1863.04.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΠΖʹ.

(Ἔκτακτος)

Τῆς 23 Ἀπριλίου 1863.

(Τρίτη)

Ὥρα 12 τῆς μεσημβρίας.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Καθήσατε, Κύριοι Πληρεξούσιοι, εἰς τὰς ἕδρας σας. Ὁ Κ. Μπούντουνας ζητεῖ ἄδειαν ἀπουσίας ἑνὸς μηνός. Λοιπὸν νὰ σᾶς ὑποβάλλω τὰς ἀναφοράς.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ν’ ἀρχίσῃ ἡ ἐπανάληψις τῆς ψηφοφορίας.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Πύρλας, ἐπανερχόμενος ἐκ τῆς ἐπαρχίας του ἔχει τι νὰ σᾶς εἴπῃ.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Κατόπιν.

§5ΠΥΡΛΑΣ. Ἔχω ἐντολὴν, Κύριοι, ἀπὸ πολλοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν, διότι ἐπεσκέφθην 4 ἐπαρχίας, ν’ ἀναφέρω, ὅτι ἐπικρατεῖ ἄκρα ἡσυχία, τὴν ὁποίαν ἀντελήφθην (θόρυβος). Εἶναι ὑποχρεωμέναι αἱ ἐπαρχίαι, ἐὰν οἱ ἐν Ἀθήναις δὲν λάβουν πρόνοιαν περὶ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως, νὰ πράξουν κάτι τι, τὸ ὁποῖον ἴσως δὲν διανοοῦνται οἱ ἐν Ἀθήναις, διότι αἱ ἐπαρχίαι ἀποδοκιμάζουν τὴν κατάστασιν τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἀπὸ τῆς μεταβολῆς τοῦ Φεβρουαρίου δὲν αἰσθάνονται ὅτι ὑπάρχει Κυβέρνησις.

§6ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰπέτε μας, ποῖαι ἐπαρχίαι, διότι ἡμεῖς ἀντιπροσωπεύομεν τὰς ἐπαρχίας μας.

§7ΠΥΡΛΑΣ. Ἡ ἰδική σας ἐπαρχία, τὴν ὁποίαν ἐπεσκέφθην ἐγὼ, ἐπισκεφθεὶς καὶ 4 ἄλλας. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι ἀπαιτοῦν Κυβέρνησιν ἰσχυρὰν, κραταιὰν, θεωροῦν, ὅτι δὲν ὑπάρχει Κυβέρνησις πλέον, ἀλλ’ ὅτι διοικοῦνται αὐτομάτως· δὲν αἰσθάνονται μόνιμον Κυβέρνησιν, ἥτις νὰ ἔχῃ ἀρχηγὸν, Πρόεδρον, δεδοκιμασμένης ἱκανότητος· ἀπεδοκίμασαν ἄχρι τοῦδε τὰς πολλὰς Κυβερνήσεις, τὰς ὁποίας καθ’ ἑκάστην ἡ Συνέλευσις ποιεῖ. Ἀπαιτοῦν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἄνδρα ἀποδεδειγμένης ἱκανότητος.

§8ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τί μᾶς συμβουλεύουν νὰ κάμωμεν;

§9ΠΥΡΛΑΣ. Νὰ φέρωμεν ἐκεῖνο τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἀνεδείχθη κατὰ τὴν ἔξωσιν τοῦ Ὄθωνος.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Ποῖον; ὀνομάσατέ το καθαρά.

§11ΠΥΡΛΑΣ. Εἰς τὰς ἐπαρχίας διαδίδονται φῆμαι ὅτι ὁ Βασιλεὺς θὰ βραδύνῃ, ὅτι ὁ Βασιλεὺς δὲν θὰ ἔλθῃ, καὶ ἄλλα ἀπαίσια, τὰ ὁποῖα ταράττουν τὴν ἡσυχίαν τῶν κατοίκων. Ταῦτα πάντα, Κύριοι, ἐκπηγάζουν ἐντεῦθεν ὑπό τινων, οἵτινες εὑρίσκουν τὰ συμφέροντά των εἰς τὴν ἀναρχίαν καὶ ἀταξίαν.

§12ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Ἀφήσατε αὐτὰς τὰς ὁμιλίας, Κ. Πύρλα.

§13ΡΗΓΑΣ. Ἐφωτίσθημεν, Κ. Πρόεδρε.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, εἴμεθα εἰς τὴν ψηφοφορίαν, ἀλλὰ νὰ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ὁ Κ. Σαχτούρης ἐπιμένει πάντοτε νὰ ὁμιλήσῃ, ἂν ὄχι σήμερον, τοὐλάχιστον αὔριον.

§15ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ, ἐπειδὴ ἐδικάσθην ἐρήμην.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς ἀρνεῖται κἀνεὶς τὸν λόγον πρὸς ἀπολογίαν.

§17ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία.

§18Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐπειδὴ διεδόθη εἰς τὴν πόλιν, ὅτι ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Κοπεγχάγης ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Συνελεύσεως, τὴν σταλεῖσαν ἐκεῖ, ἐνόμισα ὅτι ἐὰν ἐσιώπων ὅλως διόλου, ἦτο πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ παρεξηγηθῇ ἡ σιωπή μου, καὶ διὰ τοῦτο σπεύδω νὰ σᾶς κάμω γνωστὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἡ Ἐπιτροπὴ μοὶ ἀνήγγειλεν. Μοὶ λέγει λοιπὸν ἀπαντῶσα εἰς ἐρωτήσεις, τὰς ὁποίας τῇ ἀπηύθυνα τηλεγραφικῶς, ὅτι ἔφθασε τὴν 13 τοῦ μηνὸς, ὅτι εἶδε τὴν 14 τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Δανιμαρκίας, ὅτι τὴν 15 ἐπαρουσιάσθη εἰς τὸν Βασιλέα τῆς Δανίας, ὅτι τὴν 20 ἐπαρουσιάσθη εἰς τὸν πρίγκηπα Χριστιανὸν, τὸν πατέρα τοῦ ἐκλεχθέντος Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅτι ἐλπίζει, ὅτι τάχιστα θέλουν ἐξομαλυνθῆ οἱ δισταγμοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον προτήτερα.

§19Κ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τί συνίστανται οἱ δισταγμοί;

§20ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Εἶναι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἀναφέρουσιν αἱ ἐφημερίδες.

§21ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ τηλεγράφημα.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, πρόκειται νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ χθεσινὴ ψηφοφορία.

§23ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ἐπειδή τινες ζητοῦσι ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ τηλεγράφημα δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν. Ἰδοὺ αὐτό. «Ἐφθάσαμεν εἰς τὰς 13 τοῦ μηνὸς, ἐπαρουσιάσθημεν τὴν 14 εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς τὰς 15 εἰς τὸν Βασιλέα, αἱ σημειώσεις, τὰς ὁποίας σᾶς ἐτηλεγραφήσαμεν, μᾶς εἶχον δοθῇ προλαβόντως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς εἶπεν ὅτι ὁ πρίγκηψ Χριστιανὸς θεωρεῖ ἀναγκαίαν τὴν σύνταξιν ἑνὸς πρωτοκόλλου. Χθὲς εἴδομεν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν Χάλ, ὅστις μᾶς εἶπεν ὅτι τὰ πράγματα εἶναι ἐν τῷ τελειοῦσθαι, ὁ ὅρος τοῦ θρησκεύματος τοῦ Βασιλέως πρέπει νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ, ἂν καὶ ἀναγνωρίζηται ἀπὸ τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως, ὅτι ὁ ἐκλεχθεὶς Βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων δὲν πρέπει νὰ μεταβάλῃ τὸ θρήσκευμά του. Σήμερον παρουσιάσθημεν εἰς τὸν πρίγκηπα Χριστιανὸν, τὸν πατέρα τοῦ ἐκλεχθέντος βασιλέως τῆς Ἑλλάδος, ἦτο παρὼν καὶ ὁ Βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων, ὅστις μᾶς ὑπεδέχθη μετ’ ἄκρας εὐμενείας καὶ οἰκειότητος· καὶ ὁ πρίγκηψ τῆς Δανίας μᾶς εἶπεν ὅτι τάχιστα θὰ ἐξομαλυνθῶσιν αἱ δυσκολίαι».

§24ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Τί ἡμερομηνίαν φέρει, Κύριε ὑπουργέ;

§25ΥΠΟΥΡΓΟΣ. 21 Ἀπριλίου.

§26ΠΟΛΛΟΙ. Ἀξιόλογα.

§27ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριε ὑπουργὲ, νὰ τὸ δημοσιεύσητε διότι διαδίδονται πολλά.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτοίμη ἡ ἔκθεσις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἰασίου.

§29ΤΙΝΕΣ. Εἴπαμεν ὅτι ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ θὰ ἔλθουν μετὰ τὸν φορολογικὸν νόμον.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ψηφοφορήσητε, κύριοι πληρεξούσιοι, εἶναι τὸ ἑξῆς «ὅσοι παραδέχονται ὡς ὅρον ἐπὶ τοῦ ἐγγείου φόρου τῶν δημητριακῶν καρπῶν τὸ 5% θὰ εἴπωσι ναὶ, ὅσοι δὲν παραδέχονται θὰ εἴπωσιν ὄχι.

§31ΤΙΝΕΣ. Δι’ ἀναστάσεως, Κύριε Πρόεδρε.

§32ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 20).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι θὰ εἴπωσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὸν ὅρον τοῦτον θὰ εἴπωσιν ὄχι. Γίνεται ἡ ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐψηφοφόρησαν 184· δύο ἠρνήθησαν ψῆφον· 125 ναὶ, καὶ 47 ὄχι· ὥστε τὸ 5% ὡς φόρος ἔγγειος ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν παρεδέχθη διὰ ψήφων 125 κατὰ 47, μένει τὸ δεύτερον μέρος τοῦ αὐτοῦ § τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου.....

§35Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι τὸ ἔγγραφον τοῦ Πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ, ἂν θέλετε.

§37ΚΑΛΟΣ. Κατὰ § νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν ψηφοφορίαν.

§38ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Βέβαια, διότι ὁ φόρος τῶν σιτηρῶν κατεπείγει.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τινὲς προτείνουν νὰ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου τοῦ Πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας.

§40ΚΑΛΟΣ. Ἐμβήκαμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου· θὰ τὴν ἀφήσωμεν εἰς τὸ μέσον;

§41ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιψηφισθῇ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας.

§42ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂς τελειώσωμεν ὅλον τὸ πρῶτον ἄρθρον καὶ μετὰ ταῦτα μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν θέλῃ νὰ συζητήσῃ κατὰ πρῶτον τὸ περὶ τῆς ἐπικαρπίας ἢ τὸ περὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ ἐγγράφου.

§44Δ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ. Διατί συνεκαλέσθημεν, Κύριε Πρόεδρε, σήμερον;

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν συνεκάλεσα κανένα.

§46ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι μία ἔκτακτος συνεδρίασις σήμερον καὶ αὐτὴ βεβαίως προεκαλέσθη ἀπὸ τὸ ἔκτακτον τοῦ ἐγγράφου τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας· δὲν ἠμπορεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ μὴ ἀποφανθῇ, τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον εἶναι ἔγγραφον ἀρκετὰ σπουδαῖον καὶ σοβαρόν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν. Ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος, ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν ἀναβαίνει ἐπὶ τὸ βῆμα.

§48ΓΕΩΡΓ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε, Πρόεδρε μὴ δίδετε εἰς κἀνένα τὸν λόγον.

§49ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Παρακαλῶ νὰ ψηφοφορήσητε καὶ τὴν περὶ ἐπικαρπίας διάταξιν.

§50ΖΕΡΒΑΣ. Πρῶτον ὅλον τὸν ἔγγειον φόρον, καὶ ὕστερον τὴν ἐπικαρπίαν.

§51ΚΑΣΤΑΝΑΚΟΣ. Νὰ τελειώσῃ καὶ ἡ ἐπικαρπία, διὰ νὰ κάμῃ τὰς ἐγκυκλίους ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν· ὅσοι παραδέχονται νὰ προβῇ ἡ συζήτησις κατὰ πρῶτον εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας, ἐκεῖνοι νὰ σηκωθοῦν. (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ δικαιώματος λοιπὸν τῆς ἐπικαρπίας θὰ δώσω τὸν λόγον εἰς τοὺς ζητήσαντας.

§53ΤΙΝΕΣ. Ἡ συζήτησις ἐξηντλήθη.

§54ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν συνεζητήθη διόλου.

§55ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣ. Ἐρωτήσατε, Κύριε Πρόεδρε, τὴν Συνέλευσιν (θόρυβος).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐπὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας ἐν συνόψει σᾶς λέγω· τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο, ὡς γνωρίζετε, φέρει 15%· ὁ Κύριος Θεόδ. Πετρινὸς προτείνει τὸ 13%. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς γεωργίας, ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν, δηλ. ὁ Κύριος Θεαγένης καὶ Βιλαέτης, ὁ Κύριος Νικολαΐδης, Θεόφιλος Γεωργίου, προτείνουν τὸ 10%· ὁ Κύριος Σούδας τὸ 8%. Ἔχει τὸν λόγον πρῶτος ὁ Κύριος Παλαμήδης, ἔπειτα ὁ Κύριος Βιλαέτης.

§57ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις καὶ εἴπομεν νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν (θόρυβος),

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ βλέπω μεγάλην ἀμφισβήτησιν περὶ τοῦ ἂν πρέπῃ νὰ γείνῃ συζήτησις....

§59ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Δὲν ἔγεινε κἀμμία συζήτησις, Κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ ἐρωτήσητε τὴν Συνέλευσιν χωρὶς νὰ γείνῃ κἀμμία συζήτησις, διότι ὅλοι ἡμεῖς διαμαρτυρόμεθα καὶ φεύγομεν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κἀνεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν γνώμην του εἰς τὸν ἄλλον· ἡ Συνέλευσις εἶναι κυρία νὰ ἀποφασίσῃ· μήτε ἐγὼ δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα· ἐπὶ ματαίῳ λοιπὸν ἀναφέρονται εἰς ἐμὲ καὶ μοὶ λέγουν νὰ μὴ γείνῃ τοῦτο. Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν· ἅμα ὑπάρχει τοιαύτη ἀμφιβολία, πρέπει νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν πρέπῃ νὰ γείνῃ ψηφοφορία, ἢ νὰ γείνῃ συζήτησις.

§61ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἔγεινε συζήτησις; ἐρωτῶ. Ἂν θέλετε ἄνευ συζητήσεως, ἄλλο πρᾶγμα (θόρυβος μέγας).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας ἐκεῖνοι νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται ὀλίγοι), δὲν παρεδέχθη (θόρυβος).

§63ΑΝΑΓΝ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ τῶν στενογράφων, ὅτι διαμαρτύρομαι ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους κατὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς Συνελεύσεως ἀπέκρουσε νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τοῦ φόρου τῆς ἐπικαρπίας (θόρυβος μέγας).

§64ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ ΒΙΛΑΕΤΗΣ. Ἀκούεις νὰ ἐμποδίζουν τὴν συζήτησιν; Ποῦ ἠκούσθη αὐτό; Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα αὐτό. (θόρυβος).

§65ΑΝΑΓΝ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. (θόρυβος). Ἐὰν δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶ, καὶ διαμαρτύρομαι (θόρυβος καὶ φωναὶ κάτω).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν Κύριοι, ἡ ἀπωτέρα πρότασις.....

§67ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Διηγέρθη μία διένεξις, φρονῶ, ἄνευ πολλῆς ἀνάγκης. Τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, ἐνθυμούμεθα ὅλοι, ὅτι ἐσυζητήσαμεν κατὰ πλάτος τὴν μεγάλην ἑβδομάδα, ἤμην κ’ ἐγὼ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν περὶ τῆς ἐλαττώσεως τῆς φορολογίας τῆς γῆς· καὶ ὁμιλῶν περὶ ἐλαττώσεως ἐν γένει τῶν φόρων ἐνόουν, ὅτι ὄχι μόνον ὁ ἔγγειος φόρος νὰ ἐλαττωθῇ εἰς 5%, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπικαρπία νὰ ἐλαττωθῇ εἰς 10 ἢ τὸ πολὺ 12%, κατ’ ἐμὴν γνώμην, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἔχω, ἤγουν διότι οἱ πληρόνοντες ἐπικαρπίας δικαίωμα εἶναι ἡ καθαρὰ γεωργικὴ τάξις τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν ν’ ἀνακουφίσωμεν πλειότερον πάσης ἄλλης. Φρονῶ δὲ ὅτι ἡ περὶ ἐλαττώσεως μακρὰ συζήτησις δὲν ἀπέβλεπε μόνον τὸν ἔγγειον ἀλλὰ καὶ τὴν ἐπικαρπίαν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ὑπεστήριξα τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας. Ἡ Συνέλευσις εἶναι κυρία καὶ δύναται καὶ πάλιν ἂν θέλῃ νὰ ἐπιληφθῇ νέας συζητήσεως καὶ νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει.

§68ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπεφάσισε. (θόρυβος).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀντὶ τοῦ 15 ὁ Κύριος Πετρινὸς ἐπρότεινε τὸ 13%. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς γεωργίας καὶ ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς τῶν οἰκονομικῶν, δηλ. οἱ Κύριοι Βιλαέτης, Θεαγένης, Νικολαΐδης, Θεόφιλος Γεωργίου, ὅλοι αὐτοὶ ἐπρότειναν τὸ 10%, ὁ Σούϊδας τὸ 8· ἡ ἀπωτέρα εἶναι τὸ 8, δι’ αὐτὴν θὰ ἐρωτήσω.

§70ΠΟΛΛΟΙ. Πρῶτον τὴν ἀρχὴν ἂν πρέπῃ νὰ γίνῃ ἐλάττωσις (θόρυβος).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, πρὶν φθάσωμεν εἰς τοὺς διαφόρους ὅρους, τοὺς ὁποίους ἀνέγνωσα, θὰ ψηφοφορηθῇ κατὰ πρότασιν πολλῶν ἡ ἀρχὴ τῆς ἐλαττώσεως, ἢ μή. Ἐὰν παραδεχθῇ, θὰ ἔλθωμεν εἰς τοὺς διαφόρους ὅρους.

§72ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας δηλαδὴ τοῦ 15% τὴν ἐλάττωσιν, θὰ εἰποῦν ναὶ, ὅσοι δὲν παραδέχονται κἀμμίαν ἐλάττωσιν θὰ εἰποῦν ὄχι.

§74ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Οἱ Κύριοι Πληρεξούσιοι ἀναχωροῦν καὶ ἡ Συνέλευσις δὲν θὰ ᾖναι πλήρης, ἑπομένως θὰ γίνῃ ἐπὶ ματαίῳ ἡ ψηφοφορία, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἀπεχώρησαν, ἂς μὲ συγχωρηθῇ, ἐπίτηδες.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κἀνεὶς νὰ μὴν ἀποχωρήσῃ χωρὶς νὰ ζητήσῃ ἄδειαν. Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν Κύριοι, τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι· 175 ἐψηφοφόρησαν, 2 ἠρνήθησαν ψῆφον, 116 ὄχι, 57 ναί· ὥστε ἡ ἐλάττωσις δὲν ἐγένετο δεκτὴ διὰ ψήφων 116 κατὰ 57. (θόρυβος).

§77ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν διακοίνωσιν, Κύριε Πρόεδρε, δι’ αὐτὴν ἤλθομεν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου τοῦ χθὲς ἀναγνωσθέντος.

§79ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι! Τὰ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν διαδραματισθέντα κακουργήματα καὶ αἱ ἐπ’ αὐτῶν διακοινώσεις τῶν Πρεσβευτῶν Γαλλίας καὶ Ἀγγλίας παρουσιάζουν χαρακτῆρα πολὺ σοβαρώτερον παρ’ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον φαίνεται ἡ Συνέλευσις εἶναι διατεθειμένη νὰ ἀποδώσῃ. Τοῦτο βεβαίως μὲ ἀποθαῤῥύνει πολὺ ἀναλαβόντα νὰ ὁμιλήσω μετά τινος σπουδαιότητος. Δὲν ἦτο δύσκολον εἰς ὅντινα μετὰ προσοχῆς ἀπὸ τῆς 10ης Ὀκτωβρίου καθεώρα τα γινόμενα νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι τὰ πράγματα τῆς πατρίδος ἤθελον φθάσει εἰς ἐκεῖνο τὸ σημεῖον τῆς παραλυσίας, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἀρχίζει ἡ ἀποσύνθεσις. Πᾶσα ἐπανάστασις διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τοῦ σκοποῦ της, μετὰ τὴν ἐπιτέλεσίν της, ἀπαιτεῖ νὰ διατηρήσῃ δύω τινὰ, νὰ ᾖναι πιστὴ εἰς τὰς ἀρχάς της καὶ νὰ μὴ νοθευθῇ, νὰ εἰσαγάγῃ δὲ τὸ πνεῦμά της εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν νὰ καθαρίσῃ ἀπὸ τοὺς ἀφοσιωμένους. Καὶ βεβαίως, Κύριοι, ὅσοι ἀνέγνωσαν τ’ ἀπομνημονεύματα τοῦ Γυκιζώτου ἐπὶ τοῦ γενομένου καθαρισμοῦ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Γαλλίας καθ’ ὅλους τοὺς κλάδους ἐπὶ τῆς Ἰουλιανῆς ἐπαναστάσεως, θέλουν ἰδεῖ ποία τεράστιος ἐργασία ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν ἐγένετο· μηδενὸς κλάδου ἐφείσθη ἡ ἐπανάστασις μέχρις ἀκόμη καὶ αὐτοῦ τοῦ δικαστικοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι καθιερωμένος εἰς τὴν Γαλλίαν ὡς ἰσόβιος. Τὸ δεύτερον εἶναι· ἡ ἐπανάστασις παλαίουσα κατὰ τῶν ἀντιδράσεων τῶν ἀναρχικῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα εἰς τοιαύτας περιστάσεις γεννῶνται, δὲν πρέπει νὰ δείξῃ δειλίαν· διότι τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἐπιτελέσεώς της δεικνύουσα δειλίαν ἀπόλλυται. Ἐὰν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐξετέλεσεν αὐτοὺς τοὺς δύω ὅρους, ἐὰν περιεῖχεν εἰς τοὺς κόλπους της καὶ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα καθαρῶς καὶ εἰλικρινῶς δὲν ἀντιπροσώπευον τὴν ἐπανάστασιν, κ’ ἑπομένως ἔφερον προσκόμματα εἰς τὴν πορείαν της, ἡ Κυβέρνησις αὕτη, δημιούργημα τοῦ λαοῦ, ὅπως δήποτε ἐξεπλήρωσε τὴν ἀποστολὴν, τὴν ὁποίαν εἶχε, τοῦ νὰ διατηρήσῃ τὴν τάξιν μέχρι τῆς συγκαλέσεως τῆς Συνελεύσεως καὶ νὰ φέρῃ τὴν Συνέλευσιν. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐξεπλήρωσε τὸ πρῶτον καθῆκον διατηροῦσα τὴν τάξιν εἰς ἐκεῖνον τὸν βαθμὸν, ὅστις ἐφείλκυσε τὴν ὑπόληψιν τῆς Εὐρώπης εἰς τὴν ἐπανάστασιν καὶ ἔδωκε τὸ δικαίωμα καὶ τὸ θάῤῥος εἰς τὸ μέγα Ἔθνος τῶν Ἄγγλων νὰ ὀνομάσῃ τὴν ἐπανάστασιν αὐτὴν εἰς τὸ κοινοβούλιόν του ὡραίαν καὶ ἄσπιλον ἐπανάστασιν. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐδείχθη, κατ’ ἐμέ, κατά τι ἐλλιπής· καὶ τὴν ἔλλειψιν ταύτην ὀφείλομεν ν’ ἀποδώσωμεν ἐν μέρει μὲν εἰς τὴν ἀτέλειάν της, ἐν μέρει δὲ εἰς τὴν ἐπιείκειάν της. Νομίζω, ὅτι ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἀντιπροσωπεύουσα τὴν ἐπανάστασιν ὤφειλε νὰ φωτίσῃ τοὺς λαοὺς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ μέγα καὶ σοβαρὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶχον νὰ ἐκπληρώσωσιν, ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν πληρεξουσίων. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι μία βασιλεία, ἡ ὁποία ἔμεινεν εἰς τὸν τόπον καὶ ἐκυβέρνησεν αὐτὸν ἐπὶ τριακονταετίαν, ἐκδιωχθεῖσα ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ ἀφήσῃ ὀπαδοὺς ὄπισθεν αὐτῆς. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, λέγω, ὤφειλε νὰ μεταχειρισθῇ ἐκεῖνο τὸ μέσον, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ἡ ἱστορία, ὅτι αἱ ἄλλαι Κυβερνήσεις ἐν ἐπαναστάσει εὑρισκόμεναι μετεχειρίσθησαν εἰς ἄλλα κράτη. Ἐν τῇ Γαλλίᾳ, ἡ ὁποία λόγῳ ἐπαναστάσεως ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὡς διδάσκαλος τῶν ἄλλων Ἐθνῶν, ὁ Λεδροῦ–Ῥολλῖνος, ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὸ 1848 συνέταξε μίαν ἐγκύκλιον καὶ εἶπεν εἰς τοὺς Γάλλους ποῖον εἶδος πληρεξουσίων πρέπει ν’ ἀποφύγουν. Τὸ αὐτὸ, Κύριοι, ἔπραξε καὶ ὁ Ναπολέων, ὁ νῦν Ναπολέων, διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν Μορνῆ κατὰ τὸ 1856 ἢ 57, δὲν ἐνθυμοῦμαι τώρα, ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν τῶν βουλευτῶν τῶν Παρισίων Αὐτὸ δὲν λέγεται ἐπέμβασις, ἐπέμβασις εἶναι ἐκείνη ἡ αἰσχρὰ ἐνέργεια τοῦ παρελθόντος συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐπίεζε τὰς συνειδήσεις τῶν ἀνθρώπων, διὰ νὰ ἐκλέξουν πρόσωπα τῆς ἀρεσκείας του· ἀλλὰ μία Κυβέρνησις ἔχει τὸ καθῆκον, εὑρισκομένη εἰς τοιαύτας ἐπικινδύνους περιστάσεις, ἔχει, λέγω, τὸ καθῆκον νὰ φωτίσῃ τοὺς λαοὺς ἐν γένει ὁρίζουσα ποῖον εἶδος ἀνθρώπων ὀφείλουν νὰ προτιμήσουν. Ἐξεπλήρωσε λοιπὸν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις καὶ τὰ χρέη ταῦτα; νομίζω ὄχι. Εὐκταῖον ἦτον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις αὕτη, ἥτις περιωρίσθη νὰ τηρήσῃ τὴν τάξιν καὶ νὰ φέρῃ τὴν Συνέλευσιν, ἤθελεν ἐξομαλύνει τὸν δρόμον περισσότερον εἰς αὐτὴν καὶ εἰς τὰς ἑπομένας Κυβερνήσεις· ἀλλ’ εἰς τὰς δυσχερείας, εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθη, εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἐχαρακτήρισα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποπερατώσῃ τὸ ἔργον. Τὸ ἔργον τοῦτο ἔμεινεν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἥτις παριστάνει τὸ Ἔθνος εἰς ἓν συνηγμένον. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἦτο στιγμιαίων ἐμπνεύσεων καὶ ἐνεργειῶν τοῦ λαοῦ δημιούργημα· ὁ λαὸς τῆς πρωτευούσης δι’ ὀλίγων ἀτόμων, ὡς συμβαίνει πάντοτε εἰς τὰς ἐπαναστάσεις, ἐνήργει ἐκτάκτως ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας. Ἐν καιρῷ ἐπαναστάσεων ἡ ἐθνικὴ κυριαρχία συγκεντρόνεται κ’ ἐνεργεῖται ἀπὸ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔφερον εἰς πέρας τὴν ἐπανάστασιν, ὅπως δημιουργήσωσι Κυβέρνησιν ἀντὶ τῆς καταλυθείσης. Εἰς ἐκείνην τὴν περίστασιν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σκεφθῇ ἡ πρωτεύουσα περὶ καλλειτέρας μορφῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, ὁποία ἐξήχθη, ἦτο ἀποτέλεσμα κατεπειγουσῶν περιστάσεων. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις μετὰ τὴν συγκάλεσιν τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως ἦλθε καὶ ἀπέθεσε τὴν ἐξουσίαν· ἀφῆκεν εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ σκεφθῇ περὶ μορφῆς Κυβερνήσεως. Δυστυχῶς, κατ’ ἐμὲ, ἡ ὁλομέλεια τῶν Πληρεξουσίων τῶν Ἐπαρχιῶν τοῦ κράτους δὲν εὗρε καλειτέραν μορφὴν Κυβερνήσεως νὰ παραδεχθῇ ἐπ’ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς τῆς πρωτευούσης ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ θορύβου, τοῦ φόβου, τῶν κινδύνων καὶ τῶν κρισίμων περιστάσεων, ἐδημιούργησεν. Ἡ Συνέλευσις ἦτον ἐλευθέρα νὰ σκεφθῇ ὡριμώτερον καὶ νὰ παγιώσῃ Κυβέρνησιν σοβαρωτέραν, σπουδαιοτέραν, ἡ ὁποία νὰ δυνηθῇ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς ἐκτάκτους, τὰς ὁποίας παρουσιάζουν αἱ ἐπαναστάσεις· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸν αὐτὸν τύπον, δηλαδὴ τριμελῆ ἐπιτροπὴν, ἐπεκύρωσε τὴν αὐτὴν ὑπάρχουσαν μορφήν. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἐφέρθησαν τὰ σκάνδαλα εἰς τὴν Συνέλευσιν, τὰ ὁποῖα προέβησαν εἰς τὰς πράξεις τῆς 9 Φεβρουαρίου. Ἡ Κυβέρνησις ἐξελθοῦσα ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν τοιαύτη, τριμελὴς, ὅπως ὑπῆρχε καὶ προλαβόντως, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι δὲν ἠδυνήθη οὔτε κἂν τὸ ὑπουργεῖον νὰ σχηματίσῃ. Τότε ἡ Συνέλευσις, ὁδηγουμένη ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ τῆς πείρας, ἐπείσθη ὅτι ἡ μορφὴ ἐκείνη τῆς Κυβερνήσεως ἦτον ἀκατάλληλος καὶ ὅτι ὤφειλε νὰ ζητήσῃ ἑνότητα ἐνεργείας. Εἰς ἐκείνην τὴν συζήτησιν ἐπεκαλέσθην, ὅ,τι παραδέχεται ἅπας ὁ φωτισμένος κόσμος, «ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἔργον τοῦ ἑνὸς καὶ ἡ νομοθεσία ἔργον τῶν πολλῶν·» ἀλλὰ διορίζουσα ἕνα πρόεδρον ἡ Συνέλευσις, καὶ διορίζουσα συγχρόνως 7 ὑπουργοὺς, ἐνόμισεν ὅτι ἀπέφυγε τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ἐπαρουσίαζεν ἡ πολυμελὴς προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἀντὶ τριῶν Κυβερνητῶν ἡ Συνέλευσις, μεταβαλοῦσα τὰς λέξεις, ἐδημιούργησεν 8 Κυβερνήτας. Τὸ ἐλάττωμα ηὔξησε πολλαπλῶς, ἐὰν ὑπῆρχεν ἐλάττωμα εἰς τὴν προλαβοῦσαν μορφὴν τῆς Κυβερνήσεως· τότε οἱ 8 Κυβερνῆται, ἐξερχόμενοι ἅπαντες ἐκ τῆς ψήφου τῆς Συνελεύσεως, ἔμελλον νὰ ἔχωσι μεταξὺ των ἴσα δικαιώματα καὶ ἴσην ἀνεξαρτησίαν· ἐκτὸς τούτου ἔλειπεν ἀπὸ τὸν σχηματισμὸν, ἀπὸ τὴν μορφὴν τῆς Κυβερνήσεως ταύτης ἡ ἑνότης, ἡ ὁμοφροσύνη, ἡ ὁποία ὑπάρχει τὸ ἀπαραίτητον προσὸν πάσης Κυβερνήσεως, διότι ἐξερχομένων 8 κυβερνητῶν ἀπὸ τὰς ψήφους μεγάλης ἐθνικῆς ὁμηγύρεως, ἀδύνατον ἦτο νὰ ἐξέλθουν μὲ τὰ ἀπαραίτητα ταῦτα προσόντα εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν. Ἐνομίσαμεν δὲ, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἀφαιρέσωμεν καὶ τὴν ἀνεξάρτητον ἐνέργειαν ἀκόμη ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν, τὴν ὁποίαν ἀπεδώκαμεν εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ ὑπουργείου· δηλονότι ὑπεπέσαμεν πολὺ σκληρῶς, πολὺ ἀφθόνως εἰς πλημμέλημα, τὸ ὁποῖον ἐκατηγορήσαμεν εἰς τὸ σύστημα τοῦ Ὄθωνος, ὅτι δὲν ἄφινεν ἐνέργειαν εἰς τοὺς ὑπουργούς· ἀφοῦ δὲ παρεχωρήσαμεν ἕνα veto εἰς τὸν πρόεδρον, ἐνομίσαμεν, ὅτι κατωρθώσαμεν τὸ πᾶν. Καὶ τότε ἀκόμη, Κύριοι, ἐπαρουσιάσθη ἐνώπιόν σας τὸ ζήτημα τῆς Κυβερνήσεως ἀληθὲς, λέγω τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν ὑποθέτετε ἁπλῶς δημιουργουμένην οὕτω πως, ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της. Καὶ τότε σᾶς ἐπροτάθη ἡ μονὰς, ὡς ἡ μόνη δυνατὴ, ὡς ἡ μόνη λογικὴ, ὡς ἡ μόνη στηριζομένη ἐπὶ τῆς γενικῆς τῶν ἐθνῶν πείρας. Καὶ ἂς μὴ εἴπῃ τις, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ ἐξαιρεθῇ ἀπὸ τὸν ὑπόλοιπον κόσμον, διότι ἔπρεπε τότε καὶ οἱ ἄνθρωποι τῆς Ἑλλάδος νὰ μὴ κατάγωνται ἀπὸ τὸν Ἀδάμ. Ἡ ἱστορία τοῦ ἀνθρωπίνου γένους μὲ μικρὰς, ἀσημάντους, ἐπουσιώδεις διαφορὰς, εἶναι ἡ αὐτή. Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ὑπάρχει καὶ ἄλλη αἰτία, ἡ ὁποία φέρει εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Ἠξεύρετε ἐκ τῆς ἱστορίας, ὅτι οὐδεμία ἐπανάστασις παρατεινομένη ἠδυνήθη νὰ σωθῇ διὰ τῶν κοινῶν καὶ τακτικῶν μέσων. Ὅστις ἰσχυρίζεται τὸ ἐναντίον, τὸν παρακαλῶ νὰ μοὶ τὸ ἀποδείξῃ. Προβλέπων, ὅτι ἔμελλον νὰ παρουσιασθῶσι τὰ ἀναρχικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔλλειψαν νὰ παρουσιάζωνται εἰς τὰς ἐπαναστάσεις, διὰ νὰ τὰς ἀνατρέπωσιν, στοιχεῖα πολλαπλᾶ καὶ διαφόρου φύσεως, εἶχον λάβει τὸ θάῤῥος νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τὴν πρότασιν περὶ ἐκτάκτων μέτρων. Τὴν ἔφερον ὀλίγον μετὰ τὴν σύστασιν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κυρίου Βάλβη, ὀλίγον μετὰ τοὺς φόβους, οἱ ὁποῖοι διεκοινώθησαν εἰς τὸν κόσμον περὶ τῆς ὑπάρξεως μιᾶς ἐπαναστάσεως. Τὸ πνεῦμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο βοηθητικὸν πρὸς τὴν ἐπανάστασιν, κατεπολέμησεν ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως τὰ μέτρα ταῦτα, καὶ ἀφοῦ μετεχειρίσθη πολλὰ σοφίσματα, παρεγνώρισεν ἀκόμη καὶ μίαν ἀλήθειαν ἀδιαφιλονείκητον, ὅτι τὰ ἔκτακτα μέτρα ὑπάρχουν εἰς τὴν νομοθεσίαν, τὴν κανονικὴν ὅλων τῶν ἐθνῶν. Δὲν ἠξεύρω, ἂν σήμερον τὰ ἔχῃ ἡ Ἀγγλία, ἠξεύρω ὅτι μέχρι τινὸς τὰ εἶχε· δὲν εἶμαι βέβαιος, δὲν ἠδυνήθην νὰ τὸ βεβαιωθῶ, διότι δὲν ἔλαβον καιρόν· ἠξεύρω, ὅτι τὰ εἶχε καὶ ἡ δημοκρατικὴ καὶ ἡ μοναρχικὴ καὶ ἡ Αὐτοκρατορικὴ Γαλλία, τὰ ἔχει δὲ καὶ σήμερον ἡ τελευταία. Ἡ Συνέλευσις ἐκείνη, ἡ σοφὴ τοῦ 1848, ἡ ὁποία συνέταξε τὸ λαμπρότερον κυβερνητικὸν σύνταγμα, καθιέρωσε τὰ μέτρα αὐτὰ, ὡς ἀναγκαῖα εἰς τὴν ὕπαρξιν τῶν κοινωνιῶν, εἰς περιστάσεις ἐκτάκτους δηλαδὴ, καὶ ἀφοῦ ἡ κοινωνία ἐπανέλθῃ εἰς τὸν κανονικόν της δρόμον, τὸ δὲ ἀκυρωτικὸν τῆς Γαλλίας δι’ ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκε ἐπὶ τοῦ Ναπολέοντος τρίτου, παρεδέχθη, ὅτι ἀπὸ τὸν καιρὸν τοῦ Συμβατηρίου ἀείποτε διετέλεσεν ἐν ἰσχύϊ τοιαύτη νομοθεσία. Κύριοι, ἴσως κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἀπέδωκαν εἰς τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον μὲ ὡδήγει εἰς τὴν πρότασιν τῶν ἐκτάκτων μέτρων, μοὶ ἀπέδωκαν, λέγω, σκοποὺς, τοὺς ὁποίους δὲν εἶχον, σκοποὺς ἐκδικήσεως πολιτικῆς ἢ ἄλλης ὁμοίας φύσεως. Ἐγὼ ἐξ ἐναντίας ὡδηγούμην ἀπὸ τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας καὶ τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἐπεφυλαττόμην νὰ προτείνω καὶ ἄλλα μέτρα, μέτρα σωστικὰ τῆς κοινωνίας, μέτρα κατὰ τῶν ἀναρχικῶν στοιχείων· ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις ἔῤῥιψε τὰς προτάσεις ἐκείνας εἰς παράμερον μέρος τῆς ἡμερησίας διατάξεώς της, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ προβῶ εἰς νέας προτάσεις τῆς ἰδίας φύσεως. Κύριοι, εἰς τὰς δύω αὐτὰς αἰτίας ἀποδίδω τὴν σημερινὴν ἀθλίαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, τοὐτέστι τὴν μορφὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν μὴ νομοθέτησιν ἐκτάκτων μέτρων· ἑπομένως νομίζω ὅτι καὶ αἱ διακοινώσεις αὐταὶ ταύτας ὑπηνίττοντο· ἔχετε καὶ ὑμεῖς αὐτοὶ τὴν πεῖραν τοὐλάχιστον τῆς μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως· διότι αὐταὶ αἱ Κυβερνήσεις, τὰς ὁποίας δημιουργεῖτε, μόλις δύνανται νὰ ὑπάρξωσι· διότι, ἀφοῦ διορισθῶσι, δὲν παρέρχονται εἰμὴ εὐάριθμοι ἡμέραι καὶ ἔρχονται οἱ ὑπουργοὶ καὶ παραιτοῦνται. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι αὐταὶ αἱ μεταβολαὶ οὐδένα καρπὸν δύνανται νὰ φέρωσιν, ἐξ ἐναντίας ὅλαι αἱ μεταβολαὶ Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι θέλουν προέρχεσθαι ἡ μία κατόπιν τῆς ἄλλης ἐπὶ τῆς ὑπαρχούσης μορφῆς, βεβαιωθῆτε θὰ ἦναι ἡ μία ἀσθενεστέρα τῆς ἄλλης, ὡς τὰ πράγματα ἀπέδειξαν. Τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Κυρίου Βάλβη ἐφάνη ὀλιγώτερον ἰσχυρὸν, ἀλλὰ τὸ μετ’ αὐτὸ ἀπεδείχθη ἀσθενέστατον. Κατ’ ἐμὴν πεποίθησιν ἓν ἕτερον ἀκολούθως δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ὑπάρξῃ περισσοτέρας ἡμέρας. Ἀφοῦ λοιπὸν, Κύριοι, αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία τῆς καταστάσεως, κατ’ ἐμὲ, τῶν πραγμάτων, δὲν ἀπαλλαττόμεθα τῆς εὐθύνης ἐνώπιον τῶν ξένων, ἐνώπιον τῶν ἐντολέων μας, ἐνώπιον τῆς Ἑλλάδος, ἂν ἡμεῖς ἐπιμένωμεν μὴ φέροντες διόρθωσιν εἰς τὴν ὑπάρχουσαν μορφήν. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο ἐλάττωμα εἰς τὴν παροῦσαν κατάστασιν, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἀποδίδει τὴν ἀπαιτουμένην σπουδαιότητα εἰς τὰ ζητήματα. Δὲν ἀφίνομεν τὸν ἀγορεύοντα οὐδὲ κἂν νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του. Χθὲς ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐψηφοφόρησεν ἡ Συνέλευσις, πρὸς ἀπάντησιν τῆς διακοινώσεως τοῦ Πρέσβεως τῆς Γαλλίας, εἶχον νὰ κάμω μίαν οὐσιαστικὴν παρατήρησιν, ἀλλὰ μόλις κατώρθωσα νὰ εἴπω δύω λέξεις ὡς πρὸς τὸ ὕφος τῆς συντάξεως τῆς ψηφοφορηθείσης προτάσεως. Χθὲς, Κύριοι, ὅτε ἡ ἀπάντησις ἐκείνη δὲν ἀπήντα διὰ πραγμάτων, ἀλλὰ διὰ λέξεων, ἐγὼ ἐπεθύμουν ἀποτελέσματα μεγαλείτερα, ἀληθέστερα, ἰσχυρώτερα, νὰ κοινοποιηθῶσιν εἰς τὸν Πρεσβευτὴν ἐκεῖνον, διότι ὅταν οἱ ξένοι μὲ κἄποιον δίκαιον μᾶς λέγουν ὅτι δὲν ἔχομεν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν ἔχομεν δὲν εἶναι ἱκανὴ, δὲν εἶναι καλὴ ἡ μορφή της (θόρυβος).

§80ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ποῖος εἶπε τοιαῦτα πράγματα;

§81ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ ἔννοια τῆς διακοινώσεως αὐτὴ εἶναι, ὅποιος θέλει, δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν τύπωσιν. Μεγάλην ἀνυπομονησίαν κατὰ τῶν λεγομένων μου δεικνύει ὁ Κύριος Βουδούρης, καὶ ἐπειδὴ γνωρίζει τοὺς τύπους τοὺς κοινοβουλευτικοὺς, τὸν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὀλίγην ὑπομονὴν διὰ νὰ ἀναγνώσῃ καλήτερα. Ἐὰν ταῦτα, τὰ ὁποῖα λέγω εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν δὲν εἶναι ἀληθῆ καὶ ἔχω ἄδικον συλλογιζόμενος οὕτω, οἱ Κύριοι πληρεξούσιοι ἠμποροῦν νὰ ζητήσωσι τὴν ἀνάγνωσιν τῆς διακοινώσεως καὶ τότε πιστεύω πάντες θὰ σχηματίσωσι τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα. Πρὶν ἀκόμη ἔλθῃ ἡ διακοίνωσις τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας, χρεωστῶ νὰ τὸ ὁμολογήσω, ἐκ τῶν ἐντυπώσεων, τὰς ὁποίας ἔλαβον ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν ἐκείνης τοῦ Γάλλου, ἐσχημάτισα αὐτὴν τὴν πεποίθησιν. Ὅτε ἦλθε καὶ ἡ δευτέρα διακοίνωσις, δὲν μοὶ ἔμεινεν οὔτε ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία οὔτε δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία εἰς ὅν τινα θέλει νὰ βεβαιωθῇ περὶ τούτου. Ἐπειδὴ, Κύριοι, συμπίπτουν δύω διακοινώσεις, ἡ μία ὀλίγας ὥρας πρότερον τῆς ἄλλης, καὶ ἐπειδὴ, κατὰ τὴν ἐμὴν ἰδέαν, πρέπει νὰ φέρωμεν ἀπαντῶντες ἐπιχειρήματα πρακτικὰ, ἰσχυρὰ, διότι διὰ λέξεων οὔτε δικαιούμεθα, οὔτε ἀπαλαττόμεθα ἡμεῖς αὐτοὶ τῆς εὐθύνης, λέγω, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ κάμῃ ἀπάντησιν κοινὴν εἰς τὰς δύω διακοινώσεις· διότι δὲν εὑρίσκω διαφορὰν μεταξὺ αὐτῶν παρὰ ἐκείνην τοῦ εὐγενοῦς πάθους, μὲ τὸ ὁποῖον εἶναι συντεταγμένη ἡ δευτέρα. Ὁ Γάλλος προσβληθεὶς ὁ ἴδιος, διότι ἐνδιαφέρεται ὁ ἴδιος εἰς τὴν ὑπόθεσιν, προσβληθέντος ὑπηκόου του, ἐχρεώστει νὰ μεταχειρισθῇ μετριωτέρας φράσεις· τοῦτο εἶναι ἴδιον τῆς ἀνατροφῆς τῶν τοιούτων ἀνδρῶν. Ὁ Ἄγγλος πρέσβυς ὁμιλεῖ μὲ ἐκεῖνο τὸ πάθος, μὲ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὁμιλῇ πᾶς φιλόστοργος πατὴρ πρὸς τὰ τέκνα του, (θόρυβος), δηλαδὴ δὲν ἐννοῶ πάθος τὸ κοινὸν, τὸ ἀγοραῖον, πάθος κακίας, ἀλλ’ ἀγάπης, ἐννοῶ τὸν ἐνθουσιασμὸν τοῦ αἰσθήματος, τόσον ὑπὲρ καθὼς κατὰ. Ἡ ἐξήγησις ἦτο περιττὴ εἰς τοὺς γνωρίζοντας τὴν σημασίαν τῶν λέξεων. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι μετὰ τὴν ἐπανάστασιν ἡ Ἀγγλία μᾶς ὑπεράσπισεν εἰς τὴν Εὐρώπην. Δὲν ἠρκέσθη εἰς τοῦτο καὶ τὸ νὰ προικίσῃ τὴν ἐπανάστασιν μὲ τὰς Ἰονίους Νήσους, δὲν ἠρκέσθη νὰ διευκολύνῃ τὰ προσκόμματα, τὰ ὁποῖα ἐπαρουσιάσθησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἡγεμόνος, ἀλλὰ μᾶς ἔκαμε καὶ τὸν ἀστυνόμον εἰς τὰς θαλάσσας τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐντὸς τοῦ ἰδίου Κράτους μας μᾶς ὑπέδειξε τοὺς κινδύνους πάντοτε. Κυβέρνησις εἰλικρινὴς, ἀγαπῶσα τὴν Ἑλλάδα διὰ τὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν ἐπανάστασιν ἔδειξεν ἀναγορεύσασα τὸν Ἀλφρέδον, ἠργάσθη ὑπὲρ ἡμῶν πέραν πάσης προσδοκίας. Τῷ ὄντι, Κύριοι, καθὼς ἐξεφράσθη τις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἦτο ἔλλαμψις ὁ πρὸς τὸν Ἀλφρέδον ἐνθουσιασμὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἂν πρέπῃ νὰ μεταχειρισθῶ μίαν μεταφορικὴν ἔκφρασιν, ἦτο ὁ ἀστὴρ, ὁ ὁποῖος ὡδήγησε τοὺς μάγους εἰς τὴν Βιθλεὲμ, ἦτο ὁ ἀστὴρ εὐαγγελίζων εἰς τὸν κόσμον τὴν γέννεσιν τοῦ Σωτῆρος, διότι σωτηρία ὑπῆρξε καὶ δι’ ἡμᾶς ἡ ἐκλογὴ τοῦ Ἀλφρέδου. Ἂν δὲν εἴχομεν, Κύριοι, τὴν Ἀγγλίαν νὰ μᾶς προστατεύῃ, τόσον εἰλικρινῶς, τόσον περιπαθῶς, ὡς βλέπω τὴν ζωηρότητα τῶν αἰσθημάτων της καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἰδίαν διακοίνωσιν τοῦ πρέσβεώς της, μετὰ τὴν ἀνικανότητα τὴν μεγάλην, τὴν ὁποίαν ἐδείξαμεν τοῦ ν’ αὐτοκυβερνηθῶμεν, δὲν ἠξεύρω εἰς ποίαν δεινὴν, εἰς ποίαν ἀπελπιστικὴν θέσιν ἠθέλαμεν εὑρεθῆ. (θόρυβος). Ὕστερον ἀπὸ τοιαῦτα εὐνοϊκὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα μία μεγάλη δύναμις, ὡς ἡ Ἀγγλία, ἔδειξεν ὑπὲρ ἡμῶν, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀσυγχώρητος ἔλλειψις, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν σκεφθῇ σοβαρῶς καὶ ὡρίμως ἐπὶ τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνει ἡ διακοίνωσις τοῦ πρέσβεώς της, ἐφ’ ὅσον μάλιστα αὕτη εἶναι σαφεστέρα ὡς πρὸς τὰ ζητήματα ταῦτα. Δὲν προλαμβάνεται, Κύριοι, ἡ ἀποσύνθεσις διὰ τῶν λέξεων ἀλλ’ ἀπαιτοῦνται μέτρα καὶ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἂν δὲν λάβητε ταῦτα ταχέως, ἴσως ἀργότερα μέτρα αὐστηρότερα δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ φέρωσιν οὐδὲν ἀποτέλεσμα. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἂν ἀγαπᾷ, ἂν εὐαρεστῆται, ὀφείλει νὰ θεωρήσῃ τὴν ἀπάντησιν, τὴν πρὸς τὸν πρεσβευτὴν τῆς Γαλλίας ὡς μὴ οὖσαν. Ἀφοῦ ἦλθε καὶ δευτέρα διακοίνωσις ἡ τοῦ Ἄγγλου, πρέπει νὰ γίνῃ κοινὴ μία πρὸς ἀμφοτέρας ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ἀπάντησις. Τοῦτο εἶναι ἕν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα προτείνω. Ἡ ἀπάντησις δὲ αὕτη νὰ γίνῃ ὄχι διὰ λέξεων «ὅτι ἐπιτάσσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐνεργήσῃ τὸ καθῆκόν της,» διότι πᾶσα Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν της, χωρὶς νὰ ᾖναι ἀνάγκη νὰ διαταχθῇ· καὶ ὅταν ἡ Συνέλευσις ἐνθυμίζῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ καθῆκόν της, νομίζω, ὅτι τὴν προσβάλλει, δὲν ἀπαντᾷ δὲ σπουδαίως εἰς τὰς διακοινώσεις. Οἱ πρεσβευταὶ προστρέξαντες εἰς τὴν Συνέλευσιν δὲν ἐννόουν νὰ προκαλέσωσιν ὑπ’ αὐτῆς μίαν προτροπὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτοὶ γνωρίζουσι πολὺ καλὰ τὴν κατάστασίν μας καὶ ποῖα εἶναι τὰ καθήκοντα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Συνελεύσεως. Λοιπὸν συνέταξα σχέδιον ἀπαντήσεως, τὸ ὁποῖον, ἂν θέλητε, σᾶς τὸ ἀναγινώσκω, διὰ νὰ προβῶ εἰς ἕτερα μέτρα, τὰ ὁποῖα ὡσαύτως προτείνω. «Ἡ Συνέλευσις ἀκούσασα τὰς διακοινώσεις τῶν δύο Πρεσβευτῶν Γαλλίας καὶ Ἀγγλίας περὶ τῶν ἀναφερομένων ἐγκληματικῶν πράξεων, λαβουσῶν δυστυχῶς χώραν πρὸ δύο ἡμερῶν ἐν τῇ Πρωτευούσῃ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, κατὰ ξένων ὑπηκόων ὑπὸ ἀπονενοημένων στρατιωτῶν, τρέφει τὴν σταθερὰν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τῶν ἐπικειμένων εἰς ἐπιψήφισιν μέτρων θέλει δυνηθῆ νὰ καταστήσῃ τοὺς νόμους σεβαστοὺς κατὰ τῶν κακούργων, οἵτινες ἐμόλυνον τὴν ἐθνικὴν τιμὴν καὶ κατὰ παντὸς εἰς τὸ μέλλον παραβάτου τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου καὶ τῆς δημοσίας ἠθικῆς· ἐπιφορτίζει δὲ τὸν Πρόεδρον αὑτῆς νὰ κοινοποιήσῃ ἀντίγραφον τοῖς εἰρημένοις Πρεσβευταῖς καὶ νὰ ἐκφράσῃ αὐτοῖς συνάμα τὴν ἄκραν συγκίνησίν της ἐπὶ τῶν γενομένων.» Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον αἰνίττομαι εἰς τὸ σχέδιον τῆς ἀπαντήσεώς μου, εἶναι πρῶτον ἡ μεταβολὴ τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἀντικείμενον πολὺ σπουδαῖον, πρέπει νὰ συζητηθῇ σπουδαίως, πρέπει νὰ τὸ σκεφθῇ ὡρίμως ἡ Συνέλευσις. Προτείνω ὅπερ πολλάκις ἐπρότεινα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι δὲν παρέκλινον ἀπὸ τὰς ἰδέας, ἃς εἶχον καὶ πρὶν ἀνοίξῃ ἡ Συνέλευσις. Εὑρεθεὶς τότε εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Κ. Κουμουνδούρου πρὸ ἑνὸς μηνὸς τῆς ἐνάρξεώς της ἐξέφρασα τὰς αὐτὰς ἰδέας, ὅτι Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄλλως, εἰμὴ ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ ἑνός. Αὐτὸς ὁ εἷς πρέπει νὰ διορίζῃ τοὺς ὑπουργοὺς καὶ τότε δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἑνότης. Αὐτὸ εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐννοῶ μέτρα. Τὸ δεύτερον εἶναι ἡ σύστασις ἑνὸς ἐκτάκτου διαρκοῦς στρατοδικείου, δικάζοντος τοὺς ἐν Ἀθήναις στρατιωτικούς.

§82ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Μάλιστα.

§83ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν ἐνήργησε τὸ τακτικὸν δικαστήριον;

§84ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὅστις θέλει νὰ μοὶ κάμῃ ἐρώτησιν, παρακαλῶ νὰ ἔλθῃ νὰ τὴν κάμῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Τὸ στρατιωτικὸν δικαστήριον, τὸ διαρκὲς, ὑπάρχει, ἀλλ’ εἶναι ὡς νὰ μὴ ὑπάρχῃ. Εἰς τοιαύτας περιστάσεις, εἰς τοιαύτας ἐποχὰς, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ πειθαρχία τοῦ Στρατοῦ ἐντελῶς ἐξέλιπε, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιβουλαὶ ξενικαὶ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς ἐπαναστάσεως δὲν ἔλειψαν νὰ παρουσιάζωνται, κατὰ τὰς ὁποίας ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ γενικὴ εὐχὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὄνειρόν του, ἡ ἔλευσις τοῦ ἡγεμόνος, καταβάλλονται προσπάθειαι νὰ ματαιωθῇ· κατὰ τοιαύτας, λέγω, κρισίμους περιστάσεις ἀπαιτεῖται ταχεῖα καὶ βεβαία νὰ κατασταθῇ ἡ τιμωρία τῶν κακοποιῶν ἀνθρώπων. Καὶ μὴ νομίζετε, ὅτι ἡ ματαίωσις τῆς ἐλεύσεως τοῦ Ἡγεμόνος ἀπαιτεῖται νὰ γείνῃ διὰ ψηφοφορίας τῆς Συνελεύσεως· ἡ χειροτέρευσις τῶν πραγμάτων τῆς Ἑλλάδος, παρεξηγουμένη τῇ Εὐρώπῃ θέλει ἔχει ὡς ἄφευκτον ἀποτέλεσμα τὸ νὰ ἐμποδίσῃ τὸν ἡγεμόνα Γεώργιον ἀπὸ τοῦ νὰ ἔλθῃ. Σᾶς ἔγειναν γνωσταὶ αἱ ῥᾳδιουργίαι, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὴν Εὐρώπην ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς ἀναγορεύσεώς του διὰ νὰ τὸν ἀποτρέψωσιν· ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁ Κύριος Βάλβης, Πρόεδρος τοῦ τότε ὑπουργείου, παρουσιασθεὶς σᾶς ἀνεκοίνωσε τὰς εἰδήσεις, αἵτινες τότε εἰς τὴν ἀρχὴν μᾶς ἦλθον καὶ πῶς ἐξηγήθη, ὅτι ὁ Βασιλεὺς τῆς Δανίας συγκατετίθετο φιλοφρόνως εἰς τὴν ἀποδοχὴν τοῦ στέμματος ὑπὲρ τοῦ Γεωργίου· ἀναπολεῖτε μὲ πόσην προθυμίαν καὶ εὐγένειαν ἐξεφράσθη ὁ Βασιλεὺς ἐκεῖνος «θέλω δεχθῆ μὲ εὐχαρίστησιν τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν ἡ Συνέλευσις τὸν προσφέρῃ.» Οὔτε ὅρους οὔτε προτάσεις ἐπρόσθετεν. Ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω κατὰ συνείδησιν, ὅτι αὐτοὶ οἱ μετὰ ταῦτα προταθέντες ὅροι, ἐν μέρει μὲν ἐπήγαζον ἀπὸ τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων, ἐν μέρει δὲ ἔμελλον νὰ πηγάσουν ἀπὸ τὰς παρουσιασθείσας περιστάσεις. Ἀφοῦ ἡ Βαυαρία, Κύριοι, τολμᾷ ἀκόμη καὶ σήμερον νὰ στέλλῃ ἐγκύκλιον, δι’ ἧς διαμαρτύρεται, ὅτι κατέχει νομίμως τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος, ἠθέλατε ὁ ἡγεμὼν καὶ αὐτὸς ὁ πατήρ του, οἵτινες ἀνεδέχοντο ὑπὲρ τοῦ Γεωργίου τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος νὰ μὴ σκεφθῶσι ποσῶς, νὰ μὴ ὑποπτευθῶσιν ὅτι ἐνδέχεται νὰ τρέχῃ τι μυστηριῶδες εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην; Βεβαίως, Κύριοι, τὸ δικαίωμα τῶν λαῶν τοῦ νὰ αὐτοκυβερνῶνται, τὸ δικαίωμα τῶν λαῶν τοῦ ν’ ἀποβάλλουν βασιλεῖς παραβάτας τῶν ὑποσχέσεων καὶ τοῦ ὅρκου των, εἶναι δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀρχήτερα καθιερωμένον εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἐπὶ τῆς ἐξώσεως τοῦ Ἰακώβου· τελευταῖον δὲ τὰ συμβάντα τῆς Ἰταλίας τὸ καθιέρωσαν ὡς ἄρθρον πίστεως εἰς τὸ δημόσιον δίκαιον τῆς Εὐρώπης. Ποία ἀνάγκη λοιπὸν ἦτο παραιτήσεως τοῦ Βασιλέως Ὄθωνος ἢ τῆς Βαυαρικῆς δυναστείας; Ἡ φρόνησις ἡ μεγάλη, καὶ ἡ μεγάλη πεῖρα, τὰ ὁποῖα βεβαίως ἡμεῖς ἀκόμη δὲν ηὐτυχήσαμεν νὰ ἔχωμεν, ὑπηγόρευσαν τὸ μέτρον τῆς συντάξεως πρωτοκόλλου, τὸ ὁποῖον νὰ κηρύξῃ τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος χηρεύοντα καὶ τὴν ἔλευσιν τοῦ νέου ἡγεμόνος κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῶν προστατίδων δυνάμεων. Ἀπέναντι λοιπὸν τοιούτων κινδύνων, ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως κοινωνικῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἄνθρωπος σπουδαῖος, ὅστις νὰ νομίζῃ ὅτι αὐτὴ ἡ κατάστασις δύναται νὰ διατηρηθῇ, ὅπως ὑπάρχει; Ἐὰν εἰς ὁμαλὰς περιστάσεις, ἐν ἄκρᾳ ἡσυχίᾳ τῶν Ἐθνῶν, ἡ τιμωρία τῶν ἐγκλημάτων θεωρεῖται ἀναγκαῖόν τι πρὸς τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν, πρὸς τὴν ἡσυχίαν, πρὸς τὴν τάξιν, νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ἐν καιρῷ ἐπαναστάσεων ἡ ἀτιμωρησία πρέπει νὰ ᾖναι ὁ κοινὸς βίος αὐτῶν; Ἰδοὺ, Κύριοι, διατί ἀπ’ ἀρχῆς, δὲν ἠθελήσαμεν νὰ λάβωμεν μέτρα ὡς πρὸς τὴν τάξιν, ἰδοὺ διατί ἐθεωρήσαμεν πάντοτε μὲ ὀλιγωρίαν τὰς παραβιάσεις τῶν νόμων, τὴν ἀναρχίαν. Ἀλλοίμονον, ἂν τὰ Ἔθνη μέλλουν ν’ ἀνταλλάξουν μὲ μίαν εἰδεχθῆ καὶ οἰκτρὰν κατάστασιν ἀναρχίας τοῦ τόπου τὰ καλὰ τῶν ἐπαναστάσεων! Αὐτὸ, ἐὰν ἤθελεν ὑπάρξῃ, ἤθελεν εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ὑπεράσπισις καὶ συνηγορία τῶν τυράννων. Ἐὰν τοιαύτη κατάστασις ἠδύνατο νὰ δικαιολογηθῇ πρὸ 30 ἐτῶν, ὕστερον ἀπὸ βίον πνευματικὸν, ἀπὸ πρόοδον ἐπιστημονικὴν καὶ ἠθικὴν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὸν τόπον, δὲν δικαιολογούμεθα νὰ ἔχωμεν σήμερον τοιαῦτα φρονήματα. Οἱ νόμοι πρέπει νὰ ᾖναι σεβαστοὶ καὶ περισσότερον σεβαστοὶ ἐν ἐποχῇ ἐπαναστάσεως· διότι τὰ ἔθνη κινδυνεύουσι τότε πολὺ εὐκολώτερον παρὰ ἐν ἐποχῇ εἰρήνης ἐκ τῆς ἀτιμωρησίας τῶν ἐγκλημάτων. Ὑπάρχει ἓν στρατιωτικὸν δικαστήριον, διαρκὲς λεγόμενον· δείξατέ μοι, Κύριοι, μετὰ τὴν ἐπανάστασιν, ποῖον ἀποτέλεσμα ἔφερεν ἕως τώρα; Καὶ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι τὰ παραδείγματα εἶναι ἄνευ ἠθικῆς ὠφελείας εἰς τὰ ἔθνη, ὅτι δὲν φέρουν κανὲν ἀποτέλεσμα, διὰ νὰ περιορίσουν τοὺς κακούργους, εἰς τὰς κακὰς ῥοπάς των, εἰς τὰς κακὰς τάσεις των. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ἡ συγκέντρωσις, ἐάν ποτε ὑπάρχῃ ἀναγκαία, ὑπάρχει ἐν περιστάσεσι τοιαύταις· καὶ ὅπου ἔφθασαν τὰ πράγματα σήμερον, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ διόρθωσις εἶναι ἀδύνατος, ἂν δὲν ἐπέλθῃ αὐστηρὰ καὶ ταχεῖα ἡ τιμωρία· εἶναι δὲ ἀδύνατον τοιαύτη τιμωρία νὰ ἐπέλθῃ διὰ τῶν κοινῶν μέτρων. Ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ἀτιμάσαντες τὴν ἐθνικὴν ὑπόληψιν; εἶναι στρατιῶται. Τοιαῦται αἰσχραὶ πράξεις μὲ σκάνδαλον τοιοῦτον τῆς δημοσίου ἠθικῆς καὶ περιφρόνησιν τῶν νόμων τῆς κοινωνίας, τοιαῦται, λέγω, πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἐμόλυναν τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν ἐξετάσητε τὴν ἱστορίαν, δὲν συνέβησαν εἰς καμμίαν ἐπανάστασιν τοῦ κόσμου (ἀποδοκιμασία). Σᾶς παρακαλῶ, ὅποιος φρονεῖ τὸ ἐναντίον ἂς μοῦ φέρῃ τὰ παραδείγματα ἀπ’ ἐδῶ, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐναντίαν γνώμην, προσκαλῶ νὰ μοῦ φέρουν τὴν ἀπόδειξιν. Ἐγκλήματα ἔγειναν ἀλλ’ ὄχι τοιαύτης αἰσχρότητος καὶ τοιαύτης φύσεως· αὐτὰ μόνον εἰς τὴν Ἀσίαν καὶ Ἀφρικὴν ἐγένοντο, ποτὲ εἰς τὴν Εὐρώπην. Κύριοι, μοὶ κακοφαίνεται, ὅταν βλέπω ἀνθρώπους ἀντιλέγοντας, ὄχι ἀπὸ πνεῦμα εἰλικρινείας. Ἡ φύσις ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ πλέον διεφθαρμένη εἰς τὴν Εὐρώπην, διότι εἶναι ἀρχαιότεραι αἱ κοινωνίαι της· προβαίνουν, ἂν θέλετε, εἰς ἐγκλήματα πλέον ἀποτρόπαια, ἀλλ’ ὄχι καὶ τόσον πασιφανῶς σκανδαλώδη, μὲ τόσον σκάνδαλον τῆς ἠθικῆς, μὲ τόσην περιφρόνησιν τῶν νόμων! Τοιούτων ἐγκλημάτων, Κύριοι, σᾶς προσκαλῶ νὰ φέρετε τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι ἐγένοντο εἰς ἐπαναστάσεις τῆς Εὐρώπης κατὰ τὸν παρόντα αἰῶνα.

§85ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν γράφονται.

§86ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν γράφονται; Ὑπάρχουν χρονικὰ, εἰς τὰ ὁποῖα γράφονται ἓν πρὸς ἕν. Κύριοι, ὀφείλω νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου, ὅπως τὸ ἐξεπλήρωσα καὶ εἰς μίαν ἄλλην περίστασιν, ὅτε ἡ Συνέλευσις ὑπὸ τὸ κράτος τῶν φόβων κατὰ τὴν 9 Φεβρουαρίου, ἐδέχθη 3 ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα ἐπρότεινα, τὰ ὁποῖα ἔμειναν ὅμως χωρὶς ἀποτέλεσμα, διότι τὰ ψηφίσματα, ἐκεῖνα ἄνευ τῆς τηρήσεως καὶ ἐκτελέσεώς των, ποῖον ἀποτέλεσμα ἠδύναντο νὰ ἔχωσιν; Εἴπομεν ὅτι εἶναι ἔνοχος ἐσχάτης προδοσίας ὁ παρακούων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν πηγάζουσαν ἐκ τῆς Συνελεύσεως· ἀλλ’ ἠμπορεῖ νὰ τὸ γράφῃ τις ἑκατοντάκις, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ τρόπος τιμωρίας, βεβαίως εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ μὴν λέγεται. Λοιπὸν καὶ τότε, Κύριοι, καὶ σήμερον ἐκπληρῶ τὸν καθῆκόν μου, τὸ ἐκπληρῶ κατὰ συνείδησιν καὶ πατριωτισμὸν, εἶμαι ἀντιπρόσωπος δύω ἐπαρχιῶν...

§87ΤΙΝΕΣ. Μιᾶς.

§88ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ κανεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ περιορίσῃ τὰ αἰσθήματά μου καὶ τὸ φρόνημά μου. Ἔρχομαι εἰς ἓν τρίτον μέτρον. Πρὸ ἡμερῶν, Κύριοι, ἔλαβον τὸν λόγον ὡς πρὸς τὴν ληστείαν· ἠθέλομεν παραγνωρίσει ἐντελῶς τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν καὶ ἠθέλομεν εἶσθαι ὅλως διόλου ἀδικαιολόγητοι ἀπέναντι τῆς συνειδήσεώς μας καὶ τοῦ ἔθνους, ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ παραγνωρίσωμεν τὰ γεγονότα ταῦτα. Εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Πατρὶς, κινδυνεύει σοβαρῶς. Μετά τινων τῶν Κυρίων Πληρεξουσίων ὡμίλουν πρὸ μηνῶν ἀκόμη, τὸν Ἰανουάριον· ἐπρόβλεπον τοὺς κινδύνους τούτους. Ἠξεύρετε, ὅτι μόλις ἀκόμη ἐμβαίνομεν εἰς τὴν ἄνοιξιν καὶ ἔχομεν ληστείας εἰς τὴν Ἀττικὴν, ἀλλ’ ἔχομεν ἐμπρός μας ἀκόμη ὅλον τὸ καλοκαῖρι. Μικρὰ ληστεία ἐπαρουσιάσθη εἰς τὴν Ἀττικὴν καὶ ἀπωλέσαμεν πᾶσαν ἀσφάλειαν εἰς τὰ πέριξ τῆς πρωτευούσης, καθὼς ἐπληροφορήθην ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ μεταβατικοῦ, τὸν Σμυρλῆν, σήμερον ὁ ἀριθμὸς τῶν λῃστῶν εἶναι 30. Ἐὰν δὲν καταδιωχθῇ διὰ αὐστηρῶν μέτρων, θὰ δεινωθῇ πολὺ ἡ κατάστασις. Τὰ μέτρα ταῦτα εἶναι ἡ στρατιωτικὴ κατ’ αὐτῶν δίκη καὶ περὶ τούτων ὑποβάλλω ἕτερον ψήφισμα. Τὰ μέτρα, Κύριοι, τὰ ὁποῖα προτείνω, δὲν ἀφορῶσι τοὺς φιλησύχους πολίτας, δὲν προσβάλλουν οὔτε τὴν ἰδέαν τῆς ἀσφαλείας κανενὸς αὐτῶν· ἀλλὰ τὰ μέτρα αὐτὰ καταδιώκουν τοὺς ἐγκληματίας, τοὺς κακούργους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς διαγωγῆς των κινδυνεύουσι καὶ τὴν ἐπανάστασιν καὶ τὴν κοινωνίαν. Ποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὑπερασπισθῇ τοὺς τοιούτους; Ἀλλὰ παρουσιάζονται φιλελεύθεροί τινες, διότι δὲν ἐξέρχονται ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, διότι πολλοὶ ἔχουν τὰ συμφέροντά των ἀλλοῦ· ἂς ἐρωτήσουν ὅμως καὶ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα συνδεδεμένοι μὲ τὸ Κράτος, ἔχομεν τοὺς συγγενεῖς μας, τὴν περιουσίαν μας ἐκτεθειμένην, πῶς αἰσθανόμεθα καιρίως τὴν κατάστασιν ταύτην; Λοιπὸν, Κύριοι, λέγω, ὅτι εἶναι ἀπολύτου ἀνάγκης νὰ συστηθῇ ὁ στρατιωτικὸς νόμος κατὰ τῶν ληστῶν.

§89ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὁ στρατιωτικὸς νόμος;

§90ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, ἐὰν δὲν παραδεχθῆτε τὰ μέτρα ταῦτα, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω ἀπὸ τοῦδε ὅτι, ἀφοῦ παραλύσῃ ἡ τάξις ἐντὸς τῆς πρωτευούσης, θὰ παραλύσῃ καὶ ἐκτὸς, καὶ θὰ φέρωμεν τὴν κοινωνίαν εἰς ἐκείνην τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἴδωμεν ἕως τώρα. Λοιπὸν ἔχω συντεταγμένα τὰ ψηφίσματα αὐτά· ὅταν ἡ Συνέλευσις θελήσῃ, τὰ συζητοῦμεν.

§91ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἔγκλημα βεβαίως εἶναι τρομερὸν, ἀποτρόπαιον· ἀλλὰ δὲν μὲ λέγετε, Κύριε Πετσάλη, ποῖον εἶναι τὸ μεγαλείτερον ἔγκλημα; αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔπραξαν αὐτοὶ, οἱ ἀμαθεῖς, οἱ ὀλίγοι στρατιῶται, ἢ τὸ ὑπὸ τοῦ Ἁρμοστοῦ Ἄδαμ, ὅστις... (θόρυβος).

§92ΠΟΛΛΟΙ. Ἀφήσατέ τον νὰ ἐξηγηθῇ, μὴ τὸν διακόπτετε.

§93Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγώ ἀπαντῶ εἰς τὸν Κύριον Δομενεγίνην, ἤμην εἰς τὴν Κέρκυραν. Ἡ Κυρία Παλατιανοῦ, προτιμῶσα νὰ ἔχῃ σύζυγον τὸν Ἄδαμ, (θόρυβος) παρῄτησε τὸν σύζυγόν της καὶ ἐστεφανώθη τὸν στρατηγὸν Ἄδαμ, μὴ ὄντα εἰσέτι Ἁρμοστὴν, δι’ ἀναγνωρίσεως τοῦ γάμου καὶ ὑπὸ τοῦ Πατριάρχου τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἰδοὺ τὰ ψηφίσματά μου. Τὸ πρῶτον ἔχει ὡς ἑξῆς. Ἡ ἐν Ἀθήναις δευτέρα τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει· α) Εἰς τὸ ἑξῆς ἐκλέγεται κατὰ ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν τῆς Συνελεύσεως καὶ κατὰ τὸν ἤδη παραδεχθέντα τύπον ἐκλογῆς, εἷς Πρόεδρος Κυβερνήσεως, διορίζων καὶ παύων τοὺς ὑπουργούς. β) Ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπουργείων μένει ὡς πρότερον εἰς ἑπτά. γ) Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὑπεύθυνος μετὰ τῶν ὑπουργῶν καὶ ἀντιπροσωπεύει μετ’ αὐτῶν τὴν ἀνωτάτην τοῦ ἔθνους ἐκτελεστικὴν ἀρχήν. δ) Ἕκαστος διοριζόμενος ὑπὸ τοῦ Προέδρου ὑπουργὸς ἐκτελεῖ τὴν εἰς τὸν κλάδον του ἀναγομένην ὑπηρεσίαν ἀκωλύτως, διὰ μόνης τῆς ὑπογραφῆς του καὶ τῆς τοῦ Προέδρου, ἐκτὸς τῶν περιπτώσεων ἐκείνων, καθ’ ἃς, κατὰ τὰ περὶ ἁρμοδιότητος τῶν Γραμματειῶν Διατάγματα, ἀπαιτεῖται ἡ σύμπραξις τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἰς καταρτισμὸν νομίμου ἀποφάσεως. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἁπλῆν ἐνέργειαν τῆς ὑπηρεσίας κατὰ συνέπειαν προϋπαρχουσῶν ἀποφάσεων ἢ πρὸς ἐκτέλεσιν προϋπαρχόντων διαταγμάτων αὕτη ἐνεργεῖται καὶ διὰ μόνης τῆς ὑπογραφῆς τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ. Τὸ δεύτερον. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει· ά) Συνιστᾶται εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Βασιλείου ἔκτακτον διαρκὲς στρατοδικεῖον, συγκείμενον ἐκ πέντε μελῶν μετὰ τοῦ Προέδρου, ἑνὸς Εἰσαγγελέως, ἑνὸς Γραμματέως καὶ δύω Ὑπογραμματέων. βʹ.) Οἱ δικασταὶ τοῦ Στρατοδικείου τούτου διορίζονται μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ κατὰ πρότασιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· ὁ δὲ Εἰσαγγελεὺς, ὁ Γραμματεὺς καὶ οἱ Ὑπογραμματεῖς δύνανται νὰ διορισθῶσι καὶ μεταξὺ τῶν πολιτῶν. γʹ.) Τὸ Στρατοδικεῖον συνεδριάζει καθ’ ἑκάστην δημοσίως, δικάζον συνοπτικῶς, ἀνεκκλήτως καὶ ἄνευ προσφυγῆς τινος, ὅλα τὰ πταίσματα, πλημμελήματα καὶ κακουργήματα, τὰ πραττόμενα ὑπὸ στρατιωτικῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἢ ἀδείᾳ· ὅπου δὲ ὑπάρχουσι πολῖται μετὰ στρατιωτικῶν ἡνωμένοι, ζητεῖται ὁ χωρισμὸς τῆς δίκης. δʹ.) Ἡ κλῆσις τῶν μαρτύρων καὶ κατηγορουμένων δύναται νὰ γίνῃ καὶ ἄνευ ἐπιδόσεως ἐγγράφου, διὰ μόνης προφορικῆς εἰδοποιήσεως ἢ καὶ διὰ βιαίας προσαγωγῆς. εʹ.) Αἱ ἀποφάσεις τοῦ Στρατοδικείου εἶνε ἔγγραφοι καὶ συντάσσονται κατὰ πλειονοψηφίαν, ἀλλὰ δὲν συγχωρεῖται καταχώρισις αἰτιολογίας μειονοψηφίας· δημοσιεύονται δὲ αὐθημερὸν καὶ ἐκτελοῦνται παραχρῆμα· τέλος ὑπογράφονται παρὰ πάντων τῶν δικαστῶν, τοῦ γραμματέως ἢ ὑπογραμματέως καὶ ἀναθέτουν τὴν ἐκτέλεσίν των εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ἔχοντα τὸ δικαίωμα νὰ προσκαλῇ τὴν συνδρομὴν τῶν στρατιωτικῶν καὶ διοικητικῶν ἀρχῶν. ϛʹ.) Ἐπιφορτίζεται ἰδίως ἡ χωροφυλακὴ νὰ ἐκτελῇ τὰς διαταγὰς τοῦ Δικαστηρίου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως, ὡς καὶ τὸ φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν ὑπ’ εὐθύνην των. ζʹ.) Τὸ Στρατοδικεῖον τοῦτο ἐφαρμόζει τοὺς ἐν ἰσχύϊ στρατιωτικοὺς ποινικοὺς νόμους καὶ ὅπου οὗτοι σιωπῶσιν τὸν κοινὸν ποινικὸν νόμον. ηʹ.) Κατὰ τῶν ἐρήμην ἐκδιδομένων ἀποφάσεων ἐπιτρέπεται ἀνακοπὴ κατὰ τὸν αὐτὸν συνοπτικὸν τρόπον. θʹ.) Τὸ προσωπικὸν τοῦ Στρατοδικείου ὁρκίζεται τὸν ἑξῆς ὅρκον «ὁρκίζομαι νὰ ἐκπληρῶ τὰ καθήκοντά μου τιμίως καὶ νὰ εἶμαι πιστὸς εἰς τὴν πατρίδα καὶ τοὺς νόμους της.» ιʹ.) Καταργεῖται τὸ ἄχρι τοῦδε διαρκὲς τακτικὸν στρατοδικεῖον καὶ τὸ ἀναθεωρητικὸν, ὁ δὲ παρὼν νόμος ἔχει ἀναδρομικὴν δύναμιν ἐπὶ τῶν ἀπὸ τῆς 11 8βρίου π. ε. διαπραχθέντων ἐγκλημάτων καὶ τῶν πρὸ αὐτῆς ἐκκρεμῶν. Ὅσαι δὲ ὑπάρχουν ἐκκρεμεῖς δίκαι ἐνώπιον τοῦ ἀναθεωρητικοῦ μεταβαίνουσι εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ἀρείου Πάγου. Τὸ τρίτον. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει. Αʹ.) Ὅπου ἐπιπολάζει ἡ ληστεία ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κηρύττῃ διὰ ψηφίσματός της τὸν Στρατιωτικὸν Νόμον, Βʹ.) Τὰ Στρατοδικεῖα ταῦτα ἑδρεύουσι καὶ συνιστῶνται κατὰ Νομὸν ἢ Ἐπαρχίαν ἀναλόγως τῆς ἀνάγκης· δικάζουν δὲ ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει συνοπτικῶς, ἀνεκκλήτως καὶ ἄνευ τῆς προσφυγῆς εἰς ἕτερον δικαστήριον, ὅλα τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὴν κατηγορίαν τῆς ληστείας κακουργήματα κατὰ τὸν ἐν ἰσχύϊ ποινικὸν Νόμον. Γʹ.) Συγκροτοῦνται ὑπὸ πέντε δικαστῶν μετὰ τοῦ Προέδρου, ὧν οἱ δύω στρατιωτικοὶ, ἑνὸς Εἰσαγγελέως, ἑνὸς Γραμματέως καὶ ἑνὸς ὑπογραμματέως. Δʹ.) Τὸ προσωπικὸν τοῦ δικαστηρίου τούτου διορίζεται κατὰ πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Εʹ.) Στρατιωτικὸν σῶμα θέλει διατελεῖ ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγὰς τοῦ Στρατοδικείου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεών του, ἐκτελουμένων ἄνευ ἀναβολῆς. ΣΤʹ.) Ἡ κλῆσις τῶν κατηγορουμένων καὶ τῶν μαρτύρων δύναται νὰ γίνῃ καὶ ἄνευ ἐγγράφου ἐπιδόσεως, ἀλλὰ προφορικῶς, κατὰ τὰς περιστάσεις δὲ καὶ διὰ βιαίας προσαγωγῆς. Ζʹ.) Αἱ ἀποφάσεις συντάσσονται ἐγγράφως κατὰ πλειονοψηφίαν, δὲν συγχωρεῖται δὲ νὰ ἀναφέρωνται λόγοι μειονοψηφίας· ὑπογράφονται δὲ παρὰ πάντων τῶν μελῶν καὶ τοῦ Γραμματέως καὶ ἀπαγγέλλονται ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει. Ηʹ.) Τὰ Στρατοδικεῖα ταῦτα δὲν δικάζουν ἐρήμην, ἐκτὸς ἂν οἱ κατηγορούμενοι παρόντες καὶ κρατούμενοι ἐν ταῖς φυλακαῖς ἀποποιῶνται νὰ ἐμφανισθῶσι καὶ νὰ ἀπολογισθῶσιν, ὅπερ θέλει ἀποδεικνύεσθαι διὰ τακτικῶς συντασσομένης ἐκθέσεως. Κατὰ τῆς οὕτως ἐκδοθείσης ἐρήμην ἀποφάσεως δὲν συγχωρεῖται ἀνακοπὴ, ἀλλὰ ἐκτελεῖται παραχρῆμα. Θʹ.) Ἐὰν τὸ δικαστήριον ἤθελε καταστῆ ἐλλειπὲς, προσλαμβάνεται Εἰρηνοδίκης τῆς Ἐπαρχίας ὡς ἀναπληρωτής· ὅπου δὲ ἑδρεύει Πρωτοδικεῖον εἷς ἢ πλείονες τῶν Δικαστῶν, ἐκλεγόμενοι δι’ ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου. Ιʹ.) Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀνήκει νὰ κηρύττῃ ἐπίσης τὸ τέλος τῆς στρατιωτικῆς δίκης, μετὰ τὴν κατάπαυσιν τῶν λῃστειῶν ἔνθα ἐκηρύχθη αὕτη. ΙΑʹ.) Τὸ προσωπικὸν τοῦ Στρατοδικείου τούτου ὁρκίζεται τὸν ἑξῆς ὅρκον. «Ὁρκίζομαι νὰ ἐκπληρώσω τιμίως τὸ καθῆκόν μου καὶ νὰ εἶμαι πιστὸς πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ τοὺς Νόμους της». Αὐτὰ, Κύριοι, εἶναι κατ’ ἐμὲ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα μόνα δύνανται νὰ ἱκανοποιήσουν τὰς διακοινώσεις τῶν ξένων, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ μᾶς ὑπερασπισθοῦν εἰς τὴν Εὐρώπην. Συλλογισθῆτε ὅτι τὰ τελευταῖα αὐτὰ συμβάντα θέλουσιν ἐπενεργήσει πολὺ τρομερὰ εἰς τὸ δημόσιον πνεῦμα τῆς Εὐρώπης· εἰς τοιοῦτον τρόπον θὰ ἐπενεργήσωσιν, ὥστε φοβοῦμαι πολὺ, μὴ χάσωμεν ὅ,τι εἰς τὴν ἀρχὴν ἐκερδίσαμεν. Συλλογισθῆτε, ὅτι ἐκ τῆς ὑπολήψεως τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς ἐπαναστάσεώς του κρέμαται τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τῆς πατρίδος. Βεβαίως· ἐὰν ὅλαι αἱ συνέπειαι περιωρίζοντο εἰς τὸ νὰ ἔχωσιν εἰς τὴν Εὐρώπην μίαν καλὴν ἢ κακὴν περὶ ἡμῶν γνώμην καὶ τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι ἀκόμη δυστύχημα, ἀλλὰ, Κύριοι, πιστεύω ὅτι ἠμποροῦν αἱ συνέπειαι αὐταὶ νὰ ᾖναι πολὺ βαρύτεραι, ἠμποροῦν νὰ ἐμποδίσουν τὴν ἔλευσιν τοῦ Βασιλέως. Σᾶς συνιστῶ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν σκεφθῆτε σπουδαίως, διὰ νὰ ἀποφασίσετε ὡρίμως.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ Κυρίου Πετσάλη, ἓν μέρος ἀφορᾷ τὴν σχετικὴν ἀπάντησιν ὡς πρὸς τὸ ἔγγραφον τοῦ πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας· τὰ ἄλλα προτείνουν μέτρα· τὸ ἓν κυβερνητικὸν, τὰ ἄλλα ἔκτακτα. Σᾶς γνωστοποιῶ ὅτι ὡς πρὸς τὸ ά. ἀντικείμενον ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πρότασις, δηλ. καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔγγραφον τοῦ πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας.

§95ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ἐγὼ, Κύριε Πρόεδρε, τὴν ἀποσύρω.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη πρότασις ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου τοῦ Κ. Σκάρλετ, ἂν θέλετε νὰ συζητηθῇ· εἶναι τοῦ Κυρίου Καλλιγᾶ. «Ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις ἀναθέτει εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν ν’ ἀνακοινώσῃ διὰ τῆς πρὸς τὸν Κύριον Πρέσβυν τῆς Μ. Βρεττανίας ἀπαντήσεώς του εἰς τὸ ὑπὸ χθεσινὴν ἡμερομηνίαν ἔγγραφον αὐτοῦ, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐξέφρασεν ἤδη καὶ ἐπαναλαμβάνει νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἄκραν αὐτῆς ἀγανάκτησιν διὰ τὴν ἀποτρόπαιον πρᾶξιν, περὶ ἧς ἐν τῷ ἐγγράφῳ γίνεται λόγος καὶ ἀπῄτησε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν ταχίστην τιμωρίαν τῶν ἐνόχων, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους τῆς Ἐπικρατείας, πιστεύει δὲ ὅτι ὁ Κύριος Πρέσβυς τῆς Μ. Βρεττανίας δὲν δύναται ν’ ἀμφιβάλλῃ περὶ τῆς ἐνδελεχοῦς μερίμνης τῆς Συνελεύσεως, διερμηνευούσης τὸ ἐθνικὸν αἴσθημα, ὑπὲρ τῆς τάξεως καὶ ὑπὲρ τῆς προσωπικῆς ἀσφαλείας τῶν πολιτῶν καὶ ἰδίως τῶν ἐν Ἑλλάδι ἀλλοδαπῶν ὑπὸ τὴν προστασίαν τῶν νόμων.»

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἂν θέλῃ νὰ ὁμιλήσῃ κανείς.

§98Ν. ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἡ σοβαρὰ φυσιογνωμία, ἣν ἐτήρησεν ἡ Συνέλευσις κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ προλαλήσαντος μὲ βεβαιοῖ, ὅτι κατανοεῖ ἀκριβῶς τὴν σπουδαιότητα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου. Διήλθομεν οὐχὶ ἡμέρας, ἀλλὰ μῆνας ὁλοκλήρους ἐν καταστάσει ἐπαναστάσεως, καὶ ἡ Εὐρώπη ἐπέστησεν ἐφ’ ἡμᾶς στοργῆς βλέμματα, καὶ ἐθαύμασε τὸ ἔθνος τοῦτο, τὸ ὁποῖον μέχρι τῆς προτεραίας τῆς ἐπαναστάσεως ἐξελάμβανεν ὡς ἔθνος ταπεινὸν καὶ ἀνάλγητον. Δυστυχῶς αἱ τελευταῖαι ἄξιαι πάσης μομφῆς πράξεις φαύλων τινῶν καὶ ἀναξίων τοῦ Ἑλληνικοῦ ὀνόματος ἐφείλκυσαν τὴν ἀποδοκιμασίαν τῶν ξένων Πρέσβεων, ὡς ἔπρεπεν, ἐπέσυραν ὅμως ἐκ μέρους τινῶν καὶ ἐπὶ τὸ ἔθνος ἄδικον μομφὴν, ἥτις δὲν ἁρμόζει εἰς ἡμᾶς. Ἐλυπήθην, διότι ὁ προλαλήσας δὲν ἐπέστησε τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου τοῦ Πρέσβεως τῆς Αὐτῆς Βρεταννικῆς Μεγαλειότητος. Ἐλάλησεν ὁ Κ. Πετσάλης περὶ πολλῶν καὶ παρέστησε δυστυχῶς τὴν πατρίδα μας ὡς ἔχουσαν κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας μοναδικὴν ῥοπὴν πρὸς τὰ κακουργήματα, διότι οὐδαμοῦ τῆς γῆς, εἶπε, τοιαῦτα κακουργήματα ἔλαβόν ποτε χώραν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἀφοῦ μέχρι τοῦδε θαυμασίως καὶ εὐσχήμως διήλθομεν τὴν ἐπανάστασιν, ἕπεται, διότι συνέβησαν κακουργήματά τινα κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιῤῥιφθῇ ὁ μῶμος αὐτῶν ἐφ’ ἅπαν τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος; πρέπει διὰ τὰ κακουργήματα αὐτὰ, τὰ εὐτυχῶς τοσοῦτον ἔκτακτα διὰ τὴν Ἑλλάδα, νὰ ὑβρισθῇ ὅλη ἡ Ἑλλάς; Συνέβησαν πολὺ χειρότερα εἰς ἄλλας ἐπικρατείας, ἐπιμαρτυρεῖ τοῦτο ἡ ἱστορία καὶ τὰ χρονικὰ τῶν δικαστηρίων. Πρέπει ἄρα διὰ τοῦτο νὰ ἐξέλθωμεν τῶν νομίμων ὅρων καὶ νὰ ἐμπέσωμεν εἰς μίαν τροχιὰν ὅλως σκολιὰν, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς ἓν στάδιον, τὸ ὁποῖον μακρὰν τοῦ νὰ καθησυχάσῃ τὰ πνεύματα, θέλει παραστήσει τὴν Ἑλλάδα ὡς κυμαινομένην ἐν τῷ μέσῳ κακουργημάτων, ὡς πνιγομένην ἐν μέσῳ τῆς ληστείας, ὡς ταλαιπωρουμένην ὑπὸ ἀκατονομάστων ὠμοτήτων; Ἀποδιοπομποῦμαι τὰς τοιαύτας ἐκφράσεις. Ἐπρότεινεν ἀκολούθως ὁ προλαλήσας μέτρα βίαια, μέτρα ἐσχάτης ἀνάγκης καὶ εἰς παράδειγμα ἔφερε τὴν Γαλλίαν, διότι ἐκεῖ ἐκηρύχθη ἡ κατάστασις πολιορκίας. Εὐτυχῶς ἡ Ἑλλὰς οὐδ’ εὑρέθη, οὐδ’ ἔτι καὶ νῦν εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην παντελοῦς ἀπογνώσεως ἀνάγκην. Τὴν 8 Φεβρουαρίου προδιέγνων τὴν καταιγίδα, μετὰ θάῤῥους καὶ παῤῥησίας ἐλάλησα καὶ κατεπίκρανα ἴσως πολλοὺς, ἀλλ’ ὡς μόνον ἀλεξητήριον προὔτεινα τὴν σύμπνοιαν καὶ οὐχὶ τὴν βίαν. Δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθην, καὶ ἡ ἡμέρα τῆς 9 Φεβρουαρίου ἐπεβεβαίωσεν, ὡς μὴ ὤφειλεν, ὅτι ἀλήθειαν εἶπον. Μετὰ τὰ συμβάντα τῆς 9 Φεβρουαρίου ἀπεδοκίμασα τὰ ἔκτακτα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπροτείνοντο. Τὰ ἔκτακτα μέτρα δὲν σημαίνουν τίποτε ἄλλο, εἰμὴ ὅτι ἡ κοινωνία δὲν δύναται νὰ πολεμήσῃ τὸ κακὸν ἄλλως, ἢ διὰ βιαίων μέτρων, μέτρων, ἅτινα ἐμποιοῦσι τρόμον (εὖγε, εὖγε!) Διὰ τί ἡ ἐπανάστασις τῆς Γαλλίας ἐκήρυξε τὴν κατάστασιν πολιορκίας; Διότι ἐκεῖ, ὄχι μόνον αἱ ὁρμαὶ τοῦ πλήθους, ὄχι μόνον ὁρμαὶ κομματικαὶ πρὸς παλινόρθωσιν ταύτης ἢ ἐκείνης τῆς δυναστείας διῄρουν τὴν πολιτείαν, ἀλλὰ καὶ τάσεις τούτων ἀπαισιώτεραι, ἰδέαι ἀνατρεπτικαὶ πάσης καλῶς συντεταγμένης κοινωνίας ἐλυμαίνοντο τὸν τόπον. Ἡ Κοινοκτημοσύνη, Κύριοι, ἡ εἰδεχθὴς τὴν ὄψιν κοινοκτημοσύνη, εἶχεν ὑψώσει τὴν σημαίαν της, καὶ ὁ στρατὸς, ὅστις παρηκολούθει τὴν αἱμόχρουν αὐτῆς σημαίαν, συνεκροτεῖτο ἀπὸ τῶν ἐπαιτῶν, καὶ ἀκτημόνων, καὶ ἀνεστίων· ὁ στρατὸς οὗτος, ὁ ἀπειράριθμος, οὗ τὴν δύναμιν ἐν τῇ προχθεσινῇ ἀγορεύσει μου ἀπηρίθμησα ὑμῖν, ἠπείλει νὰ μεταβάλῃ τὴν Γαλλίαν εἰς σωροὺς ἐρειπίων. Οἱ πάντες ἐφοβοῦντο· ἑτέρωθεν ἄλλοι ἠπείλουν τυφῶνες, δυναστεῖαι τρεῖς, ἡ μία μετὰ τὴν ἄλλην ἐν βραχεῖ χρόνῳ πεπτωκυῖαι, πολλοὺς ἑκάστη εἶχε φίλους· ἡ μὲν τούτων ἦν ἐῤῥιζωμένη ἐν ταῖς καρδίαις πολλῶν, τῶν ἐπισημοτάτων ἴσως τοῦ ἔθνους, διὰ τὴν ἀρχαιότητα καὶ εὐγενῆ καταγωγὴν της, ἡ ἄλλη ἐποθεῖτο, διότι πρὸ τεσσάρων μόλις μηνῶν ἐκβληθεῖσα εἶχε τοὺς θερμοὺς θιασώτας αὐτῆς, ἡ δὲ τρίτη ἕνεκα τῆς λαμπρᾶς αἴγλης, ἥτις καθωράϊζε τὸν τάφον τοῦ ἐν ἐσβεσμένῳ ἡφαιστείῳ ταφέντος καὶ ἐπὶ τῶν ὄχθων τοῦ Σηκουάνα τέως ἀνακομισθέντος ἀρχηγοῦ της ἐκαραδόκει τὴν στιγμὴν ἵν’ ἀναστήσῃ τὸν Ναπολεόντειον θρόνον. Ἀλλ’ ἐν Ἑλλάδι; Ἐν Ἑλλάδι ἡ δυναστεία τοῦ Ὄθωνος ἔπεσε καὶ οὐδὲ ἴχνος ἔμεινεν ἐν τῷ τόπῳ (εὖγε, εὖγε!) ἔπεσεν ἄνευ δόξης, ἄνευ τιμῆς, ἄνευ ἀξιοπρεπείας καὶ ἐν ἀκαρεῖ ἐξέλιπεν ὡς κηρὸς ἀπὸ προσώπου πυρός· ἔμεινε 30 ἔτη ἐν μέσῳ ἡμῶν, ἔπεσε, καὶ τὴν ἐπιοῦσαν οἱ πάντες ἐγκατέλιπον αὐτὴν (εὖγε, εὖγε!) Ἕπεται λοιπὸν, ἐκ τούτων, Κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν εἰς παράδειγμα τὸ ἔθνος ἐκεῖνο ἵνα μεταφέρωμεν καὶ τὴν κατάστασιν ἐκείνου ἐν τῇ ἡμετέρᾳ πατρίδι. Συγχωρήσατέ μοι δι’ ὀλίγων ν’ ἀνασκευάσω καὶ τὰς ἄλλας σκέψεις καὶ προτάσεις τοῦ Κυρίου Πετσάλη, ὅπως ἐλεύθερος ἀπὸ τούτων ἐπιληφθῶ εἰδικώτερον τῆς διακοινώσεως τοῦ Κυρίου Πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας. Σᾶς προτείνει ὁ Κ. Πετσάλης σύστασιν ἐκτάκτου διαρκοῦς Στρατοδικείου. Ἀλλὰ μήπως δὲν ὑπάρχει Στρατοδικεῖον; Μήπως οἱ στρατιῶται οἱ διαπράττοντες ἐγκλήματα δὲν ὑπάγωνται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ τοῦ δικαστηρίου; Μήπως ἔπαυσε νὰ συνεδριάζῃ καὶ νὰ δικάζῃ τοὺς ἐνόχους; Μήπως ὑπάρχῃ μία στάσις ἐν τῷ στρατῷ τοιαύτη, ὥστε ἡ δύναμις τῆς στρατιωτικῆς αὐτῆς δικαστικῆς ἐξουσίας νὰ ἐξεμηδενίσθῃ καὶ ἡ περὶ τῆς τῶν ὅλων σωτηρίας, φροντὶς ἀπαιτῇ παρ’ ἡμῶν τὸ δόγμα Caveant Consules; Μὴ πρὸς Θεοῦ, Κύριοι, μὴ ῥίψωμεν τοιουτοτρόπως τὸ στίγμα ἐπὶ τοῦ μετώπου τοῦ εὐγενοῦς στρατοῦ μας, ὁ ὁποῖος ἀδελφικῶς συνηνώθη μετὰ τοῦ λαοῦ καὶ ἔῤῥιψε τὴν Βασιλείαν τοῦ Ὄθωνος, καὶ ὁ ὁποῖος ἔδειξε διαγωγὴν ἐν συνόλῳ καλλίστην; Καὶ διότι εὑρίσκονται μεταξὺ τοῦ στρατοῦ δέκα, εἴκοσι, τριάκοντα, ἑκατὸν ἐγκληματίαι, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ καταισχύνωμεν τὸν στρατὸν λέγοντες πρὸς αὐτὸν «δὲν εἶσαι τοῦ λοιποῦ ἄξιος ἐμπιστοσύνης;». Ἐθαύμασα δὲ, Κύριοι, πολὺ περισσότερον, διότι ἀνὴρ νομικὸς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἦλθε νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι ἡ ἔκτασις τῆς δικαιοδοσίας τοῦ ἐκτάκτου τούτου δικαστηρίου πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰ πρὸ τῆς συστάσεως αὐτοῦ διαπραχθέντα ἐγκλήματα. Καὶ πῶς, Κύριε Πετσάλη, ἐτόλμησας νὰ εἴπῃς τοῦτο; Ἀγνοεῖς ἆρά γε, ὅτι οἱ Ποινικοὶ νέοι νόμοι, ὅταν ᾖναι αὐστηρότεροι, δὲν ἔχουσιν ἀναδρομικὴν ἰσχὺν, τοὐναντίον δὲ μάλιστα ἔχουσιν ἀναδρομικὴν ἰσχὺν οἱ Ποινικοὶ Νόμοι ἐκεῖνοι, οἵτινες εἶναι ἠπιώτεροι τῶν προτέρων; Πῶς λοιπὸν, ἂν ἐγνώριζες τοῦτο, ἐτόλμησας νὰ εἴπῃς νὰ δώσωμεν ἀναδρομικὴν δύναμιν εἰς ἔκτακτα μέτρα; Διατί δὲ πάντες οἱ ποινικολόγοι ἀρνοῦνται τὸ ἀναδρομικὸν εἰς τοὺς αὐστηροτέρους τῶν πρότερον νέους νόμους; διότι ὁ καταστὰς ἔνοχος τῆς ἀξιοποίνου ἐκείνης πράξεως διέπραξεν αὐτὴν ἔχων ὑπ’ ὄψιν ἕνα νόμον, μίαν δικαιοδοσίαν· ἔπραξε ναί, τὸ ἔγκλημα· πρέπει ἄρα καὶ νὰ ὑποστῇ τὴν ποινήν, πρέπει ἡ δικαιοσύνη νὰ ἱκανοποιηθῇ, πρέπει ν’ ἀρθῇ τὸ κακὸν ἐκ μέσου τῆς κοινωνίας, δὲν πρέπει ὅμως διὰ τοῦτο καὶ νὰ παύσῃ ἡ κοινωνία τοῦ νὰ θεωρῇ αὐτὸν ἄνθρωπον· δὲν πρέπει νὰ παύσῃ τοῦ νὰ ἔχῃ ὁ ἀδικήσας αὐτὴν τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθέρας ὑπερασπίσεως· δὲν πρέπει διὰ τοῦτο νὰ τὸν στερήσητε τῶν ἐνδίκων μέσων, τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑπὸ τὴν προτέραν διαδικασίαν, ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ὁποίας ἔπραξε τὸ ἔγκλημα. Ἡ κοινωνία τιμωρεῖ πρὸς ἄρσιν τοῦ κακοῦ, οὐχὶ ὅμως ἵνα ἐκφοβήσῃ τοὺς ἄλλους, ἵνα προλάβῃ τοὺς κακούργους. Ὁ τιμωρούμενος εἶναι ἄνθρωπος, καὶ ὡς τοιοῦτος δὲν εἶναι ὄργανον διατιθέμενον πρὸς ὄφελος τῆς κοινωνίας. Ἐλάλησεν ὁ Κ. Πετσάλης καὶ περὶ τῆς μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως· ἐλάλησα καὶ ἐγὼ ἄλλοτε περὶ τούτου πολλά, κατεχράσθην ἴσως τῆς ὑπομονῆς τῆς Συνελεύσεως τὴν ἡμέραν ἐκείνην· δυστυχῶς ὅμως ἡ Συνέλευσις, ἥτις, ὡς ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἐγνώρισα, δὲν ἀρέσκεται πολὺ εἰς τὰς θεωρίας, δὲν ἔδωκε τὴν δέουσαν προσοχὴν εἰς τὰς θεωρίας, ἃς ἔσχον τὴν τιμὴν ν’ ἀναπτύξω ἐνώπιον αὐτῆς. Ἐθεώρουν, Κύριοι, ὅτι ἐλάλησα περὶ μορφῆς Κυβερνήσεως, ἐθεώρουν, λέγω, τὸ Κυβερνητικὸν σύστημα ὅπερ παρεδέχθημεν μετὰ τὴν 9 Φεβρουαρίου, ὅτε ἐφηρμόσθη κατὰ πρῶτον, τόσον ἀδύνατον νὰ πραγματοποιηθῇ, ὥστε, ὅτε τὸ ἐπρότεινεν ὁ Κ. Βάσος, διὰ συντόμου εἰρωνείας ἐνόμισα ὅτι ἀνεσκεύασα αὐτό. Ὁ Κ. Βάσος εἶχε προτείνει τότε ἕνα πρωθυπουργὸν ἐκλεγόμενον ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, καὶ ἑπτὰ ὑπουργοὺς ἐκλεγομένους ἐπίσης ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, διότι, ὡς ἔλεγεν, ἤθελεν ὑπουργεῖον μὲ ἰσχυρὰν κεφαλὴν καὶ στιβαροὺς πόδας. Συγχωρήσατέ μοι ν’ ἀνακαλέσω εἰς τὴν μνήμην σας τὰς ὀλίγας λέξεις, ἃς εἶπον τότε ὅπως ἀνασκευάσω τοῦ Κυρίου Βάσσου τὸ τοσοῦτον φανέν μοι ἀλλόκοτον τοῦτο σύστημα. Εἶπον· «πιστεύω, ὅτι ὁ Κύριος Βάσος θέλει ὑπουργεῖον μὲ ἰσχυρὰν μὲν κεφαλήν, ὅπως ἀντέχῃ αὕτη εἰς ὅλας τὰς κατ’ αὐτῆς προσβολάς· στιβαροὺς δὲ πόδας, ὅπως ἐξέρχηται ταχέως τῆς ἐξουσίας ἅμα λάβῃ τὸ πρῶτον ῥάπισμα παρὰ τῆς Συνελεύσεως.» Τὸ εἴδετε ἐμπράκτως· ἡ θεωρία ἐγένετο πρᾶξις. Ἅμα μία ὁμὰς τῆς Συνελεύσεως ἐφίεται ν’ ἀπομακρύνῃ τῆς ἐξουσίας ἕνα ὑπουργὸν, ὁ ὑπουργός, ἐπερωτώμενος ἁπλῶς, ἐννοεῖ ὅτι δὲν χαίρει πλέον τὰ πιστὰ καὶ δίδει τὴν παραίτησίν του. Πράγματι, Κύριοι, τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι τὸ πάντων ὀλεθριώτατον· τὸ σύστημα τοῦτο, ἐὰν δύναταί τίς ποτε νὰ χαίρῃ διὰ τὴν ἐπαλήθευσιν τῶν κακῶν του προῤῥήσεων, συγχωρήσατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν δυσαρεστοῦμαι, διότι ἡ πρᾶξις ἐπεκύρωσεν ὅσα εἶπον. Ἀλλ’ εἶναι καιρὸς, Κύριοι, διὰ νὰ μεταβάλωμεν τὴν μορφὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἐν τῇ Συνελεύσει ταύτῃ μετὰ 6 μηνῶν διάρκειαν δὲν ἠδυνήθημεν νὰ σχηματίσωμεν μίαν ὁμάδα ἰσχυρὰν, συμπαγῆ, ἥτις νὰ δίδῃ καὶ νὰ κρατῇ ἡνωμένην τὴν Κυβέρνησιν; Ὄχι φρονῶ, πρέπει ὅμως νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὡς οἷόν τε τάχιον, ἵνα μὴ ἔρχηται ἑκάστοτε ἑκάστου ὑπουργοῦ ἡ παραίτησις νὰ διαταράσσῃ τὰς ἐνεργείας μας, νὰ συνταράσσῃ τὰς σκέψεις μας καὶ ν’ ἀποκαλύπτῃ ἐν τῇ Συνελεύσει τὴν διαίρεσιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι αἱ διαιρέσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐκεῖναι, αἵτινες φέρουσι τὴν παραλυσίαν τῆς πολιτικῆς καταστάσεως. Πρὸ τῆς ἐννάτης Φεβρουαρίου, τὸ ἐνθυμεῖσθε πάντες, καίτοι ἡ ἐπανάστασις ἦτο ἐν τῷ ὀργασμῷ της, καίτοι Συνέλευσις δὲν ὑπῆρχεν, ὑπῆρχεν ὅμως Κυβέρνησις, ἥτις, ἐὰν εἶχεν ἴσως τινὰς διαιρέσεις ἐν τοῖς στέρνοις αὐτῆς, δὲν τὰς ἀπεκάλυπτεν ὅμως δημοσίᾳ, ἡ Ἑλλὰς ἐγνώριζε καὶ ᾐσθάνετο, ὅτι εἶχε Κυβέρνησιν· τὴν σήμερον ὅμως, ὅτε κατὰ πᾶσαν στιγμὴν ἀποκαλύπτεται ἡ ἀδυναμία τοῦ ὑπουργείου, βλέπετε ὅτι ἀπὸ τῆς 9 Φεβρουαρίου προβαίνει αὐξάνουσα καὶ ἐπιτεινομένη ἡ κακὴ κατάστασις τῆς πολιτείας. Πρέπει νὰ τὴν θεραπεύσωμεν, καὶ, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν τί περὶ τούτου νὰ πράξωμεν πρέπει. Ἂς ἔλθωμεν τώρα, Κύριοι, εἰς τὸ κύριον ὑπὸ συζήτησιν θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ διακοίνωσις τοῦ Πρέσβεως τῆς Αὐτῆς Βρετανικῆς Μεγαλειότητος. Εὐχαριστῶ τὸν Κύριον Πρόεδρον, ὅτι ἐπροκάλεσε τὴν Συνέλευσιν νὰ περιορισθῇ εἰς τοῦτο, διότι πραγματικῶς εἰς τοῦτο πρέπει νὰ περιορισθῇ σήμερον, ἵνα μὴ συγχίσωμεν πράγματα πάντῃ διάφορα. Ὁ Πρέσβυς τῆς Αὐτῆς Βρετανικῆς Μεγαλειότητος βεβαίως, ὡς Πρέσβυς φίλης δυνάμεως, ἠδύνατο, ὤφειλεν ἴσως, νὰ κάμῃ διακοίνωσιν· κατ’ ἐμὴν ὅμως γνώμην, ἔπρεπε τὴν διακοίνωσιν αὐτὴν νὰ τὴν στείλῃ ἁπλῶς πρὸς τὸν Κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν ἔπρεπε δὲ νὰ παρενείρῃ παραστάσεις τινὰ, αἵτινες ἐγγίζουσι τὴν φιλοτιμίαν ἡμῶν, καὶ τὸ αἴσθημα τὸ Ἑλληνικόν. Θέλω λαλήσει μεθ’ ὅλου τοῦ σεβασμοῦ, ὅστις ὀφείλεται πρὸς Πρέσβυν ξένης καὶ φίλης δυνάμεως, ἀλλὰ καὶ μετὰ παῤῥησίας, ὡς ἁρμόζει εἰς Ἕλληνα Πληρεξούσιον· πρὸς τοῦτο δ’ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἱερότητα τοῦ βήματος. Ναὶ, ἀναφέρομαι εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Κυρίου Πρέσβεως· ὡς Ἄγγλος πολίτης, ἂς ἀκούσῃ τοὺς λόγους τούτους, εἰ δὲ φανῶσιν αὐτῷ πολλὴν ἔχοντες τὴν παῤῥησίαν, ἂς ἐνθυμηθῇ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς, μιμουμένη τὴν Ἀγγλίαν, καθίδρυσε τὸ βῆμα τοῦτο σεβαστὸν καὶ ἐλεύθερον. Ἐλευθέρως λοιπὸν καὶ ἐγὼ ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ τούτου βήματος τῆς Ἑλληνικῆς αὐτονομίας θέλω ἐκφέρει τὰ αἰσθήματά μου, ἂς ἀκούσῃ τοὺς παλμοὺς τῆς καρδίας μου, καρδίας καθαρῶς Ἑλληνικῆς, διότι τότε θέλει ἐννοήσει, ὅτι Ἔθνος ἔχον φιλοτιμίαν δὲν εἶναι ἔθνος οὐτιδανόν. (εὖγε). Ἐν ἀρχῇ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ἐγγράφου τοῦ Κ. Πρέσβεως τῆς Αὐτῆς Βρετανικῆς Μεγαλειότητος προὐκάλεσε τὰς εὐφημίας ἡμῶν· ἐπῃνέσαμεν αὐτό. Διὰ τί δὲν ἐτήρησεν αὐτὸ τὸ φίλτρον, αὐτὴν τὴν στοργὴν, αὐτὸ τὸ ὕφος μέχρι τέλους; διὰ τί ἡ Συνέλευσις ἀπὸ ἱλαρᾶς καὶ εὐγνώμονος μετεβλήθη εἰς κατηφῆ, ὅταν ἤκουσε τὰς τελευταίας λέξεις; Διότι ἡ Συνέλευσις εἶναι ἀντιπρόσωπος Ἔθνους φιλοτίμου καὶ γενναίου. Ὁ Κύριος Πρέσβυς δὲν ἐστάθμισεν, ὅσον ἔδει, λέξεις τινὰς, λέξεις, αἵτινες ἀντίκεινται καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Διεθνὲς δίκαιον, καὶ πρὸς τὸ εἰθισμένον ὕφος τῶν διπλωματικῶν ἐγγράφων. Λέγει· «μέχρι πρό τινος εἶχον λόγους νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ διαγωγὴ τῆς νέας Κυβερνήσεως, καὶ ἡ διαγωγὴ τοῦ Ἔθνους, εἶναι ἀξία παντὸς ἐπαίνου, διὰ τὴν ὑπομονὴν, τὴν μετριοπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἔδειξε κατὰ τὴν διαρκῆ καὶ δύσκολον πολιτικὴν δοκιμασίαν» καὶ διότι λοιπὸν εὑρέθησαν δέκα ἢ εἴκοσι κακοῦργοι καὶ λῃσταὶ, διὰ τοῦτο τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ἀλληλεγγύως μετ’ αὐτῶν εὐθύνεται καὶ συγκακουργεῖ; Θέλει διὰ τοὺς εὐαρίθμους τούτους κακούργους στιγματισθῆ ἀπέναντι τοῦ πεπολιτισμένου Κόσμου; Κατέστη ἄρα γε τοῦ λοιποῦ ἀνάξιον τῆς τιμῆς καὶ τῆς ὑπολήψεως τῆς Εὐρώπης, διότι εὑρέθησαν ἐν αὐτῷ τινες ἔνοχοι τῶν αἰσχίστων, ὅπως εὑρίσκονται καὶ ἐν πάσῃ ἄλλῃ χώρᾳ ἐκ τῶν τὰ μάλιστα πεπολιτισμένων; Γνωρίζει πολὺ κάλλιον ἐμοῦ ὁ Κύριος Πρέσβυς τὴν ἱστορίαν τῆς Ἀγγλίας· ἂς ἐνθυμηθῇ τίνα διέπραττον οἱ στρατιῶται τοῦ Κρόμβελ, ἂς ἐνθυμηθῇ τὰ φρικαλέα δράματα τῶν Καθαρίων (Puritains) τῆς Σκωτίας, καὶ τότε θέλει πάντως ὁμολογήσει, ὅτι ὅμοιον τῷ Ἑλληνικῷ Ἔθνει ἐν ἐπαναστάσει, ἐν ἀνωμαλίᾳ, ἐν ἀκαταστασίᾳ, οὐδὲν ἄλλο ἔσχεν ὁ Κόσμος. Μετ’ ὀλίγον δὲ, Κύριοι, τί μᾶς λέγει; «Ἡ βεβαιότης, ὅτι ὁ χηρεύων Θρόνος ἤθελε πληρωθῆ ὑπὸ Πρίγκηπος, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκλογὴ ΕΝΕΚΡΙΘΗ ὑπὸ τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ῥωσσίας ...... Ἐννοεῖ ὁ Κύριος Πρέσβυς τί σημαίνει ἡ λέξις ΕΝΕΚΡΙΘΗ; ἐννοεῖ, ὅτι ὑποβιβάζει τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ Ἔθνους κυριάρχου εἰς Ἔθνος διατελοῦν ὑπὸ κυριαρχίαν ἄμεσον ξένων Δυνάμεων; Ἡ δουλεία λεληθότως εἰσδύει εἰς τὰ Ἔθνη, ὡς ὕδωρ διὰ μικρᾶς ῥαγάδος εἰσδῦσαν μεγάλας καταστροφὰς ἐπιφέρει. Τὰ μικρὰ Κράτη δέον νὰ ὦσι προσεκτικώτερα, μιμούμενα τὴν Ὁλλανδίαν, ἥτις τὰς αἱμασιὰς αὐτῆς ἀεννάως ἐπιτηρεῖ, μὴ ὁ Ὠκεανὸς τινὰς ἐξ αὐτῶν παραφθείρῃ· (θόρυβος). Εἶναι πολὺ ἀναγκαῖον νὰ τὰ εἴπω· ἕκαστον δ’ ὑμῶν παρακαλῶ νὰ σταθμίσῃ, ὡς δεῖ, τῶν λόγων μου τὴν ἔννοιαν· δὲν δέχομαι, ὅτι ἐνεκρίθη ὑπὸ ἄλλης Δυνάμεως ὁποιασδήποτε, ἔστω καὶ φίλης, ἔστω καὶ εὐεργέτιδος, ὁ Βασιλεὺς, ὃν ἐξελέξατο ἡ Συνέλευσις, διότι ὁ ἔχων τὸ δικαίωμα τῆς ἐγκρίσεως, ἔχει καὶ τὸ τῆς κατακρίσεως· ἂν ἡ ἐκλογὴ, ἣν ἐποιησάμεθα τοῦ Ἡγεμόνος ἡμῶν, ἐδεῖτο τῆς ἐγκρίσεως ἄλλης τινὸς Δυνάμεως, ἡ πράγματι κυριαρχοῦσα ἤθελεν εἶσθαι ἡ Δύναμις αὕτη. Οὕτως ἡ Ὀθωμανικὴ Πύλη ἐγκρίνει τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ἡγεμόνος τῆς Σερβίας, ὡς καὶ ἐκείνων τῆς Δακίας καὶ Αἰγύπτου, τούτου δ’ ἕνεκεν οὐδ’ αὐτόνομα τὰ Κράτη ταῦτα λέγονται, ἀλλ’ ἁπλῶς ἡμικυρίαρχα, ἐπικυριαρχούσης τῆς Τουρκίας. Διαμαρτύρομαι λοιπὸν κατὰ τῆς πρὸς τὸ διπλωματικὸν ὕφος προσκοπτούσης ταύτης ἐκφράσεως. Τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ἐν τῇ κυριαρχίᾳ αὑτοῦ, τῆς ὁποίας οὐδένα ἄλλον ἐπὶ γῆς ἀνώτερον ἀνεγνώριζε παρὰ τὸν Θεὸν καὶ τὸ Δίκαιον, ἐν τῇ κυριαρχίᾳ αὑτοῦ, λέγω, ἐξελέξατο Ἡγεμόνα, ὃν ἤθελε. Διαμαρτύρομαι πρὸς τιμὴν τοῦ στέμματος τῆς Πατρίδος ἡμῶν, ὅπερ προσεφέραμεν εἰς νέον Βασιλέα, ὅστις, ὅπως φέρῃ αὐτὸ ἐντίμως, πρέπει νὰ τὸ φέρῃ λαμπρὸν καὶ οὐδενὸς ἄλλου κατώτερον. Οὐδένα ἀνέχομαι νὰ θέσῃ τὴν Ἑλλάδα ἐντὸς κύκλου, οἷον ἡ ῥάβδος τοῦ Ποπιλίου διέγραψεν πρὸς τὸν Ἀντίοχον· τῆς Ἑλλάδος τὸν Βασιλέα δὲν θέλω ὡς τοὺς ἐπὶ τῶν Ῥωμαίων Βασιλεῖς, οἵτινες τὴν Μεγαλειότητα τοῦ Δήμου τῆς Ῥώμης προσεκύνουν (εὖγε, εὖγε). Τὸν Βασιλέα ἡμῶν Γεώργιον ἑκουσίᾳ στέργομεν διότι ἐλευθέρως ἐξελεξάμεθα αὐτὸν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τῆς Πατρίδος τὰς ἐλπίδας στηρίζομεν· ἅμα αὐτὸς δεχθῇ τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος, θέλει καὶ καθήσει ἐπ’ αὐτοῦ, καὶ πρὸς τοῦτο τῆς ἐγκρίσεως οὐδενὸς χρήζει. Θέλομεν χαρῆ, ναὶ, οἱ Ἕλληνες, ἂν εὐνοϊκὰ πρὸς τὴν ἐκλογὴν ἡμῶν φανῶσι τ’ ἄλλα Ἔθνη, αἱ τρεῖς μάλιστα εὐεργέτιδες Δυνάμεις, δὲν θέλω ὅμως ποτὲ ἀνεχθῆ ἡ πατρίς μου ἀπὸ Ἔθνους Κυριάρχου, ὁποῖον ἀνεγνωρίσθη, νὰ ὑποβιβασθῇ, ἔστω καὶ διὰ ψιλοῦ λόγου, εἰς Κράτος ἡμικυρίαρχον. Τὸ πρωτόκολλον τῆς 22 Ἰανουαρίου (3 Φεβρουαρίου) 1830 ἀνεγνώρισε τὴν Ἑλλάδα Κράτος ἐντελῶς ἀνεξάρτητον· ἡ Ἀγγλία λοιπὸν, ἥτις εὐγενῶς συμμαχοῦσα μετὰ τῶν ἄλλων δύο εὐεργετίδων Δυνάμεων, πρώτη ἐχαιρέτησε τὴν αὐτονομίαν ἡμῶν, ὀφείλει ἐν παντὶ καιρῷ νὰ λαλῇ πρὸς τὴν Ἑλλάδα τὴν γλῶσσαν Κράτους αὐτονόμου πρὸς Ἔθνος αὐτόνομον. Ναὶ, ὁμολογῶ ἐγκάρδιον, ὡς Ἕλλην, εὐγνωμοσύνην, καὶ τελῶ πλήρη τὸν εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὀφειλόμενον τιμῆς φόρον, ὡς καὶ πρὸς τὰς δύο ἄλλας δυνάμεις, διότι οὐδέποτε θέλω παραγνωρίσει τὰς θυσίας καὶ τοὺς ἀγῶνας καὶ τὴν φιλάνθρωπον συνδρομὴν, ἃ παρέσχον ἡμῖν, ὡς καὶ τὰς προσπαθείας, ἃς κατέβαλον ἵνα ὑποχρεώσωσι τὴν πρότερον τυραννοῦσαν ἡμῶν δύναμιν, ὅπως ἀναγνωρίσῃ ἡμᾶς ἐλευθέρους καὶ αὐτονόμους. Ἀλλ’ ἴσα ἴσα, διότι ἀναγνωρίζω αὐτὰ, ἀπαιτῶ ὅπως αἱ τρεῖς αὗται Δυνάμεις πρῶτον σεβασθῶσι τὰ ἔργα τῶν χειρῶν των, σεβασθῶσι τὸ Ἔθνος, τὸ ὁποῖον πρῶται ἀνευφήμησαν ἄξιον ἐλευθερίας καὶ ἀνεξαρτησίας διὰ τὰ εὐγενῆ καὶ ἡρωϊκὰ ἆθλά του (εὖγε, εὖγε!) Παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ ἐκφράσῃ ἡ Συνέλευσις τὴν ἀποδοκιμασίαν της, ἣν, ὡς φρονῶ, καὶ ἐξέφρασεν ἤδη διὰ τῆς κατηφείας της, καὶ διὰ τοῦτο τὴν εὐχαριστῶ, ὅτε ἠκούσθη ἡ λέξις ΕΝΕΚΡΙΘΗ (εὖγε). Ὁ Κύριος Πρέσβυς λέγει παρακατιόν· «ἡ ὑπόληψις τῆς Ἑλλάδος εἶναι τώρα κηλιδωμένη ἐκ πράξεων τολμηθεισῶν τοιαύτης ἀσυγγνώστου φύσεως».

§99Α. ΛΟΝΤΟΣ. Αἱ διακοινώσεις ξένων Πρέσβεων δὲν γίνονται ἀντικείμενον σχολιάσεως (θόρυβος δεξιά).

§100ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἀπατᾶσθε, Κύριε Λοντίδη, δὲν γίνονται ἀντικείμενον σχολίων, ὅταν ἀνακοινωθῶσιν ἁπλῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν γνωστοποιήσῃ αὐτὰς πρὸς τὴν Συνέλευσιν, ἀφοῦ ὅμως ὁ Κύριος Πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας ἔκρινε καλὸν ἀντὶ νὰ διαμειφθῇ τὸ ἔγγραφόν του πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ν’ ἀποστείλῃ αὐτὸ πρὸς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως καὶ ἀνεγνώσθη δημοσίᾳ, δημοσίᾳ δέον ὅπως γένηται καὶ ἡ ἀνασκευὴ αὐτοῦ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ Κύριος Πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας, Πρέσβυς Ἔθνους εὐγενοῦς καὶ ἐνδόξου, Ἔθνους, τὸ ὁποῖον σέβομαι καὶ τῶν θεσμῶν τοῦ ὁποίου ὑπῆρξα ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἑρμηνευτὴς ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου, θέλει κάλλιον ὑμῶν, Κύριε Λοντίδη, ἐκτιμήσει τὴν ἀξίαν τῶν λόγων μου, καὶ τὸ παῤῥησιαστικὸν τῶν ἐκφράσεών μου.

§101ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ λέγωνται.

§102ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι εἷς τῶν μαθητῶν μου ἀποδοκιμάζει τοὺς λόγους τοῦ διδασκάλου του (εὖγε, εὖγε καὶ χειροκροτήσεις ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Εἶμαι λοιπὸν βέβαιος, ὅτι ὁ Κύριος Πρέσβυς θέλει ἐκτιμήσει κάλλιον τοῦ Κυρίου Λοντίδου τοὺς λόγους μου. Αἱ πράξεις ὀλιγαρίθμων κακούργων δὲν κηλιδόνουσι τὸ εὐγενὲς μέτωπον τῆς Ἑλλάδος, ὡς δὲν κηλιδώνουσι τὰς δάφνας, ἃς τὸ Ἀγγλικὸν Ἔθνος ἔδρεψεν ἐν Ναβαρίνῳ, αἱ ἀγχόναι τῆς Κεφαλληνίας καὶ αἱ ὠμότητες αἱ ἐν Ἰνδίᾳ ὑπὸ Ἄγγλων στρατιωτῶν διαπραχθεῖσαι· καὶ ὅμως αἱ ἀγχόναι τῆς Κεφαλληνίας ἐστήθησαν ὑπὸ Ἀγγλικῶν ἀρχῶν (θόρυβος μέγας). Φαρισαϊκῶς μὴ διαῤῥηγνύητε τὰ ἱμάτιά σας ἐπιφωνοῦντές μοι, ἐβλασφήμησας, ἐβλασφήμησας! (θόρυβος).

§103ΠΟΛΛΟΙ ΔΕΞΙΟΘΕΝ. Μὴ διακόπτετε.

§104ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Εἶναι ἀντιπρόσωπος τοῦ Ὄθωνος.

§105ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Μὴ διακόπτετε, Κύριε Ῥεβελάκη, εἰς τὸ βῆμα ἐλᾶτε.

§106ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Τὸν Ὄθωνα δὲν τὸν προσεκύνησα, ὡς ὑμεῖς, Κύριε Ῥεβελάκη, ὅστις καὶ ἐξάδελφόν σας ἀπεκαλεῖτε αὐτὸν· ὅτε ἦτο ἰσχυρὸς, δώδεκα ἔτη, ὡς οὐδεὶς ἄλλος, ἀντεπολιτεύθην αὐτὸν, οὐδεὶς ἄρα κίνδυνος μὴ προσκυνήσω αὐτὸν ἤδη, ὅτε κεῖται χαμαί. Ὁ Ὄθων ἐταπείνου καὶ ἐξεφαύλιζε τὴν Πατρίδα, ἣν ἐγὼ θέλω σεβαστὴν καὶ λαμπράν· τί λοιπὸν κοινὸν μεταξὺ ἐμοῦ καὶ αὐτοῦ; Ἀναμιμνήσκω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι πρῶτος ἐγὼ τὴν 19 Ἰανουαρίου προύτεινα ψήφισμα περὶ καταλύσεως τῆς δυναστείας τοῦ Ὄθωνος.

§107Α. ΛΟΝΤΟΣ. Κατάβα ἀπὸ τὸ βῆμα (θόρυβος μέγας).

§108ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἐτελείωσα ὅσα εἶχον νὰ εἴπω· ἡ Συνέλευσις ἂς πράξῃ ὅ,τι ἐγκρίνει διὰ τὴν τιμὴν τῆς Πατρίδος. Ὁ Κύριος Ἀφεντούλης ἀναβαίνει τὸ βῆμα.

§109ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν πρὸς τὸν Κύριον Ἀφεντούλην). Κάτω κάτω. (θόρυβος μέγας).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ δέκα λεπτά.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἔλθουν νὰ καθίσουν οἱ Κύριοι Πληρεξούσιοι. Δύω προτάσεις ὑπάρχουν, μία τοῦ Κυρίου Καλλιγᾶ, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα, καὶ μία τοῦ Κυρίου Ἀφεντούλη καὶ Ζαλώνη.

§112ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Τοῦ Καλλιγᾶ.

§113ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Ἀποσύρω τὴν ἰδικήν μου. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Καλλιγᾶ. «Ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις ἀναθέτει εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸν ν’ ἀνακοινώσῃ διὰ τῆς πρὸς τὸν Κύριον Πρέσβυν τῆς Μεγάλης Βρεττανίας ἀπαντήσεώς του εἰς τὸ ὑπὸ χθεσινὴν ἡμερομηνίαν ἔγγραφον αὐτοῦ, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐξέφρασεν ἤδη καὶ ἐπαναλαμβάνει νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἄκραν αὐτῆς ἀγανάκτησιν διὰ τὴν ἀποτρόπαιον πρᾶξιν, περὶ ἧς ἐν τῷ ἐγγράφῳ γίνεται λόγος καὶ ἀπῄτησε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν ταχίστην τιμωρίαν τῶν ἐνόχων, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους τῆς ἐπικρατείας, πιστεύει δὲ ὅτι ὁ Κύριος Πρέσβυς τῆς Μεγάλης Βρεττανίας δὲν δύναται ν’ ἀμφιβάλλῃ περὶ τῆς ἐνδελεχοῦς μερίμνης τῆς Συνελεύσεως, διερμηνευούσης τὸ ἐθνικὸν αἴσθημα, ὑπὲρ τῆς τάξεως καὶ ὑπὲρ τῆς προσωπικῆς ἀσφαλείας τῶν πολιτῶν καὶ ἰδίως τῶν ἐν Ἑλλάδι ἀλλοδαπῶν ὑπὸ τὴν προστασίαν τῶν νόμων».

§114ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. (Θόρυβος) Ἐγὼ προτείνω, ἀντὶ....

§115ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Δὲν θέλομεν ν’ ἀκούσωμεν (θόρυβος).

§116ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Θέλω νὰ γραφθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι προτείνω ἀντὶ τοῦ «δὲν δύναται ν’ ἀμφιβάλλῃ» «δὲν ἔπρεπε νὰ ἀμφιβάλλῃ». (θόρυβος).

§117ΔΑΓΡΕΣ. Μίαν προσθήκην, ὅτι δηλαδὴ «εἰς τὴν Ἑλλάδα καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα δὲν ἔλαβε χώραν τοιαύτη πρᾶξις,» (θόρυβος).

§118ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Καθὼς εἶναι νὰ ψηφοφορηθῇ.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται τὴν πρότασιν νὰ σηκωθῶσιν. (Ἀνίστανται σχεδὸν ὅλοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη παμψηφεί. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 5 παρὰ 10).

Ὁ Πρόεδρος

Α. ΜΩΡΑΪΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Τηλ. Ι. Ῥούκης.