1863.05.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ϞΕʹ.

τῆς 6 Μαΐου 1863.

(Δευτέρα).

Ὥρα 12 τῆς μεσημβρίας.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου καὶ εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προλαβούσης συνεδριάσεως.

§1ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι μία ἀναφορὰ τὴν ὁποίαν ἔδωκα εἰς τὸ Προεδρεῖον εὐχαριστήριος ἐκ μέρους τῶν κατοίκων τοῦ Γαλαζίου, ἔπρεπε νὰ ἀναγνωσθῇ.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλας τὰς ἀναφορὰς τὰς ἔχω δι’ αὔριον.

§3ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Κύριοι εἶμαι εἷς ἐκ τῶν εἰσηγητῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν Νόμων, ἡ Ἐπιτροπή σας συνέταξε τὸν νόμον τοῦτον καὶ τὸν εἰσήγαγε ὑπὸ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Σώματος. Εἴς τινα ἄρθρα ἤμην μειονοψηφῶν, διὰ τοῦτο συνέταξα τὴν γνώμην μου τῆς μειονοψηφίας, ἥτις φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§5ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἂν θέλετε νὰ ἀναγνωσθῇ.

§6ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, εἶναι περιττὸν νὰ τυπωθῇ.

§7ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς εἶναι γνωστὸν, Κύριοι, τὸν παρελθόντα χειμῶνα πολλοὶ Λάκωνες ἔνοπλοι εἰσέβαλον εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι Πληρεξούσιος, καὶ διέπραξαν πολλὰς λεηλασίας εἰς διάφορα χωρία τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης, ἐξετέλεσαν δὲ καὶ διάφορα ἄλλα ἀτοπήματα· δυστυχῶς ἔχομεν πληροφορίας καὶ ἐγὼ καὶ οἱ συνάδελφοί μου, ὅτι καὶ τώρα πολλοὶ τοιοῦτοι Λάκωνες ἑτοιμάζονται νὰ εἰσβάλωσιν εἰς τὴν Ἐπαρχίαν ταύτην διὰ νὰ ἁρπάσωσιν ὄχι μόνον τοὺς δημοσίους φόρους, ἀλλὰ καὶ ἐν γένει τὰ προϊόντα τῶν κατοίκων, καὶ νὰ πράξωσιν ὅ,τι ἄλλο εἰς τοιαύτας περιστάσεις οἱ κακῆς ἀνατροφῆς καὶ κακῆς διαγωγῆς ἄνθρωποι πράττουσι. Διὰ τοῦτο ἔκρινα καλὸν νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ νὰ προληφθῇ τὸ κακὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ δυσαρέστους συνεπείας ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Μονεμβασίας, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα μέρη γειτνιάζοντα. Ὡς μέτρα δὲ κατάλληλα προτείνω τὰ ἑξῆς· Αʹ) Νὰ σταθμεύσῃ διαρκῶς εἰς Γύθειον πολεμικὸν ἀτμόπλοιον, ἵνα ἐμποδίζῃ τὴν διὰ θαλάσσης μετάβασιν τῶν Λακώνων εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς. Βʹ) Νὰ συστηθοῦν στρατιωτικοὶ σταθμοὶ εἰς Κακοσκάλι, εἰς Τρίνισσα καὶ Σκάλα τοῦ δήμου Τρινάσσου, διὰ νὰ ἐμποδίζωσι τὴν διὰ ξηρᾶς μετάβασιν. Γʹ) Νὰ σταθμεύῃ εἰς τοὺς ὁμόρους δήμους Τρινάσσου τῆς Λακεδαίμονος καὶ Ἕλους τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς εἰς οὐλαμὸς ἱππικοῦ πρὸς καταδίωξιν τῶν Λακώνων ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν εἰσβάλλουσιν εἰς τοὺς δήμους τούτους. Δʹ) Νὰ ἐνισχυθῇ ἡ ἐν Γυθείῳ στρατιωτικὴ δύναμις. Εʹ) Νὰ ἐνισχυθῇ ἡ ἐν Ἐπιδαύρῳ Λιμηρᾷ στρατιωτικὴ δύναμις καὶ νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῆς ἱκανὸς καὶ δραστήριος ἀξιωματικός. Ϛʹ) Νὰ συστηθῇ ἡ ἐθνοφυλακὴ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον νὰ ἀποσταλῶσι τοὐλάχιστον 1000 ὅπλα, ἵνα εὑρεθῶσιν οἱ κάτοικοι εἰς θέσιν νὰ ἀντιταχθῶσιν ἐν πάσῃ περιπτώσει κατὰ τῆς εἰσβολῆς τῶν Λακώνων. Τὰ μέτρα αὐτὰ θεωρῶ ὡς δυνάμενα νὰ προλάβωσι τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ἐπαπειλεῖ τὸν τόπον ἐκεῖνον καὶ ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν θερμῶς νὰ συστήσῃ τὰ μέτρα ταῦτα πρὸς ἐκτέλεσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§8ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νὰ φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς ἀσφαλείας τοῦ τόπου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τεθῶσιν λοιπὸν εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ Ὑπουργείου;

§10ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ κάμω τὴν πρότασιν αὐτὴν ἀπὸ σημερινὰς ἐπιστολὰς τοῦ Ἐπάρχου καὶ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης, οἱ ὁποῖοι μὲ πληροφοροῦν, ὅτι Λάκωνες ἤρχισαν νὰ εἰσβάλλουν εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς πρὸς τὸν σκοπὸν λεηλασίας. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ συστήσω ὡς κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν πρόληψιν τῆς εἰσβολῆς ταύτης τ’ ἀνωτέρω προταθέντα, καὶ μένει εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ταῦτα ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι τὸ σπουδαῖον τῆς περιστάσεως ἀπαιτεῖ.

§11ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§12ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τὰ προταθέντα μέτρα εἶναι ἀνάγκη νὰ διαταχθῇ καὶ ἡ σύστασις τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἥτις ὅμως δὲν ἠμπορεῖ νὰ συστηθῇ, διότι δὲν ὑπάρχουν ὅπλα εἰς τὴν Ἐπαρχίαν ἐκείνην, — ἑπομένως θεωρῶ καλὸν νὰ στείλῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ ἀπαιτούμενα ὅπλα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὡς προεξέθεσα.

§13ΚΑΛΟΣ. Νομίζω ὅτι πολλοὶ τῶν κατοίκων Λακωνίας μεταβαίνουσιν εἰς ἄλλας Ἐπαρχίας εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ θερισμοῦ καὶ λαμβάνουν ἓν μέρος τῆς ζωοτροφίας των. Μήπως μεταξὺ αὐτῶν οἱ ὁποῖοι θὰ μεταβοῦν πρὸς θερισμόν, εἶναι καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι.

§14ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτων, Κύριε Καλὲ, αὐτοὶ περὶ τῶν ὁποίων σᾶς λέγω πηγαίνουν ὡς στρατὸς ἔνοπλος διὰ νὰ λεηλατήσουν τὸν τόπον· οἱ θερισταὶ δὲν πηγαίνουν μὲ ὅπλα.

§15ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι σᾶς παρακαλῶ· ὅσα ὁ προλαλήσας εἶπε, μὴ τὰ θεωρῶμεν καὶ μὴ τὰ λαμβάνωμεν ἁπλῶς, ἀλλ’ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν, διότι δυστυχῶς καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας συμβαίνουν· εἰς τὴν Μεσσηνίαν, Κύριοι, ἡ τάξις διαταράσσεται σπουδαίως· στίφη κακούργων, ἀνθρώπων, καθ’ ὧν εἶναι ἐκδεδομένα ἐντάλματα, περιφέρονται εἰς τὰς πόλεις, πυρπολοῦν οἰκίας καὶ φονεύουν ἀνθρώπους ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ ἀόπλους. Αἱ ἀρχαὶ ἐκεῖ εἴτε δὲν δύνανται, εἴτε δὲν ἔχουν τὴν θέλησιν νὰ καταδιώξουν τοὺς τοιούτους, ἐν τούτοις μέχρι τοῦδε τίποτε δὲν ἐγένετο. Εἰς τοὺς Κυρίους Ὑπουργοὺς καὶ ἐν Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ καὶ κατ’ ἰδίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν καὶ ἐγὼ καί τινες ἄλλοι συνάδελφοι νὰ κάμουν αὐτὰς τὰς παραστάσεις καὶ τοῖς ἐπεδείξαμεν διάφορα ἔγγραφα· τοῖς ἦλθον πρὸς τούτοις διάφορα τηλεγραφήματα βεβαιοῦντα ἐκεῖθεν ὅσα ἡμεῖς ἰδιαιτέρως τοῖς παρεστήσαμεν. Ἐν Μεσσηνίᾳ προβλέπω (ὅπως γράφουν τοὐλάχιστον) ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν λάβῃ αὐστηρὰ καὶ σύντονα μέτρα πρὸς καταδίωξιν τῶν τοιούτων πράξεων, βεβαίως ἐπίκειται ῥῆξις σπουδαία, διότι οἱ φρόνιμοι καὶ ἥσυχοι πολῖται, καταγινόμενοι εἰς τὰ ἔργα των, θέλουν ὥστε ἡ ἐξουσία νὰ τοὺς ἐξασφαλίσῃ καὶ εἰς τὴν ζωὴν καὶ εἰς τὴν περιουσίαν των, ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ ἀρχαὶ τίποτε δὲν κάμνουν. Τὸ νὰ κάμω πρότασιν καὶ νὰ ὑποστηρίξω τὰς προτάσεις τοῦ Κυρίου Παπαμιχαλοπούλου τὸ θεωρῶ περιττόν. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὴν Συνέλευσιν νὰ προσκαλέσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν καταστήσῃ ὑπεύθυνον.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι ὑπεύθυνος.

§17ΔΑΓΡΕΣ. Ἐντὸς βραχυτάτου διαστήματος νὰ λάβῃ μέτρα σύντονα καὶ κατάλληλα, τὰ ὁποῖα αὐτὴ δύναται νὰ τὰ ἠξεύρῃ, ἐγὼ βεβαίως δὲν ἔχω νὰ προτείνω, διὰ νὰ ἐπανέλθῃ τάχιστα ἡ τάξις καὶ ἡσυχία· πρέπει νὰ μάθῃ ἡ Κυβέρνησις, πρέπει νὰ συμβουλεύσῃ τοὺς ὑπαλλήλους της καὶ νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τῶν δυνάμεων τῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως ἐπὶ τῶν ἐγχωρίων δυνάμεων τῆς τάξεως· αἱ ἀρχαὶ διαφόρων μερῶν, καὶ ἰδίως, δὲν συστέλλομαι νὰ εἴπω, ἐν Μεσσηνίᾳ, ἐνόμισαν ὅτι διατηροῦν τὴν τάξιν καὶ ἡσυχίαν θωπεύοντες τοὺς κακούργους, τοὺς ἐγκληματίας καὶ ταραξίας. Ἐν Μεσσηνίᾳ, δὲν θέλω νὰ εἴπω διὰ νὰ μὴν εἴπουν ὅτι εἶμαι ὑπερβολικὸς, ἀλλὰ λέγω ὅτι ἂν δὲν ληφθοῦν μέτρα σύντονα, ἐπίκειται κίνδυνος νὰ διαταραχθῇ ἡ ἡσυχία καὶ τάξις.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι ἡ θέλησις τῆς Συνελεύσεως εἶναι τὸ νὰ ἐπιστήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν προσοχήν της ἐπὶ τῶν διαπραττομένων καὶ νὰ σταλῇ ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν.

§19ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Ματζούνης ἔχει κἄτι τι ν’ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§21Γ. ΜΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ὁ ὑπολοχαγὸς Ἀριστείδης Κανάρης καὶ διοικητὴς τοῦ 2 Τάγματος τῆς γραμμῆς τὴν ἑσπέραν τοῦ Σαββάτου πρὸς τὴν 7½ ὥραν μὲ ἀπήντησε καθ’ ὁδὸν πλησίον τῆς πρωτοφυλακῆς· ἐγὼ μετέβαινον πρὸς τὸν περίπατον, αὐτὸς δὲ ἤρχετο ἀπὸ τὸν περίπατον, ἐν γνώσει ἦλθε καὶ ἔπεσεν ἐπάνω μου· δὲν ἠθέλησα νὰ τῷ εἴπω οὔτε λέξιν, ἀλλὰ προέβαινα χαιρετήσας ἕνα φίλον μου πλησίον· δύο βήματα μακρὰν αὐτὸς ἵσταται, καὶ ἐπιστρέφει πρὸς ἐμὲ καὶ μὲ ὕβρισε μὲ τὰς πλέον ἀγενεῖς ὕβρεις. Κατόπιν ἀφοῦ τῷ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι, Κ. Κανάρη ἔχετε ἄδικον, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ φερθῆτε οὕτω πως, διότι ἐγὼ ἔχω δικαίωμα νὰ παραπονεθῶ ἐναντίον σας, διότι σεῖς ἐπέσατε ἐπάνω μου, καὶ νὰ ἦσθε προσεκτικώτερος εἰς τὰς ἐκφράσεις σας, ἀμέσως μ’ ἔδωκεν ἓν ῥάπισμα. Δὲν ἠθέλησα νὰ κάμω χρῆσιν τῶν δυνάμεών μου· ἀπέσχον πολὺ νὰ τιμωρήσω τὴν πρᾶξιν ταύτην, διότι δὲν εἶχα οὐδὲν παράπονον καὶ οὐδεμίαν ἀφορμὴν πρὸς τοὺς Κ. Κανάρεις· ἄλλως τε ἡ οἰκογένεια αὕτη ἔπρεπε νὰ ὀφείλῃ εἰς ἐμὲ (ἀποδοκιμασίαι)· μὴ φωνάζετε, Κύριοι, καὶ τὰ πράγματα δὲν θέλουν λόγους. Εἰς τοὺς τελευταίους χρόνους, ἀπὸ τὰ 1859 καὶ ἐντεῦθεν, συνετέλεσα καὶ ἐγὼ πλέον παντὸς ἄλλου εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Κ. Κανάρη, ἔῤῥιψα δὲ μαῦρον πέπλον ἐπὶ τῶν ἀσχημιῶν τῆς πρωθυπουργίας του καὶ πρὸ ταύτης ἠθελήσαμεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν, οὕτως εἰπεῖν, τὴν κοινὴν γνώμην κατὰ τῆς διαφθορᾶς καὶ ἐκ συνεννοήσεως ἀπεφασίσαμεν νὰ ἐξιλεώσωμεν ἓν πρόσωπον, νὰ λησμονήσωμεν ἀτοπήματα μικρά τινα καὶ νὰ τὸ θέσωμεν ὡς κέντρον τῶν πολιτικῶν ἐνεργειῶν μας. Δὲν εἶχε λοιπὸν καμμίαν ἀφορμὴν ἐναντίον μου· ἡ μόνη ἀφορμὴ, τὴν ὁποίαν εἶχεν, ἦτο, διότι ἀνῆκον εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, ἥτις κατεψήφισε κατὰ τῆς προτάσεως τῆς ἀπονομῆς τοῦ βαθμοῦ τοῦ Ναυάρχου εἰς τὸν πατέρα του.

§22ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἔγεινε ψηφοφορία.

§23ΜΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Καὶ εἰς τὴν οἰκογένειαν μέσα ἦτο λόγος διὰ τὸ ὄνομά μου, ἄνθρωπος τῆς οἰκογενείας ἦλθε καὶ μοῦ τὸ εἶπεν, ἀπὸ ἐκείνην τὴν ἡμέραν ἀκόμη, καὶ ἀπόδειξις εἶναι, Κύριοι, τοῦτο. Μετὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην καὶ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς προτάσεως τοῦ προβιβασμοῦ, εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων μας, ὅστις παρακάθηται, ἔγραψεν ἕνα λίβελλον κατ’ ἐμοῦ καὶ κατὰ τοῦ Κυρίου Γλαράκη, διότι ἡμᾶς εὗρε νὰ προσβάλῃ.

§24ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε, ὁμιλήσατε διὰ ταῖς ξυλιαῖς σας.

§25ΜΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Εἶναι μὲ τὴν ὑπογραφήν σας, Κ. Ὀρφανίδη.

§26ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Μὲ κάμνει τιμὴν, ἀλλ’ εἶναι ἄσχετον, ὁμιλήσατε διὰ τὸ πάθημά σας.

§27ΜΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ὁ Κύριος Ὀρφανίδης ἀπέδωκε δι’ ἑνὸς ἔργου ἰδικοῦ του τοῦτο εἰς ἐμὲ καὶ εἰς τὸν Κύριον Γλαράκην· ἡμεῖς οἱ δύω ἀπεφασίσαμεν ἢ ἡ πλειονοψηφία;

§28ΔΑΓΡΕΣ. Ἀφήσατε αὐτὰ, Κύριε Μαντζούνη.

§29ΜΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ὁ Κύριος Κανάρης δὲν εἶχέ τι ἐναντίον μου· δὲν μὲ προσέβαλεν ὡς ἄτομον, Μαντζούνην, ἀλλ’ ὡς πληρεξούσιον. Ἠθέλησα ν’ ἀναγγείλω τὸ γεγονὸς τοῦτο εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις θέλει μὲ ἱκανοποιήσει, ἄλλως τε εἰς τὴν Συνέλευσιν πάλιν ἀπόκειται νὰ κάμῃ ὅ,τι ἐπιθυμεῖ.

§30ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Τί ζητεῖτε; ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸν βαθμὸν τοῦ Κανάρη;

§31ΜΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ὄχι, δὲν προτείνω τίποτε· ἡ Συνέλευσις εἶναι ἐκείνη, ἥτις θὰ ἀποφασίσῃ μίαν τιμωρίαν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις δὲν ὑπάρχει διὰ νὰ τὴν ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§33ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, Κύριε Πρόεδρε.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Μαντζούνης μοὶ εἶπεν, ὅτι θὰ μὲ δώσῃ πρότασιν περὶ τιμωρίας τοῦ Κυρίου Κανάρη· αὐτὴν τὴν πρότασιν ποίαν ἡμέραν θέλει νὰ συζητηθῇ;

§35ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ποίαν ἡμέραν θέλετε;

§37ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὐτὰ εἶναι γελοῖα· ἂν προσεβλήθη ὡς πληρεξούσιος, πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῇ, ἂν δι’ ἀτομικὰ, τὰ δικαστήρια εἶναι εἰς ἐνέργειαν.

§38ΖΕΡΒΑΣ. Τοιαῦται πράξεις ἂν ἔγειναν κατὰ τοῦ Μαντζούνη ὡς πληρεξουσίου, δὲν ἀντανακλοῦν εἰς τὸν Μαντζούνην, ἀλλ’ εἰς ὅλην τὴν Συνέλευσιν. Ἂν ὅμως ὑπάρχῃ ἄλλη ἀφορμὴ ἰδιαιτέρα, ἰδοὺ τὰ Δικαστήρια.

§39ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Κύριοι, φρονῶ, πρὶν ἡ Συνέλευσις πεισθῇ, ὅτι ὁ Κύριος Μαντζούνης προσεβλήθη ὡς πληρεξούσιος, ὅτι δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς κᾀμμίαν πρᾶξιν. Φρονῶ λοιπὸν καλὸν νὰ τὸν καταμηνύσῃ εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον καὶ ἂν κηρυχθῇ τοῦτο ἀναρμόδιον, τότε εἶναι τῆς Συνελεύσεως (θόρυβος ἀριστερόθεν). Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Μαντζούνη, ὡς ἑξῆς· «Προτείνω νὰ τεθῇ εἰς ἀργίαν ὁ Ἀριστείδης Κανάρης...

§40ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ τὸν ἀκούσωμεν ν’ ἀπολογηθῇ.

§41ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, ἐγκατελείψαμεν τὰς ἐργασίας, ἐγκατελείψαμεν τὰς οἰκογενείας μας, καὶ εἰσήλθομεν εἰς τὴν Πρωτεύουσαν (θόρυβος), ἐγκατελείψαμεν, λέγω, τὰς οἰκογενείας μας, τὰ οἰκιακά μας, καὶ συνήλθομεν εἰς τὴν Πρωτεύουσαν διὰ νὰ βουλευθῶμεν περὶ τῶν κοινῶν πραγμάτων ὑποχρεωτικῶς. Ὀφείλομεν εἰς τὴν κοινωνίαν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκόν μας. Ἀπομακρυνθέντες τῶν ἰδιαιτέρων πατριωτῶν μας, ἤλθομεν γυμνοὶ εἰς τὴν Πρωτεύουσαν αὐτὴν μὲ μόνην τὴν συνείδησιν, μὲ μόνον τὸ σῶμα γυμνὸν, ἄνευ ξίφους, ἄνευ οὐδεμιᾶς δυνάμεως, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μία Συνέλευσις, ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν εὔνοιαν τοῦ λαοῦ θέλει ὑποστηριχθῆ καὶ προασπισθῆ, ἀλλὰ πρὸ πάντων ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καὶ τὸ καθῆκον τοῦ νὰ ὑπερασπίζωνται καὶ νὰ ἐξασφαλίζουν ὄχι μόνον τὸν πληρεξούσιον, τοῦ ὁποίου ἡ ἰδιότης εἶναι ὑπεράνω πάσης ἄλλης ἰδιότητος, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τὸν ἁπλούστατον πολίτην. Πρόκειται λοιπὸν νὰ μάθωμεν, εἴμεθα ἀσφαλεῖς εἰς αὐτὴν τὴν πρωτεύουσαν;

§42ΠΟΛΛΟΙ. Ἀσφαλέστατοι.

§43ΖΕΡΒΑΣ. Δυνάμεθα νὰ ἐκφρασθῶμεν ἐλευθέρως τὰς πεποιθήσεις μας; δυνάμεθα ν’ ἀντιταχθῶμεν κατὰ πάσης προτάσεως, ἥτις ἤθελε θεωρηθῆ ἐναντία τῆς πεποιθήσεώς τινος; ἢ προσήλθομεν ἐνταῦθα ὡς ἄλλοι εἵλωτες νὰ ὑποταχθῶμεν εἰς τὴν θέλησιν τῶν ἰσχυρῶν; ἐὰν ὑπάρχῃ τὸ πρῶτον, πρέπει ν’ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη, εἰς πᾶν ἀτόπημα, πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῇ πᾶσα κατάχρησις· ἐὰν τὸ δεύτερον, νομίζω, πῶς ματαιοπονοῦμεν πλέον εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Ἔρχομαι, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ προκειμένου· δὲν ἠμπορῶ νὰ βεβαιώσω τίποτε· πρώτην φορὰν ἤκουσα ἕνα πληρεξούσιον ἀπὸ τὸ βῆμα νὰ διατείνηται, ὅτι προσεβλήθη διὰ τὰ ἔργα τῆς ὑπηρεσίας. Ἕκαστος πληρεξούσιος, ὅστις ἀπὸ οἱονδήποτε μέρος καὶ ἂν ᾖναι, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ἡ κοινωνικὴ θέσις του, ἔχων τὸ ἔνδυμα τοῦ πληρεξουσίου καὶ παρουσιαζόμενος τὸ βῆμα, πιστεύω, ὅτι ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε δὲν θὰ ἔλθῃ νὰ συκοφαντήσῃ ἄτομον, καὶ πολὺ περισσότερον ἄτομον, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ κατ’ ἐξοχὴν εἰς μίαν οἰκογένειαν πολὺ σπουδαίαν τῆς πατρίδος μας. Λοιπὸν χωρὶς νὰ ἐπιφέρω κᾀμμίαν πρότασιν ἄλλην, νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ διὰ τὴν ὑπόληψιν τῆς Συνελεύσεως καὶ διὰ τὴν ὑπόληψιν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ἀξιωματικοῦ, καὶ διότι εἶναι υἱὸς τοῦ Κανάρη νὰ ἐξετάσῃ ἡ Συνέλευσις, ἂν ἡ πρᾶξις αὐτὴ προῆλθεν ἀπὸ δυσμένειαν κατὰ τοῦ Κ. Μαντζούνη, ὡς ἐκ τῶν ἔργων τῆς ὑπηρεσίας του ὡς πληρεξουσίου ἢ ἐὰν προῆλθεν ἀπὸ ἄλλην ἀφορμὴν ἰδιωτικήν. Ἐὰν μὲν πεισθῶμεν κατόπιν, ὅτι προῆλθεν ἐκ τῶν ἔργων τῆς ὑπηρεσίας, ἀδιάφορον πόθεν εἶναι ὁ Κ. Μαντζούνης, εἶναι πληρεξούσιος· ὅ,τι ἔπαθεν ὁ Μαντζούνης, θὰ τὸ πάθῃ ὁ Ζέρβας, θὰ τὸ πάθῃ ὁ ἄλλος καὶ καθεξῆς. Τὸ πεῖσμα Κύριοι, δὲν βλέπει οὔτε πρόσωπον οὔτε τάξιν· ὅ,τι βλέπει κἀνεὶς εἰς τὸν γείτονά του, πρέπει νὰ περιμένῃ κατόπιν καὶ εἰς τὴν θύραν του. Λοιπὸν ἐγὼ δὲν λέγω πῶς θὰ ἐξετασθῇ· αὐτὸ ἐναπόκειται εἰς τὴν Συνέλευσιν· τοῦτο μόνον λέγω, ὅτι δίκαιον εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς Συνελεύσεως, διὰ νὰ μὴν ἐξευτελισθῶμεν ἐντελῶς· (ἀρκετὰ λέγονται περὶ τοῦ Σώματος αὐτοῦ, ἀρκετὰ γράφουν αἱ ἐφημερίδες)· πρέπει νὰ ὑποφέρωμεν ἀκόμη καὶ αἰκισμούς; τὸ προτιμώτερον εἶναι, ἐὰν τὸ Σῶμα κατήντησεν εἰς τοσοῦτον ἐξευτελισμόν, ν’ ἀποχωρήσωμεν, νὰ ὑπάγωμεν ὀπίσω εἰς τὰς οἰκίας μας, παρὰ νὰ καθήμεθα ἐδῶ καὶ νὰ γείνωμεν τὸ ἀντικείμενον τῆς χλεύης καὶ τῶν προπηλακισμῶν· αὐτὸ λέγω· λοιπὸν προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ συστηθῇ ἐπιτροπὴ τριμελὴς, νὰ ἐξετάσῃ πρὸ πάντων, ἐὰν ἡ πρᾶξις ἔλαβε χώραν, καὶ δεύτερον, ἐὰν ἡ πρᾶξις προῆλθεν ἕνεκα τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Μαντζούνη ὡς πληρεξουσίου· ἐὰν δὲ ἡ πρᾶξις προῆλθεν ἕνεκα ἄλλης τινὸς ἰδιότητος, τότε ἐννοεῖται, ὅτι τὰ δικαστήρια εἶναι ἐδῶ, καὶ δύναται νὰ ζητήσῃ ἱκανοποίησιν. Αὐτὰ, Κύριοι, συσταίνω εἰς τὸ Σῶμα καὶ νομίζω, ὅτι ταῦτα ἀπαιτεῖ ἡ τιμὴ καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Σώματος χωρὶς νὰ ἀποβλέψῃ οὔτε τὸν ἄνθρωπον οὔτε εἰς τὴν θέσιν του οὔτε εἰς τὴν οἰκογένειάν του. Πολὺ περισσότερον μάλιστα θὰ ᾖναι ἔντιμον καὶ διὰ τὴν οἰκογένειαν αὐτοῦ, νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν εἶναι ἔνοχος ὁ Κανάρης, ὅτι προσέβαλεν ἕνα πληρεξούσιον ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ πληρεξουσίου, διότι καὶ αὐτὸ μόνον, καὶ καμμίαν τιμωρίαν, ἐὰν δὲν λάβῃ, ἐνόσῳ ὑπάρχει ἰδέα, ὅτι προσέβαλεν ἄτομόν τι ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ πληρεξουσίου, εἶναι πολὺ μοὶ φαίνεται, διὰ τὸν ἄνθρωπον αὐτόν· καὶ συμφέρει καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ἴδιον νὰ μάθῃ ὁ κόσμος, ὅτι δὲν προσέβαλε τὸν Κύριον Ματζούνην ὡς πληρεξούσιον, ἀλλὰ δι’ ἄλλην αἰτίαν.

§44ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τῇ ἀληθείᾳ ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα ἴσως ἴσως συμφωνῶ μὲ τὸν Κύριον Ζέρβαν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίσῃ ἕκαστος ἡμῶν τῶν Κυρίων πληρεξουσίων, ὅτι ἐν ἑαυτοῖς ὑπάρχουσι δύο φύσεις, φύσις ἀντιπροσώπου καὶ φύσις ἀτόμου· εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ κοινωνία ὁλόκληρος ὀφείλει ν’ ἀποδίδῃ εἰς τὸν πληρεξούσιον σέβας, νὰ ἀφήσῃ αὐτὸν ἐλεύθερον νὰ ἐκφράζηται τὰς ἰδέας αὐτοῦ ἐλευθέρως καὶ νὰ ἐργάζηται τὸ καθῆκόν του. Εἶναι ἀνάγκη, λέγω, νὰ τὸ πράττῃ τοῦτο οἴκοθεν ἡ κοινωνία, ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις πέμπτον, ἢ ἕκτον ἤδη μῆνα διατρέχουσα στάδιον κοινοβουλευτικὸν ἐλησμόνησε, Κύριοι, νὰ τὸ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν κοινωνίαν, ὡς ὤφειλε νὰ τὸ ἀναγγείλῃ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἐνάρξεως τῶν συνεδριάσεών της ὤφειλε· νὰ ἀναγγείλῃ τὸ ἀπαραβίαστον τῶν Κυρίων πληρεξουσίων· δὲν τὸ ἔκαμε· τὰς συνεπείας τῆς ἀδιαφορίας τὰς βλέπομεν καθ’ ἡμέραν. Καθόσον ἀφορᾷ δὲ, Κύριοι, τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν εἰς τὸ ἄτομον τοῦ Κυρίου Ματζούνη, ἐννοεῖται οἴκοθεν, ὅτι λυποῦμαι καὶ ἐγώ· λυποῦμαι ὅμως ἔτι περισσότερον, διότι ὁ Κύριος Ματζούνης ἠθέλησε τὴν ἰδιότητα αὐτὴν ὡς ἀτόμου νὰ τὴν περιβάλῃ μὲ τὴν μεγαλοπρέπειαν τοῦ πληρεξουσίου. Λέγω δὲ τοῦτο, καθότι, ἐὰν ὑπῆρχε χαιρεκακία τις ἐλαχίστη ἐκ μέρους τῆς οἰκογενείας Κανάρη πρὸς ἐκείνους τῶν Κυρίων πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐψήφισαν τὴν βαθμολογίαν τοῦ Ναυάρχου Κανάρη, βεβαίως ἡ οἰκογένεια Κανάρη δὲν ἤθελε καταφύγει εἰς ἓν τοιοῦτον ῥάπισμα πρὸς ἓν τῶν μελῶν τῆς πλειονοψηφίας μετὰ μῆνα ὁλόκληρον ἕνα· καὶ μὰ τὴν ἀλήθειαν· τώρα τὸ συμβὰν τοῦτο τοῦ Κυρίου Ματζούνη μᾶς ἐνεθύμησεν ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον φρονῶ, ὅτι ὅλοι μας τὸ ἔχομεν λησμονήσει, τὴν συζήτησιν ἐκείνην περὶ τῆς βαθμολογίας τοῦ Κυρίου Κανάρη. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ Κύριος Μαντζούνης μόνος του, οἴκοθεν, ὤφειλε νὰ μὴ φέρῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Συνέλευσιν, καθότι εἶναι πρᾶξις ἀτόμου πρὸς ἄτομον καὶ οἱ κοινωνικοὶ θεσμοὶ δίδουσι τὸ δικαίωμα, ἵνα καταφύγῃ τις προσβαλλόμενος εἰς τὴν διεκδίκησιν τῆς τιμῆς του διὰ νόμου ἢ καταφύγῃ εἰς τὰ μέσα τῆς τιμῆς τὰ ἀπαράγραπτα καὶ ἀνήκοντα εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς κοινωνίας, διὰ νὰ μὴ ἀνησυχήσῃ τὸ Σῶμα. Προτείνω λοιπὸν τὴν μετάβασιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Ματζούνη, καθόσον νομίζω, ὅτι εἶναι ἓν ζήτημα λελυμένον ἀφ’ ἑαυτοῦ· ἐδῶ εἶναι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ μόνος του δύναται νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι κρίνει καλὸν περὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως.

§45ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Λυποῦμαι πολὺ, ὅταν βλέπω πολλὰ πρόσωπα τῆς Συνελεύσεως νὰ μὴ συνταράσσωνται, ὅταν βλέπουν πράγματα κακῶς γινόμενα. Δὲν ὑπάρχει τίποτε χειρότερον, ἀφ’ ὅ,τι ἔγινε κατὰ τοῦ Κ. Μαντζούνη, οὐχὶ διότι ἔγεινε κατ’ αὐτοῦ, ὡς ἁπλοῦ πολίτου, ἢ ὡς πληρεξουσίου, ἀλλὰ διότι ἔγεινεν ἀπὸ ἀξιωματικόν. Οἱ ἀξιωματικοὶ πρὸ πάντων ὀφείλουσι νὰ σέβωνται τοὺς νόμους καὶ τὴν Συνέλευσιν καὶ πάντα πολίτην. Κύριοι! εἰς τὴν ὁμιλίαν αὐτὴν δὲν μὲ ἐκίνησε τὸ συμβὰν αὐτὸ, ἀλλὰ προσέτι πολλοὶ λόγοι ῥηθέντες δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον, «εἶναι ἀξιωματικὸς ὁ υἱὸς τοῦ Κανάρη», διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι πρέπει νὰ τιμωρηθῇ αὐστηρότατα. Δὲν λέγω, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῶμεν εἰς δικαστήριον, τὸ ἐπράξαμεν ἄλλοτε αὐτὸ, καὶ τὸ ἐπράξαμεν, διότι ἠλπίζαμεν, ὅτι διὰ τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως ἠδυνάμεθα νὰ δώσωμεν παράδειγμα καὶ νὰ ἐμποδισθῶσιν αἱ ἐπαναλήψεις τοιούτων πράξεων· ἀλλὰ βλέπω, ὅτι δὲν ἐπῆλθεν οὐδεμία βελτίωσις· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει μὲν νὰ προβῶμεν εἰς δικαστικὴν ἀπόφασιν, ἀλλ’ ὡς κυρίαρχος ἐξουσία νὰ ἐνεργήσωμεν ὅ,τι ἁρμόζει εἰς ἡμᾶς· νὰ συστήσωμεν αὐστηρότατα εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ τιμωρήσῃ αὐτὸν πειθαρχικῶς, συγχρόνως δὲ νὰ διατάξῃ ἀνάκρισιν, ἡ ὁποία, ἂν ἀποδείξῃ, ὅτι ὅ,τι ἐγένετο κατὰ τοῦ Κ. Μαντζούνη, ἐγένετο ὡς πληρεξουσίου, ὡς ἐκ τῆς ὁποίας πράξεως προσβάλλεται ὁλόκληρος ἡ Συνέλευσις, νὰ τιμωρηθῇ ἀναλόγως τῶν νόμων.

§46ΑΘ. Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Κ. Μαντζούνης, ὅταν ἀνέφερε τὴν ὑπόθεσιν, εἶπε μόνον ὅτι ἀφορμὴ ὑπῆρξεν ἕνα σκούντημα, τὸ ὁποῖον ἐδόθη μεταξὺ των· ἐσυμπέρανε λοιπὸν ἐκ προηγουμένων, ὅτι τοῦτο ἔγινε διὰ τοῦτο καὶ τοῦτο· δὲν εἶναι λοιπὸν τοῦτο μία καταγγελία.

§47ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς αὐτό· πρῶτον ἡμεῖς δὲν εἴμεθα παρόντες ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀναπληρώσωμεν τὰ τῆς ἀνακρίσεως· διὰ τοῦτο λέγω νὰ γίνῃ ἀνάκρισις· δεύτερον, ὡς ἤκουσα, τὸ γεγονὸς τοῦτο φαίνεται, ὅτι ἐγένετο ἐπίτηδες, διότι πρῶτον ἐσκουντήθησαν μεταξὺ των, μετὰ ταῦτα, ὅταν ἐπροχώρησαν ὀλίγα βήματα, τότε ἐπανῆλθε καὶ τὸν προσεκάλεσεν, ὅτε πάλιν ὁ Κ. Μαντζούνης δὲν ἀπεκρίθη, καὶ ὡς ἐκ τούτου προέβη εἰς τὸ ῥάπισμα· ἐκ τούτου φαίνεται καθαρώτατα, ὅτι ἐπίτηδες ἦλθεν εἰς συμπλοκήν. Διὰ τῆς ἀνακρίσεως ἅμα προκύψῃ, ὅτι ἐγένετο προσβολὴ κατὰ τοῦ Κ. Μαντζούνη ὡς πληρεξουσίου, τότε, ἐπειδὴ εἶναι ὕβρις κατὰ τοῦ κυριάρχου Σώματος, τότε θὰ ἐπιβληθῇ ποινὴ εἱρκτῆς.

§48ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι! Ἡ πρᾶξις ἡ διαπραχθεῖσα παρ’ ἀξιωματικοῦ, καὶ ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν προχθές, ἀνεξαρτήτως ἀπὸ τοῦ ἀτόμου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐνεργήθη, φέρει χαρακτῆρα, ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν, καθαρῶς ἐπιλήψιμον. Ὁ ἀξιωματικός, Κύριοι, ὀφείλει παντοῦ καὶ πάντοτε νὰ ᾖναι τὸ παράδειγμα τῆς τάξεως, τὸ παράδειγμα τῆς καλῆς συμπεριφορᾶς. Δὲν ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω, ἂν ὁ Κ. Κανάρης ἐπετέθη κατὰ τοῦ Κ. Μαντζούνη ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ πληρεξουσίου. Ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω, ὅτι προσέβαλε πολίτην· τοιαῦται πράξεις δυστυχῶς καὶ ἄλλοτε ἔλαβον χώραν κ’ ἐτιμωρήθησαν παραδειγματικώτατα. Ὅτε, Κύριοι, ἦτον ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὁ Κ. Σμολένσκης, ἐτιμώρησε δι’ ἀργίας τὸν ἀξιωματικὸν Κ. Σέκερην, διότι ἐῤῥάπισε γυναῖκά τινα, καὶ ὥρισε καὶ τόπον διαμονῆς αὐτοῦ τὴν Μονεμβασίαν. Ἄλλοτε ὑπαξιωματικοί τινες ἐῤῥάπισαν καὶ ἐξύλισαν ἕνα δημοσιογράφον, καὶ ἐπὶ δύο ἡμέρας συνεζητήθη εἰς τὴν Βουλὴν, οἱ ὑπερασπισταὶ τοῦ ὁποίου ἦσαν ὁ Κ. Βούλγαρης καὶ Ζαΐμης. Ἄλλοτε ὁ Κ. Λύσανδρος Βιλαέτης κατὰ τὴν Βουλὴν τοῦ 44 ἐξυλίσθη κ’ ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας συνεζητήθη τὸ ζήτημα τοῦτο. Χωρὶς, Κύριοι, νὰ κάμω ἔκκλησιν εἰς τὰς συνειδήσεις ὑμῶν ἐὰν ὁ Κ. Κανάρης ἐπετέθη κατὰ τοῦ Κ. Μαντζούνη σχετικῶς ὡς πληρεξουσίου, προτείνω, ὅπως ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διατάξῃ σπουδαίας ἀνακρίσεις ἐπὶ τῆς πράξεως τοῦ Κ. Κανάρη. Ἡ ἀνάκρισις θὰ ἐξάξῃ δύο πράγματα, ἢ ὅτι ἐπετέθη καθ’ ἁπλοῦ πολίτου, καὶ τότε προβλέπεται ἡ πρᾶξις αὕτη ἀπὸ τὸν στρατιωτικὸν νόμον, ἢ ὅτι ἐνεργήθη ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἰδέας, ὅτι ὁ Κ. Μαντζούνης ἐξήσκησεν ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως καθήκοντα, τὰ ὁποῖα δὲν εὐηρέστησαν τὸν Κ. Κανάρην, τότε τὸ ζήτημα θὰ λάβῃ χροιὰν σπουδαίαν, καὶ περὶ τούτου οἱ νόμοι προβλέπουσι. Προτείνω λοιπὸν, ὥστε ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀπομακρύνῃ τῆς ὑπηρεσίας τὸν ὑπολοχαγὸν Κ. Κανάρην, διατάξῃ δὲ ἀνακρίσεις, ἐξ ὧν θὰ ἀποδειχθῇ, ἂν ἐῤῥάπισε τὸν Κ. Μαντζούνην ὡς ἁπλοῦν πολίτην, ἢ ὡς πληρεξούσιον. Ἐν τῇ πρώτῃ περιπτώσει ὑποβάλλεται πειθαρχικὴ ποινή· ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ, προσδιορίζουσιν οἱ Νόμοι τοῦ Κράτους.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν παραδέχεται νὰ συστηθῇ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἡ ἀνάκρισις τῆς ὑποθέσεως ταύτης.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§51ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Πάντες οἱ προλαλήσαντες ἐλάλησαν ἐκτὸς τοῦ προκειμένου ζητήματος καὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν ὅρων. Ἡ Συνέλευσις ἔχει τὴν ἁρμοδιότητα νὰ ἐκδικάζῃ τὰς κατ’ αὐτῆς προσβολὰς, ἀλλὰ μόνον καθ’ ὅσον ἀπευθύνονται κατ’ αὐτῆς ὡς Σώματος, καὶ οὐχὶ τὰς γινομένας καθ’ ἑνὸς ἑκάστου πληρεξουσίου ὕβρεις. (θόρυβος) Δὲν δέχομαι νὰ φέρωνται παραδείγματα ὡς τινὰ προηγούμενα, ἀσπαστὰ, διότι φρονῶ ὅτι ἔσφαλεν ἡ Συνέλευσις ἐπιληφθεῖσα ἐκδικάσεως πράξεως λαβούσης χώραν ἐκτὸς τοῦ περιβόλου της, καθ’ ἣν περίπτωσιν ἁρμόδιά εἰσι τὰ τακτικὰ δικαστήρια· ἐνώπιον λοιπὸν τῶν πλημμελειοδικῶν δικάζονται αἱ ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως κατὰ πληρεξουσίων προσβολαὶ, εἴτε ὑπὸ πληρεξουσίων, εἴτε ὑπὸ μὴ πληρεξουσίων διαπραχθῶσιν.

§52ΖΕΡΒΑΣ. Ἂς παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Σαριπόλου καὶ αὔριον κουβεντιάζομεν μαζῆ (θόρυβος).

§53ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει δ’ ἀνάγκη ἡ Συνέλευσις νὰ συστήσῃ πρὸς τὸν ὑπουργὸν τὴν τιμωρίαν τοῦ ἀξιωματικοῦ· πρὸς τοῦτο οὐδόλως εἶναι ἁρμοδία, διότι ὑπάρχουν νόμοι ἐν ἰσχύϊ. Ἐὰν μία προσβολὴ γίνῃ κατὰ τοῦ βασιλέως ἔρχονται ἆρά γε τὰ Νομοθετικὰ Σώματα ν’ ἀνακρίνωσι, δικάσωσι καὶ τιμωρήσωσιν αὐτήν; οὐχὶ βέβαια. Ἂν λοιπὸν ἡ κατὰ τοῦ ἀνωτάτου τῆς πολιτείας ἄρχοντος ὕβρις ὑπάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν τακτικῶν Ποινικῶν Δικαστηρίων, διατὶ αἱ κατὰ πληρεξουσίων, κατ’ ἀδικαιολόγητον καὶ ἀντικοινοβουλευτικὴν ἐξαίρεσιν, νὰ ἐκδικάζωνται ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, ἢ καὶ ἁπλῶς νὰ συσταίνηται πρὸς τοὺς ὑπουργοὺς ἡ καταδίωξις αὐτῶν, ἐνῷ κατὰ νόμον ἡ μήνυσις πρέπει νὰ γίνῃ ὑπὸ τοῦ παθόντος πρὸς τὸ ἁρμόδιον δικαστήριον; Κάμνω λοιπὸν πρότασιν, ὅτι «ἡ Συνέλευσις ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.»

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπωτέρα, λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νὰ σηκωθῶσι.

§55ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἰς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος λαμβάνω τὸν λόγον. Δὲν εἶναι πολὺς καιρὸς, ὅτε ἔλαβε χώραν ἓν συμβὰν λίαν ἐπίσημον καὶ καθήπτετο τοῦ Σώματος τῆς Συνελεύσεως, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου ἔπεσε τὸ πρώην ὑπουργεῖον· καὶ μολαταῦτα οὐδόλως ἐσυζητήσαμεν νὰ σκοτώσωμεν ἢ ν’ ἀφανίσωμεν τὸν κόσμον. (θόρυβος μέγας) Ἡ Συνέλευσις οὐδόλως ἐπελήφθη αὐτοῦ· δὲν προσεκαλέσαμεν διόλου τὴν Κυβέρνησιν, δὲν τῇ ἐπεβάλομεν διόλου τὰς ἀνακρίσεις καὶ δὲν ἐζητήσαμεν τὸ ἀποτέλεσμα· ἐῤῥίψαμεν ὅλα εἰς τὴν ἀδράνειαν, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν. Ἀνακρίσεις ἐγένοντο παρὰ τῆς ἐξουσίας, τὸ ἴδιον πρέπει νὰ κάμωμεν καὶ τώρα, ἂς ἀφήσωμεν τὴν ὑπόθεσιν νὰ τρέξῃ τὸν δρόμον της.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν θέλῃ νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὅσοι λοιπὸν τῶν Κυρίων πληρεξουσίων παραδέχονται νὰ μεταβῇ ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι) ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη.

§57Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ ἀξιωματικὸς, Κύριοι, νὰ ἀπομακρυνθῇ τῆς ὑπηρεσίας πρὸς τὸ παρόν.

§58ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ἡ ἀπομάκρυνσις τῆς ὑπηρεσίας εἶναι ἔργον διοικητικόν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται λοιπὸν ν’ ἀνατεθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ ἐνεργήσῃ τὰ κατὰ νόμον, νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται πρότασίς τις Ζαρειφοπούλου, Νικολαΐδου κτλ. περὶ μὴ καταργήσεως τῶν ἀρτισυστάτων εἰρηνοδικείων ὡς προτείνει ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπή.

§60ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Παρακαλῶ νὰ συζητηθῇ τώρα ἡ πρότασις, διότι εἶναι κατεπείγουσα.

§61ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἔρχομαι, Κύριοι, νὰ ὑποστηρίξω τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως ταύτης· ἂν θεωρῆτε συζητητέαν τὴν πρότασιν αὐτὴν, πρέπει νὰ τὴν συζητήσητε σήμερον, διότι ἂν ἀναβάλετε τὴν συζήτησιν αὐτῆς ἀργότερα, δὲν θὰ ᾖναι πλέον καιρός· καὶ ἰδοὺ διατί· κατὰ τὴν Συνεδρίασιν τῆς 20 Ἀπριλίου ἀπεφάνθη ἡ Συνέλευσις ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ὤφειλε νὰ ἐνεργήσῃ τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπέβαλε. Μεταξὺ δὲ τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέβαλε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι καὶ ἡ κατάργησις τῶν ἀρτισυστάτων δώδεκα εἰρηνοδικείων.

§62ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Δυνατώτερα, διότι δὲν ἀκούομεν.

§63ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὁ ὑπουργὸς σεβόμενος τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως προτίθεται σήμερον νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς, τοῦ νὰ καταργήσῃ δηλονότι τὰ νεοσυστηθέντα εἰρηνοδικεῖα καθὼς ἐπίσης.......... (θόρυβος). Ὁ ὑπουργὸς, λέγω, θέλει προβῆ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης σήμερον, καὶ οὐχὶ μόνον θέλουσι καταργηθῆ τὰ ἀρτισύστατα εἰρηνοδικεῖα, ἀλλὰ καὶ 12 θέσεις πρωτοδικῶν, 4 ἐφετῶν καὶ ἡ θέσις τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. (θόρυβος).

§64ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Δὲν ἀκούομεν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, δὲν ἔχει μεγαλητέραν φωνήν.

§66ΣΑΡΑΒΑΣ. Τὸ συμπέρασμά μου λοιπὸν εἶναι ὅτι, ὅσοι θεωροῦν ἀναγκαίαν τὴν διατήρησιν τῶν ἀρτισυστάτων εἰρηνοδικείων, αὐτοὶ ὀφείλουν νὰ παραδεχθῶσι καὶ τὸ κατεπεῖγον, διότι, ἂν δὲν παραδεχθῶμεν τὸ κατεπεῖγον, ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, ἣν ἐμνημόνευσα, θέλει λάβει τὴν ἐκτέλεσίν της, καὶ ἡ συζήτησις τῆς προκειμένης προτάσεως θὰ ᾖναι ἀνωφελής.

§67ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τῶν ἀφαιρουμένων 12 εἰρηνοδικείων μόνον, εἶναι τὸ ζήτημα ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἀφῄρεσε καὶ 5 ἐφέτας καὶ 12 πρωτοδίκας, ἡ πρότασις εἶναι τοῦ νὰ μὴν ἀρχίσῃ ἡ ἔκπτωσις ἀπὸ τοῦδε, διὰ νὰ μὴ διακοπῶσιν αἱ δίκαι καὶ ἡ κατάστασις τῶν δικαστηρίων χειροτερεύῃ. Ὅταν ἔλθῃ ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἐγκρίνῃ ἡ Συνέλευσις νὰ μεταβάλῃ τὸ ποσὸν τοῦτο, τότε μάλιστα· τώρα ὡς ἐκ τούτου ἡ τοιαύτη ἀπόφασις εἶναι χωρὶς περίσκεψιν καὶ σταματᾷ ἡ δικαιοσύνη· πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ ποιητέου καὶ μάλιστα ὡς πρὸς τὰ ἐφετεῖα, διότι εἶναι ἡ πηγὴ τῶν δικαστηρίων· (θόρυβος) ἡ ἀρχὴ τῆς ἐκπτώσεως νὰ γείνῃ μὲ τὸν προϋπολογισμόν· διότι δὲν εἶναι τὸ αὐτό· (θόρυβος) ἐνθυμηθῆτε, ὅτι διὰ τὸ πλῆθος τῆς συσσωρεύσεως δικῶν εἰς τὰ ἐφετεῖα, ἐδέησε οὐ μόνον ἡ προσθήκη τινῶν ἐφετῶν, ἀλλὰ καὶ τρίτου ἐφετείου, αἱ δὲ περιστάσεις ἔκαμον νὰ ὀπισθοδρομήσῃ ἐπὶ πολὺ ἡ πρόοδος τῶν δικῶν καὶ μάλιστα εἰς τὸ τοῦ Ναυπλίου, ὥστε οὐ μόνον δὲν συγχωρεῖται ἀφαίρεσις, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται αὔξησις αὐτῶν· τοὐλάχιστον ἂς μὴ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις τοῦ τελευταίου μέτρου, διὰ νὰ μὴ διαιωνισθῇ ἡ ἔλλειψις τῆς Δικαιοσύνης εἰς δίκας πολλὰς, καὶ διὰ νὰ ἐπέλθῃ τάχιον τὸ ἐνήμερον αὐτῶν.

§68ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κύριοι! Περὶ τοῦ κατεπείγοντος μόνον ἀνέβην νὰ ὁμιλήσω. Προτείνουν, ὅτι εἶναι τὸ πρᾶγμα τόσον κατεπεῖγον, ὥστε πρέπει αὐθωρεὶ, ἅμα ἀνεγνώσθη ἡ πρότασις, νὰ συζητηθῇ· τοῦτο ἐντελῶς ἀντίκειται εἰς τὸν κανονισμὸν καὶ ἠδυνάμεθα νὰ παραβλέψωμεν, ἐὰν ἐπειθόμεθα, ὅτι εἶναι μία τοιαύτη ἀνάγκη, ὥστε ἔπρεπεν ὅλα νὰ παύσουν καὶ νὰ σκεφθῶμεν περὶ τούτου. Τὸ πλέον κατεπεῖγον εἶναι οἱ φορολογικοὶ νόμοι· ἄνευ τῶν φορολογικῶν δὲν δύναται νὰ προβῇ ἡ ὑπηρεσία καὶ δὲν βλέπω πῶς δυνάμεθα νὰ παραβλέψωμεν, δεσμεύοντες τὰς χεῖρας τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ παραβλέψωμεν σκεπτόμενοι, ὅτι, ἐὰν τὰ 13, 12 Εἰρηνοδικεῖα παύουν διὰ 5, 10 ἡμέρας, ἤθελεν ἐπέλθει, δὲν ἠξεύρω ποῖον κώλυμα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν μοὶ φαίνεται τόσον σοβαρὸν τὸ πρᾶγμα, καὶ φρονῶ ν’ ἀκολουθήσωμεν τὸν κανόνα καὶ νὰ τυπωθῇ ἡ πρότασις, καὶ, ἅμα τυπωθῇ, διανεμηθεῖσα νὰ συζητηθῇ.

§69ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ὅ,τι ἀπεφασίσατε, ἐκεῖνο νὰ τελεσθῇ. Λέγω, ὅτι ἐγὼ ἐκτελῶ τὴν ἀπόφασίν σας, ἔπαυσα χθὲς 15 ἐργάτας τοῦ τυπογραφείου.

§70ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καὶ διωρίσατε τὸν Καμπούρουγλον. (θόρυβος).

§71ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τί νὰ ’πῇ κἀνεὶς εἰς ἕνα Πληρεξούσιον, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν τόλμην νὰ εἴπῃ τόσον δημοσία ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀληθές.

§72ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργέ! σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι ἔχω τετράκις τὴν τόλμην νὰ σᾶς ἐπαναλάβω ὅ,τι σᾶς εἶπον, διότι εἶναι ἀληθέστατον.

§73ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι! Ἔπαυσα λοιπὸν 15 ἐργάτας· δὲν ἐπρόσεξα διόλου εἰς τὰ παράπονα καὶ εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔζων ἀπ’ αὐτὸ τὸ ἔργον, ληφθέντες ἀπὸ τὰς ἄλλας τυπογραφίας πρὸ ἡμερῶν καὶ σήμερον μὴ ἔχοντες πῶς νὰ ζήσουν. Ἐν τούτοις δὲν τὸ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν, διότι ἐχρεώστουν νὰ ἐκτελέσω τὴν ἀπόφασίν σας· ὅμως διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ ἡ ἐφημερὶς τῆς Συνελεύσεως δὲν θὰ ἐκδίδεται ἐνημέρως.

§74ΤΙΝΕΣ. Ἀδιάφορον· καλλίτερα.

§75ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ νὰ μὴ γίνουν παράπονα ἐκ μέρους τῶν Κυρίων Πληρεξουσίων, διὰ νὰ μὴ λέγετε, ὅτι παρεμβάλλονται προσκόμματα, σᾶς ἀνέφερα αὐτά.

§76ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργέ! Σᾶς ἐρωτῶ ἐκ νέου, εἰς ποίαν ὑπηρεσίαν διωρίσατε τὸν Κύριον Καμπούρουγλον; (θόρυβος).

§77ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ ΒΙΛΑΕΤΗΣ. Κύριοι, δόσατε ὀλίγην προσοχήν. Ἀντιπροσωπεύεται ὁ λαὸς ἀπὸ σᾶς, καὶ ἔχετε τὸ καθῆκον νὰ προσέξετε εἰς ἓν ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει αὐτὸν τὸν ἴδιον. Ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἐπροτάθη, εἶναι ἡ προσθήκη Εἰρηνοδικείων τινῶν. Τὰ Εἰρηνοδικεῖα συντελοῦν εἰς τὴν εὐκολίαν τῶν ἐργασιῶν τοῦ λαοῦ, συντελοῦν εἰς τὴν οἰκονομίαν τῶν δαπανῶν. Παρατηρῶ κατὰ δυστυχίαν καὶ τὸ λέγω μετὰ λύπης, ὅτι ὁσάκις πρόκειται λόγος διὰ τὴν εὐκολίαν τοῦ λαοῦ, ὁσάκις πρόκειται λόγος διὰ νὰ ἐλαττώσωμεν ὀλίγον τὰ βάρη του, δὲν δίδομεν κἀμμίαν προσοχὴν, καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὰς δημοσίους ἀνάγκας, ὡς νὰ ἤμεθα, οὕτως εἰπεῖν, ὑπότροφοι τοῦ δημοσίου καὶ μολαταῦτα, Κύριοι, συντελεῖτε εἰς τὴν δυσμοιρίαν τοῦ Ἔθνους, εἰς τὴν κακοτυχίαν του. Φροντίσατε, διότι αὐτὴ ἡ Συνέλευσις ἔχει τὸ καθῆκον νὰ φροντίσῃ καὶ ν’ ἀπαλλάξῃ τὸ Ἔθνος ἀπὸ τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Διατὶ τὸ θεωρεῖτε τόσον ἐπουσιῶδες τὸ νὰ ἱδρύσητε 5, 10, Εἰρηνοδικεῖα, διατὶ θεωρεῖτε ἀδιάφορον τὸ νὰ εὐκολύνητε τὸν δικαζόμενον, ὁ ὁποῖος πηγαίνει 10 ὥρας καὶ τὸν πηγαίνουν δέσμιον διὰ 5 δραχμάς. Λέγω λοιπὸν, ὅτι αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον τὸ θεωρῶ σπουδαῖον καὶ πρέπει νὰ συζητηθῇ. Κηρύξατε διὰ μιᾶς ἀποφάσεώς σας, ὅτι δὲν εἶσθε ὑμεῖς συνήγοροι τοῦ δημοσίου, τὸ ἐννοῶ, καὶ ἂν θέλετε ἀποφασίσατε νὰ καταντήσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς χειροτέραν κατάστασιν παρ’ ὅτι ἦτο εἰς τὰ 21.

§78ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται ὡς κατεπείγουσα ἀμέσως νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις αὕτη, ἐκεῖνοι παρακαλῶ νὰ σηκωθοῦν. (ἐγείρονται ὀλίγοι) Δὲν παρεδέχθη.

§80ΤΙΝΕΣ. Μετὰ τὸν φορολογικὸν νόμον νὰ συζητηθῇ.

§81ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι! ἀπαντῶ εἰς ὅ,τι μὲ ἠρώτησεν ὁ Κύριος Θεοχάρης. Λέγω ὅτι ὁ Καμπούρογλος δὲν διωρίσθη εἰς κἀμμίαν θέσιν νομοθετημένην οὔτε ἔκτακτον, οὔτε τακτικήν· διωρίσθη νὰ συλλέξῃ πληροφορίας καὶ νὰ ὑποβάλῃ μίαν ἔκθεσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν· ά) Περὶ τῶν ἐξόδων καὶ ἐσόδων μερικῶν κτημάτων τοῦ περιβολίου ἐδῶ, τοῦ κτήματος τῆς Βασιλίσσης καὶ τοῦ Ῥούφ. Ἐπειδὴ πρόκειται ἴσως νὰ προταθῶσι συμβιβασμοὶ, ἢ νὰ διατεθῶσιν αὐτὰ τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα τὸ δημόσιον δὲν δύναται νὰ διαχειρίζηται, διότι πρὸ ὀλίγου καιροῦ μετ’ ἐπιμονῆς ἐζητήθη τὸ κτῆμα τοῦ Ῥοὺφ νὰ ἐνοικιασθῇ δι’ ὀλίγας χιλιάδας δραχμῶν, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀπὸ τὴν καλλιέργειαν, τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ ἀπὸ τὸ εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον παράγει, θὰ δώσῃ ἴσως 30 χιλ. δραχμῶν ἔσοδα, λοιπὸν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔπρεπε νὰ μένῃ εἰς πλήρη ἄγνοιαν αὐτῶν τῶν πραγμάτων· καὶ ἐπειδὴ ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης καὶ τῆς ἀμεταθέτου ἀποφάσεως, ὅτι τὴν διοίκησιν καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν κτημάτων αὐτῶν νὰ μὴ τὴν ἐνεργῇ τὸ δημόσιον, διὰ νὰ σᾶς ὑποβάλλω μίαν ἔκθεσιν ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ ἔχω καὶ μερικὰς πληροφορίας· ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ γνωρίζω τὶ ἐξοδεύεται καὶ τί εἰσπράττεται εἰς αὐτὸ τὸ κτῆμα.

§82ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι! ἀπὸ καρδίας συγχαίρω τὸν Κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι εὗρε τὸ καταλληλότατον πρόσωπον νὰ τοῦ δώσῃ πληροφορίας περὶ τῶν εἰσοδημάτων τῶν κτημάτων τοῦ πρώην Βασιλέως, ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν μέλλει νὰ συντάξῃ· δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Κυρίου Καμπούρογλου, ὡς εἰδικοῦ περὶ τὰ τοιαῦτα, θέλει πληροφορηθῇ ὁ Κ. Ὑπουργὸς, οὐχὶ μόνον περὶ τῶν εἰσοδημάτων, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων ἐκείνων, προσέτι, ὅτι ἡ καταλληλότης τούτου τοῦ προσώπου ἁρμόζει κυρίως εἰς τὴν ἐπαναστατικὴν ταύτην ἐποχὴν, διότι πρόκειται ν’ ἀποφασισθῇ διὰ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς ὁ συμβιβασμὸς μεταξὺ τοῦ πεπτωκότος ἡγεμόνος καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καθόσον ἀφορᾷ τὰ κτήματα αὐτά.

§83ΒΑΣΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐρωτήσω τὸν Κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσῃ, τίς τῷ ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του; Ἀνεθέσαμεν τὴν διεύθυνσιν τῶν κτημάτων αὐτῶν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν; ὄχι! Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις συνέστησε μίαν ἐπιτροπὴν νὰ ἐπιτηρῇ τὰ κτήματα ταῦτα, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εἶχε μέρος ὁ Κ. Καμπούρογλους· ὁ Κ. Ὑπουργὸς αὐθαιρέτως ἀναλαμβάνει νὰ διευθύνῃ καὶ νὰ ἐπιτηρῇ τὰ κτήματα αὐτά· καὶ ἐρωτῶ τὸν Κ. Ὑπουργὸν, τίς τῷ ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ διευθύνῃ καὶ προστατεύῃ τὰ κτήματα αὐτά; (θόρυβος) Ἐγὼ, Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς, ἐπαινῶ πολὺ τὸν Κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι φροντίζει περὶ πραγμάτων, ἅτινα ἀληθῶς παρέχουν ἀρκετὴν πρόσοδον καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ ληφθῇ φροντὶς, καὶ ἡμεῖς, ἐνῷ ὑπῆρχε καὶ πρότασις, ἠμελήσαμεν περὶ αὐτῆς. Ὁ Κ. Ὑπουργὸς μᾶς ἐπρόλαβε κ’ ἐφρόντισε νὰ διορίσῃ τὸν Κ. Καμπούρογλον διὰ νὰ κάμῃ ἐξέλεγξιν καὶ μίαν ἔκθεσιν. Ἐγὼ ὅμως λέγω, ὅτι ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔπραξεν αὐθαίρετον πρᾶγμα ἐπιληφθεὶς τὴν προστασίαν κτημάτων, τὰ ὁποῖα κανεὶς δὲν τῷ ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ προστατεύσῃ· διὰ τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς παρηνόμησε. (θόρυβος) Δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα· ἔχει μόνον τὸ δικαίωμα νὰ ἐξέρχεται εἰς τὸν περίπατον καὶ νὰ τὰ βλέπῃ, τίποτε ἄλλο.

§84ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Κ. Βάσος ἔχει τὸ δικαίωμα, δι’ ἄλλους λόγους ἴσως, νὰ ᾖναι θυμωμένος δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, διότι δὲν γνωρίζει, ὅτι ὁ νέος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔκαμε τίποτε· ἄφησε τὰ πράγματα ὅπου τὰ ηὗρεν. Οἱ πρὸ ἐμοῦ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν συνεπείᾳ ἀποφάσεώς σας δὲν ἠξεύρω ἢ συνεπείᾳ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχουν νὰ ἐπιστατοῦν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων πραγμάτων, ἀνέλαβον αὐτὴν τὴν φροντίδα· τὸ κατ’ ἐμὲ τίποτε δὲν ἔκαμα· πρὸ ἐμοῦ εἶχον διορισθῆ ἐπιστάται, ἐνοικιασταὶ, καὶ δὲν ἠξεύρω τι· λοιπὸν ὁ παρὼν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ γράμμα δὲν ἔκαμε τίποτε. (θόρυβος) Ἐὰν ἤμην ἐγὼ εἰς τὴν θέσιν ἐκείνων, ἤθελον κάμει βεβαίως, διότι κτήματα τοιαῦτα δημόσια δὲν ἤθελον τ’ ἀφήσει οὕτως ἐῤῥιμμένα καὶ ἀπροστάτευτα. Λοιπὸν ἡ ῥητορεία τοῦ Κ. πληρεξουσίου εἰς τίποτε δὲν χρησιμεύει εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν· διότι, οὔτε νὰ μ’ ἐπαινέσῃ, οὔτε νὰ μὲ μεμφθῇ ἔχει αἰτίαν τινά. Ὑπῆρχεν ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ἤδη διελύθη, διότι μέλη τινὰ αὐτῆς δὲν ὑπάρχουν ἐδῶ, καὶ τὰ ὑπάρχοντα δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐκτελέσουν ὅ,τι ἐγὼ τῷ ὄντι ἤθελον νὰ μάθω. Πρῶτον αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει καμμίαν φροντίδα περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, καὶ ἂν τὴν ἔχῃ κἀνεὶς, τὴν ἔχει ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος· καὶ πρέπει νὰ τὸ ἠξεύρετε, διὰ νὰ ἐκλείψουν ἅπαξ διὰ παντὸς αἱ συκοφαντίαι, δὲν ἐννοῶ βεβαίως ἐκ μέρους τῶν πληρεξουσίων, ἀλλ’ αἱ συκοφαντίαι ἐν γένει, ὅτι, ἐὰν ἔγκηται εἰς κανένα νὰ διαχειρίζηται τίποτε ἐπ’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, εἶναι ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος, καὶ ὁ Κύριος Σμὶθ· ηὗρα αὐτὴν τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, αὐτὴ ἦτον ἀπὸ τοὺς πρὸ ἐμοῦ, οὐδὲν μετέβαλα· ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος δὲν ἐπήρκει νὰ δώσῃ πληροφορίας, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶχε τὰ μέλη· εἶχον ἀνάγκην μερικῶν πληροφοριῶν, διότι πληροφοροῦμαι, ὅτι ἐδῶ εἰς τὸ κτῆμα ἐξοδεύονται ἴσως 50 χιλιάδες δραχμῶν κατ’ ἔτος, εἰς τὸ ἄλλο ἐξοδεύονται 40 χιλιάδες, εἶναι ἔξοδον πολὺ σπουδαῖον. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ὑπῆρχε μία ἐπιτροπὴ, εἰς τὴν ὁποίαν ἦτον ὁ Κ. Οἰκονομικὸς Ἔφορος, καὶ προσθέτω, ὅτι ἐπεφόρτισα τὸν Κ. Καμπούρογλον, ὄχι μὲ θέσιν, ὄχι μὲ μισθὸν, ἀλλὰ νὰ μοῦ δώσῃ εἰδικὰς πληροφορίας περὶ τῆς καταστάσεως αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Νομίζω δὲ, ὅτι ἠμποροῦσα, ὅποιον ἤθελα νὰ προσκαλέσω νὰ μοὶ δώσῃ πληροφορίας ἐπὶ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον διαχειρίζομαι.

§85ΙΑΛΕΜΟΣ. Δὲν ἐξετάζω, Κύριοι, ἐὰν ἔκαμε καλὰ ἢ κακὰ ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ οἱονδήποτε μέτρον χωρὶς νὰ ἐρωτήσῃ προηγουμένως τὴν Συνέλευσιν, ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ἐξετάζω τοῦτο, ἐξετάζω εἰδικῶς τὴν ἰδιότητα τοῦ διορισθέντος προσώπου (θόρυβος).

§86ΤΙΝΕΣ. Δὲν διωρίσθη.

§87ΙΑΛΕΜΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ διορισθῇ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν ῥάχην του φέρει ἀπόφασιν καταδικαστικὴν, ὡς χρεωκόπος.

§88ΒΑΣΤΑΣ. Μὰ δὲν διωρίσθη, μήτε ἔχει καμμίαν διαχείρισιν.

§89ΙΑΛΕΜΟΣ. Ὁ Κύριος Καμπούρογλος εἶχεν ἀποφανθῆ, ὅτι εἶναι μωρολόγος ἐκεῖνος καὶ ἀναιδὴς, ὅστις ἤθελε προτείνει τὴν δήμευσιν τῶν Ἡγεμονικῶν κτημάτων, ἑπομένως, ἕνεκα τῆς ἐτυμηγορίας του ταύτης, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, εὑρίσκεται εἰς τὴν κατηγορίαν τῆς ἐξαιρέσεως, δὲν δύναται, ἀποφανθεὶς προηγουμένως ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, νὰ διορισθῇ εἰς τοιαύτην θέσιν.

§90ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Παρακαλῶ τὴν προσεχῆ τετάρτην νὰ προσκληθῇ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἀπαντήσῃ εἰς ἐπερωτήσεις μου δύω. Πρῶτον ἐμμέσως μοῦ ἐγένετο παράπονον ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἀξιωματικοῦ τινος, ἐνοχλοῦντος τὰ μέγιστα τὴν δημοσίαν τάξιν εἰς δρόμον τινὰ τῆς πόλεως, ἐγένοντο παρατηρήσεις πικραὶ ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου Πρωθυπουργοῦ πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ οὐδεμία ποινὴ ἐπεβλήθη κατ’ αὐτοῦ· λέγεται δὲ, ὅτι καὶ τὴν ζωὴν ἴσως ἤθελεν ἀποπειραθῆ ν’ ἀφαιρέσῃ ἀτόμου τινὸς, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω. Ἀναγκάζομαι νὰ κάμω τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, διότι μετὰ μεγίστης μου εὐχαριστήσεως εἶδον πρὸς στιγμήν τινα τὴν Συνέλευσιν παρὰ πολὺ ποθοῦσαν νὰ φέρῃ τὸ Σῶμα τῶν Κυρίων ἀξιωματικῶν εἰς τὴν συναίσθησιν τοῦ καθήκοντός των. Δευτέρα, Κύριοι, ἐπερώτησίς μου εἶναι αὕτη, πρὸ δύω ἢ τριῶν ἡμερῶν ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐτιμώρησε λίαν αὐστηρῶς ἀξιωματικοὺς τρεῖς, τοὺς μὲν ἀποστείλας ἐπὶ ἕνα μῆνα εἰς τὸ Παλαμήδιον, ἐὰν δὲν σφάλω, τὸν δὲ ἐνταῦθα εἰς τὴν οἰκίαν του. Δὲν θέλω οὐδόλως νὰ ἐπέμβω εἰς τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἷς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει νὰ ἐνεργῇ τὰ τοῦ Νόμου, ὅπως διατηρῆται ἡ πειθαρχία καὶ τάξις ἐν τῷ στρατῷ, διότι προσθέτω, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει πάντοτε νὰ ἐπαγρυπνῇ, ἔχω λόγους ὅμως νὰ πιστεύσω, ὅτι δὲν ἐφηρμόσθησαν εἰς τὴν περίστασιν ταύτην τὰ ἄρθρα τοῦ Νόμου καὶ τῶν Στρατιωτικῶν ποινικῶν διατάξεων. Τὴν προσεχῆ τετάρτην θ’ ἀναπτυχθῶμεν περισσότερον.

§91ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Κύριοι! μίαν ὑπενθύμισιν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς κάμω. Πρὸ 2½ μηνῶν πρότασις ἐγένετο περὶ συστάσεως ἐπιτελείου τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἐσυζητήθη, Κύριοι, ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν οἰκονομικῶν καὶ ὑπεβλήθη. Ἐπειδὴ ἐνδιαφέρομαι παντὸς ἄλλου περισσότερον, καὶ ἐπειδὴ εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐγκατάστασις αὐτοῦ τοῦ ἐπιτελείου, παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀποφασίσῃ τὸ ταχύτερον περὶ αὐτοῦ καὶ νὰ προσδιορίσῃ μίαν ἡμέραν.

§92ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, τὴν τετάρτην.

§93ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, πρὸ δύω μηνῶν καὶ ἐπέκεινα μένει ἐκκρεμὴς καὶ ἡ ὑπόθεσις περὶ καταργήσεως ἢ ἐγκαταστάσεως τοῦ ἐνταῦθα Στρατιωτικοῦ Διοικητηρίου· διὰ νὰ δοθῇ ἓν τέλος εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, προτείνω ἢ νὰ συζητηθῇ σήμερον τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ἢ νὰ προσδιορισθῇ μία ἄλλη ἡμέρα εἰδική, καθόσον θεωρῶ λίαν ἀναγκαίαν τὴν σύστασιν αὐτοῦ.

§94ΠΟΛΛΟΙ. Προσδιωρίσθη μετὰ τὸν φορολογικὸν Νόμον.

§95ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐὰν ἐξηντλήθησαν αἱ ἐπερωτήσεις περὶ τῶν ἀμίσθων θέσεων κτλ. παρακαλῶ νὰ φέρετε τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου (θόρυβος.).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφάσισε πραγματικῶς ἡ Συνέλευσις προχθὲς νὰ τελειώσῃ σήμερον αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις. (θόρυβος.). Αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τῶν φοιτητῶν εἶναι ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ θὰ τελειώσῃ μὲ ἓν ναὶ ἢ ὄχι ἄνευ συζητήσεως. Δὲν πρόκειται κατὰ τὴν αἴτησιν αὐτῶν νὰ καθιερωθῇ ἓν δικαίωμα διὰ τὸ μέλλον διὰ νὰ ἐκλέγουν ἀντιπροσώπους εἰς τὰ Νομοθετικὰ Σώματα· μόνον εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν νὰ εἰσαγάγουν ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐξέλεξαν. Ὁ εἷς θὰ εἴπῃ ναί, ὁ ἕτερος ὄχι.

§97ΤΙΝΕΣ. Μετὰ τὰ φορολογικά.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν θέλῃ νὰ προβῇ εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον. Λοιπὸν, ὅσοι παραδέχονται, ὅτι.......

§99ΤΙΝΕΣ. Δὲν χρειάζεται ἐρώτησις, Κύριε πρόεδρε.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἐκφρασθῇ ἡ Συνέλευσις, διότι ἔχω καὶ ἐγὼ μίαν εὐθύνην. Ὅσοι παραδέχονται νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τῆς ἐκλογῆς τῶν φοιτητῶν ἀπὸ τὸν φορολογικὸν νόμον ἐκεῖνοι νὰ σηκωθοῦν. (Ἀνίστανται πολὺ ὀλίγοι). Λοιπὸν εἶναι ὁ φορολογικὸς νόμος.

§101ΞΥΔΑΚΤΥΛΟΣ. Νὰ κληρωθῇ, Κ. πρόεδρε, ἡ ἐκλογὴ τοῦ Κ. Διαμαντοπούλου. Ἀναγινώσκεται εἰδοποιητήριον περὶ τῆς ἐν Παλαιστίνῃ ἐκλογῆς, δι’ οὗ ἀποδεικνύεται, ὅτι πληρεξούσιος τῆς ἐκεῖ Προξενικῆς περιφερείας ἐξελέχθη ὁ Κ. Διαμαντόπουλος.

§102ΤΙΝΕΣ. Δεκτὸς, Κ. πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει κἀμμία ἔνστασις.

§103ΒΑΣΤΑΣ. Μὰ, Κύριοι, αὐτὰ εἶναι παράνομα πράγματα.

§104ΔΑΓΡΕΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸ προεδρεῖον καὶ τοὺς Κ. πληρεξουσίους· συζητοῦμεν ἢ ὀχλαγωγοῦμεν; Δὲν ἀκούομεν τίποτε, οὔτε τί ἀνεγνώσθη, οὔτε τί γίνεται· μὰ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιβάλωμεν σιωπὴν εἰς τὸν ἑαυτόν μας; Ὁ Κ. Κολιάτσος ἀναβαίνει τὸ βῆμα ἵνα ἀναγνώσῃ τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς ἐν Νεαπόλει ἐκλογῆς.

§105ΠΟΛΛΟΙ. Μετὰ τὰ φορολογικά. (θόρυβος).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἔχω κᾀνὲν συμφέρον, ἀλλὰ πρέπει νὰ διαχειρίζωμαι αὐτὴν τὴν θέσιν κατὰ τὸν κανονισμὸν, ὅστις λέγει ν’ ἀναγινώσκωνται καὶ αἱ ἐκλογικαὶ ἐκθέσεις. Ὁ Κ. Κολιάτσος ἄρχεται τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἄνω ἐκθέσεως.

§107ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον· ἀφήσατε τὰς ἐκλογὰς, Κύριε Κολιάτσε.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν τετάρτην ν’ ἀναγνωσθῇ.

§109ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρχόμεθα εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον.

§111ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριοι, ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω, ἀφορώσας τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε προχθὲς ἡ Συνέλευσις.

§112ΠΟΛΛΟΙ. Δυνατώτερα.

§113ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη νὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ ὅλων τῶν προϊόντων εἰς 7%· ὁ Κ. Κεχαγιᾶς, ὅστις εἰσήγαγεν τὴν πρότασιν ταύτην, εἶπεν, ὅτι......

§114ΠΟΛΛΟΙ. Δυνατώτερα.

§115ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἀντικείμενον ἁπλοῦ λογαριασμοῦ θὰ ᾖναι ὁ προσδιορισμὸς τῶν καθ’ ἕκαστα φόρων ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποφασισθείσης ἐκπτώσεως· ὑποβάλλω λοιπὸν εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἑρμηνείαν αὐτῆς, διότι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ, ὅπως ἡ Συνέλευσις τὴν παρεδέχθη, δὲν ἐπεκτείνεται ἐπὶ ὅλων τῶν προϊόντων συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν Λακωνικῶν.

§116ΤΙΝΕΣ. Ἐπὶ ὅλων (θόρυβος).

§117ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι δὲν ἐννοεῖ τὸν τῆς σταφίδος (θόρυβος).

§118ΚΑΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, εἴμεθα ἐκτὸς τῆς τάξεως· ἐπικαλοῦμαι τὴν τάξιν.

§119ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε πρόεδρε, προχθὲς ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐγγείου φόρου ἐφ’ ὅλων τῶν προϊόντων εἰς 7%. Τοῦτο δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι δὲν θὰ διεξέλθωμεν ὅλον τὸ ψήφισμα, διότι περιέχει καὶ διατάξεις ἀφορώσας τὴν βεβαίωσιν· ἑπομένως ἂς μὴ ἀνησυχοῦν· ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν σειρὰν, καθ’ ἕνας λαμβάνει τὸν λόγον.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Γερογιάννης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς βεβαιώσεως τῶν ἐλαιῶν.

§121ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπὸ συζήτησιν ἔχομεν τὸν § 2 τοῦ ἄρθρ. 2 τοῦ νόμου, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναφέρεται τὸ ἑξῆς. «Ἡ βεβαίωσις τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας τῶν πρὸς βρῶσιν ἐλαιῶν γίνεται δι’ ἐκτιμήσεως ἢ ἐν περιπτώσει διαφωνίας, διὰ ζυγίσεως ἢ κυβικῆς καταμετρήσεως, κατ’ ἐκλογὴν τῶν φορολογουμένων. Κατ’ αὐτοῦ τοῦ §, τὸν ὁποῖον σᾶς ἀνέγνωσα, ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν μίαν πρότασιν, καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν, ἀφοῦ μὲ ἀκούσῃ νὰ τὴν δεχθῇ.

§122ΔΑΓΡΕΣ. Παρακαλέσατε, Κ. Πρόεδρε, τοὺς πληρεξουσίους νὰ ἡσυχάσουν.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, καθήσατε, ἡσυχάσατε!

§124ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ δεχθῇ. «Ἡ βεβαίωσις τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τῆς ἐπικαρπίας τῶν πρὸς βρῶσιν ἐλαιῶν γίνεται εἰς τὴν μεταφορὰν αὐτῶν διὰ ξηρᾶς ἢ θαλάσσης». Καὶ θὰ σᾶς εἴπω τὸν λόγον, δι’ ὃν ζητῶ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν. Βεβαίως πολλοὶ ἐξ ἡμῶν δὲν γνωρίζετε, Κύριοι, τίνι τρόπῳ φορολογοῦνται αἱ πρὸς βρῶσιν ἐλαῖαι· ἐπειδὴ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι πληρεξούσιος τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος, ὅπου αὐτὸ τὸ προϊὸν κατασκευάζεται καὶ πωλεῖται, θὰ σᾶς εἴπω ὀλίγα τινά. Ἡ φορολογία τῶν βρωσίμων ἐλαιῶν μέχρι τοῦ 1859 ἐνηργεῖτο διὰ δύω τρόπων, διὰ ζυγίσεως ἢ δι’ ἐκτιμήσεως κατὰ τὸν τόπον τῆς ἐναποταμιεύσεως. Ἀλλὰ καὶ οἱ δύω αὐτοὶ τρόποι ἀπεδείχθησαν εἰς ἄκρον πλημμελεῖς ἢ ἐπιζήμιοι διὰ τοὺς φορολογουμένους καὶ ἰδού· οἱ ἐνοικιασταί, ἐν ὅσῳ ἐξηκολούθουν τὰ ἐλαιοτριβεῖα νὰ ἐκθλίβωσι τὰς ἐλαίας, δὲν ἐνήργουν τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τῶν βρωσίμων ἐλαιῶν εἰς τὸν τόπον τῆς ἀποταμιεύσεως, ἀλλ’ εἰς τὸν τόπον τῆς μεταφορᾶς τῶν ἐλαιῶν, καὶ τοῦτο διήρκει 6 μῆνας· ὥστε τὸ πλεῖστον τοῦ χρόνου ἐδαπανᾶτο ὑπὸ τοῦ ἐνοικιαστοῦ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ προϊόντος ἐν τῷ τόπῳ τῆς μεταφορᾶς, ὅταν δὲ ἔκλειον τὰ ἐλαιοτριβεῖα, μετέβαινεν ὁ ἐνοικιαστὴς ἀπ’ οἰκίας εἰς οἰκίαν πρὸς ἀνεύρεσιν τῶν βρωσίμων ἐλαιῶν διὰ νὰ τὰς φορολογήσῃ, καὶ αὐτὴ ἡ κατ’ οἶκον ἔρευνα ἀρκετὰ παρηνόχλει καὶ τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ τὸ ἄσυλον τοῦ πολίτου παρεβίαζεν. Εὑρίσκετο λοιπὸν ὁ ἰδιοκτήτης εἰς τὴν ἀνάγκην ἢ νὰ δεχθῇ τὴν ἐκτίμησιν ἢ νὰ ζυγίσῃ· ἀλλ’ εἴτε τὸ ἓν εἴτε τὸ ἄλλο, ἦτο πρὸς βλάβην τοῦ φορολογουμένου· καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος. Ἐὰν ἤθελε νὰ ζυγίσῃ ἔπρεπε νὰ ἐξάξῃ τὰς ἐλαίας ἀπὸ τοὺς κάδους καὶ νὰ τὰς ἀποθέσῃ εἰς ἄλλους ἑτοίμους νὰ ἀποφύγῃ τὴν σῆψιν, ἀλλὰ τοιούτους δὲν εἶχε καὶ πρὸς τοῦτο εἶχεν ἀνάγκην καὶ ἐργατῶν καὶ ἐξόδων πολλῶν, δι’ ὃ καὶ ἠναγκάζετο νὰ δεχθῇ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐνοικιαστοῦ, καὶ πολλάκις ἠξεύρω ἰδιοκτήτας, οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωσαν διπλοῦν φόρον, φοβούμενοι τὰς συνεπείας τῆς ζυγίσεως· ἕνεκα τῆς καταθλίψεως ταύτης ἐγένοντο διάφορα παράπονα καὶ κατὰ τὸ 1860 ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εὐηρεστήθη νὰ φέρῃ αὐτὴν τὴν ἰδίαν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα, καὶ τὴν ὁποίαν ἀντέγραψα αὐτολεξεὶ ἐκ τοῦ νόμου τῶν 60. Δι’ αὐτῆς τῆς τροπολογίας τὸ δημόσιον δὲν ζημιοῦται τίποτε, οὔτε ὁ ἐνοικιαστής, μόνον ἀπαλλάσσεται ὁ ἰδιοκτήτης. Αὐτὸ τὸ σύστημα τοῦ Κ. Κουμουνδούρου ἐφηρμόσθη ἐπὶ ἓν ἔτος καὶ ἔφερεν εὐάρεστα ἀποτελέσματα καὶ πρὸς τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ, διότι δὲν ἐγέννησεν οὐδὲν παράπονον εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ ἔλαβον τὰ δικαιώματά των μέχρι λεπτοῦ· ὅταν ὅμως ὁ Κ. Σῖμος ἦλθεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἠθέλησεν ὅλους ἐν γένει τοὺς φορολογουμένους νὰ τοὺς καταστήσῃ μαθηματικούς, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι θεραπεύει τὰ παράπονα τῶν ἰδιοκτητῶν, ἂν θέσῃ μίαν ἄλλην περίπτωσιν, τὴν διὰ κυβικῆς καταμετρήσεως, διότι ἐγνώριζε βεβαίως, ὅτι καὶ ἡ ζύγισις καὶ ἡ ἐκτίμησις ἦτο ἐπιβλαβής, πιστεύσας, ὅτι διὰ τοῦ τρίτου αὐτοῦ τρόπου ἤθελε θεραπεύσει τὰ παράπονα. Ἀλλὰ διὰ τῆς κυβικῆς καταμετρήσεως ἀντὶ νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ παράπονα ἠγέρθησαν περισσότερα, διότι τὸ μέτρον τοῦτο ἐφαρμοσθὲν ἐπὶ δύω ἔτη ὄχι μόνον δὲν εὐδοκίμησεν, ἀλλὰ πολλαὶ δίκαι ὡς ἐκ τούτου ἐγένοντο καὶ ἐξωδεύοντο οἱ ἄνθρωποι καθ’ ἑκάστην, διότι ὅλοι ἠξεύρετε, νομίζω, ὅτι ἡ κυβικὴ καταμέτρησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἐπὶ ἑνὸς δοχείου, τὸ ὁποῖον εἶναι πλῆρες ὕδατος καὶ ἐλαιῶν· καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἠξεύρῃ κἀνεὶς, ὅτι τόσαι ὀκάδες εἶναι ἅλμη καὶ τόσαι εἶναι ἐλαῖαι; ἐκτὸς δὲ τούτου τὰ δοχεῖα ἔχουσι τὰ στόμια στενώτερα τοῦ πυθμένος, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ καταμέτρησις. Δι’ ὅλους λοιπὸν αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασίν μου αὐτὴν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς τὸ Προεδρεῖον, βεβαία οὖσα, ὅτι διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς προτάσεως αὐτῆς δὲν θὰ γείνῃ κἀμμία βλάβη οὔτε εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς, οὔτε εἰς τὸ δημόσιον, ἀλλὰ καὶ βοήθεια μεγάλη εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, ὑπὲρ τῶν ὁποίων πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ φροντίσῃ, ἀφοῦ ἀπέδειξεν, ὅτι πάντοτε φροντίζει περὶ τῶν συμφερόντων τῶν φορολογουμένων.

§125ΙΑΛΕΜΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§126ΚΑΣΤΑΝΑΚΟΣ. Θεωρῶ ἀναγκαιότατον ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις τίνι τρόπῳ νὰ κάμῃ φορολογίαν τῶν πρωΐμων καρπῶν· αὐτὴ ἡ δουλιὰ εἶναι τοῦ Δεκεμβρίου.

§127ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχει ἕνας νόμος, ὅστις λέγεται πάγιος, καὶ ὅστις κανονίζει τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως ὅλων αὐτῶν· σήμερον δὲν προσδιορίζεται, εἰμὴ τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου· ἑπομένως τὸ ζήτημα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ Κ. Καστανάκος, εἶναι τελειωμένον.

§128ΚΑΣΤΑΝΑΚΟΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον λέγω, ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς Συνελεύσεως θέλει νὰ γείνῃ ἄλλο εἶδος φορολογίας εἰς χρήματα· δὲν θέλομεν ἀποθηκαρίους.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία πρότασις ὑπάρχει τοῦ Κ. Γερογιάννη· οὐδεὶς ἄλλος εἶναι γεγραμμένος νὰ ὁμιλήσῃ, κατὰ τὸν κανονισμὸν ἀναγκάζομαι νὰ τὴν ὑποβάλω εἰς ψηφοφορίαν.

§130ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρὶν προκαλέσητε, Κύριε Πρόεδρε, τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Γερογιάννη, διὰ νὰ ἀφαιρεθῇ πᾶσα ὑποψία ἀπὸ ὅλους τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους, ὅτι τὸ δημόσιον δὲν πρόκειται νὰ ζημιωθῇ ὁλοτελῶς, παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος, ὅστις ἦτο ὑπουργὸς ἐκείνην τὴν ἐποχὴν, καὶ ἀνεγνώρισε τὰ δίκαια παράπονα τῶν φορολογουμένων, καὶ ἐφήρμοσε τὸν νόμον αὐτὸν, κατόπιν ὁ Κ. Σίμος ἦλθε καὶ τὸν ἐτροποποίησεν, ἀλλὰ ἡ διάταξις αὕτη ἦτο ὅλως ἄτοπος, διότι πρὸ παντὸς ἄλλου προσβάλλει τὰ ἱερώτερα δικαιώματα τοῦ πολίτου, διότι κατὰ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ Νόμου οἱ ἐνοικιασταὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ ἄσυλον τοῦ πολίτου καὶ νὰ ἐρευνοῦν, ἐὰν ἔχουν ἢ ὄχι ἐλαίας—πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν συμβιβάζεται μὲ τὸ πνεῦμα τῆς παρούσης ἐποχῆς.

§131ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅταν εἰσήχθη κατὰ πρῶτον ἡ διάταξις αὕτη ἐντὸς τοῦ φορολογικοῦ νόμου, εἰσήχθη ἐν πλήρει γνώσει, ὅτι τῳόντι ζημία τις ἤθελεν ἐπέλθει· αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἀλλ’ ἐνομίσαμεν τότε, ὅτι ἡ ζημία αὐτὴ, ἥτις περιωρίζετο τότε εἰς ὀλίγον ποσὸν, 1,000 ἢ 2000 δραχμὰς, ἐνομίσαμεν τότε ὅτι αὐτὴ ἡ ζημία ἡ πολὺ μικρὰ δὲν ἦτο ἱκανὴ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν μεταβολὴν τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἥτις εἶχε τὸ κακὸν νὰ δίδῃ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰς οἰκίας καὶ νὰ πράττουν χιλίας κακοπραγίας. Διὰ τοῦτο τότε, καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχα ἐνδώσει νὰ παραδεχθῇ ἡ τροπολογία αὕτη. Κατόπιν ὁ Κ. Σίμος, ὁ διάδοχός μου, μετέβαλε, διατί; δὲν ἠξεύρω· ἤμουν μὲν, ὅτι ἡ ζημία αὐτὴ εἶνε μεγάλη, εἴτε δὲν τοῦ ἤρεσε τὸ ἐμψυχώτημα, δὲν ἠξεύρω· ἐγὼ ὅμως τὴν παρεδέχθην ἐν πλήρει πεποιθήσει, διότι ἐνόμισα, ὅτι καλλίτερον εἶναι νὰ ἀπαλλαχθοῦν οἱ ἰδιοκτῆται ἀπὸ μεγάλας καταπιέσεις καὶ νὰ ὑποστῇ τὸ δημόσιον μικράν τινα ζημίαν.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις;

§133ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Γερογιάννη ὡς ἑξῆς· «ἡ βεβαίωσις τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τῆς ἐπικαρπίας τῶν πρὸς βρῶσιν ἐλαιῶν γίνεται κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν μεταφορὰν αὐτῶν διὰ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης».

§134ΖΕΡΒΑΣ. Πῶς διακρίνεται ὁ ἔγγειος φόρος ἀπὸ τὴν ἐπικαρπίαν;

§135ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ νὰ σᾶς λύσω τὴν ἀπορίαν, Κ. Ζέρβα· ἐάν τις ἔχῃ ἰδιόκτητα ἐλαιόδενδρα, ἀποδίδει μόνον τὸν ἔγγειον φόρον, ἂν δὲ ἔχῃ ἐθνικοϊδιόκτητα, ἡ βεβαίωσις τοῦ καρποῦ τούτων διὰ νὰ ἐξευρεθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας δι’ ἐκτιμήσεως κτλ. κατὰ τὸν Πάγιον Νόμον, ὅτε πλέον ὁ καρπὸς ἀποδίδει μόνον τὸν ἔγγειον φόρον, γίνεται ἐπὶ τῶν δένδρων. (Θόρυβος).

§136ΚΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀρχίσῃ τακτικὴ συζήτησις.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀκούσατε τὴν πρότασιν· «Ἡ βεβαίωσις τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας τῶν πρὸς βρῶσιν ἐλαιῶν γίνεται κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν μεταφορὰν αὐτῶν διὰ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης.

§138ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. «Ἡ βεβαίωσις τοῦ ἐγγείου φόρου»· διότι ἡ βεβαίωσις τῆς ἐπικαρπίας γίνεται δι’ ἐκτιμήσεως κατὰ τὸν πάγιον Νόμον.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν «Ἡ βεβαίωσις τοῦ ἐγγείου φόρου τῶν πρὸς βρῶσιν ἐλαιῶν γίνεται κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, ἢ τὴν μεταφορὰν αὐτῶν διὰ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης». Ὅσοι παραδέχονται λοιπὸν αὐτὴν τὴν πρότασιν, ἀντὶ τῆς τοῦ νομοσχεδίου, νὰ σηκωθοῦν (ἀνίστανται πολλοί).

§140Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι πλήρης ἡ Συνέλευσις.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί νὰ κάμω, ἐπροσκάλεσα τοὺς ΚΚ. πληρεξουσίους ἀπὸ τὰ δωμάτια μὲ τοὺς κλητῆρας 4, 5 φοράς. Λοιπὸν θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία. Ἀναγινώσκεται καὶ πάλιν ἡ πρότασις.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται τὴν πρότασιν αὐτὴν, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Τώρα παρεδέχθη. Τώρα ἂς ἀναγνωσθῇ ὁλόκληρος ὁ παράγραφος, διότι πρόκειται καὶ περὶ τοῦ δικαιώματος τῶν ἐλαιῶν πρὸς τόσον τὴν ὀκάν· ὅσοι ἔχουν παρατηρήσεις εἰς τὰς λεπτομερίας νὰ τὰς προτείνουν· «ἔγγειος φόρος ἐπὶ μὲν τῶν ἐλαιῶν προσδιορίζεται 10%» ἐννοεῖται ὅτι τόρα εἶναι 7% «ἐπὶ δὲ τῶν ἐλαιῶν ὅσαι χρησιμεύουσι πρὸς βρῶσιν ἢ παράγονται εἰς Δήμους, ἔνθα δὲν ὑπάρχουσιν ἐλαιοτριβεῖα, προσδιορίζεται εἰς λεπτὰ 2 τὴν ὀκάν.

§143ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἓν καὶ ἥμισυ.

§144ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, δύω.

§145ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα εἶναι τόσαι δραχμαὶ τὸ καντάρι, τί θὰ κάμωμεν;

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχθὲς ἐψηφίσθη πρότασις γενικὴ τοῦ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐφ’ ὅλων τῶν προϊόντων 7%. Λοιπὸν τὸ ψήφισμα αὐτὸ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐφ’ ὅλων τῶν προϊόντων.

§147ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν Κύριον Κεχαγιᾶν, βεβαίως εἰς ὅλα τὰ εἴδη τῆς φορολογίας πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀναλογία, παρατηρῶ ὅτι εἰς τὰς ἐλαίας τίθενται εἰς δύο λεπτὰ ἑκάστην ὀκὰν, ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀναλογία, διότι ἑκάστη ὀκὰ ἐλαίου τῆς Ἀμφίσσης τίθεται πρὸς 40 λεπτά. Ἐὰν παραδεχθῶμεν λοιπὸν τὸ 7%, τότε θὰ ἔχωμεν περισσότερον κατὰ 2 λεπτά· τοῦτο τὸ λέγω διὰ νὰ πεισθῆτε ὅτι ὁ Κύριος Κεχαγιᾶς δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένῃ εἰς 1½ λεπτόν.

§148ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ λέγω, Κύριοι, ὅτι τὰ δύο λεπτὰ εἶναι ἀρκετά.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν· ὅσοι παραδέχονται τὰ δύο λεπτὰ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὰ 2 λεπτά. Τώρα τὸ δικαίωμα ἐπικαρπίας ὁρίζεται 2 λεπ. ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς ἐλαίου.

§150ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εἶναι, Κύριοι, ἐθνικὰ καὶ ἰδιόκτητα ἐλαιόδενδρα, τὰ ὁποῖα πληρώνουν ἔγγειον φόρον καὶ ἐπικαρπίαν, ὅστις ἐξευρίσκεται κατὰ τὴν ἔκθλιψιν τοῦ ἐλαίου εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα καὶ σήμερον ἂν τὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν φορολογίαν τῶν 2 λεπτῶν τότε καταντᾷ ἀνεξερεύνητον αὐτὸ τὸ ποσὸν τῆς φορολογίας διότι οὔτε ἐκτίμησις εἰς τὰ ἐλαιόδενδρα δύναται νὰ γείνῃ, τοῦ καρποῦ, ἀλλ’ οὐδὲ διὰ ζυγίσματος ὡς προβλέπει ὁ πάγιος νόμος, καὶ τοῦτο λαμβάνει χώραν τοὐλάχιστον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἐπιδ. Λιμηρᾶς, ὅπου, ὅτε γίνεται ἡ συγκομιδὴ τοῦ ἐλαιοκαρποῦ, ἐνοικιαστὴς δὲν παρουσιάζεται, καθόσον ἡ μὲν συλλογὴ γίνεται κατὰ τὸν μῆνα 7βριον, οἱ δὲ ἐνοικιασταὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ παρουσιάζονται κατὰ τὸν μῆνα 8βριον. Προτείνω ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ φορολογία αὕτη τῶν 2 λεπτῶν.

§151ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὁ Κύριος Πληρεξούσιος ἐμμέσως ζητεῖ καὶ ἐλάττωσιν ἐπικαρπίας.

§152ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν τὸν φόρον μόνον, οὐχὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας· λοιπόν, ἂν ὁ ἔγγειος φόρος ἐλαττωθῇ εἰς 7%, δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας θὰ ἐλαττωθῇ, ὄχι, πρέπει νὰ μείνῃ 10% (θόρυβος).

§153ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐδῶ ὁ νόμος ἀναφέρει μόνον ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, εἶναι 15% ἐπικαρπία· ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὰς ἐλαίας· ἔγγειος φόρος εἶναι 7%, δύο λεπτὰ ἐπὶ τῶν πρὸς βρῶσιν ἐλαιῶν, δικαίωμα δὲ ἐπικαρπίας δύο λεπτὰ ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς (θόρυβος)· πρέπει νὰ ὁρισθῇ εἰς τὸν Νόμον.

§154ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ ἐξηγήσω τὴν περιπλοκὴν τοῦ ζητήματος, ὅπως μοὶ ἐφάνη ὅτι τὴν ἐνόησα· πρῶτον ἔρχεται ὁ ἔγγειος φόρος, ὅστις ἀνάγεται εἰς τὸ ἔλαιον· τοῦτον προσδιωρίσαμεν εἰς 7%, εἴπομεν δὲ, ὅτι ὁσάκις δὲν ἐκθλίβεται ἔλαιον, ἀλλὰ χρησιμεύουσι πρὸς βρῶσιν, λαμβάνεται φόρος ἔγγειος — 2 λεπτὰ τὴν ὀκάν. Ἐπέρχεται κατόπιν ὁ φόρος τῆς ἐπικαρπίας, καὶ ὡς παρετήρησα, ἡ ἀπορία ἐγεννήθη, πῶς εἶναι δυνατὸν κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ εἰσπράττεται ὁ ἔγγειος φόρος καὶ κατ’ ἄλλον ἡ ἐπικαρπία· ὁ μὲν ἔγγειος φόρος μέλλει νὰ εἰσπραχθῇ κατὰ τὴν ἔκθλιψιν τῶν ἐλαιῶν ἐπὶ τοῦ ἐλαίου· ὁ δὲ φόρος τῆς ἐπικαρπίας μέλλει νὰ ληφθῇ ἀπ’ ἀρχῆς, πρὶν ἀκόμη ἀποσταλῶσιν αἱ ἐλαῖαι εἰς τὸ ἐλαιοτριβεῖον, ἑπομένως θὰ γίνῃ μία βεβαίωσις τῶν φόρων τῆς ἐπικαρπίας, ἅμα ἐκκοπῶσιν αἱ ἐλαῖαι ἀπὸ τὰ δένδρα, καὶ ἑτέρα βεβαίωσις μετὰ τὴν ἔκθλιψιν τοῦ ἐλαίου· ἠγέρθη ἡ ἀπορία, διατὶ νὰ γίνωνται δύο βεβαιώσεις, καὶ οὐχὶ μία· κατόπιν ἐγεννήθη καὶ ἡ γνώμη ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀναλογία ὡς πρὸς τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας, ὅτι ὁ φόρος τῆς ἐπικαρπίας εἶναι ἐντελὴς, ἐνῷ ὡς πρὸς τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς εἴπομεν ὅτι 5% εἶναι ὁ φόρος ὁ ἔγγειος καὶ 15 ἡ ἐπικαρπία ὥστε δὲν ὑπάρχει ἡ αὐτὴ ἀναλογία εἰς τὰς ἐλαίας· αὗται αἱ δύο ἀπορίαι ἐξηγέρθησαν, ἀλλὰ πρέπει νὰ χωρισθῶσι καὶ νὰ μὴν ἀναμιχθῶσι· πρέπει νὰ ἐξηγήσωμεν περὶ τῆς βεβαιώσεως τὶ πρέπει νὰ γίνῃ, καὶ δεύτερον νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἀναλογίαν, καὶ νὰ ἴδωμεν ἂν ᾖναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις, ὅτι ὁ φόρος τῆς ἐπικαρπίας εἶναι μικρός. — Λέγω περὶ τῆς βεβαιώσεως τῆς ἐπικαρπίας ὅτι δὲν βλέπω σύγχυσιν· ἡ βεβαίωσις εἶναι διττὴ, ὡς πρὸς τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας γίνεται ἄλλη βεβαίωσις ἐπὶ τῶν δένδρων, καὶ μετὰ ταῦτα γίνεται ἄλλη βεβαίωσις ὅταν ἐξαχθῇ τὸ ἔλαιον· λέγω ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, διότι παρετήρησα ὅπως παρεδέχθημεν, ὅτι αἱ πρὸς βρῶσιν ἐλαῖαι δὲν φορολογοῦνται παρὰ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, ὁσάκις πρόκειται περὶ τοῦ ἐγγείου φόρου· ἐννοεῖται ὅτι τοῦτο εἶναι δύσκολον νὰ ἐξακριβωθῇ, ἂν αὗται αἱ ἐλαῖαι προέρχωνται ἀπὸ ἰδιόκτητα ἢ ἀπὸ ἐθνικοϊδιόκτητα δένδρα· διὰ τοῦτο ἡ βεβαίωσις ἐπὶ τῶν δένδρων εἶναι ἀπαραίτητος. Ἔπειτα προσθέτω, ὅτι διὰ τοῦ νέου τρόπου τῆς φορολογίας, διὰ τῆς ἐξαγωγῆς, ἕπεται, ὅτι ὅσας καταναλίσκει αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁ παραγωγεύς, δὲν φορολογοῦνται· εἶναι δίκαιον νὰ στερῆται τὸ δημόσιον καὶ τοῦ φόρου τῆς ἐπικαρπίας ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἐλαιῶν, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπὸ δένδρων ἐθνικοϊδιοκτήτων; λέγω λοιπὸν νὰ διατηρήσωμεν τὸ ὑπάρχον σύστημα, ὥστε ἡ βεβαίωσις ἄλλως νὰ γίνεται εἰς τὸν ἔγγειον φόρον, καὶ ἄλλως εἰς τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας· τώρα ὡς πρὸς τὴν ἀναλογίαν, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ν’ αὐξήσῃ ὁ φόρος τῆς ἐπικαρπίας· καὶ ἰδοὺ διατί· διότι ἔχει ἀνάγκην προστασίας ἡ καλλιέργεια τῶν ἐλαιῶν, καὶ συμφέρει εἰς τὸ δημόσιον νὰ γίνῃ ἡ ἐγκέντρωσις τῶν ἀγρίων ἐλαιῶν, διὰ τοῦ ὁποίου θέλουσιν αὐξήσει αἱ πρόσοδοι τοῦ ἐλαίου· ἐὰν ὁ φόρος τῆς ἐπικαρπίας ἦναι βαρὺς, θέλει περιορισθῆ ἡ ἐπέκτασις τῆς ἐγκεντρώσεως.......Μὴ βλέπετε τὰ δύω λεπτὰ τὴν ὀκὰν, διότι φορολογοῦνται καὶ οἱ ἐλαιοπυρῆνες, ὅταν ζυγίζωνται αἱ ἐλαῖαι· νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ὁ νόμος ὡς ἔχει.

§155ΔΡΟΣΟΣ. Οἱ ἐλαιῶνες διαιροῦνται εἰς τρεῖς κατηγορίας, εἶναι ἰδιόκτητοι, εἶναι ἐθνικοὶ, εἶναι καὶ ἐθνικοϊδιόκτητοι· ἐκ τῶν ἰδιοκτήτων λαμβάνεται ἔγγειος φόρος ὅστις βεβαιοῦται εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα, ἡ ὁλοκαρπία τῶν ἐθνικῶν διατίθεται, ὁλόκληρος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων ὁ καρπὸς δὲν εἰμπορεῖ νὰ βεβαιωθῇ εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα, διότι ἀναμιγνύεται μὲ τὸν καρπὸν τῶν ἰδιοκτήτων, διὰ τοῦτο ὁ πάγειος νόμος διατάσσει νὰ γίνηται ἐπὶ τῶν δένδρων, κατ’ ἐκτίμησιν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ προσδιορίζεται τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας, τὸ ὁποῖον ὁ ἐτήσιος νόμος προσδιορίζει εἰς 2 λεπτὰ τὴν ὀκὰν, ἑπομένως δὲν ὑπάρχει καμμία σύγχυσις, καμμία ἀνωμαλία.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δικαίωμα λοιπὸν ἐπὶ τῆς ἐπικαρπίας ὁρίζεται λεπτὰ 2 ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς, πρῶτον εἰς τοῦτο θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ὅσοι παραδέχονται, νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Τώρα ἔρχεται «ὅτι ὁ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἔγγειος φόρος εἰσπραττόμενος διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου, ὁρίζεται εἰς λεπτὰ 10 τὴν ὀκᾶν (θόρυβος).

§157ΚΑΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἀλλοίωσις ὡς πρὸς τοῦτο· εἶναι ὡς νὰ προσδιορίζηται διὰ τοῦ νόμου ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου, καὶ αὐτὴ δὲν εἶναι μία δραχμὴ, εἶναι 1 καὶ 50 (θόρυβος).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται τὸν παράγραφον, ὅπως ἔχει νὰ σηκωθοῦν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Τώρα ἔρχεται ἡ βεβαίωσις ὡς πρὸς τὴν ἐπικαρπίαν· εἰς τοῦτο φέρει τροπολογίαν ὁ Κ. Γερογιάννης· «Ἡ βεβαίωσις τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας γίνεται δι’ ἐκτιμήσεως, ἢ ἐν περιπτώσει διαφωνίας διὰ ζυγίσεως, ἢ διὰ κυβικῆς καταμετρήσεως, κατὰ τὴν θέλησιν τοῦ φορολογουμένου.

§159ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ διάταξις, ὅπως ἔχει, δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας πρέπει νὰ ἐκτιμᾶται, ὅπως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν, νὰ γίνεται δηλ. ἐκτίμησις ἐπὶ τῶν δένδρων.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι λοιπὸν παραδέχονται ἡ βεβαίωσις τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας νὰ γίνεται ἐπὶ τῶν δένδρων νὰ σηκωθῶσι (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§161ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι, ἐκτὸς αὐτῶν τῶν προϊόντων ὑπάρχουσιν εἰς τὸ κατὰ στρέμμα εἶδος, προϊόντων......

§162ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸν § 3. «ἐπὶ τῶν κουκουλίων ἔγγειος φόρος, ὁρίζεται εἰς 7%.»

§164ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν κουκουλίων εἶχον δώσει πρότασιν πρὸ πολλοῦ, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀναγνώσω· ὅλοι γνωρίζετε τὴν καταστροφὴν, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν τὰ κουκούλια πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἕνεκα τῆς ἐνσκηψάσης νόσου, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἠλαττώθη ἡ πρόσοδος τοῦ δημοσίου· καθόσον παρετήρησα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν ἡ ἐξαγωγὴ τῶν ξηρῶν κουκουλίων τὸ παρελθὸν ἔτος ἀνέβαινεν εἰς 76,000 ὀκάδας, ἡ δὲ τῆς μετάξης εἰς 10 ἢ εἰς 11 χιλιάδας· ἡ δὲ βεβαίωσις τοῦ φόρου τούτου δι’ ἐνοικιάσεως, ὅπως γίνεται, εἶναι 142 χιλιάδες δραχμῶν τὸ παρελθὸν ἔτος· πιστεύω ὅτι τὸ τρέχον ἔτος, καθόσον προήχθη δυστυχῶς ἡ νόσος, θὰ ᾖναι ἠλαττωμένη, ἐκτὸς τούτου ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων ἡ δι’ ἐνοικιάσεως βεβαίωσις τοῦ φόρου τούτου διὰ τὸ τρέχον ἔτος θέλει εἶσθαι δύσκολος, ἂν ὄχι ἀνέφικτος. Ἐθεώρουν καὶ θεωρῶ ἀναγκαῖον καὶ ὠφέλιμον τὸ νὰ μεταβάλωμεν τὸ σύστημα τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου τούτου, ἀντὶ νὰ ἐνοικιάζεται καὶ νὰ βεβαιοῦται δι’ ἐκτιμήσεως ἢ καταμετρήσεως τοῦ σκωληκοτρόφου χωρὶς νὰ ὠφελῆται τὸ δημόσιον, ὅπερ καταπιέζει, καὶ νὰ προσδιορίσωμεν ἕνα φόρον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, καὶ ὅσον θέλετε προσδιορίζετέ τον, ἂς ᾖναι καὶ 12%· ἐκτὸς δὲ τοῦ ὅτι καταπιέζονται οἱ σκωληκοτρόφοι, ὀφείλεται εἰς τὸ προϊὸν αὐτὸ ἰδιάζουσα προσοχὴ, διότι εἶναι ἡ μόνη πρόσοδος, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς ὤφειλε καὶ ὀφείλει νὰ ἐπιδοθῇ ἀποκλειστικῶς, καθόσον εἰς ὅλα τὰ ἐδάφη τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἐπιδεκτικὴ ἡ μωρεοφυτεία· εἶναι δὲ καὶ ἓν προϊὸν πολύτιμον, τὸ ὁποῖον παρέχει ἀρκετὰ χρήματα εἰς τὸν τόπον, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλος λόγος, ὡς ἐν ἀρχῇ σᾶς εἶπον· διότι πρέπει νὰ ὑπάγῃ ὁ ἐνοικιαστὴς ἀπὸ σπῆτι εἰς σπῆτι διὰ νὰ ἐκτιμήσῃ ἢ καταμετρήσῃ. Ἡ κατάστασις τῶν Ἐπαρχιῶν, ὅπως εἶναι ἤδη δυστυχῶς, δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ, μοὶ φαίνεται, τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τούτου, ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι οἱ φορολογούμενοι εὐχαρίστως θὰ τὸν βεβαιώσουν, ὁ ἐνοικιαστὴς μὲ τὸν φόβον τοῦτον καὶ διὰ τῆς δυσκολίας ταύτης δὲν θὰ προσφέρῃ τίποτε ἢ μικρὸν ποσόν· ὥστε βλέπετε αὐτὴν τὴν μικρὰν πρόσοδον θὰ τὴν διακινδυνεύσωμεν διὰ τοῦ ἐπικρατοῦντος συστήματος. Ἐγὼ λοιπὸν θέλω νὰ ἐπιβάλωμεν ἕνα φόρον, καὶ ἂν δεχθῶμεν ὡς βάσιν τὴν περυσινὴν παραγωγὴν, θὰ εἰσπράξωμεν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα πέρυσιν εἰσεπράχθησαν, ἀλλὰ πράγματι ἡ εἴσπραξις ἀπέχει πολὺ ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν· ἠξεύρω δὲ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὅτι ὅλοι οἱ ἐνοικιασταὶ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἐζημιώθησαν. Λοιπὸν ἔχω μίαν πρότασιν, δι’ ἧς προτείνω νὰ ἐπιβληθῇ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τῶν ξηρῶν κουκουλίων μία δραχμὴ καὶ ἡμίσεια· καὶ ἐπὶ τῆς κατεργασμένης μετάξης δύο καὶ ἥμισυ. Ὁ Κύριος Καλλιγᾶς μὲ εἶπε πρὸ ἡμερῶν ἐπανειλημμένως, ὅτι πρέπει νὰ τὸν ἐλαττώσωμεν εἰς μίαν ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς. (θόρυβος) Κύριοι, ἡ ἐσωτερικὴ κατανάλωσις εἶναι μηδαμινὴ, δὲν ἤθελον νὰ ἐπιβάλω φόρον, διότι θέλω νὰ ἐμψυχώσω τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, πολὺ ὀλίγη ποσότης κουκουλίου ξηροῦ κατεργάζεται ἐν τῷ τόπῳ· ἔχομεν ἀνάγκην βιομηχανίας. (θόρυβος) Διὰ τοῦτο, βλέπετε, ἔβαλον δύω καὶ ἥμισυ δραχμὰς καὶ ἐπὶ τῆς κατειργασμένης μετάξης· ἠξεύρω ὅμως, ὅτι 3 ὀκάδες ξηροῦ κουκουλίου θὰ κάμουν μίαν ὀκᾶν μετάξι, ἐν τούτους ἔβαλα 2,50, διότι θέλω νὰ ἐμψυχώσω, ὡς εἶπον, τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν. (θόρυβος) Σᾶς εἶπον, ὅτι ὀφείλεται ἰδιαιτέρα πρόνοια ἐπὶ τοῦ προϊόντος τούτου, τὸ ὁποῖον, ἐὰν εὐτυχήσωμεν νὰ ἐκλείψῃ ἡ νόσος θὰ κατασταθῇ ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων προϊόντων ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν λόγων αὐτῶν, τοὺς ὁποίους ἐξέθεσα, ὑπάρχει καὶ ἕνας ἄλλος ἀρκετὰ σπουδαῖος, τοῦ νὰ φανῆτε ἐπιεικεῖς εἰς τὸ προϊὸν αὐτὸ, καὶ φαίνεσθε ἐπιεικεῖς, ὅταν ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸν σκωληκοτρόφον τὴν κατεπίεσιν καὶ τὴν ἐνόχλησιν τοῦ ἐνοικιαστοῦ καὶ ὅταν ἐπιβάλετε ἕνα φόρον κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Κύριοι, ἐφ’ ὅλων τῶν προϊόντων ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τῶν κεφαλαίων, ἤγουν ἐπὶ τῆς ἐργασίας καὶ τῆς παραγωγῆς τῆς γῆς, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι καὶ προϊὸν βιομηχανίας, διότι πολλοὶ σκωληκοτρόφοι ἀγοράζουν φύλλα καὶ τρέφουν τοὺς σκώληκας, ἐν τούτοις σεῖς τοῦ φορολογεῖται τὰ κεφάλαια· βλέπετε δὲ καὶ μίαν ἄλλην διαφοράν, ὅτι ὁ Νομοθέτης εἰς αὐτὸ τὸ προϊὸν δὲν ἐφάνη δίκαιος κατὰ τὸ παρελθόν. Εἰς ὅλα τὰ δένδρα ἐπέβαλε 10 ἔγγειον φόρον καὶ 10 δικαίωμα ἐπικαρπίας, εἰς τὸ κουκούλι 5 λεπτὰ φόρον ἐπικαρπίας ἐφ’ ἑκάστης ῥίζης μωρέας καὶ 10% ἔγγειον φόρον. Αὐτὴν τὴν ἀδικίαν θέλω νὰ τὴν διορθώσωμεν σήμερον (θόρυβος). Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ θερμῶς τὴν Συνέλευσιν νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασίν μου.

§165ΤΙΝΕΣ. Ἀναγνώσατε τὴν πρότασιν.

§166ΔΑΓΡΕΣ. Ἀναγινώσκει τὴν πρότασίν του.

§167ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, εἶμαι μέλος τῆς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς καὶ εἰσηγητής· ἑπομένως ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων κατέθεσα τὴν γνώμην μου εἰς μίαν ἔκθεσιν, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα ὅλως διόλου περιττὸν νὰ λάβω τὸν λόγον μέχρι τοῦδε. Ὅ,τι ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὑπάρχει ἐκεῖ καταχωρημένον· δὲν δύναμαι ὅμως νὰ μὴ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προκειμένης προτάσεως διὰ νὰ εἴπω εἰς τὴν Συνέλευσιν μερικὰς πληροφορίας πρακτικὰς τῆς ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐχορηγήθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Τὸ ζήτημα, ὅπως τὸ ἐπαρουσίασεν ὁ κ. προλαλήσας, ἐπαρουσιάσθη καὶ ἐνώπιον ἡμῶν ὑποστηριχθὲν μάλιστα ὑπὸ δύω μελῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουν συντεταγμένην ἔκθεσιν μειονοψηφίας· ἀλλὰ, Κύριοι, ἐβεβαιώθημεν καὶ ἐπείσθημεν πάντες, ὅτι ἡ παραδοχὴ αὐτῆς τῆς προτάσεως ἔχει ἀναπόφευκτον ἀποτέλεσμα τὴν καταστροφὴν αὐτοῦ τοῦ φόρου· τὰς πληροφορίας αὐτὰς μᾶς ἔδωκεν ἡ ἰδία ὑπηρεσία, οἱ ἄνθρωποι οἱ εἰδικοί, οἱ ὁποῖοι διηύθυνον αὐτὸν τὸν κλάδον. Ἡ ἔκτασις τῶν παραλίων μας, τ’ ἀπαιτούμενα ἔξοδα διὰ νὰ δυνηθῶσιν αὐτὰ νὰ φυλαχθῶσιν, ὥστε νὰ ἐμποδισθῶσι τὰ λαθρεμπόρια, ἐπιβεβαιοῦν τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔπεισε ν’ ἀποῤῥίψωμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ τρόπος, ὅπως σήμερον βεβαιοῦται ὁ φόρος, εἶναι καταπιεστικὸς διὰ τὸν φορολογούμενον, ἀκολούθως δὲν τὸ ἀπέδειξαν· ἐξ ἐναντίας μάλιστα, ὅπως ἐξέθεσαν τὰ πράγματα, ἀπεδείχθη τὸ ἐναντίον. Ποτὲ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ καταπίεσις εἰς τὸν φορολογούμενον, ὁσάκις ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησιν τοῦ νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ πολλῶν τρόπων βεβαιώσεως, καὶ τοιοῦτος εἶναι ὁ ἐν χρήσει νόμος ὡς πρὸς τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τῶν κουκουλίων. Ὅταν δὲν δύναται νὰ προηγηθῇ συνεννόησις, ἀνήκει εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν ἐπιτακτικῶς, κυριαρχικῶς νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὸν φορολογούμενον νὰ ζυγίσῃ, νὰ ἀριθμήσῃ ἢ νὰ μετρήσῃ τὰ κουκούλια; Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν ὁ φόρος νὰ ᾖναι καταπιεστικὸς; (θόρυβος) Ἀρκετὰ, Κύριοι, ἐμειώσαμεν τὸ ποσὸν τοῦ φόρου διὰ τῆς ἐλαττώσεως, ἂς μὴ θέλωμεν νὰ τὸν καταστρέψωμεν σχεδὸν ἐντελῶς. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἐνοικίασις, ὅπως ὑπάρχει, δὲν εἶναι καταπιεστικὴ, καὶ κἀνεὶς δὲν δύναται εἰλικρινῶς νὰ πεισθῇ, ὅτι ὁ φόρος εἶναι καταπιεστικός. Καθόσον μάλιστα ἀφορᾷ τὴν ἐνθάῤῥυνσιν, βεβαίως χρεωστοῦμεν νὰ χορηγήσωμεν πᾶσαν προστασίαν εἰς τὴν ἐγχώριον αὐτὴν βιομηχανίαν καὶ νομίζω, ὅτι ἐπράξαμεν ἀρκετὰ ἕως τώρα, ὅταν κατεβιβάσαμεν τὸν φόρον εἰς 7%, ἀλλὰ θέλετε νὰ δώσωμεν περισσοτέραν προστασίαν; Τότε ἂς τὸ εἴπωμεν καθαρῶς, εἰλικρινῶς, μετὰ παῤῥησίας, κηρύττοντες τὸ προϊὸν αὐτὸ ἀφορολόγητον, καὶ σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα σχεδὸν θὰ καταντήσωμεν, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν. Αὐτὴν λοιπὸν τὴν παρατήρησιν ἐχρεώστουν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν, καθόσον αὐτὴ ἐγένετο δεκτὴ καὶ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς· διὰ τοῦτο διετηρήθη ὁ ὑπάρχων τρόπος τῆς φορολογίας.

§168ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κύριοι, ὁ ἔντιμος προλαλήσας σᾶς ἐξέθεσε πρῶτον, ὅτι δὲν καταπιέζεται ἡ φορολογία τῶν κουκουλίων καὶ οἱ σκωληκοτρόφοι, καὶ δεύτερον, ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἀντὶ νὰ βεβαιοῦται δι’ ἐνοικιάσεως. Οὔτε εἰς τὸ πρῶτον οὔτε εἰς τὸ δεύτερον συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἐντίμου προλαλήσαντος, ἂν καὶ εἶμαι σύμφωνος εἰς πολλὰ ἄλλα. Λέγω, ὅτι δὲν συμφωνῶ εἰς τὸ πρῶτον, διότι δὲν συμφωνῶ, ὅτι μόνον ἔργον τῆς Συνελεύσεως εἶναι νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς φόρους, ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον ἔργον τῆς Συνελεύσεως εἶναι πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ ἔθνους νὰ μεταβάλῃ τὸν τρόπον τῆς φορολογίας, διότι ὁ τρόπος αὐτὸς, καὶ ὅσον μικρὸς καὶ ἂν ᾖναι ὁ φόρος, εἶναι καταπιεστικός· δὲν δύναμαι ποτὲ νὰ δεχθῶ, ὅτι δὲν εἶναι καταπιεστικὸς ὁ τρόπος τῆς ἐνοικιάσεως, ἐνόσῳ γίνεται ἔρευνα κατ’ οἶκον πρὸς ἀνεύρεσιν τοῦ ποσοῦ τοῦ παραχθέντος κουκουλίου. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι, ὅπως εἶναι σήμερον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ σκωληκοτροφία, πάντοτε παράγονται μικρὰ ποσὰ παρὰ πολλῶν ἀνθρώπων καὶ μάλιστα παρ’ ἀνθρώπων τῆς κατωτέρας τάξεως· ἡ σκωληκοτροφία σήμερον γίνεται παρὰ μικρῶν γεωπόνων ἢ καὶ μὴ γεωπόνων, ἀλλὰ πάντοτε τάξεως κατωτέρας, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ παράξωσιν, εἰμὴ μικρὰς ποσότητας· οἱ τοιοῦτοι ἄνθρωποι πάντοτε ὑπάγονται εἰς τὰ ἀνώτερα μέσα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ ἐνοικιαστής, καὶ δι’ ἐκείνους, οἵτινες δὲν δέχονται τὴν γενομένην ἐκτίμησιν, ἡ ἐκ νέου καταμέτρησις εἶναι μικρὰ ἐπικουρία καὶ μικρὰ προστασία, ἡ ὁποία δὲν χρησιμεύει ἀπέναντι τῆς ὑπεροχῆς τοῦ ἐνοικιαστοῦ· ἐφόσον εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποφύγωμεν τὴν παρέμβασιν τοῦ ἐνοικιαστοῦ εἰς τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τῶν φόρων, νομίζω, ὅτι πράττομεν ἔργον φιλάνθρωπον καὶ κοινωφελές. Τὸ δεύτερον δὲ, ὅτι θέλομεν ἀπολέσει τὴν πρόσοδον αὐτοῦ τοῦ φόρου, ἂν εἰσπράττεται ὡς τέλος ἐξαγωγῆς, τοῦτο, ἂν ἦτον ἀληθὲς, ἔπρεπε νὰ μᾶς πείσῃ νὰ καταργήσωμεν, ὅλους τοὺς λοιποὺς φόρους ἐξαγωγῆς, τοὺς ὁποίους ἔχομεν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ φοῤῥολογούμενος ὑπεκφεύγει τὸν φόρον ἐξαγωγῆς. Αὐτὸς ὁ φόβος εἶναι μάταιος, αὐτὸς ὁ φόβος εἶναι φαντασιώδης. Τὸ λαθρεμπόριον γίνεται, ὅταν πρόκηται περὶ μεγάλων ποσῶν, τότε μόνον ἐκτίθεταί τις εἰς κίνδυνον, ὅταν ἐνδιαφέρεται σπουδαίως νὰ ἐξαπατήσῃ τὴν ἐπιτήρησιν ὅλων τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν. Ὅταν ὅμως πρόκηται περὶ τοιούτων μικρῶν ποσῶν, δὲν εἶναι πιθανὸν, ὅτι ὑπάρχει μέγας κίνδυνος. Ἔπειτα, Κύριοι, σημειώσατε, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ λαθρεμπόριον εἰς τὰ κουκούλια, διότι τὰ κουκούλια ἀγοράζονται ἀπὸ μεγαλεμπόρους πρὸς ἀποστολὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τὰ μεγάλα μεταξουργεῖα, καὶ πρὸς τοῦτο γίνεται συγκέντρωσις εἰς τοὺς μεγαλητέρους λιμένας, τοὺς ὁποίους ἔχομεν. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ γίνεται ἐκ Καλαμῶν, Ναυπλίου, Πειραιῶς καὶ Σύρου, καὶ σπανιώτατα μόνον γίνεται ἐκ τῶν μικρῶν λιμένων τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐξ Ἄνδρου, ἂν θέλετε. Δὲν ἔρχονται τὰ Εὐρωπαϊκὰ πλοῖα εἰς τὴν Στυλίδα διὰ νὰ προμηθευθοῦν κουκούλια, ἀλλ’ ἀπὸ Στυλίδος ἀποστέλλονται εἰς Πειραιᾶ καὶ ἐδῶ συγκεντρώνονται. Λοιπὸν σᾶς λέγω, ὅτι πάντοτε γίνεται ἡ συγκέντρωσις εἰς τοὺς κυριωτέρους τῶν λιμένων καὶ ἐκεῖθεν ἐξάγεται τὸ κουκούλιον, διότι εἰς τὸν ἀγοραστὴν δὲν συμφέρει νὰ διέρχεται ὅλους τοὺς μικροὺς λιμένας τῆς Ἑλλάδος διὰ νὰ προμηθευθῇ μικρὰς ποσότητας, ἀγοράζων ἀνὰ 30 ὀκάδας κουκουλίων. Προηγεῖται λοιπὸν ἡ συγκέντρωσις, τὴν ὁποίαν ἀναδέχεται ὁ ἔμπορος, εἴτε τοῦ Πειραιῶς, εἴτε τῆς Σύρου, εἴτε τῶν Καλαμῶν, εἴτε τοῦ Ναυπλίου, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθῆτε, ἂν συμβουλευθῆτε ἐν γένει τὰς καταστάσεις τῆς ἐξαγωγῆς. Ἔχομεν κατάστασιν ἡ ὁποία βεβαιόνει τὴν ἐξαγωγὴν καὶ κατὰ λιμένα, ὅπως σήμερον ἐτελειοποιήθη, καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι μόνον ἐξ αὐτῶν τῶν κυριωτέρων λιμένων ἐξάγονται τὰ κουκούλια. Λοιπὸν αὐτῶν ὁ φόρος δὲν δύναται νὰ μᾶς καταστήσῃ τόσον προσεκτικούς, ὥστε νὰ εἴπωσιν, ὅτι μόνον εἰς τὰ κουκούλια δύναται νὰ γίνῃ ἡ κατάχρησις. Ὅ,τι πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ περισσότερον, εἶναι οὐχὶ ἂν ὁ φόρος αὐτὸς ἀσφαλέστερον ἐπιβάλλεται κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ποῖα συμφέροντα εἶναι ἐναγώνια ἐπὶ τοῦ προϊόντος τοῦ κουκουλίου καὶ τῆς μετάξης. Ἔτυχα πολλάκις νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν βιομηχανικὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἠξεύρω, ὅτι ὑπάρχουσι δύω ἀντίθετα συμφέροντα διαμαχόμενα πρὸ πολλοῦ χρόνου, τὸ συμφέρον τῆς σκωληκοτροφίας καὶ τὸ συμφέρον τῶν μεταξοκλωστικῶν καταστημάτων. Τὰ μεταξοκλωστικὰ καταστήματα λέγουν, ὅτι δὲν λαμβάνουν ἀποχρῶσαν προστασίαν πρὸς ἀνάπτυξιν καὶ δὲν ἔχουν αὐτὴν τὴν προστασίαν, διότι ἐξάγεται ἐλευθέρως τὸ κουκούλιον καὶ ἀπέρχεται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, ὥστε δὲν εὑρίσκουν ὕλην διὰ νὰ ἐργασθοῦν καὶ δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν δὲν ἀναπτύσσονται. Αὐτὰ λέγουν τὰ μεταξοκλωστικὰ καταστήματα καὶ φροντίζουν ἑκάστοτε νὰ διαδώσουν τὴν ἰδέαν περὶ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τῆς ἐξαγωγῆς, καὶ, ἂν ἀκούσητε, ὅτι ὑποστηρίζεται μία τοιαύτη φορολογία, δὲν πρέπει νὰ ἀμφιβάλλητε, ὅτι κατά τι συντρέχουν καὶ αἱ ἰδέαι τῶν μεταξοκλωστικῶν καταστημάτων, ἐξ ἐναντίας τὸ συμφέρον τῶν σκωληκοτρόφων εἶναι, νὰ ᾖναι ἐλευθέρα ἡ ἐξαγωγὴ τῶν κουκουλίων καὶ τοῦτο συντείνει καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς σκωληκοτροφίας. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συμβιβάσωμεν ἀμφότερα τὰ συμφέροντα, οὔτε νὰ παραμελήσωμεν τοὺς σκωληκοτρόφους πρὸς χάριν τῶν μεταξοκλωστικῶν καταστημάτων, οὔτε πάλιν νὰ παραμελήσωμεν τὸ συμφέρον τῶν καταστημάτων, χάριν τῶν σκωληκοτρόφων. Μοὶ φαίνεται ὅτι ὀρθῶς πράττει ἐκεῖνος, ὅστις προσπαθεῖ νὰ συμβιβάσῃ ἀμφότερα τὰ συμφέροντα. Ἀναλόγως τῆς πληθύος, ἥτις ἐνασχολεῖται εἰς σκωληκοτροφίαν, λέγω, ὅτι τὸ συμφέρον τῶν σκωληκοτρόφων εἶναι ἀνώτερον, διότι περιλαμβάνει πολυαριθμοτέραν τινα τάξιν ἀνθρώπων, τὸ δὲ συμφέρον τῶν μεταξοκλωστικῶν καταστημάτων εἶναι δευτερεῦον, διότι περιορίζεται εἰς ὀλιγωτέρους ἀνθρώπους. Εἶναι βέβαιον ὅτι πρέπει πρὸ πάντων ν’ ἀναπτυχθῇ ἡ σκωληκοτροφία, διότι ἡ σκωληκοτροφία δύναται νὰ κατασταθῇ μίαν ἡμέραν τὸ σπουδαιότερον προϊὸν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν εὐκολίαν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ὄχι μόνον πρὸς μωρεοφυτείαν, ἀλλὰ προσέτι καὶ διότι συντρέχει καὶ τὸ κλίμα τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον εἶναι εὐνοϊκώτερον εἰς σκωληκοτροφίαν, παρ’ ἄλλα κλίματα, ὡς τὰ τῆς Ἰταλίας καὶ τῆς Γαλλίας, ὅπου ὑπάρχει συχνὰ ψύχος καὶ ἀνωμαλίαι τῆς ἀτμοσφαίρας κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχήν. Δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐκ τῆς Ἑλλάδος μετετέθη ἡ μέταξα εἰς τὴν Εὐρώπην. Ἀφίνω κατὰ μέρος ὅτι ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ ἔφερον ἐκ τῆς Κίνας ἐντὸς ῥάβδου τοὺς πρώτους σκώληκας, ἀλλ’ εἶναι βέβαιον ὅτι εἰς τὸν μεσαιῶνα αἱ Θῆβαι ἦσαν ἡ ἕδρα τῆς σκωληκοτροφίας, καὶ ὅταν ἐπῆλθον αἱ εἰσβολαὶ κατὰ τὸν 11ον καὶ 12ον αἰῶνα τῶν Σταυροφόρων καὶ τῶν κατακτητῶν Φράγκων, οὗτοι μετέφερον τὴν σκωληκοτροφίαν εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ ἔδωκαν τὰ μέσα τῆς ἀκμῆς τῆς Φλωρεντίας, ἐνῷ σήμερον ἡ Ἑλλὰς στερεῖται τοῦ προϊόντος, τὸ ὁποῖον μετέβαλε τὴν κατάστασιν τῆς Ἰταλίας καὶ σήμερον ἀποτελεῖ τὴν σημαντικωτέραν πηγὴν τοῦ πλούτου αὐτῆς. Λέγω, ὅτι πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ὅτι εἶναι καταπιεστικὴ πᾶσα φορολογία, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τῆς ἀμέσου ἀποδεκατώσεως τοῦ εἴδους, διότι συνδέεται μὲ τὴν κατ’ οἶκον ἔρευναν, μὲ τὸ βαρβαρώτερον σύστημα κατὰ τὴν γνώμην ὅλων τῶν πεπολιτισμένων Ἐθνῶν· χάριν τοῦ συμφέροντος τοῦ ταμείου νὰ εἰσέρχεταί τις εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἰδιώτου, εἰς τὸ ἄσυλον τοῦτο, νὰ ἐξετάζῃ πᾶν ὅ,τι ἔχει τις δικαίωμα ν’ ἀποκρύπτῃ ἐντὸς τῆς οἰκίας του καὶ τῆς οἰκογενείας του τὰ ἀπόῤῥητα, διὰ ν’ ἀνεύρῃ μικρόν τι ποσὸν, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, αὐτὸ πρέπει νὰ θεωρηθῇ πάντοτε ὡς ἀνῆκον εἰς ἐποχὴν βάρβαρον. Ἂς ἀποσκορακίσωμεν λοιπὸν πάντα φόρον, ὅστις συνοδεύεται μετὰ τοιαύτης βαρβαρότητος, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον ἐξαγωγικόν. Τώρα αὐτὸς ὁ φόρος μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὴν δραχμὴν ἐπὶ τῆς ὀκᾶς κουκουλίου, καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος, διότι οὐδεὶς, μοὶ φαίνεται, θ’ ἀρνηθῇ ὅτι ἡ μέση τιμὴ τῶν κουκουλίων εἶναι μεταξὺ 12 καὶ 14 δραχμῶν σπανίως δὲ ὑπερβαίνει τὰς 16 δραχμάς. Λοιπὸν 7% ἐπὶ δώδεκα ἢ 14 δραχμῶν μοὶ φαίνεται ὅτι ἀντισταθμεῖ πρὸς μίαν δραχμήν. Καὶ προτείνω τροποποίησιν ἐπὶ μιᾶς καὶ μόνης δραχμῆς τὴν ὀκάν. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο περὶ τῆς μετάξης. Βλέπετε ὅτι, ἐὰν φορολογῆτε μίαν δραχμὴν τὸ κουκούλι, τότε ἐν μέρει ἐκπληροῦται τὸ συμφέρον τῶν μεταξοκλωστικῶν καταστημάτων, διότι ἐπέρχεται ἡ δυσκολία τῆς ἐξαγωγῆς. Πᾶς φόρος ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς πάντοτε δυσχεραίνει τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ προϊόντος, κατὰ τὴν γνώμην μου. Καὶ δὲν δύνανται νὰ εἴπουν οἱ σκωληκοτρόφοι ὅτι ἐκ τούτου δύναται νὰ περιορισθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν κουκουλίων χάριν τῶν μεταξοκλωστικῶν καταστημάτων. Ἰδοὺ διατί· διότι, ὅταν παραβάλῃ τις τὰ ἔξοδα τὰ μεταξοκλωστικὰ τῶν ἡμετέρων καταστημάτων πρὸς τὰ μεταξοκλωστικὰ ἔξοδα τῶν Εὐρωπαϊκῶν καταστημάτων, εὑρίσκει ὅτι τῶν ἡμετέρων καταστημάτων εἶναι πολὺ ἀνώτερα, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὴν Εὐρώπην συμφέρει πάντοτε νὰ λαμβάνουν τὸ κουκούλιον ἐκ τῆς Ἑλλάδος, ἀφοῦ πληρόνουν καὶ τὴν μετακόμισιν αὐτοῦ τοῦ κουκουλίου καὶ ἔξοδα προμηθείας καὶ ὅσα ἄλλα πάντοτε συνοδεύουν τοιαύτην πρᾶξιν, πάντοτε συμφέρει νὰ πληρόνουν καὶ τὴν μίαν δραχμὴν, φόρον ἐξαγωγῆς, ὅπως συμφέρει νὰ πληρόνουν καὶ τὸ δέκατον, καὶ πάλιν τὰ μεταξοκλωστικὰ καταστήματα τῆς Εὐρώπης συγκρινόμενα πρὸς τὰ Ἑλληνικὰ ἔχουν τὴν ὑπεροχήν. Λοιπὸν δὲν δύνανται νὰ εἴπουν οἱ σκωληκοτρόφοι ὅτι ὡς ἐκ τούτου βλάπτονται τὰ συμφέροντά των. Ἂς ἔλθωμεν τώρα νὰ ἴδωμεν τί φόρος ἐπιβάλλεται εἰς τὴν μέταξαν. Νομίζω, ἂν δὲν μὲ λανθάνῃ ἡ μνήμη, ὅτι δὲν εἶναι τρεῖς ὀκάδες, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ μία ὀκὰ μετάξης, ἀλλ’ εἶναι μεταξὺ 3 καὶ 4, καὶ ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ποιότητος.

§169ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Εἶναι 2 ἕως 2½.

§170ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ποιότητος τῶν κουκουλίων, κακῆς ποιότητος, χάνεται μέγα ποσὸν, καὶ τότε μόλις σᾶς ἐξαρκοῦν 4· ὅταν ἔχητε καλῆς ποιότητος, σᾶς ἐξαρκοῦν καὶ 2½· καὶ μάλιστα ὅταν ἔχητε καλὰς μεταξοκλωστικὰς μηχανάς· διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ῥίπτομεν πολλὰ τῶν κουκουλίων, τὰ ὁποῖα τὰ ἀγοράζουν εἰς τὴν Εὐρώπην, καὶ ἐξ αὐτῶν ἀκόμη ἐξάγουν μέταξαν, καὶ τὰ ἰδικά μας καταστήματα δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐξαγάγουν. Λοιπὸν ἠμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν ὡς μέσον ὅρον 3 ὀκάδων. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπιβάλωμεν φόρον ἐξαγωγῆς ἐπὶ μιᾶς ὀκᾶς κουκουλίων μίαν δραχμὴν, μοὶ φαίνεται, ὅτι φυσικὴ συνέπεια εἶναι νὰ ἐπιβάλωμεν 3 εἰς τὴν μέταξαν διὰ νὰ μείνωμεν ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ μέτρου. Τώρα δὲν θέλετέ μοι εἰπεῖ, ὅτι εἶναι βαρύτερον διὰ τὴν μέταξαν, καὶ ὅτι τυχὸν φορολογοῦμεν καὶ τὴν ἐργασίαν; ὄχι! δὲν φορολογοῦμεν τὴν ἐργασίαν, διότι λαμβάνομεν μόνον τὸ ποσὸ· τῶν κουκουλίων, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς αὐτὴν τὴν μέταξαν· ὅταν μὲ λέγετε, ὅτι ὑπάρχουν τρεῖς ὀκάδες, δὲν θέλετε ἀρνηθῆ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν τρεῖς δραχμάς· ἐὰν ἤθελα σᾶς εἰπῆ νὰ ἐπιβάλλωμεν 4 δραχμὰς, τότε ἠθέλατέ μοι εἰπεῖ, ὅτι ἐπιβάλλετε εἰς τὴν ἐργασίαν. Ἔπειτα λάβετε ἄλλην ἀναλογίαν· εἴπομεν, ὅτι 12 ἢ 14 δραχμὰς ἔχει ἡ ὀκὰ τὸ κουκούλιον. Ἐρωτήσατε τώρα πόσον ἔχει ἡ κεκλωσμένη μέταξα; Πολλάκις καὶ 50 δραχμὰς, ἀλλ’ εἶναι ἀνάλογος τῆς ποιότητος τῆς κεκλωσμένης μετάξης. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι διὰ νὰ μὴ προχωρήσωμεν εἰς τὸ νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ἀξίαν αὐτῆς τῆς κεκλωσμένης μετάξης, δυνάμεθα νὰ περιορισθῶμεν εἰς τρεῖς δραχμὰς καὶ εὑρισκόμεθα ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ μέτρου, δὲν προχωροῦμεν τοὐτέστιν εἰς τίποτε δυσανάλογον· ὅταν δὲ λέγω κεκλωσμένην μέταξαν, δὲν ἐννοῶ, ὅτι μόνην τὴν κλωστὴν πρέπει νὰ φορολογήσωμεν, ἀλλὰ καὶ ὅ,τι δήποτε σύγκειται ἀπὸ κεκλωσμένην μέταξαν. Τώρα θέλω ἀπαντήσει εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ εἶχε κἄποιος ἐρωτήσει περὶ τῆς φορολογίας τῆς μετάξης καταναλισκομένης ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Ἡ συνέπεια αὐτοῦ τοῦ φορολογικοῦ τρόπου εἶναι, ὅτι θέλει μείνει ἀφορολόγητος ἡ μέταξα ἡ καταναλισκομένη ἐν Ἑλλάδι, δηλαδὴ τὸ κουκούλιον, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει πάλιν διὰ νὰ ἀναπτυχθοῦν σκώληκες, αὐτὸ δὲν εὑρίσκω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ φορολογηθῇ. Αὐτὸ καὶ σεῖς τὸ ἐξαιρεῖτε. Μένουν λοιπὸν τὰ κουκούλια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θέλουν κλωσθῆ διὰ νὰ χρησιμεύσουν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν· μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος αὐτὴ ἡ ἐσωτερικὴ κατανάλωσις εἶναι μικρὰ, καὶ δὲν εἶναι ἀξία λόγου διὰ νὰ μᾶς ἐνασχολήσῃ, ὅτι δῆθεν θέλομεν καταστήσει ἀσυδοσίαν· καὶ ἂν ὑπάρχῃ τῳόντι ἀσυδοσία, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν πρέπει νὰ μᾶς λυπήσῃ ποσῶς, καθόσον ἀνάγεται εἰς προϊόν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ζητήσωμεν ν’ ἀναπτύξωμεν. Σημειώσατε δὲ, ὅτι κατ’ ἄλλον τρόπον φορολογεῖται ἡ μέταξα, ὄχι μόνον ὡς κουκούλια, ἀλλὰ καὶ ὡς μωρεόδενδρα· θέλουν μοὶ εἰπεῖ, ὅτι φορολογοῦνται μόνον τὰ ἐθνικοϊδιόκτητα, καὶ ὅτι λαμβάνεται εἷς φόρος ἐπικαρπίας· ἀλλὰ δὲν φορολογοῦνται ὅλα τὰ ἐκ τοῦ συστάδην δένδρα, ὡς κῆπος.

§171ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἱ ἰδιόκτητοι συκαμινέαι δὲν φορολογοῦνται.

§172ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἰς τοῦτο ἐλανθάσθην. Νομίζω λοιπὸν ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θέλει ἐπέλθει καὶ ἐκείνη ἡ ἐλάττωσις τῆς προσόδου· διότι εἴπομεν, καθὼς μᾶς φέρουν ὡς παράδειγμα ὅτι 140,000 δραχμαὶ ἦτο ἡ πρόσοδος ἐκ τῶν κουκουλίων καὶ τῆς μετάξης κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὅτε ἔγεινε ἐξαγωγὴ 88,000 ὀκάδων κουκουλίων, καὶ ὡς ἔγγιστα 8000 ὀκάδων μετάξης. Λοιπὸν λέγω, ἂν φορολογήσωμεν πρὸς μίαν δραχμὴν, θέλομεν ἔχει 88000 δραχμὰς, καὶ ἂν πρὸς 3 δραχμὰς τὴν μέταξαν, θέλομεν ἔχει ἀκόμη 24, δηλ. 112, δὲν εἴμεθα μακράν.

§173ΔΑΓΡΕΣ. Ἐνῷ μὲ τὴν ἐνοικίασιν πιάνομεν 98.

§174ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν εἴμεθα μακρὰν τοῦ ποσοῦ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, μετὰ τὴν τροποποίησιν τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Δαγρὲ πρὸς μίαν καὶ τρεῖς δραχμὰς, αὕτη εἶναι προτιμωτέρα πάσης ἄλλης.

§175ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Τινὲς ἐξ ὑμῶν, Κύριοι, ἔχετε ἰδέαν ὅτι, ἐὰν αὐτὸ τὸ εἶδος πληρόνῃ φόρον εἰς τὴν ἐξαγωγὴν, θὰ φέρῃ ζημίαν εἰς τὸ ἔθνος, εἰς τοῦτο, φίλοι μου, ἀπατᾶσθε, διότι αὐτὸ τὸ εἶδος δὲν δύναται νὰ φορολογηθῇ ποτὲ τακτικὰ ἀμέσως ἀπὸ τοὺς σκωληκοτρόφους, εὑρισκόμενον εἰς τὴν οἰκίαν ἑκάστου φορολογουμένου, ὅστις ὅσον θέλει δεικνύει εἰς τὸν ἐνοικιαστήν· καὶ σᾶς ἀποδεικνύω ἀκόμη, ὅτι κατὰ τὰ 53, 54 καὶ συνεχῶς, ἐγὼ ἠγόρασα πολλὰ κουκούλια εἰς τὴν Ἄνδρον· 30,000 ὀκάδας κουκούλια μόνον ἐγὼ ἔστειλα εἰς τὴν Γαλλίαν ἐκτὸς ἄλλων ἐμπόρων, ὁποῦ ἔστειλαν, καὶ ἂν ἤθελε πληρώσω φόρον εἰς τὴν ἐξαγωγὴν, ἔπρεπε νὰ πληρώσω 15,000 δραχμὰς, καὶ κατ’ ἐκεῖνα τὰ ἔτη τὸ δημόσιον ἔλαβε μόνον 10 χιλιάδας. Τὸ παρελθὸν ἔτος ἠγοράσθησαν 15 χιλ. ὀκάδες κουκούλια ἀπὸ τὸν λαὸν ἐκεῖ, καὶ τὸ δημόσιον ἐπῆρε μόνον χιλίας δραχμὰς ἔγγειον φόρον, εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ ἀγαθοὶ φορολογούμενοι καταπιέζονται ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστὰς, ἐκεῖνοι δὲ πονηροὶ καὶ ἔξυπνοι δὲν πληρώνουν τίποτε. Ἂς ἔλθωμεν τώρα ὡς πρὸς τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Καλλιγᾶ, ὅτι τὸ κουκούλιον θέλει 4 ὀκάδες νὰ κάμῃ μία ὀκᾶ μέταξαν. Ἐγὼ γνωρίζω, Κύριοι, αὐτὸ τὸ εἶδος καλά.

§176ΠΟΛΛΟΙ. Αἴ! λοιπὸν νὰ ἀκούσωμεν!

§177ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Ὅτι θέλει 4 ὀκάδες κουκούλια νὰ κάμῃ μίαν ὀκᾶν μέταξαν, εἶναι λάθος, Κύριοι, διότι 2½ ἕως 3 ἀπαιτοῦνται νὰ γείνῃ μία ὀκᾶ μέταξα, καὶ ἔξοδα 12 φράγγα ἡ ὀκᾶ, ἐδῶ εἶναι ὁ Κ. Εὐμορφόπουλος καὶ ἄλλοι τινὲς, οἵτινες γνωρίζουσι αὐτὸ τὸ εἶδος, λοιπὸν δὲν εἶναι δίκαιον· ἂν βάλετε μίαν δραχμὴν ἔγγειον φόρον εἰς τὰ κουκούλια εἰς τὴν ἐξαγωγὴν, θὰ θέσητε 3 δραχ. εἰς τὴν μέταξαν, διότι ἐπέρχεται ἄλλως ἡ καταστροφὴ τῶν ἑλλ. μεταξουργείων. Θὰ σᾶς ἀποδείξω, ἂν ζήσωμεν ὀλίγον χρόνον, ὅτι θὰ ζητήσωμεν τὰ μεταξουργεῖα, ὅπου ἕκαστον κοστίζει 100,000 δραχμὰς, ἀλλὰ δὲν θὰ εὕρωμεν καὶ τότε θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἔκπτωσις τῆς τιμῆς τοῦ πράγματος τούτου, διότι αὐτὰ τὰ ἑλληνικὰ μεταξουργεῖα φέρουν τὸν συναγωνισμὸν μὲ τοὺς ἀγοραστὰς Γάλλους; καὶ κατὰ συνέπειαν τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν, ἑπομένως τὸ ἐξαγόμενον ἐν Γαλλίᾳ μετάξι πωλεῖται 10 φράγγα περισσότερον ἀπὸ τὸ ἑλληνικὸν, πρέπει λοιπὸν καὶ δίκαιον εἶναι νὰ ἐμψυχώσωμεν τὴν βιομηχανίαν, διότι ὅταν θέσετε τὸν αὐτὸν φόρον εἰς τὴν μέταξαν μὲ τὰ κουκούλια βεβαίως θέλετε καταστρέψει τὰ ἑλληνικὰ μεταξουργεῖα, ἐκ τῶν ὁποίων ζῶσι πολλοὶ ἄνθρωποι· ἑπομένως, Κύριοι, θὰ τὰ ζητήσετε ἀκολούθως, ἀλλὰ δὲν θὰ τὰ εὕρετε, διότι οὐδεὶς πλέον θὰ κάμῃ τοιαῦτα.

§178ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν.). Ὅπως ἠκούσατε, Κύριοι, πρὸ ὀλίγου, ὁ τρόπος ὁ μέχρι τοῦδε τῆς βεβαιώσεως τῶν κουκουλίων δὲν εἶναι ἐν γένει κατὰ τῶν φορολογουμένων, διότι εἰς πολλὰ μέρη εἶναι ὑπὲρ τῶν φορολογουμένων, διότι εἰς πολλὰ μέρη εἰς τὴν Ἄνδρον οἱ φορολογούμενοι δὲν ἠξεύρω πῶς κατορθόνουν νὰ μὴ φορολογῶνται. Αὐτὸ, Κύριοι, κατὰ μικροτέραν ἀναλογίαν ἐμπορῶ νὰ βεβαιώσω ὅ,τι συμβαίνει εἰς ὅλα τὰ μέρη, ὅτι εἰς ὅλα τὰ μέρη οἱ φορολογούμενοι δὲν ἀδικοῦνται, ἀλλ’ ὑπάγονται βεβαίως εἰς ἐνοχλήσεις, ἀναγκαζόμενοι νὰ δέχωνται εἰς τὰς οἰκίας των ἐκτιμητὰς, ἐρεύνας καὶ διάφορα πράγματα· καὶ διὰ τοῦτο τὸ σύστημα αὐτὸ πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, διότι ἐξασκεῖται μὲ ἕνα τρόπον ὀχληρὸν, βάρβαρον· ἀλλ’ ὄχι, διότι συνήθως ἀδικεῖ τοὺς φορολογουμένους, διότι συνήθως οἱ φορολογούμενοι δὲ ἀδικοῦνται. Ὁ τρόπος ὅμως, μὲ τὸν ὁποῖον ζητεῖ νὰ τὸ ἀντικαταστήσουν, εἶναι ὁ ὀρθὸς, ὁ συμφερώτερος, ὁ καλλίτερος νὰ γένῃ; λέγω ὄχι διότι πρῶτον ὁ Κ. Καλλιγᾶς ἀπατᾶται, ὑποθέτων, ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ σκωλητρόφου καὶ τῶν καταστημάτων εἶναι εἰς ἀντίθεσιν· ὄχι, Κύριοι, ἡ σκωληκοτροφία ἀνεπτύχθη, καὶ ἐξακολουθεῖ ἀναπτυσσομένη ἐν Ἑλλάδι, ἀφοῦ ὁ βάμβαξ ἐτιμήθη, ἀφοῦ ἤρχισαν νὰ ἀγοράζουν τὸν βάμβακα πρὸς 15 καὶ 20 δραχμὰς τὴν ὀκάν. Πρὶν τούτου καὶ ἡ σκωληκοτροφία εἶχε σχεδὸν καταπέσει, καὶ ἡ διατίμησις τοῦ βάμβακος ἀρχίζει σχεδὸν ἀπὸ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν τὰ καταστήματα ἤρχισαν συσταινόμενα ἐν Ἑλλάδι, διότι τοιουτοτρόπως ὁ συναγωνισμὸς τῶν ἀγοραστῶν ἐπηύξησεν· ἑπομένως ἡ ὕπαρξις τῶν καταστημάτων, τὰ συμφέροντα τῶν καταστημάτων ἐν γένει, δὲν εἶναι βεβαίως εἰς ἀντίφασιν μὲ τὰ συμφέροντα τῶν σκωληκοτρόφων, διότι τὰ καταστήματα ἀναπτύσσονται, καὶ ἑπομένως, ὅσον ἀναπτύσσεται ἡ ζήτησις, τοσοῦτον ἡ προσφορὰ εἶναι μεγαλειτέρα. Ἀλλὰ, Κύριοι, διὰ τοῦ συστήματος τούτου ὠφελοῦνται τὰ καταστήματα; διόλου. Ὠφελοῦνται οἱ φορολογούμενοι; Τὸ κατ’ ἐμὲ, ἀμφιβάλλω, καὶ ἑπομένως ἐὰν θέλετε νὰ διατηρήσητε τὸν ὅρον τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον καθιερώσατε καὶ τὸν ὁποῖον παρεδέχθητε εἰς ὅλα ἐν γένει τὰ προϊόντα, ἐνῷ δὲν ὠφελοῦνται οἱ φορολογούμενοι, προσβάλλονται καὶ τὰ δημόσια συμφέροντα. Ποῖον εἶναι, Κύριοι, τὸ ποσοστὸν, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς ὅλα τὰ προϊόντα καὶ ἰδίως εἰς τὴν μέταξαν; εἶναι 7%, αὐτὸ εἶναι ἤδη ἀποφασισμένον· εἶναι γνωστὸν Κύριοι, ὅτι ἑκάστη ὀκὰ ξηροῦ (βάμβακος) τιμᾶται 20–23 δραχμάς.

§179ΤΙΝΕΣ. 18.

§180ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τοῦ Κριμαϊκοῦ πολέμου ἠγοράζομεν 25–26 δραχμάς.

§181ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχομεν 20 δραχμάς, ἔστω· ἐπὶ 20 δραχμῶν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιβάλλητε ὀλιγώτερον φόρον, παρὰ 1,40. Προσθέσατε τώρα καὶ εἰς αὐτὸ τὸ δικαίωμα τὸν φόρον τῆς ἐξαγωγῆς 42 λεπτὰ, πρέπει νὰ ἐπιβάλητε φόρον ἐπὶ ἑκάστης ὀκᾶς μετάξης 1,80· αὐτὸ εἶναι ὁ φόρος. Ἐὰν φυλάξητε τὴν ἰδίαν ἀναλογίαν καὶ ἐπὶ τῆς ἀναπτυχθείσης μετάξης, ἑκάστη ὀκὰ μετάξης κατασκευάζεται κατὰ μέσον ὅρον ἀπὸ 3 ὀκάδας κουκουλίων, ἑπομένως πρέπει νὰ βάλητε 4,20. Τώρα, Κύριοι, ὅταν ἐπιβάλετε τόσον βάρος φόρου καὶ εἰς τὸ κουκούλιον, καὶ εἰς τὴν μέταξαν, τὸ λαθρεμπόριον θὰ ἀναπτυχθῇ ἑπομένως ἀμφιβολίαν δὲν ἔχω ὅτι ἡ πρόσοδος τοῦ δημοσίου ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν θὰ ὑποστῇ μίαν μεγάλην ζημίαν, καὶ ἂν δὲν φθάσῃ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Κύριος Ζέρβας, θὰ ἐλαττωθῇ ὅμως μεγάλως, καὶ νομίζω, ὅτι σήμερον δὲν ἔχομεν καιρὸν νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς ἐλαττώσεις. Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, θὰ ἐξαιρέσητε προνομιακῶς, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ φόρου ὅλην τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, ἥτις δὲν εἶναι μικρά· καὶ νομίζω, πῶς αὐτὸ τὸ εἶδος, αὐτὴ ἡ πρόσοδος δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ μόνον τὸ προνόμιον τοῦ νὰ καταναλίσκεται ἐσωτερικῶς. Ἂν δὲ δεχθῆτε τὴν ἀναλογίαν ταύτην, ἂν ἐπιβάλλετε αὐτὸν τὸν φόρον διὰ νὰ ἐμψυχώσητε τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα, διὰ νὰ ἀναπτύξετε τὴν μεταξοκλωστίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, τότε θὰ καθιερώσετε ἓν σύστημα προστασίας, καὶ ἑπομένως ὑπὲρ τοιούτου συστήματος δὲν εἶμαι, πιστεύω, ὅτι καὶ σεῖς δὲν παραδέχεσθε τὸ σύστημα τῆς προστασίας, ὅτι οἱ σκωληκοτρόφοι πρέπει νὰ προκαταβάλουν 4 δραχμὰς ὑπὲρ τῶν κλεπτόντων τὴν μέταξαν· τοιουτοτρόπως, Κύριοι, εἰς βάρος τῶν σκωληκοτρόφων μόνον αὐτὸ τὸ σύστημα βεβαίως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ παραδεχθῶμεν. Βεβαίως, Κύριοι, ἄνευ αὐτῆς τῆς προστασίας αὐτὰ τὰ καταστήματα ἔζησαν, καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν εὐφυΐαν τῶν διευθυνόντων τὰ καταστήματα, εἰς τὴν λιτότητα, μὲ τὴν ὁποίαν διεξάγεται αὐτὴ ἡ ἐργασία· διότι ἀληθῶς Κύριοι, εἰς τὴν Εὐρώπην τὰ ἔξοδα εἶναι πολὺ ὀλιγώτερα, ἀλλ’ ἓν εἶδος ἄλλο σπατάλης ἄγνωστον εἰς τὴν Ἑλλάδα λαμβάνει χώραν ἐκεῖ, ἥτις κάμνει, ὥστε ὅλα τὰ καταστήματα τὰ Εὐρωπαϊκὰ τὰ θελήσαντα ν’ ἀναγερθῶσιν ἐν Ἑλλάδι ἀπέτυχον· καὶ τοῦτο, Κύριοι, διότι οἱ διευθύνοντες αὐτὰ τὰ καταστήματα δὲν εἶχον τὴν λιτότητα αὐτὴν, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ διευθύνοντες τὰ καταστήματα τῆς Ἑλλάδος. Λοιπὸν τὰ καταστήματα αὐτὰ μέχρις αὐτῆς τῆς ἐποχῆς ἄνευ τῆς προστασίας αὐτῆς ἔζησαν. Ἐὰν ὅμως Κύριοι, δὲν θέλετε νὰ προστατεύητε αὐτὰ τὰ καταστήματα τοιουτοτρόπως, καὶ ἐξακολουθεῖτε τὴν ἰδίαν ἀναλογίαν τοῦ φόρου καὶ εἰς τὴν μέταξαν, θέλετε βλάψει τὰ καταστήματα, θέλετε καταστήσει τὴν ἐργασίαν καὶ τὴν ἐξαγωγὴν πολὺ δυσκολωτέραν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐκτὸς τούτου εἶμαι ἐναντίος καὶ διὰ μίαν ἄλλην ἰδέαν· νομίζω, ὅτι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον πρέπει ν’ ἀποκρούσετε τὸ σύστημα τῆς φορολογίας ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς· διατί; διότι, ἐνόσῳ ἐξακολουθεῖτε τὸ σύστημα τῆς φορολογίας ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς, ἔχετε διαρκῶς τὴν ἀνάγκην ἐπιτηρήσεως καὶ προσοχῆς ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου· καὶ πᾶσα ἐπιτήρησις δεσμεύει τὴν κίνησιν τοῦ ἐμπορίου· ἠναγκασμένοι ὄντες νὰ φορολογῆτε τὰ προϊόντα ἐξερχόμενα, εἶσθε ἠναγκασμένοι νὰ διατηρῆτε ὅλην τὴν ἐπίβλεψιν καὶ προσοχὴν ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου, καὶ αὐτὸ καταστρέφει τὸ ἐμπόριον· ἰδοὺ διατὶ πρέπει νὰ τείνητε εἰς τὸ νὰ ἐξαλείψετε ὅλως διόλου τὸν φόρον ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς. Καὶ τὸ καλὸν, Κύριοι, τῆς καταργήσεως τῶν ἐξαγομένων τελῶν, ἐκτὸς τῶν ἄλλων εἶναι καὶ αὐτὸ, ὅτι θέλετε ἀφήσει τὸ ἐμπόριον ἐλεύθερον καὶ ἕκαστος ἰδιοκτήτης νὰ δύναται νὰ ἐκπέμπῃ τὴν πρόσοδόν του, ἢ νὰ τὴν μεταφέρῃ ὅπου εὑρίσκεται καὶ διαμένει χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην τῆς ἐπιτηρήσεως τελωνιακῶν ἀρχῶν, ἢ νὰ μεταφέρῃ τὰ προϊόντα εἰς λιμένας, εἰς τοὺς ὁποίους εἶναι ἡ τελωνιακὴ ἀρχὴ, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἠμπορεῖ νὰ ἐξάγεται τὸ προϊὸν, τὸ ὁποῖον φέρει καὶ ζημίαν σημαντικὴν καὶ δαπάνην μεγάλην. Ἡ διαφορὰ μέχρι τοῦδε μεταξὺ τῶν βεβαιωθέντων δι’ ἐνοικιάσεως, καὶ μεταξὺ τῆς βεβαιωθείσης εἰς τὴν ἐξαγωγὴν ποσότητος κουκουλίων καὶ μετάξης εἶναι, ὡς ἠκούσατε, πολὺ μεγάλη· καὶ ὅμως λησμονεῖτε, Κύριοι, ὅτι ἡ διαφορὰ αὕτη προῆλθε, καίτοι μὴ ὑπάρχοντος οὐδενὸς φόρου ἐπὶ τῆς μετάξης. Ἐβεβαιώθησαν 8 χιλιάδες κατὰ τὸ παρελθὸν ὀκάδες μετάξης· μὴ ὑπάρχοντος μεγάλου φόρου ἐπὶ τοῦ κουκουλίου, ἐβεβαιώθησαν 80 χιλιάδες ὀκάδες κουκουλίου, ἐνῷ εἰς τὴν ἐνοικίασιν ἐβεβαιώθησαν 150,000 περίπου δραχ. νομίζω, ὅτι ἡ διαφορὰ τώρα ἶεναι πολὺ μεγάλη· ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δεχθῆτε τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον σᾶς προτείνεται, ά) διότι, ἢ θὰ καθιερώσητε μία προστασίαν διὰ νὰ ὠφελήσετε τὰ καταστήματα, ἢ, ἂν δὲν καθιερώσετε αὐτὴν τὴν προστασίαν, βλάπτετε τὰ καταστήματα ἢ θὰ δεχθῆτε τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον παρεδέχθητε, καὶ τότε ὁ φόρος εἰς τὴν ἐξαγωγὴν θὰ ᾖναι ὑπέρογκος καὶ θὰ δυσκολεύσετε τὴν ἐξαγωγὴν τῶν κουκουλίων καὶ τῆς μετάξης, ἢ παραβιάζοντες τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἐδέχθητε, τῆς ἐλαττώσεως τῶν φόρων, καὶ τότε θὰ παραβιάσητε, ὅ,τι πρὸ ὀλίγου χθὲς ἐψηφίσατε, καὶ τελευταῖον Κύριοι, θὰ παραδεχθῆτε ἓν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀποκρούσητε, διότι βλάπτει εἰς τὸ ἐμπόριον· ὅλοι πρέπει νὰ τείνωμεν τῷ ὄντι ὥστε αὐτὸ τὸ εἶδος τῆς φορολογίας νὰ ἐκλείψῃ διὰ τοῦ ἀληθοῦς καὶ ὀρθοῦ συστήματος τοῦ φόρου κατὰ στρέμμα. Αὐτὸ εἶναι, Κύριοι, τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον, ὅταν εἰσαχθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, θέλει ἀπαλλάξει τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ ὅλα τὰ κακὰ, τὰ ὁποῖα ὑποφέρουν οἱ ἰδιοκτῆται. Ἐὰν ἦτο, Κύριοι, μόνον αὐτὸ τὸ κακὸν, τὸ εἰς τὸν τρόπον τῆς φορολογίας τῶν κουκουλίαων ἀπὸ τὸ ὁποῖον πάσχει ὁ τόπος, ἤθελα καὶ ἐγὼ σᾶς εἰπεῖ μὲ πᾶσαν θυσίαν ν’ ἀπαλλάξετε καὶ ἀπὸ αὐτὸ τὸ τελευταῖον κακὸν τὸν τόπον δεχόμενοι οἱονδήποτε σύστημα, ἀλλ’ εἶναι κατὰ δυστυχίαν εἷς ἀπὸ τοὺς πολλοὺς φόρους, οἱ ὁποῖοι κάμνουν τὸ κακὸν εἰς τὸν τόπον μας.

§182ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Ὁ Κ. Δαγρὲς φέρει ἕνα σπουδαῖον λόγον, οὗτος εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου· εἶπεν, ὅτι ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου εἶναι σχεδὸν σήμερον ἀδύνατος, καθὼς ἀπεδείχθη ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου τῶν κουκουλίων, πρέπει νὰ γείνῃ διερεύνησις· σήμερον εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ὅπου θὰ παρουσιασθοῦν ἐνοικιασταὶ νὰ προσφέρουν τιμὴν ἀνάλογον, νὰ ἀγοράσουν αὐτὸν τὸν καρπὸν, νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ πολίτου διὰ νὰ εὑρίσκουν τὸ κουκούλιον, αὐτὸ μοὶ φαίνεται εἶναι σπουδαῖον!

§183ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν αὐτὸς ὁ λόγος ᾖναι ἰσχυρός....

§184ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Δηλαδὴ τὸ δημόσιον ἔχει μέγα συμφέρον νὰ μεταβληθῇ τὸ σύστημα.

§185ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν αὐτὸς ὁ λόγος ᾖναι ἀληθὴς, ἂν κατὰ δυστυχίαν ἡ ἀρχὴ δὲν ἠδυνήθη νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ ὄργανα τὰ βεβαιοῦντα τοὺς φόρους νὰ βεβαιώσουν τοὺς φόρους, αὐτὸ θὰ συμβῇ εἰς τὰ κουκούλια (θόρυβος).

§186ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ποῖοι ἄλλοι φόροι βεβαιοῦνται ἐντὸς τῆς οἰκίας; Μόνα τὰ κουκούλια καὶ αἱ ἐλαῖαι.

§187ΔΑΓΡΕΣ. Ἄρχομαι ἀπὸ τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ὁμιλίας τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ. Πιστεύσατε, ὅτι προῆλθον εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν, ἀποβλέπων βεβαίως κατὰ πρῶτον λόγον εἰς τὰ συμφέροντα τῆς παραγωγῆς τῆς μετάξης, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ τοῦ δημοσίου. Λέγω, Κύριοι, καὶ πιστεύω ὅτι παραδέχεται καὶ ὁ Κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἡ πλέον ὀχληρὰ βεβαίωσις φόρου εἶναι ἐκείνη τῶν κουκουλίων. Τοῦτο τὸ βεβαιῶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, διότι καὶ σκωληκοτρόφος εἶμαι, καὶ ἐνοικιαστὴς ὑπῆρξα· συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω πῶς βεβαιοῦται ὁ φόρος. Τὸ κουκούλιον βεβαιοῦται δι’ ἐκτιμήσεως. Ἠκούσατε ὅτι αἱ ἐνοικιάσεις γίνονται κατὰ Δήμους, ὡς λέγει ὁ νόμος, καὶ εἰς ἕνα Δῆμον θὰ εἰπῇ ὅτι ὑπάρχουσι 500 σκωληκοτρόφοι· ἔρχεται ἡ ἐποχὴ τῆς ἀποκλαδώσεως τῶν κουκουλίων, τὸν ἐνοικιαστὴν τὸν ζητεῖ ὁ ὁ σκωληκοτρόφος ὁλοκλήρου τοῦ δήμου, διότι διὰ μιᾶς σχεδὸν ἔρχεται ἡ συγκομιδὴ τοῦ κουκουλίου· δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑποχρεώσητε τὸν ἐνοικιαστὴν νὰ σᾶς στείλῃ 300 ἐπιστάτας, κατὰ δίκαιον λόγον θὰ ἔχῃ ὁ ἐνοικιαστὴς 5, 10, ἢ 20 ἐπιστάτας, διὰ νὰ καταμετρήσῃ τὰ κουκούλια· ἀφ’ οὗ σταθῇ ἀνέφικτος ἡ ἐκτίμησις, ὅπερ συνήθως λαμβάνει χώραν, ὅταν ὁ ἐνοικιαστὴς ᾖναι εὐσυνείδητος, ὅλα οἰκονομοῦνται. Ἠξεύρετε, Κύριοι, τί θὰ εἰπῇ καταμέτρησις κουκουλίων χλωρῶν; εἶναι καταστροφὴ κατὰ τὸ ἥμισυ· ἅμα ὀλίγον τὸ κτυπήσῃ, σποῦν οἱ ἐντὸς τοῦ κουκουλίου σκώληκες, καὶ ἅμα σπάσῃ ὁ βόμβυξ, αὐτὸς δὲν βγάζει μέταξαν· φαντασθῆτε τώρα, ὅταν ὁ ἐπιστάτης θέλῃ νὰ τὸ κάμνῃ ἐπίτηδες εἰς τὸ μέτρημα! καὶ ἂν ὁ ἐνοικιαστὴς ὑποθέσῃ ὅτι ὁ φορολογούμενος ὑπεξήρεσε κουκούλια, ἀνοίγει τὰ κιβώτια αὐτοῦ, ὅπως ἀνακαλύψῃ τὰ κλοπιμαῖα κουκούλια· φαντασθῆτε λοιπὸν, πόσον εἶναι ὀχληρὸν τὸ σύστημα αὐτὸ (θόρυβος). Τινὲς, τὰ ἐναντία φρονοῦντες, λέγουσιν ὅτι θὰ γίνεται λαθρεμπόριον ὡς πρὸς τὰ ξηρὰ κουκούλια· σᾶς λέγω, Κύριοι, καὶ τὸ ἀναλαμβάνω ὑπὸ εὐθύνην μου, εἶναι ἀδύνατον νὰ λάβῃ χώραν λαθρεμπόριον, διότι 18 ὀκάδες ξηροῦ κουκουλίου κάμνουν ἕνα σάκκον μεγίστου ὄγκου, καὶ ἑπομένως εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ· ἐπὶ τῆς μετάξης μάλιστα, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον καὶ ἐπρότεινα εἰς τὴν πρότασίν μου μίαν δραχμὴν ἐπὶ τῶν ξηρῶν κουκουλίων, καὶ 2 καὶ 50 ἐπὶ τῆς μετάξης, διὰ νὰ μὴν ᾖναι ὁ φόρος βαρὺς, καὶ ἐνισχύωμεν τὴν τάσιν τοῦ λαθρεμπορίου· προέβην εἰς τὸ μέτρον αὐτὸ, Κύριοι, καὶ διὰ μίαν ἄλλην ἰδέαν, τοῦ νὰ ἐνισχύσωμεν τὰ μεταξοκλωστικὰ καταστήματα, ἤγουν τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, τῆς ὁποίας ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην, καθόσον ἀφορᾶ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν· εἴθε, Κύριοι, αἱ γυναῖκες τῆς Ἑλλάδος νὰ ὕφαινον τὰ ἐνδύματά των, καὶ νὰ μὴ ἠγόραζον ἀπὸ τῆς Εὐρώπης δι’ ὑπερβολικῆς τιμῆς. Μία ὀκὰ μετάξης ἐκ τῆς Ἑλλάδος ἀποστελλομένη εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἐπανερχομένη εἰς ὕφασμα πωλεῖται ἐδὼ 400 τοῦ λάχιστον δραχμάς. Ἐνταῦθα, Κύριοι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἅπαντες ἀπὸ κεφαλῆς μέχρι ποδὸς εἴμεθα ἐνδυδυμένοι ἀπὸ Εὐρωπαϊκὰ ἐνδύματα, καὶ εἰς τοῦτο ἔπρεπε νὰ δώσῃ πολλὴν προσοχὴν ἡ Κυβέρνησις· λοιπὸν ἠκούσατε ὅτι 78 χιλ. ξηρῶν κουκουλίων ἐξῆλθον τὸ παρελθὸν ἔτος· εὔχομαι τὸ αὐτὸ ποσὸν νὰ παραχθῇ καὶ ἐφέτος· ἐπίσης καὶ 12 χιλιάδας ὀκάδες μετάξης, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ εἰσέλθουν περισσότερα χρήματα. Ἂν μεταβάλητε, Κύριοι, τὸ σύστημα τῆς ἐνοικιάσεως, θέλει αὐξήσει ὁ φόρος οὗτος· ὅσον βαρὺς εἶναι ὁ φόρος δὲν γίνεται τόσον ἐπαισθητὸς, ὅσον ἐπαισθητὸς εἶναι ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως. (θόρυβος μέγας) Ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου νὰ τεθῇ μία δραχμὴ ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς κουκουλίων, θέλετε ἐπὶ τῆς μετάξης νὰ θέσητε 2 τάξεις, δὲν μοὶ μέλλει τίποτε.

§188ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν πληρεξούσιον Ἀττικῆς Κύριον Καλλιγᾶν. Τὸ σύστημα τῆς συζητήσεως, τὸ ὁποῖον συνειθίζει ὁ Κ. Καλλιγᾶς, εἶναι μεθοδικὸν, φθάνει εὐκόλως εἰς τὰς ἀποδείξεις τῶν προτάσεων, ἀλλ’ αὗται δὲν στηρίζονται εἰς τὰ πράγματα· ἐλησμόνησα κατὰ τὴν πρώτην μου ὁμιλίαν νὰ σᾶς φέρω ἀποδείξεις πειστικὰς τῶν λόγων μου, δηλ. στατιστικὰς πληροφορίας ἐπισήμους. Ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον σᾶς προτείνουν νὰ παραδεχθῆτε, εἶχε γίνει παραδεκτὸς προηγουμένως, καὶ ἐνῷ τὸ δημόσιον εἰσέπραττε 300 χιλιάδας δραχμῶν κατ’ ἔτος, διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ εἰσέπραξε μόνον 60 χιλιάδας, Αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς λέγω εἶναι γεγονότα, ἕνεκα τούτων εἶπον ὅτι ὁ Κύριος πληρεξούσιος Ἀττικῆς συνειθίζει σύστημα μεθοδικὸν συζητήσεως, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ λανθασμένον. Ἐὰν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος αἱ καταστάσεις τῶν τελωνείων ἀπέδειξαν ἕν ποσὸν ἐξαχθὲν 80 χιλιάδων ὀκάδων μετάξης, ἠξεύρετε διατί ὑπῆρχεν αὐτὸ τὸ ποσὸν, διότι ὁ φόρος δὲν ἐπληρώνετο εἰς τὸ Τελωνεῖον· δὲν εἶναι δὲ βέβαιον ὅτι τὸ αὐτὸ ποσὸν θὰ διέλθῃ ἐφέτος ἐξαγόμενον κατὰ τὸν νέον τῆς φορολογίας τρόπον. Ἄν εἰς τὸ παρελθὸν ἦσαν 80 χιλιάδες ὀκάδων κουκουλίων, τὰ ὁποῖα ἀπεδείκνυον οἱ λογαριασμοὶ τῶν Τελωνείων ὡς ἐξαχθέντα, εἰς τὸ μέλλον δὲν θ’ ἀποδειχθῇ ὁ ὅμοιος ἀριθμός. Τὴν διάκρισιν τῶν συμφερόντων τῶν σκωληκοτρόφων καὶ τῶν ἐργοστασιαρχῶν, σχετικῶς πρὸς τὸν ἐπιβαλλόμενον φόρον, διάκρισιν, τὴν ὁποίαν κάμνει ὁ πληρεξούσιος Ἀττικῆς, σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω. Ἠμπορεῖ κατ’ αὐτὸν νὰ ὑπάρχῃ, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐπιστήμην δὲν ὑπάρχει. Σχετικῶς πρὸς τὸν φόρον τὰ ἐργοστάσια δὲν ἔχουσι ποσῶς νὰ ὠφεληθῶσιν οὔτε νὰ ζημιωθῶσι. Τὸν φόρον, τὸν ἐπιβαλλόμενον εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων ἑνὸς τόπου, τὸν ὑποφέρουν οἱ παραγωγοὶ, ἐκτὸς ἐὰν τὰ ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν εἰς τὸν τόπον, δύνανται νὰ ἔχωσι τοσαύτην δύναμιν, ὥστε νὰ κατεργασθῶσιν ὅλον τὸ προϊὸν, διότι τότε ἐκ τοῦ γενομένου συναγωνισμοῦ ὁ φόρος πληρόνεται ὑπὸ τῶν ἀγοραστῶν ἐγχωρίων ἢ ξένων. Εἰς περίστασιν ὅμως, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἐργοστάσια δὲν εἶναι τοσαῦτα, ἀλλὰ περισσεύει μέρος πρὸς ἐξαγωγὴν, τότε ὁ φόρος ἔχει ἐπιῤῥοὴν ὄχι μόνον ἐπὶ τῶν πραγμάτων τῶν ἐξαγομένων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων τῶν καταναλισκομένων εἰς τὸν τόπον, ὥστε νὰ ἐλαττώσῃ τὴν τιμήν των σχετικῶς πρὸς τὸν φόρον. Τοῦτο εἶναι ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ γινώσκῃ καὶ ὁ ὀλίγον ἁψάμενος τῆς ἐπιστήμης τῶν οἰκονομικῶν. Τὸ ζήτημα τοῦ φόρου σχετικῶς, εἴτε ὡς πρὸς τοὺς παραγωγοὺς, εἴτε ὡς πρὸς τοὺς ἀγοραστὰς, εἶναι ἀδιάφορον, ἂν ᾖναι πολὺς ἢ ἂν ᾖναι ὀλίγος, ἂν πληρώνεται πρὸ τῆς ἐξαγωγῆς, ἢ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, ταῦτα εἶναι ζητήματα ἄσχετα πρὸς τὴν πρόοδον τῆς καταστάσεως τῆς μετάξης εἰς τὸν τόπον, διότι ἡ γενικὴ ἀγορὰ τοῦ κόσμου προσδιορίζει τὴν πραγματικὴν τιμήν. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται, εἶναι αὐτὸ· συμφέρει εἰς τὸ δημόσιον νὰ μεταβάλῃ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως, καὶ πληρώνεται ὁ φόρος κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, καὶ οὐχὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς παραγωγῆς; Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν συμφέρει, διότι τὸ δημόσιον θὰ ζημιωθῇ, καὶ θὰ ὠφεληθῶσιν ἕτεροι ἄνθρωποι, εἴτε ἔμποροι, εἴτε ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπεξαιρέσωσι τὸν φόρον. Σᾶς ὁμιλοῦσι περὶ ἐλευθερίας, καὶ νομίζω, Κύριοι, ὅτι πολλάκις τινὲς, οἵτινες δὲν ἔχουσιν ἐπιχειρήματα ἰσχυρὰ διὰ νὰ ὑπερασπίσωσι πρότασιν, ἐπικαλοῦνται τὴν ἀόριστον λέξιν τῆς ἐλευθερίας· καὶ ἐγὼ ὑπάρχω εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἴσως φορολογοῦμαι καὶ μικρόν τι εἰς τὰ κουκούλια· ἔχω σχέσεις μὲ ἀνθρώπους φορολογουμένους εἰς αὐτὸ τὸ εἶδος· δὲν ἐνθυμοῦμαί ποτε νὰ ὑπῆρξε τὸ ἐλάχιστον παράπονον κατὰ τῶν ἐνοικιαστῶν. Ὁ προλαλήσας διὰ νὰ σᾶς βεβαιώσῃ περὶ τῆς καταπιέσεως, σᾶς εἶπεν ὅτι αὐτὸς ὁ ἴδιος ὡς ἐνοικιαστὴς ἤνοιξε κιβώτια φορολογουμένων. Ὡς πρὸς τοῦτο ἐφάνη πολὺ σκληρός· τοῦτο ὅμως δὲν ἀποδεικνύει, ὅτι οἱ πάντες μετεχειρίσθησαν τὴν αὐτὴν σκληρότητα, ἐξ ἐναντίας γνωρίζω, ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν τῶν κουκουλίων καταπίεσις εἰς τὴν ἀληθῆ τῆς λέξεως σημασίαν δὲν ὑπῆρξέ ποτε, καὶ τοῦτο προέρχεται ἐκ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ φορολογούμενος νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ πολλῶν τρόπων. Δὲν πρόκειται ἐνταῦθα νὰ ὑπερασπισθῶμεν τὰ καταστήματα τῆς μετάξης· ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τούτου, βεβαίως τότε ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ προϊόντος ἤθελε συμφέρει εἰς αὐτὰ, διότι ὑπάρχει περίπτωσις, καθ’ ἣν θέλουν ὠφεληθῆ μέρος τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον θέλουν πληρώσει οἱ ξένοι ἐργοστασιάρχαι καὶ τότε δὲν ὑπάρχει ἡ ἀναλογία τοῦ φόρου ἐφ’ ὅλων τῶν κατειργασμένων προϊόντων τῶν ἐγχωρίων καὶ ξένων. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐπρότεινεν ὁ Κ. Δαγρὲς, νὰ φορολογήσητε τὴν μέταξαν κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, εἶναι προστασία τῶν βιομηχανικῶν καταστημάτων· ἀλλὰ καταβιβάζοντες καὶ τὸν φόρον τῆς μετάξης εἰς τὴν ἐξαγωγὴν σχετικῶς πρὸς ἐκεῖνον τῶν κουκουλίων εἶναι ὑπερβολή. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ποτὲ ἡ Συνέλευσις δὲν θέλει παραδεχθῆ νὰ ἐπιβάλῃ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν φόρον 1,40 τὴν ὀκὰν ἐπὶ τῶν κουκουλίων καὶ 4,50 ἐπὶ μιᾶς ὀκᾶς μετάξης ἀποτελουμένης ὑπὸ τριῶν ὀκάδων κουκουλίων, διότι τοῦτο ἤθελεν εὐκολύνει ἀκόμη περισσότερον τὸ λαθρεμπόριον τῆς μετάξης. Ἔνιοι ἰσχυρίζονται ὅτι ὁ μέγας ὄγκος ἐπὶ τῶν κουκουλίων περιορίζει τὸ λαθρεμπόριον· ἡ τιμὴ, Κύριοι, εἶναι ἐκείνη, ἥτις ὠθεῖ εἰς τὴν πρᾶξιν ταύτην, καὶ τὸ ὁποῖον καθιστᾷ τοὺς ἀνθρώπους. (θόρυβος). Καὶ βεβαίως, ὅταν τὸ κουκούλιον τιμᾶται 20 δραχ. τὴν ὀκὰν, ἀδιάφορον ἂν τὸ ποσὸν εἶναι ὀγκῶδες, ἐκεῖνος, ὅστις θέλει νὰ πράξῃ τὴν παρανομίαν τοῦ λαθρεμπορίου, δὲν θέλει ἐμποδισθῆ ἀπὸ τὸν ὄγκον, καὶ οὐδόλως παραδέχομαι ὅτι ὡς πρὸς τὴν ἐξαγωγὴν τῶν κουκουλίων ὑπάρχουσιν ὡρισμένοι λιμένες, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐξάγονται· τοῦτο κρέμαται ἀπὸ τὴν διάθεσιν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ πράξῃ τὸ λαθρεμπόριον. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ Πληρεξουσίου Ἀττικῆς, ὅτι, ὅπως συνήθως συγκεντρόνονται εἴς τινας λιμένας ἐμπορικοὺς μεγάλα ποσὰ κουκουλίων, διὰ τοῦτο ὑπάρχει γενικὸς κανὼν, ὅτι ἀπ’ ἄλλο μέρος δὲν δύνανται νὰ ἐξαχθῶσι κουκούλια. Ἐξ ἐναντίας, ὅστις θέλει ν’ ἀποφασίσῃ νὰ πράξῃ ὑπεξαίρεσιν τῶν δημοσίων δικαιωμάτων, αὐτὸς θέλει ἐκλέξει τὸ καταλληλότερον μέρος διὰ νὰ κάμῃ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ νὰ πράξῃ τὸ λαθρεμπόριον. Δὲν δύναμαι λοιπὸν νὰ παραδεχθῶ ἕτερον τρόπον βεβαιώσεως παρ’ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὡς τὸν ἀληθέστερον εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ τέλους αὐτοῦ. Ἑπομένως, καθόσον ἀφορᾷ τὴν καταπίεσιν, ἰσχυρίζομαι ὅτι καταπίεσις δὲν ὑπάρχει, εἶναι φάντασμα. Ὑπάρχει τόσον μερικὴ, τόσον περιωρισμένη, ὥστε ἡ συνείδησις ὅλων τῶν ἀνθρώπων δὲν τὴν παραδέχεται, καὶ μία καταπίεσις, τὴν ὁποίαν ἡ συνείδησις τοῦ Ἔθνους δὲν παραδέχεται, δὲν εἶναι καταπίεσις. Ἐπιμένω λοιπὸν νὰ παραδεχθῇ ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως ὅπως ὑπάρχει.

§189Α. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν παραδέχομαι, Κύριοι, οὐδόλως τὴν ἰδέαν τοῦ Κυρίου Δαγρὲ, ὅτι ὑποφέρουσιν οἱ σκωληκοτρόφοι, διότι ὡς κάτοικος Φθιώτιδος δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι δὲν ὑποφέρουσιν οἱ κάτοικοι σκωληκοτρόφοι, ἀλλ’ οἱ ἐνοικιασταί· καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος· ὅταν τὰ κουκούλια ἀποξηραίνωνται, οἱ ἐνοικιασταὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὰς οἰκίας τῶν φορολογουμένων καὶ τὰ ζυγίζουσι, λαμβάνοντες τὸν φόρον· οὕτως πως ἐνεργεῖται ἐκεῖ ἡ φορολογία (θόρυβος). Πιστεύσατε, Κύριοι, ὅτι ὅπου ἐνεργεῖται ἡ φορολογία, καὶ δὲν παραδέχομαι τὴν ἰδέαν τὴν ἐναντίαν, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχῃ ἕτερον φορολογικὸν σύστημα, ὅπερ δὲν εἶναι δυνατόν. Ἐντεῦθεν δύνασθε νὰ κατανοήσητε, ἂν καταπιέζωνται οἱ φορολογούμενοι· παραδέχομαι, Κύριοι, πληρέστατα τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκτὸς ἂν θέλετε νὰ παραδεχθῆτε τὴν ἀρχὴν ὅτι τινὲς τῶν σκωληκοτρόφων νὰ πληρώνουν, ἕτεροι δὲ ὄχι, καὶ ἰδοὺ διὰ τί. Εἰς μέρη τινὰ, ὅπου καταναλίσκεται ἡ μέταξα εἰς τὸν τόπον, δὲν θέλουσι πληρώνει φόρον οἱ σκωληκοτρόφοι, εἰς ἕτερα δὲ, ὅπου ἐξάγεται, ἐκεῖ θέλουσι πληρώσει, ἐνῷ ἡ φορολογία διὰ νὰ ᾖναι δικαία πρέπει νὰ ᾖναι γενικὴ καὶ ἑπομένως δὲν πιστεύω ποτὲ νὰ παραδεχθῆτε τὴν ὡς ἄνω εἴρηται ἀρχὴν, ἥτις εἶναι καὶ ἄδικος καὶ παράνομος, καθόσον ὡς εἴρηται ἡ φορολογία δὲν θέλει εἶσθαι κοινή. Ἑπομένως ὑποστηρίζω τὴν παραδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§190ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Παραδέχομαι τὴν ἀρχὴν τοῦ Κυρίου Πετσάλη. Οἱ ἐνοικιασταὶ, Κύριοι, ἀδικοῦνται παρὰ τῶν φορολογουμένων, ποτὲ ὁ φορολογούμενος ἀπὸ τὸν ἐνοικιαστήν. Δύναμαι νὰ σᾶς ἀποδείξω, Κύριοι, ὅτι εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Λακεδαίμονος εἰσέρχονται τρία ἑκατομμύρια δραχμῶν ἀπὸ τὰ κουκούλια, καὶ φορολογοῦνται, ὄχι ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας, ἀλλ’ ἐνῷ εἶναι εἰσέτι εἰς τὸ κλαρί. Ὅταν πρόκηται νὰ τὰ τρυγήσωσι, προσκαλεῖ τὸν ἐνοικιαστὴν ὁ φορολογούμενος νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ ποσόν· ἐὰν δὲ ὁ ἐνοικιαστὴς δὲν συμφωνήσῃ μὲ τὸν φορολογούμενον, προτείνει τὴν καταμέτρησιν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον οὐδόλως συμφέρει εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν, ἐὰν δὲ καὶ τοῦτο δὲν δεχθῇ, τότε ὁ φορολογούμενος συνεπεία τοῦ νόμου προσκαλεῖ τὸν Πάρεδρον καὶ τὸν Ἱερέα καὶ προχωρεῖ εἰς τὸν τρυγετὸν, διότι ἕκαστος σκωληκοτρόφος γνωρίζει ἀπὸ τὰ ἀγγεῖα, ἐντὸς τῶν ὁποίων κεῖνται οἱ σκώληκες, τὴν ποσότητα, τὴν ὁποίαν θὰ παράξῃ. Οὐδὲν παράπονον, Κύριοι, ὑπάρχει εἰς αὐτὴν τὴν Ἐπαρχίαν, ἄλλως τε, Κύριοι, ἂν παραδεχθῶμεν αὐτὸ τὸ σύστημα, νὰ φορολογήσωμεν τὰ κουκούλια εἰς τὸ τελωνεῖον, δὲν θὰ πάρωμεν τίποτε (θόρυβος).

§191ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§192ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος. Ὑποστηρίζω τὸ ζήτημα τοῦ Κ. Καλλιγᾶ. Ἐὰν εὑρισκόμεθα εἰς ὁμαλωτέρας περιστάσεις, τὸ μέχρι τοῦδε σύστημα εἶναι τὸ καλλίτερον, ἀλλὰ πολλῷ μᾶλλον σήμερον ὅτε δὲν εἴμεθα εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν καὶ ὅτε, ὡς γνωρίζετε, εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ εἰσέρχεται ὁ ἐνοικιαστὴς εἰς τὰς οἰκίας τῶν φορολογουμένων νὰ ἀνεύρῃ τὰ κοκούλια. Διότι, ἰδοὺ τί θέλει συμβῆ, ἀντὶ νὰ εἰσπράξωμεν περισσότερον κατὰ τὸ σύστημα τοῦ Κ. Πετσάλη, θὰ τρέξωμεν τὸν κίνδυνον, ὄχι μόνον νὰ μὴν εἰσπράξωμεν, ἀλλὰ νὰ ὑποστῶμεν καὶ ζημίας, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος· κατὰ τὰ 1832, ἡ τότε Κυβέρνησις εὑρισκομένη, ἂν οὐχὶ εἰς τὰς αὐτὰς περιστάσεις ἀλλ’ εἰς μᾶλλον ἀνωμάλους, δὲν ἐδέχοντο τοὺς ἐνοικιαστὰς, τὶ συνέβη τότε· οἱ ἐνοικιασταὶ ἀπεβάλοντο καὶ ἔκαμνον ἀγωγὰς κατὰ τοῦ δημοσίου, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν ἀκόμη, ὡς Δικηγόρος τὸ γνωρίζω, εὑρίσκοντες ἐπιχείρημα ὅτι οἱ φορολογούμενοι δὲν τοὺς ἐδέχοντο. Ἀντὶ, Κύριοι, νὰ εἰσπράξωμεν περισσότερα κατὰ τὸ ὑπάρχον σύστημα, θὰ εἰσπράξωμεν ὀλιγώτερα· τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ δεχθῶμεν ἕτερον σύστημα παρὰ νὰ δεχθῶμεν τὸν κίνδυνον καὶ νὰ ὑποστῶμεν καὶ ζημίας· ἂν ὑποστῶμεν, Κύριοι, ποῦ θὰ καταντήσωμεν· ἀντὶ νὰ εἰσπράξωμεν τόσας χιλιάδας δραχ. θὰ χάσωμεν 1,000,000· οἱ φορολογούμενοι δὲν θὰ δέχωνται τόσον εὐκόλως τὸν ἐνοικιαστὴν, δὲν λέγω, Κύριοι, ὅτι ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἀναρχικὸς, ὅτι δὲν θὰ πληρώσῃ τοὺς φόρους του, ἀλλὰ λέγω ὅτι καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ αὐτοὶ θὰ ἐνεργῶσι νὰ μὴ γίνωνται δεκτοὶ, ὥστε ὕστερον νὰ ἔχωσιν ἀπαιτήσεις ἀπὸ τὸ δημόσιον.

§193Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι οἱ φόβοι, τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας, ὅτι δῆθεν εἶναι ἀκατόρθωτον νὰ εἰσπράξωμεν τοὺς φόρους, δὲν εἶναι πραγματικοί· ἐπεκαλέσθη τὴν ἐποχὴν τοῦ 32 πρὸς ἀπόδειξιν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐκείνη ἡ ἐποχὴ δὲν δύναται νὰ παραβληθῇ μὲ τὴν σημερινὴν, δὲν ὑπῆρχε Κύριοι τότε οὔτε Συνέλευσις ἐν ἐνεργείᾳ· τὸ ἔθνος ἦτο διῃρημένον καὶ ἡ ἀναρχία εἶχε καταλάβει ὅλα τὰ μέρη, ἡ Κυβέρνησις ἀληθῶς εἶχεν ἐνοικιάσει τοὺς φόρους, ἀλλὰ τὰ στρατεύματα δὲν ἐδέχθησαν τοὺς ἐνοικιαστὰς καὶ ὄχι οἱ φορολογούμενοι· πῶς λοιπὸν ἀναφέρετε, Κύριοι, τὴν ἐποχὴν τοῦ 32, καὶ θέλετε νὰ τὴν παραβάλετε πρὸς τὴν σημερινὴν; Εἰς κἀμμίαν ἐποχὴν οἱ νόμοι δὲν ἴσχυσαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὅσον ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἐντεῦθεν· εἰς τὴν Εὔβοιαν, Κύριοι, αὐθορμήτως ἐπλήρωσαν καὶ τοὺς μὴ ληξιπροθέσμους φόρους, τὸ αὐτὸ καὶ εἰς Θήβας... Ὁ Κύριος Θεαγένης ἔκαμεν αἴτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ ἀπελευθερώσῃ τινὰ κατακρατούμενον διὰ χρέη πολιτικὰ καὶ δὲν εἰσηκούσθη καὶ ἐν τούτοις σᾶς λέγουν ὅτι ὑπάρχουν φόβοι ἀρνήσεως περὶ πληρωμῆς. Ἔρχεσθε, Κύριοι, νὰ ἐμπνέετε φόβους, αὐτὸς ὁ τρόπος εἶναι τρόπος, ὅστις διεγείρει ἀναρχικὰς ἰδέας καὶ ὅπου ἐλλείπουσι ... (θόρυβος μέγας). Ναὶ, οἱ φόβοι αὐτοὶ εἶναι ὅλως διόλου ἀνύπαρκτοι καὶ θὰ πέσωσιν ἐπὶ τὰς κεφαλὰς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι, ἔχοντες πλάγιον συμφέρον εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, μετέρχονται ὡς μέσον ἐπιτεύξεως αὐτούς· σᾶς λέγω, Κύριοι, ὅτι οὔτε ἓν λεπτὸν δὲν θὰ λάβετε, ἐὰν ἀλλάξετε τὸ φορολογικὸν σύστημα. Καὶ ἀπεναντίας σᾶς λέγω, διατηρουμένου τοῦ φορολογικοῦ συστήματος εἰς εἶδος, οὔτε ἓν λεπτὸν δὲν θὰ χάσῃ τὸ δημόσιον (θόρυβος). Κύριοι, ὁ λαὸς ἠμπορεῖ νὰ ἐγκαυχᾶται, ὅτι εἶναι ὁ μόνος συντηρητικὸς καὶ αὐτοδιοίκητος, καὶ δικαιοῦμαι νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι μοναδικὸν παράδειγμα εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν λαῶν, ἄνευ Κυβερνήσεως ἰσχυρᾶς, ἐν ἐπαναστάσει, νὰ διατηρῇ τὴν τάξιν (θόρυβος).

§194ΤΙΝΕΣ. Ἡσυχία, Κύριοι, ν’ ἀκούσωμεν.

§195Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μὲ τὸ ἄλλο φορολογικὸν σύστημα κατὰ τὴν τροπολογίαν, σᾶς βεβαιῶ, θὰ ἐμποδίσητε τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου, καὶ οὐχὶ διὰ τοῦ μέχρι τοῦδε ἐπικρατήσαντος. Ὁ Κύριος Πληρεξούσιος Ἀττικῆς, Κύριοι, θέλει ν’ ἀποκρούσῃ τὴν ἰδέαν τοῦ λαθρεμπορίου, σᾶς εἶπεν, ὅτι, ὅταν συγκεντρόνωνται εἰς τοὺς κυριωτέρους λιμένας τὰ κουκούλια, λαθρεμπόριον δὲν ὑπάρχει· ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι τότε ὑπάρχει εἰς μεγαλειτέραν ἔκτασιν καὶ εὐκολώτερον. Ἠξεύρετε, ὅτι ἀπὸ τὸ Ναύπλιον, ὅπου εἶναι εἷς τῶν κυριωτέρων λιμένων, συγκεντρουμένης ὅλης τῆς μετάξης, ἀποστέλλεται εἰς τὴν Εὐρώπην, ἀλλὰ τὰ ⅔ ἀπεστέλλοντο λαθραίως καὶ τοῦτο ἐβεβαιώθην ἀπὸ τὰ βιβλία τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν διεύθυνσιν τῶν Ἀτμοπλοίων τῶν Αὐστριακῶν, καὶ θέλον τὸ ὑπουργεῖον νὰ βεβαιωθῇ, ἠρώτησε καὶ ἔμαθε, καὶ ἐβεβαιώθη τὴν ἀλήθειαν. Ἄρα λοιπὸν, Κύριοι, δὲν ὑπάρχει διόλου λόγος ἀποχρῶν διὰ νὰ μεταβάλωμεν τὸν τρόπον τῆς φορολογίας· ἐκτὸς τούτου αὐτὰ τὰ ἀξιώματα τὰ κοινὰ περὶ τῆς ἐλευθερίας διὰ νὰ ἐγείρουν τοὺς ἐπαίνους, εἶναι τρόποι, οἱ ὁποῖοι ἀπέναντι ἑνὸς Νομοθέτου δὲν ἔχουν κἀμμίαν ἰσχὺν, ὁ Νομοθέτης πρέπει νὰ συμβιβάζῃ τὸ δίκαιον μὲ τὸ δημόσιον συμφέρον, καὶ ἐκεῖνος δὲ ὁ τρόπος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἐπιβαρυντικὸς καὶ συμβιβάζεται μὲ τὸ δημόσιον συμφέρον, ἐκεῖνος εἶναι καὶ προτιμητέος μᾶλλον, παρὰ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἀσφαλίζει τὸ δημόσιον.

§196ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν, Κύριοι, νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα ἐξηντλήθησαν καὶ ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς συστήματος καὶ ὑπὲρ τοῦ ἄλλου, ἀλλὰ προεκλήθην ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ τελευταίου ῥήτορος, ἔμεινε μάρτυς εἰς τὴν Εὔβοιαν καὶ ἀπ’ ἐκεῖ βεβαιόνει ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ὅτι ἔγεινεν ἡ βεβαίωσις τῶν φόρων τακτικῶς, ἐγὼ δὲν γνωρίζω τίποτε, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ πέσω εἰς τὸ λάθος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔπεσεν αὐτὸς, τοὐτέστι νὰ μαντεύσω τὶ ἔγεινεν εἰς τὴν Εὔβοιαν, καθὼς ὁ Κύριος Πετσάλης ἤθελε νὰ μαντεύσῃ τὶ ἔγεινεν εἰς ὅλον τὸ Κράτος, εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Λακωνίας, τῆς Μεσσηνίας, τῆς Ἀργολίδος καὶ παντοῦ, νομίζω, ὅτι αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα εἶναι τολμηρὸν· εἶπεν, ὅτι πανταχοῦ ἡ βεβαίωσις τῶν φόρων ἔγεινε τακτική. Δὲν πρέπει νὰ προσποιώμεθα· ἐδῶ ὁμιλοῦμεν σπουδαίως· σήμερον σκεπτόμεθα πῶς νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους, πῶς νὰ τοὺς βεβαιώσωμεν καὶ πῶς νὰ τοὺς εἰσπράξωμεν. Δύω πράγματα θέλω νὰ βεβαιώσω πρῶτον, ὅτι συντηρούμεθα διὰ τῶν φόρων τῶν εἰσπραττομένων ἐκ τῶν Τελωνείων, αἱ πλεῖσται εἰσπράξεις εἰσέρχονται διὰ τῶν Τελωνείων. Τὸ ἤκουσα καὶ ἀπὸ τὸν Κύριον Μαγγίναν τὸν πρώην ὑπουργὸν καὶ ἀπ’ ἄλλους ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅλαι αἱ ἄλλαι εἰσπράξεις καθίστανται δύσκολοι, ὀχληραὶ, ἀδύνατοι σχεδόν. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν ἓν γενικὸν σύστημα, ὥστε ὅλοι οἱ φόροι τοῦ Κράτους νὰ εἰσπραχθῶσι διὰ τῶν τελωνείων, θὰ ἦτο κάλλιστον· σπουδαιότατα ἐδῶ φέρω τὸν λόγον ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ συστήματος ὑποστηρίζων, ὅτι αὐτὸ εἶναι ὑπὲρ τοῦ δημοσίου· ἔχω πολλὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἐπληροφορήθην, ἀλλ’ ἔχω νὰ βεβαιώσω ὅ,τι ἐγὼ ὁ ἴδιος γνωρίζω ἐκ πείρας. Ὡς Νομάρχης Λακωνίας ἠξεύρω ἀκριβῶς, καὶ ἔχω μάλιστα καὶ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ μετά τινας ἡμέρας, ὅτι 200 χιλιάδας δραχμῶν ἔχει νὰ λάβῃ τὸ δημόσιον ἀπὸ τὴν Ἐπαρχίαν τῆς Λακεδαίμονος, καὶ δὲν δύναται νὰ τὰς λάβῃ ἀπὸ τὸ ἔλαιον.

§197ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶναι ἐνοικιασμένον;

§198ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Εἶναι, ἀλλ’ ἡ βεβαίωσις δὲν ἔγεινεν, οἱ ἐνοικιασταὶ ὑπῆγον διὰ νὰ κάμουν τὴν βεβαίωσιν, ἀλλ’ οἱ φορολογούμενοι τοὺς ἀπεδίωξαν. Σᾶς κάμνω δὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἔχει μεγάλην διαφορὰν ἡ βεβαίωσις τῶν φόρων τοῦ ἐλαίου εἰς τὸ ἐλαιοτριβεῖον, παρὰ εἰς τὴν οἰκίαν, θὰ πᾶς μὲ τὸ τσεκούρι εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ σκωληκοτρόφου καὶ αὐτὸς θὰ σταθῇ μὲ τὸ τουφέκι· εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εὑρίσκονται καὶ πολλὰ ἄλλα μέρη, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας, διότι σήμερον ἴσως ἡ δραχμὴ εἶναι τάλληρον δι’ ἡμᾶς. Ἀφίνω τὴν ἄλλην ἔποψιν, ὅτι οἱ φορολογούμενοι καταθλίβονται, ἠξεύρω ἐνοικιαστὰς εἰς τὴν πατρίδα μου, ὅταν προσφέρουν εἰς τὰς δημοπρασίας καὶ ὑπολογίζουν τὰ κέρδη των, ὑπολογίζουν 20 δράμια τὴν ὀκάν ἐκ τῆς καταθλίψεως, ποτὲ ὀλιγώτερον τῶν 10 καὶ ποτὲ κανεὶς ἐνοικιαστὴς δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἀρνηθῇ αὐτὸ, ὅτι καταθλίβει καθ’ ἑκάστην ὀκὰν 10 δράμια τὸν φορολογούμενον, ἐκτὸς ἐὰν εἶναι ἀναιδέστατος καθὼς εἶπεν ὁ Κ. Καλλιγᾶς. Μία χήρα ἑνὸς πτωχοῦ γεωργοῦ ἀποθανόντος, ἡ ὁποία ἔκαμεν ὀλίγα κουκούλια, ἠμπορεῖ νὰ ἀντισταθῇ εἰς τὴν καταπίεσιν ἑνὸς ἐνοικιαστοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει ὁλόκληρον τὸν βίον του ἐξησκημένον περὶ αὐτά. Δὲν εἶναι μόνον εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Λακωνίας, καὶ εἰς τὴν Τριφυλλίαν ἀντέστησαν εἰς τὴν βεβαίωσιν καὶ αὐτὸ εἶναι πολὺ εὐκολώτερον μὲ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τοῦ ἐλαιοτριβείου· ἕπεται λοιπὸν, ὅτι κατὰ πᾶσαν ἔποψιν εὐκτέον ἦτο νὰ γείνῃ ἡ βελτίωσις αὐτοῦ τοῦ συστήματος. Τὸ δημόσιον ἔχει νὰ λάβῃ μιλλιούνια· ἀκούω ποσὰ τρομερὰ, ἀλλ’ ἀπὸ Τελωνιακοὺς δασμοὺς τὶ ἔχει νὰ λάβῃ; Ὅ,τι εὑρίσκεται εἰς τὰ Τελωνεῖα πληρώνεται ἀμέσως, ἢ ἐκδίδεται ὁμολογία. Εἰς τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Μεσολογγίου ἀκόμη τότε τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς ἐπαναστάσεως, ἡ ὁποία δὲν ἐπέτυχεν, οὐδὲ ἐφαίνετο νὰ ἐπιτύχῃ, ἠδυνήθημεν νὰ εἰσπράξωμεν φόρους Τελωνειακούς. Δὲν πρέπει νὰ διστάσητε παντάπασι νὰ παραδεχθῆτε τὴν πρότασιν, ἐὰν δὲ ἡ πρότασις ἔγεινεν ἴσως μόνον εἰς εὐκολίαν τῶν φορολογουμένων, τὸ ἀποτέλεσμα ὅμως εἶναι κυρίως ὑπὲρ τοῦ δημοσίου.

§199ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά!

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν, πρῶτον περὶ τῆς ἀρχῆς τῆς μεταβολῆς θὰ ἐρωτήσω δι’ ἀναστάσεως· ὅσοι παραδέχονται τὴν μεταβολὴν τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως εἰς τὴν ἐξαγωγὴν διὰ τῶν τελωνείων, ἐκεῖνοι νὰ σηκωθοῦν, (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) παρεδέχθη. Τώρα λοιπὸν ἔρχεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ, ἡ ὁποία διαφέρει μόνον καθ’ ἡμίσειαν δραχμὴν, διὰ τὴν μέταξαν (θόρυβος).

§201ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἡ πρότασις εἶναι μόνον περὶ τοῦ ἐγγείου φόρου· τὸ ἐξαγωγικὸν τέλος παραβλέπεται ἀπὸ τὸν Τελωνιακὸν νόμον, καὶ δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ παρόν.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, τὸ πρῶτον μέρος τῆς προτάσεως εἶναι ἐπὶ τῶν κουκουλίων ἔγγειος φόρος δραχμὴν μίαν κατ’ ὀκάν.

§203ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Καὶ 40 λεπτὰ.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Νικολαΐδου εἶναι 1 καὶ 40. Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται 1 δραχ. καὶ 40 λεπτὰ ........

§205ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἐψηφίσαμεν τὴν τροποποίησιν τῆς φορολογίας τῶν κουκουλίων, νομίζω, ὅτι πρῶτον πρέπει νὰ διατυπώσωμεν τὸν τρόπον τῆς φορολογίας καὶ ἔπειτα κατὰ ποσὸν νὰ ἐλαττώσωμεν.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ εἴπομεν, παραδέχθη ἡ ἀρχὴ νὰ εἰσπράττηται εἰς τὴν ἐξαγωγὴν διὰ τῶν τελωνείων· σᾶς ἀναγινώσκω ὁλόκληρον τὴν πρότασιν. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου, Καλλιγᾶ. «Ἐπὶ τῶν κουκουλίων ἔγγειος φόρος δραχμὴ μία καὶ λεπτὰ τεσσαράκοντα ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς, ἐπὶ δὲ τῆς μετάξης καὶ τῶν ὑφασμάτων δραχμαὶ 3 ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς. Ἡ εἴσπραξις ἐνεργεῖται εἰς τὰ τελωνεῖα διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου κατὰ τὴν ἐκτὸς τοῦ Κράτους ἐξαγωγήν.»

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τόρα ἐρχόμεθα εἰς τὰ κατὰ μέρος. Κύριοι, ὅσοι παραδέχονται ἐπὶ τῶν κουκουλίων ἔγγειον φόρον 1 δραχ. καὶ 40 λεπτὰ τὴν ὀκὰν, ἐκεῖνοι νὰ σηκωθοῦν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Συνέλευσις παραδέχθη. Τώρα ἐρχόμεθα ἐπὶ τῆς μετάξης.

§208ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ πρότασις ἔχει 3 δραχμὰς τὴν ὀκάν· ὑπάρχει καὶ ἄλλη διὰ 4 καὶ 20 λεπτὰ. (θόρυβος).

§209ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ ἐλαττώσετε τὰ εἰσοδήματα, διότι ὅσον προστίθεται φόρος, τόσον ἐλαττοῦνται αἱ παραγωγαί. (θόρυβος).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, θὰ ἐρωτήσω κατὰ πρῶτον διὰ 4 δραχ. καὶ 20 λεπτά.

§211ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Κύριε, Πρόεδρε, παρακαλῶ μίαν λέξιν. Ἐκτὸς τῶν συνεπειῶν τῶν ἄλλων σᾶς λέγω, ὅτι εἰς αὐτὰ τὰ μικρὰ πράγματα, ὅσον περισσότερον φόρον βάλετε, τόσον εὐκολώτερον κάμνετε λαθρεμπόριον, καὶ διὰ τοῦτο εἰς αὐτὰ τὰ μικρὰ πράγματα συνήθως βάλλουν ὀλίγον φόρον.

§212ΤΙΝΕΣ. 4 δραχ.

§213ΕΤΕΡΟΣ. 3 δραχ.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω πρῶτον διὰ 4, καὶ ἂν πέσῃ ἡ πρότασις, θὰ ἐρωτήσω διὰ 3. Λοιπὸν, Κύριοι, ὅσοι παραδέχονται εἰς ἔγγειον φόρον ἐπὶ τῆς μετάξης 4 δραχ. τὴν ὀκὰν ἐκεῖνοι νὰ σηκωθοῦν. (ἐγείρονται πολλοί.) Ὑπάρχει μία ἰδέα ὅτι εἶναι ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα, λοιπὸν τὸ ἀνάπαλιν.

§215ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§216ΔΑΓΡΕΣ. Ὑπόσχομαι καὶ διαβεβαιῶ, ὅτι, ἂν παραδεχθῇ ὁ φόρος τῶν 2½, θὰ εἰσπράξωμεν περισσότερα χρήματα.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω τὸ ζήτημα ἀντιθέτως. Προσέξατε «ὅσοι δὲν παραδέχονται τὰς 4 δραχ. ὡς ἔγγειον φόρον, ἐκεῖνοι νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Τόρα ἐσηκώθησαν οἱ ὀλιγώτεροι καὶ ἑπομένως ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὰς 4 δραχ. Τώρα ἀκόμη ὑπάρχει ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Καλλιγᾶ περὶ ὑφασμάτων.

§218ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἔγεινε παρατήρησις διὰ ποίαν αἰτίαν συμπεριλαμβάνονται τὰ ὑφάσματα καὶ ὅτι τὰ ὑφάσματα εἶναι βιομηχανία καὶ ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ πληρώσουν ἔγγειον φόρον. Εἰς τοῦτο ἀπαντῶ, ὅτι δὲν λαμβάνομεν ἐκ τῶν ὑφασμάτων φόρον, διὰ τὸν λόγον, ὅτι εἶναι ὑφάσματα, ἀλλὰ τὰ ὑποβάλλομεν καὶ αὐτὰ, διότι ἄλλως θὰ εἶχον ἀσυδοσίαν διότι τὰ ὑφάσματα περιέχουν κλωστήν. Ἂν θέλετε λοιπὸν νὰ ἐπιβάλλετε φόρον (θόρυβος). Ἂν ἦτο ὁ φόρος ὀλιγώτερος, ὅπως ἦτο εἰς τὴν μέταξαν, τότε θέλετε εἴπει, ὅτι ἐπιβάλλετε φόρον εἰς τὴν βιομηχανίαν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἴδιος φόρος μένει καὶ εἰς τὰ ὑφάσματα, ἄρα δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ ὁ ἔγγειος φόρος.

§219ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ καὶ βαμβάκι τὸ ὕφασμα τὸ μετάξινον.

§220ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δι’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος τείνετε νὰ ἐμποδίσητε τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας (θόρυβος).

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, τὰ ζητήματα εἶναι σπουδαῖα, καὶ πρέπει νὰ τὰ λύσωμεν κατὰ σειρὰν καὶ κατὰ τάξιν καὶ ὄχι μὲ φωνάς.

§222ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠναγκάσθησαν, Κύριοι, νὰ ὑποστηρίζουν τὴν φορολογίαν αὐτὴν, διότι ἔπρεπε νὰ ἦναι συνεπεῖς εἰς τὸ σύστημά των· ἔπρεπε λοιπὸν νὰ περιλάβουν καὶ τὰ ὑφάσματα. Ἀλλὰ, Κύριοι, διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ δὲν κάμνετε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐμποδίσητε τὴν παραγωγήν. Εἷς ἄνθρωπος, ὅστις παράγει διὰ νὰ πωλήσῃ, αὐτὸς πρέπει νὰ φορολογηθῇ ἐναντίον τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν εἰς ὅλον τὸν κόσμον παραδέχονται; εἰς κανὲν μέρος τὴν περισσοτέραν παραγωγὴν δὲν τὴν τιμωροῦν, καὶ ἰδοὺ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ τὴν τιμωρήσωμεν! Δεύτερον, Κύριοι, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διακρίνητε, ἐὰν ᾖναι προϊὸν τῆς μετάξης τοῦ τρέχοντος ἔτους ἢ τοῦ παρελθόντος ἢ καὶ ἔξωθεν, ἑπομένως τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι ὅλως διόλου ἀνυποστήρικτον.

§223ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Προστίθημι, ὅτι εἰς ὅλα τὰ κράτη τῆς Εὐρώπης ἐμψυχόνουσι τὰς ἐγχωρίους βιομηχανίας καὶ ὄχι μόνον ἀπαλλάσσονται αὐταὶ τῆς φορολογίας, ἀλλὰ καὶ δίδονται αὐταῖς βραβεῖα.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν.

§225ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὴν πρότασιν. «Ἡ εἴσπραξις ἀνάγεται εἰς τὰ τελωνεῖα διὰ λογαριασμὸν κλπ. (θόρυβος).

§227ΤΙΝΕΣ. Καὶ διὰ τὴν μεταφορὰν πρέπει νὰ πληρώνεται ἔγγειος φόρος, Κύριε Πρόεδρε θόρυβος).

§228ΔΡΟΣΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη, παρὰ νὰ μεταθέσωμεν τὸν φόρον ἐπὶ τῶν κουκουλίων καὶ τῆς μετάξης, εἰς τὸ μέρος τὸ 16 ἄρθρ. τοῦ φορολογικοῦ Νόμου, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι κατατεταγμένα τὰ προϊόντα, τῶν ὁποίων ὁ ἔγγειος φόρος εἰσπράττεται κατὰ τὴν ἐξαγωγήν.

§229ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλὰ, ἀλλ’ ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι παραδεδεγμένα.

§231ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον εἶναι τελειωμένον. Ἔπειτα εἶναι τῆς σταφίδος.

§233ΠΟΛΛΟΙ. Μεθαύριον.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις. Ὥρα 6 καὶ 5 Μ. Μ.

Ὁ Πρόεδρος

Α. ΜΩΡΑΪΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Τηλ. Ι. Ῥούκης.