1863.04.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ Πʹ.

Τῆς 13 Ἀπριλίου 1863.

(Σάββατον).

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικά.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι πρό τινος καιροῦ ὑπεβλήθη ἀναφορὰ τῶν ἐπιτρόπων τῆς διαθήκης ἑνὸς Τριανταφυλλίδου, ὁ ὁποῖος ἀπέθανεν εἰς Ἰβραΐλαν, καὶ ἄφησε 40000 φλωρίων πρὸς ὄφελος τοῦ Ἔθνους, τότε εἶχεν ἀποφασίσει ἡ Συνέλευσις νὰ προσκληθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δώσῃ διασαφήσεις περὶ τῆς πρὸς τὸ κληροδότημα αὐτὸ κακῆς διαγωγῆς τοῦ Προξένου, ἀλλ’ ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπαύθη, καὶ τώρα παρουσιάζεται δευτέρα ἀναφορὰ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§2ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἔλθῃ ὁ Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ διασαφήσεις.

§3ΣΧΙΝΑΣ. Ἐγὼ ἠρώτησα τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ τούτου καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι γνωρίζει τὴν πρόσκλησιν τῆς Συνελεύσεως, καὶ ἔγραψεν ἤδη πρὸς τὸν γενικὸν Πρόξενον ζητῶν διασαφήσεις καὶ περιμένει ἀπάντησιν.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναί τινες φαρμακοποιοὶ, λαβόντες τὴν ἄδειαν νὰ ἐξασκήσωσι τὸ ἐπάγγελμά των, καὶ ζητοῦσι νὰ μὴ δώσωσιν ἐξετάσεις ἐνώπιον τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, ἀλλ’ ἐνώπιον τῶν Καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου.

§6ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας.

§7ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Τοῦτο τὸ ἔλυσεν ἡ ἰατρικὴ σχολὴ, καὶ σκεφθεῖσα ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος ἀπεφάσισεν οἱ φαρμακοποιοὶ νὰ ἐξετάζωνται ἐπὶ τῆς αὐτῆς σχολῆς. Ἐνταῦθα πάλιν βλέπω μίαν ὑποκεκρυμμένην ἐνέργειαν τοῦ νὰ δίδωσιν ἐξετάσεις εἰς τὸ ἰατροσυνέδριον, ὅθεν νὰ προσκληθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ μᾶς δώσῃ λόγον, πῶς γίνεται τοῦτο πάλιν.

§8ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ ἰατρικὸν συνέδριον δὲν ὑπάρχει πλέον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τὴν διευθύνωμεν λοιπὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως διὰ νὰ ἔλθῃ ὁ Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ πληροφορίας. Ὑπάρχει ἀναφορὰ τοῦ δημάρχου Τευθίδος Χ. Ῥηγοπούλου ἐκθέτοντος τὰς ἐκεῖ συμβάσας ταραχὰς καὶ δυστυχήματα, καὶ ζητοῦντος νὰ διαταχθῶσι μέτρα πρὸς πρόληψιν παντὸς νέου δυστυχήματος, καὶ καταδιωχθῇ ὁ ὑποκινῶν ἐκεῖ τὰς ταραχὰς Μαλλιαρόπουλος δικηγόρος παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ Τριπόλεως.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ συστηθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐτωτερικῶν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνταῦθα ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἑτέρα ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῶν αἰτήσεων τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, τὰς ὁποίας τὸ Κυβερνεῖον εἶχε στείλει εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἀναγινώσκονται καὶ αἱ δύο ἐκθέσεις ὡς ἑξῆς. Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπὴ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Λαβοῦσα ὑπὸ σκέψιν τὴν πρότασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τὸ ἐν αὐτῇ ὑποβληθὲν σχέδιον ψηφίσματος περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῶν ἐπιχορηγήσεων τοῦ Ἀρχηγείου τῆς Ἐθνοφυλακῆς, προτείνει τὴν παραδοχὴν ἐν γένει τοῦ προτεινομένου προσωπικοῦ καὶ τῶν ἀντιμισθιῶν καὶ προσεπιχορηγήσεων μὲ μόνην τὴν διαφορὰν, ὅτι τὸ ἐνοίκιον τῆς οἰκίας τοῦ Ἀρχηγείου νὰ πληρόνηται ἀπὸ τὸν δῆμον Ἀθηνῶν, καθόσον τὸ Ἀρχηγεῖον ἂν καὶ ἔχει τὴν χρησιμότητά του δι’ ὅλον τὸ Κράτος, συνεστήθη ἰδίως διὰ τὸν δῆμον Ἀθηνῶν. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 20 Μαρτίου 1863. Ἡ Ἐπιτροπή.

Π. ΚΟΡΩΝΛΙΟΣ, Δ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ.

Π. ΜΑΜΟΥΡΗΣ. ΓΡ. ΧΑΝΤΣΕΡΗΣ.

ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ.

Δ. ΓΡΙΒΑΣ. ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ.

Μ. Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ.

Παραδέχομαι τὰ ἀνωτέρω μὲ τὴν διαφορὰν τὸ ἐνοίκιον τῆς οἰκίας τοῦ Ἀρχηγείου νὰ πληρόνηται ἀναλόγως ὑπό τε τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ τοῦ Πειραιῶς. Τῇ αὐτῇ ἡμερομηνίᾳ. Β. Ἀλ. Μυλωνᾶς. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπὴ τῆς Συνελεύσεως· Λαβοῦσα ὑπὸ σκέψιν τὴν ἀπὸ 13 Μαρτίου πρότασιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ τὸ συνημμένον σχέδιον ψηφίσματος περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῶν ἐπιχορηγήσεων τοῦ ἀρχηγείου τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἀπὸ 20 Μαρτίου ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπῆς, προτεινούσης τὴν παραδοχὴν τοῦ ἐν τῷ ψηφίσματι σημειουμένου προσωπικοῦ καὶ τῶν προσεπιχορηγήσεων· Γνωμοδοτεῖ ἐπίσης Ὅτι αἱ προτεινόμεναι δαπάναι θεωροῦνται εὔλογοι, προκειμένου περὶ διοργανώσεως τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν δυνάμεως, ἐξ ἧς προσδοκῶνται τηλικαῦτα διὰ τὴν πατρίδα πλεονεκτήματα· Μίαν μόνην παρατήρησιν κρίνει ἀναγκαῖον νὰ φέρῃ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ψηφίσματος ὡς πρὸς τὸν μισθὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ εἰσηγητοῦ, ὁριζόμενον εἰς δραχ. 120, καὶ τοῦ κλητῆρος εἰς δρ. 50, ὅτι τὴν δαπάνην ταύτην δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν, ἐὰν ἀνατεθῇ ἡ προκειμένη ὑπηρεσία εἰς ἕνα ἕτερον ἀξιωματικὸν τοῦ στρατοῦ, ἡ δὲ τοῦ κλητῆρος εἰς ἕνα στρατιώτην, προσκεκολλημένον παρὰ τῷ ἀρχηγείῳ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα ἐνοικίου τοῦ καταστήματος καὶ ἁμάξης, τὰ ὁποῖα ἐπίσης θεωροῦνται ἀπαραίτητα ἕνεκα τῆς καταστάσεως τῆς ὑγείας τοῦ Κυρίου ἀρχηγοῦ, φρονοῦμεν συμφώνως μετὰ τῆς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπῆς, ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη ἐνοικίου καὶ ἁμάξης εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβαρύνῃ ἀναλόγως τοὺς δήμους Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, καθόσον τὸ ἀρχηγεῖον συνεστήθη ἰδίως διὰ τοὺς δύο τούτους δήμους. Ἀθῆναι τὴν 12 Ἀπριλίου 1863.

Ἡ Ἐπιτροπὴ

Λ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ, Β. ΘΕΑΓΕΝΗΣ, Π. Ι. ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ,

Ι. Α. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ, Σ. Δ. ΖΩΤΟΣ, ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ

ΒΙΛΑΕΤΗΣ.

§12ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ἡ πρώτη γνωμοδότησις τῆς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐπιτροπῆς γίνεται δεκτή.

§13ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ τυπωθῶσιν.

§14ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Πρέπει νὰ φυλαχθῇ, Κ. Πρόεδρε, ὁ κανονισμός.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ τυπωθῶσι.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μένει ἐκκρεμὲς τὸ χθεσινὸν ζήτημα περὶ τῆς παραιτήσεως τοῦ Κ. Λασκαρίδου. Εἴπομεν, ὅτι πρέπει σήμερον νὰ λυθῇ.

§18ΚΑΛΟΣ. Ἔχομεν ἐκκρεμὲς τὸ χθεσινὸν ζήτημα περὶ ψηφοφορίας ὡς πρὸς τὴν ἀναβολὴν ἢ μὴ τῆς ἀνοίξεως τῆς ἀλληλογραφίας, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προταχθῇ. Τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα μένουν ἐκκρεμῆ, πρέπει νὰ φέρωνται πρὸ παντὸς ἄλλου.

§19ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Μεταξὺ τῶν ἐκκρεμῶν ζητημάτων εἶναι καὶ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Πανεπιστημίου (θόρυβος).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἀνέφερον τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς παραιτήσεως, διότι ὑπάρχει ἀναφορὰ τοῦ Κ. Λασκαρίδου (θόρυβος).

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Γενομένου χθὲς ζητήματος περὶ τῆς παραδοχῆς ἢ μὴ τῆς παραιτήσεως ταύτης, ἔμεινεν ἐκκρεμὲς τὸ ἀντικείμενον· ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὁ Κ. Ζέρβας εἰς μίαν ἄλλην συνεδρίασιν εἶπε (θόρυβος· διακόπτεται ὁ ῥήτωρ).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν ἂν θέλῃ νὰ προβῶμεν εἰς αὐτὸ ἢ ὄχι.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Ἡ ψηφοφορία εἶναι τὸ πρῶτον ἀντικείμενον διὰ τὴν σήμερον.

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ προγενέστεραι περιστάσεις πρέπει νὰ προτιμῶνται (θόρυβος).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωστοποιῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοὶ ἐδόθη καὶ μία πρότασις σχετικὴ ὑπὸ τοῦ Κ. Δρόσου ὑπογεγραμμένη, λέγουσα δὲ ὅτι «τὰ ἐν τοῖς Ἀνακτόροις σφραγισθέντα ἔγγραφα τοῦ πρώην Βασιλέως κηρύττονται κτῆμα ἐθνικόν, ἐπιφυλασσομένης τῆς Συνελεύσεως νὰ ἀποφασίσῃ τὰ περαιτέρω εἰς ἑπομένην συνεδρίασιν» (θόρυβος). Λοιπὸν Κύριοι, ὅσοι παραδέχονται τὴν ἀναβλητικὴν πρότασιν, «ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐπιφυλάσσεται νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῶν κατὰ τὴν προκειμένην συζήτησιν προταθέντων ζητημάτων ἔν τινι τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων», ὅσοι παραδέχονται τοῦτο, θὰ εἴπωσι ναὶ, ὅσοι δὲν παραδέχονται, θὰ εἴπωσιν ὄχι.

§26ΤΙΝΕΣ. Δι’ ἀναστάσεως νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία.

§27ΕΤΕΡΟΙ. Ἀπεφασίσθη χθὲς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀλλάξωμεν τὴν ψηφοφορίαν (θόρυβος).

§28ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ κατατρίβωμεν εἰς ὀνομαστικὰς κλήσεις χρόνον πολὺν, χρόνον πολύτιμον, ἐνῷ δὲν ὑπάρχει διαφωνία ὡς πρὸς τὰ οὐσιώδη, δηλαδὴ ὡς πρὸς τὸ νὰ κηρυχθῇ δημοσία περιουσία ἡ ἀλληλογραφία, καὶ δεύτερον ὡς πρὸς τὸ νὰ διορισθῇ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ ἐξελέγξῃ τὰ ἔγγραφα, καὶ νὰ ἀποφασίσῃ ποῖα πρέπει νὰ δημοσιευθῶσι καὶ ποῖα ὄχι, καὶ ποῖα νὰ ἐπιστραφῶσι πρὸς ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκουν· ὑπάρχει μόνον διαφωνία ὡς πρὸς τὸ, ἂν πρέπῃ ν’ ἀναβάλωμεν ἀντικείμενα σπουδαῖα, ἀντικείμενα κατεπείγοντα, καὶ νὰ προβῶμεν ἤδη εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπιτροπῆς, ἢ ἂν πρέπῃ ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ νὰ ἀναβληθῇ εἰς ἑτέραν συνεδρίασιν· ἐπειδὴ λοιπὸν διαφωνοῦμεν ὡς πρὸς τοῦτο, προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ παραδεχθῇ δι’ ἀναστάσεως τὸ ψήφισμα τὸ ὑποβληθὲν ἀπὸ τὸν Κύριον Καλλιγᾶν καὶ Καλὸν (θόρυβος) τοῦ νὰ κηρυχθῇ αὐτὴ ἡ ἀλληλογραφία ἐθνικὸν κτῆμα καὶ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἀναβληθῇ εἰς ἑτέραν συνεδρίασιν (θόρυβος).

§29ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ Συνέλευσις εἶναι σύμφωνος ὡς πρὸς τὸ πρᾶγμα, τινὲς ὅμως νομίζουν, ὅτι, ἂν ἡ Συνέλευσις προβῇ εἰς τὴν λύσιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι λελυμένον, καθίσταται ἓν ἄλλο ζήτημα δυσχερές.

§30ΜΑΚΡΗΣ. Ἡμεῖς εἴμεθα τῆς ἰδέας νὰ ἀνοιχθῇ τώρα ἡ ἀλληλογραφία, ἄλλοι εἶναι ἄλλης ἰδέας· ἑπομένως πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ νὰ ἀναβληθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐπί τινας ἡμέρας θὰ εἴπωσι ναὶ οἱ μὴ παραδεχόμενοι θὰ εἴπωσιν ὄχι.

§32ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πρέπει νὰ κηρυχθῶσι πρῶτον δημόσιον κτῆμα, (θόρυβος) καὶ ἔπειτα, ἂν πρέπῃ, νὰ δημοσιευθῶσιν ἢ ὄχι (θόρυβος). Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 138 ἐψηφοφόρησαν, ὅθεν δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§34ΚΑΛΟΣ. Νὰ δημοσιευθῶσι τὰ ὀνόματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως ἦσαν παρόντες, καὶ μετὰ ταῦτα ἀπέδρασαν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ μὴ διαλυθῶμεν· νὰ ἔλθουν ὅλοι οἱ πληρεξούσιοι μέσα· χωρὶς ἄδειαν τοῦ Προέδρου κἀνεὶς νὰ μὴν ἐξέλθῃ.

§36ΤΙΝΕΣ. Νὰ σφαλισθῶσι τὰ δωμάτια (θόρυβος).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἀναγνωσθῇ ἐκ νέου ὁ κατάλογος· ὅσοι παραδέχονται τὴν πρότασιν τὴν ἀναβλητικὴν, θὰ εἴπουν ναὶ, ὅσοι δὲν παραδέχονται θὰ εἴπουν ὄχι. Διὰ τῆς ψηφοφορίας θὰ ἴδωμεν, ἂν ἤμεθα πλήρεις (θόρυβος). Λοιπὸν τί θέλετε, νὰ διαλυθῶμεν;

§38ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐκ νέου.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κατάλογος τῶν ψηφοφορησάντων περιέχει 298· ἑπομένως τὸ ἥμισυ εἶναι 149. Ἐψηφοφόρησαν 151· ἠρνήθη ψῆφον εἷς μόνον, ἡ δὲ πρότασις ἀπεῤῥίφθη δι’ 90 ψήφων κατὰ 60· 90 εἶπον ὄχι, 60 εἶπον ναί· ὥστε ἡ πρότασις ἡ ἀναβλητικὴ ἀπεῤῥίφθη. Τώρα λοιπὸν ἐρχόμεθα εἰς τὰς ἄλλας προτάσεις.

§41ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶναι καλὸν, Κύριε Πρόεδρε, τοὐλάχιστον νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασίς μου;

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ διακόψω τὴν συζήτησιν, μολαταῦτα ἂς ἀναγνωσθῇ. «Ἐκ τῶν ἐν Ἀθήναις πληρεξουσίων, εἷς μὲν τὸν ἅπαξ ἀδικαιολογήτως ἀπουσιάσοντα ὁ Κ. Πρόεδρος ἐκφράζει τὴν δυσαρέσκειαν τῆς Συνελεύσεως ἰδιαιτέρως, εἰς δὲ τὸν δὶς, ἐκφράζει ταύτην ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, καὶ εἰς τὸν καὶ τρίτην φορὰν ἀπουσιάσοντα ἐπιβάλλεται πρόστιμον ἐκ δραχμῶν 100 πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοτικοῦ Νοσοκομείου Ἀθηνῶν εἰσπραττομένων διοικητικῶς».

§43ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὄχι πρόστιμον, ἀλλ’ ἀποδοκιμάζεται ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως.

§44ΚΑΛΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ σήμερον.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια· σήμερον δὲν συζητεῖται.

§46ΤΙΝΕΣ. Τὴν δευτέραν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, Κύριοι, ὑπάρχουν διάφοροι προτάσεις· τινὲς ἐξ αὐτῶν ἔχουν διάφορα ἄρθρα· ἀλλ’ ὅλαι ἐκτὸς μιᾶς περιέχουν μὲ διαφόρους λέξεις τὴν ἀρχὴν, τὸ ὅτι καθιστᾶται ἡ ἀλληλογραφία ἐθνικὸν κτῆμα· αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον ἄρθρον σχεδὸν ὅλων τῶν προτάσεων, καὶ ἡ τελευταία δὲ δὲν τὸ λέγει ῥητῶς, ἀλλὰ τὸ ἐννοεῖ περιληπτικῶς, διότι διατάττει τὴν δημοσίευσιν. Λοιπὸν τὸ πρῶτον ἄρθρον αὐτῶν τῶν προτάσεων εἶναι· ἡ μία λέγει· «τὰ ἐν τοῖς ἀνακτόροις σφραγισθέντα ἔγγραφα κηρύττονται ἐθνικὸν κτῆμα, ἐπιφυλασσομένης τῆς Συνελεύσεως νὰ ἀποφασίσῃ τὰ περαιτέρω ἔν τινι τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων». Ἡ ἄλλη λέγει· «ἅπασα ἡ ἀλληλογραφία τοῦ πρώην Βασιλέως κηρύσσεται ἰδιοκτησία τοῦ Ἔθνους». Ἡ ἄλλη λέγει· «ἅπαντα τὰ ἐν τοῖς ἀνακτόροις καταλειφθέντα καὶ ὑπὸ κατάσχεσιν τηρούμενα ἔγγραφα κηρύσσονται ὡς ἀνήκοντα εἰς τὸ Ἔθνος». Ἡ πρώτη εἶναι ἡ τοῦ Κυρίου Δρόσου, ἡ δευτέρα τοῦ Ζέρβα, ἡ τρίτη τοῦ Κυρίου Καλλιγᾶ. Ἡ ἄλλη τὴν ἔχει ὡς αἰτιολογίαν· «κηρύττουσα τὰ ἐν τοῖς ἀνακτόροις κτλ. Εἶναι δὲ τοῦ Κυρίου Κοσονάκου.

§48ΜΑΚΡΗΣ. Χθὲς εἴχομεν ἀποφασίσει, ὅτι ἡ ἀπωτέρα εἶναι ἡ ψηφισθεῖσα, ἀκολούθως ἀπεφασίσθη ἡ τοῦ Κυρίου Καλοῦ.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀπεφασίσθη· μία πρότασις ἥτις εἶναι κατ’ ἄρθρον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ψηφισθῇ διὰ μιᾶς· «ἅπαντα τὰ ἐν τοῖς ἀνακτόροις καταληφθέντα καὶ ὑπὸ κατάσχεσιν τηρούμενα ἔγγραφα κηρύσσονται ὡς ἀνήκοντα εἰς τὸ Ἔθνος».

§50ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Νὰ προστεθῇ· «καὶ τῆς Βασιλίσσης».

§51ΖΕΡΒΑΣ. Κατὰ τὴν πρότασιν ταύτην ἠμπορεῖ νὰ μὴ συμπεριλαμβάνωνται τὰ ἔγγραφα διαφόρων αὐλικῶν.

§52ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Πρέπει νὰ προστεθῇ «καὶ τῆς Βασιλίσσης» διότι ὑπῆρξεν ἀντιβασίλισσα.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, γενικώτερον «ἅπαντα τὰ ἐν τοῖς ἀνακτόροις καταλειφθέντα καὶ ὑπὸ κατάσχεσιν τηρούμενα ἔγγραφα...

§54ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κάμνω τὴν παρατήρησιν ὅτι μεταξὺ τῶν ἐγγράφων ὑπάρχουν καὶ ἰδιωτικά.

§55ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ εἶναι ἰδιαίτερον ἄρθρον.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν περὶ τούτου θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν δι’ ἀναστάσεως. Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται τὸ ἄρθρον ὅπως ἀναγινώσκεται «ἅπαντα τὰ ἐν τοῖς ἀνακτόροις καταλειφθέντα καὶ ὑπὸ κατάσχεσιν τηρούμενα ἔγγραφα κηρύσσονται ὡς ἀνήκοντα εἰς τὸ ἔθνος». Ὅσοι τὸ παραδέχονται νὰ σηκωθοῦν. (Ἐγείρονται πάντες). Ἡ Συνέλευσις λοιπὸν παρεδέχθη παμψηφεί. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἀπωτέραν πρότασιν τοῦ Κυρίου Δρόσου ἐὰν ἐπιμένῃ, καὶ ἥτις λέγει «ἐπιφυλάσσεται ἡ Συνέλευσις νὰ ἀποφασίσῃ τὰ περαιτέρω εἰς ἑπομένην συνεδρίασιν».

§57ΖΕΡΒΑΣ. Αὐτὸς ὁ ὅρος ὑπῆρχεν εἰς τὴν ἀποῤῥιφθεῖσαν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρώτη πρότασις ἦτο ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἀπόφασις περὶ τῶν ζητημάτων ἐν γένει, ἀλλ’ ἀπεῤῥίφθη· αὐτὴ εἶχεν ὡς ἑξῆς. «Ἡ Συνέλευσις ἐπιφυλάσσεται ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῶν κατὰ τὴν προκειμένην συζήτησιν προταθέντων ζητημάτων ἔν τινι τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων». Λοιπὸν ὡς πρὸς τὰ ἑπόμενα, δηλαδὴ ἂν θὰ διορισθῇ αὐτὴ ἡ Ἐπιτροπὴ, ἀπὸ πόσα μέλη θὰ σύγκηται, αὐτὴ ἡ πρότασις λέγει ὅτι θ’ ἀποφασισθοῦν εἰς ἄλλην συνεδρίασιν.

§59ΒΑΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διατὶ νὰ προηγηθῇ αὐτὴ τῶν ἄλλων;

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διότι εἶναι ἀναβλητικὴ, καὶ εἶναι ἡ ἀπωτέρω.

§61ΜΑΚΡΗΣ. Αὐτὴ ἡ πρότασις εἶναι περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως καὶ τῶν ἑπομένων ὅρων.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πράγματα εἶναι καθαρὰ ὡς πρὸς τὰ ἑπόμενα, δηλ. ἂν θὰ διορισθῇ ἐπιτροπὴ, ἀπὸ πόσα μέλη θὰ σύγκηται, τί θὰ πράξῃ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ, εἶναι ζητήματα, περιλαμβανόμενα εἰς τὰ ἄρθρα τῶν ἄλλων προτάσεων. Αὐτὴ λέγει ὅλα αὐτὰ τὰ ἑπόμενα νὰ ἀναβληθοῦν· δὲν τὸ θέλει ἡ Συνέλευσις; ἂς τὸ ἀποῤῥίψῃ.

§63Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη, ὅτι αὐτὴ ἡ περιουσία εἶναι Ἐθνικὴ, αὐτὰ θὰ δημοσιευθοῦν. Σήμερον πρόκειται, ἂν πρέπῃ νὰ ἐκλέξωμεν τὴν ἐπιτροπὴν ἢ ὄχι. Τώρα τινὲς τῶν συναδέλφων λέγουν, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἂς παραδεχθῇ σήμερον νὰ διορισθῇ μία ἐπιτροπὴ νὰ ἐξελέγξῃ αὐτὰ τὰ ἔγγραφα.

§64ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἄλλη πρότασις αὐτή.

§65ΚΑΛΟΣ. Ἐπειδὴ προτείνετε ἀναβολὴν, ἕπεται, ὅτι αὕτη ἔχει ἕνα σκοπόν· καὶ ὁ σκοπὸς αὐτὸς εἶναι τὸ ν’ ἀναβληθῇ ἐπί τινας ἡμέρας ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπιτροπῆς. Αὐτὸ λέγει καὶ ἡ πρότασις ἡ ἰδική μου.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Καλὲ, ὑμεῖς ἔχετε ὑπ’ ὄψιν μόνον τὴν ἰδικήν σας, καὶ ἐγὼ ἔχω ὅλας τὰς προτάσεις. Μία ἐξ αὐτῶν λέγει νὰ κληρωθῇ εἰκοσαμελὴς ἐπιτροπὴ σήμερον, διὰ τὸ κατεπεῖγον.

§67ΚΑΛΟΣ. Ἡ ἰδική μου δὲν ἔχει ὡρισμένην ἡμέραν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλ’ ἔχει ἄλλη. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω, ἐὰν κατὰ τὴν παραδεχθεῖσαν ἀρχὴν τὰ ἑπόμενα θ’ ἀποφασισθοῦν σήμερον ἢ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν.

§69ΜΑΚΡΗΣ. Τὸ ἴδιον ἀντικείμενον εἶναι, Κύριε Πρόεδρε.

§70ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Δρόσος ἀποσύρει αὐτὴν τὴν πρότασιν;

§72ΔΡΟΣΟΣ. Ὄχι.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται αὐτὴ ἡ πρότασις;

§74ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν.

§76ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὴν προηγουμένην πρότασιν, Κύριοι, κατεψήφισα, καὶ κατεψήφισα ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀνεβάλλετο αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις ὄχι ὡς πρὸς τὸ περὶ ἰδιοκτησίας, ἀλλὰ ὡς πρὸς τὸ περὶ τῆς ἐξελέγξεως· αὐτὸ ἐφρόνουν τοὐλάχιστον. Ὑπ’ αὐτὴν λοιπὸν τὴν ἔποψιν ἐψηφοφόρησα, νομίζων, ὅτι ἦτο καλὸν, κατ’ ἐμὲ, ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐξέλεγξις, καὶ δὲν ἐνόουν παντελῶς διὰ τὴν ἰδιοκτησίαν, ὥς τινες θέλουν τώρα. Ἀφοῦ λοιπὸν παρεδέχθημεν τὴν ἀρχὴν, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀναβάλωμεν τὴν ὑπόθεσιν, δὲν βλέπω τώρα πῶς τὸ φέρουν γύρω διὰ νὰ τὸ ἀναβάλωμεν· εἶναι μία παλιμβουλία, τὴν ὁποίαν δὲν καταλαμβάνω. Μήπως ὁ Κύριος Ὑπουργὸς διϊσχυρίσθη χθὲς καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζει, ὅτι εἶναι ἰδιοκτησία; τὸ ἀνεγνώρισε. Λοιπὸν, ἀφοῦ παρεδέχθημεν τὴν μὴ ἀναβολὴν τῆς ὑποθέσεως, δὲν βλέπω τώρα διὰ ποῖον λόγον ἐρχόμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀναβολήν. Χθὲς εἴπατε ναί· σήμερον ὄχι· καὶ πάλιν ναί· τοῦτο δὲν ἐμβαίνει εἰς τὸ χονδρὸν κεφάλι μου διόλου. Παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις τὴν μὴ ἀναβολήν. Τώρα ἐρχόμεθα διὰ μιᾶς ἄλλης ὁδοῦ νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἀναβολήν· δὲν τὰ καταλαμβάνω αὐτὰ τὰ πράγματα.

§77ΚΑΛΟΣ. Τὸ θέμα δὲν εἶναι τόσον δύσκολον.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος ἐπιτρέπω νὰ ὁμιλήσῃ ὅστις θέλει.

§79ΚΑΛΟΣ. Ποῖον εἶναι τὸ θέμα, Κύριε Πρόεδρε;

§80ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ ἀναβολὴ ἐσυζητήθη· δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ κᾀμμία πρότασις περὶ ἀναβολῆς.

§81ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ....

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς δίδω τὸν λόγον, τὸν ἔχει ἄλλος. Ὁ Κύριος Θ. Δηλιγιάννης θὰ λαλήσῃ.

§83ΔΡΟΣΟΣ. Ἕως πρὸ ὀλίγου δὲν ἦτον ἀποφασισμένον τὸ περὶ ἰδιοκτησίας, ἐσυζητήθη, ἀλλὰ δὲν ἀπεφασίσθη· χθὲς τῳόντι πολλοὶ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἐψηφοφόρησαν κατὰ τῆς ἀναβολῆς, χθὲς ἤμεθα ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς· ἐσκέφθημεν ὅμως, ὅτι πρέπει ν’ ἀποφασισθῇ τοῦτο, νὰ κηρυχθῶσιν Ἐθνικὴ ἰδιοκτησία, καὶ διὰ τοῦτο ἔφερα τὴν πρότασιν. Ἐκηρύχθησαν λοιπὸν τὰ κτήματα αὐτὰ Ἐθνικὴ κυριαρχία· τώρα λέγομεν ν’ ἀναβληθῶσι τὰ λοιπὰ μέτρα διὰ μίαν ἑπομένην συνεδρίασιν. Δὲν βλέπω κᾀμμίαν διάκρισιν μεταξὺ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης προτάσεως· ἡμεῖς εἴπομεν νὰ μὴ ἀναβληθῇ, ἀλλὰ ν’ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς κτήματα Ἐθνικὰ, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα νὰ λάβωμεν τὰ μέτρα.

§84ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐκ τῆς συζητήσεως, τῆς γενομένης χθὲς προέκυψαν προτάσεις, αἵτινες εὑρίσκονται εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ Προέδρου· χθὲς, νομίζω, ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις τοῦ Κυρίου Δρόσου δὲν εἶχε καταβληθῆ, κατεβλήθη δὲ σήμερον. Πρὸ αὐτῆς ὑπάρχει μία πρότασις τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ ἀναβολῆς, καὶ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν παρεδέχθη αὐτήν· ἀπεφάνθη δὲ συνάμα, ὅτι τὰ ἐν τοῖς Ἀνακτόροις ἔγγραφα τοῦ ἐκπτώτου Ἡγεμόνος εἶναι ἰδιοκτησία Ἐθνική. Ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς ἰδιοκτησίας ταύτης, ἐὰν ζητῆται ἀναβολὴ πρὸς ἀναγνώρισιν, μοὶ φαίνεται... (θόρυβος)· μὴ στενοχωρῆσθε, καὶ θὰ ἐξηγηθῶ, καὶ, ἐὰν ἔχω ἄδικον, θὰ μείνῃ εἰς ἐμὲ τὸ ἄδικον καὶ ἡ ἧττα, εἰς σᾶς δὲ ἡ νίκη. Ἡ Συνέλευσις γνωρίζει, ὅτι συνεδριάζομεν ἐδῶ πρὸ 6 μηνῶν, καὶ τὸ Ἔθνος ἀπῄτει ἀπ’ ἀρχῆς τῆς καταρτίσεώς μας νὰ ἐρευνήσωμεν αὐτὴν τὴν ἀλληλογραφίαν. Ἦτο μία Ἐθνικὴ ἀπαίτησις, τὴν ὁποίαν ὠφείλαμεν νὰ σεβασθῶμεν. Παρῆλθον ἐν τούτοις ἓξ μῆνες, ἄλλα ἀντικείμενα μεσολαβήσαντα μᾶς ἀπεμάκρυναν ἀπὸ τὸ σπουδαῖον αὐτὸ ἀντικείμενον. Σήμερον ἔρχεται μία πρότασις, καὶ τί σᾶς λέγει; ὅτι, καί τοι ἀναγνωρισθείσης τῆς ἀλληλογραφίας αὐτῆς ὡς Ἐθνικῆς ἰδιοκτησίας, ν’ ἀναβάλωμεν τὴν ἐπ’ αὐτῆς ἔρευναν. Ἠξεύρετε, Κύριοι, τί εἶναι αὐτὴ ἡ ἀλληλογραφία; αὐτὴ εἶναι ὀγκωδεστάτη καὶ ἐκτεταμένη, αὐτὴ ἡ ἀλληλογραφία δὲν εἶναι εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν, θὰ τὴν πάρῃ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ τὴν κατατάξῃ καὶ νὰ τὴν καταθέσῃ ἐνώπιόν σας. Πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι μὲ συνεχῆ προσπάθειαν ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ μὲ ζῆλον ἀκάματον δὲν θέλει φέρει ἀποτέλεσμα καὶ μετὰ δύω μῆνας. Λοιπὸν δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, καὶ ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ἤδη ἄλλο κώλυμα, διότι ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισεν ἤδη, ὅτι ἡ ἀλληλογραφία εἶναι ἰδιοκτησία Ἐθνικὴ, διὰ τοῦτο ἐπείσθητε, καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν παραχρῆμα νὰ σχηματισθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ, διότι χρόνος πολὺς θὰ παρέλθῃ· δὲν εἶναι λόγος τώρα ὅτι εἶναι, ὅπως τὸ παρουσιάζουν, πολὺ σπουδαῖον τὸ ζήτημα, ὡς εἶπεν ὁ Κύριος Δρόσος· ἀφοῦ σᾶς προτείνω εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν ἀπὸ σήμερον νὰ τὸ συζητήσωμεν, τί σημαίνει; Τὴν Δευτέραν νὰ τὸ συζητήσωμεν. Διατί νὰ διακόψωμεν αὐτὴν τὴν συζήτησιν; Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει ν’ ἀποφασίσῃ σήμερον περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου.

§85Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶμαι δυστυχῶς, Κύριοι, εἰς τὴν εὔκολον θέσιν νὰ προΐδω τὸ δυσχερὲς τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ προκύψῃ· χρεωστῶ ὅμως ἀφ’ ἑτέρου, ἐπειδὴ ἤκουσα ἐκ τῆς συζητήσεως χθὲς, καὶ ἀντελήφθην τῶν διαφόρων γνωμῶν, τὰς ὁποίας οἱ Κύριοι ἐπρότειναν, νὰ σᾶς ἐκθέτω τὰς διαφορὰς τῶν γνωμῶν τούτων, διὰ νὰ ἴδητε, ὅτι ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔντιμος συνάδελφος πρὸ μικροῦ σᾶς ὑπέβαλεν, ὅτι ψηφίζοντες ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Δρόσου, ἐπανέρχεσθε πολλάκις εἰς τὰ προαποφασισθέντα, ὅτι ἡ παρατήρησις αὐτὴ δὲν εἶναι βάσιμος. Ὅταν χθὲς, Κύριοι, ἔλαβα τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλω παρατηρήσεις τινὰς, ῥητῶς σᾶς ἐξήγησα, ὅτι δὲν εἰσηρχόμην τελείως εἰς τὰ ζητήματα τὰ προταθέντα, ὅτι δὲν εἶχον κἀμμίαν γνώμην ἐπ’ αὐτῶν ἐσχηματισμένην, ἑπομένως δὲν ἦλθον οὔτε νὰ ὑποστηρίξω, οὔτε νὰ ἀναιρέσω τὴν γνώμην τὴν προταθεῖσαν περὶ τῆς ἀλληλογραφίας αὐτῆς. Σᾶς ἐπρότεινα ἐν γένει τὴν ἀναβολὴν ἐπὶ τῆς ἐξετάσεως τῶν ζητημάτων τούτων καὶ τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἀλληλογραφίας· ἑπομένως ἐφρόνουν χθὲς, ὅταν ὑπεστήριξα αὐτὴν τὴν γνώμην, ὅτι καλὸν ἦτο καὶ συνᾶδον πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος ἡμῶν, νὰ μὴ προβῇ ἡ Συνέλευσις ν’ ἀποφανθῇ ἀκόμη, ἐὰν ἡ ἀλληλογραφία αὐτὴ ᾖναι κτῆμα ἢ ὄχι τῆς Ἐπικρατείας· ἀλλὰ κατὰ τῆς γνώμης ἐκείνης ἐπροτάθη ἄλλη γνώμη, ὅτι δηλ. ἐθεώρουν οἱ προτείναντες αὐτὴν, ὅτι ἡ κτῆσις τῆς ἀλληλογραφίας ἦτον ἀναμφισβήτητος, ὅτι αὐτὴ ἀνήκει εἰς τὴν Ἐπικράτειαν, καὶ ὅτι τὸ ἀναμφισβήτητον τοῦτο ἔπρεπεν ἡ Συνέλευσις ἀμέσως νὰ τὸ ἐκφράσῃ, νὰ ἀναβάλῃ δὲ τὴν ἐξέτασιν καὶ διευθέτησιν τῆς κτήσεως ταύτης, καὶ τὴν γνώμην ταύτην ὑπεστήριξεν ὁ Κύριος Δρόσος. Σήμερον ἡ Συνέλευσις νομίσασα, ὅτι δὲν ἐσκεπτόμην ὀρθῶς, δὲν εὐηρεστήθη νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασίν μου, τὴν γνώμην μου· προέβη δὲ ἀποφανθεῖσα, ὅτι ἡ ἀλληλογραφία τοῦ πρώην Βασιλέως Ὄθωνος εἶναι κτῆμα τῆς Ἐπικρατείας. Τώρα δὲ προτείνεται νὰ μὴ προβῇ ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν ἐξέτασιν, τὴν διάθεσιν τῆς περιουσίας ταύτης τῆς Ἐπικρατείας, ν’ ἀφήσῃ αὐτὴν ἐξησφαλισμένην, νὰ τὴν προφυλάξῃ ἀπὸ πάσης μεταβολῆς, νὰ ἐπιφυλαχθῇ δὲ ν’ ἀποφασίσῃ περὶ αὐτῆς εἴς τινα τῶν κατόπιν συνεδριάσεων. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ γνώμη αὕτη διαφέρει καὶ διαφέρει οὐσιωδῶς ἀπὸ τὴν ἐδικήν μου, καὶ διὰ τοῦτο, μολονότι εὑρίσκω τὴν γνώμην ταύτην τοῦ Κυρίου Δρόσου ἴσως ὀλιγώτερον ἀπειλοῦσαν τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος, μολαταῦτα ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ, ὅτι χθὲς οἱ ὑποστηρίζοντες ἄλλην γνώμην εἶχον δίκαιον καὶ συνηγόρουν ὑπὲρ αὐτῆς. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἤθελον συνταχθῆ ἀμέσως μετ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν τὸ ἐναντίον, ἐὰν εὐηρεστοῦντο νὰ μοὶ καταδείξουν τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα διατρέχουσιν ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ Συνέλευσις δὲν προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ διάθεσιν τῆς περιουσίας ταύτης. Ἤθελον, λέγω, συνταχθῆ ἀμέσως, διότι νομίζω, ὅτι ἕκαστος ἡμῶν καθῆκον καὶ δικαίωμα ἔχει νὰ φροντίζῃ περὶ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι ὀλίγον θαῤῥαλέον, ἐὰν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι πεποιθήσεις, ὅτι πράξεις, ἀποφάσεις ὡρισμέναι δύνανται νὰ ἐκθέσωσιν εἰς ἀμφιβολίαν ἐθνικὰ συμφέροντα, ἐὰν λέγω, ἐνόσῳ ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι ἰσχυριζόμενοι τοῦτο, ἡ Συνέλευσις δὲν δώσῃ προσοχὴν εἰς τὰς παρατηρήσεις ταύτας· καὶ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι ὀλίγον θαῤῥαλέον ἐπὶ τοσοῦτον, καθόσον δὲν δικαιοῦται ὁ κινδυνεύων ν’ ἀποφασίζῃ, ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις.

§86ΒΑΣΣΟΣ. Σᾶς εἶπε, Κύριοι, ὁ ἔντιμος ἀντιπρόσωπος ὁ προλαλήσας, ὅτι ἤθελε συνταχθῆ μετ’ ἐκείνων, οἵτινες ἀνθίστανται κατὰ πάσης ἀναβολῆς, ἐὰν τῷ ἐδείκνυον καὶ τῷ ἔλεγον, ποῖοι λόγοι σπουδαῖοι ἐπιβάλλουν εἰς ἐκείνους τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἐπιμένουν νὰ μὴ ὑπάρξῃ κἀμμία ἀναβολή· ἐγὼ ἤθελον εἰπεῖ εἰς τὸν ἔντιμον ἀντιπρόσωπον, ὅτι ἤθελον συνταχθῆ μὲ τὴν γνώμην του, ἐὰν μοὶ ἔλεγε, ποῖοι λόγοι ἐπιβάλλουν τὴν ἀναβολὴν, διότι νομίζω, ὅτι οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ἀναβολὴν ὀφείλουσι νὰ μᾶς ὑποδείξουν τοὺς λόγους τῆς ἀναβολῆς· ἀλλ’ οὐδεὶς τούτων εἶπε τίποτε. Ἐγὼ ὅμως θέλω εἰπεῖ εἰς τὸν ἔντιμον ἀντιπρόσωπον, ποῖοι λόγοι μεταξὺ τῶν πολλῶν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀναβολή. Κύριοι, δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω, ὅτι ἡ ἀλληλογραφία αὕτη διὰ νὰ ἐξελεγχθῇ δὲν θὰ ἐξαρκέσῃ ἡ ζωὴ τῆς Συνελεύσεως· διὰ τοῦτο, αὐτὸς ὁ λόγος εἶναι ἕνας λόγος ἰσχυρότατος νὰ μᾶς καταδείξῃ τὸ κατεπεῖγον, διότι πᾶσα ἀναβολὴ ἠξεύρετε τί θὰ εἴπῃ; Ἠξεύρετε τί μᾶς λέγουν οἱ θέλοντες τὴν ἀναβολήν; Ἀφήσατε τὸ πρᾶγμα οὕτω, νὰ μὴ γίνῃ τίποτε, νὰ μὴ ἐξετάσωμεν τὴν ἀλληλογραφίαν. Χθὲς νομίζω, ὅτι ὁ ἴδιος Πληρεξούσιος καὶ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι λόγοι, τοὺς ὁποίους αὐτὸς νομίζει σπουδαίους ἐπιβάλλουν, ὥστε ν’ ἀφήσωμεν δι’ ὀλίγας ἡμέρας, ν’ ἀναβάλλωμεν μᾶλλον εἰπεῖν ἐπί τινας ἡμέρας τὴν ὑπόθεσιν ταύτην τῆς ἀλληλογραφίας τοῦ ἐκπτώτου Ἡγεμόνος. Οἱ λόγοι οὗτοι, Κύριοι, εἰσὶν ὑποθετικοί, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς εἴπω, ὅλοι τοὺς ἐνοήσαμεν ἐπάνω κάτω· ἀλλά, Κύριοι, ὑφίστανται σήμερον οἱ λόγοι οὗτοι μετὰ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν; Ἐγὼ λέγω, ὄχι· ἀπεφάνθημεν ὅτι ἡ ἀλληλογραφία αὕτη εἶναι Ἐθνικὴ ἰδιοκτησία· ἄρα, Κύριοι, ἂν θελήσητε καὶ προσέξητε νὰ μὲ ἀκούσητε, καὶ νὰ μὲ ἐννοήσητε καλῶς, θὰ ἴδητε, ὅτι ἔχω πολὺ δίκαιον, ὅτι οἱ λόγοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι χθὲς ἔκαμαν τὸν Πληρεξούσιον νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν, σήμερον δὲν ὑπάρχουν. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ἐπὶ τῆς ἀλληλογραφίας αὐτῆς πρέπει ἡ Συνέλευσις....

§87Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Λόγοι ὑπάρχουν, ἴσως ὅμως δὲν ἰσχύουν.

§88ΒΑΣΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν· θὰ ἐξηγηθῶ καθαρώτερα, ὅσον εἶναι δυνατόν. Κύριοι, πᾶσα ἰδέα, ἥτις ἠδύνατο νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ψῆφόν μας ἐπὶ τῆς γνώμης τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου ἐκ Γόρτυνος, σᾶς εἶπον, ὅτι σήμερον δὲν δύναται νὰ μᾶς ἐπηρεάσῃ, διότι αἱ διαθέσεις ἐκεῖναι καὶ τὰ συμφέροντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐνδιέφερε πολὺ, ὥστε ἡ ἀλληλογραφία νὰ ταφῇ ἴσως, νὰ μὴ φανῇ εἰς φῶς διόλου, διὰ τῆς σημερινῆς ἀποφάσεώς μας ἀπηλπίσθησαν, ἡ σημερινὴ ἀπόφασίς μας τὰς ἀπήλπισε, διότι αὐτὰ τὰ ἔγγραφα σήμερον εἶναι κτῆμα ἐθνικὸν, δὲν δύναται οὐδεὶς δι’ οἱουδήποτε τρόπου, εἴτε τῆς Συνελεύσεως, εἴτε ἐξ οἱουδήποτε μέρους, οὐδεὶς δύναται νὰ τὰ ἐπηρεάσῃ· διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι λόγοι πολιτικοὶ δὲν δύνανται νὰ ἐπιβάλουν τὴν ἀναβολὴν, τὴν ὁποίαν ἡ πρότασις τοῦ ἐντίμου Κυρίου Πληρεξουσίου μᾶς ἐπιβάλλει. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ὁ λόγος ὁ ἄλλος, τὸ ὀγκῶδες τῆς ἀλληλογραφίας, τὸ πολύγλωσσον αὐτῆς, ἅτινα θέλουν φέρει μεγάλην βραδύτητα εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἀλληλογραφίας, μᾶς ἐπιβάλλουν νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὸν σχηματισμὸν μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἥτις νὰ προβῇ καὶ ἐξελέγξῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα μου.

§89ΙΑΛΕΜΟΣ. Θὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν εἶναι κἀμμία διαφορὰ μεταξὺ τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Δρόσου καὶ τῆς τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ.

§90ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά (θόρυβος).

§91ΙΑΛΕΜΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, καθὼς ἐνθυμεῖσθε, ὅτε χθὲς κατέβη τὸ βῆμα ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν παρεκάλεσα νὰ μὲ εἴπῃ, ἐὰν, ἀναβαλλομένης τῆς προτάσεως ταύτης, τῆς ἀφορώσης τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἐγγράφων, ἐπί τινας ἡμέρας, καὶ ἐρχομένου κατόπιν τοῦ Βασιλέως, μᾶς ὑπόσχεται, ὅτι δὲν θ’ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, ὅτι τὰ ἔγγραφα δὲν εἶναι κτῆμα ἐθνικὸν, ἀλλὰ κτῆμα τοῦ Βασιλέως· ὁ Κύριος Ἀθανάσιος Πετιμεζᾶς, τὸν ὁποῖον παρηκολούθησε διὰ μιᾶς ὅλη ἡ Συνέλευσις, εἶπεν, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ζήτημα, ἑπομένως χθὲς δὲν ἐτέθη παντάπασιν ὡς ζήτημα ἐὰν ᾖναι ἐθνικὴ ἰδιοκτησία ἢ ὄχι τὰ ἔγγραφα· ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Δρόσου εἶναι ἡ αὐτὴ καὶ ἀπαράλλακτος μὲ τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Δεληγιάννη· διότι ὅλη ἡ Συνέλευσις, καὶ δύνασθε νὰ παρατηρήσητε εἰς τὰ πρακτικὰ ἢ νὰ ἐρωτήσητε τὴν ξενογραφίαν, ἀπεφάνθη κατόπιν, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀνώτερον συζητήσεως ὅτι τοὐτέστι εἶναι ἐθνικὴ ἰδιοκτησία ἀδιαφιλονείκητος. Ἐπρόκειτο λοιπὸν ν’ ἀναβληθῇ τὸ ζήτημα ὄχι, ἐὰν ᾖναι ἐθνικὴ ἡ ἰδιοκτησία ἢ μὴ, ἀλλ’ ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐκλεχθῇ ἡ ἐπιτροπὴ ἀμέσως καὶ νὰ ἐξελεγχθῶσι τὰ ἔγγραφα. Περὶ τούτου ἐπρόκειτο· ἑπομένως ἡ ἐπάνοδος εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς εἶναι ἐπάνοδος εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Δεληγιάννη, εἶναι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ τὸ εἴπω, ὄχι βεβαίως κακὴ πρόθεσις, ὄχι σόφισμα, ἀλλὰ παρεξήγησις τοῦ ζητήματος ὅλως διόλου ἄτοπος· ὅτι δὲ εἶναι ἀναγκαία ἡ δημοσίευσις τῶν ἐγγράφων καταδεικνύεται ὄχι μόνον ἐκ τῶν λόγων τοῦ Κυρίου Βάσου, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλων σπουδαιοτάτων ἀκόμη.

§92ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ ΒΙΛΑΕΤΗΣ. Εἶναι ἄλλο ζήτημα ἡ δημοσίευσις (θόρυβος).

§93ΙΑΛΕΜΟΣ. Ἡ ἐξέλεγξις, ἤθελα νὰ εἴπω, ὄχι ἡ δημοσίευσις. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν χθὲς καὶ ὅλοι οἱ λαλήσαντες ἔκαμαν πολὺν λόγον περὶ τῆς περιεργείας τοῦ κοινοῦ. Τὸ κοινὸν δὲν ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς ἐξελέγξεως ἀπὸ πνεῦμα ἁπλῆς περιεργείας· προέβη εἰς ἄλλο μέτρον, δεικνῦον σπουδαιότερον ἔποψιν τοῦ ζητήματος, συνέταξεν ἀναφορὰν πρὸς τὴν Συνέλευσιν, ἡ ὁποία ὑπεγράφη ἀπὸ ἄπειρον κόσμον, ἡ ὁποία ἐστάλη καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας καθὼς ἀκούω, καὶ αὔριον μεθαύριον ἔρχεται ἐνταῦθα. Πρόκειται λοιπὸν νὰ προλάβωμεν μίαν γενικὴν ἐπιθυμίαν τοῦ λαοῦ διὰ νὰ ἀποτρέψωμεν καὶ μίαν συκοφαντίαν κατὰ τῆς Συνελεύσεως (θόρυβος). Λοιπὸν ἂς σπεύσωμεν ἡμεῖς αὐτοὶ νὰ τὸ προλάβωμεν τὴν κοινὴν γνώμην διὰ νὰ μὴ φανῇ ὅτι ἐνδίδομεν εἰς τὴν βίαν.

§94ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, δι’ ἀναστάσεως ἠμπορεῖ ν’ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, ἐὰν παραδέχηται τὸ μέρος τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Δρόσου, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ἐπιφυλάσσεται ἡ Συνέλευσις ν’ ἀποφασίσῃ τὰ περαιτέρω εἰς ἑπομένην συνεδρίασιν. Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται αὐτὴν τὴν ἐπιφύλαξιν, ἐκεῖνοι νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Δὲν παρεδέχθη. Φρονῶ, ὅτι θὰ ᾖναι καλὸν νὰ συγχωνεύσωμεν αὐτὰς τὰς προτάσεις, διότι ἡ οὐσία εἶναι σχεδὸν ἡ αὐτή.

§96ΚΑΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν συγχωνεύω τὴν ἰδικήν μου μὲ κἀμμίαν· ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου καθὼς εἶναι (θόρυβος).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἀποφασίζει τὴν ἀποσφράγισιν αὐτῆς παραχρῆμα»· αὐτὴ εἶναι τοῦ Κυρίου Ζέρβα, καὶ τρίτον ἄρθρον ἀνὰ ἐκλεχθῇ δωδεκαμελὴς ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἐκλεχθησομένη διὰ κλήρου» (θόρυβος). Εἶναι καὶ ἄλλη πρότασις «ἑνδεκαμελὴς ἐπιτροπὴ ἐκλεγομένη παρὰ τῆς Συνελεύσεως, ἐκ τῶν μελῶν αὐτῆς, θέλει ἐξετάσει ταῦτα καὶ κατατάξει ἀναλόγως τῆς ὕλης αὐτῶν».

§98ΠΟΛΛΟΙ. Εἰκοσαμελής.

§99ΖΕΡΒΑΣ. Ἐγὼ ἐμμένω εἰς τὴν δωδεκαμελῆ.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ δὲν θέλετε νὰ συγχωνεύσητε, πρέπει ν’ ἀρχίσω κατὰ γράμμα σχεδὸν νὰ σᾶς ἐρωτήσω διὰ κάθε ἀντικείμενον. Θὰ ἐκλεχθῇ ἐπιτροπὴ ἢ δὲν θὰ ἐκλεχθῇ; Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται νὰ ἐκλεχθῇ περὶ τούτου ἐπιτροπὴ......

§101ΕΙΣ ΠΛΗΡ. Νὰ συστηθῇ.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι θέλουν νὰ συστηθῇ ἐπιτροπή, νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Ὅσοι παραδέχονται ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ συστηθῇ διὰ κλήρου, ἐκεῖνοι νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται πολλοί).

§103ΤΙΝΕΣ. Δὲν παρεδέχθη (θόρυβος).

§104Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι οὔτε πλήρης (θόρυβος).

§105ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Μὰ αὐτὸ παρεδέχθη.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἦτο πλῆρες τὸ Προεδρεῖον. (θόρυβος).

§107ΑΘ. Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει πρῶτον νὰ ἀποφασισθῇ περὶ τοῦ ἀριθμοῦ, διότι, ἐὰν ᾖναι εἰκοσαμελὴς ἡ ἐπιτροπή, τότε πολλοὶ θὰ δώσουν καταφατικὴν ψῆφον, διότι δὲν πιστεύομεν μεταξὺ τούτων νὰ ᾖναι ἄνθρωποι, μὴ γνωρίζοντες ξένην γλῶσσαν (θόρυβος).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται, ὅτι ἡ σύστασις τῆς ἐπιτροπῆς νὰ γείνῃ διὰ κλήρου, ἐκεῖνοι νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Τώρα ἐρχόμεθα ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν (θόρυβος). Ὑπάρχουν 4 προτάσεις ἔγγραφοι περὶ εἰκοσαμελοῦς ἐπιτροπῆς. Ὑπάρχει μία προφορικὴ περὶ τεσσαρακονταμελοῦς. Λοιπὸν θὰ εἴπω νὰ σηκωθοῦν ὅσοι παραδέχονται τὴν εἰκοσαμελῆ. Ἐννοεῖται, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν σηκόνονται παραδέχονται τὴν τεσσαρακονταμελῆ. Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται τὴν εἰκοσαμελῆ ἐπιτροπὴν νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη ἡ εἰκοσαμελὴς (θόρυβος). Τώρα εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ. Εἶναι καὶ τοῦ Κ. Ζέρβα. Εἶναι τὸ αὐτὸ σχεδόν. Νὰ συγχωνευθοῦν μίαν στιγμὴν, αὐτὸ εἶναι τὸ καλίτερον.

§109ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἔχω ἄλλην πρότασιν. «Νὰ ὑποβάλῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐν μυστικῇ συνεδριάσει.»

§110ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§111ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἡ δὲ Συνέλευσις μετὰ ταῦτα ἄλλα δημοσιεύει, ἄλλα καίει, ἄλλα παραδίδει (θόρυβος). Τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει τὸ προνόμιον ἡ ἐπιτροπὴ νὰ τὰ ἀναγνώσῃ, θὰ τὰ ἀναγνώσῃ ἡ Συνέλευσις ὕστερον;

§112ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα.

§113ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὄχι, ἐγὼ πρεσβεύω τὴν ἐπιτροπὴν εἰσηγητήν· τίποτε ἄλλο, θὰ εἰσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα.

§114ΚΑΛΟΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι (θόρυβος).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἂς ὑπάγουν ὅσοι ἔχουν προτάσεις νὰ τὰς συγχωνεύσουν. Ἀποσύρονται οἱ ἔχοντες προτάσεις διὰ νὰ συγχωνεύσουν αὐτάς.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις, Κύριοι, τοῦ Κυρίου Καλοῦ. Ἄρθρ. 3. Μετὰ τὴν τοιαύτην κατάταξιν τῆς ἀλληλογραφίας, τῆς ὁποίας ἡ δημοσίευσις ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς Συνελεύσεως ἀπαγορεύεται, ἡ ἐπιτροπὴ θέλει ὑποβάλλει ἐν μυστικῇ συνεδριάσει τὰ ἔγγραφα καὶ τὰς σκέψεις αὐτῆς ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἥτις θέλει ἀποφασίσει περὶ τοῦ πρακτέου.

§117ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Πολὺ καλά.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο τοῦ Κυρίου Ζέρβα «ἡ ἐκλεχθησομένη ἐπιτροπὴ θὰ ἐπιληφθῇ ἀμέσως τῆς ἀποσφραγίσεως τῆς ἀλληλογραφίας, καὶ θὰ ζητήσῃ τὴν δημοσίευσιν αὐτῆς ἢ μέρους αὐτῆς ἀπὸ τῆς Συνελεύσεως.»

§119ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ἡ πρώτη εἶναι καλή.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πρότασις τοῦ Ἡρακλέους Πετιμεζᾶ «ἡ ἐπιτροπὴ ὑποχρεοῦται νὰ ὑποβάλῃ μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐργασιῶν της εἰς τὴν Συνέλευσιν ἔκθεσιν ἐμφαίνουσαν τὴν τάξιν τῶν διαφόρων ἐγγράφων κατὰ τὸ πολιτικὸν ἀντικείμενον, ὅπερ διαλαμβάνουσιν ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ.

§121ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Τὸ πρῶτον εἶναι καλλίτερον.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Δεληγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§123Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κληθείς, Κύριοι, διὰ τῆς ψήφου σας ὡς Ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν σχέσεων ἔλαβον ἀποστολὴν καὶ ἀνεγνώρισα ὡς καθῆκόν μου νὰ ὑπηρετήσω τοὺς σκοπούς σας καὶ νὰ ἐκτελέσω τὰς ἀποφάσεις σας, καθ’ ὅσον αὗται ἀνάγονται εἰς τὸν κλάδον τῆς διοικήσεως, τὸν ὁποῖον μοὶ ἐνεπιστεύθητε· φρονῶ, ὡς ἄτομον, ὡς πολίτης, φρονῶ, ὡς πληρεξούσιος, πεποιθὼς ὡς διοικῶν τὸν κλάδον, τὸν ὁποῖον μοὶ ἐνεπιστεύθητε, ὅτι συνέφερεν εἰς τὴν πατρίδα ἡμῶν νὰ μὴ προβῆτε ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν νομίζετε συμφέρουσαν εἰς αὐτὴν, νομίζω, ὅτι καθῆκον ἔχω νὰ σᾶς ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ταύτην, καὶ προσέτι νὰ σᾶς ἀποδείξω τὴν ἀνικανότητα, ἡ ὁποία μοὶ ἐπάγεται διὰ νὰ χρησιμεύσω ὡς ἐκτελεστὴς τῆς ἀποφάσεώς σας· ἐφ’ ὅσον, Κύριοι, ἡ ἀπόφασις περιωρίζετο μόνον εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἰδιοκτησίας τῆς ἐπικρατείας, ἠδυνάμην νὰ χρησιμεύσω ὡς ὄργανον νὰ ὑπηρετήσω τὸν σκοπόν σας· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ ἀπόφασίς σας, Κύριοι, προβαίνει εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς ἐκτελέσεως, εἰς αὐτὴν τὴν ἐκτέλεσιν, νομίζω ἐμαυτὸν ὅλως ἀνίκανον, καὶ ἐπειδὴ δὲν πείθομαι κατ’ οὐδένα λόγον οὔτε νὰ γείνω ὄργανον σκοπῶν, τοὺς ὁποίους δὲν εὑρίσκω συμφώνους μὲ τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος, οὐδὲ δύναμαι νὰ ἦμαι ὄργανον τῶν σκοπῶν αὐτῶν, εὐαρεστηθῆτε νὰ δεχθῆτε τὴν ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ἐξωτερικῶν παραίτησίν μου· οἱ Κύριοι συνάδελφοί μου, οἱ ὁποῖοι ὁπλίζονται νὰ ἀντιλέξωσιν εἰς τοὺς λόγους μου τούτους, πρέπει νὰ ἐπιδεικνύωσι περισσοτέραν ἁβροφροσύνην, διότι οἱ λόγοι μου αὐτοὶ εἶναι προϊὸν πεποιθήσεως, καὶ ὡς ἐγὼ σέβομαι τὰς πεποιθήσεις αὐτῶν, νομίζω, ὅτι ὀφείλουσι καὶ αὐτοὶ νὰ σεβασθῶσι τὰς ἰδικάς μου καὶ νὰ ἀναγνωρίσωσιν τὴν ἀνικανότητα, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ ὑπηρετήσω.

§124ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, ζήτημα ὅλως ἄσχετον μὲ τὴν πολιτικὴν τοῦ ὑπουργείου ῥίπτεται ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν τὴν στιγμὴν ταύτην. Ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑπουργὸς ὑπέβαλε πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἀπέῤῥιψεν ἡ Συνέλευσις (θόρυβος)· ἠδύνατο τότε βεβαίως νὰ παραιτηθῇ, δὲν ἔπρεπε ἤδη νὰ πράξῃ τοῦτο· ἔρχεται κατόπιν τῆς ἀποφάσεώς σας (θόρυβος μέγας). Σᾶς λέγει, ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ πεποίθησίς του (θόρυβος) ἔπρεπε, Κύριοι, νὰ σεβασθῇ τὴν ἀπόφασίν σας. Ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ἐπιβάλλει εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ τὴν πραγματοποιήσῃ, διότι ἡ ἀπόφασις αὐτὴ δὲν ἀφορᾷ ἀντικείμενον κυβερνητικὸν, ἀφορᾷ ὅλως ἐθνικόν. Ἐν τῇ ἀλληλογραφίᾳ ἴσως ὑπάρχει τι, τὸ ὁποῖον πρέπει ἡ ἱστορία νὰ ἀποδείξῃ, πρέπει νὰ καταδειχθῇ κατὰ πόσον ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ἐπεδίωξε τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος. Οὐδὲν κοινὸν ὑπάρχει πρὸς τὸν Ὑπουργὸν καὶ πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐκτελέσεως. Δὲν ὑπάρχει, Κύριοι, ζήτημα ὑπουργικόν· ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑπουργὸς δὲν ὤφειλε νὰ παραιτηθῇ, καὶ ἐμμένων εἰς τὴν παραίτησίν του ἂς μὲ συγχωρήσῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δὲν σέβεται τὴν ἀπόφασίν σας.

§125Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Γενόμενος, Κύριοι, διὰ τῆς ψήφου σας ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν σχέσεων ἐνόμισα, ὅτι πρώτιστον καθῆκον μοὶ ἐπιβάλληται νὰ ἔχω τὴν πολιτικὴν τῆς Συνελεύσεως· νὰ ἦμαι ὄργανον αὐτῆς καὶ νὰ μὴ ἔχω οὔτε ἰδίας σκέψεις οὔτε ἰδίας κρίσεις. Ἀλλ’ ὅταν συμβαίνῃ αἱ σκέψεις, αἱ κρίσεις μου νὰ μὴ συμπίπτουν ἐπὶ τῆς αὐτῆς γραμμῆς, ἔχω καθῆκον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν εἶμαι τὸ ἁρμόδιον ὄργανον (εὖγε). Ἐάν, Κύριοι, ἐνόμιζον, ὅτι αἱ ἀποφάσεις σας δὲν εἶχον ἐπιῤῥοὴν εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, βεβαίως ἤθελον προβῆ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεώς σας, δὲν ἤθελον ἀναγνωρίσει ἐμαυτὸν ἀνίκανον νὰ ἐκπληρώσω αὐτάς· ἀλλ’, ὅταν ὡς ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἀπόφασίς σας θὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν, ἐφάπτεται τῆς τύχης σπουδαίων πολιτικῶν συμφερόντων τῆς Πατρίδος, θεωρῶ ἐμαυτὸν ἀνίκανον. (Εὖγε δεξιόθεν, χειροκροτήματα ῥαγδαῖα ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ). Ἠθέλησαν νὰ μοὶ προσάψουν ἰδιότητα, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω, καὶ τὴν ὁποίαν ὁ βραχὺς κοινοβουλευτικὸς μου βίος ἀνῄρεσεν· ἐσεβάσθην, Κύριοι, καὶ σέβομαι τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως, ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω ἐνώπιον ἡμῶν καὶ ἐνώπιον ὅλου τοῦ κόσμου, ὅτι, ἂν καὶ σέβωμαι τὴν ἀπόφασίν σας, δὲν ἀναγνωρίζω ὅμως ἐμαυτὸν ἐπιτήδειον νὰ τὴν ἐκτελέσω ὡς ὑπουργὸς, ὑμεῖς δὲ εὕρετε ὄργανον νὰ τὴν ἐκτελέσῃ.

§126ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, συγχωρήσατέ με, ἂν λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τοιούτου ζητήματος, ζητήματος ἀρκετὰ σπουδαίου, ζητήματος, εἰς τὸ ὁποῖον κρίνω τὸν ἑαυτόν μου πολὺ ἀνίκανον. Ὅσον, Κύριοι, τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι σπουδαῖον, ἐπὶ τοσοῦτον ὀφείλομεν νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας, καὶ νὰ βαδίσωμεν τὴν ὁδὸν τῆς συνέσεως. Μοὶ φαίνεται, κατὰ τὴν ἰδέαν μου, ὅτι καὶ ὁ Κύριος Καλὸς, καὶ ὁ Κύριος Ὑπουργὸς δὲν ἐνόησαν καλῶς τὸ πνεῦμα τῆς Συνελεύσεως, τῆς πλειονοψηφίας· δυστυχῶς αἱ παρεξηγήσεις ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐκτὸς ἀκόμη πάντοτε μᾶς ἔβλαψαν καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ μᾶς βλάπτωσιν. Ἐγὼ ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, διότι εἶχον ἐν τῇ συνειδήσει τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ ἐπίσπευσις τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως ὡς πρὸς τὴν δημοσίευσιν τῆς ἀλληλογραφίας εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν πρόκειται τὸ σπουδαιότερον ζήτημα, τὸ ἀφορῶν τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον, ἠμπορεῖ, δὲν λέγω νὰ βλάψῃ, ἀλλὰ νὰ ἐπηρεάσῃ. Ἡ ἐπανάστασις ἑκάστου ἔθνους εἶναι σεβαστὴ παρ’ ὅλης τῆς Εὐρώπης, ἀλλ’ ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ βλάψῃ τὴν θέσιν ἡμῶν, ἢ νὰ παρεμβάλλῃ ἔστω καὶ τὸ ἐλάχιστον πρόσκομμα εἰς τὴν λύσιν σπουδαίου ζητήματος. Αὐτὴ ἡ πεποίθησις ὡδήγησε καὶ τὸν Ὑπουργὸν νὰ κάμῃ τὴν πρότασιν ἐκείνην· αὐτὴ ἡ πρότασις δὲν ἦτο ζήτημα Ὑπουργικὸν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς τοιοῦτον, ὥστε οὕτω νὰ τὸ ἐκλάβῃ ὁ Ὑπουργὸς, ὅστις μὲ πολὺ λεπτὴν συνταγματικὴν αἰσθητικότητα ἐξέλαβε τὸ ζήτημα αὐτό. Ἡ Συνέλευσις ἠδύνατο νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς σέ. Ἡ Συνέλευσις ἔχει δίκαιον νὰ ἴδῃ τὴν ἀλληλογραφίαν αὐτὴν, δηλαδὴ νὰ ἴδῃ τὰ περιεχόμενα, πῶς ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἀντεπροσώπευσε τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Φρονῶ, ὅτι οὐδόλως ὁ Κύριος Ὑπουργὸς εἶχε δίκαιον νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν παραίτησίν του, ὡς καὶ ὁ Κύριος Καλὸς, οὔτε νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπειδὴ ἡ ἰδέα μου εἶναι διάφορος ἐκείνης, τὴν ὁποίαν φρονεῖ ἡ Συνέλευσις, καὶ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀκολουθήσω, καὶ ἑπομένως εὑρίσκομαι εἰς διάστασιν, ὡς ἐκ τούτου παραιτοῦμαι. Φοβοῦμαι, Κύριοι, μὴ ἡ παραίτησις τοῦ Κυρίου Δεληγιάννη μᾶς βλάψῃ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν περισσότερον (θόρυβος ἀριστερά). Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁ Κύριος Δεληγιάννης, καὶ ὅταν ἡμεῖς τὸν ἐξελέξαμεν, δυσκόλως ἐδέχθη. Ὡς πρὸς ἐμὲ, Κύριοι, ὀλίγον ἐνδιαφέρομαι, ἐὰν ὑπάρχῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἂς ἐνθυμηθῶσιν οἱ Ὑπουργοὶ, τὶ εἶπον εἰς αὐτοὺς ἀφοῦ ἐξελέχθησαν. Ὅταν πρόκηται περὶ σπουδαίων ζητημάτων, δὲν πρέπει νὰ παρασυρώμεθα, Κύριε Ζέρβα, διότι ὅπως μᾶς παρεξηγεῖτε ψηφοφοροῦντας ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, οὕτω καὶ ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ σᾶς παρεξηγήσωμεν· πρέπει, Κύριοι, νὰ μὴν ἀποβλέπωμεν εἰς τοιαῦτα ζητήματα τὴν σήμερον, εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν πρόκειται νὰ μάθῃ τὸ ἔθνος, ἂν ὁ Ἡγεμὼν ἐπισήμως δέχεται τὸ στέμμα, τὸ ὁποῖον προσφέρεται. Ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἀναγνωρίσωμεν, καὶ τὰ διαδιδόμενα πράγματα, καὶ τὰς ἐκδόσεις παραρτημάτων, καὶ τὰς προσκλήσεις εἰς σφαγὰς ἀνθρώπων, δικαιοῦμαι, Κύριοι, ν’ ἀμφιβάλλω. Ναὶ, Κύριοι. (θόρυβος).

§127ΟΔ. ΙΑΛΕΜΟΣ. Ἠδύνατο νὰ παραιτηθῇ ὁ Κύριος Δεληγιάννης, ὅταν ἐψηφίζετο αὐτὸ τὸ ἄρθρον, ἀλλ’ ἔδωκε τὴν παραίτησίν του πρὶν ἢ ψηφισθῇ ἡ ὅλη πρότασις τὴν ὁποίαν μᾶς ἔφερεν ὁ Κύριος Καλός. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν τοῦ Κυρίου Δαγρὲ, σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι ἀφ’ ὅτου ἔκαμα τὴν πρότασιν αὐτὴν, δὲν ἔπαυσα καθ’ ἡμέραν νὰ παρακαλῶ τοῦ νὰ ἔλθῃ αὕτη εἰς συζήτησιν, πρὸ 4 ἑπομένως μηνῶν εὐθὺς ἀφοῦ συνέστη ἡ Συνέλευσις, εἰς τὰς ἀρχὰς τῶν συνεδριάσεων, ὅτε εἶχα κάμει τὴν πρότασιν ταύτην.

§128ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐννοῶ τὸν πατριωτισμὸν, ὅπως τὸν ἐννοεῖ καὶ ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ εἶμαι σύμφωνος μετ’ αὐτοῦ, ἐὰν εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ἡ πρὸ μικροῦ ἐκδοθεῖσα, ἠδύνατο νὰ βλάψῃ τὰ συμφέροντα τῆς ἐπικρατείας· ἀλλ’ ὅταν εἷς ἁπλοῦς ἐνθουσιασμὸς πατριωτικὸς ἐξεγείρεται, δὲν ἐννοῶ, πῶς εἷς Ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀναβαίνῃ εἰς τὸ βῆμα, καὶ νὰ καταθέτῃ τὸ χαρτοφυλάκιον, ὅταν ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀποφάσεως θὰ βλάψῃ τὰ συμφέροντα τῆς Συνελεύσεως, πῶς αὐτὸς δὲν θέλει νὰ παρακολουθήσῃ εἰς τὴν πορείαν αὐτήν;

§129ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὡς ἄτομον, οὐχὶ δὲ ὡς Ὑπουργός.

§130ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ εἶμαι Πληρεξούσιος, καὶ καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα τοῦ χρόνου, καθ’ ὃ διατρίβω ἐνταῦθα, τίποτε δὲν ἠδυνήθην νὰ μάθω, ἀφ’ ὅ,τι περιέχει ἡ ἀλληλογραφία ἡ ἐσφραγισμένη ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μόνον ἀπὸ φόβον, μὴ τύχουν ἀπέναντι τῆς πορείας τῆς Ἐπιτροπῆς ἔγγραφα, τῶν ὁποίων ἡ γνῶσις ἠδύνατο νὰ βλάψῃ τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπικρατείας, καὶ οὕτως εὑρεθῇ ἐν τῷ μέσῳ τῶν ἔργων τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς διπλωματίας, καὶ κατὰ συνέπειαν φοβεῖται ὡς ἐκ τούτου, μὴ τύχῃ δυσκολία εἰς τὴν λύσιν ἐκκρεμῶν ζητημάτων, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ διακινδυνεύσῃ τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπικρατείας. Ἐκτιμῶ τὸν Κύριον ὑπουργὸν διὰ τοῦτο, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ Κύριος ὑπουργὸς, ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐρευνήσωσι τὴν ἀλληλογραφίαν τοῦ Βασιλέως, ὅτι αὐτὴ ἡ Συνέλευσις ἔχει τόσην σύνεσιν νὰ προφυλάξῃ τὸ Ἔθνος ἀπὸ τὰς περιπετείας ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ τὸ ῥίψῃ ἡ φανέρωσις τῆς ἀλληλογραφίας (ἀριστερόθεν εὖγε). Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, Κύριοι, καὶ μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, δὲν εὑρίσκω δικαιολογημένην τὴν παραίτησιν τοῦ ὑπουργοῦ, τὸν ὁποῖον ὑπολήπτομαι καὶ διὰ τὰς γνώσεις του καὶ διὰ τὴν πεῖράν του· δὲν ἐννοῶ ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ δίδετε τόσον θάῤῥος εἰς τοὺς ὑπουργοὺς ν’ ἀναβαίνωσιν ἑκάστοτε τὸ βῆμα καὶ ν’ ἀπασχολῶσι τὴν πορείαν τῆς Συνελεύσεως διὰ τῆς παραιτήσεως (θόρυβος δεξιόθεν)· πρέπει ἡ Συνέλευσις ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἰσχύν της, πρέπει ὁ ὑπουργὸς νὰ ἔρχεται ἐνώπιόν της, συναισθανόμενος αὐτὴν τὴν ἰσχὺν, διότι ἂν ἐξακολουθῶμεν οὕτω πολιτευόμενοι, γινώσκοντες μάλιστα, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῶν Κυβερνήσεων ἐν τῇ παρούσῃ περιστάσει εἶναι δυσχερὴς, τότε ἀλλοίμονον εἰς ἡμᾶς· φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔχει τὸ θάῤῥος ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν πορείαν της ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ νὰ τὸ λύσῃ ἐπιτυχῶς, καὶ ἂν ὁ Κύριος ὑπουργὸς ἐπιμένῃ εἰς τὴν παραίτησίν του, τὴν ὁποίαν ἐγὼ κατὰ τὴν κρίσιν μου δὲν θεωρῶ δικαιολογημένην, ἡ Συνέλευσις ὀφείλει νὰ δώσῃ πρὸς αὐτὸν ὅλην τὴν συνδρομήν της.

§131Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ εἴπω ὀλίγας τινὰς λέξεις διὰ ν’ ἀποδείξω, ὅτι οὐδόλως ἐπηρεάσθην ἀπὸ δειλίαν. (θόρυβος).

§132Θ. ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Κύριοι, ὅτε ἐπέστη ἡ ὥρα τοῦ ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ νὰ προσδιορίσῃ εἰς αὐτὴν τὰ καθήκοντά της, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τοῦ ὁποίου δὲν σκοπῶ νὰ γίνω συνήγορος, διότι ἔχει τὴν γλῶσσάν του πολὺ λελυμένην, παρέστη ἐπὶ τοῦ βήματος, καὶ σᾶς παρεκάλεσε νὰ δεχθῆτε τὴν παραίτησίν του, διότι εὕρισκε δυσκολίαν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ἀνέθηκεν εἰς αὐτὸν ἡ Συνέλευσις. Τοῦτο ἐφάνη εἰς πολλοὺς ἐξ ὑμῶν πολὺ περίεργον, ποία δηλ. ἡ σχέσις ἑνὸς ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων του μὲ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνει ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις νὰ ἐκτελέσῃ. Ἀλλ’ ὅμως, Κύριοι, ἂν σκεφθῶμεν ὀλίγον ἡσυχώτερον, θὰ ἴδωμεν, ὅτι μεγίστην σχέσιν ἔχει ἡ θέσις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ αὐτὸ, τοῦ ὁποίου ἐπιλαμβάνεται τὴν ἐκτέλεσιν ἡ Συνέλευσις. Τοῦτο δὲν θέλω νὰ τὸ ἀναπτύξω ἐγὼ, διότι τὸ ἀνέπτυξεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν· ἔρχομαι μόνον νὰ τὸ συμπληρώσω. Κύριοι, αὐτὴ ἡ ἀλληλογραφία τοῦ πρώην Βασιλέως Ὄθωνος, τί ἄραγε περιέχει; Ἐκ τῶν προτέρων δυνάμεθα ἐπάνω κάτω νὰ τὸ γνωρίζωμεν· περιέχει γράμματα αὐτοῦ πρὸς τὴν αὐλὴν τῆς Βαυαρίας, περιέχει γράμματα αὐτοῦ πρὸς τὰς διαφόρους αὐλὰς, καὶ κατ’ ἐξοχὴν πρὸς τὰς τρεῖς Εὐεργέτιδας Δυνάμεις· καὶ λέγω εὐεργέτιδας, διότι ἐν οὐδεμιᾷ στιγμῇ, κύριοι, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὁπόσα αἱ δυνάμεις αὗται κατέθεσαν εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς ἀνεξαρτησίας μας περιέχει δὲ καὶ γράμματα οἰκογενειακά. Ἡ ἀλληλογραφία τοῦ Βασιλέως Ὄθωνος μετὰ τῆς οἰκογενείας του δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει πλέον διόλου, καὶ ἠμποροῦμεν νὰ τὴν ἀποδώσωμεν ἀξιόλογα. Ἂν ἠμπορούσαμεν τόρα ὡς διὰ μαγικῆς δυνάμεως νὰ τὴν θέσωμεν εἰς ἕνα σάκκον καὶ νὰ τοῦ τὴν δώσωμεν, θὰ ἦτο τὸ κράτισον ἔργον, διότι δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει διόλου. Ἂν μὲ συγχωρεῖτε, Κύριοι, ἐπὶ πράγματος τοσοῦτον σπουδαίου, νὰ μεταχειρισθῶ παροιμίαν δημώδη, ἤθελον εἰπεῖ «ψόφησε τὸ βόδι μας, παύει ἡ κολλιγιά μας,» ὡς λέγει ἡ κοινὴ παροιμία. Μόνον θὰ μᾶς ἐνδιέφερεν ἡ ἀλληλογραφία αὐτὴ, ὁπότε ἡ Βαβαρικὴ αὐλὴ ἤθελε νὰ καταδείξῃ εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι τὸ Ἔθνος ἀγνωμόνως ἐφέρθη εἰς τὸν Βασιλέα αὑτοῦ, ὅτι ἡμεῖς κακῶς ἐπολιτεύθημεν πρὸς αὐτόν· μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐδικαιολογεῖτο ἡ κατακράτησις τῆς οἰκογενειακῆς ἀλληλογραφίας του. Αὐτὸ λοιπὸν τὸ μέρος τῆς ἀλληλογραφίας οὕτω πρέπει νὰ τὸ θεωρήσωμεν, ὅτι δηλ. μόνον εἰς συγγραφὴν ἱστορίας ἠμπορεῖ νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ καὶ ἀπολογίας καὶ οὐδὲν πλέον. —Τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἀλληλογραφίας, Κύριοι, εἶναι τὸ περιέχον τὰς σχέσεις τοῦ Βασιλέως πρὸς τὰς τρεῖς εὐεργέτιδας δυνάμεις.

§133ΜΑΚΡΗΣ. Πρὸς τὴν Αὐστρίαν δὲν εἶχε;

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§135ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Καὶ ὅταν λέγωμεν εὐεργέτιδας, ἐννοοῦμεν μίαν μεγάλην εὐεργεσίαν, ἥτις ἐδόθη εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰς ὥρας ὀδυνηρὰς, εἰς ὥρας σπαραγμῶν. Πολλαὶ περιπέτειαι καὶ φάσεις πολιτικαὶ ὑπῆρξαν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Εὐρώπης, αἱ ὁποῖαι ἤλλασσον κατὰ τὸν συνδυασμὸν, ἢ ἀποχωρισμὸν, ἢ συνταύτισιν τῶν Εὐρωπαϊκῶν καὶ Ἑλληνικῶν συμφερόντων. Ἐννοεῖται λοιπὸν, ὅτι μέγιστον ἐνδιαφέρον ἔχουν αἱ δυνάμεις αὐταὶ, τὰς ἰδέας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν διάφορον συνδυασμὸν τῶν Εὐρωπαϊκῶν σχέσεων καὶ τῶν διεθνῶν συμφερόντων, συνελάμβανον, καὶ τὰς ὁποίας ἐμπιστευτικῶς μετεχειρίζοντο καὶ διεκοίνουν πρὸς ἀλλήλας εἰς ἐκτέλεσιν σκοπῶν στιγμιαίων πολλάκις, σκοπῶν, οἱ ὁποῖοι συχνάκις καὶ δὲν ἐξετελοῦντο —αἱ δυνάμεις αὐταὶ μέγιστον συμφέρον ἔχουν αὐτὰς τὰς ἰδέας των νὰ μὴ τὰς ἴδουν δημοσιευμένας. Τώρα, Κύριοι, αὐταὶ εἶναι ἰδέαι, καὶ διακοινώσεις εἰς τὰς ὁποίας ἐμπλέκεται κατὰ πολὺ καὶ τὸ Ἑλληνικὸν συμφέρον. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν, ἀφοῦ ἐκ προοιμίων ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι ἡ ἀλληλογραφία τοῦ Βασιλέως Ὄθωνος πρὸς τὰς τρεῖς Δυνάμεις καὶ τὰς αὐλὰς —καὶ γνωρίζετε, Κύριοι, σήμερον, ὅτι δὲν εἶναι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ὁποῖον διευθύνει τὴν πολιτικὴν ἑνὸς κράτους· αὐτὸ εἶναι μόνον κατὰ τύπον καὶ γράμμα· αἱ αὐλαὶ εἰς τὰ πλεῖστα τῶν κρατῶν διευθύνουν· μὴ ἀπατᾶσθε, Κύριοι.

§136ΜΑΚΡΗΣ. Αἱ αὐλαὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ διευθύνουν (θόρυβος).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§138ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, ἀφοῦ ἡμεῖς ἐκ προοιμίων γνωρίζομεν τὴν σημασίαν καὶ τὸ περιεχόμενον τῆς μετὰ τῶν αὐλῶν ἀλληλογραφίας τοῦ Ὄθωνος, δι’ ἡμᾶς δὲν εἶναι πλέον διόλου ἀδιάφορον νὰ παραβλέψωμεν, ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον, τὰ συμφέροντα τῶν Εὐρωπαϊκῶν αὐλῶν, αἱ ὁποῖαι μᾶς εὐηργέτησαν, καὶ ἠμποροῦν νὰ συντρίψουν εἰς κάθε στιγμὴν τὴν ὕπαρξίν μας· μὴ ἀπατᾶσθε, Κύριοι· μὴ πιστεύετε, ὅτι αἱ ἐθνικότητες εἶναι κυρίαρχοι, παντοδύναμοι καὶ ἀδιάτρωτοι ὡς ὁ θώραξ τοῦ Ἀχιλλέως. Ναὶ, Κύριοι, αἱ ἐθνικότητες εἶναι σταθεραὶ, καθόσον γίνονται σεβασταὶ, καὶ γίνονται τοιαῦται διὰ τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὰς λοιπάς. Ναὶ, Κύριοι, εἶναι βέβαιον, ὅτι καὶ αἱ ἐθνικότητες κατασπαράττονται, ὅταν δὲν καταμετροῦν τὰς δυνάμεις των, καὶ προκαλοῦν τὴν βίαν τῶν δυνατῶν. Θέλετε παράδειγμα; ἔχετε τὴν Πολωνίαν.

§139ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Δὲν τὸ ἠξεύρομεν.

§140ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Θὰ τὸ ἴδωμεν, καὶ ἐγὼ τὸ εὔχομαι ὡς καὶ ὑμεῖς, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν εὐχὴν μέχρι τῆς ἐκτελέσεως αὐτῆς εἶναι μεγάλη ἀπόστασις. Λοιπὸν λέγω, ὅτι ἐνδεχόμενον εἶναι κίνδυνοι νὰ παρουσιασθοῦν. Ἂν κίνδυνοι δὲν παρουσιασθοῦν εἰς τὴν ὕπαρξίν μας, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν τὸ πιστεύω· ἀλλ’ ὅμως ψυχρότης τις ἀναντίῤῥητον, Κύριοι, θὰ γεννηθῇ καθ’ ἡμῶν, καὶ ποῦ; εἰς τὰ μεγάλα ἀνακτοβούλια τῆς Εὐρώπης, τὰ ὁποῖα ὁπωσδήποτε ἐδημιούργησαν τὴν ὕπαρξιν τῆς Ἑλλάδος.

§141ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ἀδιάφορον!

§142ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀδιάφορον ὄχι, δὲν εἶναι ἀδιάφορον, δὲν ἦτον ἀδιάφορον, ὅτε ἐπαλαίομεν πρὸς τὴν καταστροφήν.

§143ΕΤΕΡΟΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ἀστειεύεται.

§144ΜΑΚΡΗΣ. Τί σέβας εἶναι αὐτὸ πρὸς τὴν ἀλληλογραφίαν τοῦ Ὄθωνος, δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω.

§145ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐσκέφθη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐν τῇ ἐκτελέσει τῆς ἀποφάσεώς του, διότι διέστελλεν οὕτω τὴν κατοχὴν, τὴν κυριαρχίαν, τὴν ἰδιοκτησίαν, διέστελλε τὴν ἐκτέλεσιν καὶ τὰ χρέη τῆς ἐκτελέσεως, τὸ καταλαμβάνετε, Κύριοι; ἐπαναλαμβάνω λέγων, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐσκέφθη, ὅτι κατὰ τὴν ὥραν, καθ’ ἣν ὑμεῖς ἐπιβάλετε χεῖρα ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας αὐτῆς, κατὰ τὴν αὐτὴν ἐκείνην στιγμὴν αἴσθημα ψυχρότητος, ἔσθημα ἀποδοκιμασίας, αἴσθημα, πῶς νὰ τὸ εἴπω; Πῶς ὀνομάζεται ἐκεῖνο τὸ αἴσθημα; δυσάρεστον ἐν γένει (φιλονεικία ταραχώδης μεταξὺ Βάσου καὶ Δαγρὲ ἢ μνησικακίας). Κατὰ τὴν στιγμὴν λοιπὸν ἐκείνην, καθ’ ἣν γείνει ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, αἰσθήματα τοιαῦτα δυσαρεσκείας, ψυχρότητος θὰ γεννηθοῦν, εἰ μὴ εἰς πάσας, ἀλλ’ εἰς μίαν ἢ δύω τῶν δυνάμεων. Εἰς μίαν μὲν βεβαίως, εἴχετε ἤδη τὴν ἀπόδειξιν. Ἀλλὰ θὰ μὲ εἴπητε: μαντεύων, λαλῶ οὕτω; ὄχι, δὲν μαντεύω, ἀλλ’ ἔσχομεν ἀπόδειξιν ἤδη· αἰσθήματα ψυχρότητος θὰ γεννηθοῦν εἰς τὴν καρδίαν μιᾶς τῶν δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι ἐπεσφράγισαν τὴν ἀνεξαρτησίαν μας· μὴν θέλετε τὴν ἀπόδειξιν; (Φωναί τινες· Ὄχι· ὄχι.) Ἠκούσατε, ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Βεβαίως εὐλάβειά τις χρειάζεται περὶ τὴν ἐκτέλεσιν, διὰ νὰ περιστείλω τὴν ἀγόρευσίν μου, εὐλάβεια μεγάλη χρειάζεται περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς σεβαστῆς ἀποφάσεως Ὑμῶν. Καὶ τέλος πάντων, Κύριοι, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀνεβλήθη, δὲν θὰ εἰπῇ, ὅτι τὸ ἀφήκαμεν διὰ πάντα, τὸ ἐκτελοῦμεν αὔριον μεθαύριον. — Ἀλλ’ ἐκτὸς, Κύριοι, τοῦ ὅτι τὰ προηγούμενα ἐπιτάσσουν εὐλάβειάν τινα περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, εὐλάβειαν, τὴν ὁποίαν παρείδομεν ἐν ἀρχῇ, διότι οἱ πλεῖστοι καὶ ἐγὼ αὐτὸς μὲ παιδικὴν ἐπιθυμίαν ἐπεδόθημεν εἰς τὴν ἐλπίδα τῆς προσεχοῦς κορέσεως τῆς περιεργείας μας, ὡς πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, οὗτος ἀπαντᾷ καὶ μίαν ἀνυπέρβλητον δυσκολίαν ὡς πρὸς τοῦτο. Διὸ καὶ μὴ παραξενευθῆτε, ὅτι εἶχε τὴν τόλμην νὰ δώσῃ τὴν παραίτησίν του. Καὶ τῷ ὄντι, Κύριοι, αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς εἰς τί θὰ μᾶς χρησιμεύσει; ὡς φιγοῦρα ἢ ὡς Ὑπουργός; Ἐὰν ὡς φιγοῦρα, τότε ἠμποροῦμεν νὰ τὸν ἔχωμεν καὶ ζωγραφιστὸν, καὶ νὰ στείλωμεν ἀνὰ ἓν φωτογράφημά του εἰς μίαν ἑκάστην τῶν Πρεσβειῶν, καὶ τότε τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστερον. Ἂν ὅμως μᾶς χρησιμεύσῃ ὡς πρόσωπον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐνεργήσῃ μεσάζον μεταξὺ τῶν αἰσθημάτων καὶ τῶν εὐχῶν τῶν ἐθνικῶν, καὶ μεταξὺ τῆς θελήσεως καὶ τοῦ συμφέροντος τῶν ξένων δυνάμεων, αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πρέπει νὰ μὴ ἀπαντᾷ ἐμπρός του κανὲν πρόσκομμα. Ἐὰν ἡμεῖς, Κύριοι, τώρα προβῶμεν ἀμέσως εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν εἰς τὴν ἀποφύλλισιν αὐτῆς τῆς ἀλληλογραφίας, καὶ προσβάλωμεν, ἂν οὐχὶ τὰς τρεῖς, ἀλλὰ τὴν μίαν τῶν δυνάμεων, θὰ εἰπῇ, ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος δὲν ἠμπορεῖ νὰ παρουσιασθῇ νὰ εἴπῃ τίποτε ἐνώπιον τῶν πρέσβεων, διότι θὰ τὸν ὑποβλέπουν. Ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ μὲν αὐτὸς, ὅτι ἐγὼ ἀπενιψάμην τὰς χεῖρας, ὅτι ἐψήφισα τὸ ἐναντίον· ἀλλὰ θὰ τῷ εἴπουν ἐκεῖνοι ἢ φανερῶς ἢ ἐν τῇ διανοίᾳ: εἶσαι συνυπεύθυνος καὶ συνένοχος.

§146ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ μήτε αὐτό.

§147ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐπειδὴ ὅλην τὴν Συνέλευσιν αὐτὸς ὁ Πρέσβυς δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν βάλῃ εἰς τὸν μάγγανον τῆς πολιτικῆς του, ἀντὶ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως θ’ ἀρχίσῃ νὰ δυσφορῇ πρὸς τὸ Ἔθνος ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν. Διὰ τοῦτο λοιπὸν λέγω, ὅτι μὴ παραξενευθῶμεν ποσῶς, ἂν ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐν καθαρᾷ ἐπιγνώσει τῶν καθηκόντων αὑτοῦ, τὰ ὁποῖα ἐπεβάλλομεν εἰς αὐτὸν διὰ τῆς ψήφου μας, ἐζήτησε τὴν παραίτησίν του. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι τοῦτο ὡς πρὸς τὴν διαγωγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ. Τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον κατὰ δυστυχίαν δὲν θέλετε ν’ ἀκούσητε, εἶναι, ὅτι, εἰ δυνατόν, νὰ παρέλθῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν αὐτὸ τὸ ποτήριον τῆς ἀλληλογραφίας ἀφ’ ἡμῶν — νὰ παρέλθουν ὀλίγαι ἡμέραι ἀκόμη, μέχρι τῆς ἐκτελέσεως. Αὐτῆς τῆς ἰδέας εἶμαι.

§148ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ν’ ἀναβληθῇ ἡ κλήρωσις τῆς ἐπιτροπῆς.

§149ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Ἐπομένως λέγω, ἐπειδὴ τώρα τὸ συμφέρον τοῦ κράτους, ἐὰν ψυχρῶς τὸ σκεφθῶμεν, ἀπαιτεῖ ν’ ἀναβάλωμεν τὴν διαλογὴν αὐτῶν τῶν ἐπιστολῶν· τὸ φρονῶ, Κύριοι, εἶναι ἡ πεποίθησις μου· καὶ ἐπειδὴ διὰ τῆς ἀναβολῆς αὐτῆς δὲν εὑρίσκεται ὁ Ὑπουργὸς εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ παραιτηθῇ, ἐξ ἄλλου δὲ τὸν ἀναγκάζομεν ἡμεῖς ἐν ὀνόματι τοῦ πατριωτισμοῦ νὰ ἔλθῃ ἐδῶ νὰ σταθῇ ὡς Ὑπουργὸς, λοιπὸν, Κύριοι, νὰ τὰ συμβιβάσωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα, νὰ κρατήσωμεν καὶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ νὰ τῷ καταστήσωμεν τὸν δρόμον ὁμαλώτερον, νὰ συστήσωμεν τὴν ἐπιτροπήν μας δηλαδὴ τὸ πολὺ πολὺ, ἀλλὰ τὴν διαλογὴν τῶν ἐπιστολῶν νὰ τὴν ἀναβάλωμεν ἐπί τινα καιρὸν διὰ νὰ μὴ βλάψωμεν, Κύριοι, ἐν ἀγνοίᾳ τὸ Ἔθνος, ἐνῷ πιστεύομεν, ὅτι τὸ ὑπηρετοῦμεν.

§150ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Κύριοι, ὅταν ἀναβαίνητε τὸ βῆμα, ἀπαιτεῖτε τὴν προσοχὴν τῶν ἄλλων, διὸ νομίζω, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα, ὅστις ἀναβαίνει ν’ ἀπαιτῇ καὶ τὴν προσοχὴν τὴν ἐδικήν σας· λοιπὸν χρεωστεῖτε νὰ προσέξητε. Ἐγὼ θὰ φέρω τὴν ἱστορίαν, Κύριοι, καὶ δὲν θέλω νὰ φεισθῶ τίποτε· θέλω νὰ φέρω τὰ πράγματα, ὅπως ἐτέθησαν εἰς αὐτὴν τὴν Συνέλευσιν. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι ἡ πρώτη πρότασις ἦτο τοῦ νὰ ἐξετασθοῦν τὰ ἔγγραφα τ’ ἀποβλέποντα τὴν Ῥωσσίαν, νὰ ἐξετασθοῦν, Κύριοι, καὶ νὰ δημοσιευθοῦν, διότι τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους τὸ ἀπαιτεῖ· αὐτὸ εἶναι ἡ κυρία πρότασις, καὶ ἀπ’ αὐτὴν ἐπήγασεν ἡ σημερινή· ἐπροτάθη μάλιστα καὶ ψήφισμα.

§151ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρότασις.

§152ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Τοῦτο, Κύριοι, ἐπροκάλεσε μίαν διακοίνωσιν τοῦ Πρέσβεως τῆς Ῥωσσίας. Τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο, ἐπαναλαμβάνω, ἐπροκάλεσε μίαν διακοίνωσιν τῆς δυνάμεως αὐτῆς διὰ τοῦ Πρέσβεώς της. Ἔρχεται ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος, Κύριοι, σήμερον, ἐν ᾧ ἡ συζήτησις γίνεται περὶ τῆς καθαρᾶς δημεύσεως τῆς περιουσίας, ἔρχεται καὶ σᾶς λέγει νὰ δημευθοῦν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα καὶ νὰ δημοσιευθοῦν.

§153ΖΕΡΒΑΣ. Τὸ λέγω ἐγὼ νὰ δημοσιευθοῦν.

§154ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἔρχονται λοιπὸν ὅλοι οἱ φρόνιμοι καὶ τὸ ἀποδοκιμάζουν, ἔρχεται ἀκόμη ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εἰλικρινέστατα καὶ εὐγενέστατα σᾶς λέγει· «αἰσθάνομαι τὴν ζημίαν, ἥτις θὰ προξενηθῇ ἐξ αἰτίας αὐτῆς τῆς ἐξετάσεως, ἐξ αἰτίας αὐτῆς τῆς χρήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ κάμητε»· δὲν θέλει διὰ νὰ πειράξῃ ποσῶς, οὔτε νὰ θίξῃ τὴν ἀπόφασίν σας· σᾶς φέρει ὅμως εἰς τὴν θέσιν καὶ σᾶς λέγει· «ἐὰν εἶχον πεποίθησιν, ὅτι αὐτὴν τὴν ὥραν αὐτὰ ἴσως ἴσως δὲν ἠμποροῦν νὰ παραβλάψουν οὐσιωδῶς συμφέροντα τοῦ ἔθνους, ἤθελον ἀναμφιβόλως συμμορφωθῆ καὶ ταχθῆ μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπρότειναν αὐτὴν τὴν πρότασιν»· τί σᾶς λέγει ὅμως; «Τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους νομίζω, ὅτι ἠμποροῦν νὰ προσβληθοῦν, τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους, νομίζω, ὅτι ἠμποροῦν νὰ ἐπηρεασθῶσιν»· ἀπὸ τὴν βίαν, ἀπὸ κακὴν ἰδέαν, ἀπὸ κακὴν θέλησιν, ἀπὸ κακὴν πρᾶξιν, ἥτις ἀφορᾷ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον, τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους δὲν βλάπτονται, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν δημοσίευσιν ἐγγράφων ἐκείνης τῆς δυνάμεως, ἡ ὁποία συνετέλεσεν εἰς τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἔθνους. Εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀδιαφοροῦν καὶ δὲν τὸ λέγουν, εἶναι ὅμως ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ἂν τεθῇ ἡ Ἑλλάς, δὲν θὰ χάσουν τίποτε, παρὰ τὸ καπέλλον τους θὰ πάρουν καὶ θὰ φύγουν (χειροκροτήματα). Εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουν περιουσίας (θόρυβος μέγας).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μὴ διακόπτετε, ἔχετε ὑπομονήν.

§156ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Κύριοι, τὴν κυριαρχίαν τοῦ ἔθνους εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἴδω εἰς δυσχερεῖς περιστάσεις, τὴν διετήρησε, καὶ μολαταῦτα αἰσθανόμενον καὶ ἔχον τὴν σύνεσιν καὶ γνωρίζον τὴν θέσιν του καὶ τὴν δύναμίν του ἐφέρετο μὲ μεγάλην εὐλάβειαν· τὶ εἶναι, Κύριοι, ἡ Ἑλλάς; Δὲν εἶναι παρὰ κατὰ δυστυχίαν ἓν σπυρὶ ἄμμου· καὶ μὲ αὐτὸ πρέπει νὰ οἰκοδομήσωμεν ἐπὶ τῶν αἰσθημάτων ἐπὶ τῆς καρδίας του, ἐπὶ τῶν ὑποχρεώσεών του· ἀλλὰ πρέπει νὰ περιμένῃ καὶ ἀπὸ τὸ εὐνοϊκὸν ὄμμα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διοικοῦν τὴν γῆν, καὶ σεῖς μοῦ λέγετε κυριαρχίαν! Αἴ! Κύριοι, περιεβλήθημεν μίαν ἐξουσίαν· δὲν σᾶς ἀποδίδω κακὴν καρδία, περιεβλήθημεν μίαν ἐξουσίαν καὶ ἐν τῇ ἀπροσεξίᾳ μας αὐτῇ διακυβεύομεν τὴν τύχην τοῦ ἔθνους· καὶ ποῖος μᾶς ἔδωκε τὸ δικαίωμα; Δύναμαι νὰ ἔλθω ἐγὼ νὰ ἐξυβρίσω τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην δύναμιν;

§157ΤΙΝΕΣ. Ποῖος ἐξύβρισε; Κἀνείς, κἀνεὶς δὲν ἐξύβρισε.

§158ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Ἡ κυριαρχία μᾶς ἀφίνει σύνεσιν, καὶ ἡ τιμὴ ὑπαγορεύει νὰ τὴν μεταχειρισθῶμεν ὡς εἶναι, πρέπει δὲ νὰ προσέξωμεν ὥστε νὰ μὴ δείξωμεν φιλοτιμίας, ἵνα μὴ γεννηθοῦν παράπονα, καὶ τὸ λέγω μὲ λύπην μου· ἐνταῦθα πρέπει νὰ ἀποκρούσω μίαν ἰδέαν, ἥτις ἐῤῥίφθη ὄχι ἀπὸ κακὴν ἴσως θέλησιν, ὅτι δηλ. ἡ ἀλληλογραφία πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἀλλὰ, Κύριοι, ἐὰν ἓν ἔγγραφον, ἀποβλέπον λόγου χάριν ἐμὲ αὐτὸν, ῥιπτόμενον ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, ᾖναι ἱκανὸν νὰ μὲ φέρῃ εἰς δύσκολον θέσιν, πῶς δύνασθε νὰ ῥίψητε τὴν ἀλληλογραφίαν αὐτὴν μιᾶς ἢ δύο δυνάμεων εἰς τὰς ὄψεις δύο ἀτόμων; θέλετε λοιπὸν νὰ πείσωμεν τὸν ἑαυτόν μας; Ἐγὼ, πιστεύω, αὐτὸ τὸ αἴσθημα τὸ ἐλάβετε χωρὶς νὰ τὸ διαλογισθῆτε ὅτι θέλετε νὰ τὸ πραγματοποιήσητε, (διακόπτεται, θόρυβος).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, Κύριοι.

§160ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Πιστεύω, Κύριοι, ὅτι δὲν σᾶς ἐπηρέασεν ἡ ἰδέα καὶ μακρόθεν ὅτι θὰ ἐκβάλλετε τὴν ἀλληλογραφίαν τοῦ ἐκπτώτου βασιλέως, τὴν ὑπάρχουσαν μεταξὺ τῶν δυνάμεων. Πιστεύω, Κύριοι, ὅτι συναισθάνεσθε καὶ τὰς συνεπείας, καὶ πιστεύω ὅτι αἰσθάνεσθε καὶ γνωρίζετε καὶ δὲν θέλετε προβῇ ποτε εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ συνεπείας. Τὴν ἀλληλογραφίαν τοῦ Ὄθωνος, Κύριοι — ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων — θέλω τὴν ἀλληλογραφίαν αὐτὴν ἄθικτον, προβαίνω καθαρὰ, δὲν θέλω νὰ τὴν ἰδῇ κανενὸς μάτι· τὸ λέγω πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους μου καὶ πιστεύω ὅτι καὶ ὑμεῖς συναινεῖτε (θόρυβος). Λέγω λοιπὸν ὅτι ὁ Κ. Ὑπουργὸς ἔπραξε πᾶν ὅ,τι ἔπρεπεν, ἔβαλεν εἰς θέσιν τὴν Συνέλευσιν καὶ κατέδειξεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἀλληλογραφίας τῆς ἐξωτερικῆς.

§161ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ εἶπεν.

§162ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Αὐτὴ ἦτον ἡ ἰδέα του. Ὅταν λοιπὸν ἡ Συνέλευσις θέσῃ αὐτὸν τὸν ὅρον, τότε νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι κἀμμία διαφορὰ μεταξύ μας, τότε ἂς δημοσιεύσῃ τὰ ἄλλα, ἂς τὰ κοινοποιήσῃ, ὅπως θέλει ἂς κάμῃ· ὁ Κύριος Ὑπουργὸς ἔπραξε τὸ καθῆκόν του, καὶ φρονῶ ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ συμφωνήσῃ ὅτι ἔπραξε τὸ χρέος του καὶ δὲν πρέπει νὰ δεχθῇ τὴν παραίτησίν του, καὶ πρέπει νὰ τὸν βιάσῃ νὰ ἐμμένῃ εἰς τὰ καθήκοντά του.

§163Α. ΖΕΡΒΑΣ. Ἁπλούστατον ζήτημα οἱ προαγορεύσαντες ἐζήτησαν νὰ τὸ περιπλέξουν ὥστε νὰ τὸ φέρουν ὡς ζήτημα ἐκ νέου πρὸς συζήτησιν. Ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ἀπέδειξεν, ὅτι τὰ ἔγγραφα αὐτὰ θὰ ἀποσφραγισθοῦν. Πρόκειται λοιπὸν νὰ ἀποφασίσετε περὶ τῆς παραιτήσεως τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ. Ὁ Κύριος Ὑπουργὸς ἐπειδὴ ἐξέφρασεν ἐναντίαν γνώμην, εἴτε ἦτο τῆς γνώμης τοῦ νὰ μὴ ἀποφασισθῇ τίποτε περὶ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν, παρὰ εἰς ἄλλην περίστασιν, καὶ ἡ Συνέλευσις ἀντιθέτως εἰς τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ εἶπεν ὅτι τώρα τὸ ἀποφασίζει, τί ἐγεννήθη; Ὁ Κύριος Ὑπουργὸς ἀντὶ νὰ ἐκφρασθῇ καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν «Κύριοι, ἐπειδὴ ἡ γνώμη μου δὲν ἀπεδέχθη παρὰ τῆς Συνελεύσεως, ἐπειδὴ ἐγὼ ὑπετέθην ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἄλλως ἐσκέφθην περὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ καὶ ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε τὸ ἐναντίον, ἐννοεῖται, ὅτι ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἦμαι πλέον Ὑπουργός»· αὐτὸ ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ ὁ Κύριος Ὑπουργός. Μία μικρὰ φιλοτιμία εἶναι, καὶ ἐγὼ θὰ ἔκαμνον τὸ αὐτό. Ἀλλὰ τί ἔκαμεν; ἀντὶ τῆς ἀληθοῦς αἰτίας, παρουσιάζει μίαν ἄλλην καὶ λέγει, «δὲν δύναμαι νὰ ἦμαι πλέον Ὑπουργὸς, διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀπεφασίσατε θὰ χαλάσῃ τὸν κόσμον». Ἐγὼ πιστεύω καὶ φρονῶ τὸ ἐναντίον, διότι ἀναγνωρίζω ὅτι αὐτὸς ὁ πεπτωκὼς βασιλεὺς ἦτο συνταγματικὸς βασιλεύς. Ὅλαι αἱ αὐλαὶ δὲν ἠμποροῦσαν νὰ ἔχουν ἀπ’ εὐθείας μὲ τὸ πρόσωπον αὐτὸ καμμίαν σχέσιν. Δὲν ἐπιτρέπεταί ποτε εἰς βασιλέα συνταγματικὸν νὰ ἔχῃ ἀπ’ εὐθείας σχέσιν μὲ τὰ πρόσωπα τὰ μεγάλα, χωρὶς νὰ ἔχῃ γνῶσιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§164ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἦτο συνταγματικός.

§165ΖΕΡΒΑΣ. Ἂς ὑποθέσωμεν καὶ τὸ ἐναντίον, ὅτι δύναμίς τις ἤθελε νὰ ἀπευθύνῃ ἔγγραφον ἀπ’ εὐθείας πρὸς αὐτόν. Ἦτο προσβολὴ κατὰ τῆς Ἑλλάδος τοῦτο, διότι ἡ Δύναμις αὕτη ἐγνώριζεν, ὅτι ἦτο συνταγματικὸς βασιλεὺς (θόρυβος). Ἐὰν ὁ Κύριος Ὑπουργὸς μετὰ τὴν ἀποσφράγισιν τῶν ἐγγράφων ἔλεγεν, ὅτι ἐπαρουσιάσθησαν ἔγγραφά τινα, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦσαν ὁπωσδήποτε νὰ φέρουν δυσαρέσκειαν, ἐὰν ἐδημοσιεύοντο, μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους καὶ ἄλλης τινὸς δυνάμεως, καὶ ὁ Κύριος Ὑπουργὸς ἔκαμε τὴν πρότασιν νὰ μὴ δημοσιευθῶσι, καὶ ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἐπέμενε νὰ δημοσιευθῶσι, τότε παραδέχομαι, ὅτι ἦτο λόγος σοβαρὸς νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ πλέον εἰς συνάφειαν μὲ αὐτὴν τὴν δύναμιν· ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον δὲν ὑπάρχει. Πρῶτον δὲν γνωρίζομεν, ἐὰν θὰ ὑπάρχῃ χαρτὶ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐνδιαφέρῃ κἀμμίαν αὐλήν· ἀλλὰ καὶ ἂν θέλωμεν νὰ δώσωμεν τὰ ἔγγραφα, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν μία Ἐπιτροπὴ διὰ νὰ τὰ γνωρίσῃ; Ὁπωσδήποτε καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἀποφανθῶμεν νὰ μὴ γείνῃ χρῆσις κἀμμία, ἐὰν μᾶς τὰ ζητήσουν θὰ τὰ δώσωμεν, ἀφοῦ ἴδωμεν τὶ πρᾶγμα εἶναι αὐτά. Ποῖον φόβον λοιπὸν εἶχεν ὁ Κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι θὰ χαλάσῃ ὁ κόσμος, καὶ ἔλεγεν· «ἐγὼ πλύνω τὰς χεῖράς μου, δὲν θέλω νὰ παρευρίσκωμαι εἰς τὸν θάνατον τῆς πατρίδος μου». Τοὐναντίον λέγω, ὅτι κἀνένας φόβος δὲν ὑπάρχει· καὶ ὁ λόγος δὲν ἦτο αὐτός. Ὁ ἀληθὴς λόγος ἦτο, ὅτι δὲν ἐπέρασεν ἡ πρότασίς του (θόρυβος).

§166ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἦτο αὐτὸς ὁ λόγος.

§167ΖΕΡΒΑΣ. Ἑπομένως, οὔτε ἡμεῖς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν Κύριον ὑπουργὸν νὰ μείνῃ διὰ τῆς βίας· ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ἑωσότου ἀντικατασταθῇ (θόρυβος).

§168ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Μήπως θέλεις νὰ σὲ κάμωμεν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν; (θόρυβος).

§169ΖΕΡΒΑΣ. Καὶ ἔπειτα δὲν εἶναι καὶ ὑπεύθυνος. Ἕνας Ὑπουργὸς πότε ἔχει εὐθύνην; Ὅταν ἔχῃ ἐλευθέραν τὴν ἐνέργειαν τοῦ καθήκοντός του. Σήμερον ὅμως ἐνεργεῖ ὑπὸ τὴν ἔμπνευσιν τῆς κυριαρχίας ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους κ’ ἑπομένως ὅ,τι γίνεται δι’ ἀποφάσεως τῆς Ἐθνικῆς κυριαρχίας κατ’ οὐδὲν εὐθύνει αὐτόν. Ἐὰν ἦτο Ὑπουργὸς συνταγματικοῦ βασιλέως ἢ ἔκαμνε μίαν πρᾶξιν, μάλιστα, ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ τὰς συνεπείας, σήμερον ὅμως ἡ πρᾶξις εἶναι τῆς Συνελεύσεως, τί φοβεῖται ὁ Κύριος Ὑπουργὸς; ὅτι θὰ δώσῃ λόγον εἰς τὴν πατρίδα; ἡμεῖς θὰ δώσωμεν λόγον εἰς αὐτήν· ὁ Κύριος Ὑπουργὸς θὰ δώσῃ λόγον εἰς τὴν Συνέλευσιν (θόρυβος). Λοιπὸν παραδέχομαι, ὅτι κατὰ μέγα μέρος ἔχει δίκαιον νὰ ζητήσῃ τὴν παραίτησιν καὶ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ τὴν παραδεχθῶμεν. Προτείνω λοιπὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησίς του μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν ὅμως, ὅτι παραιτεῖται διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων, διότι αὐτὸς ὁ φόβος εἶναι μηδέν.

§170ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις. (θόρυβος).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἔλθουν οἱ Κύριοι Πληρεξούσιοι ἀπὸ τὰ δωμάτια.

§172Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν πλανῶμαι πολὺ, πιστεύω, ἂν παρατηρήσω, ὅτι ἡ συζήτησις παρεξέκλινε τῆς τακτικῆς πορείας της. Θὰ προσπαθήσω, Κύριοι, νὰ τὴν ἐπαναφέρω, εἰς τὴν κοίτην της, καὶ νὰ τὴν περιορίσω ἐντὸς στενοτέρου κύκλου, ἐξετάζων μόνον τὴν κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν θέσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπέναντι τῆς Συνελεύσεως. Ἡ δικαία ἐκτίμησις τῶν αἰτιῶν τῆς παραιτήσεώς του δὲν εἶναι, κατ’ ἐμὲ, ὅλως ἀδιάφορος διὰ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν θὰ δώσωμεν τῶν πράξεών μας, οὔτε διὰ τὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν θὰ προκαλέσωμεν ἐπ’ αὐτῶν. Ἀδιστάκτως δὲ πιστεύω ὅτι τὸ ὑπ’ ἐξέτασιν ἀντικείμενον δὲν εἶναι ἄσχετον μὲ σπουδαῖα τῆς πατρίδος συμφέροντα. Οἱ ἀποδώσαντες τὴν παραίτησιν τοῦ ἐντίμου ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅλως εἰς τὴν ἧτταν ἣν πρὸ ὀλίγου ὑπέστη, ἢ περὶ ἀναβολῆς (τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τῶν ἐν τοῖς Ἀνακτόροις εὑρεθέντων ἐγγράφων) πρότασίς του, δὲν ἐξακρίβωσαν τὸ ἀληθὲς ἐλατήριον τῆς ἀποφάσεώς του. Ἡ παρ’ αὐτοῦ δοθεῖσα ἐξήγησις αὐτῆς δὲν εἶναι ὀρθὴ.... δύναται ἴσως καὶ νὰ μὴν ᾖναι οὔτε κἂν εἰλικρινής. Δικαιοῦμαι ν’ ἀμφιβάλλω, Κύριοι, ἂν τῷ ὄντι, διότι ὁ ὑπουργὸς δὲν ἐπέτυχε πλειονοψηφίαν ὑπὲρ τῆς προτάσεώς του, συνέλαβε καὶ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ ἀποτυχία αὕτη ἀποτελεῖ ὑπουργικὴν ἧτταν, ὑποχρεωτικῶς συνεπιφέρουσαν καὶ παραίτησιν, ἀφ’ οὗ κατ’ ἐμὲ ἡ σημερινὴ μορφὴ τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὴ ὑπουργικῶν ζητημάτων. Τὴν γνώμην μου ταύτην σᾶς ἀνέφερον καὶ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅτε ἡ ὕπαρξις τοῦ τότε ὑπουργείου καὶ τοῦ ὁποίου εἶχον τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέρος εὑρίσκετο ὑπὸ συζήτησιν διϊσχυρισθεὶς, ὅτι πάλη δὲν δύναται λογικῶς νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ τοῦ ἐντολέως Κυρίαρχου σώματος, καὶ τῶν ἐντολοδόχων ὑπουργῶν. Ὑπάρχουν, Κύριοι, περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας, πρότασις ἀποῤῥιπτομένη ἐμφαίνει ὀλιγώτερον τὴν ἧτταν τοῦ προτείνοντος ἢ τὴν κατεσπευσμένην καὶ πλημμελῆ ἴσως ἀπόφασιν τῶν καταψηφισάντων. Τολμῶ νὰ ἐκφράσω τὴν πεποίθησιν, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τοιαύτης περιπτώσεως κατὰ ταύτην τὴν στιγμήν. Ἤκουσά τινας ἀποροῦντας, διότι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἐξέφρασεν ἀμέσως μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς προτάσεώς του, τὴν περὶ παραιτήσεως ἀπόφασίν του, ἀλλὰ μόλις κατὰ τὴν τελευταίαν φάσιν τῆς συζητήσεως καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ τελευταίου μέτρου τῆς Συνελεύσεως τὴν ἐπαρουσίασε. Πᾶσα περὶ τούτου αἰτίασις μοὶ φαίνεται ἄδικος, διότι εὐκόλως ἐξηγεῖται ἡ διαγωγὴ τοῦ ὑπουργοῦ, ὡς πρὸς τοῦτο. Γνωρίζων ὡς ἐκ τοῦ ἀξιώματος, μὲ τὸ ὁποῖον τὸν περιέβαλον αἱ ψῆφοί σας, τὰς δυσχερείας τῆς θέσεώς του σχετικῶς μὲ τὸ σπουδαῖον, μὲ τὸ λεπτὸν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου, δυσχερείας, μὲ τὰς ὁποίας προηγούμεναι παραδόσεις καὶ ἐνέργειαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων οὐδεμίαν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ λαβὴν, τὸν ἐκληροδότησαν, καλῶς ποιῶν ἠκολούθησε βῆμα πρὸς βῆμα, τὴν συζήτησιν, ἐλπίζων πάντοτε, ὅτι κατά τινα φάσιν αὐτῆς, ἐφικτὴ κατάλληλος ἤθελεν ἴσως τῷ δοθῆ διέξοδος..... Ἀπατηθεὶς εἰς τὰς προσδοκίας του, ἀπολέσας ὄχι ὑπουργικὸν ζήτημα, ἀλλὰ πᾶσαν ἐλπίδα λύσεως συμβιβαζομένης μὲ τὰ κατὰ τὴν κρίσιν μου τοὐλάχιστον, καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντα τοῦ Ἔθνους, ἐδήλωσε τὴν ἀδυναμίαν του, τὴν ἔντιμον ἀνεπιτήδειότητά του εἰς τὸ νὰ ἐξακολουθήσῃ διαχειριζόμενος τὴν εἰς αὐτὸν ἐμπιστευθεῖσαν ἐξουσίαν. Ἀδισάκτως δικαιόνω τὴν ἀπόφασίν του.... Θαῤῥαλέως κηρύττω, ὅτι εἰς τὴν ἰδίαν εὑρισκόμενος θέσιν τὴν αὐτὴν ἤθελον ἀκολουθήσει τακτικήν. Ἄλλη ἦτο χθὲς, Κύριοι, ἡ θέσις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἄλλην τὴν ἔκαμον σήμερον, αἱ κατ’ ἐμὲ ἀπροσδόκητοι ἀποφάσεις σας........ Μέχρι τῆς χθὲς, ὁ ἐντολεύς σας ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς τὰς ἐπισήμους μετὰ τῶν ξένων σχέσεις του ἀντεπροσώπευεν ἰδέας, ἀρχὰς πάντῃ συμφώνους μ’ ἐκείνας, αἵτινες διέπουσι πᾶσαν ὄντως πολιτισμένην κοινωνίαν, μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἦτον ὑπουργὸς Ἐπικρατείας παρὰ τῇ ὁποίᾳ ὑγιεῖς ἀρχαὶ, λεπτὴ ἁβροφροσύνη πρὸς φιλικὰς, πρὸς εὐεργέτιδας πρὸ πάντων δυνάμεις εἰσέτι πλήρη εἶχον ἰσχύν.... Πρὸ ὀλίγου τὰ πράγματα ἤλλαξαν.... θίξαντες ἐν τῇ ἀναμφισβητήτῳ βεβαίως Κυριαρχίᾳ σας τὴν σεβαστὴν καὶ ἱερὰν ἀρχὴν τοῦ ἀποῤῥήτου τῶν ἐπιστολῶν (ἐννοῶ κατὰ τὸ πνεῦμα, κατὰ τὴν οὐσίαν, ὄχι κατὰ τὸ γράμμα, προκειμένου τοῦ λόγου περὶ μὴ ἐσφραγισμένων ἐγγράφων)· παραδεχθέντες, ἔστω καὶ ἐμμέσως τὴν ἀρχὴν τῆς δημεύσεως, ἐφαρμόζοντες αὐθωρεὶ αὐτὴν ἐπὶ ἐγγράφων ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐμπεριεχομένου αὐτῶν, (ἀφ’ οὗ οὐδεμία διαλογὴ ἢ κατάταξις δὲν ὑπάρχει χωρίζουσα τὰ ἰδιαίτερα ἀπὸ τὰ δημόσια), ἐκάματε τὴν θέσιν ὑπουργοῦ προωρισμένου νὰ εὑρίσκηται εἰς ἀξιοπρεπῆ μετὰ τῶν ξένων συνάφειαν ὄχι πλέον ἀξίωμα ἀξιοζήλευτον ἀλλὰ ταπεινωτικὴν δοκιμασίαν...... Ναί! Κύριοι, τολμῶ νὰ εἴπω μετὰ θάῤῥους, ὅτι αἱ πρὸ ὀλίγου κατεσπευσμένως ληφθεῖσαι ἀποφάσεις σας καταβιβάζουν τὴν περὶ ἡμῶν ἰδέαν ἐξ ἐκείνης τῆς ὑψηλῆς περιωπῆς, εἰς ἣν καὶ ὑπὸ τοῦ καταδικασθέντος ἀκόμη συστήματος τὴν εἶχον ἀναβιβάσει δικαίως, αἱ ἐν τῇ Γερουσίᾳ ἀῤῥενωπαὶ συζητήσεις περὶ τοῦ ἀποῤῥήτου τῶν ἐπιστολῶν, καὶ ἡ τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν τύπου γενναία καὶ σύμφωνος ὑπεράσπισις τοῦ ἀπαραβιάστου αὐτῶν. Πῶς θὰ δικαιώσωμεν σήμερον τὴν ἀποφασισθεῖσαν ἀπόλυτον καὶ ὁλοσχερῆ δήμευσιν ἐγγράφων ἀφορώντων, ἐν μέρει τοὐλάχιστον τὰς ἀτομικὰς σχέσεις, τὸν ἰδιωτικὸν βίον τοῦ συγγενοῦς, τοῦ συζύγου;... .... ἀλλά, Κύριοι, κατὰ τὴν λύσιν τῶν διαφόρων παρουσιασθέντων ζητημάτων ἐφάνητε ἄρα γε ὀλιγώτερον πρόθυμοι νὰ φέρητε πληγὰς καιρίας, θανατηφόρα τραύματα κατὰ τῶν παραδεδεγμένων ἐθίμων, ἐφάνητε ἄρα γε μᾶλλον ἐμπνεόμενοι ὑπὸ δισταγμῶν κατὰ τὴν θλιβερὰν ταύτην πορείαν σας; Ὄχι! δυστυχῶς, ὄχι! Καὶ εἶναι ποτὲ δυνατὸν εἰς πολυμελῆ ἐπιτροπὴν νὰ διαλέξῃ, νὰ κατατάξῃ, νὰ ἐκτιμήσῃ μετ’ ἐκείνης τῆς ἀκριβείας, μετ’ ἐκείνης τῆς λεπτότητος...... ἂς μὴν εἴπω καὶ εὐλαβείας, μετὰ τῶν ὁποίων ὀφείλει τις νὰ θίξῃ τὸν ἰδιωτικὸν βίον, καὶ τῶν ἐνόχων ἀκόμη ἀτυχῶν, καὶ τοῦτο δι’ ἐπιτροπῆς διὰ κλήρου καταρτισθείσης; Καὶ ἀποροῦν ἀκόμη τινὲς διὰ τὴν ἀπροσδόκητον παραίτησιν κατ’ αὐτοὺς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν! Ἦτον ἄρα γε δυνατὸν νὰ πράξῃ ἄλλως πως χωρὶς νὰ δείξῃ ἀξιοκατάκριτον ἀναισθησίαν ὅλως ἀσυμβίβαστον μὲ τὴν σπουδαιότητα τῶν καθηκόντων του; Ἐξεπλάγην, Κύριοι, ἀκούων τὸν ἔντιμον Πληρεξούσιον Καλαβρύτων αἰτιώμενον τὸν ὑπουργὸν διὰ τὴν παραίτησίν του. Μετὰ λύπης ἤκουσα αὐτὸν νὰ τὴν χαρακτηρίζει ὡς ἀπείθειαν καὶ προσβολὴν κατὰ τῶν ἀποφάσεων τοῦ Κυριάρχου τούτου Σώματος! Φρονῶ πάντη ἀντιθέτως τοῦ ἐντίμου Κυρίου Πετιμεζᾶ. Ἡ ἔκφρασις ἰσχυρᾶς, εἰλικρινοῦς πεποιθήσεως, ἡ κατάθεσις ἐξουσίας ἧς δὲν δύναται νὰ κάμῃ χρῆσιν σύμφωνον μὲ τὰς ὠθήσεις τῆς συνειδήσεώς του εἶναι τεκμήριον πιστῆς καὶ εὐλαβοῦς διαγωγῆς, εἰλικρινοῦς ὑπηρέτου τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος καὶ τῆς ὑπολήψεως τῆς Συνελεύσεως. Ἄλλως τε τοιαύτη διαγωγὴ παρέχει καὶ ἀπόδειξιν, ὅτι καλῶς ἐκλέγει ἡ Συνέλευσις τοὺς ὑπουργούς της. Ἐπὶ τῆς Βασιλείας τοῦ πεπτωκότος ἡγεμόνος οἱ ὑπουργοὶ ποτὲ ἢ λίαν σπανίως παρῃτοῦντο, διότι κακῶς διωρίζοντο. Τὸ νὰ παραιτῶνται οἱ ὑπουργοὶ ὁσάκις εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀμηχανίαν τοῦ νὰ συμβιβάζουν τὰς διαταγὰς τοῦ ἐντολέως των μὲ τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεώς των εἶναι δεῖγμα σεβασμοῦ ...... δὲν εἶναι ἔλλειψις πρὸς τὰ εἰς αὐτοὺς ἐμπιστευθέντα καθήκοντα. Ἡ παραίτησις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν προέρχεται οὔτε ἀπὸ πληγωθεῖσαν ὑπουργικὴν ματαιότητα, οὔτε ἀπὸ Κυβερνητικὴν μνησικακίαν .... εἶναι ἔντονος, ἐμφατική, καὶ βεβαίως εἰλικρινὴς διαμαρτύρησις κατὰ τῶν τελευταίων παρ’ ἡμῶν ἀποφασισθέντων. Πηγάζει ἀπὸ αἴσθημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ σεβασθῶμεν καὶ νὰ ἐκτιμήσωμεν. Ἀνάλογον αἴσθημα μ’ ὤθησε νὰ ἐκφέρω τὰς ὀλίγας ταύτας παρατηρήσεις, ἐλπίζων ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ τὰς ἐκτιμήσῃ ἐν τῇ δικαιοσύνῃ της ὅπως τὰς ἐπαρουσίασα ἐν τῇ εἰλικρινείᾳ μου, καὶ ἀπὸ μόνον τὸ ἐλατήριον τοῦ καθήκοντος κινούμενος.

§173Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Χρεωστῶ Κύριοι, εἰς ἐμαυτὸν, χρεωστῶ ἀκόμη καὶ εἰς ὑμᾶς ν’ ἀποκρούσω τὰς αἰτιάσεις, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐγένοντο ἐντεῦθεν. Χρεωστῶ εἰς ἐμαυτὸν, διότι μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἔχω τὸν συνήθη ἐγωϊσμόν μου, νὰ μὴ δέχωμαι αἰτιάσεις, τὰς ὁποίας θέλουν νὰ μοὶ ἀποδώσουν. Δὲν μ’ ἔφερεν εἰς τὸ μέτρον τῆς παραιτήσεως, δὲν μ’ ἔφερε δειλία ἀπέναντι δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας ἐνδέχεται ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν μικρόν μου ὑπουργικὸν βίον. Ὅσοι ἤθελον νὰ μοὶ ἀποδώσωσι τὴν δειλίαν, εἰς τὸν κοινοβουλευτικὸν καὶ δημόσιον βίον μου οὐδέποτε εἶχον, ὡς εἶχον τὴν γενναιότητα νὰ διδαχθῶ παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μοῦ ἐπέβαλον βίαν εἰς τὴν συνείδησίν μου. Ἔχω τὴν γενναιότητα ν’ ἀποδυθῶ εἰς τὴν ἐξομάλυνσιν τῶν δυσχερειῶν, αἱ ὁποῖαι δύνανται ν’ ἀπαντηθῶσιν εἰς τὸν βίον μου τὸν ὑπουργικόν. Μοὶ ἀπέδωκαν φόβον τῆς ἀποκαλύψεως μυστηρίων, τὰ ὁποῖα ἐνδέχεται νὰ ἔχουν κακὴν ἐπιῤῥοὴν διὰ τὸ ἔθνος, Ὄχι, τὸν φόβον τοῦτον δὲν τὸν εἶχον.

§174ΤΙΝΕΣ. Δὲν σᾶς ἀδικεῖ κανείς.

§175Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τέλος πάντων ὁ ἔντιμος ἐξ Ἑρμιονίδος πληρεξούσιος εἶχε τοσαύτην ἀγαθότητα, ὥστε νὰ μὲ παραστήσῃ, ὅτι δὲν σᾶς εἶπον τὴν ἀλήθειαν· σᾶς τὴν εἶπον, Κύριοι, καὶ νομίζω, ὅτι, ὅταν ἕνας συνάδελφος, τὸν ὁποῖον μάλιστα ἐπεφορτίσατε μὲ εἰδικὴν ἐντολὴν, καὶ μ’ ἐντολὴν σπουδαιοτάτην εἰς τὰς παρούσας μάλιστα κρισιμωτάτας τῆς πατρίδος περιστάσεις, ὅταν ἔρχηται, ἐπαναλαμβάνω, καὶ σᾶς λέγῃ, ὅτι τὴν γνώμην αὐτὴν τὴν ὑποστηρίζει διὰ τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος, νομίζω, ὅτι σᾶς λέγει τὴν ἀλήθειαν· καὶ ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἐλησμονήσατε ὅ,τι χθὲς καὶ σήμερον εἶπον· καὶ ἐὰν αἱ φράσεις, τὰς ὁποίας μετεχειρίσθην πρὸς ὑποστήριξιν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἔφερον, δὲν ἦσαν εὐκρινεῖς, μὴ ἀποδίδετε τοῦτο εἰς τὴν ἐπιθυμίαν ν’ ἀποφύγω τὴν ἀλήθειαν, ὡς ὁ ἔντιμος ἐξ Ἑρμιονίδος πληρεξούσιος εἶπεν, ἀλλ’ ἀποδόσατέ το εἰς τὰς δυσκολίας, τὰς ὁποίας μοὶ παρεμβάλλει ἡ ἰδιαιτέρα ἐντολὴ, τὴν ὁποίαν ἐδέχθην, ὅταν μ’ ἐξελέξατε ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν.

§176ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε!

§177Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἀποκρούσας τὰς αἰτιάσεις ταύτας νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προβῶ εἰς περαιτέρω αἰτιολογίαν τοῦ μέτρου μου. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖον, ἀλλὰ μολαταῦτα ἂς τὸ κάμω. Νομίζετε, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὰς παρούσας κρισίμους περιστάσεις τῆς πατρίδος, ἐντολὴν ἔχει νὰ βελτιώσῃ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν προξενικήν; νομίζετε, ὅτι ἡ ἀποστολὴ αὐτοῦ εἶναι ν’ ἀντικαταστήσῃ πρόσωπα; Μὴ λησμονήσῃ κἀνεὶς τὴν μεγάλην ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπὶ τῆς διεξαγωγῆς ζητημάτων, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν τῆς πατρίδος. Νομίζετε, ὅτι παρέβην τὸ καθῆκόν μου, ἐὰν ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων ἔχω γνώμην διάφορον ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὑμεῖς ἔχετε; Νομίζετε, ὅτι παρέβην τὸ καθῆκόν μου, ἐὰν ἐπὶ τῶν σπουδαιοτάτων αὐτῶν ζητημάτων σᾶς εἶπον τὴν γνώμην μου; Εἰς τί λοιπὸν παρέβην τὸ πρὸς ὑμᾶς καθῆκόν μου; Ἠθέλατε, νομίζω, Κύριοι, μὲ ἀδικήσει ἐὰν τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος ἐξ Ἑρμιονίδος πληρεξούσιος ἔφερεν ἐπὶ τῆς παραιτήσεώς μου, θεωρῆτε σπουδαίαν. Βεβαίως ἐγὼ, ὡς ὑπουργὸς ἐκλελεγμένος ὑπὸ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, δὲν δύναμαι νὰ ἔχω ἄλλην πολιτικὴν, παρὰ τὴν πολιτικὴν τῆς Συνελεύσεως. Βεβαίως ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς ἐκλελεγμένος ὑπὸ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως δὲν ἠμπορῶ νὰ μένω εἰς τὴν θέσιν μου διὰ λόγους ἐμπιστοσύνης· ἡ Συνέλευσις εἶναι κυρία νὰ μοὶ εἴπῃ νὰ καταβῶ τῆς βαθμίδος ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν αὐτὴ μ’ ἔθεσεν, ἀλλὰ, Κύριοι, ἐὰν ἐγὼ ὡς ἐκτελεστὴς τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως, ἐὰν ἐγὼ, ὡς ἄνθρωπος ἔχων ἰδίας πεποιθήσεις καὶ ἰδίας κρίσεις, νομίζω, ὅτι ἕνεκα τούτου δὲν εἶμαι ὄργανον ἐπιτήδειον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διευκολύνῃ τοὺς σκοποὺς τῆς Συνελεύσεως, ἐὰν νομίζω, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ προβῶ πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον μοὶ ἀνέθεσε τὸ Ἔθνος νὰ διευκολύνω τὰς διαπραγματεύσεις, τὰς ὁποίας ἔχω νὰ κάμω, νομίζετε, ὅτι εἶναι παράλειψις τοῦ πρὸς τὴν πατρίδα καθήκοντός μου, ἐὰν σᾶς παρακαλέσω νὰ εὕρητε ἄλλο ὄργανον ἐπιτήδειον ἐπὶ τούτῳ; Λυποῦμαι, διότι ἄνθρωπος, τὸν ὁποῖον τοσοῦτον ὑπολήπτομαι, ὡς ὁ ἔντιμος ἐξ Ἑρμιονίδος πληρεξούσιος, ἤθελε τοσοῦτον σκληρῶς νὰ μ’ ἀδικήσῃ. Ἐὰν μ’ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ φέρω εἰς γνῶσιν ὑμῶν πᾶν ὅ,τι ἕνεκα τῆς ἰδιαιτέρας ἐντολῆς, μὲ τὴν ὁποίαν μ’ ἐτιμήσατε, ἠδυνάμην νὰ μάθω, ἴσως ἠδυνάμην νὰ προλάβω τὴν δυσχερῆ θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθον ἐγὼ αὐτός· καὶ μὴ νομίζετε, ὅτι εἶναι μία ἄρνησις καθήκοντος πρὸς ὑμᾶς, ἐὰν δὲν προβαίνω ἀμέσως εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν ὅλων τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβον· ἐξ ἐναντίας εἶναι, νομίζω, ἐκπλήρωσις ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν μοὶ δίδετε, καὶ τὴν ὁποίαν δὲν θέλετε ἀπαξιώσει. Ὑποθέτω ὅμως, ὅτι οἱ ἐρχόμενοι ἐντεῦθεν νὰ λαλῶσι πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶσι μίαν ἀλήθειαν, καὶ τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους μου νὰ τοῖς χρησιμεύσῃ, προκειμένου περὶ τοιούτων ζητημάτων. Ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ Δυνάμεων, εἰς τὰς ὁποίας ὀφείλομεν εὐγνωμοσύνην καὶ σεβασμὸν, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ ἐπικρατειῶν, αἱ ὁποῖαι πάντοτε δι’ ἄκρου φιλελληνισμοῦ ἐπρονόησαν καὶ ἐσκέφθησαν περὶ Ἑλλάδος, πρέπει πάντοτε νὰ ὁμιλῶμεν διὰ λέξεων καὶ φράσεων μετρημένων, διότι, Κύριοι, ὅσον δήποτε μεγάλη καὶ ἂν ᾖναι ἡ κυριαρχία ἡμῶν, ὁσονδήποτε μεγάλη καὶ ἂν ᾖναι ἡ θέσις, εἰς τὴν ὁποίαν διατελοῦμεν, βεβαιωθῆτε, Κύριοι, ὅτι αὕτη ἔχει ὅρια, καὶ τὰ ὅριά της τὰ διαγράφει ἡ πολιτικὴ τῆς Εὐρώπης.

§178ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε!

§179ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι, παραιτουμένου τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ἐγεννήθη συζήτησις, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἔπραξεν. Ἀρκούντως ἐδικαιολογήθη, καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ παραίτησίς του ἐν διανοίᾳ ἐγένετο δεκτή· ἀλλ’ ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, τὸν ὁποῖον ἰδιαζόντως ὑπολήπτομαι, φρονῶ, ὅτι ὀλίγον τι παρεφέρθη παραιτούμενος. Ἐνόμισε τὸ προκείμενον ζήτημα ζήτημα κυβερνητικόν· ἐνόμισεν, ὅτι ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως ἔχει ν’ ἀναμιχθῇ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως δὲν δύναται κατ’ οὐδένα τρόπον, ὡς ἐκ τῶν πεποιθήσεων αὑτοῦ, ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ τὴν θέλησιν τῆς Συνελεύσεως. Κύριοι, ἡ Συνέλευσις σκεφθεῖσα περὶ τῆς ἀλληλογραφίας τῆς κατασχεθείσης, σκεφθεῖσα περὶ αὐτῆς, ἐν τῷ κόλπῳ αὑτῆς ἐξακολουθεῖ νὰ ἐργάζηται· καὶ τότε μόνον δύναται ἔξω τῆς Συνελεύσεως νὰ ὑπάρξῃ ἐνέργεια, ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν ἀπεφάσισε, φέρῃ τὰ ἔγγραφα ἐνταῦθα, καὶ ἡ Συνέλευσις σκεφθῇ περὶ τῆς χρήσεως αὐτῶν. Ἐνόσῳ ὅμως δὲν περαιωθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Συνελεύσεως, ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἐνέργειαν ἔχει νὰ κάμῃ· οὐδόλως εἶναι προσκεκλημένη ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ τὴν θέλησιν τῆς Συνελεύσεως. Εἶναι τόσον βέβαιον τοῦτο, Κύριοι, ὥστε, ὅταν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς Ἐπαναστάσεως ἐγένετο λόγος περὶ τῆς ἀλληλογραφίας ταύτης, καὶ δυσκολίαι τινὲς ἐπαρουσιάσθησαν εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν τὴν προσωρινὴν, τὸ ζήτημα ἀφέθη ἐκκρεμὲς, ἵνα τὸ λύσῃ ἡ Συνέλευσις, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔμεινεν ἔκτοτε ὅλως διόλου ἐλευθέρα εἰς τὴν ἐνέργειάν της. Μία αὐλὴ, μεγάλην ἔχουσα ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς τύχης τῆς Ἑλλάδος, ἐζήτησε μέρος τῆς ἀλληλογραφίας αὐτῆς, ἀλλὰ τοῦτο ἡ αὐλὴ αὕτη οὐδόλως τὸ ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν Κυβέρνησιν τὴν μετεχειρίσθη ὡς ὀχετὸν, ἵνα φθάσῃ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ ἡ πρότασις ἐκείνη τοῦ πρέσβεως ἐκείνου ὑπάρχει εἰς τὸ Γραφεῖον. Ὡς ἐκ τούτου λοιπὸν παρατηρεῖτε, Κύριοι, ὅτι οὐδεμίαν πραγματικὴν ἐνέργειαν τὸ ὑπουργεῖον, ἔστω καὶ ὁλόκληρον, ἔχει νὰ λάβῃ ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἐννοῶ τὴν παραίτησιν. Ἡ Συνέλευσις, Κύριοι, φρονῶ τοὐλάχιστον, ὅτι δὲν ἐσκέπτετο, ὀνομάσασα ἐπιτροπὴν, ἥτις νὰ ἐξελέγξῃ τὰ ἔγγραφα, ὅτι ἔφθασεν εἰς κανὲν ἀποτέλεσμα· εἶπε, συνιστῶ ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ὡς εἰσηγητὴς νὰ φέρῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, τίποτε περιπλέον. Ἅμα γίνῃ τοῦτο, τότε σκεπτόμεθα ποῖα ἐκ τῆς ἀλληλογραφίας θὰ δημοσιεύσωμεν, ποῖα θὰ ἀποδώσωμεν, ποῖα θὰ καύσωμεν. Ἑπομένως οὐδεὶς δύναται νὰ προσάψῃ κατηγορίαν κατὰ τῆς Συνελεύσεως, ἐπιλαμβανομένης τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐκκρεμῶς. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, καὶ πολὺ πιθανὸν νὰ εὑρεθῶμεν εἰς δύσκολον θέσιν κατὰ τὴν ἐξερεύνησιν τῆς ἀλληλογραφίας, ἀλλὰ θέλει ἔχει, καὶ τίποτε παράξενον, ἐν τῇ γενναιοφροσύνῃ της ἡ Συνέλευσις, ἐν τῇ θελήσει αὑτῆς, τὴν δύναμιν νὰ σκεφθῇ ὅ,τι θέλει καὶ νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς ἀλληλογραφίας ταύτης, τῆς μετὰ τοῦ Βασιλέως Ὄθωνος καὶ τῶν εὐεργετίδων δυνάμεων. Περαίνων τὸν λόγον μου, διότι πολλὰ δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τις ἐπὶ τοῦ προκειμένου, παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη παρὰ τοῦ Κυρίου Καλοῦ. Μὲ τὴν τροπολογίαν ταύτην μένουν ὅλα τὰ λοιπὰ ζητήματα ἐκκρεμῆ, καὶ κατὰ τὰς περιστάσεις καὶ συμφώνως μὲ τὴν πολιτικὴν φρόνησιν ἔχομεν καιρὸν νὰ κανονισθῶμεν. Λέγω μόνον τοῦτο εἰς ἕνα φίλον μου, ὅστις εἶπεν, ὅτι κατ’ οὐδένα λόγον ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται νὰ ἀνατρέψῃ τὴν ἀπόφασιν ταύτην· τοῦτο τὸ λέγω ἐν παρόδῳ, ὅτι πολλάκις αἱ Συνελεύσεις ἀναγκάζονται νὰ σκέπτωνται διαφορετικὰ καὶ νὰ εὑρίσκωσι μέσα θεραπείας ἐπὶ τῶν ἀποφάσεών των, τὰ ὁποῖα καὶ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐσκεπτόμεθα νὰ λάβωμεν, βιασθέντες ἀπὸ ὀχλαγωγικὰς ἐπιδείξεις· τί θὰ κάμωμεν λοιπὸν ἂν δυνάμεις τινὲς ἤθελον ἀπειλήσει τὴν Ἑλλάδα; ἠθέλαμεν ἀναγκασθῆ νὰ τὴν ἀνατρέψωμεν.

§180ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου.

§181ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις (θόρυβος).

§182ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ μείνῃ διὰ τὴν δευτέραν (θόρυβος).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρ. 3 ἀναφέρει. «Μετὰ τὴν τοιαύτην κατάταξιν τῆς ἀλληλογραφίας, τῆς ὁποίας ἡ δημοσίευσις ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς Συνελεύσεως ἀπαγορεύεται, ἡ ἐπιτροπὴ θέλει ὑποβάλλει ἐν μυστικῇ συνεδριάσει τὰ ἔγγραφα καὶ τὰς σκέψεις αὐτῆς ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἥτις ἀποφασίζει περὶ τοῦ πρακτέου.

§184ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν, οὐχὶ ἔγγραφα.

§185ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Παραδέχεσθε λοιπὸν μόνον ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἀναγνώσῃ τὰ ἔγγραφα;

§186ΖΕΡΒΑΣ. Ζητῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἕκαστος πληρεξούσιος ἔχει δικαίωμα νὰ ὑπάγῃ νὰ τὰ ἴδῃ (γέλως).

§187ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Προτείνω, ἐπειδὴ ἐνταῦθα δὲν εἰσέρχεται ἄλλος κανεὶς ἢ οἱ πληρεξούσιοι, νὰ τὰ φέρωμεν ἐδῶ.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα τις πρότασις τοῦ Κ. Κομνηνοῦ «νὰ μὴ ἐπιληφθῇ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐργασιῶν της πρὶν ἢ διατυπωθῶσι τὰ καθήκοντά της». Τόρα τὸ ζήτημα εἶναι καθαρὸν· θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν διὰ τὸ ὅλον ἄρθρον ἄνευ τῆς λέξεως «ἔγγραφα».

§189Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἴμεθα πλήρεις (θόρυβος).

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν «Μετὰ τὴν τοιαύτην κατάταξιν τῆς ἀλληλογραφίας, τῆς ὁποίας ἡ δημοσίευσις ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς Συνελεύσεως ἀπαγορεύεται, ἡ ἐπιτροπὴ θέλει ὑποβάλλει ἐν μυστικῇ συνεδριάσει τὰς σκέψεις αὐτῆς ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἥτις ἀποφασίζει περὶ τοῦ πρακτέου.» Αὐτὸ θὰ ψηφισθῇ τώρα, ἔπειτα θὰ ἐρωτήσωμεν διὰ τὰ «ἔγγραφα».

§191ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος;

§193ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι, ὄχι (θόρυβος).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι λοιπὸν παραδέχονται τὴν πρότασιν τὴν ἀναγνωσθεῖσαν νὰ σηκωθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§195ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θέλω νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι διεμαρτυρήθην, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις· τίποτε ἄλλο δὲν ζητῶ.

§196ΚΑΛΟΣ. Κάμνω τὴν παρατήρησιν, καὶ παρακαλῶ νὰ κατασταθῇ προσεκτικὴ ἡ Συνέλευσις εἰς ὅ,τι θὰ εἰπῶ. Ὅταν ἡ Συνέλευσις ἀποφαίνεται ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, ὅτι θεωρεῖται πλήρης, καὶ ζητῇ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόφασιν, αἱ ἐνστάσεις πρέπει νὰ φέρωνται πρὶν ὁ Πρόεδρος κηρύξῃ τὸ ἀποτέλεσμα. Παρακαλῶ λοιπὸν ὁ Κύριος πληρεξούσιος νὰ ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν του καὶ νὰ μὴ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά (θόρυβος).

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε λοιπὸν ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος; (θόρυβος).

§198ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκφωνηθῇ ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος, διὰ νὰ φανῇ, ἂν ἤμεθα πλήρεις, καὶ νὰ ἔχῃ τοῦτο ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν ἀπόφασίν μας. Διὰ νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εἰς τὴν ἀπόφασίν μας, καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι χωρὶς νὰ ἦναι πλήρης ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη, εἶναι ἴσον, ὡς νὰ ἔλεγεν ὁ διαμαρτυρόμενος πληρεξούσιος, ὅτι ὁ Πρόεδρος ἐσυμφώνησε μὲ ἕν μέρος τῆς Συνελεύσεως (θόρυβος). Διὰ τοῦτο ἐπιμένω νὰ μὴ παραδεχθῇ ἡ Συνέλευσις ποσῶς νὰ ἀποφασισθῇ περὶ ἀποφάσεως τετελεσμένης (θόρυβος).

§199ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. (δεξιὰ) νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§200ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καθόσον ἀφορᾷ, Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα, ὅτι δὲν δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ ἐπανέλθῃ, νομίζω, ὅτι οἱ προτείνοντες ἀπατῶνται. Ὑποθέσατε, ὅτι γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, καὶ συνάγομεν ὡς ἀποτέλεσμα, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις, καὶ ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποφανθῶμεν. Ἐνταῦθα ἔγεινε μία ψηφοφορία δι’ ἀναστάσεως, ὑποτίθεται, ὅτι ἐγένετο ἡ διαλογὴ· λέγομεν, ὅτι δὲν εἶναι πλήρης, δὲν ἔχει δικαίωμα τόρα νὰ ἐξετάσῃ, ἂν ἤμεθα πλήρεις ἢ ὄχι; βεβαίως. (θόρυβος).

§201ΤΙΜ. ΒΑΣΣΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν διαμαρτυρηθέντα, ὅτι ἡ Συνέλευσις τώρα δὲν εἶναι πλήρης· τὸν παρακαλῶ ὅμως νὰ μοὶ ἀποδείξῃ ὅτι κατὰ τὴν ὥραν, καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ ψηφοφορία δὲν ἦτο πλήρης.

§202ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ παρὸν ζήτημα μοὶ εἶναι ἀδιάφορον, ὅπως ἀποφασισθῇ· ἀλλὰ λέγω, Κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καθιερώσωμεν τὴν νομολογίαν, τὴν ὁποίαν τώρα ζητοῦμεν νὰ καθιερώσωμεν. Ἅμα γεννηθῇ ἡ ἔνστασις, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι πλήρης, δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς ψηφοφορίαν, πρέπει εὐθὺς νὰ γίνηται ἀπαρίθμησις. Ἡ ἔνστασις, τοῦ ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις ἐπανελήφθη ἀπὸ τὸν Κ. Δεληγιάννην τετράκις πρὸ τῆς ψηφοφορίας, ἅμα τότε ἐπῆλθεν ἡ ἔνστασις, ἔπρεπε νὰ σταματήσωμεν καὶ νὰ κάμωμεν τὴν ἀπαρίθμησιν.

§203ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πλευρᾶς) Δὲν ἠκούσθη.

§204ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ὠφελοῦνταί τινες, ἂν φωνάζωσι, πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐλευθέραν. Νομίζω, κατ’ ἐμὲ, ἀδιάφορον ὡς πρὸς τὸ παρὸν ζήτημα, ὅτι πᾶσα πρᾶξις τῆς Συνελεύσεως, ἥτις ἐγένετο, μὴ πλήρους οὔσης τῆς Συνελεύσεως, δὲν ἔχει ἰσχύν.

§205ΚΑΛΟΣ. Κανεὶς δὲν ἀντιλέγει εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. πληρεξουσίου. Τώρα ὅμως, ὅτε ἐκηρύχθη τὸ ἀποτέλεσμα, πᾶσα διαμαρτύρησις εἶναι ἄδικος. Ὑποθέσατε, ὅτι ἐρχόμεθα δι’ ἀναστάσεως εἰς μίαν ἐπιψήφισιν, καὶ ὅτι κατὰ τὴν ἀπόφασιν ὑπάρχει ἀντίφασις, καὶ ὅτι μέρος τῶν πληρεξουσίων ἀναχωρεῖ, τότε πρέπει νὰ φέρωμεν ἐνστάσεις περὶ τοῦ μὴ πλήρους; Ὁ Πρόεδρος ἅμα κηρύξῃ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἀπόφασις ὁριστικὴ, πᾶσα ἀντίῤῥησις καταπίπτει.

§206ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος (θόρυβος).

§207ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἀφοῦ ὑπάρχῃ διαμαρτύρησις, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι πλήρης, πρὸς τί συζητοῦμεν; πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§208Τ. ΒΑΣΣΟΣ. Εἶμαι ἕτοιμος νὰ παραδεχθῶ, ὅτι τώρα δὲν εἴμεθα πλήρεις, ἀλλὰ θέλω νὰ μοὶ ἀποδείξῃ ὁ διαμαρτυρηθεὶς πληρεξούσιος, ὅτι τότε, ὅτε ἔγεινεν ἡ ἀπόφασις, δὲν εἴμεθα πλήρεις (θόρυβος).

§209ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Τώρα εἴμεθα ὅλοι σύφωνοι, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις, εἶναι περιττὸν νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§210ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ἀπὸ τὸ πρωῒ δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον εἶναι ἀδύνατον νὰ λυθῇ κανὲν ζήτημα· μένει λοιπὸν τὸ ζήτημα ἐκκρεμὲς διὰ τὴν δευτέραν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 6 παρὰ ¼.

Ὁ Πρόεδρος

Α. ΜΩΡΑΙΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Γ. Μ. Ῥοῦφος.