1863.12.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΠΘʹ.

Τῆς 11 Δεκεμβρίου 1863.

(Τετάρτη).

Ὥρα 1. Μ. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προλαβούσης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Σούϊδας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§2ΣΟΥΪΔΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅταν ἦλθεν ἡ πρότασις τοῦ νὰ θεωρῶνται ὡς ἀξιωματικοὶ τοῦ βασιλικοῦ ναυτικοῦ οἱ ἀπὸ πολίτας λαβόντες τοὺς βαθμοὺς εἰς τοὺς πέντε, τοὺς ὁποίους ὀνομάζουν τὰ πρακτικὰ, ὑπῆρξεν ἔγγραφος πρότασις εἰς τὴν ὁποίαν ἐγὼ καὶ ὁ Κ. Βατικιώτης προσεθέσαμεν καὶ τὸν Λαγᾶν, διότι αὐτὸς ἐπροβιβάσθη δυνάμει τῶν αὐτῶν δικαιωμάτων μὲ τοὺς ἄλλους συγχρόνως, ἑπομένως μόνος αὐτὸς εἶχεν ἐξαιρεθῆ. Χθὲς παρ’ ἐλπίδα εἰς τὴν τυπωμένην αὐτὴν πρότασιν δὲν ἤκουσα τὸ ὄνομά του· κάμνω λοιπὸν τὴν ἔνστασιν, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ. Αὐτὸ λέγει καὶ ὁ Κ. Τριγγέτας, καὶ ὁ Κ. Ἄχολος καὶ πολλοὶ ἄλλοι. Ἐπειδὴ λοιπὸν εἶναι λάθος, παρακαλῶ νὰ προστεθῇ καὶ αὐτός.

§3ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε, Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι ὁ Κ. Σούϊδας ἰσχυρίζεται, ὅτι κατὰ λάθος τὸ ὄνομα τοῦ Κ. Λαγᾶ δὲν συμπεριελήφθη εἰς τὸ ψήφισμα τὸ ἐπιψηφισθὲν χθὲς, καὶ προτείνει νὰ προστεθῇ. Ὅσοι παραδέχονται λοιπὸν τοῦτο νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἔχουν καλῶς τὰ πρακτικά;

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχονται αἱ συζητήσεις. Ὅσα τμήματα δὲν ἐπεξειργάσθησαν χθὲς καὶ σήμερον τὰ ὑποβληθέντα αὐταῖς νομοσχέδια, παρακαλῶ, νὰ συνέλθουν αὔριον. Παρακαλῶ τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος νὰ ἐπισπεύσωσι τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἔργων των. Γνωστοποιῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι αὔριον εἶναι ἡμέρα τῶν γενεθλίων τῆς Α. Μ. τοῦ σεβαστοῦ ἡμῶν βασιλέως, καὶ ὅτι διὰ τοῦτο πρόκειται νὰ τελεσθῇ δοξολογία. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐθνοσυνέλευσις πρέπει νὰ λάβῃ μέρος εἰς αὐτὴν διὰ μιᾶς πρεσβείας.

§6ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τὸν λόγον παρακαλῶ. Λυποῦμαι, Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἴσως θέλω ἀπαρέσκει, ὅπου πολλοὶ φροντίζουσι ν’ ἀρέσκωσιν. Κύριοι, πρὶν ἢ φθάσωμεν εἰς τὴν νέαν δυναστείαν εἴχομεν βασιλέα, καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ μᾶς ἔφερεν ἓν πλῆθος ἑορτῶν, ὡσὰν διὰ τῆς κωδωνοκρουσίας τῶν ναῶν ἠδύναντο οἱ βασιλεῖς νὰ προσκτῶσι τὴν ἀγάπην καὶ τὸν σεβασμὸν τοῦ λαοῦ. Πλειστάκις τὸ ἔθνος ἀπεφάνθη κατὰ τῶν ἑορτῶν τούτων, καὶ ὁ ἴδιος Ὄθων κατενόησεν, ὅτι αἱ προσκλήσεις αὗται εἰς τὸν ἱερὸν ναὸν, γινόμεναι ἐπὶ πολλὰς τοῦ ἔτους ἡμέρας διὰ τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον, μᾶλλον κακὸν ἢ καλὸν παράγουσιν. Εἴχομεν ἑορτὰς ἐλεύσεως Βασιλέως, γεννεθλίων Βασιλέως, ὀνόματος Βασιλέως· εἴχομεν ἑορτὰς ἐλεύσεως βασιλίσσης, ὀνόματος βασιλίσσης, γεννεθλίων βασιλίσσης· καὶ αἱ ἑορταὶ αὐταὶ, κατανοηθέντος τοῦ ἀτόπου, διεγράφησαν, ἔμεινε δὲ μόνον ἡ ἑορτὴ τῆς ἐλεύσεως, ἡ ὁποία τότε τοὐλάχιστον ἐθεωρεῖτο εὐαγγελίζουσα ἀγαθὰ καὶ ἡ ἑορτὴ τῆς παραλαβῆς τοῦ στέμματος, δηλαδὴ ἡ 25 Ἰανουαρίου καὶ ἡ 20 Μαΐου· ὅλαι αἱ λοιπαὶ κατηργήθησαν· ἔμενον δὲ αἱ δύω ἐθνικαὶ ἑορταὶ, ἡ μία ἡ ὁποία ἀπεδείκνυεν εἰς τὸν κόσμον ὁλόκληρον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν λησμονεῖ ὁποίους εἶχε προγόνους, δὲν λησμονεῖ τὴν καταγωγήν της, καὶ δὲν λησμονεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη τὴν 25 Μαρτίου τοῦ 1821, καὶ ἡ ἑορτὴ τῆς ἐθνικῆς διαμαρτυρήσεως τῆς 3 Σεπτεμβρίου. Ἄλλως τε, Κύριοι, νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ παραδειγματιζώμεθα ἀπὸ ὅλα τὰ ἔθνη· εἰς ὅλα τὰ ἔθνη ἄφησαν αὐτὰς τὰς προσποιήσεις. Ἡ Γαλλία μόνην ἑορτὴν ἔχει τὴν 15 Αὐγούστου, καὶ ἄλλοτε μίαν ἑορτὴν εἶχε, τὴν ἑορτὴν τῆς δημοκρατίας. Ἐὰν λοιπὸν, Κύριοι, ἐφέρετο τὸ ζήτημα εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅπως ἔπρεπε νὰ φερθῇ, φρονῶ, ὅτι ἠθέλομεν περιποιηθῆ τὴν Α. Μ. δεικνύοντες τὸν ζῆλον ἡμῶν ἀλλοῦ, ἢ τρέχοντες εἰς τοὺς ναοὺς καθεκάστην, καὶ εὐχόμενοι ὑπὲρ Αὐτῆς. Εἶμαι λοιπὸν καθολοκληρίαν κατὰ τῆς ἑορτῆς τῶν γενεθλίων, διότι θ’ ἀρχίσωμεν αὔριον νὰ ἔχωμεν τὰς αὐτὰς ἑορτὰς, τὰς ὁποίας ἄλλοτε ἀπεδοκιμάσαμεν. Ἄλλως τε, Κύριοι, τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη, εἶναι καθαρὰ, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον προσβολὴ κατὰ τῆς Συνελεύσεως. Κατὰ τὸ πρόγραμμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε τὸ ὑπουργεῖον, αὔριον τελεῖται ἑορτὴ καὶ ἔξοδα ἐθνικὰ δαπανῶνται. Ποῦ εὗρε τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι δύναται νὰ διαθέτῃ τὸν δημόσιον πλοῦτον, χωρὶς νὰ ζητήσῃ τὴν ἔγκρισιν τῆς Συνελεύσεως; Ἐὰν δύναται νὰ ἀποδείξῃ τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο, τῷ συγχωρῶ τὴν κολακείαν πρὸς τὴν Α. Μ. Δὲν ἔχω, Κύριοι, πολλὰ νὰ εἴπω ἐπὶ ἀντικειμένου τοιούτου, εἰμὴ ὅτι ὁ λαὸς συνειθίζει νὰ σέβηται τοὺς βασιλεῖς του, ὅταν οἱ βασιλεῖς ἐκπληρῶσι τὸ καθῆκόν των πρὸς τὸν λαόν· αἱ ἐπιδείξεις αὗται εἶναι κολακεῖαι μάταιαι καὶ μηδαμιναί. Οἱ βασιλεῖς, ἐὰν ἐννοῶσι τὴν ἐντολήν των, γελῶσιν ὅταν βλέπωσι τὰς προσπεποιημένας ταύτας περιποιήσεις. Ἄλλως τε, Κύριοι, ἄλλος πρὸ ἐμοῦ εἰς περίστασιν λίαν ἐπισημοτέραν, ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἀσθμαίνουσα καὶ ἀπηλπισμένη περὶ τοῦ μέλλοντός της.......

§7ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Οὐδέποτε ἀπηλπίσθη.

§8ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τέλος πάντων ὅπως θέλετε·—μανθάνουσα, ὅτι ὁ βασιλεὺς ταξειδεύει πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἐφέρθη δὲ τὸ ζήτημα ἐπισήμου ὑποδοχῆς, ἄλλος δεινότερος ἐμοῦ καὶ πατριωτικώτερος, χαρακτῆρα ἔχων δημοκρατικὸν ἴσως, ἦλθε καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ Κ. Καλὸς εἶπεν, ὅτι αἱ ἐπιδείξεις αὗται εἶναι γελοῖαι, εἶναι μηδαμιναί; ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθῇ εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Ἑλλάδος νὰ χαιρετήσωσι μόνοι των τὴν ἔλευσιν τοῦ βασιλέως, ἐὰν ἀγαπῶσι τὴν βασιλείαν Αὐτοῦ. Καὶ σήμερον προσκαλοῦνται νὰ ἑορτάσωσι τὰ γενέθλια. Ἐννοεῖται ὁποία μεγάλη διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῶν δύω τούτων ἑορτῶν. Κηρύττομαι λοιπὸν κατὰ τῆς ἑορτῆς ταύτης, καὶ ζητῶ, ὅπως τὸ ὑπουργεῖον παρουσιασθῇ καὶ δώσῃ λόγον πῶς διέθεσε διὰ τοῦ προγράμματος ἐθνικὰ χρήματα, παραβιάζον τὰ δικαιώματα τῆς Συνελεύσεως, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ ἐξαιτηθῇ τὴν δαπάνην.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Παλαμήδης.

§10ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Κύριοι, εἰς τὴν ὁμιλίαν του ὁ προλαλήσας ἔφερέ τινας τύπους ἐπὶ τῶν ἐξόδων, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἦσαν ἄξιαι αἱ παρατηρήσεις αὗται ἐπὶ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον, δὲν εἶδον, ὅτι φέρει κανὲν ἔξοδον, ὡς περιοριζόμενον εἰς ὀλίγιστα κανόνια, ἐν ᾧ τοιαῦτα δὲν ἐφείσθησαν, κατὰ ὀρέξεις ποικίλας, εἰς περιποίησιν διαφόρων προσώπων καὶ ἐξ αἰτιῶν τυχαίων καὶ δυσαναλόγων. Ἤρξατο ἀπὸ τὰ ἐλαττώματα τῆς ἄλλης βασιλείας, καὶ ἰδίως ἐπὶ τῶν τοιούτων ἐθιμοταξιῶν, καὶ φοβεῖται ὅτι αὐτὰ θὰ λάβουν τόπον καὶ εἰς τὴν παροῦσαν βασιλείαν. Ἀλλά, Κύριοι, τὸ τοιοῦτον εἶναι εἰκασμὸς, καὶ ἑπομένως ὅλως ἀπίστευτον ἀπὸ γεγονότα ἤδη καὶ ἀρχὰς ἐπισήμως δηλωθείσας. Ἡ κατὰ τοῦ πρώην βασιλέως διεγερθεῖσα δυσαρέσκεια τοῦ ἔθνους ὑπῆρξε κυρίως, διότι ἡ διαγωγή του δὲν ἐῤῥυθμίζετο εἰλικρινῶς ἐπὶ τῆς συνταγματικῆς πορείας, ῥεπούσης μᾶλλον εἰς τὸν ἀπολυτισμὸν καὶ ἐκ τῆς ἰδιότητός του ταύτης πολλὰς τοιαύτας ἐθιμοταξίας εἰσῆξε. Καὶ τέλος ἡ ἀπελπισία περὶ τῆς διορθώσεως ταύτης ἔφερε τὰ λαοσῶα ἀποτελέσματα τοῦ Ὀκτωβρίου. Ἔχοντες ἡμεῖς σήμερον εὐτυχῶς βασιλέα, οὗτινος ἡ πρώτη ῥῆσις καὶ ἀπαγγελία ὑπῆρξε καὶ εἶναι τοῦ νὰ βασιλεύσῃ συνταγματικῶς, ἀφίνων τὴν τῶν πραγμάτων εὐθύνην εἰς μόνην τὴν Κυβέρνησίν του, εἰς μόνα τὰ κατὰ καιρὸν ὑπουργεῖα, δυνάμει τῶν ἐπικρατούντων νόμων, πῶς ἠμποροῦμεν νὰ ὑποπτευθῶμεν καὶ εἰκάσωμεν, κατὰ τὸν προλαλήσαντα, ὅτι πανηγυριζομένων δῆθεν τῶν γενεθλίων τῆς Α. Μ. κατὰ πρώτην ἤδη φορὰν, θέλουν εἰσαχθῆ καὶ ὅλαι αἱ τοῦ παρελθόντος τοιαῦται ἀνωμαλίαι; δὲν εἶναι δεδομένον τοῦτο. Κύριοι! οὔτε θέλησις τοῦ Βασιλέως τοιαύτη εἶναι, εἶναι ὅμως καθῆκον τοῦ ὑπουργείου, καὶ ἡμῶν αὐτῶν νὰ τὸ ἐκπληρώσωμεν κατὰ πρώτην μάλιστα φορὰν, ἐνισχύοντες, ὅ,τι ἀπεφασίσαμεν περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, ὅτε ἐθεωρήσαμεν τὴν Α. Μ. ἐνήλικα. Εἶναι δὲ τοῦτο καὶ μία ἁβροφροσύνη χρεωστουμένη, τὴν ὁποίαν πάντες καὶ αὐτοὶ οἱ ἰδιῶται συνηθίζουσι, καὶ πῶς θέλετε νὰ τὴν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ ἕνα βασιλέα; Εἰς τὰς οἰκίας μας ἑορτάζομεν γενέθλια, ὄνομα, χίλια πράγματα, καὶ ὡς πρὸς τὸν βασιλέα δύναται νὰ μὴν ὑπάρχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἑορτάσῃ ἓν τούτων τοὐλάχιστον; Ἔρχομαι ν’ ἀντικρούσω καὶ τὸ ἱστορικὸν, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας. Ἐπὶ Ὄθωνος, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἶχον εἰσαχθῆ 7–8 ἑορταί· καὶ τότε ἀκόμη ἐπολεμήθη ἡ ὑπερβολὴ αὕτη, ἀλλ’ ἂς μάθῃ ὅτι εἶχον ὀλιγοστευθῆ ἐσχάτως κατὰ τὸ ἥμισυ. Καὶ ὅταν μάλιστα ὁ Κ. Μαυροκορδᾶτος ἐπροέδρευε κατὰ τὰ 1854 τὸ ὑπουργεῖον, καὶ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι καὶ ἐγὼ μέλος τοῦ ὑπουργείου... ἡ περὶ τῶν τοιούτων σκέψις προήχθη ἐπισημότερον ἐπὶ μιᾶς ἐκλογῆς Βασιλικῆς.

§11ΤΙΝΕΣ. Νὰ μὴ χάνωμεν καιρόν.

§12ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Νὰ μὲ συγχωρῆτε, εἶναι ἀναγκαῖον νὰ τὸ μάθητε (θόρυβος).

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τάξιν, Κύριοι.

§14ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Κύριοι! Εἰς τὰ 54 παρετηρήσαμεν ὅτι εἴχομεν ἓξ βασιλικὰς ἑορτὰς καὶ δύω ἐθνικάς. Τὸ ὑπουργεῖον λοιπὸν ἐκεῖνο ἐπρότεινεν, ὅτι ἔπρεπε καὶ αἱ βασιλικαὶ νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς μίαν καὶ αἱ ἐθνικαὶ εἰς μίαν. Ἤμην ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ διὰ νὰ σᾶς εἴπω τὴν ἀλήθειαν, ἐξομολογοῦμαι τὴν ἁμαρτίαν μου, ἐπειδὴ εἴπετε κατὰ τὴν ῥηθεῖσαν πρότασιν ἡ 25 Μαρτίου νὰ συγχωνεύσῃ καὶ τὴν 3 Σεπτεμβρίου ἀπὸ ἐγωϊσμὸν καὶ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κινούμενος ἐπρότεινα ὅτι καὶ βασιλικαὶ καὶ ἐθνικαὶ νὰ ὑπάρξωσιν ἀνὰ δύω μόνον· ἀλλ’ ἐπιμείναντος τοῦ ὑπουργείου περὶ τῆς ἀνὰ μιᾶς, ἐπροτείναμεν εἰς τὸν τότε Βασιλέα Ὄθωνα νὰ διαλέξῃ μίαν ἑορτὴν, ὅστις καὶ παρεδέχθη τὴν περὶ τούτου γνώμην τοῦ ὑπουργοῦ, παρεδέχθη ὡς εἰς τὸν Κύριον Μαυροκορδᾶτον ἀνήγγειλεν, ὅτι εὐαρεστεῖται νὰ δεχθῇ τὴν ἑορτὴν τῆς 25 Ἰανουαρίου. Καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ Κύριος Μαυροκορδᾶτος ἐκοινοποίησε τοῦτο πρὸς ἐμὲ, ὡς τὸν ἁρμόδιον διὰ νὰ προκαλέσω τὸ διάταγμα, ἐὰν ᾖμαι σύμφωνος εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἑορτῆς, ἐγὼ δὲ ἐθεώρουν, ὅτι εἰς τιμήν του ἔπρεπε νὰ παραδεχθῇ ἡ 20 Μαΐου, καθ’ ὃ γενικωτέρα καὶ ἁρμοδιωτέρα, ὡς ἐμπεριέχουσα καὶ τὸ καθῆκον εἰς τὸν ἐνθρονισμὸν, ἀλλ’ ὁ βασιλεὺς δὲν ἐδέχθη, κ’ ἕνεκα τούτου δὲν ἔγεινε τὸ τοιοῦτον τότε, ὡς ἀναβληθείσης τῆς ὁριστικῆς ἀποφάσεως. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι καὶ πάντοτε δὲν ἐσπαταλήσαμεν, ἀλλ’ ἔμενε καὶ εἰς τὴν θέλησιν τοῦ οἰκοκύρη. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ αὐριανὴ ἑορτὴ πρέπει νὰ τελεσθῇ τοὐλάχιστον ἅπαξ καὶ ἀκολούθως τὰ νομοθετικὰ σώματα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει ν’ ἀποφασίσουν. Δὲν εἶναι καμμία σπατάλη, ἴσως θὰ πέσουν 200 ἢ 300 κανόνια, ὄχι περισσότερα. Διὰ τοῦτο πιστεύω, ὅτι ὁ Κύριος προλαλήσας θ’ ἀποσύρῃ τὴν ἔνστασίν του.

§15ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις εὐχαριστεῖται εἰς τὰ λεχθέντα;

§17ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ γίνῃ λοιπὸν ἡ κλήρωσις.

§19ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ καὶ ν’ ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασίς μου.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ψηφοφορηθῇ ἂν ἡ ἑορτὴ πρέπῃ νὰ γίνῃ αὔριον.

§21ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Θέτω τὸ ζήτημα διαφορετικά. Ὁσασδήποτε βασιλικὰς ἑυρτὰς γεννήσει ἡ κεφαλὴ οἱουδήποτε ὑπουργοῦ πρέπει αὗται νὰ ὑπάρχωσι;

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ λάβῃ μέρος καὶ ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν τελεσθησομένην αὔριον τελετὴν νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται ἅπαντες).

§23ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὄχι, Κύριε Πρόεδρε, παραβιάζετε τὸν κανονισμόν· πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασίς μου.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φέρετέ την αὔριον ἔγγραφον.

§25ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Σᾶς συγχαίρω διὰ τὴν κολακείαν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πόσα μέλη ἐγκρίνει ἡ Συνέλευσις;

§27ΠΟΛΛΟΙ. Δώδεκα. Ἐνταῦθα κληροῦνται οἱ ἑξῆς Πληρεξούσιοι, Θ. Ἀφεντούλης, Γ. Α. Μαυρομιχάλης, Θ. Τζανετάκης, Θρ. Ζαΐμης, Σ. Παπαδόπουλος, Γρ. Μαυρομαρᾶς, Γρ. Χαντζερῆς, Τ. Μαυρομμάτης, Δ. Μαυρομιχάλης, Α. Γόντικας, Δ. Βουδούρης καὶ Λ. Γλαράκης.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, γνωστοποιῶ ὑμῖν, ὅτι ἀπὸ τῆς αὔριον διακόπτεται τὸ πένθος τῆς Α. Μ. Γνωστοποιῶ, ὅτι ὁ Κύριος Λόντος ἐζήτησεν ὀκτὼ ἡμερῶν ἀπουσίας ἄδειαν καὶ τὴν ἔλαβεν. Ὡσαύτως ὁ Κύριος Φαρμάκης δεκαπέντε ἡμερῶν καὶ τὴν ἔλαβεν. Ὁ Κύριος Ἀναστάσιος Γούδας προσφέρει εἰς τὴν Συνέλευσιν 250 ἀντίτυπα ἐκ τῆς πραγματείας του περὶ ποτιστικῶν καὶ ποσίμων ὑδάτων ἐν τῇ Ἀττικῇ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐκφρασθῇ ἡ εὐγνωμοσύνη τῆς Συνελεύσεως.

§29ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.!

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνω εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν προτάσεων. Ὑποβάλλεται πρότασις τοῦ Κυρίου Γ. Α. Πετιμεζᾶ περὶ ἐξαιρέσεως ἐκ τοῦ ὑπὸ στοιχ. ΟϚʹ. ψηφίσματος διαφόρων προβιβασθέντων ὡς ἀνθυπασπιστῶν.

§31ΣΟΥΪΔΑΣ. Θέλω νὰ τὴν υἱοθετήσω καὶ ἐγὼ καὶ προθέτω καὶ τὸν Δημ. Στάϊκον.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει κἀνεὶς ἀντίῤῥησιν ν’ ἀναπτυχθῇ τὴν Παρασκευήν;

§33ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι!

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν Παρασκευήν· ὑποβάλλεται ἡ πρότασις τοῦ πληρεξουσίου καὶ ὑπουργοῦ Κ. Πετσάλη. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει· Αʹ. Ἐν τῷ διὰ τοῦ νόμου τῆς 6/18 Φεβρουαρίου 1834 ὑφισταμένῳ Διδασκαλείῳ θέλουσι διδάσκονται τοὐντεῦθεν μόνον τὰ ἑξῆς εἰδικὰ καὶ χρήσιμα τοῖς δημοδιδασκάλοις μαθήματα. 1). Ἡ τῆς δημοδιδασκαλίας ἐγκεκριμένη μέθοδος, καὶ αἱ ἄλλαι ἐν χρήσει παρὰ ταῖς διαφόροις τῆς Εὐρώπης πολιτείαις, μετὰ πρακτικῆς ἀσκήσεως. 2). Ἡ δημοδιδασκαλικὴ νομοθεσία καὶ αἱ διάφοροι πρὸς αὐτὴν σχετικαὶ νομολογίαι. 3). Στοιχεῖα παιδαγωγικῆς. 4). Ἀσκήσεις γραπταὶ περὶ τὴν ἔκθεσιν ἰδεῶν κατὰ διδόμενα θέματα. 5). Πρακτικὴ ἑρμηνεία τῶν κατὰ τὰς Κυριακὰς καὶ ἑορτὰς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἀναγινωσκομένων ἐν τοῖς ναοῖς ἱερῶν Εὐαγγελίων. 6). Ἐκκλησιαστικὴ καὶ Εὐρωπαϊκὴ φωνητικὴ μουσική. 7). Καλλιγραφία καὶ γραμμικὴ ἰχνογραφία. 8). Γυμναστική. Βʹ. Παρὰ τῷ Διδασκαλείῳ ἱδρύεται καὶ πρότυπον δημοτικὸν Σχολεῖον εἰς πρακτικὴν ἄσκησιν τῶν μαθητῶν τοῦ Διδασκαλείου. Γʹ. Τὸ Διδασκαλεῖον διευθύνεται ὑπὸ ἰδίου Ἐφόρου ἔχοντος βαθμὸν καὶ ἀπολαυὰς καθηγητοῦ Γυμνασίου ἢ καὶ Σχολάρχου καὶ διδάσκοντος τοὺς μαθητὰς, μίαν ἀποτελοῦντας τάξιν, τὰ ἐν τοῖς 1, 2, 3, 4 καὶ 5 ἐδαφίοις ὡρισμένα μαθήματα, καὶ διευθύνοντος τὴν ἐν τῷ προτύπῳ πρακτικὴν αὐτῶν ἄσκησιν. Δʹ. Τὴν Καλλιγραφίαν, Γραμμικὴν Ἰχνογραφίαν καὶ Γυμναστικὴν θέλει διδάσκει ἐν τῷ Διδασκαλείῳ ὁ τοῦ προτύπου διδάσκαλος, τὴν δὲ Ἐκκλησιαστικὴν καὶ Εὐρωπαϊκὴν φωνητικὴν μουσικὴν εἰδικὸς διδάσκαλος. Οὗτοι δὲ, ὡς καὶ ὁ Ἔφορος καὶ ὁ τοῦ προτύπου διδάσκαλος διορίζονται διὰ Β. Διατάγματος. Εʹ. Ἡ περίοδος τῶν μαθημάτων τοῦ Διδασκαλείου εἶναι ἐνιαυσία· ἄρχονται δὲ τῇ ά Σεπτεμβρίου ἑκάτου ἔτους καὶ λήγουσι τῇ 20 Ἰουνίου. Ἰδιαίτερον πρόγραμμα ὑπὸ τοῦ Ἐφόρου τοῦ διδασκαλείου συντασσόμενον καὶ εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ ὑπουργείου ὑποβαλλόμενον κανονίζει τὰς ὥρας τῶν παραδόσεων, αἵτινες ὧραι νὰ μὴ ὦσιν ὀλιγώτεραι τῶν 5 καθ’ ἑκάστην. Ϛʹ. Αἱ ἐγγραφαὶ τῶν μαθητῶν τοῦ διδασκαλείου ἄρχονται τῇ 25 Αὐγούστου· πᾶς δὲ προσερχόμενος μετὰ τὴν 5 Σεπτεμβρίου εἶναι ἀπαράδεκτος. Εἶναι δὲ δεκτοὶ πρὸς ἐγγραφὴν οἱ ἔχοντες τὰ ἑξῆς προσόντα. 1). Πιστοποιητικὸν ὅτι συνεπλήρωσαν τὸ 18 ἔτος τῆς ἡλικίας των. 2). Ἐνδεικτικὸν ὅτι διανύσαντες εὐδοκίμως τὴν δευτέραν γυμνασιακὴν τάξιν ἐκρίθησαν ἄξιοι προβιβασμοῦ εἰς τὴν Τρίτην. 3). Ἀπόδειξιν τῆς οἰκείας Ἐκκλησιαστικῆς καὶ δημοτικῆς ἀρχῆς, ὅτι εἶναι θρησκευτικῶς ἄξιοι τοῦ ἐπαγγέλματος τοῦ δημοδιδασκάλου. 4). Νὰ μὴ ἔχῃ σωματικὸν κώλυμα παρεμποδίζον τὴν τελείαν ἐξάσκησιν τῶν διδασκαλικῶν καθηκόντων. Ζʹ. Οἱ μαθηταὶ τοῦ διδασκαλείου ἐξαιροῦνται τῆς στρατολογίας, ἂν κληρωθῶσι μετὰ τὴν εἰς αὐτὸ ἐγγραφήν των. Ηʹ. Ἀκροαταὶ εἰς τὸ Διδασκαλεῖον δὲν εἶναι δεκτοί. Θʹ. Αἱ ἐξετάσεις τῶν μαθητῶν τοῦ διδασκαλείου ἄρχονται τὴν ά Ἰουλίου ἑκάστου ἔτους· τὴν ἐξεταστικὴν δὲ ἐπιτροπὴν συγροτοῦσιν οἱ ἑξῆς ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῶν Δημοτικῶν Σχολείων. 1). Ὁ Ἔφορος τοῦ διδασκαλείου καὶ οἱ ἄλλοι τῶν ἐν αὐτῷ διδαχθέντων μαθημάτων διδάσκαλοι. 2). Δύο καθηγηταὶ γυμνασίου, ὧν ὁ μὲν τῶν Ἑλληνικῶν μαθημάτων, ὁ δὲ τῶν μαθηματικῶν, καὶ εἷς ἐκ τῶν πεπαιδευμένων κληρικῶν. Οἱ τρεῖς οὗτοι διορίζονται ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου, ἕκαστος δ’ αὐτῶν λαμβάνει ἑκατοντάδραχμον ἀποζημίωσιν διὰ τὴν ἔκτακτον ταύτην ὑπηρεσίαν του κατὰ μῆνα, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς μέχρι τοῦ τέλους τῶν ἐξετάσεων. Ἐξετάζονται δὲ οὗτοι οἱ μαθηταὶ εἰς ὅλα τὰ μαθήματα τὰ ἐν τῷ διδασκαλείῳ διδαχθέντα καὶ τὰ μέχρι τῆς δευτέρας γυμνασιακῆς τάξεως, συμπεριλαμβανομένης καὶ ταύτης, διδασκόμενα. Ἔτι δὲ καὶ εἰς τὴν ἐν τῷ προτύπῳ πρακτικὴν ἄσκησιν. Ιʹ. Τὰ περὶ τοῦ τρόπου τῶν ἐξετάσεων, τοῦ ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος αὐτῶν προσδιορισμοῦ τοῦ βαθμοῦ τοῦ μέλλοντος δημοδιδασκάλου, κατὰ τὰ κείμενα, καὶ τῆς ἐν αὐταῖς ψήφου τῶν ἐξεταστῶν θέλουσιν ὁρισθῆ διὰ Β. Διατάγματος, ἂν κριθῶσιν ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργείου ἀνεπαρκῆ ἢ τροπολογιῶν χρήζοντα τὰ περὶ τούτου ἄχρι τοῦδε ἁρμοδίως κεκανονισμένα. ΙΑʹ. Εἰσὶ δεκτοὶ εἰς τὰς ἐξετάσεις ταύτας πρὸς ἐπιτυχίαν δημοδιδασκαλικοῦ πτυχίου καὶ ὅσοι διαδεχθέντες ὁπουδήποτε τ’ ἀνωτέρω ἐξεταστέα γενικὰ καὶ εἰδικὰ μαθήματα δηλώσωσι τὴν πρὸς τοῦτο ἐπιθυμίαν των δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, εἴκοσιν ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐξετάσεων, ἐπισυνάπτοντες καὶ τὰ πιστοποιητικὰ ὅσα μνημονεύονται ἐν τῷ 1 καὶ 3 ἐδαφίῳ τοῦ Ϛʹ. ἄρθρου τοῦ παρόντος ψηφίσματος. ΙΒʹ. Ἐκ τῶν μαθητῶν τοῦ διδασκαλείου οἱ μὴ κριθέντες ἄξιοι πτυχίου, μένουσιν ἐν αὐτῷ καὶ δεύτερον ἔτος. ΙΓʹ. Ἀμέσως μετὰ τὰς ἐξετάσεις τῶν μαθητῶν τοῦ διδασκαλείου, ἄρχονται ὑπὸ τῆς αὐτῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς αἱ τῶν ὑποκειμένων εἰς ἐξετάσεις διετίας, κατὰ τὰ ἄρθρα 71 καὶ 72 τοῦ περὶ δημοτικῶν σχολείων νόμου, καὶ κατόπιν αἱ τῶν ζητούντων νὰ τύχωσι διὰ νέων ἐξετάσεων ἀνωτέρου τοῦ οὗ ἔχουσι δημοδιδασκαλικοῦ βαθμοῦ, κατὰ τὰ οἰκεῖα ἄρθρα τοῦ αὐτοῦ νόμου. ΙΔʹ. Οἱ νῦν μαθηταὶ τοῦ διδασκαλείου θέλουσιν ὑποβληθῆ ἀμέσως εἰς ἐξετάσεις, καὶ οἱ μὲν ἀποδειχθέντες ἱκανοὶ διὰ τὴν Γ. γυμνασιακὴν τάξιν μένουσι μαθηταὶ αὐτοῦ διδασκόμενοι τὰ ἀνωτέρω ὁρισθέντα εἰδικὰ μαθήματα, οἱ δὲ ἀποδειχθέντες ἀνίκανοι μεταβαίνουσιν εἰς οἱονδήποτε δημόσιον διδακτήριον προαιροῦνται, ἵνα δεόντως παρασκευασθῶσιν, ἐὰν θέλωσι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ Διδασκαλεῖον. ΙΕʹ. Εἰς τὸ Διδασκαλεῖον δὲν ἐνοικοῦσι μαθηταί. ΙϚʹ. Ὁ μισθὸς τοῦ Α διδασκάλου τοῦ προτύπου ὁρίζεται εἰς δραχ. 150 κατὰ μῆνα, ὁ τοῦ Βʹ ἢ βοηθοῦ εἰς 100. ΙΖʹ. Τὸ Διδασκαλεῖον ἔχει καὶ ἐπιστάτην ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 50, ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου διοριζόμενον. ΙΗʹ. Χορηγοῦνται μηνιαίως εἰς τὸ Διδασκαλεῖον δραχ. 20 δι’ ἔξοδα αὐτοῦ τε καὶ τοῦ προτύπου. ΙΘʹ. Ὁ μισθὸς τοῦ διδασκάλου τῆς Ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς ὁρίζεται δραχ. 100 ἕως 150 κατὰ μῆνα καὶ εἰς 100 τοῦ τῆς Εὐρωπαϊκῆς φωνητικῆς μουσικῆς. Κʹ. Ὁ ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὡς εἰσηγητὴς ἐν βαθμῷ Τμηματάρχου ἐργαζόμενος ἐπὶ τοῦ τμήματος τῆς Δημοδιδασκαλίας Γενικὸς Διευθυντὴς τῶν δημοτικῶν σχολείων ἔχει ἐπὶ τοῦ διδασκαλείου τὴν αὐτὴν ἀνωτέραν ἐπιτήρησιν, ἣν κατὰ τὸν νόμον ἀσκεῖ καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν δημοτικῶν σχολείων. ΚΑʹ. Πᾶν ὅ,τι προηγουμένως νενομοθετημένον ἢ διατεταγμένον ἀντιβαίνει εἰς τὸ παρὸν ψήφισμα καταργεῖται.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμέρα τῆς ἀναπτύξεως.

§36ΔΡΟΣΟΣ. Τὴν Δευτέραν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα πρότασις τοῦ ἰδίου πληρεξουσίου. Πρὸς τὴν ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Τῷ ἔτει 1842 ἱδρύθη δαπάναις τοῦ μακαρίτου Γεωργίου Σίνα Ἀστεροσκοπεῖον ἐνταῦθα. Ἤδη πρὸ ἐτῶν διευθύνει αὐτὸ ὁ Κ. Ἰούλιος Σμὶθ δαπάναις τοῦ φιλογενοῦς Βαρώνου Σίνα. Ἀλλ’ εἷς μόνος Ἀστρονόμος δὲν ἐπαρκεῖ ἐπὶ τῶν γιγνομένων παρατηρήσεων καὶ τῆς ἐπεξεργασίας τούτων. Ἅπαντα τὰ Εὐρωπαϊκὰ Ἀστεροσκοπεῖα ἔχουσι πλείονας ἀστρονόμους. Οὕτω τὸ διὰ δαπάνης πολλῶν ἑκατομμυρίων ὑπὸ Νικολάου τοῦ Αʹ. ἱδρυθὲν κεντρικὸν Ἀστεροσκοπεῖον ἐν Πουλκόβῃ παρὰ τὴν Πετρούπολιν ἔχει πλέον τῶν 15 προσώπων. Ἀνάλογον ἀριθμὸν ἂν καὶ οὐχὶ τοσοῦτον ἀπασχολοῦσι καὶ τὰ ἕτερα Ῥωσσικὰ Ἀστεροσκοπεῖα τῆς Δορπάτης, Ἐλσιγγφόρσης, Μόσχας, Κατράνης, Χαρκόβου κτλ. Ἐπίσης μέγαν ἀριθμὸν ἀπασχολεῖ καὶ τὸ Ἀστεροσκοπεῖον τοῦ Γρανσβίχου ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ τὰ ἕτερα Ἀγγλικὰ Ἀστεροσκοπεῖα. Τοσοῦτον δὲ παρὰ τῷ ναυτικῷ ἔθνει τῶν Ἄγγλων τιμᾶται ἡ Ἀστρονομία, ὥστε καὶ ἐν πολλαῖς τῶν ἀποικιῶν αὐτοῦ διατηρεῖ Ἀστεροσκοπεῖα, πολλαχοῦ δὲ καὶ ἰδιωτικά. Ὁμοίως δὲ πάντα τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη διατηροῦσιν Ἀστεροσκοπεῖα καὶ περιποιοῦνται τὴν Ἀστρονομίαν, ὡς ἡ Δανιμαρκία ἔχουσα τρία, ἡ Γαλλία ἔχουσα τοιαῦτα ἐν Παρισίοις, Τουλούζῃ, Μασσαλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, ἡ Σουηδία τρία καὶ οὕτω τὰ λοιπὰ ἔθνη. Καὶ αὐτὴ δὲ ἡ Αἴγυπτος διατηρεῖ τοιοῦτον, καὶ ἡ Περσία σκοπεύει τὴν σύστασιν τοιούτου. Τοῦτο δὲ πράττουσι πάντα τ’ ἀνωτέρω ἔθνη, οὐ μόνον χάριν τῆς ὑψηλῆς ἐπιστήμης τῆς Ἀστρονομίας, καὶ ἐν γένει ὅλων τῶν ἐπιστημῶν, διότι ἅπασαι αἱ ἐπιστῆμαι ἐν συνόλῳ βαίνουσαι φέρουσι τιμὴν εἰς πᾶν ἔθνος, ἀλλὰ χάριν τῆς ἀμέσου καὶ ἀπαραιτήτου ὠφελείας τῆς προερχομένης ἐκ τῆς ἐπιστήμης ταύτης εἰς τὴν ναυτιλίαν, ἧς ἔχει ἀνάγκην ἀπαραίτητον ἡ Ἑλλάς. Ἑπομένως καὶ χάριν τῆς εἰς τὴν ναυτικὴν πρακτικῆς ἐφαρμογῆς τῆς Ἀστρονομίας, τοῦτο δὲ δείκνυται κάλλιστα διὰ τῆς ἱδρύσεως Ἀστεροσκοπείων ἐπίτηδες πρὸς τοῦτο εἰς τὰς μεγάλας παραλίους πόλεις τῆς Εὐρώπης, καὶ χάριν τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐπιστήμης ταύτης ἐν τόπῳ ἐξαιρετικῶς καταλλήλῳ πρὸς τοῦτο, οἷος ὁ τῶν Ἀθηνῶν, τοῦτο δὲ φέρει μεγίστην τιμὴν καὶ δόξαν εἰς τὴν Πατρίδα παρὰ τῷ φωτισμένῳ κόσμῳ, μάλιστα δὲ καὶ διὰ τῆς ἰδιαιτέρας περιπτώσεως ὅτι ἡ ἐπιστήμη αὕτη ἐν Ἑλλάδι ἔλαβε μορφὴν ἐπιστήμης ἐν τῇ ἀρχαιότητι, καὶ χάριν τοῦ Πανεπιστημίου ἔχοντος ἀνάγκην ἀπαραίτητον τῆς ἀναπτύξεως τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ διὰ τὰς σπουδὰς ἐν γένει, προτείνεται ἡ χορήγησις τῶν μέσων πρὸς διατήρησιν ἑνὸς πρώτου βοηθοῦ μὲ βαθμὸν καὶ μισθὸν Καθηγητοῦ Γυμνασίου, καθότι ὁ ὑπάρχων διευθυντὴς δὲν ἐπαρκεῖ μόνος εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ Ἀστεροσκοπείου. Τοῦτο δὲ τοσούτῳ μᾶλλον εἶναι εὐκολώτερον, καθόσον ὁ ὑπάρχων διευθυντὴς μισθοδοτεῖται παρὰ τοῦ φιλογενοῦς Κυρίου Σίμωνος Σίνα. Ἑπομένως ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Συνελεύσεως τὸ ἑξῆς ψήφισμα. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 9 Δεκεμβρίου 1863.

Ὁ Πληρεξούσιος Ξηροχωρίου

Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ.

Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· Διορίζεται παρὰ τῷ ἐν Ἀθήναις Ἀστεροσκοπείῳ βοηθὸς μὲ βαθμὸν καὶ μισθὸν Καθηγητοῦ Γυμνασίου.

§38ΔΡΟΣΟΣ. Τὴν Δευτέραν ν’ ἀναπτυχθῇ καὶ αὐτή.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀνάπτυξις προσδιορίζεται διὰ τὴν Δευτέραν. Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κυρίου Βενετσάνου περὶ διατηρήσεως τῶν βαθμῶν τῶν γραμματέων καὶ ὑπογραμματέων τοῦ Στρατοδικείου.

§40ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Ὁρίζω ὡς ἡμέραν ἀναπτύξεως τὴν Τετάρτην.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Κυρίου Πετιμέζη.

§42ΠΕΤΙΜΕΖΗΣ. Προσδιορίζω ὡς ἡμέραν ἀναπτύξεως τὴν δευτέραν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν προτάσεων. Ὑπάρχει πρῶτον πρότασις διαφόρων ἀξιωματικῶν καὶ πληρεξουσίων ἔχουσα ὡς ἀκολούθως· «Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς θαλάσσης, οἵτινες ἀποδεδειγμένως συνεμέθεξαν εἰς τὴν φεβρουριανὴν ἐπανάστασιν τοῦ 62, τιθέμενοι εἰς ἀργίαν ἀπολαμβάνουν πλήρεις τὰς ἀποδοχὰς τοῦ βαθμοῦ, ὃν ἔφερον κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς εἰς ἀργίαν μεταθέσεώς των.» Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Καλός.

§44ΚΑΛΟΣ. Κύριοι! Ὅτε κατὰ πρῶτον ἡ Συνέλευσις κατηρτίσθη καὶ ἤρξατο τῶν ἐργασιῶν της, ἡ πρότασις αὕτη ἐπῆλθεν εἰς τὴν κεφαλὴν πολλῶν τῶν συναδέλφων μας καὶ σκοπὸν εἶχον νὰ τὴν φέρουν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως· καὶ ἐγὼ, ἴσως δὲ καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἀντέστημεν εἰς τὴν τοιαύτην ἰδέαν, πεποιθότες, ὅτι ἡ νέα βασιλεία οὐδόλως θέλει ἔλθει εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἐφοβήθη ἡ Συνέλευσις τῆς 3ης Σεπτεμβρίου, ὅτι ἤθελε φθάσει ἡ βασιλεία τοῦ Ὄθωνος. Ἐὰν γεγονότα τινὰ δὲν ἔπειθον κ’ ἐμὲ καὶ πολλοὺς ἑτέρους τῶν συναδέλφων μας, μετασχόντας εἰς τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Φεβρουαρίου καὶ τοῦ Ὀκτωβρίου, δὲν ἠθέλαμεν φέρει ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως μίαν τοιαύτην πρότασιν. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως θέλω ἐκθέσει ἐνώπιον ὑμῶν τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ πρότασις αὕτη πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή· σήμερον ζητῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα· ἀρκοῦσα δι’ αὐτὴν ὑποστήριξις εἶναι ἡ προσυπογραφὴ πολλῶν πληρεξουσίων.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, θεωρεῖ τὴν πρότασιν συζητητέαν; Οἱ παραδεχόμενοι νὰ σηκωθῶσιν· (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα).

§46ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ θέσητε τὸ ζήτημα, πρὶν ἀντικρούσῃ κἀνείς.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ κανονισμός. Ἄρθρ. 20. Ὁ θέλων νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν πληρεξούσιος παραδίδει αὐτὴν ἔγγραφον καὶ ἰδιοχείρως ὑπογεγραμμένην εἰς τὸ Προεδρεῖον· ἡ πρότασις ἀναγινώσκεται, ὁ δὲ προτείνας αὐτὴν ἀναγγέλλει τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν θέλει νὰ κάμῃ τὴν ἀνάπτυξίν της, καὶ ἡ Συνέλευσις ἀκούσασα ὁρίζει αὐτήν.

§48ΣΟΥΪΔΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον· δὲν ἔκλεισεν ἡ συζήτησις.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσεν· ἐρωτῶ ἐκ δευτέρου, οἱ θεωροῦντες τὴν πρότασιν ὡς συζητητέαν νὰ σηκωθῶσιν· (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα).

§50ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω ἀντιθέτως. Οἱ θεωροῦντες ὡς μὴ συζητητέαν τὴν πρότασιν, παρακαλοῦνται, νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι) παρεδέχθη. Θεωρεῖται ὡς συζητητέα. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκποιήσεως τῶν φθαρτῶν κτημάτων.

§52ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐρωτῶ τὸ γραφεῖον, τί γίνεται ἡ πρότασις περὶ τῶν μαθητῶν τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς; Ἂν θὰ συζητηθῇ προσεχῶς, ἔχει καλῶς, ἄλλως ἂς ἀφεθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα· διότι νομίζω ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν διοικητική.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ θὰ συζητηθῇ ἅμα ἔλθῃ ἡ σειρά της. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκποιήσεως τῶν φθαρτῶν κτημάτων· ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἀρχῆς; Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ 1 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Ἄρθρον 1. Ἐπιτρέπεται ἡ διὰ δημοπρασίας ἐκποίησις τῶν ἐθνικῶν, τῶν ἐπισκοπικῶν καὶ τῶν εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκόντων φθαρτῶν κτημάτων, ὡς καὶ τῶν πρὸς ἀνέγερσιν παντὸς εἴδους οἰκοδομῆς χρησίμων γηπέδων. Ὅσα ἐκ τῶν ἀνωτέρω κτημάτων διατελοῦσιν ὑπὸ πολυετῆ μίσθωσιν ταῦτα ἐκποιοῦνται μετὰ τὴν λῆξιν τῆς προθεσμίας τῆς μισθώσεως· ἐξαιροῦνται τῆς ἐκποιήσεως τὰ εἰς χρῆσιν τοῦ δημοσίου ἀναγκαῖα κτήματα.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς. Παρακαλεῖται ὁ Κύριος Εἰσηγητὴς νὰ τὴν ἐκθέσῃ.

§55Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δύο τροπολογίας ἔχει ἡ ἐπιτροπή. Κατὰ τὴν πρώτην ἐξ αὐτῶν δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἐκποίησιν πάντα τὰ πρὸς οἰκοδομὴν χρήσιμα οἰκόπεδα, ἀλλὰ μόνον τὰ ἐν ταῖς πόλεσιν ὑπάρχοντα, ἐν ᾧ τὸ νομοσχέδιον ὑπῆγεν εἰς τὴν ἐκποίησιν πάντα τὰ πρὸς οἰκοδομὴν χρήσιμα γήπεδα. Διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης ἡ ἐπιτροπὴ προετίθετο νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐκποίησιν τῶν γαιῶν ἐκείνων, αἵτινες δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν χρήσιμοι πρὸς οἰκοδομὴν, αἵτινες ὅμως δὲν εἶναι οἰκόπεδα, διότι ἔκρινεν ὅτι ἡ ἐκποίησις αὐτῶν εἶναι ἀντικείμενον ἰδίου μέτρου τῆς διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς. Δευτέρα τροποποίησις εἶναι, ἡ ἀπαίτησις ἐγγυήσεώς τινος, κατὰ τὸν προσδιορισμὸν τῶν κτημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐξαιρεθῆ τῆς ἐκποιήσεως, διότι θέλουσι κριθῆ χρήσιμα εἰς δημοσίας ἀνάγκας· προέτεινε δὲ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ προσδιορισθῶσι κατ’ ἐπαρχίαν διὰ βασιλικοῦ διατάγματος, ἐκδοθησομένου ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, δημοσιευθησομένου δὲ διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς κυβερνήσεως, διὰ νὰ περιέλθῃ εἰς γνῶσιν ὅλων, τίνα κτήματα δὲν θέλουν ἐκποιηθῆ· ἐθεώρησε δὲ ἀναγκαίαν τὴν δημοσίευσιν ταύτην διὰ νὰ ἀποφύγῃ πᾶσαν ἔκτασιν, ἢ πᾶσαν περιστολὴν τῆς κατηγορίας τῶν κτημάτων τούτων, τῶν θεωρηθησομένων χρησίμων εἰς τὰς δημοσίας ἀνάγκας, τὴν ὁποίαν μεροληπτικὴ ἢ αὐθαίρετος ἐνέργεια τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας ἠδύνατο νὰ κάμῃ.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Παλαμήδης ἔχει τὸν λόγον.

§57ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Κύριοι! Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν εἰς τὸ 1 ἄρθρον, ἀλλ’ εἰς τὸ 2 περὶ τῶν μοναστηριακῶν. Τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον ἑνὸς ἰδιαιτέρου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν πρὸς πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ πρώην ὑπουργὸς τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν ἡ Συνέλευσις νὰ ἀφήσῃ εἰς ἰδιαιτέραν σκέψιν, ἔχουσαν σχέσιν μὲ τὸ σύνολον τῶν ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων, θὰ ἦτο σκοπιμώτερον καὶ καταλληλότερον.

§58ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος τῆς ἀρχῆς τοῦ νὰ ἐκποιηθῶσιν ὅλα τὰ φθαρτὰ ἐθνικὰ οἰκόπεδα, μόνον εἰς τὴν ἐξαίρεσιν παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν, νὰ δεχθῇ μίαν τροποποίησιν ἢ μίαν περισσοτέραν ἐξαίρεσιν, τῶν ἐξαιρέσεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἐμπεριλαμβάνει τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου. Τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι νὰ ἐκποιηθῶσιν ὅλα τὰ ἐθνικὰ φθαρτὰ κτήματα, καὶ νὰ ἐξαιρεθῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θέλουσι χρησιμεύσει εἰς δημόσια καταστήματα. Ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι δὲν προεῖδον οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχει τὸ δημόσιον εἰς πόλεις τινὰς, αἱ ὁποῖαι ὑπέφερον ζημίας, ἕνεκα τῶν ῥυμοτομιῶν, καὶ εἰς τὰς ὁποίας ἀκόμη ὀφείλεται ἡ ἀποζημίωσις. Τοιαύτην ἀποζημίωσιν, νομίζω, ἔχει ἡ πόλις τῶν Πατρῶν, ἡ πόλις τῆς Τριπόλεως, καὶ δύνανται νὰ ὑπάρχωσιν καὶ εἰς ἄλλα μέρη. Αὐτὰ λοιπὸν τὰ γήπεδα τὰ ἐθνικὰ, ἂν ἀποφασισθῶσι νὰ πωληθῶσι, τότε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαιώματα ἀποζημιώσεως, εἶναι βιασμένοι νὰ προστρέξωσιν εἰς τὰ δικαστήρια καὶ νὰ ἀπαιτήσωσι χρηματικὰς ἀποζημιώσεις, διὰ τοῦτο ὅμως θέλει γείνει μεγάλη ζημία εἰς τὸ δημόσιον· καὶ διὰ τοῦτο κάμνω μίαν ἐξαίρεσιν καὶ λέγω, δὲ ἐξαιροῦνται τὰ γήπεδα, τὰ ὁποῖα θέλουσι χρησιμεύει εἰς δημόσια καταστήματα, ὡς καὶ ἐκεῖνα τῶν πόλεων, εἰς τὰς ὁποίας τὸ δημόσιον ὀφείλει ἀποζημίωσιν λόγῳ ῥυμοτομιῶν· φρονῶ, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη εἶναι ὀρθὴ, καὶ ἡ Συνέλευσις θέλει τὴν παραδεχθῇ.

§59ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παραδέχομαι τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐκποίησιν τῶν γηπέδων μόνον εἰς τὰς πόλεις· ὑπάρχουν καὶ κωμοπόλεις, καὶ χωρία, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν τοιαῦτα οἰκόπεδα. Δέχομαι καὶ τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου πληρεξουσίου Τριπόλεως, ἡ ὁποία εἶναι ὀρθὴ, διότι τὸ δημόσιον ὀφείλει ἀποζημιώσεις πρός τινας πόλεις Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν πρότασιν περὶ ἀποχωρισμοῦ τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀπὸ τὰ δημόσια δὲν παραδέχομαι αὐτήν· ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον καὶ ἰδοὺ λαμβάνεται, τὸ δὲ βʹ. ἄρθρον λέγει τί θὰ γίνωσι τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς πωλήσεως αὐτῶν. Θὰ χρησιμεύσωσιν ὑπὲρ τοῦ κλήρου καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§60ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ πωλήσῃ γήπεδα, χρησιμεύοντα εἰς ἀνέγερσιν καταστημάτων. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως τίθεται, τότε μοὶ φαίνεται, ὅτι αὐτὴ ἡ περίστασις ἐξαιρεῖται. (θόρυβος).

§61ΔΡΟΣΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω ἐπὶ τῆς δευτέρας προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Παραδέχομαι διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος νὰ προσδιορισθῶσι τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύσουν πρὸς χρῆσιν τοῦ δημοσίου, ἀλλ’ οὐχὶ ἅπαξ μόνον, διότι δύνανται νὰ λησμονηθῶσί τινα κατὰ πρώτην φοράν.

§62ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Κύριοι, πρέπει τῳόντι νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον περὶ ἐκποιήσεως τῶν φθαρτῶν κτημάτων· ἀλλὰ, Κύριοι, λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἀντιβασιλεία ἡ Βαυαρικὴ, ἐλθοῦσα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐθεώρησε μὲ ὄμμα οὐχὶ εὐμενὲς τὰ ἐκκλησιαστικὰ, τὰ μοναστηριακὰ ἰδίως κτήματα. Καὶ κατὰ τὸ σύστημά της, ὅπως ἐζητήθη νὰ καταβροχθήσῃ τὰ λοιπὰ κτήματα, οὕτως ἐζήτησε καὶ τὰ μοναστηριακὰ νὰ τὰ συγχωνεύσῃ μὲ τὴν περιουσίαν τοῦ δημοσίου, προέβη εἰς τὸ μέτρον τῆς διαλύσεως πολλῶν μοναστηρίων. Ἀπέναντι τῆς ἐπιθυμίας της ταύτης, πολλαὶ κοινότητες πολλῶν ἐπαρχιῶν ἀντέστησαν κατὰ τῆς διαλύσεως τῶν μονῶν μετὰ βαρυθυμίας θρησκευτικῆς. Καὶ ἠξεύρετε, Κύριοι, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον μετεχειρίσθη ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις πρὸ τῆς μεταπολιτεύσεως, ἀντὶ νὰ φέρῃ ὠφέλειαν, ἔφερε ζημίαν, διότι ἐκ τῶν κτημάτων ἄλλα μὲν ἐξεποιήθησαν, καὶ τὰ χρήματα δὲν εἰσεπράχθησαν, ἄλλα δὲ ἐνοικιάσθησαν πολυετῶς καὶ τὰ χρήματα ἐχάθησαν· λοιπὸν καὶ τὰ μοναστηριακὰ κτήματα ἐφθάρησαν. Πολλαὶ κοινότητες, Κύριοι, διότι γνωρίζω εἰς πολλὰς ἐπαρχίας, καὶ μάλιστα τῆς Μεγαρίδος, ἀνέκαθεν διήγειραν παράπονα περὶ διατηρήσεως μιᾶς μονῆς τοῦ ἁγίου Ἱεροθέου, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐξέφραζεν εὐχὰς, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο ὡς ἐξ αὐτοῦ τοῦ νόμου. Παρακαλῶ λοιπὸν, Κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ διαχωρίσωμεν τὰ μοναστηριακὰ κτήματα διότι ἔχομεν πολλὰς ἀνάγκας ἐπαρχιακὰς νὰ θεραπεύσωμεν· πολλαὶ ἐπαρχίαι ἀνεφέρθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ζητοῦσι τὴν διατήρησιν πολλῶν μονῶν. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Παλαμήδου, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι πρέπει νὰ διαχωρισθῶσι τὰ μοναστηριακὰ, περὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Συνέλευσις καὶ νὰ λάβῃ ἰδιαιτέραν πρόνοιαν. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ᾖναι παραδεκτὴ ἡ πρότασις αὕτη, τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω, τότε παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε ὅταν μία ἐπαρχία παρουσιάσῃ εὐχὰς περὶ διατηρήσεως μιᾶς μονῆς, ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ δεσμεύεται νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν. Προτείνω λοιπὸν νὰ διαχωρισθῶσι τὰ μοναστηριακὰ κτήματα, ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει νὰ μὴ δεσμεύεται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ μέλλον νὰ δίδῃ τὴν ἄδειαν.

§63Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων τοῦ Κυρίου Μπούσκου εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω δύο τινὰς λέξεις. Προέτεινε νὰ μὴ διατίθενται τὰ κτήματα τῶν διαλυθεισῶν μονῶν καὶ νὰ συνιστᾷ ἡ Κυβέρνησις τὰς διαλελυμένας μονὰς, ὅταν ζητῆται τοῦτο ὑπὸ τῶν κατοίκων· ἀλλὰ δὲν πρόκειται σήμερον περὶ διατηρήσεως ἢ διαλύσεως μονῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντικείμενον ἰδίου νομοθετήματος, δύναται νὰ λεχθῇ ἐν τῇ συνεδριάσει ἐκείνῃ, ὅτε δύνανται νὰ ἐκτεθῶσιν αἱ παρατηρήσεις αὗται· πρέπει νὰ συζητηθῇ σήμερον ἂν τὰ μοναστηριακὰ κτήματα πρέπῃ νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν ἐκποίησιν, ἢ ὄχι, ὡς καὶ ὁ Κύριος Παλαμήδης εἶπεν. Ὁ σκοπὸς τῆς ἐκποιήσεως τῶν ἐθνικῶν φθαρτῶν κτημάτων καὶ τῶν εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν ὑπαχθέντων μοναστηριακῶν ἦτον ἡ πρόληψις τῆς μεγίστης βλάβης καὶ ζημίας, ἥτις ἐγένετο εἰς τὰ κτήματα ταῦτα οὐχὶ μόνον ἕνεκα τῆς μὴ ἐντελοῦς καλλιεργείας, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα τῆς παχυλοτάτης ἀκηδίας καὶ τῆς ἐντελοῦς ὀλιγωρίας, τὴν ὁποίαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἡ Κυβέρνησις ἔδειξε, καὶ ἧς ἕνεκα τινὰ μὲν τῶν κτημάτων τούτων κατήντησαν σήμερον ἀγροὶ, τινὰ δὲ κατεπατήθησαν καὶ ἰδιοποιήθησαν ὑπὸ ἰδιωτῶν. Ὅθεν, ἐὰν προτιθέμεθα νὰ διασώσωμεν τὴν περιουσίαν αὐτὴν εἴτε εἰς τὸ δημόσιον ἀνήκει, εἴτε εἰς τὸ ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον, πρέπει νὰ προβῶμεν τάχιστα εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν κτημάτων αὐτῶν, καὶ οὐ μόνον νὰ περιποιήσωμεν πόρον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλὰ καὶ νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον. Ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων τὰς ὁποίας ὁ Κύριος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔφερε, συμφωνῶ μετ’ αὐτοῦ ἐπὶ τῆς πρώτης τούτων τῶν παρατηρήσεων, συναινῶ νὰ προστεθῇ εἰς τὴν διάταξιν τῆς πρώτης παραγράφου ἡ φράσις ἐκκλησιαστικῶν, καὶ νὰ γένηται αὕτη ὡς ἑξῆς· «ὡς καὶ τῶν ἐν ταῖς πόλεσιν ἐθνικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν οἰκοπέδων.» Δὲν συμφωνῶ ὅμως μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἐντίμου φίλου μου Κ. Κουμουνδούρου, ὅστις ἐζήτησε νὰ μείνῃ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου, ὡς εἶχεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· διότι ἀληθῶς τὰ οἰκόπεδα εἶναι πραγματικῶς φθαρτὰ κτήματα, ὡς ὑπαγόμενα εἰς αὐξομοιώσεις ἐκτάσεως καὶ ἀξίας, τῆς πρώτης ἢ ἕνεκα καταπατήσεως τῶν γειτόνων, ἢ ἕνεκα ῥυμοτομιῶν, τῆς δευτέρας δὲ ἕνεκα τῆς μεταβολῆς τῆς καταστάσεως τῆς συνοικίας, ἐν ᾗ κεῖνται· ἀλλὰ τὰ γήπεδα τὰ χρήσιμα πρὸς οἰκοδομὴν δὲν εἶναι φθαρτὰ, διότι τοιάδε εἶναι πᾶσα γῆ ἔν τε ταῖς περιοχαῖς καὶ τοῖς ἀκατοικήτοις τόποις εὑρισκομένη. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη τῆς ἐκποιήσεως αὐτῶν. Ὑπάρχουσιν οἰκόπεδα ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχουσιν αἱ πόλεις καὶ ὅπου ὑποτίθεται ὅτι ὑπάρχουσι σχέδια τῶν πόλεων αὐτῶν· ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῶν τὰ γήπεδα εἶναι γαῖαι. Ἀφ’ ἑτέρου οὐδεμία ἀνάγκη ὑπάρχει τῆς ἐπεκτάσεως τῆς ἐκποιήσεως καὶ ἐπ’ αὐτὰς, διότι ὑπάρχει νόμος, καθ’ ὃν παραχωρεῖται ἓν στρέμμα γῆς εἰς ἕκαστον γεωργόν. Ἀλλ’ ὁ φίλος μου κ. Κουμουνδοῦρος παρατηρεῖ, ὅτι ἐνδέχεται νὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἀγορᾶς γηπέδων πρὸς οἰκοδομὴν βιομηχανικῶν καταστημάτων εἰς θέσεις παραποταμίους· ἂν ὅμως θελήσωμεν νὰ προνοήσωμεν νῦν καὶ περὶ τὰς ἀνάγκας ταύτας, τότε ἐξερχόμεθα τοῦ σκοποῦ ὃν προτιθέμεθα καὶ ἀπομακρυνόμεθα τῶν αἰτίων, ἐξ ὧν προήλθομεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προκειμένου νομοθετήματος, διότι δὲν ψηφίζομεν πλέον τὴν ἐκποίησιν φθαρτῶν κτημάτων. Ὅταν καὶ ὅπου ὑπάρχῃ βιομηχανικὴ ἐπιχείρησις, ἡ Κυβέρνησις θέλει τὴν ἐνισχύσει καὶ δύναται νὰ διαθέσῃ τὰ ἀναγκαῖα γήπεδα πρὸς τοῦτο. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον, Κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένω εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν οἰκοπέδων, διότι φοβοῦμαι μήπως ἡ διάταξις αὕτη ἐκτελεσθῇ τόσον εὐρέως, ὥστε ἀντὶ νὰ διαθέτωμεν οἰκόπεδα, διαθέτομεν ἐθνικὰς γαίας. Ὁ δισταγμὸς, τὸν ὁποῖον ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν φέρει, ὅτι ἀνάγκη νὰ μὴ γίνῃ ἅπαξ καὶ διὰ παντὸς ὁ προσδιορισμὸς τῶν γηπέδων τῶν χρησίμων πρὸς δημοσίας ἀνάγκας, καὶ διὰ τοῦτο ἐξαιρουμένων τῆς ἐκποιήσεως διὰ διατάγματος, ἀλλὰ κατ’ ἐπανάληψιν, νομίζω, ὅτι δὲν στηρίζεται ἐπὶ τοῦ προκειμένου τῆς τροπολογίας, διότι καὶ ἐγὼ ὁ συντάξας τὴν παροῦσαν ἔκθεσιν καὶ τ’ ἄλλα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἐννοοῦμεν νὰ ὑποχρεώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ πράξῃ τοῦτο δι’ ἑνὸς διατάγματος. Ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων δὲ τῶν χρησίμων πρὸς ἀποζημιώσεις ἕνεκα ῥυμοτομιῶν, περὶ ὧν ἐλάλησεν ὁ ἐκ Μαντινείας πληρεξούσιος, γνωρίζω, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὑπάρχουσι νόμοι, καθ’ οὓς τὸ δημόσιον ὀφείλει νὰ παραχωρῇ οἰκόπεδα ἕνεκα ἀνταλλαγῆς εἰς τὰς πόλεις τὰς κατοικηθείσας διὰ συνοικισμοῦ, πολλάκις ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ μετατεθῇ πόλις ὁλόκληρος ἀπὸ μιᾶς θέσεως εἰς ἄλλην, διότι ἡ θέσις εἶναι πλέον ἐπιτηδεία πρὸς βιομηχανίαν ἢ ἐμπόριον ἢ ἐκρίθη πλέον ὑγιεινή· ἡ Κυβέρνησις διὰ νόμου προέβλεψεν ἀνταλλάξασα τὰ οἰκόπεδα τῆς παλαιᾶς πόλεως μὲ τὰ τῆς νέας. Ὅταν δὲ ὑπάρχῃ νόμος τοιοῦτος, ὅστις ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, βεβαίως δὲν δύνανται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ διατεθῶσι τὰ οἰκόπεδα ταῦτα εἰς ἄλλην ἀνάγκην, οὐδὲ εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ μνεία τούτου, διότι εἰδικὸς νόμος ὥρισε τὴν χρῆσιν τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐξαιρεθῶσι τοῦ προορισμοῦ τούτου.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Καλλιγᾶς.

§65ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν Κύριον Δεληγιάννην.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Μαυρομμάτης.

§67Τ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριοι, σκοπεύω νὰ φέρω τὸν λόγον κατόπιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, ἀλλ’ ἤθελα παρακαλέσει τὸ Προεδρεῖον, ὅτι ὁ συνάδελφός μου Τσέλιος εἶχεν ὑποβάλει μίαν πρότασιν περὶ συνοικισμοῦ.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, Κύριε Μαυρομμάτη.

§69ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Θὰ ἴδητε, ὅτι εἶναι ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν· ἤθελα παρακαλέσει τὴν ἐπιτροπὴν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν, καὶ τὶ ἀπεφάνθη, καθόσον ἔχει σχέσιν μὲ τὸ προκείμενον.

§70Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ, Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Τσέλιου, διότι ὅτε οὗτος ὑπέβαλεν αὐτὴν, εἶχεν εἰσαγάγει εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἔκθεσίν της.

§71ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὑπάρχει, Κύριε Πρόεδρε, ἡ τροπολογία τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ; Νὰ τὴν ἀκούσωμεν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνίσταται εἰς τὸ ἑξῆς, «ὡς καὶ τῶν ἐν ταῖς πόλεσιν ἢ χωρίοις ἐθνικῶν ἢ ἐκκλησιαστικῶν οἰκοπέδων, τὰ ὁποῖα θέλουσι προσδιορίζεσθαι».

§73ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Καλλίτερα «προσδιορίζονται».

§74ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ὁ Κύριος πληρεξούσιος ἐκ Γόρτυνος κατὰ τὴν οὐσίαν δὲν ἀντέταξε τὴν τροπολογίαν μου, ὡς πρὸς τὴν ἐξαίρεσιν, τὴν ὁποίαν ἐπαρουσίασα καὶ μὲ τὴν ὁποίαν ἐσυμφώνησεν ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ μόνον εἶπεν, ὅτι τὴν θεωρεῖ περιττὴν, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἐννοεῖ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς δημοπρασίαν τὰ οἰκόπεδα τῶν πόλεων ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας ὀφείλεται ἀποζημίωσις, ἕνεκα τῶν ῥυμοτομιῶν· ἀλλὰ λέγω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ ἡ σημείωσις αὐτὴ, καθόσον αὐτὸς ὁ νόμος εἶναι γενικὸς, καὶ ὅ,τι ὁ νόμος γενικῶς ἀποφασίζει, εἶναι καὶ ὑποχρεωτικόν. Καὶ ἄλλως, Κύριοι, ὑπάρχει κοινὴ ἀρχὴ παραδεδεγμένη ἀπὸ ὅλους τοὺς οἰκονομολόγους, ὅτι ὁ τελευταῖος νόμος κατισχύει τοῦ πρώτου. Ἐὰν λοιπὸν σήμερον μὲ αὐτὸν τὸν νόμον θεωρήσωμεν, ὅτι γενικῶς ὅλα τὰ οἰκόπεδα δύνανται νὰ ἐκποιηθῶσιν, ἕπεται κατὰ φυσικὸν λόγον, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ οὐδεμία ἐξαίρεσις οὐδὲ ἐπὶ τῶν πόλεων ἐκείνων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγένοντο ῥυμοτομίαι καὶ ὀφείλονται ἀποζημιώσεις. Ἀλλὰ τί τὸν μέλει τὸν Κύριον πληρεξούσιον, ἐὰν ᾖναι περιττὸν νὰ σημειωθῇ εἰς τὸν νόμον; διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου, εἰς τὴν ὁποίαν ἐσυμφώνησε καὶ ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§75ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ, διὰ τῆς ὁποίας δίδεται τὸ δικαίωμα τῆς ἐκποιήσεως τῶν οἰκοπέδων ἐν ταῖς πόλεσι, τὸ ἐννοῶ, διότι τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ ἔχουν κἄποιαν ἀξίαν· ἀλλ’ ἂν προστεθοῦν καὶ τὰ οἰκόπεδα τῶν χωρίων, θὰ ἐμπερδεύσητε τὸν κόσμον εἰς τρόπον ἀδιέξοδον. Ἓν χωρίον συγκείμενον ἐκ δέκα οἰκογενειῶν, ἐννοεῖται, ὅτι ὅλη ἡ περιφέρεια τοῦ χωρίου εἶναι γῆ ἐθνική· εἰς τὸ χωρίον λοιπὸν τοῦτο θέλει κτίσει ἓν σπῆτι ἕνας χωρικός· πρέπει οὗτος ν’ ἀγοράσῃ τὸ οἰκόπεδον, Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν; Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον καὶ ἐσυζητήθη καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Παρακαλῶ τὸν Κύριον ὑπουργὸν νὰ ἐξηγηθῇ καλά, ἐὰν ἐννοῇ τὰ οἰκόπεδα αὐτά, ἢ οἰκόπεδα κατεχόμενα παρὰ Τούρκων, τὰ ὁποῖα κατελήφθησαν· τότε εἶμαι σύμφωνος.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ παύσωσιν οἱ διάλογοι, Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή.

§77ΔΑΓΡΕΣ. Ἰδοὺ Κύριοι, τὶ θὰ συμβῇ· ἐγὼ ὁ πολυχρήματος ἢ ὁ δυνάμενος ἢ ὁ ἐξασκῶν ἐπιῤῥοήν τινα ἐπὶ τῶν χωρικῶν θὰ ζητήσω νὰ τεθῇ εἰς ἐκποίησιν ὁ κῆπος, τὸ προαύλιόν μου καὶ θὰ μοῦ τὸ πάρῃ καὶ διὰ νὰ ἠμπορέσητε σεῖς νὰ βαστάξητε τὸν κῆπόν σας, εἶναι ἀνάγκη νὰ πλειοδοτήσητε, νὰ καταστρέψητε τὴν γεωργικὴν τάξιν. Αὐτὸ εἶναι τὸ δυστύχημα· νομοθετοῦντες οὐδέποτε ἐδώκαμεν προσοχὴν εἰς τὴν ἀγροτικὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε περὶ πολλοῦ νὰ ποιούμεθα· ἡ τάξις ἐκείνη εἶναι ἡ παραγωγικωτέρα, ἡ συντηροῦσα ὁλόκληρον τὴν κοινωνίαν. Εἰς τὴν τάξιν λοιπὸν αὐτὴν ὀφείλομεν εὐκολίας καὶ οὐχὶ νὰ ἐπιβάλωμεν βάρη καὶ μάλιστα ἀφόρητα. Κύριοι, μὴ δώσητε αὐτὸ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐκποιῇ τὸ δημόσιον εἰς τὰ χωρία οἰκόπεδα, διότι θὰ καταστρέψητε αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα, τοὺς γεωργούς· ὁ γεωργὸς θέλει νὰ κάμῃ τὸ σπῆτί του, ὄχι μόνον νὰ κατοικῇ, ἀλλὰ νὰ συντηρῇ καὶ τὰ ζῶά του, καὶ τὴν τροφὴν αὐτῶν, νὰ ἐναποταμιεύῃ τὰ προϊόντα του, καὶ πρέπει, ὄχι μόνον αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ τοῦ χορηγήσητε, ἀλλὰ καὶ ὅλα τὰ μέσα ἀκόμη. Λοιπὸν, Κύριοι, παρακαλῶ νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐὰν ἐννοῇ τὰ ἐν τοῖς χωρίοις οἰκόπεδα τὰ κατεχόμενα ἄλλοτε ὑπὸ ὀθωμ. καὶ ὄντα καθαρῶς ἐθνικά· διότι ἠξεύρετε, Κύριοι, οἱ χωρικοὶ κατέχουν ἐκτάσεις γαιῶν, κήπους, προαύλια, ἔχουν μάλιστα καὶ ἓν δικαίωμα κατοχῆς, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀφαιρέσητε, καὶ τὸ δημόσιον δὲν δύναται νὰ τὸ ἀφαιρέσῃ· μόνον τὰ καθαρῶς ἐθνικὰ οἰκόπεδα δύναται νὰ ἐκποιήσῃ, ὄχι ὅμως καὶ τὰ οἰκόπεδα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατέχει ὁ χωρικὸς εἴτε ὡς αὐλὴν, εἴτε ὡς περιοχήν.

§78ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει, Κύριοι, νόμος, ὅστις παραχωρεῖ δωρεὰν εἰς ἑκάστην οἰκογένειαν γεωργοῦ ἓν στρέμμα γῆς δι’ οἰκόπεδον· αὐτὸς ὁ νόμος δὲν καταργεῖται τόρα, ἐὰν δὲ ὑπάρχουν φυτεῖαι, αὐταὶ δὲν εἶναι οἰκόπεδα· θὰ ἔλθῃ κατόπιν ὁ ἄλλος νόμος, ὅστις θὰ κανονίσῃ τὰ περὶ φυτειῶν, ἄλλως ὅταν δώσωμεν οἰκόπεδα εἰς γεωργοὺς δωρεὰν, καὶ μένουν καὶ ἄλλα, διὰ τί νὰ μὴ τὰ πωλήσωμεν.

§79ΚΑΣΤΑΝΑΚΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, μᾶς ἐδώκατε ἓν στρέμμα γῆς, νὰ κάμω σπῆτι διὰ τὰ παιδιὰ μου· ἐγὼ ἔχω 5, 7, 3, 4 παιδιά· αὔριον τὰ ὑπανδρεύω· τί θὰ γείνουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὡριμώτερον· ἐγὼ δὲν εἶμαι γεωργικῆς τάξεως, οὐχ ἧττον ὅμως κατοικῶ εἰς χωρία καὶ γνωρίζω. Θὰ καταστρέψητε τὴν γεωργίαν. Δὲν εἶναι εὔκολος καὶ ἡ ἐκποίησις, εἰς τὰ 15 ἔτη εἶναι νόμος καθιερωμένος, οἱ γεωργοὶ ὑπανδρεύονται, τὰ κοράσια εἰς τὰ 12 ἔτη διὰ νὰ αὐξάνουν οἱ ἄνθρωποι διὰ τὴν νεοσυλλεξίαν. Ἔρχεται ὁ μηχανικὸς καὶ καταμετρᾷ, τὸ δημόσιον ἐκποιεῖ· θὰ ὑπάγουν τὰ παιδιὰ μου εἰς τὰ σπήλαια; τί θὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ ἓν στρέμμα γῆ; Θὰ φτιάσωμεν πέντε πατώματα τὸ ἓν ἐπάνω εἰς τὸ ἄλλο, δὲν ἔχομεν τὰ μέσα.

§80ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε ὑπουργέ, καὶ ἂν παραδεχθῇ ἡ ἀρχὴ, εἶναι περιττὴ ἡ πρότασις· διότι τότε θὰ χρησιμεύσῃ εἰς κερδοσκοπίαν τῶν ἐχόντων χρήματα· διότι ἓν ἐξαιρετικὸν τεμάχιον, τὸ ὁποῖον ἔχω ἐγὼ, θὰ τὸ ζητήσῃ ἕνας ἄλλος διὰ νὰ οἰκοδομήσῃ, καὶ θὰ μοῦ τὸ πάρῃ.

§81ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, Κύριε Πρόεδρε.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοὶ).

§83ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μίαν διασάφησιν, Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν συμφέροντα μεγάλα.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§85ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Μποῦσκος ἔχει τὸν λόγον.

§87ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Δὲν ἤθελον ἀναβῆ τὸ βῆμα, ἐὰν δὲν μὲ ἀντέκρουεν ἐξ ἑνὸς ὁ Κ. Δεληγιάννης, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Κύριοι! πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου οἱ δωροῦντες ἢ ἀφαιροῦντες πρᾶγμά τι εἴς τι σωματεῖον ἢ εἴς τινα, ὁ δωρεοδόχος, ὁ δεχόμενος τὴν ἀφιέρωσιν ἢ τὴν ἀγορὰν ὀφείλει ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν παραγγελίαν, τὸν σκοπὸν ἐκείνου, ὅστις ἐδωρήσατο τὸ κτῆμά του. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου οἱ προπάτορες ἡμῶν καὶ οἱ πατέρες ἀφιέρωσαν κτήματα εἰς μονάς......

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§89ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶμαι· πρόκειται περὶ μοναστηριακῶν φθαρτῶν κτημάτων. Λοιπὸν, Κύριοι, λέγω, ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ ὁ σκοπὸς τῶν ἀφιερωσάντων αὐτὰ τὰ κτήματα, ὅστις εἶναι νὰ τελῆται ἰδία λατρεία ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν κτημάτων. Λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δεσμευθῇ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἰς τὸ νὰ διατηρῇ μονὰς ὁπότε τὸ κρίνει ἀναγκαῖον· πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον νὰ τεθῇ μία τροπολογία εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται, ὁσάκις ἐν τῇ ὀρθοφροσύνη αὐτῆς τὸ θεωρήσει ἀναγκαῖον, νὰ διατηρῇ μονὰς, νὰ μὴ πωλῶνται τὰ κτήματα τὰ μοναστηριακά.

§90ΜΑΝΕΤΑΣ. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου Κ. Πετρινὸς, εἶναι δικαιολογημένη καὶ νόμιμος· διότι ἀληθῶς εἰς τὴν Τρίπολιν, καθὼς καὶ εἰς ἄλλας πόλεις ἔλαβον χώραν μεταβολαὶ τῶν ἰδιοκτησιῶν τῶν κατοίκων, ἀφαιρέσεις τῶν ἰδιοκτησιῶν, ἐπειδὴ ἐχρησίμευσαν εἰς διαχώρισιν ὁδῶν, εἰς πλατείας, καὶ εἰς ἄλλα τοιαῦτα, διὰ τὰ ὁποῖα νομίζω, ὅτι τὸ δημόσιον ὀφείλει ἀποζημίωσιν. Ἀλλὰ καθόσον γνωρίζω ἐκ τῶν γεγονότων, τῶν λαβόντων χώραν ἰδίως εἰς τὴν Τρίπολιν, νομίζω, ὅτι τοιοῦτόν τι ἔλαβε χώραν καὶ εἰς ἄλλας πόλεις, εἰς τὰς ὁποίας ἔγειναν ῥυμοτομίαι· διωρίσθησαν ἐπιτροπαὶ πρὸς διευκρύνισιν τῶν ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπηνέχθησαν διὰ τῶν ῥυμοτομιῶν τούτων εἰς τὰς πόλεις, καὶ αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται ἀπεφάνθησαν περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν ζημιῶν καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῶν ἀποζημιώσεων· τοῦτο τοὐλάχιστον διὰ τὴν Τρίπολιν εἶναι βεβαιότατον· ἐπιτροπαὶ συνεστήθησαν ἀλλεπάλληλοι, αἱ ὁποῖαι κατεμέτρησαν καὶ διευκρίνησαν τὰς ζημίας, ἐξετίμησαν καὶ εἰς χρήματα τὸ ποσὸν τῶν ζημιῶν ὡς καὶ τῶν θέσεων, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκοντο τὰ ζημιωθέντα οἰκόπεδα, ἐγνωμοδότησαν περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀποζημιώσεως, καὶ περὶ τῶν θέσεων, εἰς τὰς ὁποίας ἕκαστος ζημιωθεὶς ἔπρεπε νὰ λάβῃ ἀποζημίωσιν· μὲ ἄλλους λόγους, ὅσοι ἐζημιώθησαν, εἴτε ἀπεζημιώθησαν ἐντελῶς μέχρι σήμερον, εἴτε καὶ ἐν μέρει ἔμειναν ἄνευ ἀποζημιώσεως, εἶναι σημειωμέναι αἱ θέσεις, εἰς τὰς ὁποίας θὰ ἀποζημιωθοῦν καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἀποζημιωθοῦν. Τὴν τροπολογίαν λοιπὸν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου, ἂν τὴν δεχθῇ ἀπολύτως τὸ σεβαστὸν σῶμα, θὰ ἐπιφέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα, ὥστε, ἐὰν ὑπάρχουν γήπεδα ἐθνικὰ, μὴ ὑπαγόμενα εἰς ἀποζημίωσιν, νὰ δεσμευθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ δύναται νὰ τὰ ἐκποιήσῃ, καὶ τότε ὄχι μόνον τὸ δημόσιον θὰ ζημιωθῇ, ἀλλὰ καὶ αἱ πόλεις, διότι θὰ παρασταθῇ ἓν πρόσκομμα εἰς τοὺς ἀνθρώπους, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπιθυμοῦν νὰ ἐνοικιάσωσιν εἰς τὰς πόλεις αὐτὰς, καὶ ἀκόμη πολλοὶ θὰ προσβληθῶσιν οὐσιωδῶς. Λοιπὸν ὑποστηρίζω ἀφ’ ἑνὸς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου, ἐννοῶ ὅμως, ὥστε ἡ πρότασις αὐτὴ νὰ ᾖναι συγκεκριμένη καὶ οὐχὶ ἀπόλυτος· μὲ ἄλλους λόγους νὰ παραδεχθῇ ἡ τροπολογία τοῦ Κυρίου Πετρινοῦ, καὶ ν’ ἀποφασισθῇ νὰ ὁρισθῇ, νὰ ὑπαχθοῦν εἰς ἐξελέγξεις τὰ γήπεδα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τὰς ἐπιτροπὰς εἶναι σεσημειωμένα ὡς χρησιμεύσαντα πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν πολιτῶν, διότι ἡ ἀπόλυτος παραδοχὴ ἐπιφέρει καὶ ζημίας ἠθικὰς καὶ ὑλικὰς καὶ εἰς τὸ δημόσιον καὶ εἰς τοὺς πολίτας καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν ἀπὸ ἓν χωρίον νὰ κατοικίσουν εἰς μίαν πόλιν.

§91Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι! ὑπάρχει δισταγμὸς εἴς τινα τῶν συναδέλφων μου, ἂν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου, ὡς ἔχει, ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐκποίησιν ὅλα τὰ οἰκόπεδα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δι’ εἰδικῶν νόμων καὶ διατάξεων παρεχωρήθησαν ἢ δύνανται νὰ παραχωρηθῶσι πρὸς πραγματοποίησιν συνοικισμῶν· διὰ νὰ καθησυχάσω τὴν συνείδησιν αὐτῶν καὶ καταστήσω πλέον κατάδηλον, ὅτι τὰ τοιαῦτα πρὸς συνοικισμοὺς χρήσιμα οἰκόπεδα ἐξαιροῦνται τῆς ἐκποιήσεως, προτείνω (θόρυβος).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία. Κύριοι! παύσατε τοὺς διαλόγους.

§93Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀντὶ τοῦ «ἐξαιροῦνται τῆς ἐκποιήσεως τὰ πρὸς χρῆσιν τοῦ Δημοσίου», νὰ τεθῇ «ἐξαιροῦνται τῆς ἐκποιήσεως τὰ πρὸς δημοσίαν ἀνάγκην».

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις;

§95ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ κλείσῃ ἡ συζήτησις νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων· πρώτη τροπολογία ὑπεβλήθη ἡ τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἔχει ὡς ἀκολούθως· «Ἐπιτρέπεται ἡ διὰ δημοπρασίας ἐκποίησις τῶν ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν καὶ τῶν εἰς τὰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκόντων φθαρτῶν κτημάτων, ὡς καὶ τῶν ἐν ταῖς πόλεσιν Ἐθνικῶν οἰκοπέδων.» Ἐπὶ τοῦ παραγράφου αὐτοῦ ὑποβάλλονται δύω ὑποτροπολογίαι. Ὁ Κύριος Μποῦσκος καὶ Παλαμήδης ζητοῦσι νὰ διαχωρισθῶσιν αἱ γαῖαι καὶ τὰ οἰκόπεδα, τὰ ἀνήκοντα εἰς τὰς διαλελυμένας Μονάς. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προτείνει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τελευταῖον μέρος «ὡς καὶ τῶν ἐν ταῖς πόλεσι καὶ χωρίοις.» Λοιπὸν ὡς ἀπωτέρω πρότασιν θεωρῶ τὴν περὶ διαχωρισμοῦ τῶν οἰκοπέδων καὶ κτημάτων, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰς διαλελυμένας Μονὰς, καὶ τὴν θέτω εἰς ψηφοφορίαν. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Μπούσκου καὶ Ῥήγα νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι τινές). Ἀπεῤῥίφθη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ, ζητοῦντος νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν καὶ τὰ ἐν τοῖς χωρίοις κείμενα οἰκόπεδα.

§97ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Παραιτοῦμαι τῆς τροπολογίας ταύτης.

§98ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἀφοῦ ἐσυζητήθη πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς παραιτεῖται, ἀλλ’ ὁ κύριος Νικολαΐδης υἱοθετεῖ αὐτήν. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω· οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ τὰ οἰκόπεδα, τὰ κείμενα εἰς τὰ χωρία, νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγιστοι) Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον ἐδάφιον νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) Παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ 1 ἄρθρου. Ἡ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει ὡς ἀκολούθως· «Ἐξαιροῦνται τῆς ἐκποιήσεως τὰ πρὸς δημοσίας ἀνάγκας κτήματα ἢ οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα θέλουσι προσδιορισθῆ κατ’ ἐπαρχίαν διὰ Β. Διατάγματος ἐκδοθησομένου ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου δημοσιευθησομένου διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς κυβερνήσεως. Ὅσα ἐκ τῶν ἀνωτέρω κτημάτων διατελοῦσιν ὑπὸ πολυετῆ μίσθωσιν, ἐκποιοῦνται μετὰ τὴν λῆξιν αὐτῆς.

§100ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ διασάφησις, ὅτι διὰ τῆς λέξεως «τὰ πρὸς δημοσίας ἀνάγκας» ἐννοοῦμεν πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν συνοικισμῶν, ὡς τοῦ Ἀστακοῦ.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα νὰ σημειωθῇ εἰς τὸ πρακτικόν. Ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου αὐτοῦ ὑποβάλλεται ὑποτροπολογία ἐκ μέρους τῶν πληρεξουσίων Μανέτα καὶ Πετρινοῦ. Θὰ θέσω λοιπὸν αὐτὴν κατὰ πρῶτον εἰς ψηφοφορίαν· οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν ὑποτροπολογίαν αὐτὴν, παρακαλῶ νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι) Δὲν παρεδέχθη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὸ 2 ἐδάφιον τοῦ 1 ἄρθρου οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Τὸ ὅλον ἄρθρον λοιπὸν, τὸ 1 παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 2 ἄρθρον· ὁ κύριος γραμματεὺς παρακαλεῖται νὰ τὸ ἀναγνώσῃ. Ἄρθρον 2. Τὸ πεμπτημόριον τοῦ ὅλου τιμήματος πληρόνεται μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ παραχωρητηρίου καὶ πρὸ τῆς παραδόσεως τούτου εἰς τὸν ἀγοραστὴν ἐντὸς δέκα ἡμερῶν, ἀφ’ ἧς οὗτος εἰδοποιηθῇ ἐπισήμως ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον Οἰκονομικὸν Ἔφορον, ὅτι ἐξεδόθη τὸ παραχωρητήριον τοῦτο, τὸ δὲ ὑπόλοιπον πληρόνεται ἀτόκως εἰς δέκα ἐτησίας ἴσας δόσεις κατὰ πᾶσαν πρώτην Σεπτεμβρίου τοῦ ἀμέσως μετὰ τὴν παραχώρησιν ἑπομένου ἔτους. Ἐν περιπτώσει καθυστερήσεως δόσεώς τινος ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει, ἐνεργεῖται καταδίωξις πρὸς εἴσπραξιν τῆς δόσεως ταύτης, κατάσχεται δὲ συνάμα διοικητικῶς τὸ κτῆμα καὶ ἐκποιεῖται πρὸς εἴσπραξιν τῆς τε ληξάσης καὶ τῶν μήπω ληξασῶν μετὰ τῶν τόκων τῆς ὑπερημερίας. Ἐὰν τὸ ἐκπλειστηρίασμα δὲν ἐπαρκέσῃ πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ δημοσίου, ὁ ἀρχικὸς ἀγοραστὴς καταδιώκεται πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἐλλείμματος· ἐὰν δὲ ὑπάρξῃ πλεόνασμα, ἀποδίδεται τοῦτο εἰς τὸν ἴδιον.

§102Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μίαν μόνην προσθήκην ἔχει ἡ ἐπιτροπή. Μετὰ τὴν λέξιν «πληρόνεται» νὰ προστεθῇ «τοῖς μετρητοῖς» ἐννοεῖ δηλαδὴ ὅτι τὸ πέμπτον μέρος νὰ πληρώνηται εἰς χρήματα· διὰ δὲ τὰ ἄλλα ⅘ νὰ ᾖναι δεκτὰ τὰ γραμμάτια.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§104Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑπάρχει ἰδική μου. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ γραμματίων.

§105Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἔνστασίς σας εἶναι εἰς τὸ 5 ἄρθρον.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι τὸ 2 ἄρθρον μὲ τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ Κ. εἰσηγητὴς νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 3 ἄρθρον, ὁ κύριος γραμματεὺς νὰ τὸ ἀναγνώσῃ. «Ἄρθρον 3. Τὰ ἐκποιούμενα κτήματα μεταβαίνουσιν εἰς τὸν ἀγοραστὴν ἐλεύθερα πάσης ὑποθήκης οἱασδήποτε, ἐπιφυλάττεται δὲ εἰς τὸ δημόσιον, μέχρι τῆς ὁλοσχεροῦς ἐξοφλήσεως τοῦ τιμήματος καὶ τῶν τόκων τῆς ὑπερημερίας, τὸ δικαίωμα πρώτης ὑποθήκης ἐπὶ τοῦ κτήματος.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ ἄρθρου;

§108Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει τῆς ἐπιτροπῆς.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ. «Τὰ ἐκποιούμενα κτήματα μεταβιβάζονται εἰς τὸν ἀγοραστὴν ἐλεύθερα ὑποθήκης καὶ μὲ τὰ δικαιώματα ἢ τὰς δουλείας, ἃς ἐπ’ αὐτῶν εἶχον εἴτε τὸ δημόσιον, αἱ ἐπισκοπαὶ, αἱ διαλελυμέναι μοναὶ, εἴτε τρίτοι. Ἐπιφυλάσσεται δὲ εἰς τὸ δημόσιον τὸ δικαίωμα τρίτης ὑποθήκης ἐπ’ αὐτῶν μέχρι τῆς ὁλοσχεροῦς ἐξοφλήσεως τοῦ τιμήματος.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον αὐτὸ νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 4 ἄρθρον· ὁ κύριος γραμματεὺς παρακαλεῖται νὰ τὸ ἀναγνώσῃ. «Ἄρθρον 4. Ἐὰν ὁ τελευταῖος πλειοδότης ἀρνηθῇ νὰ ὑπογράψῃ μετ’ ἀξιοχρέου ἐγγυητοῦ τὰ πρακτικὰ τῆς δημοπρασίας εὐθὺς μετὰ τὴν κατακύρωσιν, ἢ νὰ πληρώσῃ τὸ πεμπτημόριον τοῦ ὅλου τιμήματος, ἢ νὰ ὑπογράψῃ μετὰ τοῦ ἐγγυητοῦ του τὴν ὁμολογίαν διὰ τὸ ὑπόλοιπον, ὑποχρεοῦται εἰς τὴν ἀπότισιν χρηματικοῦ ποσοῦ ἴσου μὲ 5% ἐπὶ τοῦ ὅλου τιμήματος τοῦ κτήματος, ἡ δὲ δημοπρασία καὶ τὸ ἐκδοθὲν παραχωρητήριον θεωροῦνται ἄκυρα· τὸ ποσὸν τοῦτο εἰσπράττεται διοικητικῶς ἐπὶ τῇ βάσει ἐκθέσεως τῶν διενεργησασῶν τὴν δημοπρασίαν ἀρχῶν.» Ὁ Κύριος γραμματεὺς ν’ ἀναγνώσῃ καὶ τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς.

§111ΘΡΑΣ. ΖΑΪΜΗΣ. Εἶναι προσθήκη.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ λοιπὸν ἡ προσθήκη. «Δὲν εἶναι δεκτὸς εἰς τὴν δημοπρασίαν, ὅστις δὲν παρουσιάσει εἰς τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς κτηματοσημείωσιν ἴσην τοῦ τιμήματος τοῦ ἐκποιουμένου φθαρτοῦ κτήματος.» Ὁ Κύριος εἰσηγητὴς ἔχει τὸν λόγον.

§113ΘΕΟΔ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ σχέδιον τοῦ ψηφίσματος, ὡς εἰσήχθη εἰς τὴν Συνέλευσιν, προβλέπει τὴν ἑξῆς περίπτωσιν· ἀφίνει μὲν τὸν συναγωνισμὸν ἐλεύθερον δεχόμενον κατὰ τὴν δημοπρασίαν πάντα προσφερτὴν, ἀλλὰ λέγει, ὅτι ἐάν τις ἀρνηθῇ νὰ ὑπογράψῃ τὰ πρακτικὰ, τότε ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ ἕν ποσὸν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐθεράπευε τὸ κακὸν ὅλον· διότι ἦτο πολὺ δυνατὸν, ὡς κατὰ τὸ παρελθὸν συνέβαινε πλειστάκις, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ ἐμποδίσωσι τὴν ἀπότισιν ἢ νὰ βλάψωσιν ἀντιπάλους των νὰ προσῆγον εἰς τὴν δημοπρασίαν, ὡς προσφερτὴν, ἄνθρωπον ὅλως διόλου πένητα, ὅστις συνηγωνίζετο καὶ ἔμενε τελευταῖος πλειοδότης, ἀλλὰ κατόπιν ἠρνεῖτο νὰ ὑπογράψῃ τὰ πρακτικὰ, ἡ δὲ καταδίκη του πρὸς πληρωμὴν τοῦ ποσοῦ δὲν εἶχεν ἀποτέλεσμα, διότι οὐδὲν εἶχεν ὁ πένης οὗτος νὰ πληρώσῃ· ἐνόμισε λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ μὴ γίνηται δεκτὸς πένης, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπλήρωσε 20μόριον τοῦ ἐλαχίστου ὅρου τῆς ἀξίας τοῦ κτήματος. Διὰ τῆς προσθήκης ταύτης προσκαλοῦνται εἰς τὸν συναγωνισμὸν μόνοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται καὶ ἔχουσι τὴν διάθεσιν ν’ ἀγοράσωσι, ἀποκλείει δὲ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι θέλουν μόνον νὰ ἀνυψώσωσι τὴν τιμὴν τῶν κτημάτων ἢ νὰ βλάψωσι τοὺς πολιτικοὺς ἀντιπάλους των.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§115ΧΑΡ. ΟΔΥΣΣΕΥΣ. Ὑπάρχει. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἐμποδίζει τὸν συναγωνισμόν. Ὑποθέσατε ὅτι σήμερον ἔρχεται εἰς δημοπρασίαν ἕν κτῆμα καὶ παρουσιάζομαι νὰ τὸ ἀγοράσω, καὶ σήμερον ἔχω ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ τὸ ἀγοράσω· προσδοκῶ μετὰ 10 ἡμέρας νὰ λάβω χρήματα διὰ νὰ πληρώσω. Λοιπὸν, ὅταν δὲν ἔχω χρήματα σήμερον νὰ παρακαταθέσω εἰς τὸ ταμεῖον, ἀποκλείετε ἐμὲ τὸν καλῆς πίστεως καὶ ἔρχονται μόνον οἱ πλούσιοι νὰ συναγωνισθοῦν (θόρυβος). Κύριοι, οἱ ἐνεργοῦντες τὴν δημοπρασίαν εἶναι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ, εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσι τοὺς συναγωνιστάς (θόρυβος).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§117ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι παρὰ νὰ ἐμποδίσῃ τὸν συναγωνισμὸν, καὶ νὰ τὸν περιορίσῃ εἰς τοὺς εὐποροῦντας κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς δημοπρασίας. Ἡ δημοπρασία, εἶπον, ἐνεργεῖται ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων· οἱ ὑπάλληλοι εἰς τὴν πολιτείαν, ἐπειδὴ εἶναι πολὺ περιωρισμένοι, γνωρίζουσι ποῖοι εἶναι οἱ ἀληθεῖς συναγωνισταὶ, καὶ ποῖοι εἶναι οἱ δόλιοι· αὐτοὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα καὶ ἐκ τοῦ καθήκοντος αὑτῶν νὰ μὴ δεχθοῦν εἰς τὰς δημοπρασίας αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους. Ὅταν, Κύριοι, διὰ μιᾶς διατάξεως ὁ ὑπερθεματιστὴς δὲν κατέβαλε τὸ τίμημα, καὶ δυνάμει τῶν νόμων περὶ ἐκποιήσεως ἐν γένει ἢ ἐνοικιάσεως τεθῇ εἰς πλειστηριασμὸν αὐτὸ τὸ κτῆμα, καὶ τὸ ἀγοράσῃ ἕνας, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος σήμερον ἠγόρασε κατὰ τὴν δημοπρασίαν, αὔριον ὑπόκειται εἰς ποινὰς, καθίσταται ὑπόχρεως εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ τιμήματος, τὸ δημόσιον τὸν συλλαμβάνει, τὸν φυλακίζει, καὶ τὸν ἀναγκάζει νὰ πληρώσῃ. Δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ πρόσκαιρον, ἀλλ’ εἰς τὸ ὅτι ἡ πολιτεία θὰ δώσῃ τὰς ἐγγυήσεις, ὅτι δὲν θέλει ἀφήσει ἀνθρώπους νὰ δολιεύσουν. Αὐτὸ τὸ μέτρον τῆς ἐπιτροπῆς δὲν τὸ παρεδέχθητε εἰς τὰς μεγάλας ἐνοικιάσεις τῶν ἐγγείων φόρων· καὶ πῶς θέλετε σήμερον νὰ ἐπιβάλητε ἕν πρόστιμον εἰς αὐτὰ τὰ ὀλίγα κτήματα, καὶ νὰ περιορίσητε τὸν συναγωνισμόν; Ἐγὼ φρονῶ, διὰ μιᾶς προτάσεως ἠμποροῦμεν κάλλιστα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐὰν ὁ ὑπερθεματιστὴς δὲν παρουσιάσῃ κτηματικὴν ἐγγύησιν, ἢ προηγουμένως ἐγγυηθῇ, δὲν θὰ ἦναι δεκτὸς εἰς τὴν δημοπρασίαν. Διὰ μιᾶς τοιαύτης προτάσεως, φρονῶ, ὅτι καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ δημοσίου τὰ ἐξασφαλίζομεν; ἑπομένως καὶ τὸν συναγωνισμὸν τὸν ἀφίνομεν ἐλεύθερον εἰς τὸν ἔχοντα τὴν διάθεσιν ν’ ἀγοράσῃ.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Κεχαγιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§119ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι πρωτοφανὴς ἡ διάταξις αὕτη, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀμφίβαλλον, ὅτι ἤθελεν εὕρει ἀντιῤῥήσεις· ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ὁποίας ἀπετέλουν καὶ ἐγὼ μέρος θέλουσα νὰ προλάβῃ ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐλάμβανον χώραν εἰς τὰς δημοπρασίας· καὶ πρὸ πάντων νὰ προλάβῃ τὰς εἰκονικότητας, τοὺς μεγάλους ἀριθμοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐλάμβανον χώραν κατὰ τὰς δημοπρασίας, καὶ τὸ μεγαλείτερον κακὸν, τὸν μέγαν συναγωνισμὸν, ἐξ αἰτίας τοῦ ὁποίου μετὰ ταῦτα δὲν ἠδύνατο ἐκεῖνος, ἐν ὀνόματι τοῦ ὁποίου κατεκυροῦτο τὸ κτῆμα, νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του, ἀπ’ αὐτὰ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα κανεὶς δὲν δύναται νὰ διαφιλονεικήσῃ, ὁρμωμένη ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ θέσῃ αὐτὸν τὸν ὅρον. Εἰς ὅλα τὰ μέρη ὁσάκις γίνεται δημοπρασία, πρέπει νὰ ζητῆται ἐγγύησις ὡς πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν δέχεται ὁ ἀγοραστής. Ἀλλ’ ὁ προαγορεύσας εἶπεν, ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς δημοπρασίας, δὲν ἔχει χρήματα, καὶ ἑπομένως δὲν θὰ εἰμπορέσῃ νὰ συναγωνισθῇ· ἀγνοεῖ ὅμως ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Λεβαδείας, ὅτι ἡ δημοπρασία αὐτὴ θὰ προκηρυχθῇ πρὸ μηνῶν, καὶ ἑπομένως αὐτὴ ἡ πρόφασις, τὴν ὁποίαν ἔφερε, δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς σπουδαῖος λόγος διὰ νὰ μὴ παραδεχθῇ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Ὅταν πρὸ μηνῶν προκηρυχθῇ ἡ δημοπρασία τοῦ δεῖνα καὶ δεῖνα κτήματος καὶ εἷς πολίτης προτίθεται νὰ γίνῃ ἀγοραστὴς τοσούτου ποσοῦ, ἐὰν δὲν δύναται νὰ προμηθευθῇ τὸ εἰκοστημόριον, θὰ εἴπῃ, ὅτι αὐτὸς δὲν πρέπει μάλιστα νὰ γείνῃ ἀγοραστὴς, διότι θὰ περιέλθῃ τὸ κτῆμα εἰς χεῖράς του, καὶ δὲν θὰ τὸ καλλιεργήσῃ, καὶ μετὰ ταῦτα τὸ δημόσιον θὰ τὸν καταδιώξῃ. Εὔκολον, εἶπεν, εἶναι νὰ τὸν φυλακίσητε· ὄχι, δὲν εἶναι εὔκολον. Νὰ μὴν εὑρεθῇ εἰς τοιαύτην δύσκολον θέσιν ἡ Κυβέρνησις. Νὰ προκαλέσῃ συναγωνισμὸν μεταξὺ ἐκείνων τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δύνανται τῷ ὄντι νὰ ᾖναι κτηματίαι, ὄχι μὲ πιστώσεις εἰκονικὰς, τότε εἶναι ὠφέλεια καὶ διὰ τὸν κτηματίαν καὶ διὰ τὸ δημόσιον· ὅταν ὅμως δὲν ᾖναι εἰς κατάστασιν νὰ πληρώσῃ, προσπαθεῖ νὰ προκαλέσῃ ἕνα εὐεργετικὸν νόμον διὰ ν’ ἀποφύγῃ τὴν πληρωμὴν, καὶ ἐν τούτοις νὰ ἔχῃ τὰ εἰσοδήματα. Εἷς μόνον λόγος δύναται σπουδαίως νὰ φερθῇ καὶ δὲν τὸν ἔφερεν ὁ συνάδελφός μας, ὅτι ἐὰν ἐκποιηθῶσι πολλὰ κτήματα μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν πρέπει ὁ ἀγοραστὴς νὰ καταθέσῃ τὸ εἰκοστημόριον ὅλων τῶν κτημάτων: τότε φυσικῷ τῷ λόγῳ θὰ εὑρεθῇ εἰς δύσκολον θέσιν νὰ προμηθεύσῃ τὸ εἰκοστὸν ὅλων τῶν κτημάτων· διότι, δὲν γνωρίζει, μὲ συγχωρεῖ ὁ συνάδελφός μου, ἐὰν προλαμβάνω νὰ ἐξηγήσω τὴν ἰδέαν του, θὰ δυσκολευθῇ νὰ προμηθευθῇ τὸ εἰκοστημόριον ὅλων τῶν κτημάτων· καὶ διατὶ ἔχει τὴν ὑποψίαν αὐτήν; Διότι, λέγει, εἰς τὰς δημοπρασίας συνήθως ὁ ἔφορος δὲν ἀρχίζει τὴν δημοπρασίαν ἑνὸς κτήματος καὶ νὰ τὴν τελειώσῃ, παρὰ ἀφίνει τὸ ἓν, ἀρχίζει τὸ ἄλλο, καὶ οὕτω καθεξῆς, ἕως ὅτου φθάσῃ... Τοῦτο εἶναι μία διαταγὴ, ἡ ὁποία δύναται νὰ δοθῇ ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τοὐτέστι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον γίνεται μέχρι τοῦδε, νὰ παύσῃ καὶ νὰ δημοπρατῆται προηγουμένως τὸ ἓν καὶ ἔπειτα τὸ ἄλλο, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἔχῃ τὸ εἰκοστημόριον ὅλων τῶν κτημάτων· ὥστε ὁ φόβος, τὸν ὁποῖον ἔχετε, καὶ τὸν ἔχετε ἐξ αἰτίας τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον γίνονται αἱ δημοπρασίαι, δὲν δύναται νὰ ᾖναι σπουδαῖος, ὅταν λείπῃ αὐτὸ τὸ μέτρον· καὶ τοῦτο εἶναι ἁπλούστατον· ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ διατάξῃ τὸν ὑπάλληλον, ὅτι αἱ δημοπρασίαι ἑνὸς ἑκάστου κτήματος ἅμα ἀρχίσουν πρέπει νὰ τελειώσουν, καὶ τότε οἱ ἀγορασταὶ δὲν ἔχουν ἀνάγκην, παρὰ νὰ καταθέσουν τὸ εἰκοστημόριον ἑνὸς κτήματος, τὸ ὁποῖον προτίθενται ν’ ἀγοράσουν.

§120ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐκτὸς τοῦ λόγου, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου Κ. Κεχαγιᾶς ἤθελε νὰ πολεμήσῃ, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον, ὅταν σᾶς εἶπεν, ὅτι δύναται τὸ ὑπουργεῖον νὰ προσδιορίσῃ ὅτι τὴν δεῖνα ὥραν πρέπει νὰ κατακυρωθῇ ἡ δημοπρασία τοῦ δεῖνα κτήματος, καὶ τὴν δεῖνα τοῦ δεῖνα· διότι ἐὰν προτελειώσῃ τὴν δημοπρασίαν, ἐννοεῖται, ὅτι θὰ γεννηθῶσιν ἀμέσως παράπονα ἀπὸ τοὺς θέλοντας νὰ πλειοδοτήσωσι· ὥστε δὲν δύναται παρὰ νὰ τελειώσῃ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ὥραν, ἐκτὸς ἐὰν προσδιορίσῃ τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι καθ’ ἑκάστην ἡμέραν θὰ πωλῆται ἓν κτῆμα, καὶ τότε ἐπὶ ὁλόκληρον αἰῶνα θὰ πωλῶνται τὰ δημόσια κτήματα. Ἀλλ’ ὑποθέσατε ὅτι πλειοδοτῶ ἐπὶ 10 κτημάτων, καὶ καταθέτω τὸ 20μόριον, τὴν δὲ ἄλλην ἡμέραν συμβαίνει νὰ δημοπρατηθῶσιν ἄλλα κτήματα· ἐγὼ ἐκτὸς ὅτι δὲν ἔχω τὴν βεβαιότητα ἐὰν αὐτὰ τὰ κτήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπλειοδότησα...............

§121ΜΑΝΕΤΑΣ. Εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ δημοπρασία.

§122ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι ὑποχρεωτικὴ, ἐὰν ἐτηρήθησαν αἱ διατυπώσεις· ἀλλ’ ἔχομεν παραδείγματα, ὅτι ἅμα τὸ δημόσιον ἔχει μικρὰς ὠφελείας, καίτοι διατηρηθεισῶν τῶν διατυπώσεων, ἠκύρωσε τὴν δημοπρασίαν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὸ καλήτερον πρᾶγμα εἶναι ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὴν ἐνεργοῦσαν τὴν δημοπρασίαν ἀρχὴν τὸ δικαίωμα νὰ δέχηται ὡς πλειοδότας τοὺς ἀξιοχρέους, ἐὰν δὲ παρουσιάζωνται ἀναξιόχρεοι, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς ἀποβάλλῃ, καὶ τότε μόνον νὰ τοὺς δέχηται, ἐὰν παρουσιάσωσιν ἀξιόχρεων ἐγγυητήν. Αὐτοὶ λοιπὸν εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους θεωρῶ, ὅτι ὁ συναγωνισμὸς θὰ περιορισθῇ, καὶ ἀντὶ ν’ ἀποφύγωμεν τοὺς ἀπόρους, θὰ καταστήσωμεν μονοπώλειον τῶν ἐχόντων.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Παλαμίδης εἶναι σύμφωνος;

§124ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Ὄχι, — Κύριοι, ἐν ᾧ εἶμαι σύμφωνος καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ἄρθρον, ἐνίσταμαι κατὰ τῆς τροπολογίας διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Ἐὰν ἦτο λόγος νὰ τεθῶσιν αὐταὶ αἱ προφυλάξεις εἰς τὰ ἐτήσια εἰσοδήματα, ἤμην σύμφωνος, προκειμένου ὅμως νὰ τεθῶσιν εἰς ἓν ἀντικείμενον τὸ ὁποῖον εἶναι μεταξὺ τῶν δύω ἀντικειμένων, ὅπου ὑπολείπονται εἰς τὸ κράτος, τὴν γῆν καὶ τὰ ἐθνικὰ κτήματα, καὶ μεταξὺ τοῦ κράτους τούτου οἱ περισσότεροι εἶναι θῆται καὶ ἀκτήμονες, καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ δημοπρασία δὲν γίνεται μόνον διὰ νὰ παράσχωμεν εἰς τὸ Ταμεῖον χρήματα, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ γίνουν οἱ πολῖται κτηματίαι, καθότι τὰ κτήματα θὰ καλλιεργηθῶσι καλήτερον, καὶ ὠφέλειαν θὰ ἔχῃ τὸ δημόσιον ὁ τρόπος, Κύριοι, τῆς καταβολῆς τῶν χρημάτων δὲν πρέπει νὰ τεθῇ οὕτως, ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔστω ὅτι ἔχει μικρὰν ἰδιοκτησίαν, πρὶν κυρωθῇ τὸ κτῆμα νὰ καταβάλῃ χρήματα, νὰ τὸν ὑποχρεώσητε νὰ πωλήσῃ τὸ κτῆμά του χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ἂν θὰ κατακυρωθῇ τὸ κτῆμα εἰς αὐτὸν, διότι ἠξεύρετε ὅτι εἶναι ἔλλειψις τύπων! Ἀρκεῖ ἡ δημοπρασία νὰ ᾖναι ἐλευθέρα καὶ ὁ προσερχόμενος ἐλεύθερος νὰ φέρῃ ἐγγυητὴν, καὶ νὰ μὴν ἀποβάλλωνται τινὲς μὴ γινόμενοι δεκτοί (θόρυβος).

§125Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂν καὶ ἡ συζήτησις ἐξηντλήθη, δύναμαι ὅμως νὰ εἴπω δύω λέξεις διὰ νὰ ἀναιρέσω τοὺς δισταγμοὺς τοῦ σεβαστοῦ συγγενοῦς μου Κυρίου Παλαμίδη. Ὁ Κύριος Παλαμίδης εἶπεν ὅτι θέλουσιν ἀναγκασθῆ οἱ ἄνθρωποι νὰ ἐκποιήσωσι τὰ κτήματά των διὰ νὰ προμηθευθῶσι τὰ ἀναγκαῖα χρήματα. Πρὸ 5 λεπτῶν ἐψηφίσαμεν ἄρθρον κατὰ τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῦται αὐτὸς, ὁ ὁποῖος θέλει ἀγοράσει φθαρτὸν ἐθνικὸν κτῆμα μετὰ 10 ἡμέρας νὰ πληρώσῃ τὸ πεμπτημόριον. Δύναταί τις λοιπὸν νὰ διϊσχυρισθῇ ὅτι αὐτὸς, ὅστις μετὰ 10 ἡμέρας θέλει εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πληρώσῃ τὸ πεμπτημόριον τῆς ἀξίας τοῦ κτήματος, θέλει εὑρεθῆ εἰς στενοχωρίαν τοῦ νὰ προκαταβάλῃ τὸ εἰκοστημόριον; Εἶναι πλέον καιρὸς νὰ συνειθίσωμεν νὰ ἐργαζώμεθα σπουδαίως καὶ νὰ ἀποκρούωμεν τὰς εἰκονικότητας, αἵτινες κατὰ τὸ παρελθὸν εἰσέδυσαν καὶ μέχρι τῶν δημοπρασιῶν, καὶ μέχρι τῶν ἀγορῶν. Εἰκονικότητες τοιαῦται εἰς τὰς ἀσκήσεις τῶν φόρων, εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ προικοδοτήσεως προεκάλεσαν κατόπιν τοὺς εὐεργετικοὺς νόμους. Πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι ἂν πρόκειται νὰ συναγωνισθῶμεν εἰς δημοπρασίας, πρέπει νὰ ἀγοράζωμεν σπουδαίως καὶ νὰ κρίνωμεν σπουδαίως, διότι ἡ εἰκονικότης εἰς τὰς ἀγορὰς καὶ τὰς πληρωμὰς εἶναι ἀκατάβλητος· ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον ὁ Κύριος πληρεξούσιος ἐκ Λεβαδείας εἶπεν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι μὲ προσδοκίαν ὅτι θέλουσι λάβει χρήματα ἐνοικιάζουσιν εἶναι ὀλέθριον, καὶ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἀποκλείωνται οἱ μὲ προσδοκίας ἐνοικιάζοντες καὶ ἔπειτα μὴ δυνάμενοι νὰ πληρώνωσι, διότι τοῦτο ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ κατηντήσαμεν νὰ ἔχωμεν ἑκατὸν ἑκατομμύρια καθυστερούντων· ἂν δὲ γένηται παραδεκτὴ ἡ γνώμη τοῦ Κυρίου πληρεξουσίου ἐκ Λεβαδείας, φοβοῦμαι μὴ μετὰ ταῦτα εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ σκεφθῶμεν περὶ νέου νόμου εὐεργετικοῦ ὑπὲρ τῶν ἀγοραστῶν τῶν φθαρτῶν κτημάτων (θόρυβος).

§126ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ κλείσῃ ἡ συζήτησις παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσι· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἔκλεισεν ἡ συζήτησις. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων· ὑπεβλήθη ὑποτροπολογία ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου Δρόσου.

§128ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Θὰ μὲ συγχωρήσητε, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ νὰ εἴπω δύω λέξεις. (θόρυβος).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν ὑποτροπολογίαν. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι)· ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὸ 4. ἄρθρον. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 5. ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ 6. Ἄρθρον 5. Οἱ πρωτότυποι κύριοι ὁμολογιῶν τῆς ἐπὶ Κυβερνήτου συστηθείσης Τραπέζης, ἢ πιστωτικῶν φαλαγγιτικῶν γραμματίων καὶ τῶν τούτοις ἐξομοιουμένων, ὡς καὶ οἱ νόμιμοι αὐτῶν κληρονόμοι ἔχουν τὸ δικαίωμα ν’ ἀγοράσωσι διὰ τῶν εἰρημένων ὁμολογιῶν ἢ πιστωτικῶν γραμματίων ἐθνικὰ κτήματα, ἐκποιούμενα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παρόντος ψηφίσματος, πληρόνοντες τοῖς μετρητοῖς τὸ τυχὸν προκύψον πλεόνασμα κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2. Οἱ λόγῳ δωρεᾶς, ἀνταλλαγῆς ἢ δι’ ἀγοραπωλησίας ἰδιοκτῆται ὁμολογιῶν ἢ πιστωτικῶν γραμματίων ἐκ τῶν ἀναφερομένων εἰς τὸν προηγούμενον παράγραφον, ἔχουν ἐπίσης τὸ δικαίωμα νὰ ἀγοράσωσιν ἐθνικὰ κτήματα ἐκποιούμενα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παρόντος ψηφίσματος, πληρόνοντες τοῖς μετρητοῖς τὸ τυχὸν προκύψον πλεόνασμα κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2, ἐὰν μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας τῆς δημοπρασίας τοῦ κτήματος παρουσιάσωσι τὰς ὁμολογίας ταύτας ἢ τὰ γραμμάτια εἰς τὰς διενεργούσας τὴν δημοπρασίας ἀρχὰς, συνωδευμένα μετὰ τῶν ἀνηκόντων τίτλων· ἐν περιπτώσει ἐναντίᾳ εἰσὶν ὑπόχρεοι νὰ πληρώσωσι τὸ ὅλον τίμημα τοῦ κτήματος τοῖς μετρητοῖς κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ ἄρθρου 2.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου ἔχει τροπολογίαν ἡ ἐπιτροπή· Ἄρθρον 6. «Ὁμολογίαι τῆς ἐπὶ Κυβερνήτου συσταθείσης τραπέζης, πιστωτικὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια καὶ τὰ τούτοις ἐξομοιούμενα εἰσὶ δεκτὰ πρὸς ἀπότισιν τῶν μετὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ πεμπτημορίου ὑπολοίπων τεσσάρων πέμπτων τοῦ τιμήματος τοῦ ἐκποιηθέντος κτήματος. Ἐὰν διὰ τῆς ἀξίας τῶν γραμματίων τούτων δὲν ἐξοφλῆται ὁλοσχερῶς τὸ τίμημα, τὸ ὑπόλοιπον πληρόνεται τοῖς μετρητοῖς εἰς δέκα ἐτησίας ἴσας δόσεις κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2.»

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Γ. Πετιμεζᾶς.

§132Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἀπ’ ἀρχῆς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἐζήτησα τὸν λόγον, ἤμην καὶ εἶμαι ἐναντίας ἰδέας, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ παραδεκτὸν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καθ’ ὃν τρόπον ὑπεβλήθη, ἔχων ἰδίους λόγους, τοὺς ὁποίους ἤθελον ἀναπτύξει. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν, σέβομαι τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως καὶ δὲν λέγω τίποτε. Ἔρχομαι μόνον νὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 6 ἄρθρου τοῦ νὰ ἀπαλειφθῇ ὁλόκληρον τὸ ἐδάφιον τοῦ 5 ἄρθρου καὶ περιορισθῇ εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου. Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία μου. Ἠξεύρετε ὅτι 3 καὶ 4 ἑκατομμύρια γραμματίων φαλαγγιτικῶν καὶ ναυτικῶν κυκλοφοροῦσιν εἰς χεῖρας τρίτων. Τί πρόκειται ἡ Συνέλευσις διὰ τῆς παραδοχῆς τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου νὰ πράξῃ; νὰ καταστήσῃ τοὺς μὴ κτηματίας κτηματίας, τὴν γεωργικὴν τάξιν μάλιστα, ἥτις πένεται.....θέλει ἐπιτευχθῆ ὁ σκοπὸς αὐτῆς οὕτως; ἐγὼ σᾶς λέγω ὄχι. Ἀμέσως, Κύριοι, θὰ ἰδῆτε αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰς χεῖρας τὰ γραμμάτια αὐτὰ θὰ ἔλθωσιν εἰς ἐμπόριον, θὰ ἀγοράσωσι τὰς γαίας αὐτὰς, αἱ ὁποῖαι μένουν, καὶ εἶναι ἡ τελευταία ἐλπὶς τοῦ πτωχοῦ ἀνθρώπου. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία διάκρισις, ἥτις εἶναι δικαία δικαιοτάτη, ὅτι οἱ πρωτότυποι μόνον κάτοχοι τῶν γραμματίων νὰ δύνανται νὰ κάμωσι τοιαύτην χρῆσιν· καὶ ἠξεύρετε πόσον ἠγόρασαν τὰ γραμμάτια αὐτά; 20%. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, τὴν ἐκθέτω ἐνώπιόν σας καὶ τὴν ἀναφέρω εἰς τὴν συνείδησίν σας.

§133ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, εἶμαι ὅλως ἀντιθέτου γνώμης τοῦ προλαλήσαντος, καθόσον ἀφορᾷ τὰ γραμμάτια τὰ φαλαγγιτικὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν εἰς χεῖρας τρίτων, διότι, Κύριοι, ἂν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἐκδώσασα τὰ γραμμάτια ταῦτα, δεκτὰ εἰς ἀγορὰν δημοσίων γαιῶν καὶ φθαρτῶν κτημάτων, ἐκδώσῃ νόμον καθιστῶντα αὐτὰ ἄχρηστα, τότε ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη εἶναι κακῆς πίστεως. Τὰ γραμμάτια ταῦτα ἐξεδόθησαν βέβαια πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ πραγματοποιηθῶσι μίαν ἡμέραν· ὅταν σήμερον ἡ Κυβέρνησις δι’ ἑνὸς νόμου λέγῃ ὅτι ταῦτα δὲν εἶναι δεκτὰ τότε ψεύδεται ἐπισήμως. Κύριοι! τὰ γραμμάτια τὰ ὁποῖα ἀναφέρει τὸ 5 ἄρθρον εἶναι ὁμόλογα τῆς ἐπὶ Κυβερνήτου συσταθείσης τραπέζης καθὼς καὶ τὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια. Δὲν διέκρινεν ὅμως ὁ προλαλήσας ποῖα γραμμάτια ἐννοεῖ νὰ καταστήσῃ ἄχρηστα.

§134Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ φαλαγγιτικὰ καὶ τὰ ναυτικὰ γραμμάτια τὰ μὴ ἐλθόντα εἰς χεῖρας τρίτων.

§135ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καὶ τί θέλετε νὰ γίνουν τότε τὰ γραμμάτια αὐτά; ὅταν δὲν γίνωνται δεκτὰ ἐνταῦθα νὰ κατασταθῶσιν ἄχρηστα; διότι οἱ πρωτότυποι κάτοχοι αὐτῶν μὴ δυνηθέντες νὰ τὰ πραγματοποιήσωσιν, ἠναγκάσθησαν νὰ τὰ πωλήσωσιν εἰς κατωτέρας τιμάς; τί θέλετε τὰ γραμμάτια αὐτὰ νὰ γίνουν, χάρτης ἄγραφος; Μία Συνέλευσις δὲν νομοθετεῖ ποτὲ διὰ νὰ ἐκδικήσῃ πάθη, νομοθετεῖ ἀπονέμουσα δικαιοσύνην, νομοθετεῖ νόμους δυναμένους νὰ ἐφαρμοσθῶσιν εἰς πάντας ἀδιαφοροῦσα ποῖος θὰ κερδίσῃ ἢ μή. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἦλθον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος νὰ ὁμιλήσω, κατὰ παράβασιν ὡμίλησα ὑπερασπιζόμενος τὰ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐκδοθέντα γραμμάτια, διότι θεωρῶ ταῦτα ὅμοια μὲ τὰ ἐμπορικὰ συναλλάγματα. Ἔρχομαι ὅμως νὰ ὁμιλήσω ἐπί τινος ἑτέρου θέματος τὸ ὁποῖον δὲν ἀναφέρεται παντάπασιν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου, καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι δικαιότατον. Κύριοι, ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τῆς βασιλείας, ἀπὸ τὰς 3 ναυτικὰς νήσους καθ’ ἑκάστην ἤρχοντο ἐπιτροπαὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκ τῶν οἰκοκυραίων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 8 ὁλόκληρα ἔτη διετήρησαν τὸν ναυτικὸν πόλεμον, καὶ παρεκάλουν τὸν πεπτωκότα Βασιλέα καὶ τὴν τότε Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ναυτικῶν νήσων, τὸ ὁποῖον πάντοτε ὅλαι αἱ Συνελεύσεις τῆς Ἑλλάδος ἐθεώρησαν ὡς δάνειον ἐθνικὸν διὰ ψηφισμάτων ἰδιαιτέρων ὑπαρχόντων καὶ σήμερον. Αἱ ἀποζημιώσεις τῶν τριῶν ναυτικῶν νήσων, Κύριοι, μόνον ὑπὸ ταύτης τῆς Συνελεύσεως δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν. Ὅλαι αἱ ἄλλαι Συνελεύσεις ἅμα συνήρχοντο, μία τῶν πρώτων πράξεων ἦτο νὰ θεωρήσωσιν ὡς ἱερὰ τὰ χρήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξοδεύοντο παρὰ τῶν οἰκοκυραίων τῶν τριῶν ναυτικῶν νήσων. Διατὶ, ἄνευ τοῦ στόλου, ἄνευ τοῦ θαλασσίου πολέμου, ἦτο ἀδύνατον ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1821 νὰ προοδεύσῃ. Κύριοι, οὐδένα λανθάνει ὅτι ὅλοι οἱ μεγάλοι οἶκοι, οἱ ὁποῖοι διετήρησαν 10 καὶ 15 πλοῖα καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος, οἱ οἶκοι τῶν Τομπάζιδων, τῶν Μποτασαίων, τῶν Κουντουριωτῶν, τῶν Μεξαίων καὶ Βουδουραίων, πάντες ἀπωλέσθησαν, διότι ἐξώδευσαν καὶ τὸν τελευταῖον αὐτῶν ὀβολόν. Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον, Κύριοι, ἐξώδευσαν αἱ τρεῖς ναυτικαὶ νῆσοι φαίνεται σημειωμένον καὶ ἐκκαθαρισμένον εἰς τὰ βιβλία τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ ἐπὶ Καποδιστρίου ἐζητήθη καὶ πάντοτε ὑπῆρχεν ὑπ’ ὄψιν τῶν παρελθουσῶν κυβερνήσεων· ἡ ἀνέχεια καὶ μόνη ἐμπόδιζεν αὐτοὺς νὰ προβῶσιν εἰς ἓν περὶ τούτου μέτρον. Οὐχ ἧττον ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τοῦ ποσοῦ τούτου πληρώνει κατ’ ἔτος 200,000 δραχμὰς καὶ τοῦτο χρεωστεῖται εἰς τὴν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως τῆς ὁποίας ἀπετέλει μέλος ὁ Κ. Χρηστίδης κατὰ τὸ 1851, καὶ τὸ λέγω πρὸς τιμὴν τοῦ Κ. Χριστίδου, ὅτι εἶναι ὁ μόνος ἄνθρωπος ὅστις ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν νὰ δώσῃ ἓν ψυχίον ἐκ τοῦ ἄρτου τῆς τραπέζης τοῦ ἔθνους εἰς αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς οἰκοκυραίους. Ἡ πρόνοια αὕτη πολλὰς οἰκογενείας ἐπαρηγόρησε, Κύριοι, διότι μόνον 200,000 δραχμαὶ πληρόνονται. Ἐλυπήθην, Κύριοι, πολὺ, ὅταν εἶδον ὅτι μόναι αἱ ὁμολογίαι τῆς ἐπὶ Κυβερνήτου συσταθείσης τραπέζης λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν φθαρτῶν κτημάτων, περὶ δὲ αὐτῶν τῶν ἱερῶν χρημάτων οὐδεὶς γίνεται λόγος· καὶ ἐὰν αἱ ὁμολογίαι τῆς ἐπὶ Κυβερνήτου συσταθείσης τραπέζης θεωρῶνται ὡς καθαρισμένον ποσὸν, ἐγὼ δὲν ζητῶ νὰ θεωρηθῇ καὶ τὸ τῶν νήσων τὸ αὐτὸ, ἀλλὰ παρακαλῶ μόνον εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ γίνῃ τροπολογία, νὰ διαταχθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ συστήσῃ ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀπαιτήσεις τῶν τριῶν ναυτικῶν νήσων, καὶ τότε νὰ ἐκδώσῃ ὁμολογίας, αἱ ὁποῖαι νὰ ᾖναι δεκταὶ καὶ αὐταὶ ὡς καὶ αἱ ὁμολογίαι αἱ ἄλλαι εἰς ἀγορὰν φθαρτῶν κτημάτων· διὰ τοῦτο Κύριοι, φέρω, τὴν τροπολογίαν αὐτὴν «ὡς καὶ αἱ ἐκδοθησόμεναι ὁμολογίαι ἀπέναντι τῶν ὀφειλομένων πρὸς τὰς 3 ναυτικὰς νήσους».

§136ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μοὶ φαίνεται, Κύριοι, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον κατὰ τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι δεκτὰ εἰς ἀπότισιν τοῦ τιμήματος, ὄχι μόνον φαλαγγιτικὰ γραμμάτια καὶ τὰ τῆς τραπέζης τοῦ Κυβερνήτου, ἀλλὰ καὶ τὰ τούτοις ὅμοια, ἅμα λάβουν τοιοῦτον χαρακτῆρα, ὡς αἱ ἀπαιτήσεις τῶν νήσων, ὥστε νὰ δύνανται νὰ προσδιορισθῶσι καὶ νὰ ἐκδοθῶσιν ὁμολογίαι περὶ αὐτῶν. Ἕπεται ὅτι δι’ ἐκείνου τοῦ νόμου, ἂν ὑπάρχουν φθαρτὰ κτήματα ἐκποιήσιμα, θὰ γίνῃ πρόνοια, ὥστε καὶ αὐτὰ νὰ καταταχθῶσιν εἰς αὐτὴν τὴν τάξιν σήμερον, ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν προτείνῃ ὁ προλαλήσας, δὲν δύναται νὰ γίνῃ χρῆσις αὐτῶν, διότι δὲν ἐξηκριβώθησαν αὐτὰ τὰ χρήματα.

§137ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐκκαθαρισμένα, πληρώνει τόκους τὸ δημόσιον.

§138ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Καὶ ἰδοὺ, διότι δὲν εἶναι ἐκκαθαρισμένα, ἐγένοντο δοκιμασίαι ἐργασίας ἐκκαθαρισμοῦ εἰς διαφόρους ἐποχὰς, καὶ ἐπὶ Κυβερνήτου καὶ μετὰ ταῦτα· ὅταν δὲ προετάθη νὰ δοθῶσι προκαταβολαὶ, πρὶν ἢ γίνῃ ὁριστικὴ ἐκκαθάρισις, ἐλήφθη ὡς βάσις αὐτὴ ἡ ἐκκαθάρισις ὄχι ὡς ὁριστικὴ, διότι ἂν ἦτο ὡς ὁριστικὴ, ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ νόμος, ἀλλ’ οὔτε νόμος ἐπῆλθεν οὔτε οἱ ἔχοντες τὰς ἀξιώσεις παρεδέχθησαν ὅτι αἱ ἀξιώσεις περιορίζονται εἰς ἐκεῖνο τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Κυβερνήτου ἐξεκαθαρίσθη μὲ τὰς 200,000 δραχμῶν, δὲν ἕπεται ὅτι προεδικάσαμεν τὰς ἀξιώσεις αὐτάς. Αὐταὶ αἱ ἀξιώσεις μένουν εἰσέτι ὑπὸ ἐκκαθάρισιν ἕως ὅτου νὰ γίνῃ μία συναίνεσις ἢ μία πρότασις, ὅτι δὲν ἔχουν ἄλλας ἀξιώσεις εἰμὴ ἐκείνας, τὰς ὁποίας μέχρις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς εἶχον. Ἀφοῦ αἱ ὁμολογίαι δὲν ὑπάρχουν, καὶ ἀφοῦ δύναται νὰ γίνῃ πρόνοια, εἶναι περιττὸν, ὥστε ἀπὸ τοῦδε νὰ γίνῃ ὁποιαδήποτε προσθήκη, ἀφοῦ ἐμπεριέχεται εἰς τὰς λέξεις· «καὶ τὰ τούτοις ὅμοια.» Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ λέγω, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη δεικνύει δυσμένειαν εἰς τὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια, διότι θέλει μόνον οἱ πρωτότυποι νὰ δύνανται νὰ τὰ καθιστῶσι δεκτὰ, ὥστε νὰ περιορίζῃ τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἐνέργειαν τῶν γραμματίων· δὲν ἔχει βεβαίως εὐμένειαν, ἀλλὰ δυσμένειαν, τὴν αὐτὴν δυσμένειαν, ἡ ὁποία ἀνέκαθεν ἔγινεν ἡ αἰτία σχεδὸν τῆς ματαιώσεως αὐτῶν τῶν γραμματίων· τὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια ἀπ’ ἀρχῆς ἐγένοντο οὕτω πως, ὥστε ἡ πραγματοποίησις αὐτῶν ἦτο πραγματικῶς τοῦ Ταντάλου ἡ βάσανος, τὸ ἐργωδέστερον πρᾶγμα διὰ τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἡ πραγματοποίησις τῶν φαλαγγιτικῶν γραμματίων. Ἂν ὁ νομοθέτης ἤθελε σπεύσει νὰ εὐεργετήσῃ ἐκείνους, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπένειμε καὶ ἐχορήγησε τὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια, ἔπρεπε νὰ ἁπλοποιήσῃ τὸν τρόπον τῆς πραγματοποιήσεως αὐτῶν, καὶ νὰ τὰ καταστήσῃ δεκτὰ ἅμα ὑπῆρχον τὰ μέσα τῆς ἐκτελέσεως, δηλαδὴ ἅμα ὑπάρχουν ἐθνικαὶ γαῖαι, ἀλλὰ γνωρίζομεν εἰς πόσας μεγάλας, διατυπώσεις ὑποβάλλονται, καὶ μία μεγάλη διατύπωσις εἶναι, ὅτι αὐτὰ πρέπει νὰ πραγματοποιῶνται παρ’ ἐκείνου, εἰς τὸ ὄνομα τοῦ ὁποίου ἐξεδόθησαν· ἡ ἔννοια τοῦ Κ. πληρεξουσίου ἦτο νὰ καταστήσῃ γεωργὸν, γαιοκτήμονα ἐκεῖνον, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπενείμετο τὸ φαλαγγιτικὸν γραμμάτιον, ἀλλ’ ὅταν δὲν δύναται νὰ γίνῃ γαιοκτήμων αὐτὸς ὁ ἴδιος, δὲν δύναται νὰ δοθῇ εἰς τὸν γεωργικὸν βίον, πᾶσα τοῦ νομοθέτου θέλησις δὲν εἶναι ἄλλο, παρὰ ἕνας καταναγκασμὸς, τὸν ὁποῖον κάμνει, ἂν θέλετε, ὁ νομοθέτης νὰ μὴ καταναγκάσῃ καὶ νὰ μὴ εἴπῃ εἰς ἐμὲ, ὅστις δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ καλλιεργήσω ἓν κτῆμα, πρέπει νὰ εἴπῃ ὅτι αὐτὸ τὸ γραμμάτιον χρησιμεύει εἰς ἀπόκτησιν γῆς, ὄχι μόνον ὑπὲρ ἐκείνου πρὸς τὸν ὁποῖον δίδεται, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ ἐκείνου πρὸς τὸν ὁποῖον παραχωρεῖται· τὸ δικαίωμα τῆς ἐκχωρήσεως εἶναι τὸ πρῶτον, εἶναι ἡ πρώτη ἰδιότης εἰς πᾶν δικαίωμα. Θέλετε νὰ ἔχετε ἰδιοκτησίαν, τὸ πρῶτον γνώρισμα αὐτῆς εἶναι ὅτι δύνασθε νὰ τὴν ἐκποιήσητε, ὅτι δύνασθε νὰ εὕρητε τὴν ἀγοραίαν ἀξίαν της, διὰ τῆς ἐκχωρήσεως γίνεται πρακτικὸν, ὅταν θέλετε νὰ τὸ πραγματοποιήσῃ ἐκεῖνος μόνον ὑπὲρ τοῦ ὁποίου δίδεται, τότε ἄρχεται καταναγκασμὸς, θέλω νὰ σὲ κάμω γαιοκτήμονα, καὶ ὅταν δὲν ἦσαι εἰς κατάστασιν νὰ γίνῃς γεωργὸς, τότε ματαιοῦται τὸ φαλαγγιτικὸν γραμμάτιον, καὶ ὁ νομοθέτης οὕτως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δίδει διὰ τῆς μιᾶς χειρὸς, τὸ ματαιώνει διὰ τῆς ἄλλης.

§139Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις, Κύριε Πρόεδρε, (θόρυβος) δὲν ἠμποροῦν νὰ πάρουν τὰς ἐθνικὰς γαίας.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Χρηστίδης ἔχει τὸν λόγον. Ἂς παύσουν οἱ διάλογοι, Κύριοι, καὶ ὁ θόρυβος.

§141ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριοι! Δὲν θὰ λάβω τὸν λόγον, εἰμὴ δι’ ἓν καὶ μόνον ἀντικείμενον. Ἡ ἐπανάστασις ἡ μεγάλη ὀφείλεται ἀνεξαιρέτως εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας· κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ οἰκειοποιηθῇ, οὔτε δι’ ἑαυτὸν, οὔτε διὰ τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ μεγάλου τούτου ἀγῶνος. Οὐχ’ ἧττον ὅμως, Κύριοι, ὑπάρχουν μέρη, τὰ ὁποῖα ὑπέφερον περισσότερον καὶ ἄλλα ὀλιγώτερον· δὲν πιστεύω κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι καὶ αἱ νῆσοι ὑπέφερον μεγάλως, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον αὗται ἦσαν ὑποχρεωμέναι νὰ κατοικοῦν ἐπάνω εἰς πέτρας καὶ νὰ πολεμοῦν ἐντὸς ξύλων· ἦσαν ἠναγκασμέναι ν’ ἀγοράζουν καὶ τὸ ἅλας καὶ τὸν ἄρτον καὶ τὰ πάντα διὰ χρημάτων. Εἶναι βέβαιον, ὅτι, συνεπεία τῶν μεγάλων θυσιῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμαν αὗται αἱ νῆσοι, τῷ ὄντι ἔμειναν εἰς τοὺς πέντε δρόμους καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐθυσίασαν, καὶ αὐτοὶ ἀποθανόντες ἄφησαν εἰς χειροτέραν κατάστασιν τὰ ὀρφανά των. Αὐτὴ δὲν εἶναι μία ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν ἐκφράζω ἐγὼ, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν ἐκήρυξαν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ διὰ τῶν ψηφισμάτων ὅλαι αἱ ἐθνικαὶ Συνελεύσεις τῆς Ἑλλάδος, μὴ ἐξαιρουμένης μηδὲ τῆς παρούσης, διότι καὶ ἡ παροῦσα προχθὲς καὶ πρὸ μηνῶν ἀκόμη διώρισεν ἐπιτροπὰς, καὶ ἀπήτησε νὰ εἰσαχθῇ ψήφισμα, δυνάμει τοῦ ὁποίου θέλουν ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν ὅλαι αἱ θυσίαι τοῦ ἀγῶνος, καὶ θέλουν ἱκανοποιηθῆ οἱ ἔχοντες τοιαύτας. Ἔχετε μίαν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἐντὸς ὀλίγου θὰ σᾶς ὑποβάλῃ, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, ἓν ψήφισμα, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ συμπεριληφθοῦν καὶ αἱ ναυτικαὶ νῆσοι. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος τῶν Σπετσῶν ἔκαμε πρότασιν, ὅτι εἶναι καλὸν καὶ δίκαιον, ἐκεῖ, ὅπου ἐπιτρέπεται νὰ ᾖναι δεκτὰ εἰς ἀγορὰν τῶν ἐθνικῶν γαιῶν τὰ ὁμόλογα τῆς τραπέζης τοῦ Κυβερνήτου, τὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια καὶ τὰ ἄλλα, νομίζω, ὅτι δύνανται δικαίως νὰ συγκαταλεχθῶσι καὶ αὐτὰ τὰ γραμμάτια. Τὰ ὀφειλόμενα εἰς ἄλλους εἶναι διαφόρων εἰδῶν, τῶν νήσων ὅμως εἶναι σχεδὸν καθαρισμένα. Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Ἀθηνῶν, Κύριος Καλλιγᾶς, εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀκόμη καθαρισμένα ἐν μέρει, καὶ δικαίως. Ἀλλὰ μάθετε, ὅτι αὐτὰ τὰ χρέη ἀπὸ τὰ τριάκοντα τρία τὸ τότε ὑπουργεῖον, ἅμα ἦλθεν ἡ Βασιλεία ἠθέλησε νὰ τὰ τακτοποιήσῃ, καὶ ἔγεινε πρότασις ἀπὸ τὸν Κύριον Μαυροκορδᾶτον, τότε ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τῆς μὲν Ὕδρας νὰ ἀναγνωρισθοῦν μὲ ἐλάττωσιν 25%, μὲ 35, νομίζω, τῶν Σπετσῶν, μὲ 40 τόσα τῶν ἄλλων· ἀλλὰ οἱ ἰδιοκτῆται δὲν ἐδέχθησαν καμμίαν συγκατάβασιν, καὶ δικαίως· Κύριοι, εἶπον, ὅτι ἡμεῖς κατεβάλαμεν χρήματα, καὶ ἂν μόνον τὸν τόκον λάβητε ὑπ’ ὄψιν, θὰ εἴδητε, ὅτι ἔχομεν νὰ λάβωμεν περισσότερα. Τί θέλετε σήμερον νὰ τοὺς εἴπωμεν, ὕστερον ἀπὸ 30 χρόνους; Καὶ ἐπὶ ὑποθέσει, ὅτι παρεισέφρυσε μία μικρὰ προσθήκη, ὄχι εἰς ὅλους, ἀλλὰ εἰς τινας τῶν τότε ἀγωνιστῶν, σήμερον θέλετε ἰδεῖ, ὅτι αὐτοὶ δὲν ζητοῦν νὰ λάβουν δεκαπλάσια, ὡς πρέπει, ἀλλὰ μόνον ν’ ἀναγνωρισθοῦν τὰ χρέη ἐκεῖνα, ὅπως τὰ ἀνεγνώρισαν αἱ κοινότητες· καὶ γνωρίζετε, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ ἀγῶνος αἱ κοινότητες ἦσαν ἀρχαὶ καθεσταμέναι, ἔχουσαι ἐπιῤῥοὴν καὶ δύναμιν ἠθικήν· καὶ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν δημοσίᾳ, ὅτι, ἐὰν ᾖναι ὀρθοὶ οἱ λογαριασμοὶ τοῦ ἀγῶνος, εἶναι ὀρθότατοι οἱ λογαριασμοὶ τῆς νήσου Ὕδρας, Πετσῶν καὶ Ψαῤῥῶν. Τὸ ποσὸν ὅλον αὐτῶν ἀναβαίνει εἰς 18,000,000· τίποτε ὀλιγώτερον, τίποτε περισσότερον· καὶ αἱ νῆσοι δὲν ζητοῦν βέβαια παρὰ τὸ κεφάλαιον. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ βραδύνῃ ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις θὰ διορισθῇ νὰ ἐκδώσῃ αὐτοὺς τοὺς τίτλους. Λοιπὸν, νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ προστεθῇ μία φράσις εἰς τὸν νόμον τοῦτον, ὅτι, «Ἐπίσης εἶναι δεκτὰ καὶ γραμμάτια ἢ τίτλοι, ἐκδοθησόμενοι τῶν Ναυτικῶν νήσων.»

§142ΔΡΟΣΟΣ. (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἱερότητα τῶν χρεῶν τῶν Ναυτικῶν νήσων· ὅσοι μάλιστα ἐξ ἡμῶν εἴχομεν τὴν τύχην νὰ εἴμεθα μάρτυρες τῶν μεγάλων θυσιῶν τῶν οἰκογενειῶν τῶν Ὑδραίων, τῶν Σπετσιωτῶν καὶ Ψαῤῥιανῶν αἰσθανόμεθα περισσότερον τὴν ἱερότητα αὐτῶν τῶν χρεῶν. Ἀλλὰ δὲν ἐλήφθη φροντὶς περὶ αὐτῶν. Πρῶτος ὁ καταβὰς τοῦ βήματος Κύριος Χρηστίδης ἔφερε τὴν πρότασιν ἐνώπιον τῶν Βουλευτικῶν Σωμάτων, καὶ διὰ τοῦτο τὸν συγχαίρομεν, τότε ἀπεφασίσθη νὰ δίδωνται 200,000 δραχμῶν ἀπέναντι τῶν θυσιῶν τῶν Ναυτικῶν νήσων, αἱ ὁποῖαι προσδιωρίσθησαν εἰς 20 ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ὅταν ὁ Κύριος Χρηστίδης ὑπέβαλε τὴν πρότασιν αὐτὴν, ὁ νόμος, ὅστις ὥρισε νὰ δίδωνται αἱ 200,000, ὥρισε προσέτι νὰ διορισθῇ μία ἐπιτροπὴ, ἥτις νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὰ ὀφειλόμενα πρὸς τὰς ναυτικὰς νήσους. Ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ δυστυχίαν δὲν διωρίσθη εἰσέτι· εἶναι μία μεγάλη παράλειψις. Αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην τοῦ ταχέος διορισμοῦ τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, καὶ τότε, ὅταν ἐκκαθαρισθῶσι καὶ κηρυχθῶσιν ὁριστικὰ τὰ χρέη πρὸς τὰς νήσους αὐτὰς, θὰ ἐκδοθῶσι γραμμάτια, καὶ, σύμφωνα μὲ τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Καλλιγᾶ, θὰ ᾖναι δεκτὰ καὶ αὐτά.

§143ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Καὶ τὰ τούτοις ὅμοια.

§144ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Διὰ τί τάχα νὰ μὴ τὰ ἀναφέρωμεν ῥητῶς;

§145ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀντικείμενον τῶν φαλαγγιτικῶν γραμματίων, θὰ ἐκφράσω γνώμην, ἥτις ἴσως φανῇ παράδοξος, ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν παραδοχὴν φαλαγγιτικῶν γραμματίων. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὑπάρχει ἓν συμφέρον μεγαλεῖτερον, ἡ ἀνόρθωσις τῆς δημοσίας πίστεως. Τὰ γραμμάτια ταῦτα ἐξεδόθησαν εἰς φαλαγγίτας, καὶ μετὰ ταῦτα ἐπετράπη νὰ τὰ ἐκποιῶσι· περιῆλθον εἰς χεῖρας τρίτων καλῇ τῇ πίστει, ἦσαν δεκτὰ μέχρι τῆς σήμερον καὶ εἰς τὴν ἐκποίησιν φθαρτῶν κτημάτων. Πῶς θέλομεν τώρα τὰ ἀπαγορεύσωμεν εἰς τὸ ἑξῆς τὴν παραδοχήν των εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν φθαρτῶν κτημάτων; Μὴ σᾶς τρομάζῃ ὅμως, Κύριοι, τὸ ποσόν. Ἐξεδόθησαν γραμμάτια φαλαγγιτικὰ 10 περίπου ἑκατομμυρίων· ἐξ αὐτῶν ἐσυμψηφίσθησαν εἰς ἀγορὰν ἐθνικῶν χρημάτων καὶ εἰς παλαιὰ χρέη μέχρις 8 ἑκατομμυρίων, ἴσως καὶ πλέον· ὥστε τὰ ὑπολειπόμενα εἶναι μόλις 2 ἑκατομμύρια· τὰ δὲ ὀφειλόμενα ἐκ τῆς Τραπέζης τοῦ Κυβερνήτου δὲν ὑπερβαίνουσι τὰς 50 χιλιάδας· διὰ τοῦτο συμφωνῶ καὶ ὑποστηρίζω τὴν γνώμην τοῦ Νομοσχεδίου.

§146ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν, Κύριε Πρόεδρε.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν θέλῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§148ΟΔΥΣΣΕΥΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Θέλομεν, μάλιστα· πρόκειται περὶ περιουσίας, Κύριε Πρόεδρε.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Παντολέων ποίας γνώμης εἶναι, ὑπὲρ ἢ κατά; Ὁ Κύριος Παντολέων ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος.

§150ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν, Κύριε Πρόεδρε, ἐρωτήσατε τὴν Συνέλευσιν.

§151ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Δύω λέξεις, Κύριοι, θὰ σᾶς εἴπω μόνον.

§152ΠΟΛΛΟΙ. Ἐρωτήσατε, Κύριε Πρόεδρε, τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν ἐφωτίσθη.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἀκούσωμεν καὶ τὰς ἄλλας γνώμας. Ὁ Κύριος Παντολέων θὰ ὑποβάλῃ μίαν τροπολογίαν.

§154ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πέντε ἄνθρωποι θὰ πάρουν ὅλα τὰ κτήματα τῆς Ἑλλάδος;

§155ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Δὲν θέλω ἀντικρούσει διόλου τὰ δικαιώματα τὰ ἱερὰ τῶν ἀγωνιστῶν· σημειώσατε δὲ, ὅτι καὶ τὰ δικαιώματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ πραγματοποιήσωμεν διὰ τῶν φαλαγγιτικῶν γραμματίων, εἶναι καὶ αὐτὰ δικαιώματα αἵματος, καὶ προσέτι τὰ δικαιώματα τῶν ἐχόντων γραμμάτια τῆς Τραπέζης, τῆς ἐπὶ τοῦ ἀοιδίμου Κυβερνήτου εἶναι καὶ αὐτὰ ἱερὰ, διότι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐν καιρῷ μεγάλων ἀναγκῶν τῆς πατρίδος συνεισέφεραν μεγάλα. Λοιπὸν τὰ δικαιώματα τῶν Νήσων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἱερὰ, δύνανται νὰ ἐπιφυλαχθοῦν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται μία μεγάλη ἀμφισβήτησις περὶ τῶν φαλαγγιτικῶν γραμματίων, καὶ τῶν γραμματίων τῆς Τραπέζης τοῦ Κυβερνήτου, περὶ τῆς ὁποίας ἔγειναν εὐμενεῖς καὶ δυσμενεῖς προτάσεις ἐκ μέρους τῶν προλαλησάντων, ἡ δυσμένεια, ἥτις ἔγεινε, δὲν εἶναι διὰ τὰ γραμμάτια, διὰ τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ διὰ τὰ πρόσωπα. Τί λέγουν; Κανεὶς δὲν ἀμφισβητεῖ τὴν ἱερότητα τῶν γραμματίων τῶν φαλαγγιτικῶν, οὔτε τῶν τῆς Τραπέζης τοῦ Κυβερνήτου· ἀλλὰ τί ἀμφισβητοῦν; ὅτι δὲν θὰ παρουσιασθοῦν οἱ δικαιοῦχοι, ἀλλ’ οἱ ἔμποροι, οἱ τρίτοι, οἱ ὁποῖοι τὰ ὠφελήθησαν πρὸς 20, 30 καὶ 40%· (θόρυβος). Ἐδῶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι ἐλεύθερος ὁ λόγος· ὅταν ἀφαιρῆται ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου, δὲν κάμνομεν τίποτε· ἀκούσατε μίαν γνώμην ταπεινήν. Ἐπειδὴ τὸ Νομοσχέδιον παραδέχεται τὸ ⅕ εἰς μετρητὰ, τὰ δὲ ἄλλα ⅘ εἰς φαλαγγιτικὰ γραμμάτια καὶ τῆς Τραπέζης τοῦ Κυβερνήτου, πολλοὶ τῶν Κυρίων συναδέλφων μας ἐζήτησαν νὰ ἐξομοιώσωσιν εἰς τοῦτο τὰ δικαιώματα τῶν Νήσων, διότι καὶ αὐτὰ εἶναι ἱερά· ἀλλ’ ἐπειδὴ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐπὶ τῆς πεπτωκυίας δυναστείας δὲν ἠδυνήθησαν νὰ πραγματοποιήσωσι τὰ γραμμάτιά των, ἐδίδετο ἓν γραμμάτιον εἰς ἕνα δυστυχῆ γέροντα διὰ 5 χιλιάδας, ἀλλὰ ποῖος τὸ πραγματοποιεῖ; ἔμβαινεν εἰς μίαν δημοπρασίαν, ὅπου δὲν ἠμποροῦσεν αὐτὸς νὰ ἀνθέξῃ εἰς συναγωνισμὸν μὲ ἄλλους, λοιπὸν ἀναγκάζεται ὁ δυστυχὴς νὰ τὸ ἐκποιήσῃ μὲ ἐκπεσμὸν 20 καὶ 40%. Τὸ συμφέρον τὸ ἔχουν οἱ κερδοσκόποι, ἀλλὰ κανεὶς νόμος δὲν γίνεται, ὅστις νὰ μὴ ἔχῃ τὰ ἀτοπήματα, ἀλλὰ θεωροῦνται τὰ ὀλιγώτερα. Πρὸ ὀλίγου ἐξηγήσαμεν τὸν Νόμον, τὰ 20% νὰ καταμετρῶνται εἰς τὸν πλειστηριασμὸν, ἀνελάβομεν μίαν ἀσφάλειαν. Τώρα ἡ ἀσφάλεια ἀφ’ ἑνὸς καὶ ὁ ὁρισμὸς τοῦ συναγωνισμοῦ ἀφ’ ἑτέρου πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς ἰσοστάθμισιν. Λοιπὸν διὰ νὰ σεβασθῶμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας, τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, τὴν κυκλοφορίαν τῶν κεφαλαίων, ἠκούσατε πολλοὺς συναδέλφους μας, λέγοντας, ὅτι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι κατέβαλαν κεφάλαια, ὅτι εἶχον τόκους. Λοιπὸν διὰ νὰ σεβασθῶμεν ὅλα αὐτὰ, ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι δυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν ἓν ποσὸν διὰ τὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια καὶ τῆς τραπέζης τοῦ Κυβερνήτου, κατὰ τὸ ½, κατὰ τὸ ⅓. Σεβόμενοι τὰς ἰδιοκτησίας τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατέθεσαν τὰ χρήματά των, δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τῶν μὲν δικαιούχων τὰς ὁμολογίας καὶ τὰ γραμμάτια ἀμέσως, καὶ νὰ δικαιωθοῦν οἱ ἀγωνισταὶ, καὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἰς μεγάλους κινδύνους τῆς πατρίδος κατέθεσαν τὸν ὀβολόν των, οἱ δὲ ἔχοντες αὐτὰ, εἴτε ἐκ δωρεᾶς, εἴτε ἐξ ἀγορᾶς, ἐκεῖνοι νὰ ἦναι δεκτοὶ μόνον κατὰ τὸ ⅓. Τοιουτοτρόπως καὶ αὐτοὺς δὲν ἀποπέμπομεν, καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν σεβόμεθα καὶ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου ἱκανοποιοῦμεν.

§156ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐπαρουσιάσθησαν, Κύριοι, δύο προτάσεις, ἡ μία τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου Σπετσῶν, τὸ νὰ ἐκδοθῶσι γραμμάτια ἀντιπροσωπεύοντα τὸ χρέος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπέναντι τοῦ ὁποίου πληρόνομεν 200 χιλ. δραχμῶν, καὶ τὰ γραμμάτια ταῦτα νὰ ἦναι δεκτὰ, ὅπως τὰ φαλαγγιτικὰ καὶ τὰ ὁμόλογα τῆς τραπέζης τοῦ Κυβερνήτου. Δευτέρα πρότασις, τὴν ὁποίαν θεωρῶ σπουδαιοτέραν, εἶναι ἡ ἀντίῤῥησις ὅτι τὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια δὲν πρέπει νὰ ἦναι δεκτὰ παρὰ μόνον (θόρυβος).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθίσατε, Κύριοι, ἡσυχάσατε, παρακαλῶ.

§158ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὰ γραμμάτια, λέγω, τὰ φαλαγγιτικὰ δὲν πρέπει νὰ ἦναι δεκτὰ παρὰ μόνον ἀπὸ τοὺς πρώτους κατόχους, δηλ. ἀπὸ ἐκείνους, ἐπ’ ὀνόματι τῶν ὁποίων ἐξεδόθησαν. Προσέξατε πολὺ, Κύριοι, διότι ἂν παραδεχθῆτε τὸ τοιοῦτον, βεβαιωθῆτε ὅτι ἰσοδυναμεῖ μὲ μίαν δήμευσιν, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ κάμῃ ἡ Συνέλευσις τῆς περιουσίας τῶν πολιτῶν. Εἶναι, λέγω, μία δήμευσις, διότι αὐτὰ τὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια ἐξεδόθησαν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ πραγματοποιηθῶσιν εἰς χρήματα· σήμερον τὶ λέγουν; τὰ κτήματα νὰ τὰ πωλήσωμεν, ἀλλὰ νὰ μὴ δεχθῶμεν τὰ γραμμάτια, δηλαδὴ τὴν ὑποθήκην ἐπὶ τῆς ὁποίας ὑπάρχουν ἐγγεγραμμένα. Τοιαύτην ἀρχὴν, Κύριοι, θέλουν νὰ καθιερώσουν· καὶ μὲ ὡραίας λέξεις μόνον θέλομεν νὰ ἀποκτήσωμεν πίστιν! πῶς τοῦτο; ὅταν μία Συνέλευσις λέγῃ, ὅτι ἡ ὑποθήκη, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἐγγεγραμμένην ἐπὶ τοῦ δεῖνα κτήματος, τὴν ἀκυροῦμεν, ἀλλὰ τὸν ἔχοντα τὴν ὑποθήκην δὲν τὸν ἀναγνωρίζομεν; Τοῦτο θέλετε νὰ πράξητε, ὡς νὰ εἴχατε μίαν ὑποθήκην ἑνὸς κτήματος, πωλεῖτε αὐτὸ, πηγαίνει ὁ δανειστὴς νὰ λάβῃ τὰ χρήματα, καί δὲν τοῦ τὰ δίδουν. Εἶναι ὀρθὸν τοῦτο; εἶναι δίκαιον; Τὰ γραμμάτια ταῦτα τίνι τρόπῳ μετεβιβάσθησαν εἰς ἄλλους τρίτους; ἴσα ἴσα ἀδείᾳ τῆς Κυβερνήσεως· ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἐξέδωκε τὰ γραμμάτια ταῦτα, εἶπεν ὅτι εἶναι δεκτὰ δι’ ἀγορὰν κτημάτων, αὐτὴ ἡ ἰδία, θέλουσα νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ἀπαίτησιν τοῦ κατόχου τοῦ γραμματίου, ὅστις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκποιήσῃ τὸ γραμμάτιον, διότι δὲν ἦτο τὸ ἔργον του νὰ γείνῃ κτηματίας, ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ἐπιτρέπεται νὰ δοθῇ τὸ γραμμάτιόν του εἰς τὸν τρίτον· ὁ δὲ τρίτος λοιπὸν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀδείας τῆς Κυβερνήσεως, ἔγεινεν ἀγοραστὴς τοῦ γραμματίου. Τώρα λοιπὸν εἰς αὐτὸν τὸν κάτοχον καλῇ τῇ πίστει μιᾶς ὁμολογίας τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἴπωμεν ὅτι, δὲν σὲ ἀναγνωρίζομεν, διότι πρόκειται νὰ πωλήσωμεν τὸ κτῆμα, καὶ νὰ μὴ ᾖναι δεκτός! Ἀλλὰ, Κύριοι, μὴ νομίζετε, ὅτι εἶναι γενικὸν τὸ πλεονέκτημα τῶν κατόχων τῶν γραμματίων τούτων· προσέξατε, Κύριοι, διότι δὲν εἶδον νὰ τὸ ἀναφέρουν μέχρι τοῦδε. Ἡ ἐκποίησις τῶν φθαρτῶν τούτων κτημάτων νὰ γίνῃ ὑπὸ τὸν ὅρον 20% νὰ πληρωθοῦν τοῖς μετρητοῖς, καὶ τὰ ἄλλα 80% νὰ πληρωθῶσιν ἐν διαστήματι 10 ἐτῶν ἀτόκως. Ὁ κάτοχος τῶν γραμματίων παρουσιαζόμενος διὰ νὰ ἀγοράσῃ ἓν κτῆμα, θὰ πληρώσῃ καὶ αὐτὸς ἐπίσης τὸ 20% εἰς μετρητὰ, τὸ δὲ ὑπόλοιπον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ πληρώσῃ ἐντὸς 10 ἐτῶν ἀτόκως· αὐτὸς ὅμως ὅστις ἔχει τὸ γραμμάτιον ὑποχρεοῦται νὰ τὸ πληρώσῃ ἀμέσως, τουτέστι θὰ ὠφεληθῶμεν, διότι εἶναι τὸ γραμμάτιον πρὸς 30 καὶ 40%, ἀλλὰ θὰ στερηθῇ τῆς ὠφελείας τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ὁ ἄλλος, ὅστις θὰ πληρώσῃ ἐντὸς 10 ἐτῶν. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι δὲν ἔχει πλεονεκτήματα μεγάλα· μὴ ἀμφιβάλλητε ὅτι πολλοὶ καί τοι κάτοχοι ὄντες τῶν γραμματίων θὰ προτιμήσωσι νὰ πληρώσωσι τὸ κεφάλαιον ἀτόκως εἰς διάστημα 10 ἐτῶν, παρὰ νὰ δώσωσι γραμμάτια. Μὴ τὸ θεωρεῖτε λοιπὸν μέγα πρᾶγμα· εἶναι ἀσήμαντον· εἶμαι βεβαιότατος, ὅτι ἕνας, ὅστις θελήσῃ λογικῶς νὰ κάμῃ τὸν λογαριασμὸν, θὰ προτιμήσῃ νὰ πληρώσῃ τὸ κεφάλαιον ἀτόκως ἐν διαστήματι 10 ἐτῶν, παρὰ διὰ γραμματίων. Μὴ μεγαλύνετε λοιπὸν τὸ πρᾶγμα, δὲν εἶναι σημαντικόν.

§159ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Εἶναι.

§160ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἔλθετε δι’ ἀριθμῶν νὰ τὸ ἀποδείξητε, Κ. Πετμεζᾶ· εἶμαι βέβαιος, ὅταν ὁ Κ. Χρηστίδης παρεχώρησε τὰς 200,000 δραχμὰς διὰ τὰς ναυτικὰς νήσους, ταὐτοχρόνως, διότι τὸ ἔκαμε μισὸν τὸ ἔργον, ταὐτοχρόνως ὥριζε καὶ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἀντιπροσωπεύουν, καὶ ἑπομένως ἐξέδιδεν ὁμολογίας, τὰς ὁποίας σήμερον προτείνει ὁ Κ. Χρηστίδης νὰ ἐκδοθῶσιν, ὑποθέτω, ὡς εἶπε, 20,000,000, πρὸς 1%, 200 χιλ. Ἐὰν αὐταὶ ἐξεδίδοντο, καὶ οἱ κάτοχοι τῶν ὁμολογιῶν, ἔχοντες συμφέρον καὶ ἀνάγκην, μετεβίβαζον τὰς ὁμολογίας αὑτῶν εἰς τρίτους, τίς ἤθελε τὰς πραγματοποιήσει κάτω τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας; Σήμερον εἶμαι βέβαιος, ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, ἐὰν αἱ ὁμολογίαι ἦσαν ἐκδεδομέναι, ἤθελεν εἰπεῖ νὰ μὴ ᾖναι δεκταί. Τί σημαίνει, Κύριοι, ἢ εἶναι κάτοχος ὁ ἴδιος ἢ τὸ μετεβίβασε τὸ Γραμμάτιον; Εἰς τὰς συναλλαγὰς μεταξὺ δύο προσώπων, βεβαιωθῆτε ὅτι ἐὰν δὲν εὑρίσκουν καὶ τὰ δύο τὰ συμφέροντά των, δὲν ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ χώραν καμμία συνδιαλλαγή. Ὁ πωλητὴς ἐὰν δὲν εὕρῃ ὅ,τι ἐπιζητεῖ, καθὼς καὶ ὁ ἀγοραστής, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ οὔτε πώλησις οὔτε ἀγορά. Ἑπομένως, ἐὰν πολλοὶ κάτοχοι μετεβίβασαν τὰ Γραμμάτια, διότι εὗρον τὸ συμφέρον των, εἶναι λόγος εἰς τὸ νὰ μὴ δεχθῶμεν τὸ γραμμάτιον ἀπὸ τὸν δεύτερον παρὰ ἀπὸ τὸν πρῶτον; Τότε κηρύττεσθε ἐναντίον τῶν συναλλαγῶν. Σήμερον εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἔχουν ὁμολογίας δημοσίου χρέους, καὶ τὰς ἐκδίδουν ἀλλὰ κατὰ τὰς μεταπωλήσεις λαμβάνουν 50, 70%. Σήμερον τὸ δάνειον τῆς Γαλλίας τὸ πωλεῖται 66%, καὶ μεθαύριον ὅτε θὰ ἐκδώσουν τὸ δάνειον τῶν 300 ἑκατομ. θὰ πωλῆται πρὸς 65%, μεθαύριον, ἐὰν γίνουν πόλεμοι, ἢ ἄλλοι κίνδυνοι εἰς 50%, καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ τὰς δεχθῇ, διότι ἀλλέως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ πίστις οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε εἰς τοὺς ἰδιώτας. Διὰ τοῦτο συνιστῶ πολὺ εἰς τοὺς πληρεξουσίους τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι εἶναι σπουδαῖον, ἐκτὸς τῆς ἀδικίας τῆς γενομένης. Μὴ πιστεύσατε ποτὲ ὅτι οἱ ἄνθρωποι θὰ βάλουν βάσιν εἰς τὰς ὁμολογίας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Ὀδυσσέως ἔχει τὸν λόγον.

§162Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἔφερον τὴν πρότασιν· ἐπίστευον ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως οὐδεὶς ν’ ἀντιτείνῃ κατὰ τῆς προτάσεως, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀνεπτύχθην· φρονῶ ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα ν’ ἀναπτυχθῶ ἐπὶ τῆς προτάσεως.

§163ΤΙΝΕΣ. Ἔπειτα.

§164Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Ἄλλοτε, Κύριοι, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς μικροῦ πόρου τοῦ δημοσίου ἔβλεπον πραγματικῶς τὸν Κ. Κεχαγιᾶν, ἐξημμένον, ὅτι θέλουν ν’ ἁρπάσωσι τὸν δημόσιον πλοῦτον, ὅτι εἶναι ἡ καταστροφή του, καὶ σήμερον ἐνῷ πρόκειται πραγματικῶς περὶ καταστροφῆς τοῦ δημοσίου πλούτου, διότι ἐὰν πραγματοποιήσητε αὐτὰς τὰς ὁμολογίας, τὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια, τὰ ναυτικὰ, καὶ τοῦ Κυβερνήτου, κανὲν λεπτὸν δέν θὰ μείνῃ εἰς τὸ Ταμεῖον, διότι ἠγόρασαν γραμμάτια πρὸς 60 καὶ 80 καὶ 30%, τὰ ὁποῖα ὀφείλετε νὰ τὰ πραγματοποιήσητε (θόρυβος). Λυποῦμαι βλέπων σήμερον τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἔρχεται, ὄχι νὰ ὑπερασπισθῇ τ’ ἀληθῆ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, ὄχι νὰ προστατεύσῃ τὰ δικαιώματα τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ νὰ προστατεύσῃ συμφέροντα φίλων του. Ἡ δημοσία πίστις εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν αὐτῶν τῶν φαλαγγιτικῶν Γραμματίων συνίσταται εἰς τὸ νὰ βελτιώσητε τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ φαλαγγιτικῶν Γραμματίων, εἰς τρόπον, ὥστε αὐτὰ νὰ γίνωσιν ἐκτελεστέα ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς γῆς, διότι αὐτὸ εἶναι ὁ προορισμός των· δὲν ἐξεδόθησαν διὰ νὰ τὰ δίδωμεν εἰς χρέη ἀπέναντι τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου· διότι ἐὰν αὐτὸς ἦτον ὁ σκοπὸς, ἔπρεπε νὰ τὰ δίδωμεν ἀπέναντι τῶν χρεῶν ὅσα χρεωστοῦμεν. Ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ δημόσιον μέχρι τοῦδε ἦτο κακῆς πίστεως, καὶ κακῆς πίστεως διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν αὐτῶν τῶν Γραμματίων, τῶν Κρητικῶν Γραμματίων, τῶν ὁμολογιῶν τοῦ Κυβερνήτου· ἀφ’ ἑτέρου ὅμως οἱ νομομαθεῖς, οἱ οἰκονομολόγοι, παρενέβαλον τοιαῦτα προσκόμματα, ὥστε νὰ κατασταθοῦν αὐτὰ τὰ γραμμάτια ἄχρηστα· ἡ δημοσία πίστις δὲν συνίσταται, ὅταν πρόκηται νὰ ἐκποιήσωμεν αὐτὰ τὰ κτήματα, νὰ δώσωμεν αὐτὰς τὰς ὁμολογίας, αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν ὑπὸ ἕνα ἄλλον σκοπόν. Ἡ καλὴ πίστις εἶναι, ὅταν ἕνας ὑπουργὸς ᾖναι ἱκανὸς, καὶ σᾶς λέγῃ, Κύριοι, διὰ νὰ κατασταθῇ ἡ δημοσία πίστις, διὰ νὰ πραγματοποιηθοῦν αὐτὰ τὰ Γραμμάτια, πρέπει νὰ διορθώσητε τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία καθιστᾷ ἀνεκτέλεστα τὰ γραμμάτια αὐτά· Ἐδὼ εἶναι ἡ καλὴ πίστις, ἡ καλὴ προαίρεσις ἑνὸς ὑπουργοῦ, καὶ ὄχι νὰ θέλῃ αὐτὰ τὰ γραμμάτια τὰ φαλαγγιτικὰ, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν διὰ νὰ πραγματοποιηθοῦν εἰς ἐθνικὰς γαίας, νὰ τὰ φέρῃ πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐθνικῶν κτημάτων· εἶναι διάταξις εἰς τὸν νόμον τὸν φαλαγγιτικὸν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξωσι γαῖαι πρώτης ποιότητος. Γνωρίζω μίαν δίκην κατὰ τοῦ Γιατράκου· ὁ Μητσάκης ἐνυμφεύθη τὴν κόρην τοῦ Γιατράκου, ἔχει ὁμολογίας, ἀλλὰ τὸ δημόσιον παρενέβαλε τοσαῦτα προσκόμματα... (θόρυβος). Βλέπετε λοιπὸν, ἐὰν παραδεχθῆτε τὴν πληρωμὴν τῶν φαλαγγιτικῶν αὐτῶν γραμματίων, τί θὰ συμβῇ; Θὰ συμβῇ, ὥστε τὸ δημόσιον δὲν θὰ εἰσπράξῃ τίποτε (θόρυβος). Σᾶς εἶπε προσέτι ὁ Κ. Κεχαγιᾶς, καὶ ὁ Κ. Καλλιγᾶς, ὅτι ἐὰν ἐμποδίσητε τὸν περιορισμὸν τῆς μεταβιβάσεως, εἰς τρίτον πρόσωπον, ἐὰν δὲν τὰ κάμητε δεκτὰ, θὰ περιορίσητε τὴν συνδιαλλαγήν· ἀλλὰ, Κύριοι, ἐὰν αὐτὸ ἦτο ἀληθὴς πεποίθησις αὐτῶν τῶν Κυρίων, ἔπρεπε νὰ προλάβωσι καὶ μίαν ἄλλην περίπτωσιν, ἐκείνην τὴν ὁποίαν γνωρίζουν, ὅτι αὐτὰ τὰ γραμμάτια μεταβιβάζονται ἀπὸ τὸν ἕνα εἰς τὸν ἄλλον μὲ 50% (θόρυβος). Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ πρόθεσις αὐτῶν δὲν εἶναι εἰλικρινής. Αὐτὰ τὰ γραμμάτια, ἐνῷ λέγουν, ὅτι ἠγοράσθησαν πρὸς χιλίας δραχμὰς, ἠγοράσθησαν μόνον πρὸς 500 ἢ 600, λοιπὸν τὸ δημόσιον ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ ἐνέχεται καὶ ὄχι ὡς πρὸς τὸ ὅλον, (θόρυβος).

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι, δὲν εἶναι συζήτησις αὐτὴ, μὲ συγχωρεῖτε!

§166ΟΔΥΣΣΕΥΣ. Γνωρίζω, ὅτι ὅλαι αὗται αἱ ὁμολογίαι πρέπει νὰ ἐκπληρωθῶσι διὰ τὴν καλὴν πίστιν, ἀλλὰ νὰ ἐκπληρωθῶσι συμφώνως μὲ τὸν προορισμὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐξεδόθησαν. Προτείνω δὲ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν παραδεχθῇ ἡ Συνέλευσις τὰ φαλαγγιτικὰ αὐτὰ γραμμάτια, νὰ τὰ παραδεχθῇ μόνον ὡς πρὸς τὴν τελευταίαν δόσιν· τὰς τέσσαρας νὰ τὰς πληρώσωσιν εἰς μετρητὰ, τὴν δὲ πέμπτην εἰς γραμμάτια.

§167ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἔκλεισεν ἡ συζήτησις. Θὰ θέσω τὰ ζητήματα. Ἐκ τῆς συζητήσεως προκύπτουν τὰ ἑξῆς ζητήματα· Ὁ Κύριος Πετιμεζᾶς προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ 5 ἄρθρου, καθισταμένου ἤδη ἕκτου. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ εἰσηγητικὴ, προτείνει νὰ συγχωνευθῶσιν οἱ δύω παράγραφοι, δηλ. ἐξομοιωθῶσιν οἱ κάτοχοι τῶν φαλαγγιτικῶν γραμματίων μὲ τοὺς τρίτους. Ἄλλη τροπολογία εἶναι τοῦ Κυρίου Παντολέοντος. Ὑποβάλλεται δὲ καὶ τροπολογία ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου Θεοχάρη, λέγουσα· προσθέτει δηλ. τὸ ἑξῆς εἰς τὸ ἄρθρον, «ὡς καὶ ἐκδοθησόμεναι ὁμολογίαι ἀπέναντι τῶν ὀφειλομένων πρὸς τὰς τρεῖς ναυτικὰς Νήσους.» Εἶναι καὶ ἄλλη πρότασις τοῦ Κυρίου Ὀδυσσέως· «Τὰ πιστωτικὰ καὶ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια νὰ συμψηφίζωνται μόνον εἰς τὴν τελευταίαν δόσιν τοῦ τιμήματος.» Ἐκ τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ἠκούσατε, νομίζω, ὅτι ἡ ἀπωτέρα εἶναι ἡ τοῦ Κυρίου Γ. Πετιμεζᾶ, προτείναντος τὴν ἀπάλειψιν τοῦ δευτέρου παραγράφου.

§169ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε εἴκοσι. Λοιπὸν δι’ ἀναστάσεως θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Πετιμεζᾶ. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὰς ἄλλας τροπολογίας. Κατόπιν εἶναι τοῦ Κυρίου Ὀδυσσέως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Κατόπιν ἀπωτέρα εἶναι τοῦ Κ. Παντολέοντος· «Μετὰ τὴν διὰ μετρητῶν πληρωμὴν τοῦ πεμπτημορίου τῆς ἀξίας τοῦ ἐκποιηθέντος κτήματος, τὰ ὑπόλοιπα ⅘ δύνανται νὰ πληρωθῶσι διὰ φαλαγγιτικῶν γραμματίων, ὁμολογιῶν τῆς Τραπέζης τοῦ Κυβερνήτου καὶ ἄλλων ὁμοίων κατὰ ἓν τρίτον. Ἂν ὅμως τὰ γραμμάτια ἢ αἱ ὁμολογίαι προσφέρωνται ἀπὸ ἀρχικοὺς δικαιούχους, τότε εἶναι δεκτὰ ἀντὶ μετρητῶν.» Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν τῆς εἰσηγητικῆς ἐπιτροπῆς......

§171ΤΙΝΕΣ. Εἶναι τοῦ Κυρίου Θεοχάρη.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι προσθήκη, εἶναι κατόπιν· προσέξατε ἀκούσητε τῆς ἐπιτροπῆς τὴν τροπολογίαν. «Ὁμολογίαι τῆς ἐπὶ Κυβερνήτου συσταθείσης τραπέζης, πιστωτικὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια καὶ τὰ τούτοις ἐξομοιούμενα εἰσὶ δεκτὰ πρὸς ἀπότισιν τῶν μετὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ πεμπτημορίου ὑπολοίπων τεσσάρων πέμπτων τοῦ τιμήματος τοῦ ἐκποιηθέντος κτήματος. Ἐὰν διὰ τῆς ἀξίας τῶν γραμματίων τούτων δὲν ἐξοφλῆται ὁλοσχερῶς τὸ τίμημα, τὸ ὑπόλοιπον πληρόνεται τοῖς μετρητοῖς εἰς δέκα ἐτησίας ἴσας δόσεις κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2.» Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) παρεδέχθη. Ὁ Κύριος Θεοχάρης προτείνει νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς «ὡς καὶ αἱ ἐκδοθησόμεναι ἀπέναντι τῶν ὀφειλομένων πρὸς τὰς τρεῖς ναυτικὰς νήσους ὁμολογιῶν.» (θόρυβος). Λοιπὸν θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν προσθήκην τοῦ Κυρίου Θεοχάρη· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι·) ἀπεῤῥίφθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 7. ἄρθρον.

§173ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον δὲν ἔχομεν συνεδρίασιν.

§175ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν Παρασκευήν.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πρῶτον ἀντικείμενον αὐτὸ τὴν Παρασκευήν. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις· ὥρα 5 παρὰ 5.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Θ. Βενετσάνος. Θ. Γεωργίου. Α. Δόσιος. Γρηγ. Μαυρομαρᾶς.