1863.09.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΡΜΕʹ.

Τῆς 13 Σεπτεμβρίου 1863.

(Παρασκευή.)

Ὥρα 1. Μ. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Κύριοι, εἰς τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσίν του ὁ Κύριος Βάσσος ὡμίλησε περὶ Ὀθωνιστῶν καὶ κατωνόμασε τὸν ἀντισυνταγματάρχην Κύριον Σαπουντζάκην, εἶπε δὲ, ὅτι εἶναι ἀποβεβλημένος ἀπὸ τὸν στρατόν· τὸ περὶ ὀθωνισμοῦ δὲν ἔκαμε τόσην ἐντύπωσιν εἰς τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν, ὅσην ἔκαμεν ἡ ἀποβολή.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ διορθώσεως τῶν πρακτικῶν;

§3ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Ἡ λέξις ἀποβολὴ ἀποδιδομένη εἰς ἀξιωματικὸν δὲν εἶναι παρὰ στίγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ὁ Κύριος Σαπουντσάκης. Παρακαλῶ, ἂν ἐγκρίνῃ ἡ Συνέλευσις ἀντὶ τοῦ ἀποβεβλημένος νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἀπομεμακρυσμένος τοὐλάχιστον εἰς τὰ στενογραφούμενα πρακτικά. (Θόρυβος).

§4ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Αὗται εἶναι λέξεις, τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ Κύριος Βάσσος, δὲν εἶναι ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως.

§5ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Τίποτε δὲν πρέπει νὰ μεταβληθῇ, ἂν δὲν τὸ ζητήσῃ ὁ Κύριος Βάσσος.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βενετσάνε, δὲν ἰσχυρίζεσθε, ὅτι ὑπάρχει λάθος, ἀλλὰ μόνον θέλετε νὰ μεταβληθῶσιν αἱ λέξεις.

§7ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Ἰσχυρίζομαι, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἶναι ἀποβεβλημένος· καὶ παρακαλῶ νὰ καταχωρισθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι δὲν εἶναι ἀποβεβλημένος, ἀλλ’ ἀπομεμακρυσμένος. Ἀναγινώσκεται ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐπιτροπῆς τῆς Συνελεύσεως, δι’ ἧς χορηγεῖται πίστωσις εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Συνελεύσεως.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἐγκρίνει ἡ Συνέλευσις.

§9ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε τὸν ζητηθέντα κατάλογον τῶν λαβόντων βοηθήματα ἀπὸ τῆς πρώτης Ἰουνίου μέχρι τῆς δεκάτης 7βρίου. Θέλετε νὰ τυπωθῇ;

§11ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε τὸν ζητηθέντα κατάλογον τοῦ παραδοτέου ὑπολοίπου τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου ἀπὸ τὸν ὑπόλογον Χρυσούλην. (Πρὸς τὸ ἀκροατήριον). Ὑπενθυμίζω εἰς τοὺς παρεστῶτας εἰς τὸ ἀκροατήριον, ὅτι κατὰ τὸν κανονισμὸν ἀπαγορεύεται πᾶσα δήλωσις ἐπιδοκιμασίας, ἢ ἀποδοκιμασίας, εἴτε διὰ λόγου, εἴτε διὰ χειρονομιῶν, καὶ ὅτι οἱ παραβαίνοντες τὸν κανονισμὸν αὐτὸν ἀποβάλλονται τοῦ ἀκροατηρίου. Ἐὰν δ’ ἐπαναληφθῶσι, κατ’ ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως δύναται νὰ κενωθῇ ὁλόκληρον τὸ ἀκροατήριον.

§13ΚΑΛΟΣ. Δύω λέξεις ἔχω νὰ εἴπω, Κύριε Πρόεδρε, πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, εἴτε πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ὅλη ἡ συζήτησις χθὲς περιεστράφη νὰ ἀποσυρθῶσι τῆς πρωτευούσης οἱ ἀξιωματικοὶ, οἱ μετασχόντες τῶν συμβάντων τοῦ Ἰουνίου, καὶ οἱ στρατιῶται τῶν συγκρουσθέντων Σωμάτων, οὐχὶ δὲ καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες, ἀδείᾳ τῆς Κυβερνήσεως, διάγουν ἐνταῦθα, οὐδόλως ἀναμιγνυόμενοι εἰς τὰ πολιτικά.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον δύναται νὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ λόγον. Τὰ θλιβερὰ διατρέξαντα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ὑπενθυμίζουσιν εἰς ὅλους ἡμᾶς τὴν ἀνάγκην νὰ συμμορφωθῶμεν μὲ τὸν κανονισμὸν, νὰ ἀπέχωμεν ἀπὸ τὰς προσωπικὰς ὕβρεις, καὶ κανεὶς νὰ μὴν ἀγορεύῃ ἀπὸ τῆς θέσεώς του, ἂν ὁ Πρόεδρος δὲν δώσῃ εἰς αὐτὸν τὸν λόγον, καὶ δὲν δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον, ἂν δὲν ἦναι ἐγγεγραμμένος· ἵνα ἀποφύγωμεν ὅλα τὰ θλιβερὰ, πρέπει νὰ σμικρύνωμεν ὀλίγον τὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν τοῦ νὰ λαλῶμεν, πρέπει νὰ κάμωμεν εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς νόμον. Εἴμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τὸ πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι τὸ περὶ βασιλικῆς χορηγίας καὶ τὸ περὶ δικηγόρων.

§15Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς βασιλικῆς χορηγίας.

§16ΚΑΛΛΙΓΑΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Θὰ μοὶ συγχωρήσητε νὰ ἀναγνώσω τὸ τελευταῖον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη χθὲς τὸ ἑσπέρας, εἶναι ἐκ Πετρουπόλεως, ἡμερομηνίαν ἔχει 10 τοῦ μηνὸς δηλ. τὴν παρελθοῦσαν Τρίτην διευθύνεται πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν παρὰ τοῦ Γενικοῦ Προξένου Κοντογιαννάκη καὶ ἔχει οὕτως «Ὁ Βασιλεὺς ἔφθασε χθὲς τὴν 2. ὥραν Μ. Μ. Ὁ Αὐτοκράτωρ μετὰ τῶν μεγάλων Δουκῶν καὶ πολυαρίθμου ἀκολουθίας προαπήντησε τὸν Βασιλέα ἐν τῷ σταθμῷ τοῦ σιδηροδρόμου· ὁ Αὐτοκράτωρ παρέστησεν εἰς τὴν Α. Μ. τὰ παρόντα μέλη τῆς οἰκογενείας του, κατόπιν ἔλαβεν Αὐτὸν ἐν τῇ ἁμάξῃ καὶ τὸν ὡδήγησεν εἰς τὰ Ἀνάκτορα. Χθὲς τὸ ἑσπέρας μέγα γεῦμα· σήμερον παρέλασις τοῦ στρατοῦ, θέατρον, παραστάσεις, παρουσιάσεις ἐπίσημοι, δεῖπνος. Ὁ Βασιλεὺς ἀφῆκε τὴν πλέον εὐάρεστον ἐντύπωσιν». Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι ὁ ἐκλεκτὸς τοῦ ἔθνους ἔλαβε τὴν ἐγκάρδιον δεξίωσιν τοῦ Αὐτοκράτορος Πασῶν τῶν Ῥωσσιῶν.

§17ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ ὁ δεύτερος παράγραφος τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸς, κάμνει μνείαν τῆς χορηγίας, τὴν ὁποίαν αἱ τρεῖς Δυνάμεις προσήνεγκον εἰς τὸν Βασιλέα ἡμῶν, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θέλω νὰ κάμω μνείαν τοῦ ζητήματος τούτου, καί τοι δεδικασμένου ὄντος. Χωρὶς ν’ ἀνατρέξω τὰ δεδικασμένα, θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐκφράσω ἰδέας τινὰς ἐπὶ τῆς χορηγίας πρὸς ὃν Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων ἐκ μέρους τῶν τριῶν Δυνάμεων. Χωρὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν τὰ εὐγενῆ αἰσθήματα καὶ τὰ φιλλεληνικὰ, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ὡρμήθησαν αἱ τρεῖς εὐεργέτιδες Δυνάμεις, θέλουσαι νὰ παράσχωσιν εὐγενὲς δεῖγμα εἰς τὸν νέον Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων, οὐχ ἧττον ὅμως θεωρῶ καθῆκον νὰ ὑποδείξω κἄτι τι, τὸ ὁποῖον ἴσως θίγει, ἂν οὐχὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ Κράτους, τοὐλάχιστον τὴν ἐθνικὴν ὑπερηφάνειαν (ψιθυρισμοί). Χωρὶς νὰ ζητήσω ν’ ἀνεύρω τοὺς διπλωματικοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν εἰς τὰς τρεῖς Δυνάμεις τὴν ἔκτακτον αὐτὴν χορηγίαν, ἐπιθυμῶ νὰ πιστεύω πάντοτε, ὅτι ἀναγνωρίζουσαι αἱ Δυνάμεις τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας τοῦ Κράτους ἤθελον νὰ ἐλαφρώσουν τὸ ἔθνος ἀπὸ μίαν ἐπιχορήγησιν, ἡ ὁποία ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων καὶ ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως ἐν γένει τῶν τιμῶν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὑπέρογκος διὰ τὸ Κράτος. Χωρίς, Κύριοι, νὰ ψυχράνω τὴν εὐγενῆ πρόθεσιν τῶν Δυνάμεων, ἔχω τὸ δικαίωμα ὡς Ἕλλην καὶ ὡς πληρεξούσιος νὰ ἐκφράσω τὴν ἰδέαν ταύτην, ὅτι τὸ ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἀσμένως καὶ ὁμοθυμαδὸν ἐψήφισε τὸν πρίγγηπα τῆς Δανίας ὡς Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων, εἶναι ἀρκετὰ ἐλεύθερον νὰ θελήσῃ εἰς τὸ ποσὸν τῆς ἐπιχορηγήσεως, τὸ ὁποῖον ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπέβαλε, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπερβαίνει τὰς 840,000 δραχμῶν, νὰ παραδεχθῇ καὶ τὴν προσφορὰν, τὴν ὁποίαν αἱ Δυνάμεις τῷ Βασιλεῖ ἡμῶν ἐχορήγησαν. Χωρὶς ν’ ἀνατραπῇ ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμαν μεταξὺ των αἱ Δυνάμεις, φρονῶ, ὅτι τὸ ἔθνος ὀφείλει νὰ ἐπιπροσθέσῃ εἰς τὴν προτεινομένην βασιλικὴν ἐπιχορήγησιν καὶ τὸ ποσὸν τῶν 12,000 χιλιάδων λιρῶν. Κύριοι, τὸ ποσὸν αὐτὸ οὔτε ὑπερβολικὸν εἶναι, οὔτε δυσανάλογον πρὸς τὰ αἰσθήματα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ὡρμήθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ νέου ἡγεμόνος του, χωρὶς ν’ ἀμφιβάλλω ποσῶς, ὅτι αἱ εὐγενεῖς προθέσεις τῶν Μεγάλων εὐεργετίδων Δυνάμεων θέλουσιν ἀκολουθεῖ τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὸ μέλλον. Εὔχομαι καὶ ἐλπίζομεν ὅλοι, ὅτι εὐρὺ τὸ στάδιον θὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν διπλωματίαν, ὅταν αἱ περιστάσεις τοῖς ὑπαγορεύσωσι ν’ ἀνατρέξῃ εἰς τὸν χάρτην τῆς Εὐρώπης, καὶ ν’ ἀναζητήσῃ νέα ὅρια. Ἀλλ’ ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ ἐκφράσω μίαν εὐχὴν, καὶ ἂν θέλῃ ἡ Συνέλευσις, ἂς τὴν παραδεχθῇ, ἂν δὲ δὲν θέλῃ, ἂς τὴν ἀποῤῥίψῃ. Ἂς μὴ μᾶς θεωρῶσι τόσον πτωχοὺς, ὅσον δὲν εἴμεθα· ἂν ἀπωλέσαμεν τὴν καλὴν πίστιν ἐνώπιον τῶν ξένων Δυνάμεων, εἰς τοῦτο ἡ ἐπανάστασις ἀπέδειξεν ὅτι τὸ ἔθνος δὲν ἔπταιεν, ἔπταιον αἱ κακαὶ Κυβερνήσεις τοῦ συστήματος ἐκείνου καὶ ἡ κακὴ διαχείρισις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Οὐχ ἧττον ὅμως φρονῶ, ὅτι τὸ ἔθνος ὀφείλει νὰ φανῇ συνεπὲς πρὸς τὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἐξέφρασε, καὶ νὰ ἐπιπροσθέσῃ τὸ ποσὸν τῶν 12,000 χιλιάδων λιρῶν εἰς τὴν ἐπιχορήγησιν τὴν προταθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐξεταζομένου τοῦ πράγματος, Κύριοι, ἄνευ οὐδενὸς πολιτικοῦ λόγου, ἀλλ’ ἁπλῶς ὑπὸ καθαρῶς οἰκονομικὴν ἔποψιν, εἶναι εὔκολον νὰ σᾶς καταδείξῃ πᾶς τις, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ προτεινόμενον δὲν θέλει μετὰ τῆς ἐπιχορηγήσεως ὑπερβῆ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε προσεφέρθη ὡς Βασιλικὴ ἐπιχορήγησις κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καθ’ ἣν εἶχε γείνει αὔξησις τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους. Τότε ἐπίστευσα, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἤθελεν ἐξετάσει τὸ πρᾶγμα καὶ παραδεχθῆ τὴν πρότασιν· ἐγὼ δὲν ἔλαβον τότε τὸν λόγον, ἵνα μὴ παρεμβῇ τὸ ἐλάχιστον πρόσκομμα, εἶπον, ἂς παραταθῶσιν αἱ διαπραγματεύσεις τῆς ἀποδοχῆς τοῦ στέμματος, σήμερον ὅμως ὅτε ὁ πρίγκηψ περιέρχεται τὰς αὐλὰς τῆς Εὐρώπης ὡς ἡγεμὼν τῶν Ἑλλήνων, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐκφράσῃ ἡ Συνέλευσις τὴν εὐχήν της, ἂν ᾖναι δυνατὸν, ὥστε τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον εὐηρεστήθησαν αἱ εὐεργέτιδες Δυνάμεις νὰ προσφέρωσι ν’ ἀναδεχθῇ τὸ Δημόσιον ταμεῖον, καθ’ ὅσον τὸ ταμεῖον ἐλπίζεται, ὅτι διὰ καλῆς διαχειρίσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους θὰ ᾖναι ἀρκετὸν νὰ συντηρήσῃ Βασιλείαν καὶ ἐπανορθώσῃ τὴν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καλὴν πίστιν τοῦ ἔθνους, πρὸς δὲ νὰ παρουσιάσῃ καὶ περισσεύματα σπουδαῖα, τὰ ὁποῖα νὰ δύνανται νὰ γίνουν παραγωγὰ πλούτου εἰς τὸ Κράτος.

§18ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐκτιμῶ τὰ αἰσθήματα τοῦ προλαλήσαντος Κυρίου πληρεξουσίου, πρὸ πάντων ἡ Συνέλευσις εἶδεν, ὅτι ἔφερεν εἰς τὸ μέσον τὴν φιλοτιμίαν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὁ μόνος σύμβουλος, τὸν ὁποῖον πρέπει ν’ ἀκούῃ ὁ πολιτικός· ὁ πολιτικὸς πρέπει νὰ συμβουλεύεται καὶ τὴν πολιτικήν. Ἂν λοιπὸν θεωρήσωμεν τὸ πρᾶγμα ὡς ὅλως ἀναφερόμενον εἰς τὴν φιλοτιμίαν, δυνάμεθα ὁπωσοῦν ν’ ἀκολουθήσωμεν τὰς σκέψεις τοῦ ἐντίμου Κυρίου Μαυρομιχάλη. Καὶ τὶ ἤθελεν εἶσθαι ἡ φιλοτιμία αὕτη; Τὸ νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν παρεδεχόμεθα τὴν γενναιότητα, τὴν ὁποίαν ἔδειξαν πρὸς ἡμᾶς αἱ Δυνάμεις αἱ εὐεργέτιδες, διότι αὐτὴ ἡ γενναιότης δεικνύει ἐκ μέρους ἡμῶν γλισχρότητα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοιαύτη ἡ σχέσις τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὰς εὐεργέτιδας Δυνάμεις· ἡ σχέσις τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὰς εὐεργέτιδας Δυνάμεις εἶναι ὅλως ἐξιδιασμένη, δὲν πρέπει νὰ νομίσωμεν, ὅτι αἱ Δυνάμεις αὗται διάκεινται πρὸς ἡμᾶς ὅπως ὅλαι αἱ λοιπαὶ Δυνάμεις. Αὗται αἱ Δυνάμεις πρὸ πασῶν φρουροῦν τὸ δημόσιον δίκαιον τῆς Εὐρώπης καὶ δι’ αὐτῶν διαδίδεται, ὑπάρχει καὶ κραταιοῦται ἐν τῷ κόσμῳ ὁ πολιτισμός. Τὴν φωνὴν τοῦ πολιτισμοῦ προθύμως ἀκούουσαι, ἐπέστησαν τὴν προσοχὴν αὐτῶν ἐν τῇ Ἀνατολῇ, καὶ ἔδωκαν ἀρωγὴν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ἀνεγειρόμενον ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐξεῤῥάγη ἡ ἐπανάστασις ἡμῶν, καὶ δὲν εἶδον μὲ ἀδιάφορον ὄμμα τὰ δεινὰ τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς· ὅτε δὲ αἱ πολιτικαὶ ἀνάγκαι ἐπέτρεψαν, πάλιν αὗται αἱ Δυνάμεις παρέσχον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν συνδρομήν. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν ἡ Ἑλλὰς λαμβάνει τὴν βοήθειαν τῶν μεγάλων Δυνάμεων, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν συντρέχουν αἱ Δυνάμεις πρὸς ἀνακούφισιν τῆς καταστάσεως ἡμῶν, ἥτις εἶναι συνέπεια δουλείας πολυχρονίου καὶ ὅλων ἑκατονταετηρίδων. Πρὶν εἴπωμεν, ὅτι δωρεὰν, τὴν ὁποίαν μᾶς προσφέρουν, δὲν ἀποδεχόμεθα, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἐξεπληρώσαμεν τὰ ἡμέτερα χρέη· μόνον ἐκεῖνος δύναται νὰ δείξῃ μεγάλην φιλοτιμίαν, ὅστις οὐδόλως ὀφείλει (εὖγε). Τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος δυστυχῶς δὲν εὑρίσκεται εἰς θέσιν ν’ ἀποδώσῃ τὰ δημόσια χρέη· πῶς θέλει κατορθώσει τοῦτο; διὰ τῆς τάξεως, διὰ τοῦ πολιτισμοῦ, διὰ τῆς εὐπορίας, ἡ ὁποία εἶναι πάντοτε συνακόλουθος τοῦ πολιτισμοῦ, καὶ ἐλπίζω, ὅτι δὲν εἶναι μακρὰν ὁ χρόνος. Ὅταν λοιπὸν αἱ εὐεργέτιδες Δυνάμεις θέλουν νὰ παραβλέψουν ὡς πρὸς ἓν χρέος, τὸ ὁποῖον εἰς αὐτὰς χρεωστεῖται, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν, δὲν εἶναι ἁβρὸν νὰ δείξωμεν ὑπερηφάνειαν, ὅτι ἡ δωρεὰ δὲν ἁρμόζει πρὸς τὴν ἄκραν ἡμῶν φιλοτιμίαν· δὲν πρέπει νὰ θέσωμεν ποτὲ τὸ ζήτημα τῆς φιλοτιμίας, ὅταν εὑρισκώμεθα ἀπέναντι εὐεργετῶν. Ἂν θέλωμεν ἡμεῖς νὰ αὐξήσωμεν τὴν βασιλικὴν ἐπιχορήγησιν ἐκ τοῦ ἑλληνικοῦ ταμείου, τί θέλει προκύψει ἐξ ἀνάγκης; Θέλετε περιορίσει τοὺς πόρους τοῦ Κράτους, καὶ περιορίζοντες τοὺς πόρους τοῦ Κράτους σμικρύνετε τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων δυνάμεθα ν’ ἀποδώσωμεν τὰ παντοῖα ἡμῶν χρέη, τὰ ὁποῖα βλέπετε, ὅτι αὐταὶ αἱ Δυνάμεις διὰ τῆς τελευταίας συνθήκης ἠθέλησαν νὰ μετριάσουν, δίδουσαι εἰς ἡμᾶς προθεσμίαν καὶ ἐπιτρέπουσαι, ὥστε νὰ γείνῃ βαθμηδὸν ἡ ἀπότισις, ὥστε δι’ ἑνὸς ἑκατομμυρίου καταβαλλομένου κατ’ ἔτος νὰ γίνῃ ἀπόσβεσις, μεχρισοῦ αὐξήσουν καὶ τὰ μέσα, ὅτε αὐξάνει καὶ τὸ καταβαλλόμενον ποσόν. Δὲν πρέπει πρὸς αὐτὴν τὴν φιλάγαθον σκέψιν νὰ φαινώμεθα ἀδιάφοροι καὶ νὰ προτείνωμεν τὴν ἡμετέραν φιλοτιμίαν. Πιστεύω, ὅτι ἡ Ἑλλὰς τυχοῦσα διοικήσεως ἐννόμου, σεβομένης τὰ κοινὰ συμφέροντα καὶ περιποιουμένης αὐτὰ, δι’ ὧν προάγονται τὰ ἔθνη, θέλει ἔλθει εἰς θέσιν ταχέως νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην οἱασδήποτε γενναιότητος, ἀλλ’ ἑωσότου ἔλθῃ αὐτὴ ἡ στιγμὴ, δὲν πρέπει νὰ προτιμῶμεν τὴν ἄκαιρον φιλοτιμίαν. Ἐν τῷ προτεινομένῳ ψηφίσματι δὲν εἶναι ἡ πρότασις νέα, εἶναι ἐπεξήγησις γινομένη, ἵνα συσχετίσῃ τὸ παρὸν ψήφισμα πρὸς τὰ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως προαποφασισθέντα, καὶ ἂν παραδεχθῆτε τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Μαυρομιχάλη, δὲν θέλετε πράξει ἄλλο εἰμὴ ν’ ἀνακαλέσητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἀπεφασίσατε.

§19ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§20ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Δύω λέξεις ἔχω νὰ εἴπω. (θόρυβος.)

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ὅσοι ἐφωτίσθησαν νὰ σηκωθῶσιν.

§22ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ὁ Ὄθων ἐλάμβανεν ἓν ἑκατομμύριον καὶ ἡ νέα Βασιλεία διατὶ νὰ λαμβάνῃ ὀλιγώτερα;

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται τὸ ψήφισμα περὶ βασιλικῆς ἐπιχορηγήσεως, νὰ σηκωθῶσιν. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη παμψηφεί.

§24ΓΕΩΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶχον ὑποβάλει πρότασιν περὶ τῶν βασιλικῶν ἐγγράφων, προσδιωρίσθη ἡμέρα, ἀλλὰ δυστυχῶς οὐδέποτε ἠδυνήθη νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, καὶ ὑμᾶς καὶ τὴν Συνέλευσιν νὰ προσδιορίσῃ μίαν ἡμέραν πρὸς συζήτησιν, εἴτε σήμερον εἴτε αὔριον.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ πολλοὶ τῶν κυρίων πληρεξουσίων ὑποβάλλουν προτάσεις καὶ ὁρίζουν πρὸς συζήτησιν αὐτῶν τὴν δευτέραν, διὰ τοῦτο θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν τὴν δευτέραν θέλῃ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ νὰ ᾖναι πρώτη· ὅσοι τὸ παραδέχονται νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§26ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (ὑπουργ. Δικαιοσ.) Νομίζω ὅτι εἰς τὴν προλαβοῦσαν συνεδρίασιν ἀρκετὰ ἐσυζητήθη ἡ περὶ δικηγόρων πρότασίς μου, καὶ δὲν πρέπει νὰ καταχρᾶσθε τῶν πολυτίμων στιγμῶν σας. Ἔγεινε μία τροποποίησις ὑπὸ τοῦ Κ. πληρεξ. Οἰτύλου, τὴν ὁποίαν ἀντικρούων ὁ Κύριος Σαράβας ἔλεγεν, ἀπὸ τῆς μεταπολιτεύσεως καὶ ἐντεῦθεν ὅσοι δικηγόροι ἐγένοντο πρέπει ν’ ἀπολυθῶσι.

§27ΣΑΡΑΒΑΣ. Εἶπον ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐξεδόθη τὸ ψήφισμα.

§28Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἤθελον σᾶς παρακαλέσει νὰ μὴ γίνῃ μεγάλη συζήτησις, ἀνεπτύχθη ἡ πρότασις ἀρκετὰ καὶ πρέπει νὰ ἐπιψηφισθῇ.

§29ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ πρότασις αὐτὴ ἀφορᾷ καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρὸ τριῶν μηνῶν ἔδωκαν ἐξετάσεις.

§30ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ὄχι. Διὰ τοῦ ψηφίσματος τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω, δὲν δύναταί τις νὰ δώσῃ ἐξετάσεις ἐνώπιον τῆς ἐξεταστικῆς τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐπιτροπῆς, ἐὰν δὲν τυγχάνῃ τις διπλώματος διδακτορικοῦ ἢ προλύτου τῶν ἡμεδαπῶν ἢ ἀλλοδαπῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου.

§31ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ἕως ὅτου λάβουν τὸ δίπλωμα, ἔχουν δικαίωμα προσδοκίας.

§32ΔΑΓΡΕΣ. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ μάθωμεν τὶ θὰ γένῃ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν ἐξετάσεις.

§33ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς ἂν παρατηρήσῃ ὅτι εἰς τὰς ἐξετάσεις ἀπήντησε καλῶς καὶ ἄριστα, δίδει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐξασκεῖν τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα (θόρυβος).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι.

§35ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Τὸ ψήφισμα τοῦτο, ἐὰν ψηφισθῇ ὅπως ἔχει, ὅσοι ἔδωκαν ἐξετάσεις ἔδωκαν· ἐναπόκειται δὲ εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν, ἐὰν θέλῃ, νὰ δώσῃ τὸ δίπλωμα νὰ ἐξασκήσῃ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγορεῖν. Ὁ ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα ὄχι μόνον εἰς αὐτοὺς νὰ ἀρνηθῇ, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς δόντας. Αὐτὸ εἶναι δικαίωμα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας· π. χ. ἕνας διδάκτωρ ἐξέρχεται τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλ’ ἀποτυγχάνει εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν· ὁ ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν.

§36ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Παράδειγμα ἀποτυχίας ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ἀρείου Πάγου δὲν ὑπάρχει.

§37ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ὑπάρχουν παραδείγματα, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἔχω εἰς τὰ ἀρχεῖα 20 τοιαύτας ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις (θόρυβος).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡσυχάσατε, νὰ προσέξωμεν εἰς τοὺς ἀγορεύοντας.

§39ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἔμεινεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου· ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπροκάλεσε τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἑνὸς ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ὁ προκάτοχός του Κ. Παπαζαφειρόπουλος εἶχεν ὑποβάλει ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου, καὶ τὸ ὁποῖον ἀπέβλεπε τὸν προσδιορισμὸν τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ τις ἵνα διορισθῇ δικηγόρος. Τὸ ψήφισμα αὐτὸ ἦτον ἔκτοτε ἐκκρεμὲς, καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν χάριτας εἰς τὸν Κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἤδη τὸ ἐπέσπευσεν. Ἀλλ’ ἐπεθύμουν τὰ πράγματα νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τοὺς μεγάλους λόγους. Εἰσήχθη λοιπὸν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ κατὰ τὴν προγεγονυῖαν ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησιν, ἐνθυμεῖσθε, ἐγένοντο δύο τροποποιήσεις, ἡ μὲν ἀπὸ μέρους τοῦ Κ. Κωνσταντοπούλου, δι’ ἧς ἐπρότεινε νὰ ὁρισθῶσι συνάμα καὶ τὰ προσόντα τῶν δικαστῶν, καὶ ἡ δευτέρα ὑπ’ ἐμοῦ διὰ τῆς ὁποίας ἐνόουν ὄχι μόνον νὰ προληφθῇ ἡ κατάχρησις τῶν διορισθησομένων δικηγόρων εἰς τὸ μέλλον, ἀλλὰ νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅσον τὸ δυνατὸν, καὶ διὰ τὸ παρελθόν. Τὴν πρότασίν μου ταύτην ἐπολέμησεν, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος ἐκ Μαντινείας Κ. Παπαζαφειρόπουλος, ὁ ἄλλοτε ὑπουργὸς καὶ εἰσαγαγὼν τὸ ψήφισμα τοῦτο, καὶ σήμερον ὁ Κ. Μαυρομιχάλης. Λυποῦμαι, διότι ὁ Κ. ὑπουργὸς δὲν εἶναι παρὼν, διότι, Κύριοι, ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς ἕν τι τὸ ὁποῖον ἔμαθα θὰ μὲ κάμῃ νὰ ἐπιμείνω ἔτι μᾶλλον εἰς τὴν πρότασίν μου. Ὅταν ὑπέβαλα τὴν πρότασιν αὐτὴν, ὅπως σήμερον τὴν ἐτροποποίησα, τουτέστι νὰ ἀνακληθῶσιν ὅλοι οἱ διορισμοὶ, οἱ γενόμενοι κατὰ παράβασιν τοῦ ψηφίσματος τούτου ἀφ’ ἧς τοῦτο εἰς τὴν Συνέλευσιν ὑπεβλήθη, ἀνεχώρουν ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι, ὅταν μία κυβέρνησις ἐννοῇ μίαν ἀνάγκην κοινωνικὴν, καὶ αὐτὴν τὴν κοινωνικὴν ἀνάγκην τὴν ὑποβάλῃ εἰς ἓν νομοθετικὸν Σῶμα, αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ τὸ εἴπω, εἶναι κακῆς πίστεως, ὅταν ἐναντίον τῶν πρὸς ἐπιψήφισιν ὑποβαλλομένων νόμων ἐνεργῇ. Ἠννόουν, Κύριοι, οὐχὶ νὰ διορθωθῇ ἁπλῶς κακῶς γενόμενον, ἀλλὰ νὰ ἀρχίσωμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀληθείας, νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς Κυρίους ὑπουργοὺς νὰ ἐννοήσωσιν ὅτι παρῆλθε πλέον ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν μὲ ὀγκώδη προγράμματα καὶ μὲ παχεῖς λόγους ἐξηπάτων τὴν κοινὴν γνώμην, καὶ ὅτι πρὸ παντὸς ἄλλου ὁ ὑπουργὸς πρέπει νὰ συλλογίζηται, ὅτι ὅταν δίδῃ ὑποσχέσεις, αἱ ὑποσχέσεις αὗται πρέπει νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰ πράγματα.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε!

§41ΣΑΡΑΒΑΣ. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἔφερα τὴν πρότασιν διὰ νὰ ἐννοηθῇ ἀπὸ τὸ κοινὸν ὅτι πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀληθείας, καὶ τὸ ψεῦδος νὰ ἐκλείψῃ ἅπαξ διὰ παντός. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὡς εἶπον καὶ πρότερον, ὅτι καὶ ἂν εἶχον ἀμφιβολίαν τινὰ περὶ τοῦ βασίμου τῆς προτάσεως ταύτης, ἔπρεπε νὰ μὲ κάμῃ νὰ ἐπιμένω ἓν τελευταῖον περιστατικὸν, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ τὸ βεβαιώσω, ἐὰν δὲν τὸ ἀκούσω βεβαιούμενον ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ Κ. ὑπουργοῦ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑποστηρίζων τὸ ψήφισμα τοῦτο, σᾶς εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ τὸ ἀποφασίσετε, διὰ νὰ κλείσωμεν τὸ στάδιον εἰς τὴν ἀμάθειαν, καὶ νὰ δώσωμεν εὐρὺ στάδιον εἰς τὴν νεολαίαν, καὶ τοῦτο εἶναι μία ἐπιθυμία, εἰς τὴν ὁποίαν ὅλος ὁ κόσμος εἶναι σύμφωνος· καὶ μ’ ὅλον τοῦτο κατόπιν τῆς συζητήσεως, ὡς ἤκουσα, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπιβεβαιῶ, ἀναχωρήσας ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν ὑπῆγεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ διώρισε δύο δικηγόρους πρακτικούς.

§42ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Σᾶς λέγω, ὡς ὑπουργὸς, ὅτι πλανᾶσθε.

§43ΣΑΡΑΒΑΣ. Τὸν Κύριον Ῥοντίρην καὶ Παπαδιαμαντόπουλον. Λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν εἰσάγω, δὲν εἶναι πρότασις, ὡς ἠθέλησε νὰ εἴπῃ ὁ Κ. Παπαζαφειρόπουλος, προσβάλλουσα κεκτημένα δικαιώματα, καὶ ὡς ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Οἱ νόμοι οἱ ἀφορῶντες τὰ προσόντα τῶν ὑπαλλήλων οὐδέποτε εἶναι νόμοι οὐσιαστικοὶ, εἰς τρόπον, ὥστε, μεταβαλλόμενοι, νὰ θεωρηθῶσιν ὡς προσβάλλοντες κεκτημένα δικαιώματα· ἀλλοίμονον, ἐὰν μία τοιαύτη ἀρχὴ ἠδύνατο νὰ καθιερωθῇ! Ἤθελεν εἶσθαι τὸ αὐτὸ ὡς ν’ ἀναγνωρίσωμεν δικαιώματα εἰς τὴν ἀμάθειαν καὶ ἀνικανότητα. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν, οὔτε δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ἀπὸ σπουδαίους ἄνδρας τὸ νὰ λέγῃ τις, ὅτι οἱ νόμοι περὶ προσόντων εἶναι οὐσιαστικοὶ, καὶ ἑπομένως ὅτι ἕνας νόμος προσβάλλει δικαιώματα, ὅταν ἔλθῃ καὶ ἀπαιτήσῃ μεγαλειτέρας ἐγγυήσεις. Μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον, διὰ νὰ ὑποστηρίξω ἔτι μᾶλλον, ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔφερα, ἐνῷ δὲν προσβάλλει κᾀνὲν δικαίωμα κεκτημένον, χρησιμεύει, τὸ ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἠθικοποιήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ νὰ δώσῃ εἰς αὐτὴν νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ὅταν νομίζῃ, ὅτι ἕνας νόμος εἶναι ἀναγκαῖος νὰ ἐπιψηφισθῇ, πρέπει αὐτὴ ἡ ἰδία νὰ σεβασθῇ τὸν νόμον· οὐδέποτε ἤθελον συγχωρήσει εἰς ὑπουργὸν, ὅστις ἤθελε παρουσιάσει νόμον ἀπαιτοῦντα ὡρισμένα προσόντα διὰ τὸν διορισμὸν ἑνὸς ὑπαλλήλου, αὐτὸς ὁ ἴδιος ὑπουργὸς, ἐν ὅσῳ εἶναι ὑπόδικον αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον ἐνώπιον τῆς κυριαρχίας τοῦ ἔθνους, νὰ τὸν παραβιάζῃ, διότι ἡ ἀνάγκη αὐτὴ ὑφίσταται ἀφ’ ἧς εἰσαχθῇ ὁ νόμος· καὶ ἔχει, ἂν ὄχι τὴν νομικὴν, τὴν ἠθικὴν ὅμως εὐθύνην ὁ ὑπουργὸς, ὅστις ἐναντίον τῆς πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν ἐκφράζει, εἰσάγων τὸν νόμον, πράττει τὰ ἐναντία. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἡ πρότασις καὶ ὑπὸ τὴν μίαν καὶ ὑπὸ τὴν ἄλλην ἔποψιν εἶναι δικαιολογημένη, καὶ παρακαλῶ νὰ τὴν ἐπιψηφίσητε.

§44ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. Σαράβα, παρακαλῶ, μίαν ἐρώτησιν· ἐπειδὴ ἦσθε γενικὸς γραμματεὺς τοῦ ὑπουργείου τῆς δικαιοσύνης, νὰ μᾶς εἴπητε οἱ διορισθέντες αὐτοὶ πῶς διωρίσθησαν;

§45ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐγὼ δὲν ὀνομάζω πρόσωπα, λέγω ὅσοι διωρίσθησαν.

§46ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ θέλετε νὰ παυθοῦν αὐτοί;

§47ΣΑΡΑΒΑΣ. Διότι φυσικώτατα ἡ ἀνάγκη τοῦ νόμου ὑφίστατο, ἀφ’ ἧς εἰσήχθη ὁ νόμος.

§48ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τοῦδε;

§49ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἀφ’ ἧς τὸ ψήφισμα ὑπεβλήθη.

§50ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. Σαράβα, ἐὰν ὑποβάλητε ἕνα νόμον εἰς τὴν Συνέλευσιν πρὸ μηνῶν, πολλοὶ δὲ ἔχοντες τὸν ὑπάρχοντα νόμον θέλουν νὰ δώσουν ἐξετάσεις εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ἀπαιτήσουν ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν, ἠμπορεῖτε, προφασιζόμενοι νὰ εἴπητε εἰς αὐτὸν, ὅτι ἐνῷ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσητε παρ’ ἐμοῦ τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν, ἐπειδὴ ὑπέβαλα ἕνα νόμον εἰς τὴν Συνέλευσιν, διὰ τοῦτο ἀπὸ τοῦδε σᾶς ἀρνοῦμαι, ὅ,τι ὁ νόμος μὲ ὑποχρεοῖ νὰ σᾶς δώσω.

§51ΣΑΡΑΒΑΣ. Σᾶς ἀπαντῶ μὲ δύο λέξεις. Πρῶτον πάντων σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι γνωρίζετε πολὺ καλὰ, ὅτι δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀναμφισβήτητος ἡ ἰσχὺς τοῦ διατάγματος, καθ’ ὃ ἀπαγορεύεται......

§52ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. .... (θόρυβος).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαδιαμαντόπουλε, ἐπειδὴ ἔχετε ἐναντίαν γνώμην τοῦ Κ. Σαράβα, ἐμπορεῖτε νὰ ἐγγραφῆτε.

§54ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ζητῶ τὸν λόγον.

§55ΣΑΡΑΒΑΣ. Εἶναι ἓν διάταγμα ἐκδοθὲν ἐν ἔτει 1847 ἀπὸ τὸν μακαρίτην Κολῖνον, ὑπουργὸν τότε τῆς Δικαιοσύνης, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύεται νὰ διορίζηται δικηγόρος, ὅστις δὲν ἔχει δίπλωμα διδάκτορος ἢ προλύτου· ἐγεννήθη ἀμφισβήτησις εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον ἂν τὸ διάταγμα τοῦτο, καθὸ κανονίζον τὰ προσόντα τῶν δικηγόρων δύναται νὰ ἔχῃ ἰσχὺν, μὴ περιβεβλημένον τὴν κύρωσιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, καὶ πότε μὲν παρεδέχθη ἡ μία, πότε δὲ ἡ ἄλλη γνώμη. Λοιπὸν ἀπαντῶ εἰς τὸν Κ. Παπαδιαμαντόπουλον, ὅτι δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀναμφισβήτητον εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Ἀρείου Πάγου ἂν εἰς τοὺς κεκτημένους τὸ δικαίωμα κατὰ τοὺς πρὸ τοῦ 1847 ἰσχύοντας νόμους ἐπιτρέπεται νὰ δίδωσιν ἐξετάσεις καὶ νὰ λαμβάνωσι τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν· ἀλλὰ καὶ τούτου δοθέντος, κατ’ ἐμὴν ἰδέαν, Κ. Παπαδιαμαντόπουλε, τῆς τιμῆς, καὶ τῆς καλῆς πίστεως τὸ καθῆκον εἶναι ὑπέρτερον τοῦ ἐν τῷ γραπτῷ νόμῳ καὶ φρονῶ προσέτι, ὅτι ὁ ὑπουργὸς ἔχει ἀπαράβατον καθῆκον νὰ συμμορφοῦται μὲ ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλει.

§56ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Οἰτύλου, ἐπιθυμῶν καὶ προδιατεθειμένος, οὕτως εἰπεῖν, ἦλθε σήμερον νὰ σᾶς εἴπῃ πράγματα, ὁλωσδιόλου ἀνύπαρκτα, καὶ νὰ χαρακτηρίσῃ τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἐνώπιόν σας κακῆς πίστεως· ἦλθε νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι διώρισα δικηγόρους, ἐνῷ ἔρχομαι μὲ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον διαχαράττει ὁλωσδιόλου διαφορετικὴν ὁδὸν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν, ὅταν ὁ ἀξιότιμος Κ. Σαράβας ἦτο γενικὸς γραμματεὺς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὑπέθαλπε καὶ ὑποστήριζε.

§57ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐγὼ τὸ εἰσήγαγον αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§58ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Διωρίσθησαν ὅμως δικηγόροι, ἄνευ διπλώματος δικηγορικοῦ, ἐνῷ ἐπὶ τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ ὑπάρχοντος ἦλθον 40 τότε διωρισμένοι, καὶ εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμω πρᾶξιν, καὶ νὰ τοὺς εἴπω, «ὑπάγετε νὰ μὲ καταμηνύσητε ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, δὲν σᾶς διορίζω, διότι θὰ κλείσω τὴν νομικὴν σχολὴν τοῦ Πανεπιστημίου.» Παρατηρήσατε, Κύριοι, ὅτι ὁ ὑπουργὸς Μαυρομιχάλης εἰσέδυσεν εἰς τὸν βωμὸν τῆς Θέμιδος τόσους νέους πεινῶντας, φθισιῶντας ἀπὸ τὴν ἐπιστήμην τῶν νόμων· 12 διορισμοὺς ἔκαμα, ἀφ’ ὅτου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον, καὶ δὲν εἶναι ἄλλοι, παρὰ διδάκτορες τοῦ Πανεπιστημίου μὲ τὸν βαθμὸν Ἄριστα· ἐξητάσθησαν εἰς τὴν ἐξεταστικὴν τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐπιτροπὴν πλεῖστοι ὅσοι, ἦλθον, κλαίοντες διὰ δακρύων, ἀλλὰ δὲν διωρίσθησαν,

§59ΤΙΝΕΣ. Μὴ τὰ λέγετε αὐτά.

§60ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Θὰ τὰ εἴπω.

§61ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι ἀντεγκλήσεις.

§62ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Δὲν εἶναι, διότι εἶπαν ὅτι ἔρχομαι μὲ τὸ ψεῦδος ἐνταῦθα· αὐτὸν τὸν λόγον δὲν δύναμαι νὰ τὸν δεχθῶ, διότι αἱ πράξεις μου εἶναι ἀριδηλότεραι τῶν λόγων τοῦ πληρεξουσίου Οἰτύλου. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι ἐπιμένω εἰς τὸ ψήφισμα, καὶ σᾶς τὸ ὑποβάλλω, οὐχὶ ὡς ὑπουργὸς, ἀλλ’ ὡς πληρεξούσιος, καθόσον καὶ ἐγὼ ἐξῆλθον ἐκ τῶν ἑδωλίων τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ οἱ περισσότεροι καθηγηταὶ ἡμῶν εἶναι ἐνώπιόν μας. Ὑποστηρίζω τὴν νεολαίαν. Ἐὰν ὁ Κ. Σαράβας ἦτο πλέον συνεπὴς εἰς τὴν ὁμιλίαν του, δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπῃ, ὅτι ὅλοι οἱ κατὰ καιροὺς ἀπὸ τῆς μεταπολιτεύσεως διορισθέντες δικηγόροι νὰ ἀπολυθῶσιν. Ἀλλὰ πρὸ τῆς μεταπολιτεύσεως ποῖοι διωρίσθησαν; ἀπαίδευτοι ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους δὲν δύναται οὔτε νὰ βλέπῃ τις, διότι οὔτε τὴν προπαίδειαν τῆς νομικῆς ἐπιστήμης γνωρίζουσι· καὶ μόλον τοῦτο τὸ παρελθὸν τὸ ἀφίνει ἄθικτον ὁ Κ. Σαράβας· ἔρχεται καὶ κατακρίνει τί ἔπραξαν οἱ ὑπουργοὶ τῆς ἐπαναστάσεως· καὶ ἂν αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς εἰς τὸν κύκλον τῆς ἐπαναστάσεως διωρίσθησαν δικηγόροι, εἶναι ἄρα ἁμάρτημα, καὶ πρέπει νὰ τοὺς ἀπολύσωμεν; μήπως αὐτοὶ λαμβάνουν χρήματα ἀπὸ τὸ δημόσιον Ταμεῖον; Δικηγόροι ἐγένοντο. Κατὰ συνέπειαν ἐπιμένω εἰς τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ ἐπιψηφισθῇ, ὅπως ἔχει· ὡς πρὸς τοὺς εἰσαγγελεῖς καὶ δικαστὰς εἶναι ἄλλο ζήτημα· μετ’ οὐ πολὺ ἔρχεται γενικὸς κατάλογος τῶν δικαστικῶν προσόντων.

§63ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§64ΡΗΓΑΣ ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Δὲν ἔρχομαι νὰ διαφιλονεικήσω τὰς γνώμας τῶν διαφόρων, ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἀντικειμένων εἰς τὴν εἰσαγωγὴν νομοσχεδίων ὀργανικῶν, ἐνῷ ἔχομεν νόμους ἄλλους δὲν πρέπει νὰ βιαζώμεθα, ἀλλὰ πρέπει νὰ προσμείνωμεν νὰ ἑτοιμάζωνται ἐπὶ 5–10 ἡμέρας, καὶ νὰ περιοριζώμεθα εἰς ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα δὲν προσβάλλουν αὐτὴν τὴν ἀρχήν· μολοντοῦτο, ἐπειδὴ εἰσήχθη τὸ προκείμενον, ὑποβάλλω μὲν ν’ ἀναβληθῇ· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Συνέλευσις δὲν θέλει ν’ ἀναβληθῇ, λέγω ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον ὁ προλαλήσας Κ. Σαράβας νὰ ἦναι τόσον σκληρὸς, καὶ ν’ ἀπαιτῇ τὴν ἀπόλυσιν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς μεταπολιτεύσεως, καὶ μετὰ ταῦτα ἀπὸ τὴν ἡμέραν ὅπου ἔγεινεν αὐτὴ ἡ πρότασις· δὲν εἶναι δίκαιον τοῦτο κατ’ οὐδένα λόγον, ἐνόσῳ δὲν ὑφίσταται νόμος, τὸν ὁποῖον τότε θὰ σεβασθῇ ὁ ὑπουργὸς, ὅταν ἡ γνώμη του ἐγκριθῇ. Λέγω λοιπὸν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θέλει ἔχει ἰσχὺν δι’ ὅσους ζητήσουν. Ὅσοι ὅμως ἐζήτησαν, δι’ αὐτοὺς μένει εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ὑπουργοῦ ἐπὶ τῇ βάσε τῶν ἐξετάσεών των κατὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις.

§65ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§66ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι, σέβομαι ὑπὲρ πᾶν ἄλλο τὴν ἐπιστήμην· ἡ πρότασις τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, εἶναι ὑπὸ γενικὴν ἔποψιν ἡ δικαιοτάτη, μερικευομένη ὅμως, εἶναι ἡ ἀδικωτάτη· ἐὰν πρόκηται νὰ ληφθῇ μέτρον, ὥστε ἡ ἐπιστήμη, ἡ ἱκανότης μᾶλλον εἰπεῖν καὶ ἡ ἀρετὴ νὰ διέπωσι τὴν πολιτείαν, πρέπει νὰ ληφθῇ ἡ φροντὶς στερεὰ καὶ ἀποφασιστική· τοῦτο δὲν εἰμπορεῖ νὰ τελεσφορήσῃ ποτὲ, ὁσάκις οἱοςδήποτε συλλάβῃ κατὰ νοῦν ἕνα ὀργανικὸν νόμον, καὶ παρουσιάζεται εἰς μίαν πολυμελῆ Συνέλευσιν στιγμιαίως νὰ ζητήσῃ τὴν ἐφαρμογήν. Οἱ ὀργανικοὶ νόμοι τότε συγκροτοῦνται καλῶς, καὶ στηρίζονται εἰς τὴν δικαιοσύνην, ὅταν ὡριμάσῃ καὶ ἡ ἰδέα τῶν συντακτῶν αὐτῶν. Ἡ Συνέλευσις, Κύριοι, εἰς τίποτε ἄλλο δὲν λαμβάνει μέρος, παρὰ δικάζει τοὺς νόμους αὐτοὺς, καὶ διὰ νὰ τοὺς δικάσῃ πρέπει νὰ στερεώσῃ τὴν πεποίθησίν της. Λοιπὸν σήμερον, ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θέλει ὅσα ἔγειναν κακὰ νὰ ὑπάρχουν, ἀλλὰ νὰ μὴ λάβωσι χώραν εἰς τὸ ἑξῆς. Τί θὰ εἰπῇ αὐτὸς ὁ νόμος ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται σήμερον εἰς τοὺς δυναμένους νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις νὰ γείνουν δικηγόροι, διότι ἔπρεπε πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἢ πρὸ 2 ἐτῶν, ἄλλοι δὲ, καί τοι εἰς τὴν αὐτὴν ἱκανότητα ὑπαγόμενοι, νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα, πρὸς τούτοις καὶ ὅσοι ἐχρημάτισαν εἰσαγγελεῖς, πρωτοδίκαι. Ἰδοὺ ὁ νόμος αὐτὸς πίπτει εἰς μίαν ἀντίφασιν. Λοιπὸν ἢ πρέπει νὰ ᾖναι γενικὸς, ἢ νὰ μὴ ᾖναι καθόλου. Δὲν μένει μόνον, Κύριοι, τὸ ἀδίκημα αὐτὸ εἰς τὴν ἐπιστήμην τῆς Δικαιοσύνης· παρατηρεῖται καὶ εἰς μίαν ἄλλην ἐπιστήμην, ἥτις εἶναι σπουδαιοτέρα, ἡ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου· ὑπάρχουν, Κύριοι, ἐπιστίμονες ἰατροὶ, καὶ ὑπάρχει νόμος, ὥστε ὁ ἐπιστήμων ἰατρὸς καὶ μόνος πρέπει νὰ θεραπεύῃ τοὺς νοσοῦντας, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου εἰς τοὺς πλείστους νομοὺς τοῦ Κράτους ὑπάρχουν οἱ λεγόμενοι ἐμπειρικοὶ ἰατροὶ, οἱ ὁποῖοι σφάζουν καθ’ ἡμέραν τοὺς ἀνθρώπους, καὶ ἐν τούτοις καὶ ὁ νόμος καὶ ἡ κοινωνία τοὺς ἀνέχεται. Λοιπὸν αὐτὸς εἶναι ἕνας νόμος, ἢ ἓν μέρος τοῦ νόμου τὸ ὁποῖον ὑπάγεται εἰς τὸν γενικὸν νόμον τῆς ὑπηρεσίας. Φρονῶ καὶ ἐγὼ, σύμφωνα μετὰ τοῦ Κυρίου Ῥήγα, πρῶτον ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν πρέπει σήμερον νὰ συζητηθῇ, ἀλλὰ νὰ ἀναβληθῇ εἰς ὡριμωτέραν συζήτησιν· ἐὰν ὅμως θέλετε νὰ συζητηθῇ σήμερον, τότε λέγω καὶ ἐγὼ ὅτι, ὅστις ἔκαμεν Εἰσαγγελεὺς ἢ Πρωτοδίκης, ἀδιαφόρως τῆς διαρκείας τῆς ὑπηρεσίας, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐξετάσεως, διὰ νὰ λάβῃ καὶ αὐτὸς δίπλωμα.

§67ΤΙΝΕΣ. Μὰ τὸ λέγει τοῦτο τὸ νομοσχέδιον;

§68ΖΕΡΒΑΣ. Ἄλλως τί θέλετε; πρέπει νὰ ἐξώσητε ὅλους ὅσοι δὲν ἔχουν διπλώματα, τὸ ὁποῖον εἶναι δικαιότατον ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι σήμερον νὰ λείψουν, καὶ νὰ ἔλθουν οἱ ἐπιστήμονες· τότε κανεὶς δὲν παραπονεῖται· μάλιστα, τότε σύμφημι, ἐπαινῶ καὶ τὸν νόμον καὶ τὸν προτείνοντα αὐτόν· ὄχι ὅμως νὰ τὸν μερικεύωμεν, διότι ὁ μερικισμὸς ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα δίκαια παράπονα.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Σαράβας ἔχει νὰ δώσῃ μίαν διασάφησιν προσωπικήν.

§70ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριοι, θὰ δώσω μίαν προσωπικὴν ἐξήγησιν. Ὁ Κύριος Μαυρομιχάλης ὑπέλαβεν ὅτι ἀπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως ἐναντίον του ἔφερον αὐτὴν τὴν πρότασιν, ἐν ᾧ ἡ μέχρι τοῦδε πορεία μου ἔπρεπε νὰ τὸν πείσῃ περὶ τοῦ ἐναντίου· γνωρίζει ὅτι ἂν ἤθελον νὰ τὸν ἀντιπολιτευθῶ, δὲν ἤθελον ἐκλέξει τὸ προκείμενον θέμα συζητήσεως· ὑπάρχουσι τόσα ἄλλα ἀντικείμενα! καὶ μίαν ἡμέραν θέλομεν τὸ ἰδεῖ, ὅταν ἔλθῃ τὸ γενικὸν ζήτημα τῆς Κυβερνήσεως. Κακῶς λοιπὸν ὑπολαβὼν τὰ λεγόμενά μου ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀποδώσῃ τὰ ἴσα εἰς ἐμὲ, καὶ εἶπεν ὅτι καὶ ὅταν ἤμην γενικὸς γραμματεὺς τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ τότε ἐγένοντο 40 διορισμοὶ ἐναντίον τῶν ὅρων τοῦ ψηφίσματος. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἦτο μία τυχαία ἔκφρασις, ἡ ὁποία ἐξῆλθεν ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, εὑρισκομένου ὑπὸ τὴν ἀγανάκτησιν, ὅτι ἐπετέθην ἐναντίον του. Πρῶτον πάντων λέγω, ὅτι ὁ γενικὸς γραμματεὺς δὲν εἶναι ὑπουργὸς, καὶ μάλιστα ἐν ἐπαναστάσει. Ἐμὲ μάλιστα τόσῳ ὀλιγώτερον ἐπιβαρύνει ἡ εὐθύνη τῶν ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, καθ’ ὃν χρόνον διετέλουν γενικὸς γραμματεὺς, γενομένων, ὅσῳ διαφωνήσας πολλάκις εἰς πολλὰς ἐνεργείας πρὸς τοὺς ὑπουργοὺς ἐπανειλημμένως εἶχα δώσει τὴν παραίτησίν μου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀξιοτίμου Κυρίου Μωραϊτίνη, ἂν εἰς πρωτοδίκας ἀπολυθέντας τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ὀνομαστὶ ἀναφέρω τὸν Ἀλεξανδρόπουλον, τὸ ὑπουργεῖον ἠρνήθη τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετασθῶσι, θεωρῆσαν ἐν ἰσχύι τὸ διάταγμα τοῦ 1847. Τὰ ὀλίγα ταῦτα ἐθεώρησα χρέος μου ν’ ἀπαντήσω, διὰ νὰ πείσω καὶ τὸν Κ. Μαυρομιχάλην, ὅτι αἱ ἀρχαὶ ἃς νῦν ὑποστηρίζω εἶναι σύμφωνοι πρὸς ὅ,τι ἔπραξα τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, ὅτε διετέλουν γενικὸς γραμματεὺς τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, νὰ σηκωθοῦν· (ἐγείρονται πολλοί). Τἀνάπαλιν, διότι ὑπάρχει ἀμφιβολία. Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἐφωτίσθη, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθοῦν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Λοιπὸν ἐφωτίσθη. Αὐτὸ τὸ ψήφισμα συνδέεται μὲ πολλὰς τροποποιήσεις· πρέπει πρῶτον νὰ ἐρωτήσω διακεκριμένως περί τινων ἀντικειμένων, διότι, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἑκάστη τροποποίησις, ὅπως ἔχει, εἶναι ἀδύνατον νὰ συναρμολογηθῇ π. χ. τρία ἀπαιτοῦνται κατὰ τὸ ψήφισμα ἵνα γείνῃ τις δικηγόρος, τὸ νὰ ἔχῃ δίπλωμα διδάκτορος ἢ προλύτου τῆς νομικῆς σχολῆς ἐν γένει, τὸ νὰ ἐμαθήτευσεν ἓν ἔτος παρά τινι δικηγόρῳ, καὶ τὸ νὰ ὑποβάλληται εἰς ἐξετάσεις μιᾶς ἐπιτροπῆς διὰ νὰ λάβῃ αὐτὴν τὴν ἄδειαν. Τώρα ὑπάρχουν προτάσεις, αἱ ὁποῖαι θέλουν, ὥστε νὰ μὴ ὑποβάλληται εἰς ἐξετάσεις κατὰ μὲν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Σαριπόλου, ὅταν ἔχῃ δίπλωμα πανεπιστημίου, εἴτε ἐθνικοῦ ἢ ἀλλοδαποῦ, κατὰ δὲ τὴν τοῦ Κ. Γλαράκη νὰ μὴ ὑποβάληται εἰς ἐξετάσεις, ὅταν ἔχῃ δίπλωμα τοῦ ἡμεδαποῦ πανεπιστημίου· βλέπετε, ὅτι εἶναι ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον πρέπει πρῶτον ν’ ἀποφασισθῇ. Θὰ εἴπω λοιπὸν νὰ σηκωθοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παραδέχονται νὰ μὴ ὑποβάλληται εἰς ἐξετάσεις ὡρισμένης ἐπιτροπῆς ὁ ἔχων δίπλωμα τοῦ ἐθνικοῦ πανεπιστημίου· ὅσοι παραδέχονται τοῦτο, παρακαλῶ νὰ σηκωθοῦν· (ἐγείρονται ὀλίγοι)· ἀπεῤῥίφθη. Νομίζω, ὡς συνέπειαν, ὅτι ἔτι μᾶλλον εἶναι ἀποῤῥιπτέα ἐκείνη, ἡ ὁποία λέγει δίπλωμα ἐξωτερικόν.

§72ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ὄχι δὲν εἶναι περιττόν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς ἐξετάσεις τῆς ἐπιτροπῆς οἱ ἐρχόμενοι ἐφωδιασμένοι μὲ δίπλωμα ἀλλοδαποῦ πανεπιστημίου, παρακαλῶ νὰ σηκωθοῦν, (οὐδεὶς ἐγείρεται)· ἀπεῤῥίφθη. Ὑπάρχει ἄλλη πρότασις, ἡ ὁποία ἔχει σκοπὸν νὰ νὰ ἐνάξῃ εἰς τὸ ψήφισμα τοῦτο καὶ τὸ ζήτημα, ποῖοι δύνανται νὰ διορισθοῦν πρωτοδίκαι· εἶναι τοῦ Κ. Κωνσταντοπούλου, (θόρυβος).

§74ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὡς πρὸς αὐτὴν τὴν πρότασιν ὑπάρχει ἄλλη παρεμπίπτουσα, ν’ ἀναβληθῇ αὐτὴ διὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὸν νόμον περὶ προσόντων. Λοιπὸν πρὸ πάντων, πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ περὶ ἀναβολῆς.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα σᾶς τὸ ἀναγινώσκω «Μόνον οἱ φέροντες τὰ ὡς ἀνωτέρω διπλώματα καὶ κατὰ τὰς ἀνωτέρω ἐξετάσεις τῆς διὰ τοῦ..... διατάγματος διορισθείσης ἐπιτροπῆς, δύνανται νὰ διορισθῶσι, κατὰ πρῶτον πρωτοδίκαι ἢ ἀντεισαγγελεῖς πρωτοδικῶν.» Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι, ὅτι ὑπάρχει ψήφισμα ὑπὸ σκέψιν περὶ τῶν προσόντων ἐν γένει ὅλων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων· ἐγένετο λοιπὸν πρότασις τοῦ ν’ ἀναβληθῇ τὸ ἄρθρον τοῦ Κ. Κωνσταντοπούλου εἰς τὴν ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συζητηθῇ ἐκεῖνο τὸ γενικὸν ζήτημα.

§76ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν πρῶτον περὶ τῆς ἀναβολῆς. Ὅσοι παραδέχονται ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προτεινομένου τούτου ἄρθρου εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, παρακαλῶ νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται ἅπαντες)· παρεδέχθη. Ἐρχόμεθα λοιπὸν εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον, καὶ ἔπειτα εἰς τὰς ἐξαιρέσεις. Λοιπὸν τὸ πρῶτον ἄρθρον ἔχει οὕτω «Μόνοι οἱ φέροντες διδάκτορος ἢ προλύτου δίπλωμα τῆς Νομικῆς Σχολῆς, καὶ ἐπὶ ἓν ἔτος τοὐλάχιστον μαθητεύσαντες παρά τινι δικηγόρῳ δύνανται νὰ ἐξετασθῶσιν ὑπὸ τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον συσταινομένης ἐπιτροπῆς, καὶ νὰ λάβωσι τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν».

§78ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Μαθητεύσαντες, ἀφοῦ λάβωσι τὸ δίπλωμα.

§79ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Αὐτὴ ἡ τροποποίησις εἶναι παντελῶς περιττὴ, διότι ἡ μαθήτευσις ἀπαιτεῖται διὰ νὰ προετοιμασθῶσι διὰ τὴν πρακτικὴν ἑτοιμότητα, ταύτην δὲ ἐξετάζει ἡ ἐπιτροπή.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι λοιπὸν παραδέχονται τὸ ἄρθρον, ὅπως ἀνεγνώσθη, παρακαλῶ νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται ἅπαντες)· παρεδέχθη. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὰς ἐξαιρέσεις. Αἱ ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν εἰς τὸ κείμενον, εἶναι αὗται. «Ἂν ᾖναι Πρόεδροι καὶ εἰσαγγελεῖς τῶν πρωτοδικῶν, καὶ οἱ τούτων ἀνώτεροι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι, οἵτινες ἀπομακρύνονται τῆς ὑπηρεσίας, δύνανται νὰ ζητήσωσι καὶ λάβωσι τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν, καὶ ἐξαιροῦνται τῶν ἐξετάσεων».

§81ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Τὸ ψήφισμα λέγει ἀπαλλάσσονται τῶν ἐξετάσεων, ἀλλὰ τὸ ἄρθρον πρῶτον, λέγει ὅτι ἔχουν ἀνάγκην διδακτορικοῦ διπλώματος. Τώρα οἱ τοιοῦτοι ἔχουν ἀνάγκην τούτου;

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις λέγει ἐξαιροῦνται τῆς ἐξετάσεως.

§83ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω «ἐξαιροῦνται τῆς ἀνωτέρω διατάξεως».

§84ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν «ἐξαιροῦνται τῆς ἀνωτέρω διατάξεως οἱ Πρόεδροι κτλ.» Ὅσοι παραδέχονται τοῦτο, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται ἅπαντες). Παρεδέχθη. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὰς λοιπὰς ἐξαιρέσεις· τὸ κείμενον λέγει «ἐξαιροῦνται οἱ πρωτοδίκαι καὶ ἀντεισαγγελεῖς τῶν πρωτοδικῶν, οἱ μὴ φέροντες διδακτορικὸν δίπλωμα, ἀλλ’ ἐπὶ πέντε ἔτη ὑπηρετήσαντες ὡς τοιοῦτοι, μετὰ προηγουμένην ὅμως ὑπὸ τῆς μνησθείσης ἐπιτροπῆς ἐξέτασιν.

§86ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ φέρω τροπολογίαν τὴν ἑξῆς καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν εἶμαι ἀποκεκλεισμένος τοῦ νὰ φέρω αὐτὴν τὴν τροπολογικὴν πρότασιν, καθὼς διατείνεται εἷς τῶν πληρεξουσίων, λέγων, ὅτι τώρα ἔρχεσαι νὰ τὴν κάμῃς. Πρῶτον ἐγὼ λέγω, ὅτι οἱ νόμοι παραδέχονται κατὰ γενικὴν ἀρχὴν, καὶ ἔπειτα συζητοῦνται κατ’ ἄρθρον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει δύω ἄρθρα, Κύριοι, τὸ πρῶτον εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ὑπόκηνται εἰς ἐξετάσεις, οἱ φέροντες διπλώματα, καὶ ὅτι οὗτοι μόνον δύνανται νὰ διορισθοῦν δικηγόροι· εἰς τὸ δεύτερον διαλαμβάνεται, ὅτι δύνανται νὰ διορισθῶσι δικηγόροι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑποστῶσι τὰς ἐξετάσεις, ἀλλ’ εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαλαμβάνονται. Ἐγὼ φρονῶ λοιπὸν, ἕως ἐδῶ τὸ ἄρθρον ἔχει καλῶς, ἀλλὰ πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ ἄλλα πρόσωπα. Τώρα πόσα εἶναι αὐτά; Κατ’ ἐμὲ δὲν πρέπει ν’ ἀποκλεισθῶσιν οἱ γραμματεῖς τῶν πρωτοδικῶν, (θόρυβος), κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἰδικήν μου, πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων, τῶν ἐφετείων, τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ οἱ Εἰρηνοδίκαι (θόρυβος). Ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην μου, ἂν καὶ εἰς πολλοὺς δὲν φαίνεται ὀρθὴ, καὶ δὲν ἤθελον τὴν κάμει, ἐὰν δὲν ἤμην πεπεισμένος, ὅτι εἶναι δικαία· λέγω ὅτι πρέπει νὰ διορισθῶσι δικηγόροι καὶ αὐτὰ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα σᾶς ὠνόμασα· δὲν ἐννοῶ ὅμως αὐτὴ ἡ πρότασις νὰ ἀνατρέχῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Οἱ γραμματεῖς πρωτοδικείων, οἱ εἰρηνοδίκαι, καὶ ὅσοι ἄλλοι τοιοῦτοι εἶναι διωρισμένοι ἄχρι τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ δώσωσι τὰς ἐξετάσεις των· εἰς τὸ μέλλον δὲ νὰ μὴ δύνανται. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, Κύριοι, ἔχουν δικαιώματα κεκτημένα, καθὼς καὶ ὅλοι οἱ ἄνθρωποι οἱ ἀνήκοντες εἰς ἕνα κλάδον ὑπηρεσίας ἔχουν δικαιώματα κεκτημένα. Τρέξατε εἰς τὴν νομοθεσίαν, εἰς τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, καὶ θέλετε ἰδεῖ ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι μέχρι τῆς σήμερον, ὅτε ἐξεδόθη αὐτὸς ὁ νόμος, εἶχον δικαίωμα νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις, καὶ νὰ διορισθῶσι δικηγόροι· πῶς θέλετε τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, οἵτινες εἶναι οἰκογενειάρχαι καὶ ἔχουν τόσα δικαιώματα κεκτημένα, νὰ τοὺς εἰπῆτε, ὅτι οἱ κόποι τους, αἱ ὑπηρεσίαι τους καταστρέφονται.

§87ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον Κ. πληρεξούσιον, ὅτι παρῆλθεν ἡ ἐποχὴ ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν οἰκογενειακὰ δικαιώματα ἐπῄῤῥεαζον τὴν δικαιοσύνην τῶν νόμων, καθ’ ἣν ἀνελάμβανον τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα τελωνοφύλακες, δικαστικοὶ κλητῆρες, ὑποθηκοφύλακες, φέροντες δεκάδας διπλωμάτων ἐπὶ τῆς ῥάχεώς των. Παρακαλῶ ἡ Συνέλευσις ν’ ἀποῤῥίψῃ ὅλας τὰς τοιαύτας προτάσεις, καὶ νὰ ἐπιψηφίσῃ τὴν ἐν γένει παραδοχὴν τοῦ ψηφίσματος.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πετρινοῦ· ὑποστηρίζεται;

§89ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἔρχονται μετέπειτα ἄλλαι τινὲς τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι προτείνονται ὡς προσθῆκαι· πρῶτον εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Σαράβα, ἡ ὁποία λέγει «Ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρακαλεῖται ν’ ἀνακαλέσῃ ὅλους τοὺς διορισμοὺς τῶν δικηγόρων, ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη τὸ ἀνωτέρω σχέδιον ψηφίσματος». Μετ’ ἔπειτα ἔρχεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Γλαράκη, Παππαμιχαλοπούλου καὶ Ζέρβα, ἡ ὁποία λέγει «οἱ ἤδη ἐξετασθέντες καὶ μὴ λαβόντες δίπλωμα δικηγόρου δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος ψηφίσματος.»

§91ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοῶ ὅτι ὁ ὑπουργὸς δύναται νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν εἰς αὐτοὺς, ἂν τοὺς θεωρήσῃ ἱκανούς.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντίθετος πρὸς τὴν τοῦ Κ. Σαράβα εἶναι ἡ τοῦ Κ. Ζέρβα, οἱ πρωτοδίκαι καὶ ἀντεισαγγελεῖς καὶ ἀπομακρυνθέντες τῆς ὑπηρεσίας δύνανται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ἀνωτέρω ἐξέτασιν ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ σήμερον, καίτοι μὴ συμπληρώσαντες τὸ χρονικὸν διάστημα τῶν πέντε ἐτῶν ἐν ὑπηρεσίᾳ.

§93ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν αὐτήν. Ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ἐξαιρέσεως αὐτῆς· δὲν ἀναφέρεται εἰς τὸ μέλλον· δὲν ἀρνεῖται εἰς τὴν πολιτείαν τὸ δικαίωμα νὰ θέσῃ τὰ προσόντα τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς ἱκανότητος, προλαμβάνουσα καὶ ἀτοπήματα· διὰ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον λαμβάνει σήμερον ἡ πολιτεία, ῥίπτει εἰς τὸν δρόμον ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπρόφθασαν νὰ συμπληρώσουν τὴν πενταετίαν· τί πρέπει νὰ γίνῃ; Δὲν πρέπει ἡ πολιτεία νὰ φανῇ τόσον σκληρά· πρέπει νὰ συμβιβάσῃ τὸ δικαίωμα τὸ ὑπέρτερον τῆς πολιτείας μὲ τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν εἶχε γεννήσει ἡ προηγουμένη κατάστασις. Δίδει διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς ἡ Συνέλευσις ἑνὸς μηνὸς προθεσμίαν, διὰ τοὺς διατελέσαντας πρωτοδίκας καὶ ἀντεισαγγελεῖς καὶ πεπαυμένους τῆς ὑπηρεσίας, ὥστε νὰ παρουσιασθῶσι νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις· παρελθόντος τοῦ μηνὸς νὰ μὴ δύναται κανεὶς νὰ παρουσιασθῇ· διὰ τοῦτο συνιστῶ τὴν παραδοχὴν τῆς προτάσεως αὐτῆς εἰς τὴν ἐπιείκειαν τῆς Συιελεύσεως.

§94ΚΑΛΟΣ. Τὸ τοιοῦτον δικαίωμα τὸ ὁποῖον θεωρεῖ ὁ προλαλήσας, ὅτι ἐκτήσαντο οἱ πρωτοδίκαι καὶ ἀντεισαγγελεῖς, δυνάμει τῶν ὑπαρχόντων νόμων, τὸ εἶχον ἀποκτήσει πρὸ τῆς καταργήσεως, ἀπὸ τοῦ ὑπουργείου Κ. Κολοκοτρώνη, τοῦ διατάγματος τῆς ἐξετάσεως καὶ οἱ τότε φοιτηταὶ καὶ ἄλλοι, καὶ ὅμως δὲν ἐζήτησαν τὴν ἐξάσκησιν αὐτοῦ, καὶ δὲν εἶχον δίκαιον, ἔπεται καὶ σήμερον, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ τοιαύτη ἐξαίρεσις καὶ δὲν στηρίζεται εἰς προκεκτημένον δικαίωμα.

§95ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Κύριοι, διὰ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Ζέρβα καὶ τοῦ Κυρίου Παπαμιχαλοπούλου δὲν ζητεῖται παρὰ νὰ ἀνατραπῇ ὁ πρὸ ὀλίγου ψηφισθεὶς Νόμος. Ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις, καὶ ὅλαι αἱ μετ’ αὐτὴν Κυβερνήσεις, ἐξαιρουμένης τῆς παρούσης, διώρισαν πρωτοδίκας καὶ ἀντεισαγγελεῖς ὑποθηκοφύλακας καὶ δικαστικοὺς κλητῆρας. Ὅλους αὐτοὺς λοιπὸν θὰ τοὺς εἰσάγωμεν εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον. Ἡ δὲ πρότασις τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου λέγει, ὅτι ὅλοι οἱ ἐξετασθέντες καὶ μὴ λαβόντες δίπλωμα, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξασκήσουν τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου· καὶ ἐὰν ἐπιτρέψητε εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ δώσῃ ἄδειαν εἰς αὐτοὺς, πρὸς τί νὰ ψηφισθῇ αὐτὸς ὁ νόμος; Νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ πρότασις διόλου δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§96ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ Κύριοι, διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς δὲν ἐννοῶ νὰ καταστρέψω τὸ ψήφισμα. Φρονῶ, ὅτι κανένας νόμος δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὀπισθενεργὸν δύναμιν, χωρὶς νὰ ὀνομασθῇ οὐ μόνον αὐστηρὸς ἀλλὰ καὶ ἄδικος. Ἔκαμα τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ λέγω ὅτι ἐξαιροῦνται τῶν διατάξεων τοῦ ψηφίσματος, οἱ ἤδη ἐξετασθέντες, καὶ μὴ λαβόντες εἰσέτι τὸ δικαίωμα τοῦ δικηγορεῖν, ἐὰν ὁ ὑπουργὸς εὕρῃ εἰς αὐτοὺς τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ τις διὰ νὰ λάβῃ δίπλωμα δικηγόρου, ὅτε δύναται νὰ τοῖς δώσῃ τὴν ἄδειαν, ἂν δὲ δὲν ἔχῃ τὰ προσόντα ἅτινα ἄχρι τοῦδε ἀπῃτοῦντο δὲν δύναται νὰ μετέλθῃ τὸν δικηγόρον. Ἑπομένως συνιστῶ καὶ εἰς τὴν ἐπιείκειαν τῆς Συνελεύσεως, τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως ταύτης, προκειμένου περὶ 5 ἢ 6 προσώπων μόνον.

§97ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ἀποκρούω καὶ τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου, καὶ τὴν τοῦ Κ. Ζέρβα, τὴν ὁποίαν μὲ ἀπορίαν μου εἶδον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος φίλος μου, Κ. Μίλησης, ὑποστηρίζει. Ἀνεχώρησαν οἱ Κύριοι ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι προσβάλλονται κεκτημένα δικαιώματα. Λυποῦμαι διὰ τὴν χρῆσιν, ἢ μᾶλλον διὰ τὴν κατάχρησιν, ἡ ὁποία γίνεται τῆς ἐκφράσεως ταύτης. Κεκτημένα δικαιώματα δὲν ὑπάρχουν, εἰμὴ ἐκεῖ ὅπου τὸ δικαίωμα κατηρτίσθη καὶ ἐτελειώθη· ὅταν τὸ δικαίωμα ᾖναι ἐν τῷ φύεσθαι, ἐν τῷ γεννᾶσθαι, ὅταν εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν προσδοκίας, δύνανται νὰ ἐπέλθωσιν οὐχὶ μία, ἀλλὰ πολλαὶ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι νὰ ὑποδείξωσι νέους ὅρους καὶ νέους περιορισμούς. Ὅταν δὲ αἱ διατάξεις αὗται ἀποῤῥέωσιν ἀπὸ τὴν μέριμναν, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ λάβῃ ἡ πολιτεία, προκειμένου λόγου περὶ ἐνασκήσεως ἑνὸς τῶν ἐλευθερίων ἐκείνων ἐπαγγελμάτων, μετὰ τῶν ὁποίων συνδέεται ἡ ὑπεράσπισις τῆς περιουσίας, τῆς ζωῆς, καὶ τῆς τιμῆς τῶν πολιτῶν, ὁ λόγος δὲν εἶναι περὶ παρονυχίδος· ἐκεῖ ἀπαιτοῦνται ἐγγυήσεις περισσότεραι, ὡς εἰς τὸ ἰατρικὸν ἐπάγγελμα, καὶ ἀκόμη περισσότεραι εἰς τὸ Νομικὸν, διότι πρόκειται περὶ ἐπιστήμης τοῦ ἠθικοῦ κόσμου. Εἰς αὐτὸ τὸ ἐπάγγελμα αἱ ἐγγυήσεις πρέπει νὰ ᾖναι πολὺ σπουδαῖαι. Ὁ Κύριος Μίλησης νομίζει ὅτι, ὅσοι ἀπελύθησαν τῆς ὑπηρεσίας, δύνανται ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς νὰ παρουσιασθῶσι διὰ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξετάσεις. Ἐὰν, Κύριοι, ὑπῆρχε κατάστασις πραγμάτων ὁπωσοῦν ἀνετὴ, καὶ τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ ψηφίσματος ἤθελεν ὁ Κύριος Ὑπουργὸς νὰ διορθώσῃ ἔτι μᾶλλον, ἐὰν παρὰ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα διωρίζοντο πρότερον δικηγόροι, ἀπῃτοῦντο ἐγγυήσεις σπουδαῖαι, καὶ αἱ ἐγγυήσεις ἐπρόκειτο ν’ αὐξήσωσιν, ἤθελον ἐννοήσει τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Μίληση, ἥτις ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ ὡς μετάβασις ἀπὸ ἐλάσσονος εἰς κρείσσονα κατάστασιν. Ὅταν ὅμως ἦτον, οὐχὶ μόνον νομοθετικῶς ἡμαρτημένη ἡ προλαβοῦσα κατάστασις, ἀλλ’ ὑπῆρχε καὶ μεγάλη κατάχρησις, καὶ ὡς σᾶς εἶπεν ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅταν εἰσεπήδησαν ὑποθηκοφύλακες, Συμβολαιογράφοι εἰς τὸ δικηγορικὸν στάδιον, ἄνθρωποι ὄχι μόνον γυμνοὶ ἐπιστημονικῶν προσόντων, ἀλλὰ γυμνοὶ καὶ ὅλων τῶν ἠθικῶν ἐγγυήσεων, τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο, δὲν βλέπω διὰ τί νὰ παρατείνωμεν τὰ κακῶς ἔχοντα. Προτείνω τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Ζέρβα.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, πληρεξούσιοι, ἀκούσατε τὴν πρότασιν· «οἱ χρηματίσαντες πρωτοδίκαι καὶ ἀντεισαγγελεῖς καὶ μεμακρυσμένοι ἤδη τῆς ὑπηρεσίας δύνανται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς ἀνωτέρω ἐξετάσεις ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ σήμερον καίτοι μὴ συμπληρώσαντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τὴν πενταετίαν». Λοιπὸν Κύριοι, ὅσοι παραδέχονται τὴν τροποποίησιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (οὐδεὶς ἐγείρεται)· ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη. Ἕπεται ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Γλαράκη, σχετικὴ πρὸς τοὺς ὑποδεεστέρους ὑπαλλήλους. «Οἱ διατελοῦντες εἰς δικαστικὴν ὑπηρεσίαν ὑποδεέστεροι τῶν πρωτοδικῶν καὶ ἀντισαγγελέων καὶ μὴ ἔχοντες τα προσόντα τοῦ δικηγόρου ἐξαιρετικῶς δύνανται μετὰ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ των νὰ θεωρηθῶσιν ὡς τελειόφοιτοι καὶ νὰ δύνωνται νὰ δίδωσιν ἐξετάσεις ἐνώπιον τοῦ Πανεπιστημίου.

§99ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Καὶ διὰ τί τοῦτο, ἐν ᾧ εἰς 4 ἔτη λαμβάνουσι δίπλωμα.

§100ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ ζητῶ νὰ καταργήσω τὴν διατύπωσιν τῆς τετραετοῦς φοιτήσεως, καὶ νὰ θεωρῶνται ὡς τελειόφοιτοι, ἀφοῦ ἐπὶ δεκαετίαν ὑπηρετήσωσιν οἱ ἀνωτέρω ἐν τῇ προτάσει μου προβαλλόμενοι, οὐχὶ ὅμως τοῦτο νὰ γίνεται καὶ εἰς τὸ μέλλον, καὶ νὰ ᾖναι δεκτοὶ εἰς ἐξετάσεις διδάκτορος. Εἶμαι, Κύριοι, εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι μέχρι τοῦδε, δὲν ὑπάρχουσιν ἐνιαύσιοι ἐξετάσεις καὶ ἡ εἰς τὸ πανεπιστήμιον, σᾶς διαβεβαιῶ πληρέστατα, ὅτι ἡ φοίτησις ὀλίγην σπουδαιότητα ἔχει, τὴν δὲ κυριωτέραν σπουδαιότητα ἔχουν αἱ ἐξετάσεις, διότι δὲν εἶναι ὡρισμένα τὰ ἐτήσια μαθήματα, καὶ ἑπομένως πολλάκις τις δὲν εὑρίσκει νὰ ἀκούσῃ τὰ δέοντα μαθήματα. Ὅθεν τὸ κυριώτερον μέρος ἀποτελοῦσιν αἱ ἐξετάσεις. Ἑπομένως εἰς ἐκείνους τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι κατατρίβουσιν εἰς τὸ δικαστικὸν στάδιον μὲ τὴν ἐλπίδα ν’ ἀποκτήσωσι τὸ προσὸν τοῦ δικηγόρου εἰς ἐκείνους ἐπειδὴ ἀπεφασίσθη νὰ κλείσωμεν τὴν θύραν τις τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐπιτροπῆς, νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς αὐτοὺς νὰ εἶναι δεκτοὶ εἰς τὸ πανεπιστήμιον ὅπως ἐξετασθῶσιν οἱ τελειόφοιτοι.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἀπὸ κανένα;

§102ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα πρότασις εἶναι ἡ τοῦ Κυρίου Σαριπόλου «οἱ κατὰ πρῶτον διοριζόμενοι δικηγόροι διορίζονται παρὰ μόνον τοῖς πρωτοδίκαις, παρὰ δὲ τοῖς ἐφέταις δὲν δύναται νὰ διορισθῶσιν εἰμὴ μετὰ δύο ἔτη ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ των παρὰ πρωτοδίκαις, παρὰ δὲ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ μετὰ τρία ἔτη ἀπὸ τοῦ παρ’ ἐφέτας διορισμοῦ των». Συνήθως οἱ ὑπουργοὶ αὐτὰ κάμνουν ἀλλ’ ἐνταῦθα ὁρίζεται χρόνος.

§104ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Νομίζω, ὅτι ὅσοι εἶναι δεκτοὶ διὰ τὸ πρωτοδικεῖον εἶναι καὶ διὰ τὸ ἐφετεῖον.

§105ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Θαυμάζω, ὅτι εἶπεν ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος ὅτι ὁ ἱκανὸς παρὰ πρωτοδίκαις εἶναι ἱκανὸς καὶ παρ’ ἐφέτας. Ἐν τῷ πρωτοδικείῳ ἂν παρὰ δικηγόρου μὴ καλῶς ἠσκημένου συμβῇ τι λάθος, τοῦτο δύναται νὰ διορθωθῇ ἐν τῷ ἐφετείῳ. Ὁ δ’ Ἄρειος Πάγος δὲν εἶναι εἰμὴ δικαστήριον ἀνώτατον τοῦ νόμου καὶ οὐχὶ τῆς οὐσίας. Κατὰ συνέπειαν ὁ πρὸς τὸν Ἄρειον Πάγον παρουσιαζόμενος δικηγόρος πρέπει νὰ ᾖναι τὰ μάλιστα συγκεκροτημένος. Εἰς τὸ ἀκυρωτικὸν τῆς Γαλλίας ὑπάρχουσιν ἰδιαίτεροι δικηγόροι οἵτινες δὲν παρίστανταί ποτε εἰς τὰς ἐνώπιον τοῦ πρωτοδικείου καὶ ἐφετείου δίκας. Οἱ τοιοῦτοι παρὰ τῷ ἀκυρωτικῷ δικηγόροι στρατολογοῦνται συνήθως ἐκ τῆς χορείας τῶν ἀρχαιοτέρων καὶ ἱκανωτέρων παρὰ τοῖς δικαστηρίοις τῶν ἐφετῶν δικηγόρων. Παρετήρησεν ὁ Κύριος Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως, ὅτι αὐτὸ κάμνουσι συνήθως οἱ ὑπουργοὶ, ἀλλ’ ἐκ πείρας γνωρίζω ὅτι συμβαίνουν καὶ ἐξαιρέσεις κατὰ τὰς σχέσεις καὶ συστάσεις ἃς ἔχει ὁ ἐξετασθείς. Ἐνθυμοῦμαι ἐγὼ ὅτι ὅταν ἦλθον ἐνταῦθα ἐκ τῆς Εὐρώπης, καίτοι ἔφερον διδακτορικὸν δίπλωμα τῶν Παρισίων, διωρίσθην ὅμως παρὰ μόνοις τοῖς πρωτοδίκαις δικηγόρος, καίτοι ἄριστα τυχὼν ἐν ταῖς ἐξετάσεσί μου βαθμοῦ, μετὰ μεγίστης μου δ’ ἐκπλήξεως εἶδον ἕτερόν τινα τῶν συνεξετασθέντων μοι, καίτοι ἄνευ διπλώματος ἢ ἐνδεικτικοῦ τινος τακτικῶν σπουδῶν, ὅτι διωρίσθη ἀμέσως καὶ παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ. Διὰ τοῦτο ἐμμένω εἰς τὴν πρότασίν μου, τὴν ὁποίαν θεωρῶ πολὺ σπουδαίαν.

§106ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ἡ ἐξήγησις τοῦ Κ. Σαριπόλου νὰ δύνανται οἱ ὑπουργοὶ ματὰ παρέλευσιν ὡρισμένου τινὸς χρόνου νὰ διορίζωσι δικηγόρους καὶ ἀπὸ κατώτερόν τι δικαστήριον ἀμέσως εἰς ἀνώτερον, τοῦτο εἶναι, κατ’ ἐμὲ, ἐπιβλαβές. Ἀφ’ ἑτέρου ὅμως, Κύριοι, τοὺς μετερχομένους τὸν δικηγόρον πρέπει νὰ ἐξετάζωμεν ὑπὸ δύο ἐπόψεις, πρώτη εἶναι ἡ ἔποψις ἡ ἀτομικὴ, ὑπὸ τὴν ὁποίαν δικαιοῦται πᾶς ἄνθρωπος, φέρων πανεπιστημιακὸν δίπλωμα, νὰ ἐξασκήσῃ ἐλευθέρως τὸ ἐπάγγελμά του. Ἀλλὰ τὰ πρωτοδικεῖα εἶναι τὰ συνήθη δικαστήρια, παρὰ τοῖς ὁποίοις πᾶς τις δικαιοῦται νὰ μετέλθῃ τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο. Καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ Ἐφετεῖον καὶ τὸν Ἄρειον Πάγον, παύει ἡ ἀτομικὴ πρόσοψις καὶ ἄρχεται τῆς κοινωνίας τὸ καθῆκον, ὅπερ συνίσταται εἰς τὸ νὰ κανονίσῃ οὕτω τὰ τῶν δικηγόρων παρὰ τοῖς ἀνωτέροις δικαστηρίοις, ὥστε νὰ ἀσφαλίζηται ἡ ἐμβρίθεια καὶ σπουδαιότης, μεθ’ ἧς συνέχεται ἡ παρὰ τοῖς δικαστηρίοις ἐκείνοις διαδικασία καὶ ἡ ἀξιοπρεπὴς τοῦ δικαστικοῦ συλλόγου ὕπαρξις. Εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου τὰ πάντα μετὰ περισσοτέρας σπουδαιότητος ἐξετάζονται, ὁ δικηγόρος ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἀπὸ τὰ κατώτερα ἀπέρχεται καὶ ἀνέρχεται εἰς τὰ ἀνώτερα δικαστήρια, διότι δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὅστις λάβῃ δίπλωμα εἶναι καὶ πεπαιδευμένος. Διὰ νὰ κατασταθῇ τις ἀληθῶς λόγιος, πρέπει νὰ κατατρίψῃ ὅλον του τὸν βίον. Ἐνταῦθα οἱ πολλοὶ τῶν ἐξελθόντων ἀπὸ τὸ πανεπιστήμιον ἔχουν μόνον τὰ τετράδια τῶν καθηγητῶν των καὶ ἐξ ὧν ὁδηγοῦνται, διότι οἱ πολλοὶ ἀγνοοῦν τὰς νεωτέρας εὐρωπαϊκὰς γλώσσας καὶ δυστυχῶς τὰ ἐπιστημονικὰ βιβλία εἰς τὴν γλῶσσαν ἡμῶν εἶναι ὀλίγα. Ἀναγκαῖον λοιπὸν θεωρῶ νὰ μὴ προβιβάζωνται καὶ παρὰ τοῖς ἀνωτέροις δικαστηρίοις οἱ δικηγόροι, εἰμὴ βραδέως, ἤτοι ἀφοῦ δείξωσιν ἐνώπιον τῶν πρωτοδικείων διὰ μακρᾶς τινος ἀνακρίσεως τοῦ ἔργου των καὶ πεῖραν καὶ ἐπιστημονικὴν ἐμβρίθειαν· πᾶσα βεβιασμένη ἐξίσωσις πάντων τῶν δικηγόρων ἀντιβαίνει εἰς τὴν φυσικοὺς καὶ ἠθικοὺς νόμους τῆς φύσεως.

§107ΣΑΡΑΒΑΣ. Συμμερίζομαι τὰς παρατηρήσεις τοῦ Κυρίου Διομήδους καὶ νομίζω, ὅτι, χωρὶς νὰ διασαφηνίσω τὸ ἄρθρον ἐν ἑαυτῷ ἐμπεριέχει τὴν ἰδέαν ταύτην, διότι ὅταν ὁρίζηται τὸ προσὸν ἑνὸς ὑπαλλήλου, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι πᾶς τις, ὅστις ἔχει τὸ προσὸν δύναται νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν ὑπουργὸν νὰ τὸν διορίσῃ, ὁ ὑπουργὸς πρέπει ὡσαύτως νὰ ἐκλέξῃ τὸν τίμιον, τὸν ἱκανὸν, τὸν παρέχοντα περισσοτέρας ἐγγυήσεις, καὶ κατ’ οὐσίαν δὲν εἶναι δικαιολογημένη ἡ πρότασις. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι, προκειμένου περὶ μιᾶς ὑπηρεσίας, ἥτις δὲν εἶναι δημοσία, ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος συναγωνισμὸς, καθὼς εἰς ὅλα τὰ ἔργα· ἀλλ’ ἀπέναντι τούτου παρουσιάζεται ἓν μεγαλεῖτερον συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ πολιτεία, τὸ νὰ ἐπιβλέπῃ πάντοτε ἐπὶ τῶν ἔργων ἐκείνων, τῶν ἰδιωτικῶν θεωρουμένων, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἔχουν πολλὴν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τὴν κοινωνίαν, ὅπως πράττει εἰς τοὺς ἰατρούς· λοιπὸν συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ Κ. Διομήδης. Προσθέτω ὅμως μίαν παρατήρησιν, ἥτις μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀναγκαία διὰ νὰ συμπληρωθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Σαριπόλου, καθ’ ἣν δὲν δύναταί τις, διοριζόμενος ἅπαξ δικηγόρος, νὰ διορισθῇ παρὰ πρωτοδίκαις, καὶ παρ’ ἐφέταις καὶ παρ’ Ἀρείῳ Πάγῳ. Νομίζω ὅτι ἐξαίρεσις αὐτῶν τῶν περιορισμῶν πρέπει νὰ γείνῃ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους καὶ κατὰ τὸ προκείμενον ἄρθρον· ....

§108ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας τὰς ἔκαμα καὶ ἐγὼ εἰς τὸν Κ. Πρόεδρον.

§109ΣΑΡΑΒΑΣ. Τότε, πολὺ καλά.

§110ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Κύριοι, ἀντίκειμαι εἰς τὴν πρότασιν, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἠγόρευσαν οἱ ἔντιμοι προλαλήσαντες· εἶναι δίκαιον νὰ περιστοιχίσωμεν τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, καὶ μάλιστα τὸν δικαστικὸν κλάδον, μὲ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἡ σπουδαιότης αὐτῶν ἐπιδέχεται, ἀλλὰ νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα, ὡς ἐπάγγελμα ἐλευθέριον, δὲν πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τόσους περισπασμοὺς εἰς ὅσους δυνάμεθα νὰ ὑποβάλωμεν ἄλλα ἐπαγγέλματα. Τὸ ἐπάγγελμα αὐτὸ λαμβάνει τὴν ἀφετηρίαν του ἀπὸ τὴν ἐπιστήμην, ἀλλὰ τὴν τροφήν του ἀπὸ τὴν πίστιν τῶν πολιτῶν, τὴν ὁποίαν γεννᾷ ἡ ἱκανότης· πρέπει ν’ ἀφήσητε εἰς τὴν ἱκανότητα τὸ στάδιον ἐλεύθερον διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἑλκύσῃ εἰς ἑαυτὴν τὴν πίστιν καὶ τὴν ὑπόληψιν τοῦ πολίτου. Νομίζω ὅτι ἐπὶ τῶν τοιούτων ἀντικειμένων οἱ περιορισμοὶ βλάπτουσι μᾶλλον ἢ ὠφελοῦσι· βλάπτουσι δὲ Κύριοι, διότι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα διεκρίθησαν πολλάκις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν περιερχόμενα εἰς μίαν σύγκρουσιν καθηκόντων, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναγκάζονται νὰ λάβωσι τὴν αἵρεσιν ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ φρονήματος, ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας αὑτοῦ, καὶ νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν δημόσιον ὑπηρεσίαν, δὲν θέλουσιν εἶσθαι πρόθυμοι εἰς τὴν αἵρεσιν ταύτην, ἐὰν πρόκηται τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς αἱρέσεως νὰ τὸ ἀπαντήσωσι περιχαρακωμένον μὲ τόσα προσκόμματα, τὰ ὁποῖα οἱ Κύριοι προλαλήσαντες εἶπαν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἄνδρες ἐπιστήμης καὶ ἠθικῆς ἠρνήθησαν τὰς ὑπηρεσίας των, εὑρισκόμενοι εἰς εἰσαγγελικὰς θέσεις εἰς τὰς παρελθούσας Κυβερνήσεις, διότι εἶχον ἐνώπιόν των ἐλεύθερον τὸ στάδιον τοῦ δικηγορικοῦ ἐπαγγέλματος. Ἐὰν ὅμως οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ἐπρόκειτο, εἰσερχόμενοι εἰς τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα, νὰ γίνωσι κατὰ πρῶτον δικηγόροι παρὰ πρωτοδίκαις.

§111ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Δὲν εἶναι οὕτω.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§113ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Νὰ περιμένωσιν ἐπὶ ἔτη, διὰ νὰ καταχθῶσιν ἔπειτα εἰς τὴν τάξιν τῶν παρ’ ἐφέταις δικηγόρων.

§114ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Σκιαμαχεῖ Κ. Πρόεδρε, ὁ Κ. Κόκκινος.

§115ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασίς σας τί λέγει, Κ. Σαρίπολε «Οἱ κατὰ πρῶτον διοριζόμενοι δικηγόροι διορίζονται παρὰ μόνοις τοῖς Πρωτοδίκαις, παρὰ δὲ τοῖς Ἐφέταις δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσιν εἰμὴ μετὰ διετίαν τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ των παρὰ Πρωτοδίκαις, παρὰ δὲ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ μετὰ τριετίαν τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦ παρ’ Ἐφέταις διορισμοῦ των», νὰ περιμένωσιν ἄλλα τρία ἔτη διὰ νὰ προχωρήσωσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν παρ’ ἐφέταις δικηγόρων, καὶ ἀπ’ αὐτὴν εἰς τὴν τάξιν τῶν παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ δικηγόρων· ἀληθῶς μία πολὺ δυσχερὴς δοκιμασία ἑτοιμάζεται εἰς τοὺς τοιούτους.

§116ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Δὲν εἶναι οὕτω.

§117ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ὁ Κ. Κοντόσταυλος, ὅστις ἐτίμησε τὴν εἰσαγγελικὴν ἕδραν, δὲν εἶχέ ποτε ὑπάρξει δικηγόρος· ἂν αὐτὸς ἐγίνετο δικηγόρος, ἔχει δίπλωμα καὶ ἐπιστημονικὴν ἐκπαίδευσιν τοιαύτην, οἵαν καὶ ἡμεῖς ἴσως καὶ ἀνωτέραν, ἐὰν αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος κατήρχετο ἀπὸ τῆς εἰσαγγελικῆς ἕδρας, τὴν ὁποίαν ἐτίμησε, διὰ νὰ ζητήσῃ τὸν διορισμόν του ὡς δικηγόρος, ἠθέλατε τὸν ὑποβάλει εἰς τοιούτους περιορισμούς; Βεβαίως κατὰ τὸ γράμμα τῆς προτάσεώς σας. Ἐγὼ ὅμως φρονῶ, ὅτι βλάπτουσι τοιοῦτοι περιορισμοὶ περικόπτοντες τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνεργείας τοῦ ἀτόμου, καὶ ὅταν εὑρεθῇ εἰς δικαστικὰς θέσεις, καθὼς καὶ εἰς δικηγορικάς. Δὲν πρέπει, Κύριοι, διὰ περιορισμῶν νὰ ζητῶμεν τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν πολιτῶν· πρέπει νὰ δεικνυώμεθα ἄξιοι αὐτῆς διὰ τῆς ἱκανότητός μας, καὶ ἤδη μόνον διὰ τῆς ἐλευθερίας δύναται νὰ ἐκτιμηθῇ. Πάντα ἄλλον περιορισμὸν ἀποκρούω ὡς ἀνάξιον τῆς ἐπιστήμης καὶ τοῦ πνεύματος τῆς Συνελεύσεως.

§118ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν, Κύριε Πρόεδρε, ἐφωτίσθημεν.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι λοιπὸν ἐφωτίσθησαν νὰ σηκωθῶσιν. (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Ἡ πρώτη πρότασις εἶναι τοῦ Κ. Σαριπόλου.

§120ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἐκτὸς τῆς ἐξαιρέσεως, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν περὶ τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ εἰσαγγελέως, ἂν γίνῃ παραδεκτὴ ἡ πρότασίς μου ὡς δεύτερον ἄρθρον, ἡ ἐξαίρεσις πρέπει νὰ ὑπάγῃ μετ’ αὐτὸ εἰς τὸ τέλος τοῦ ψηφίσματος.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν αὐτὴν, νὰ σηκωθοῦν (ἀνίστανται 2 μόνον.) ἀπεῤῥίφθη. Ὑπάρχει μία ἄλλη πρότασις τοῦ Κυρίου Κολιάτσου.

§122ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὴ ἀπεῤῥίφθη.

§123ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Διότι εἰμπορεῖ νὰ ᾖναι καὶ ἀγράμματοι.

§124ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἤκουσα προφερομένην τὴν λέξιν ἀγράμματοι ἐναντίον τῆς προτάσεώς μου, ἀλλ’ ἡ λέξη αὐτὴ δὲν ἔπρεπε νὰ προφερθῇ ἀπὸ ἄνθρωπον, ὅστις δὲν ἤκουσε καλὰ τὴν πρότασίν μου.

§125ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὴν ἤκουσα πολὺ καλά.

§126ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Λέγει ἡ πρότασίς μου, «ὁ φέρων δίπλωμα διδακτορικὸν ἢ προλύτου».

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις;

§128ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Σαράβα «Ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης παραγγέλλεται νὰ ἀνακαλέσῃ ὅλους τοὺς διορισμοὺς δικηγόρων, ἀφ’ ἧς τὸ παρὸν ψήφισμα εἰσήχθη εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν οἱ διορισθέντες δὲν φέρουν τὰ ὑπ’ αὐτοῦ ἀπαιτούμενα προσόντα». Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται αὐτὴν τὴν πρότασιν νὰ σηκωθοῦν (ἀνίστανται ὀλίγοι τινές)· ἀπεῤῥίφθη. Τώρα ἔρχεται ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Παπαμιχαλοπούλου «Οἱ ἤδη ἐξετασθέντες καὶ μὴ λαβόντες εἰσέτι δίπλωμα δικηγόρου δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος ψηφίσματος. Ὑποστηρίζεται αὐτὴ ἡ πρότασις;

§130ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§131ΔΑΓΡΕΣ. Τὴν ὑποστηρίζω ἐγὼ, Κύριε Πρόεδρε.

§132ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν, παρακαλῶ νὰ σηκωθοῦν (ἀνίστανται 3)· ἀπεῤῥίφθη καὶ αὐτή. Τώρα, Κύριοι, ὑποβάλλω τὸ ψήφισμα.

§134ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Τὴν ἰδικήν μου πρότασιν, Κύριε Πρόεδρε, δὲν τὴν ἐθέσατε εἰς ψηφοφορίαν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑποβάλλω πρότασιν ἰδίαν, ἀλλ’ εἰς τὴν σκέψιν ἑνὸς, ἂν τὴν εὕρῃ λογικήν. Τὸ εἶδος αὐτῶν τῶν ψηφισμάτων εἶναι εὐμετάβλητον, π. χ. εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι ὡρισμένος ἀριθμὸς δικηγόρων· ἡ πεῖρα θὰ ἀποδείξῃ τοῦτο.

§136ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, εἶναι μεταβλητόν.

§137ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ ψήφισμα εἶναι νομοθετικὸν καὶ ὄχι συντακτικὸν, ἑπομένως βέβαια εἶναι μεταβλητόν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σημειωθῇ λοιπὸν, διὸ θὰ παρακαλέσω τινὰς τῶν Κυρίων νομικῶν νὰ τὸ συναρμολογήσουν καὶ εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν νὰ ἀναγνωσθῇ, δηλ. νὰ μὴ μεταβληθοῦν λέξεις, ἀλλὰ μόνον νὰ συναρμολογηθῇ. Ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ γίνῃ αὔριον συνεδρίασις.;

§139ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, διότι εἶναι τοῦ Σταυροῦ.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν Δευτέραν· διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 4 καὶ 10 Μ. Μ.)

Ὁ Πρόεδρος

Α. ΜΩΡΑΪΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Δ. Θεοχάρης. Εὐγγ. Ἀντύπας,