1864.01.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΣΗʹ.

Τῆς 20 Ἰανουαρίου 1864.

(Δευτέρα.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τα πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, Κύριοι πληρεξούσιοι, καταλάβετε τὰς ἕδρας. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνεκρίθησαν. Ὁ πληρεξούσιος Κ. Ἀναγνώστης Ζατουνίτης ζητεῖ ἀπουσίας ἄδειαν 15 ἡμερῶν. Ὁ Πληρεξούσιος Κ. Δαραλέξης ζητεῖ 30 ἡμερῶν. Νὰ τοῖς δοθῇ;

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις τῶν πληρεξουσίων καὶ ὑπουργῶν Βούλγαρη, Διαμαντοπούλου καὶ Πετιμεζᾶ, ἀφορῶσα τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ. Ὁ Κ. γραμματεὺς παρακαλεῖται νὰ τὴν ἀναγνώσῃ. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. ψηφίζει. Ἄρθρ. 1. Ἡ δύναμις τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ προσδιορίζεται διὰ τὸ 1864 ἔτος εἰς 11,000 ἀξιωματικοὺς, ὑπαξιωματικοὺς, στρατιώτας καὶ λοιπούς. Ἡ δύναμις τοῦ ναυτικοῦ προσδιορίζεται διὰ τὸ αὐτὸ ἔτος εἰς 905 ἀξιωματικοὺς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ ναύτας. Ἄρθρ. 2. Ἡ στρατολογία καὶ ἡ ναυτολογία προσδιορίζεται διὰ τὸ 1864 ἔτος εἰς 25,00 ἄνδρας. Οἱ 25,00 οὗτοι ἄνδρες διανεμηθήσονται κατ’ ἀναλογίαν τοῦ πληθυσμοῦ, ὑπὸ μὲν τῶν νομάρχων εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὑπὸ δὲ τῶν ἐπάρχων εἰς τοὺς δήμους τοῦ Κράτους. Ἄρθρ. 3. Αἱ ἐν τοῖς ἄρθροις 2 μέχρι τοῦ 11, συμπεριλαμβανομένου καὶ τούτου διατάξεις τοῦ περὶ στρατολογίας καὶ ναυτολογίας νόμου τοῦ 1851 ἔτους ἰσχύουσι καὶ διὰ τὴν στρατολογίαν καὶ ναυτολογίαν τοῦ 1864 ἔτους, καθ’ ὅσον αὗται ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸν ἀπὸ 19 Μαΐου 1860 νόμον περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας.

Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ, ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ, Ν. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνοδεύεται καὶ μὲ μίαν ἔκθεσιν· θέλετε ν’ ἀναγνωσθῇ;

§7ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι! νὰ τυπωθῇ.

§8ΕΤΕΡΟΙ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§9ΚΑΛΟΣ. Καλῄτερον εἶναι νὰ γείνῃ πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ τυπωθῇ πρέπει νὰ κηρυχθῇ τὸ κατεπεῖγον αὐτῆς προηγουμένως.

§11ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. (ὑπουργ. Δικαιοσύνης καὶ Ναυτικῶν). Νομίζω, ὅτι εἶναι καλήτερον νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νόμου τούτου τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι οὕτω θὰ κανονισθῇ ἀναλόγως τοῦ ὑπάρχοντος ποσοῦ. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀποφασίσῃ προηγουμένως τὴν συζήτησιν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται τὸ κατεπεῖγον; οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη. Νὰ ὁρίσουν λοιπὸν οἱ ΚΚ. ὑπουργοὶ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναπτύξεως.

§13ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν Τετάρτην.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις παρὰ τοῦ Κ. Ἀγγελινίδου ἔχουσα ὡς ἑξῆς. «Οὐδεὶς δύναται νὰ διορισθῇ ἢ νὰ διατηρηθῇ πρόξενος ἢ ὑποπρόξενος τῆς Ἑλλάδος ἐν Τουρκίᾳ, ἂν δὲν ὑπηρέτησεν ἐπὶ τρία ἔτη ὡς εἰσαγγελεὺς ἢ εἰς ἄλλην ὁμοιόβαθμον ταύτης, ἢ καὶ ἀνωτέραν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν, ἢ ἐπὶ 5 ἔτη ὡς δικηγόρος, πρωτοδίκης, ἢ ἀντεισαγγελεὺς παρὰ τοῖς Ἑλληνικοῖς δικαστηρίοις». Ποίαν ἡμέραν ὁρίζει δι’ ἀνάπτυξιν ὁ προτείνας;

§15ΠΟΛΛΟΙ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ γείνῃ ἡ ἀνάπτυξις μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ὑποβάλλεται ἑτέρα πρότασις τοῦ πληρεξουσίου Κ. Δυοβουνιώτου, ἡ ἑξῆς. «Συνιστᾶται Πρωτοδικεῖον ἑδρεῦον ἐν Λεβαδείᾳ καὶ περιλαμβάνον εἰς τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ τὰς ἐπαρχίας Λεβαδείας καὶ Λοκρίδος·» ὁ προτείνας νὰ ὁρίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναπτύξεως.

§17ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Ὅταν θὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τὸ περὶ δικαιοσύνης κεφάλαιον, τότε λέγω νὰ συζητηθῇ καὶ ἡ πρότασίς μου, καὶ τότε δυνάμεθα ν’ ἀποφασίσωμεν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, ἡ ἑξῆς. «Φρονῶν ἀναγκαίαν τὴν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βάλτου σύστασιν ταμείου καὶ ἐφορίας τρίτης τάξεως παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν, ὅπως παραπέμψῃ τὴν ἐπὶ τούτῳ πρότασίν μου ταύτην εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴν αὐτῆς, ἥτις νὰ γνωμοδοτήσῃ». Ζητεῖ νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπήν. Ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Συνέλευσις νὰ σταλοῦν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ αἱ πρῶται.

§19ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φθάνομεν εἰς τὸ πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ἐπανάληψις τῆς ματαιωθείσης ψηφοφορίας, ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τῆς ἀφορώσης τὸν πληρεξούσιον Κ. Μαστραπᾶν. Τὸ ζήτημα εἶναι, οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν λέγουσι ναί· οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 164. 110 εἶπον ναὶ, 54 ὄχι, καὶ 4 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἄρα ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐγένετο δεκτή. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον διὰ ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ Κ. πληρεξουσίου Θ. Δηλιγιάννη.

§22Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον Γόρτυνος, πρὸ ὀλίγου κατετέθησαν εἰς τὸ γραφεῖον, ὥστε δὲν ἠδυνήθην νὰ τὰ μελετήσω· ἑπομένως παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν προσεχῆ τετάρτην.

§23ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Πολὺ καλά· ἔχω ὅμως ν’ ἀπαντήσω εἰς δύο ἄλλας ἐπερωτήσεις. Ὁ Κ. πληρεξούσιος Ἄργους ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν περὶ τῆς ἐμμίσθου ἐθνοφυλακῆς τοῦ Ναυπλίου, πόση εἶναι καὶ εἰς τί χρησιμεύει. Ἀπαντῶν πρὸς τὸ Σῶμα, λέγω, ὅτι ἕνεκα τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἐν τῷ φρουρίῳ εἶχε διαταχθῆ ἐπὶ τοῦ προκατόχου μου Κ. Πετιμεζᾶ τῇ αἰτήσει τοῦ νομάρχου καὶ φρουράρχου μία ἐθνοφυλακὴ ἐκ 40 ἀνδρῶν ἐπὶ πληρωμῇ ἀποζημιώσεως 1½ δραχμῆς τὴν ἡμέραν, ἵνα χρησιμεύσῃ ἰδίως εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν φυλακῶν, ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ στρατοῦ. Αὐτὸ τὸ μέτρον ἐξηκολούθει, τοῦ ὁποίου ἔλαβον γνῶσιν περὶ τὰς ἀρχὰς δεκεμβρίου, ὅτε ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν τῆς μισθοδοσίας, καὶ διέταξα ἀμέσως νὰ παύσῃ πᾶσα πληρωμὴ ἔκτοτε, ἅμα ἀποπερατωθῇ ὁ μὴν, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἐξεδόθη ἡ διαταγή· ἑπομένως ἐπληροφορήθην ἐπισήμως, ὅτι ἐξετελέσθη ἡ διαταγὴ ἐντελῶς καὶ ἀκριβῶς. Τὸ μέτρον ὅθεν, τὸ ὁποῖον διετάχθη, ἐφηρμόσθη καὶ ἐξετελέσθη πρὸ 20 ἡμερῶν· δὲν ἠξεύρω πῶς τώρα ἔκαμε τὴν ἐπερώτησιν ὁ Κύριος πληρεξούσιος περὶ πράγματος, μὴ ὑφισταμένου ὡς προείρηται. Μίαν ἄλλην κατ’ ἐπανάληψιν εἶχον ἐπερώτησιν ἀπὸ τὸν Κ. Ἀντ. Μαυρομιχάλην. Δὲν ἀπήντησα εἰς τὴν πρώτην ἐπερώτησιν, θεωρήσας περιττόν· διότι ἠπόρησα πῶς ἐπίστευσε νὰ κάμῃ τοιαύτην εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ νὰ ζητήσῃ νὰ μάθῃ παρ’ αὐτῆς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τί ἔχει ἐν τῷ νῷ νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις. Πρῶτον, διότι τὰς πράξεις αὐτῆς δύναται, νὰ ἐπικρίνῃ μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν· δεύτερον νομίζω, ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἐνεργοῦσα ἐντὸς τῆς δικαιοδοσίας της, ἐντὸς τοῦ καθήκοντός της δὲν ἠμπορεῖ νὰ δεχθῇ ἐπιβολὴν ἀπὸ οὐδένα ὡς πρὸς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προτίθεται νὰ λάβῃ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός της· ἂν δὲ ταῦτα δὲν ᾖναι κατὰ νόμον, μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν δύναται νὰ ἀπευθύνῃ ὁ θέλων ἐπερώτησιν. Νομίζω, ὅτι δὲν ὀφείλω λοιπὸν οὐδένα λόγον νὰ δώσω, οὔτε ἐγὼ, οὔτε ἡ Κυβέρνησις, εἰμὴ τότε, ὅταν ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος, ἢ ἐκ τῶν διοικητικῶν μέτρων παρατηρηθῇ παράβασις τοῦ νόμου.

§24ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν δύο ἐπερωτήσεις· θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ γείνῃ σήμερον ἡ συζήτησις;

§26ΚΑΛΜΟΥΧΟΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι πρὸ ὀλίγου ἔλαβε γνῶσιν, ὅτι διετηρεῖτο μισθωτὴ ἐθνοφυλακὴ ὑπὸ τοῦ προκατόχου του, καὶ ὅτι αὐτὸς πρὸ 20 μόνον ἡμερῶν ἔλαβε τούτου γνῶσιν, καὶ ὅμως ὑπάρχει ἔνταλμα ὑπ’ ἀριθ. 28 ἀπὸ 2 Νοεμβρίου π. ἔ. διὰ δραχ. 1,800· ὑπάρχει ἕτερον ὑπ’ ἀριθ. 137, 2 Δεκεμβρίου διὰ δραχ. 360, ἤτοι πληρόνονται 40 ἐθνοφύλακες πρὸς 1½ δραχμὴν τὴν ἡμέραν 1800 κατὰ μῆνα. Αὐτοὶ δὲ ἐπληρόνοντο ἐπὶ τρεῖς ὁλοκλήρους μῆνας.

§27ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Σήμερον ὑπάρχει ἔμμισθος ἐθνοφυλακή;

§28ΚΑΛΜΟΥΧΟΣ. Δὲν ἠξεύρω. Ἐπὶ τρεῖς ὅμως μῆνας ἐπληρόνοντο αὐτοὶ οἱ ἐθνοφύλακες ἐν γνώσει σας. Κύριοι! ὑπάρχει καὶ εἰς τὸ Ναύπλιον ἐθνοφυλακὴ, ἡ ὁποία κατὰ τὰς ἀνωμάλους περιστάσεις τῆς μεσοβασιλείας ἐξεπλήρωσε καθῆκον, τὸ ὁποῖον ὅλοι οἱ Ναυπλιεῖς γνωρίζουν. Αὐτοὶ οἱ ἐθνοφύλακες, νομίζω, ὅτι ἠδύναντο νὰ χρησιμεύσωσι καὶ εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις, ἤτοι ἀπὸ τῆς ἐλεύσεως τῆς Α. Μ. μέχρι σήμερον· ἐκτὸς τούτου ἦλθεν ἀπὸ τὸ Ναύπλιον ἓν ἀπόσπασμα διὰ τὴν ὑποδοχὴν τῆς Α. Μ., καὶ ὅμως μένει ἀκόμη ἐνταῦθα· δὲν ἠξεύρω δὲ διὰ τί μένει, ἐνῷ ἐκεῖ εἶναι ἀναγκαῖον· ἀλλ’ ἐκτὸς καὶ τούτου ὑπάρχει εἰς ἄλλα μέρη στρατὸς, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη κατεπείγουσα. Ἀλλὰ, Κύριοι, παραδέχομαι ὅλα ταῦτα ὡς ὁ Κύριος πρωθυπουργός εἶπε· μήπως νομίζετε, ὅτι ἐγένετο καὶ καλὴ χρῆσις τῆς μισθοδοσίας τῆς ἐθνοφυλακῆς; Σήμερον ἔτυχε νὰ λάβω ἐπιστολὴν ἀπὸ τὸ Ναύπλιον, ἥτις λέγει. «Ἡ ἐν Ναυπλίῳ ἐθνοφυλακὴ σύγκειται ἀπὸ 10–12 ἐτῶν παληόπαιδα καὶ ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους Ἐμμ. Βαλσαμῆν, ἐπιστάτην τῶν ἐνταῦθα φυλακῶν, Μιχ. Βαρβάτην, βοηθὸν αὐτοῦ, ἐκ δύο ἀστυνομικῶν κλητήρων, ἕνα γραφέα τῆς ἀστυνομίας, καὶ ἕτερον βοηθὸν τοῦ ἐπιστάτου τῶν ἰδίων φυλακῶν· ἅπαντες οὗτοι ἐπληρόνοντο ὡς ὑπάλληλοι καὶ ὡς ἔμμισθοι ἐθνοφύλακες, τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἀποδείξεων τῆς πληρωμῆς, αἵτινες, πιστεύω, ὅτι θὰ ὑπάρχουν εἰς τὸ ταμεῖον. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε περισσότερον.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἀρκοῦνται εἰς τὰ λεχθέντα παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ὁ Κ. Ἀντ. Μαυρομιχάλης ἔχει τὸν λόγον.

§30ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μολονότι, Κύριοι, δὲν εἶμαι ἐγκρατὴς τῶν συνταγματικῶν ἐθίμων, ἠπόρησα, ὅταν ἤκουσα τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀπαντῶντα εἰς τὴν ἐπερώτησιν, νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἔχει καθῆκον ν’ ἀπαντήσῃ, ἐννόουν τὴν ἀπάντησιν ταύτην, ὅταν τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν πρὸ ἑνὸς μηνὸς δὲν ἤρχοντο ἐπισήμως ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Ἀλλ’ ὅταν, Κύριοι, ἡ ἀποχώρησις τοῦ πρώην ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπροκάλεσε μίαν σπουδαίαν συζήτησιν ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου τούτου, ἐῤῥέθησαν οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπῆλθεν ἡ διαφωνία, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἐπῆλθεν ἡ ἀποχώρησις, ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τότε σᾶς εἶπεν, ὅτι ἠναγκάσθη, μολονότι ἀπηυχήθη, νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν ὅλων τῶν λαβόντων χώραν ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, τὰ ὁποῖα ἐπροκλήθησαν ἀπὸ τὸν πρώην ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἠναγκάσθη ν’ ἀναπτύξῃ διὰ μακρῶν τοὺς λόγους καὶ τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὴν ἀποχώρησιν. Μετὰ μίαν τοιαύτην συνταγματικὴν λογοδοσίαν, τὴν ὁποίαν τὸ Ὑπουργεῖον τότε ἔκαμεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ὤφειλε σήμερον ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπαντήσῃ, διότι ὁσάκις ἐπέρχεται μία ὑπουργικὴ κρίσις, τὴν ὁποίαν ἀκολούθως ἐπιλαμβάνεται ἡ Συνέλευσις, φρονῶ, ὅτι οἱ λόγοι καὶ τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ἠνάγκασαν τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἢ τὸν ἀποχωρήσαντα ὑπουργὸν, πρέπει νὰ ἀρθῶσι διὰ τῆς εἰσελεύσεως ἑνὸς ἄλλου μέλους ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Ὁ Κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἰσχυρίζεται, ὅτι δὲν ὀφείλει νὰ ἀπαντήσῃ, εἰπὼν, ὅτι περιμένετε τὰς πράξεις μου, καὶ ἐὰν ᾖναι νόμιμοι ἢ παρὰ τὸν νόμον, τότε κατακρίνατε αὐτάς. Ἀλλ’ ἐκ τῶν προτέρων, Κύριοι, γνωρίζω τὴν ἀπόφασιν ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, διότι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, προκληθεὶς ἀπὸ μίαν ἐπερώτησιν τοῦ ἐντίμου Κυρίου Ζυμβρακάκη, εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὰς πράξεις τοῦ προκατόχου μου θεωρῶ νομίμους, καὶ κατὰ συνέπειαν ἀμεταβλήτους.

§31ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ ΚΑΙ ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Δὲν εἶπεν αὐτό.

§32Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐδῶ εἶναι τὰ πρακτικά, Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ ἀναγνώσητε τὰ πρακτικὰ τῆς στενογραφίας, ἠθέλατε μάθει, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὰ εἶπε.

§33Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (Ὑπουργ. τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶπα, καθόσον ἐνθυμοῦμαι.... (Θόρυβος).

§34Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐκτὸς ἐὰν πρόκειται, Κύριοι, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ σύστημα τῶν ὑπουργικῶν μεταῤῥυθμίσεων ὅπως κατὰ τὸ παρελθόν· πραγματικῶς ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὀφείλει νὰ δώσῃ λόγον, ἐπειδὴ οὐδέποτε οἱ προκάτοχοί του ἐπὶ τῆς πεπτωκυίας δυναστείας ἐφέρθησαν ἐνώπιον τῶν Βουλῶν νὰ δώσωσι λόγον. Ἐὰν ἐπρόκειτο σήμερον, Κύριοι, νὰ ἐγκαινιάσωμεν τὰς ἀληθεῖς συνταγματικὰς ἀρχὰς, ἐὰν πρόκειται ἡ ἀποχώρησις ἑνὸς ὑπουργοῦ νὰ δικαιολογῆται ἐπισήμως, ὅταν προέρχηται ἀπὸ πολιτικὰ αἴτια· τότε, φρονῶ, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὀφείλει νὰ δώσῃ λόγον. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ἡ ὑπουργικὴ ἐκείνη κρίσις ἔφερε συνεπείας, καὶ συνεπείας δυστυχεῖς! Γνωρίζετε, ὅτι πρὸ ὀλίγων στιγμῶν ἐψηφοφορούσαμεν ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ὑπουργικῆς ἐκείνης κρίσεως. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, μὲ πόσην πικρίαν καὶ μὲ πόσον πάθος σᾶς ὡμίλησεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τῶν λαβόντων χώραν ὑπὸ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, πόσον ἀπεδοκίμασε τὰς πράξεις του, καὶ πόσον κατεφέρθη, διότι ἠδίκησε τὸ παρὸν, διότι ἀνέτρεξεν εἰς τὸ παρελθὸν, καὶ ἠθέλησε διὰ τῆς τοιαύτης πράξεώς του, εἰς τὴν ὁποίαν ἐκήρυξεν ὅτι εἶναι ἀμέτοχος, νὰ καταδικάσῃ τὸ παρόν. Διὰ ταῦτα πάντα, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ἐπειδὴ μέχρι τοῦδε ἔκτοτε παρῆλθον πλέον τῶν 40 ἡμερῶν, καὶ οὐδεμία διόρθωσις ἐπῆλθεν ἐπὶ τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἔφερον τόσας δυστυχεῖς συνεπείας, θέλω νὰ μάθω ἂν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἀπῄτει τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ τότε ὑπουργοῦ διὰ τοὺς λόγους ἐκείνους καὶ εἰσήγαγε νέον ὑπουργὸν, ὅστις οὔτε κατὰ κεραίαν μετέτρεψε τὰ τότε πραχθέντα, ἐνήργησε συνεπείᾳ τῶν ὅσα εἶπεν, ἢ δι’ ἄλλους λόγους ἐπεθύμησε νὰ ἀπομακρύνῃ τὸν Κύριον Σμολένσκην, καὶ νὰ εἰσαγάγῃ ἕνα ἄλλον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καθ’ ὅσον μάλιστα δὲν δύναμαι, παρὰ νὰ πιστεύω ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅτι ἡ ἀπομάκρυνσις τοῦ Κυρίου Σμολένσκη δὲν ἀποδεικνύει ἢ μίαν προσωπικὴν δυσμένειαν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁ διάδοχος τοῦ Κυρίου Σμολένσκη δὲν εἰσήχθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθηκε τότε ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἁπλῶς ἔγεινε μόνον μία προσωπικὴ ἀντικατάστασις.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Ἀφεντούλης.

§36ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Κύριοι, ἔρχομαι νὰ διακόψω τὸ ῥεῦμα τῶν ἐπερωτήσεων, ἢ νὰ προτείνω τὴν διακοπήν του, διότι κατήντησε νὰ κατακλύσῃ ὅλην τὴν ἐνέργειαν (θόρυβος ἀποδοκιμασίας).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε! τὸ βῆμα εἶναι ἐλεύθερον ἠμπορεῖτε νὰ καταδικάσητε τὰς ἰδέας του, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ νὰ τῷ ἐμποδίσητε τὸν λόγον.

§38ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Ἂν δὲν ἐγνώριζα, Κύριοι, ποίαν σημασίαν εἶχε τὸ δικαίωμα τοῦτο τῶν ἐπερωτήσεων, ἤθελε μοὶ διδάξει ἡ προχθεσινὴ ἀγόρευσις ἑνὸς τῶν μεγαλειτέρων ῥητόρων τῆς Εὐρώπης· ἀνέγνωσα τὸν λόγον ἐκεῖνον καθὼς καὶ ὑμεῖς, καὶ ἐπείσθην ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπερωτᾶν εἶναι μία ἐγγύησις, παρεχομένη εἰς τὴν Συνέλευσιν κατὰ τῶν παρεκτροπῶν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας (θόρυβος). Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὴν ἐνέργειαν τῆς Συνελεύσεως μέχρι τοῦδε τὴν ἐπὶ 13 ὁλοκλήρους μῆνας δὲν θέλομεν εὑρεῖ τίποτε ἄλλο εἰμὴ ἐπερωτήσεις ἐπὶ ἐπερωτήσεων καθ’ ἡμέραν παριστανομένας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, (θόρυβος μέγας ἀποδοκιμασίας).

§39Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν δύνασαι νὰ ἐξελέγξῃς τὴν διαγωγὴν τῆς Συνελεύσεως.

§40ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἐκτὸς τοῦ προκειμένου.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, πρόκειται νὰ ἀπαντήσῃ εἰς μίαν ἐπερώτησιν.

§42ΠΟΛΛΟΙ. Ἀλλ’ ἐντὸς τοῦ προκειμένου, Κ. Πρόεδρε.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε θέλετε νὰ ἐπιβάλλητε τὴν θέλησιν εἰς τὸν ἀγορεύοντα, καὶ ὡς πρὸς τὸν τρόπον τοῦ λαλεῖν.

§44ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ ἀγορεύων πρέπει νὰ σέβηται τὴν Συνέλευσιν.

§45ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Κύριοι, διὰ νὰ ἐννοήσητε τὸν λόγον μου ποῖος εἶναι, πρέπει νὰ ἔχητε τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκούσητε (θόρυβος).

§46ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ὁ Κ. Ἀφεντούλης γνωρίζων ὅτι ἐσμὲν Συνέλευσις, καὶ ὡς τοιαύτη τὴν Συντακτικὴν ἐνασκοῦμεν ἐξουσίαν τοῦ ἔθνους, ὡς εἰκάζω, θέλει νὰ προτείνῃ σύστημα κυβερνητικὸν διάφορον τοῦ Συνταγματικοῦ, θέλει νὰ καθιερώσωμεν τὴν παμβασιλείαν, τοὐτέστι τὴν ἀπόλυτον Μοναρχίαν. Ἄφετε λοιπὸν τὸν Κ. Ἀφεντούλην νὰ ἐκθέσῃ τὰς περὶ τοῦ πολιτεύματος τούτου καὶ τοῦ ἀνευθύνου τῶν ὑπουργῶν ὡραίας θεωρίας του!

§47ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ἔχω σπουδαίαν ἐπερώτησιν κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν· νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεβασθῆτε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου.

§49ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς σεβασθῇ καὶ αὐτὸς τὰς πράξεις τῆς Συνελεύσεως.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι! Δὲν ἐννοῶ αὐτὸν τὸν πυρετὸν, τὸν καταλαβόντα καὶ τὰς δύο πτέρυγας (ὁ Κύριος Ἀφεντούλης καταβαίνει τοῦ βήματος). Κ. Ἀφεντούλη, εἶσθε ἐλεύθερος νὰ ὁμιλήσητε, κἀνεὶς δὲν σᾶς ἀφῄρεσε τὸν λόγον.

§51ΠΟΛΛΟΙ. Παρητήθη ὁ ἴδιος.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλω νὰ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι ὁ πληρεξούσιος ἔχει τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, ἀλλὰ δὲν θέλει νὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτῆς.

§53ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Σμολένσκης.

§55ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Ἡρ. Πετμεζᾶς.

§57ΗΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶμαι παντάπασι σύμφωνος μὲ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ καθιερώσῃ ὁ πρὸ μικροῦ καταβὰς τὸ βῆμα Κ. Ἀφεντούλης.

§58Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν τὸν ἄφισαν νὰ ὁμιλήσῃ· ἔπρεπε νὰ ἴδωμεν τὸ ἀποτέλεσμα.

§59ΗΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δὲν τὸ ἐννοῶ, τὶ σᾶς πειράζει· σταθῆτε νὰ ἴδητε ἂν πειράζω κανένα (θόρυβος), πολὺ καλὰ, ἐπειδὴ δὲν τὸ θέλετε παραιτοῦμαι.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακοπὰς, προσβαλλούσας τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, ἡ Συνέλευσις δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπῃ, διότι ἄλλως πράττομεν ὅ,τι ἐπράττετο εἰς τὰς βουλὰς τοῦ Ὄθωνος, εἰς τὰς ὁποίας, ὁσάκις ἐπρόκειτο νὰ λεχθῇ τι, προσβάλλον τὰς περὶ τῆς τάξεως ἰδέας τῶν τότε ἀρχόντων, ἀφῃρεῖτο ὁ λόγος διὰ τοιούτων διακοπῶν (θόρυβος μέγας δεξιόθεν).

§61ΗΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριοι, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη, ἂν δὲν μὲ πλανᾷ ἡ μνήμη, πιστεύω, ὅτι περιεστρέφετο εἰς τὸ θέμα τοῦ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως λόγον ἐπὶ ποίαις συνθήκαις προσεκάλεσε τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἡ ἐπερώτησις αὕτη, θεωρηθεῖσα ἀναγκαία παρὰ τῆς Συνελεύσεως, εἶναι σεβαστή· οὐχ ἧττον ὅμως τολμῶ νὰ διακηρύξω ὅτι ὁ πληρεξούσιος δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐρωτήσῃ μὲ ποίους ὅρους καὶ συνθήκας ἦλθεν ἕνας ὑπουργὸς διὰ νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν παραιτηθέντα, διότι τότε δὲν μένει ἄλλο, παρὰ τὰ μυστήρια τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας νὰ ἔρχωνται ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης καὶ τῆς κοινωνίας. Ἐννοεῖτε οἴκοθεν, ὅτι τοιαύτη ἀρχὴ ἂν καθιερωθῇ, ἀντιβαίνει ἀληθῶς εἰς τὸν θεμελιώδη νόμον, ὅστις ἀφιέρωσε τὸ σύστημα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἰς τὸν κυρίαρχον τοῦ ἔθνους· εἰς αὐτὸν ἀπόκειται, ὅταν ἐν τῷ μέσῳ μιᾶς Κυβερνήσεως ἀναφυῇ διαίρεσις, νὰ φέρῃ αὐτὴν εἰς ἁρμονίαν, καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ πλειοψηφία τῆς Κυβερνήσεως συνίσταται ἐκ συστήματος κατὰ τῆς μειονοψηφίας, ἢ δὲν θεωρηθῇ διὰ τὸν ἡγεμόνα ἀποχρῶσα ἐγγύησις, ὅτι ἐν τῇ κυβερνήσει ἐκείνῃ δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἁρμονία, ἥτις ἐν τῷ συστήματι πάσης συνταγματικῆς κυβερνήσεως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, τότε ὁ Ἡγεμὼν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ συντρέξῃ μᾶλλον τὴν μειονοψηφίαν, καὶ τὴν πλειονοψηφίαν νὰ τὴν ἀποῤῥίψῃ· διότι αὐτὸ εἶναι ἴσα ἴσα τὸ κυριαρχικὸν, τὸ μέγα δικαίωμα τοῦ Ἡγεμόνος, νὰ ζητῇ διὰ παντὸς μέσου νὰ φέρῃ τὴν ἁρμονίαν εἰς τὴν κυβέρνησιν, καὶ νὰ ἀφορᾷ πρὸς ἐκεῖνο τὸ σημεῖον, ἐν ᾧ ὑφίσταται τὸ δίκαιον. Ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον εὑρέθη εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην, τὸ ὑπόλοιπον ὑπουργεῖον νὰ διαιρεθῇ πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦτο εἶναι φυσικώτατον φαινόμενον· ἑπομένως εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ Ἡγεμόνος ἐστέκετο τὸ δικαίωμα τὸ ἀπόλυτον, τὸ ἀνέκκλητον, νὰ ἀποφασίσῃ, ἐὰν ἔπρεπε νὰ διατηρήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν πλειοψηφίαν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἢ τὴν μειοψηφίαν. Ἐκεῖ κλείεται καὶ σταματᾷ τὸ ζήτημα· ὁ παραιτούμενος ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ Συντάγματος νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς κοινωνίας, εἴτε ἑκουσίως, ἂν ᾖναι μέλος αὐτῆς τῆς Συνελεύσεως, εἴτε ἀκουσίως, ἐὰν παρὰ τῆς Συνελεύσεως αὐτῆς προσκληθῇ νὰ καταθέσῃ τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων διεφώνησε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν, Κύριοι, κατὰ τὴν συζήτησιν, ἥτις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ ἐγένετο, ἀνεφύετο τὸ ζήτημα ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως νὰ ἐπιδιώκωμεν, ἢ νὰ ἀποδιώκωμεν τὴν πλειονοψηφίαν, ἐννοῶ κάλλιστα, ὅτι τότε ἡ Συνέλευσις ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς μίαν πρᾶξιν καὶ συζήτησιν· ἅμα ὅμως ἡ Συνέλευσις τοῦτο δὲν ἔπραξεν, ἀλλ’ ἠρκέσθη εἰς ὅσα ἐῤῥέθησαν μεταξὺ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ τοῦ παραιτηθέντος ὑπουργοῦ, ἡ ὑπόθεσις ἔλαβε τὸν δρόμον της, καὶ ἑπομένως, φρονῶ, ὅτι κανεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ πλέον ἀπὸ τὸν πρωθυπουργὸν μὲ ποίας συνθήκας παρέλαβε τὸν νέον ὑπουργόν. Ἡ Συνέλευσις, καθόσον ἐνθυμοῦμαι, οὔτε ἔθεσε τὸ ζήτημα εἰς τὸν νέον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πράξῃ τι ἐπὶ τῶν ἔκτοτε πραχθέντων ὑπὸ τοῦ παραιτηθέντος ὑπουργοῦ· διότι, ἐὰν τὸν ὅρον τοῦτον ἔθετεν, ἤθελεν ἐξέλθει ἀπὸ τῶν ἀποφάσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμεν· ὁ δὲ ὑπουργὸς, ὁ νέος τῶν Στρατιωτικῶν, ἐρωτηθεὶς ἐβεβαίωσε τὴν Συνέλευσιν, ὅτι δὲν εὑρίσκει ἱερὰς καὶ ἀπαραβιάστους τὰς πράξεις τοῦ προκατόχου του, ἀλλ’ ὅτι τὰς εὑρίσκει, πηγαζούσας ἀπὸ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον αὐτὴ ἡ Συνέλευσις ἐχορήγησεν, ἑπομένως δὲν δύναται καὶ νὰ τὰς μετατρέψῃ χωρὶς νὰ παραβιάσῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, καὶ τὰ πρακτικὰ δύνανται νὰ τὸ ὁμολογήσουν.

§62ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Δὲν εἶπεν αὐτὸ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§63ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ εἶπεν· ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ νόμιμον συμπίπτουσιν, ὅτι τὸ νόμιμον ἐξήρτηται ἀπὸ τὸν ὀρθὸν λόγον· τὸ δίκαιον εἶναι ἀπόῤῥοια τοῦ ὀρθοῦ· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ δίκαιον, χωρὶς νὰ στηρίζηται εἰς τὸν ὀρθὸν λόγον. Τέλος πάντων ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἀναφέρω ἐνώπιόν σας, δὲν ἔρχεται νὰ καθιερώσῃ ἀρχὰς καὶ νόμους, καὶ ἐφοβήθητε τόσον· εἶναι μία ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἐγὼ λέγω, καθόσον ἀντελήφθην αὐτὴν, ἄλλος δύναται νὰ τὴν ἀναιρέσῃ. Ἀλλὰ, Κύριοι περαίνων τὸν λόγον του ὁ Κ. Μαυρομιχάλης, ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ὁ πρωθυπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πικρῶς ἐλάλησε κατὰ τοῦ τότε παραιτηθέντος ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Νομίζω, ὅτι τοῦτο ὡς παρελθὸν ἔπρεπε νὰ ἀποσιωπηθῇ, διότι ἡ Συνέλευσις ἤκουσε καὶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τὸν πρωθυπουργὸν, καὶ ἐπὶ τῶν ὁμιλιῶν αὐτῶν ἀπεφάσισεν. Ἀλλ’ ἆρά γε διότι ὡμίλησε πικρῶς ὁ πρωθυπουργὸς, ὑπερασπιζόμενος ἑαυτὸν κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἕπεται ἡ συνέπεια, ὅτι ὤφειλε νὰ πράξῃ, ὅ,τι ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος ἐξ ἡμῶν ἐπιθυμεῖ; ὤφειλε διὰ τοῦτο νὰ ᾖναι δεδεσμευμένος ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως νὰ πράττῃ εἰς τὸν ἕνα ἢ εἰς τὸν ἄλλον ὅ,τι ἀρέσκει; Ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ πράξῃ, παρ’ ὅ,τι εἶναι νόμιμον καὶ δίκαιον καὶ συμφέρον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὸ καθῆκον αὐτῆς. Ἐὰν εἰς τοὺς διορισμοὺς τοὺς στρατιωτικοὺς, τοὺς ὁποίους ὁ Κ. Σμολένσκης ἔκαμε, ὑπάρχῃ ἐπιλήψιμόν τι, κατὰ τοὺς διορισμοὺς αὐτοὺς, μόναι αἱ πράξεις, αἱ προβλεπόμεναι ἀπὸ τοὺς καθεστῶτας νόμους, αἱ δικαιολογημέναι δύνανται νὰ τὸ ἐπιδιορθώσωσιν. Ἐξηγοῦμαι διὰ νὰ ἐννοηθῶ, διότι εἶναι στρατιωτικὰ πράγματα. Ὑποθέσατε, ὅτι διωρίσθη εἰς μίαν ὑπηρεσίαν ἕνας στρατιωτικός, ὅστις εἶναι ἀνίκανος νὰ τὴν ἐκτελέσῃ· ὁ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμος προβλέπει περὶ αὐτοῦ· ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὴν δύναμιν καὶ τὸ καθῆκον νὰ ἀπομακρύνῃ ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ τὸν ἀνίκανον αὐτόν, διότι παραβλάπτει τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι δύναται νὰ τὸ πράξῃ αὐθαιρέτως; Ἰδοὺ πῶς δύναται νὰ τὸ πράξῃ· ὁ ἀρχηγός, ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὁποίου διατελεῖ τὸ ἀνίκανον πρόσωπον, ἔχει δικαίωμα νὰ κάμῃ μίαν ἔκθεσιν εἰς τὸν ὑπουργὸν καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι αὐτὸς εἶναι ἀκατάλληλος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ στρατοῦ λαμβάνει πληροφορίας παρὰ τοῦ σωματάρχου καὶ κάμνει μίαν ἔκθεσιν, καὶ λέγει, ὅτι αὐτὸς βλάπτει τὰ συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας καὶ πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῇ. Σημειώσατε, ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἐπιεικὴς, καὶ ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον εἰς τὸν ὑπουργὸν, εἰς τὸ νὰ τὸν ἀφήσῃ ὑπὸ δοκιμασίαν ἑνὸς ἔτους ἀκόμη· καὶ ἐὰν ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ δὲν ἀποκτήσῃ τὰ προσόντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ στρατιώτης διὰ νὰ ὑπηρετῇ τὴν πατρίδα ἐπαξίως, τότε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὸν ἀπολύει τῆς ὑπηρεσίας καὶ τὸν θέτει εἰς ἀργίαν· καὶ ἀφοῦ τὸν ἀφήσῃ ἐκεῖ ἐπὶ τρία ὁλόκληρα ἔτη, εἶναι δεσμευμένος ἀπὸ τὸν νόμον ὁ ὑπουργὸς νὰ συστήσῃ ἀνακριτικὸν συμβούλιον, διὰ νὰ ἀποφανθῇ, ἄν κατὰ τὰ τρία ταῦτα ἔτη ἐφρόντισε, κατέγεινε νὰ ἀποκτήσῃ ἐκεῖνα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ διὰ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐνταῦθα λοιπὸν βλέπετε ὅτι αἱ τετελεσμέναι πράξεις, αἱ ὁποῖαι καθιέρωσαν τὸ δικαίωμα, δὲν δύνανται νὰ διορθωθῶσι παρὰ δι’ αὐτοῦ καὶ μόνου τοῦ μέσου· Δὲν ἔχει λοιπὸν οὐδεὶς τὸ δικαίωμα νὰ αἰτιᾶται οὔτε τὴν Κυβέρνησιν οὔτε τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν σήμερον διευθύνοντα τὸ ὑπουργεῖον, ἂν μελετᾷ νὰ διορθώσῃ τὰ κακῶς κείμενα, ἐνῷ ὁ νόμος τῷ λέγει, στάσου, ἕως ὅτου εὕρῃς τὴν ἁρμοδίαν στιγμήν. Ἦτο καλὸν νὰ μὴ ἐπέλθῃ αὐτὴ ἡ ἀνάγκη, ἀφοῦ ὅμως ἐπῆλθε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ παρανόμως καὶ αὐθαιρέτως. Οὗτοι εἶναι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ ἀντιτάξω κατὰ τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Κ. Μαυρομιχάλης, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν πρωθυπουργὸν, καὶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Καλός. Εἶσθε σύμφωνος;

§65ΚΑΛΟΣ. Σύμφωνος ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα, ἀλλ’ ἐλέχθησαν μερικὰ πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ μείνουν ἄνευ ἀπαντήσεως· ἐκτὸς ἐὰν ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν· ἂν ἐφωτίσθη.

§67ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, Κύριε Πρόεδρε. Δὲν ἐλέχθησαν ὅσα πρέπει· ἡμεῖς θ’ ἀποδείξωμεν, ὅτι ἡ διαγωγὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐδῶ ἦτο σκανδαλώδης καὶ ὅτι αὐτὴ ἐπροκάλεσε καὶ τὴν στάσιν τῆς Τριπόλεως καὶ τὰ ἄλλα κινήματα (Θόρυβος).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον δύνασθε νὰ φέρετε αὔριον, ἐὰν θέλετε. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις, νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Θὰ ἐρωτήσω τ’ ἀνάπαλιν· οἱ θέλοντες νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Θὰ ἐξακολουθήσῃ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Παντολέων· εἶναι ὑπὲρ ἢ κατά;

§69ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Ἄς ὁμιλήσῃ ἕνας ἄλλος.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Χριστόπουλος.

§71ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι! θὰ ἦμαι σύντομος, καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε. Ὅτε πρὸ ὀλίγου ἐψηφοφορεῖτο τὸ ζήτημα περὶ τῆς παραπομπῆς εἰς δίκην ἑνὸς τῶν συναδέλφων ἡμῶν, ἠρνήθην νὰ δώσω ψῆφον κατ’ αὐτοῦ ἢ ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ ἐπιτιμώμενος ἀπό τινας τῶν φίλων μου ἀπήντησα, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ δώσω ψῆφον περὶ τῆς παραπομπῆς τοῦ Κ. Μαστραπᾶ, διότι τὸ ζήτημα ἔπρεπε νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἀληθῆ αὐτοῦ θέσιν, δηλ. ἔπρεπε νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν πηγὴν, ἥτις ἐπροκάλεσε τὸ ἀτόπημα αὐτοῦ τοῦ πληρεξουσίου, διὰ τὸ ὁποῖον ἐγκαλεῖται· χαίρω λοιπὸν ἤδη, διότι λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτοῦ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη. Κύριοι! ὅταν ἐγένετο ἡ τοποθέτησις τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ἠγέρθησαν εἰς τὰς Ἀθήνας διάφοροι συζητήσεις καὶ παράπονα διὰ τὴν κακὴν αὐτὴν τοποθέτησιν. Ἐνθυμοῦμαι, κ’ ἐνθυμεῖσθε ἴσως πολλοὶ ἐξ ὑμῶν, ὅτι εἰς τοὺς πολιτικοὺς κύκλους ἐπεκράτει ἡ ἰδέα, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον θὰ ἀναγκάσῃ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κάμῃ τοποθετήσεις τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι θὰ ᾖναι σύμφωνοι μὲ τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς τῆς παρούσης· ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔκαμε τὰς τοποθετήσεις, καὶ γενομένης ἐπερωτήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐνθυμεῖσθε, τί ἀπήντησεν ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τί ἀπήντησεν ὁ Κ. Πρωθυπουργός. Ὁ μὲν ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι ἐθεώρησεν, ὅτι αἱ τοποθετήσεις τοῦ στρατοῦ ἦσαν δικαίωμα ἰδικόν του, καὶ κατὰ συνέπειαν αὐτὸς μόνος ἠδύνατο νὰ κάμῃ αὐτάς· οὐχ ἧττον ὅμως ὅλα τὰ ζητήματα αὐτὰ συνεζητήθησαν ἐνώπιον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, καὶ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον εὑρέθη σύμφωνον κατὰ πάντα, ἐκτὸς δύο ἢ τριῶν προσώπων, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο παρατηρήσεις· Τί ἔγεινε μετὰ ταῦτα; ὁ Κ. Πρωθυπουργὸς ἐπροκάλεσε τὴν παῦσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἢ μᾶλλον ἐδέχθη τὴν παραίτησίν του, καθὼς εἶπεν ὁ Κ. Σμόλεντς· διότι, τί σᾶς εἶπεν ὁ Κ. Πρωθυπουργός; εἶναι τὰ πρακτικά, καὶ πιστεύω, ὅτι ὅλοι τὸ ἐνθυμεῖσθε, σᾶς εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ἐθεώρησεν ἡ Κυβέρνησίς του τὴν τοποθέτησιν ὡς ἄδικον, παράλογον καὶ ἀντιπολιτικὴν, καὶ ὅτι ἔπρεπεν εἰς τὸν Στρατὸν νὰ τοποθετηθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μᾶλλον ἐπλησίασαν πρὸς τὴν ἐπανάστασιν· διὰ τοῦτο ἀπεδοκίμασε τὴν τοποθέτησιν καὶ κατὰ συνέπειαν ἐπροκάλεσε τὴν παῦσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§72ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Εἶπε καὶ μίαν ἄλλην φράσιν, τὴν ὁποίαν νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ, ὅτι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ μονομερὴς τοποθέτησις, τότε ἔπρεπε νὰ πλησιάσῃ (θόρυβος).

§73ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι ἠλπίζαμεν τότε καὶ οἱ φίλοι τοῦ ὑπουργείου καὶ οἱ ἐναντίοι, ὅτι μετὰ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἤθελεν ἐπέλθει μία διόρθωσις εἰς τὴν τοποθέτησιν. Ἀλλὰ τὶ εἴδομεν; Μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ νέου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν γενομένης πάλιν ἐπερωτήσεως, ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σᾶς εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὰς τοποθετήσεις, τὰς ὁποίας ὁ προκάτοχός του ἔκαμε, τὰς θεωρεῖ ὡς μὴ ἀντικειμένας εἰς τὸν Νόμον, καὶ μέχρι τοῦδε, ἂν καὶ παρῆλθεν ἀρκετὸς καιρὸς, οὐδεμία μεταβολὴ ἐγένετο. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν καλῶς, ἢ κακῶς ἐγένοντο αἱ τοποθετήσεις, ἐὰν εἶχε δικαίωμα ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶχε μὲν διαφορετικὴν γνώμην, διότι φρονῶ ὅτι τὸ τοιοῦτον δικαίωμα ἀνῆκεν εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸ δικαίωμα ἐνόσῳ χαίρει τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ βασιλέως καὶ τῆς Συνελεύσεως, ὁσάκις παρουσιάζεται μία μειοψηφία ἐντὸς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου νὰ προτείνῃ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ μειοψηφοῦντος μέλους, ἢ νὰ παραιτηθῇ ὁλόκληρον τὸ ὑπουργεῖον, ὡς καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργῇ τὰς τοποθετήσεις ἐφαρμόζων τὸν νόμον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ πῶς τὸ ὑπουργεῖον ἐπολιτεύθη εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν· ἐγὼ πιστεύω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἐπολιτεύθη εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν, ὄχι πολιτικῶς, ὄχι συνετῶς, καὶ ἀμέσως θέλω σᾶς εἰπεῖ τοὺς λόγους. Τὸ ὑπουργεῖον, καθὼς εἶπεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ καθὼς εἶπεν ὁ Κ. πρωθυπουργὸς εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς τοποθετήσεως τῶν ἀξιωματικῶν, εὑρέθη καθ’ ὁλοκληρίαν σύμφωνον. Λοιπὸν τότε πρὸς τί ἡ ἀλλαγὴ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν; βεβαίως πρέπει νὰ μᾶς δώσουν τὸν λόγον.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναφέρετε συζήτησιν περαιωθεῖσαν· ὁ σκοπὸς τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι, ὅτι κακῶς ἔπραξε τὸ ὑπουργεῖον μὴ τροποποιῆσαν τὴν τοποθέτησιν· νὰ μὴν ἐπανερχώμεθα εἰς τὰ αὐτὰ πράγματα, διότι τότε αἱ συζητήσεις ἡμῶν θὰ ὁμοιάζωσι τὸ ὕφασμα τῆς Πηνελόπης.

§75ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω, ὄχι μόνον ἔπραξε τοῦτο κακῶς, ἀλλὰ καὶ κακῶς ἔπραξε ἀντικαταστῆσαν τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§76ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Τὰ νομοθετικὰ σώματα ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγξουν πᾶσαν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως,

§77ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεκαλέσθητε προτήτερα τὰς βουλὰς τοῦ Ὄθωνος· εἰς τὴν τελευταίαν περίοδον σεῖς μόνος ἦσθε ὁ ἀντιπολιτευόμενος, καὶ ἐνῷ ἦτο τοιαύτη πάλη, ἠγορεύατε μίαν ἡμέραν ὁλόκληρον.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς ἀφαιρῶ τὸν λόγον· σᾶς λέγω νὰ μὴ ἐπαναφέρητε παλαιὰ ζητήματα.

§79ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἠννόει ἡ Συνέλευσις, ὅτι τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τὴν ἐπέκρινε τότε μόνον, τὸ ἐννοῶ, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἀπεφάνθη. Λοιπὸν Κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον εὑρέθη σύμφωνον εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ἐθεώρησε τὴν τοποθέτησιν αὐτοῦ, καθὼς σᾶς προεῖπον, κακῶς γενομένην· λοιπὸν εἰς τοιαύτην περίπτωσιν μετὰ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὤφειλε νὰ φέρῃ μίαν διόρθωσιν, διότι εἰς τὴν τοποθέτησιν αὐτὴν δὲν ἐταράχθησαν μόνον οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἐταράχθησαν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ὑπεστήριζον τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ τὸ ὑποστηρίζουν, διότι εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἤθελε συνέλθει καὶ ἐπιφέρει τὴν διόρθωσιν.

§80ΒΑΣΟΣ. Ἀείποτε εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν δὲν ὑπεστηρίξαμεν ποτὲ τὸ ὑπουργεῖον ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν.

§81ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδού, ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι. Λοιπόν, Κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον μέχρι τοῦδε οὐδεμίαν διόρθωσιν ἔφερε· τί ἔπραξαν ὅμως διαδίδοντες οἱ ὑπουργοὶ, κ’ ἐνθαῤῥύνοντες τοὺς φίλους των, ὅτι θὰ φέρουν τὴν δέουσαν θεραπείαν εἰς τὸν στρατὸν, καὶ θὰ φέρουν κατὰ τὴν ἰδέαν των ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπλησίασαν περισσότερον τὴν ἐπανάστασιν; ἐνεθάῤῥυναν πολλοὺς ἀξιωματικοὺς, καὶ πολλοὶ φανερὰ καὶ παῤῥησίᾳ ἔλεγον, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ διόρθωσις· διότι ἄλλως ὁ στρατὸς ἔχει δίκαιον νὰ μὴ δεχθῇ πολλοὺς τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν.

§82ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ εἶπε κανείς.

§83ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τὸ ἤκουσα νὰ λέγεται· τὸ εἴπατε σεῖς, κ. πρωθυπουργὲ, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἐθεώρησεν ἀντιπολιτικὴν καὶ ἄδικον τὴν τοποθέτησιν τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔλθουν εἰς τὰς θέσεις ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπλησίασαν περισσότερον εἰς τὴν ἐπανάστασιν· τί ἄλλο εἶπεν ὁ κ. Μαστραπᾶς εἰς τὸ τηλεγράφημά του; «δεχθῆτε ἱκανοὺς ἐπαναστάτας;» Τί ἄλλο περισσότερον ἔκαμεν ὁ κ. Μαστραπᾶς, παρ’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπετε σεῖς; ἐὰν λοιπὸν ἐδώκαμεν τὴν ἄδειαν νὰ καταδιωχθῇ ὁ κ. Μαστραπᾶς, πρέπει νὰ δώσωμεν καὶ τὴν ἄδειαν νὰ καταδιωχθῇ τὸ ὑπουργεῖον.

§84ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα!

§85ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα μου, κ. πρωθυπουργέ! Οὐδόλως ἔχω σκοπὸν νὰ ἐπιδοκιμάσω τὴν ἀταξίαν, εἶμαι ὑπὲρ τῆς τάξεως, ἀλλὰ λέγω, ὅτι ὁ κ. Μαστραπᾶς ἐνεθαῤῥύνετο ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, καὶ ἐὰν ἐξετάζωμεν τὰ πράγματα καθαρώτερον, ἠθέλαμεν εὕρει, ὅτι περισσότερον πταίει τὸ ὑπουργεῖον, παρὰ ὁ Μαστραπᾶς. Διὰ τοῦτο, κύριοι, φρονῶ, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, δυνάμεθα ν’ ἀποφανθῶμεν, ὅτι ἡ κυβέρνησις, καθόσον ἀφορᾷ τὴν τοποθέτησιν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ κατὰ συνέπειαν τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἐπολιτεύθη καλῶς. Αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμά μου.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Καλός.

§87ΚΑΛΟΣ. Κύριοι! Οὐδέποτε ἐφανταζόμην ὅτι, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ζαΐμη, καθ’ ἣν ἑσπέραν ἐγένετο λογοδοσία ἐκ μέρους τοῦ πεσόντος ὑπουργοῦ καὶ τοῦ κ. προέδρου τῆς κυβερνήσεως, ζήτημα ὑπουργικὸν ἤθελε παρασταθῆ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἐκείνην ἐνώπιον τῆς σεβαστῆς ταύτης ὁμηγύρεως· καὶ ὅμως ψηφοφορία τις πρὸ ὀλίγου περαιωθεῖσα ἐνεθάῤῥυνέ τινας νὰ δώσωσιν ἄλλον χαρακτῆρα εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν, καὶ νὰ προχωρήσωσιν ἐκεῖ, ὅπου δὲν ἔχουν δύναμιν ἴσως νὰ φθάσουν. Ἐνόουν πολὺ καλὰ, κύριοι, τὴν πρότασιν, ἐὰν ἤρχετο καθαρῶς, τουτέστι νὰ θέσωσιν εἰς τὴν χεῖρα τοῦ προέδρου τὴν πρότασιν· ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει ἐμπιστοσύνη πρὸς τὴν κυβέρνησιν; Ἀλλὰ τὴν πρότασιν τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔφερε σήμερον ὁ κ. πληρεξούσιος ἐξ Οἰτύλου, καὶ τὴν ὁποίαν ὁ πρωθυπουργὸς καλῶς ποιῶν ἀπέκρουσεν, ὅπως τὴν ἀπέκρουσα καὶ ἐγὼ, καθ’ ἣν πρώτην φορὰν τὴν ἔφερον εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ τὴν λάβωσιν ὡς μέσον ἐπιθέσεως κατὰ τοῦ ὑπουργείου, δὲν ἐννοῶ οὐδόλως συνταγματικήν. Ναὶ, κύριοι, τὸ ζήτημα τῶν ἐπερωτήσεων εἶναι τὸ κυριώτερον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα· διὰ τούτων μόνον ἐξασκοῦνται τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ, ἐξελέγχονται αἱ πράξεις τῶν κυβερνήσεων. Ἀλλὰ, κύριοι, ὅσον πολύτιμον τὸ δικαίωμα τοῦτο εἶναι, τόσον καταβιβάζεται, ὅταν γίνεται κατάχρησις αὐτοῦ, ὅταν δὲν ἐξασκῆται ὅπως πρέπει, ὅπως ἔκαμεν χρῆσιν ὁ κ. Μαυρομιχάλης· τὸ δικαίωμα τοῦτο δὲν ἐξασκεῖται ὅπως πρέπει, διότι δὲν ἦλθε νὰ ἐξελέγξῃ παρανομίαν τινὰ τοῦ ὑπουργείου, ἀλλὰ νὰ ἐξελέγξῃ πρᾶξιν ἐντὸς τοῦ νόμου γενομένην· αἱ κυβερνητικαὶ πράξεις ὑπόκεινται εἰς τὴν ἐξέτασιν ἡμῶν, εἰς τὸν πέλεκυν τῆς Συνελεύσεως, εἰς τὸν πέλεκυν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας, αὔριον, ὅταν ἀντιβαίνωσιν εἰς τὸν νόμον· πᾶσα πρᾶξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν νόμον ἐξελέγχεται, ἀλλὰ πᾶσα πρᾶξις ἀπὸ τὸν νόμον αὐτὸν ἐπιτρεπομένη, καὶ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν αὐτῆς οὖσα, διαφεύγει τὴν ἁρμοδιότητά μας· διότι, πῶς, κύριοι, ἀφοῦ σεῖς δι’ ἑνὸς ψηφίσματος ἐδώκατε εἰς τὴν κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ τοποθετῇ ὅπως ἐγκρίνει, τοὺς δὲ μένοντας ἐκτὸς τῶν τάξεων νὰ παραπέμψῃ εἰς ἀργίαν, πῶς ἔχετε σήμερον τὸ δικαίωμα νὰ εἴπητε, ὅτι κακῶς τὸ ὑπουργεῖον ἐνήργησε τὴν τοποθέτησιν; ἤθελον ἀσπασθῆ τὴν ἰδέαν τῆς ἐπερωτήσεως, καὶ συμφωνήσει μὲ τὸν προτείναντα, ἐὰν μοὶ ἔλεγεν ὅτι ἡ δεῖνα πρᾶξις ἀντιβαίνει εἰς τὸν νόμον, τότε βεβαίως καὶ ἐγὼ καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἠθέλομεν δώσει μέλαιναν ψῆφον· ἀλλ’ ἐὰν ἐπολιτεύθη καλῶς ἢ κακῶς ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα ἡμέτερον, εἶναι ζήτημα κυβερνητικὸν, εἶναι ζήτημα ἡγεμονικόν. Ἐξετάσθη ὑπὸ τὴν μίαν ἔποψιν καὶ ὑπὸ τὴν ἄλλην, καὶ ἡ κυβέρνησις ἐν τῇ πλειοψηφίᾳ της, ὁ δὲ Βασιλεὺς ἐν τῷ δικαιώματί του ἀπεδέξατο τὴν παραίτησιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· τώρα, ἐὰν θὰ μεταβληθῶσι τὰ παρ’ αὐτοῦ πραχθέντα, δὲν εἶναι δικαίωμα ἡμέτερον. Ἐπειδὴ παρεξετράπη ὁ πληρεξούσιος τῆς Κυνουρίας, ἔρχομαι καὶ εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα, ἂν κακῶς ἢ καλῶς ἐτοποθετήθησαν οἱ ἀξιωματικοί· βεβαίως καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μετ’ αὐτοῦ ὅτι κακῶς· ἀλλὰ διὰ τοῦτο δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα σήμερον νὰ κατακρίνω τὴν Κυβέρνησιν· διότι ἀφέθη εἰς τὴν ἐξουσίαν αὐτῆς διὰ τοῦ νόμου νὰ τοποθετήσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς ὅπως ἤθελεν· ἀλλ’ ὅπως αὐτὸς ὁ Πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπε, κατὰ μέγα μέρος αἱ τοποθετήσεις ἐγένοντο ἐναντίον τῆς ἐπελθούσης μεταβολῆς, ὄχι ἀναλογία 1 πρὸς 10, ἀλλὰ ἑκατοστημόριον πρὸς 1, δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὡς πρὸς τὴν ἐπανάστασιν. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ κατακρίνω τὸν ὑπουργὸν, ἀφοῦ ἅπαξ ἔδωκα τὴν ψῆφόν μου νὰ τοποθετήσῃ κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ τοὺς ἀξιωματικούς. Ἔπρεπε προτήτερα νὰ σκεφθῶ, ἐὰν παρέχῃ τὰ πιστὰ καὶ τὰ ἐχέγγυα, ὅτι θὰ ἐνήργει τὸ ψήφισμα, ὅπως ἔπρεπε νὰ τὸ ἐνεργήσῃ· ἐὰν κακῶς διεχειρίσθη τὴν ἐξουσίαν, δὲν εἶναι δικαίωμά μας νὰ τὸ ἐξετάσωμεν, καθὼς ἐπίσης ἐὰν ἔμενεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν λόγον· ἐὰν τὰ πραχθέντα θὰ μεταβληθῶσιν ἢ μὴ, ἐπίσης δὲν εἶναι δικαίωμά μας νὰ ἐξετάσωμεν. Ἁρμόδιος κριτὴς τῆς τοιαύτης καταστάσεως εἶναι ἡ κυβέρνησις· καὶ δὲν δύναται ἡ κυβέρνησις νὰ μεταβάλῃ τὰ πραχθέντα παρὰ τοῦ προκατόχου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν συνεμορφώθη ἐκεῖνος μὲ τὸν νόμον· τότε μόνον ἠδύνατο νὰ μεταβάλῃ τὰ πεπραγμένα, ἐὰν ἡ τοποθέτησις ἐγένετο παρὰ τοὺς κειμένους νόμους· καὶ ἀπόδειξις ὅτι ἐγένοντο πάντα κατὰ νόμον εἶναι, ὅτι εἰσήχθη πρότασις νὰ δοθῇ πάλιν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ τοποθετήσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἄλλως παρ’ ὅπως σήμερον. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, καὶ καθόσον ἡ μὲν ἐπερώτησις ἀντιβαίνει ῥητῶς τὴν ἐθιμοταξίαν τῶν κοινοβουλίων, ἡ δὲ πρότασις τοῦ ἐκ Κυνουρίας πληρεξουσίου ἀντιβαίνει εἰς τὴν τάξιν, κηρύττομαι κατὰ τε τῆς ἐπερωτήσεως καὶ τῆς προτάσεως, καὶ προτείνω νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§88ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ θέσω τὸ ζήτημα.

§90ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀφεθῇ νὰ ἐξηγηθῇ· διότι, τὸ κατ’ ἐμὲ, νομίζω, πῶς σήμερον δὲν εἶναι ἡμέρα νὰ θέσωμεν ἓν ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ τεθῇ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν· ὁ Κύριος Καλὸς ἐπρότεινε τὸ ἀπαράδεκτον· εἰς μίαν ἄλλην συνεδρίασιν δύναται νὰ ὑποβληθῇ τοιοῦτον ζήτημα, καὶ τότε νὰ γείνῃ τακτικὴ συζήτησις, ἐν γνώσει τῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ κοινοῦ. Λοιπὸν θέτω τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη ὡς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἐφωτίσθη νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί)· τ’ ἀνάπαλιν· οἱ θέλοντες νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἐφωτίσθη. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον, νομίζω, τίθεται συνήθως, ὅταν γίνωνται ἐπερωτήσεις, εἶναι· ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα, καὶ μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§92ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Ὄχι, εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Χριστοπούλου.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ ἀριστερὰ πτέρυξ νὰ συζητήσῃ σήμερον τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Χριστοπούλου;

§94ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν λοιπὸν τὴν πρότασιν. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἀρκοῦνται εἰς τὰ λεχθέντα, καὶ ὅτι μεταβαίνει ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον, ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν πρὸς αὐτὸν γενομένην ἐπερώτησιν διὰ τὸν υἱὸν τοῦ Κ. Μωραϊτίνη.

§96ΣΜΟΛΕΝΤΣ. Εἶναι πρότασις, δὲν εἶναι ἐπερώτησις.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερώτησις ἔγεινε.

§98Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι, ὁ υἱὸς τοῦ Κ. Μωραϊτίνη εἶχε βαθμολογηθῆ ἀπὸ τὴν προσωρ. Κυβέρνησιν· κατόπιν ἡ Συνέλευσις διὰ ψηφίσματός της ἀπεφάσισεν ὅσοι ἔλαβον βαθμοὺς ἀπὸ πολῖται, στρατιωτικοὺς, ν’ ἀπολυθῶσιν· εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν ὑπάγεται καὶ ὁ υἱὸς τοῦ Κ. Μωραϊτίνη· ἡ Συνέλευσις εἶχε τὸ δικαίωμα, καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα, καθὼς ἔκαμεν ἐξαιρέσεις διὰ πολλοὺς ἄλλους, νὰ κάμῃ καὶ διὰ τὸν υἱὸν τοῦ Μωραϊτίνη· ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε· διὰ τὸν Μωραϊτίνην, τὸν ἀδελφὸν τοῦ ἐνδόξως πεσόντος, ἐὰν τὸν ἐξαιρέσῃ ἡ Συνέλευσις, ἐγὼ τὸν παραδέχομαι πληρέστατα. (θόρυβος).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι, θὰ ἀπαντήσῃ καὶ εἰς ἄλλην ἐπερώτησιν.

§100ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ὑπουργός). Εἶναι ἡ ἐπερώτησις, ὅτι εἰς τὸ σχολεῖον τὸ στρατιωτικὸν διατηροῦνται ἀνίκανοι μαθηταί. Εἰς τὰ 1862 κατετάχθησαν εἰς τὸ σχολεῖον μαθηταὶ τινὲς ἄνευ ἐξετάσεως· τοῦτο ἔπραξεν ἡ τότε Κυβέρνησις ἐν τῷ δικαιώματί της. Εἰς τὸ τέλος τοῦ σχολικοῦ ἔτους οἱ μαθηταὶ ἔδωκαν ἐξετάσεις· αὐτοί, οἱ ὁποῖοι εἶχον καταταχθῆ ἄνευ ἐξετάσεων, ἀπέτυχον εἰς τὰς ἐξετάσεις· ὁ προκάτοχός μου δικαίως ποιῶν, συμφώνως μὲ τὸν νόμον, δὲν τοὺς ἀπέβαλε τῆς σχολῆς· διότι κατὰ τὸν διοργανισμὸν τοῦ σχολείου, οἱ μαθηταὶ πρέπει νὰ διπλασιάσωσι τὴν ἰδίαν τάξιν, καὶ τότε ἀποβάλλονται. Οἱ μαθηταὶ οὗτοι δὲν ἔμειναν παρὰ ἓν ἔτος εἰς τὴν σχολήν· δικαίως ἔπραξεν ὁ προκάτοχός μου νὰ τοὺς διατηρήσῃ, καὶ ἐὰν καὶ εἰς τὸ ἑπόμενον ἀποτύχουν, τότε ἀποβάλλονται νομίμως· δὲν μένουν λοιπὸν εἰς τὸ σχολεῖον παρανόμως, ἀλλὰ κατὰ τὸν νόμον.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διαχωρίσωμεν τὰς δύω ἐπερωτήσεις ὡς πρὸς τὴν συζήτησιν. Ὁ Κ. Βάσσος ἔχει τὸν λόγον ὡς πρὸς τὴν πρώτην ἐπερώτησιν.

§102ΒΑΣΣΟΣ. Κύριοι, τυπικῶς εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐφαρμόζων τὴν ἀπόφασίν σας, δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὸν ἐν λόγῳ Κωνστ. Μωραϊτίνην, καὶ ν’ ἀφαιρέσῃ τὸν βαθμὸν αὐτοῦ, ὡς ἀφήρεσε πάντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον βαθμοὺς ἀπὸ πολῖται. Ἐγὼ, ὡς ἐνθυμεῖσθε, προχθὲς ἀνέμνησα εἰς τὴν Συνέλευσιν μίαν, οὕτως εἰπεῖν, ἐπίσημον αὐτῆς ὑπόσχεσιν, πρὸς τὸν πληρεξούσιον Κ. Μωραϊτίνην, καθόσον ἀφορᾷ τὸν υἱόν του. Πρὸς τιμὴν ἡμῶν αὐτῶν, πρὸς τιμὴν τοῦ ἰδίου σώματος, νομίζω, ὅτι ὀφείλετε, ἔχετε καθῆκον νὰ κάμετε αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς Κ. πληρεξουσίους νὰ μὴ ἀποσυρθῶσι, διότι ἔχομεν καὶ νομοθετικὰ ἀντικείμενα, ἰδίως τὸ ζήτημα περὶ τῆς κρατήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων, δὲν εἰξεύρει τί νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις.

§104ΒΑΣΣΟΣ. Κύριοι, πιστεύω ὅτι πάντες, οἵτινες ἔχουν σκοπὸν ἴσως νὰ μὲ διαδεχθοῦν, θὰ ἐννοήσουν καὶ τὴν ἰδέαν μου καὶ τὴν πρότασιν, ἥτις εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπωθῇ μετὰ τὴν ὁμιλίαν μου, διότι χωρὶς νὰ σᾶς ἀναφέρω ἄλλα γεγονότα, ἅτινα δύνανται νὰ ἐπηρεάσουν τὴν ψῆφον ὑμῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, σᾶς ἀναφέρω τὴν ὑπόσχεσίν σας, τὴν ὁποίαν ὀφείλετε νὰ τηρήσητε· ἐὰν τώρα νόμος ἰδιαίτερος ἀπαιτῆται εἰς τοῦτο, ἐὰν ἁπλῆ σύστασις πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἢ ὡς ἄλλοτε ἐγένετο ἐξαίρεσις, καὶ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη χωρὶς νὰ προβῇ, ὄχι εἰς νόμον, ἀλλὰ εἰποῦσα ὅτι δὲν ἐνόησε νὰ συμπαραλάβῃ καὶ τὸν δεῖνα εἰς τὴν πρότασιν ταύτην, σᾶς παρακαλῶ, νὰ τεθῇ μεμονωμένον τὸ ζήτημα, χωρὶς ἡ Συνέλευσις νὰ τὸ ἀναμίξῃ μὲ ἄλλο. Τὸ ζήτημα αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ εἶναι μεμονωμένον, ὥστε παρακαλῶ τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν χωρὶς νὰ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ ἕτερον ζήτημα.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐπιψηφίσεως προτάσεως. Ἐὰν πρόκειται περὶ προτάσεως, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ τὴν ὑποβάλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σώματος, διότι ἀντίκειται τοῦτο εἰς τὸν κανονισμόν. Ἐὰν ἐννοῆτε νὰ ὑποβάλητε πρότασιν, πρέπει νὰ διατυπώσητε μίαν, καὶ νὰ τὴν κηρύξῃ κατεπείγουσαν ἡ Συνέλευσις.

§106ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ ἑρμηνείας μόνον.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Ἡλίας Μαυρομιχάλης.

§108ΗΛ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος Κ. Τατσέλος Μαυρομμάτης, δὲν ἀπέβλεπε νὰ ὑβρίσῃ τὴν ἐπανάστασιν, ἀλλ’ εἶπεν, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ ἀπὸ πολιτῶν παρανόμως, δηλ. ὅσοι δὲν εἶχον δικαιώματα ἐπαναστατικὰ, αὐτοὶ πρέπει νὰ καταργηθῶσι. Κατὰ συνέπειαν καὶ τὸ ψήφισμα δὲν ἐννοεῖ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀναμφισβήτητα ἐπαναστατικὰ δικαιώματα καὶ διὰ τοῦτο ἐπανέκτησαν τὸν βαθμόν των, ὁ Φραγγιᾶς, ὁ Ὀρλὼφ, ὁ Λαγᾶς, καί τινες ἄλλοι, τῶν ὁποίων τὰ δικαιώματα ἐθεωρήθησαν ἀναμφισβήτητα. Ὅσοι λοιπὸν ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων διατί νὰ τοὺς ἀφήσητε; Ὅταν λοιπὸν ἀφήσωμεν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαιώματα ἀναμφισβήτητα, θὰ εἰπῇ ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο παρὰ μίαν μεροληψίαν, μίαν παρανομίαν καὶ ἀδικίαν· δὲν φιλονεικῶ, διότι ἔχω τὸν υἱόν μου, περὶ αὐτοῦ συνηγορεῖ σύμπασα ἡ ἐπαρχία· ὑπάρχει καὶ μία ἀναφορὰ εἰς τὴν Συνέλευσιν περὶ αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν ἔπεμψε τὸ Προεδρεῖον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ἔχω ἓν ἀντίγραφον αὐτῆς ἐπικυρωμένον ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ ἀναγνώσω, ἀργότερα θὰ πληροφορηθῇ ἐπισήμως ἡ Συνέλευσις περὶ αὐτοῦ. Ἐπῆγεν εἰς Κύθηρα καταδιωκόμενος μὲ τὸν Ν. Μακρῆν καὶ Κωνστ. Μαυρομιχάλην. Ὁ Κ. Μαυρομιχάλης ἐπρότεινε τὸν Μωραϊτίνην ὅτι ἡ Συνέλευσις τοῦ ἔδωκε τὸν βαθμόν του. Ἂν ἔρχεσθε νὰ ἐξαιρέσητε τὸν Μωραϊτίνην, διότι ὁ ἀδελφός του ἐφονεύθη, διατὶ νὰ ἀποκλείσητε τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀναμφισβήτητα δικαιώματα;

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Τὸ ζήτημα εἶναι ἄλλο.

§110ΗΛ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν συνάδελφόν μου τὸν Κ. Μαυρομμάτην νὰ ἐξηγήσῃ τὴν ἔννοιαν.

§111ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἠξεύρω ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ δικαιώματα, εἰς τὸ Γύθειον δὲν ἔγεινε διόλου ἐπανάστασις· μάρτυς εἶναι ὁ Κ. Κοσσονάκος (θόρυβος).

§112ΗΛ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Παρακαλῶ, ἂν ὁ Κοσσονάκος ᾖναι τίμιος ἄνθρωπος νὰ ὁμολογήσῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ἦσαν οἱ Λάκωνες μεμυημένοι εἰς τὴν ἐπανάστασιν, ναὶ ἢ ὄχι, καὶ ἂν ἡ Λακωνία ἔκαμεν ὀλιγώτερον παρ’ ὅσον ἔκαμαν τὰ ἄλλα μέρη τῆς ἐπικρατείας (θόρυβος).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ· πρόκειται μόνον περὶ τοῦ υἱοῦ τοῦ Μωραϊτίνη· ἂν θέλητε νὰ κάμητε πρότασιν περὶ τοῦ υἱοῦ σας, φέρετέ την αὔριον.

§114ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Ἐπειδὴ Κ. Ἠλίας Μαυρομιχάλης μὲ ἐπροκάλεσε, λέγω, ὅτι ὁ Κ. Μαυρομιχάλης ἦτο μεμυημένος τὰ τῆς ἐπαναστάσεως, μοὶ τὸ εἶπεν, ὅταν ἦλθεν ὁ βασιλεὺς εἰς τὸ Γύθειον. Ἐπανάστασις ὅμως εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ Γυθείου δὲν ἔγεινε (θόρυβος).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Παλαμήδης.

§116ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Εἶναι ἀληθὴς ἡ ἰδέα, ἡ προσοχὴ καὶ ἡ καλὴ θέλησις τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος υἱοῦ τοῦ Κυρίου Μωραϊτίνη· ὅτε ἐπρόκειτο ἡ ἐπερώτησις περὶ τῶν ἀποζημιώσεων, καὶ χάριν τῶν ἐν Κύθνῳ μαρτύρων, συμπεριελαμβάνετο καὶ ἡ οἰκογένεια τοῦ Κ. Μωραϊτίνη, ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν μετριοπάθειαν αὐτοῦ ἐνδώσασα ἀπεφάσισεν, ἵνα ἔχῃ ὁ υἱός του οὗτος τὸν βαθμόν του, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις μετὰ ταῦτα ἀπεφάσισεν ἐν γένει διὰ ψηφίσματος περὶ τῶν βαθμῶν, τῶν δοθέντων εἰς πολίτας καὶ περιστατικῶς οὐδεμία ἐγένετο μνεία τῆς ἀποφάσεώς της ἐκείνης, δὲν δύναται, νομίζω, ἤδη οὔτε νὰ ἀναιρέσῃ τι, οὔτε νὰ ἔλθῃ εἰς ἐξαίρεσιν, ἀλλὰ θεωρῶ ὡς καταλληλότερον νὰ κάμῃ ἡ Συνέλευσις σύστασιν ὑπὲρ τοῦ νέου τούτου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀνωτέρω καὶ ἀποβλέπουσα εἰς τὰ δικαιώματα, εἰς τὴν παιδείαν καὶ τὴν ἱκανότητα αὐτοῦ τοῦ προσώπου, θ’ ἀποδώσῃ πρὸς αὐτὸν τὸν βαθμόν του.

§117ΒΑΣΣΟΣ. Δὲν ἔχει οὕτω τὸ πρᾶγμα· ὁ Κ. Μωραϊτίνης εἶπεν, ὅτι θὰ πέσουν οἱ βαθμοί, καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ χάσῃ ὁ υἱός του. Ἡ Συνέλευσις εἶπε τότε ὄχι.

§118ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Σήμερον ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Συνελεύσεως καὶ ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦτο, οὐχὶ ὅμως νὰ φέρῃ νόμον ἐξαιρετικόν. Μία σύστασις εἶναι καλλιτέρα παρὰ πᾶν ἄλλο μέτρον.

§119ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι νομίζουσιν ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Ἡ πρότασις, Κύριοι, ἡ ὑποβαλλομένη εἰς τὴν Συνέλευσιν, εἶναι ἡ ἑξῆς. «Ἡ Συνέλευσις ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀπὸ 15 Μαρτίου παρελθόντος ἔτους πρακτικὰ αὐτῆς, δὲν θεωρεῖ ὑπαγόμενον εἰς τὸ ὑπὸ στοιχ. ΣΟ Ψήφισμα τὸν Κωνσταντῖνον Μωραϊτίνην, καὶ μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.»

§121ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Αὐτὴ ἡ πρότασις πρέπει νὰ διατρέξῃ τὴν πορείαν τοῦ κανονισμοῦ. (Θόρυβος).

§122ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τί ἐννοεῖτε ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς, ψήφισμα θὰ κάμωμεν;

§123ΠΟΛΛΟΙ. Ἑρμηνείαν.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωμοδότησιν.

§125ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Περὶ ἑρμηνείας προχθὲς ἀπεφασίσαμεν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν εἰμὴ διὰ νέου ψηφίσματος.

§126ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Διατί λοιπὸν νὰ μὴ ἔμβῃ καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Σταΐκου, ὁ ὁποῖος πρῶτος κατέλαβε τὸ φρούριον τῆς Βονίτσης;

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλο εἶναι νόμος καὶ ἄλλο εἶναι ἡ ζητουμένη ἔκφρασις τῆς Συνελεύσεως. Ἡ τοιαύτη ἔκφρασις εἶναι γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐξηγεῖ ἡ Συνέλευσις, καὶ ἡ ὁποία δὲν εἶναι ὑποχρεωτική, παρ’ ὅταν συμφωνῇ μὲ αὐτὴν καὶ ἡ Κυβέρνησις. Ὁ δὲ νόμος, κυρούμενος ἀπὸ τὸν Βασιλέα, καθίσταται ὑποχρεωτικὸς ἀπέναντι καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ παντὸς πολίτου. Οἱ Κύριοι πληρεξούσιοι ἐνταῦθα πρόκειται νὰ ἐκφράσωσι μόνον τὴν γνώμην των ὡς πρὸς τὸ ὑποβληθὲν ζήτημα, γνώμην μὴ ὑποχρεωτικήν. Θὰ θέσω τὸ ζήτημα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παραδέχθη. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Κονταρᾶτος ὡς πρὸς τὴν δευτέραν ἐπερώτησιν.

§128ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Κύριοι, μετὰ τὴν ἀπολογίαν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὁμολογῶ, ὅτι ἡ πεποίθησίς μου ἐκλονίσθη ἐπὶ τοῦ δικαίου τῆς ἐπερωτήσεώς μου, καὶ λέγω ἐκλονίσθη, διότι φαίνεται διὰ νὰ ἐννοήσῃ τις τὰ πράγματα καθαρῶς, μὲ τὰ πραγματικά των χρώματα, πρέπει νὰ γείνῃ ὑπουργός. Ἐνθυμοῦμαι τὸν νῦν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτε ἦτο διοικητὴς τῆς στρατιωτικῆς Σχολῆς, ὅτι εἶχε πολὺ διάφορον ἰδέαν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν σήμερον ἔχει ὡς ὑπουργός. Ἐπὶ τῶν μαθητῶν αὐτῶν, περὶ τῶν ὁποίων γίνεται λόγος, ἂν δὲν ἀπατῶμαι μάλιστα, ὑπάρχουν ἐκθέσεις του ὡς διοικητοῦ τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, αἱ ὁποῖαι ἦσαν σύμφωνοι μὲ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐξέφρασα εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου προχθές· εἰς τὰς ἐκθέσεις του ἐζήτησε τότε τὴν ἀποπομπὴν τῶν μαθητῶν αὐτῶν, 16 ὄντων τὸν ἀριθμὸν, διότι οἱ μαθηταὶ αὐτοὶ κατὰ τὸν κανονισμὸν δὲν ἠδύναντο νὰ μείνωσιν εἰς τὴν σχολὴν, καθόσον δὲν ηὐδοκίμησαν εἰς τὰς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις· ἐγενήθη ἓν παράπονον ἐκ μέρους τινῶν ἐνδιαφερομένων, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐνέδωκε νὰ ἐξετασθῶσι καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἐνιαυσίων ἐξετάσεων, καὶ ἂν καὶ εἰς αὐτὴν ἀπετύγχανον, (μόλον ὅτι ἦτον ἄτοπον κατ’ ἐμὲ) ν’ ἀποπεμφθῶσι τότε. Κύριοι, καὶ τοῦτο ἔγεινεν, ἐξητάσθησαν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν, καὶ πάλιν ἀπεῤῥίφθησαν ὡς ἀνίκανοι. Προσθέτω, Κύριοι, ὅτι τοὺς μαθητὰς αὐτοὺς τοὺς κατέταξεν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος ἤκουσαν τὰ μαθήματά των, καὶ μετὰ ἓν ἔτος δὲν ἐστάθησαν ἱκανοὶ νὰ εἰσέλθωσιν ἐντὸς τῆς σχολῆς, ἐνῷ ἄλλοι τηρήσαντες ὅλους τοὺς τύπους, διότι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν μίαν ἀλήθειαν, ὅτι οἱ καταταχθέντες τότε εἰς τὴν σχολὴν κατὰ τὸ διάστημα τῆς μεσοβασιλείας κατετάχθησαν παρανόμως, δὲν ἐτήρησαν τὸν διοργανισμὸν τῆς σχολῆς, ἐνῷ ἕτεροι ἐτήρησαν καὶ τὸν κανονισμὸν καὶ τοὺς τύπους ὅλους, καὶ ἐξετασθέντες ἐφάνησαν ἱκανοὶ, ἱκανώτατοι· ἐνθυμοῦμαι ἀκόμη, ὅτι ὁ Κ. διοικητὴς τῆς στρατιωτικῆς Σχολῆς, νῦν ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἔλεγε τότε εἰς τὰς ἐκθέσεις του, ὅτι, ἐὰν θέλητε νὰ τηρηθῇ ἡ σχολὴ, πρέπει ν’ ἀποπεμφθῶσιν οἱ μαθηταὶ οὗτοι, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ εὐδοκιμήσωσιν· ἐνθυμοῦμαι ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν ἐξετασθέντων μαθητῶν τῶν μὴ εἰσαχθέντων εἰς τὴν σχολὴν εἶναι ἱκανώτατοι, καὶ ὅτι, ἐὰν αὐτοὶ δὲν εἰσέλθουν εἰς τὴν σχολὴν, ἀδικεῖται ὁ στρατὸς καὶ ἡ ἱκανότης. Κύριοι, ἐπροκάλεσε τὸν διοργανισμὸν τῆς σχολῆς ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τοὺς μαθητὰς αὐτοὺς, καὶ εἶπεν, ὅτι ὁ διοργανισμὸς συγχωρεῖ εἰς τοὺς ἀποτυχόντας μαθητὰς εἰς τὰς ἐνιαυσίους ἐξετάσεις νὰ μένωσι καὶ τὸ δεύτερον ἔτος, καὶ ἂν τότε ἀποτύχωσι, ν’ ἀποπέμπωνται· περὶ τούτου ἐπιμένω, ὅτι ὁ διοργανισμὸς τῆς σχολῆς δὲν λέγει τίποτε, ἴσως ἐγένετο ἓν ἔθιμον. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἐξετάζω, ἐὰν θέλῃ ν’ ἀποπέμψῃ τοὺς μαθητὰς αὐτοὺς ἡ Κυβέρνησις, ἢ δὲν θέλῃ, αὐτὸ ἂς τὸ ἐξετάσῃ ὁ στρατὸς, ὁ ὁποῖος ἔχει συμφέρον, ἂς τὸ ἐξετάσῃ ἡ κοινωνία, ἥτις ἔχει τὸ συμφέρον νὰ ἔχῃ ἱκανὸν στρατόν· ἐξετάζω μόνον ποῦ στηριζόμενος ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τοὺς μὲν ἀνικάνους διατηρεῖ εἰς τὴν σχολὴν, τοὺς δὲ ἱκανοὺς ἀποκρούει, καίτοι διὰ θεσπίσματος καταταγμένοι ἐν τῇ σχολῇ, καὶ ἔχοντες τὸ δικαίμα ἀδιαφιλονείκητον· ἴσως μᾶς εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔχομεν θέσεις, ἀλλὰ, Κύριε ὑπουργὲ, ὅταν δὲν ἔχητε θέσεις, πῶς ἐπροκαλέσατε ἐξετάσεις; Πῶς ἐμποδίσατε τόσους μαθητὰς ἐπὶ τέσσαρας ὁλοκλήρους μῆνας καὶ ἔχασαν τὰ μαθήματά των, καὶ ἐξωδεύθησαν, καὶ ἔτρεξαν ἄνω κάτω, καὶ τοὺς κατετάξατε εἰς τὴν σχολὴν, καὶ φαίνονται ἱκανοὶ, καὶ ὅμως σήμερον τοὺς λέγετε, ὅτι δὲν εἶσθε μαθηταί; ἀμφιβάλλω, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ εἴπῃ σήμερον, ὅτι δὲν εἶναι μαθηταί. Εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου εἶπον, ὅτι ἐκλονίσθη ἡ πεποίθησίς μου ὡς πρὸς τὸ δίκαιον τῆς ἐπερωτήσεώς μου, ἀλλ’ εἶναι τὰ πράγματα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐντελῶς δὲν μὲ ἔπεισαν· ἐπιθυμῶ νὰ μὲ διαδεχθῇ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα μὲ πείσῃ. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι, ὅτι οἱ δώσαντες ἐξετάσεις, καὶ ἀποδειχθέντες ἱκανοὶ καὶ κατεταγμένοι διὰ θεσπισμάτων τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν σχολὴν, διὰ δὲ τοὺς ἄλλους ἀφίνω νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη ἢ ὄχι· ὡς πρὸς τὸν διοργανισμὸν δὲ λέγω, ὅτι ἄλλοτε περιεῖχεν 60 μαθητάς, τὴν σήμερον δὲ ὁ προϋπολογισμὸς ἔχει 100.

§129Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἑκατὸν μαθητὰς φέρει, ἀλλ’ ἔγκρισις τῆς Συνελεύσεως δὲν ὑπάρχει, νομοθετημένη θέσις δὲν εἶναι· φέρει 60, καὶ ἔχομεν εἰς τὴν σχολὴν 82· αὐτὸ τὸ περιστατικὸν ὁ Κ. προλαλήσας, ὡς ὑπασπιστὴς τοῦ πρῴην ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ γνωρίζει πολὺ καλά, καὶ ἀντὶ νὰ φωτίσῃ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἔσπευσε νὰ προσθέσῃ καὶ ἄλλους, διότι εἶχε συμφέρον. Τώρα τί ἀγαπᾶτε νὰ γίνῃ; Νὰ βγάλωμεν τοὺς νομίμως καταταχθέντας εἰς τὴν σχολήν; διότι τότε ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις εἶχε δικαίωμα νὰ κατατάττῃ ὅπως θέλει, εἴτε μὲ ἐξετάσεις, εἴτε ὄχι, εἴτε μὲ δίδακτρα, εἴτε ὄχι· σήμερον ἡ σχολὴ δὲν χωρεῖ παρὰ τέσσαρας, ποῦ νὰ βάλωμεν τοὺς λοιπούς; εἰς τὰ κεραμίδια; Οἱ μαθηταὶ ἐμβαίνουν εἰς τὴν σχολὴν διὰ νὰ σπουδάζουν, καὶ οὐχὶ διὰ νὰ ἐνδύωνται καὶ νὰ τρέφωνται μόνον.

§130ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ ἱκανότης.

§131ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤ. Ὅταν πρόκειται νὰ εἰσάξω μαθητὰς μάλιστα, ἀλλὰ θέσις δὲν ὑπάρχει, ἀπὸ τοὺς ἐπιτυχόντας δυνάμεθα ν’ ἀποβάλωμεν, ἐν ᾧ νομίμως κατετάχθησαν εἰς τὴν σχολήν; Ἐνθυμίζω εἰς τὸν προλαλήσαντα, ὅτι δύναται νὰ εὕρῃ τὸν διοργανισμόν, καὶ νὰ τὸν ἀναγνώσῃ· ὁ μαθητὴς, ὁ ὁποῖος ἀπέτυχεν εἰς τὰς ἐξετάσεις, ἀποβάλλεται τῆς σχολῆς, ὁ διοργανισμὸς τοῦ σχολείου λέγει.

§132ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Νὰ μᾶς εἰπῆτε τὰ θεσπίσματα εἶχον ῥητὸν ὅρον, ὅτι οἱ μαθηταὶ οἱ μέλλοντες νὰ εἰσαχθῶσιν ὀφείλουν νὰ ὑποστῶσιν ἐξετάσεις;

§133ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤ. Μάλιστα (θόρυβος).

§134ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, εἶναι ἀληθὲς, ἀλλὰ δι’ ἐκείνους τοὺς μαθητὰς τοὺς καταταχθέντας νομίμως καὶ τηρήσαντας ὅλους τοὺς τύπους.

§135ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Βεβαιωθῆτε, ὅτι ἐξ ὅσων ἤκουσα δὲν ἠμπόρεσα νὰ σχηματίσω μίαν ἰδέαν· ὁ ἐπερωτήσας κ. Κονταράτος ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν σχολὴν μαθηταὶ, οἱ ὁποῖοι κατετάχθησαν, καὶ ἐξετασθέντες εὐδοκίμησαν, καὶ νὰ ἀποβληθῶσιν οἱ ἀποτυχόντες κατὰ τὰς ἐξετάσεις· ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον τῆς ἀποτυχίας των ἔτος δὲν ἀποβάλλονται οἱ μαθηταί, ὥστε λέγει ὅτι δὲν δύναται νὰ τοὺς ἀποπέμψῃ, καὶ ἑπομένως ἕπεται, ὅτι ἄλλοι δὲν δύνανται νὰ καταταχθῶσι, διότι αἱ θέσεις συνεπληρώθησαν. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐφάνη σπουδαῖον, ἦτο ἡ κατάταξις τῶν ὑπεραρίθμων· ἐδῶ σᾶς λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι ὑπάρχει ὡρισμένος ἀριθμὸς, καὶ ὅμως ὑπάρχουν ὑπεράριθμοι, χωρὶς τὴν ἀπόφασίν σας· λοιπὸν τί κάμνει ἡ κυβέρνησις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου; ἐγὼ ἄλλοτε ἔφερον μίαν πρότασιν καὶ τὴν ἀπέσυρον, λόγῳ ὅτι εἶναι διοικητικὸν ἔργον· ἐπερίμενα λοιπὸν ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν νὰ περιστείλῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα· τί κάμνει; τὸ ἀφίνει εἰς ἡμᾶς νὰ τὸ διορθώσωμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§136ΤΙΝΕΣ. Ἡ δαπάνη εἶναι ἐναντίον τοῦ νόμου.

§137ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Κατὰ πρῶτον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περισταλῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν εἰς τὸν νόμιμον, καὶ τότε ἔρχεται τὸ ἄλλο ζήτημα, ἂν πρέπῃ νὰ προτιμηθῶσιν οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα ἢ ὄχι. Ἀλλὰ, κύριοι, σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ τοῦτο· τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι οὔτε ἐφυλάχθη, οὔτε θὰ φυλαχθῇ ποτὲ δικαιοσύνη, καθόσον ἀφορᾷ τὴν κατάταξιν τῶν μαθητῶν. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν στρατιωτικὴν τῶν εὐελπίδων σχολὴν ἐξεπαιδεύθησαν καὶ ἐκπαιδεύονται προνομιακῶς· ὑπάρχει εἷς ἄνθρωπος, ὅστις ἐκπαιδεύει καὶ τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον υἱόν του· ὑπάρχουν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι προσέφερον εἰς τὴν πατρίδα καὶ θυσίας καὶ ἐκδουλεύσεις μεγάλας καὶ δὲν τὸ κατώρθωσαν νὰ ἐκπαιδεύσουν οὔτε ἓν τέκνον αὐτῶν· ὑπάρχει τὸ διάταγμα τοῦ 1847, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι τὸ δικαίωμα τῶν εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν καταταχθησομένων ἄνευ διδάκτρων ἀνήκει εἰς τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνδρῶν τοῦ ἀγῶνος, τοὺς ἀπόρους. Νομίζετε, ὅτι ἔγεινε χρῆσις αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος; Γνωρίζω ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι ὑπάρχουν νέοι, οἱ ὁποῖοι καὶ δικαιώματα ἔχουσι καὶ εἰς τὰς ἐξετάσεις εὐδοκίμησαν καὶ δὲν ἐγένοντο δεκτοί. Ὁ μακαρίτης ὁ Ῥόδιος, ὁ καὶ φρούραρχος Ναυπλίου, ἀποβιώσας, ἐγκατέλειψεν οἰκογένειαν πενεστάτην, ἔχει τέσσαρας θυγατέρας ἑτοιμογάμους καὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὅστις καὶ εὐδοκίμησε καὶ δικαιώματα ἔχει, δὲν ἐγένετο δεκτὸς εἰς τὴν σχολὴν, καὶ ἄλλοι, ὡς καλῶς γνωρίζω, ἔχοντες ὀλιγώτερα ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ δικαιώματα τοῦ μακαρίτου Ῥοδίου, ἔχουσι συνάμα δύω παῖδας αὐτῶν σπουδάζοντας εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολήν. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν δὲν τηρεῖται καμμία δικαιοσύνη, καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν σπουδαίως νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§138ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§139ΔΑΓΡΕΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀνετέθη ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἥτις, ἀφοῦ σκεφθῇ, πρέπει νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς εἴπῃ τί θεωρεῖ ὀρθὸν καὶ βέβαιον· ἂς ὁρισθῇ μία ἄλλη ἡμέρα.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται νὰ ἐξέλθωσιν οἱ ἐν τοῖς δωματίοις πληρεξούσιοι, διότι γίνεται ἔνστασις, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι πλήρης.

§141ΜΑΝΕΤΑΣ. Εἰς ὀλίγα τινα, Κύριοι! θέλω περιορίσει τὸν λόγον μου ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ Κ. Κονταράτου. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπήντησεν ὅ,τι νομίζει δίκαιον νὰ ἀπαντήσῃ, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Κύριος αὐτὸς προσετέθησαν καὶ ἄλλοι τινὲς λόγοι, καὶ ἐκ τούτου ἀπὸ τὰ λεχθέντα φαίνεται ὅτι καθόσον ἀποβλέπει τὸν ἀριθμὸν τῶν μαθητῶν εἶναι, λέγει, περιωρισμένος εἰς 60 τὸν ἀριθμόν· ἐπὶ τούτου θέλω παρατηρήσει εἰς τὸ σεβαστὸν σῶμα, ὅτι τοῦτο εἶναι μόνον κατὰ τι ἀληθὲς, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀληθές. Ἡ σχολὴ αὐτὴ ἐσυστήθη ὑπὸ τὸν ἀοίδιμον Καποδίστριαν κατ’ ἀρχάς, ἡ σχολὴ κατόπιν ἐσχηματίσθη μετὰ τὸν ἐρχομὸν τοῦ Ὄθωνος κατὰ τὸ 1834· ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητευομένων εἰς τὴν σχολὴν ὡρίσθη κατ’ ἀρχὰς εἰς 140.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι! ἂς παύσουν οἱ περίπατοι οἱ αἰώνιοι, ἂν θέλετε νὰ συνεδριάσωμεν, ἄλλως ἂς διαλύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§143ΔΑΓΡΕΣ. Νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναβληθῇ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος, ἕως οὗ τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἔλθῃ μὲ μίαν ἀπόφασιν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ γνώμη σας, δὲν θέλει ἡ Συνέλευσις.

§145ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι καθαρὸν ἀκόμη αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἐπειδὴ ὑπάρχει ὑπέρβασις δαπανῶν, ἠμποροῦμεν νὰ ὁμιλήσωμεν.

§146ΜΑΝΕΤΑΣ. Ὁ ἀριθμὸς ὁ προσδιωρισμένος τῶν μαθητῶν ἦτο 140, καὶ τοσοῦτος ἦτο ὁ νόμιμος ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν μέχρι τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1846 ἔτους· κατὰ τὰ μέσα τοῦ Ἀπριλίου ἢ μετὰ τὰ μέσα τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1846 συνέβησαν ἀνησυχίαι τινὲς ἐντὸς τῆς σχολῆς, καὶ τότε ἡ κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν διάλυσιν τῆς σχολῆς τὴν ἐντελῆ, καὶ τὴν διέλυσε προσωρινῶς. Κατὰ τὴν 25 ὅμως τοῦ Ἰουνίου τοῦ ἔτους 1847 πάλιν ἀνεσύστησε τὴν σχολὴν, καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὥρισε τὸν ἀριθμὸν τῶν μαθητευομένων εἰς 60· πλὴν ὁ περιορισμὸς αὐτὸς εἰς τὸ νέον διάταγμα τῆς συστάσεως θεωρεῖται προσωρινὸς, διότι λέγει ὅτι δὲν συγχωρεῖται ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ καταταχθῶσι πλέον τῶν 60 μαθητῶν· αὐτὸ τὸ ἐπὶ τοῦ παρόντος διήρκεσε μέχρι τοῦ ἔτους 1862· κατὰ τὸ 1862 ὑπάρχοντος ἀκόμη τοῦ Ὄθωνος εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ κυβέρνησις αὐτὴ εἰσαγαγοῦσα τὸν προϋπολογισμὸν εἰς τὰ βουλευτικὰ σώματα, ἀνεβίβασε τὸν ἀριθμὸν τῶν μαθητευομένων εἰς 75, καὶ ἐπὶ τόσου ἀριθμοῦ ἐζήτησε τὴν ἀναγκαίαν πίστωσιν ἀπὸ τὰ βουλευτικὰ σώματα, τοῦτο εἶναι εὐαπόδεικτον, διότι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐδική μας τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ τὸ ὑπουργεῖον τὸ εἰσαγαγὸν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1863 βεβαιώνουν τὸ περιστατικὸν αὐτὸ, διότι ἐνόησαν τὰ προϋπολογισθέντα ἔξοδα καὶ τὰ ἐψήφισαν κατὰ τὸ 1862 εἰς 110,000 δραχμὰς· ἀναβιβάσθησαν δὲ μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1863 εἰς 130,000, δρ. καὶ ηὐδοκίμασε τὴν ἀναβίβασιν ἡ κυβέρνησις, καὶ εἶπεν, ὅτι εἶναι μὲν κατὰ τὸ 1862 ἡ ζητουμένη πίστωσις 110,000 δραχμαὶ, ἀλλ’ ἦτο ἐπὶ δυνάμεως 75 μαθητῶν, σήμερον ζητοῦνται 130,000 δραχ. ἀλλὰ ἐπὶ ἀριθμοῦ 100 μαθητῶν. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι ἡ προσωρινότης τοῦ περιορισμοῦ αὐτοῦ τῶν μαθητῶν μέχρι τῶν 60 ἔπαυσεν ἀπὸ τὴν ἰδίαν ἐκείνην κυβέρνησιν, ἥτις εἶχε περιστείλει τὸν ἀριθμὸν τῶν μαθητῶν εἰς 60. Συμπεραίνω λοιπὸν κατὰ τῆς προτάσεως, ὅτι ὁ ἀριθμὸς εἶναι ὡρισμένος, καὶ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ὡρισμένος, καὶ κατὰ τὴν ἀνάγκην, ἀπόκειται εἰς τὴν διοικητικὴν ἐξουσίαν ἢ νὰ τὸν μειώσῃ ἢ νὰ τὸν αὐξήσῃ, τοῦτο εἶναι χρέος καὶ δικαίωμα τῆς Συνελεύσεως, εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ δώσῃ ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην πίστωσιν ἢ νὰ τὴν ἀρνηθῇ. Ἐγεννήθη ὅμως μία ἄλλη ἀπορία, ἐκ τοῦ ἐὰν οἱ εἰσελθόντες ἄνευ ἐξετάσεως μαθηταὶ εἰσῆλθον νομίμως, ναὶ ἢ ὄχι, καὶ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν λέγει, ὅτι θεωρεῖ εἰσελθόντας νομίμως ἄνευ ἐξετάσεως τοὺς μαθητὰς ἐκείνους, διότι ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἔχουσα καὶ νομοθετικὴν ἐξουσίαν ἐδύνατο νὰ εἴπῃ ὅτι εἰσέρχονται μαθηταὶ εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν καὶ ἄνευ ἐξετάσεων· τοῦτο δὲν τὸ διαφιλονεικῶ ὡς πρὸς τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι μέχρι τινὸς ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις εἶχε καὶ νομοθετικὴν ἐξουσίαν, εἴτε καλῶς εἴτε κακῶς ἀντεποιήθη αὐτὴν, ἀλλὰ εἶχον καλῶς ἐννοήσει τὴν ἰσχὺν αὐτῆς τότε μόνον, ὅταν ἔβλεπον καὶ ἓν ψήφισμα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναιρῇ τὰ ἀποφασισμένα εἰς τὰ προλαβόντα ὀργανικὰ διατάγματα, καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι τοῦ λοιποῦ εἶναι περιτταὶ αἱ ἐξετάσεις· καθόσον ὅμως δὲν εἶπε τοῦτο, καθόσον δὲν ἀνῄρεσε τὰς διατάξεις τῶν ὀργανικῶν τούτων προλαβόντων διαταγμάτων, ἀλλὰ μόνον εἶπεν ὅτι κατατάττονται, κατὰ τοσοῦτον φαίνεται ὅτι ἡ παρανομία ὑφίσταται, οἱ μαθηταὶ οἱ εἰσερχόμενοι εἰσῆλθον παρανόμως. Ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον προσθέτω αὐτὴν τὴν διάκρισιν μόνον· τὸ κατ’ ἐμὲ ὅμως θεωρῶ ὅτι εἰσῆλθησαν παρανόμως, καὶ εἰσαχθέντες, δώσαντες δὲ κατόπιν ἐξετάσεις καὶ ἀποτυχόντες δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ μείνουν ἀκόμη ἐντὸς τοῦ σχολείου, ἢ καὶ μέλλουν, κατὰ τὴν διϊσχύρισιν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, ὥστε νὰ δώσωσι τὰς προπαρασκευαστικὰς λεγομένας ἐξετάσεις εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ τότε ἂν ἀποτύχουν νὰ ἀποβληθοῦν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τῶν 1834. Κατόπιν παρατήρησα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν εἰσαχθέντα τοῦ ἔτους 1864, ὅτι καὶ τὸ σημερινὸν ὑπουργεῖον θεωρεῖ ὡς ὀρθὸν τὸν ἀριθμὸν τῶν μαθητῶν 100, καὶ διὰ τοῦτο ἔχει ζητήσει τὴν πίστωσιν, φαίνεται ὅτι εἶναι ἀκόλουθον τῆς ἀρχῆς αὐτῆς, ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ περιοριστικοῦ ἐκείνου διατάγματος μέχρι τῶν 60 ἔπαυσε πλέον, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις διοικητικῶς δύναται νὰ ἀναβιβάσῃ ἐν ἀνάγκῃ καὶ τὸν ἀριθμὸν αὐτόν. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω τὴν δυσκολίαν αὐτὴν τὴν προφασιστικὴν τῆς χωριτικότητος τοῦ σχολείου, τοὺ ὁποίου ἡ δύναμις, ἡ χωριτικότης εἶναι προγεγραμμένη ὡρισμένη διὰ 140 μαθητὰς νὰ μὴ χωρῇ τώρα τοὺς 100, δὲν βλέπω πόθεν προέρχεται αὐτὴ ἡ ἔλλειψις· τὸ σχολεῖον στέκει, δὲν ἐκρημνίσθη, τὰ διάφορα μέρη τοῦ σχολείου, ἂν θέλετε, νὰ ἐκταθῶσιν· ἐν τούτοις ἐνῷ πρότερον ἐχωροῦσαν 140 μαθηταὶ, σήμερον δὲν χωροῦν 100, πόθεν προέρχεται αὐτό; δὲν δύναμαι νὰ καταλάβω, διότι δὲν ἠξεύρω....

§147ΜΑΜΟΥΡΗΣ. Διότι ὁ διοικητὴς καὶ ὁ ὑποδιοικητὴς κάθηνται ἐντὸς τοῦ σχολείου.

§148ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Ἡ χωρητικότης σμικρύνεται, διότι ὁ διοικητὴς καὶ ὁ ὑποδιοικητὴς κάθηνται οἰκογενειακῶς ἐντὸς τοῦ σχολείου.

§149ΜΑΝΕΤΑΣ. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν εἶναι ἓν ἄλλο, εἶναι αὐτὸ τὸ περὶ ὑποτρόφων, παρετήρησα καὶ εἰς τὸ ἀρχικὸν διάταγμα τῆς σχολῆς τὸ ὀργανικὸν, παρετήρησα καὶ εἰς τὸ δεύτερον τὸ ἀνασταλτικὸν, καὶ εἶδον, ὅτι μεταξὺ τῶν ὑποτρόφων τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν μαθητῶν τῶν ὁποίων πληρώνονται τὰ δίδακτρα, ὑφίσταται μία ἀναλογία καθιερωμένη εἰς τὸ διάταγμα τοῦ ἔτους 1834, εἶχον ἀποφασισμένα ἐπὶ 140 μαθητῶν 50 μαθητὰς ὑποτρόφους τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ διατάγματος τοῦ 1834, ἐπὶ 60 μαθητῶν 20, ὅ ἐστὶ τὸ ἓν τρίτον τῶν μαθητῶν ἦσαν ὑπότροφοι, αὐτὸ ἦτο ὁ ὅρος ὁ ἀπαιτούμενος, οἱ δὲ λοιποὶ κατὰ κλάσεις καὶ κατ’ ἀναλογίας διαιροῦνται εἰς 4 μερίδας, καὶ τὸ ἓν τρίτον ἐξ αὐτῶν ἐπλήρωνε τὸν κατώτερον ὅρον τῶν διδάκτρων, ὁ ἐστὶ 250 δρ. γνωρίζω προσωπικῶς τοὺς μαθητὰς, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω τίποτε, παρετήρησα ὅμως εἰς τὸ διάταγμα τοῦ 1834, ὅτι ὡς ὑπότροφοι τῆς Κυβερνήσεως μόνον ἔχουν δικαίωμα δύο κατηγορίαι· πρῶτον· οἱ υἱοὶ τῶν ἐχόντων ἐκδουλεύσεις διὰ τὴν πατρίδα τῶν ἀγωνιστῶν, καὶ δεύτερον, οἱ υἱοὶ τῶν στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν ὑπαλλήλων, τῶν πραγματικῶς ἐνδεῶν. Ἐν τούτοις ἂν οἱ ὑπότροφοι ἔχουν αὐτὰ τὰ προσόντα καὶ σήμερον, δὲν γνωρίζομεν, ἤθελον ὅμως νὰ συστήσω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, καὶ εἴπω ὅτι ἔκαμε κάλλιστα νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὰς διατάξεις αὐτὰς τῶν κειμένων νόμων, οἱ ὁποῖοι εἴτε καλοὶ εἶναι εἴτε κακοί· ἐπειδὴ, ἐὰν ᾖναι νόμοι, πρέπει νὰ ἐκτελῶνται, τὸ νὰ λάβωμεν ὑπότροφον ἕνα ἄνθρωπον, ὅστις δὲν ἔχει ποσῶς τὸ δικαίωμα, εἶναι ἀδικία, παρουσιάζουσα μίαν ἀνισότητα καὶ προσβολὴν τῶν δικαιωμάτων τῶν ἄλλων πολιτῶν. Ἐξέχασα νὰ κάμω καὶ ἄλλην μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς αὐτὴν τὴν τάξιν τῶν μαθητῶν τῶν προσενεγκόντων τὰς 1,000 δραχμάς· κατὰ τὸ ὀργανικὸν διάταγμα τῆς διοργανώσεως τοῦ σχολείου τοῦ 1834 ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν εἶναι ἀπεριόριστος σχεδὸν, διότι ἐκτὸς τοῦ νενομισμένου ἀριθμοῦ, ὅσοι γονεῖς εὐχαριστοῦνται νὰ ἐκπαιδευθοῦν εἰς αὐτὸ τὸ σχολεῖον τὰ τέκνα των, πληρώνοντες τὸ ἀνώτατον ποσὸν τῶν διδάκτρων, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπουν, ὅτι θέλομεν νὰ κατατάξωμεν τὰ τέκνα μας εἰς τὴν σχολὴν αὐτὴν, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἀρνηθῇ, ὅταν τὰ παιδία ἐκεῖνα ᾖναι ἱκανὰ, ἐὰν φανοῦν εἰς ὅλας τὰς ἐξετάσεις ἱκανά. Ὁ ὅρος αὐτὸς, ἡ διάταξις αὐτὴ διὰ τοῦ διατάγματος τοῦ τελευταίου δὲν καταστρέφεται, καὶ πρεσβεύω ὅτι καὶ ἐκτὸς, ἂν ὑποτεθῇ οἱοσδήποτε ἀριθμὸς ὡς νενομισμένος, εἴτε 100, εἴτε 75, εἴτε 60, ὅστις καὶ τῶν γονέων ἔχει τέκνα καὶ θέλει νὰ τὰ ἐκπαιδεύσῃ εἰς τὸ στρατιωτικὸν σχολεῖον προσφέρων τὸ ἀνώτερον ποσὸν τῶν διδάκτρων, δὲν ἔχει κανένα περιορισμόν· μόνος ὁ περιορισμὸς εἶναι ἂν διὰ τῆς ἐξετάσεως ἀποδειχθῇ ἀνίκανον τὸ τέκνον του, καὶ ἐκτὸς τοῦ νενομισμένου ἀριθμοῦ. Κάμνων αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, συμπέρασμα κανὲν, νομίζω, περιττὸν νὰ ἐπιφέρω· τὸ μόνον εἶναι νὰ παρακαλέσω τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ φροντίσῃ, ὥστε εἰς αὐτὸν τὸν κλάδον, εἰς τὸν ὁποῖον λαμβάνουσι τὴν πρώτην....

§150ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι δὲν δίδει ἡ Συνέλευσις.

§151ΔΑΓΡΕΣ. Ἀναβάλλεται.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἐρχομένης συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (5 παρὰ 20 μ. μ.)

Ὁ πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ γραμματεῖς Γ. Τσέλιος. Α. Νικολαΐδης. Μ. Καΐρης.