος πᾶς ἀξιωματικὸς νὰ ἐκτελῇ μίαν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία δὲν ἀνήκει εἰς τὸν βαθμόν του, παρ’ ὅταν ἀπολαμβάνῃ ἀντιμισθίαν τινὰ, διότι ἀναλαμβάνει εὐθύνας ἠθικὰς καὶ ὑλικάς· ἄλλως τε ταῦτα πάντα, Κύριοι, προβλέπονται ἀπὸ τοὺς νόμους καὶ τοὺς κανονισμοὺς τοῦ στρατοῦ, οἱ δὲ νομοθετήσαντες καὶ κανονίσαντες αὐτὰ ἐσκέφθησαν πολλὰ, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλοῦν καὶ καθαρὸν, ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς ἔφερε πρότασιν, καὶ σᾶς λέγει, ἔληξεν ἤδη ἡ προθεσμία τοῦ περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν ψηφίσματος· ἔρχεται ἡ ἰδία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει ὑπ’ ὄψιν τοὺς πόρους τοῦ Κράτους, καὶ λέγει, ὅτι ἡ ἐλάττωσις ἐὰν μετριασθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ, δὲν θέλει εἶσθαι ἐπαισθητὴ οἰκονομικῶς, καὶ ὅτι καλὸν νὰ βελτιωθῇ κατά τι καὶ ἡ λίαν δυσχερὴς τῶν τε ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαλλήλων θέσις. Κύριοι, ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν τὴν σημερινὴν, τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ τὸ λέγω μετὰ πεποιθήσεως, θέλετε πεισθῆ καὶ ὑμεῖς, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν ὑπαλλήλων, ὡς καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, εἶναι ἀνάγκη νὰ βελτιωθῇ, διὰ νὰ δύνανται οὗτοι νὰ ἐργάζωνται μὲ περισσότερον ζῆλον, διότι ἤδη ὑπὸ τῆς πενίας πιεζόμενοι σκέπτονται μᾶλλον τὴν θέσιν των ταύτην, ἢ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός των. Κατὰ συνέπειαν νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ προταθὲν ὑπὸ τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, εἶναι καὶ λογικὸν καὶ δίκαιον, καὶ ὡς τοιοῦτον ὀφείλομεν νὰ τὸ παραδεχθῶμεν.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Μαυρομιχάλης.

§55ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅταν ἐπῆλθεν αὐτὸς ὁ ἐξαιρετικὸς νόμος τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων, ὅτι εἰς τὴν φορολογίαν αὐτὴν ὑπήχθη καὶ ὁ στρατὸς, καὶ ὑπήχθη δι’ ἕνα λόγον. Τότε εἶχον λάβει τὸν λόγον, καὶ εἶχον κάμει τὴν διασάφησιν τῆς ὑπαρχούσης διαφορᾶς μεταξὺ μισθοῦ ὑπαλλήλου καὶ μισθοῦ ἀξιωματικοῦ. Καθὼς πολὺ εὐφυῶς ὁ Κ. Σαρίπολος εἶπεν, ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἀντάλλαγμα τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν, ἔρχομαι καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω, ὅτι ὁ μισθὸς τῶν ἀξιωματικῶν δὲν εἶναι ἀντάλλαγμα, ἀλλὰ συντήρησις. Τότε, Κύριοι, καὶ ἐγὼ συνετάχθην μετ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸ μέτρον αὐτὸ ἐζήτησαν νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὴν μισθοδοσίαν τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ἠξεύρετε διατί; οὐχὶ διότι ἀνεγνώριζον ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ἐπήρκει εἰς τὰ ἔξοδά του καὶ μετὰ τὴν γενομένην κράτησιν, ἀλλ’ ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰς περιστάσεις, ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἔλεγχος στρατιωτικοῦ λογιστικοῦ δὲν ὑφίστατο, ὅτι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ὁ νομοθέτης προέβλεψε νὰ προσδιορίσῃ τόσον ποσὸν εἰς ἕκαστον ἀξιωματικὸν, καὶ τόσον ἐπιμίσθιον, ἐν περιπτώσει διαχειρίσεως ὑλικοῦ τοῦ δημοσίου, διότι ἔφερεν εὐθύνας ὅπως δήποτε, οἱ τοιοῦτοι λόγοι δὲν ὑφίσταντο. Οἱ λόγοι οὗτοι ὅμως σήμερον ὑπάρχουσιν ἀπὸ τῆς ἐλεύσεως τοῦ Βασιλέως, ἡ τάξις παγιοῦται καθ’ ἑκάστην, καὶ ἐπέφερε τὰ ὡραιότερα ἀποτελέσματα ἐπὶ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ· ὁ στρατὸς ὁσημέραι συμπυκνοῦται, καὶ ἡ πειθαρχία του αὐξάνει, ὁ ἔλεγχος προχωρεῖ καθ’ ἑκάστην, καὶ ἀνακαλύπτονται αἱ καταχρήσεις τοῦ παρελθόντος· τὰ ἐπιμίσθια, τὰ ὁποῖα κατηργήσαμεν τότε ἐκ τοῦ μισθοῦ, τὸν ὁποῖον ἠλαττώσαμεν οὐχὶ λόγῳ ἄλλῳ, παρὰ λόγῳ, ὅτι ἐξέλεγξις δὲν ὑφίστατο, ὅτι τότε ὁ σωματάρχης ἠδύνατο νὰ ἔχῃ 500 εἰς τοὺς ἐλέγχους, καὶ νὰ μισθοδοτῇ 300, οἱ λόγοι ἐκεῖνοι, νομίζω, παρῆλθον, καὶ παρῆλθον ἀνεπιστρεπτεί, ἡ ἐξέλεγξις εἶναι αὐστηρὰ, ἐπιθεωρήσεις λογιστικοῦ λαμβάνουν χώραν, τὰ βιβλία ἐξελέγχονται, οἱ ὑπόλογοι παρουσιάζονται ὑπόδικοι ἐνώπιον τοῦ δημοσίου, καὶ κατὰ συνέπειαν φέρουν ἐκθέσεις, καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἔχῃ αὐστηρὰν τὴν ἐπιτήρησιν ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ, καὶ τούτου ἕνεκα ὀφείλει νὰ παρέχῃ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα οἱ νόμοι παρέχουσιν εἰς τοὺς διαχειριστὰς τοῦ δημοσίου· ὡς εἶπε καὶ ὁ προαγορεύσας ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ εἰς τὸν στρατὸν, εἰς τοὺς ὁποίους ἐνετάλθησαν καθήκοντα διαχειρίσεως ἀνώτερα τοῦ βαθμοῦ των, οὗτοι εἶναι ὑπόλογοι ἐνώπιον τοῦ δημοσίου, καὶ διὰ τὴν ἐλαχίστην ἔλλειψιν παρουσιάζονται ἐνώπιον δικαστηρίου, καὶ ζητεῖται ὁ λόγος τῆς ἐλλείψεως δύω καὶ τριῶν λεπτῶν· κατὰ συνέπειαν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ δὲν δύνανται νὰ ᾖναι ὑπόλογοι ἐν ὅσῳ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπονείμῃ τὰ δικαιώματά των, διότι ὁ νόμος ὥρισεν, ὁσάκις ἀξιωματικοὶ, ἢ λοχαγοὶ, διοικηταὶ λόχων, διαχειρίζονται ὑλικὸν, ἔχουν τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῶν ἀνωτέρων καὶ τῆς Κυβερνήσεως· ὀφείλει καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ τοὺς ἀπονείμῃ τὰ δικαιώματά των, ταῦτα στηρίζονται εἰς τὰ διὰ τοῦ νόμου προβλεπόμενα ἐπιμίσθια, καὶ εἰς τὴν μισθοδοσίαν, ἡ ὁποία δίδεται ἀπέναντι τῆς ὑπηρεσίας οὐχὶ ὡς ἀντάλλαγμα, ἀλλ’ ὡς καθαρὸς μισθὸς τῆς συντηρήσεως τοῦ ἀτόμου. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους προτείνω νὰ ἐπανέλθουν αἱ μισθοδοσίαι εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν ἦσαν, καὶ νὰ ἀπονεμηθῶσι τὰ ἐπιμίσθια εἰς τοὺς δικαιούχους, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον, ὃ μὴ γένοιτο, ἂν παρουσιασθῇ ἡ ἐξέλεγξις τῆς διαχειρίσεως ἑνὸς ἀτόμου, τὸ ὁποῖον εὐθύνεται νομικῶς, οὐχὶ κατ’ οὐσίαν, ἐὰν ἐμὲ π. χ. θελήσητε νὰ μὲ προσάξητε ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, διότι διαχειριζόμενος τὰ δημόσια χρήματα ἐπαρουσίασα ἔλλειμμα, θὰ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω, ὅτι, ἂν, Κύριοι, ᾖμαι ὑπόλογος, δὲν εἶμαι ὅμως ἀληθῶς, διότι εἰς τὴν θέσιν μου δὲν ἀπεδίδοντο τὰ δικαιώματα ὅλα, τὰ προβλεπόμενα ὑπὸ τοῦ νόμου· ὅταν ὅμως ἀφαιρέσητε αὐτὰ, κατ’ οὐσίαν δὲν εἶμαι ἔνοχος. Κατὰ συνέπειαν ὅλων τούτων φρονῶ, ὅτι ἡ κράτησις αὕτη πρέπει νὰ παύσῃ· λέγω δὲ ταῦτα, διότι ἔχω καὶ τὴν τιμὴν νὰ ᾖμαι μέλος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ἔκθεσις τοῦ ὁποίου εἰς τὸ τέλος τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν, διότι ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι εἰς τὸ πέρας τῶν ἔργων της. Ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, Κύριοι, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Συνέλευσις παρετήρησεν, ὅτι πραγματικῶς ὑπάρχει πολυτέλεια θέσεων, τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν προτέρων θὰ φροντίσῃ νὰ καταργήσῃ, καὶ ἡ Συνέλευσις θὰ καταστήσῃ τὸ ἔργον τελειότερον διὰ τῆς ἐπιψηφίσεώς της. Τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν πιστεύω νὰ ὑπερβῇ τὰς 30 ἢ 40 ἡμέρας· εἰς τὸ τέλος τοῦ μηνὸς ὁ Κύριος ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ πληρώσῃ τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, καὶ δύναται χωρὶς νὰ προσβάλῃ τὰ δικαιώματα αὐτῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶμαι καὶ ἐγὼ εἷς ἐνδιαφερόμενος. Μετὰ δὲ ταῦτα θὰ εὑρεθῶμεν ὕστερον εἰς θέσιν νὰ κάμωμεν οἰκονομίας, διὰ τῆς καταργήσεως πολιτικῶν θέσεων, αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται ἤδη.

§56ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.). Ὅταν συνετάχθη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1864 ἀναλογιζόμενος τὰς ἐπενεχθείσας μεγάλας ἐλαττώσεις εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ κράτους, καὶ τὰς πολυειδεῖς δαπάνας, ἀνελογιζόμην προσέτι, ὅτι πολλοὶ ἀξιωματικοὶ λόγῳ οἰκονομίας ἐτέθησαν εἰς τὴν δυσάρεστον τῆς ἀργίας κατάστασιν, ἄλλοι ἐστερήθησαν τοῦ βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον ὅπως δήποτε ἀπέκτησαν, ὅτι κατηργήθησαν πολλαὶ θέσεις καὶ ἐῤῥίφθησαν ἑκατοντάδες πολιτῶν εἰς τοὺς δρόμους ἄεργοι καὶ πτωχοί· ἀναλογιζόμενος, λέγω, ὅλα ταῦτα, διενοούμην νὰ μὴ συμπεριλάβω εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοὺς μισθοὺς ὁλοκλήρους καὶ τὰ καταργηθέντα ἐπιμίσθια· μοὶ ἐγένοντο ὅμως σπουδαῖαι ἀντιῤῥήσεις, μοὶ παρετήρησαν ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ζῶντες μόλις μὲ ὁλόκληρον τὸν μισθόν των, δὲν δύνανται νὰ ζήσωσι λαμβάνοντες αὐτὸν ἠλαττωμένον· τὰς ἀντιῤῥήσεις ταύτας εὗρον ἰσχυρὰς, καὶ δὲν ἠδυνάμην νὰ τὰς παραβλέψω. Οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων, Κύριοι, εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι μεγάλοι. Καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἰκογενειάρχαι ὄντες, ἂν δὲν ἔχωσι καὶ ἰδίαν περιουσίαν, μετ’ αὐστηροτάτης οἰκονομίας καὶ μετὰ στενοχωρίας μεγίστης δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας των. Πῶς θέλετε, Κύριοι, νὰ ζήσῃ μὲ 240 δραχμὰς ὁ ἔπαρχος, ὅστις ἀντιπροσωπεύει τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, καὶ εἶναι ἠναγκασμένος νὰ τηρῇ κἄποιαν ἀξιοπρέπειαν; Ὁ ὑπουργικὸς γραμματεὺς ἀ. τάξεως μὲ 240 δραχμὰς διαμένων εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ ἠναγκασμένος νὰ πληρώνῃ τὸ τρίτον τοῦ μισθοῦ του εἰς ἐνοίκιον; ὁ λοχαγὸς ἀ. τάξεως μὲ 280; ὁ πρωτοδίκης μὲ 300; Πῶς δύνανται νὰ ζήσωσιν αὐτοὶ, νὰ διαθρέψωσι καὶ ἐνδύσωσι καὶ ἀναθρέψωσι τὰ τέκνα των; Καὶ ὅταν, Κύριοι, ὁ μισθὸς δὲν ᾖναι ἐπαρκὴς, ὁ ζῆλος μαραίνεται, καὶ ἡ ἀνάγκη ὠθεῖ τὸν δημόσιον ὑπάλληλον εἰς παράβασιν τοῦ καθήκοντος. Εἰς τὰ Κράτη, ὅπου οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι πληρώνονται καλῶς, ἐκεῖ ἡ δημοσία ὑπηρεσία ἐκτελεῖται ἀκριβῶς, καὶ ἡ κατάχρησις εἶναι σπάνιον φαινόμενον. Εἰς δὲ τὰ Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα πληρώνονται γλίσχρως, καὶ ἡ δημοσία ὑπηρεσία κακῶς ἐκτελεῖται, καὶ ἀτελῶς, καὶ αἱ καταχρήσεις πλεονάζουσι. Καὶ κατὰ θεωρίαν λοιπὸν καὶ κατὰ πρᾶξιν τὸ ἀνεπαρκὲς τῆς μισθοδοσίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶναι ἐπιζήμιον. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν, Κύριοι, τὰς ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου Ταμείου καὶ τὰς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἐπροσπάθησα νὰ συμβιβάσω αὐτὰς, καὶ περιώρισα κατὰ τὸ ἥμισυ τὰς κρατήσεις. Εἶμαι δὲ πεπεισμένος, ὅτι καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἐκτιμῶντες τὰς περιστάσεις τὰς ἰδιαιτέρας, εἰς τὰς ὁποίας ἡ Πατρὶς εὑρίσκεται, θέλουσιν ὑποστῆ ἀγογγύστως τὴν κράτησιν ταύτην.

§57ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις, παρακαλῶ, νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἐκ τῆς συζητήσεως, Κύριοι, προκύπτουσι τρία ζητήματα. Πρῶτον ὅτι, «Παρατείνεται ἡ ἰσχὺς τοῦ ἀπὸ 9 Μαρτίου 1863 ψηφίσματος, δι’ οὗ ὁρίζεται ἡ ἐλάττωσις τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ». Δεύτερον, ἡ πρότασις τοῦ ὑπουργοῦ· καὶ τρίτον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ καμμία κράτησις. Ἡ ἀπωτέρα πρότασις εἶναι, νομίζω, ἡ παρατείνουσα τὴν ἰσχὺν μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§59ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀναγινώσκω καὶ πάλιν «Παρατείνεται ἡ ἰσχὺς τοῦ ἀπὸ 9 Μαρτίου 1863 ψηφίσματος, δι’ οὗ ὁρίζεται ἡ ἐλάττωσις τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ». Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται πολλοὶ). Ὑπάρχει ἀμφιβολία. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τ’ ἀνάπαλιν. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν πρότασιν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἀπεῤῥίφθη λοιπὸν ἡ πρότασις. Τώρα, οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§61ΖΑΪΜΗΣ. Ἡ ἐκλογὴ τῆς Σπάρτης τί ἔγεινε, Κύριε Πρόεδρε; Ἂς ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ἐπιτρέπῃ ἡ Συνέλευσις θέλω ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ἀφορῶσαν τὴν ἐκλογὴν Λακεδαίμονος.

§63ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ὁ εἰσηγητὴς Κ. Γιολδάσης ἀναγινώσκει αὐτήν.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει νὰ προβῇ ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν συζήτησιν ἀμέσως;

§65ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἡ Δʹ. ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν τῆς ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνελεύσεως Ἐπιτροπή. Λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν ἅπαντα τ’ ἀποτελοῦντα τὴν κατὰ τοὺς Δήμους Κροκεῶν καὶ Μελιτίνης τῆς ἐπαρχίας Σπάρτης ἐκλογὴν πρακτικὰ καὶ ἔγγραφα, γενομένην μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ἀκύρωσιν τῆς πρώτης εἰς τοὺς διαλειφθέντας δύο μόνον δήμους, πρὸς ἀνάδειξιν τῶν νομίμων πληρεξουσίων τῆς ἐπαρχίας ταύτης καὶ διεξελθοῦσα ταῦτα μετὰ πλείστης ὅσης ἐπιστασίας. Ἐπειδὴ ἡ προκειμένη ἐκλογὴ, καθὰ ἐξ ὅλων τῶν ἀπαρτιζόντων αὐτὴν ἐγγράφων προκύπτει, ἐνηργήθη μεθ’ ὅλης τῆς ἀπαιτουμένης νομιμότητος καὶ τάξεως, ἐφ’ ἧς ἡ ἐπιτροπὴ οὐδεμίαν ἔχει παρατήρησιν, διότι τὰ πάντα εἰσὶν ἐν τάξει καὶ ἁρμονίᾳ πρὸς τὸν Νόμον· ἡ δὲ ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ἐκλογῆς καταχωρηθεῖσα ἔνστασις, περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, ἕνεκα διακωλύσεως τῶν ψηφοφόρων ἐξ ὑπερβολικοῦ χειμῶνος κλπ. πρὸς ἐξάσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματός των, κατὰ τὴν ταχθεῖσαν προθεσμίαν, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐπ’ οὐδεμιᾷ ἐπόψει, πολλῷ δὲ μᾶλλον οὐσιαστικῶς, βάσιμος καὶ κατὰ συνέπειαν παραδεκτέα, καθόσον καὶ ἂν πρὸς στιγμὴν ὑποθέσωμεν ὡς ἔχουσαν ἀληθείας τὴν ἔνστασιν ταύτην, δὲν δυνάμεθα ἑπομένως ἢ νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι οἱ ψηφοφόροι οὗτοι δὲν ἤθελον διαθέσει τὰς ψήφους των ὑπὲρ ἑνὸς μόνου προσώπου, διότι ἀντίκειται λογικῶς εἰς τὰ ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς ἀγῶσι διενεργούμενα παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν προσέλευσιν τῶν ψηφοφόρων πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ καὶ μάλιστα ἀφοῦ τοῖς πᾶσι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐν τοιαύταις περιπτώσεσιν ὄχι μόνον κόποι σπουδαῖοι καταβάλλονται, ἀλλὰ καὶ ἅμιλλα γεννᾶται μεταξὺ τῶν ἀνταγωνιζομένων μερίδων διὰ τὴν προσέλευσιν τῶν ἐκλογέων πρὸς ψηφοφορίαν, ἀλλὰ εἰς τὰ διάφορα ψηφοφορούμενα πρόσωπα, καὶ μάλιστα εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν οὖσαν ἐπαναληπτικὴν, διὸ καὶ οὐδεμίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος· ἄλλως τε ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος ἐλέγχεται ἀνυπόστατος καὶ ἐκ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6285 ἐγγράφου τοῦ Κ. Νομάρχου Λακεδαίμονος, ἐπὶ τῇ αἰτήσει τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, περὶ παρατάσεως τῆς πρὸς ψηφοφορίαν προθεσμίας, διότι ὁ Κ. Νομάρχης ἀναγνωρίζει μὲν ἁπλῶς τὴν ὕπαρξιν τοῦ χειμῶνος, ἀλλ’ ἐξ ἄλλου καταδεικνύει ὅτι μικρᾶς οὔσης τῆς ἀποστάσεως τῶν χωρίων ἠδύναντο, ὅπως καὶ τῶν ἄλλων χωρίων, νὰ προσέλθωσιν οἱ ἐκλογεῖς πρὸς ψηφοφορίαν. Ἐπίσης εἶναι ἀνυπόστατος καὶ ἀπαράδεκτος διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἔνστασις ὅτι ὑπῆρξε στρατιωτικὴ δῆθεν ἐκδρομὴ Λακώνων κατὰ τὸν δῆμον Μελιτίνης, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐξεφοβήθησαν οἱ ἐκλογεῖς καὶ δὲν προσῆλθον πρὸς ψηφοφορίαν, διότι αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ ἂν καὶ φαίνωνται συμπαθοῦσαι ὑπὲρ τῶν προσώπων ἐκείνων, ἅτινα προσφέρονται εἰς ὑποστήριξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ τούτου, οὐχ ἧττον ὅμως διὰ πράξεώς των μετὰ τὴν διαλογὴν ἐπιμένουσι λέγουσαι ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη καὶ κατὰ τοὺς δύω τούτους δήμους διεξήχθη ἐν ἄκρᾳ ἡσυχίᾳ, τάξει καὶ νομιμότητι. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὰς δύο ἀναφορὰς κατοίκων τινῶν τῶν δήμων Κροκεῶν καὶ Μελιτίνης, αὗται δὲν δύνανται ποσῶς νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. ά) διότι δὲν ἐδόθησαν ἐν καιρῷ καὶ ἐντεῦθεν τεκμαίρεται ὅτι εἶναι μεταγενέστερον ἐπινόημα τῶν ἀποτυχόντων καὶ τὸ μόνον καταφύγιον πρὸς ἐπίτευξιν τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ταύτης· καὶ βʹ) διότι πλεῖσται τῶν ὑπογραφῶν δὲν εἶναι γνήσιαι, ὡς καταφαίνεται ἐκ τοῦ χαρακτῆρος τοῦ γραψίματος ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἀμφιβολίας. Διὰ ταῦτα γνωμοδοτεῖ ὅπως ἡ ἐκλογὴ αὕτη τῶν δύο δήμων Μελιτίνης καὶ Κροκεῶν τῆς ἐπαρχίας Σπάρτης κηρυχθῇ ἔγκυρος καὶ κατὰ συνέπειαν ν’ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς νόμιμοι πληρεξούσιοι τῆς ἐπαρχίας ταύτης οἱ Κ. Κ.

ἀπέναντι τοῦ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφορησάντων καθόλους τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας ταύτης ἀναβαίνουσιν εἰς 8120· Ἀθήναις τῇ 27 Ἰανουαρίου 1864. Ἡ Ἐπιτροπή.

ΓΡ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ.

Θ. ΠΑΠΠΑΚΩΣΤΑΣ.

Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ.

Ὁ Εἰσηγητὴς Στ. Κολιάτσος.

§66Ρ. ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ εἴδετε ὅτι διεξῆλθε πολλὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα τώρα τὰ ἀκούομεν, καὶ κατὰ τὴν πεποίθησιν τὴν ὁποίαν ἔχω, ἠμποροῦν πολλὰ νὰ ᾖναι ἐσφαλμένα. Ἡ ἐκλογὴ ἀνεβλήθη ἐπὶ πέντε ἓξ μῆνας. Νομίζω ὅτι δὲν ἐμποδίζει τίποτε νὰ ἀναβάλητε τὸ ζήτημα εἰς μίαν ἄλλην συνεδρίασιν διὰ νὰ γνωρίσωμεν καὶ ἡμεῖς τὰ ἔγγραφα καὶ νὰ τὰ μελετήσωμεν.

§67ΑΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ ἐκλογὴ αὕτη μετέβαλε τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν εἰς ἓν πεδίον φόνων καὶ λεηλασιῶν. Φρονῶ ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐκ τῶν προτέρων ἔχει σχηματίσει πεποίθησιν περὶ τῆς νομιμότητος τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα καὶ ἡ ἐξελεγκτικὴ ἐπιτροπὴ διὰ τῆς ἐκθέσεώς της παρεδέχθη· εἶμαι λοιπὸν κατὰ τῆς ἀναβολῆς.

§68Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὑπηρετῶ τὰ συμφέροντα τῆς Συνελεύσεως ὑποστηρίζων καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐν πλήρει συνειδήσει ψηφοφορίαν τῶν Κ. Κ. πληρεξουσίων. Τότε μόνον ἐγὼ τοὐλάχιστον δύναμαι νὰ φέρω ψῆφον πεποιθότως, ὅταν δοθῇ ὁ καιρὸς νὰ ἴδω καὶ τὰς ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τῆς ἐκλογῆς, καὶ τὰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ὑπηγόρευσαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐπικυρώσῃ τὴν ἐκλογήν.

§69ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παλαμήδου περὶ ἀναβολῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι) ἀπεῤῥίφθη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ, νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Ὑποβάλλεται πρότασις πιστώσεως διὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις.

ΨΗΦΙΖΕΙ.

Εἰς λογαριασμὸν τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1864 καὶ διὰ τὴν κατὰ τοὺς κειμένους Νόμους καὶ κανονισμοὺς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου 1864 χορηγεῖται πίστωσις δραχμῶν δύο ἑκατομμυρίων πεντήκοντα τριῶν χιλιάδων ἑξακοσίων εἴκοσι πέντε ἀριθ. 2,053,625, διανεμομένη εἰς τὰ ἑξῆς γενικὰ κεφάλαια.

Δ. ΔΡΟΣΟΣ.

§71ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§72ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν, Κύριε Πρόεδρε· εἶμαι καὶ ἐγὼ ἓν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καθ’ ὅσον παρετήρησα γίνονται ἀρκεταὶ ἐλαττώσεις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Λοιπὸν εἶναι καλὸν, νομίζω, νὰ τυπωθῇ.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Εἶναι δεδουλευμένοι αὐτοὶ οἱ μισθοί. Λοιπὸν, Κύριοι, ὑποστηρίζεται ἡ τύπωσις;

§74ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§75ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ζητῶ νὰ μὴ ψηφοφορηθῇ ἀμέσως, ἀλλὰ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι, καθ’ ὅσον παρετήρησα ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως δὲν ἐξετελέσθησαν, καὶ ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους ἡ Συνέλευσις εἶπε νὰ παύσωσι μισθοδοτούμενοι, μισθοδοτοῦνται ἤδη. Ἑπομένως, ἐπειδὴ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀμφιβολία, ὅτι δὲν ἐξετελέσθησαν, οἰκονομικῶς τοὐλάχιστον, αἱ ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ τώρα.

§76ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τί ζητεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; μισθοὺς δεδουλευμένους. Ζητοῦν τινες τὴν τύπωσιν, διὰ μόνον τὸν λόγον ὅτι ὑπάρχουν μισθοδοτούμενοι ἐναντίον τῶν ἀποφάσεων τῆς Συνελεύσεως. Ἂς καταδειχθοῦν αὐτοί· ἐνδέχεται νὰ διέφυγε τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἓν καὶ 2 ἄτομα.

§77ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Ὁρίσατε, Κ. Θεοχάρη, τὰ ὀνόματα αὐτῶν.

§78ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δεῖξέ τα εἰς τὸν Ὑπουργόν.

§79Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐκτὸς τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος εἶπε, καὶ τοὺς ὁποίους δὲν εἶμαι εἰς θέσιν οὔτε νὰ βεβαιώσω, οὔτε νὰ ἀναιρέσω, ὑποστηρίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι προτοῦ νὰ ψηφοφορῶμεν πρέπει νὰ ἐξεύρωμεν τί ψηφοφοροῦμεν. Νὰ ἐρχώμεθα ἐδῶ, νὰ μᾶς φέρουν νὰ ἐπιψηφίζωμεν ἀμέσως προτάσεις, τῶν ὁποίων οὐδὲ τὰς λεπτομερείας ἐξητάσαμεν, οὐδὲ διήλθομεν αὐτὰς, καὶ νὰ ζητῆτε τὴν ψῆφόν μας, πῶς δυνάμεθα, Κύριε Πρόεδρε, νὰ σᾶς τὴν δώσωμεν; Ἔχω ἀνάγκην πληροφοριῶν ὄχι μόνον ἀπὸ τὸν Κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ θέλω σχηματίσει πεποίθησιν ἐκ τῆς παραβολῆς τῶν ζητουμένων διὰ τῆς πιστώσεως πρὸς τὰ ζητηθέντα διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ τῆς παραβολῆς τῶν ζητουμένων διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸς τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1863. Ἑπομένως δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ψηφοφορήσω.

§80ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν Τετάρτην.

§81ΔΡΟΣΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Δὲν ζητῶ νὰ προβῇ ἡ Συνέλευσις σήμερον εἰς τὴν ἐπιψήφισιν· ἂς ἀναβληθῇ τὴν Τετάρτην.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως, νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· Παρεδέχθη· Θὰ τυπωθῇ λοιπὸν, θὰ διανεμηθῇ καὶ θὰ συζητηθῇ εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν. — Λοιπὸν, Κύριοι, μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως, τῆς ἀφορώσης τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον.

§83ΔΑΓΡΕΣ. Πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συζήτητις, ἂς ἀναγνωσθῶσιν ὅλαι αἱ προτάσεις.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Μίλησης.

§85ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, ἡ Συνέλευσις παραδεχθεῖσα τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν μᾶς ὑπέβαλεν ὁ Κύριος Καλὸς, ἐνόησεν, ὅτι δὲν παραδέχεται τὴν γενικὴν καὶ θεμελιώδη ἰδέαν, ἥτις ἐχρησίμευσεν ὡς βάσις τῆς προτάσεως ἐκείνης, ἤτοι τὸ σύστημα τῆς κληρώσεως, ἀντικαθιστῶν τὴν ἀρχὴν τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ παραδέχεται ἁπλῶς καὶ καθαρῶς τὸ νὰ ληφθῇ μέτρον τι εἰδικὸν, καθόσον ἀφορᾷ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν. Ἐπεθύμουν, Κύριοι, εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, τὸ ὁποῖον προφανῶς ἀναφέρεται εἰς τὴν διοίκησιν, νὰ ἔβλεπον τὴν Κυβέρνησιν λαμβάνουσαν τὴν πρωτοβουλίαν, διότι ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι τὸ κύριον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ κυβερνᾷ, νὰ ἔχῃ τὴν πρωτοβουλίαν· τῶν δὲ νομοθετικῶν σωμάτων τὸ κύριον ἔργον εἶναι νὰ ἐποπτεύουν καὶ νὰ ἐλέγχουν· εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἐνέργεια καὶ διοίκησις, εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἐποπτεία καὶ ὁ ἔλεγχος. Δυστυχῶς ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις μᾶς κατεδίκασεν εἰς πολλὰ ἀντικείμενα νὰ διοικῶμεν, ἐξακολουθοῦντες τὴν ἀνώμαλον κατάστασιν τῆς ἐπαναστατικῆς περιόδου. Ἐπεθύμουν προσέτι τὸ ἀντικείμενον, περὶ οὗ ἡ συζήτησις, νὰ μὴ ἤρχετο τόσον βραδέως. Ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἐκλήθη ν’ ἀποκαταστήσῃ ὅ,τι ἡ ἐπανάστασις κατὰ τὴν πορείαν της ἠναγκάσθη ν’ ἀνατρέψῃ, ὤφειλε νὰ θεωρήσῃ ἀντικείμενον τῆς σπουδαιοτέρας μερίμνης της τὴν ἀποκατάστασιν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, ὅσαι εἶχον ἀνατραπῆ ἀπὸ τὴν ἐπανάστασιν, διότι αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ ἀποτελοῦσιν ὁμολογουμένως τὸν δεξιὸν βραχίονα τῆς διοικήσεως. Τρεῖς μῆνες ἐν τούτοις παρῆλθον εἰς ἐντελῆ ἀπραξίαν, καὶ σήμερον μᾶς λέγουν, δὲν ἔχομεν καιρὸν νὰ ἐνεργήσωμεν ὅ,τι ὁ νόμος διαλαμβάνει, αἱ περιστάσεις ἐπείγουσι, καὶ διὰ νὰ διορθώσωμεν τὸ κακὸν, πρέπει νὰ παρεκβῶμεν ἀπὸ τὰς κοινὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, καὶ νὰ τρέξωμεν εἰς τὰ ἔκτακτα μέτρα. Ἀλλὰ τέλος πάντων, Κύριοι, ὅλα ταῦτα εἶναι ἁπλαῖ ἐπιθυμίαι, τὰς ὁποίας εἶχον χρέος νὰ ἐκφέρω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐλπίζων ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εὐαρεστηθῇ τέλος πάντων νὰ ἀκούῃ τὰς ἀξιώσεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅταν αὗται ᾖναι ἐντὸς τοῦ δικαίου καὶ τοῦ ὀρθοῦ λόγου. Ἔρχομαι εἰς τὸ προκείμενον. Κύριοι, καθὼς καὶ ἄλλοι σᾶς εἶπον, ἡ ἐπανάστασις ἐρχομένη εἰς τὸν ἐξωτερικὸν κόσμον, ἠναγκάσθη ν’ ἀνατρέψῃ μερικὰς δημοτικὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι εἴτε πραγματικῶς ἦσαν, εἴτε ἐθεωροῦντο ὡς ἐμπόδια εἰς τὴν πραγματοποίησίν της. Ὅλοι δὲ γνωρίζετε, ὅτι ὄχι μόνον τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν ἀπέσχεν ἐπὶ πολὺ τοῦ νὰ ἐνεργήσῃ, καὶ ἑπομένως ὅπως ἀπεφάνθη ἡ πλειοψηφία, τὸ δημοτικὸν τοῦτο συμβούλιον, οὕτως εἰπεῖν, ἐσβέσθη ἀπὸ τὴν λάμψιν τῆς ἐπαναστάσεως, ἀλλὰ καὶ πολλὰ ἄλλα δημοτικὰ συμβούλια τοῦ Κράτους ἢ ῥητῶς κατελύθησαν ὑπὸ τοῦ λαοῦ, ἢ καθαρῶς ἀπέσχον ἐπὶ πολὺν χρόνον ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος τοῖς ἀπέδωκεν. Ἡ πρότασις ὅμως τοῦ Κυρίου Καλοῦ, ὅπως μᾶς παρουσιάζεται, δὲν διορθώνει ἐντελῶς τὸ κακὸν, διότι δὲν φέρει ἓν γενικὸν φάρμακον, δὲν προσάγει μέτρον κοινὸν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ θεραπευθῶσιν ὅλαι αὗται αἱ ἀνάγκαι, ἀλλὰ μέτρον καθαρῶς εἰδικόν. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν εἶναι παρόν· αὐτὸ ἔχουν πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν των, περὶ αὐτοῦ φροντίζουν. Τὰ δὲ δημοτικὰ συμβούλια τῶν ἐπαρχιῶν, τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, τί γίνονται; οὐδεμία φροντὶς λαμβάνεται περὶ τούτων. Ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὅτι οὕτω φερόμενοι, δὲν σπουδάζομεν. Εἶναι ἀνάγκη, ἐπαναλαμβάνω, κατεπείγουσα νὰ φροντίσωμεν περὶ ὅλων τῶν δημοτικῶν τούτων ἀρχῶν, διότι δὲν δύνασθε νὰ ἔλθητε εἰς μίαν κανονικὴν ὁδὸν, δὲν δύνασθε νὰ ἐφαρμόσητε ἀκριβῶς τοὺς νόμους, ἐν ὅσῳ ἔχετε παραλελυμένας τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς τῶν ἐπαρχιῶν. Τὸ μέτρον λοιπὸν αὐτὸ τὸ εἰδικὸν πρέπει νὰ καταστήσωμεν γενικόν. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι ἡ σκέψις αὕτη μᾶς κάμνει ἀμέσως ν’ ἀποκρούσωμεν τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Καλοῦ, στηριζομένην ἐπὶ τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον διὰ μόνον τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ὄχι διὰ τὰ λοιπά. Ἀλλ’ ἔρχεται μία ἄλλη πρότασις, τὴν ὁποίαν θ’ ἀκούσητε βεβαίως ἀναπτυσσομένην ἀπὸ τὸν εἰσηγητήν της, καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐκ προκαταβολῆς ὀφείλω νὰ φέρω τὰς παρατηρήσεις μου. Ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Δεληγεώργη στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἰδέας, ὅτι δὲν πρέπει ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ λάβωμεν μέτρον τι περὶ τῶν καταλυθέντων δημοτικῶν συμβουλίων, ἀλλὰ ν’ ἀφήσωμεν τὰ πράγματα εἰς ἣν ἦσαν κατάστασιν (in statu quo), νὰ ἀναβάλωμεν δὲ τὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ, διὰ νὰ φέρωμεν αὐτὴν διὰ τοῦ νέου δημοτικοῦ νόμου. Ἐν τούτοις μέχρις οὗ ἐκδοθῇ ὁ νόμος οὗτος τί πρέπει νὰ γείνῃ; Ὁ Κύριος Δεληγεώργης νομίζει, ὅτι εὗρε τὸ φάρμακον, ἀντικαθιστῶν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον διὰ τοῦ ἐπαρχιακοῦ.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Δεληγεώργη. Ἄρθρ. 1. Τὰ δημοτικὰ συμβούλια ὅσα μετὰ τὴν 11 8βρίου 1862 δὲν συνῆλθον ὅπως συντάξωσι δημοτικὸν προϋπολογισμὸν, ἢ οὐδόλως ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος, θεωροῦνται ὡς ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως καταργηθέντα. Ἄρθρ. 2. Τὰ οὕτω κατηργημένα δημοτικὰ συμβούλια θέλουσιν ἀντικατασταθῆ κατὰ τὸν ἐκδοθησόμενον περὶ δημοτικῶν ἀρχαιρεσιῶν ὁριστικὸν νόμον, ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος. Μέχρι δὲ τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτῶν ἰσχύουσιν αἱ ἑξῆς διατάξεις. Ἄρθρ. 3. Ὅλαι αἱ δημοτικαὶ δαπάναι καὶ εἰσπράξεις θέλουν γίνεσθαι κατὰ τὸν πρὸ τῆς ἑνδεκάτης 8βρίου 1862 δημοτικὸν προϋπολογισμόν. Ἐὰν παρουσιασθῇ περίπτωσις, καθ’ ἣν ἀπαιτεῖται, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ δημοτικοῦ νόμου, ἀπόφασις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἀποφασίζει ἀντ’ αὐτοῦ τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον, ἐκτὸς τῶν περιπτώσεων τῶν ἐδαφίων 1 ἕως 4, 6 ἕως 8, 10 καὶ 11, 13 ἕως 17, 28 καὶ 24 τοῦ ἄρθρου 50 τοῦ περὶ δήμων νόμου, καὶ τοῦ ἄρθρ. 111. Αἱ ἀποφάσεις τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου ὑπόκεινται εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρ. 118 καὶ 119 τοῦ δημοτικοῦ νόμου. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 28 Ἰανουαρίου 1864.

§87ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἐκτιμῶ αὐτὴν τὴν πρότασιν, διότι πιστεύω, ὅτι εἶναι ἀπόῤῥοια σκέψεως ὡρίμου, ἀλλὰ δὲν ἠμπόρεσα νὰ ἐννοήσω ὅσα διαλαμβάνει, οὕτως ἐξ ἐφόδου θὰ ὑποβληθῇ;

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, θ’ ἀναπτυχθῇ.

§89ΜΙΛΗΣΗΣ. Βλέπετε, ὅτι ἡ ἀρχὴ, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Δεληγεώργη εἶναι, ὅτι τὰ δημοτικὰ συμβούλια, περὶ ὧν κάμνει λόγον, θεωροῦνται καταλελυμένα· ἀφίνει ἐν τούτοις τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς νὰ ἐνεργοῦν ἄνευ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, τὰ ὁποῖα ἀντικαθιστᾷ διὰ τῶν ἐπαρχιακῶν. Ἐπειδὴ ὅμως εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ τοιαύτη ἀντικατάστασις, ἐξαιρεῖ τὰς περιπτώσεις τῶν ἐδαφίων, τὰς ὁποίας ἠκούσατε ἀναγινωσκομένας, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἡ ἐλαχίστη ἐνέργεια, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐκδοθῇ ὁ νέος περὶ δήμων νόμος, δηλαδὴ αἱ πράξεις τῶν ἐδαφίων 4, 6, 8, 10, 11, 13, 17, 23, 24 κτλ. τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ κάμῃ ὁ δήμαρχος εἰμὴ διὰ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, αὗται αἱ πράξεις δὲν δύνανται νὰ γίνωσι, κατὰ τὴν πρότασιν, διὰ τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ γείνουν ὅλως διόλου.

§90Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς τάξεως τῆς συζητήσεως παρακαλῶ τὸν λόγον μετὰ τὸν Κύριον Μίλησην.

§91ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε Μίληση, μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁμιλεῖτε ματαίως, διότι φοβοῦμαι, ὅτι θὰ πέσωμεν εἰς ἕνα λαβύρινθον ὅμοιον ἐκείνου περὶ λειβαδίων. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ἑνὸς νόμου εἰδικοῦ, ἀποβλέποντος τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν. Σήμερον παρουσιάζονται προτάσεις, περιέχουσαι ὁλόκληρα συστήματα ἀνανεώσεως ἢ ἀναπληρώσεως τῶν δημοτικῶν συμβουλίων ὅλου τοῦ Κράτους. Δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν τίποτε νὰ ἐννοήσωμεν, καὶ νομίζω, ὅτι ὁ Κ. Μίλησης δαπανᾷ ματαίως τὸν λόγον, διότι δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ σχηματίσωμεν πεποίθησιν, ἐὰν δὲν τυπωθῶσιν ὅλαι αὗται αἱ προτάσεις. Ὅλοι νομίζομεν μέχρι τοῦδε, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς εἰδικοῦ νόμου, ἀποβλέποντος τὴν ἀναπλήρωσιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν, ἀλλ’ ἐδῶ παρουσιάζονται συστήματα νέα δι’ ὅλους τοὺς δήμους τοῦ Κράτους. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, καὶ πρέπει νὰ τυπωθῶσιν ὅλαι αὐταὶ αἱ προτάσεις.

§92ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐὰν ἐνθυμῆσθε, Κύριε Ζαΐμη, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Καλοῦ, ἀνεπτύχθη ἡ ἰδέα, ὅτι τὸ μέτρον δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῇ γενικὸν μέτρον δι’ ὅλα τὰ εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ὑπαγόμενα δημοτικὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα παρέλυσαν, δι’ ὅλας τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάρχουν· διότι ἄνευ δημοτικῶν ἀρχῶν καὶ δημοτικῶν συμβουλίων εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔμβωμεν εἰς κανονικὴν κατάστασιν, καὶ ὁ Κ. Πρόεδρος πολλάκις μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ ἔχει τελευταίαν διάταξιν, ἡ ὁποία γενικεύει τὸ μέτρον εἰς ὅλα τὰ δημοτικὰ συμβούλια καὶ τὰς δημοτικὰς ἀρχάς· ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς βεβαιώσεως ταύτης τοῦ Κ. Προέδρου, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ἐπίσημον, ἡμεῖς ἐψηφίσαμεν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, νομίζοντες, ὅτι ἀρχὴ ἐννοεῖται νὰ λάβωμεν μέτρον τι γενικῶς δι’ ὅλα τὰ συμβούλια, καὶ δι’ ὅλας τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς τὰς ὑπαγομένας εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν. Ἐὰν ἐννοῆτε νὰ φροντίσωμεν μόνον διὰ τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν Ἀθηνῶν, καὶ ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὴν τύχην, τὴν παραλυσίαν καὶ τὴν ἀταξίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται σήμερον, τὰ συμβούλια καὶ τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς τοῦ Κράτους, τὰς ὑπαγομένας εἰς τὴν ἰδίαν κατηγορίαν, τότε ἠμπορεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει, ἐγὼ ὅμως παύω τὸν λόγον μου, διότι δὲν ἐννοῶ νὰ μακρηγορήσω περὶ μόνου τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν.

§93Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὐδεὶς θέλει νὰ παρατείνῃ τὴν παροῦσαν ἀνώμαλον κατάστασιν εἰς τὴν διοίκησιν, πάντες θέλομεν νὰ φροντίσωμεν περὶ ταύτη· ἀλλὰ σήμερον προτείνεται πρὸς συζήτησιν σύστημα δημοτικὸν, τὸ ὁποῖον οὐδ’ ἐγὼ, οὐδ’ ἄλλος τις ἀνέγνωσε.

§94ΜΙΛΗΣΗΣ. Τότε ἂς ἀναβληθῇ.

§95Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ ζητοῦμεν καὶ ἡμεῖς.

§96ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν ἀναβολὴν, ἀλλὰ μάλιστα ἤθελον τὴν ἐπιθυμήσει, διότι θέλω νὰ σπουδάσω καλλίτερον τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ σήμερον μόνον εἶδον. Ὅ,τι παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν εἶναι νὰ μὴ περιορίσῃ τὸ ζήτημα εἰς μόνον τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν. Ἐπειδὴ λοιπὸν γίνεται παρεμπίπτουσα πρότασις περὶ ἀναβολῆς, καταπαύω τὸν λόγον μου ἐνταῦθα, ἐπιφυλαστόμενος νὰ τὸν ἐξακολουθήσω, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τῆς οὐσίας.

§97ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, ἐζήτησα, πρὶν ἀκόμη ἀποφασισθῇ ἡ ἀρχὴ ἡ πρὸ ὀλίγου ψηφισθεῖσα περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν Ἀθηνῶν, τὸν λόγον, διὰ νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι μία ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν ἐξέλεξεν αὕτη πρὸ πολλοῦ, συνέταξεν ἓν σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε τὸν παρελθόντα Ἀπρίλιον, καὶ διενεμήθη εἰς τοὺς πληρεξουσίους. Ἤθελον λοιπὸν εἴπει εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν πρόκειται νὰ σκεφθῇ περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως ὅλων τῶν δήμων ἐν γένει, προτιμώτερον ἤθελεν εἶσθαι νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ νόμου τοῦ γενικοῦ, ἐπειδὴ ὅμως ἀπὸ χθὲς ὑπῆρχεν ἡ ἰδέα, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν μέτρα τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν παραλελυμένην κατάστασιν τοῦ δήμου Ἀθηνῶν, εἶχον ἀφαιρέσει μερικὰς διατάξεις ἐκ τοῦ σχεδίου αὐτοῦ, καί τινας ἄλλας ἐπρόσθεσα, καὶ ἔδωκα μίαν πρότασιν εἰς τὸν Κύριον Πρόεδρον. Ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι καὶ ἐγὼ μὲ λύπην μου τὴν ἐπιμονὴν τοῦ Κ. Προέδρου καὶ βλέπω, ὅτι τὸ Προεδρεῖον καθιέρωσε νέον σύστημα, νὰ διορίσῃ αὐτὸ ἐπιτροπὰς ἐπὶ διαφόρων ἀντικειμένων.

§98ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα ξένον.

§99ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι ζήτημα ἀναγόμενον εἰς τὸ σύστημα τὸ ἀποῤῥοφητικὸν τοῦ παρελθόντος. Ἀείποτε πᾶσα ἐξουσία ἤθελεν ἀποῤῥοφήσει τὰ δικαιώματα τὰ νομοθετικὰ καὶ τῶν ἄλλων ἐξουσιῶν. Εἶναι λοιπὸν ζήτημα πολὺ σπουδαῖον, ἀλλὰ τὸ ἀποφεύγω, διότι λόγοι προηγούμενοι μὲ ὑποχρεόνουν ν’ ἀποσιωπήσω. Λέγω λοιπὸν, ὅτι καὶ ἂν περιορισθῶμεν νὰ συζητήσωμεν μίαν πρότασιν, ἥτις ἀφορᾷ ἀποκλειστικῶς τὸν δῆμον Ἀθηνῶν, δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐξέλθωμεν τῆς δυσκόλου θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν, ὅπως ὁ Κύριος Ζαΐμης πολὺ καλὰ εἶπεν, εἰσήλθομεν καὶ εἰς ἓν ἄλλο ζήτημα· φρονῶ νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν νόμος γενικὸς, ἀλλὰ τότε θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ προσκαλέσῃ τὸν Κ. Πρόεδρον, ἐὰν αὐτὸς εὐαρεστῆται, νὰ διανείμῃ αὐτὸ τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς.

§100ΤΙΝΕΣ. Διενεμήθη.

§101ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§102ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπειδὴ πολλοὶ εἶπον, ὅτι δὲν τὸ εἶδον, παρακαλῶ τὸν Κ. Πρόεδρον, ἂν καὶ τοσάκις ἴσως τὸν παρεκάλεσα, καὶ ἰδιαιτέρως, καὶ ἐκ τοῦ βήματος, νὰ διανείμῃ τὸ σχέδιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον, καὶ ἂν θεωρηθῇ ἀνάξιον συζητήσεως, εἶναι ὅμως συζητητέον, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ δύνανται νὰ ἐπέλθωσι τροποποιήσεις, καὶ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ φθάσωμεν εἰς συζήτησιν περὶ τῆς καταστάσεως ὅλων τῶν δήμων. Εἶμαι λοιπὸν ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον.

§104ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι, δὲν ἐνδιαφέρομαι ποσῶς, ἐὰν πρέπῃ ν’ ἀναβληθῇ, ἀλλ’ ἔχω νὰ κάμω τινὰς παρατηρήσεις. Κύριοι, οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ὁ προλαλήσας ἀπηύθυνε, καὶ ἐστήριξε τὴν ἀναβολὴν, δὲν μοὶ φαίνονται πειστικοί. Ὁ προλαλήσας ἀπεμακρύνθη ὅλως διόλου τῆς ἐννοίας τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον, ἦλθεν ἕνας πληρεξούσιος καὶ μᾶς παρουσίασε μίαν πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ ν’ ἀντικατασταθῇ τὸ μὴ ὑπάρχον, ἢ τὸ αὐτοχειριασθὲν δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν· εἶναι μία περίπτωσις ὅλως διόλου ἐξαιρετική. Οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ὁ προλαλήσας ἀνέφερεν, ἀνάγονται εἰς ἕνα νόμον γενικὸν, καὶ ἤθελον συμφωνήσει μὲ τὸν προλαλήσαντα, ἐὰν ἐπρόκειτο ἢ ἠδυνάμεθα σήμερον νὰ συζητήσωμεν τὸν περὶ δήμων νόμον· ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, φρονῶ, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρὶν ἢ ἀποφασίσῃ τὸ πολίτευμα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ νόμον δημοτικόν. Σήμερον εἶναι ἁπλουστάτη ἡ αἴτησις τοῦ πληρεξουσίου Καλοῦ· πρῶτον ἠρώτησεν, ἐὰν ὑπάρχῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον· εἴπομεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει· σήμερον μᾶς ἐπρότεινεν ὁ Κύριος Πρόεδρος ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, καὶ παρεδέχθημεν τὴν ἀντικατάστασιν αὐτοῦ τοῦ μὴ ὑπάρχοντος συμβουλίου. Τώρα αἱ προτάσεις αὗται δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ δι’ ἡμᾶς, πᾶς πληρεξούσιος δύναται νὰ φέρῃ μίαν νέαν τροπολογίαν, ὥστε φρονῶ, ὅτι ἡ ἀναβολὴ, στηριζομένη εἰς τοὺς λόγους τοῦ προλαλήσαντος, δὲν ἔχει ὑπόστασιν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ γενικεύσωμεν τὸν νόμον αὐτόν· ἐὰν ὅμως παρουσιασθῇ παρομοία περίπτωσις εἰς ἄλλο συμβούλιον, ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐφαρμόζεται τὸ αὐτὸ μέτρον καὶ ἐκεῖ, ὄχι ὅμως νὰ κάμωμεν γενικὸν νόμον. Ὁ Κύριος Μίλησης εἶπεν, ὅτι παντοῦ ἐν γένει ὑπάρχει ἀκαταστασία· Κύριοι, οὐδεμία ἐπανάστασις, οὐδεμία μεταβολὴ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ ἔγεινε, χωρὶς νὰ φέρῃ σπουδαίας καὶ ἐκτάκτους μεταβολὰς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἑπόμενον ἦτο μία τοιαύτη μεταβολὴ νὰ καταστρέψῃ ὅλας αὐτὰς τὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι ἴσως ἦσαν ἀντίθετοι εἰς τὴν εὐόδωσιν τῶν σκοπῶν τῆς ἐπαναστάσεως· ἑπομένως καθιέρωσεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, καὶ διὰ νόμου ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶχεν ἁρμοδιότητα τοῦ νομοθετεῖν, παρεδέχθησαν οἱ ἀντικατασταθέντες δήμαρχοι, καὶ μάλιστα πολλοὶ ἐπαύθησαν, διότι δὲν ἦσαν σύμφωνοι πρὸς τὸν νόμον τῆς Κυβερνήσεως, ἐπειδὴ ἔκαμαν ἀπὸ πολίτας δημάρχους, ἡ δὲ προσωρινὴ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπει πολίτης ἁπλοῦς, γυμνὸς, χωρὶς ἄλλον τίτλον, νὰ γείνῃ δήμαρχος, ἀλλὰ νὰ ἐκλεχθῇ τοὐλάχιστον σύμβουλος. Δὲν διατελοῦμεν λοιπὸν ὑπὸ τὴν ἔλλειψιν ὅλων τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, καθὼς διϊσχυρίσθη ὁ Κύριος Μίλησης· παντοῦ ὑπάρχουν δήμαρχοι, μόνον ὁ τῶν Ἀθηνῶν, καθὼς ἤκουσα, δὲν εἶναι δημοτικὸς σύμβουλος.

§105ΤΙΝΕΣ. Εἶναι πάρεδρος.

§106ΖΕΡΒΑΣ. Οἱ πάρεδροι κατηργήθησαν ὁμοῦ μὲ τοὺς δημάρχους. Βεβαίως ἐνοήσατε, Κ. Ζαΐμη, ὑμεῖς, ὁ ὁποῖος εἶσθε ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν καὶ μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δήμαρχος κατηργημένος θεωρεῖται κατηργημένος μετὰ τῶν παρέδρων αὐτοῦ (θόρυβος). Κατηργήθησαν αἱ δημαρχίαι, ὄχι τὰ πρόσωπα τῶν δημάρχων. Διὰ τοῦτο δὲν διωρίσθη πολίτης, ἄλλως τε ἦτο περιττὸν νὰ γείνῃ διορισμὸς δημοτικῶν συμβούλων· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι δευτερεῦον ζήτημα, οὐχ ἧττον ὅμως ἀποκρούω τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Μίληση, ὅτι ἐν γένει δὲν ὑπάρχουν δημοτικαὶ ἀρχαί. Φρονῶ, ὅτι ἡ ἀναβολὴ εἶναι περιττή, ὅ,τι γείνει διὰ τὸ συμβούλιον Ἀθηνῶν, ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν εἰς τὸ αὐτὸ ψήφισμα νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ὅπου ἀλλοῦ ὑπάρχει ἡ αὐτὴ περίπτωσις· φρονῶ λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ παραδοχὴ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Καλοῦ συνεπάγεται τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν αὐτῆς· ἀλλ’ ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις τῆς προτάσεως αὐτῆς δὲν ἀπαγορεύει τὸ νὰ ὑποβληθῶσι τροπολογίαι ἐπ’ αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ δώσωσι καὶ περισσοτέραν ἐπέκτασιν καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα κανονίζει ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Καλοῦ. Ἐπειδὴ δὲ αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ προεδρεῖον, εἶναι ἐκτεταμέναι, εἶναι σπουδαῖαι, καὶ ἐπειδὴ κατὰ τὸν κανονισμόν, ὁσάκις γίνονται τροπολογίαι ἐπὶ μιᾶς προτάσεως, αἱ ὁποῖαι χρήζουσι τυπώσεως, ὅταν ἐγκρίνῃ ἡ Συνέλευσις, τυποῦνται, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν τῶν προτάσεων αὐτῶν, καὶ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως εἰς μίαν ἄλλην συνεδρίασιν.

§108ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν τύπωσιν τῆς προτάσεως ταύτης, νὰ σηκωθῶσι (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§110ΚΑΛΟΣ. Δὲν εἶναι πλήρης ἡ Συνέλευσις.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐξέλθουν οἱ Κύριοι πληρεξούσιοι ἀπὸ τὰ δωμάτια. Καθόσον ἀποβλέπει τὴν κατηγορίαν, ἡ ὁποία μοὶ ἐγένετο ἐπὶ συγκεντρωτικῆς ἐξουσίας πνεύματι, παρατηρῶ, ὅτι (θόρυβος). Ἐγὼ διὰ νὰ διευκολύνω τὰς συζητήσεις τῆς Συνελεύσεως, πολλάκις προσκαλῶ διαφόρους ἐκ τῶν Κ. πληρεξουσίων, ἵνα συνέρχωνται καὶ συσκέπτωνται ἐπὶ τῶν συζητουμένων προτάσεων, τοῦτο ὅμως δὲν βλέπω, πῶς δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀποῤῥόφησις δικαιωμάτων! Νομίζω, ὅθεν, ὅτι ἡ κατηγορία αὕτη ὡς καὶ αἱ διάφοροι προσβολαί, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐγένοντο, εἶναι ἄδικοι. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸ προκείμενον ζήτημα ὑποβάλλω, Κύριοι, ὅτι καὶ ὁ κανονισμὸς τῆς Συνελεύσεως διατάσσει τὴν τύπωσιν τῶν τροπολογιῶν, ὁσάκις ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις.

§112ΖΕΡΒΑΣ. Ἐγὼ παρατηρῶ, ὅτι μετὰ τὴν συζήτησιν δίδεται τροπολογία. Ὅτε γίνεται συζήτησις δύναμαι νὰ φέρω ἰδίαν τροπολογίαν; τώρα ἡ ἰδική μου τροπολογία πῶς θὰ παρουσιασθῇ; Ἔπρεπε νὰ γίνῃ συζήτησις πρότερον.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀποκλείεται ἡ τροπολογία σας.

§114ΖΕΡΒΑΣ. Ἀπὸ τὴν συζήτησιν θὰ φωτισθῇ ἕκαστος νὰ φέρῃ τροπολογίαν.

§115ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἐννοῶ τὰ παρατηρήσεις τῶν Κυρίων προτεινόντων τὴν ἔνστασιν τοῦ ἀπαραδέκτου, κατὰ τῶν ὑποβληθεισῶν προτάσεων. Ἐνθυμεῖσθε, Κ. Πρόεδρε, τί εἴπετε ὅτε ἐπρόκειτο νὰ ἐπιψηφίσωμεν τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Καλοῦ· εἴπετε τότε εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν ταύτην, δὲν ἐννοοῦμεν καθόλου νὰ δεχθῶμεν τὴν ἰδέαν, τὴν γενικήν, τὴν θεμελιώδη, περὶ τὴν ὁποίαν στρέφεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ, ἀλλ’ ἐννοοῦμεν ἁπλῶς καὶ καθαρῶς, ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ λάβῃ ἓν μέτρον εἰδικόν, ἐκτρεπόμενον ἀπὸ τὰς κοινὰς διατάξεις τοῦ δημοτικοῦ νόμου. Αὐτὸ ἐννόησεν ἡ Συνέλευσις.

§116ΚΑΛΟΣ. (θόρυβος).

§117ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπειδὴ δὲ ὁ Κ. Καλὸς μοὶ ἀντιλέγει, ὅτι τὸ ἔκτακτον μέτρον πρόκειται νὰ ληφθῇ σχετικῶς μὲ τὸ συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ ἀπαντῶ, ὅτι ἡ πρότασίς του, τὴν ὁποίαν ἤκουσα ἀναγινωσκομένην, καὶ τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζω ἂν θὰ ἐπαναλάβῃ τώρα ἢ θὰ ἀντικαταστήσῃ δι’ ἄλλης, ἡ πρότασις αὕτη ἔχει ἀκροτελευταίαν διάταξιν, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι αἱ διατάξεις περὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν ἐφαρμόζονται καὶ περὶ ὅλων τῶν συμβουλίων τοῦ Κράτους τῶν ὑπαγομένων εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν, τουτέστιν ἐπικρατεῖ ἡ ἰδέα περὶ γενικοῦ μέτρου εἰς τὴν πρώτην πρότασιν τοῦ Κ. Καλοῦ. Τώρα ὁ Κύριος Καλὸς λέγει ὅτι ἡ πρότασίς του προβλέπει μόνον περὶ τοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν. Εἰς τὰς συζητήσεις, Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐπικρατῇ ἡ καλὴ πίστις. Δὲν ἠξεύρω ποίαν πρότασιν ἐπιθυμεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ ὁ Κ. Καλὸς, τὴν γενικὴν πρότασιν, ἣν ἀρχικῶς ὑποβάλλει καὶ τὴν ὁποίαν ἤκουσεν ἡ Συνέλευσις, ἢ ἄλλην πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἴσως ὑποβάλλει τώρα εἰς τὸ προεδρεῖον, ἢ ἑτέραν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλῃ αὔριον ἢ μεθαύριον. Ἠξεύρω μόνον ὅτι ἡ πρότασις, ἡ ὁποία ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὴν συζήτησιν, ἀναφέρεται εἰς μέτρον γενικὸν, ἀφορῶν ὅλα τὰ δημοτικὰ συμβούλια τὰ ὑπαγόμενα εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν μὲ τὸ συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν. Διὰ τοῦτο, Κύριε Πρόεδρε, λέγω ὅτι πᾶσα πρότασις, ἡ ὁποία ἔχει σκοπὸν νὰ φέρῃ θεραπείαν γενικὴν τοῦ κακοῦ τούτου, δὲν δύναται ν’ ἀποκρουσθῇ διὰ τῆς ἐνστάσεως τοῦ ἀπαραδέκτου, διότι ἡ Συνέλευσις εἶπεν, ὅτι θὰ λάβῃ μέτρον ἐκτρεπόμενον ἀπὸ τὰς κοινὰς διατάξεις τοῦ δημοτικοῦ Νόμου· τώρα δὲ θ’ ἀποφασίσῃ, ἂν θὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ Καλοῦ, ἢ τὴν τοῦ Κ. Δεληγεώργη ἢ ἄλλην τινὰ πρότασιν.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τί λέγει ὁ Κανονισμός, ἄρθρον 36 «Ἂν ὑπάρχωσι πολλαὶ περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου τροπολογίαι ἐπιδεκτικαὶ συγχωνεύσεως, ἡ ἐπιτροπὴ προσκαλοῦσα ἐρωτᾷ τοὺς προτείναντας, ἂν θέλωσι νὰ τὰς συγχωνεύσωσι εἰς ὀλιγωτέρας ἢ εἰς μίαν· γενομένης δὲ τῆς συγχωνεύσεως ἢ μὴ, αἱ τροπολογίαι τυποῦνται ἐπ’ ὀνόματι τοῦ προτείνοντος ἢ τῶν προτεινόντων νὰ διανέμωνται εἰς τοὺς πληρεξουσίους 24 ὥρας πρὸ τῆς συζητήσεως αὐτῶν». «Ἂν τροπολογία τις προταθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ ἀναγνωσθεῖσα, ὑποστηριχθῇ, ὁ Πρόεδρος λαμβάνει τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως, ἂν ἡ τροπολογία πρέπῃ νὰ συζητηθῇ εὐθὺς ἢ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν, καὶ τυπωμένη νὰ διανεμηθῇ πρὸ τῆς συζητήσεως εἰς τοὺς πληρεξουσίους. Τὰ περὶ τροπολογιῶν ἐφαρμόζονται ἐν γένει καὶ εἰς τὰς ὑποτροπολογίας.»

§119ΚΑΛΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ πᾶσα τροπολογία σχετικὴ μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον, καὶ τότε ἂν θεωρηθῇ ἀναγκαία ἡ τύπωσις γίγνεται αὕτη καὶ συνεπάγεται ἡ ἀναβολή. Ἔρχομαι εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Μίληση· βεβαίως δὲν εἶμαι ἐναντίος τοῦ νὰ ληφθῇ γενικὸν μέτρον περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν δημοτικῶν συμβουλίων· σήμερον δὲν πρόκειται ν’ ἀποφανθῶμεν περὶ τούτου, σήμερον πρόκειται νὰ πληρώσωμεν τὸ κενὸν, ὅπερ παρουσιάζεται εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἂν ὑπάρχῃ καὶ ἀλλαχοῦ, ἴσως, Κύριοι, ἡ Συνέλευσις εἰπεῖ, τὸ μέτρον αὐτὸ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐκεῖ, κατὰ τίνα τρόπον, τοῦτο εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θ’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις· ἐγὼ δὲν ἐπιμένω εἰς τὸν τρόπον τῆς προτάσεώς μου, ἡ Συνέλευσις ἂς εὕρῃ τὸν καταλληλότερον τρόπον, ἀρκεῖ νὰ πληρωθῇ τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἀλλαχοῦ.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Δεληγεώργης ἔχει τὸν λόγον.

§121ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἐπανειλημμένως ἐδώσατε εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἡ ψηφοφορία, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, εἶχεν αὐτὸν τὸν σκοπόν· ὅσοι παραδέχονται τὴν ἀρχὴν λέγοντες ναὶ, θέλουσι τὴν ἀντικατάστασιν τῶν διατάξεων αὐτῶν τοῦ δημοτικοῦ νόμου· ὅσοι δὲ λέγουσιν ὄχι, ἐννοοῦν νὰ γίνεται ἡ ἐκλογὴ κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ πρῶτον, αὐτὸ τοὐλάχιστον ἠννόησαν, ὅσοι ἐψηφοφόρησαν ναί. Ἔρχεται τὸ ζήτημα νὰ σκεφθῇ ἡ Συνέλευσις ποίαν βάσιν θέλει δώσει, θὰ παραδεχθῇ ταύτην ἢ ἐκείνην, θὰ κάμῃ ἐκλογὴν πρόσκαιρον; διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι δὲν ἀποκλείεται καμμία πρότασις ἀπὸ τὴν συζήτησιν τῆς Συνελεύσεως. Ἄλλως τε κάμνω τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν Κ. Καλὸν, ὅτι ἐθεωρήσαμεν, ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον εἶναι κατηργημένον. Ἐγὼ, ἴσως δὲν ἀντελήφθην καλῶς, εἶδον, ὅτι δὲν ἐγένετο ψήφισμα περὶ τούτου, ἐγὼ δὲν θέλω ν’ ἀνατρέψω τὰ γενόμενα, ἀλλὰ καὶ ὑμεῖς δὲν δύνασθε νὰ τὰ ὑποκλέψητε· φρονῶ ὅμως, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ Συνέλευσις, δὲν ἀρκεῖ· νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπεφάσισε νὰ διαλυθῇ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον κατὰ τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας ἐπέτρεπεν ὁ δημοτικὸς νόμος, πρέπει νὰ διαλυθῇ νομοθετικῶς· πῶς ἄλλως; Ἂν εἰπῇ ἡ Συνέλευσις τὸ θεωρῶ διαλελυμένον, πρέπει νὰ τὸ εἰπῇ εἰς ἓν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον νὰ κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, ἐκτὸς, ἐὰν ἐννοῇ ἡ Κυβέρνησις τοῦτο, ὅτι ἤθελεν ἀκούσει καὶ τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως· ἐγὼ ὑπέβαλα πρότασιν πρὶν ἀποφασίσῃ τὸ περὶ τῆς ἀρχῆς ψήφισμα ἡ Συνέλευσις, ἀλλὰ δὲν ἀνεγνώσθη ἡ πρότασίς μου, διότι ὁ Κ. Πρόεδρος ἐνόμισεν, ὅτι ὁ κανονισμὸς δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀνάγνωσιν, καὶ διὰ τοῦτο περιέλαβον εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον, ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον θεωρηθὲν κατηργημένον, καὶ περὶ δημοτικῶν συμβουλίων εἶπον περὶ πάντων τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, καὶ εἰς τὰ ἑπόμενα ἄρθρα πραγματεύομαι κατὰ τίνας τρόπους θὰ γείνῃ ἡ ἀντικατάστασις· τοῦτο δὲν ἀποκρούεται ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ἡ Συνέλευσις· διὰ τοῦτο δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ Κ. Καλὸς λέγων, ὅτι αἱ κατ’ ἄρθρον τροπολογίαι εἰς τὴν πρότασίν του νὰ γείνωσι δεκταί.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κατὰ τὸν κανονισμὸν ταχυτέρα πορεία εἶναι νὰ συνέλθουν οἱ ὑποβαλόντες τροπολογίας Κύριοι πληρεξούσιοι, καὶ νὰ προσπαθήσωσι νὰ συγχωνεύσωσι τὰς τροπολογίας αὐτῶν εἰς μίαν· ἂν δὲν ᾖναι τοῦτο δυνατὸν, τότε πρέπει ὅλαι αἱ τροπολογίαι νὰ τυπωθῶσι καὶ νὰ διανεμηθῶσι, μετὰ ταῦτα νὰ γίνῃ συζήτησις.

§123ΖΑΪΜΗΣ. Πολλαὶ ἐξ αὐτῶν ἀποτελοῦσιν ἴδια συστήματα, ἑπομένως πρέπει νὰ τυπωθῶσιν.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τύπωσιν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἂν μοὶ ἐπιτρέπητε, Κύριοι, θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ὑμῶν τὴν πρότασιν, τὴν ἀφορῶσαν τοὺς πρώην γερουσιαστάς· νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν καὶ περὶ αὐτῶν, διότι τὰ γηραιὰ ταῦτα λείψανα τοῦ ἀγῶνος τὸ ἓν κατόπιν τοῦ ἄλλου ἀποχαιρετοῦν ἡμᾶς. Ἰδοὺ ἡ πρότασις ὡς ὑπεβλήθη καὶ ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἐπιτροπήν. «Ὁ χρόνος καθ’ ὃν διετέλεσαν ἐν τῇ Γερουσίᾳ ὡς Γερουσιασταὶ λογίζεται ὡς χρόνος ὑπηρεσίας πρὸς ἀνάκτησιν τοῦ πρὸς σύνταξιν δικαιώματος κατὰ τὸν περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων νόμον. Ἄρθρον 2ον. Ἡ πληρωμὴ τῆς συντάξεως τῶν προσκτησάντων ταύτην Γερουσιαστῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ συντάξεως νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς ά. 8βρίου 1862, ἀφαιρουμένων τῶν τυχὸν χορηγηθέντων αὐτοῖς ἀπὸ τῆς ἡμέρας ταύτης ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου.» Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Παλαμίδης.

§125ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Κύριοι, τὸ κατ’ ἐμὲ, δὲν ἔχω ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς προσθήκης τῶν χρόνων διὰ νὰ λάβω σύνταξιν, αἱ λοιπαὶ ὑπηρεσίαι μου μοὶ δίδουν ἄρτον. Ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ ὁμιλήσω ὑπὲρ ἄλλων καὶ νὰ σᾶς κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Οἱ ὀνομασθέντες Γερουσιασταὶ δὲν ἦλθον εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν μόνοι των, τοὺς ἔφερεν ἕνας νόμος· μεταξὺ αὐτῶν δὲ εἶναι καὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐν τῷ σώματι αὐτῷ ὀλιγώτερον καὶ τῶν 7 χρόνων, ἀλλ’ οὗτοι εἶναι ὀλίγοι, οἱ ἄλλοι ὅμως εἶναι ἐκ τῶν ὑπηρετησάντων ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ μέχρι τῆς 10 8βρίου καὶ μέχρι σήμερον, ἀριθμοῦντες περισσότερα ἔτη πρὸς σύνταξιν παρὰ τὰ ἀπαιτούμενα δι’ ἕνα ἁπλοῦν ὑπάλληλον· ἀλλὰ καὶ οἱ λοιποὶ δὲν εἶναι ἄμοιροι πολλῶν ἐκδουλεύσεων, καὶ οἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ παραβλεφθῶσιν. Πρὸς τούτοις τὸ ψήφισμα ἔχει καὶ μίαν ἄλλην διάταξιν, λέγει ὅτι ἀφαιρεῖται ἀπ’ αὐτῶν πᾶν ὅ,τι ἔλαβον ἀπὸ τῆς 11 8βρίου 1862 ἐπιβοηθητικῶς. Ἐγὼ εἶμαι ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μόνον κατὰ τὸν 9βριον, τινὲς δὲ ἐζήτησαν καὶ ἔλαβον ἓν τοιοῦτον ποσὸν μέχρις ὁριστικῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως, διότι ἄλλως ἦτο ἀδύνατον νὰ ζήσουν (θόρυβος) καὶ ἔλαβον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔδοξε τῇ Συνελεύσει νὰ πάρουν διότι ἡ Συνέλευσις συνῃσθάνθη, ὅτι ἔχουσι δικαίωμα οἱ τοιοῦτοι νὰ περιποιηθῶσι. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἡ σύνταξις νὰ ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἔπαυσε ἡ ἐνέργεια τῆς Γερουσίας καὶ τότε κόπτονται δικαίως ὅσα ἔλαβον, ἂν ὅμως πάλιν (θόρυβος) ἀποφασισθῇ ἐποχὴ μεταγενεστέρα, τότε νὰ καταλογισθῇ πρέπει) εἰς τὴν μέλλουσαν σύνταξιν.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Λεβίδης.

§127ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν ἔχω ἔνστασιν νὰ κάμω ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τῶν γερουσιαστῶν τοῦ νὰ λάβωσι σύνταξιν· ἐπίσης ἀποδέχομαι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ νὰ λάβωσι τὴν σύνταξιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Ἔχω ὅμως νὰ κάμω ἔνστασιν ὡς πρὸς τὸ Ταμεῖον τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβαρύνουν πολὺ αἱ συντάξεις· λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβαρύνηται τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων, διότι ἡ σύστασις τοῦ ταμείου τούτου ὑποθέτει συμφωνίαν μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἐσυμφώνησεν οἱ ὑπάλληλοι νὰ ἀφίνωσιν ὡρισμένον ποσὸν ἐκ τοῦ μισθοῦ των, ἵνα λαμβάνωσι μετὰ παρέλευσιν ὡρισμένου τινὸς χρόνου σύνταξιν· νὰ ἔλθωμεν ὅμως σήμερον αὐτὴν τὴν ἰδιωτικὴν περιουσίαν τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν νὰ ἐπιβαρύνωμεν καὶ μὲ συντάξεις ἀτόμων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν δικαίωμα, εἶναι σφετερισμὸς ἰδιωτικῆς περιουσίας, ἔρχεσθε νὰ τὴν ἀφαιρέσητε, νὰ τὴν ἐλαττώσητε, νὰ παραχωρήσητε εἰς ἄτομα, τὰ ὁποῖα τότε κατὰ τὸν νόμον οὐδὲν συνεισέφερον εἰς τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων, εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς νὰ φέρετε αὔριον πρότασιν καὶ νὰ εἰπῆτε, ὅτι ὅσοι ἐχρημάτισαν βουλευταὶ θὰ λογαριασθῇ ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς ὡς χρόνος πρὸς σύνταξιν, καὶ θὰ ἐπιβαρύνεται τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων· καὶ μεθαύριον νὰ φέρητε ἑτέραν πρότασιν νὰ εἴπητε τὸ αὐτὸ ὡς πρὸς τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γίνῃ, διότι εἶναι ἕνας σφετερισμὸς, ἀλλὰ ἡ σύνταξις τῶν γερουσιαστῶν νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι πρὸ 4 μηνῶν ὑπέβαλον πρότασιν περὶ τροποποιήσεων μερικῶν διατάξεων τοῦ νόμου τῆς συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, δυστυχῶς ἡ πρότασίς μου αὕτη δὲν συνεζητήθη ἀκόμη, δὲν ἠξεύρω διατί, μολονότι πολλαὶ ἄλλαι μεταγενέστεραι προτάσεις συνεζητήθησαν καὶ ἐπεψηφίσθησαν. Σᾶς εἶπον τότε, νομίζω, ὅτι τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων ἐκινδύνευε νὰ χαθῇ νὰ μὴ ὑπάρξῃ, διότι ἐπεβαρύνθη μὲ τόσας συντάξεις, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ, ἂν σήμερον προσθέσετε καὶ νέας, εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ θέλετε τὴν καταστροφήν του.

§128ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν εἶναι ὑπάλληλοι οἱ Γερουσιασταί;

§129ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὄχι, διότι ἂν ἦσαν ὑπάλληλοι ἔπρεπε, ὅταν ἐξεδόθη ὁ νόμος τῶν πολιτικῶν συντάξεων, ἔπρεπε καὶ αὐτοὶ νὰ καταθέσουν ἐκ τοῦ μισθοῦ των τὸ ἀνάλογον εἰς τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων. Ὅταν ἐξεδόθη ὁ νόμος περὶ τῆς συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, συγχρόνως ἢ ὀλίγον ἀργότερον ἐξεδόθη ἕτερος περὶ τῶν χηρῶν καὶ τῶν ὀρφανῶν τῶν γερουσιαστῶν· ἐσχημάτισεν ἡ γερουσία ἰδιαίτερον ταμεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον κατετίθετο ἕν ποσὸν ἐκ τῆς ἀποζημιώσεως τῆς Γερουσίας διὰ νὰ χρησιμεύσῃ, ἐκτὸς τῆς ἀποζημιώσεως, τὴν ὁποίαν ἤθελε δώσει τὸ δημόσιον εἰς τὰς χήρας, πρὸς περίθαλψιν αὐτῶν, τοῦτο ὅμως εἶναι ὅλως διόλου ἰδιωτικὸν, δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἣν ἀνέφερεν ὁ Κύριος Λεβίδης εἶναι σπουδαία καὶ πολλάκις ἐδοκίμασα νὰ τὴν φέρω εἰς συζήτησιν, καὶ λανθάνεται ὁ Κ. πληρεξούσιος, ὑποθέτων, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἡ αἰτία τοῦ ὅτι δὲν ἐσυζητήθη μέχρι τοῦδε (θόρυβος). Ἂν θέλετε σήμερον μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς παρούσης προτάσεως δυνάμεθα νὰ τὴν θέσωμεν ὑπὸ συζήτησιν. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Σαρίπολος.

§131ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, ἂν ἀπατῶμαι ὡς πρὸς τὴν ἰδέαν, ἥτις μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα, θέλω ὅμως τὴν ὑποβάλει εἰς τὴν σκέψιν ὑμῶν, ἵνα δώσω ἀφορμὴν εἰς συζήτησιν καὶ φωτισθῶ καὶ ἐγώ. Πρόκειται κατὰ τὴν πρότασιν αὐτὴν νὰ δοθῇ σύνταξις εἰς τοὺς γερουσιαστὰς καὶ νὰ ληφθῇ ὡς χρόνος ἡ ἑπταετία, ὅπως προστεθῇ εἰς τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας τὰ πρότερον, τουτέστι ν’ ἀφομοιωθῶσι καὶ οἱ πρώην Γερουσιασταὶ πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Ἐνταῦθα ὁμολογῶ ὅτι δὲν γνωρίζω ἂν ἀπατῶμαι, νομίζω ὅμως ὅτι, ἀφοῦ κατὰ τὸ σύνταγμα τοῦ 1844 ὁ βασιλεὺς ἠδύνατο νὰ διορίσῃ γερουσιαστὰς οὐ μόνον ἐκ τῶν διατελεσάντων ἐν δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἐκείνων, οἵτινες εἶχον διατελέσει δὶς πληρεξούσιοι, ἢ ἅπαξ πληρεξούσιοι, καὶ ἅπαξ βουλευταὶ, ἢ δὶς βουλευταὶ, ἑπομένως προὐχειρίσθησαν γερουσιασταὶ, οἱ ὁποῖοι ποτὲ δὲν ὑπῆρξαν ὑπάλληλοι· οἱ τοιοῦτοι πολλάκις μὲν ἀπ’ ἀρχῆς ἢ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἀγῶνος ἔλαβον μέρος εἰς τὰς ἐθνικὰς Συνελεύσεις καὶ τὰς Βουλὰς ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ὑπάλληλοι ἴσως οὐδέποτε διετέλεσαν.

§132ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν θὰ λάβουν αὐτοί.

§133ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Τότε οὐδεὶς σχεδὸν θέλει λάβει, διότι ὁ πρώην βασιλεὺς εἶχε συγκροτήσει καὶ ἐστρατολόγει τὴν γερουσίαν ἐκπροσώπων, τὰ ὁποῖα ἐλάμβανεν ἀπὸ τὰς βουλὰς μᾶλλον παρὰ ἐκ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἂν λοιπὸν θέλετε νὰ κάμητε νόμον εὐεργετικὸν πρὸς τοὺς πρώην Γερουσιαστὰς, ἐξ ὧν οἱ πλεῖστοί εἰσι τ’ ἀπολειπόμενα ὀλίγα λείψανα τοῦ μεγάλου ἡμῶν ἀγῶνος, δὲν πρέπει νὰ ὑπολογίσητε τὸ δικαίωμα εἰς σύνταξιν κατὰ τοὺς χρόνους τῆς πρὸ τῆς γερουσιαστικῆς αὐτῶν ἀξίας δημοσίας λειτουργίας των, προστιθεμένου εἰς αὐτοὺς καὶ τοῦ χρόνου τῆς γερουσιαστικῆς ἀξίας, τοὐτέστι τῆς ἑπταετίας, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβητε ἑτέραν βάσιν, πρέπει νὰ εἴπητε δηλονότι, ὅτι ἔχουσι δικαίωμα εἰς σύνταξιν ὅσοι ἐγένοντο Γερουσιασταὶ, ἢ διότι πεντάκις ἐξελέχθησαν βουλευταὶ ἢ τρὶς πληρεξούσιοι, καὶ δὶς βουλευταὶ κ.τ.λ. τοιαύτην ὡς φρονῶ βάσιν πρέπει νὰ λάβητε διὰ τοὺς γερουσιαστάς. Εἰς ὅ,τι δὲ ὁ Κύριος Λεβίδης εἶπε συμφωνῶ καὶ ἐγὼ πληρέστατα· πραγματικῶς ἡ Κυβέρνησις, ἤτοι τὸ ἔθνος, ἔκαμεν ἓν συνάλλαγμα πρὸς τοὺς δημοσίους λειτουργοὺς, ἵνα οὗτοι ἐπὶ μακρὸν καταβαλόντες χρόνον νὰ δικαιῶνται συνταξιοῦχοι γενόμενοι νὰ λαμβάνωσι ποσοστόν τι ὡρισμένον λόγῳ συντάξεως, ὥστε τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων εἶναι κτῆμά των. Ἑπομένως εἶναι ὅλως ἄδικον νὰ λαμβάνωσιν ἐκ τοῦ ταμείου τῶν πολιτικῶν συντάξεων τὴν σύνταξίν των καὶ οἱ Γερουσιασταὶ, οἵτινες οὐδ’ ὀβολὸν κατέβαλον ἐν τῷ ταμείῳ τούτῳ, ὅθεν εἶναι πρέπον νὰ ἐπιβαρύνῃ αὕτη τὸ δημόσιον ταμεῖον· ἐφ’ ᾧ ὑποστηρίζω τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Λεβίδου, τοῦτο προσθέτων μόνον ν’ ἀρχίσῃ ἡ σύνταξις ἀπὸ τῆς ἀ. Ἰανουαρίου 1864, νὰ μὴ συμψηφισθῶσι δ’ ὅσα λόγῳ περιθάλψεως ἔλαβόν τινες ἐξ αὐτῶν μετὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Ὀκτωβρίου.

§134ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Νομίζω, Κύριοι! ὅτι ὁ προλαλήσας συνάδελφός μας δὲν μᾶς ἐφώτισε ποσῶς περὶ τοῦ ζητήματος, διότι Σᾶς εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ τὸ νομοσχέδιον ἄλλην βάσιν, δηλονότι νὰ λάβωμεν τὴν βάσιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν γερουσιαστῶν, διότι πολλοὶ τῶν Κ. γερουσιαστῶν δὲν ἐχρημάτισαν εἰς ὑπηρεσίαν, καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ ταμεῖον. Νομίζω, Κύριοι! ἐὰν ἡ ἐθνικὴ αὕτη σύνοδος ἐπεψήφισε νόμον ἐθνικὸν, νόμον δίκαιον, εἶναι καὶ αὐτὸς εἷς ἐξ ἐκείνων τῶν δικαίων νόμων, διότι Κύριοι! χρεωστοῦμεν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἄνδρας ἐξ ὧν οἱ πλεῖστοι εἶναι τοῦ ἀγῶνος, χρεωστοῦμεν νὰ δώσωμεν ἄρτον εἰς τὰ ἔσχατα τῆς ζωῆς των. Θὰ κάμω ἐγὼ μίαν παρατήρησιν, Κύριοι! εἰς τὸν νόμον, καὶ παρακαλῶ τὸν Κύριον Πρόεδρον νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ἐξαιρεθοῦν τοῦ νόμου αὐτοῦ, τοῦ ἐθνικοῦ, τοῦ δικαίου, νὰ ἐξαιρεθοῦν οἱ μὴ ἀγωνισταὶ, ὅσοι δὲν ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἀγωνισθῶσι μέχρι τοῦ 1829, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔλαβον προσόντα, ὁποῖα ὁ ἔντιμος συνάδελφός μας Σᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου, καὶ μία ἄλλη τάξις νὰ ἐξαιρεθῇ, ἐκείνη, τὴν ὁποίαν εὔχομαι νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐν μεγάλῳ ἀριθμῷ, οἱ διαδρασιπολῖται, δηλ. ὅσοι διαρκοῦντος τοῦ μεγάλου ἀγῶνος ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας, καὶ εὑρεθέντες καὶ ἰδόντες τὴν πατρίδα ἀγωνιζομένην, ἀνεχώρησαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἔγραφον ἐκεῖ ὅσα γνωρίζετε. Κατά τι ὅμως ὁ ἔντιμος συναδελφός μας, ἐλησμόνησε τὴν ἱστορίαν τῆς ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως· οἱ πλεῖστοι τῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν τὸ σῶμα τῆς Γερουσίας, ἦσαν ἀγωνισταί· βεβαίως, Κύριοι, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἠδύναντο νὰ προβλέψωσιν, ὅτι ἡ θεία πρόνοια ἤθελε φέρει μίαν μεγάλην μεταβολὴν, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμιζον ἑαυτοὺς ἐξησφαλισμένους διὰ τῆς ἰσοβιότητος, καὶ δὲν ἔλαβον ἄλλην φροντίδα, εἰμὴ διὰ τὰ τέκνα καὶ τὰς χήρας των· καὶ εἶχε γείνει δι’ αὐτοὺς ὁ νόμος ἐκεῖνος τῶν συντάξεων, ἀλλὰ μία εὐτυχὴς περίπτωσις ἔφερε τὴν πτῶσιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Τώρα τὸ ἔθνος ὀφείλει εἰς αὐτοὺς μίαν σύνταξιν πραγματικῶς, διότι οἱ πλεῖστοι εἶναι ἄνθρωποι τοῦ ἀγῶνος, γεγηρακότες, καὶ μεγάλων οἰκογενειῶν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ μὴ φέρωμεν τὴν τροπολογίαν· μοὶ ἀρέσκει πολὺ ἡ ἀρχικὴ πρότασις τοῦ νομοσχεδίου, νὰ λογίσωμεν ὅλον τὸν χρόνον τῆς Γερουσιαστικῆς ὑπηρεσίας τῶν ἀγωνιστῶν, ἐξαιρουμένων τῶν δύω τάξεων, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερα, ὡς χρόνον ὑπηρεσίας· ἑπομένως νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς σύνταξις. Σημειώσατε δὲ, ὅτι οἱ πλεῖστοι εἶναι ἀγωνισταὶ, καὶ ἑπομένως ἔχουν τὰ δικαιώματα, διότι ῥητῶς λέγει ὁ νόμος, ὅτι ὁ χρόνος τοῦ ἀγῶνος λογίζεται διπλάσιος. Προσέτι σημειώσατε, ὅτι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐχρημάτισαν εἰς διαφόρους ὑπηρεσίας ἐν καιρῷ τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος, καὶ ἐπὶ Κυβερνήτου, καὶ ἀκολούθως. Προσέτι, Κύριοι, θεωρῶ δικαιοτέραν τὴν πρώτην πρότασιν, ὄχι μόνον ὁ χρόνος ὁ Γερουσιαστικὸς νὰ λογισθῇ δι’ ὅλους τοὺς ἄνδρας τοῦ ἀγῶνος, διότι δι’ αὐτὸ ὀφείλεται καὶ μία σύνταξις, ἀμοιβὴ τῶν κόπων των, ἀλλὰ προσέτι ν’ ἀρχίσῃ καὶ ἡ σύνταξις των ἀπὸ τὴν 10 8βρίου, ὅτε ἔπεσεν ἡ ὕπαρξις τῆς Γερουσίας· ἀλλὰ νὰ λογισθῶσι βέβαια τὰ ποσὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἐκ διαλειμμάτων ὡς βοηθήματα. Τώρα, Κύριοι, πῶς θὰ τὴν λάβουν αὐτὴν τὴν σύνταξίν των; Ἀπὸ τὸ ἔθνος, διότι τὸ ἔθνος ὑπηρέτησαν, καὶ αὐτοὶ οἱ σημερινοὶ ὑπάλληλοι εἰς ἐκείνους τοὺς ἄνδρας χρεωστοῦν τὴν ὕπαρξίν των, διότι οἱ ἀγῶνες καὶ αἱ θυσίαι ἐκείνων ἔκαμαν τὴν πατρίδα ἐλευθέραν.

§135ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, ὀλίγας λέξεις θέλω εἰπεῖ, διότι βλέπω μετὰ χαρᾶς ὅτι ὅλη ἡ Συνέλευσις συμμερίζεται τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ὁ Κ. Καλὸς διὰ τῆς προτάσεώς του ἠθέλησε νὰ πραγματοποιήσῃ εἰς νομοσχέδιον. Εἶναι λοιπὸν περιττὸν νὰ συνηγορήσῃ τις ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἀντιλέγων. Μίαν μόνον παρατήρησιν εὗρον σπουδαίαν, τὴν τοῦ Κ. Λεβίδου. Ὁ Κ. Λεβίδης, εἶπεν, ὅτι ἐὰν αἱ συντάξεις τῶν παλαιῶν Γερουσιαστῶν ἐπιβαρύνωσι τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων, τὸ ταμεῖον τοῦτο δὲν θέλει εἶσθαι εἰς κατάστασιν ν’ ἀνθέξῃ εἰς τὴν πληρωμὴν τοσούτων ποσῶν, καὶ ἑπομένως θέλει ναυαγήσει, καὶ εὑρισκόμενον εἰς κατάστασιν ναυαγίου, δὲν θέλει ἐπαρκέσει εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν συντάξεων οὔτε τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, οὔτε τῶν παλαιῶν Γερουσιαστῶν. Ἡ παρατήρησις αὕτη εἶναι ἀληθῶς σπουδαία, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔχομεν δύο τρόπους νὰ θεραπεύσωμεν τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ὁ Κ. Λεβίδης νομίζει, ὅτι θὰ πηγάσῃ ἐκ τῆς παραδοχῆς τοῦ νομοσχεδίου· ἢ πρέπει, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις νὰ χορηγήσῃ νέαν ἐπιχορήγησιν εἰς τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων, ἢ πρέπει τὸ δημόσιον ν’ ἀναδεχθῇ εἰς βάρος του τὴν πληρωμὴν τῶν συντάξεων τῶν πρῴην Γερουσιαστῶν. Εἴτε τὸ ἓν μέτρον δεχθῆτε, εἴτε τὸ ἄλλο, ἐννοεῖτε ὅτι, ἄνευ τῆς συνδρομῆς τοῦ Δημοσίου, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θέλει μένει ἁπλοῦς χάρτης· διότι, ἂν τὸ ἀναθέσητε εἰς τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων, σᾶς εἶπον καθαρὰ καὶ σᾶς ἀπέδειξαν δι’ ἀριθμῶν, ὅτι τὸ ταμεῖον δὲν θέλει εἶσθαι εἰς κατάστασιν νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν νέων τούτων συντάξεων. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι, εἰς πᾶσαν περίστασιν τὸ δημόσιον εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῇ· τὸ βάρος δὲ τοῦτο πρέπει νὰ τὸ ἀποφασίσητε μετ’ εὐκολίας, καὶ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει εἶσθαι ὡς πρὸς τοῦτο σύμφωνος. Ὅταν, Κύριοι, πρόκειται ν’ ἀνταμειφθῶσιν οἱ ἄνδρες τοῦ ἀγῶνος, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τὴν πατρίδα ἐπὶ 30 καὶ 40 ἔτη, νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν πρέπει νὰ σταματήσῃ οὐδὲ στιγμήν. Εἶναι ἀδύνατον, Κύριοι, ἐὰν οἱ ἀγῶνες τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐθυσίασαν, καὶ οἱ ὁποῖοι πολλὰς ἐκδουλεύσεις προσέφεραν εἰς τὴν πατρίδα, δὲν ἀνταμειφθῶσι, νὰ περιμένητέ ποτε ζῆλον ὑπὲρ τῆς πατρίδος· ἔχετε τὴν ἀρχὴν ταύτην ὡς ἀναμφισβήτητον. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε, ὅτι εἰς ὅλα τὰ ἔθνη οἱ ὑπηρετήσαντες τὴν πατρίδα ἀντεμείφθησαν. Εἶναι δὲ λυπηρὸν ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι προσέφερον τεσσαρακονταετεῖς ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα, νὰ ῥιφθῶσι σήμερον εἰς τὰς ὁδούς· οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦτο ἡ πολιτικὴ αὑτῶν διαγωγὴ εἰς τὸ διάστημα τῆς πρῴην Βασιλείας, τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι οἱ ἄνδρες οὗτοι ὑπηρέτησαν τὴν πατρίδα κατὰ τὸν μεγάλον ἀγῶνα. Εἶναι λοιπὸν δικαιότατον οὗτοι νὰ περιθάλπωνται καὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν αὐτοὺς νὰ καταβοῦν εἰς τὸν τάφον ἀγανακτοῦντας κατὰ τῆς πατρίδος, ὅτι τοὺς ἐγκατέλιπε. Νομίζω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἀδύνατον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ κατασταθῇ πραγματικῶς εὐεργετικὸν διὰ τοὺς Γερουσιαστὰς ἐὰν τὸ δημόσιον ταμεῖον δὲν ἐπιβαρυνθῇ κατά τι. Ἡ γνώμη μου δὲ εἶναι, ν’ ἀνατεθῶσι μὲν αἱ πληρωμαὶ τῶν συντάξεων τῶν Γερουσιαστῶν εἰς τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων, ἀλλὰ τὸ δημόσιον νὰ χορηγήσῃ τὴν συνδρομήν του εἰς αὐτό. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἁρμοδιωτέρα νὰ γνωρίζῃ ποῖον ποσὸν πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων, διὰ νὰ δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν συντάξεων τῶν Γερουσιαστῶν.

§136ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι, δὲν ἔρχομαι ν’ ἀποκρούσω τὴν πρότασιν περὶ χορηγήσεως συντάξεως εἰς τοὺς πρώην Γερουσιαστάς· ὁμολογῶ προσέτι, ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἔλθῃ εἰς βοήθειαν ἐν γένει τῶν πολιτικῶν συντάξεων, ὡς προανέφερον. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, θεωρῶ πολὺ ἀναγκαῖον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Λεβίδου, διότι εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ τῶν πολιτικῶν συντάξεων ἔλαβον χώραν τοιαῦται καταχρήσεις, ὥστε ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ διεγείρουν τὴν ἀγανάκτησιν καὶ τοῦ πλέον ἀταράχου. Ὅτε ἔγεινεν ὁ νόμος ἐκεῖνος, ἔλαβον καὶ ἐγὼ μέρος εἰς τὴν σύνταξίν του, καὶ ἐθεωρήθη δίκαιον νὰ συμπεριληφθῇ ὁ χρόνος τοῦ ἀγῶνος, καὶ συμπεριελήφθη διπλάσιος. Ἀλλὰ τί συνέβη; Ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν γεννημένοι εἰς τὴν ἐπανάστασιν, ἐπαρουσίασαν πιστοποιητικὰ, ὅτι ὑπηρέτησαν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ ἀγῶνος· ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ἦλθον ἀπὸ τὴν Ὀδησσὸν, μετὰ τὸν ἀγῶνα, ἐπαρουσίασαν πιστοποιητικὰ, ὅτι ὑπηρέτησαν εἰς τὸν ἀγῶνα, καὶ ὅλοι ἀπὸ τὴν 25 Μαρτίου. Αὐτὴ ἡ κατάστασις ἔφερε τὸ ναυάγιον τοῦ Ταμείου τῶν πολιτικῶν συντάξεων. Πρέπει λοιπὸν ἀμέσως νὰ συνδέσωμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν τῶν Γερουσιαστῶν μὲ τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Λεβίδου, καὶ νὰ παύσῃ ἡ κατάχρησις τῶν πιστοποιητικῶν.

§137ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§138ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Δικαιολογῶ τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Λεβίδου, περὶ τῆς ἀδυναμίας σήμερον τοῦ Ταμείου τῶν συντάξεων, ἀλλὰ δὲν εἶναι τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ἔκαμον αὐτὸ, ὅσα ἐῤῥέθησαν. Τὸ Ταμεῖον τῶν συντάξεων ἔγεινε, νομίζω, κατὰ τὰ 57.

§139ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὰ 60.

§140ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Εἰς τὰ 60, μάλιστα· καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Ταμεῖον ἔπρεπε νὰ συμμετάσχῃ ὅλη ἡ παρελθοῦσα ὑπαλληλία. Ἀλλ’ εἴδετε πρῶτον, ὅτι, ὅσοι ἦσαν ὑπάλληλοι, καὶ εἶχον παυθῆ τῆς ὑπηρεσίας πρὸ τοῦ νόμου, χωρὶς λέγω νὰ καταβάλουν ἕνα ὀβολὸν εἰς αὐτὸ τὸ Ταμεῖον, ἐσυνταξιοδοτήθησαν καί τινες μὲ 300 δραχμὰς καὶ περιπλέον, χωρὶς νὰ δώσωσιν ἕνα ὀβολὸν εἰς αὐτὸ τὸ Ταμεῖον· δεύτερον μετὰ τὸν νόμον τοῦτον, καὶ μάλιστα μετὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ Ὀκτωβρίου 1862, οὐ μόνον δὲν ἔμεινε σχεδὸν ὑπάλληλος νὰ μὴ παυθῇ, ἀλλὰ τὸ μέτρον τοῦτο ἐξακολουθεῖ καὶ ἐφαρμόζεται καθ’ ἑκάστην, καὶ μάλιστα ἐπὶ πᾶσαν μεταβολὴν Ὑπουργείου, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἦλθον ἀπαιτήσεις πρὸς σύνταξιν ἐπισωρευμέναι καὶ ὑπεράριθμοι, ὥστε καὶ ἡ προσθήκη τῶν Γερουσιαστῶν δὲν εἶναι ἐκείνη, ἥτις θὰ φέρῃ τὸ Ταμεῖον εἰς ἀμηχανίαν, ἀλλ’ ἡ κατάστασις, ἡ τρέχουσα. Ἡμεῖς, Κύριοι, λέγοντες νὰ προστεθῶσιν οἱ χρόνοι τῶν Γερουσιαστῶν εἰς τὰς συντάξεις, δὲν ἐννοοῦμεν ν’ ἀναγνωρισθῶσιν αἱ ἐκδουλεύσεις, τὰς ὁποίας ἔχουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐν γένει, διότι μεταξὺ αὐτῶν, καὶ νομάρχαι ἐστάθησαν, καὶ διοικηταὶ, καὶ ὑπουργοὶ καὶ εἰς διαφόρους ἄλλας ὑπηρεσίας κοινωνικάς· ζητοῦμεν μόνον νὰ προστεθῇ καὶ εἰς τὸν χρόνον τοῦτον, καὶ ὁ ἐπὶ τῆς Γερουσίας, καθ’ ὅσον τινὲς δὲν τὸν συνεπλήρωσαν μὲ μόνον τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας, ἑπομένως εἴς τινας καὶ ἴσως τοὺς περισσοτέρους γινομένης τῆς τοιαύτης προσθήκης, τὸ διαφέρον δὲν θέλει εἶσθαι πλεῖον τῶν 10 ἢ 15 δραχμῶν. Τὸ ζήτημα εἶναι σαφές. Καὶ οἱ Γερουσιασταὶ αὐτοὶ, Κύριοι, ὑπηρέτησαν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἦλθεν ἕνας νόμος καὶ διέκοψε τὴν ὑπηρεσίαν του, τότε ἔγεινε λόγος τί θὰ γίνουν οἱ Γερουσιασταὶ οὗτοι κατὰ τὴν διακοπὴν, μὴ δυνάμενοι νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς ἄλλα ἔργα, βιομήχανοι δὲν ἠδύναντο νὰ γίνωσι, δικηγόροι, ὄχι· ἐζήτησαν λοιπὸν νὰ τοῖς δοθῇ, ἂν ἦτο δυνατὸν, μία ἀμοιβὴ τῶν ἀγώνων τῶν παρελθόντων. Τοῦτο, Κύριοι, ἔγεινεν ὀλίγον γενικώτερον. Ἤδη δὲ εἶναι ἀδιάφορον ἂν ἀποζημιωθοῦν ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων, ἢ τὸ δημόσιον δὲν δώσῃ μίαν συνδρομήν. Συμφωνῶ κατὰ τοῦτο καὶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ Κ. Ζαΐμη καὶ τὴν τοῦ Κ. Λεβίδου· παρατηρεῖτε ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἔκαμαν καὶ εἰς τὸ παρελθὸν τὸ μέρος των, καὶ πρὸς τὴν ἐπανάσταστασιν.

§141ΛΑΠΑΣ. Δὲν εἶναι ὅλοι τοιοῦτοι.

§142ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Τὸ θάῤῥος αὐτὸ τῆς ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας, καὶ ἰσοβιότητος, ἔκαμεν αὐτοὺς νὰ τονίσωσι τὴν γλῶσσαν των ὑπὲρ ἐλευθερίας, καὶ νὰ ἐξυπνήσουν καὶ τὸ πνεῦμα τῶν ἄλλων· εἶναι ἑνὶ λόγῳ ἓν εἶδος δικαίας εὐγνωμοσύνης πρὸς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν 12 ἤδη χρόνους. Εἶδον χθὲς τὸν Σπυρίδωνα Καλογερόπουλον, τὸν εὐεργέτην αὐτὸν τῆς κοινωνίας, ν’ ἀποθάνῃ καὶ ἀπέθανε χωρὶς νὰ ἔχῃ δύο λεπτὰ, ἐγκαταλείψας καὶ θυγατέρα ἀνύπανδρον εἰς τοῦ ἔθνους τὴν δικαιοσύνην· διὰ τοῦτο εἶναι δίκαιον πρᾶγμα νὰ λάβουν οἱ τοιοῦτοι μίαν ἀνάλογον σύνταξιν. Εἶναι ἀδιάφορον, ἐπαναλέγω, ἐὰν τὸ ταμεῖον τὸ δημόσιον θὰ ἀποζημιώσῃ τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων, ἢ θὰ δώσῃ μίαν συνδρομὴν εἰς αὐτούς. Ἔρχομαι εἰς τὰς ἄλλας παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμαν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν περὶ αὐτῶν, Κύριε Ῥήγα. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Αὐγερινός.

§144ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Θεωρῶ ἐντελῶς ἀνεξάρτητον τὸ ἓν ἀπὸ τὸ ἄλλο· ἐὰν τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων ἔχῃ ἢ δὲν ἔχῃ εἶναι ἀδιάφορον. Κατ’ ἐμὴν κρίσιν θέλω νὰ ἐπιψηφισθῇ ὁ προκείμενος νόμος, διὰ νὰ λάβουν αὐτὰ τὰ δυστυχῆ λείψανα τοῦ ἀγῶνος τροφὴν, ἄρτον. Ἐντελῶς δὲ ἀδιάφορον εἶναι εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται τὸ ταμεῖον· λέγω ὅτι, καὶ δέκα λεπτὰ ἐὰν ἔχῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὰ 2 τὰ 3 πρέπει νὰ τὰ δώσῃ εἰς αὐτὰ τὰ λείψανα.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη;

§146ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Ἀναγινώσκω τὸ πρῶτον ἄρθρον.

§148ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ· ὑποβάλλω μίαν τροπολογίαν, συμφώνως μὲ τὰ ῥηθέντα, τὴν ἑξῆς προσθήκην εἰς τὸ ά. ἄρθρον, «Τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐκκαθαρίζεται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ πολιτικῶν συντάξεων νόμου, καὶ ἐπιβαρύνει τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀπ’ εὐθείας.»

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ πρῶτον ὑποβάλλω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν ταύτην, ἥτις λέγει, Τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐκκαθαρίζεται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ πολιτικῶν συντάξεων νόμου, καὶ ἐπιβαρύνει ἀπ’ εὐθείας τὸ δημόσιον ταμεῖον.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον ὁλόκληρον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ μετὰ τῆς προσθήκης ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρ. 1. Ὁ χρόνος καθ’ ὃν διετέλεσαν ἐν τῇ Γερουσίᾳ οἱ Γερουσιασταὶ, λογίζεται ὡς χρόνος τῆς ὑπηρεσίας πρὸς ἀπόκτησιν τοῦ πρὸς σύνταξιν δικαιώματος κατὰ τὸ περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων νόμον. Τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐκκαθαρίζεται κατὰ τὰς διατάξεις τῶν περὶ πολιτικῶν συντάξεων νόμων καὶ ἐπιβαρύνει ἀπ’ εὐθείας τὸ δημόσιον Ταμεῖον.» Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. «Ἄρθρ. 2. Ἡ πληρωμὴ τῆς συντάξεως κτλ.

§150ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Προτείνω ἡ σύνταξις αὕτη ν’ ἄρχεται ἀπὸ ά. Ἰανουρίου 1864.

§151ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Καθ’ ἣν περίπτωσιν παραδεχθῇ ἡ Συνέλευσις νὰ δοθῇ σύνταξις εἰς Γερουσιαστὰς ἀπὸ τῆς 10 8βρίου 62, δὲν ἔχω κανένα λόγον ν’ ἀντιλέξω· ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ ὁρισθῇ ὁ χρόνος, ἀπὸ τοῦ ὁποίου θὰ λογισθῇ ἡ σύνταξις, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ἓν πρᾶγμα· ὁ νόμος ὁ περὶ συντάξεως πολιτικῶν ὑπαλλήλων, λέγει ῥητῶς, ὅτι ἡ σύνταξις λογίζεται εἰς τὸν ὑπάλληλον, ἀφ’ ἧς προτείνει αἴτησιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἐνδέχεται, Κύριε Πρόεδρε, καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι πολλοὶ τῶν Κ. Γερουσιαστῶν πρὸ καιροῦ ἀπαιτοῦν τοιαύτην σύνταξιν, καὶ ἄλλοι μὲν ἔλαβον, ἄλλοι δὲ ὄχι· ἐννοεῖται ὅτι δυνάμει ἐκείνου τοῦ νόμου πρέπει νὰ λάβουν ἐκείνην τὴν σύνταξιν κατὰ τὴν αἴτησίν των (θόρυβος). Εἶναι ὁ Μαγγίνας, Κύριοι, ὁ Μοναρχίδης, ὁ Παλαμήδης, καὶ πολλοὶ ἄλλοι. Ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις ἀπὸ εὐγενῆ αἰσθήματα θέλει ν’ ἀνταμείψῃ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι κατέτριψαν καὶ χρόνον πολὺν καὶ περιουσίας ὑπὲρ τῆς ἐπαναστάσεως, πρέπει νὰ φανῶμεν γενναῖοι, καὶ θὰ φανῶμεν γενναῖοι, ἐὰν τὴν σύνταξιν αὐτὴν τὴν ἀποδώσωμεν, ἀφ’ ἧς ἡμέρας κατηργήθη ἡ Γερουσία.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐπέλθῃ τάξις καὶ ἡσυχία, Κύριοι, δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή.

§153ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Προτείνω ν’ ἀρχίσῃ ἡ σύνταξις τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος Γερουσιαστῶν ἀπὸ τῆς ά. Ἰανουαρίου τρέχοντος ἔτους.

§154ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, ἐὰν δὲν ἐπήρχετο ἡ κατάργησις τῆς Γερουσίας, κατὰ τὴν νύκτα τῆς 10 πρὸς τὴν 11. 8βρίου, καὶ κατόπιν ἡ διὰ ψηφίσματός σας κατάλυσις αὐτῆς ἀπὸ τῆς 11 8βρίου, καὶ οἱ Κύριοι Γερουσιασταὶ δὲν εἶχον νόμον εἰδικὸν περὶ συντάξεως, καὶ ὑπήγοντο ἀπ’ ἀρχῆς, δυνάμει τοῦ ὑπάρχοντος περὶ πολιτικῶν συντάξεων νόμου, εἰς τὰς διατάξεις ἐκείνου, εἶχον τὸ δικαίωμα ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ν’ ἀπευθύνωσι τὴν αἴτησίν των καὶ νὰ λάβουν τὴν σύνταξιν. Δὲν ἔπραξαν τοῦτο, διότι ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν ἐθεωρήθη ὑπάρχον κατὰ τὴν κρίσιν τῶν περισσοτέρων, καὶ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν. Σήμερον ὅμως ἀναγνωρίζοντες εἴς τινας τῶν Γερουσιαστῶν δικαίωμα συντάξεως δὲν πρέπει νὰ τοὺς στερήσωμεν τῆς ἐξ αὐτοῦ βοηθείας ἀπὸ τὴν 11 8βρίου· τὸ δικαίωμα τοῦτο ἔχουν οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν, διότι καὶ κατὰ τὸν ἀγῶνα διεκρίθησαν καὶ ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν. Ὀλίγοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν δοῦλοι ἐπὶ τοῦ παρελθόντος συστήματος, (θόρυβος) οἱ ἔχοντες δικαίωμα συντάξεως δὲν εἶναι παρὰ 12 ἢ 13, δὲν εἶμαι βέβαιος ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες ἦλθον μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πραγμάτων, οὗτοι δὲν ἔχουσι δικαίωμα τῆς συντάξεως· οἱ προσκτῶντες τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως ἤδη εἶναι ὀλίγιστοι, καὶ ἑπομένως ὀφείλομεν χάριν τῶν ἐκδουλεύσεών των καὶ τῶν δικαιωμάτων των, νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν κατελύθη ἡ Γερουσία.

§155ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν ἐφωτίσθη οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι), Παρεδέχθη. Δύω τροπολογίαι ὑπεβλήθησαν ὡς πρὸς τὸ προκείμενον ἄρθρον, ἡ πρώτη ζητεῖ νὰ ἄρχηται ἡ σύνταξις ἀπὸ τὴν 11 Ὀκτωβρίου 1862. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ εἶναι, ὅτι ἡ σύνταξις ἄρχεται ἀπὸ τῆς 7 8βρίου 1863. Ὄχι, λανθάνομαι εἶναι τοιαύτη ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία προσηνέχθη ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἐπιτροπήν. Ὁ Κ. Καλὸς πραγματικῶς προτείνει τὴν 11 8βρίου, ἡ δευτέρα τροπολογία εἶναι τοῦ Κ. Ἀγγελινίδου, προτείνοντος νὰ ἄρχηται ἡ σύνταξις ἀπὸ τῆς 1 Ἰαννουαρίου 1864. Οἱ παραδεχόμενοι ταύτην παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται σχεδὸν ἅπαντες). Παρεδέχθη. Λοιπὸν, Κύριοι, ὁ συμψηφισμὸς λείπει. Τότε τὸ δεύτερον ἄρθρον θέλει καταρτισθῆ κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον· «Ἡ πληρωμὴ τῆς συντάξεως τῶν προσκτησάντων ταύτην Γερουσιαστῶν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ συντάξεως νόμου, ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1864». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται πάντες). Παρεδέχθη. Εἶναι καὶ τελευταῖον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον λέγει· «Τὰ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν κατατεθειμένα ποσὰ ἐκ κρατήσεων τῶν πρώην Γερουσιαστῶν εἰσέρχονται εἰς τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων».

§157ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Καὶ ἐν περιπτώσει ἀποβιώσεώς τινος, νὰ λαμβάνουν αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανά.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ 3 ἄρθρον, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται ἅπαντες). Παρεδέχθη. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως, τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζεται εἰς τοὺς Γερουσιαστὰς, ἀναγνωρίζεται ἐπίσης καὶ εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ αὐτῶν, κατὰ τὸν νόμον τῶν συντάξεων.

§159ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐπιψήφισίν σας τὸ σύνολον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τῆς ἐπιψηφισθείσης προτάσεως νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται πάντες). Παρεδέχθη. Κύριοι, θέλετε τώρα νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Λεβίδη;

§161ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ᾖναι λοιπὸν τὸ πρῶτον ἀντικείμενον μετὰ τὴν πίστωσιν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 5 καὶ λεπτὰ 16.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Α. Νικολαΐδης.