1863.11.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΠΔʹ.

Τῆς 29 Νοεμβρίου 1863.

(Παρασκευὴ).

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προλαβούσης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἔληξεν ὁ χρόνος, καθ’ ὃν μοὶ ἦτον ἐπιτετραμμένον νὰ κάθημαι ἐπὶ τῆς ὑψηλῆς ταύτης θέσεως· ἐγκαταλιμπάνων δὲ τὴν θέσιν αὐτὴν, ἐκφράζω τὴν ἄπειραν εὐγνωμοσύνην μου διὰ τὴν συνδρομὴν, τῆς ὁποίας ἔτυχον παρὰ τῆς Συνελεύσεως, διὰ τὸν εὐμενῆ τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον προσεφέρθη πρὸς ἐμὲ, καὶ διὰ τὴν ἀνοχὴν, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ὡς πρὸς τὰ λάθη, εἰς τὰ ὁποῖα τυχὸν ὑπέπεσα, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐθεώρησεν ὡς ἀκούσια· χαίρω δὲ δυνάμενος νὰ ἐκφράσω, ὅτι ἡ Συνέλευσις κατὰ τὸ διάστημα τῆς μηνιαίας Προεδρείας μου ἔλυσε διάφορα σπουδαῖα νομοθετικὰ ζητήματα, καὶ ἐπιψήφισε διαφόρους νόμους, δυναμένους νὰ ἐξασκήσωσι σπουδαίαν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς ῥυθμίσεως τῶν δημοσίων πραγμάτων τῆς φιλτάτης ἡμῶν Πατρίδος. Παρακαλῶ τὸν γεροντότερον τῶν Κυρίων Πληρεξουσίων νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου, ἵνα προβῇ ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ νέου Προέδρου. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Κύριος Σκαραμαγκᾶς.

§2ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Κύριοι! ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου Προέδρου σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τὸ ψηφοδέλτιον νὰ γράψητε τὸ ὄνομα μόνον τοῦ Κυρίου Προέδρου. Ἄρχεται ἡ διὰ ψηφοδελτίων ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου.

§3Α. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ (ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου Προέδρου). Ὁ Κύριος Μεσσηνέζης ἔλαβεν 140 ψήφους, ὁ δὲ Κύριος Μωραϊτίνης ἐπιλαχὼν 72. Ὥστε πρόεδρος εἶναι ὁ Κύριος Μεσσηνέζης Ἀναβαίνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Κύριος Μεσσηνέζης.

§4ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. (Πρόεδρος). Κύριοι πληρεξούσιοι, εὐχαριστῶ ὑμᾶς καὶ εὐγνωμονῶ μεγάλως διὰ τὴν τιμὴν τὴν ὑψηλὴν μὲ τὴν ὁποίαν μὲ περιεβάλετε τοῦ νὰ μὲ ἐκλέξητε καὶ πάλιν ὡς Πρόεδρον. Τοιαύτη, Κύριοι, τιμὴ ἐπαναλαμβανομένη, ἐπιβάλλει καθήκοντα, εἰς τῶν ὁποίων τὴν ἐκπλήρωσιν αἰσθάνομαι, ὅτι αἱ δυνάμεις μου δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν. Ἐλπίζω διὰ τοῦτο καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν συνδρομήν σας, εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν δυσχερῶν τούτων καθηκόντων· διότι ἄνευ αὐτῶν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν δύναμαι ν’ ἀνταποκριθῶ εἰς τὰ καθήκοντα μὲ τὰ ὁποῖα μὲ περιβάλλετε. Συνιστῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἀκριβῆ τήρησιν τοῦ κανονισμοῦ, διότι ἄνευ τῆς τηρήσεως τοῦ κανονισμοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν σπουδαίων ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα συμπεριλαμβάνονται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἰδίως, Κύριοι, παρακαλῶ τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους, ὁσάκις συζητοῦνται ὁποιαδήποτε ἀντικείμενα ἐνώπιον τοῦ Συνεδρίου τούτου, νὰ μὴ ἐξεγείρωνται οἱ πάντες, ἀλλὰ νὰ τηρῆται τάξις τις εἰς τὰς συζητήσεις· ὁσάκις πρόκειται περὶ τῆς θέσεως τῶν ζητημάτων, νὰ κάθηνται πάντες προσεκτικοὶ, ὥστε νὰ μὴ δίδηται ἀφορμὴ εἰς παρεξηγήσεις, διότι τοῦτο θέτει τὸν Πρόεδρον εἰς δύσκολον θέσιν. Παρατηρῶ ἐπὶ τέλους, ὅτι πρέπει νὰ ἤμεθα εἰς τὰς συζητήσεις σύντομοι, διότι ἂν θέλωμεν πάντες ν’ ἀγορεύωμεν ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων, δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς οὐδὲν ἀποτέλεσμα· ἀλλὰ πρέπει νὰ κανονίζωμεν τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως, ὥστε μὲ ὀλίγας συζητήσεις νὰ δυνάμεθα νὰ ἐπιφέρωμεν ἀποτέλεσμα.

§5ΚΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν διαρπαγέντων χρημάτων τοῦ δημοσίου κατὰ τὴν ἐπανάστασιν, ὡς ἡ ἔκθεσις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀναφέρει, πρέπει νὰ ἐνασχοληθῇ σπουδαιότερον εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, καθόσον ἐνδιαφέρει τὴν τιμὴν τῆς ἐπαναστάσεως.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐργάζεται ἀνενδότως. Τὴν σήμερον μάλιστα εἶδον ἰδίοις ὄμμασι τὸν πρόεδρον ἐργαζόμενον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν προτάσεων. Ὑποβάλλεται πρότασις ὑπὸ τοῦ κυρίου Δρόσου καὶ Διαμαντοπούλου, δι’ ἧς ἐπιτρέπεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου νὰ λάβῃ εἰς ὄφελος αὐτοῦ μετοχὰς ἐκ τοῦ δημοσίου δανείου τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· Ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον καὶ εἰς τὸ ταμεῖον τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ νὰ λάβωσι μετοχὰς εἰς τὸ ἐθνικὸν δάνειον τῶν 6 ἑκατομμυρίων. Δ. Δρόσος. Α. Διαμαντόπουλος.

§7ΔΡΟΣΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα τοῦτο παρακαλῶ νὰ θεωρηθῇ ὡς κατεπεῖγον (θόρυβος).

§8Δ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Δὲν εὑρίσκω τὸ αἴτιον τοῦ κατεπείγοντος· τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἄλλοτε ἐφέρθη εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ μάλιστα εἰς δυσχερεῖς περιστάσεις, καὶ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη, ὅτι τὰ χρήματα ταῦτα εἶναι ἰδιωτικὰ, καὶ ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ χεῖρα ἐπ’ αὐτῶν· ἐκτὸς τούτου, παρακαλῶ, ὁ κύριος ὑπουργὸς, νὰ μᾶς φέρῃ προηγουμένως τὰς γνωμοδοτήσεις τῶν ἐπιτροπῶν· αὐτὰ τὰ χρήματα, κύριοι, ἀναμφιβόλως εἶναι ἰδιωτικὰ, πῶς δύνασθε νὰ βιάσητε τοὺς ἰδιώτας νὰ λάβωσι δάνειον ἐὰν δὲν θέλωσι;

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται μόνον περὶ τοῦ κατεπείγοντος τώρα.

§10Δ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν βλέπω λόγον διὰ τὸ κατεπεῖγον, ἂν πρόκηται περὶ τῆς ἐπιθυμίας, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ ἰδιῶται νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὸ ἐθνικὸν δάνειον, δὲν βλέπω λόγον πρὸς τὸ κατεπεῖγον· ἐὰν πάλιν πρόκηται περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς Κυβερνήσεως, νὰ θέσῃ χεῖρα εἰς χρήματα ἰδιωτικὰ καὶ μάλιστα χηρῶν καὶ ὀρφανῶν, ἡ πρότασις οὐδόλως ἔχει τὸ κατεπεῖγον διὰ τὴν Συνέλευσιν.

§11ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, εἶμαι ὑπὲρ τοῦ κατεπείγοντος τῆς συζητήσεως τοῦ ψηφίσματος τούτου, καθ’ ὅσον ζημία πρόδηλος προσγίνεται εἰς ἰδιωτικὰ συμφέροντα, ἤτοι εἰς τοὺς καταθέτοντας εἰς τὸ ἀπομαχικὸν ναυτικὸν ταμεῖον. Ἐὰν δ’ ἡ Συνέλευσις δὲν πείθηται εἰς τοὺς λόγους τῶν κυρίων ὑπουργῶν, καὶ θέλῃ νὰ ἴδῃ τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν, τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα· θεωρῶ ὅμως καθῆκόν μου νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ συζήτησις τῆς ὑποθέσεως ταύτης, διότι ἀντιπροσωπεύω ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία εἰσφέρει εἰς τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον ὑπὲρ τὰς 25 χιλ. δραχμῶν κατ’ ἔτος· καὶ γνωρίζετε, κύριοι, πολὺ καλὰ, ὅτι τὸ συμφέρον τῶν χρημάτων εἶναι νὰ μὴ μένωσιν ἀργὰ εἰς τὸ κεντρικὸν ταμεῖον, ἀλλὰ τὸ κεφάλαιον αὐτῶν νὰ ᾖναι παραγωγικόν. Ἂν νομίζετε ὅτι ἡ δημοσία πίστις τῆς Κυβερνήσεως ἐξέλιπε, καὶ φοβούμεθα ν’ ἀντιπροσωπευθῇ τὸ κεφάλαιον διὰ μετοχῶν τοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομμυρίων, τότε ὅλοι οἱ ἰδιῶται οἱ λαβόντες μέρος κινδυνεύουν νὰ χάσουν τὰ χρήματά των. Μὴ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον τῆς συζητήσεως τοῦ ψηφίσματος ἀποδεικνύομεν ὅτι ἡ κυβέρνησις εἶναι κακῆς πίστεως, δηλ. ὅτι ὅλα τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὸ δάνειον τοῦτο, εἶναι ἀπωλεσμένα, κηρύσσομαι λοιπὸν ὑπὲρ τοῦ κατεπείγοντος αὐτῆς.

§12Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τί ἐννοεῖτε μὲ τὸ κατεπεῖγον.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅτι ἡ πρότασις δὲν πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα, ἀλλὰ νὰ λάβῃ θέσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἵνα συζητηθῇ κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν.

§14ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ὁσάκις πρόκειται περὶ ἐξασφαλίσεως ἰδιοκτησίας, καὶ περὶ ἐξασφαλίσεως ἰδιοκτησίας ἀνηκούσης εἰς ἠθικὰ πρόσωπα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ πολιτεία χρεωστεῖ ἰδιάζουσαν προστασίαν, ὅτι τότε δὲν δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν ἀρκετὰ ὡρίμως εἰς τὴν ἐξασφάλισιν αὐτῶν, ὅταν προτείνηται τὸ κατεπεῖγον. Τὸ κατεπεῖγον, Κύριοι, τὸ ὁποῖον φέρουν εἰς τὸ μέσον, τὸ κατεπεῖγον αὐτὸ, δύναται νὰ ᾖναι ὑπηρετικὸν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ οὐδόλως τῶν προσώπων ἐκείνων τῶν νομικῶν, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ νόμου καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς πολιτείας. Τὰ πρόσωπα αὐτὰ εἶναι αἰώνια, καὶ ἂν πρόκηται νὰ στερηθῶσι μικράς τινας ὠφελείας, ὡς νομίζει ὁ Κ. Θεοχάρης, κάλλιον, Κύριοι, νὰ στερηθῶσιν αὐτὰς τὰς ὠφελείας ἐπὶ 15 ἡμέρας, παρὰ νὰ διακινδυνεύσωσι τὰ αἰώνια συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ῥιψοκινδυνεύουσι. (Θόρυβος)..........................

§15ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον, δέχομαι τὴν ὑπόθεσιν ὅτι αὐτὰ τὰ χρήματα εἶναι ἰδιωτικὰ, δέχομαι τὸν ἰσχυρισμὸν τῶν λεγόντων, ὅτι πρόκειται νὰ μετατεθῶσιν ἐκ τοῦ ἰδιωτικοῦ ταμείου, εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Κράτους. Ὅταν λοιπὸν βεβαιωθῶμεν ἐκ τῆς κατ’ οὐσίαν συζητήσεως, ὅτι συγκατατίθενται οἱ καταθέντες αὐτὰ τὰ χρήματα νὰ τεθῶσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, τότε δὲν βλέπω πρὸς τὶ νὰ φιλονεικῶμεν. Περὶ δὲ τοῦ προτεινομένου κατεπείγοντος λέγω, ὅτι εἶναι γνωστὸν εἰς ποίας χρηματικὰς δυσχερείας εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις. Τὰ ἐν τῷ ἐν λόγῳ ταμείῳ χρήματα δύνανται νὰ φέρωσιν ἀνακούφισίν τινα εἰς τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ὑφίσταται τὸ Κράτος. Ἡ συζήτησις ἄρα προδήλως εἶναι κατεπείγουσα, συζητουμένου δὲ τοῦ πράγματος κατὰ τὴν οὐσίαν, θέλομεν μάθει τὰ καθέκαστα, τότε δ’ ἂν πεισθῶμεν ὅτι οἱ ἐπ’ αὐτῶν ἔχοντες δικαιώματα συναινοῦσι νὰ δοθῶσιν, οὐδὲν τὸ κωλῦον, ἵνα ψηφίσωμεν νὰ δοθῶσιν αὐτὰ εἰς τὸ δημόσιον, ἂν δὲ τὸ ἐναντίον προκύψῃ ἐκ τῆς συζητήσεως, οὐδεὶς ὁ ἀμφιβάλλων ὅτι ἀκουσίᾳ τῶν δικαιούχων δὲν θέλομεν ψηφίσει τὴν κατάθεσιν ταύτην.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ κατεπεῖγον παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἡ πρότασις θὰ τυπωθῇ, θὰ διανεμηθῇ καὶ θὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ Κ. Θεοχάρης εἰσηγητὴς μιᾶς ἐπιτροπῆς ἔχει τὸν λόγον ἵνα ἀναγνώσῃ τὴν ἔκθεσιν. Ὁ Κ. Θεοχάρης ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Λόντου, περὶ ἐθνοφυλακῆς. Πρὸς τὴν ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Ἡ τῶν τμημάτων ἐπιτροπὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὰ παρὰ τοῦ Κ. πληρεξουσίου Αἰγιαλείας Σ. Λόντου ὑποβληθέντα περὶ ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ψηφίσματα, ὑποβάλλει δι’ ἐμοῦ τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις. Ἐπειδὴ ἡ ἀμέσως μετὰ τὴν Ὀκτωβριανὴν μεταπολίτευσιν εἰς πολλοὺς τοῦ Κράτους δήμους σχηματισθεῖσα ἐθνοφυλακὴ κατηρτίσθη ἐξ ἐθελοντῶν συνεπείᾳ ψηφίσματος τῆς 12 8βρίου 1862 τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως, ἄνευ τακτικῶν καταλόγων καὶ τῶν ὡρισμένων προσόντων τῶν καταταχθέντων εἰς αὐτὴν ὡς ἐθνοφυλάκων, ὅπως ὁ περὶ ἐθνοφυλακῆς Νόμος ὁρίζει, διατηρηθέντος μόνον τοῦ νομίμου τύπου τῆς τῶν βαθμοφόρων ἐκλογῆς καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τοὺς οὐλαμοὺς καὶ λόχους ἀπαρτισάντων. Ἐπειδὴ μεγίστων ἐπαίνων ἄξιοι κατέστησαν οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι, οἱ πρωτοβούλως ἀναλαβόντες τὸν εἰς οὐλαμοὺς καὶ λόχους σχηματισμὸν τῆς, ὡς εἴρηται ἐξ ἐθελοντῶν, ἐθνοφυλακῆς λοχαγοὶ καὶ λοιποὶ ἀξιωματικοί, πολλὰς ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῆς τάξεως ὑλικὰς καὶ ἠθικὰς θυσίας προσενεγκόντες, καὶ πρὸ πάντων οἱ τῆς πρωτευούσης τοιοῦτοι, πρῶτοι δώσαντες τὸ εὐγενὲς τοῦτο παράδειγμα, οὐδ’ ὀκνήσαντες μέχρι σήμερον τὸν αὐτὸν πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐξ ἐθελοντῶν ἐθνοφυλακῆς ζῆλον νὰ ἀποδεικνύωσιν, ἡ ἐπιτροπὴ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν πάντα τὰ ἀνωτέρω προσόντα καὶ ἐπιθυμοῦσα ὥστε ἡ εἰς διάφορα τοῦ Κράτους μέρη ἐξ ἐθελοντῶν καταρτισθεῖσα καὶ ὑπάρχουσα ἤδη ἐθνοφυλακὴ νὰ θεωρηθῇ ὡς ὁ θεμέλιος λίθος, ἐφ’ οὗ θέλει ἐποικοδομηθῆ ἡ συμφώνως μὲ τὸν νόμον σχηματισθησομένη ἀπὸ τοῦδε ἐθνοφυλακὴ, ἐθεώρησε καλὸν νὰ τροποποιήσῃ τὸ παρὰ τοῦ Κ. πληρεξουσίου Αἰγιαλείας ὑποβληθὲν ψήφισμα ἐπεκτείνασα αὐτὸ καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς τοῦ Κράτους δήμους εἰς οὓς μέχρι τοῦδε ἐξ ἐθελοντῶν ἐθνοφυλακὴ συνέστη, ὡς τὰς αὐτὰς πρὸς τὴν πατρίδα καὶ αὕτη ὑπηρεσίας προσενεγκοῦσα, διατηρήσασα ἐν ταῖς ἐπαρχίαις τὴν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν, καὶ πολλοὺς τόπους τῆς ἐπικειμένης κατὰ τὴν μεσοβασιλείαν ἀναρχίας διασώσασα, καὶ ὑποβάλλει εἰς τὴν ἐπιψήφισίν σας τὸ τροποποιηθὲν ψήφισμα ἔχον οὕτως· Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει Ἄρθρον 1. Πάντες οἱ ἀπὸ τῆς 8βριανῆς ἐπαναστάσεως μέχρι τοῦδε ἢ ὁπωσδήποτε καταταχθέντες καὶ ὑπηρετήσαντες εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν τοῦ Κράτους ἀναλαμβάνουσι τά τε δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ ἐθνοφύλακος, διατηρουμένων τῶν βαθμολόγων ἑκάστου λόχου μέχρι τῆς λήξεως τῆς τετραετίας· οἱ δὲ ὑπὸ τῶν δημάρχων ἐξακριβωθέντες καὶ ἐξακριβωθησόμενοι ὡς ἔχοντες τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα προστίθενται εἰς τοὺς ἤδη ὑπάρχοντας οὐλαμοὺς, λόχους καὶ τάγματα τῆς ἐθνοφυλακῆς, ὑπαγόμενοι καὶ οὗτοι καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὰς τοῦ Νόμου διατάξεις. Ἄρθρον 2. Οἱ οὕτω προστεθησόμενοι εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν θέλουσι καταταχθῆ κατὰ λόγον τῆς κατοικίας ἑκάστου εἰς τοὺς ἤδη σχηματισθέντας οὐλαμοὺς, λόχους καὶ τάγματα τῆς ἐθνοφυλακῆς μέχρι τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἀνωτάτου ὅρου τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν. Γενομένης δὲ ὑπερβάσεως τοῦ ἀριθμοῦ τούτου, θέλει ἐνεργεῖσθαι κατὰ νόμον σχηματισμὸς προσθέτων οὐλαμῶν, λόχων καὶ ταγμάτων καὶ ἐκλογὴ ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀξιωματικῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου. Ἄρθρον 3. Ἡ Κυβέρνησις ἐντέλλεται ὅσον τάχιστα νὰ ἐκδώσῃ τὸ ἀναγκαῖον διάταγμα τὸ κανονίζον τὴν διαδικασίαν τῶν πειθαρχικῶν συμβουλίων. Ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ τροποποιήσασα ἐπὶ τὸ γενικώτερον τὸ ὑποστηρίζον τὰς τῆς ἐθνοφυλακῆς ἀσκήσεις ψήφισμα τοῦ αὐτοῦ Κ. πληρεξουσίου Αἰγιαλείας Σ. Λόντου ὑποβάλλει αὐτὸ ὑπὸ τὴν ἐπιψήφισίν σας ὡς ἕπεται. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· Ἄρθρον μοναδικόν. Ἀνὰ πᾶσαν Κυριακὴν τῆς ἑβδομάδος θέλουν κλείεσθαι ἅπαντα τὰ ἐν ταῖς πόλεσι τοῦ Κράτους καταστήματα ἐκτὸς τῶν φαρμακείων κατὰ τὰς ὥρας ἐκείνας, καθ’ ἃς αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς ἤθελον προσδιορίσει διὰ προκηρύξεώς των ὡς ὥρας προσδιωρισμένας διὰ τὰς τῆς ἐθνοφυλακῆς ἀσκήσεις. Ἡ Ἐπιτροπὴ Π. Κορωναῖος. Σ. Λόντος. Εὐ. Παρίσης. Γ. Ζουμπουλάκης. Γ. Παπαγεωργίου. Ὁ εἰσηγητὴς Δ. Θεοχάρης.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔκθεσις θὰ τυπωθῇ, θὰ διανεμηθῇ, τὸ δὲ σχετικὸν νομοσχέδιον θέλει καταταχθῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§18Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ μίαν ἑρμηνείαν ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον προχθές.......

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται ν’ ἀφήσῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ μεταβῇ εἰς ἄλλα ἀντικείμενα.

§20Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι ἑρμηνεία ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἐννοῶ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐρωτήσητε τὴν Συνέλευσιν, ἂν μοὶ ἐπιτρέπῃ νὰ κάμω τὴν ἐρώτησιν αὐτήν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ δοθῇ ὁ λόγος ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει μία ἔκθεσις ἐπιτροπῆς πρὸς ἀνάγνωσιν, παρακαλεῖται ὁ Κ. εἰσηγητὴς νὰ τὴν ἀναγνώσῃ. Ὁ Κ. Κολιάτσος ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἀποζημιώσεως τοῦ δήμου Ἀθηναίων διὰ τὴν καταστροφὴν τῶν φανῶν τῆς πρωτευούσης. Πρὸς τὴν ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Ἡ εἰσηγητικὴ ἐπιτροπὴ τῶν τμημάτων λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀπὸ 9 7βρίου ε. ε. πρότασιν ψηφίσματος περὶ ἀποζημιώσεως τῶν φανῶν τῆς Πρωτευούσης θεωρεῖ αὐτὴν παραδεκτὴν διὰ τοὺς ἐν τῇ συνοδευούσῃ τὴν πρότασιν ἐκθέσει ἀναφερομένους λόγους. Ἓν δὲ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἤτοι ὁ Κύριος Γ. Πετμεζᾶς, ἐκηρύχθη κατὰ τῆς παραδοχῆς τῆς προτάσεως διὰ τὸν λόγον, ὅτι οὐδὲν δικαίωμα ἀποζημιώσεως ὁ Δῆμος ἔχει κατὰ τοῦ Δημοσίου, εἰμὴ κατὰ τῶν διαπραξάντων τὴν καταστροφὴν τῶν φανῶν. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 25 Νοεμβρίου 1863. Ἡ Ἐπιτροπὴ Π. Θερμογιάννης, Γ. Α. Πετιμεζᾶς, Π. Ι. Πετιμέζης, Κωνστ. Γ. Ἀντωνόπουλος. Στ. Κολιάτσος. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Αʹ. Ἐγκρίνεται νὰ δοθῶσι τῷ δήμῳ Ἀθηναίων δραχμαὶ τρεῖς χιλιάδες ἑπτακόσιαι τριάκοντα ἓξ (3736) ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου λόγῳ συνδρομῆς, διὰ νὰ διατεθῶσι παρ’ αὐτοῦ πρὸς ἀνακούφισιν τῆς ἑταιρίας τοῦ φωτιστικοῦ ἀερίου Ἀθηνῶν δι’ ὅσας ὑπέστη αὕτη ζημίας ἐκ τῆς φθορᾶς τῶν φανῶν της κατὰ τὴν Ὀκτωβριανὴν ἐπανάστασιν. Βʹ. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον χορηγεῖται πίστωσις ἐκ δραχμῶν τριῶν χιλιάδων ἑπτακοσίων τριάκοντα ἓξ (3736), εἰς βάρος τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1863 ἐπὶ τοῦ Κεφαλαίου Θʹ. ἄρθρου 1. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 9 Σεπτεμβρίου 1863. Κ. Γ. Ἀντωνόπουλος, Γ. Α. Πετιμεζᾶς (κατὰ), Π. Θερμογιάννης, Α. Πρεζάνης, Π. Ι. Πετιμέζης.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔκθεσις αὕτη θὰ τυπωθῇ θὰ διανεμηθῇ καὶ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δεύτερον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ ἀπάντησις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς μίαν ἐπερώτησιν τοῦ Κ. Ζατουνίτου περὶ τοῦ τρόπου τῆς φορολογίας κατὰ τὴν ἐπαρχίαν Μεγαλουπόλεως.

§23ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργ. Οἰκον.). Ἡ Συνέλευσις ἐξέδωκε δύο ψηφίσματα τὴν 1 Ἰουνίου τὸ ἓν, καὶ τὴν 7 τὸ δεύτερον. Τὸ πρῶτον ἀπέβλεπε τὴν ἀντίστασιν τῶν φορολογουμένων, καὶ τὸ δεύτερον τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐνοικιάζοντο αἱ πρόσοδοι, ἀλλὰ εἰσεπράττοντο διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου. Κατὰ τὸ πρῶτον ψήφισμα γίνεται ἡ ἐκτίμησις τῆς προσόδου ἑκάστου φορολογουμένου καὶ κατελογίζετο εἰς βάρος αὐτοῦ. Κατὰ τὸ ἕτερον ψήφισμα λαμβάνεται ὁ μέσος ὅρος τῆς προσόδου τοῦ τμήματος, κ’ ἔπειτα γίνεται διανομὴ διὰ τοὺς φορολογουμένους. Ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος τῆς Μεγαλουπόλεως ἀντὶ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρῶτον ψήφισμα τῆς 1ης Ἰουνίου, ἐφήρμοσε τὸ ἕτερον κ’ ἐκεῖνο οὐχὶ ἀκριβῶς· δηλ. προσδιώρισε τοῦ τμήματος τὴν πρόσοδον, κ’ ἔπειτα ἔκαμεν διανομὴν τοῦ ποσοῦ, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἡ ἐκτίμησις τῆς προσόδου ἑκάστου φορολογουμένου. Αἱ πράξεις αὗται τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου εἶναι παράνομοι, ὡς ἀντιβαίνουσαι εἰς τὸν νόμον, καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ ὑπουργεῖον θὰ διατάξῃ τὴν ἀκύρωσιν αὐτῶν ἀφοῦ λάβῃ ἄλλας τινὰς πληροφορίας.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖται ἡ Συνέλευσις εἰς τὰ λεχθέντα;

§25ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ Κ. ὑπουργὸς κρίνω περιττὸν νὰ προσθέσω τίποτε περιπλέον.

§26ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Μάλιστα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῶν λειβαδίων εἶχε μείνει εἰς τὸ 6 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου καὶ 5 τῆς τροπολογίας τοῦ Κ. Δεληγεώργη· ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ Κ. Καλὸς κ’ ἔπειτα ὁ Κ. Καλλιγᾶς, Ὁ Κ. Καλὸς ἔχει τὸν λόγον.

§28ΚΑΛΟΣ. Ἐκ τῶν προαγορευσάντων κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ὁ Κ. Δεληγιάννης ἐν γένει ἐπέφερεν, ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὁ Κ. Δεληγεώργης ἔφερε προσβάλλονται τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τῶν δήμων. Ἐὰν ἐπρόκειτο σήμερον νὰ νομοθετήσωμεν περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς δημοτικῆς περιουσίας, βεβαίως κ’ ἐγὼ καὶ πάντες ἠθέλομεν ἀντισταθῆ εἰς τὴν πρότασιν, καθ’ ὅσον δὲν δικαιούμεθα νὰ ἀναμιχθῶμεν εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς ἰδιωτικῆς περιουσίας· καὶ τοιαύτη ἐν μέρει εἶναι ἡ δημοτικὴ, ἀλλ’ ἡ πρότασις σήμερον δὲν ἔχει ἀντικείμενον τὴν διαχείρισιν τῆς δημοτικῆς περιουσίας, ἀλλὰ τῆς ἐθνικῆς, παραχωρουμένης παρακλητικῶς εἰς τὰς κοινότητας, τοὺς δήμους καὶ τὰς ἐπαρχίας· ἐκ τῆς διαθέσεως τῆς νομῆς τῶν βοσκησίμων τόπων προέρχονται συμφέροντα δημοτικὰ, κοινοτικὰ καὶ ἐπαρχιακά! Ποῖον δ’ ἐκ τούτων τὸ ἐπικρατέστερον; ἐννοεῖται, Κύριοι, τὸ τοῦ δημοσίου· καθόσον αὐτὸ εἶναι ὁ ἀντιπρόσωπος καὶ τῶν κοινοτικῶν, καὶ τῶν δημοτικῶν, καὶ τῶν ἐπαρχιακῶν συμφερόντων· Λέγω, ὅτι εἶναι τὸ ἐπικρατέστερον, διότι, ἐὰν ἐκ τῆς διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς ταύτης περιουσίας προκύψῃ πλεόνασμα, θέλει διατεθῆ αὐτὸ, εἴτε διὰ νέου νόμου, εἴτε κατ’ ἀπόφασιν τῶν ἁρμοδίων τοπικῶν ἀρχῶν πρὸς ὄφελος καὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν, στερουμένων τοιούτων ὠφελημάτων. Ἐνταῦθα δὲν βλέπω εἰς τί προσβάλλεται ἡ οὐσιαστικὴ διάταξις τοῦ δημοτικοῦ νόμου περὶ διαθέσεως τῆς κοινοτικῆς ἢ καὶ δημοτικῆς περιουσίας. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Δεληγεώργη· διότι δι’ αὐτῆς οὐδεμία βλάβη θέλει προκύψει εἰς τοὺς δήμους, μάλιστα ὠφέλεια. Ὁ Κ. Δεληγιάννης, σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ διαχείρισις παρὰ τῶν ταμιῶν τῶν χρημάτων αὐτῶν δὲν μᾶς δίδει καμμίαν ἐγγύησιν· διότι οὗτοι θὰ καταφάγουν αὐτὰ τὰ χρήματα ἀπεναντίας λέγω, ὅτι ὑπάρχει ἐγγύησις μεγαλειτέρα ἐὰν ταῦτα εἰσέρχωνται εἰς τὰ δημόσια ταμεῖα, παρὰ εἰς τὰ δημοτικά.

§29ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κύριοι, προχθὲς, κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν εἶχον εἰπεῖ, ὅτι εἶναι πρὸ πάντων συμφέρον νὰ πληστηριάζωνται παρὰ τοῦ δημοσίου, διότι προστίθεται συγχρόνως καὶ ἡ βοήθεια τοῦ νόμου τῶν καθυστερούντων. Παραδόξως μοὶ ἀντέταξεν ὁ Κ. Δελιγιάννης, ὅτι οἱ δῆμοι ἔχουν τὰ δικαιώματα τῶν καθυστερούντων, καὶ νομίζω, ὅτι λέγω εἰς τὴν Συνέλευσιν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι περιττὸν νὰ ἐξακριβωθῇ. Πρὸς τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἀναγνώσω αὐτολεξεὶ τὸν νόμον. Ὁ νόμος τῆς 22 Δεκεμβρίου 47 λέγει. Ἀναγινώσκεται ὁ νόμος οὗτος. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δίδεται ἡ βοήθεια εἰς τοὺς δήμους, ὁσάκις εἰσπράττουν φόρον· ὁσάκις ὅμως εἰσπράττουν ἄλλο τι δὲν δύνανται νὰ μεταχειρισθοῦν τὸ μέσον τοῦ περὶ καθυστερούντων νόμου, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσουν τὴν τακτικὴν ὁδὸν, τὴν ὁποίαν μεταχειρίζεται πᾶς ἰδιώτης. Τώρα ἐρωτᾶται, εἶναι φόρος αὐτὸ τὸ ἐνοίκιον τῶν βοσκησίμων γαιῶν; Ἀμφιβάλλω πολὺ, διότι πᾶν ὅ,τι εἰσάγεται εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ δήμου ὡς πρόσοδος δὲν εἶναι φόρος· ὅταν ὁ δῆμος ἔχῃ κτῆμα ἴδιον, τὸ ὁποῖον ἐνοικιάζει, αὐτὸ τὸ ἐνοίκιον δὲν εἶναι φόρος· φόρος εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται ἀναλόγως εἰς ἕκαστον ἰδιώτην, εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως, οὐχὶ δὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ φυσικὴ παραγωγὴ ἰδίας περιουσίας· ἐδῶ πρόκειται περὶ τῆς παραγωγῆς τῆς περιουσίας αὐτῆς διὰ τοῦ ἐνοικίου· τὸ ἐνοίκιον λοιπὸν δὲν εἶναι φόρος, εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς νὰ εἴπητε, ὅτι ὁ δῆμος φορολογεῖ ἑαυτόν. Ὅταν τὸ δημόσιον εἰσπράττῃ πρόσοδον ἐκ γαιῶν, τὰς ὁποίας ἔχει, τὸ δημόσιον δὲν φορολογεῖ ἑαυτὸ, ἀλλ’ εἰσπράττει πολιτικὸν καρπὸν, λοιπὸν ἡ πρόσοδος, περὶ ἧς πρόκειται, δὲν ἐξασφαλίζεται διὰ τοῦ νόμου τῶν καθυστερούντων καὶ ὡς ἐκ τούτου νομίζω, ὅτι καὶ κατὰ τοῦτο συντελεῖ νὰ γίνεται παρὰ τοῦ δημοσίου ἡ ἐνοικίασις.

§30ΔΡΟΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν θέλω νὰ λαλήσω περὶ τοῦ ζητήματος, διότι ἀρκετὰ ἐῤῥέθησαν καὶ εἶναι καιρὸς νὰ ἐξέλθωμεν πλέον ἀπὸ αὐτὸ καὶ νὰ ἐνασχοληθῶμεν καὶ εἰς ἄλλα ἀντικείμενα ἐπίσης σπουδαῖα, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παρασιωπήσω τὴν κατηγορίαν, ἥτις ἐγένετο κατὰ τοῦ δημοσίου ταμείου βεβαίως ἐξ ἐσφαλμένων πληροφοριῶν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς τοὺς δημοσίους ταμίας εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ εἴσπραξις δημοτικῶν φόρων καὶ ἐνεργεῖται παρ’ αὐτῶν· γνωρίζετε, ὅτι ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις εἶναι εἰς βάρος τῶν δήμων καὶ τὸ κράτος συνεισφέρει εἰς αὐτὴν, ἀλλ’ ἡ πληρωμὴ τῶν δημοδιδασκάλων δὲν ἐγένετο τακτικῶς καὶ τὰ σχολεῖα ἔτρεχον κίνδυνον νὰ παραλύσωσιν. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας διὰ νὰ προλάβῃ τὴν παραλυσίαν τῶν σχολείων ἐζήτησε, καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐδέχθη νὰ προκαταβάλῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους τοὺς μισθούς των, καὶ ἀπὸ τὰς εἰσπράξεις, τὰς ὁποίας ἐνεργεῖ διὰ λογαριασμὸν τῶν δήμων νὰ κρατῇ τὰς προκαταβολάς· τοῦτο ἐξακολουθεῖ νὰ γίνεται, ἐκ δὲ τῆς δοσοληψίας ταύτης τί νομίζετε, ὅτι προκύπτει; προκύπτει, ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον ἔχει νὰ λαμβάνῃ ἀπὸ τοὺς δήμους ὑπὲρ τὰς τριακοσίας χιλιάδας δραχμῶν, ὡς ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον διὰ νὰ τὴν ἴδῃ ἕκαστος.

§31Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἤθελον ἐπανέλθει ὑποστηρίζων τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα προχθὲς, διότι νομίζω ὅτι ἀρκετὰ ἐλέχθησαν· μολονότι ἦλθον σήμερον δύο, ὁ εἷς κατόπιν τοῦ ἄλλου ἀναιροῦντες αὐτὰ, ἐνόμιζα ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπαναλάβω ἀντιλέγων· ἀλλ’ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἦλθον τινὲς ἐξ ἐσφαλμένων βεβαίως πληροφοριῶν ὁρμώμενοι νὰ ἀπαγγείλωσι κατηγορίαν κατὰ τοῦ δημοσίου ταμείου· ἐπειδὴ δὲ εἰμὶ βέβαιος, ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ οὗτοι τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, διὰ ταῦτα ἀναγκάζομαι νὰ παρατηρήσω ά. ὅτι οὐδεμίαν ἀπηύθυνα κατὰ τοῦ δημοσίου ταμείου κατηγορίαν, ἀλλ’ αἰτίασιν κατὰ τῶν ἀντιπροσωπευόντων τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ ἐνεργούντων ἐν ὀνόματι αὐτοῦ· βʹ. ὅτι ὡρμήθην εἰς τοῦτο οὐχὶ ἐξ ἐσφαλμένων πληροφοριῶν, ἀλλ’ ἐκ θετικῶν, καὶ τοσοῦτον θετικῶν, ὥστε, ἐὰν ἦτο παρὼν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἤθελα παρακαλέσει αὐτὸν νὰ βεβαιώσῃ τὴν Συνέλευσιν, ἂν πολλοὶ δῆμοι δὲν ἐστερήθησαν τῶν δημοτικῶν μέσων, διότι ἡ εἴσπραξις αὐτῶν ἀνετέθη εἰς δημοσίους εἰσπράκτορας.

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§33Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Χρεωστῶ νὰ σᾶς εἴπω, Κύριοι, ὀλίγας λέξεις, καὶ ἐπειδὴ ὁμιλῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, νομίζω, ὅτι μεταξὺ τῶν πληρεξουσίων θέλουσιν εἶσθαι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι βεβαιώσει τὴν γνώμην μου. Τινῶν δημοτικῶν φόρων ἀνετέθη ἡ εἴσπραξις εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ νὰ εἰσπράττωνται συγχρόνως μετὰ τῶν δημοσίων φόρων· γνωρίζετε δὲ ὅτι τῶν δημοσίων ἐσόδων ἡ εἴσπραξις γίνεται ὑπὸ τῶν δημοσίων εἰσπρακτόρων τῶν κατὰ δήμους ἀπεσταλμένων, ἑπομένως οὗτοι ἔμελλον νὰ εἰσπράξωσι συγχρόνως καὶ τοὺς δημοτικούς. Ἀλλ’ οἱ δημόσιοι εἰσπράκτορες μηδεμίαν δίδοντες ἀπόδειξιν εἰς τοὺς πληρώνοντας, καὶ μηδεμίαν σημείωσιν εἰς τὰ βιβλία κάμνοντες, εἰσέπραξαν ἱκανὰ δημοτικὰ κεφάλαια, καὶ τὰ μὲν χρήματα οἰκειοποιοῦνται οἱ δημόσιοι εἰσπράκτορες, οἱ δὲ δῆμοι στεροῦνται αὐτῶν. Λόγος δὲ περὶ τῆς κατὰ προκαταβολὴν πληρωμῆς τῶν δημοδιδασκάλων ὑπὸ τοῦ δημοσίου οὐδεὶς ἐγένετο, καὶ ἦτο ἄσκοπος ἡ περὶ τούτου μνεία τοῦ Κ. ὑπουργοῦ.

§34ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ ἰδέα ἀκόμη ἠμποροῦσε νὰ συμβιβασθῇ, ἐὰν προστεθῇ τὸ ἑξῆς «εἰς τὴν ἐνοικίασιν συμπράττει μετὰ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν καὶ ὁ δῆμος».

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἐὰν ἐφωτίσθη.

§36ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν κλείεται ἡ συζήτησις· ἐρχόμεθα δὲ εἰς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος· τὸ ζήτημα εἶναι τὸ 5 ἄρθρον τῆς τροπολογίας τοῦ Κ. Δεληγεώργη «ἡ ἐνοικίασις καὶ ἡ τοῦ ἐνοικίου εἴσπραξις ἐνεργοῦνται διὰ τῶν ἁρμοδίων διοικητικῶν καὶ οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ἀρχῶν, φυλαττομένων τῶν διατάξεων τοῦ ἑπομένου ἄρθρου· ἡ δὲ ἐνοικίασις γίνεται τῇ συμπράξει τοῦ ἁρμοδίου δημάρχου.»

§38ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ σύστημα τοῦ Κ. Δηλιγιάννη ἡ εἴσπραξις ἀνατίθεται εἰς τοὺς δημοτικοὺς εἰσπράκτορας. Πρέπει αὐτὴ νὰ ψηφοφορηθῇ, διότι αἱ τροπολογίαι ψηφοφοροῦνται προτήτερα.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ τροπολογία εἶναι.

§40ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Τὸ σύστημα τοῦ Κ. Δεληγιάννη εἶναι ἀπώτερον, στηρίζεται ἐπὶ βάσεως ὅλως διαφορετικῆς.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λοιπὸν, Κύριοι, ἡ ἀρχὴ τοῦ Κ. Δεληγιάννη εἶναι, ἡ ἐνοικίασις καὶ ἡ εἴσπραξις νὰ ἀνατεθῶσιν εἰς τοὺς δήμους. Λοιπὸν θέτω τὸ ζήτημα. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ ἀνατεθῶσιν ἡ ἐνοικίασις καὶ ἡ εἴσπραξις τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ εἰς τοὺς δήμους, νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἀπεῤῥίφθη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὸ 5 ἄρθρον τῆς τροπολογίας τοῦ Κ. Δεληγεώργη· τὸ ἀκούσατε.

§42ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Λοιπὸν τὸ 5 ἄρθρον τῆς τροπολογίας τοῦ Κ. Δεληγεώργη θέλει καταλάβει τὴν θέσιν τοῦ 6 ἄρθρου εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Νομίζω ὅτι τώρα πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἑπομένων σχετικῶν ἄρθρων τοῦ Κ. Δεληγεώργη· τὸ ἑπόμενον ἄρθρον ἔχει ὡς ἀκολούθως· «ἡ δημοπρασία γίνεται εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν καὶ ἄρχεται τῶν μὲν θερινῶν βοσκῶν τὴν 1 Ἀπριλίου, τῶν δὲ χειμερινῶν τὴν 15 7βρίου κηρυττομένη τοὐλάχιστον πρὸ δέκα ἡμερῶν τῆς ἐνάρξεως.» Τίς ζητεῖ τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ;

§44ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον λέγω τοῦτο, ἀντὶ «πρώτης Ἀπριλίου» νὰ τεθῇ «ἡ πρώτη Μαρτίου.»

§45Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ἐξηγήσῃ ὁ συντάκτης τῆς τροπολογίας ταύτης, ἂν ἐννοῇ, ὅτι ἡ δημοπρασία θέλει γίνεσθαι ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἑκάστης ἐπαρχίας, μεταβαινόντων εἰς τὴν πρωτεύουσαν διὰ νὰ συναγωνισθῶσιν, ἢ θέλει γίνεσθαι εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων;

§46ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θέλει γίνεσθαι εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας. (θόρυβος).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ Κυρίου Χαντζοπούλου παρακαλῶ νὰ ἀπαντήσῃ ὁ Κύριος Δεληγιώργης, ἂν συναινῇ ἀντὶ τῆς ἁ. Ἀπριλίου νὰ τεθῇ ἡ ά. Μαρτίου.

§48ΖΩΤΟΣ. Ὁ Κύριος Δεληγιώργης καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ συνεργασθέντες ἐλογαριάσαμεν πολὺ καλὰ, πότε ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἡ δημοπρασία, καὶ ἑπομένως εὕρομεν κατάλληλον τὴν προθεσμίαν τὴν ἐν τῇ τροπολογίᾳ.

§49ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ γείνουν πολλαὶ δημοπρασίαι, ὥστε ἡ τελευταία θὰ καταντήσῃ κατὰ τὰ τέλη Ἀπριλίου.

§50ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ θέλω μέσον ὅρον τὴν 15 Μαρτίου.

§51ΚΑΛΟΣ. Συμβιβασμοὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ γείνουν· ἐμετρήθησαν ὅλα αὐτά.

§52ΖΩΤΟΣ. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἐλογαριάσαμεν μὲ ἀκρίβειαν, καὶ ἔπειτα ἡ δημοπρασία θὰ βαστάξῃ τὸ πολὺ πολὺ 14 ἡμέρας.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις κλείει ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων αὐτῶν.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§55ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Παρακαλῶ· ἐπειδὴ ὁ ἔπαρχος ὁ ἴδιος ἐνεργεῖ τὴν δημοπρασίαν, θέλω νὰ ἐρωτήσω τὸν Κύριον Δεληγεώργην, ἂν δίδῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἔπαρχον ἐκεῖνον νὰ ἐγκρίνῃ καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας, διότι τοῦτο, ἐγὼ δὲν τὸ βλέπω ὀρθὸν, ὁ ἔπαρχος νὰ ἐγκρίνῃ τὴν πρᾶξιν ταύτην· διὰ ν’ ἀποφύγωμεν πᾶν ἄτοπον, φρονῶ καλὸν νὰ ἀνατεθῇ ἐν γένει εἰς τοὺς νομάρχας ἡ ἔγκρισις.

§56ΤΙΝΕΣ. Θὰ βραδύνῃ περισσότερον.

§57ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δὲν θὰ βραδύνῃ, ὁ νομάρχης θὰ ᾖναι ὑπόχρεος ἐντὸς τῶν τριῶν ἡμερῶν νὰ ἐκδίδῃ τὴν ἀπόφασίν του.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Χατζόπουλος ζητεῖ ν’ ἄρχηται ἡ δημοπρασία τὴν πρώτην Μαρτίου.

§59ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ᾖναι καὶ εἰς τὰς 15.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Καλλιγᾶς προτείνει τὴν 15 Μαρτίου... Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ν’ ἄρχηται ἡ δημοπρασία τὴν 15.

§61ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τοιαῦτα ζητήματα δὲν πρέπει νὰ τίθενται εἰς ψηφοφορίαν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς, ἐνῷ ὑποβάλλονται! Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν ν’ ἄρχηται ἡ δημοπρασία τὴν 15 Μαρτίου, νὰ σηκωθοῦν, (ἐγείρονται πολλοί) ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα· ἐρωτῶ τὸ ἀνάπαλιν, οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὸ ν’ ἄρχηται ἡ δημοπρασία τὴν 15 Μαρτίου....

§63ΠΟΛΛΟΙ. Ἀλλὰ τὴν πρώτην Ἀπριλίου.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ τὴν ἀ. Ἀπριλίου, νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Κύριοι, τίθεται εἰς ψηφοφορίαν τὸ 6 ἄρθρον τῆς τροπολογίας τοῦ Κ. Δεληγεώργη, 7ον. τοῦ Νομοσχεδίου.

§65ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Θέσατε εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, ἂν τίθεται εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ ἐπάρχου ἢ τοῦ νομάρχου· θέλω νὰ ἐγκρίνεται τ’ ἀποτέλεσμα ἀπὸ τοὺς νομάρχας.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ὁ Κ. πληρεξούσιος ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ δικαιοδοσία τῆς ἐγκρίσεως ἀπὸ τὸν ἔπαρχον καὶ ν’ ἀνατεθῇ εἰς μόνον τὸν νομάρχην.

§67ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, θέτω τὸ ζήτημα. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ μὴ ἀνατεθῇ εἰς τὸν ἔπαρχον ἡ ἔγκρισις τῶν πρακτικῶν τῆς δημοπρασίας, νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἀπεῤῥίφθη. Θέτω λοιπὸν εἰς ψηφοφορίαν τὸ 6 ἄρθρον τῆς τροπολογίας τοῦ Κ. Δεληγεώργη ἕβδομον τοῦ Νομοσχεδίου, οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον αὐτὸ, παρακαλῶ νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἕβδομον ἄρθρον τῆς τροπολογίας τοῦ Κ. Δεληγεώργη, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς. Τὸ περὶ ἐνοικίου μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀπεῤῥίφθη.

§69ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ 6 ἄρθρον τοῦ Νομοσχεδίου.

§71ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ εἴπομεν, ὅτι εἶναι ἀπαλειπτέον.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Τὸ μετὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας ὑπόλοιπον τοῦ ὅλου ἐνοικίου κατατίθεται ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ καὶ δαπανᾶται κατὰ τοὺς περὶ διαθέσεως τῶν δημοτικῶν ἐσόδων Νόμους πρὸς κατασκευὴν καὶ διατήρησιν τῶν δημοτικῶν ὁδῶν καὶ γεφυρῶν, τῶν ἀναγκαίων ὑδραγωγείων καὶ φρεάτων καὶ τῶν προκαταρκτικῶν Σχολείων τοῦ Δήμου, ὅπερ κανονίζεται διὰ τοῦ ἐτησίου δημοτικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐν ἰδιαιτέρῳ αὐτοῦ παραρτήματι. Ἐὰν δ’ ὑπάρχῃ περίσσευμα, ἢ τὸ Ἐπαρχιακὸν Συμβούλιον φρονῇ ὅτι ἡ ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως πρόσοδος εἶναι ἀνωτέρα τῶν πρὸς ἐκπλήρωσιν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἐδαφίῳ ἀναφερομένων τοῦ Δήμου ἀναγκῶν, τὸ Συμβούλιον τοῦτο ἀποφαίνεται περὶ διαθέσεως μέρους αὐτῆς πρὸς ἀνάπτυξιν ἰδίως τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας τῆς ἐπαρχίας καὶ ἐν γένει τῶν πρὸς προαγωγὴν τῆς εὐημερίας αὐτῆς, ὁρίζον αὐτὰ εἰδικῶς. Ἀφ’ οὗ δ’ ἐπιμελείᾳ τοῦ Νομάρχου ἀποφανθῇ καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἐπαρχιακοῦ, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀποφασίζει περὶ αὐτῆς ὁριστικῶς. Ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἐπαρχιακῶν τούτων ἔργων γίνεται διὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τοὺς κειμένους Νόμους.

§73Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχω δύω παρατηρήσεις· ἀφοῦ ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ προσδιορισθῶσι τὰ ἔργα, εἰς κατασκευὴν τῶν ὁποίων θέλουσι διατίθεσθαι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα θέλουσι προσπορίζεσθαι ἐκ τῶν προσόδων τούτων οἱ δῆμοι, ὑποθέτω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλήτερον, ἐὰν ὁ προσδιορισμὸς τῶν ἔργων τούτων ἐγίνετο πληρέστερον. Καὶ ἐγὼ μὲν ἐφρόνουν, ὅτι, ἀφοῦ ὑπάρχῃ νενομοθετημένη ἡ ἐπιτήρησις τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἀφοῦ οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν δήμων δὲν δύνανται νὰ ἰσχύσωσιν ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τῆς διοικητικῆς, ἐφρόνουν, ὅτι ἦτο περιττὴ ἡ δέσμευσις, ἥτις γίνεται παρὰ τοῦ ἄρθρου εἰς τοὺς Δήμους, διότι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ δύναται νὰ συμπληρώσῃ πᾶσαν ἔλλειψιν τῆς Δημοτικῆς ἀρχῆς, ἢ νὰ μετατρέψῃ πᾶσαν κακὴν διάθεσιν αὐτῆς, ἢ νὰ ἀναιρέσῃ πᾶσαν ὀλιγωρίαν της. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ προσδιορισθῶσιν, ἔρχομαι νὰ ζητήσω τὴν συμπλήρωσιν, προτείνων νὰ χρησιμεύωσι τὰ μέσα ταῦτα ὄχι μόνον πρὸς διατήρησιν καὶ κατασκευὴν τῶν ἀναγκαίων ὁδῶν καὶ γεφυρῶν, ὑδραγωγείων καὶ φρεάτων, ἀλλὰ καὶ πρὸς οἰκοδομὴν καὶ ἐπισκευὴν τῶν διαφόρων ναῶν τῶν ὑπαρχόντων εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰ χωρία· εἶναι δὲ γνωστόν, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἴς τινας τῶν περιφερειῶν περὶ τῶν ὁποίων νομοθετοῦμεν (θόρυβος).... Ἤθελα παρακαλέσει τοὺς Κυρίους, οἱ ὁποῖοι κάθηνται ἀριστερόθεν ἐμοῦ καὶ θορυβοῦσι, νὰ μὲ ἀφήσωσι νὰ ὁμιλήσω. Εἶναι γνωστόν, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἰς περιφερείας τινὰς, περὶ τῶν ὁποίων νομοθετοῦμεν, δὲν ὑπάρχουσιν οἱ ἀπαιτούμενοι καὶ ἀναγκαῖοι Δημοτικοὶ ναοὶ, καὶ πολλαχοῦ πολὺς κόσμος μένει ἐστερημένος οἰκοδομῶν τοιούτων, προωρισμένων διὰ τὴν λατρείαν τοῦ Ὑψίστου. Οἱ διοικήσαντες τοὺς τόπους ἐκείνους, ἐκ τῶν ὁποίων τινὰς βλέπω ἐνταῦθα, δύνανται νὰ βεβαιώσωσιν, ἐὰν ἡ ἀνάγκη αὕτη εἶναι πραγματικὴ ἢ ὄχι· καὶ τοσοῦτον μᾶλλον θεωρῶ σπουδαίαν τὴν ἀνάγκην ταύτην, καθόσον πρέπει πλέον οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους νὰ ῥίψωσι βλέμμα εἰς τὴν ἠθικὴν διαμόρφωσιν τῶν ψυχῶν τῶν συμπολιτῶν μας, διότι ἄνευ ταύτης ὅλα τὰ ἔργα ἡμῶν εἶναι φροῦδα. Ἐκτὸς τῆς παρατηρήσεως ὅμως ταύτης, προβαίνω καὶ εἰς ἄλλην. Κατὰ τὸ σχέδιον τῆς τροπολογίας, ἐὰν τὸ ἐπαρχιακὸν Συμβούλιον ἀποφανθῇ, ὅτι τὰ χρήματα τὰ εἰσπραττόμενα ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἰσὶν ἐπαρκῆ διὰ τὰς δημοτικὰς ἀνάγκας καὶ περισσεύουσι, τότε δύναται νὰ προσδιορίσῃ τὸ περισσεῦον ποσὸν πρὸς θεραπείαν τῶν ἐπαρχιακῶν ἀναγκῶν, καὶ ἐὰν ἐγερθῇ φιλονεικία μεταξὺ τοῦ ἐπαρχιακοῦ καὶ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, τότε ἡ διαφορὰ αὕτη μεταφέρεται εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ κλήσεως, καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καθίσταται ὁ ἀνώτατος δικαστής. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἶναι σῶμα συγκείμενον ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς, οἱ δὲ ὑπουργοὶ εἶναι τὰ ὄργανα ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων Κυβερνᾶται ἡ Ἐπικράτεια. Οἱ ὑπουργοὶ διὰ νὰ διοικῶσι, πρέπει νὰ ᾖναι ἐν γνώσει τῶν τοπικῶν ἀναγκῶν καὶ περιστάσεων· ἐπειδὴ δὲ μακρὰν διατρίβοντες δὲν δύνανται νὰ ᾖναι ἐν γνώσει τῶν ἀναγκῶν τούτων καὶ περιστάσεων, διὰ τοῦτο τὴν διοίκησιν ἀφῆκεν ἡ νομοθεσία εἰς τὰ πρῶτα ὄργανα τῆς διοικήσεως μετὰ τοὺς ὑπουργοὺς, εἰς τοὺς Νομάρχας. Ἡ ὑπόθεσις νῦν, περὶ ἧς πρόκειται, εἶναι καθαρῶς διοικητικὴ καὶ οὐχὶ Κυβερνητική. Πρόκειται νὰ διακριθῇ, ἂν εἷς δῆμος ἔχῃ τόσας ἀνάγκας, ἢ δύναται νὰ ὁρισθῇ καὶ ποσόν τι πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐπαρχίας· διὰ ν’ ἀποφανθῇ τις ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης γνώμης, πρέπει νὰ μεταβῇ εἰς τὸν τόπον, τὸ δὲ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἑδρεύει ἐν Ἀθήναις. Θέλουν ἀντιλέξει ἴσως ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔχει ὀφθαλμὸν τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, οὗτος δὲ τὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις· ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν θέλει εἰσαγάγει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, οὗτος δὲ νὰ στηρίξῃ τὴν αἴτησίν του ταύτην ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν τῶν κατὰ τόπους διοικητικῶν ἀρχῶν, διατί δὲν ἀπολύετε ἀπὸ τὰ δεσμὰ τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου, δὲν ἀφίνετε τὴν ἐξουσίαν νὰ ἀποφασίζωσιν αὐτὰ τὰ διοικητικὰ ὄργανα, ἀλλὰ μεταφέρετε τὸ ζήτημα εἰς τὰς Ἀθήνας; ἢ λησμονεῖτε τὸ συμβησόμενον μέγα ἄτοπον ἢ δυστύχημα; Λησμονεῖτε ὅτι ζητήματα καθαρῶς τοπικὰ θέλουσι περιπλακῆ μὲ ζητήματα κυβερνητικὰ καὶ πολιτικὰ, καὶ δὲν θέλει εἶσθαι δυνατὸν νὰ λυθῇ ἓν ζήτημα τοπικῆς διοικήσεως, ἂν δὲν ὠφεληθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκτὸς τῶν συμφερόντων τῆς τοπικῆς διοικήσεως ἀποβλέπουσι καὶ εἰς ἕνα ἄλλον σκοπόν; Διὰ τοῦτο προτείνω ἀντὶ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ν’ ἀνατεθῇ ἡ ἀπόφασις αὕτη εἰς τὸν διοικητὴν τῆς περιφερείας, τὸν Νομάρχην.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίς ἀντιλέγει εἰς ταῦτα;

§75ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐκτὸς τοῦ τελευταίου ἐπιχειρήματος τοῦ Κ. Δεληγιάννη, ὅλα τ’ ἄλλα δὲν μὲ πείθουσιν, οὔτε νομίζω, ὅτι εἶναι ἄξια πολλῆς προσοχῆς· διότι τὸ νὰ σᾶς λέγῃ ὅτι τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον εἶναι μακρὰν τῶν πραγμάτων, καὶ ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ ἐν γνώσει ν’ ἀποφασίσῃ, προϋποθέτει, ὅτι εὗρεν ἄλλο μέσον, ξένον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἁρμόδιον ν’ ἀποφασίσῃ, διότι εἶναι ἐγγὺς τῶν πραγμάτων, νὰ ἀντιλαμβάνηται, καὶ σχηματίζῃ ἰδίαν πεποίθησιν. Ὅταν ὅμως λέγῃ ὅτι θέλει τὸν Νομάρχην, δὲν εὗρε τὸ ποθούμενον, διότι ὁ νομάρχης ὑπόκειται εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ ὑπουργοῦ, ὀφείλει νὰ διαβιβάσῃ τῷ ὑπουργῷ τὴν γνώμην του, εἴτε προσκληθεὶς παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἴτε καὶ πρίν· ὅταν διαβιβάζῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὴν μεταξὺ τοῦ ἐπαρχιακοῦ καὶ δημοτικοῦ συμβουλίου διένεξιν, ὀφείλει νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως καὶ ὅ,τι ἀντιληφθῇ, ὀφείλει νὰ τὸ διαβιβάσῃ πρὸς τὸν ὑπουργόν. Ὅταν δὲ ὁ Κ. Δεληγιάννης εὑρίσκῃ μόνον τὸν ἔπαρχον ἢ Νομάρχην, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῆς τροπολογίας μου, ὅτι θὰ χάσωμεν τὰ φῶτα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ὅπερ ὑποτίθεται ὅτι διορίζει νομάρχας καὶ ἐπάρχους κατωτέρους του.

§76ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Τὸν λόγον, Κ. Πρόεδρε.

§77ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Καὶ ἐγὼ, Κ. Πρόεδρε.

§78Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ, Κ. Πρόεδρε.

§79ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω δὲ προτιμώτερον τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ν’ ἀποφαίνηται περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, διότι τὸ ζήτημα εἶναι τῷ ὄντι πολὺ σοβαρὸν, εἶναι ζήτημα ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἔρχονται εἰς σύγκρουσιν δύο σώματα, τὰ δημοτικὰ καὶ τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια· καὶ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἔρχεται εἰς σύγκρουσιν τὸ συμφέρον τῆς ἐπαρχίας μὲ τὸ συμφέρον τοῦ δήμου· εἰς τοιαύτην περίστασιν δὲν νομίζω, ὅτι τὸ προσφυέστερον ὄργανον ἤθελεν εἶσθαι ὁ Νομάρχης ἢ ὁ Ἔπαρχος, ἀλλὰ τὸ σοβαρώτερον σῶμα τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, ἂν ὑπῆρχε, καὶ ἐν ἐλλείψει αὐτοῦ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. Δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ Κ. Δεληγιάννης, ὅτι πρόκειται μόνον καὶ μόνον περὶ ἀντιλήψεως πραγματικῆς, ὅτι πρόκειται τὶς νὰ ἴδῃ τὸ πρᾶγμα καὶ νὰ σχηματίσῃ τὴν καλλιτέραν ἰδέαν καὶ φῶτα μεγαλείτερα, καὶ γνώσεις τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου μας ἀπαιτοῦνται, καὶ ὅλα ταῦτα ὑπάρχουν μᾶλλον εἰς ἓν ὑπουργικὸν συμβούλιον ἢ εἰς ἕνα Ἔπαρχον ἢ Νομάρχην. Τὸ μόνον ἐπιχείρημα, εἰς τὸ ὁποῖον, τῷ ὄντι, δὲν ἔχω τι ν’ ἀντείπω, εἶναι τὸ τελευταῖον τοῦ Κ. Δεληγιάννη, ὅτι ἡ διαφθορὰ εἰσχωρεῖ εὐκολώτερον παρὰ τοῖς ὑπουργοῖς παρὰ παρὰ τοῖς νομάρχαις.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Ζαΐμης ἔχει τὸν λόγον.

§81ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 τροπολογίας τοῦ Κ. Δεληγεώργη εἶναι ζήτημα πολλὰ οὐσιῶδες, διότι εἶναι ζήτημα συναπτόμενον μὲ δύω εἴδη συστημάτων κυβερνητικῶν ἢ διοικητικῶν· εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἅπτεται ἐν ἄλλαις λέξεσι τοῦ συστήματος τῆς διοικητικῆς συγκεντρώσεως καὶ τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, καθὼς δύναταί τις νὰ τὸ ὀνομάσῃ ........ γαλλικά. Οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ὁ Κ. Δεληγιάννης ἐπέφερε μοὶ φαίνονται πολλὰ σπουδαῖοι, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ τοὺς ἐπαναλάβω. Ὅ,τι θέλω νὰ παρατηρήσω εἶναι, ὅτι μέχρι τοῦδε ὅλοι ἐν γένει παρεπονούμεθα ἐπὶ τῆς βαυαρικῆς δυναστείας ἐναντίον τοῦ συστήματος τῆς συγκεντρώσεως, ἐναντίον τοῦ συστήματος τῆς ἀποῤῥοφήσεως. Τὰ πάντα ἤθελε, Κύριοι, νὰ τὰ συγκεντρώσῃ εἰς τὰς χεῖρας τῆς κυβερνήσεως, ἤθελον νὰ τὰ συγκεντρώσουν εἰς τὰς Ἀθήνας, ὥστε τὴν ζωὴν, τὸ πᾶν νὰ τὸ λαμβάνουν ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν· δὲν ἄφινον τίποτε εἰς τὰς ἀτομικὰς ἐνεργείας τῶν ἐπαρχιῶν, δὲν ἤθελεν αἱ ἐπαρχίαι νὰ ζῶσιν. Αὐτὸ ἦτο τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἠκολούθησε, καὶ τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὀλέθρια ἀποτελέσματα. Σήμερον ἂν καὶ πρόκειται περὶ ἑνὸς συστήματος, δὲν τὸ θεωρῶ τοσοῦτον σπουδαῖον, καθόσον εἶμαι βέβαιος, ὅτι περίσσευμα δὲν θὰ μένῃ ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ δημοτικὴ διοίκησις τῆς Ἑλλάδος νὰ διαχειρίζηται, ὡς ὑπάρχει μέχρι τοῦδε, ἐστὲ βέβαιοι ὅτι περίσσευμα δὲν θὰ μείνῃ καὶ οὐδέποτε θέλομεν λάβει ἀνάγκην τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου· μολαταῦτα λέγω, ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη τῆς ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως τοῦ 7 ἄρθρου· κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Δεληγεώργη ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν νομίζω οὐδόλως ἁρμόδιον τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον νὰ λύσῃ μίαν διαφωνίαν, ἥτις δύναται νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ δήμου καὶ ἐπαρχίας. Τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον εἶναι συμβούλιον πολιτικὸν, τὸ ὁποῖον προΐσταται εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων ἐν συνόλῳ. Ἡ νομοθεσία μας εἰς πολλὰ ὀλίγας περιστάσεις ἀναθέτει εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ὡς ὑπουργικὸν συμβούλιον, τὴν ἀπόφασιν περὶ διοικητικῆς ὑποθέσεως. Ἴσως ἀπαντήσωμεν τρεῖς ἕως τέσσαρας περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας δυνάμει τῶν κειμένων νόμων ἀπαιτεῖται ἡ ἀπόφασις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν διὰ ποῖον λόγον εἰς ἓν σῶμα πολιτικὸν πρέπει νὰ ἀνατεθῇ ἡ λύσις μιᾶς διαφορᾶς καθαρῶς διοικητικῆς, καθαρῶς τοπικῆς· ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ὁ Κ. Δεληγεώργης σᾶς ἀντέταξεν ὅτι θέλετε νὰ κατατεθῇ εἰς τὸν νομάρχην ἢ τὸν ἔπαρχον ἡ λύσις τῆς διαφορᾶς αὐτῆς, ἀλλ’ ὁ ἔπαρχος καὶ ὁ νομάρχης διορίζονται ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου, λοιπὸν ἐρχόμεθα εἰς τὴν αὐτὴν λύσιν, μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ λόγος αὐτὸς δὲν εἶναι πολὺ σπουδαῖος· ναὶ μὲν ὁ νομάρχης καὶ ὁ ἔπαρχος διορίζονται ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου, ἀλλ’ οὗτοι ἔχουν καθήκοντα διαγεγραμμένα ἰδιαίτερα, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ ἐξασκήσουν ἄνευ τῆς ἐπιῤῥοῆς τῶν ὑπουργῶν· ἄλλως τε τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ἐὰν πρόκηται νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ὡς πολὺ ὀρθῶς σᾶς παρετήρησεν ὁ Κ. Δεληγιάννης, θὰ ἀποφασίσῃ βεβαίως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων τῶν τοπικῶν ἀρχῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως πρὸ παντὸς ἄλλου τοῦ νομάρχου. Διὰ ποῖον λοιπὸν λόγον νὰ ἐπιφέρωμεν αὐτὴν τὴν βραδύτητα, χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ ἐγγύησίς τις εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον; δὲν βλέπω οὐδεμίαν ἐγγύησιν, καὶ ἀρύομαι ἐπιχείρημα εἰς τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἔφερεν ὁ Κ. Δεληγεώργης· ὁ Κ. Δεληγεώργης εἶπεν, ὅτι τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον θὰ ἀποφασίζῃ κατὰ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν θέλει ἐκθέσει ὁ νομάρχης· τότε λοιπὸν πρὸς τί νὰ ἐπέλθῃ ἡ βραδύτης αὕτη, νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον, διότι εἶναι πολιτικὸν σῶμα, διότι ἰδίως τὰς στιγμάς του, ὅταν συνέρχεται, τὰς ἀποῤῥοφᾷ ἡ λεγομένη πολιτικὴ, πολλὴν μικρὰν προσοχὴν χορηγεῖ εἰς τοιαύτας διοικητικὰς ὑποθέσεις· καὶ ἂν ἔλθῃ μία τοιαύτη ὑπόθεσις ἐνώπιον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρὸς, ἕως ὅτου ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Λέγω λοιπὸν, ὅτι, καὶ λόγῳ ταχύτητος, πρέπει νὰ τεθῇ ἡ διάλυσις τῆς διαφορᾶς ταύτης εἰς τὸν νομάρχην. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, νομίζω, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ ἀποκρούωμεν ἓν σύστημα συγκεντρώσεως, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς ἄλλα μέρη τῆς Εὐρώπης ἀπεκρούσθη, ἀλλ’ ἰδίως εἰς τὴν Ἑλλάδα πρέπει νὰ ἀποκρουσθῇ διὰ πολλοὺς λόγους τοπικοὺς τῆς Ἑλλάδος.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Παντολέων, εἶσθε ὑπὲρ ἢ κατά;

§83ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Κατά. — Νομίζω, Κύριοι, νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν ἀνωτέρω διοίκησιν τὴν δικαιοδοσίαν αὐτῆς καὶ νὰ τὴν παραδίδωμεν εἰς χεῖρας ὑποδεεστέρας ἐξουσίας εἶναι μεγάλη ἀνωμαλία· διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ τὸ ἀντικείμενον εἶναι διοικητικὸν, πρέπει νὰ βαδίζωμεν κατὰ τὰς ἀρχὰς τὰς καθιερούσας τὴν διοικητικὴν δικαιοδοσίαν. Δὲν πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ μείνωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον ἄνευ τῆς διοργανώσεως. Ἐκ τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ προκύπτει μία φιλονεικία περὶ τοῦ ποῦ πρέπει νὰ καταναλωθῶσι τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα περισσεύουν ἐκ τῆς ἐκμισθώσεως τῶν λειβαδίων, εἴτε δηλονότι εἰς δημοτικὰς ἀνάγκας εἴτε εἰς τὰς ἀνάγας τῆς ἐπαρχίας τῆς περιφερείας, νομίζω δὲ, ἐὰν τὸ ζήτημα ᾖναι τῆς δημοτικῆς περιφερείας, πρέπει νὰ προσκληθῇ κατὰ πρῶτον τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. conseil... καὶ ἑπομένως νὰ γείνῃ ἔφεσις εἰς τὸ ἀνώτερον εἰς τὸ conseil d’ état, τῶν συμβουλίων τῆς ἐπικρατείας. Καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ τὸ σύνταγμα δὲν θέλομεν ἀφήσει κολοβωμένον τὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι εἶναι πολὺ ἀνάγκη νὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς τὴν ἐπικράτειαν, καὶ τοιοῦτον εἶναι τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας. Ἐὰν τὸ ζήτημα ἀποβλέπῃ ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν ἢ τὸν νομὸν, τότε πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον καὶ θὰ γείνῃ ἔφεσις εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας (θόρυβος). Νομίζω λοιπὸν, διὰ νὰ διατηρήσωμεν τὴν τάξιν καὶ νὰ προσδιορίσωμεν δικαιοδοσίαν τῶν ἀρχῶν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τοῦτο, ἐὰν μὲν τὸ ζήτημα ἀνάγεται εἰς ἐπαρχίαν ἢ δῆμον νὰ ἀποφασίζῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον καὶ κατ’ ἔφεσιν τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, ἐὰν εἰς νομὸν νὰ ἀποφασίζῃ τὸ νομαρχιακὸν συμβούλιον, καὶ νὰ γίνηται ἔφεσις εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας. Ἀπόρησαι ὅταν ἤκουσα τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους μας νὰ ἀναφέρωνται εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. Τί ἔχει νὰ κάμῃ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἐνταῦθα (θόρυβος); λοιπὸν αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§84ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, μοὶ φαίνεται ἀρκετὰ σπουδαῖον. Τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον εἶναι σῶμα πολιτικὸν, σῶμα, τὸ ὁποῖον μόνον ἐνώπιον τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος καὶ τῶν βουλευτικῶν σωμάτων ὑπάρχει. Διόλου δὲν ἔρχεται εἰς συνάφειαν οὔτε μὲ τὰς ὑποδεεστέρας ἀρχὰς, οὔτε μὲ τοὺς διοικουμένους. Ἡ Κυβέρνησις ἐκδίδει εἰς ἡμᾶς καὶ προκηρύξεις πρὸς τὸν λαὸν, μολονότι καὶ τοῦτο ἠμποροῦσε νὰ ἀμφισβητηθῇ, νομίζω, ὅτι τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον δὲν πρέπει νὰ ἐκδίδῃ προκηρύξεις εἰς τὸν λαὸν πρὶν κάμῃ τὸ πρόγραμμά του ἐνώπιον τῶν βουλευτικῶν σωμάτων, ἀλλ’ αὐτὸ μόνον ἐν παρόδῳ τὸ ἀνέφερα, διότι δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἡ σκέψις λοιπὸν τοῦ Κ. Ζαΐμη εἶναι ἀρκετὰ σπουδαία διὰ νὰ πείσῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταθέσωμεν εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως ταύτης· ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλη σκέψις, τὴν ὁποίαν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ὑποβάλω. Ἡ Συνέλευσις τῆς 3 Σεπτεμβρίου διεκρίθη διὰ τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰς τὰ δικαστήρια, διεκρίθη, διότι ἤθελε νὰ τακτοποιήσῃ τὴν δικαιοδοσίαν, ἤθελε τὰς πολλὰς ἀνωμαλίας, τὰς ὁποίας ἡ παρελθοῦσα νομοθεσία εἶχεν ὑποβάλει, νὰ τὰς ἐξομαλύνῃ· διὰ τοῦτο ὅλας τὰς ὑποθέσεις τοῦ διοικητικοῦ τὰς παρέπεμψεν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Ἀπ’ αὐτὴν τὴν ἀξιέπαινον τάσιν τῆς Συνελεύσεως τῆς 3 Σεπτεμβρίου ἀπεμακρύνθη ἡ πεσοῦσα βασιλεία, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Κ. Σίμου· τότε ἤρχισαν νὰ πολιτεύωνται τόσαι δικαιοδοσίαι τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, ὥστε ἑκάστη ὑπόθεσις ἔπρεπε νὰ διέλθῃ διὰ πολλῶν ἀρχῶν, ἕως νὰ περαιωθῇ. Βλέπω δυστυχῶς, ὅτι καὶ τὴν σήμερον συνιστῶσιν εἰς ἡμᾶς μίαν τοιαύτην τάσιν, ἡ ὁποία θὰ αὐξήσῃ τὰς περιπλοκὰς, ἡ ὁποία θὰ καταστήσῃ λαβύρινθον ἀληθῶς ὅλα τὰ ζητήματα τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Καθ’ ἡμέραν βλέπομεν ἀπὸ τῶν ἡμερῶν τοῦ Κ. Σίμου, ὅτι ὑπάρχει μία ῥοπὴ ὄχι μόνον τὰς ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ νὰ ἀπονέμῃ εἰς τὰς ἀρχὰς, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ ζητήματα χάριν θεραπείας δικαιοδοσίας· καὶ τοσοῦτον ἐσυνειθίσαμεν εἰς αὐτὸ τὸ σύστημα, ὥστε καὶ τὴν σήμερον βλέπετε, ὅτι τὸ ἐξακολουθοῦμεν. Θεωρῶ καὶ ἐγὼ ὅτι τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον δὲν εἶναι σῶμα διοικητικὸν διὰ νὰ λύσῃ τὰς τοιαύτας διαφορὰς. Θεωρῶ ὅτι πρέπει τὴν θεμελιώδη ἐγγύησιν τὴν χάριν θεραπείας δικαιοδοσίαν νὰ τὴν διατηρήσωμεν, διὰ τοῦτο συντάσσομαι μὲ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Δεληγιάννη, καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι τοῦτο καὶ συμφέρει νὰ πράξωμεν, διότι, ὅταν μίαν ἡμέραν συστηθῇ ἓν δικαστήριον, τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, τότε αὐταὶ αἱ ὑποθέσεις κατ’ ἔφεσιν ἔρχονται εἰς αὐτὸ τὸ σῶμα· Προσθέτω καὶ ἓν ἄλλο, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἁπλῶς νὰ τὰς παραπέμψωμεν εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον διὰ νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐλύσαμεν ὅλας τὰς δυσκολίας, πρέπει νὰ καθιερώσωμεν καὶ μίαν διαδικασίαν, ἡ ὁποία θὰ ἰσχύῃ ἐνώπιον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου τούτου· ὅταν δικάζῃ ὁ νομάρχης, ὅταν ὁ ὑπουργὸς εἰς θεραπείαν ἐφέσεως, γνωρίζετε ὅτι δικάζων εἶναι τὸ πρωτοδικεῖον καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος· ὅταν ὅμως δικάζῃ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ μάλιστα, ἐὰν συνίσταται καθὼς τώρα ἀπὸ ἓξ μέλη, τί θὰ ἰσχύσῃ ἐν περιπτώσει ἰσοψηφίας;

§85ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ὁ Πρόεδρος.

§86ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Αὐτὸ τὸ προνόμιον τὸ εἶχε κατὰ τὸ ψήφισμα περὶ τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω νὰ ἰσχύῃ σήμερον.

§87ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Διαλύεται τὸ ὑπουργεῖον καὶ γίνεται ἄλλο (γέλως)

§88ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Συγχαίρω τὸν συνάδελφόν μου διὰ τὴν εὐφυῆ ὑποστήριξιν τῆς προτάσεώς μου. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι πρέπει ὅλαις δυνάμεσι νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Δεληγιάννη.

§89ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§90ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀπαντήσω ὀλίγας λέξεις. — Ἐν πρώτοις λυποῦμαι, διότι κατεδικάσθην αὐτὰς τὰς ἡμέρας τόσον ἐπανειλημμένως ὡς ἄνθρωπος ὀπισθοδρομικὸς, ὡς ἄνθρωπος θέλων τὸ συγκεντρωτικὸν σύστημα, καί τι περισσότερον. Μοὶ εἶναι ὅμως ἀρκετὴ παρηγορία, ὅτι διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔφερα, ἀφαιρῶ ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν εἶχε μέχρι τοῦδε ἡ κεντρικὴ ἐξουσία, καὶ μεταφέρω αὐτὴν εἰς τὰς ἐπαρχίας, αἵτινες μὲ δάκρυα ἀτενίζουσι πρὸς τὴν πρωτεύουσαν· ἂν δ’ ἀπέτυχα νὰ καταστήσω τὸν θεσμὸν τοῦτον γενικὸν, τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ συγκεντρωτικόν μου πνεῦμα, ἀλλ’ εἰς ἐσφαλμένους ἄλλων ὑπολογισμούς· χαίρω δὲ σφόδρα, διότι ἡ πρότασις, ἣν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω, καὶ ἡ Συνέλευσις ἐδέχθη πλάττει ἓν εἰσόδημα ἐκ τοῦ μηδενὸς, καὶ ἀντὶ ν’ ἀφήσῃ αὐτὸ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὡς ἐζήτει τὸ φιλελεύθερον πνεῦμα, τὸ εἰσήγαγεν εἰς τὸ δημοτικὸν, καὶ τὸ εἰσόδημα τοῦτο κατωρθώθη νὰ διαχειρίζηται μὲ τόσας ἐγγυήσεις καὶ τόσην ἀσφάλειαν ὥστε νὰ ᾖναι πραγματικὴ περιουσία, καὶ αὐτὴ ἡ περιουσία νὰ χρησιμεύῃ εἰς δημοτικὰς καὶ ἐπαρχιακὰς ἀνάγκας. Ὅταν λοιπὸν εἰσάγωνται τοιαῦται προτάσεις εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ ὑπ’ αὐτῆς προθύμως ψηφίζωνται, δὲν νομίζετε ὅτι ἀπομακρύνεται πολὺ ἀπὸ τὴν συγκέντρωσιν ὁ εἰσαγαγὼν αὐτάς; Πολὺ προτιμώτερον εἶναι νὰ σκέπτωνται αἱ Συνελεύσεις οὐσιαστικῶς, ἐπὶ τῶν πραγμάτων, παρὰ νὰ δαπανοῦν τὸν χρόνον των εἰς καθαρὰς φαντασμαγορίας θεωριῶν. Εἶναι καθαρὰ θεωρία τῳόντι νὰ νομίζητε, ὅτι ᾠκοδομήσατε ἓν σύστημα συγκεντρώσεως, ἐὰν λαμβάνητε ἐγγυήσεις περὶ τῆς ἀσφαλοῦς διαχειρίσεως καὶ τῆς ἐξασφαλίσεως ἑνὸς πόρου, διότι τὸν πόρον αὐτὸν τὸν προορίζετε διὰ τὸν δῆμον. Κάμνω τὴν παρατήρησιν τώρα εἰς τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα, πρώην τοῦ διοικητικοῦ δικαίου Καθηγητὴν, ὅτι μὲ ἠδίκησεν, εἰπὼν, ὅτι τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον δὲν ἔχει δικαιοδοσίαν. Καθὼς παρατηρῶ εἰς τὸν ὀργανισμὸν τῶν ὑπουργείων, τὸ ἄρθρον 6 ἀποδίδει περὶ 8 ἀντικειμένων δικαιοδοσίαν. «Εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον θέλουν ὑποβάλλεσθαι....

§91ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ποίας ἐποχῆς εἶναι;

§92Θ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦ 33.

§93ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πιστεύω, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς κατηργήθη δι’ οὐδενὸς ἄλλου. Τὸν νόμον τοῦτον τῶν ὑπουργείων τὸν ἐπεκαλέσθην μόνον διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι εἰς τοιαύτας καὶ παρομοίας περιστάσεις τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον εἶναι ἁρμόδιον, καὶ διὰ νὰ δείξω, ὅτι ἡ πρότασίς μου δὲν εἶναι πρότασις ἀσύνηθές τι εἰσάγουσα καὶ ἀκατανόητον. Ἐπιμένων διὰ τοῦτο, παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου καὶ νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὴν λύσιν τῆς διαφορᾶς, συλλογιζομένη, ὅτι τῳόντι πρόκειται περὶ σπουδαίων ἀντικειμένων, διότι πρόκειται νὰ προτιμηθῶσιν ἢ αἱ ἐπαρχιακαὶ ἀνάγκαι ἀπὸ τὰς δημοτικὰς, ἢ αἱ δημοτικαὶ ἀπὸ τὰς ἐπαρχιακάς· καθὼς ἔλαβον τὴν τιμὴν καὶ πρὶν νὰ εἴπω, ἀπαιτοῦνται γενικώτεραί τινες γνώσεις διὰ νὰ ἀποφασισθῇ, ἐὰν συμφέρῃ μᾶλλον νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ δημοτικὴ ὁδὸς παρὰ τὸ δεῖνα ἐπαρχιακὸν κατάστημα, ἂν πρέπῃ νὰ προτιμηθῇ ἡ γνώμη τοῦ δημοτικοῦ μᾶλλον παρὰ ἡ τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου διὰ νὰ σταθμισθῶσι προσηκόντως τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ὅταν πρόκειται λοιπὸν περὶ συγκρούσεως τῶν δύο αὐτῶν ἀρχῶν, ὅταν πρόκειται περὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα εἰμποροῦν νὰ ἔχουν σπουδαίαν ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν διοίκησιν, νομίζω, ὅτι ἓν ἀνώτατον συμβούλιον καὶ ὄχι εἷς ἔπαρχος πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ λύσῃ τὰς ἀμφισβητήσεις, καὶ τόσον περισσότερον, καθόσον βλέπετε, ὅτι εἰς τοιαύτας παρομοίας περιστάσεις τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ἀποφασίζει. Τέλος πάντων πρέπει νὰ ἔλθῃ ἓν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον νὰ ἀποφασίζῃ. Ἀπαντῶν δὲ ὀλίγας λέξεις εἰς τὸν Κ. Ζαΐμην ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι δὲν πιστεύει νὰ προέλθῃ τίποτε ἐξ αὐτῆς τῆς περιουσίας, ἀφίεμαι εἰς τὸν χρόνον νὰ τὸν διαφωτίσῃ· χωρὶς νὰ γίνω μάντις ἀπὸ τοῦδε, καὶ νὰ καταδείξω ἐσφαλμένην τὴν ἰδέαν του, ἐπιμένω εἰς τὴν ἰδικήν μου, πλήρη ἐλπίδων. Νομίζω ὅμως, ὅτι ὁπωσδήποτε κατὰ τὰς διατάξεις αὐτοῦ τοῦ νόμου ἐξασφαλίζεται καθ’ ὁλοκληρίαν ἡ πρόσοδος, καὶ ὄχι μόνον ἡ πρόσοδος ἐξασφαλίζεται, ἀλλὰ καὶ διακρίνεται ἀσφαλῶς τὸ συμφέρον τὸ δημοτικὸν ἀπὸ τὸ ἐπαρχιακόν. Ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ εἰς ἓν μέρος νὰ μὴ ὠφελῆται ἡ ἐπαρχία, διότι αἱ πρόσοδοι εἶναι εὐτελεῖς· αὐτὸ ὅμως δὲν εἶναι λάθος τοῦ νόμου, λάθος τοῦ νόμου θὰ ἦτο, ἐὰν ἀφίναμεν ἠμελημένα τὰ πράγματα καὶ οὕτως ἀπροστάτευτα, ὥστε νὰ μὴ δυνηθῇ ποτὲ νὰ ὠφεληθῇ ἐξ αὐτῆς τῆς περιουσίας ἡ ἐπαρχία. Ἔπειτα ὁ δημοτικὸς προϋπολογισμὸς ἐξελέγχεται ἀπὸ τὴν διοικητικὴν ἀρχήν· ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἀντιπροσωπεύει καὶ τὰ δημοτικὰ συμφέροντα, καὶ ἐξελέγχουσα τὸ παράρτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἀφορᾷ τὸ εἰδικὸν τοῦτο ἔσοδον καὶ ἔξοδον, θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ ἐπαρχιακὰ συμφέροντα, μάλιστα ὁ περιορισμὸς τοῦ ἄρθρου 7 ἐτέθη διὰ νὰ μὴ δύναται τὸ δημοτικὸν συμβούλιον νὰ ἀποῤῥοφήσῃ αὐτὰ τὰ χρήματα διὰ πᾶσαν ἀνάγκην ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας ὁ νομοθέτης δὲν συμπεριέλαβεν εἰς τὸ ἄρθρον 7. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον περιορίζει τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ὥστε νὰ δαπανήσῃ αὐτὰ τὰ εἰσοδήματα ἀκριβῶς, καὶ τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἐθεωρήθησαν ὑπὸ τοῦ νομοθέτου ὡς σπουδαιότεραι. Τέλος καὶ ἂν ἀκόμη ὁ δημοτικὸς προϋπολογισμὸς συνταχθῇ, καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον καὶ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ συμφωνήσουν νὰ θέσουν χάριν τινὸς ἔργου μέγα ποσόν, ἐνῷ ἀρχῇ μικρόν, ἢ προβλέψωσι περὶ ἔργων ἐπουσιωδῶν καὶ ἐκτὸς τοῦ νόμου, καὶ ἀποῤῥοφηθῇ ὁλόκληρον τὸ ἔσοδον, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπεμβαίνειν, διότι τὸ δεύτερον ἐδάφιον λέγει· «Ἐὰν ὑπάρχῃ περίσσευμα......... Βλέπετε λοιπόν, ὅτι δι’ ὅλων τῶν τρόπων ἡ προκειμένη πρότασις προσπαθεῖ, ὥστε τὸ πολὺ ἢ ὀλίγον αὐτὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον ἀρκετὰ ἐξησφαλίσθη ἐντὸς τοῦ ἐπαρχιακοῦ ταμείου, νὰ χρησιμεύῃ ἀπαράλλακτα, ὅπως ὁ νομοθέτης εἶπε, καὶ χωρὶς νὰ γίνεται κατάχρησις.

§94ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἐφωτίσθησαν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Κλείεται ἡ συζήτησις. Ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως ἐξάγεται, ὅτι ὁ Κ. Δεληγιάννης ὑποβάλλει δύο τροποποιήσεις, τὴν μίαν εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον, ἡ ὁποία σκοπεῖ εἰς τὸ νὰ χρησιμεύουν τὰ εἰσοδήματα, καὶ πρὸς οἰκοδομὴν καὶ ἐπιδιόρθωσιν τῶν ἱερῶν ναῶν....

§96ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ εἰς τὸ τελευταῖον μέρος τοῦ δευτέρου ἐδαφίου, ἀντὶ τοῦ «.......... ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἐπάρχου τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἀποφασίζει περὶ αὐτοῦ ὁριστικῶς» νὰ τεθῇ «.......... ὁ νομάρχης ἀποφασίζει περὶ αὐτοῦ ὁριστικῶς». Θὰ θέσω λοιπὸν εἰς ψηφοφορίαν πρῶτον τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Δεληγιάννη, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν εἰρημένην τροπολογίαν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Παρακαλῶ καθήσατε νὰ ἐπαναλάβωμεν τὴν ψηφοφορίαν· οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν.....

§98ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐνοήσαμεν (θόρυβος).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι δὲν παραδέχονται τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Δεληγιάννη καὶ θέλουν νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει, ἐκεῖνοι νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἔγεινε δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Δεληγιάννη.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι... Τὸ ἄρθρον 7ον τῆς τροπολογίας 8ου τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ καταρτισθῇ ὡς ἑξῆς· «Τὰ ⅘ τοῦ ἐνοικίου μένουν ἐν τῷ ἐπαρχιακῷ ταμείῳ καὶ δαπανῶνται κατὰ τὰς περὶ διαθέσεως τῶν δημοτικῶν προσόδων νόμους.....» Ὅσοι παραδέχονται τὸ ἄρθρον, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 5ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ θέσιν 8ου.

§101ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πολλοὶ τῶν συναδέλφων μου μοὶ κάμνουν τὴν παρατήρησιν ὅτι εἶναι καλὸν νὰ προστεθῇ, ὅτι αὐτὰ τὰ χρήματα δὲν δύνανται ν’ ἀντικατασταθῶσι δι’ ἄλλα χρέη τοῦ δήμου· διὰ τοῦτο ἑπομένως προτείνω νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ, τὸ ἐδάφιον, ὅτι τὸ ἐνοίκιον τοῦτο εἶναι ὡς πᾶν ἄλλο χρέος τοῦ δήμου.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν ἤδη εἰς τὸ ἄρθρον 8ον, ἔχον ὡς ἀκολούθως. «Τὰ ἐν τοῖς ἀνωτέρω ἄρθροις ὡρισμένα ἐφαρμόζονται ἀπαραλλάκτως καὶ εἰς τὰς κοινοτικὰς βοσκὰς, τῶν ὁποίων τὴν χρῆσιν καὶ κάρπωσιν ἀναλαμβάνουσιν αἱ κοινότητες καταργουμένου τοῦ ἀπὸ 3|15 Δεκεμβρίου 1833 Βασιλικοῦ Διατάγματος.» Ὁ Κ. Δεληγεώργης ἔχει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Αἱ βοσκαὶ αἱ περιλαμβανόμεναι ἐντὸς τῶν ἀνεγνωρισμένων ὁρίων τῶν κεφαλοχωρίων, αἵτινες πρὸ τῆς ἐπιδόσεως τοῦ ἀπὸ 3|15 10βρίου 1833 Διατάγματος ἀνῆκον εἰς τὰς κοινότητας αὐτῶν, ἐνοικιάζονται καθ’ ὃν τρόπον καὶ αἱ ἐθνικαὶ, κατὰ τὰ ἄρθρα 1, 2, 3, 4, 5 καὶ 6 τοῦ παρόντος Νόμου, ἀφ’ οὗ ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ ἐνεργήσῃ τὸν διαχωρισμὸν τῆς περιφερείας τῆς ἀναγκαιούσης δι’ ὅλα τὰ ζῶα τῶν τῆς κοινότητος κατοίκων, τῶν μονίμως ἀποκατεστημένων καὶ ἀπὸ δύω ἐτῶν διαρκῶς ἐν αὐτῇ κατοικούντων. Τὸ ἐνοίκιον διατίθεται διὰ τοῦ δημοτικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐν εἰδικῷ αὐτοῦ παραρτήματι, πρὸς θεραπείαν τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 ἀναφερομένων ἀναγκῶν τῆς κοινότητος καὶ ἄλλων κοινωφελῶν σκοπῶν αὐτῆς. Τὰ κατὰ τὸ προηγούμενον ἐδάφιον ἔργα ὁρίζει ἐπιτροπὴ πενταμελὴς, συγκειμένη ἀπὸ τὸν Δήμαρχον, τὸν πρεσβύτερον τῶν τῆς κοινότητος, καὶ τριῶν ἐκ τῶν ἐγκριτοτέρων κατοίκων αὐτῆς, ἐκλεγομένων ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.

§103ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἤλθομεν ἐνταῦθα νὰ νομοθετήσωμεν περὶ τῶν δημοσίων βοσκῶν· δὲν πρόκειται περὶ τῆς διαθέσεως τῆς δημοτικῆς περιουσίας, περὶ τῆς ὁποίας οἱ ὑπάρχοντες νόμοι προβλέπουσι· προτείνω λοιπὸν τὴν ἀπάλειψιν αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου.

§104ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ ἀντικείμενον δὲν εἶναι τόσον σπουδαῖον, ἵνα ἀπασχολήσῃ τὴν σύντονον προσοχήν σας εἰς μίαν ἐκτενῆ συζήτησιν. Φρονῶ ὅμως, Κύριοι, ὅτι ἐπειδὴ ἡμεῖς σήμερον, ὡς σῶμα νομοθετικόν, ἀνελάβομεν τὴν φροντίδα νὰ παύσωμεν ἓν κακόν, τὸ ὁποῖον προϋπῆρχε καὶ νὰ κανονίσωμεν τὸ καλόν, τὸ ὁποῖον διετάξαμεν, ἐκανονίσαμεν περὶ τῶν ἐθνικῶν λειβαδίων, ποῖον θὰ νέμηται ἡ κοινότης καὶ ποῖον θὰ ἐνοικιάζωμεν, καὶ εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ τὸ ἐνοίκιον· τὰ ⅘ θὰ λαμβάνῃ ἡ κοινότης καὶ τὸ ⅕ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ κανονίσωμεν καὶ τὰ λειβάδια τῶν κοινοτήτων, τίνι τρόπῳ πρέπει νὰ διοικῶνται, πῶς θὰ ἐνοικιάζωνται, καὶ εἰς τί πρέπει νὰ χρησιμεύῃ τὸ εἰσόδημα τῶν λειβαδίων.

§105ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§106ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ κανονίσωμεν σήμερον καὶ περὶ τῶν λειβαδίων τῶν κοινοτικῶν, εἰς τί θὰ χρησιμεύῃ τὸ εἰσόδημα αὐτῶν, διὰ νὰ μὴ χρησιμεύῃ εἰς τὸν μὲν, καὶ εἰς τὸν δὲ, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπωμεν νὰ χρησιμεύῃ εἰς κοινοτικὰς ἀνάγκας· εἰς γεφύρας, εἰς ὁδοὺς, εἰς ἐκκλησίας, εἰς σχολεῖα, εἰς στρατῶνας κτλ. Ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ὁρίσῃ ὁριστικῶς περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§107ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι! ἀπ’ ἀρχῆς ἐτέθη τὸ ζήτημα καὶ συνεζητήθη ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, ὅτι πρόκειται περὶ τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν· ἑπομένως περὶ αὐτοῦ καὶ μόνον ἔχει νὰ ἐνασχοληθῇ ἡ Συνέλευσις καὶ νὰ ἀποφασίσῃ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρόκειται νὰ κανονίσῃ τὰς κοινοτικὰς βοσκὰς, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ σήμερον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ὅλωςδιόλου τὸ ἄρθρον αὐτὸ, διότι αἱ κοινοτικαὶ βοσκαὶ ἀφίνονται εἰς τοὺς δήμους νὰ διατίθενται.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον.

§109ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις, Κύριε Πρόεδρε.

§110ΕΤΕΡΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν ἔνστασιν ταύτην;

§112ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Μάλιστα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πότε θὰ γείνῃ ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀντιπροέδρων καὶ γραμματέων;

§114ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν δευτέραν;

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τοῦ νομοσχεδίου. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις. Ὁ Πρόεδρος.

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Θ. Βενετσάνος.