1863.10.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΝΔʹ.

Τῆς 2 Ὀκτωβρίου 1863.

(Τετάρτη).

Ὥρα 1.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποτείνω τὸν λόγον εἰς τὸ ἀκροατήριον· εἰς δύω συνεδριάσεις προηγουμένας ἐδόθησαν ἀπὸ τὸ ἀκροατήριον σημεῖά τινα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν κανονισμὸν ἀπαγορεύονται, διότι οἱ ἀκροαταὶ πρέπει νὰ ἀκροάζωνται καὶ νὰ μὴν ἐκφράζωσιν οὐδόλως σημεῖα ἐπιδοκιμασίας ἢ ἀποδοκιμασίας. Ἀναγινώσκω πρὸς περισσοτέραν σαφήνειαν τὰ ἄρθρα τοῦ κανονισμοῦ καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῶν ἀκροατῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 69 τοῦ Κανονισμοῦ. (Ἀναγινώσκονται τὰ περὶ τούτου ἄρθρα). Ἄν τινα ἄτομα παραβῶσι τὸν κανονισμὸν αὐτὸν ἀποβάλλονται ἀμέσως.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸς τοὺς πληρεξουσίους. Ὑπάρχουσιν ἐγγεγραμμένοι πολλοὶ δι’ ἐπερωτήσεις. Ἀλλὰ πρῶτον θὰ ἀναγνωσθῇ μία πρότασις, ὑπογεγραμμένη παρὰ διαφόρων πληρεξουσίων. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· Ἄρθρον 1. Ὁ Βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων Γεώργιος Αʹ, ἅμα δώσῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, τὸν ἑξῆς ὅρκον· «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς ὁμοουσίου καὶ ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ προστατεύω τὴν ἐπικρατοῦσαν Θρησκείαν τῶν Ἑλλήνων, νὰ διατηρῶ καὶ ὑπερασπίζω τὴν ἀνεξαρτησίαν, τὴν αὐτονομίαν καὶ τὴν ἀκεραιότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ νὰ φυλάττω τοὺς νόμους αὐτοῦ.» Ἀναλαμβάνει τὰ Ἡγεμονικὰ δικαιώματα καὶ πλήρη τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ πρὸ τῆς 10 Ὀκτωβρίου 1862 ἰσχύοντος Συντάγματος, καθόσον οὗτοι δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸ ψήφισμα τοῦ ἔθνους τῆς 10 Ὀκτωβρίου 1862 καὶ εἰς τὸ παρὸν ψήφισμα. Ἄρθρον 2. Ὁ Βασιλεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς κυρώσεως τῶν νομοθετημάτων τῆς Συνελεύσεως, πλὴν τοῦ Συντάγματος· τὸ δὲ τῆς προτάσεως αὐτῶν ἀνήκει εἰς τοὺς πληρεξουσίους τοῦ ἔθνους. Ἄρθρον 3. Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος ψηφίσματος παύει μετὰ τὴν παρὰ τοῦ Βασιλέως ὑπογραφὴν τοῦ παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως συνταχθησομένου πολιτεύματος καὶ τὸν ἐπὶ τούτου ὅρκον Αὐτοῦ. Μέχρι δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἰσχύουσιν, ἐκτὸς τῶν ἐν τῷ 1ῳ ἄρθρῳ τοῦ παρόντος ψηφίσματος ἀναφερομένων, καὶ οἱ λοιποὶ ὁρισμοὶ τοῦ πρὸ τῆς 10 Ὀκτωβρίου 1862 Συντάγματος, καθόσον δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸ τῆς 10 Ὀκτωβρίου 1862 ψήφισμα τοῦ ἔθνους, τὰ ἀπὸ 18 Μαρτίου καὶ 15 Ἰουνίου 1863 ψηφίσματα τῆς Συνελεύσεως καὶ τὸ παρὸν ψήφισμα. Οἱ πληρεξούσιοι Α. Μαυροκορδᾶτος. Ῥήγας Παλαμίδης. Α. Χ. Λόντος. Θ. Α. Ζαΐμης. Κ. Π. Πλατύς. Θεόδ. Δηλιγιάννης (ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω παρατηρήσεις τινάς). Δ. Δρόσος. Δ. Χρηστίδης. Σπ. Ἀντωνιάδης. Α. Παπαδιαμαντόπουλος Ἰω. Παλαιολόγος. Κ. Κ. Βατικιώτης. Κ. Ν. Δόσιος. Α. Μωραϊτίνης. Α. Κουμουνδοῦρος. Μιχ. Γ. Σχινᾶς. Ἰω. Παπαζαφειρόπουλος. Σ. Κ. Ἀντωνόπουλος. Α. Πετσάλης. Π. Καλλιγᾶς. Α. Ῥοντήρης. Ε. Ἀντύπας.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ τυπωθῇ;

§4ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Μάλιστα.

§5ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Τὸ ψήφισμα τοῦτο Κύριε Πρόεδρε, εἶναι συνεπὲς μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ 15 ἡμερῶν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν· παρακαλῶ νὰ διατάξητε τὴν τύπωσιν αὐτοῦ νὰ συζητηθῇ ἀμέσως τὴν Παρασκευήν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Σαριπόλου ἐτυπώθη. Ὁ Κύριος Μίλησης ἔχει νὰ κάμῃ ἐπερώτησιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§7ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι! φήμη λυπηρὰ, φήμη ἀπαισία διατρέχει τὴν πόλιν, ὅτι στρατὸς ξενικὸς πρόκειται νὰ καταλάβῃ τὴν πρωτεύουσαν. Τὴν φήμην ταύτην δὲν ἐπίστευσα, οὔτε τὴν πιστεύω κατ’ αὐτὴν ἔτι τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν σᾶς ὁμιλῶ· διότι δὲν βλέπω ποῦ ἠδύνατο νὰ στηριχθῇ τοιαύτη καιρία προσβολὴ κατὰ τῆς αὐτονομίας καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ ἔθνους. Εὐτυχῶς ἡ πολιτεία εἶναι ἥσυχος καὶ ἡ δημοσία τάξις ἐξησφαλισμένη· οὐδεὶς δὲ κίνδυνος παρίσταται ἐνώπιον ἡμῶν, δυνάμενος νὰ χρησιμεύσῃ οὐχὶ ὡς λόγος, ἀλλὰ ὡς πρόφασις τοιαύτης πράξεως. Ἄλλως τε ἡ ἐποχὴ, Κύριοι, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε γείνει τοιαύτη κατοχὴ, ἤθελε καταστήσει αὐτὴν πολὺ σκληρὰν καὶ ὀδυνηρὰν διὰ τὴν πατρίδα. Εἴμεθα εἰς τὴν παραμονὴν τῆς ἐλεύσεως τοῦ ἀγαπητοῦ ἡμῶν ἡγεμόνος, τὸν ὁποῖον ὅλοι μετὰ παλμῶν περιμένομεν καὶ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ δεχθῶμεν μὲ ἀνοικτὰς ἀγκάλας· ἐνθυμεῖσθε δὲ μὲ πόσην εὐγενῆ ἀφοσίωσιν ὁ ἡγεμὼν οὗτος ἐξεφράσθη, ὅτι θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὡς ἁπλοῦς Ἕλλην, ἐμπιστευόμενος καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὴν ἀγάπην καὶ τὴν στοργὴν τοῦ ἔθνους. Ἐν τοιαύτῃ λοιπὸν στιγμῇ ἡ κατοχὴ δὲν θὰ ἦτο μόνον προσβολὴ τῆς αὐτονομίας μας, ἀλλὰ καὶ θὰ ἔθετεν εἰς ἄδικον ἀμφιβολίαν τὴν ἀφοσίωσιν καὶ τὴν ἀγάπην τοῦ ἔθνους πρὸς τὸν ἡγεμόνα του· οἱ ξένοι, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων μας ἀκριβῶς, ἤθελον ὑποθέσει, ὅτι ὁ ἡγεμὼν διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἐξασφαλισθῇ ἀπὸ ξένον στρατόν. Μομφὴ ἄδικος, σκληρὰ καὶ ταπεινωτικὴ διὰ τὴν πατρίδα. Δὲν πιστεύω λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, τὴν τοιαύτην φήμην, διότι ποτὲ δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω, ὅτι Ἕλληνες ὑπουργοὶ ἤθελον καταδεχθῆ νὰ λάβουν τὸ ἐπίθετον τῶν ξεναγωγῶν. Ἐν τούτοις, Κύριοι, ἡ φήμη αὕτη διατρέχει μετὰ παραδόξου ἐπιμονῆς, δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ παρὰ πάντων ἀκουομένη· διὰ τοῦτο ἐθεώρησα, ὅτι ἐκπληρῶ καθῆκον ἱερὸν καὶ πρὸς τὴν πατρίδα καὶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν, ὑποβάλλων περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν· πρῶτον εἶναι ἀληθὴς ἡ φήμη αὕτη, ναὶ ἢ ὄχι; ἂν ᾖναι ἀληθὴς, ὅπερ ἀπεύχομαι, ποῖα τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὴν κατοχὴν καὶ πῶς ἐπολιτεύθη τὸ ὑπουργεῖον, τί ἐνήργησε πρὸς ἀποσόβησιν τῆς ἐθνικῆς ταύτης συμφορᾶς; Αὐτὰ τὰ τρία ζητήματα ὑποβάλλω εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ περιμένω τὴν ἀπάντησίν του.

§8ΚΑΛΛΙΓΑΣ. (ὑπουργ. Ἐξωτερ.) Ὁ Κύριος πληρεξούσιος τῆς Ἑρμιονίδος στηρίζεται εἰς φήμην τινὰ, διαδοθεῖσαν, ὡς λέγει, μετ’ ἐπιμονῆς, καὶ ζητεῖ νὰ μάθῃ ἂν ἡ φήμη ἔχεται ἀληθείας· νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ ἐπιεικὲς νὰ ἀφίσω καὶ καιρὸν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, νὰ ἀνατρέξῃ καὶ αὐτὸ εἰς τὰς πηγὰς τῆς φήμης· κατὰ τὸ παρὸν τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἔχει τοιαύτην γνῶσιν. Ὁ Κύριος Μίλησης ἐρωτᾷ πῶς ἐπολιτεύθη τὸ ὑπουργεῖον περὶ τοιούτου πράγματος, περὶ τῆς πιθανότητος ἑνὸς πράγματος ἂν ἐρωτᾷ πῶς ἐπολιτεύθη εἶναι ἄλλο καὶ ἄλλο περὶ πράγματος γενομένου· περὶ πράγματος γενομένου δὲν ἐπολιτεύθη· περὶ πιθανότητος ἂν θέλῃ νὰ ἐρωτήσῃ, τὸ ὑπουργεῖον θέλει σκεφθῆ, δὲν πρέπει νὰ ἀμφιβάλλῃ, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον εἶναι μακρὰν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπιζητῇ ὁποιανδήποτε κατοχήν (θόρυβος).

§9ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὲ εἰπῆτε, ἐὰν δὲν ᾖναι εἰς γνῶσιν ὑμῶν, ὅτι, ὡς λέγεται ἔξω, εἰδοποιήθη ὁ διοικητὴς τῆς Τραπέζης, ὅτι θὰ αὐξήσῃ ἡ κατοχὴ τῆς Τραπέζης, καὶ ὅτι στρατὸς ξενικὸς θέλει ἐξέλθει εἰς διάφορα μέρη τῆς Πρωτευούσης.

§10ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τοιοῦτόν τι ἤκουσα, ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ διπλασιασθῇ ἡ φρουρὰ τῆς Τραπέζης· τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν κρίσιν τῶν φρουρούντων καὶ οὐχὶ εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης.

§11ΜΙΛΗΣΗΣ. Γνωρίζετε ἂν τινὲς ἀξιωματικοὶ ξένοι μετέβησαν εἰς τὸν στρατῶνα τῆς χωροφυλακῆς καὶ τὸν ἐπεσκέφθησαν καὶ διὰ τίνα λόγον;

§12ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν γνωρίζω. (θόρυβος).

§13ΔΑΓΡΕΣ. Ἐσκέφθητε ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ τῆς φρουρᾶς τῆς φρουρούσης τὴν Τράπεζαν τὴν Ἐθνικήν; Ὑπάρχει συγκατάθεσις τῆς Κυβερνήσεως;

§14ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Καὶ τῆς Συνελεύσεως.

§15ΚΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ὅλοι ἠκούσατε, Κύριοι, καὶ βεβαίως ἠκούσατε μετὰ λύπης, ὅτι ὁ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἀποκατεστημένος ἐν Βουκουρεστίῳ Ἕλλην συνταγματάρχης Εὐαγγέλης Ζάππας ἔπαθε δυστυχῶς τὰς φρένας καὶ μετέβη εἰς Παρισίους πρὸς θεραπείαν. Ὁ ἡγεμὼν τῆς Βλαχίας, κατὰ μίαν ἀλληλογραφίαν τῆς Βυζαντίδος, δύο ἡμέρας πρὶν ἀναχωρήσῃ, τὸν προσεκάλεσεν εἰς ἰδιαιτέραν ὁμιλίαν· τὸ πρῶτον ἀπεποιήθη νὰ ἐμφανισθῇ εἰς αὐτὸν, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα βιασθεὶς, φαίνεται, προσῆλθε. Τὶ ἐλέχθη μεταξὺ τοῦ Ἡγεμόνος καὶ τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα βεβαίως γνωστὸν δὲν εἶναι· ἀλλ’ ὡς ἐξάγεται ἐξ αὐτῆς τῆς ἀλληλογραφίας, ὁ Ἡγεμὼν εἰδοποίησε τὸν Ἑλληνικὸν Πρόξενον, ὅτι μετέβαλε τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν καὶ ἔγεινε Ῥωμανός. Ὅσοι γνωρίζουσι τὰς ἁρπακτικὰς τάσεις τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἡγεμόνος ἐκείνου, ὡς πρὸς τὰ Ἑλληνικὰ μοναστήρια καὶ τὰς περιουσίας αὐτῶν, κατανοοῦσι τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἔκαμε τοῦτο. Ὁ κύριος Ζάππας, ὡς καλῶς οἴδατε, εἶναι μέγας τῆς πατρίδος εὐεργέτης· ἔκαμε κατὰ καιρὸν μεγάλας χρηματικὰς εἰς τὴν Ἑλλάδα προσφοράς· ἐσύστησε τοὺς Ὀλυμπιακοὺς ἀγῶνας· προὐτίθετο νὰ ἐγείρῃ καὶ μεγαλοπρεπὲς χάριν αὐτῶν κατάστημα, καὶ καθὰ λέγεται, εἶχε καὶ διατεθειμένην ἅπασαν τὴν κολοσιαίαν αὐτοῦ περιουσίαν ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Ἐπειδὴ δὲν γνωρίζω, ἂν τὰ περιστατικὰ ταῦτα ἦλθον εἰς γνῶσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ τί ἔπραξε πρὸς πρόληψιν παντὸς ἐνδεχομένου κακοῦ, τὸν παρακαλῶ νὰ χορηγήσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅσας ἔχει περὶ τούτου πληροφορίας.

§16ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κύριοι, πρῶτον ἐπιθυμῶ νὰ διακριθῶσι τὰ ζητήματα, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται· εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐθνικότητος τοῦ μεγάλου εὐεργέτου τῆς Ἑλλάδος Ζάππα, τὸ δ’ ἕτερον εἶναι πῶς θέλει διαθέσει τὴν περιουσίαν του· περὶ τοῦ δευτέρου δὲν πρέπει νὰ κάμωμεν λόγον, διότι μένει εἰς τὴν θέλησιν του νὰ τὴ διαθέσῃ ὅπως θέλει· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διαφέρει ἡμᾶς, εἶναι τὸ περὶ ἐθνικότητος· περὶ τούτου διατρέχει φήμη, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ὁ Κύριος Καλαμίδας. Ἀλλ’ αὐταὶ αἱ φῆμαι δὲν ἔχουν τὴν σοβαρότητα, τὴν ὁποίαν ἀποδίδουν εἰς αὐτάς· ὁ διευθύνων τὸ Προξενεῖον τοῦ Βουκουρεστίου, ἐπληροφόρησεν ἐγκαίρως τὸ ὑπουργεῖον, δὲν ἀναφέρει ὅμως, ὅτι ἔγεινεν οἱαδήποτε πρᾶξις περὶ τῆς μεταβολῆς τῆς ἰθαγενείας τοῦ Κυρίου Ζάππα· ὁ Κύριος Ζάππας ἀνεχώρησεν εἰς Παρισίους, καὶ τὸ ὑπουργεῖον ἔλαβε φροντίδα, ἅμα ἔλαβε τὴν εἴδησιν, ὥστε εἰς Παρισίους νὰ εὕρῃ παρ’ ἀνθρώπων σπουδαίων ὅλην τὴν δέουσαν περίθαλψιν, καὶ συγχρόνως νὰ εἴπωσιν εἰς αὐτὸν νὰ διατηρῇ τὰ πρὸς τὴν Ἑλλάδα ἀγαθὰ αἰσθήματά του.

§17ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ἐπεθύμουν σήμερον νὰ φέρω τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν θέλω κάμει, ἀλλὰ συμφέρον ὁλοκλήρου Νομοῦ, ἀσφάλεια προσωπικὴ πολλῶν ἀτόμων μὲ ἀναγκάζει νὰ ἐρωτήσω τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐνθυμεῖσθε πρὸ 15 ἡμερῶν ἐζήτησα νὰ προσαχθῶσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν ἔγγραφά τινα τῶν ἀρχῶν Μεσσηνίας, εἰς τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύεται ἡ κατάστασις τοῦ τόπου ἐκείνου· ἂν ὑπάρχῃ ἀσφάλεια εἰς τὰ ἄτομα, εἰς τὸ ἐμπόριον, ἂν αἱ ἀρχαὶ τοῦ τόπου ἐκπληροῦν τὸ καθῆκόν των, δυστυχῶς οἱ Κύριοι ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Δικαιοσύνης δὲν κατεδέχθησαν νὰ φέρωσι τὰς ἐκθέσεις αὐτὰς, καὶ διὰ τοῦτο σήμερον ἐπαναλαμβάνω νὰ τοὺς παρακαλέσω νὰ προσαγάγωσιν, ἂν ᾖναι δυνατὸν, ἐντὸς τῆς ἡμέρας τὰ ἔγγραφα αὐτὰ, καὶ ὅσα τηλεγραφήματα ὑπάρχουν κατ’ αὐτὰς περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Νομοῦ Μεσσηνίας καὶ τοῦ Νομοῦ Λακεδαίμονος· ἔχω διάφορα γράμματα ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων περὶ τῆς μὴ εὐαρέστου καταστάσεως αὐτῶν, περὶ τῆς μὴ καταλλήλου ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν ἀσφάλειαν· θέλω νὰ ἐξηγηθῇ τὸ ὑπουργεῖον σήμερον, καὶ θέλω παρακαλέσει τὴν Συνέλευσιν νὰ συστήσῃ θερμῶς, νὰ λάβῃ ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα, καθ’ ὅσον μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐπαπειλεῖται κίνδυνος.

§18ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Τὸ ὑπουργεῖον θὰ τὸ ἀλλάξωμεν.

§19ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ εἶναι πεσμένον εἰς τὴν συνείδησίν μου ὀλίγας ἡμέρας, ἀφ’ ὅτου ἐσυγκροτήθη. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα τοῦ ἐζήτησα, ἵνα ἴδωμεν πῶς φέρονται οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖ, πῶς ὁ στρατὸς, τί ἔκαμε, τί κάμνει, καὶ τί πρόκειται νὰ γείνῃ. Δὲν ἀναγινώσκω τὰς ἐπιστολὰς, τὰς ὁποίας ἔχω, διότι μὲ ὥρκισαν νὰ μὴ τὰς ἀναγνώσω, καθ’ ὅσον ἐνδέχεται νὰ γείνωσι γνωστὰ ὀνόματα, τῶν ὁποίων μετέπειτα θὰ κινδυνεύῃ ἡ ζωή.

§20ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Γνωρίζετε, ὅτι ἡ Συνέλευσις μὲ διέταξε νὰ παρουσιασθῶ κατὰ τὸ παρελθὸν Σάββατον νὰ ἐξηγήσω τοὺς λόγους καὶ τὰς αἰτίας, αἱ ὁποῖαι προεκάλεσαν τὰ ἐν τῇ Κυπαρισσίᾳ συμβάντα, νὰ ἐξηγήσω τὰ γεγονότα, ὅπως συνέβησαν. Νομίζω, ὅτι ὁ φίλος μου Κύριος Δαγρὲς κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ τὴν παρελθοῦσαν δευτέραν μὲ εἶδεν ἐλθόντα καὶ ἔχοντα ὑπὸ μάλης ἕνα φάκελλον ἀρκετὰ ὀγκώδη· ὁ φάκελλος αὐτὸς ἦτον ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον μὲ διέταξεν ἡ Συνέλευσις νὰ φέρω πρὸς ὑποστήριξιν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἤθελον παραστήσει ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ πρὸς τὴν Συνέλευσιν· καὶ πρὸς ἀπόδειξιν μάλιστα τοῦ ὅτι ἐγὼ ἤμην καὶ εἶμαι ἕτοιμος, παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κυπαρισσίαν, νὰ εἴπω τινα, διότι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν λοιπὸν Νομὸν τῆς Μεσσηνίας, τὸν λοιπὸν Νομὸν τῆς Λακεδαίμονος, δὲν μοὶ ἐγένετο λόγος. Ὁ Κύριος Πρόεδρος, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ, δὲν με διέταξε παρὰ μόνον καὶ μόνον τὰ τῆς Κυπαρισσίας. Ἂς μοὶ δοθῇ ὁ ἀναγκαῖος καιρὸς, καὶ ἂς ᾖναι βέβαιος ὁ Κύριος πληρεξούσιος, ὅτι θέλω παρουσιάσει εἰς αὐτὸν τὰ ἔγγραφα. Καθόσον ἀφορᾷ τὰ τῆς Κυπαρισσίας, τὰ ἔχω ἕτοιμα νὰ τὰ παρουσιάσω εἰς τὴν στιγμὴν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις τοῦ Κυρίου Δαγρὲ εἶναι προγενεστέρα, πρὸ πολλοῦ γενομένη, καὶ ἀπεστάλη ἔκτοτε τὸ πρακτικόν· τὰ περὶ τῆς Κυπαρισσίας ἔλαβον χώραν εἰς τὴν προτεραίαν συνεδρίασιν, ὅτε ὁ Κύριος Διαμαντόπουλος εἶχεν ὑποβάλει πρότασίν τινα. Ἀναφέρω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ὑπάρχει μία ἀναφορὰ, σταλεῖσα εἰς τὴν Συνέλευσιν, πραγματευομένη περὶ τῆς διαγωγῆς τῶν Πετροπουλάκιδων· δὲν ἔκρινα καλὸν νὰ τὴν ἀναφέρω εἰς τὴν Συνέλευσιν, καθόσον εἶναι ἀνυπόγραφος (θόρυβος).

§22ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχετε τηλεγραφήματα, Κύριε ὑπουργέ; τί σᾶς γράφουν;

§23ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχω, σᾶς λέγω, ὅτι καθ’ ὅλον τὸν Νομὸν τῆς Μεσσηνίας εἶναι πληρεστάτη ἡσυχία καὶ τάξις· ἂν ἔχητε σεῖς τηλεγραφήματα ἕτερα, δὲν γνωρίζω. Ὡς πρὸς τὰς ἐπερωτήσεις παρατηρῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι πᾶσα ἐπερώτησις, ἐρχομένη, πρέπει νὰ φέρῃ καὶ προθεσμίαν τινὰ, καθ’ ἣν θέλει ἔλθει ὁ ὑπουργὸς νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις, νὰ ᾖναι ὁπωσοῦν προητοιμασμένος. Εἰς τριακοσίας ἐπερωτήσεις ἀπευθυνομένας ὑπὸ 200 πληρεξουσίων δὲν δύναται ὁ ὑπουργὸς ν’ ἀπαντήσῃ.

§24ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε ὑπουργὲ, εἴχατε, μὲ φαίνεται, τηλεγράφημα τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευὴν, δι’ οὗ ὁ Νομάρχης σᾶς ἐξέφραζε φόβους τινὰς ἐκ τοῦ στρατοῦ. Ἐγὼ θέλω σᾶς ἀναγνώσει ἓν μέρος ἐκ μιᾶς ἐπιστολῆς περὶ τῶν κινδύνων, οὓς διατρέχει ὁ τόπος· (ἀναγινώσκει).

§25ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς ὁρισθῇ ἡμέρα καὶ θέλω σᾶς δώσει λόγον.

§26ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Προχθὲς ἀπεφασίσθη τὸ ὑπουργικὸν ζήτημα, εἶναι περιτταὶ αἱ ἐπερωτήσεις, θὰ μείνῃ τὸ ὑπουργεῖον ἢ θὰ πέσῃ;

§27ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνεξαρτήτως, Κύριοι, τῆς συζητήσεως, τὴν ὁποίαν ἤθελον προκαλέσει τὰ πράγματα τῆς Κυπαρισσίας, καὶ τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ Κύριος Παλαμίδης, ἔφερον ἓν ψήφισμα κατεπεῖγον, λίαν κατεπεῖγον, τὸ ὁποῖον ἦτο προωρισμένον νὰ περιθάλψῃ κατεπειγούσας ἀνάγκας ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι γυμνοὶ, ἄστεγοι καὶ πειναλέοι διατρέχουσιν ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν· ἐὰν ἡ Συνέλευσις συμμερίζεται τὸ αἴσθημα τοῦ οἴκτου, τὸ ὁποῖον ἡ καρδία ἐμοῦ αἰσθάνεται, παρακαλῶ, πρὸ τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως, σήμερον νὰ ἐπιψηφισθῇ.

§28ΚΑΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, εἶναι γνωστὴ ἡ κατάστασις τῆς Λακωνίας, προελθοῦσα πρὸ πάντων ἕνεκα τῆς ἐκλογῆς, ἥτις δὶς ἠκυρώθη· πολλάκις διετάχθη ἡ ἐπανάληψις, καὶ μολαταῦτα κατωρθώθη εἰς ἕνα τῶν δήμων νὰ ἐπαναληφθῇ, εἰς δὲ τὸν ἄλλον νὰ ἀναβληθῇ ἐπ’ ἀορίστῳ, καὶ ἕνεκα τούτου ἐπῆλθεν ἡ ἀποπομπὴ τοῦ Νομάρχου ἐκ τῆς Σπάρτης, ἢ μᾶλλον ἡ κατ’ ἀπόφασιν τῶν ὑπαλλήλων ἐκεῖ τῆς Σπάρτης ἀναχώρησις εἰς τὴν Μεσσηνίαν. Κύριοι, ἓν ἐκ τῶν δύω πρόκειται νὰ ἀποφασίσητε, ἢ θὰ εἴπητε, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ ἐπαρχία Λακεδαίμονος ν’ ἀποστείλῃ πληρεξουσίους, ἢ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀποτέλεσμα, ὡς ἤδη ὑπάρχει, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀποφαίνεσθε. Κύριοι, ἐπράξατε πολὺ περισσότερα, χωρὶς νὰ ᾖναι κίνδυνος κατὰ τῆς τάξεως, ἢ πρὸς χάριν προσώπων. Λέγω σήμερον, ὅτι τὸ συμφέρον τῆς Συνελεύσεως εἶναι νὰ μὴ παραταθῇ ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη· πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς πέρας καὶ θὰ ἔλθῃ εἰς πέρας τότε, ὅταν ζητήσητε ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν νὰ σᾶς ὑποβάλῃ τὸ ἀποτέλεσμα ὡς ἔχει. Τοιουτοτρόπως προλαμβάνετε τὴν χύσιν τοῦ αἵματος· ἄλλως θὰ ἐπαυξήσῃ τὸ κακόν.

§29ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Βέβαια ὅλοι συναισθανόμεθα τὴν κατάστασιν τῆς Σπάρτης, ἀλλὰ τὴν θεραπείαν τὴν ζητεῖ ὁ προλαλήσας εἰς θεωρίαν ἀκατάλληλον· ἐγὼ ἓν μόνον μέτρον θεωρῶ κατάλληλον· ὁ δῆμος, εἰς τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ, μὴ νομίσητε, ὅτι ἐγένετο ἀπὸ ἀγγέλους, ἀλλ’ ἀπὸ τοὺς ἰδίους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔφερον προσκόμματα εἰς τὸ ἄλλο μέρος τῆς ἐκλογῆς. Σήμερον οἱ ἴδιοι ἐταμπουρώθησαν εἰς τὸν δῆμον τῶν Κροκεῶν διὰ νὰ κάμουν τὰ αὐτά. Τὸ νὰ διακόψωμεν τὸ πέρας τῆς ἐκλογῆς κατὰ τὸν τρόπον ὃν ὁ προλαλήσας εἶπεν, εἶναι, ὡς νὰ εἴπωμεν, ὅτι θέλομεν νὰ ἀδικηθοῦν μερικοί· εἰς τὴν Συνέλευσιν δὲν ἀνήκει τοῦτο, ἐὰν πρωτήτερον εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ κάμῃ τι ἐσπευσμένον· σήμερον δὲν εἶναι εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐκλογὴν τῆς Σπάρτης καὶ τῆς Κυπαρισσίας νὰ τὴν ἀναβάλλωμεν πρέπει ἕως ὅτου ἔλθῃ ὁ Βασιλεύς.

§30ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Συνέλευσις παραδέχεται τὴν ἀναβολὴν μέχρι τῆς ἐλεύσεως τοῦ Βασιλέως;

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὅσοι θέλουν τοῦτο νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§34ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐγγεγραμμένος διὰ μίαν ἐπερώτησιν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Διαμαντόπουλος προκαλεῖ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν προχθὲς ὑπέβαλε περὶ μιᾶς κατεπειγούσης βοηθείας εἰς τοὺς κατοίκους Κυπαρισσίας.

§36ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ μᾶς δώσῃ τὰς πληροφορίας ὁ Κύριος ὑπουργὸς, τότε νὰ δώσωμεν.

§37Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θέλετε νὰ ὑποβάλωμεν εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασίν του περὶ τῆς ἀμέσου ἐπιψηφίσεως τῆς προτάσεως; Ὑποθέτω, ὅτι ὁ διϊσχυρισμὸς τοῦ Κυρίου Διαμαντοπούλου ἦτο πολὺ εὔλογος· ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, ἥτις ἐγένετο προχθὲς ἐπὶ τῶν πραγμάτων τῆς Κυπαρισσίας, σκοπὸν ἔχει ἡ Συνέλευσις νὰ ἐξετάσῃ τὰς αἰτίας τῶν πραγμάτων, τῶν λαβόντων χώραν εἰς Κυπαρισσίαν, νὰ ἐξετάσῃ ἴσως τὴν πορείαν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι καθαρῶς ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὴν συνδρομὴν, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν πρὸς συμπολίτας ἡμῶν παθόντας. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω πρὸ παντὸς ἄλλου, ἵνα προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Διαμαντοπούλου.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Παπαζαφειρόπουλος.

§39ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς προτάσεως.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπροτάθη νὰ ἀναβληθῇ, ἕως οὗ δώσῃ ὁ ὑπουργὸς τὰς πληροφορίας.

§41ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Συνεφώνησα μὲ τὸν Κύριον Διαμαντόπουλον ἀμέσως, ὅτε ἔκαμε τὸ πρόβλημα τοῦτο, καὶ ἐζήτησα νὰ προσαχθῶσιν αἱ πληροφορίαι οὐχὶ μόνον τῶν γενομένων, ἀλλὰ καὶ τῆς ἤδη καταστάσεως τῆς ἐπαρχίας· διότι προκειμένου, Κύριοι, νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ τῆς διανομῆς 15,000 δραχμῶν, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ποῖος μοιράζει ἐκεῖ, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀσφάλεια καὶ τάξις· ἀφοῦ βεβαιωθῇ τὸ ὑπουργεῖον περὶ τῆς εὐκολίας τῆς δικαίας διανομῆς, εἶμαι σύμφωνος, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔλθῃ τὸ ὑπουργεῖον νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τῶν γενομένων περὶ τῶν πραξάντων ταῦτα καὶ μάλιστα τῶν πρωτουργῶν καὶ περὶ τῆς ἤδη καταστάσεως τῆς ἐπαρχίας· ὑπάρχει διοικητής; τί γίνεται ἐκεῖ; διὰ τοῦτο λέγω νὰ ἀναβληθῇ μέχρι τῆς Παρασκευῆς, ὅτε θέλουν ληφθῆ αἱ δέουσαι πληροφορίαι.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασις «Ἡ Συνέλευσις ψηφίζει νὰ διανεμηθῶσι 15,000 δραχμῶν εἰς τοὺς ἐν Κυπαρισσίᾳ παθόντας». Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν θέλῃ νὰ ἀναβάλῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ μέχρι τῆς Παρασκευῆς, δηλ. ἕως οὗ δώσῃ ὁ Κύριος ὑπουργὸς τὰς δεούσας πληροφορίας· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν, παρακαλῶ, νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)· παρεδέχθη.

§43ΛΑΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ τελειώσῃ τὸ ὑπουργικὸν ζήτημα.

§44ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνακαλῶ τὸ ψήφισμα.

§45ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν συγκατάθεσίν σας εἰς τὸ νὰ ἀποτείνω καὶ ἐγὼ μίαν ἐπερώτησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§46ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Διατετυπωμένην;

§47ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μάλιστα. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι μέρος τοῦ χάρτου τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀπαρτίζει καὶ ἡ λεγομένη ἐπαρχία Βονίτσης καὶ Ξηρομερίου. Ἀπό τινος καιροῦ εἰς τὸν ἀτυχῆ αὐτὸν τόπον διαδραματίζονται πολλὰ καὶ ἄπειρα συμβεβηκότα....

§48Δ. ΓΡΙΒΑΣ. Ποῖος τὰ ὑποκινεῖ;

§49ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὁ ὑποκινῶν εἶναι γνωστός· ὑπάρχει ἱστορία προηγουμένη.

§50ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἱστορία τῆς Ἀκαρνανίας εἶναι ἔνδοξος, Κύριε Μαυρομμάτη.

§51ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δὲν φέρω γενικὴν ἐπερώτησιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον περὶ τῶν ἀφορμῶν, ἢ τῶν συμβεβηκότων αὐτῶν καὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν· εἶμαι βέβαιος ἐξ ὅσων ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἐγνώρισα ἀπὸ τοὺς Κυρίους ὑπουργοὺς, ὅτι ἐγένοντο πράγματα ἐναντία καὶ τῆς θελήσεώς των καὶ τῶν διαταγῶν των· θὰ φέρω μίαν εἰδικὴν ἐπερώτησιν, θὰ ἐρωτήσω τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἰδίως τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν, ά) ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι διὰ πρωτοκόλλου, συντεταγμένου παρὰ τῶν ἀρχῶν τῶν τοπικῶν τῶν Κυβερνητικῶν ἀρχῶν ἐν Βονίτσῃ, ἤτοι τοῦ ἐπάρχου, ἐφόρου καὶ στρατιωτικῶν ἀρχῶν, ὅτι ἀπεφασίσθη ἡ ἀποπομπὴ 3 εὐϋπολήπτων προσώπων· ἐὰν δὲν ᾖναι ἀληθὲς, ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου· ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς, ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐὰν ἐξετελέσθη αὐτὸ τὸ πρωτόκολλον, καὶ ἡ Κυβέρνησις ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἐναντίον τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὸ πρωτόκολλον τοῦτο. Δὲν θέλω σήμερον ὁ Κ. ὑπουργὸς νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν· προσδιορίζω τὴν Παρασκευὴν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν εἰς τοῦτο.

§52ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§53ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Εἶναι τόσαι πολλαὶ αἱ ἐπερωτήσεις, ὥστε καθίσταται ἀδύνατον νὰ συζητηθοῦν ὅλαι τὴν Παρασκευήν· διὰ τοῦτο ἂς κάμωμεν ἕνα πίνακα, διὰ νὰ ἠξεύρω ποίαν ἡμέραν θὰ συζητηθῇ ἑκάστη ἐπερώτησις, διὰ νὰ ἦμαι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσω· διότι σήμερον ἐγένοντο δέκα ἐπερωτήσεις διὰ διαφόρους ἐπαρχίας· δι’ εἰδικὰς περιστάσεις, ἀπαιτεῖται νὰ φέρωμεν ἔγγραφα ἐπίσημα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀποδείξωμεν καὶ τὰς ἐνεργείας τοῦ ὑπουργείου, καὶ τὰς ἐνεργείας τῶν διαφόρων ἀρχῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅλαι τὴν Παρασκευὴν νὰ ἔλθουν· ἂν κανονισθῶσι καλλίτερον, ἂς ἔλθουν καὶ τὸ σάββατον.

§54ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν μου, ἂς ᾖναι καὶ τὸ σάββατον.

§55ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τοῦτο μόνον παρατηρῶ εἰς τὸν Κύριον πληρεξούσιον Βονίτσης, ὅτι σήμερον ἡ κατάστασις τῆς Βονίτσης εἶναι ἡ αὐτὴ ἐκείνη, ἥτις ἦτο καὶ πρὸ δύο μηνῶν, καὶ ἥτις ἀπὸ τὸν πληρεξούσιον Βονίτσης ἐθεωρεῖτο ὡς ἀνθηρά. Ἐὰν λοιπὸν τότε ἦτο ἀνθηρὰ, ἂς βεβαιωθῇ, ὅτι καὶ σήμερον εἶναι ἀνθηρά.

§56ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μέλους ὑπουργείου αἱ ὁμιλίαι καὶ αἱ λέξεις πρέπει νὰ ᾖναι λίαν σοβαραὶ, καὶ μάλιστα προκειμένου λόγου περὶ προσωπικῆς ἐλευθερίας· λέγω, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς Ἀκαρνανίας καὶ πρὸ δύο μηνῶν δὲν ἦτο τοιαύτη, καθόσον ποτὲ δὲν ἔχομεν παράδειγμα, ὅτι αἱ ἀρχαὶ συνέταξαν πρωτόκολλον περὶ ἐξορίας.

§57ΠΕΤΙΜΕΖΗΣ......................

§58ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἀδικεῖται ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καθόσον ἐπικαλοῦμαι τὴν προσωπικήν του τιμιότητα πρὸ τριῶν μηνῶν τί τοῦ ἔλεγον περὶ τῆς Ἀκαρνανίας.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέλος πάντων τὸ Σάββατον.

§60ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§61ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Πρό τινος καιροῦ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέφερεν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Τηλεγραφείου εἶχον στασιάσει, καὶ δὲν ἤθελον νὰ ὑπηρετήσωσιν· ἔμαθον ἀκολούθως, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς ἀπήλλαξεν αὐτοὺς τῆς ποινῆς· θέλω νὰ ἐρωτήσω, ἐὰν ἐπανῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διότι ἀκούω πολλὰ παράπονα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν.

§62ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε τὸ ζήτημα τὸ τηλεγραφικὸν, ὅταν αὐτοὶ συνώμοσαν νὰ μὴ ἐργασθοῦν ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ ἐπιβάλουν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διορίσῃ τμηματάρχην εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγεται ὁ τηλέγραφος, ὅποιον ἐκεῖνοι ἐσύσταινον τότε· ἐγὼ λοιπὸν, ἐπειδὴ εἶδα διάφορα τηλεγραφήματα ἀπὸ διαφόρους σταθμοὺς, καὶ ἀνέφερον ἐπίσης, ὅτι δὲν ὑπηρετοῦν, ἐὰν δὲν διορισθῇ ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον αὐτοὶ ἐζήτουν ὡς τμηματάρχην, κατὰ τὸν νόμον τοὺς ἀπέλυσα, καὶ συνάμα τοὺς κατήγγειλα εἰς τὴν εἰσαγγελίαν.

§63ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§64ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Παρακαλῶ· διότι, καθὼς γνωρίζετε, εἰς τοιαύτας περιστάσεις τιμωροῦνται ἀπὸ τὸν ποινικὸν νόμον. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον κατά τι χωλαίνει ἡ τηλεγραφικὴ ὑπηρεσία, διότι δυστυχῶς μεταξὺ τῶν τηλεγραφητῶν αὐτῶν, τοὺς ὁποίους ἔπαυσα, εἶναι πολλοὶ ἱκανοὶ, οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς ἀπεπλανήθησαν εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, χωρὶς νὰ γνωρίζουν τὰς συνεπείας τοῦ νόμου, καὶ τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς καταγγελίας των ἀπηύθυναν ἀναφορὰν, δι’ ἧς ἐζήτουν τὸ ἔλεος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε καμμίαν δικαιοδοσίαν νὰ τοὺς ἐλεήσῃ. Ἡ ὑπόθεσις τώρα καθίσταται εἰς τὸν δικαστικόν της δρόμον· τὸ ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ ἐνεργήσῃ τίποτε, παρὰ μόνον, ὅταν ἡ Συνέλευσις εἴπῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, παραίτησε τὴν δικαστικὴν ὁδόν· ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ τοὺς ἐπαναφέρω, διατάξατε σεῖς καὶ τοὺς ἐπαναφέρω.

§65ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§66ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ μία πρότασις, ἥτις νὰ γίνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως. Ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος ἐπιμένει εἰς τὸ νὰ ἀναγνωσθῇ μία πρότασίς του, ἥτις κατ’ ἐμὲ εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ τὴν τοῦ Κ. Καλοῦ. Ἀναγινώσκεται ὡς ἑξῆς· «προτείνω νὰ θεωρηθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν πληρεξουσίων Λακεδαίμονος ὡς ἀποπερατωμένη χωρὶς νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Κροκεῶν, ἥτις μένει ἐκκρεμὴς, ἀναβληθεῖσα δὶς μετὰ τὴν τελευταίαν ἀκύρωσιν αὐτῆς, καὶ νὰ κηρυχθῇ τὸ ἀποτέλεσμα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκλογῆς τῶν δώδεκα ἑτέρων δήμων».

§68ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ ἐτελείωσε.

§69ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. ..... (θόρυβος).

§70ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐζητήθη ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, καὶ ἀπεφάνθημεν ὅλοι νὰ ἀναβληθῇ μάλιστα μὲ τὴν προσθήκην, «μέχρι τῆς ἐλεύσεως τοῦ Βασιλέως». Τώρα ἐὰν αὐτὴ ἡ πρότασις ἤρχετο πρὶν, εἶχε τὸν τόπον της· ἀλλὰ νὰ ἐπανερχώμεθα τώρα εἰς μίαν τοιαύτην πρότασιν εἶναι πολὺ ἄδικον· μήτε λόγος δὲν πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ.

§71ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς προτείνω νὰ θεωρηθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς Λακεδαίμονος, ὡς ἀποπερατωμένη, καὶ τότε δὲν λογίζεται ἐκκρεμὴς, διὰ νὰ ἀναβληθῇ. Ἐπ’ αὐτοῦ τούτου παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ ὁ λόγος διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασίν μου, διότι, ὅταν ἀποδείξω, ὅτι ἐκκρεμότης δὲν ὑπάρχει πλέον, δὲν ὑπάρχει οὔτε λόγος ἀναβολῆς, καὶ παρακαλῶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου νὰ μοὶ δοθῇ ὁ λόγος.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν.

§73ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν ὑποστηρίζεται ἀπὸ κανένα.

§74ΤΙΝΕΣ. Ὑποστηρίζεται.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν μετὰ τὴν ἀπόφασιν, ἥτις πρὸ πολλοῦ ἐγένετο......

§76ΤΙΝΕΣ. Εἶναι γελοῖον, Κύριε Πρόεδρε!

§77ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι αὐτοτελὴς, καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ ὁ λόγος, διότι δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καλοῦ, ἢ ἐκείνην τοῦ Κ. Ῥήγα, ἐφ’ ἧς ἀπεφάνθη ἡ Συνέλευσις.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν μετὰ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς, ἐὰν κρίνῃ παραδεκτὴν πρὸς συζήτησιν τὴν τοῦ Παπαμιχαλοπούλου. Λοιπὸν, Κύριοι, ὅσοι κρίνουν παραδεκτὴν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου παρακαλῶ νὰ σηκωθοῦν· (ἐγείρονται 4) ἀπεῤῥίφθη.

§79ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸς ἔκαμεν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κ. Μίληση περὶ κατοχῆς, ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον περὶ αὐξήσεως τῆς φρουρᾶς τῆς Τραπέζης ἐπὶ ἐνδεχομένου κινδύνου, ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν σας, Κύριε Πρόεδρε, μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον κρίνω κατεπείγουσαν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ. Ἀναγινώσκεται ὡς ἑξῆς· «Προτείνω, ὅπως ἐρωτηθῇ τηλεγραφικῶς ὁ Βασιλεὺς, ἂν ἀνέχηται νὰ πατήσῃ τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος.......» (θόρυβος ἀποδοκιμασίας).

§81ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναγνωσθῇ ὅλη. Ἰδοὺ τὴν ἀναγινώσκω ἐγώ. «Νὰ ἐρωτηθῇ τηλεγραφικῶς ὁ Βασιλεὺς, ἂν ἀνέχηται νὰ πατήσῃ τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος κατεχόμενον ὑπὸ ξενικοῦ στρατοῦ. Ἐὰν ἀποκριθῇ ὁ Βασιλεὺς καταφατικῶς, ἡ Συνέλευσις νὰ διατάξῃ μηνιαῖον ἐθνικὸν πένθος». (Καὶ πάλιν θόρυβος ἀποδοκιμασίας).

§82ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Νὰ ξεσχισθῇ.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἀντικείμενον αὐτῆς, ὡς ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις προχθὲς, εἶναι τὸ ζήτημα τὸ ὑπουργικόν· ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Βρατσάνος.

§84ΜΙΛΗΣΗΣ. Δύο λέξεις, Κύριε Πρόεδρε! Ἐπειδὴ εἰς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸς τὸ ὑπουργεῖον περὶ τοῦ φόβου ἐπικειμένης κατοχῆς, ὁ Κ. Καλλιγᾶς μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν εἶχε καιρὸν ν’ ἀνεύρῃ τὰς πηγὰς τῆς τοιαύτης φήμης· ἐπειδὴ δὲν ἐπιθυμῶ, ἐνῷ τὸ ὑπουργεῖον ἔχει ἀπέναντί του τὸ σπουδαῖον τοῦτο ζήτημα, νὰ περισπάσω τὴν ἐνέργειάν του εἰς πάλην ὑπουργικὴν, ἀνακαλῶ τὴν περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ὑπουργείου πρότασίν μου ἀορίστως, ἐπιφυλασσόμενος νὰ τὴν ὑποβάλω ἐκ νέου, ἀφοῦ ἐξαλειφθοῦν ἐντελῶς οἱ περὶ κατοχῆς φόβοι μου.

§85ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, ἀφοῦ τὸ ζήτημα περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ὑπουργείου ἐτέθη ἅπαξ, καὶ ἡμεῖς ἐπελήφθημεν αὐτοῦ, πρέπει καὶ νὰ τὸ λύσωμεν· ἐὰν ἄλλοι ἀνακαλῶσι σήμερον αὐτὴν τὴν πρότασιν, τὴν ἀναλαμβάνω ἐγὼ καὶ προτείνω, ἡ Συνέλευσις νὰ προβῇ εἰς τὴν περὶ ἀντικαταστάσεως ὑπουργείου ἀπόφασίν της, ἄνευ συζητήσεως· μὴ προβῆτε εἰς συζητήσεις, διότι αὗται, ἔχω πλήρη τὴν πεποίθησιν, θὰ βλάψωσι καὶ δὲν θὰ ὠφελήσωσι τὴν Συνέλευσιν. Ἡ Συνέλευσις ἂς ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· «παραδέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ὑπουργείου;»

§86ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις.

§87ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΡΑΚΟΣ. Εἶμαι ἐναντίος πάσης ἀλλαγῆς κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, ἀφοῦ μᾶς ἐξεφράσθη καὶ διεδηλώθη πρὸ ἡμερῶν ἡ ὑψηλὴ θέλησις τοῦ μυριοποθήτου καὶ φιλτάτου μονάρχου ἡμῶν, χρεωστοῦμεν εὐπρεπείας καὶ πατριωτισμοῦ χάριν νὰ σεβασθῶμεν αὐτὴν τὴν θέλησιν, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν, ὅτι δὲν νοστιμεύεται τὰς συχνὰς, πυκνὰς ἀλλαγὰς τῶν ὑπουργείων, τὰς ὁποίας ἡμεῖς διαπράττομεν χωρὶς ἀποτέλεσμα· ὑποψία καμμία δὲν ὑπάρχει κατὰ τῆς τάξεως, διότι πρὸ πολλῶν μηνῶν ἡ Κυβέρνησίς μας εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τοιούτων ὑπουργῶν, καὶ μόλον τοῦτο εἶναι μόνον τὸ Ἔθνος, μόνοι οἱ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι εὐτυχῶς φυλάττουν τὴν τάξιν καὶ ἡσυχίαν· ὅθεν νὰ παραιτήσωμεν πᾶσαν ἰδέαν περὶ ἀλλαγῆς τοῦ ὑπουργείου.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἡ Συνέλευσις δέχεται τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ Ὑπουργείου;» αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ. Ὁ Κ. Κωνσταντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§89ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπανειλημμένως, Κύριοι, ἤκουσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἡ Συνέλευσις ὡς παντοδύναμος, ὡς ἔχουσα τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ καὶ νὰ παύῃ τοὺς ὑπουργοὺς, δύναται νὰ προβῇ εἰς ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος τούτου, δύναται νὰ προβῇ εἰς μεταβολὴν Κυβερνήσεως, ἄνευ οὐδεμιᾶς προηγουμένης συζητήσεως. Τὴν ἀρχὴν, Κύριοι, ταύτην τὴν θεωρῶ ὅλως ἀνυπόστατον καὶ ἐσφαλμένην· ἔρχομαι λοιπὸν νὰ τὴν ἀποκρούσω καὶ νὰ προκαλέσω τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ταύτης. Θέλω νὰ προβῶμεν εἰς ἀπόφασιν κατὰ τοῦ Ὑπουργείου μετὰ προηγουμένην συζήτησιν· (θόρυβος). Ἀληθῶς ἡ Συνέλευσις εἶναι παντοδύναμος· βεβαίως δύναται νὰ λάβῃ καὶ περὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ περὶ παντὸς ἄλλου ἀντικειμένου οἱανδήποτε θέλει ἀπόφασιν· ἀλλὰ νομίζω ὅτι, δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν, ὅτι ὁ ὀρθὸς λόγος καὶ τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος πρέπει νὰ ᾖναι πάντοτε οἱ μόνοι ὁδηγοὶ εἰς τὰς ἀποφάσεις μας· δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν, νομίζω, ὅτι ὑπεράνω ἡμῶν εὑρίσκεται τὸ ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἐπιτηρεῖ τὰς ἐργασίας μας, εὑρίσκεται τὸ ἔθνος, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἡμεῖς ἀντλοῦμεν πᾶσαν ἡμέραν τὴν ἐξουσίαν· ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ γνωρίζῃ οὐ μόνον τί ἀπεφασίσαμεν, ἀλλὰ καὶ τοὺς λόγους καὶ τὰς αἰτίας μιᾶς ἑκάστης τῶν ἀποφάσεων, τὰς ὁποίας λαμβάνομεν· δι’ αὐτὸ ἔχομεν τὰ ἀκροατήρια, δι’ αὐτὸ ἔχομεν τὰ θεωρεῖα τῶν δημοσιογράφων, διὰ νὰ γίνωνται γνωστοὶ καθ’ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν οἱ λόγοι καὶ αἱ αἰτίαι τῶν ἀποφάσεων τῆς Συνελεύσεως. Ἔχει, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ἔθνος τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς ἐρωτήσῃ, διατί προέβητε εἰς τὴν μεταβολὴν μιᾶς Κυβερνήσεως· ἐκτὸς ὅμως τούτου, Κύριοι, ἡμεῖς οἱ ἴδιοι, καίτοι παντοδύναμοι καὶ ἀνεύθυνοι, ἔχομεν ὅμως εὐθύνην μεγάλην ἀπέναντι τοῦ ἔθνους καὶ ἀπέναντι τῆς ἱστορίας, ἔχομεν λοιπὸν μεγαλεῖτερον συμφέρον νὰ καταστήσωμεν γνωστοὺς τοὺς λόγους καὶ τὰς αἰτίας τῶν ἀποφάσεών μας, ὥστε νὰ τύχωμεν τῆς εὐγνωμοσύνης τοῦ ἔθνους καὶ τῆς εὐμενοῦς ψήφου τῆς ἱστορίας· ἔχομεν τὸ συμφέρον τοῦτο, ὥστε προσέτι ἐν περιπτώσει δυστυχῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἀποφάσεών μας, ὥστε τὰ δυστυχῆ ταῦτα ἀποτελέσματα τῶν ἀποφάσεών μας νὰ μὴ ἀποδοθοῦν, οὔτε εἰς ἔλλειψιν πατριωτισμοῦ, οὔτε εἰς ἔλλειψιν ὡρίμου σκέψεως, ἀλλὰ νὰ ἀποδοθοῦν εἰς τὴν τύχην, ἢ εἰς τὴν ἀνθρώπινον ἀδυναμίαν. Ἐκτὸς ὅμως τούτου ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι ἓν πρόσωπον, δὲν εἶναι εἷς αὐτοκράτωρ, εἷς σουλτάνος, τῶν ὁποίων αἱ ἀποφάσεις εἶναι ἡ ἀπόροια μιᾶς γνώμης· αἱ ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως εἶναι προϊόντα τῆς θελήσεως τῆς πλειονοψηφίας αὐτῆς, ἕκαστον τῶν μελῶν τῆς Συνελεύσεως ἔχει ἴδιον τρόπον τοῦ ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν πραγμάτων· ἔχει ἴδιον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι· τί ἕπεται ἐκ τούτου; ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη τῆς συζητήσεως· ἂς ἐκθέσῃ ἕκαστος τὰς σκέψεις του, ἂς ἐκθέσῃ ἕκαστος τὰς ἰδέας του, ἂς τὰς συζητήσει ἀπαθῶς, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἀνεύρωμεν τὴν ἀλήθειαν, τοιουτοτρόπως θὰ ἀνεύρωμεν, ἐὰν ἡ ἀλλαγὴ τῆς Κυβερνήσεως ᾖναι ἀναγκαία καὶ συμφέρουσα· ἑπομένως φρονῶ καὶ προτείνω· πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς ὁποιονδήποτε μέτρον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἔλθουν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προτείνουν καὶ ζητοῦν τὴν ἀντικατάστασιν, νὰ ἐκφέρουν τοὺς λόγους, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται, νὰ τοὺς ἀντικρούσωσιν οἱ ἔχοντες ἐναντίαν ἰδέαν, καὶ νὰ γίνῃ ἀπόφασις, ἡ ὁποία νὰ φανῇ ἀπέναντι τοῦ ἔθνους συνέπεια ὡρίμου σκέψεως, ὡρίμου συζητήσεως· ἑπομένως φρονῶ, ὅτι πρὶν ἀναπτυχθῶσιν αἱ προτάσεις αἱ ζητοῦσαι τὴν ἀλλαγὴν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν τίποτε.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπετε, ὅτι νέον παρεμβάλλεται ζήτημα, ἐὰν θὰ προηγηθῇ συζήτησις ἢ μή.

§91Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι, ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἡμερῶν νομίζω, ὅτι τίποτε ἄλλο δὲν κάμνομεν παρὰ νὰ ἐπικρίνωμεν τὰς πράξεις τοῦ ὑπουργείου, ὅσοι ἐπιζητοῦμεν τὴν πτῶσιν αὐτοῦ, τὸ δὲ ὑπουργεῖον καὶ οἱ φίλοι αὐτοῦ τίποτε ἄλλο δὲν κάμνουν παρὰ νὰ ὑποστηρίζουν αὐτὸ, ὥστε φρονῶ, ὅτι, ἐὰν ἐπρόκειτο, ἐὰν ἦτο ἀναγκαῖον, ἐὰν ἦτο ἐπάναγκες εἰς πᾶσαν ἀλλαγὴν ὑπουργείου νὰ προηγῆται συζήτησις ἐπὶ τῆς διαγωγῆς αὐτοῦ, νὰ προηγῆται κατηγορία, φρονῶ, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἡμερῶν ἐπεραιώθη, καὶ ἕκαστος ἡμῶν ἐσχημάτισε τὴν πεποίθησίν του, ἐὰν πρέπῃ οἱ ἀποτελοῦντες σήμερον τὴν ἐξουσίαν τὴν ἐκτελεστικὴν, ἐὰν πρέπῃ, λέγω, νὰ μένωσιν εἰς τὰ πράγματα, ἢ ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀντικατασταθῶσι παρ’ ἄλλων. Ἐπεθύμουν, Κύριοι, ἕκαστος νὰ ἐνθυμῆται τὸν κοινοβουλευτικὸν αὐτοῦ βίον, καὶ ὁσάκις παρουσιάζεται περίστασις νὰ μὴ δίδῃ τὸ δικαίωμα νὰ ὑποθέτουν, ὅτι ἀλλάζει γνώμην τόσον ἐπιπολαίως· ἐπεθύμουν νὰ μὲ διαδεχθῇ ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς Κ. Πετιμεζᾶς, καὶ νὰ πείσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν, ὅτι χρειάζεται συζήτησις διὰ τὴν πτῶσιν τοῦ Ὑπουργείου. Ἐὰν ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως, θὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μετ’ εὐγλωττίας καὶ ἱκανότητος ἔχει ἀναπτύξει, ὅτι ἡ Συνέλευσις οὐδέποτε ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐρωτήσῃ διατὶ ἀλλάσσει τὴν Κυβέρνησιν.

§92ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Σᾶς εἶπον τὸ ἐναντίον;

§93ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὄχι, ὁ ἴδιος πολλάκις μᾶς εἶπεν ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἔχει νὰ κάμῃ τίποτε ἄλλο, εἰμὴ ν’ ἀλλάξῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν ἐν τῇ πεποιθήσει τῆς πλειονοψηφίας αὐτῆς νομίζῃ ἀναγκαίαν τὴν ἀλλαγήν. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Καλοῦ καὶ κατὰ τῆς συζητήσεως.

§94ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον.....

§95ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀναβολῆς.

§96ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προτείνω ἐγὼ τὴν ἀναβολήν.

§97ΔΑΓΡΕΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, διότι δὲν ἐπιθυμῶ σήμερον ν’ ἀρχίσῃ μία συζήτησις κατὰ τῆς διαγωγῆς τοῦ ὑπουργείου, συζήτησις, ἡ ὁποία ἐμπορεῖ νὰ κατασταθῇ σοβαρά, καὶ κατ’ ἐμὴν ἰδέαν ὑπάρχουν λόγοι πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ δικαιολογήσουν τοὺς καταψηφίζοντας κατὰ τοῦ ὑπάρχοντος ὑπουργείου. Δὲν συμφέρει ὅμως σήμερον διὰ πολλοὺς σπουδαίους λόγους νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις αὕτη, ἵνα προσκληθῇ ἡ Συνέλευσις εἰς ψηφοφορίαν, διότι σήμερον ἐγένετο ἐπερώτησις περὶ σπουδαιοτάτου ἀντικειμένου, περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον διαδοθὲν συνετάραξεν ὁλόκληρον τὴν πόλιν, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἐὰν διαδοθῇ θὰ συνταράξῃ ὁλόκληρον τὸ Κράτος.

§98ΡΟΥΚΗΣ. Δὲν ταράττεται κἀνείς.

§99ΔΑΓΡΕΣ. Ταράττονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς πατρίδος των, δὲν ταράττονται, βεβαίως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν ὕπαρξίν των ἀπὸ ξένην κατοχήν. Ἐκεῖνοι λοιπὸν, οἱ ὁποῖοι ἐθεώρησαν ὡς ὅλως ἀσήμαντον τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπέναντι τοῦ ζητήματος τῆς τιμῆς, τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ ἔθνους, προτιμοῦν ὄχι μόνον νὰ τὸ ἀναβάλουν, ἀλλὰ καὶ νὰ τὸ ἀποφύγουν.

§100ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Εἴπατε, ὅτι τινὲς ἐθεώρησαν ὡς ἐπουσιώδεις τὰς ἐπερωτήσεις περὶ κατοχῆς.

§101ΔΑΓΡΕΣ. Θεωρεῖτε τὸ ζήτημα ὡς ἐπουσιῶδες;

§102ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ὄχι. Θεωρῶ τὰς φήμας ὡς ἐπουσιώδεις.

§103ΔΑΓΡΕΣ. Ἐν τούτοις ὁ Κ. ὑπουργὸς δὲν τὰς ἀνῄρεσε (θόρυβος)· εἶπον λοιπόν, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ν’ ἀναπτύξουν καὶ νὰ συζητήσουν τὴν πρότασιν κατὰ τοῦ ὑπουργείου, ἔπρεπε νὰ δεσμευθοῦν καὶ δεσμεύονται. Κἀνεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ ὑπουργείου ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ὁποίου, ἐὰν ὑποθέσωμεν διὰ μίαν στιγμὴν, εἶναι ἐνδεχομένη μία κατοχή· ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ καταψηφίσῃ κατ’ ἑνὸς ὑπουργείου εἰς τὰς παραμονὰς μιᾶς ξένης κατοχῆς Μοὶ ἐγεννήθη αὐτὸς ὁ συλλογισμός, ὅταν ἤκουσα τοὺς ὑπὲρ τοῦ ὑπουργείου διαφερομένους νὰ ἐπιδιώκουν τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως· ἐσυλλογίσθην, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ, εἴτε ἐκ τῆς ἀπερισκεψίας του, εἴτε ἐκ τυχαίων συμβάντων, προβλέπον τὴν κατοχὴν θέλει νὰ ῥίψῃ τὴν εὐθύνην, ἢ νὰ φέρῃ τὴν Συνέλευσιν νὰ συμμερισθῇ τῆς εὐθύνης του. Ἐὰν λοιπὸν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἰδέα ἡ ὁποία δὲν ἀνῃρέθη παρὰ τοῦ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑπουργοῦ θέλετε νὰ προκαλέσητε τὸ ζήτημα τὸ ὑπουργικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκκρεμὲς πρὸ πολλῶν ἡμερῶν; Κύριοι, πολλοὶ φίλοι μου, ἐν οἷς μοὶ φαίνεται καὶ ὁ ἐρωτήσας περὶ ἀντικαταστάσεως πρὸ ὀλίγου τὴν Συνέλευσιν, συνομιλοῦντες ἰδιαιτέρως εἶπον, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς κατοχῆς δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ μεταχειρισθῶμεν, ὅπως κατηγορήσωμεν τὸ ὑπουργεῖον, θέλομεν κ’ ἡμεῖς εἰπεῖ εἰς σᾶς, ὅτι εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ θέλετε νὰ στηρίξητε τὸ ὑπουργεῖον, διότι ἐκ προκαταβολῆς σᾶς λέγω, ὅτι οὐδεὶς θέλει καταψηφίσει σήμερον κατὰ τοῦ ὑπουργείου, ἐνῷ ὑπάρχει ἡ ἰδέα, ὅτι κατοχὴ ἐπίκειται· δὲν ἠμπορεῖτε δὲ νὰ ἀρνηθῆτε τοῦτο, διότι εἰς τὴν Τράπεζαν παρηγγέλθη νὰ ἑτοιμασθῶσι καταλύματα, διότι ἐπιθεώρησις στρατιωτῶν τινων ἐγένετο ὑπὸ ξένων ἀξιωματικῶν, διότι ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν προσεκλήθη, καὶ ἂν δὲν ἐλέχθη ὅτι πρόκειται κατοχή, ἐζητήθησαν ὅμως πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι ὑποστηρίζουν τὴν ἰδέαν ταύτην. Ἐνῷ λοιπὸν ὑπάρχει τοῦτο, ἔρχεσθε εἰς τὰς παραμονὰς τῆς ἐνδεχομένης κατοχῆς νὰ ζητήσητε τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως περὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας ἐπίκειται κατοχή! ἐὰν τὸ θεωρῆτε πατριωτικὸν κάμετέ το, ἐγὼ μόνον καὶ μόνον τὸ θεωρῶ συμφέρον εἰς τὴν ὑποστήριξιν τοῦ ὑπουργείου Λοιπὸν, Κύριοι, διὰ νὰ μὴ σᾶς ἐνοχλῶ περισσότερον, ὑποστηρίζω τὴν ἰδέαν τῆς ἀναβολῆς· ἐν τῇ περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν πρόκειται ἡ Συνέλευσις ν’ ἀποῤῥίψῃ τὴν πρότασιν αὐτὴν, τότε προτιμῶ νὰ γίνῃ συζήτησις, νὰ δοθῇ ὁ ἁρμόδιος καιρὸς νὰ ἐκθέσῃ ἕκαστος τὴν γνώμην του, διὰ νὰ δικαιολογηθῇ τοὐλάχιστον ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης καὶ τῆς συνειδήσεώς του.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσήλθομεν εἰς ἄλλο πεδίον τῆς ἀναβολῆς Ἐπ’ αὐτῆς ἐλάλησεν ὁ Κύριος Δαγρὲς, ὑποστηρίζων τὴν ἀναβολὴν, τὴν ὁποίαν διὰ προτάσεως διετύπωσε· τώρα ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Κόκκινος.

§105ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Κύριοι, εἶμαι κατὰ τῆς ἀναβολῆς. Φρονῶ, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται νὰ παραδεχθῇ τὴν ἀναβολὴν χωρὶς ν’ ἀνατρέψῃ ὅ,τι πρὸ μικροῦ ἀπεφάσισεν· ὅταν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Ἑρμιονίδος ἐκήρυξεν, ὅτι ἀποσύρει τὴν πρότασίν του καὶ ἀναβάλλει τὴν ἐπ’ αὐτῆς συζήτησιν ἐπ’ ἀόριστον, τότε ἕτεροι ἔντιμοι πληρεξούσιοι ἐδήλωσαν, ὅτι ἀναλαμβάνουσι τὴν πρότασιν ταύτην, καὶ ὅτι ἐννοοῦσι νὰ προχωρήσῃ ἡ Συνέλευσις παραχρῆμα καὶ ἄνευ ἀναβολῆς εἰς τὴν περὶ αὐτῆς ἀπόφασιν. Περὶ τούτου ἐγένετο ψηφοφορία, καὶ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη νὰ προχωρήσῃ παραχρῆμα εἰς τὴν περὶ τούτου ἀπόφασιν Ἠγέρθη μόνον τὸ ζήτημα, ἐὰν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μία ἀπόφασις μετὰ προηγουμένην συζήτησιν, ἢ καὶ ἂν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἄνευ συζητήσεως. Εἰς τὸν κύκλον τοῦ ζητήματος τούτου εὑρισκόμεθα ὅταν ὁ Κύριος Δαγρὲς, ἀναβὰς τὸ βῆμα, ἀνενέωσε τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς, ἀλλ’ ἀνανεῶν αὐτὴν, τὴν ἐστήριξεν ἐπὶ τοῦ λόγου, ὅτι ἡ συζήτησις ἔφερε σήμερον εἰς τὸ μέσον ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον δεῖται πολλῆς τῆς περισκέψεως, τὸ ζήτημα τῆς κατοχῆς, καὶ ὅτι ἐνώπιον τοῦ φάσματος τοῦ ζητήματος τούτου πρέπει ν’ ἀναβάλωμεν τὴν λύσιν ὅλων τῶν ἐκκρεμῶν ζητημάτων, ὅσα συνδέονται μὲ τὴν περὶ τῆς τύχης τοῦ ὑπουργείου ἀπόφασιν· ἐπεκαλέσθη δὲ καὶ τὸν πατριωτισμὸν τῆς Συνελεύσεως διὰ νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι τοῦ ὑπουργείου ἡ τύχη ἔπρεπε νὰ μένῃ ἐκκρεμὴς καὶ ἀμφίβολος, ἐφ’ ὅσον χρόνον τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιόν σας, καὶ νὰ σᾶς βεβαιώσῃ, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς κατοχῆς ἐλύθη· τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς ἓν ζήτημα δύναται νὰ κατασταθῇ ἐκκρεμὲς, χωρὶς ν’ ἀρχίσωσι περὶ αὐτοῦ διαπραγματεύσεις, χωρὶς νὰ δοθῇ ἀφορμὴ ἔξωθεν, ὅθεν φοβούμεθα τὴν κατοχὴν, ἢ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἢ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, νὰ ὑποθέσωσιν ὅτι πράγματι ἡ κατοχὴ ἐπίκειται, καὶ ἑπομένως νὰ λάβῃ ἀφορμὴν ἡ Κυβέρνησις νὰ διαπραγματευθῇ πρὸς ἀποτροπὴν τῆς κατοχῆς, λαμβάνουσα τὰς ὁδηγίας τῆς Συνελεύσεως. Ἀλλά, Κύριοι, τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν φοβοῦμαι τὴν κατοχὴν, διότι ὅσα περὶ αὐτῆς ἀνεφέρθησαν στηρίζονται εἰς ἁπλᾶς φήμας, εἰς φήμας, αἱ ὁποῖαι δὲν λαμβάνουν καμμίαν ἔνσαρκον ὑπόστασιν, ἀλλὰ διατηροῦσι τὸν χαρακτῆρα ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐξ ἀρχῆς εἶχον, ὅτι δηλαδὴ διατρέχουσιν ἀπὸ στόματος εἰς στόμα, χωρὶς ὅμως νὰ καταντήσουν καὶ εἰς μίαν ἐκτέλεσιν καὶ πρᾶξιν. Ὁ Κύριος Δαγρὲς μᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ πατριωτισμὸς ἡμῶν ἀπαιτεῖ ν’ ἀφήσωμεν ἄλυτον τὸ ζήτημα περὶ τῶν κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι κατὰ τοῦ ὑπουργείου ἐγένοντο, ἐφ’ ὅσον τὸ ζήτημα τῆς κατοχῆς μένει ἐκκρεμές. Ὅλοι συναισθανόμεθα, ὅτι ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι βαρυτάτη, καὶ ὅτι ἀπαιτεῖται ὅλον τὸ πλήρωμα τῆς δυνάμεώς της, ὅλον τὸ πλήρωμα τῆς εὐθύνης της, διὰ νὰ προλάβῃ τὰς δυσχερείας ἑνὸς τοιούτου ζητήματος, ἐὰν τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ μέχρι τοῦδε ἀνύπαρκτον φανῇ εἰς τὸν ὁρίζοντα τῆς πραγματικότητος. Ἀφοῦ λοιπὸν ἀπαιτεῖται ὅλη ἡ δύναμις, ὅλη ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ προϋπαντήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, νὰ τὸ ἀντικρούσουν κατὰ μέτωπον καὶ νὰ φέρῃ τὴν λύσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν τὸ ἐθνικὸν συμφέρον καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια ἀπαιτεῖ, δὲν ἐννοῶ πῶς δύνασθε ν’ ἀπαιτήσητε παρ’ αὐτοῦ, ἵνα παρουσιασθῇ ἐνώπιον τῶν ξένων, ὅπως διαπραγματευθῇ, διατελοῦσα ὑπὸ τὸ βάρος μιᾶς κατηγορίας, νὰ παρουσιασθῇ ὡς Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται νὰ ζήσῃ σήμερον, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ ζήσῃ αὔριον. Ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν τῷ ὄντι τὸ ζήτημα τοῦτο πρόκηται ν’ ἀπειλήσῃ τὸν ἀγλαὸν τῆς πατρίδος ὁρίζοντα, ἐὰν πρόκηται νὰ μαράνῃ τὰς γλυκυτέρας ἐλπίδας, τὰς ὁποίας ὅλοι συνέλαβον, ἐὰν αὐτὸ τὸ ζήτημα πρόκηται νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον ἡμῶν, πρέπει νὰ ᾖναι ἡ Κυβέρνησις εἰς θέσιν νὰ τὸ ἀντικρούσῃ μὲ ὅλην τὴν ἠθικὴν αὐτῆς δύναμιν· καὶ διὰ τοῦτο ἀπαιτῶ νὰ λυθῇ προηγουμένως τὸ ὑπουργικὸν ζήτημα.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα· ἐφωτίσθημεν· νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις (θόρυβος)

§107ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, συναισθάνομαι ἐκ προοιμίων ὁπόσον δύσκολος εἶναι ἡ θέσις μου, διότι βλέπω τὴν πλειοψηφίαν σπεύδουσαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ μὴ θελήσῃ οὔτε ν’ ἀκούσῃ ..... (θόρυβος).

§108ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Τὸ ἠξεύρομεν· ὁ καυγᾶς εἶναι διὰ τὸ πάπλωμα.

§109ΜΙΛΗΣΗΣ. Πρός τινας κραυγὰς ἡ καλλιτέρα ἀπάντησις εἶναι ἡ σιωπή.

§110ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶμαι ὁ εἰσηγητὴς τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς, καὶ ἀληθῶς μὲν, ὡς νέος, δὲν γνωρίζω πολλὰ περὶ κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων, ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν ἡλικίαν δὲν γνωρίζω οὔτε βουλὴν οὔτε Συνέλευσιν, ἀποφασίσασαν χωρὶς ν’ ἀκούσῃ τὸν εἰσηγητὴν μιᾶς προτάσεως. Φαίνεται, ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Συνελεύσεως εἶναι προωρισμένη νὰ μᾶς διδάξῃ πολλὰ τὰ παράδοξα. Κύριοι! Πρὶν ἢ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ ὑπουργικοῦ ζητήματος, ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν αὐτοῦ, ὑποδείξας τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον τὴν ἐζήτησα. Ὁποίαν ἔχω περὶ τοῦ σημερινοῦ ὑπουργείου ἰδέαν τὸ γνωρίζετε· ἤδη ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν τὸ τελευταῖον ζήτημα τόσον οἰκτρῶς διεξήγαγε δὲν τὸ ἐθεώρησα ἱκανὸν νὰ διευθύνῃ τὴν πολιτείαν. Ἐν τούτοις διεδόθη αἴφνης ἓν δυστύχημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀπηύθυνα καὶ ἐπερώτησιν· τὸ δὲ ὑπουργεῖον δὲν ἦλθεν ἀναιροῦν αὐτὸ θετικῶς καὶ κατηγορητικῶς, ἀλλὰ σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶχε καιρὸν ν’ ἀνατρέξῃ εἰς τὰς ἐπισήμους πηγὰς, διὰ ν’ ἀνεύρῃ κατὰ πόσον ἡ φήμη αὕτη ἔχεται ἀληθείας. Βλέπετε ὅτι καὶ μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, αὐτὸ, τὸ ὁποῖον τινὲς ἀποκαλοῦσι φάσμα, δὲν διεσκεδάσθη ἀκόμη· διότι πρέπει νὰ ᾖναί τις πολὺ ἁπλοῦς διὰ νὰ μὴν ἐννοῇ, ὅτι τοιαύτη ἀπάντησις ἦτο καθαρὰ ὑπεκφυγή. Ὅταν δὲ, Κύριοι, μία πολιτικὴ μερὶς εὑρίσκῃ τὸ ὑπουργεῖον ἀπέναντι τοιούτου ἐθνικοῦ ζητήματος, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸν πατριωτισμὸν νὰ μὴν ἐξακολουθῇ τὴν κατ’ αὐτοῦ πάλην. Σᾶς λέγω δὲ ἐκ προκαταβολῆς, ὅτι, ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον διεξαγάγῃ ἐντίμως τὸ ζήτημα τῆς κατοχῆς, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ αὐτοῦ, διὰ νὰ δείξω εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι φωνάζουν, ὅτι ὁ καυγᾶς εἶναι διὰ τὸ πάπλωμα, ὅτι ὅλοι δὲν κυλίονται εἰς τὸν βόρβορον τῶν προσωπικῶν συμφερόντων. Ἰδοὺ, Κύριοι, ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ ἔκαμε νὰ ζητήσω τὴν ἀναστολὴν τῆς ὑπουργικῆς πάλης· ὅστις θέλει, ἂς τὴν ἐκτιμήσῃ δεόντως. Ἀλλ’ οἱ Κύριοι ὑπουργοὶ δὲν λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν τοιούτους λόγους, ἀλλὰ στηριζόμενοι ἐπὶ μιᾶς πλειονοψηφίας σπεύδουν, διὰ νὰ ἁρπάσουν ὑπὲρ ἑαυτῶν μίαν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως καὶ νὰ καλύψουν τὴν ἀσύνετον διαγωγὴν, τὴν ὁποίαν μετῆλθον εἰς τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα· σπεύδουν διὰ νὰ ἐπιῤῥίψουν ἐφ’ ἡμᾶς τὴν εὐθύνην τῶν πράξεών των καὶ σπεύδουν τόσον, ὥστε μᾶς συμβουλεύουν οὔτε ν’ ἀκούσωμεν, ἀλλὰ νὰ τρέξωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὸν ἔλεγχον, ὅπως ἔτρεξαν αὐτοὶ εἰς τὴν διοίκησιν. Κατὰ τῆς τοιαύτης σπουδῆς ἐπικαλοῦμαι, Κύριοι, τὴν φρόνησίν σας καὶ σᾶς ἐξορκίζω νὰ μὴ προβῆτε εἰς ἀπόφασιν τινὰ ἐπὶ τοῦ ὑπουργικοῦ ζητήματος, νὰ μὴ ἀναλάβητε τὴν εὐθύνην ἀσυνέτου διοικήσεως, ἀλλὰ ν’ ἀφήσητε τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐνεργήσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς κατοχῆς, κρατοῦντες μετέωρον τὴν ἐπ’ αὐτοῦ ψῆφόν σας· ἀφοῦ δὲ διεξαχθῇ τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, τότε νὰ ἀποφανθῆτε περὶ τοῦ ὑπουργείου μετὰ συζήτησιν ἐλευθέραν καὶ ὥριμον. Τοῦτο ζητῶ ἀπὸ τὴν φρόνησίν σας. Ἂν τοὐναντίον σπεύσητε, ἂν ἀποφασίσητε περὶ τοῦ ὑπουργείου, χωρὶς μάλιστα ν’ ἀκούσητε, θὰ ἀναλάβητε χωρὶς λόγον ξένας ἁμαρτίας, καὶ μετ’ οὐ πολὺ βεβαίως θὰ μεταμεληθῆτε διὰ τοῦτο.

§111ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριοι, ἀπορῶ μὲ τὸν προλαλήσαντα, πῶς σήμερον ὅλως διόλου μετέβαλεν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν προχθὲς τόσον ἐνθέρμως ὑπεστήριξεν. Ὁ Κύριος πληρεξούσιος τῆς Ἑρμιονίδος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν τῆς Δευτέρας, ὁμιλῶν περὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος, ὑπεστήριξε λίαν ἐνθέρμως ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι πρέπει νὰ μὴ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ, καὶ ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ τὸ ὑπουργικὸν ζήτημα, καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἐθεώρησε κατεπείγουσαν τὴν περὶ τοῦ ὑπουργείου συζήτησιν, ὥστε ἤθελε νὰ παραβιάσῃ καὶ τὸν κανονισμὸν, προτείνων νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τοῦ ὑπουργικοῦ ζητήματος ἀπὸ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἦτο ὑπὸ συζήτησιν. Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὁ Κ. Μίλησης, ὡς ἐνθυμεῖσθε, καὶ ἀπὸ τῆς θέσεώς του καὶ ἀπὸ διάφορα σημεῖα τοῦ περιβόλου τῆς Συνελεύσεως ἐφώναζεν, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι σπουδαῖον, ὥστε πρέπει νὰ γείνῃ ἔκτακτος συνεδρίασις, καὶ νὰ προηγηθῇ αὔριον ὡς ἡμέρα τῆς λύσεως αὐτοῦ. Ὁ Κύριος Μίλησης εἶχεν ἀνάγκην νὰ περιμείνῃ μίαν φήμην, ἡ ὁποία σήμερον διέτρεξε τοὺς δρόμους τῶν Ἀθηνῶν, διὰ νὰ ἐπιβαρύνῃ ἔτι περισσότερον τὴν θέσιν τοῦ ὑπουργείου. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ σᾶς εἴπω, ὅσα σᾶς προεῖπεν ὁ Κύριος Κόκκινος, ὁ νομομαθὴς πληρεξούσιος Χίου· περὶ τῆς φήμης αὐτῆς δὲν γνωρίζω τίποτε· ἂς βεβαιωθῇ ὁ Κ. Μίλησης, ἐν παρόδῳ λέγω, ὅτι καθὼς κυκλοφορεῖ εἰς τὰς φλέβας αὐτοῦ ἑλληνικὸν αἷμα, οὕτω καὶ εἰς εἰς τὰς ἰδικάς μας· καὶ καθὼς ὁ Κ. Μίλησης αἰσθάνεται τὴν ἐθνικὴν προσβολὴν, οὕτω τὴν αἰσθανόμεθα καὶ ἡμεῖς. Ἀπορῶ, πῶς οἱ ἐπιζητοῦντες τόσον σπουδαίως τὴν συζήτησιν, τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τοῦ ὑπουργικοῦ ζητήματος, νὰ ἔρχωνται σήμερον νὰ σᾶς ζητοῦν τὴν ἀναβολήν. Καὶ τί σᾶς λέγουν; αὐτὸ τὸ σπουδαῖον ζήτημα, αὐτὸ τὸ ἐθνικὸν ζήτημα, ἀφήσατε ἓν ὑπόδικον ὑπουργεῖον νὰ τὸ διεξαγάγῃ. Κύριοι, ἀποφανθῆτε ὁριστικῶς, θέλετε τὸ ὑπουργεῖον νὰ σταθῇ, θέλετε νὰ πέσῃ, ἂς πέσῃ εἰς τὴν στιγμήν.

§112ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, δύο προτάσεις ἦλθον ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως· ἡ πρώτη δὲν ἦτο ἀναβλητικὴ, ἀλλ’ ἔλαβε τὸν χαρακτῆρα τῆς ἀναβολῆς· ἡ δευτέρα εἶναι, ἂν πρέπῃ νὰ προηγηθῇ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ ὑπουργείου. Καὶ ἐπὶ τῆς μιᾶς καὶ ἐπὶ τῆς ἄλλης θὰ φέρω τὸν λόγον. Τὴν δευτέραν ἔφερεν ὁ Κύριος Κωνσταντόπουλος· οὗτος ἐὰν ἀνεγίνωσκεν ἐκείνους, οἵτινες συνέγραψαν περὶ συντακτικῶν συνελεύσεων, ἤθελεν ἰδεῖ, ὅτι κατὰ μέγα μέρος ἐξήσκησαν τὸ δικαίωμα αὐτὸ σιωπηλῶς· δὲν ἀνατρέχω εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ἄλλων ἐθνῶν· αὐτὴ ἡ ἱστορία μας μᾶς παρουσιάζει κάλλιστον παράδειγμα. Ἡ ἀντικατάστασις τοῦ ὑπουργείου Βάλβη καὶ Διομήδους ἐγένετο σιωπηλῶς καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπῆλθον ἀποτελέσματα οἷα ἔφερεν ἡ μετὰ μακρὰν συζήτησιν πρότασις ἀντικαταστάσεως κατὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ ὑπουργείου Ῥούφου· ἡ ἁπλῆ καὶ καθαρὰ μετάβασις ἔσωζε τὸν τόπον, ἐνῷ ἡ συζήτησις ἔφερε τὰ λυπηρὰ ἐκεῖνα συμβάντα, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν πρέπει νὰ ταράττωνταί τινες, διότι ξένοι ζητοῦν κατοχήν. Πρέπει νὰ ἐπικαλώμεθα τὸν πατριωτισμὸν καὶ τὰ εὐγενῆ αἰσθήματα ἐκεῖ, ὅπου τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος ἀπαιτεῖ. Τὶ ζητοῦν σήμερον οἱ κατήγοροι τοῦ ὑπουργείου; Λέγουν δῆθεν, ὅτι κρέμαται ζήτημα ὑψηλότερον, τὸ ζήτημα τῆς ἐθνικῆς προσβολῆς, καὶ ζητοῦν ν’ ἀναβάλουν τὴν συζήτησιν. Ἂν ζητῶσι τὸν ἀναβολὴν τοῦ ὑπουργικοῦ ζητήματος, τοῦτο τὸ κάμνουσι: διὰ νὰ ἐνισχύσωσι μόνον καὶ μόνον τὴν κοινὴν γνώμην κατ’ αὐτοῦ. Ἀλλ’ οὕτω πολιτευόμενοι δὲν ὑπηρετοῦσι τὴν πατρίδα, ἀλλὰ τοὺς ἐχθροὺς αὐτῆς (θόρυβος). Μὴ ταράττεσθε, δὲν θέλομεν σᾶς ἀφήσει νὰ δημαγωγήσητε καὶ δευτέραν φορὰν (θόρυβος). Τὸ αὐτὸ, Κύριοι, αἴσθημα τοῦ καθήκοντος πρὸς τὴν πατρίδα ἔχουσι καὶ οἱ ὑπουργοὶ, ἔχω καὶ ἐγὼ, ὁποῖον καὶ σεῖς· τὸ ζήτημα τὸ ὑπουργικὸν πρέπει νὰ προηγηθῇ σήμερον πρὸς τὸ συμφέρον τῆς τάξεως· ἀναβάλλοντες δὲν ἐνισχύετε τὴν τάξιν, καὶ μάλιστα σεῖς, οἱ ὁποῖοι λέγετε, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας οὐδεμία ὑπάρχει ἀσφάλεια προσωπικὴ (θόρυβος). Ἡ ἐκκρεμότης τοῦ ὑπουργικοῦ ζητήματος θέλει βλάψει τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Μᾶς λέγουν, ὅτι, ἐὰν σήμερον λύσωμεν τὸ ζήτημα, ἀναλαμβάνομεν τὴν εὐθύνην· καμμίαν εὐθύνην δὲν ἀναλαμβάνομεν. Κύριοι, εἰς πᾶσαν ἐποχὴν ἡ Συνέλευσις ἔχει τὴν ἐξουσίαν νὰ ῥίψῃ τὸ ὑπουργεῖον. Ποία ἡ εὐθύνη, ποία ἡ ἠθικὴ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχετε, διότι χθὲς ἀπεφάνθητε νὰ λάβητε τὴν εὐθύνην τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος; καμμίαν, ἅπασα ἡ εὐθύνη ἐπιβαρύνει τὸ ὑπουργεῖον, καὶ πρέπει νὰ μείνῃ, ὅπως πραγματοποιήσῃ τὴν ἀπόφασίν σας· (θόρυβος) Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ζητῶ νὰ προηγηθῇ ἡ λύσις τοῦ ὑπουργικοῦ ζητήματος καὶ νὰ λυθῇ ἄνευ συζητήσεως, διότι δὲν εἴμεθα ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐμβάπτουσι τὴν γλῶσσάν των εἰς τὴν ἀμεροληψίαν, τὴν μετριοφροσύνην καὶ τὴν γλυκύτητα, ἀλλ’ εἰς τὰ προσωπικὰ πάθη, τὰ τοπικὰ συμφέροντα. Καὶ ἐπειδὴ θεωρῶ συμφέρον ἐθνικὸν τὴν διὰ τῆς ψήφου σας μόνον λύσιν τοῦ ὑπουργικοῦ ζητήματος, προτείνω τὴν ἀσυζητητεὶ ἀπόῤῥιψιν τῆς περὶ ἀντικαταστάσεως προτάσεως, ἵνα μείνῃ ἡ Κυβέρνησις αὕτη, φέρουσα ὅλα τὰ βάρη καὶ τὰς συνεπείας μέχρις οὗ ἔλθῃ ὁ Βασιλεύς.

§113ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ἐφωτίσθημεν.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Ὑπάρχουσι δύο προτάσεις, μία διετυπώθη παρὰ τοῦ Κυρίου Μίληση, καὶ μία τοῦ Κυρίου Μπούσκου λέγουσα, «Ἡ Συνέλευσις, ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ὑπουργείου λεχθέντα, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Ὁ Κύριος Μίλησης προτείνει ν’ ἀναβληθῇ ἀορίστως τὸ περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ὑπουργείου ζήτημα. Ὅσοι παραδέχονται τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Μίληση, τοῦ ν’ ἀναβληθῇ ἀορίστως τὸ ὑπουργικὸν ζήτημα, παρακαλῶ νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη. Ἔρχεται μετέπειτα ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Μπούσκου.

§115ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Τὴν ἀποσύρω, Κύριε Πρόεδρε.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δεύτερον λοιπὸν ζήτημα εἶναι ἂν πρέπῃ νὰ προηγηθῇ τῆς περὶ ἀντικαταστάσεως προτάσεως συζήτησις ἢ ὄχι. — Ταύτην τὴν στιγμὴν ὁ Κύριος Ἰάλεμος ὑπέβαλε πρότασιν τὴν ἑξῆς· «ἡ Συνέλευσις ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα παραδέχεται τὰ ὑπὸ τοῦ Κυρίου Δημητρακαράκου λεχθέντα». (γέλως). —Ἡ πρότασις περὶ τοῦ ἂν θὰ προηγηθῇ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ ὑπουργείου συζήτησις ἢ ὄχι, θέλει ὑποβληθῆ εἰς τὴν ἐπιψήφισίν σας.

§117ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Αὐτὸ εἶναι ἀναβολή.

§118ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος καὶ συνδιαλέξεις μεταξὺ τῶν πληρεξουσίων).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως αὐτῆς θὰ εἴπωσι ναὶ, ὅσοι δὲν παραδέχονται θὰ εἴπωσιν ὄχι.

§120ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς ψηφοφορίας ἐρχόμεθα νὰ ψηφίσωμέν τι, τὸ ὁποῖον δὲν ὑφίσταται. Ποῖον εἶναι τὸ πραγματικὸν ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας αὐτῆς; ὅτι δηλαδὴ ἄνευ συζητήσεως πίπτει τὸ ὑπουργεῖον· ἀλλ’ αὔριον δύναται νὰ παραπονεθῇ ἕτερον ὑπουργεῖον, διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κάμωμεν συζήτησιν.

§121ΜΙΛΗΣΗΣ. Τοῦτο γίνεται διὰ σήμερον μόνον.

§122ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Δὲν δυνάμεθα ὅμως ἡμεῖς ὅλην τὴν ἡμέραν σήμερον διὰ σᾶς...... Τοῦτο δὲν εἶναι θέμα ψηφοφορητέον. Πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις· «ἂν παραδέχεται τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ὑπουργείου ἡ Συνέλευσις, ναὶ ἢ ὄχι»· (θόρυβος). Ὅταν παραδεχθῇ, ὅστις θέλει, ἂς συζητήσῃ (θόρυβος).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ θέμα ὑποστηρίζουσί τινες, ὅτι μία ἀντικατάστασις πρέπει νὰ γείνῃ ἄνευ συζητήσεως, ἕτεροι ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ συζήτησις. Διὰ νὰ καθαρισθῶσι τὰ αἴτια, πρέπει ἀναγκαίως, κατ’ ἐμὲ, ὡς πρόεδρον, θέτοντα τὸ θέμα, νὰ τεθῇ, ὡς τὸ ἔθεσα, διότι ἄλλως αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ μοὶ φαίνεται καθαρόν.

§124ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὅλα τὰ λεχθέντα περὶ συζητήσεως ἢ μὴ συζητήσεως τῆς προτάσεως περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἦσαν εἰμὴ ἐπιχειρήματα, τείνοντα εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς προτάσεως· καμμίαν δὲ πρακτικὴν σημασίαν δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι, καὶ θὰ φθάσωμεν εἰς ἓν συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἀντίκειται εἰς τὴν λογικὴν, ἂν ψηφισθῇ παρὰ τῆς Συνελεύσεως, ὅτι ἄνευ συζητήσεως, δηλαδὴ ἀποκλειομένης τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς οἱανδήποτε πρᾶξιν. Τὸ τοιοῦτον δὲν δύναται κανεὶς νὰ τὸ παραδεχθῇ.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πολλοὶ οἱ παραδεχόμενοι.

§126ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προηγηθῇ συζήτησις, διότι δὲν βλέπουν διάθεσιν περὶ ὑποστηρίξεως τῆς περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ὑπουργείου προτάσεως, καὶ ἑπομένως οὔτε περὶ συζητήσεως· ἄλλοι δὲ εἶπον, ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ ἐπροτάθη λόγος περὶ ἀντικαταστάσεως, διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, ἂν τὴν θέλῃ ἢ ὄχι, ἵνα δώσῃ, οὕτως εἰπεῖν, νέον ἐμπιστοσύνης δεῖγμα εἰς αὐτήν· ἀλλὰ δὲν θέλουν ποτὲ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, ἂν ἐπιτρέπῃ ἢ ὄχι νὰ προηγηθῇ συζήτησις.

§127ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἐννοῶ, διατί αὐτὴ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος. Ὅλοι ἐνθυμούμεθα, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὑπουργικοῦ ζητήματος δύω ἀνεξάρτητοι καὶ διακεκριμέναι προτάσεις παρενέπεσαν, ἡ μὲν ζητοῦσα τὴν ἀναβολὴν τοῦ ὑπουργικοῦ ζητήματος ἀορίστως, ἡ δὲ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἔχουν οἱ ζητοῦντες τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ὑπουργείου. Τὴν πρώτην ἔλυσεν ἤδη ἡ Συνέλευσις εἰποῦσα, ὅτι δὲν θέλω νὰ ἀναβάλω ἀορίστως. Πρόκειται τώρα νὰ λυθῇ ἡ ἄλλη, δηλ. θὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν ψηφοφορίαν, ἢ θ’ ἀκούσωμεν ἀναπτυσσομένην τὴν κατηγορίαν;

§128ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐὰν ἔχουν κατηγορίαν ν’ ἀναπτύξουν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ τοὺς ἀκούσωμεν, δὲν θέλομεν ν’ ἀποκλείσωμεν τὴν συζήτησιν.

§129ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, προτείνω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ὕστερον ἀπὸ ὅλα αὐτὰ τὰ λεχθέντα περὶ τῶν ὑπουργῶν ἐφωτίσθη.

§130ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Τὴν πρότασιν αὐτὴν τὴν ἔφερεν ὁ Κ. Κωνσταντόπουλος, ἐπιθυμῶν νὰ καθιερώσῃ τὴν ἀρχὴν νὰ μὴ ῥίπτωμεν τὰς Κυβερνήσεις ἄνευ οὐδεμιᾶς συζητήσεως.

§131ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνόμισα, ὅτι πρέπει νὰ γίνηται ἀντικείμενον συζητήσεως· ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ κανεὶς ὁ κατὰ τοῦ ὑπουργείου ἀγορεύων, δὲν εἶναι ἀνάγκη ψηφοφορίας (θόρυβος).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠξεύρω πῶς συγχέουν τὰ ἁπλούστερα πράγματα, φαίνεται, ὅτι λησμονοῦν τὰ λεχθέντα· ἐγένετο μία πρότασις περὶ τοῦ ἂν θὰ προηγηθῇ ἀνάπτυξις ὡς πρὸς τὴν ἀντικατάστασιν, ἢ θὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς αὐτήν. Λοιπὸν ἐγὼ, ὡς Πρόεδρος, χρεωστῶ νὰ ζητήσω τὴν γνώμην σας· θέλει ἡ Συνέλευσις.......

§133ΖΕΡΒΑΣ. Ἀντιβαίνει εἰς τὸν ὀρθὸν λόγον.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται, ὅτι, ὅταν πρόκηται περὶ ἀντικαταστάσεως, πρέπει ἀμέσως εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα νὰ προβαίνωσι, χωρὶς νὰ εἴπωσι λόγους.

§135ΠΟΛΛΟΙ. Κανεὶς δὲν τὸ λέγει, Κύριε Πρόεδρε.

§136ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ προχωρήσῃ σήμερον ἡ συζήτησις τὸ κάμνουν ἢ, διότι ἐπὶ τόσας ἡμέρας ἀρκοῦσα συζήτησις ἐγένετο κατηγορητήριος κατὰ τοῦ ὑπουργείου, ἢ δὲν ἔχουν κατηγορίας κατὰ τοῦ ὑπουργείου. Ὅσοι λοιπὸν νομίζουν, ὅτι ἔχουν σήμερον νέους λόγους, ὅτι ἤντλησαν ἐκ τῆς καρδίας των, ἢ ἐξ ἀλληλογραφίας, ἢ ἐκ τῆς κοινῆς γνώμης κατηγορητήρια νεώτερα, ἂς τὰ φέρουν αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν πρὶν ψηφισθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ περὶ ἀντικαταστάσεως, ἂν θέλητε ἀνάπτυξιν ἢ ὄχι.

§138ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· τὸ βῆμα εἶναι ἐλεύθερον (ἐγείρονται σχεδὸν ἅπαντες).

§139ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ δικαίωμά μας στηρίζεται εἰς τὸν κανονισμὸν καὶ εἶναι ἱερόν ..... (θόρυβος).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν δι’ ἀναστάσεως.

§141ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παμψηφεὶ ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τὰς φωνὰς, Κύριοι, δὲν ἠμπόρεσα ν’ ἀντιληφθῶ· μοῦ λέγουν τώρα, ὅτι σεῖς, οἱ ὁποῖοι ζητεῖτε τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν καὶ ἀπόφασιν περὶ τοῦ ἂν πρέπῃ νὰ προηγηθῇ ἀνάπτυξις, ὅτι τὴν παραδέχεσθε.

§143ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα ὅλοι, ἰδού· (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι) ὅστις θέλει, ἂς κατηγορήσῃ τὸ ὑπουργεῖον.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐθεώρησαν ἀμφίβολον, ζητήσαντες δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ν’ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, αὐτὸ παρεδέχθη δι’ ἀναστάσεως.

§145ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κατὰ τὸν κανονισμὸν, ὅτι, ὅταν ὑπάρχῃ μία ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως.......

§146ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐζητήσαμεν, Κύριε Πρόεδρε, νὰ γείνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προβαίνομεν εἰς τὰ περαιτέρω.

§148ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ, ὁσάκις φέρεται πρότασις ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, πρέπει καὶ ν’ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις ἐπ’ αὐτῆς.

§149ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπεφάνθη.

§150ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔφερε πρότασιν ὁ Κ. Καλὸς, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπρόκειτο νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις αὐτὴ, ἐσηκώθησαν πλέον τῶν 20, οἵτινες ἀπῄτησαν τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Καλοῦ.

§151ΠΟΛΛΟΙ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Μίληση, καὶ ὄχι τοῦ Καλοῦ.

§152ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κ. Καλὸς προτείνει, ὅτι πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ προβῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ὑπουργείου ἄνευ συζητήσεως.

§153ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ ἀπεῤῥίφθη.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ σαφηνίσωμεν τὸ ζήτημα· ἐζήτησάν τινες ὑπὲρ τοὺς 20 ν’ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἂν θὰ προηγηθῇ ἀνάπτυξις τῆς παραδοχῆς ἢ μὴ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Καλοῦ· ἐσηκώθησαν πλῆθος πληρεξουσίων καὶ εἶπον, ὅτι συμφωνοῦμεν ὅλοι διὰ τὴν πρότασιν ἐκείνην· ἠρώτησα καὶ ἐγὼ, καὶ ἐσηκώθησαν καὶ εἶπον, ὅτι συμφωνοῦμεν, ἐθεωρήθη λοιπὸν περιττὴ πλέον ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἀπόφασις. Ὑπάρχουν ὅμως τινὲς, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται, ὅτι, ἐπειδὴ ἅπαξ εἶχε προταθῆ ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, ἂν καὶ ὅλη ἡ Συνέλευσις ᾖναι σύμφωνος, δὲν πρέπει νὰ λυθῇ οὕτω τὸ ζήτημα. Ἐγὼ, ὡς πρόεδρος, συμφωνῶ μὲ τὴν ἰδικήν σας ἰδέαν, ἀλλ’ ὅταν ὑπάρχουν πληρεξούσιοι 20, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐνδέχεται νὰ παραδεχθῇ τὴν ἰδικήν των γνώμην.......

§155ΠΟΛΛΟΙ. Ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισεν ἤδη.

§156ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, σᾶς εἶναι τόσον ἁπλοῦν τὸ ζήτημα, ὥστε ἀπορῶ πῶς ἐγένετο αὐτὴ ἡ συζήτησις· ὁ κανονισμὸς λέγει, ὅτι, ὅταν φέρηται μία πρότασις οἱαδήποτε, καὶ 20 ζητήσουν τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, ἡ Συνέλευσις, καὶ ἂν ᾖναι ἡ λοιπὴ ὁμόθυμος, δύναται νὰ προβῇ εἰς ψηφοφορίαν ἢ ἀπόφασιν· ἰδοὺ τί λέγει ὁ κανονισμὸς «ὁπόταν ἡ Συνέλευσις ψηφίσῃ δι’ ἀναστάσεως κτλ. Ἐφέρθη ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ, ἥτις εἶχεν, ὅτι ζητῶ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς Κυβερνήσεως χωρὶς νὰ προβῇ εἰς συζήτησιν. Τὴν πρότασιν αὐτὴν τὴν ὑποστηρίζω καὶ ἐγώ· ἄλλοι δὲ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ συζήτησις· ἐρωτῶ λοιπὸν, θὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως, ναὶ ἢ ὄχι;

§157ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπεφάνθη.

§158ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ἀπεφάνθη, Κύριοι, ἐν ᾧ 20 ζητοῦμεν τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν;

§159ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὁ κ. Παπαζαφειρόπουλος νομίζει, ὅτι ὑποστηρίζει τὸν κανονισμὸν, ὅστις λέγει, ἂν π. χ. τινὲς τὸν ἀριθμὸν 20 ὑποστηρίζουν καὶ πρεσβεύουν, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἡ ψηφοφορία ἐπὶ ἀντικειμένου τινὸς, πρέπει νὰ γείνῃ πραγματικῶς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· ἀλλ’ ὅταν ἀφ’ ἑαυτοῦ τὸ ζήτημα λύεται διὰ γενικῆς ἀναστάσεως, συμφωνοῦσιν, ὡς πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προσδοκοῦν οἱ ζητοῦντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, νομίζω, ὅτι καταντᾷ κάτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ ὀνομάσω. Ὅπωςδήποτε ὅμως οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, φρονῶ, ὅτι ἐξέφερον τὰς ἐνστάσεις των διὰ τοῦ στόματος τοῦ Κ. Παπαζαφειροπούλου· δὲν μένει ἄλλο παρὰ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, ἂν ἐφωτίσθη ἀπὸ τῆς ἀναστάσεως καὶ ν’ ἀποφανθῶμεν.

§160ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχουν ζητήσει πολλοὶ τὸν λόγον.

§162ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν, ἐφωτίσθημεν.

§163ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ ὄχι μόνον νὰ ψηφοφορηθῇ δὲν ἠμπορεῖ.....

§164ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα, Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπιτρέπεται συζήτησις.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα εἰς ἓν ζήτημα καθαρῶς τοῦ κανονισμοῦ. Ἐὰν, ὅταν 20 ἐζήτησαν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν ἑνὸς ζητήματος, καὶ ἐπιμένουν, ἐὰν ἔχῃ νομιμότητα ἡ ἔκφρασις τῆς δι’ ἀναστάσεως ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως.

§166ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§167ΜΙΛΗΣΗΣ. Καὶ αὐτὸ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, Κύριε Πρόεδρε· (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 20).

§168ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι παίζομεν μὲ τὰς τύχας τοῦ Ἔθνους.

§169ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Ἂς γείνῃ λοιπὸν, Κύριε Πρόεδρε, ὀνομαστικὴ κλῆσις καὶ ἐπὶ τοῦ κυρίου ζητήματος.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως θὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, ἐὰν μετὰ τὸ γεγανὸς, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν δι’ ἀναστάσεως....

§171ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἂς γείνῃ καὶ ἡ πρώτη, Κύριε Πρόεδρε, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως διὰ νὰ τελειώσωμεν.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, ἐὰν, θεωρουμένης ὡς μὴ οὔσης τῆς δι’ ἀναστάσεως ἐκφράσεως τῆς Συνελεύσεως, πρέπῃ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως λύσιν τοῦ ζητήματος περὶ τοῦ ἂν θ’ ἀναπτυχθῇ προηγουμένως ἢ ὄχι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ. Λοιπὸν, ὅσοι θεωροῦν, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἡ λύσις τοῦ ζητήματος ἐκείνου, θὰ εἴπωσι ναὶ, οἱ ἄλλοι, οἱ θεωροῦντες, ὅτι ἀνόμως ἐξεφράσθη ἡ Συνέλευσις, θὰ εἴπωσιν, ὄχι.

§173ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ τὸ θέμα εἶναι πάλιν ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πάλιν τὸ ἐπαναλαμβάνω.

§175ΤΙΝΕΣ. Φεύγουσι.

§176ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ θέσητε ζήτημα ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ. Καὶ τὸ ἓν ζήτημα καὶ τὸ ἄλλο εἶναι ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ψηφοφορηθῇ.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴν τὴν ἔνστασίν σας ποῖος θὰ τὴν λύσῃ; μόνος μου ἐγὼ ἢ ἡ Συνέλευσις.

§178ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἔχομεν κανονισμὸν, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ ὀνομαστικὴ κλῆσις γίνεται. Λοιπὸν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἔμβωμεν εἰς φιλονεικίας καὶ ἐρωτήσεις. Ἔχομεν ῥητὴν ἀρχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐμποδίζεται ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου εἰς καμμίαν περίστασιν, καὶ κατηγορίαν ἂν θέλουν νὰ κάμουν. Δεύτερον ἔρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν· εἰς τὴν Συνέλευσιν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιβληθῇ πρότασις, ὅταν ἀντιβαίνῃ εἰς τὸν Κανονισμὸν, διότι εἶναι πρότασις δι’ ἧς δεσμεύεται ἡ Συνέλευσις, ὅταν πρόκηται περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ὑπουργείου, ἢ νὰ φέρῃ τὴν ἀντικατάστασιν ἄνευ προσυζητήσεως, ἢ νὰ φέρῃ τὴν ἀντικατάστασιν ὑποχρεωτικῶς, τεχνικῶς, χωρὶς νὰ τὸ ἀπαιτῇ ἡ ἀνάγκη· αὐτὸ εἶναι πολὺ παράδοξον, ἀντιβαίνει εἰς τὸν Κανονισμὸν, καὶ πρέπει νὰ ἤμεθα ἐκτὸς τοῦ ὀρθοῦ λόγου διὰ νὰ τὸ παραδεχθῶμεν. Λοιπὸν πᾶν, ὅ,τι ἀντιβαίνει εἰς τὴν γενικὴν ἀρχὴν, καὶ εἰς τὸν Κανονισμὸν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως. Λέγω λοιπὸν, ὅτι διὰ νὰ κάμωμέν τι ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ πρέπει πρῶτον νὰ τὸν μεταβάλωμεν. (θόρυβος)

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι ἐπειδὴ μόνος μου δὲν δύναμαι οὐδὲ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ λύσω τὸ ζήτημα, θὰ τὸ λύσῃ ἡ Συνέλευσις. Ὅσοι παραδέχονται νὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀναπτύξεως, ἢ μὴ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Καλοῦ, ἐκεῖνοι θὰ εἰποῦν ναὶ, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀρκοῦνται εἰς τὴν δήλωσιν, τὴν γενομένην δι’ ἀναστάσεως, θὰ εἰποῦν ὄχι. Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἀκούσατε τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐψηφοφόρησαν 176, ὄχι εἶπον 134, ναὶ 28, ἠρνήθησαν ψῆφον 14. Ἑπομένως διὰ ψήφων 134 κατὰ 28 ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασις τῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἀποφάσεως· ἄρα μένει ἀποφασισμένον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δι’ ἀναστάσεως ἐξέφερεν ἡ Συνέλευσις, ὅτι θὰ προηγηθῇ ἡ ἀνάπτυξις τῆς προτάσεως.

§181ΤΙΝΕΣ. Τὴν Παρασκευήν.

§182ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, τόρα (θόρυβος).

§183ΤΙΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, φεύγουν.

§184ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Κάμνω τὴν ἔνστασιν, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις, καὶ ζητῶ ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§185ΚΑΛΟΣ. Ἐὰν ἔχῃ κανεὶς τὸν λόγον κατὰ τοῦ ὑπουργείου, ἂς ὁμιλήσῃ, εἰ δὲ μὴ νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ποῖος ζητεῖ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς προτάσεως.

§187ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι καιρός;

§188ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§189ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι κακός.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅποιος θέλει νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Καλοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§191ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Κύριοι, πρὸ ἡμερῶν ἐπαρουσιάσθη μία πρότασις περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ὑπουργείου· διάφοροι κατηγορίαι ἀπηγγέλθησαν κατὰ τοῦ ὑπουργείου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Σήμερον μάλιστα ἐσχετίσθη ἡ κατηγορία μὲ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον διεδόθη κατὰ τὴν πόλιν, ὅτι ἐπαπειλεῖ τὴν πατρίδα. Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη ἀρκετά, κατ’ ἐμὴν κρίσιν πρέπει δυοῖν θάτερον· ἐὰν θεωρῇ τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ ἄξιον νὰ διεξέλθῃ καὶ τὸν κίνδυνον αὐτὸν, καὶ πάντα ἄλλον κίνδυνον, νὰ τὸ ἀφήσῃ ἐλεύθερον νὰ προπαρασκευάσῃ τὰ πρὸς ὑποδοχὴν τοῦ Βασιλέως· καὶ διὰ τῆς ψηφοφορίας ν’ ἀποφανθῇ, ὅτι μένει· ἄλλως νὰ προβῇ εἰς ἀντικατάστασιν. Προτείνω λοιπὸν αὐθωρεὶ ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, ἐὰν πρέπῃ νὰ γίνῃ παραδεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Καλοῦ.

§192ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ γίνῃ συζήτησις. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, εἶναι καιρός; εἶναι ὥρα;

§193ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§194ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, ἀρχίζω λοιπὸν ἐγὼ τὴν κατηγορίαν, καίτοι προβλέπων, ὅτι εἶναι ἀπὸ τοῦδε ἀποῤῥιπτέα. Κύριοι, βεβαίως ὅλοι ἐνθυμεῖσθε τὰς λυπηρὰς σκηνὰς τοῦ Ἰουνίου· βεβαίως ὅλοι ἐνθυμεῖσθε καὶ τὰ λυπηρὰ καὶ δυσάρεστα ἀποτελέσματα τῶν ἡμερῶν ἐκείνων. Τὰ διατρέξαντα, καὶ τὰ ἀποτελέσματα ἀκόμη, ὅλοι ὁμοφώνως εἴπομεν νὰ τὰ καλύψῃ βαρὺς πέπλος· οἱ αἴτιοι θὰ δώσουν λόγον εἰς τὴν ἱστορίαν, εἰς τὸν Θεόν. Δὲν θέλω νὰ καταδείξω οὔτε τοὺς αἰτίους, οὔτε τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσαν τὰς σκηνὰς τὰς δυσαρέστους, τὰς ἀσχημισάσας τὴν ἐπανάστασιν. Ὅταν ἡ προσωπικὴ προσπάθεια πολλῶν συναδέλφων μας κατώρθωσε νὰ παύσῃ ἡ χύσις τοῦ ἀδελφικοῦ αἵματος. Ὅταν μία ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν δύω ἀντιθέτων κομμάτων ἐσυστήθη, ὅπως κατορθώσῃ νὰ προσδιορίσῃ θέσιν τῆς συνεδριάσεως, διὰ νὰ συνέλθῃ ἡ Συνέλευσις ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἐπηρείας, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, μετὰ τῶν ὁποίων καὶ ἐγὼ συνειργάσθην, οὐδεμία πλαγία σκέψις, οὐδὲν προσωπικὸν ὄφελος ἐπηῤῥέασεν αὐτά· ὅλοι ἐσκέφθημεν πῶς νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὴν θέσιν τὴν δυσχερῆ καὶ λυπηρὰν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐγκληματικαὶ τάσεις μᾶς ἔῤῥιψαν· ἀπεφασίσθη λοιπὸν, Κύριοι, πρὸς συνεδρίασιν τὸ κατάστημα τοῦ Βαρβακείου, ἐν τῷ ὁποίῳ συνῆλθεν ὁλόκληρος ἡ Συνέλευσις. Ὅλοι ἐνθυμεῖσθε, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ τότε Προέδρου, ἀξιοτίμου Κυρίου Διομήδους Κυριακοῦ, ὁ ὁποῖος πολὺ καλὰ ἔβλεπε τὰ αἰσθήματα καὶ τὰς διαθέσεις ἑνὸς ἑκάστου τῶν πληρεξουσίων. Εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην οὐδεὶς ἐσκέφθη πλαγίως, καὶ λέγω οὐδεὶς, διότι ἐγὼ αὐτὸς ἐσκέφθην ὅπως ἐσκέφθητε ὅλοι σας, πῶς ἠμποροῦμεν νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὴν θέσιν αὐτήν. Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι τὸν σχηματισμὸν τοῦ ὑπουργείου αὐτοῦ. Ἐσχηματίσθη οὐχὶ διὰ ψηφοδελτίων, οὐχὶ δ’ ἰδιαιτέρων συνδυασμῶν, ἦλθεν ὁ Κύρ. Μαυροκορδάτος καὶ μᾶς ἀνέγνωσεν ἕνα κατάλογον τῶν ὑπουργῶν τῶν διαφόρων ὑπουργείων. Αὐτὸς ἐγένετο παμψηφεὶ παραδεκτός. Ὅλοι εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ πᾶσα προσωπικὴ φιλοτιμία. Ἐξελέξαμεν λοιπὸν τὸ παρὸν ὑπουργεῖον. Τί εἶχεν ἐν τῷ νῷ ἡ Συνέλευσις ἐξελέξασα αὐτό; Ποία ἦτον ἡ ἀποστολή του; Ἡ ἀποστολὴ, Κύριοι, ἦτο νὰ συνδιαλλάξῃ τὰ πάθη, νὰ συμφιλιώσῃ τὸν στρατὸν, νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν τάξιν, νὰ ἐμποδίσῃ ἐνδεχομένας ταραχὰς εἰς τὰς ἐπαρχίας. Αὐτὸς ἦτον ὁ σκοπὸς καὶ τὸ πνεῦμα τῆς Συνελεύσεως, τὸ ὁποῖον παμψηφεὶ ἐξεφράσθη· ὡς καὶ μετὰ πέντε ἡμέρας εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι, ὡς εἷς ἄνθρωπος, παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις καὶ ἐπεψήφισε τὴν σύστασιν τοῦ παρόντος ὑπουργείου, εἰμπορῶ ν’ ἀπατῶμαι ὡς πρὸς τὸν χρόνον, ὡς πρὸς τὸ πρᾶγμα δὲν ἀπατῶμαι. Ἡ πρώτη ἐργασία τοῦ ὑπουργείου ποία ἦτο; Πρῶτον ἔργον του ἦτο νὰ διανείμῃ τὰς θέσεις τῆς ὑπηρεσίας, νὰ διανείμῃ τὴν διοικητικὴν ὑπηρεσίαν ἑκάστου κλάδου· ἕκαστος ὑπουργὸς ἐθεώρει τὸ ὑπουργεῖον ὡς πλήρη ἰδιοκτησίαν του. Εὑρέθησαν ὑπουργοὶ τότε νὰ εἴπουν, ὅτι πάντα ἐναντίον τοῦ κόμματός των ὑπάλληλον θέλουν παύσει· τοῦτο ἐῤῥέθη ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου.

§195ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Περὶ αὐτῆς τῆς κατηγορίας ἀπεφάνθη ἡ Συνέλευσις.

§196ΔΑΓΡΕΣ. Ὄχι, δὲν ἀπεφάνθη, Κύριοι, τὸ εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἐπαύθη εἷς Νομάρχης, ὁ Νομάρχης τῆς πρωτευούσης· διὰ ποῖον λόγον; ὅλοι τὸν γνωρίζετε· μολοντοῦτο ἂς τὸν ἐπαναλάβω· ἐπαύθη, διότι δὲν συνέτρεξε τὸ στρατόπεδον τῆς μιᾶς μερίδος, διότι δὲν προσεκάλεσεν ὡς ἀνώτερος διοικητικὸς ὑπάλληλος ὁπλοφόρους ἐκ τῶν πέριξ χωρίων διὰ νὰ ὑποστηρίξουν τὴν μίαν μερίδα· τὸ γνωρίζετε, ἄδικος ἦτον ὁ λόγος τῆς παύσεώς του. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ Κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ, ἐὰν δὲν ἐξανέστην εἰς ἰδιαιτέραν συνέντευξιν κατ’ αὐτῆς τῆς πράξεως, πρὶν ἔτι παυθῇ, ἢ ἀφοῦ ἐπαύθη· εἶπον, ὅτι εἶναι φατριαστικὴ ἡ πρᾶξις, ἀλλ’ αὐτὸς δὲν συνεφώνησεν. Ἐπαύθη ἄλλος ὑπάλληλος, ἀνήκων εἰς τὸ ὑπουργεῖον τοῦ ἄλλου κόμματος· διότι ὁμοῦ μὲ τὸν Κ. Χρηστίδην ἢ ἄλλον μετέβη εἰς Πειραιᾶ, καὶ ἐπρομήθευσε πολεμεφόδια εἰς τὴν μίαν πολεμίαν μερίδα τοῦ στρατοῦ. Ἀφίνω, Κύριοι, τὰς παύσεις καὶ τοὺς διορισμοὺς τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων· ἀφίνω, ὅτι καὶ αἱ παύσεις εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις ἦσαν ἐγκληματικαὶ, ὅτι αἱ παύσεις ἀντὶ νὰ συμφιλιώσουν ἠρέθισαν τὰ πάθη· ἀλλ’ ὅλα ταῦτα, ἴσως μοὶ εἴπῃ τὸ ὑπουργεῖον καὶ οἱ ὑπὲρ τοῦ ὑπουργείου, οἱ ὁποῖοι εὐτυχῶς βλέπω εἶναι ἀναρίθμητοι σήμερον ὡς ἐκ θείας συμπτώσεως, εἶναι δικαίωμα τῶν ὑπουργῶν. Ναὶ, δὲν ἀμφισβητῶ τοῦτο, ἀλλὰ τοῦ δικαιώματος τούτου αἱ ἀγαθαὶ καὶ πατριωτικαὶ Κυβερνήσεις κάμνουσι χρῆσιν πρὸς τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας καὶ τῆς ὑπηρεσίας. Ἤθελον ζητήσει ἐκ τοῦ βήματος τούτου νὰ κατατεθῇ τὸ πρωτόκολλον τοῦ Κυβερνείου, καὶ θέλετε ἰδεῖ ἑκατοντάδας παύσεων καὶ διορισμῶν, γενομένων μετὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν κατετέθη ἡ πρότασις περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ὑπουργείου. Ἐνθυμεῖσθε τί εἶπεν ἡ Συνέλευσις εἰς ἄλλην ὁμοίαν περίστασιν; εἶπεν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὸ ὑπουργεῖον εἰς τὴν παραμονὴν τῆς ἀντικαταστάσεώς του νὰ διορίζῃ καὶ νὰ παύῃ· καὶ ἐὰν ᾖναι ἀληθῆ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μανθάνω, ἑκατοντάδες παύσεων ὑπάρχουν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας (θόρυβος)· ἔχετε θάῤῥος; φέρετε τὸ πρωτόκολλον.

§197ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἔγειναν.

§198ΔΑΓΡΕΣ. Λοιπὸν τότε εἶναι περιττὸν νὰ φέρετε τὸ πρωτόκολλον· οἱ φίλοι τοῦ ὑπουργείου, καὶ μάλιστα ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς, λέγουν ὅτι ἔγειναν· σᾶς παρακαλῶ, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας γίνονται ταῦτα; πρὸς τὸ κοινὸν συμφέρον, ἢ δι’ ἐξαγορὰν συνειδήσεων; Κύριοι, ἀλλοίμονον εἰς τὴν πολιτείαν ἐκείνην, τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις χορηγεῖ τὰ μέσα πρὸς διαφθορὰν καὶ ἐξώνησιν συνειδήσεων· τοιαύτη ἦτον ἡ πεσοῦσα δυναστεία, ἡ ὁποία τὸ πᾶν διέφθειρε, καὶ ἡ ὁποία δὲν ἐσεβάσθη οὔτε συνείδησιν, οὔτε πεποίθησιν, οὔτε καρδίαν· ἡ ἐξουσία ἐκείνη ἐχορήγησε τὰ μέσα της εἰς τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐκολάκευσαν τὰς ἀδυναμίας της· ὅταν λοιπὸν ὁμολογῆτε, καὶ θὰ μοὶ συγχωρηθῇ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἐπίστευον ν’ ἀκούσω αὐτὴν τὴν ὁμολογίαν, ὅτι μετὰ τὴν προσαγωγὴν τῆς προτάσεως περὶ ἀντικαταστάσεώς σας, ἐκάματε παύσεις καὶ διορισμοὺς, τί ἄλλο συμβαίνει παρ’ ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ κάμνετε, διὰ νὰ ἐξαγοράσητε τὰς συνειδήσεις τῶν πληρεξουσίων; (θόρυβος) Κύριοι! δὲν πρέπει νὰ θορυβῆσθε· ὅταν ἔρχεταί τις διὰ νὰ κατηγορήσῃ ὄχι Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἄτομα, πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν συναίσθησιν τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνει, καὶ ὀφείλει νὰ μὴ ἐκφέρῃ ἐκ τοῦ ἱεροῦ βήματος παρὰ καθαρὰν καὶ μόνην ἀλήθειαν. Ὅταν, Κύριοι, ἔχητε τοιαῦτα καθήκοντα, ἀλλὰ καθόλου δὲν τὰ ἐνεργῆτε, ὅταν, Κύριοι, παραδέχεσθε, ὅτι ἐκάματε παύσεις καὶ διορισμοὺς τοσούτους τὸν ἀριθμὸν, ὥστε πλήττουσι τὴν φαντασίαν, τὸν νοῦν τῶν ἀνθρώπων, τί ἄλλην χρῆσιν ἐκάμετε τῆς ἐξουσίας παρὰ νὰ διαφθείρητε συνειδήσεις; δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀρνηθῆτε. Λοιπὸν, Κύριοι, ἀφίνω ὅλα αὐτὰ εἰς τὴν κρίσιν Σας· ὅλοι γνωρίζετε τὴν διαχείρισιν τῆς ἐξουσίας, πῶς τὴν διεχειρίσθη καὶ πῶς διοικεῖ τὰς ἐπαρχίας ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀφίνω ὅτι ὑπάρχουσιν ἐπαρχίαι, εἰς τὰς ὁποίας οὔτε προσωπικὴ ἀσφάλεια ὑπάρχει, οὔτε ἀσφάλεια τῆς περιουσίας, ὡς εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα καὶ ἀλλαχοῦ, ἀφίνω ὅτι καὶ ἐδῶ πολλὰ ἐλέχθησαν περὶ βασανιστηρίων. Εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου ὅμως πατρίδα, θέλετε μάθει ἀπὸ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα ἀπὸ τοὺς Κυρίους ὑπουργοὺς νὰ προσαχθῶσιν, ὅτι ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν κατέχεται ἀπὸ ἓν ἰσχυρὸν μέρος κακούργων, τοὺς ὁποίους ἡ ἐξουσία συντηρεῖ καὶ προστατεύει, δικασταὶ δὲν δύνανται νὰ ἐκπληρώσουν τὸ καθῆκόν των, καὶ θέλετε τὸ μάθει ἀπὸ τὰ μνημονευθέντα ἔγγραφα, θέλετε προσέτι μάθει καὶ ἕτερόν τι ἀρκετὰ τραγικὸν, ὅτι ἐν τῇ πόλει Καλαμῶν ἄνθρωποι παραδοθέντες εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐβασανίσθησαν, ὅπως μήτε εἰς τὰ βαρβαρότερα μέρη τῆς Συρίας, καὶ σᾶς λέγω ὀνόματα, ἵνα μὴ εἴπητε, πῶς ὁμιλῶ μὲ ἰδέας ἀφῃρημένας, τρεῖς Μοντεβαιλέοι, ὁ πατὴρ καὶ οἱ υἱοὶ, παρουσιασθέντες ἢ συλληφθέντες παρὰ τῆς ἀρχῆς μετεφέρθησαν εἰς τὴν φυλακὴν, ἐδέθησαν εἰς τὸ προαύλιον εἰς μίαν μωρέαν καὶ ἐβασανίσθησαν τοσοῦτον ἀνηλεῶς, ὥστε ὁ εἷς ἐξέπνευσε· καὶ οἱ δύω πνέουν τὰ λοίσθια, χωρὶς μολοντοῦτο ἡ ἐξουσία νὰ τιμωρήσῃ τοὺς τὰ τοιαῦτα πράξαντας.

§199ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Εἶναι Μεσσηνιακά.

§200ΔΑΓΡΕΣ. Ἠξεύρετε τὴν Μεσσηνίαν; περιῆλθον εἰς τὴν γνῶσιν τῆς ἐξουσίας καὶ νομίζετε, ὅτι ἐλήφθησαν μέτρα παρ’ αὐτῆς; οὐδὲν ἐλήφθη· ὁ Νομάρχης τῆς Σπάρτης, τὸ ἠξεύρετε, ὅτι κατελύθη, καὶ παρὰ τίνος νομίζετε! παρὰ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, ὁ Νομάρχης τῆς Λακεδαίμονος, κατ’ ἄλλους ὁ Νομάρχης τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἐγὼ κατηγορῶ, ἀπεπέμφθη ἐλεεινῶς ἀπὸ τὰ ὄργανα αὐτῆς τῆς ἰδίας, τὸ πιστεύετε; ἐγὼ ἀναλαμβάνω πᾶσαν τὴν εὐθύνην περὶ τῆς ἀληθείας καὶ ἀναφέρομαι εἰς τὴν τιμὴν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὲ διαψεύσῃ, ἢ νὰ τὸ βεβαιώσῃ· ἡ ἐξουσία, Κύριοι, εἰς τοὺς δύο νομοὺς παρεδόθη εἰς ὄργανα βερναϊκὰ καὶ ὀθωνικὰ, οἱ πολῖται οἱ φιλήσυχοι, οἱ φίλοι τῆς μεταβολῆς, οἱ φίλοι τῆς ἐπαναστάσεως ἐπιέσθησαν πιέζονται, ἀπειλοῦνται ἤδη· Κύριοι, θέλω καὶ ταῦτα νὰ βεβαιωθῆτε, ζητήσατε τὴν δικογραφίαν τῶν Μπερναϊκῶν, ἵνα ἰδῆτε τοὺς ἐνόχους, ἵνα ἰδῆτε ποῦ ὑπάρχει ἐξουσία, πῶς τὴν διαχειρίζονται, δὲν θέλω νὰ ἔλθω εἰς λεπτομερείας, δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω, δὲν θέλω νὰ ὑποθέσητε, ὅτι τὸ κάμνω ἵνα ἐκθέσω ὀνόματα. Ταῦτα εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐφάπτονται τῆς τιμῆς, τῆς ὑπολήψεως, τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ ἔθνους. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ, ἡ ἔχουσα τὴν ἀποστολὴν καὶ τὸ καθῆκον νὰ προτιμᾷ τῆς ὑπάρξεως καὶ τῆς ἰδίας ζωῆς της τὴν ἐθνικὴν ὑπόληψιν διὰ μιᾶς ἀσυνέτου πράξεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἐπροκάλεσε μίαν ἐπιστολὴν, ἡ ὁποία, θέλετε μὲ συγχωρήσει νὰ τὸ εἴπω, ὅτι ἐπροκάλεσεν εἰς ὅλην τὴν κοινωνίαν αἰσχρὰν ἐντύπωσιν. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ ἐπιστολὴ αὕτη ἐγράφη ἴσως μὲ λύπην τοῦ γράφοντος. Δὲν θέλω νὰ πιστεύσω, ὅτι εἷς Εὐρωπαῖος μὲ πολὺ εὐγενῆ ἑλληνικὰ αἰσθήματα εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ εἴπῃ, ὅτι οὐδεὶς ἐν τῇ Ἑλλάδι ὑπάρχει, ὅστις νὰ δύναται νὰ τὸν ἐπισκιάσῃ· λέγω καὶ τὸ πιστεύω καὶ ἐπιθυμῶ νὰ τὸ πιστεύω, ὅτι ὁ γνωστὸς αὐτὸς ἀνὴρ, τὸ ἐπίσημον αὐτὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἀγαπᾷ καὶ ἐνδιαφέρεται ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, εὑρέθη εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην νὰ γράψῃ τὴν ἐπιστολὴν ταύτην, καὶ τί ἠθέλετε νὰ γράψῃ ὁ φιλέλλην οὗτος; ἠθέλετε νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ φιλοφρόνως, ὅταν τοῦ λέγετε, ὅτι δὲν θέλομεν τὸν Δαγρὲ ἢ ἄλλον τινὰ, διότι θέλει ἐπισκιάσει τὸν Βασιλέα; (θόρυβος) Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα μου· ὁ Βασιλεὺς δὲν εἶναι μόνον ἐδικός σας, Κύριοι! εἶναι περισσότερον ἐδικός μας. Καὶ ὅμως, Κύριοι, εὑρέθη ἠναγκασμένη ἡ Συνέλευσις νὰ διέλθῃ ἐν σιωπῇ τὸ ζήτημα αὐτό· ἂν ἀπ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἡ Συνέλευσις, συγχωρήσατέ μοι διὰ τοῦτο, ἐξετίμα τὴν τιμήν της καὶ ἐσκέπτετο ὡς σῶμα κοινοβουλευτικὸν, ὡς σῶμα ἀντιπροσωπεῦον ἀληθῆ ἐπανάστασιν, τοὺς ὑπουργοὺς αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔγειναν πρόξενοι μιᾶς τοιαύτης προσβολῆς κατὰ τῆς ἐθνικῆς ὑπολήψεως, ἔπρεπε νὰ τοὺς στείλῃ εἰς τὴν ἕδραν τοῦ κατηγορουμένου. Ἔρχεται, Κύριοι, μία δευτέρα περίστασις, αὕτη εἶναι ἡ περὶ ἀποσφραγίσεως τῆς ἀλληλογραφίας τοῦ πρώην Βασιλέως. Ὅτε ἐσυζητήθη ἡ πρότασις αὕτη, ὅλοι ἢ οἱ πλεῖστοι, καὶ ἐγὼ αὐτὸς πρῶτος, ἐπεθύμουν τὴν ἀποσφράγισιν τῆς ἰδιαιτέρας ἀλληλογραφίας, ἀλλὰ πάντοτε ἐσκεπτόμην, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἔμβωμεν εἰς δυσχερείας μὲ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν· τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ ἐνῷ ἦτο παρὸν, ἐπαρουσιάσθη ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ μᾶς λέγει ψυχρὰ, ὅτι δὲν συμφέρει νὰ ἀνοιχθῇ ἡ ἀλληλογραφία, ἐνῷ ἂν ὡμίλει ἐντονώτερα καὶ ἐλευθερώτερα ὡς ὤφειλεν, ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, ἥτις ἐπροκάλεσε δευτέραν προσβολὴν κατὰ τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας, ἤθελεν ἐμποδισθῆ. Ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν δὲν ἦτο ἁρμόδιος νὰ μᾶς ὁμιλήσῃ περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ἔρχεται, Κύριοι, καὶ τρίτη περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκολαφίσθη ἡ ὑπόληψις τοῦ ἔθνους, αὐτὴ εἶναι τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι τὴν παρελθοῦσαν παρασκευὴν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἦλθεν ἐν ὀνόματι τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου εἰς τὸ βῆμα τοῦτο καὶ σᾶς ἐπρότεινε νὰ ψηφίσῃ ἡ Συνέλευσις τὴν ἐπάνοδον ἑνὸς μέρους τοῦ στρατοῦ, καὶ τὸ ἐσύστησεν ὡς κατεπεῖγον, ζητήσας τὴν ἄμεσον ἐπιψήφισιν αὐτοῦ· ὅλοι ἐσκέφθημεν, ὅπως καὶ ἐγὼ αὐτὸς, καὶ εἴπαμεν, εἶναι καλὸν νὰ ἀναβληθῇ. Τὸ ὑπουργεῖον ὅμως ἐπέμεινεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν· ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία τῆς Συνελεύσεως, καλῶς ποιοῦσα, ἀνέβαλε διὰ τὴν ἐπιοῦσαν· ἐνθυμεῖσθε ὅλοι τὸ οἰκτρὸν, τὸ γελοῖον δρᾶμα τοῦ ὑπουργείου· ἐνθυμεῖσθε διὰ μίαν στιγμὴν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν ὀνόματι τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ὑπεστήριξε τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε τὴν προτεραίαν ἐκ νέου ἐνώπιόν σας νὰ ψηφισθῇ· καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔρχεται καὶ σᾶς λέγει νὰ σταματήσητε, διότι ἐπίκειται κίνδυνος, διότι θὰ περιπλεχθῶμεν μὲ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Σᾶς ἐρωτῶ, Κύριοι, καὶ πρέπει νὰ σκεφθῆτε ἀνεξαρτήτως παντὸς προσωπικοῦ συμφέροντος εἰς αὐτὰ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ μένουν εἰς τὴν ἱστορίαν καὶ εἰς τὸ μέλλον, θὰ ὁδηγήσουν τὰς μελλούσας κυβερνήσεις, ἂν τὸ ζήτημα αὐτὸ διεξήχθη ἀξιοπρεπῶς καὶ εἰλικρινῶς, ἀλλὰ εἶναι συγχωρημένον εἰς ὑπουργεῖον νὰ φέρῃ πρότασιν περὶ στρατοῦ, ἐνῷ ἐκ τῶν προηγουμένων ἦτο γνωστὸν, ὅτι μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν μεγάλων δυνάμεων δυνάμεθα νὰ περιπλεχθῶμεν, οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε κατὰ δυστυχίαν ἢ κατ’ εὐτυχίαν ἀνεμίχθησαν εἰς τὰ πράγματά μας; Τὸ ὑπουργεῖον θέλον νὰ δημοκοπήσῃ φέρει τὴν πρότασιν περὶ τῆς ἐπανόδου τοῦ στρατοῦ. Τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο, Κύριοι, σᾶς λέγει· σταματήσατε, διότι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις αὐτὴ, καθόσον δυσαρεστοῦνται οἱ πρέσβεις· ἴδετε, Κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ κατήντησε τὸ σπουδαιότερον, τὸ λέγω, τὸ σπουδαιότερον, διότι φαίνεται κατὰ πολλοὺς λόγους πιθανὴ καὶ ἐνδεχομένη μία κατοχή· τὴν κατοχὴν αὐτὴν, Κύριοι, δὲν δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ κανεὶς, ὅτι τὴν ἐπροκάλεσεν ἡ ἀπερισκεψία τοῦ ὑπουργείου, ποῖος εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος θέλει δικαιολογήσει αὐτήν; οὐδεὶς βεβαίως, ὑπάρχει ἡ κακὴ διεξαγωγὴ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Μία ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ἤρκεσε νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν Στρατὸν νὰ μεταβῇ εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὅπου ἡ Κυβέρνησις τὸν προσδιώρισεν, οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν δύναται νὰ ἀμφιβάλῃ, ὅτι ὁ στρατὸς παρὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως καὶ τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως δύναται νά ἔλθῃ εἰς Ἀθήνας, ὑπάρχει ἀμφιβολία περὶ τούτου; ποῖα λοιπὸν εἶναι τὰ αἴτια τὰ προκαλέσαντα τὴν κατοχὴν ταύτην;

§201ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ποῦ εἶναι ἡ κατοχή;

§202ΔΑΓΡΕΣ. Ὅταν θέλητε, Κύριοι, νὰ μοῦ λέγητε, ὅτι δὲν ὑπάρχει κατοχὴ, ἐπιθυμῶ νὰ ἀναβάλητε τὴν συζήτησιν αὐτὴν μέχρι τῆς παρασκευῆς, ὅταν θέλητε νὰ μοὶ ἀρνηθῆτε τὸ ἐνδεχόμενον τῆς κατοχῆς, ὀφείλετε νὰ ἀναβάλητε τὴν συζήτησιν τῆς κατηγορίας κατὰ τῶν ὑπουργῶν μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θέλει σᾶς ἐκφρασθῆ περὶ τούτου· ὁ ὑπουργὸς δὲν ἀνήρεσε τὴν ἰδέαν τῆς κατοχῆς· σᾶς λέγει, ὅτι δὲν δύναται νὰ σᾶς εἴπῃ τίποτε. Ὅταν λοιπὸν, Κύριοι, ἔχητε αὐτὸ τὸ διδόμενον, αὐτὰς τὰς ἰδέας, ὅτι ἡ ἀπερισκεψία, ἡ κακὴ διαγωγὴ, δὲν θέλω νὰ εἴπω, κακὴ πρόθεσις, διότι δὲν ἀποδίδω σκοποὺς προδοτικοὺς εἰς τοὺς φίλους σας ὑπουργούς· ἀλλὰ τί μὲ ὠφελεῖ, ὅταν μία ἀπερισκεψία προσάπτῃ μῶμον εἰς τὴν ἐθνικὴν ὑπόληψιν; ὅταν ἔχητε αὐτὴν τὴν ἀπόδειξιν, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ζητήσητε ἄλλους λόγους νὰ ἀνεύρητε, ὅπως πιστεύσετε περὶ τῆς ἀνικανότητος τοῦ παρόντος ὑπουργείου. Ἀλλὰ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι αὐτὸ τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν αὐτὰ τὰ σφάλματα, δύναται νὰ εὑρεθῇ ποτὲ σύμφωνον εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἰδέαν; Ὁ ἴδιος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐγὼ εἷς πρὸς ἑπτὰ ἔμεινα· νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ἠθικοποιεῖτε τὴν κοινωνίαν δικαιοῦντες τὸ ὑπουργεῖον; ἀφίνετε παράδειγμα διὰ τὸ μέλλον, ὅταν δικαιώσητε τὸ ὑπουργεῖον αὐτό; μοὶ φαίνεται, ὅτι προδίδετε τὴν ἀποστολήν σας, τὸ καθῆκον αὐτό· ὅταν ἔρχωνται ὑπουργοὶ καὶ σᾶς λέγωσιν, ὅτι ἡ πρότασις αὐτὴ γίνεται δεκτὴ, ἢ παραιτούμεθα, καὶ ἡ πρότασις αὐτὴ δὲν γίνεται δεκτὴ, ἀποῤῥίπτεται, καὶ ὅμως ἀκόμη εἰς τὰς θέσεις των μένουσι, θὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν διδάσκετε τὴν εἰλικρίνειαν εἰς τὴν πολιτείαν, τὸ θάῤῥος εἰς τὸν πολιτικὸν βίον, ἀλλὰ διδάσκετε τὴν ἰδιοτέλειαν, ἀνεχόμενοι αὐτὴν τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων. Κύριοι, ἐξ ὅσων σᾶς εἶπον πιστεύω, ὅτι οὐδόλως ἐπείσθητε, (γέλως) διότι εἶμαι Ῥωμιὸς, ἔκαμα τὴν ἀπόφασιν νὰ μὴ πεισθῶ, εἶναι ὅλως περιττὸν νὰ μὲ πείσῃς, δὲν θέλω νὰ πεισθῶ· ἐγὼ εἶπον ὅσα εἶπον διὰ νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου, νὰ ἐκφράσω ὅ,τι αἰσθάνομαι, ὅ,τι ἡ συνείδησίς μου ὑπαγορεύει, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον ἂν ἡ Συνέλευσις παμψηφεὶ καὶ καθ’ ὁλοκληρίαν λέγῃ, ὅτι ἐσεῖς ἡ Κυβέρνησις, ἡ λαμπρὰ, ἡ πατριωτικὴ εἶσαι ἡ μόνη δυνατὴ νὰ διεξαγάγῃς τὰς ὑποθέσεις τοῦ Κράτους. Ἓν μόνον ἐπιθυμῶ πολὺ, νὰ στιγματίσητε τὰς κακὰς διαθέσεις, τὰς κακὰς ἕξεις τοῦ παρελθόντος, τὴν πολιτικὴν ἐκείνην, ἥτις διέφθειρεν ὅλους τοὺς χαρακτῆρας, ἥτις ἔφερε συνάμα καὶ τὴν διαφθορὰν τῶν συνειδήσεων· ἡ Συνέλευσις αὐτὴ ὄχι μόνον ἀνέχεται, ἀλλὰ καὶ ἀκολουθεῖ τὴν πολιτικὴν αὐτήν· ἀποκρούσατε, ἐὰν ἀγαπᾶτε τὴν πατρίδα, αὐτὰς τὰς τάσεις ὡς δυσαρέστους καὶ ἐπιβλαβεῖς, καὶ ἀκολουθήσατε τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν, καὶ ἀφήσατε τοὺς ὑπουργοὺς ἐκείνους νὰ κάθηνται αἰωνίως εἰς τὰς ὑπουργικὰς ἕδρας των, αὐτὸ μοὶ εἶναι ἀδιάφορον.

§203Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπίστευον, ὅτι, ὁ κύριος πληρεξούσιος τῆς Μεσσηνίας, ἀναβὰς τὸ βῆμα διὰ ν’ ἀπαγγείλῃ τὸ κατηγορητήριον, ἤθελε παρουσιάσει πράγματα, λόγους σπουδαίους, διὰ νὰ πείσῃ τὴν Συνέλευσιν, ὅτι πραγματικῶς τὸ ὑπουργεῖον εἶναι ἔνοχον τῆς ἀποδιδομένης εἰς αὐτὸ κατηγορίας. Ὅταν ὅμως ἤκουσα ὁποῖοι ἦσαν οἱ λόγοι τοῦ κυρίου πληρεξουσίου Μεσσηνίας ἠπόρησα, διότι εὗρον εἰς τοὺς λόγους τῆς κατηγορίας, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν, ἀντίφασιν, καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Κύριοι, καὶ αὐτὰ τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως, τὰ ὁποῖα μένουσιν ἀναλλοίωτα, λέγουν, ὅταν ἄλλοτε κατηγορεῖτο ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅτε ἐφέρθη κατηγορία, ὡς ἐνθυμεῖσθε, κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διατὶ ἔπαυσεν ἕνα ἀνώτερον ὑπάλληλον τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τότε ὁ ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι αὐτὸ εἶναι δικαίωμά του, νὰ παύσῃ τὸν ὑπάλληλον, καὶ ὁ κύριος πληρεξούσιος Μεσσηνίας ἐψηφοφόρησεν ὑπὲρ τῆς ἰδέας αὐτῆς.

§204ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἔκαμες κατάχρησιν.

§205ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπαλλήλους, τὸ εἶχε λύσει ἡ ψῆφος τοῦ Κ. Δαγρὲ εἰς ἑτέραν περίστασιν, ὅπως σήμερον τὸ καταδικάζει. Καὶ εἰς κανένα ἄλλον πληρεξούσιον δὲν δύναμαι ν’ ἀποδώσω τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποδώσω ἰδίως εἰς τὸν πληρεξούσιον τῆς Μεσσηνίας. Κύριοι, κατὰ τὰς ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας διωρίσθημεν ὑπουργοὶ, οἱ Νομοὶ τῆς Μεσσηνίας καὶ Λακεδαίμονος, ἐνθυμεῖσθε, εἰς ποίαν κατάστασιν ἦσαν, διωρίσαμεν δύο Νομάρχας, καὶ ὁ εἷς ἀπῆλθεν εἰς τὸν Νομὸν τῆς Μεσσηνίας· διὰ τὸν διορισμὸν ὅμως αὐτὸν κατεκρίθην ἄλλοτε καὶ ἐξυβρίσθην ἀπὸ τὸν κύριον πληρεξούσιον Μεσσηνίας, διότι ὁ Νομάρχης ἐκεῖνος δὲν ἀνῆκεν εἰς τὸ κόμμα τοῦ κυρίου Δαγρέ.

§206ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές. (Θόρυβος).

§207ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ μὲ διακόπτητε, ἔχετε τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκούσητε, ὡς σᾶς ἤκουσα καὶ ἐγώ. Βλέπετε, ὅτι τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὁ κύριος πληρεξούσιος Μεσσηνίας, δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τὴν τρίτην ἡμέραν ἀπὸ τῆς ἐλεύσεως ἡμῶν εἰς τὰ πράγματα εἶχεν ἀναπτύξει· καὶ ταῦτα ἔχω νὰ εἴπω, διότι οὐδεμίαν ὡρισμένην καταγγελίαν ἀπήγγειλεν· ἀνέφερε μόνον τὰς παύσεις ἀορίστως, τὰς ὁποίας τὸ ὑπουργεῖον ἔκαμεν· ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ, Κύριοι, παρέστησε πρόσωπον διῃρημένον. Εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις, Κύριοι, ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως μέχρι σήμερον, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο ὡς ἐκ τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον διενηργήθη ἡ ἐκλογὴ αὐτῆς, παρὰ νὰ ἦναι διῃρημένη. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἀνεπτύχθη καὶ ἄλλοτε. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, δὲν τὸ ἀγνοεῖ κανεὶς, τὸ γνωρίζει ὅλος ὁ κόσμος, ἀνήκει εἰς δύο κόμματα. Πῶς δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν πολιτικὴν, τῆς ὁποίας τὰ πρόσωπα κληροδοτοῦνται ἀπὸ δύω κόμματα; Καὶ δὲν ἠξεύρετε, ὅτι ὁσάκις ἤθελε παρουσιασθῆ ζήτημα σπουδαῖον, ὡς τὸ ζήτημα αὐτὸ, ἤθελον διαφωνήσει οἱ ὑπουργοί; καὶ δὲν ἤθελον κατακριθῆ πικρῶς ἀπὸ τὸν ἄλλοτε πολιτικὸν φίλον μου Κύριον Δαγρὲ, ἂν ἐπαρουσιάζετο πολιτικὸν ζήτημα καὶ ἐλύετο κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἀντιπάλων ὑπουργῶν; Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀλληλογραφίας· καὶ ἐδῶ πολὺ κατεκρίθη τὸ ὑπουργεῖον. Ὁ Κ. Καλλιγᾶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου λίαν εὐγλώττως σᾶς ἀπέδειξε τὰς δυσχερείας καὶ τὰ προσκόμματα τῆς τοιαύτης ἐπιχειρίσεως, καὶ ἐγὼ ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, ὡς εἶναι γεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς στενογραφίας καὶ εἰς τὰ ἰδιαίτερα πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως, σᾶς εἶπον, ὅτι αἱ περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑφίσταντο καὶ πρὶν, ὑφίστανται καὶ σήμερον, καὶ δὲν πρέπει νὰ δώσητε τὴν ψῆφόν σας ὑπὲρ τῆς ἀποσφραγίσεως τῆς ἀλληλογραφίας, καὶ κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν ὁ Κ. πληρεξούσιος Μεσσηνίας ἐγέλασε μαζύ μου· σήμερον δὲ λέγει, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἦτο ἁρμόδιος νὰ ὁμιλήσῃ περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Ἔρχομαι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ στρατοῦ, ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐλύσατε σεῖς. Τότε ἐγὼ καὶ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον σᾶς εἴπομεν, ὅτι ἐσκέφθημεν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν οὐδεμίαν ἑτέραν ἰδέαν, καὶ μολαταῦτα ἐγὼ ἐπέμενον. Ἡ Συνέλευσις ἐψηφίσατο πρότασιν, εἰς τὴν ὁποίαν δεκάκις ἐμπεριέχεται ἡ πρότασις ἐκείνη ἡ ἐδική μου· διότι ἐγὼ ἐζήτησα μίαν ἐμπιστοσύνην μικρὰν καὶ ἡ Συνέλευσις μοὶ ἀπέδωκεν ἀπόλυτον. Ὁ Κύριος Δαγρὲς ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ νὰ μὲ κατακρίνῃ, ἐὰν ἤθελε μὲ ἰδεῖ διαβαίνοντα ἀπὸ ἓν σημεῖον εἰς ἄλλο, ἐὰν ἤθελε μὲ ἰδεῖ εἰς τὴν Συνέλευσιν ἀνακόλουθον· κατὰ συνέπειαν, λέγω, ὅτι ὅλαι αἱ κατηγορίαι τοῦ Κυρίου Δαγρὲ, εἶναι ἀνυπόστατοι, ὡς οὐδόλως ὡρισμέναι, δὲν φέρουσι δὲ οὐδεμίαν ἰσχὺν καὶ δὲν εἶναι οὐδόλως συγκεκριμέναι. Δὲν λέγω τίποτε περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐπιστολῆς, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν. Εἶσθε ὑμεῖς εἰς θέσιν νὰ κρίνητε εἰς ποίαν θέσιν εὑρέθημεν.

§208ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἔχομεν κατηγορίας εἰδικὰς συγκεκριμένας.

§209ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τὸ ὑπουργεῖον θὰ μείνῃ, διότι οἱ κομματάρχαι δὲν συμφωνοῦν· ἀλλ’ ὑπάρχουν κατηγορίαι, καὶ θὰ τὰς ἀκούσωμεν.

§210ΚΑΛΟΣ. Ἐπέμενον, Κύριοι, νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀντικαταστάσεως ἢ μὴ τοῦ ὑπουργείου ἄνευ συζητήσεως, ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη τὸ ἐναντίον· ὄψονται εἰς ὃν ἐξεκέντισαν οἱ ζητήσαντες τοῦτο. Σᾶς ἀνέφερεν ὁ πρῶτος ἀγορεύσας κατὰ τοῦ ὑπουργείου πράξεις γενικάς· ἂν δὲν ἦτον ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, καθ’ ἣν ἔπεσεν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἀπῄτουν τὸν ἐκ κομματικοῦ, οὕτως εἰπεῖν, χρωματισμοῦ σχηματισμὸν τῆς νέας Κυβερνήσεως, ἤθελον ἀσπασθῇ καθ’ ὅλα τὰς ἰδέας του. Καὶ βεβαίως, Κύριοι, τίποτε ἀτοπώτερον, ἢ νὰ ὑπάρχῃ διαίρεσις ἐν τῇ Κυβερνήσει. Ἀλλὰ τὴν διαίρεσιν ταύτην φέρει ἡ ἐπιμονὴ εἰς ἀμφότερα τὰ κόμματα νὰ λάβωσι τὸ περισσότερον μέρος εἰς τὴν διανομὴν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ὁ σχηματισμὸς ὑπουργείου ἐγένετο πρὸς ἱκανοποίησιν κομματικῶν ἀπαιτήσεων καὶ οὐχὶ πρὸς βελτίωσιν τῆς τύχης τῆς Ἑλλάδος· ἀπὸ τῆς πρώτης ἐκείνης ἐποχῆς ἐνυπῆρχεν ὁ φατριασμὸς, αἱ δὲ προσωπικαὶ ἀπαιτήσεις ἐπροκάλουν καθ’ ἑκάστην τὸν σχηματισμὸν κομμάτων ἐντὸς αὐτῶν τῶν ἄλλων κομμάτων, τουτέστιν ὑποδιαιρέσεις· οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν θέλει ἀρνηθῆ τὴν ἀλήθειαν ταύτην. Ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, ἐὰν εἷς ὑπουργὸς, ἀνήκων εἰς τὸ δεῖνα κόμμα, δὲν διώριζε τινὰ ἀποκλειστικὸν ἄνθρωπον τοῦ αἰτοῦντος τὸν διορισμὸν, ὁ πληρεξούσιος οὗτος ἐγίνετο ἐχθρός του· οὐχὶ ἡ κακὴ διοίκησις τοῦ ὑπουργείου ἔφερεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἀλλὰ ἡ μὴ περιποίησις τῶν προσωπικῶν συμφερόντων.

§211ΑΧΟΛΟΣ. Ἔχεις λάθος, ὅλο δημοκοπεῖς.

§212ΚΑΛΟΣ. Ἐὰν, Κύριοι, ἡ διοίκησις τοῦ ὑπουργείου ᾖναι κακὴ, ὀφείλεται εἰς τὴν διαίρεσιν, προκαλεσθεῖσαν ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς ἰδίους, διότι δὲν ἀνετίθετο ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἰς τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, ἐκ τῶν ἐν τῇ Συνελεύσει, οἵτινες κατ’ ἐξαίρεσιν τῶν ἄλλων ἠδύναντο νὰ Κυβερνήσουν διὰ τῆς βαρύτητος καὶ τῆς ἱκανότητος μᾶλλον ἐπιτηδείως τὸ σκάφος τῆς πολιτείας. Βεβαίως ἡ κατηγορία σήμερον ἤθελεν εἶσθαι ἰσχυρὰ, καὶ ἐγὼ ἤθελον εἰπεῖ, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον συνετέλεσεν εἰς τὰ πολυειδῆ δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην Ἐπαρχίαν, ἐὰν δὲν ἐσχηματίζετο κομματικῶς, ἐὰν ἀφίνετο ἐλεύθερον εἰς τὴν ἐξάσκησιν τῶν δικαιωμάτων του, καὶ ἐὰν δὲν παρενέβαλε πότε ἡ μία καὶ πότε ἡ ἄλλη μερὶς προσκόμματα· ἀλλὰ, Κύριοι, ὅλως τὸ ἐναντίον συμβαίνει· καὶ οἱ φίλοι τῶν ὑπουργῶν ἐπὶ τοσοῦτον στενοχωροῦν αὐτοὺς, ὥστε πολλάκις προτιμοῦν νὰ πετάξουν τὸ χαρτοφυλάκιον.

§213ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποῦ τὸ ἠξεύρετε;

§214ΚΑΛΟΣ. Τὸ ἠξεύρω πολὺ καλὰ, διότι ἴσως καὶ ὑμεῖς εἶσθε εἷς ἐξ ἐκείνων (θόρυβος). Δύω εἶναι κυρίως τὰ ἀντικείμενα ἐκεῖνα, ἕνεκα τῶν ὁποίων ζητοῦσιν οἱ κατήγοροι νὰ ἐξεγείρωσι τὴν Συνέλευσιν κατὰ τοῦ ὑπουργείου· τὸ ζήτημα, καθὼς σᾶς εἶπαν, τῶν ἐγγράφων τοῦ ἀναξίου ἐκπτώτου ἡγεμόνος, καὶ τὸ τοῦ στρατοῦ· εἰς ἀμφότερα τὰ ζητήματα ἡ Κυβέρνησις προσεφέρθη ἀξιοπρεπῶς. Εἶμαι εἷς ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἐσυμφωνοῦσαν μὲ τὸ ὑπουργεῖον εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐγγράφων. Διότι, ὡς εἶπον, ἡ δημοσίευσις τῆς ἐσωτερικῆς ἀλληλογραφίας οὐδὲν συμφέρον ἐν τῇ πατρίδι καταδεικνύει· καὶ διεφώνησα εἰς τὸ ζήτημα τοῦ στρατοῦ, διότι ἐπίστευον καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ προσέλευσις εἰς Ἀθήνας τοῦ στρατοῦ, καὶ ἰδίως ὁλοκλήρου τοῦ πυροβολικοῦ, δὲν θέλει διαταράξει τὴν τάξιν, διότι ἤθελε δείξει ὁ στρατὸς ἤδη φρόνησιν καὶ πατριωτισμὸν, ὅσον δὲν ἔδειξεν εἰς τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς ἐπαναστάσεως καὶ κατὰ τὸν Φεβρουάριον καὶ Ἰούνιον, ὅπερ ὅμως δὲν ὀφείλεται εἰς τὰ πάθη τοῦ στρατοῦ (θόρυβος) ἀλλ’ εἰς τὰς ὑποκινήσεις τῶν ἐν τῇ Συνελεύσει. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι, προσηνέχθη τὸ ὑπουργεῖον σύμφωνα μὲ τὴν γενικὴν ἀπαίτησιν καὶ τὸν εὐτυχῶς ἐπελθόντα συμβιβασμὸν ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ἡ πρότασίς του ἂν ἐγένετο δεκτὴ οὐδόλως ἤθελε ταράξει τὴν διπλωματίαν. Οἱ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ὑπουργείου ἐπιδιώκοντες ἐζήτησαν τὴν ἀναβολὴν, καὶ ὠφεληθέντες ἐκ ταύτης παρέστησαν εἰς τοὺς ΚΚ. πρέσβεις κινδύνους διαταράξεως τῆς τάξεως, ἀντὶ νὰ πείσωσι καὶ οὗτοι καὶ πᾶς ἄλλος αὐτοὺς, ὅτι ἡ μεγαλειτέρα θὰ ἐπικρατήσει τάξις κατὰ τὴν λαμπρὰν ἐκείνην ἡμέραν τῆς ὑποδοχῆς τοῦ Βασιλέως· οἱ τοιοῦτοι εἶναι αἴτιοι τῆς τῶν ξένων ἐπεμβάσεως.

§215ΤΙΝΕΣ. Νὰ ὀνομάσητε τὰ πρόσωπα.

§216ΔΑΓΡΕΣ. Ὀφείλετε, ἂν ἔχητε τιμὴν, νὰ ὀνομάσητε τοὺς τοιούτους.

§217ΚΑΛΟΣ. Δὲν τοὺς ὀνομάζω, καὶ δέχομαι, ἂν θέλῃς, τὸν τίτλον τοῦτον, τὸν ὁποῖον μοῦ ἀποδίδεις. Ἐὰν, Κύριοι, δὲν προσείρχοντο ἐξ ὑμῶν, ἵνα πείσωσι τοὺς πρέσβεις, ὅτι ἡ προσέλευσις τοῦ δεῖνα ὅπλου ἤθελε διαταράξει τὴν τάξιν, οἱ Κύριοι ἀντιπρόσωποι τῶν Δυνάμεων δὲν ἤθελον ἀναμιχθῆ· καὶ ἀνεμίχθησαν, διότι κατὰ δυστυχίαν τὰ συμβάντα τοῦ Ἰουνίου ἔδωκαν εἰς αὐτοὺς δικαίωμα. Κατ’ ἐκείνας τὰς ἡμέρας, ὅτε αἱ σφαῖραι τῶν κανονίων διεσταύροναν τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἀπὸ τὰς οἰκίας τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ ἐῤῥίπτοντο σφαῖραι, καὶ πολλοὶ ἐφρόντιζον οὐχὶ νὰ παύσωσι τὸν ἐμφύλιον σπαραγμὸν καὶ νὰ ἐπαναφέρωσι τὴν τάξιν, ἀλλὰ πῶς νὰ ἐξάψωσι τὸν ἐρεθισμὸν, ἐκεῖνοι οἱ ξένοι διέτρεχον τὰς ὁδοὺς καὶ ἐπεσκέπτοντο τὰ διαμαχόμενα μέρη, ὅπως καταπαύσῃ τὸ πῦρ καὶ ἐπέλθῃ ἡ συμφιλίωσις. Λυπηρὸν τοῦτο, Κύριοι, ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν ἡμεῖς αὐτοὶ συνετελέσαμεν εἰς τὴν ἐξαγρίωσιν τῶν παθῶν ἐκείνου τοῦ στρατοῦ, ἐνῷ ὠφείλαμεν νὰ τὸν κατευνάσωμεν.

§218ΔΑΓΡΕΣ. Εἶσθε σεῖς ἐξ ἐκείνων. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ Κυρίου Διομήδους, (θόρυβος) σᾶς ἀποκαλῶ ἄλλως συκοφάντην καὶ τυχοδιώκτην ἀκόμη.

§219ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τὰ ἀνακαλέσῃ.

§220ΚΑΛΟΣ. Εἶναι τόσον καθαρὸν τὸ μέτωπόν μου, ὥστε δὲν ζητῶ νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν φράσιν του. Οἱ Κύριοι πρέσβεις ὅθεν συνετέλεσαν νὰ ἐπανέλθῃ ἡ τάξις, ἀλλ’ ἡμεῖς καὶ πάλιν δὲν ἐζητήσαμεν νὰ σχηματίσωμεν Κυβέρνησιν ἀπαθῆ, ἀλλὰ φατριαστικὴν, καὶ τοιαύτη ἐσχηματίσθη ἡ παροῦσα. Κατηγορεῖται σήμερον αὕτη διὰ τὰς παύσεις καὶ τοὺς διορισμοὺς, ἀλλ’ οἱ κατήγοροι ἂν λάβωσι τὴν ἐξουσίαν τὰ αὐτὰ θέλουσι πράξει· πνεῦμα ἑπομένως φιλαρχίας καὶ οὐχὶ βελτιώσεώς τινος προκαλεῖ τὸν κατὰ τοῦ ὑπουργείου πόλεμον.

§221ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Νὰ κάμουν ἀποκριαῖς (γέλως), διότι ἔρχεται σαρακοστή.

§222ΚΑΛΟΣ. Νομίζετε, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι εἶναι εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, διὰ τὴν κακὴν διαγωγὴν Κυβερνήσεως; Ὄχι, ἀλλὰ ἀπὸ τὰ πάθη, τὰ ὁποῖα προεκαλέσθησαν κατὰ μέγα μέρος ἕνεκα τῶν ἐκλογῶν, καὶ τῶν ἀντιζηλιῶν· ἡ ἀδυναμία τῆς Κυβερνήσεως προεκαλέσθη ἀπὸ τὰς συχνὰς ἐπιθέσεις· αὐτὰ ἐπροκάλεσαν τὴν κατάστασιν τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ ἡ κατάστασις αὕτη θέλει ἐξακολουθεῖ ἐν ὅσῳ ἠθικῶς δὲν ἐπιβληθῇ ἡ Κυβέρνησις. Δὲν ἔρχεσθε καθαρὰ νὰ εἴπητε τὸν λόγον, δι’ ὃν ζητεῖτε τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως; Μὴ κρύπτεσθε, μὴ ζητεῖτε νὰ κινήσητε τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ νοήμονος λαοῦ, λέγοντες, ὅτι ἡ Κυβέρνησις συντελεῖ εἰς τὴν κατοχήν (θόρυβος).

§223ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν ἀνέχομαι νὰ λέγωνται τοιαῦτα, Κύριε Πρόεδρε· εἶσαι καθαρῶς δημοκόπος, Κύριε Καλὲ. (θόρυβος).

§224ΚΑΛΟΣ. Λοιπὸν ζητεῖτε νὰ φέρητε τὸ ζήτημα μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ στηριχθῆτε εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἀπωλέσατε. Καὶ οἱ ὑπουργοὶ καὶ ἡ Συνέλευσις ὁλόκληρος θέλουν θρηνήσει καὶ καταλυπηθῆ, ἐὰν λάβῃ χώραν κατοχὴ, ἀλλὰ συγχρόνως θέλουν καταρασθῆ ἐκείνους, οἵτινες ὑπῆρξαν ἡ αἰτία, καὶ οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦσι νὰ ἀναγκάσωσι τὸν στρατὸν νὰ παρακούσῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως· ἐὰν ὁ στρατὸς, Κύριοι, παρακούσῃ, τότε ἡ κατοχὴ εἶναι ἄφευκτος, ἄλλως ὄχι.

§225ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ ποῦ τὸ ἠξεύρετε;

§226ΚΑΛΟΣ. Εἶναι πράξεις ἐπίσημοι, ὅτι αἱ Δυνάμεις ἀπεφάσισαν νὰ φέρωσι τὸν Γεώργιον Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων καὶ θὰ τὸν ὑποστηρίξουν.

§227ΜΙΛΗΣΗΣ. Κατὰ τίνος θὰ τὸν ὑποστηρίξουν.

§228ΚΑΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω· κατὰ τοῦ ἀπειθήσαντος εἰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως (θόρυβος). Ἐπειδὴ ὁ πληρεξούσιος τῶν Καλαμῶν ἐμνημόνευσεν ἐπιστολὴν, γραφεῖσαν ἀπὸ ἕνα ξένον πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐντολῇ τοῦ Βασιλέως, λέγω, ὅτι ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη οὐδόλως προσβάλλει τὴν ἐθνικὴν φιλοτιμίαν.

§229Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ κατατεθῇ τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο.

§230ΚΑΛΟΣ. Ἀδιάφορον· εἶναι ἄσχετος ὅλως διόλου ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη μὲ τὴν κατάστασιν τὴν ἰδικήν μας. Ἡ Κυβέρνησίς μας, ἀντὶ νὰ ὑπακούσῃ εἰς τὴν ἀπαίτησιν τοῦ Βασιλέως, ἔφθασεν εἰς τὸ ἀτόπημα νὰ ὑποδείξῃ ἓν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε τὰ προσόντα, καὶ νὰ φέρῃ ὡς λόγον ἡ κατ’ αὐτοῦ μερὶς τοῦ ὑπουργείου τὸ ὅτι δύναται τὸ πρόσωπον τοῦτο νὰ ἐπισκιάσῃ τὸν Κόμητα Σπόννεκ· εἶχε δίκαιον ὁ Βασιλεὺς νὰ διατάξῃ τὸν Κύριον Σπόννεκ νὰ εἴπῃ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ὅστις θέλει τὸν συνοδεύσει κατ’ ἐντολὴν τῆς οἰκογενείας του, δὲν ἐπισκιάζεται παρ’ οὐδενός· εἶχε δίκαιον νὰ τὸ εἴπῃ, διότι ἡ θέσις του παρὰ τῷ Δανικῷ Κράτει εἶναι ἀνωτέρα ἑνὸς στρατηγοῦ. Προτείνω τέλος, Κύριοι πληρεξούσιοι, ὥστε ἡ πρότασις περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ὑπουργείου νὰ ψηφισθῇ καὶ ν’ ἀποῤῥιφθῇ, ἐνισχυομένου οὕτω τοῦ ὑπάρχοντος ὑπουργείου μέχρι τῆς ἀφίξεως τοῦ Βασιλέως.

§231ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§232ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Σᾶς ἐζήτησε, Κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον λόγον οὐσιαστικὸν πρὸς κατηγορίαν, καὶ ἐπὶ τούτου ἐκ τοῦ προχείρου ἔρχομαι ν’ ἀπαντήσω, διότι ἐξ ὑπαρχῆς, ὡς εἴδετε, δὲν ἦτον ἡ πρότασις τοὐλάχιστον ἐμοῦ νὰ κατηγορήσω τὸ ὑπουργεῖον, διότι ἡ θέσις τοῦ κατηγόρου εἶναι πολὺ δύσκολος πολλάκις ὡς ἐκ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ κατηγορήσῃ, καὶ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ταῦτα κατέχουν, καὶ ἐκ τῆς ἐποχῆς, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, διέκοψα τὸν Κ. Κωνσταντόπουλον, ὅταν ὡμίλει καὶ ἐπροκάλει συζήτησιν κατηγορητήριον κατὰ τοῦ ὑπουργείου, καὶ τὸν εἶπον, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ ὑπουργείου εἶναι ὅλως ζήτημα κυριαρχικὸν τῆς Συνελεύσεως. Ἐπειδὴ ὅμως, ὡς εἶπον, θέλουν λόγους οὐσιαστικοὺς κατηγορίας, ἔρχομαι νὰ κατηγορήσω πρόσωπά τινα, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ δώσητε τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῶν λόγων αὐτῶν. Κατηγορῶ ἐν πρώτοις τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν κλήρωσιν τοῦ ὑπουργείου, διότι, ὡς γνωρίζετε καὶ σεῖς καὶ ὅλος ὁ κόσμος ἐκλογὴ δὲν ἔγεινεν, ἀλλὰ μία κλήρωσις τοῦ ὑπουργείου αὐτοῦ διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς· ὀλίγας ἡμέρας τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐξέδοτο μίαν ἐγκύκλιον διαταγὴν εἰς τὰ στρατεύματα τῆς Πελοποννήσου καὶ τῆς Στερεᾶς νὰ μὴ καταττάτουν τοῦ λοιποῦ οὐδένα ἄλλον στρατιώτην. Τὰς ἡμέρας ἐκείνας, Κύριοι, διέβαινον ἐκ Ναυπλίου, καὶ ἤκουσα φημιζομένην τὴν διαταγὴν αὐτὴν τοῦ στρατοῦ, κατὰ τῆς ὁποίας ὅλος ὁ στρατὸς τῆς Ναυπλιακῆς φρουρᾶς κατεφέρετο. Τί ἔμαθον ὅμως κατόπιν, Κύριοι; ὅτι ἐπεστράφη ἀμέσως εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἡ διαταγὴ αὐτὴ μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ φρουρὰ αὐτὴ δὲν ὑπακούει εἰς αὐτήν. Ἡ παράλειψις τῆς πειθαρχίας, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἐκ μέρους τοῦ στρατοῦ αὐτοῦ κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν πόθεν προέρχεται; Βεβαίως ἀπὸ ἔλλειψιν σεβασμοῦ πρὸς τὸν ὑπουργὸν αὐτὸν, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτοῦ, ἂν καὶ ἦτον ἐν μέρει τῆς θελήσεως τῆς Συνελεύσεως. Εἶναι λοιπὸν λόγος αὐτὸς, ἀφοῦ ὁ ὑπουργὸς αὐτὸς δὲν ἔδειξεν οὐδεμίαν δραστηριότητα ἐνεργείας διὰ νὰ τιμωρήσῃ τοὺς στρατιώτας αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἠπείθησαν κατὰ τῆς διαταγῆς του, ἥτις εἶναι ἔγγραφον ἐπίσημον, εἶναι λόγος αὐτὸς ἀντικαταστάσεως ἐπὶ ἀνικανότητι τοῦ ὑπουργοῦ αὐτοῦ, ναὶ ἢ ὄχι; Τὸ πρόσωπον τοῦ ὑπουργοῦ αὐτοῦ, πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι, οὔτε τὸ ἐγνώριζα, ὅταν ἔγεινεν ὑπουργός· ἀλλ’ ὅταν ἔμαθον, ὅτι εἶναι ἀγωνιστὴς ἀρχαῖος, τὸν τιμῶ ὡς τοιοῦτον, ἀλλὰ δὲν δύναμαι, εἰμὴ νὰ ἐπιφέρω κατ’ αὐτοῦ αὐτὴν τὴν κατηγορίαν.

§233ΛΑΠΑΣ. Διὰ τί δὲν πρέπει νὰ ᾖναι ὑπουργὸς αὐτός; Διότι εἶναι ὁ Κλίμακας, ὅστις εἶναι πατριώτης καὶ ἀγωνιστής.

§234ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶπα ὡς ἀγωνιστὴν τὸν σέβομαι καὶ τὸν ὑπολήπτομαι, ὡς ὑπουργὸν ὅμως τὸν κατηγορῶ ἐπὶ ἀνικανότητι, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον, ἄλλως καταβαίνω.

§235ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ἄλλοτε τὸν ἐδίδατε ψῆφον.

§236ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ποτὲ, καὶ σοῦ δίδω τὸ δικαίωμα νὰ μὲ πτύσῃς. Ὁ στρατὸς αὐτὸς, ὅστις διετάχθη νὰ μεταβῇ εἰς Πελοπόννησον, πρέπει νὰ μάθῃ ἡ Συνέλευσις, ὅτι εἰς τὴν Τρίπολιν καὶ Καρύταιναν διεπράξατο ἐγκλήματά τινα, τὰ ὁποῖα ἀβροφροσύνης ἕνεκα οὐδὲ ἐκάμαμεν γνωστὰ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἀλλὰ τὰ ἀνεφέραμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἂν θέλῃς εἰς ὁλόκληρον τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. Παραλείπω κατὰ μέρος τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν εἰς Τρίπολιν, διότι ὑπάρχουν ἐδῶ οἱ Τριπολῖται πληρεξούσιοι, καὶ δύνανται νὰ τὰ βεβαιώσουν ἢ νὰ τὰ ἀρνηθοῦν· ἔρχομαι μόνον εἰς τὰ ἐγκλήματα τῆς Γόρτυνος.

§237ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον διὰ νὰ τὰ διαψεύσω.

§238ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπειδὴ δὲν θὰ μοὶ δοθῇ ὁ λόγος ἐκ δευτέρου, ὅταν θὰ μὲ διαψεύσῃ ὁ Κ. Παλαμίδης, θὰ μοὶ δώσητε τὴν ἄδειαν νὰ τὰ εἴπω ἐκ προκαταβολῆς. Ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ἄφιξιν τοῦ στρατοῦ ἐκείνου ἔγεινεν ἕνας βιασμὸς μιᾶς φρενοβλαβοῦς, Σταυρῆς λεγομένης.

§239ΤΙΝΕΣ. Αὐτὰ δὲν λέγονται ἀπὸ τὸ βῆμα.

§240ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἔρχομαι λοιπὸν εἰς τὴν Καρύταιναν, καὶ λέγω, ὅτι ἕνας Ζέρβας ἀνθυπασπιστὴς ἐστάλη διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς τάξεως, τὴν ὁποίαν ἐποθούσαμεν καὶ διὰ τὴν ὁποίαν παρεκάλεσα τὸν Κύριον Σμολένσκην, καὶ ὀφείλω εὐγνωμοσύνην εἰς αὐτὸν, διότι, ὅταν διεπράττοντο αὐτὰ τὰ ἐγκλήματα εἰς τὴν Γόρτυνα, αὐτὸς ἦτον ἀσθενής. Ὁ Ζέρβας λοιπὸν αὐτὸς ὑπῆγεν εἰς τὴν κωμόπολιν Στεμνίτσαν καὶ ἔμαθεν, ὅτι ὁ Δήμαρχος Ῥοϊλὸς, ἕνας τίμιος ἄνθρωπος, ὅτι ἀνάγεται εἰς τὴν μερίδα τῶν ὀρεινῶν, τὸν ἔδεσε καὶ τὸν εἶχε δέσμιον εἰς ἓν καταγώγιον. Ἀπὸ τὸ χωρίον τοῦτο ὑπῆγεν εἰς τὰ Λαγκάδια αὐτὸς ὁ στρατὸς· ἀντὶ λοιπὸν νὰ φέρῃ τὴν τάξιν, ὡς εἶχε διατάξει ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ἐγκαταστήσῃ τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν, ἡνώθη μετὰ τῶν δολοφόνων καὶ κατέλυσε τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν, καὶ πρωτόκολλον τῆς καταλύσεως ταύτης ἔστειλεν ὁ Ζέρβας εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Λοιπὸν, Κύριοι, ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅταν μανθάνῃ, ὅτι ὑπάλληλός του, ἐναντίον τοῦ προορισμοῦ του καὶ τῶν δημοσίων καθηκόντων καὶ τῆς κοινῆς τάξεως, ἑνώνεται μετὰ λῃστῶν καὶ ἐξορίζει τοὺς Δημάρχους Στεμνίτσας, Λαγκαδίων καὶ Κλειτορίας, τί ἔπραξεν, ὅταν πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἀνηγγείλαμεν τὰ γεγονότα αὐτὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἐγὼ καὶ εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων μου; Οὐδὲν ἔπραξε, παρὰ μόνον, ὅταν ἐδέησε νὰ λάβουν χώραν τὰ περιστατικὰ τῆς Κυπαρισσίας, τότε οἱ κάτοικοι ἐσηκώθησαν νὰ προσβάλωσιν αὐτοὺς ἔνοπλοι, τότε ἐσηκώθη ὁ Ζέρβας αὐτὸς καὶ ὑπῆγεν εἰς τὴν Κυπαρισσίαν. Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν Κυπαρισσίαν, εἶπεν ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι τὸ ἐρχόμενον Σάββατον θὰ μᾶς δώσῃ λόγον. Βλέπετε λοιπὸν ὅλα αὐτὰ ἀνάγονται εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ἔδειξε τὴν μεγαλειτέραν ἀβελτηρίαν. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν εἶναι πρόσωπον ἀντικαταστατόν; Οἱ ὑπουργοὶ λέγουν, ὅτι εἶναι 15 ἡμερῶν, καὶ ἐνόμισαν, ὅτι χαίρουν τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Συνελεύσεως· πρέπει νὰ μάθουν, ὅτι ὅλοι σεῖς, οἱ ὁποῖοι εἶσθε ὑπὲρ αὐτῶν, κατ’ ἀνάγκην ἔχει ἕκαστος μυρίας κατηγορίας, τὰς ὁποίας ἐὰν μᾶς ἐδίδετο καιρὸς, ἠθέλομεν σᾶς τὰς ἐκθέσει. Ἐρχόμεθα εἰς δεύτερον ὑπουργὸν, τὸν πρωθυπουργόν. Διατὶ, Κύριοι, νὰ κάμω λόγον κατὰ τοῦ πρωθυπουργοῦ, ὅστις εἶναι ὁ ἀρχιεπαναστάτης; Τί ἔμαθα ὅμως ἐν ἀπορίᾳ αὐτὰς τὰς ἡμέρας; ὅτι εἰς τὸ σχολεῖον τῶν εὐελπίδων διώρισεν ὑπότροφον τὸν υἱόν του, ἐν ᾧ ὁ Κύριος Μανέτας πληρώνει διὰ νὰ τὸν διορίσῃ.

§241ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐγένετο τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἂν ᾖναι, ὀφείλει τὸ ἔθνος νὰ ἔχῃ ὑπότροφον τὸν υἱόν του.

§242ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὰ δικαιώματα τοῦ Ῥούφου ἀνάγονται εἰς τὸ ὅτι ἡ Συνέλευσις, ἀναγνωρίζουσα τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, τὸν ἐκλέγει ἐπανειλημμένως Πρόεδρον· ἄλλως οἱ πτωχοὶ τί θὰ γείνουν;

§243ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Εἰς τὸ σχολεῖον τῶν εὐελπίδων διὰ νὰ καταταχθῇ τις, ὑπάρχει νόμος· δίδει ἐξετάσεις.

§244ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν θέλω διδασκαλίαν.

§245ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ὁ υἱὸς τοῦ Κυρίου Ῥούφου δὲν ἔδωκεν ἀκόμη ἐξετάσεις.

§246ΔΑΓΡΕΣ. Βεβαιοῦτε, Κύριε ὑπουργὲ, ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ Κυρίου Ῥούφου δὲν κατετάχθη;

§247ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ ἄλλοι ὑπουργοὶ, ὡς ἔμαθον, διώρισαν συγγενεῖς των ὑποτρόφους· πρὸς τούτοις στέλλονται ὑπότροφοι εἰς τὴν Εὐρώπην· πῶς, Κύριοι ὑπουργοὶ, δίδετε θεσπίσματα ὑποτρόφων, καὶ πέμπετε ὑποτρόφους εἰς τὴν Εὐρώπην; (Θόρυβος).

§248ΑΧΟΛΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ὑποστηρίζει τὸ ὑπουργεῖον, τὸ θέλει, ὅσον νὰ ἔλθῃ ὁ Βασιλεύς· ὅ,τι θέλεις κάμε, δὲν τὸ ῥίχνει.

§249ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐνῷ εἶχον πολλὰ νὰ εἴπω, ὁ Καπετὰν Ἄχολος, ὁ φίλος μου, μοὶ ἔδωκε νὰ ἐννοήσω, ὅτι εἰς κέντρα λακτίζω· ἀλλ’ ἡμεῖς τὰ ἐγνωρίζαμεν, καὶ δι’ αὐτὸ ἀπαιτήσαμεν ν’ ἀνακληθῇ, διότι ἐνδέχετο νὰ συμφωνήσωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ μὴ κατηγορήσωμεν τὸ ὑπουργεῖον. Ἡ κατηγορία σήμερον ὁπωσδήποτε εἶχε τὸν δρόμον της· λοιπὸν, διατί δυσανασχετεῖτε, ἀφοῦ θέλετε νὰ ὑποστηρίζητε τὸ ὑπουργεῖον;

§250ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν, ἐφωτίσθημεν.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ὅσοι παραδέχονται, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, παρακαλῶ, νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἐφωτίσθη.

§252ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις· τὸ εἴπομεν καὶ προηγουμένως.

§253ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀφοῦ μᾶς ὕβρισαν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἡ Συνέλευσις ὤφειλε νὰ μᾶς ἀκούσῃ.

§254ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Κάμνω μίαν πρότασιν, νὰ ὑπογράψουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διϊσχυρίζονται, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι πλήρης, διότι ἄλλως θὰ φύγουν.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι τοῦ Κ. Καλοῦ, ἡ ὁποία λέγει........

§256ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Μὰ ἔγεινεν ἔνστασις.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ, κλείσατε τὰς θύρας.

§258ΠΟΛΛΟΙ. Λοιπὸν νὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Νὰ μὴ ἀναχωρῇ κανείς. Λοιπὸν διὰ τῆς ψηφοφορήσεως τῆς προτάσεως δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως θὰ φανῇ, ἐὰν ἤμεθα πλήρεις.

§260ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ὄχι, ὄχι. (Θόρυβος μέγας).

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅποιος θέλει ν’ ἀναχωρήσῃ θὰ ζητήσῃ κατὰ τὸν κανονισμὸν τὴν ἄδειαν τοῦ Προέδρου.

§262ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν θέλῃ νὰ τὸ κάμῃ (θόρυβος).

§263ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι ἀδιάφορον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπουργικὸν ζήτημα, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἷς τῶν πληρεξουσίων εἶχε τὴν τόλμην νὰ φέρῃ ἀπηνὲς κατηγορητήριον κατὰ τῶν πληρεξουσίων τῶν ἐπαρχιῶν, ἀπῄτουν νὰ δοθῇ ὁ λόγος. Δὲν δίδεται ὁ λόγος; ἐγὼ ἀναχωρῶ, καὶ δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ κατ’ ἐμοῦ ὅ,τι θέλει· (θόρυβος).

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ὑπουργείου θὰ εἴπουν ναὶ, ὅσοι δὲν τὴν παραδέχονται θὰ εἴπουν ὄχι. Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§265ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ὁ Κ. Γλαράκης, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν ἔνστασιν, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις, ἔφυγε καὶ αὐτός.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, 144 εἶναι παρόντες· ἔπρεπε νὰ ᾖναι 157, ὥστε ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι πλήρης· 133 ὄχι· 7 ἠρνήθησαν, καὶ 4 ναί. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 6 καὶ 25 λεπ. Μ. Μ.

Ὁ Πρόεδρος

Α. ΜΩΡΑΪΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Εὐάγ. Ἀντύπας.