1863.03.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΞΗʹ.

Τῆς 13 Μαρτίου 1863.

(Τετάρτη).

Ὥρα 11½.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας. Μετὰ ταῦτα ὁ Κύριος Πρόεδρος ἀνέφερεν εἰς τὴν Συνέλευσιν διαφόρους ἀναφορὰς, αἰτήσεις περὶ βαθμολογιῶν, περιθάλψεων καὶ λοιπῶν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω ἀναφορῶν ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τις ἀναφορὰ τοῦ Κωνσταντίνου Γρυπάρη ἀπαιτοῦντος σύνταξιν δραχμῶν 200 κατὰ μῆνα διὰ τὰς δημοσιογραφικὰς κατὰ τῆς δυναστείας τοῦ Ὄθωνος ὑπηρεσίας του ἀποπλήκτου ἤδη ὄντος.

§2ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ συζητηθῇ τώρα αὐτὴ ἡ ἀναφορά· Εἶμαι γνώμης ἡ Συνέλευσις νὰ σπεύσῃ ν’ ἀνταμείψῃ ἕνα ἀπόμαχον τοῦ τύπου καὶ νὰ μὴ τὸν ἀφήσῃ εἰς ἣν εἶναι οἰκτρὰν κατάστασιν.

§3ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πᾶσα ἀναφορὰ κατὰ τὸν κανονισμὸν διευθύνεται εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἔχει τὴν ἐντολὴν νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν· πρέπει δὲ νὰ σεβασθῶμεν τὸν κανονισμὸν ἡμῶν, διότι, ἐὰν παραβιάζωμεν αὐτὸν, δὲν θὰ δυνηθῶμεν οὔτε βῆμα νὰ κάμωμεν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑψηλῶν καθηκόντων μας. Δὲν ἀμφισβητῶ τὰ δικαιώματα τοῦ ἀναφερομένου, ἐπικαλοῦμαι μόνον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κανονισμοῦ, νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ συστηθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της καὶ τότε νὰ ἔλθῃ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς συζήτησιν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δηλαδὴ ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Λοιπὸν νὰ συστηθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν. Τώρα θὰ σᾶς ἀναγγείλω ὅλας τὰς προτάσεις τὰς ὑπαρχούσας. Ὑπάρχει πρότασις τοῦ Κυρίου πληρεξουσίου Λάπα, ὅπως αἱ πολιτικαὶ καὶ στρατιωτικαὶ ἀποδοχαὶ κρατούμεναι κατὰ μῆνα θέλουν ἀποδίδεσθαι εἰς τοὺς δικαιούχους διὰ γραμματίων ἐθνικῶν γαιῶν.

§5ΚΑΛΟΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ προσήχθη καὶ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἀπεῤῥίφθη (θόρυβος).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τεθῇ λοιπὸν καὶ αὐτὴ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Κυρίου Μισιρλῆ περὶ ἀνεγέρσεως ἀνδριάντων εἰς Πύλον καὶ Πεταλίδιον. Καὶ αὐτὴ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὑπάρχει ἑτέρα ἀναφορὰ τοῦ Κυρίου Πετσάλη, περὶ ἀποδόσεως μισθοῦ εἰς τὴν χήραν τοῦ Κριεζώτη καὶ περὶ μεταφορᾶς τῶν ὀστέων του εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν προσδιορίζετε πρὸς συζήτησιν;

§8ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὴν αὔριον. Ἀναγινώσκεται ἓν εἰσιτήριον τοῦ πληρεξουσίου Ἰασίου Εὐσταθίου Γεωργαντοπούλου ὑπὸ τοῦ γραμματέως Κ. Ῥούφου καὶ κληροῦται ἡ ἐκλογὴ εἰς τὴν ἕκτην ἐπιτροπήν.

§9Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἐκλογὴν Ἄργους εἶχεν ἐξελεγχθῆ ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν καὶ δὲν ἐπεκυρώθη, πρέπει νὰ τὴν κληρώσωμεν ἐκ νέου, ἢ νὰ μείνῃ εἰς τὴν ἰδίαν;

§10ΠΟΛΛΟΙ. Ἐκ νέου. Κληρωθεῖσα ἔλαχεν εἰς τὴν ἑβδόμην ἐπιτροπήν.

§11ΑΛ. ΔΟΣΙΟΣ. Πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἔχω ἐπερώτησιν πρὸς τὸ Προεδρεῖον, ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἐὰν οἱ ἔμποροι Ἀθηνῶν ἔστειλαν ἀναφορὰν εἰς τὸ Προεδρεῖον, αἰτοῦντες ἀσφάλειαν παρὰ τῆς Συνελεύσεως, καὶ ἀπειλοῦντες, ἐὰν δὲν τοῖς δοθῇ, νὰ ἐπικαλεσθῶσι ξένην προστασίαν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τουλάχιστον ἕως τώρα δὲν ἐδόθη, καὶ δὲν πιστεύω ποτε νὰ δοθῇ τοιαύτη ἀναφορά. Ὑπάρχει ἀναφορά τινων ἐμπόρων, τὴν ὁποίαν ἤδη εἶχον καθυποβάλει εἰς τὴν Συνέλευσιν, οἱ ὁποῖοι αἰτοῦσιν, ὥστε νὰ διατηρηθῇ τὸ στρατιωτικὸν διοικητήριον, καὶ ὅτι αὐτοὶ ἀναδέχονται τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ γραφείου, αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ ὑπάρχει ἐπισυνημμένη εἰς τὴν ἀναφορὰν τοῦ στρατιωτικοῦ διοικητοῦ· ἄλλην ἀναφορὰν δὲν γνωρίζω. Παρακαλοῦνται ἐν τούτοις αἱ ἐπιτροπαὶ, ὅσαι ἔχουν ἐκλογὰς πρὸς ἐξέλεγξιν, νὰ ὑποβάλουν τὰ ἀποτελέσματα, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Μοὶ ἔγεινεν ἡ παρατήρησις, ὅτι πάντοτε αἱ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ προτιμῶνται, ἑπομένως ὑπάρχει μία πρότασις πρὸ πολλοῦ ἐκκρεμὴς διὰ τοὺς ἐκλεχθέντας παρὰ τῶν ἑτεροδημοτῶν, δὲν βλέπουν πότε νὰ φθάσῃ ἡ ἡμέρα, ἐπιθυμοῦν νὰ μάθουν ἓν ναὶ ἢ ἓν ὄχι.

§13ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν.

§14ΑΛ. ΔΟΣΙΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, βεβαίως τὸ ἀποτέλεσμα πάσης ἐπαναστάσεως δὲν εἶναι, παρὰ νὰ φέρῃ ἐλευθερίας· ἀλλ’ ἡ ἐλευθερία τοῦ ἀτόμου πρέπει νὰ περιορίζηται εἰς τὰ ὅρια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐὰν ὑπερβῇ, προσβάλλονται αἱ ἐλευθερίαι τῆς κοινωνίας. Συγχρόνως μὲ τὴν εἰσβολὴν τοῦ ξενικοῦ χρυσίου εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἤρχισαν νὰ διαδίδωνται εἰδήσεις ἐπιβλαβεῖς πρὸς τὴν διατήρησιν τῆς τάξεως, διαβάλλουσαι τὴν φήμην τοῦ Ἔθνους ἀπέναντι τῶν ἔξω ὁμογενῶν καὶ τῆς Εὐρώπης, καὶ κλονίζουσαι τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ἕκαστος, ὅτι ἡ ἐξ Ὑψίστου ἀντίληψις ἐπισκιάζει τὴν Ἑλλάδα. Ἰδοὺ πρὸ δύω ἡμερῶν τί ἀνέγνωσα εἰς Ἐφημερίδα, ἡ ὁποία ἐκδίδεται ἀπὸ ἄτομον, ἀπὸ τοῦ ὁποίου τὴν ἀνατροφὴν καὶ τὴν παιδείαν ἔπρεπε νὰ περιμένωμεν ἄλλα τινά. Ἀναγινώσκει ἓν ἀπόσπασμα ἐξ ἑνὸς ἄρθρου τῆς Εὐνομίας.

§15ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι ἐλεύθερος ὁ τύπος.

§16ΔΟΣΙΟΣ. Ἀλλ’ ἡ ἐλευθερία τοῦ τύπου πρέπει νὰ περιορίζηται, ὅταν προσβάλῃ τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἄλλων. Δὲν ἔπρεπε ν’ ἀναφέρωνται μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀναφέρονται ἐδῶ. Δὲν σᾶς φαίνεται, ὅτι ἀναγινώσκεται τὰ Βιλλετίνα τοῦ Ναπολέοντος, ὅταν ἀνακοινόνῃ τὰς νίκας καὶ τὰ τρόπαιά του.

§17ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τί σχέσιν ἔχουν αὐτά;

§18ΔΟΣΙΟΣ. Ἰδοὺ τὶ λέγει παρακάτω. Ἀναγινώσκει ἓν ἕτερον ἀπόσπασμα.

§19Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀντιλέξω εἰς τὸν ἔντιμον συνάδελφόν μου. Δὲν προτίθεμαι νὰ ὑποστηρίξω ἢ νὰ βεβαιώσω, ἂν τὰ ὑπὸ τῆς ἐφημερίδος «Εὐνομίας» γραφέντα εἰσὶν ἀληθῆ, εἰ καὶ ἐγὼ ἤκουσα καὶ οἱ συνάδελφοί μου ἐπληροφορήθησαν, ὅτι καὶ φόνοι ἐγένοντο καὶ ἄλλα δυστυχῶς ἰδιωτικὰ καὶ ἀτομικὰ δυστυχήματα συνέβησαν ἐντὸς τῆς πρωτευούσης τῶν Ἀθηνῶν. Ἀντιλέγω ὅμως εἰς τὸν ἔντιμον συνάδελφόν μου, διότι παραδέχομαι πληρέστατα τὴ ἐλευθερίαν τοῦ τύπου. Ἡ Συνέλευσις, Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρέπει νὰ ἀσχολῆται περὶ τὴν ἀναίρεσιν τῶν διὰ τοῦ τύπου δημοσιευομένων, οὔτε περὶ τὴν ἀνάκρισιν τῶν γνωμῶν καὶ δοξασιῶν, τὰς ὁποίας οἱ δημοσιογράφοι δημοσιεύουσι διὰ τοῦ τύπου. Ἐὰν ἡ «Εὐνομία», ἐὰν πᾶσα ἄλλη ἐφημερὶς ἐκτίθησι γεγονότα ψευδῆ, ἂς φροντίσωμεν ν’ ἀποδείξωμεν τὸ ψευδὲς αὐτῶν διὰ τῶν πραγμάτων· ἐὰν ἡ «Εὐνομία», ἐὰν πᾶσα ἄλλη ἐφημερὶς δημοσιεύῃ γνώμας μὴ ὀρθὰς, ἂς ἀκολουθήσωμεν τὴν ἀληθῆ καὶ ὀρθὴν πορείαν σκεπτόμενοι καὶ βουλευόμενοι ὑπὲρ τῶν δημοσίων. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου ὑπέβαλεν. Ἄλλως τε, Κύριοι, θὰ μετεβάλωμεν τὸ βῆμα τῆς συνελεύσεως εἰς ἐπίκρισιν καὶ ἀναίρεσιν τῶν διὰ τοῦ τύπου δημοσιευομένων ἰδεῶν καὶ γνωμῶν· ἴσως, Κύριε Πρόεδρε, ἄλλα φύλλα δημοσιογράφων μᾶς παρέχουσιν ὕλην περισσοτέραν· διότι ἴσως δόξαι καὶ γνῶμαι ἄλλων φύλλων, αἱ ὁποῖαι ἐτάραξαν τὸν κόσμον, καὶ αἱ ὁποῖαι τείνουσιν εἰς ἀνατροπὴν τῆς κοινωνίας, θὰ ἐπασχολήσωσι μᾶλλον τὴν Συνέλευσιν (θόρυβος).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης, νὰ περιορισθῶμεν ἕως ἐδῶ, διότι ὑπάρχει ἡ ἀνάκρισις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ τῶν τοιούτων πραγμάτων. (θόρυβος).

§21Λ. ΒΙΛΑΕΤΗΣ. Κύριοι! Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔφερε .... (θόρυβος). Συναινεῖτε εἰς συζήτησιν ναὶ, ἢ ὄχι;

§22ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§23ΕΤΕΡΟΙ. Ναί.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι δὲν θέλουν συζήτησιν νὰ σηκωθοῦν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις δὲν θέλει συζήτησιν.

§25ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Νομίζω καλὸν, νὰ προσκληθῇ ἡ ἐπὶ τοῦ πολιτεύματος ἐπιτροπὴ νὰ παρουσιάσῃ, ὅσα ἄρθρα ἔχει ἕτοιμα, καὶ νὰ τὰ συζητήσωμεν.

§26ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, πρέπει νὰ τελειώσῃ ὅλον, (θόρυβος).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν παρακαλεῖται νὰ φέρῃ ταχέως τὸ ἀποτέλεσμα τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Πύρλα περὶ ἀποζημιώσεως τινῶν γερουσιαστῶν. Ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Γαλαξίου ἐρωτᾶται, ἐὰν ἔχῃ τὸ ἀποτέλεσμα ἕτοιμον νὰ τὸ φέρῃ αὔριον. Χθὲς προσεκλήθησαν κατ’ ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως οἱ ἔχοντες διπλᾶς ἢ τριπλᾶς ἐκλογὰς νὰ δηλώσωσι, ποίας προτιμοῦν. Μεταξὺ τῶν ἄλλων συμπεριελήφθη καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου Α. Μαυροκορδάτου κατὰ λάθος· διότι δὲν ἐγένετο ἀκόμη ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὥστε δὲν ὑπάγεται εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν· εἶναι δὲ οἱ Κύριοι Πετσάλης, Σαρίπολος, Κανάρης.

§28ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐὰν ἀγαπᾷ ἡ Συνέλευσις, ἐπειδὴ περιμένω τινὰς πληροφορίας τινῶν φίλων μου, διὰ νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην των, νὰ τὸ ἀναβάλωμεν διὰ τὴν ἑπομένην συζήτησιν.

§29ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§30ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπιμένω σήμερον νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ ἔκαμάν τινας παρατηρήσεις· δὲν ἦλθε κἀνεὶς ὑπουργὸς νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι θέλει νὰ λαλήσῃ· μοῦ ἐζήτησαν τὴν ἄδειαν 4 ἢ 5 μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν διπλωματικῶν σχέσεων ν’ ἀπέλθουν εἰς τὸ Κυβερνεῖον.

§32Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Μὴ δυνηθεὶς σήμερον ὁ πατήρ μου νὰ παρευρεθῇ εἰς τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν μοὶ ἔδωκε τὴν ἐντολὴν σύμφωνα μὲ τὴν ἀπόφασίν σας νὰ δηλώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι θέλει δεχθῆ τὴν ἐκλογὴν τῶν Νέων Ψαρῶν ἀντ’ ἐκείνης τοῦ Βουκουρεστίου. Ἐγὼ δὲ ἐκλεχθεὶς καὶ ἀπὸ τὰ Ψαρὰ καὶ ἀπὸ τὴν Παλαιστίνην, διαδηλόνω ἐπίσης, ὅτι δέχομαι τὴν ἐκλογὴν τῶν συμπατριωτῶν μου Ψαριανῶν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Πετσάλης προσκληθεὶς κατ’ ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως σήμερον νὰ δηλώσῃ ἦλθε καὶ ἐζήτησεν ἀναβολὴν μέχρι τῆς ἐπιούσης· ἄλλοι δὲν θέλουν τὴν ἀναβολήν· λοιπὸν ἀναγκάζομαι νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν. Ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ἦτο σήμερον νὰ δηλώσουν, ἄλλως νὰ κληρωθῇ, λοιπὸν ὁ Κύριος Πετσάλης σήμερον ζητεῖ τὴν ἀναβολήν.

§34ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν αἴτησιν τῆς ἀναβολῆς διὰ τὴν μεθαύριον τοῦ Κυρίου Πετσάλη νὰ σηκωθοῦν (ἀνίστανται οἱ ὀλιγώτεροι). Δὲν παρεδέχθη, πρέπει λοιπὸν ἢ νὰ δηλώσῃ σήμερον ἢ νὰ κληρωθῇ.

§36Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ Συνέλευσις πρότερον παρεδέχθη τὴν ἀναβολὴν (θόρυβος). Μὴν ἔχετε τόσην ἀνυπομονησίαν, γνωρίζω τοὺς σκοπούς σας.

§37ΠΟΛΛΟΙ. Ποῖοι εἶναι;

§38ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶπον, ὅτι περιμένω μερικὰς ἀπαντήσεις.

§39ΠΟΛΛΟΙ. Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε.

§40ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Λοιπὸν, ἐπειδὴ μὲ βιάζετε, προτιμῶ τὴν τοῦ Ξηροχωρίου.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὁ Κύριος Σαρίπολος δὲν ἔλθῃ νὰ ἐκφρασθῇ ἐντὸς τῆς συνεδριάσεως, νὰ κληρωθῇ.

§42ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἴμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, εἰς τὸ ἐκκρεμὲς ζήτημα τῶν προβιβασμῶν· ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Α. Πετιμεζᾶς, ἀλλὰ πρίν τούτου ἔχει μίαν ἐπερώτησιν ὁ Κύριος Σουλτάνης.

§44ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Κύριοι, ἐπιστολαὶ ἐξ Ἀλεξανδρείας ληφθεῖσαι χθὲς ἀναγγέλλουν, ὅτι συνεπείᾳ διαπληκτισμῶν λαβόντων χώραν κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς τῶν Πληρεξουσίων εἰς Κάϊρον συνελήφθησαν ὑπὸ τῆς τοπικῆς ἀρχῆς ὑπήκοοι Ἕλληνες καὶ ἀπεπέμφθησαν, κατὰ τὸν τηλέγραφον, ὅστις πρέπει νὰ ᾖναι εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς μέρος ὕποπτον, δηλονότι εἰς μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρομεν ἂν ᾖναι ἀσφαλεῖς. Λοιπὸν ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ προσκαλέσῃ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ νὰ γνωστοποιήσῃ τὶ ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς εἰδήσεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἔδωσε βεβαίως ὁ Πρόξενος τοῦ Καΐρου καὶ τῆς Ἀλεξανδρείας.

§45ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Πιστεύω Κύριοι, ὅτι ὁ Κύριος Πληρεξούσιος θέλει νὰ μάθῃ τὶ ἐνήργησε τὸ ὑπουργεῖον εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν.

§46ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§47ΥΠΟΥΡΓΟΣ. Δὲν ἤκουσα, ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω ὁλόκληρον τὴν ἱστορίαν.

§48ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ἐξ Ἀλεξανδρείας γράφουν, ὅτι συνέβησαν διαπληκτισμοί, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ τοπικὴ ἀρχὴ συνέλαβε 18 ὑπηκόους Ἕλληνας, τοὺς ὁποίους διεύθυνεν εἰς τόπον ὕποπτον. Λοιπὸν τὶ ἐνήργησε τὸ ὑπουργεῖον;

§49ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Εἶχον ἀκούσει, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ἐπερώτησις καὶ ἔλαβα τὰ ἔγγραφα καὶ σᾶς τὰ ὑποβάλλω. Ἰδοὺ πῶς ἠκολούθησεν ἡ ὑπόθεσις ἐν γένει· ὅταν ἀνέλαβον τὸ ὑπουργεῖον, εἶχε διαταχθῆ ἡ δευτέρα ἐκλογὴ εἰς τὸ Κάϊρον διετάχθη νὰ γείνῃ ἀπὸ τὸν Πρόξενον τὸν Κύριον Σπανόπουλον. Ἐπειδὴ καὶ ἐνεθυμήθην, ὅτι ἡ Συνέλευσις κατακρίνασα τὴν ἐκλογὴν Καΐρου, ἐξεφράσθη τοὐλάχιστον κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ μὴ γείνῃ ἡ ἐπέμβασις τῆς Προξενικῆς ἀρχῆς τοῦ Καΐρου, ἐνόμισα καθῆκον μου νὰ μὴ ἀναθέσω τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν εἰς τὸν ἴδιον, ἀλλὰ εἰς ἓν ἄλλο πρόσωπον. Ἠρώτησα τότε τοὺς ὑπαλλήλους πῶς ἠμποροῦμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα καὶ εἰς ποῖον δυνάμεθα ν’ ἀναθέσωμεν τὴν ἐκλογήν. Λοιπὸν λαβὼν τὰς ἐκεῖ πληροφορίας, τηλεγραφικῶς εἰδοποίησα τὸν Κύριον Περόγλουν ὑπουργικὸν γραμματέα πρώτης τάξεως, ὅστις εὑρίσκεται ἐκεῖ τυχαίως, λόγῳ ἀσθενείας, ν’ ἀναλάβῃ προσωρινῶς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Προξενείου Καΐρου, νὰ ἐνεργήσῃ τὰ τῆς ἐκλογῆς. Ἡσύχασα κατὰ συνέπειαν τούτου, διότι βεβαίως δὲ εἶχον τίποτε ἄλλο νὰ ἐνεργήσω. Ἔγραψα ὅμως μὲ τὸ Ταχυδρομεῖον καὶ ἐσύστησα εἰς τὸν Πέρογλουν νὰ μὴ γείνῃ καμμία ἐπέμβασις. Ἀκολούθως δηλαδὴ πρὸ δύω ἡμερῶν λαμβάνω ἓν πρῶτον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον λέγει «17 Ἕλληνες ἐφυλακίσθησαν ἀπὸ τὴν τοπικὴν ἀρχὴν, κατ’ αἴτησιν τοῦ Προξένου Καΐρου διὰ τὴν ἐκλογὴν καὶ ἐστάλησαν εἰς τόπον ἄγνωστον (suspect) ὕποπτον» εἶναι ἄνευ ὑπογραφῆς, λέγει μόνον «Γενικὸν Προξενεῖον τῆς Ἑλλάδος ἐν Αἰγύπτῳ.» Μετὰ ταῦτα λαμβάνω τὸ ἀκόλουθον «αἱ ἐκλογαὶ ἐσταμάτησαν ἕνεκα ταραχῶν· ὁ Πέρογλους εἶναι ἀσθενὴς, ἐγκατέλειψε τὸ Προξενεῖον, τί νὰ κάμω ἐγὼ;» Τὸ γράφει ὁ Σπανόπουλος. Ὅταν ἔλαβα αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα δηλαδὴ τὴν Κυριακὴν, δὲν ἠμποροῦσα νὰ τηλεγραφήσω παρὰ τὴν Τρίτην, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἀτμοκίνητον. Ἐν τούτοις τὴν Δευτέραν ἔλαβα τὴν ἑξῆς ἔκθεσιν τοῦ Κυρίου Περόγλου, ἥτις θὰ σᾶς ἐξηγήσῃ ὅλην τὴν ὑπόθεσιν· ἂν θέλετε νὰ σᾶς ἀναγνωσθῇ.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται ἐκτεταμένη ἔκθεσις τοῦ Κυρίου Περόγλου ἀφορῶσα τὰ ἐν Καΐρῳ λαβόντα χώραν.

§51ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Πιστεύω, ὅτι ἡ ἀνάγνωσις αὐτῆς τῆς ἐκθέσεως ἔπεισε τὴν Συνέλευσιν, ὅπως καὶ ἐμὲ, ὅτι ὁ Κύριος Πέρογλους ἐξακολουθεῖ νὰ ἐκτελῇ τὰ καθήκοντά του, ὅπως ἔπρεπε.

§52ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§53ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ἑπομένως ἐγὼ δὲν ἠδυνάμην παρὰ νὰ διατάξω διὰ τηλεγραφήματος τὸν Κύριον Πέρογλουν νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἐκλογὴν, καὶ, ἂν ᾖναι ἀσθενὴς εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ἐνεργῇ, ν’ ἀναθέσῃ τὴν διεύθυνσιν προσωρινῶς πάλιν τοῦ Προξενείου εἰς ἄλλον τινὰ ἀπ’ ἐκεῖ ὅλως διόλου μὴ ἔχοντα σχέσιν ἢ συμπάθειαν πρὸς τὸ ἓν ἢ πρὸς τὸ ἄλλο κόμμα· δηλ. πρὸς τοὺς ἀντιφερομένους. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζω, ὅτι ἐξησφάλισεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, πολὺ καλά.

§55ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Συγχρόνως δὲ, ἐπειδὴ ἐν ἐπιστολῇ μᾶς ἐκοινοποίησαν, ὅτι ὁ Κύριος Σπανόπουλος ἐνεργεῖ ἐμμέσως εἰς αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν, ἐνόμισα καθῆκον διὰ τὴν ἀμεροληψίαν, μεθ’ ἧς ἐπιθυμῶ νὰ ἐνεργοῦν εἰς αὐτὰς αἱ προξενικαὶ ἀρχαὶ, νὰ διατάξω τὸν Πρόξενον νὰ τὸν ἀνακαλέσῃ προσωρινῶς εἰς Ἀλεξάνδρειαν κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐκλογῆς. Τοιουτοτρόπως ὁ Κύριος Πέρογλους θὰ ἐνεργήσῃ τὸ καθῆκόν του καὶ ἡ ἐκλογὴ ὅταν ἔλθῃ ἐνώπιόν σας θὰ ἐξετασθῇ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρόσωπον, ἡ ἀνάκρισις ἡ γενησομένη ἀκολούθως θὰ μᾶς ἀποδείξῃ τί νὰ κάμωμεν· ὥστε καὶ διὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως καὶ διὰ τῆς ἀνακρίσεως θὰ ἴδωμεν τί πρέπει νὰ πράξωμεν.

§56ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§57ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Εἰς ὕποπτον μέρος λέγει· δὲν μᾶς τὸ λέγει ὅμως ὁ ἴδιος Πρόξενος, ἀλλ’ ἁπλῶς λέγει «ὁ Γενικὸς Πρόξενος·» δὲν ἐννοῶ ποῖον μέρος θὰ ᾖναι τὸ ὕποπτον τοῦτο.

§58ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ἐλυπήθην πολὺ καὶ ἐθαύμασα, ὅταν ἤκουσα τὴν Συνέλευσιν ἐπιδοκιμάζουσαν τὴν σύλληψιν Ἑλλήνων ὑπὸ Τουρκικῆς δυναστείας.

§59ΠΟΛΛΟΙ. Κἀνεὶς δὲν τὸ εἶπεν.

§60ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Παρακαλῶ, ἀκούσατε· μὴ ταράττεσθε, Κύριοι, δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τί γίνεται εἰς τὴν λοιπὴν Τουρκίαν, βεβαιῶ ὅμως τὴν Συνέλευσιν, ὅτι εἰς τὴν Αἴγυπτον ἰσχύει εἰδικὸν διεθνὲς δίκαιον· εἰς τὴν Αἴγυπτον οὐδέποτε ἡ τοπικὴ ἀρχὴ, ὄχι νὰ κρατήσῃ, ἀλλ’ οὔτε νὰ συλλάβῃ δύναται ὑπήκοον ξένον, οὔτε τὴν ἡμέραν, ἀλλ’ οὔτε ἐν καιρῷ νυκτός· ἀλλ’ ὀφείλει νὰ προσκαλέσῃ τὸν ἁρμόδιον Πρόξενον διὰ νὰ τὸν συλλάβῃ, ἢ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν τὸν συλλάβει ἐπ’ αὐτοφώρῳ, ὀφείλει νὰ τὸν ὁδηγήσῃ καὶ ἐν μεσονυκτίῳ ἀκόμη. (Θόρυβος)

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε τὸν ἀγορεύοντα.

§62ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ἡ τοπικὴ ἀρχὴ, Κύριοι, συλλαμβάνουσα οἱονδήποτε ξένον ὑπήκοον εἰς τὴν Αἴγυπτον, ὀφείλει ἐν καιρῷ νυκτὸς καὶ μετὰ τὸ μεσονύκτιον νὰ τὸν ὁδηγήσῃ εἰς τὸ οἰκεῖον Προξενεῖον διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἂν ᾖναι ἔνοχος ἢ πταίσματος, ἢ ἐγκλήματος, ἢ κακουργήματος· δύναται εἰς τὴν Αἴγυπτον νὰ συλλάβῃ καὶ νὰ κρατήσῃ, ἐκτὸς ἂν ἔχῃ ἔνταλμα συλλήψεως ἢ φυλακίσεως τῆς ἁρμοδίας προξενικῆς ἀρχῆς. Ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀναγνώσας μίαν ἔκθεσιν ἑνὸς ὑπαλλήλου, μὴ ἔχοντος τὸ δικαίωμα μήτε ἔνταλμα συλλήψεως νὰ ἐκδώσῃ, μήτε φυλακίσεως, διότι εἶναι ἕνας ἁπλοῦς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, συνωμολόγησεν, ὅτι κρατοῦνται εἰς τὰς Τουρκικὰς φυλακὰς, δὲν ἠρνήθη δὲ τί σημαίνει ἡ λέξις ὕποπτος ἡ κράτησίς των. Ἡ λέξις suspecte Γαλλιστὶ σημαίνει ἀμφιβολίαν περὶ τῆς ζωῆς των ἀκόμη, σημαίνει, ὅτι ἐῤῥίφθησαν εἰς τὰς ὑπογείους Τουρκικὰς φυλακὰς, ὅπου δύνανται καὶ νὰ τοὺς δολοφονήσουν· ὁ Κύριος Ὑπουργὸς δὲ σᾶς εἶπε συγχρόνως, ὅτι ὁ Γενικὸς Πρόξενος ἀπῄτησεν αὐτοὺς ἀπὸ τῆς τοπικῆς ἀρχῆς, καὶ ἡ τοπικὴ ἀρχὴ ἀρνεῖται νὰ τοὺς παραδώσῃ. Κύριοι, δὲν θέλω νὰ φέρω παραδείγματα ἱκανοποιήσεων, τὰς ὁποίας ἔλαβον προξενικαὶ ἀρχαὶ ἄλλων δυνάμεων. Δύναμαι νὰ ὑπομνήσω τινὰς ἱκανοποιήσεις, τὰς ὁποίας τὸ Ἑλληνικὸν Προξενεῖον ἔλαβεν, ὁσάκις ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἐτόλμα νὰ προσβάλλῃ τοὺς ὑπηκόους Ἕλληνας. Κύριοι, 5½ ἔτη διέτριψα εἰς τὴν Αἴγυπτον· τρεῖς φορὰς μόνον τὸ Γενικὸν Προξενεῖον τῆς Ἀλεξανδρείας ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ παραπονεθῇ εἰς τὴν τοπικὴν ἐξουσίαν διὰ προσβολὰς καθ’ Ἑλλήνων ὑπηκόων· ἡ πρώτη ἦτο, ὅταν εἷς γιασαξῆς Ἕλλην εἰς τὴν Μανσούραν ἐμυκτηρίσθη ὄχι ὑβρίσθη· ὁ Γενικὸς Πρόξενος δὲν ἐξῆλθεν ἀπὸ τὸ παλάτιον τοῦ Ἀντιβασιλέως πρὶν ἢ παύσῃ τὸν Διοικητὴν τῆς Μανσούρας· καὶ μίαν ἄλλην φορὰν ὑπῆγεν ὁ Γενικὸς Πρόξενος νὰ παραπονεθῇ κατὰ τῆς τοπικῆς ἀρχῆς διὰ προσβολὴν Ἑλληνικὴν, ὅταν ὁ Διοικητὴς τοῦ Δαμιατίου δὲν ἐφέρθη προσηκόντως ὡς πρὸς τὸν Ὑποπρόξενον τοῦ Δαμιατίου· καὶ ὁ Γενικὸς Πρόξενος......

§63ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Αὐτὰ ὑπερέβησαν τὰ ἀντικείμενα τῆς ἐπερωτήσεως.

§64ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι· καὶ ὁ γενικὸς Πρόξενος καὶ τὴν δευτέραν φορὰν δὲν ἐξῆλθε πρὶν παύσῃ τὸν Διοικητήν.

§65ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἱστορίας δὲν θέλομεν.

§66ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Διὰ νὰ σᾶς ἐξηγήσω, Κύριοι, τί ἐστὶν αὐτὴ ἡ κράτησις ἡ σημερινὴ, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω τὴν ἀρχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Προξενείου, (θόρυβος). Κύριοι, σκανδαλίζεσθε, διότι ἀναφέρω παραδείγματα, ἀναφερόμενα εἰς τὸ γενικὸν Προξενεῖον, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἓν ἄλλο παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὸ Γαλλικὸν Προξενεῖον.

§67ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐπιμένετε, ὅτι ἄνευ ἀδείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Προξενείου συνελήφθησαν· ἰδοὺ τί λέγουν τὰ γράμματα, «ὅτι ὁ Κ. Πέρογλους ἐπεκαλέσθη τὴν ἐπέμβασιν.

§68ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα οὐδεὶς ὑπάλληλος Ἕλλην νὰ παραδώσῃ τὸν πολίτην εἰς ἄλλον, τοῦτο σᾶς λέγω· ὁ Ἕλλην ὑπάλληλος, ὅταν ἔχῃ τὸ δικαίωμα δύναται, νὰ διατάξῃ τὴν φυλάκισιν, ὀφείλει ὅμως νὰ ἐκδώσῃ ἔνταλμα φυλακίσεως· ὁ Κ. Πέρογλους, καθὼς τὸ εἶπεν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὢν γραμματεὺς ὑπουργικὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ οὔτε ἔνταλμα φυλακίσεως, οὔτε συλλήψεως. Ὁ Κ. Πέρογλους δὲν εἶναι Πρόξενος, ὅστις νὰ δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς σχέσιν καὶ νὰ ἀπευθύνῃ αἴτησιν εἰς τὴν τοπικὴν ἀρχήν· ὁ Κ. Πέρογλους, ἂν τὸ διαλαμβάνῃ εἰς τὴν ἔκθεσίν του, ὅτι ἀπέστειλεν ἔκθεσιν εἰς τὴν τοπικὴν ἀρχὴν διὰ νὰ τῷ χορηγηθῇ δύναμις διὰ νὰ συλλάβῃ ἐπὶ τῇ ὑπονοίᾳ, ὅτι ἡ ἀντίπαλος μερὶς τῶν διαμαχομένων μερίδων προετίθετο νὰ ἐπιπέσῃ ἐναντίον τῆς ἄλλης, τὸ λέγει ὁ ἴδιος, διὰ νὰ συλλάβῃ ὑπὸ τῇ ὑπονοίᾳ καὶ συλλαμβάνει καὶ κρατεῖ ἡ τοπικὴ ἀρχὴ τοὺς ὑπηκόους Ἕλληνας ἄνευ ἐντάλματος συλλήψεως καὶ φυλακίσεως, καὶ ὁ γενικὸς Πρόξενος ἐζήτησεν αὐτοὺς τοὺς Ἕλληνας, καὶ τοὺς παρέδωκεν· ἑπομένως δὲν δύναμαι παρὰ νὰ συμπεράνω, ὅτι ἡ αἴτησις ἀπηυθύνθη διὰ τοῦ Προξένου, τὸν ὁποῖον ὁ Κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι κατὰ τὴν δηλωθεῖσαν τῆς Συνελεύσεως διάθεσιν ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ Καΐρου, δὲν ἐθεώρησε κατάλληλον ἢ ἄξιον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς δευτέρας ἐκλογῆς· λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ αἴτησις ἐγένετο ἀπὸ τὸν Κ. Σπανόπουλον, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ κυρίως διενεργήσας τὴν ἐκλογὴν αὐτήν. Ὁ Κ. Σπανόπουλος ὄχι μόνον τὴν πρώτην δὲν ἔπρεπε νὰ ἐνεργήσῃ ἐκλογὴν, ἀλλ’ οὔτε τὴν δευτέραν ἔπρεπε νὰ ἐνεργήσῃ, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὴν δευτέραν ἔπρεπε νὰ ᾖναι παρὼν, λέγει ὁ Κ. Ὑπουργός.

§69ΚΑΣΤΑΝΑΚΟΣ. (Θόρυβος).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς δίδω τὸν λόγον, Κύριε.

§71ΚΑΣΤΑΝΑΚΟΣ. (Θόρυβος).......

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀποδοκιμασίαν τῆς Συνελεύσεως.

§73ΠΟΛΛΟΙ. Ἀποδοκιμάζεται.

§74ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ὁ Κ. Ὑπουργὸς, λέγω, συνεμμερίσθη τὴν ἰδέαν, ἥτις ἐξεδηλώθη εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ὁ Κ. Σπανόπουλος δὲν ἔπρεπε νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν καὶ τὴν δευτέραν φορὰν, οὔτε νὰ εὑρίσκηται εἰς τὸ Κάϊρον διὰ νὰ ἐξαγάγῃ αὐτὸ τὸ συμπέρασμα, ἐννοεῖται, ὅτι ἐθεώρησε τὸν Κ. Σπανόπουλον λίαν ἐνοχοποιηθέντα καὶ εἰς τὴν πρώτην καὶ εἰς τὴν δευτέραν ἐκλογήν. Ἡ Συνέλευσις μάλιστα ἀγνοεῖ ἓν ἄλλο περὶ Σπανοπούλου· ὁ Κ. Σπανόπουλος εἶναι μετατεθειμένος πρὸ ἓξ μηνῶν, καὶ ἐν τούτοις διατελεῖ ἀκόμη αὐτοῦ, καὶ ὁ Κ. ὑπουργὸς ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ νὰ ἀντικατασταθῇ.

§75ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§76ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ὅταν θέλω νὰ ἀποδείξω, ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς μένει ἐπὶ τῷ σκοπῷ τούτῳ, καὶ ὅτι παρηγγέλθη νὰ διενεργήσῃ αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν δι’ ὅλων τῶν παρεμβάσεων, διὰ νὰ διατηρηθῇ εἰς τὴν θέσιν του, νομίζω, ὅτι ἔχει μεγάλην ἐπιῤῥοὴν ἡ ἔκθεσις αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Κύριοι, εἰς τὸ Κάϊρον λέγουν, ὅτι ὁ Κ. Σπανόπουλος ἀπεδείκνυεν ἐπιστολὰς, λαλούσας, ὅτι ἂν κατωρθώσῃς νὰ φέρῃς πληρεξούσιον τόν, καὶ τόν, ἔσο βέβαιος, ὅτι θὰ ἐγκατασταθῇς εἰς τὴν θέσιν σου.

§77ΙΩ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι κατηγορίαι καὶ συκοφαντίαι, καὶ παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, νὰ τὸν ἀνακαλέσητε εἰς τὴν τάξιν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀγορεύων δὲν εἶπε κἀνὲν ὄνομα.

§79Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι κατηγορία κατὰ τοῦ Προξένου.

§80ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ὁ Πρόξενος αὐτὸς, ὅστις διατελεῖ πρὸ ἱκανῶν ἐτῶν εἰς τὸ Κάϊρον, μετὰ κατηγορίας ἀπείρους, ἕνα μῆνα πρὸ τῆς ἀπελάσεως τοῦ Ὄθωνος μετετέθη· ἀλλὰ τί νομίζετε, Κύριοι, ὅτι συμβαίνει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν; ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν βιασθεὶς ἀπὸ τὰς κατηγορίας διὰ νὰ μεταθέσῃ αὐτὸν τὸν ὑπάλληλον, στέλλει τὴν μετάθεσιν εἰς τὸν διάδοχόν του, καὶ τὸν λέγει, λαμβάνεις μὲν τὴν μετάθεσίν σου, ἀλλὰ νὰ κρατήσῃς τὴν θέσιν· διότι δὲν ἤθελε νὰ φύγῃ ὁ Σπανόπουλος ἀπὸ τὸ Κάϊρον (θόρυβος). Εἶναι ὁ πρώην ὑπουργὸς ὁ Κ. Δραγούμης, ὅστις ἔλαβεν ἀπάντησιν.

§81ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν σὲ ἐνδιαφέρουν αὐτὰ τὰ πράγματα σήμερον.

§82ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Μὲ ἐνδιαφέρουν διὰ νὰ καθήσω εἰς τὸ σκαμνὶ καὶ τὸν Πρόξενον καὶ τὸν Ὑπουργόν. Ἔχομεν τὴν ὁμολογίαν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, ὅστις εἶπεν, ὅτι καλῶς ἡ τοπικὴ ἀρχὴ συνέλαβεν ὑπηκόους Ἕλληνας καὶ τοὺς ἐκράτησε, καὶ τοῦτο ὁ Κ. ὑπουργὸς τὸ ἐπιδοκιμάζει· αὐτὸ μὲ ἐνδιαφέρει. Λοιπὸν λέγω, ὅτι εἰς τὴν Αἴγυπτον ἐπικρατεῖ τὸ ἔθιμον γενικῶς εἰς ὅλους τοὺς μὴ Ὀθωμανοὺς, ὅτι δὲν δύνανται νὰ κρατηθῶσιν εἰς Τουρκικὰς φυλακὰς, ἄνευ ἐντάλματος φυλακίσεως καὶ συλλήψεως εἰδικοῦ, ὅτι κατὰ τὸ σύνταγμα οὐδεὶς Ἕλλην δύναται νὰ κρατηθῇ καὶ φυλακισθῇ εἰμὴ δι’ ἐντάλματος συλλήψεως καὶ φυλακίσεως παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Προξένου ἁρμοδίως ἐκδοθέντος. Λοιπὸν, ἐπειδὴ 17 ὑπήκοοι Ἕλληνες συνελήφθησαν καὶ ἐκρατήθησαν ἄνευ ἐντάλματος συλλήψεως....

§83ΠΟΛΛΟΙ. Ποῦ τὸ ἠξεύρετε;

§84ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ ὑπουργὸς ἐπεδοκίμασε τὴν πρᾶξιν, ζητῶ τὴν εἰς δίκην εἰσαγωγὴν τοῦ ὑπουργοῦ, καθὼς καὶ τοῦ προξένου.

§85Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Ἀλεξανδρείας ἀπηύθυνε μίαν ἁπλῆν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν· ἤθελε παρ’ αὐτοῦ νὰ πληροφορηθῇ, ἂν γνωρίζῃ, ὅτι 17 Ἕλληνες ἐφυλακίσθησαν καὶ περιωρίσθησαν ὑπὸ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως εἰς ὕποπτον θέσιν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῷ ἔδωσεν ἀμέσως τὰς ἀναγκαίας διασαφήσεις, ἀλλ’ ὁ Κύριος πληρεξούσιος Ἀλεξανδρείας μὴ εὐχαριστηθεὶς εἰς αὐτὰς ἠθέλησε νὰ θίξῃ τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Καΐρου διατρέξαντα καὶ νὰ ἐκθέσῃ τίνι τρόπῳ ἐγένοντο κατὰ τὰς ἰδικάς του πληροφορίας ἡ ἐκλογὴ αὕτη, συνεπεία τῆς ὁποίας ἐφυλακίσθησαν οἱ ῥηθέντες Ἕλληνες. Καὶ πρῶτον ἠθέλησε νὰ μᾶς ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ Αἴγυπτος ποιεῖ ἐξαίρεσιν ὡς πρὸς τὸ διεθνὲς δίκαιον, ὅτι εἰς τὴν ἐπικράτειαν αὐτῶν ἡ ἐγχώριος ἀρχὴ δὲν δύναται ν’ ἀναμιχθῇ εἰς τίποτε, ὁπόταν 40 ἢ 50 ξένοι ἐμφανίζωνται εἰς μίαν πόλιν, ταράττοντες τὴν ἡσυχίαν, πράττοντες φόνους, ἀναστατεύοντες τὴν κοινωνίαν ἢ καὶ ἐγείροντες ἐπανάστασιν, ὅτι ἡ ἐγχώριος ἀρχὴ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὀφείλει νὰ μένῃ θεατὴς, καὶ ὁ ἁρμόδιος Πρόξενος μόνος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ στείλῃ τὴν μόνην ἐκτελεστικὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔχει, ἤτοι τὸν Γιασαξῆν του, διὰ νὰ περιστείλῃ τοὺς ἀτακτοῦντας. Τοιαύτη ἀξίωσις μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ἀληθῶς παράδοξος. Τὸ κατ’ ἐμὲ κατὰ πρῶτον ἤκουσα σήμερον ἐκ στόματος τοῦ Κ. Σουλτάνη, ὅτι τοιοῦτον σύστημα διεθνοῦς δικαίου ἰσχύει ἐν Αἰγύπτῳ. Ἂν ὑποθέσωμεν πρὸς στιγμὴν ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχει οὕτω, καὶ ὅτι ὁ Γιασαξῆς τοῦ Προξένου ἤθελεν ἀρκέσει πρὸς σύλληψιν πολυαρίθμων προσώπων διαταραττόντων μίαν πόλιν, πῶς θέλει δυνηθῇ νὰ φυλακίσῃ αὐτοὺς ὁ Πρόξενος, καὶ πῶς δύναται νὰ πράξῃ ἄλλως ἢ νὰ τοὺς πέμψῃ εἰς τὰς Ὀθωμανικὰς φυλακάς; Ἐν τούτοις, Κύριοι, ἐκ τῶν ἀναγνωθέντων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐγγράφων συνάγεται ὅτι ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις δὲν ἐνήργησε κατὰ τὴν προκειμένην περίστασιν ἀφ’ ἑαυτῆς, ἀλλ’ ὅτι τῇ αἰτήσει τοῦ Ἑλληνικοῦ Προξενείου συνέλαβε τοὺς ἀτακτήσαντας καὶ ὑπέβαλεν αὐτοὺς εἰς ἀνάκρισιν· ἂν δώσητε ὀλίγην προσοχὴν εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ προσωρινῶς διευθύνοντος τὸ ἐν Καΐρῳ Ἑλληνικὸν Προξενεῖον, θέλετε ἰδεῖ ὅτι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι δὲν ἀποτελοῦν μέρος τῆς κοινότητος τοῦ Καΐρου καὶ ὅτι μετηνέχθησαν ἐξ Ἀλεξανδρείας στρατολογηθέντες εἰς τὰ κατώτερα στρώματα τῆς ἐκεῖ κοινωνίας ἔνοπλοι μὲ ξιφίδια καὶ πυροβόλα ὅπλα· ὅτι δὲ προσεκλήθησαν ἐκεῖθεν οὐχὶ διὰ νὰ δώσωσι ψῆφον ἀλλὰ διὰ νὰ πτοήσωσι τὴν κοινωνίαν τοῦ Καΐρου, διότι τοιαῦτα μέσα καὶ εἰς ἄλλην τινὰ ἐκλογὴν ἐπέτυχον.

§86ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν.

§87Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ ἄνθρωποι οὗτοι μετέβησαν εἰς Κάϊρον ἵνα δώσωσι βοήθειαν εἰς μίαν μειονοψηφίαν· ἅμα φθάσαντες ἤρξαντο ἀπειλοῦντες τοὺς ἑτεροφρονοῦντας, διαδίδοντες ψεύδη, καὶ προέβησαν ἐπὶ τέλους εἰς δολοφονίας· ἡ κοινωνία ἐξηγέρθη ἐναντίον των· ἡ ἐγχώριος ἀρχὴ ἤρξατο νὰ ἐκφράζῃ παράπονα. Τί νὰ πράξῃ τότε, ἠθέλατε τὸ Προξενεῖον; ἔπρεπε νὰ σταυρώσῃ τὰς χεῖρας; πῶς δὲ ἠδύνατο ν’ ἀσφαλίσῃ τὴν κοινωνίαν, ἐνῷ ἡ ἐγχώριος ἀρχὴ καθίστα αὐτὸ ὑπεύθυνον διὰ τοῦτο; Ἄλλως τε οἱ ἄνθρωποι οὗτοι δὲν ἦσαν ὅλοι ὑπήκοοι Ἕλληνες καὶ τοι ὑπὸ τὸν χιτῶνα τοῦ ὑπηκόου Ἕλληνος παρουσιαζόμενοι, οἱ πλεῖστοι ἦσαν Ἑπταννήσιοι, οἵτινες δὲν εἶχον δικαίωμα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν προστασίαν, καὶ τῶν ὀλίγων Ἑλλήνων ἡ ἰθαγένεια ἐφαίνετο ἀμφίβολος, ἠναγκάσθη ἑπομένως τὸ Προξενεῖον πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως νὰ ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν τῆς ἐγχωρίου ἀρχῆς. Αὕτη εἶχε, Κύριοι, τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐπεμβῇ καὶ ἄνευ τῆς αἰτήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Προξενείου, ὅτε ἠπειλεῖτο ἡ ἀναστάτωσις τῆς πόλεως, τὸ δὲ δικαίωμα τοῦτο ἐνισχύετο ἔτι μᾶλλον, ὁπόταν τὸ Ἑλληνικὸν Προξενεῖον ἐζητήσατο τὴν συνδρομήν της, ἀλλ’ ἡ ἐξέτασις καὶ ἡ ἀνάκρισις τῶν συλληφθέντων ἐγένετο τῇ συμπράξει τοῦ Ἑλληνικοῦ Προξενείου. Τί ἤθελεν ὁ Κ. Σουλτάνης; ν’ ἀφήσῃ ἡ ἐγχώριος ἀρχὴ τοὺς ἀνθρώπους τούτους ν’ ἀναστατώσωσι τὴν πόλιν τοῦ Καΐρου; ἤθελε νὰ μείνωσιν ἐλεύθεροι πεντήκοντα κακοῦργοι ἔνοπλοι εἰς μίαν κοινωνίαν ἥσυχον ἵνα τὴν διαταράξωσι; Τὸ Ἑλληνικὸν Προξενεῖον, Κύριοι, ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του ζητῆσαν τὴν συνδρομὴν τῆς ἐγχωρίου ἐξουσίας ἵνα καταστείλῃ τὰς βιαιοπραγίας τῶν ἀνθρώπων τούτων, ἡ δὲ ἐγχώριος ἀρχὴ τὴν παρέσχε προθύμως, καθ’ ὅσον αὐτὴ ἡ ἰδία ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ τοὺς συλλάβῃ καὶ τοὺς θέσῃ εἰς κατάστασιν ὥστε νὰ μὴ δυνηθῶσι νὰ βλάπτωσι περισσότερον τὴν κοινωνίαν τοῦ Καΐρου. Αὕτη εἶναι, Κύριοι, ὅλη τοῦ πράγματος ἡ ἱστορία· ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, ἥτις κατεθορυβήθη ἐκ τῶν διαπραξάντων, ἐθεώρησε, φαίνεται, τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἐπικινδύνους· δὲν ἠξεύρω μέχρι τοῦδε ἂν ἀληθῶς διέταξε ν’ ἀποπεμφθῶσιν ἐντελῶς ἐκ τῆς Αἰγύπτου τινὲς ἐξ αὐτῶν, καθότι οὐδεμία σαφὴς ὡς πρὸς τοῦτο ὑπάρχει πληροφορία, ἐλήφθησάν τινα τηλεγραφήματα, ἀλλ’ ἀμφίβολα καὶ ἀσυνάρτητα· ἐξ αὐτῶν δὲ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τί συνέβη. Ὑπάρχει ἀναφορά τις τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Γενικοῦ Προξένου λέγοντος ὅτι 17 Ἕλληνας θέλει ἡ ἐξουσία ν’ ἀποπέμψῃ, ὅτι ἐζήτησε νὰ μὴν ἀποπεμφθῶσι καὶ ὅτι μάλιστα διεμαρτυρήθη διὰ τὴν ἀποπομπήν των. Βλέπετε ἐκ τούτου, Κύριοι, ὅτι ὁ Γεν. Πρόξενος ἔλαβεν ἅπαντα τὰ ἐφικτὰ μέτρα. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Ἀλεξανδρείας, ἔνθα ὁ Κύριος οὗτος θέλει ν’ ἀποδείξῃ ὅτι ὁ ἀναδεχθεὶς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Προξενείου ἐν Καΐρῳ δὲν ἦτο ὁ ἁρμόδιος. Λυποῦμαι ἀναγκαζόμενος νὰ εἴπω ὅτι ἔπρεπεν ὁ Κ. Σουλτάνης πρὶν ἢ ἐκφέρῃ τοιαῦτα ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ σπουδάσῃ τὸν περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Προξενικῶν ἀρχῶν νόμον. Ἐκεῖ ἤθελεν ἰδεῖ ὅτι ὁσάκις Πρόξενος κωλύεται εἴτε ἐξ ἀσθενείας εἴτε ὁπωσδήποτε διατάττεται ν’ ἀναλάβῃ ἑτέραν ὑπηρεσίαν, ἀναπληροῦται ἀπὸ πρόσωπον διοριζόμενον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἴτε ἀπὸ πρόσωπον διοριζόμενον μὲν ὑπὸ τοῦ Προξένου, ἀλλὰ τῇ ἐγκρίσει τοῦ Ὑπουργείου· αὕτη δὲ ἡ διάταξις τοῦ Νόμου ἐφαρμόζεται ἀφ’ ὅτου ὑπάρχουσι Προξενεῖα. Ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπειδὴ ἡ πρώτη ἐκλογὴ τοῦ Καΐρου ἠκυρώθη, ἐθεώρησεν, ὅτι δὲν ἦτον εὔφημον νὰ διεξαγάγῃ τὸ αὐτὸ πρόσωπον καὶ τὴν δευτέραν, διὸ καὶ ἀπεφάσισε ν’ ἀναθέσῃ ταύτην εἰς ἄλλο πρόσωπον, ἵνα προληφθῇ οὕτω πᾶσα ἐνδεχομένη αἰτίασις καὶ ἀρθῇ πᾶσα ἀφορμὴ πρὸς νέαν ἀκύρωσιν, δὲν ἠδύνατο ὅμως ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν Πρόξενον Κ. Σπανόπουλον τοῦ βάρους μόνον τῆς ἐκλογῆς, καθότι τοῦτο ἀντέκειτο εἰς τὸν νόμον· ὁ νόμος ἀπαιτεῖ ὁ Πρόξενος νὰ προεδρεύῃ τὴν ἐφορευτικὴν Ἐπιτροπήν· ἔπρεπεν ἑπομένως νὰ ἐνδύσῃ προσωρινῶς μὲ τὸν χαρακτῆρα τοῦ Προξένου τὸν Κ. Ι. Περόγλουν εἰς ὃν ἠθέλησε ν’ ἀναθέσῃ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς. Ὁ Κ. Περόγλους ἦτον ἄρα νομιμώτατος ἀναπληρωτὴς τοῦ Προξένου καὶ διεξήγαγεν ἀξιόλογα ὅλας τῆς ἐκλογῆς τὰς παρατηρητικὰς ἐργασίας. Ὁ Κύριος Πληρεξούσιος Ἀλεξανδρείας ἠθέλησε πρὸς τοῖς ἄλλοις ν’ ἀναμίξῃ εἰς τὴν ὁμιλίαν του καὶ προσωπικά, ἠθέλησε νὰ προσβάλῃ καὶ τὸν ἕνα καὶ τὸν ἕτερον τῶν ἀνωτέρω ὑπαλλήλων· δύναμαι, Κύριοι, νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ὁ Κύριος Σπανόπουλος εἶναι εἷς ἐκ τῶν καλλιτέρων, τιμιωτέρων καὶ ἱκανωτέρων Προξένων μας· ὁ Κύριος Σπανόπουλος εἶναι μόνος ἴσως ἢ ἐκ τῶν ὀλίγων δημοσίων ὑπαλλήλων, οἵτινες εἶχον τὸ θάῤῥος νὰ καταδιώξωσιν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων ὅλους τοὺς συκοφάντας καὶ τοὺς κατηγόρους των· ὅταν ἐπρόκειτο νὰ μετατεθῇ, ἐζήτησε, θερμῶς ἱκέτευσε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἵνα πέμψῃ εἰς Κάϊρον ἐλεγκτὴν πρὸς ἐξέταξιν τῆς διαγωγῆς καὶ τῶν πράξεών του· ἀλλ’ ἡ αἴτησίς του αὕτη δὲν εἰσηκούσθη· ἡ μετάθεσίς του δὲν ἔγινεν, ὡς ἀξιοῖ ὁ Κύριος Σουλτάνης, συνεπείᾳ κατηγοριῶν, καθότι ὅλαι αἱ κατ’ αὐτοῦ κατηγορίαι ἀπεδείχθησαν σαθραὶ καὶ ἀνυποστήρικτοι, ἀλλὰ συνεπείᾳ ῥᾳδιουργίας χαλκευθείσης ἐν τῇ πεσούσῃ Αὐλῇ, ἥτις κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς ὑπάρξεώς της, τὴν ἐπέβαλεν εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν Κύριον Δραγούμην. Καθόσον ἀφορᾷ τὸν Κύριον Ἰω. Περόγλουν, οὗτος εἶναι νέος ἀξιόλογος, ἐμπνεόμενος πάντοτε ἀπὸ τὰς πλέον φιλελευθέρους ἀρχάς, χαρακτῆρος ἀκεραίου, καὶ αὐστηροτάτης ἠθικῆς· ἀδύνατον εἶναι τοιοῦτος χρηστὸς νέος νὰ ἐνεργήσῃ τι ἐναντίον τῆς συνειδήσεώς του· ἑπομένως, ὅ,τι ἔπραξεν εἰς τὸ Κάϊρον, τὸ ἔπραξεν ἀκούων μόνον τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεως καὶ τοῦ καθήκοντος.

§88ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Δὲν ἐπεμβαίνω εἰς τὰ καθέκαστα καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην, ἀλλ’ ὅταν ἀκούω νὰ γίνεται λόγος περὶ Ἑπταννησίων, καὶ περὶ Ἑπταννήσου, ἔχω χρέος ἀμέσως νὰ εἴπω τοὺς λόγους μου· παντοῦ ὑπάρχουν κακοὶ, καὶ παντοῦ ὑπάρχουν καλοὶ, μία ἀνάκρισις ὅμως θὰ ἀποδείξῃ, ποῖοι οἱ κακοὶ καὶ ποῖοι οἱ καλοί. Ὅσον ἀποβλέπει τὸν προλαλήσαντα, τὸν παρατηρῶ, ὅτι οἱ Ἑπταννήσιοι ἔπειτα ἀπὸ τὸ ψήφισμα τῆς 9ης Βουλῆς ἔχουν δικαίωμα ὡς Ἕλληνες νὰ ψηφίζωσι.

§89ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ἐγὼ προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀποφανθῇ, ὅτι ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα, καὶ νὰ συστήσῃ εἰς τὸν Κύριον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τὸ ταχύτερον πρόνοιαν περὶ τῶν 17 φυλακισθέντων Ἑλλήνων, καὶ ν’ ἀναθέσῃ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς εἰς τὸν Γενικὸν Πρόξενον τῆς Ἀλεξανδρείας. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν ν’ ἀποφανθῶμεν, ἂν ἔχωσιν ἀληθείας τὰ γραφέντα παρὰ τοῦ ἐν Καΐρῳ Προξενείου. Ὁ ἔντιμος προλαλήσας Πληρεξούσιος δὲν εἶναι ὁ καταλληλότερος ν’ ἀποφανθῇ ὡς ἐκ τρίποδος περὶ τῆς ποιότητος τοῦ Κυρίου Σπανοπούλου, διότι, ἂν μὲν τὸν ἐθεώρει ὡς μὴ ἄξιον νὰ κατέχῃ τὴν ἐν Καΐρῳ προξενικὴν θέσιν, ὤφειλε νὰ κάμῃ πρότασιν εἰς τὸν προϊστάμενόν του Ὑπουργὸν περὶ μεταθέσεως ἢ παύσεως αὐτοῦ· ἂν ἀπεναντίας τὸν ἐθεώρει ὡς ἱκανὸν καὶ κατάλληλον εἰς τὴν θέσιν του, καὶ διὰ τοῦτο τὸν ἐπροστάτευσεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν κατὰ τῶν γενομένων κατ’ αὐτοῦ παραπόνων, βεβαίως ἔχει καὶ ὁ Κύριος Πληρεξούσιος ἠθικὴν εὐθύνην, ὡς προϊστάμενος τοῦ γραφείου τοῦ Ὑπουργείου, διότι ἐνέκρινε νὰ τὸν προστατεύσῃ μέχρι τοῦδε ἐν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ. Περὶ τούτου δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, Κύριοι, ὅτι ὡς δικηγόρος, ἔχων πελάτας ἐν Τουρκίᾳ καὶ ἐν Αἰγύπτῳ, ἤκουσα πολλὰ νὰ λέγωνται κατὰ τοῦ Κυρίου Σπανοπούλου, ἀλλὰ τὰ ἀκούσματα ταῦτα δὲν ἐννοῶ νὰ σᾶς τὰ παραστήσω ὡς ἀλήθειαν. Ὁπωσδήποτε εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐν Καΐρῳ ὑπάρχει μία μερὶς τῶν ἐκεῖ ὁμογενῶν μας, ἡ ὁποία καταφέρεται κατὰ τοῦ Κυρίου Σπανοπούλου.

§90Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦτο ὑπάρχει εἰς ὅλας τὰς προξενικὰς περιφερείας.

§91ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν Κύριον συνάδελφον, ὅτι συστηματικὴ καταφορὰ δὲν ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ προξενεῖα, οὔτε πάντοτε. Ὁπωσδήποτε ὅμως θεωρῶ ἀσύγγνωστον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ διατηρῇ εἰς μέρος τι ὑπάλληλον, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐκφράζονται οἱ ἡμίσεις Ἕλληνες, ὅτι δὲν τὸν θέλουν.

§92ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν ἀρχὴν εἶναι δίκαιον νὰ τὴ ἐφαρμόσωμεν καὶ εἰς τοὺς Διοικητικοὺς ὑπαλλήλους ἐντὸς τῆς Ἐπικρατείας.

§93ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐννοῶ τὴν ἔννοιαν τοῦ λόγου σας· εἶναι τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου θέλετε νὰ διαστρέψητε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὁμιλίας μου. Εἰς τὸ ἐξωτερικὸν (θόρυβος), εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν ἀνεπτύχθησαν εἰς τοὺς παρεπιδημοῦντας Ἕλληνας τὰ κομματικὰ πάθη, τὰ ὁποῖα ἐγέννησεν εἰς τὰς Ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος ἡ δολία ἐφαρμογὴ τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν. Γνωρίζετε πόσον μᾶς διῄρεσεν ἐσωτερικῶς μία κατ’ οὐσίαν δεσποτικὴ βασιλεία ἐπὶ τριάκοντα ὅλα ἔτη. Αἱ δημοτικαὶ καὶ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ ἦσαν τόσοι μοχλοὶ εἰς χεῖράς της πρὸς ἐξαχρείωσιν καὶ ὑποδούλωσιν τοῦ Ἕλληνος, ὥστε δὲν ἦτο παράδοξον, ἂν ὑπεκινήθησαν ἐνίοτε ὑπὸ σπουδαρχῶν τινων μεγάλαι, ἀλλ’ ἄδικοι κατακραυγαὶ κατὰ τιμίων καὶ ἱκανῶν ὑπαλλήλων. Εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὅμως δὲν ὑπῆρξαν, οὔτε δύνανται νὰ ὑπάρξουν τοιαῦται ἰσχυραὶ ἀφορμαί. Ὁσάκις δὲ ἀκούομεν ἐπανειλημμένα παράπονα κατὰ προξένου τινὸς γινόμενα παρὰ πολλῶν, πρέπει εὐλόγως νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι, εἴτε ὁ πρόξενος παρανομεῖ, εἴτε δὲν ἔχει τὴν προσήκουσαν ἱκανότητα νὰ προλαμβάνῃ παρεξηγήσεις τῆς διαγωγῆς του καὶ δυσαρεσκείας, καὶ ἑπομένως ὁ πρόξενος οὗτος πρέπει νὰ παυθῇ ἢ τοὐλάχιστον νὰ μετατεθῇ. Περὶ τοῦ Κυρίου Σπανοπούλου δὲν δύναμαι κατὰ συνείδησιν νὰ εἴπω τι θετικόν. Ποῖον ὅμως εἶναι τὸ κακὸν τοῦ Ὑπουργείου, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν; εἶναι ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ κρατήσῃ τὸν ἄνθρωπον τοῦτον εἰς τὴν θέσιν του· τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ἀπαιτεῖ νὰ τὸν ἀπομακρύνωμεν ἀπὸ τὸ Κάϊρον καὶ νὰ τὸν στείλωμεν εἰς ἑτέραν θέσιν, ἔστω καὶ καλλιτέραν. Κατὰ τοῦ Κυρίου Σπανοπούλου πολλὰ πολλάκις ἐλέχθησαν διὰ τῶν ἐφημερίδων καὶ δι’ ἀναφορῶν, καὶ ἔπρεπε νὰ εἶχε μετατεθῆ. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ, Κύριοι, τὰ περὶ τῆς φυλακίσεως τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων, σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ, ὅτι εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὑπάρχει μεγίστη διαφορὰ τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπολαμβάνουν οἱ Ἕλληνες ἐν τῇ λοιπῇ Τουρκίᾳ, ἀφ’ ὅσα ἀπολαμβάνουν ἐν Αἰγύπτῳ. Ἐν Αἰγύπτῳ ὑπάρχει ἑτεροδικία πληρεστάτη πάντων τῶν εὐρωπαϊκῶν ὑπηκόων, ἐν οἷς καταλέγονται καὶ οἱ Ἕλληνες, καὶ τοιαύτη, ὥστε θαυμάζει τις ἀκούων, ὅτι ἐνώπιον τῶν εὐρωπαϊκῶν προξενείων κινοῦνται ἀγωγαὶ κατὰ παντὸς Ὀθωμανοῦ ὑπηκόου καὶ ἐπὶ πάσης ἀδιακρίτως διαφορᾶς. Ὡς καὶ κατὰ τοῦ ἀντιβασιλέως ἐκινήθη ἐσχάτως ἐνώπιον τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Γενικοῦ Προξενείου ἀγωγὴ παρ’ ὑπηκόου Ἕλληνος περί τινος ἀκινήτου κτήματος, κειμένου ἐν Αἰγύπτῳ· ὁ Κύριος Πρόξενος ἔγραψε περὶ τούτου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, λέγων ἀφ’ ἑνός, ὅτι τοιαύτη ἁρμοδιότης τῶν εὐρωπαϊκῶν Προξενείων ὑπάρχει ἤδη ἀνεγνωρισμένη ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ἑπομένως συμφέρει καὶ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Προξενεῖον νὰ διατηρήσῃ αὐτήν· ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ἀπρεπὲς καὶ ἴσως ἐπικίνδυνον νὰ ἐνεργηθῇ τοιαύτη ἀγωγὴ, καὶ οὕτω παρηγγέλθη ὁ Πρόξενος νὰ οἰκονομήσῃ ἄλλως τὸ πρᾶγμα καὶ νὰ ματαιωθῇ ἡ ἀγωγή. Δὲν ἔχει λοιπὸν τίποτε ὑπερβολικὸν τὸ λεχθὲν ὑπό τινος τῶν προλαλησάντων, ὅτι ἐν Αἰγύπτῳ μόνον διὰ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Προξενείου δύναται νὰ φυλακισθῇ ὑπήκοος Ἕλλην. Ἐκ τούτων λοιπὸν βλέπετε, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ τὸ ταχύτερον πρόνοια, ὥστε νὰ μὴ μένωσιν οἱ συλληφθέντες 17 Ἕλληνες εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ εἰς τὰς φυλακὰς τῆς Αἰγυπτιακῆς ἀρχῆς. Τὴν δὲ διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς πρέπει νὰ παραγγελθῇ νὰ τὴν κάμῃ ὁ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ γενικὸς Πρόξενος.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν ἠρκέσθη εἰς τὰ λεχθέντα, διὰ νὰ περάσῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, καθόσον ὁ Κύριος Σουλτάνης ἔχει ἔγγραφον πρότασιν, τοῦ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, ἂν πρέπει νὰ τεθῇ ὑπὸ δίκην ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ Πρόξενος τῆς Ἀλεξανδρείας.

§95ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἔχω, Κύριε Πρόεδρε, παρεμπίπτουσαν πρότασιν, ν’ ἀναθεωρηθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἀλεξανδρείας.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν ἠρκέσθη εἰς τὰ λεχθέντα διὰ νὰ περάσωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§97ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Τί θὰ γείνῃ δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τὰς φυλακάς; (θόρυβος).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι παραδέχονται ὅτι ἡ Συνέλευσις ἠρκέσθη εἰς τὰ λεχθέντα διὰ νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐκεῖνοι νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἀπεφασίσθη νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ Κύριος Σαρίπολος θὰ δηλώσῃ ποίαν ἐκλογὴν προτιμᾷ.

§99ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἀξιωθεὶς, Κύριοι, τῆς ὑψηλῆς τιμῆς νὰ συγκαθήσω μεθ’ ὑμῶν ἐν τῇ Ἐθνικῇ Συνελεύσει, ἔτυχον πρὸς ταύτην νὰ ἐκλεχθῶ ἀπὸ τῶν δύω ἐσχατιῶν τῆς Ἑλλην. γῆς, ἤτοι ἀπὸ τῶν κλιτύων τοῦ Αἵμου, καὶ ἀπὸ τῆς πατρίδος μου, τῆς γεννησάσης με Κύπρου καὶ τῆς παρ’ αὐτὴν Βηρυττοῦ, συγχρόνως δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ Πανεπιστημίου· νομίζω, ὅτι πραγματικῶς ἡ θέσις μου εἶναι δύσκολος καλουμένου μίαν τῶν τριῶν νὰ προτιμήσω (θόρυβος).

§100ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μάθημα θὰ μᾶς παραδώσῃς;

§101ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Σᾶς λέγω ὅτι δὲν μοῦ ἐπέρασέ ποτε ἀπὸ τὸν νοῦν νὰ σᾶς διδάξω, διότι θὰ ἦσθε κακοὶ καὶ θορυβώδεις μαθηταί. Λέγω ὅτι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μὲ κάμνουν νὰ προτιμήσω τὴν ἐκλογήν....

§102ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν θέλομεν νὰ μάθωμεν τοὺς λόγους.

§103ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἀλλὰ θέλω ἐγὼ νὰ τοὺς ἐκθέσω (θόρυβος). Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι διὰ νὰ μὴ δυσαρεστήσω οὐδεμίαν τῶν δύω ἄλλων ἐκλογικῶν περιφερειῶν, συγχρόνως δὲ διότι μένων πληρεξούσιος τοῦ Πανεπιστημίου, νομίζω ὅτι μένω καὶ τῆς ὅλης Ἑλλάδος, διότι αὐτὸ εἶναι ἡ ἑστία, ἐξ ἧς διαχέονται τὰ φῶτα ἐφ’ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος, οὐδὲ τὴν γενέτειράν μου γῆν ἀδικῶ, οὐδὲ τοὺς προσφιλεῖς μοι τῆς Θρᾴκης ἐκλογεῖς, οἵτινες μὴ γνωρίζοντές με προσωπικῶς ἐξελέξαντό με ἀντιπρόσωπόν των, ἀποφαίνομαι ὅτι προτιμῶ τὴν τοῦ Πανεπιστημίου, καίτοι θεωρῶ ἐμαυτὸν συνδεδεμένον διὰ παντὸς μετὰ τῶν εὐγενῶν διὰ τῆς ψήφου των τιμησάντων με καὶ κατὰ συνέπειαν θέλω πάντοτε συνηγορήσει ὑπὲρ τῶν τοπικῶν τῶν κοινοτήτων, αἵτινες ἐξελέξαντό με, συμφερόντων. Κατὰ τὴν περιφέρειαν Ἀδριανουπόλεως, ἐψηφοφόρησαν ὑπὲρ τοὺς 250, καὶ ὅμως δὲν ἐξελέξαντο, εἰμὴ ἕνα Πληρεξούσιον, παρακαλῶ λοιπὸν νὰ σημειωθῇ ἐν ταῖς πρακτικοῖς ὅτι ἐχούσης τῆς περιφερείας ταύτης πλείονας τῶν 250 ψηφοφόρων, ἤτοι ὑπὲρ τὰς χιλίας ψυχὰς Ἑλλήνων ὑπηκόων, πρέπει νὰ ἐκλεχθῶσι δύω πληρεξούσιοι εἰς τὴν νέαν ἐκλογὴν (θόρυβος). Προστίθημι δὲ νὰ συστηθῇ πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργεῖον νὰ ἐνεργήσῃ ὡς τάχιστα τὴν ἐπανάληψιν καὶ τῶν δύω τούτων ἐκλογῶν.

§104ΑΧΟΛΟΣ. Ἔκαμα πρότασιν τὴν δευτέραν νὰ συστηθῇ Πρωτοδικεῖον εἰς τὸν Πύργον τῆς Ἠλείας. Ἐτυπώθη ἡ ἔκθεσις καὶ διενεμήθη, σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ προτιμηθῇ διὰ τὸ Σάββατον νὰ συζητηθῇ.

§105ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· εἶναι ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικόν. Ἐπὶ τῶν προτάσεων τοῦ Κυρίου Ζιμβρακάκη ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Ἀθ. Πετιμεζᾶς.

§107ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ὁ ἔντιμος Πληρεξούσιος τοῦ Σωματείου τῶν Κρητῶν ἔκαμε τὴν ἐπερώτησιν, ἐὰν οἱ τελευταῖον γενόμενοι ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν προβιβασμοὶ ἐγένοντο νομίμως· ὁ δὲ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, Κύριοι, σᾶς ἐξέθεσεν ὅτι οἱ προβιβασμοί, τοὺς ὁποίους τελευταῖον ἔκαμε, ἐγένοντο νομίμως. Ἐπανελθὼν τότε εἰς τὸ βῆμα ὁ ἴδιος Κύριος Πληρεξούσιος δι’ ἐκτεταμένης ἀγορεύσεως ἀνέφερε πολλὰ γεγονότα, πολλὰ περιστατικά. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ συζήτησις ἀποκλειστικῶς ἔπρεπε νὰ περιστραφῇ καὶ εἰς τὸ ἀντικείμενον ἀκριβῶς τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ Κυρίου Πληρεξουσίου Ζιμπρακάκη τουτέστι ἂν ἐγένοντο νομίμως ἢ ὄχι οἱ τελευταῖοι προβιβασμοὶ καὶ ὄχι νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλους τοὺς ἀπ’ ἀρχῆς γενομένους προβιβασμούς, εἰς ὅλας τέλος πάντων τὰς στρατιωτικὰς μεταβολὰς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ τοῦ 8βρίου μέχρι σήμερον, διότι, Κύριοι, συνοδευομένη ἡ ὁμιλία τοῦ Κυρίου Πληρεξουσίου τοῦ Σωματείου τῶν Κρητῶν μὲ ὅλας τὰς ἐπ’ ἀρχῆς γενομένας μεταβολὰς εἰς τὸν στρατὸν ἠθέλησε τρόπον τινὰ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν θέσιν τοῦ παρόντος Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐνῷ αἱ πράξεις αὗται ἀναφέρονται εἰς τὴν εὐθύνην ἢ εἰς τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ὤφειλε νὰ δώσῃ ἄλλος Ὑπουργὸς, ἀνεμίχθησαν τρόπον τινὰ καὶ ἐφορτώθησαν εἰς βάρος τοῦ παρόντος Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς μὴ ὤφειλεν. Κύριοι, ἂν συνδυάσητε τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ Κύριος Πληρεξούσιος τοῦ Σωματείου τῶν Κρητῶν, μὲ τὴν πρότασιν, ἣν ἐγγράφως μετὰ ταῦτα διετύπωσε πρὶν ἔτι συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησίς του, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, θέλετε ἐξαγάγει τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι ἡ ἐπερώτησις ἐγένετο ἐξ ἐπίτηδες διὰ νὰ τὴν παρακολουθήσῃ ἡ πρότασις τοῦ ν’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβάζειν. Λέγω λοιπὸν, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, ὅτι ἡ ἐπερώτησις αὕτη δὲν εἶχε κανένα ἄλλον σκοπὸν παρὰ νὰ ὑποβιβάσῃ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν εἶχε σκοπὸν νὰ φέρῃ ὁ Κύριος Πληρεξούσιος τοῦ Σωματείου τῶν Κρητῶν, ὡς ἀπεδείχθη, Κύριοι, ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὁποίαν ἀπέδειξε τοῦ νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις κατεπειγόντως χωρὶς νὰ τυπωθῇ, ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ· μολαταῦτα δὲν ἔχω νὰ ἐξετάσω ποσῶς, Κύριοι, ποῖος ἦτον ὁ σκοπὸς, καὶ ποῖος δὲν εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ Πληρεξουσίου, καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἔλθω ἀμέσως εἰς τὸ γενικὸν, καὶ θέλω, πιστεύω, σᾶς ἀποδείξει ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἐνήργησεν ἐντὸς τοῦ δικαιώματός του, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἐπροβίβασεν, ἢ προβιβάσας δὲν ἐξῆλθε τοῦ νόμου τοῦ ὀργανικοῦ, ὁ ὁποῖος ὑποβάλλει ὑποχρέωσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ Κύριος Πληρεξούσιος Ζιμπρακάκης σᾶς ἔφερε, Κύριοι, τοὺς ὀργανικοὺς νόμους καὶ σᾶς εἶπε ποῖος εἶναι ὁ ἀριθμὸς, τοὐλάχιστον καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ, τόσον τῶν ἀνωτέρων ὅσον καὶ τῶν κατωτέρων, οἱ ὁποῖοι πρέπει ἀναγκαίως νὰ ὑπάρχουν καὶ ἐκτὸς τῶν ὁποίων δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν οὔτε διορισμοὺς οὔτε προβιβασμοὺς νὰ κάμῃ. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὁ Κύριος Πληρεξούσιος αὐτὸς παρουσιάσας αὐτὸν τὸν νόμον καὶ τὸν κατάλογον συνάμα τῶν ἀξιωματικῶν, δὲν μᾶς ἐξέθεσεν ἐπακριβῶς ἢ δὲν ἀνέγνωσε καθόλου τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν τὰς ὑποχρεώσεις εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, λ. χ. Κύριοι, μᾶς εἶπεν ὅτι κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν τὸν ὀργανικὸν εἰς τὸ πυροβολικὸν πρέπει νὰ ὑπάρχουν τρεῖς ἀντισυνταγματάρχαι πρέπει νὰ ὑπάρχουν λ. χ. 4 ταγματάρχαι, πρέπει νὰ ὑπάρχουν τόσοι λοχαγοὶ, τόσοι ὑπολοχαγοὶ, τόσοι ἀνθυπολοχαγοὶ, τόσοι ἀνθυπασπισταὶ καὶ συνεκεφαλαίωσεν ἕνα ἀριθμὸν ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων ἀξιωματικῶν, ὑποθέσατε, Κύριοι, 30· συνάμα, ἀναγνώσας τὸν κατάλογον ὁ Κύριος Πληρεξούσιος τοῦ σωματείου τῶν Κρητῶν, σᾶς ἀνέγνωσε, Κύριοι, ὀνόματα πολὺ περισσότερα ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν, τὸν ὁποῖον ἀπαιτεῖ ὁ ὀργανικὸς νόμος, τοὐτέστι σᾶς ἀνέγνωσεν ἕνα ἀριθμὸν 40· δὲν μᾶς ἐξήγησεν ὅμως ὁ Κύριος Ζιμπρακάκης τότε ὅτι ὁ ὀργανικὸς νόμος λέγει ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀμέσως ὑπηρετοῦν εἰς τὸ σῶμα τοῦ Πυροβολικοῦ, αὐτοὶ ἀναφέρονται, αὐτοὶ θεωροῦνται ὡς ἀνήκοντες εἰς τὴν δύναμιν τοῦ σώματος, ὄχι ὅμως καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπεσπασμένοι εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν, ὅπως π. χ. ἕνας ἀντισυνταγματάρχης τοῦ Πυροβολικοῦ δύναται νὰ ᾖναι Φρούραρχος εἰς τὰς Πάτρας, ὁ ἀντισυνταγματάρχης οὗτος δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀπαρτίζων μέρος εἰς τὴν δύναμιν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Πυροβολικοῦ, ὅπως ἕνας ἄλλος συνταγματάρχης διευθυντὴς τοῦ Ὁπλοστασίου δὲν δύναται νὰ ἀποτελῇ μέρος τῆς δυνάμεως τοῦ Πυροβολικοῦ. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ὁ ὁλικὸς ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Πυροβολικοῦ, τὸν ὁποῖον σᾶς ἀνέγνωσεν ὁ Πληρεξούσιος τοῦ σωματείου τῶν Κρητῶν, δὲν δύναται νὰ σᾶς φέρῃ εἰς τὸ βέβαιον ἀποτέλεσμα ὅτι ἔγεινε μία ὑπέρβασις τῶν καθηκόντων τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ διὰ τοὺς προβιβασμοὺς, τοὺς ὁποίους ἐνήργησεν· ἰδοὺ τὶ ἔπρεπε νὰ γείνῃ, ἔπρεπεν ἐπακριβῶς ὁ Κύριος Πληρεξούσιος τοῦ σωματείου τῶν Κρητῶν νὰ παρουσιάσῃ μὲν ὁλόκληρον τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Πυροβολικοῦ, ἀλλὰ συνάμα νὰ παρουσιάσῃ καὶ τὸν ὅλον κατάλογον τῆς τοποθετήσεως ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἀξιωματικῶν διὰ νὰ πληροφορηθῶμεν, ἐὰν εὑρισκώμεθα ἐντὸς τῶν διατάξεων τοῦ ὀργανικοῦ νόμου ἢ ἐκτὸς τῶν διατάξεων αὐτοῦ. Κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἐπανάστασις ἡ τελευταία ἀπεμάκρυνε δυστυχῶς πολλοὺς ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τὰς θέσεις των ἀπὸ τὰς τάξεις των, τοῦτο καὶ ὁ Κύριος Πληρεξούσιος τοῦ σωματείου τῶν Κρητῶν προχθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸ εἶπε, καὶ εἶπεν ὅτι ἀπαιτεῖται μάλιστα διὰ τὴν ἐγγύησιν τῆς ἐπαναστάσεως, ἀπαιτεῖται, εἶπεν ὁ Κύριος Ζιμπρακάκης, σήμερον νὰ ὑπάρχωσι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, οἱ ὁποῖοι παρέχουν μεγαλητέρας ἐγγυήσεις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς νέας τάξεως τῶν πραγμάτων. Βλέπετε λοιπὸν, κατὰ τοὺς λόγους τοῦ ἰδίου Κυρίου Πληρεξουσίου, ἡ ἀπομάκρυσις αὕτη ἐθεωρήθη δικαία, οὐχ ἧττον ὅμως ὁ στρατὸς μένει χωρὶς νὰ ἔχῃ τοὺς ἀναλόγους βαθμολόγους εἰς τὰς τάξεις του. Ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς διὰ νὰ τακτοποιήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν ὡς εἶναι δυνατὸν περισσότερον εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, ὄχι Κύριοι, ἔκαμε κακὰ προβιβάσας αὐτοὺς, ἀλλ’ ἤθελε κάμει κακὰ, ἂν δὲν τοὺς ἐπροβίβαζεν. Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ἐκτὸς τῶν ὅτα σᾶς ἀνέφερεν, ὡς ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου σᾶς προεῖπον, ἀνεπτύχθη καὶ ἡ ἰδέα, ἥτις ἀναφέρεται εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Πληρεξουσίου, ἀνεπτύχθη ἡ ἰδέα, λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἐμποδίσωμεν τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κάμῃ νέους προβιβασμοὺς, καὶ ἂν τοιοῦτον θὰ κάμῃ, πρέπει τὰς προτάσεις του αὐτὰς νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν. Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ αὐτὴν τὴν ἰδέαν, διότι τότε συγχέεται ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας συγχέεται μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς νομοτελεστικῆς. Ἄλλως τε, Κύριοι, τὸ ζήτημα αὐτὸ ἤδη ἐλύσατε καὶ τὸ ἐλύσατε εἰς μίαν ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔφερε τὴν ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν φέρει ὁ σημερινὸς Ὑπουργὸς, σεῖς, Κύριοι, ἐλύσατε τὸ ζήτημα, ὅταν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις κατέθεσε τὴν ἀρχὴν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπίσης κατέθεσε τὴν ἀρχὴν μετὰ τῶν λοιπῶν συναδέλφων του, καὶ ἐγεννήθη τότε ἡ πρότασις, δὲν ἠξεύρω πόθεν, ὅτι δὲν πρέπει μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν θὰ δώσῃ ἐπισήμως τὴν λογοδοσίαν της ἡ Κυβέρνησις καὶ γίνῃ νέα Κυβέρνησις δὲν πρέπει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προβιβάσῃ. Καὶ σεῖς οἱ ἴδιοι τότε, Κύριοι, ἐπὶ τῇ προτάσει μάλιστα, καθόσον ἐνθυμοῦμαι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τοῦ Κυρίου Προέδρου τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως εἰπόντος, ὅτι καὶ 3 ἡμέρας ἂν κρατήσῃ τὴν ἀρχὴν εἰς χεῖρας θέλει τὴν κρατήσει μὲ τὴν αὐτὴν δύναμιν, μὲ τὰ αὐτὰ δικαιώματα, σεῖς, Κύριοι, ἐλύσατε τὸ ζήτημα καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔφερε τότε τὴν αὐτὴν ἐγγύησιν, τὴν αὐτὴν ἐπισημότητα, τὴν ὁποίαν φέρει τὴν σήμερον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§108ΜΙΛΗΣΗΣ. Διατί;

§109ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ θέλω σᾶς εἰπεῖ, Κύριε Μίλησι, εἰς τήν στιγμὴν· ἰδοὺ διατί· διότι ἡ ἐπανάστασις εἰς τὰς Ἀθήνας ἔκαμε μίαν Κυβέρνησιν, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ δὲν ἦτο ἀποτέλεσμα τῆς ὁλοκλήρου θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους ἀλλὰ...

§110ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὴν ἀνεγνώρισεν.

§111ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχε ὑπομονὴν, ἠμπορῶ νὰ σοῦ δώσω τὸν λόγον· τὸ ἔθνος λοιπὸν, Κύριοι, τὴν ἀνεγνώρισεν, ἀλλὰ σιωπηλῶς, διότι κἀμμίαν φορὰν ἡ σιωπηλὴ ἀναγνώρισις δὲν δύναται νὰ παρουσιάσῃ τὰ στοιχεῖα τῆς ἐπισήμου ἀναγνωρίσεως διὰ τῆς ψηφοφορίας ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους (θόρυβος ἀριστερά). Μὴ ταράτεσθε, Κύριοι, ἔχω τὴν ἰδέαν μου καί τὴν πρεσβεύω· ἔγινε μία Κυβέρνησις, καὶ ἡ Κυβέρνησις αὕτη ὁπωσδήποτε δὲν ἠσπάζετο ἀπὸ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, ἴσως ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν, ἀλλ’ ὅλη ἡ Ἑλλὰς διὰ τὸ καλὸν τῆς πατρίδος, διὰ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως καὶ τῆς ἡσυχίας εἶπε, ναί· ὅταν ὅμως προσεκλήθη νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν της, εἶπεν ὄχι, δὲν τὴν δίδω εἰς ἐσὲ, τὴν δίδω εἰς ἐκεῖνον. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους σιωπηλῶς παρεδέχθη. Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαρτίζει μέρος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἤθελεν εἶσθαι σολοικισμὸς, ἂν ἤρχετο νὰ φέρῃ τὴν πρότασιν αὐτὴν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως (θόρυβος). Ἔχετε ὑπομονὴν, Κύριε Ἀφεντούλη, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ ἀπαντήσητε, διότι ποσῶς δὲν ἐπιθυμεῖτε νὰ σᾶς διακόπτουν. — Κύριοι, ὅλοι οἱ Ὑπουργοὶ, καθὼς καὶ ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, δὲν εἶναι παρὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Συνελεύσεως. Ὅταν, Κύριοι, ἡ Συνέλευσις ἴδῃ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔκαμε πέντε ἢ δύω ἢ ἕνα προβιβασμὸν κακὰ, τότε ἡ Συνέλευσις ἂς ἀφαιρέσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην της, ἂς τὸν φέρῃ ἐνώπιόν της, ἂς τὸν δικάσῃ, ἂς τὸν καταδικάσῃ, αὐτὸ εἶναι τὸ σωστόν. Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι, ὅταν καθιερώσητε τὴν ἀρχὴν αὐτὴν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, πρέπει νὰ τὴν καθιερώσητε εἰς ὅλους τοὺς Ὑπουργοὺς, διότι δὲν δύνασθε νὰ κάμητε ἐξαίρεσιν, καὶ θέλετε εἴπει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης νὰ ἔλθῃ μὲ ἓν διάταγμα ἵνα διορίσῃ τὸν Εἰρηνοδίκην τῆς Σαλαμῖνος, καὶ τότε θέλετε εἴπει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἔλθῃ νὰ διορίσῃ τὸν Λιμενάρχην τοῦ Λουτρακίου· συλλογισθῆτε δὲ ὅτι τότε ἡ Συνέλευσις δὲν θέλει εὕρει καιρὸν παρὰ νὰ σκέπτηται περὶ ὑγειονόμων, εἰρηνοδικῶν κτλ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ Κύριος Πληρεξούσιος τοῦ Σωματείου τῶν Κρητῶν, δὲν δύναται νὰ σταθῇ, διότι καὶ διὰ τοῦτο εἰς ὅλα τὰ Ἔθνη ὑπάρχει ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία, ἡ ὁποία ἐνεργεῖ ὅλους τοὺς διορισμοὺς προβιβασμοὺς καὶ ἐν γένει τὰς κινήσεις τῆς ὑπαλληλίας. Κύριοι, ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθησαν προχθὲς, ἦτο ὁ ὀργανικὸς νόμος τοῦ στρατοῦ· ἦτον ἐνδεχόμενον νὰ γίνῃ καὶ εἷς καὶ δύω προβιβασμοὶ περισσότερον ἀφ’ ὅσους ὁ νόμος αὐτὸς ὁ ὀργανικὸς λέγει, μ’ ὅλον ὅτι δὲν ἔγιναν. Σᾶς λέγω, ἀλλὰ καὶ εἰς τοιαύτην ἀκόμη περίστασιν καὶ ἂν περισσότεροι ᾖναι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ ἀφ’ ὅσους ἀπαιτεῖ ὁ νόμος οὗτος, νομίζετε, ὅτι διὰ τοῦτο πταίει ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν; Ὄχι, Κύριοι. Καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Ὁ νόμος ὁ ὀργανικὸς διὰ τὸ σῶμα τοῦ πυροβολικοῦ λέγει, ὅτι ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι καὶ κατώτεροι ἀπαιτεῖται νὰ ᾖναι τριάκοντα, ἀλλ’ ἀφοῦ ἦλθεν ὁ νῦν Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν θέσιν καὶ ηὗρεν ἀντὶ τριάκοντα ἑξήκοντα ἀξιωματικοὺς, τί σᾶς πταίει; Παρεβιάσθη ὁ νόμος, Κύριοι, ὁ ὀργανικὸς ὁ Στρατιωτικὸς, τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθησαν, καθὼς καὶ οἱ ἄλλοι νόμοι τῆς Πατρίδος μας εἰς τὸ παρελθὸν, δὲν ἦσαν παρὰ ἓν παίγνιον, καὶ οἱ νόμοι αὐτοὶ δὲν ὑπῆρξαν καὶ δὲν ἀπεικόνισαν παρὰ τὴν θέλησιν ἑνὸς καὶ μόνου, ἐκείνου, ὁ ὁποῖος σήμερον δὲν εἶναι ἐδῶ, διότι οἱ νόμοι αὐτοὶ, Κύριοι, συνετάττοντο μέσα εἰς ἐκεῖνο τὸ γραφεῖον καὶ ἀπ’ ἐκεῖ δικτατορικῶς ἐστέλλοντο ἐδῶ εἰς τὴν βουλὴν, καὶ οἱ βουλευταὶ τότε οἱ πολυχρονεμένοι μὲ τὸ χέρι εἰς τὸ στῆθος ἔλεγον ναὶ, ἀλλὰ ἐνῷ ἐγίνοντο οἱ νόμοι, καίτοι γενόμενοι ὅπως ἐγίνοντο, τοῦτ’ ἔστι κατὰ τὰς προτάσεις τοῦ ἀνακτορικοῦ γραφείου, μ’ ὅλα ταῦτα καὶ τότε παρεβιάζοντο· διότι σήμερον ἐγένοντο οἱ ἀντισυνταγματάρχαι, ταγματάρχαι, λοχαγοί, ὑπολοχαγοί; ὄχι· διότι οὐδεὶς ἐκ τοῦ στρατιωτικοῦ σχολείου ἦλθε σήμερον· ἔχετε 70 μαθητὰς εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν, ἐξέρχονται καὶ κατατάττονται κατὰ προτίμησιν εἰς τὰ τεχνητὰ σώματα, εἰς τὸ μηχανικὸν, εἰς τὸ πυροβολικὸν, καὶ μετὰ ταῦτα, ἂν δὲν ἦναι ἀναγκαῖοι ἐκεῖ, εἰς τὸ πεζικόν· λοιπὸν αὐτοὶ οἱ μαθηταὶ, αὐτοὶ οἱ νέοι, τοὺς ὁποίους σεῖς διωρίσατε, καὶ οὐχὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τί θὰ τοὺς εἰπῆτε; πηγαίνετε νὰ γίνετε ἔμποροι ἴσως; ἀλλὰ δὲν δύνανται πλέον, διότι ἐκρέμασαν τὸ σπαθὶ 8 ἔτη. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι διὰ νὰ περιορίσητε τὸν κύκλον τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων σωμάτων πρέπει πρῶτον νὰ κλείσητε τὴν πηγὴν, ἐκ τῆς ὁποίας προέρχεται αὐτὸς ὁ ἀξιωματικὸς, ἀλλὰ, ὅταν διὰ τῶν ἀπαιτήσεων ἡμῶν γίνωνται 90 μαθηταὶ εἰς τὸ στρατιωτικὸν σχολεῖον, πῶς θέλετε νὰ κλείσητε τὸν κύκλον τῶν ἀξιωματικῶν; Ἐρχόμεθα τώρα, Κύριοι, εἰς τοὺς ἄλλους προβιβασμοὺς τῶν Κυρίων ἀνθυπασπιστῶν, 800 ἢ 700, δὲν ἠξεύρω πόσοι εἶναι, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησε προχθὲς τόσα ὁ Κύριος πληρεξούσιος τοῦ Σωματείου τῶν Κρητῶν, καθὼς καὶ ὁ ἐξάδελφός μου καὶ συνάδελφός μου Ἡρακλῆς Πετιμεζᾶς. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἢ πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσητε πρῶτον ἐν γένει ἢ πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσητε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δικαιοσύνης, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν πολιτικὴν, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν οἰκονομικήν· οὕτω πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν σήμερον τὸ ζήτημα τῶν ἀπομάχων καί τινων ἀξιωματικῶν μὴ ἐχόντων οὐδὲ τὸ δικαίωμα νὰ ἔλθωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Θὰ ἐξηγηθῶ, Κύριοι, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δικαιοσύνης πρῶτον. Σᾶς λέγω, Κύριοι, διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἐπανάστασις τοῦ Ὀκτωβρίου, θὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ παρελθὸν, ὅτι ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις ἦτο ἄδικος, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ ἀδικία αὕτη ἔπιπτεν ἐπὶ τοῦ Ἔθνους· ἡ ἀδικία αὕτη ἐπιβαρύνουσα τὴν συνείδησιν τοῦ Ἔθνους ἐπέφερε τὴν ἐπανάστασιν καὶ ἀπετίναξε τὸν Ὄθωνα. Λοιπὸν, ὅταν ἡ ἐπανάστασις αὕτη, Κύριοι, δὲν δικαιώσῃ τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἵτινες ἔλαβον ἐνεργητικὸν μέρος διὰ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ ὅταν εἰς μίαν ἄλλην περίστασιν ἡ πατρὶς ἐπίσης ἀδικηθῇ καὶ ἐπίσης ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν αὐτῶν, δὲν θὰ τὴν εὕρῃ· ὅταν σήμερον, Κύριοι, ἡμεῖς καθαρὰ, καθαρὰ λέγωμεν, ὅτι πρέπει, Κύριοι, νὰ σταματήσωμεν τοὺς προβιβασμοὺς, καὶ νὰ κρατήσωμεν τὰ πράγματα εἰς τὸ ὅριον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον μᾶς τὰ ἄφησεν ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἤτοι νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὰς ἀδικίας τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, καὶ νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὸ σκότος καὶ σήμερον μετὰ τὴν ἐπανάστασιν τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ηὐτύχησαν νὰ κολακεύσουν τὸ παρελθὸν, διὰ νὰ βάλουν ἓν γαλόνι περισσότερον εἰς τὸ λαιμόν των, τότε εἶναι μέγιστον ἀδίκημα τοῦτο. Ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν. Ἐπειδὴ προχθὲς ἐγένετο πρότασις περὶ μὴ ἀναγνωρίσεως τῶν βαθμῶν, δὲν ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω, ἐὰν πρέπῃ νὰ τοὺς ἀναγνωρίσωμεν ἢ ὄχι, διότι οὔτε ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶμαι, οὔτε ἀπαρτίζω τὸ ὅλον μέρος τῆς Συνελεύσεως, νομίζω ὅμως εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔλθῃ μία τοιαύτη ἐπερώτησις· διότι πρέπει πάντοτε νὰ μετρῶμεν τὰ πράγματα ὄχι μόνον ὑπὸ τὴν ὄψιν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν μόνον ἡμεῖς τὰ βλέπομεν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ὄψιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ κρυφθῇ ὄπισθεν τῆς ἐπιφανείας ἐκείνης, ἡ ὁποία μᾶς παρουσιάζεται εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς, ἐννοῶ, ὅτι πρέπει νὰ κρίνωμεν τὰ πράγματα καὶ ὑπὸ τὴν πολιτικὴν ἔποψιν, εἶναι πολὺ δύσκολον σήμερον νὰ ἀποσπάσωμεν ἀπὸ 800 ἀξιωματικοὺς τὰ γαλόνια αὐτὰ, τὰ ὁποῖα τοὺς ἔδωκε μία Κυβέρνησις· (Θόρυβος) βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν, Κύριοι, οὐδόλως ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν, ὅπως ἐσκέφθησάν τινες.

§112ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ πολιτικὸς λόγος;

§113ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν ἀποσπάσητε ἀπὸ 800 ἀξιωματικοὺς τὰ γαλόνια, σήμερον μᾶς τρίβουν τὰ μοῦτρα καὶ σοῦ καὶ ἐμοῦ. (Εὖγε) καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω εἰς τὴν πατρίδα μου μίαν ἀνωμαλίαν πραγμάτων. (θόρυβος).

§114ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλεῖτε βέβαια ὡς ἄτομον.

§115ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁμιλῶ ὡς ἄτομον, Κύριε Στεφανόπουλε, διότι πρέπει νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ περὶ τοῦ ἑαυτοῦ μας· ἐννοῶ ὑπὸ πολιτικὴν ἀνάγκην τὸ ὅλον Ἔθνος τῆς Ἑλλάδος, διότι, Κύριοι, ὑπάρχει πλέον φιλοτιμία εἰς τὸν ἄνθρωπον· ὅταν λοιπὸν μοῦ κολλήσῃς ἓν γαλόνι εἰς τὸ λαιμὸν καὶ ἔρχεσαι νὰ μοῦ τὸ ἀποσπάσῃς, ἐκθέτεις τὴν φιλοτιμίαν μου.

§116ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§117ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περὶ τούτου ὡμίλησα.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ζητοῦν τὴν κατάργησιν ὅλων τῶν βαθμῶν καὶ προβιβασμῶν.

§119ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικὴν, Κύριοι, σᾶς λέγω. Εἶπον πρῶτον, ὅτι οἱ ἀδικηθέντες πρέπει νὰ δικαιωθοῦν, αὐτὸ εἶναι σωστὸν, καὶ πιστεύω, ὅτι ποτὲ ἡ Συνέλευσις δὲν θέλει παραδεχθῆ νὰ μὴ δικαιωθῶσιν ἐκεῖνοι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ δεκαετηρίδας ὅλας ἀδικοῦνται καὶ ὑπάρχουν μάλιστα παραδείγματα καὶ πεντηκοντοετηρίδος. Ἐρχόμεθα τώρα ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἔποψιν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ πρᾶγμα. Καὶ ἐγὼ, Κύριοι, καθὼς ὅλοι, αἰσθάνομαι τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ἡ πατρίς μου· καὶ ὡς προχθὲς σᾶς εἶπεν ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ εἰς περίστασιν ἀκόμη λέγω, κατὰ τὴν ὁποίαν, διότι οἱ προβιβασμένοι καθὼς σᾶς εἶπεν, ἐγὼ δὲν τὸ γνωρίζω, μετὰ 3 μῆνας μισθοδοτοῦνται, οὐχ ἧττον λέγω, ὅτι καὶ ἂν δὲν ἔχῃ τὸ Ταμεῖον νὰ εὑρεθῇ ἀκριβὲς εἰς τὴν μισθοδοσίαν τῶν Στρατιωτικῶν, τότε, Κύριοι, διότι αἱ περιστάσεις μας εἶναι κρίσιμοι, τί πρέπει νὰ κάμωμεν; Ἐγένετο, ὅπως ἐγένετο· ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν σᾶς εἶπα ὅτι δὲν συμφέρει νὰ μετακινήσωμεν τὰ πράγματα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναφερθῶμεν εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν ἰδίων στρατιωτικῶν· καὶ ἐκεῖνοι ἔχουν ἐπίσης τὸ αὐτὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν καὶ ἡμεῖς.

§120ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Αὐτὰ εἶναι δημοκοπία.

§121ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι εἶσαι δημοκόπος σύ· δὲν ἔχουν πατριωτισμὸν οἱ στρατιωτικοί;

§122ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ πατριωτισμὸς δὲν εἶναι νόμισμα, τὸ ὁποῖον νὰ περνᾷ εἰς τὴν κοινωνίαν.

§123ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγω ὅτι δὲν θ’ ἀφήσουν βεβαίως τὸν μισθόν των, ἀλλὰ θὰ ὑπαχθῶσι καὶ ἐκεῖνοι, ὡς καὶ ἡμεῖς εἰς τὰς αὐτὰς στενοχωρίας, ἕως ὅτου εὐπορήσῃ ἡ πατρὶς καὶ τοὺς πληρώσῃ. Διὰ τί τάχα θέλομεν νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς ἐκείνους, ὅτι δύνανται νὰ ὑπαγάγουν τὸν ἑαυτόν των εἰς τὰς αὐτὰς στενοχωρίας, εἰς ἃς καὶ ἡμεῖς οἱ μὴ μισθοδοτούμενοι; θέλομεν δηλ. ν’ ἀρνηθῶμεν εἰς ἐκείνους ἓν αἴσθημα, τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀποδώσωμεν καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς ἡμᾶς αὐτούς; Καθόσον ἀφορᾷ, Κύριοι, τοὺς ἀπομάχους, τοὐτέστι τοὺς δεκανεῖς, λοχίας καὶ ἐπιλοχίας, περὶ αὐτῶν ἡ Συνέλευσις πρέπει καὶ δύναται σήμερον νὰ σκεφθῇ, νομίζω· ἄλλως τε ὅλοι οἱ ἀπόμαχοι οἱ μὴ νομίμως καταταχθέντες εἰς τὴν τάξιν, εἰς τὸν κατάλογον τῶν ἀπομάχων, αὐτοὶ δύνανται νὰ ἐξαιρεθῶσιν, ἕως ὅτου ἀποκτήσωσι τὰ δικαιώματα, τὰ παρὰ τοῦ νόμου ὁριζόμενα, καὶ τότε δικαίως εἰσέρχονται.

§124ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ ἀπὸ τῆς τάξεως τῶν πολιτῶν ἔγειναν ἀπόμαχοι.

§125ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔγειναν. Τί γίνεται ὅμως, Κύριοι; Εἶναι λίαν ἐνδεχόμενον καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν...

§126ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Προηγουμένως εἶπες, ὅτι τρίβουν μοῦτρα οἱ ἄλλοι, αὐτοὶ δὲν τρίβουν;

§127ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα σᾶς λέγω, Κύριε Λοιδορίκη· μὴ βιάζεσθε, ἐγὼ θὰ σᾶς εἰπῶ. Ἐννοῶ, Κύριοι, τοὺς ἀπομάχους αὐτοὺς, τοὺς ὁποίους ἀπὸ πολίτας τοὺς ἐπῆραν καὶ τοὺς ἔμβασαν μέσα εἰς τὸν ἀπομαχικὸν ἔλεγχον, χωρὶς νὰ ἔχουν οἱ ἄλλοι κενὴν θέσιν.

§128ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Μήπως ἀξιωματικοὶ δὲν ἔγειναν ἀπὸ πολίτας;

§129ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφοῦ ἔχασε τὸν πόδα του καὶ τὸν ὀφθαλμόν του εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, δύναται τέλος πάντων νὰ καταταχθῇ εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀπομάχων καὶ νὰ μισθοδοτηθῇ. Λοιπὸν ἀνακεφαλαιῶν λέγω, ὅτι ἡ ἐπερώτησις ἢ ὁ λόγος ἔπρεπε μόνον καὶ μόνον νὰ περιορισθῇ, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ἀπολογηθεὶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἔπρεπε νὰ τελειώσῃ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν ἀπολογίαν του ἡ Συνέλευσις· κατὰ τὴν κρίσιν μου ἡ περαιτέρω συζήτησις ἦτον ὅλως διόλου περιττή· διότι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὡς ὁ ἴδιος σᾶς ἀπέδειξε, καὶ ὡς ἐγὼ εἶπον, δὲν ἐνήργησε παρὰ προβιβασμοὺς, οἱ ὁποῖοι στηρίζονται εἰς τὴν δικαιοσύνην, εἰς τὸν Νόμον, διότι ἡ Ἐπανάστασις ἀπεμάκρυνεν ἀπὸ τὰς τάξεις των πολλοὺς ἀξιωματικοὺς, τοὺς ὁποίους ἀναγκαίως ἔπρεπε νὰ τοποθετήσῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὰς ἀναγκαίας θέσεις των διὰ νὰ δύνηται νὰ ἐπαναφέρῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὴν διαταραχθεῖσαν πειθαρχίαν, καὶ ἐν γένει λειτουργίαν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας.

§130Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Κύριοι, ὅταν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά του ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἡ Συνέλευσις αὐτὴ τῷ ἐνεπιστεύθη τὴν ἐξουσίαν διὰ νὰ μορφώσῃ καὶ διοργανώσῃ τὸν στρατὸν, νὰ φέρῃ εἰς τὸν στρατὸν τὴν πρέπουσαν πειθαρχίαν καὶ τάξιν, ὄχι δὲ νὰ μεταχειρίζηται τὴν ἐξουσίαν, τὴν ἀπονομὴν τῶν βαθμῶν κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ. Δὲν ἀπέβλεψε, Κύριοι, εἰς τὴν μόρφωσιν τοῦ στρατοῦ κατ’ οὐδὲν, διότι ὁ στρατὸς ὑπάρχει εἰς τὴν αὐτὴν ἀταξίαν, ἂν καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι ἦτο εἰς καλλιτέραν κατάστασιν, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἔλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου. Δὲν εἶδα, Κύριοι, ποτὲ εἰς τὰς Ἀθήνας στρατιώτην νὰ φέρῃ τὸ ἀπαιτούμενον σέβας εἰς τὸν ἀρχηγὸν, ἀπεναντίας μάλιστα εἶδα τοὺς πολίτας νὰ διαρπάζωνται ἀπὸ τοὺς στρατιώτας, ἰδίως τοὺς στρατιώτας νὰ περιφέρωνται εἰς τὴν ἀγορὰν μὲ τὴν μεγαλητέραν ἀσχημοσύνην, καὶ ἐν τούτοις ἀξιωματικοὶ παρόντες δὲν ἠμπόρεσαν νὰ φέρουν κἀμμίαν παρατήρησιν, ἐνῷ μέχρι τῆς μεταπολιτεύσεως ὁ στρατὸς ἦτο ὡς ἄλλη παρθένος. Κύριοι, ἤκουσα μεταξὺ τῶν Κυρίων ἀξιωματικῶν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μὲ κατελύπησε μεγάλως, νὰ ἀπευθύνῃ ὁ εἷς κατὰ τοῦ ἄλλου τὰς μεγαλητέρας ὕβρεις. Πρὸς τί ἡ κατάστασις αὕτη τοῦ στρατοῦ; εἰς οὐδὲν ἄλλο, παρὰ μόνον καὶ μόνον, διότι ὑποθέτουν, ὅτι αὐτοὶ πλέον δὲν ὑπηρετοῦν ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου, ἀλλ’ ὑπηρετοῦν τὰ πρόσωπα. Εἶδα, Κύριοι, ἀξιωματικοὺς νὰ ἐξέλθουν εἰς μονομαχίας, νὰ κτυπῶνται 8 καὶ 10. Τούτου ἀποτέλεσμα εἶναι, διότι ὁ ἀξιωματικὸς δὲν ὑπηρετεῖ ὑπὸ τοῦ κράτος τοῦ νόμου, ἀλλ’ ὑπηρετεῖ πρόσωπα. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἀκόμη δὲν ἐπρόβλεψεν ὁ Κύριος Ὑπουργὸς (θόρυβος). Βλέπομεν, Κύριοι, ὅτι σήμερον ὁ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς φέρει εἰς τὴν δύναμιν τῶν ἐνταῦθα Κυρίων ἀξιωματικῶν τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἵτινες ἀποδημοῦν εἰς τὴν Εὐρώπην, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλιπον τὴν θέσιν των καὶ μένουν μακρὰν τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἐν τούτοις μισθοδοτοῦνται ἁδρότατα, δὲν ἠμποροῦσεν ὅλα αὐτὰ νὰ τὰ προλάβῃ; κάλλιστα δύναται, ὅταν ἔχῃ τὴν θέλησιν. Καὶ ἂν τυχὸν εὑρίσκῃ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν ἢ ἀπὸ μερικοὺς Πληρεξουσίους τὸ ἐλάχιστον ἐμπόδιον, ὑπουργὸν λέγω ἐκεῖνον, ὅστις πετᾷ τὸ χαρτοφυλάκιον, καὶ λέγει, ὅτι δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν διοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ, διότι ἐμποδίζεται ἀπὸ τὸ δεῖνα καὶ δεῖνα περιστατικόν. Περιωρίσθη, Κύριοι, νὰ κάμῃ ἀξιωματικοὺς, ἐνῷ δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη· καὶ ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη, τὸ γνωρίζετε ὅλοι· τὸ ἔκαμεν ὑπὸ τὸ πρόσχημα, ὅτι ἦσαν ἐπαναστάται καὶ εἶχον δικαιώματα· τὰ ἀναγνωρίζω τὰ δικαιώματα αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, εἶναι πρῶτοι, οὐχ ἧττον ὅμως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τοὺς ἀδικήσωμεν, ὅτι αὐτοὶ ἤθελον αὐτοὺς τοὺς βαθμοὺς χάριν τῶν ἐπαναστατικῶν δικαιωμάτων, διότι τότε θὰ πεισθῆτε, ὅτι αὐτοὶ δὲν ἥρπασαν τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἐπαναστάσεως χάριν τῆς ἰδέας τῆς ἐλευθερίας τῆς πατρίδος, ἀλλὰ διότι δὲν ἠδύναντο νὰ λαμβάνωσι τακτικῶς καὶ κάθε τόσο βαθμοὺς ἀπὸ τὸν Ὄθωνα. Δὲν τοὺς ἀδικῶ οὐδέποτε, διότι θὰ εἶχέ τις τὴν τόλμην νὰ εἴπῃ τότε, ὅτι χάριν τῶν ἐκδουλεύσεων ἔκαμαν τὴν ἐπανάστασιν, διότι δὲν ἔλαβον βαθμοὺς, καὶ τότε θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι ἕνεκα τῶν συμφερόντων ἐγένετο ἐπανάστασις, καὶ ὄχι ἕνεκα τῶν ἀρχῶν· τοὺς ἀνήκει; νὰ τοὺς δώσῃ ἡ Συνέλευσις, ἥτις εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς πρωτοβουλίας αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τότε θὰ ἦτο τιμὴ δι’ αὐτούς· δὲν θὰ γραφοῦν εἰς τὴν ἱστορίαν οἱ βαθμοὶ, τοὺς ὁποίους ἔλαβον, ἀλλὰ τὸ ὄνομά των, ὅτι ὁ Μαυρομιχάλης, ὁ Βάσος, ὁ Μωραϊτίνης, ὁ Σκαρβέλης ἐπολέμησαν τὸν Ὄθωνα, διότι ἐπολέμησε τὰς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν. Δὲν ἐδύνατο σήμερον, εἰς τοιαύτην κατάστασιν εὑρισκομένης τῆς πατρίδος, ὁ ὑπουργὸς νὰ ἐνεργήσῃ προβιβασμοὺς, διὰ νὰ μὴ κινήσῃ τὴν φιλοτιμίαν ὅλων τῶν Κυρίων ἀξιωματικῶν, οἵτινες, ἂν δὲν ἔλαβον τὴν πρωτοβουλίαν ἀμέσως μὲ τοὺς ἐπαναστάτας, οὐχ ἧττον ὅμως ἐνδομύχως ᾐσθάνοντο ὅτι ὁ Βασιλεὺς Ὄθων δὲν ἐδιοικοῦσε καλῶς! (χειροκροτήματα). Πρέπει νὰ κλαίετε, ὄχι νὰ χειροκροτῆτε σήμερον. Λέγω καὶ ἐγὼ ὅτι ἤθελεν εὑρεῖ προθύμους αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικοὺς, ὅταν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔλεγεν εἰς αὐτοὺς, Κύριοι, δὲν εἶναι ἡ ἐποχὴ τῶν προβιβασμῶν, θὰ ἔχετε τὰ μεγαλήτερα δικαιώματα· ἀλλ’ ὅταν ἔλθῃ ἡ κατάλληλος ὥρα, ὅταν ἔλθῃ ὁ Βασιλεύς· διότι δὲν ἐλπίζω ποτὲ νὰ εὑρεθῇ διαλελυμένη ἡ Συνέλευσις, πρὶν ἔλθῃ ὁ Βασιλεύς· ἡμεῖς θὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸν Βασιλέα νὰ τοὺς ἔχῃ ὡς πρωτομάρτυρας· ἤκουσα πολλοὺς ἀξιωματικοὺς παραπονουμένους, ὅτι δὲν κάμνω τὸν μὲν καὶ τὸν δὲ καλλιτέρους ἀπὸ ἐμέ. Δὲν ἐπροβίβασε, Κύριοι, ἐπαναστάτας, ἀλλὰ καὶ ἄλλους· τοὐλάχιστον ἂν τοὺς ἐπροβίβαζεν ὡς ἐπαναστάτας, οἱ ἄλλοι ἐδύναντο νὰ δικαιολογηθοῦν, ἀλλ’ ἐπροβίβασε καὶ 5 καὶ 6 διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς, τοὺς ὁποίους ἔχομεν σήμερον εἰς τὴν Συνέλευσιν. Λέγω λοιπὸν ὅτι οἱ προβιβασμοὶ τοὺς ὁποίους ἐνήργησεν, εἶναι ὅλως διόλου ἀκατάλληλοι μὲ τὴν παροῦσαν ἐποχὴν τοῦ ἔθνους. Ἔχουν, Κύριοι., οἱ προβιβασθέντες νὰ εἴπωσιν ὅτι ἀφίνομεν τὴν μισθοδοσίαν μας, διότι αὐτοὶ προκατέβαλον καὶ ἀπὸ τὰ ἰδικά των. Ἀλλὰ πῶς νὰ κάμωμεν καὶ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι λέγουν δότε μας γαλόνια, δὲν θέλομεν παράδες; τί νὰ κάμωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικούς; Ἂν ὁ Κ. πληρεξούσιος Καλαβρύτων σᾶς εἶπεν ὅτι 80 ἀνθυπασπισταὶ θὰ τρίψουν τὰ μοῦτρα τοῦ μὲν καὶ τοῦ δέ, ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν ἠμποροῦν διόλου νὰ μᾶς τὰ τρίψουν· ἀλλ’ ἐὰν αὐτοὶ οἱ 80 ἠμποροῦν, πότε τόσους ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεγαλειτέραν ἐπιῤῥοὴν, καὶ ἠμποροῦν νὰ σύρουν καὶ 5 καὶ 10 ἕκαστος, τί θὰ τοὺς κάμωμεν; Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι ἄδικον ὅλως ἐὰν οἱ προβιβασθέντες σήμερον ἀξιωματικοὶ ἐν τῇ γενναιότητι καὶ φιλοπατρίᾳ εἴπουν, ὅτι δὲν θέλομεν τὸν βαθμὸν μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ Βασιλεύς. Σᾶς λέγω ὅτι ἀναγνωρίζω τὰ δικαιώματά των, οὐχ ἧττον ὅμως θέλω νὰ ἔχουν τὴν ἐλπίδα μέχρι τῆς ἐλεύσεως τοῦ Βασιλέως νὰ μὴ ἀνοίξωμεν τὸ στάδιον αὐτό. Ἐνθυμεῖσθε, μᾶς εἶπεν ὁ Κ. Βαλτινός, διατί νὰ φέρωμεν τὸν ὑπουργὸν εἰς ἀπολογίαν, ἀφοῦ οὗτος ἐν τῇ δικαιοδοσίᾳ του ἔκαμε μερικοὺς προβιβασμούς, διατί νὰ μὴ τὸν φέρωμεν νὰ ἀπολογηθῇ; πρὸς τί; εἶναι μικρὸν καὶ οἰκονομικῶς καὶ πολιτικῶς τὸ ζήτημα Κύριοι; εἶναι μέγα πολιτικῶς, διότι ἔχομεν μὲ τόσους ἄλλους ἀξιωματικοὺς νὰ κάμωμεν· οἰκονομικῶς, διότι δὲν ἔχομεν τὰ χρήματα. Ἔπρεπε νὰ φέρωμεν τὸν Μαυρομιχάλην διὰ μίαν φιάλην ὡς κατηγορούμενον καὶ τὸν ἤδη ὑπουργὸν ὄχι;

§131ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἦτο μία φιάλη, ἀλλ’ ἦτο ἓν καὶ ἥμισι ἑκατομμύριον.

§132Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Εἶναι μόνον 700 τόσαι χιλιάδες τῶν ἀπομάχων καὶ τῶν ἄλλων. Τί μᾶς εἶπον ἀκόμη, Κύριοι; διατί ὁ Μαυρομιχάλης, ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔκαμε προβιβασμούς; πρέπει νὰ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς· εἶναι συλλογισμὸς οὗτος; Ἐὰν ἕνας εὑρεθῇ κακός, πρέπει νὰ ᾖναι καὶ ὁ ἄλλος; ἡμεῖς ἐβγάλαμεν τὸν Μαυρομιχάλην, διότι ἦτο κακός· καὶ ὁ μιμούμενος ἕνα κακὸν, εἶναι περισσότερον κακός. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι οἱ προβιβασμοί, τοὺς ὁποίους ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔκαμε, δὲν ἦτο τῆς ἀνάγκης· διότι καὶ ἂν ἔλειπον ἀπὸ τὰς θέσεις των, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ Κ. πληρεξούσιος Ζιμβρακάκης, δὲν ἦτο ἀνάγκη· ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο, ἔπρεπε νὰ οἰκονομήσῃ ἀπὸ τοὺς μικροτέρους βαθμοὺς νὰ συμπληρώσῃ τὰς τάξεις, διότι δὲν ἔχομεν καμμίαν ἐκστρατείαν νὰ κάμωμεν, ἀλλὰ μόνον διὰ τὰ γυμνάσια. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι οἱ βαθμοί, τοὺς ὁποίους ἔδωκεν ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργός, ἦσαν ὅλως διόλου ἀκατάλληλοι διὰ τὴν παροῦσαν ἐποχήν. Σᾶς εἶπα καὶ προηγουμένως ὅτι ἀναγνωρίζω τὰ δικαιώματα, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι οἱ Κύριοι ἀξιωματικοὶ θέλουσιν ἐναποθέσει αὐτοὺς τοὺς βαθμούς, δὲν θέλουσι πραγματοποιήσει αὐτοὺς, ἕως ὅτου ἔλθῃ ὁ Βασιλεύς· μοὶ εἶπον κατ’ ἰδίαν ἄλλοι, ὅτι καλὰ ἂν ἔλθῃ ὁ Βασιλεὺς καὶ ἔλθουν καὶ μᾶς ὑπερπηδήσουν; ἐγὼ λέγω ὅτι, ὄχι, διότι ἐδῶ συνίσταται ἡ ἱκανότης τοῦ ὑπουργοῦ, ὥστε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐφάνησαν πιστοὶ εἰς τὴν ἐπανάστασιν, οἱ ὁποῖοι δὲν παρηκολούθησαν τὰ αἰσθήματα τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ στρατοῦ, ἐκείνους νὰ τοὺς οἰκονομήσῃ, ὅπως οἱ νόμοι οἱ στρατιωτικοὶ λέγουσι, καὶ νὰ φέρῃ ἄλλους νὰ συμπληρώσῃ τὰς θέσεις· διότι ἂν τώρα δὲν τοποθετήσῃ ἐκείνους, ἐννοεῖται ὅτι, ἂν ἔλθῃ ὁ Βασιλεὺς, θὰ παρουσιασθοῦν νὰ εἴπουν ὅτι μᾶς γίνεται ἓν ἄδικον, καὶ ἐνδεχόμενον ὁ Βασιλεὺς νὰ φανῇ γενναῖος, καὶ τοὺς ἐπαναφέρῃ· ἀλλ’ ὅταν ἡ θέσις ᾖναι πλήρης, τότε τί θὰ πράξῃ καὶ οὗτος; ὥστε λέγω ὅτι ἕνας ἱκανὸς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅλας αὐτὰς τὰς περιστάσεις πρέπει νὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§133ΣΟΥΪΔΑΣ. Εἴπατε προτήτερα ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔφερε τὴν ἀπαιτουμένην τάξιν, καὶ εἴπετε ὅτι ἐν γένει ὁ στρατὸς δὲν ὑπηρετεῖ τὴν πατρίδα, ἀλλὰ πρόσωπα. Σᾶς παρακαλῶ ἢ ν’ ἀνακαλέσητε τὸν λόγον σας, ἢ νὰ ὀνομάσητε τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦν τὰ πρόσωπα.

§134Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Σᾶς εἶπα ὅτι αὐτὴ εἶναι ἰδέα ἰδική μου. Σᾶς λέγω ὅτι μέχρι τοῦδε ὑπῆρχεν ἡ μεγαλειτέρα σύμπνοια μεταξὺ τῶν ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων ἀξιωματικῶν (θόρυβος μέγας).

§135ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, λυποῦμαι πολὺ, ὅτι ζήτημα καθαρῶς στρατιωτικὸν διὰ παρεξηγήσεων καὶ δι’ ἀπομακρύνσεων ἐκ τοῦ προκειμένου πλησιάζει νὰ λάβῃ πολιτικὸν χαρακτῆρα. Ἡ ἐπερώτησις τοῦ Κυρίου Ζιμβρακάκη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἦτο καθαρὰ στρατιωτικὴ, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τοιαύτην πολιτικὴν ἀνάπτυξιν. Ἔλαβον χώραν τελευταῖον μερικοὶ προβιβασμοὶ εἰς τὸ πυροβολικὸν καὶ πεζικόν. Ἐπροβιβάσθησαν 5 ὑπολοχαγοὶ εἰς τὸ πυροβολικὸν, εἰς δὲ τὸ πεζικὸν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, 10–12. Ἔρχομαι νὰ καταδείξω, Κύριοι, ὅτι οἱ προβιβασμοὶ αὐτοὶ δὲν ἔπρεπε νὰ λάβωσι χώραν, ὅτι οὐδεμία ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας ὑπηγόρευσεν αὐτούς. Ἀφοῦ καταδείξω διὰ τῶν πραγμάτων καὶ διὰ τῶν καταστατικῶν τῶν Σωμάτων, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ λάβωσι χώραν, θέλω καταδείξει, ὅτι εἶναι ἐπιβλαβεῖς καὶ ἄδικοι. Ἕκαστον Σῶμα ἔχει ἰδιαίτερον καταστατικὸν, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τοὺς πρέποντας βαθμολόγους. Ἐπειδὴ πρόκειται λόγος περὶ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ, ὅστις διενεμήθη σήμερον εἰς 15 ἢ 20 πρόσωπα, δι’ αὐτὸ θέλω ἀποδείξει, ὅτι οἱ προβιβασθέντες ὑπολοχαγοὶ πρόκεινται ὑπεράριθμοι, καὶ κατὰ συνέπειαν οἱ προβιβασμοὶ εἶναι παρὰ τὸν νόμον. Τὸ πυροβολικὸν δὲν ὀφείλει νὰ ἔχῃ, συμφώνως πρὸς τὸ καταστατικόν του, πλέον τῶν 9 ὑπολοχαγῶν· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπολοχαγῶν τοῦ πυροβολικοῦ εἶναι σήμερον 18. Ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δὲν εἶναι ὁ ὑπόλογος περὶ τῆς προϋπαρχούσης οὐχὶ τόσον καλῆς καταστάσεως τῶν διαφόρων Σωμάτων. Ὅταν ὅμως εἰσῆλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἐπρόκειτο νὰ ἀπαρτίσῃ προβιβασμοὺς, ὤφειλε νὰ ἐξετάσῃ τοὺς καταλόγους τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ σχετικῶς πρὸς τὴν ὀργανικὴν δύναμιν τοῦ Σώματος τῶν ἀξιωματικῶν νὰ ἐνεργήσῃ τοιούτους, ἂν τῷ ἐπετρέπετο. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς τὸ Σῶμα τοῦ πυροβολικοῦ πολλοὶ τῶν ἀξιωματικῶν, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, δὲν δύνανται νὰ λάβωσι μέρος, καὶ ἀμφιβάλλω ἂν καὶ εἰς τὸ μέλλον δύνανται νὰ λάβωσιν· ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἐνήργησε τίποτε· ἂν ὁ Κύριος Ὑπουργὸς, εἰς αὐτὸ δὲ θὰ μὲ εὕρῃ σύμφωνον πάντοτε, φέρῃ τὴν ἀπομάκρυνσιν πολλῶν ἀξιωματικῶν, συναινῶ μαζί του· ἀλλ’ ἐν ὅσῳ δὲν φέρῃ ἓν θέσπισμα νὰ θέσῃ ἐκτὸς αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικοὺς, δὲν δύναμαι ποσῶς νὰ ἐννοήσω διὰ τί προβαίνει εἰς τὸν προβιβασμὸν τῶν βαθμῶν. Διὰ τῆς προαγωγῆς τῶν 5 βαθμῶν τῶν ὑπολοχαγῶν, ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπολοχαγῶν, ὅστις ἦτον 13, τώρα εἶναι 18· ἑπομένως εἶναι ὅλως ἀριθμὸς ἄνευ τοῦ ὀργανισμοῦ, καὶ δὲν δύναται νὰ λάβῃ χώραν, εἶναι καθαρὰ ἐκτὸς τοῦ νόμου. Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπολοχαγοὺς τοῦ πεζικοῦ, οἱ προαχθέντες σήμερον οἱ ὑπάρχοντες τοῦ πεζικοῦ, ἀπὸ τὰς σημειώσεις, τὰς ὁποίας χθὲς ἔλαβον, εἶναι 85 τὸν ἀριθμόν. Τὸ καταστατικὸν τῶν 10 ταγμάτων τοῦ πεζικοῦ θέλει διὰ μὲν τὰ τάγματα 60 ὑπολοχαγοὺς, καὶ ἀνθυπασπιστὰς ἄλλους 70, καὶ εἰς τὰ διάφορα Φρουραρχεῖα, τὰ ὁποῖα, ὡς μὴ ὤφειλεν, ὑπάρχουσι καὶ σήμερον ἀκόμη 68, δύνανται νὰ τοποθετηθῶσιν 75 ὑπολοχαγοί. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς τὸ καταστατικὸν τοῦ πεζικοῦ δὲν ὑπάρχει ὑπέρβασις τοῦ ὀργανισμοῦ· ἀλλὰ θέλω ἐξετάσει, ὅτι, ἐπειδὴ οὐδεμία ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας ἐπροκάλεσε τοὺς προβιβασμοὺς, θέλω ἀποδείξει, ὅτι ἦσαν ἐπιβλαβεῖς καθὼς καὶ ἄδικοι. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὁποία εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ στρατοῦ, ὅτι τὸ ὄνομα αὐτὸ τακτικὸς στρατὸς, ἂν μετ’ αὐστηρότητος τὸ προφέρωμεν, εἰς πάντα ἄλλον στρατὸν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ παρὰ εἰς τὸν ἡμέτερον. Δὲν ἠδύνατο ἴσως νὰ ἔχῃ ἄλλως τὸ πρᾶγμα μετὰ τὴν Μεταπολίτευσιν. Λέγω σήμερον, ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ ὅτι ἔκαμε τοὺς προβιβασμοὺς διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν τάξιν, ὅτι παρῆξε περισσοτέρας δυσαρεσκείας καὶ παρελύθη ἡ τάξις, διότι ἡ ἀπονομὴ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ, ἂς μοὶ εἴπῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τί μέχρι τοῦδε ὠφέλησε τὴν ὑπηρεσίαν; Ὁ βαθμὸς τοῦ ὑπολοχαγοῦ, ὅστις ἐδόθη εἰς τὸν Λεωτσάκον, ἦτον ἡ ἱκανοποίησις τῆς ὑπηρεσίας; Ἐπρόκειτο δι’ αὐτοῦ νὰ ἐνεργηθῇ ὑπηρεσία ὑπολοχαγοῦ; Ὁ Κύριος Λεωτσάκος ἐκτελεῖ χρέη ἀντισυνταγματάρχου, ὥστε ὁ προβιβασμὸς δὲν ἦτο διὰ τὴν τάξιν, διὰ νὰ λάβῃ μίαν νέαν δικαιοδοσίαν καθηκόντων. Οἱ προβιβασμοὶ τοῦ πυροβολικοῦ, οἱ πλεῖστοι τῶν ἀνθυπολοχαγῶν ἐδιοικοῦσαν τοὺς λόχους· διὰ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ δὲν ἔλαβον μεγαλητέραν δικαιοδοσίαν. Τὰ αὐτὰ καθήκοντα ἐκτελοῦν καὶ τώρα, τὰ αὐτὰ θὰ ἐκτελοῦν, ἂν γείνουν καὶ λοχαγοί. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι κἀνὲν συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας δὲν ὑπάρχει ὡς πρὸς τοὺς προβιβασμοὺς, ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι, ἐκτὸς τοῦ ὀργανικοῦ νόμου τοῦ πυροβολικοῦ, ἐκτὸς τούτου δὲν ἐπιφέρει κἀμμίαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν βελτίωσιν· ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ ὑπουργοῦ καθόσον ἀφορᾷ τὸ σῶμα τοῦ πυροβολικοῦ, διὰ νὰ ἐνθαῤῥύνῃ τὴν ὑπηρεσίαν, ἐγὼ φρονῶ, ὅτι αὐτὸς δὲν ἔχει ὑπόστασιν· οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ ἀνήκουν εἰς τὴν ὑγιᾶ μερίδα τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐξεπαιδεύθησαν εἰς τὸ στρατιωτικὸν σχολεῖον, ἔλαβον σχετικῶς πρὸς τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικοὺς μεγαλητέραν ἀγωγήν. Οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ δὲν ὑπηρετοῦν τὴν πατρίδα διὰ βαθμοὺς, ἀλλὰ ἀπὸ αἴσθημα εἰς τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον· δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὁ βαθμὸς ὡς ἀνταμοιβὴ τῶν ὑπηρεσιῶν των· ἀδικεῖ πολὺ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀποβλέπουν εἰς τὸ ν’ αὐξήσουν τὸν μισθὸν καὶ νὰ στολίσουν τὰς στολάς των· ὥστε καὶ αὐτὴ ἡ ἰδέα δὲν εἶναι ἀληθὴς, καὶ ἔπρεπεν ἡ ἰδέα αὐτὴ νὰ μὴ περιορισθῇ εἰς δύω ἢ τρία ἄτομα, ἀλλὰ ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ στρατοῦ· ὥστε βλέπετε, ὅτι κἀμμία τοιαύτη ἰδέα δὲν ὑπάρχει, ὅτι οἱ προβιβασμοὶ αὐτοὶ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἀμοιβῆς δὲν εἶναι ἀναγκαῖοι. Ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τῆς οἰκονομίας, τὸ ὁποῖον διεῖπε μέχρι τοῦδε τὸ πνεῦμα τῆς Συνελεύσεως. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι οἱ προβιβασθέντες σήμερον δὲν λαμβάνουν μεγαλητέρας ἀποδοχάς. Λανθάνεται ὁ Κ. ὑπουργὸς, ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ὁ προβιβασθεὶς λαμβάνει πλειοτέρας ἀποδοχάς· εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δὲν τὰς λαμβάνει προσωπικῶς, ἀλλ’ ἐξέρχονται ἀπὸ τὸ δημόσιον Ταμεῖον, τὸ περιθάλπον τὰ ὀρφανά· ὥστε καὶ τὸ δημόσιον ὑφίσταται δαπάνας. Ἀλλ’ ὁ Κύριος ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τοῦτο, ὅτι ἔχει ἕνα προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου, καὶ ἦτον εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου ἦτο πάντοτε προσβλητὸς εἰς ὅλα τὰ κοινοβουλευτικὰ Σώματα τῆς Ἑλλάδος, διότι πραγματικῶς ἦτο δυσανάλογος πρὸς τὴν ὕπαρξιν τοῦ στρατοῦ μας. Τὸ ἔθνος ἐδαπάνησε, Κύριοι, ὅσον ἐδαπάνησεν εἰς τὰς τακτικὰς περιστάσεις, πλέον τῶν 6 ἑκατομμυρίων· καὶ ἀπέναντι αὐτῆς τῆς δαπάνης ὁ στρατὸς οὔτε ἐξεπαιδεύθη, οὔτε εἶναι ὡπλισμένος ἀναλόγως τῆς δαπάνης, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ ἔθνος ὑποβάλλεται ἐτησίως. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου ὤφειλε νὰ ὑποβάλῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου· καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ὑπῆρχον κεναὶ θέσεις, δὲν ἠδύνατο νὰ τὰς συμπληρώσῃ, διότι περιμένετε νὰ ὑποβάλῃ προϋπολογισμὸν, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω μίαν ἐλάττωσιν πλέον τοῦ ἑκατομμυρίου, διότι ὑπάρχουν θέσεις περιτταὶ καὶ πολυτελείας, αἱ ὁποῖαι ἐνομοθετήθησαν μόνον πρὸς ἐξοικονόμησιν προσώπων καὶ πρὸς βλάβην τῆς ὑπηρεσίας. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι τὸ πνεῦμα τῶν τελευταίων προβιβασμῶν, δὲν ἦτο πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευεν ἀνάγκη οὔτε στρατιωτικὴ, οὔτε πολιτική. Φρονῶ, Κύριοι, εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ὁ στρατὸς, ὡς ἐκ τῆς ἀπομακρύνσεως πολλῶν ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν τάξεών των, εἴτε ἕνεκα τῶν πολιτικῶν περιστάσεων, εἴτε οἵας δήποτε πολιτικῆς ἀνικανότητος, ἥτις δὲν παρουσιάζεται σήμερον πρώτην φορὰν, διότι ἡ καχεξία τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ χρονολογεῖται μακρόθεν. Σεβόμενος, Κύριοι, τὰ καθήκοντα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, χωρὶς οὐδόλως νὰ θέλω νὰ προκαλέσω ἓν ψήφισμα ἀπαγορεῦον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ δύναται νὰ ἐνεργῇ οὐδεμίαν στρατιωτικὴν μεταβολὴν, ἕνεκα τῆς ὁποίας θὰ γεννηθῇ δαπάνη, θέλω ὅμως τοῦτο, Κύριοι, καὶ νομίζω, ὅτι καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἤθελα τὸν διευκολύνει εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας του. Ταύτην τὴν ἰδέαν μου τὴν διατυπώνω ὡς ἑξῆς «πρὶν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβάλῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπιφυλάσσεται ἡ Συνέλευσις δυνάμει τῶν οἰκονομικῶν περιστάσεων τοῦ Ἔθνους νὰ φέρῃ ὅσον τὸ δυνατὸν μείωσιν ἐπὶ τῶν δαπανῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ προσκρούσουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ δύναται· ὅπως θέλετε, εἴτε κοινοβουλευτικῶς, εἴτε εἰς τὰ πρακτικά· νὰ μὴ δύναται νὰ φέρῃ ἐπὶ τοῦ ὑπάρχοντος σήμερον καὶ τόσον ἐξογκωμένου προϋπολογισμοῦ οὐδεμίαν δαπάνην· καὶ ἂς φροντίσῃ ὁ Κύριος Ὑπουργὸς, εἴτε αὐτοπροσώπως, εἴτε διὰ τῶν καταλλήλων προσώπων, ὅπως ἐξομαλυνθῇ ἡ δύσκολος σήμερον θέσις τοῦ στρατοῦ·» διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους καὶ πρὸ τῆς μεταπολιτεύσεως ἦτο πολυδάπανος. Ἑπομένως σήμερον παράποτε ἔχομεν ἀνάγκην οἰκονομίας, καθόσον ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι μετὰ 5 ἡμέρας δὲν ἔχομεν λεπτὸν εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον.

§136ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας βεβαίως ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς τὴν γνωρίζω καλλίτερον ἀπὸ τὸν προαγορεύσαντα. Καθόσον ἀφορᾷ αὐτοὺς τοὺς προβιβασμοὺς, εἰς τὸ πεζικὸν ὑπάρχουν εἰσέτι ἀρκεταὶ κεναὶ θέσεις· ἐπίσης εἰς τὸ πυροβολικὸν ὑπάρχει ἔλλειψις λοχαγῶν. Οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ, οἱ ὁποῖοι διοικοῦν λόχους, δικαιοῦνται νὰ προβιβασθοῦν· ἑπομένως διὰ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ τοὺς προβιβάσω εἰς τὸν βαθμὸν ὑπολοχαγοῦ. Ἔχω ἀκόμη κενὰς θέσεις δύω ὑπολοχαγῶν, ἀλλὰ δὲν ἐπροβίβασα περισσοτέρους, διότι ἡ σειρὰ εὗρε τὸν υἱόν μου καὶ δὲν ἤθελά ποτε ὡς πατὴρ νὰ τὸν προβιβάσω, μόλον ὅτι ἦτον ἐπαναστάτης κατὰ τὸν Κύριον προαγορεύσαντα. Ὡς πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν ἀπέδειξα καὶ ἄλλοτε ὡς Ὑπουργὸς κατὰ πόσον γνωρίζω τὴν διαχείρισιν τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐπροχώρησα οἰκονομικῶς. Ὁ προϋπολογισμὸς διευθύνθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θέλει ὑποβληθῆ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Κύριοι, αὔριον σᾶς ὑποβάλλω χρηματικὴν αἴτησιν, καὶ διὰ νὰ ἐννοήσητε καλῶς κατὰ πόσον μεριμνῶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου, σᾶς παρουσιάζω μίαν χρηματικὴν αἴτησιν διὰ τὸν Μάρτιον μῆνα 125 χιλιάδων ὀλιγώτερον ἀπὸ τὸν παρελθόντα μῆνα· διότι, ἀφαιρεθέντων τῶν ἐπιμισθίων δυνάμει τῆς ἐπελθούσης ἐλαττώσεως, ἡ ἐλάττωσις τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἔρχεται μεγάλη, διότι τὰ ἐπιμίσθια ὅλα, τὰ ὁποῖα ἐδίδοντο μέχρι τοῦδε, δὲν ὑπερβαίνουν τὸ ποσὸν τῶν 125 χιλιάδων δραχμῶν· ἐπίσης τὸ ποσὸν τὸ προερχόμενον ἐκ τῆς κρατήσεως τῶν 5, 10 καὶ 15% δὲν ὑπερβαίνει ἐπίσης τὰς 135 χιλιάδας δραχμάς. Ὡς πρὸς τοὺς προβιβασμοὺς ἐξέφρασα καὶ προχθὲς τὴν γνώμην μου, καὶ ἐν ὅσῳ αὐτοὶ οἱ προβιβασμοὶ ἐνεργοῦνται σύμφωνα πρὸς τὸν Νόμον, καὶ ἐν ὅσῳ ὑπάρχουν θέσεις κεναὶ, καὶ ὅταν αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία ἀπαιτῇ τὴν πλήρωσιν αὐτῶν, νομίζω πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας νὰ μὴ γείνῃ κἀνεὶς περιορισμός.

§137ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ὅσοι τῶν προλαλησάντων ὑπεστήριξαν τὴν ἀνάγκην τοῦ ψηφίσματος, ἀνέπτυξαν ἀρκετὰ καλῶς τὸ στρατιωτικὸν μέρος τοῦ ζητήματος, ἤτοι τὸ ἀφορῶν τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, ἑπομένως πολλὰ ὀλίγας παρατηρήσεις ἔχω νὰ κάμω περὶ τούτου· προσθέτω ὡς καὶ οἱ ἄλλοι, ὅτι οἱ προβιβασμοί, οἱ ὁποῖοι ἔγειναν παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐγένοντο κακῶς, διότι μεταξὺ τῶν προβιβασθέντων ὑπάρχουσι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἐπανάστασιν, ἀλλὰ καὶ μεγάλην ἀποστροφὴν προξενοῦσιν εἰς τὸν στρατόν.

§138ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποῖοι εἶναι αὐτοί; νὰ τοὺς ὀνομάσῃς.

§139ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς τοὺς ὀνομάσω. Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον μέρος τοῦ ζητήματος τὸ ἀφορῶν τὸν στρατὸν, καθ’ ὅτι ὁ στρατὸς κατὰ μέγα μέρος συνετέλεσεν ὑπὲρ τῆς ἐπαναστάσεως. (θόρυβος). Λοιπὸν λέγω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ στρατοῦ εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις τὸ θεωρῶ σπουδαῖον, καὶ πολιτικῶς, καθόσον ὁ στρατὸς, ὡς προεῖπον, κατὰ μέγα μέρος συνετέλεσεν ὑπὲρ τῆς ἐπαναστάσεως, ἐπειδὴ λοιπὸν ὁ στρατὸς ἐνδιαφέρει τοσοῦτον τὴν ἐπανάστασιν, πρέπει ἡ Συνέλευσις, ἡ ὁποία οὐδόλως πρέπει ν’ ἀφήσῃ σήμερον τὴν Κυβέρνησιν, οὐδὲ εἰς ἓν βῆμα, πρέπει νὰ παραδεχθῇ ὅλα νὰ τὰ ὀργανίζῃ, ἑπομένως καὶ τοὺς προβιβασμοὺς, πᾶσαν δὲ ἐν γένει μεταβολὴν πρέπει νὰ τὴν κάμνῃ ἡ Κυβέρνησις τῇ ἀδείᾳ τῆς Συνελεύσεως. Εἰς τὴν παροῦσαν ἔκτακτον κατάστασιν τῶν πραγμάτων εἶναι πολὺ πιθανὸν ἡ Κυβέρνησις συνεχῶς νὰ ἀλλάσσῃ· ὁ ὑπουργὸς ὡς ἄνθρωπος ἔχει προσωπικὰ συμφέροντα, ἔχει πολλοὺς ἄλλους λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους θέλει νὰ κάμνῃ προβιβασμοὺς, τὰ δὲ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα προβιβάζονται, ἐπειδὴ θὰ ᾖναι φίλοι, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, τοῦ ὑπουργοῦ, ἐπιεικέστερον θὰ διάκεινται· ἑπομένως πολλοὶ μὴ ὄντες ἐπαναστάται, μὴ ὠφελοῦντες τὴν ὑπηρεσίαν, δύνανται νὰ χαρακτηρισθῶσι παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ ὡς τοιοῦτοι· ἑπομένως ἕκαστος ὑπουργὸς θὰ παρουσιάζῃ μέγαν ἀριθμὸν προβιβασμῶν, καὶ ἐντὸς ὀλίγου θὰ καταντήσουν οἱ προβιβασμοὶ εἰς τὸν στρατὸν νὰ ὑπερβαίνουν κατὰ πολὺ τὴν ἀνάγκην· ὀρθότατα λοιπὸν πρέπει εἰς ἑκάστην περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν παρουσιάζεται ἀνάγκη προβιβασμοῦ, νὰ παρουσιάζηται ὁ ὑπουργὸς ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, καὶ νὰ ἐρωτᾷ ἂν ἐπιτρέπῃ νὰ κάμῃ προβιβασμοὺς, νὰ ὑποστηρίζῃ τὸν λόγον καὶ τὴν ἀνάγκην τοῦ προβιβασμοῦ καὶ ὅτι οὗτοι θὰ γίνουν ἐπὶ προσώπων τῆς ἐπαναστάσεως, ἐὰν τοιαῦτα ὑπάρχουν. Ταῦτα λέγω καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς προβιβασμοὺς καὶ τὸ προκείμενον ψήφισμα. Προσθέτω δὲ ὅτι τὸ ψήφισμα πρέπει νὰ ἐκταθῇ καὶ ἐπὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, καὶ αὐτὴν τὴν προσθήκην κάμνω εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Ζιμβρακάκη.

§140ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον εἶναι σπουδαῖον, οὐδεὶς ἀγνοεῖ· οὐδεὶς ἀγνοεῖ βεβαίως, τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ ὡς πρὸς τὴν νέαν μεταβολήν. Ἀλλ’ ὅσον μεγάλα εἶναι τὰ δικαιώματα καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ, ἐπὶ τοσοῦτον καὶ τὸ καθῆκον τῆς Συνελεύσεως, προκειμένου ν’ ἀμείψῃ τὰ δικαιώματα τοῦ στρατοῦ ἀποδίδουσα δικαιοσύνην, καὶ ὑποστηρίζουσα τὰ δίκαια ἑνὸς ἑκάστου, ἐμποδίζουσα ὅμως πᾶσαν κατάχρησιν. Κύριοι, πάντες οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δὲν ἀντιπροσωπεύουσιν εἰμὴ τὸ Ἔθνος, ἐν τῷ ἔθνει ὑπάρχει καὶ ὁ στρατὸς, οὐδεὶς λοιπὸν ἔχει τὸ δικαίωμα εἴτε ἐκ τῆς θέσεώς του, εἴτε ἐκ τοῦ βήματος τούτου, νὰ εἴπῃ ὅτι ὁ στρατὸς προσβάλλεται, διότι εἷς πληρεξούσιος ἔρχεται καὶ σᾶς ἐκθέτει μίαν ἰδέαν, οὔτε ὅτι προσβάλλεται ἡ δεῖνα τάξις τῶν πολιτῶν· ὅλοι οἱ πληρεξούσιοι τὰ αὐτὰ δικαιώματα ἔχομεν, τὸ αὐτὸ καθῆκον· ὅταν ἐρχώμεθα νὰ ἐξετάσωμεν τὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ, καὶ ὅταν μεριμνῶμεν δι’ αὐτὸν καὶ διὰ τίνος μέσου καὶ διὰ τίνος τρόπου δυνάμεθα νὰ βελτιώσωμεν τὸν στρατὸν, δὲν πρέπει οὐδεὶς νὰ παρεξηγῇ ἡμᾶς, πολὺ δὲ περισσότερον ν’ ἀπειλώμεθα· ἐῤῥίφθησαν κατὰ μίαν συζήτησιν πρό τινων ἡμερῶν ἰδέαι τινὲς σκανδαλώδεις παρά τινος Πληρεξουσίου, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν τιμὴν νὰ ᾖναι καὶ στρατιωτικὸς, ὅταν ἔρχωνται ἐδῶ νὰ ὁμιλῶσι δὲν πρέπει νὰ ὁμιλοῦν ὡς στρατιωτικοὶ, διότι καὶ τὸν στρατὸν καὶ τὸ Ἔθνος οἱ πάντες ἀντιπροσωπεύομεν. (θόρυβος).

§141ΒΑΛΤΙΝΟΣ. .. (θόρυβος).

§142ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν, Κ. Βαλτινὲ, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὑμεῖς ἐῤῥίψατε τὰ περισσότερα σκάνδαλα, περισσότερον προσέβαλε τὸν στρατὸν ὁ Κύριος Ζυμπρακάκης παρὰ εἷς πληρεξούσιος, μὴ ὢν στρατιωτικός· οὐδεὶς ἀπέδωκε πρόθεσιν εἰς τὸν στρατὸν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ δολοφονίας καὶ ἄλλα τοιαῦτα. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν εἶπεν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ στρατῷ ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνάξιοι, οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν εἶπε τοιαῦτα, ὁποῖα καὶ ὁ Κ. Ζυμπρακάκης καὶ ἄλλοι εἴπατε. Τὸ Ἔθνος, Κύριοι, ἐνδιαφέρεται εἰς τὸν στρατὸν, διότι ἀνήκει εἰς τὸ Ἔθνος· ὁ στρατὸς ἔχει πρὸ πάσης ἄλλης τάξεως δικαιώματα εἰς τὴν ἐπανάστασιν καὶ πρέπει νὰ δικαιωθῇ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι πρέπει ν’ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη εἰς αὐτὸν, διότι κατετρέχθη, ἐπροκινδύνευσεν, ἐφυλακίσθη, καὶ ὡς ἐκ τούτου, πρέπει ν’ ἀνταμειφθῶσιν οἱ κόποι του καὶ αἱ θυσίαι του. Δὲν κατακρίνω τοὺς προβιβασμοὺς τοὺς τελευταίους, δὲν κατακρίνω τοὺς προτελευταίους, ὅταν οἱ προβιβασμοὶ αὐτοὶ στηρίζωνται εἰς ἕν δίκαιον, εἰς ἕνα νόμον. Ἔχετε νόμον, ὁ ὁποῖος σᾶς λέγει, διὰ νὰ γίνῃ τις λοχίας, πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς δεκανεὺς τόσα ἔτη, διὰ νὰ γίνῃ ἐπιλοχίας, τόσα ὡς λοχίας, καὶ οὕτω καθεξῆς. Τώρα, Κύριοι, ἡ ἐπανάστασις ἦλθε νὰ καταστρέψῃ δικαιώματα, ἢ νὰ δημιουργήσῃ καὶ στηρίξῃ αὐτὰ εἰς μίαν βάσιν ἄδικον, ναὶ ὄχι; ἡ ἐπανάστασις ἦλθε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ δικαιώματα τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ ἀτόμου, εἰς ὁποιανδήποτε τάξιν καὶ ἂν ᾖναι· ἐξησφάλιζε τὰ δικαιώματα τοῦ ἀτόμου ἢ τῆς κοινωνίας διὰ τῶν προβιβασμῶν μέχρι πρὸ ὀλίγου; διατὶ δὲν φαίνεται τὸ ζήτημα αὐτό; Ἔρχεσθε νὰ εἴπητε σήμερον, ἔγινεν ὅ,τι ἔγεινε, δὲν θέλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ παρελθόν· ἐμποδίζετε λοιπὸν τότε τὴν ἐξουσίαν τοῦ νὰ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἀδικηθέντας ἀπὸ τὸ παρελθὸν, καί τοι ἔχοντας περισσότερα δικαιώματα, ἢ τοὺς πρὸ ὀλίγου προβιβασθέντας. Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ἡ ἰδέα αὐτὴ εἶναι ἐσφαλμένη, ἡ Συνέλευσις ἔχει δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ ὁλόκληρον τὸ παρελθὸν, κατὰ τοσοῦτον, καθ’ ὅσον ἔχει δίκαιον. Δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω τὸ ζήτημα ὡς πολιτικὸν, ἀλλ’ ὡς κοινωνικόν. Ἡ κοινωνία ἔχει συμφέρον ν’ ἀποδίδεται ἡ δικαιοσύνη, νὰ μὴ σπαταλῶνται οἱ ἱδρῶτες τοῦ πτωχοῦ λαοῦ χάριν προσώπων. Δὲν δυνάμεθα ν’ ἀφαιρέσωμεν τοὺς βαθμοὺς, διότι, ὅσοι ἔλαβον, ἀπέκτησαν ἤδη τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἤθελον ἀποκτήσει κατὰ νόμον, οὐχὶ ἀδίκως ἀλλὰ νομίμως. Ὅταν ὅμως, Κύριοι, ἐμὲ τὸν πολίτην τὸν ἁπλοῦν, μὲ ἀποσπᾶτε ἀπὸ τὸν δρόμον, καὶ μὲ κάμνετε ἀξιωματικὸν, ὑπασπιστὴν, συνταξιοῦχον, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Συνέλευσις νὰ μοῦ ἀφαιρέσῃ τὸν τοιοῦτον βαθμόν;

§143ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Τὸ ἔχει μάλιστα.

§144ΔΑΓΡΕΣ. Ἂν ἐξετάσητε τοῦτο, δὲν πιστεύω νὰ δυσαρεστῆτε τὸν στρατὸν, διότι ὁ στρατιωτικὸς δὲν δέχεται νὰ παρακάθηται μ’ ἕνα πολίτην, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπηρέτησε διόλου, ἐνῷ αὐτὸς, δι’ ὑπηρεσίας πολλῶν ἐτῶν καὶ διὰ πολλῶν κόπων ἀπέκτησε τὸν βαθμὸν ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ὁ πολίτης ἐν μιᾷ στιγμῇ ἔλαβε· πιστεύω, ὅτι ποτὲ τὸ σῶμα τῶν ἀπομάχων δὲν προσβάλλεται, ὅταν εἴπητε, σεῖς δέκα, 20, 30 πολῖται ἁπλοῖ, μὴ ἔχοντες δικαίωμα νὰ ἦσθε μεταξὺ τῶν ἀπομάχων, εἰμὴ χάριν τῆς φιλίας ἑνὸς Ὑπουργοῦ εἰσήχθητε, πρέπει νὰ ἐξέλθητε. Κύριοι, ἔπρεπε νὰ προφθάσητε, καὶ νὰ θέσητε ἕνα φραγμὸν εἰς τὴν ἐξουσίαν, διότι ἓν Ὑπουργεῖον καταχρώμενον τῆς ἐξουσίας του ἔκαμε πολλοὺς σκανδαλώδεις προβιβασμοὺς καὶ βαθμολογίας. Πάντες οἱ τελευταῖοι διορισμοὶ καὶ προβιβασμοὶ ἐγένοντο ἐν ὑπουργικῷ συμβουλίῳ, καὶ ἡ μομφὴ πρέπει νὰ ἀποδοθῇ καθ’ ὅλης τῆς Κυβερνήσεως· δὲν θέλω δὲ, ἐνόσῳ ἡ Συνέλευσις εὑρίσκεται εἰς ἐνέργειαν, νὰ δέσωμεν τὰς χεῖρας τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας, διότι θέλω νὰ τὴν ἀφήσω ἐλευθέραν, τὴν καθιστῶ ὅμως προσεκτικὴν, μὴ κάμῃ κακὴν χρῆσιν· ἅμα ἰδῶ ὅτι κάμνει κακὴν χρῆσιν, φέρω ἕνα πέλεκυν κατὰ τῆς κεφαλῆς της. Πρὸ ὀλίγου, Κύριοι, ἕνας ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν τόλμην νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι δὲν θέλω νὰ ἀκούσω, τὸ ἐπιθυμῶ καὶ θέλω νὰ διορίσω ἐγὼ ἕνα ὑπάλληλον αὐτὸν τὸν ὁποῖον καὶ σεῖς ἀποκρούετε καὶ ἡ κοινὴ γνώμη ἐπίσης· δὲν θέλετε; δίδω τὴν παραίτησίν μου· τότε εἰπέτε, Κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτε δὲν ἔχει ἡ Συνέλευσις τὴν ἐμπιστοσύνην, καὶ σᾶς παύει· ποτὲ δὲν δύναμαι νὰ συγχύσω τὰ ἔργα τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας μετὰ τῆς νομοθετικῆς, διότι προέρχεται σύγχυσις, καὶ τοιαύτη σύγχυσις εἶναι ἐπικίνδυνος. Ὡς πρὸς τὸ μέρος αὐτὸ δὲν εἶμαι τῆς ἐναντίας ἰδέας, ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ ἡ Κυβέρνησις τοῦ νὰ προβιβάζῃ κατὰ τὸν νόμον καὶ τὸ δίκαιον· ὑπάρχει λόγος πρὸς προβιβασμὸν ἀρχαιότητος, ὑπάρχει λόγος κατ’ ἐκλογὴν, εἶναι τὰ δίκαιον τὸ ἐπαναστατικὸν, τοῦτο δὲν πρέπει οὐδεὶς νὰ τὸ ἐγκαταλείπῃ· ἡ ἐπανάστασις δὲν πρέπει νὰ ἐγκαταλείψῃ τοὺς ἀξίους ἀμοιβῆς· παραβιάζομεν τὸ καθῆκόν μας, ὅταν δὲν προτρέψωμεν τὸν ὑπουργὸν ν’ ἀνταμείψῃ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἵτινες ἐκοπίασαν καὶ προεκινδύνευσαν· καθὼς τὸ ἄτομον πρὸς τὴν πατρίδα, οὕτω καὶ ἡ πατρὶς ὀφείλει νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της πρὸς τὸ ἄτομον. Φέρω μίαν πρότασιν, καθόσον ἀφορᾷ τοὺς βαθμολόγους ἀπὸ ἁπλοῦς πολίτας εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀνθυπασπιστῶν καὶ συνταξιούχων. Ἰδοὺ ἡ πρότασίς μου· Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει. Καταργεῖ τοὺς βαθμοὺς πάντων τῶν βαθμολογηθέντων ξηρᾶς καὶ θαλάσσης, διὰ θεσπίσματος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς 12 Ὀκτωβρίου π. ἔ. μέχρι σήμερον δοθέντας εἰς ἀνθυπασπιστὰς, εἰς ἁπλοῦς πολίτας, πρωτόπλους δοκίμους καὶ δοκίμους ὡς καὶ ἀπομάχους. Ἀθῆναι τῇ 11 Μαρτίου 1863.

Κ. ΔΑΓΡΕΣ.

Ἑξακόσιοι ἀνθυπασπισταὶ μήτε εἰς τὴν Γαλλίαν, πιστεύω, ὑπάρχουν, διότι εἰς ἕκαστον τάγμα, ἑνὸς μόνου εἶναι ἀνάγκη· εἰς τὴν μισθοδοσίαν αὐτῶν δαπανᾶται, καθὼς σεῖς γνωρίζετε, 1,500,000 δραχμῶν· αὐτὴ εἶναι, Κύριοι, ἡ πρότασίς μου, καὶ ταῦτα ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς ὑμᾶς.

§145ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται, εἶναι πολὺ σπουδαιότερον, ἀφ’ ὅτι ὑποθέτετε, καὶ, ἂν εὐαρεστηθῆτε νὰ μὲ ἀκούσητε, θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι, διατρέχετε κίνδυνον, καὶ ἂν δὲν λάβητε ἔντονα καὶ συνετὰ μέτρα, διότι ὡς παρατηρῶ, ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ θέλει ἀρχίσει. Φέρω τὸ ζήτημα ἀπὸ τοῦδε ἐνώπιόν σας καὶ θέλω ἐπικαλεσθῆ, Κύριοι, καὶ τὴν συνδρομὴν τῶν Κυρίων στρατιωτικῶν, ὅπως λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος, διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ στρατὸς δὲν ἀποτελεῖ τάξιν ἰδιαιτέραν, καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἴσως ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως, ὅστις δὲν ἀριθμεῖ ἕνα συγγενῆ ἢ φίλον ἐντὸς τοῦ στρατοῦ· ὁ στρατὸς εἶναι τὰ τέκνα ἡμῶν καὶ οἱ ἀδελφοὶ ἡμῶν· καὶ ἠξεύρετε, Κύριοι, διὰ τὶ ὁ στρατὸς προεκινδύνευσε καὶ συνεκινδύνευσε μεθ’ ἡμῶν, χάριν τῶν ἐλευθεριῶν μας; ἠξεύρετε διὰ τὶ αἰσθάνεται τὰ παθήματα ὡς καὶ ἡμεῖς; διότι ἀνήκει, ὅπου ἀνήκομεν καὶ ἡμεῖς· διότι εἶναι μέλος ἡμῶν, ἡ Ἑλλὰς εἶναι μικρὰ καὶ ἔπρεπε νὰ κερματισθῶσιν, οὕτως εἰπεῖν, αἱ οἰκογένειαι διὰ νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς ἁπάσας τὰς ἀνάγκας τῆς κοινωνίας, συζῇ λοιπὸν συμπάσχει συγκινδυνεύει μεθ’ ἡμῶν ὁ στρατὸς, διὰ τοῦτο καὶ αἰσθάνεται ὡς ἡμεῖς· πιστεύω ἑπομένως ὅτι συνεκινδύνευσε μεθ’ ἡμῶν. Εἰς πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡ Συνέλευσις θέλει λάβει, ὁ στρατὸς θέλει παρέξει ὅλην τὴν συνδρομήν του, διότι ὁ στρατὸς εἶναι λαός. Καὶ δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ ἀκούηται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κανεὶς λόγος ψυχρός, διότι πᾶς ψυχρὸς λόγος πᾶσα παρεξήγησις δὲν δύναται νὰ ἔχῃ χώραν, διότι εἶναι ἀπέναντι τῶν ἀδελφῶν μας, ἀπέναντι ἡμῶν αὐτῶν. Πρὸ τούτου, Κύριοι, ἐπειδὴ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελέσω μέλος τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, θέλετε μὲ συγχωρήσει νὰ εἴπω λόγους τινὰς περὶ τῶν παρ’ αὐτῆς πεπραγμένων. Ἡ Κυβέρνησις αὕτη, ἂς μὲ συγχωρήσῃ ὁ φίλος μου Κύριος Πετμεζᾶς, ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ τὸ Ἔθνος οὐχὶ σιωπηλῶς, ἀλλὰ πανηγυρικῶς, ἀναλαβοῦσα δὲ τὸ βάρος τὸ Κυβερνητικὸν εἰς περιστάσεις λίαν ἐπικινδύνους καὶ δυσχερεῖς ἀπέκτησε δικαιώματα εἰς τὴν ἀγάπην τῆς πατρίδος. Καὶ ἂν ἡ θέσις τοῦ Κυβερνήτου ἢ τοῦ ὑπουργοῦ ἦναι ἔντιμος, διότι εἶναι θέσις ἀγώνων καὶ πάλης, ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης εἶναι πλέον ἐπαινετὴ, πλέον ἔντιμος, διότι εἶχε μεγάλως νὰ παλαίσῃ. Δὲν ἦτο λοιπὸν, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἀσήμαντος, ἦτο Κυβέρνησις, ἡ μᾶλλον ἐπίσημος, ἡ μᾶλλον σημαντικὴ, ἀναλόγως τοῦ μεγέθους τοῦ ἔργου της. Αἱ ἐπαναστάσεις, Κύριοι, καθὼς γνωρίζετε, δὲν γίνονται ἄνευ θυσιῶν, διὰ νὰ γείνῃ μία ἐπανάστασις πρέπει νὰ καταβληθῶσι πολλαὶ θυσίαι, πρέπει νὰ διατρέξῃ ἡ κοινωνία πολλοὺς κινδύνους. Ἡ ἐπιτυχία ἑπομένως ἔφερε τὴν ἀνάγκην τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν θυσιῶν. Ἰδοὺ, Κύριοι, ποῦ εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, καὶ διατὶ ἠναγκάσθη νὰ πράξῃ ὅ,τι ἔπραξεν. Ὁμιλῶ περὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἱκανοποιήσεων, τὴν ὁποίαν παρεδέχθημεν· αἱ λεπτομέρειαι, ἃς μὲ συγχωρήσῃ ὁ Κύριος Δαγρὲς, δὲν μᾶς ἀφορῶσι, διότι οὐδεὶς τῶν συναδέλφων μου τότε ἔλαβε μέρος ἐκτὸς τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ· αἱ λεπτομέρειαι δὲν ἀπεφασίσθησαν ἐν ὑπουργικῷ συμβουλίῳ.

§146ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ ἐνόησα τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν.

§147ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλ’ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς ἀπέδιδε τοὺς βαθμούς· ὠφείλομεν λοιπὸν νὰ ἱκανοποιήσωμεν θυσίας καὶ δικαιώματα, ἀλλὰ μὲ αὐτὰ συνεδέοντο στενῶς καὶ αἱ ἀπαιτήσεις τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἡσυχίας, καὶ ὅσοι τότε ἦσαν ἐδῶ καὶ ἐπλησίαζον τὴν τότε Κυβέρνησιν γνωρίζουσι βεβαίως, ὅτι προβιβασμοὶ σχεδὸν ἐπεβλήθησαν, ὅτι ἀποκατέστησαν ἀπολύτως ἀναγκαῖοι διὰ τὴν διατήρησιν τῆς τάξεως· καὶ ἡ τάξις, Κύριοι, διετηρήθη, καὶ διεξήλθομεν ἕνα ἀγῶνα ἐκλογικὸν ἄνευ στρατοῦ ἄνευ μέσων, ἐν πληρεστάτῃ ἡσυχίᾳ καὶ τάξει καὶ τοῦτο μᾶς ἱκανοποιεῖ.

§148ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὁ πατριωτισμὸς τῶν Ἑλλήνων ἔπραξε τοῦτο.

§149ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἀρνούμεθα ὅτι ὁ πατριωτισμὸς τῶν Ἑλλήνων ἔκαμε τοῦτο, ἀλλὰ συμβαίνει τοῦτο κατόπιν, ὁ πατριωτισμὸς βοηθεῖται ἀπὸ τὴν εἰλικρίνειαν καὶ τὴν ἀμερόληπτον ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τὴν καλὴν αὐτῆς θέλησιν· ὅταν ὁ πατριωτισμὸς ὅμως πιέζηται, ὅταν τυραννῆται, ὅταν ἀδικίαι καὶ παρανομίαι λαμβάνουν χώραν, δὲν μένει ἥσυχος, διότι πατριωτισμὸς, Κύριοι, θὰ εἰπῇ σέβας πρὸς τὴν ἐλευθερίαν, τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν δικαιοσύνην· ἦτο, Κύριοι, ἐκτὸς τούτου μία ἀπαίτησις τῆς νέας τάξεως τῶν πραγμάτων καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἡ κυβέρνησις διὰ τὴν καλὴν διεξαγωγὴν τῶν ἔργων της, ἡ ἐπανάστασις εἶναι ἀπόῤῥοια νέων ἰδεῶν, καὶ νέων ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον ἐκτιμηθῆ κατὰ τὸ παρελθόν· ἑπόμενον ἦτον ὅθεν αἱ νέαι ἀνάγκαι νὰ ἀντιπροσωπευθῶσιν ἀπὸ νέα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσώπευσαν αὐτὰς τὰς νέας ἰδέας, ὡς ἀνάγκας, καὶ τὰς ὑπεστήριξαν ἐντὸς τῆς κοινωνίας, εἴμεθα λοιπὸν ἠναγκασμένοι ὑπηρετοῦντες τὴν ἐπανάστασιν νὰ ἐπιφέρωμεν μεταβολάς τινας, ἠπατήθημεν ἴσως εἰς πρόσωπά τινα, ἀλλ’ ἦτον ἡ θέσις μας τοιαύτη, δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὴν ἀποφύγωμεν, ἔπρεπε ν’ ἀπομακρύνωμεν τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἵτινες ἀπέτυχον, διότι δὲν ἐνόησαν τὴν κατάστασιν καὶ τὰς νέας ἀνάγκας τῆς κοινωνίας, ἰδοὺ, διατὶ ἐπράξαμεν τὰς μεταβολὰς ἐκείνας, ἰδοὺ διατὶ εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δεχθῶμεν καὶ τὴν ἀρχὴν τῶν προβιβασμῶν. Ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ τούτων ἤδη, ἀλλὰ πρόκειται νὰ μάθωμεν, ποῦ εὑρισκόμεθα ἤδη· ἰδοὺ τὸ ζήτημα. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ὅπως ἐφέρθη ἡ πρότασις ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου Ζιμπρακάκη εἶναι σπουδαία μὲν ἐπίσης, πλὴν ἀτελής. Καὶ ἂν πρόκηται νὰ συζητήσωμεν ταύτην ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν διὰ νὰ ἀποκρούσωμεν καὶ συνταχθῶμεν μὲ τὸν ὑπουργὸν ἔχει τὴν ἀξίαν της ὡς ζήτημα ὑπουργικὸν, ἐὰν πρόκηται ὅμως νὰ τὴν ἐξετάσωμεν σχετικῶς μὲ τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς κοινωνίας, δὲν εἶναι ὅσον πιστεύεται σπουδαία, ὡς θέλω σᾶς ἀποδείξει. Ἀποκρούω πρῶτον τὸ ζήτημα, ὅπως ἔρχεται, τοῦ νὰ λαμβάνῃ ἄμεσον μέρος εἰς τοὺς προβιβασμοὺς καὶ διορισμοὺς ἡ Συνέλευσις, διότι, Κύριοι, δὲν ἀναγνωρίζω τὴν ἱκανότητα εἰς ἓν πολυμελὲς Σῶμα, νὰ διοικῇ· ἡ διοίκησις εἰς χεῖρας Σωμάτων πολυμελῶν καταστρέφεται, καὶ ὅ,τι ζητοῦμεν σήμερον εἶναι διοίκησις. Δὲν ἀναγνωρίζω προσέτι ὀρθὸν, ἀφοῦ ἐγκαθιδρύσατε ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, νὰ τῆς ἀφαιρῆτε τὰ μέσα τῆς ἐνεργείας, καὶ διοικητικῶς ἐννοῶ πολὺ καλὰ, ὅτι μία Συνέλευσις εἶναι Σῶμα κυρίαρχον καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὴν δύναμιν νὰ ῥυθμίσῃ, ὅπως θέλει, τὴν διοίκησιν καὶ κυβέρνησιν· ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ δύναται αὕτη νὰ διοικῇ ἀμέσως, διότι δὲν δυνάμεθα οὕτω νὰ συμβιβάσωμεν τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπικρατείας μὲ τὴν ὑπηρεσίαν πρὸς τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν, τοὺς ὁποίους διορίζομεν, ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις τοὺς δεσμεύει καὶ θέτει φραγμοὺς εἰς τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν, καὶ ἂν εὑρεθῶσιν εἰς περιστάσεις δυσκόλους ἢ εἰς ἀνάγκας κατεπειγούσας, δεσμευμένας ἔχοντες τὰς χεῖρας, ἠναγκασμένοι θέλουσιν εἶσθαι νὰ βλέπωσι καταστρεφόμενα τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου χωρὶς νὰ δύνανται νὰ ἐνεργήσωσι· δὲν ἐννοῶ ὡς ἀρχὴν τὸ ὁποῖον προτείνεται σήμερον· ἂν δὲν ἐμπιστεύησθε τὴν Κυβέρνησιν, ἂν δὲν ἀνταποκρίνηται εἰς τὰς ἀνάγκας μας, τὰς πεποιθήσεις μας, ἂς τὴν ἀντικαταστήσωμεν, ἀλλ’ ἂς μὴ τὴν ἐξασθενίσωμεν, ἂς μὴ τὴν ἀτιμάζωμεν, διότι εἰς τὴν παροῦσαν ἰδίως κατάστασιν τῆς κοινωνίας πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν μᾶλλον αὐτὴν, πρέπει νὰ τὴν περιφρουρήσωμεν διὰ νὰ τὴν ἀποκαταστήσωμεν ἐνώπιον τῆς κοινωνίας ἰσχυροτέραν, σεβαστήν· ἡ πολιτικὴ πάλη, αἱ Κυβερνητικαὶ καὶ ὑπουργικαὶ συζητήσεις εἰς τὰ βουλευτικὰ Σώματα εἶναι βεβαίως ἀναγκαῖαι, ἀναγκαιόταται· διὰ τῆς πάλης καὶ τῆς συζητήσεως εὑρίσκεται ἡ ἀλήθεια, αἱ Κυβερνήσεις διορθοῦνται καὶ αἱ κοινωνίαι διοικοῦνται καλῶς, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ὅταν αἱ κοινωνίαι εἰσὶν ἐντελῶς συγκεκροτημέναι, εἰς ὁμαλὰς τέλος πάντων ἐποχὰς, καὶ οὐχὶ ἐν ἐπαναστάσει· ἀλλ’ εἰς τὴν παροῦσαν ἡμῶν κατάστασιν αἱ Κυβερνητικαὶ καὶ ὑπουργικαὶ συζητήσεις μεταξὺ τῶν μελῶν τῶν διοριζόντων τοὺς ὑπουργοὺς δὲν ἰσχυροποιοῦν δὲν δυναμώνουν τὴν ἰδέαν τῆς ἐξουσίας, τὴν ἐξευτελίζουν, τὴν ἐξασθενοῦν ἐνώπιον τῆς κοινωνίας, καὶ ἡ ἐξουσία, ἡ ὁποία θὰ ταπεινωθῇ καὶ θὰ χάσῃ τὴν ἠθικὴν ἀξίαν της, δὲν δύναται νὰ κυβερνᾷν, ἰδοὺ, Κύριοι, διὰ τί δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν πρότασιν αὐτὴν, οὔτε ἐγκρίνω τὰς συζητήσεις δὲν εἶμαι δὲ καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον ἐπίσης ἰσχυρὸν, ὅτι ἐὰν ὑπάρχωσι καὶ ἄλλαι θυσίαι, καὶ ἄλλοι ἀγῶνες, πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῶσι, δὲν βλέπω διὰ τί νὰ σταματήσωμεν ἐν τῷ μέσῳ τῆς ὁδοῦ καὶ νὰ πράξωμεν ἀδικίαν ἐναντίον ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἱκανοποιηθῶσι· καλὸν ἤθελεν εἶσθαι νὰ μὴ ἐγίνετο τίποτε, ἀφοῦ ὅμως ἔγεινε, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν ἠδικημένοι μεταξὺ τοῦ στρατοῦ καὶ νὰ μένωσιν ἀθεράπευτοι ἀδικίαι. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ποῦ εὑρισκόμεθα; ἐπειδὴ περὶ τούτου κυρίως πρόκειται· ὁ προϋπολογισμὸς, ὁ ὁποῖος θὰ παρουσιασθῇ αὔριον, ἴσως ἀναβαίνει εἰς 24 ἑκατομμύρια, καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν συντάξεων ἀναβαίνει εἰς 11 ἑκατομμύρια, μὲ προϋπολογισμὸν δὲ 11 ἑκατομμυρίων δὲν εἰμπορεῖτε νὰ ἐλπίσητε οὐδεμίαν πρόοδον εἰς τὸν τόπον, ὁ ὁποῖος ἔχει 21 ἑκατομμυρίων εἰσοδήματα, διότι κατὰ τὴν πρὸς τὴν Συνέλευσιν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν Κυρίου Μαγγίνα αἱ εἰσπράξεις τοῦ 1861 ἀνέβησαν εἰς 21,500,000 δραχμ. Ἐξετάσατε, Κύριοι, ὅλους τοὺς προϋπολογισμοὺς τοῦ κόσμου καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι εἰς οὐδὲν μέρος καὶ εἰς μεγίστας ἔχοντα Στρατιωτικὰς καὶ Ναυτικὰς δυνάμεις δὲν ἐξοδεύεται οὔτε τὸ ἓν τρίτον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ Σουηδία μὲ 10 ἑκατομμύρια διατηρεῖ 40,000 στρατὸν, τῆς Πρωσσίας ὁ Στρατιωτικὸς προϋπολογισμὸς δὲν φθάνει τὰ 100 ἑκατομμύρια καὶ ἐν τούτοις ὁ ἐν ἐνεργείᾳ στρατὸς καὶ ὁ ἐν ἐφεδρείᾳ ὑπερβαίνει τὰς 500,000, ἡ Ἑλβετία καὶ ἄλλα Κράτη μ’ ὀλίγιστα ἔξοδα διατηροῦσι μεγάλους στρατοὺς, καὶ ἡ Ἑλλὰς ἐξοδεύει 11 ἑκατομμύρια· διὰ νὰ μὴ ἔχῃ στρατὸν, ὅπως τὸν ἐννοοῦμεν καὶ ὅπως τὸν ἀπαιτοῦμεν οὐχὶ διὰ τὰς ἐσωτερικὰς, διότι διὰ τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν δὲν εἶναι ἀναγκαῖος, τοσοῦτος καὶ τοιοῦτος στρατὸς, στρατὸν, ὅπως τὸν θέλετε, δὲν ἔχετε, καὶ μολοντοῦτο εἶσθε ἠναγκασμένοι νὰ ἐξοδεύητε τὸ μεγαλείτερον μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ Σας· ἐὰν δὲν λάβωμεν ἡμεῖς πρόνοιαν, θέλει εὑρεθῆ εἰς δυσκολίας καὶ ὁ μέλλων Βασιλεὺς, διοικοῦντες οὕτως τὸν προϋπολογισμόν μας δὲν θὰ δυνηθῶμεν οὐδέποτε νὰ φέρωμεν βελτίωσιν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν, οὔτε μέσα τῆς συγκοινωνίας ν’ ἀποκτήσωμεν οὔτε ἄλλο τι σπουδαῖον ἔργον θὰ δυνηθῶμεν νὰ πράξωμεν· εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβητε μέτρα, καὶ νὰ τὰ λάβητε τώρα, ἐκτὸς τούτου ἐξοδεύετε κατὰ μῆνα 10,000,000 διὰ τὸν στρατὸν, τὸ Ναυτικὸν κτλ. ὑπελόγισα σήμερον μετὰ πολλοῦ κόπου, ὅτι ἐκτὸς τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων ἂν ὑποθέσητε ὅτι δὲν δίδετε κανένα μισθὸν εἰς αὐτοὺς, τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως, αἱ ἀποδοχαὶ χαρτοσήμων ποσοστὰ καὶ ἄλλα τοιαῦτα τῆς ὑπηρεσίας, ὡς οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους καὶ ἂν θέλητε δὲν δύνασθε νὰ κρατήσητε, ὡς τοὺς μισθοὺς τῶν ταμιῶν, ἁλαταποθηκαρίων καὶ ἄλλων τοιούτων εἰσπραττόντων χρήματα, ἀναβαίνουν εἰς 4,000,000, ὥστε, Κύριοι, ἔχετε ἀνάγκην 14,000,000 ἀναποφεύκτων, ἑπομένως θέλετε 1 καὶ 400,000 κατὰ μῆνα εἰς τὸ Ταμεῖον, τί ὑπάρχει; τί ἐλπίζετε ἤδη νὰ εἰσπράξητε; Λοιπὸν, Κύριοι, ἡ κατάστασίς μας σήμερον εἶναι δύσκολος, παρακαλῶ νὰ τὸ μελετήσητε καλὰ, ἔχομεν ἀνάγκην κατὰ μῆνα, χωρὶς νὰ πληρώνωμεν μισθοὺς, ἑνὸς ἑκατομμυρίου 300 τοὐλάχιστον χιλιάδων δραχμῶν, ὡς εἴρηται, ἐνῷ αἱ εἰσπράξεις εἰσὶν ἠλαττωμέναι μὲν πολὺ τῶν ἐμμέσων φόρων, μηδὲν δὲ τῶν ἀμέσων, ἀπὸ τὰ τελωνεῖα καὶ τὸ χαρτόσημον δὲν εἰσπράττομεν οὔτε τὸ ἥμισυ, καὶ ἤδη αἱ ἐκ τούτων εἰσπράξεις, αἱ εἰσπράξεις ἐκ τοῦ ἅλατος κτλ. δὲν ἀναβαίνουν εἰς 400,000 κατὰ μῆνα· συντηρεῖσθε δὲ ἕως τώρα, διότι ἐδανείσθητε κάμποσα ἑκατομμύρια ἀπὸ τὴν Τράπεζαν καὶ συνεπεία τοῦ περὶ δανείου Νόμου, καὶ διότι ὑπῆρχον γεννήματά τινα, τὰ ὁποῖα ἐπωλήσατε, καὶ διότι προϋπῆρχον εἰς διαφόρους εἰσπράκτορας καὶ Ταμίας χρήματα ἐκ τῶν προτέρων, τὰ ὁποῖα παρεδόθησαν εἰς τὰ Ταμεῖα, ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ ἐξηντλήθησαν. Τὸ δάνειον κατὰ δυστυχίαν δὲν προοδεύει, ὅσον ἠλπίζαμεν. Ὅ,τι ἠδύνατο δυνάμει τῶν Νόμων νὰ μᾶς χορηγήσῃ ἡ Τράπεζα, μᾶς τὸ ἐχορήγησεν. Ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται τώρα διάφορα Ταμεῖα, ὡς ἐκ τῆς μετακινήσεως διαφόρων Ταμιῶν, καὶ τὴν ὁποίαν ἐπροκάλεσεν ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων, θὰ χαλαρώσῃ ὅλως διόλου τὰς εἰσπράξεις. Εἰς πολὺ ὀλίγας ἐπαρχίας γίνονται εἰσπράξεις, ἑπομένως αὔριον θὰ ἔχητε ἀπαίτησιν, χωρὶς νὰ ἔχητε νὰ πληρώνητε, καὶ ἐὰν πρόκηται περὶ πολιτικῶν ὑπαλλήλων δυνάμεθα ἀκινδύνως νὰ τοὺς εἴπωμεν περιμένετε, ἐὰν πρόκηται ὅμως περὶ στρατοῦ, δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀπαιτήσητε ἀπὸ τὸν στρατὸν νὰ διατηρήσῃ τὴν τάξιν καὶ ἡσυχίαν νῆστις καὶ γυμνός. Εὔχομαι νὰ ψευσθῶ καὶ τίποτε νὰ μὴ λάβῃ χώραν, ἀλλὰ τὰ πράγματα καὶ οἱ ἀριθμοὶ ἀποδεικνύουν, ὅτι μετ’ ὀλίγον θὰ εὑρεθῶμεν εἰς δυσκολίαν νὰ πληρώνωμεν τοὺς στρατιώτας, καὶ τότε ὁ κίνδυνος εἶναι μέγιστος. Τί ποιητέον λοιπόν; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ κατ’ ἐμὲ, ὅπως ἐλογάριασα. Κύριοι, οἱ μισθοὶ τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν ἀπομάχων, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ πληρώσωμεν, τῶν συνταξιούχων, τῶν πυροβολιστῶν, τῶν πυροσβεστῶν, ἐὰν ᾖναι καὶ τὸ Σῶμα αὐτὸ κοινωνικὴ ἀνάγκη, καὶ τῶν λοιπῶν ἀναβαίνουν μέχρι 2½ ἢ 3 ἑκατομμυρίων κατ’ ἔτος. Ἐὰν λοιπὸν δώσωμεν ἄδειαν ἀπεριόριστον εἰς τοὺς στρατιώτας, ἐλαφρυνόμεθα ἀπὸ μισθοὺς, σιτηρέσια κτλ. ἴσως εἰς αὐτὰ τὰ ὀλίγα ἔξοδα ἀνταποκριθῶσι τὰ μέσα μας. Κατ’ ἐμὲ λοιπὸν ἠμπορεῖ αὐτὴ ἡ ἀνάγκη νὰ οἰκονομηθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος τοιουτοτρόπως· ἐὰν ὅμως ἀντὶ τούτου συγχωρῆτε νὰ κατατάττωνται εἰς τὸν στρατὸν οἱ τυχόντες ἄνθρωποι, συναθροιζόμενοι ἀπὸ τὰς ἀγυιὰς, καὶ νὰ συμπληρῶσι τὰς κενουμένας θέσεις τῶν νεοσυλλέκτων, ὅπως ἤδη γίνεται, ἐκτὸς τῶν οἰκονομικῶν δυσκολιῶν θέλετε ἔχει τοῦ λοιποῦ ἀντὶ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ ὀρδὰς μισθοφόρων, καὶ μὴ πολιτῶν Ἑλλήνων ἴσως τῶν πλείστων, ἀλλὰ τί ποιητέον μ’ ἐρωτᾶτε καὶ πάλιν; Ἀπαιτῶ νὰ διατάξητε ν’ ἀπομακρυνθῶσιν ἀπὸ τὸν στρατὸν ὅλοι οἱ νεωστὶ συλλεχθέντες ἐναντίον τοῦ Νόμου, ν’ ἀπαγορευθῇ πᾶσα κατάταξις τοιαύτη τοῦ λοιποῦ, νὰ δοθῇ ἀπεριόριστος ἄδεια εἰς τοὺς θέλοντας ν’ ἀναχωρήσωσιν εἰς τὰς ἑστίας των στρατιώτας, οἱ Κύριοι ἀξιωματικοὶ, ὑπαξιωματικοὶ καὶ λοιποὶ ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας νὰ διοργανίσωσι τὴν Ἐθνοφυλακὴν, ἥτις θὰ χρησιμεύσῃ εἰς συντήρησιν τῆς τάξεως καὶ πρὸς εἴσπραξιν τῶν φόρων. Ἡ Ἐθνοφυλακὴ, ὅπου εἶναι καὶ καλῶς διοργανισθῇ, ἔφερε καλὰ ἀποτελέσματα. Ἐπικαλοῦμαι μάρτυρα τὸν Κύριον Πετρινὸν διὰ τὴν Ἐθνοφυλακὴν τῆς πατρίδος του· φέρω πρὸς δὲ εἰς παράδειγμα τὴν Ἐθνοφυλακὴν Σύρου, Σπάρτης κλπ. δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῶν Ἀθηνῶν διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι, ὡς παροῦσαν, θέλω νὰ τὴν περιποιηθῶ. Ὅσοι δὲ τῶν Κυρίων ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν περισσεύσουν, νὰ προσκολληθῶσιν εἰς τὴν χωροφυλακὴν καὶ μετ’ αὐτῆς νὰ ἐνεργοῦν τὴν ὑπηρεσίαν. Ἂς μὴ νομίσῃ δὲ κἀνεὶς, ὅτι αἱ προτάσεις μου αὗται εἰσὶ κοινοβουλευτικὸν τέχνασμα διὰ νὰ οὐδετερώσωσι τὴν ἐπερώτησιν. Τοιουτοτρόπως, Κύριοι, θέλομεν πρῶτον οἰκονομήσει τὰς παρούσας ἀνάγκας καὶ συντηρήσει τὴν κοινωνίαν, διότι ὀφείλομεν νὰ τὸ πράξωμεν, ὀφείλομεν νὰ παραδώσωμεν τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν εἰς τὸν μέλλοντα Βασιλέα, τὸν ὁποῖον εἴθε ν’ ἀποκτήσωμεν ταχέως. Λοιπὸν τοιουτοτρόπως θέλομεν δώσει καὶ τὴν εὐκολίαν εἰς τὸ ἔθνος καὶ τὴν μέλλουσαν Κυβέρνησιν νὰ διοργανίσῃ ἐπὶ τὸ καταλληλότερον τὸν στρατὸν, διότι, ἐὰν δὲν διοργανισθῇ ὁ στρατὸς, μὴ ἐλπίζητε μεγάλα πράγματα, μὴ ἐλπίζητε πρόοδον. Στρατιωτικὸς διοργανισμὸς συμβιβάζων τὴν οἰκονομίαν μὲ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς στρατιωτικῆς τέχνης καὶ τὸ μεγαλεῖον τοῦ στρατοῦ εἶναι ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἔκτοτε εἶχον, ἀλλὰ, Κύριοι, κατὰ δυστυχίαν αὐτὴ ἡ ἐλεεινὴ κατάστασις ἀρχίζει ἀπὸ προγενεστέραν ἐποχὴν, ἀρχίζει ἀπὸ τὴν ὑπουργίαν τοῦ Βότσαρη, ὅστις μὴ καταμετρῶν τὰς δυνάμεις καὶ τὴν κατάστασίν μας ἐπεχειρίσθη νὰ ψιττακίσῃ ξένας νομοθεσίας, καὶ οὕτω ἀποκατέστησεν δύσκολον τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν συντήρησιν τοῦ Στρατοῦ, ὥστε δυνάμεθα ἤδη νὰ ὁρκίζωμεν μόνον τοὺς ἀξιωματικοὺς ἄνευ Στρατοῦ. Ἐὰν λοιπὸν πείθησθε, ὅτι ἡ κατάστασίς μας ἡ οἰκονομικὴ εἶναι ὁποίαν μᾶς τὴν παρουσιάζουν, σπεύσατε νὰ ἐπιφέρετε θεραπείαν, ἀλλ’ ἐὰν ἀμφιβάλλητε, παρακαλῶ ν’ ἀναβάλητε τὴν ἀπόφασίν σας καὶ νὰ λάβητε πληροφορίας· λάβετε μέτρα σύντονα καὶ ἄμεσα, διότι ἀνάγκην ἔχομεν οἰκονομίας καὶ Στρατοῦ, ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἡ θέσις καὶ ἡ κατάστασίς μας. Ἐὰν δὲ τὰ μέτρα ταῦτα δὲν ἦναι κατάλληλα, εἶμαι ἕτοιμος νὰ δεχθῶ καὶ οἱαδήποτε ἄλλα.

§150ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι, συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν προλαλήσαντα, ἦλθον ὅμως ἐπὶ τοῦ βήματος νὰ συμπληρώσω τὴν ἀγόρευσίν του καὶ νὰ συμπληρώσω πραγματικῶς τὴν θεραπείαν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν προέτεινεν. Ἡ ἀνάγκη τῆς οἰκονομίας εἶναι ἀναπόφευκτος· ἐν αὐτῇ καὶ μόνῃ θὰ εὕρωμεν τὴν σωτηρίαν, ἄλλως τε, ἐὰν ἐξακολουθῶμεν νὰ δαπανῶμεν, ὅπως ἐδαπανήσαμεν, ἐὰν δὲν ἀποθάνωμεν σήμερον, ἀποθνήσκομεν αὔριον. Συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον, ἀλλ’ ἐλησμόνησε νὰ φέρῃ καὶ τὴν δέουσαν θεραπείαν καὶ εἰς τὸ ναυτικὸν, τὸ ὁποῖον, κατ’ ἐμὲ, εἰς οὐδὲν ἄλλο χρησιμεύει, εἰμὴ εἰς τὴν σπατάλην τοῦ δημοσίου πλούτου. Τὸ ναυτικὸν, Κύριοι, ὅπως σήμερον ἀποκατέστη εἰς ὅλα τὰ ἔθνη, εἶναι πολυδάπανον. Πρὸς ἀπόκτησιν ἑνὸς μόνου πλοίου, ὄντος πολεμικοῦ, ἀπαιτοῦνται πολλὰ ἑκατομμύρια, καὶ διὰ νὰ δαπανήσωμεν πολλὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς τὴν συντήρησιν μόνου ἑνὸς, ὄντος πολεμικοῦ πλοίου, ὡς προεῖπον, πρέπει πρῶτον νὰ ἔχωμεν καὶ πολλὰ ἑκατομμύρια ἀνθρώπων, ἐνόσῳ αὐτὰ δὲν τὰ ἔχομεν, ὀφείλομεν νὰ περιορισθῶμεν. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ βασιλέως μέχρι σήμερον ἐδαπανήθησαν 70 ἑκατομμύρια διὰ τὸ ναυτικόν· ἔχομεν ναυτικὸν, Κύριοι; κατ’ ἐμὲ οὐδὲν ἔχομεν, οὔτε πλοῖα ἔχομεν, οὔτε πολέμου ἐφόδια ἔχομεν. Δέκα καὶ ἐπέκεινα ἑκατομμύρια ἐξωδεύθησαν διὰ τὸν ναύσταθμον, ἐν τούτοις ναύσταθμος δὲν ὑπάρχει· καὶ ὁσάκις λαμβάνει ἀνάγκην ἐπισκευῆς τινος σπουδαίας, θὰ τὴν λάβῃ, καὶ δὲν θὰ τὴν εὕρῃ, παρὰ μόνον εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, ἥτις μόνη εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν νὰ κάμῃ τοιαύτας ἐπισκευάς. Σήμερον διατηροῦμεν ἕνα Ἀτμοδρόμονα· εἰς τί χρησιμεύει παρακαλῶ ὁ ἀτμοδρόμων; ἐρωτῶ τοὺς πάντας νὰ μοὶ ἀπαντήσωσιν. Ἠξεύρετε πόσα δαπανῶμεν πρὸς συντήρησιν αὑτοῦ; 500,000 δραχμῶν.

§151ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κατὰ μῆνα;

§152ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κατ’ ἔτος. Ἀνάγκη λοιπὸν ἀναπόφευκτος τὸ πλοῖον αὐτὸ ν’ ἀφοπλισθῇ, διότι δὲν ἔχομεν χρήματα. Εἶναι ἀνάγκη τὸ διευθυντήριον τοῦ βασιλικοῦ ναυστάθμου, τοῦ τότε (θόρυβος) τοῦ ἐθνικοῦ ἂς ᾖναι, πάντοτε βασιλικὸν θὰ ᾖναι, νὰ διαλυθῇ· διότι, ἀφοῦ κατεξωδεύθησαν τόσα ἑκατομμύρια, καὶ εἰς οὐδὲν εἶναι χρήσιμον, εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος νὰ διαλυθῇ. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ ναυτικὸν δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἔχῃ ἐθνοφυλακὴν κατὰ θάλασσαν καὶ ἔχει ἀνάγκην ἀναπόφευκτον ἡ Κυβέρνησις νὰ διατηρήσῃ μίαν μικρὰν δύναμιν κατὰ θάλασσαν διὰ τὴν ἀστυνομίαν, διὰ τὴν πειρατείαν καὶ δι’ ἄλλας ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, δύναται νὰ τὴν εὕρῃ εἰς τὴν διατήρησιν τῶν ἓξ μικρῶν ἀτμογολεττίων. Τὰ πολεμικὰ αὐτὰ πλοῖα ἀρκοῦσι πρὸς συντήρησιν τῆς ἀστυνομικῆς κατὰ θάλασσαν τάξεως· ἐὰν δέ ποτε ἡ Κυβέρνησις λάβῃ σπουδαιοτέραν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν εὔχομαι ποτὲ νὰ μὴ λάβῃ, ἔχει τὴν συνδρομὴν τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ἥτις εἶναι πάντοτε πρόθυμος νὰ παρέξῃ μεγίστην συνδρομήν. Λοιπὸν συντηροῦσα ἡ Κυβέρνησις, ἢ τὸ ἔθνος τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν μόνον μ’ ἕνα μικρὸν ἀριθμὸν ὑπαλλήλων, καὶ τὰ ἓξ αὐτὰ μικρὰ ἀτμόπλοια, δύναται νὰ περιορίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ τῶν 2,200,000 εἰς 1,100,000· καὶ ἐν τούτοις νὰ ἤμεθα εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, χωρὶς νὰ βλαφθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν ἀξιωματικῶν ποσῶς. Ἔχει δὲ καὶ περιουσίαν τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, ἔχει ἄχρηστον ὑλικόν, δύω κορβέττας, τρία βρίκια, καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ὁσημέραι σήπονται καὶ καθίστανται ἄχρηστα, καὶ ἂν θέλετε δίδουν καὶ ἀφορμὴν θέσεων διὰ νὰ ἐξοδεύωμεν καθ’ ἡμέραν, ὅταν λοιπὸν αὐτὸ τὸ ἄχρηστον ὑλικὸν τὸ πωλήσωμεν, καὶ θὰ ἀπαλλαχθῶμεν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐξωδεύωμεν νὰ τὸ συντηρῶμεν, καὶ χρήματα ἀρκετὰ θὰ συνάξωμεν. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Συνέλευσιν ἀδιστάκτως νὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ὅτι οὐδενὸς ἀξιωματικοῦ τὰ συμφέροντα θὰ βλαφθῶσιν, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι θὰ φέρῃ τὸ μεγαλείτερον καλὸν εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ τὸ μέλλον αὐτοῦ. Προτείνω λοιπὸν καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτὴν ἀδιστάκτως καὶ ταχέως, διότι, καθὼς προεῖπον, ἐὰν ἐξακολουθῶμεν νὰ δαπανῶμεν, ὅπως ἐδαπανῶμεν, ἐὰν δὲν ἀποθάνωμεν σήμερον, ἀποθνήσκομεν αὔριον ἀφεύκτως.

§153ΔΙΟΜ. ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Χαίρω, Κύριοι, διότι ὁ ἀξιότιμος Κ. Κουμουνδοῦρος ἔφερεν ἐπιτηδείως τὸ ζήτημα εἰς τὴν ἀληθῆ αὐτοῦ θέσιν. Βεβαίως μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τῶν Κ. Κουμουνδούρου καὶ Μπούμπουλη εἶναι ἀδύνατον νὰ δυνηθῇ τις νὰ ὑποστηρίξῃ κατ’ οὐσίαν, ἂν οὐχὶ κατὰ τύπον, τοὺς γενομένους προχθὲς προβιβασμούς. Δὲν πρόκειται τὴν σήμερον, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἔχωμεν καὶ λοχαγὸν τῶν Πυροσβεστῶν, τοῦ ὁποίου ἐν τούτοις ἡ ὑπηρεσία εἶναι τοιαύτη, ὥστε τοῦ ἐπιτρέπει νὰ παρευρίσκηται καθ’ ἑκάστην ὡς Πληρεξούσιος ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως ἀπὸ τῆς ἑνδεκάτης πρὸ μεσημβρίας μέχρι τῆς ἑσπέρας, πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν, ἂν δυνάμεθα νὰ ὑπάρξωμεν, καὶ νὰ ὑπάρξωμεν ἔχοντες ἓν χρέος ἱερὸν εἰς τοὺς ὤμους μας, ἓν σῶμα ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κεκτημένον τὸ δικαίωμα τοῦ βαθμοῦ των, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔτι μᾶλλον τὸ ἐξευγένισαν διὰ τῶν ἐκδουλεύσεων, τὰς ὁποίας ἐσχάτως παρέσχον. Πᾶς τις ἐννοεῖ εὐκόλως, ὅτι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπράξωμεν ἐφέτος πλέον τῶν δεκαπέντε, δεκαὲξ ἑκατομμυρίων (θόρυβος)· ἔστω καὶ δεκαοκτὼ ἑκατομμυρίων. Λοιπὸν, Κύριοι, προκειμένου περὶ τοιούτων μόνον εἰσπράξεων, ἐνῷ ἔχομεν προϋπολογισμὸν ἐξόδων ἕνδεκα ἑκατομμυρίων διὰ τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπάρχει πλέον καιρὸς περὶ παρονυχίδος νὰ ἐρίζωμεν; Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα τυπικῶς ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐνεργήσῃ τοὺς προβιβασμούς· τὸ εἶχε, διότι ὅταν ἔγινεν ἡ συζήτησις περὶ τῆς ἐκτάσεως τῆς ἐξουσίας, ἥτις ἔπρεπε νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν νέαν Κυβέρνησιν, ἀπέτυχε δυστυχῶς πρότασίς τις, ἀποβλέπουσα εἰς τὸ νὰ μὴ δοθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ μονομερῶς περὶ τῶν γενομένων παρ’ αὐτοῦ προβιβασμῶν, λέγων δὲ ὁ Ὑπουργὸς, ἐννοῶ ὅτι δὲν τοὺς ἔκαμε μόνος, ἀλλὰ συγκαταθέσει ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργείου. Τὸ Ὑπουργεῖον ὀφείλει, καὶ μάλιστα εἰς τὰς σημερινὰς τῆς πατρίδος περιστάσεις νὰ ἐξετάζῃ τὰς ἐνεργητέας παρ’ αὐτοῦ πράξεις καθ’ ὅλας τὰς ὄψεις, καὶ ἔπρεπε νὰ ἦτο εἰς αὐτὸ προχειροτάτη ἡ σκέψις, πῶς θὰ καλυφθοῦν αἱ ἐκ τῶν προβιβασμῶν νέαι δαπάναι. Ὑπὸ τὴν γενικωτάτην ταύτην ἔποψιν ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἐξετάσουν οἱ Ὑπουργοὶ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχουν νὰ κάμουν προβιβασμοὺς καὶ διορισμούς. Θέλετε εἴπει τινές, ὅτι τὰ αὐτὰ ἔπραξε καὶ ἡ πρώην Κυβέρνησις· καὶ ἐκείνη ἔκαμε πολλοὺς προβιβασμούς, δώσαντας ἀφορμὴν εἰς μεγάλην κατάκρισιν, ἀλλ’ ἡ θέσις της ἦτο πολὺ διάφορος· δὲν εἶχεν οὐδένα περιορισμόν, δὲν ὑπῆρχε Συνέλευσις, καὶ ἡ θέσις της ἦτο δεινοτέρα. Ἀλλ’ ἔστω ὅτι δὲν ἔπραξεν, ὅπως ἔπρεπεν· ἐνταῦθα δὲν πρόκειται νὰ δικαιώσωμεν οὔτε τοὺς μὲν, οὔτε τοὺς δέ. Οἱ νῦν Ὑπουργοὶ εἶναι πόρισμα, ὑπηρέται τῆς Συνελεύσεως. Τοῖς ἐδόθη μὲν τυπικῶς τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ, ἀλλ’ ἐπικειμένης τοιαύτης οἰκονομικῆς κρίσεως, δὲν ἔπρεπε νὰ κάμωσιν οὐδένα προβιβασμόν. Τοῦτο δὲ λέγω, διότι ἀποκρούω τὴν γνώμην τοῦ Κ. Κουμουνδούρου, εἰπόντος ἀντιφατικῶς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιορίσωμεν τοὺς Ὑπουργοὺς τοῦ νὰ κάμωσιν εἰς τὸ μέλλον προβιβασμούς· δὲν εἶναι, Κύριοι, καιρὸς νὰ παίζωμεν μὲ τὰς λέξεις, ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐνόησεν, ὅτι δὲν ἤρκει πρὸς δικαιολόγησίν του τὸ ὅτι εἶχε τυπικῶς τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ, καθότι ἐχρεώστει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι αὔριον θὰ ζητήσῃ πίστωσιν διὰ τὴν πειθημερίαν τοῦ στρατοῦ. Διὰ τοῦτο ἠναγκάσθη νὰ προσθέσῃ, ὅτι εἰς τοὺς προβιβασμοὺς τούτους ὑπῆρχον καὶ ἄλλοι πολιτικοὶ λόγοι. Ἔρχομαι δὲ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διὰ νὰ ἐνισχύσω ἔτι μᾶλλον τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ Ὑπουργοὶ νὰ κάμουν προβιβασμοὺς στρατιωτικούς, καὶ λέγω στρατιωτικοὺς, διότι ἡ δυσχέρεια ἔγκειται εἰς τὸν κλάδον τῶν στρατιωτικῶν. Εἰς δὲ τοὺς ἄλλους κλάδους δὲν ὑπάρχουν λόγοι πολιτικοὶ εἰς προβιβασμοὺς, καὶ τὰ διὰ προβιβασμῶν κακὰ δὲν εἶναι ἀθεράπευτα. Οἱ στρατιωτικοί μας εἶναι Ἕλληνες, εἶναι ἀδελφοί μας, εἶναι υἱοὶ καὶ αὐτοὶ τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἀποτελοῦν μίαν διακεκριμένην, μίαν ξένην τάξιν ἀνθρώπων ἐντὸς ἡμῶν, οὔτε ἀξιοῦν, ὡς πιστεύω, νὰ ἔχουν προνόμια ἄλλα, ἀντίθετα πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὅλης Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἀποτελοῦν μέρος ὁλοκληρωτικὸν τῆς Ἑλλάδος, εἶναι πολῖται ὡς καὶ ἡμεῖς. Καὶ ὁ λόγος εἶναι, διότι καὶ ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας των εἶναι βραχύτερος παρὰ εἰς ἄλλα τινὰ κράτη, καὶ παραδόσεις μακροχρονίους δὲν ἔχει ἡ στρατιωτικὴ τάξις ἐν Ἑλλάδι. Οἱ στρατιωτικοί μας ταχέως ἐπανέρχονται εἰς τοὺς κόλπους τῶν συγγενῶν των, ἐνῷ οἱ στρατιωτικοὶ τῆς Ῥωσσίας καὶ τῆς Αὐστρίας ὑπηρετοῦν εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ πολλὰ κατὰ συνέχειαν ἔτη, καὶ οὕτως ἀποξενοῦνται ἀπὸ τὸ ἐπίλοιπον ἔθνος· καὶ εἰς τοῦτο ἔχουν συμφέρον τὰ δεσποτικὰ Κράτη, διότι κατορθώνουν νὰ ἀποσποῦν τὸν στρατιώτην ἀπὸ τὴν κοινωνίαν, ἐν ᾧ εἰς τὰ συνταγματικὰ Κράτη ἡ βραχύτης τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας ἔχει τὸ καλὸν, ὅτι ταχέως ἐπανέρχεται ὁ στρατιωτικὸς εἰς τὴν τάξιν τῶν πολιτῶν, καὶ τοιουτοτρόπως δὲν χωρίζει εὐκόλως τὰ συμφέροντά του ἀπὸ τὰ συμφέροντα τῶν πολλῶν πολιτῶν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, καὶ διότι οἱ πλεῖστοι τῶν ἀξιωματικῶν μας εἶναι ἔγγαμοι, δὲν παύουν οἱ στρατιωτικοὶ τῆς Ἑλλάδος νὰ ᾖναι πολῖται, καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ἠσπάσθησαν προθύμως τὸ αἴσθημα τὸ γενικὸν κατὰ τὴν τελευταίαν περίστασιν. Ἀδικοῦμεν δὲ τοὺς στρατιωτικοὺς, ἐὰν ἀποδίδωμεν εἰς αὐτοὺς ἀξιώσεις παραλόγους, αἱ ὁποῖαι ἤθελον ἀμαυρώσει τὰς ἐκδουλεύσεις των καὶ ἤθελον ἀποδείξει, ὅτι ἔπραξαν αὐτὰς ἐξ ἰδιοτελείας, δηλαδὴ διὰ νὰ λάβουν προβιβασμούς. Δὲν πιστεύω ποτὲ, Κύριοι, ὅτι οἱ πολλοὶ τῶν ἀξιωματικῶν, δὲν λέγω ὅλοι, καθότι βεβαίως καὶ εἰς τὴν τάξιν αὐτῶν, ὅπως καὶ εἰς τὰς ἄλλας τάξεις, θὰ ὑπάρχουν καὶ ὀλίγοι τινὲς καλοί, νὰ ἔχουν κατὰ νοῦν νὰ ἐκμεταλλευθοῦν, οὕτως εἰπεῖν, τὰ ναυάγια τῆς πατρίδος καὶ νὰ μᾶς λέγουν «ἀδιάφορον δι’ ἡμᾶς, τί θὰ γίνετε σεῖς οἱ ἄλλοι Ἕλληνες, ἡμεῖς θέλομεν βαθμούς», κἀνεὶς δὲν τὸ κάμνει. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει πολιτικὴ ἀνάγκη εἰς τοὺς προβιβασμούς· μένει δὲ μόνον τὸ καθῆκον εἰς τὸ ἔθνος νὰ ἀνταμείψῃ τοὺς ἐξόχως ὑπηρετήσαντας αὐτό· ἀλλὰ πρέπει ἆρά γε νὰ τοὺς ἀνταμείψῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν; Πρέπει ν’ ἀνατεθῇ ἡ ἐκτίμησις τῆς ἀξίας τῶν ἐκδουλεύσεων ἑνὸς ἑκάστου ἀξιωματικοῦ εἰς τὸ πρόσωπον ἑνὸς ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν; Ἀκόμη δὲν ηὐτυχήσαμεν νὰ σχηματίσωμεν ὑπουργεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἔχωμεν πληρεστάτην ἐμπιστοσύνην, ὅτι θέλει τὰ πάντα διεξάγει μετὰ τῆς δεούσης ἐπιτυχίας καὶ δικαιοσύνης. Ἐν τοιαύτῃ λοιπὸν καταστάσει, διατί νὰ μὴ ἐπιφυλάξωμεν εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς τὸ καθῆκον ν’ ἀνταμείψωμεν τοὺς ἀξιωματικούς; τότε θὰ ἔχουν καὶ πληρεστάτην πεποίθησιν εἰς τὰς γενησομένας διὰ τῆς Συνελεύσεως ἀμοιβάς. Ἀλλὰ καὶ ἂν γίνουν τότε καὶ ἀδικίαι τινὲς, διότι ὅπου ἀνθρώπινοι πράξεις ἐκεῖ καὶ ἀτέλεια, βεβαίως οἱ ἀδικηθησόμενοι θέλουν σιωπήσει ἀπέναντι πράξεων τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως. Τοὐναντίον αἱ πράξεις, αἱ γενησόμεναι παρ’ ὡρισμένων προσώπων, δὲν θὰ ἐμποδίζουν ἀνθρώπους τινὰς νὰ κραυγάζουν, ὅτι ἠδικήθησαν. Μὴ ὑπαρχούσης λοιπὸν τῆς ἀνάγκης, δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ὑπουργοὺς, καὶ τοιούτους λέγω, οὐχὶ μόνον τοὺς νῦν, ἀλλὰ καὶ τοὺς μέλλοντας, δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐνδέχεται νὰ ἐκμεταλλευθῶσιν, ἂν ὄχι ὑπὲρ τῆς ἰδιοτελείας των, τοὐλάχιστον ὑπὲρ τῶν προσωπικῶν αὐτῶν φιλοτιμιῶν καὶ συμπαθειῶν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους πρέπει νὰ λάβωμεν τὸ ταχύτερον τὰ οἰκονομικὰ μέτρα καὶ νὰ μὴ κάμωμεν τώρα προβιβασμούς. Ἂν δὲ γενηθῇ ἐν τῷ μεταξὺ ἀνάγκη προβιβασμοῦ τινος, ἀξίζει τὸν κόπον νὰ γείνῃ ἀντικείμενον προτάσεως τοῦ ὑπουργοῦ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾶ τὸ ζήτημα περὶ τῶν λαβόντων βαθμὸν πολιτῶν συμφωνῶ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἀπὸ τοῦδε ἓν μέτρον, νὰ καταργηθῶσιν οἱ διορισμοί. Ὡς πρὸς τὸ ναυτικὸν συμφωνῶ μὲ τὸν Κ. Μπούμπουλην, εἶναι δικαιότατον νὰ γείνωσιν οἰκονομίαι καὶ μεγάλαι· ὑπάρχουν καταχρήσεις πεπαλαιωμέναι εἰς τὸν κλάδον τὸν ναυτικόν, καὶ ὅστις τὰς γνωρίζει, φρίττει. Ὑπάρχουν διάφοροι τάξεις ναυτικῶν ὅλως αὐθαίρετοι, εἶναι οἱ ἐν ἐνεργείᾳ, εἶναι ἡ τάξις τῶν διαθεσίμων, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν τὰ δύο τρίτα τοῦ μισθοῦ τῆς ἐνεργείας, εἶναι ἡ τῶν ἐπιτάκτων, ἔπειτα ἡ τῶν συναξιούχων ἢ ἀποστράτων, ἀλλ’ ἐγεννήθη καὶ μία ἄλλη τάξις τῶν ἐφέδρων καλουμένη, ἡ ὁποία εἶναι σκανδαλωδεστάτη. Αὕτη κατ’ ἀρχὰς εἶχε λόγον τινὰ ἱστορικὸν, νὰ οἰκονομηθῶσι πέντε ἓξ ἀγωνισταὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδύναντο νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὴν ἐνεργητικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐβαπτίσθησαν ἔφεδροι, διὰ νὰ λαμβάνωσι πλήρη τὸν μισθὸν τῆς ἐνεργείας. Ἀλλὰ κατόπιν τί ἔγεινεν; ἀντὶ τῶν πέντε ἓξ ἀγωνιστῶν, συμπεριελήφθησαν εἰς τοὺς ἐφέδρους περὶ τοὺς τριάκοντα ἴσως, καὶ ὄχι ὅλοι κἂν ἀγωνισταί. Προσέτι καὶ αὐτοὶ οἱ διαθέσιμοι εἶναι σκάνδαλον νὰ λαμβάνουν τὰ δύο τρίτα τοῦ μισθοῦ τῆς ἐνεργείας, ἐν ᾧ δὲν κάμνουν τίποτε, δὲν εἶναι κἂν ἄνθρωποι ἔχοντες θεωρίαν ναυτικὴν ἢ ἐξιδιασμένην πεῖραν, εἶναι ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ἀπόστρατοι· δύνανται λοιπὸν νὰ λαμβάνουν καὶ αὐτοὶ οὐχὶ τὰ δύω τρίτα, ἀλλὰ τὸ ἥμισυ τοῦ μισθοῦ τῆς ἐνεργείας. Ὡς πρὸς τὴν ἀπόλυσιν τῶν ζητούντων τὰς ἀφέσεις των στρατιωτικῶν συμφωνῶ πληρέστατα, ὅτι πρέπει νὰ ἀποφασισθῇ τὸ μέτρον τοῦτο, μάλιστα μανθάνω, ὅτι ἐγένοντο πολλαὶ αἰτήσεις ἀφέσεως παρὰ στρατιωτῶν καὶ ἐν τούτοις ἐπῆλθον ἀντενέργειαι. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐξετάσῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μετ’ αὐστηρότητος τὰ περὶ τῶν ἀντενεργειῶν τούτων καὶ νὰ τὰς καταπαύσῃ. Λέγεται προσέτι, ὅτι πληρώνονται πλήρεις μισθοδοσίαι τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων, ἐν ᾧ αὐτὰ δὲν ἔχουν καὶ πλήρη τὸν ἀριθμὸν τῶν στρατιωτῶν. Ὑπάρχουν πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀρκεῖ νὰ ἐξέλθῃ τις τοῦ περιβόλου τούτου διὰ νὰ τὰ ἴδῃ. Ἐγὼ εἶδον τὸν στρατόν μας κατὰ τὴν παραλλαγήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε κατὰ τὴν ὑπὲρ τοῦ Πρίγκιπος Ἀλφρέδου τελετήν· εἶδα πολλοὺς ἀξιωματικούς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ ὀλίγους στρατιώτας· καθὼς δὲ λέγουν τινές, δὲν εἶναι ὅλα τὰ τάγματα συμπληρωμένα. Ἔστω ὅμως νὰ λείπουν παρ’ ἑκάστου τάγματος πέντε, δέκα στρατιῶται. Τί γίνονται οἱ μισθοὶ τούτων; Φρονῶ λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ συστηθῇ αὐστηρῶς εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ παύσῃ τὸ σκάνδαλον αὐτὸ καὶ διὰ τὴν οἰκονομίαν καὶ διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὸ αἶσχος αὐτὸ (θόρυβος).

§154Κ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος καὶ ὁ Κύριος Μπούμπουλης ἐπαρουσίασαν μίαν λύσιν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τὴν οἰκονομικὴν εἰς τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀπὸ προχθὲς καταγινόμεθα, ὥστε καταντᾷ περιττὸν ν’ ἀποκρούσωμεν τοὺς ἀγορεύσαντας προχθὲς εἰς ὅ,τι μετ’ αὐτῶν διαφωνοῦμεν· ὅταν λοιπὸν ἀποφασισθῇ νὰ δοθῶσιν ἄδειαι ἀπεριόριστοι εἰς τοὺς στρατιώτας (ἐπὶ τῇ αἰτήσει των ὅμως), ὅταν οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ τοποθετηθῶσιν εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας πρὸς γύμνασιν τῆς ἐθνοφυλακῆς, ὅταν τὸ ναυτικὸν ἀπολυθῇ, ὅταν τὰ περιττὰ πλοῖα ἀφοπλισθῶσι καὶ τὰ ἄχρηστα ἐκποιηθῶσιν, ἰδού, Κύριοι, τὸ πρόβλημα ἐλύθη· δὲν πιστεύω ἑπομένως νὰ φθάσωμεν εἰς κἀνὲν σημεῖον ἄλλο, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἤθελον σᾶς εἴπει, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὄχι μόνον αὐτός, ἀλλ’ ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργεῖον ἔσφαλλον μεγάλως, διότι ἕως τώρα δὲν ἀνταπεκρίθησαν εἰς τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ἔγγραφον, τὴν ὁποίαν ἔδωκαν, νὰ συντηρήσωσι τὸ παρόν, καὶ νὰ προπαρασκευάσωσι τὸ μέλλον· ἐγὼ ἀναφέρομαι εἰς τὴν ὑμετέραν μαρτυρίαν, ἐὰν εἰς ὅσα ἕως τώρα ἐξετέλεσαν οἱ Ὑπουργοὶ οὗτοι ἀνταπεκρίθησαν εἰς τὴν ὑπόσχεσίν των καὶ τὰς δικαίας προσδοκίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶναι περιττὸν ν’ ἀναπτύξω τὸ θέμα τοῦτο, διότι ὅλοι ὑμεῖς τὸ γνωρίζετε καλλίτερον ἀπὸ ἐμέ. Σᾶς παρατηρῶ, ὅτι ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν παρεξέκλινε μεγάλως τῆς ὁδοῦ, εἰς ἣν ἡ Συνέλευσις ἔθεσεν αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον. Κύριοι, ὑπάρχουν τινὲς κανόνες γνωστοί, ἀπὸ τοὺς ὁποίους κἀνεὶς δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀπομακρυνθῇ. Εἷς τῶν κανόνων τούτων εἶναι καὶ ἡ συντήρησις τοῦ ὑπάρχοντος. Τὸ Ὑπουργεῖον ὅμως δὲν συνετήρησεν οὔτε αὐτὸ τὸ παρόν. Διὰ νὰ συντηρήσῃ κἀνεὶς τὸ ὑπάρχον, δὲν πρέπει ν’ ἀφήσῃ ἕνα νὰ ὑψώνῃ τὴν κεφαλὴν καὶ νὰ ἀναδέχηται αὐτὴ ἡ κεφαλὴ νὰ πιέζῃ ἕνα ἄλλον. Τὰ ἔθνη εἰς τὶ ἄλλο καταγίνονται, παρὰ πῶς νὰ ὑπάρχῃ μία ἰσότης μεταξὺ των, εἰς τρόπον ὥστε νὰ προλαμβάνωνται αἱ συγκρούσεις; καὶ ὅταν ἓν ἔθνος βλέπῃ, ὅτι τὸ ἄλλο ὁπλίζεται, ὁπλίζεται καὶ αὐτό. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐντὸς ἑνὸς Κράτους. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φρονοῦν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν κόμματα· εἰς τὸ Κράτος ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον βλέπετε, ὅτι δὲν ὑπάρχουν κόμματα, ἢ Νέρωνες ὑπάρχουν καὶ θύματα, ἢ βλάκες ὑπήκοοι. Πρέπει ὅμως νὰ ὑπάρχουν κόμματα ἀρχῶν, ὄχι φατριῶν, ὄχι συμφερόντων. Τὸ ἀναγνωρίζω νὰ ὑπάρχῃ κόμμα ἐνεργείας, νὰ ὑπάρχῃ κόμμα συντηρητικόν, διότι τότε καὶ ἡ πολιτικὴ ἑνὸς Κράτους συνδυάζεται κατὰ τὰς περιστάσεις μὲ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ οὕτω σώζονται τὰ μικρὰ ἰδίως ἔθνη· ὁπόταν δὲ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο κόμμα δὲν ἠμπορῇ νὰ ἐνεργήσῃ, ἔρχεται τότε εἰς τὸ κέντρον μία ὁμὰς ἀνθρώπων, καὶ οὐδετερώνει καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο. Λοιπὸν λέγω ὅτι ἔσφαλε τὸ Ὑπουργεῖον, διότι δὲν κατέγεινε νὰ συντηρήσῃ, καὶ διὰ νὰ συντηρήσῃ ἔπρεπε τὰ αὐτὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἰς μίαν Κυβέρνησιν, νὰ δοθοῦν καὶ εἰς μίαν ἄλλην. Ἐὰν κακῶς ἔπραξε μία Κυβέρνησις, θὰ δώσῃ λόγον. Διατί νὰ μὴ λάβῃ καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις τόσα δικαιώματα, ὅσα εἶναι ἱκανὰ νὰ τηρήσουν αὐτὴν εἰς μίαν θέσιν ἀμυντικὴν κἄν; ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις ἔκαμε 500–600 ὑπαξιωματικοὺς, ἀνθυπασπιστὰς κτλ. Αὐτὴ λοιπὸν ἐδημιούργησε, κατὰ τὴν ἰδέαν της, μίαν ὁμάδα ἀνθρώπων ἑτοίμων νὰ ὑποστηρίξουν τὰς ἀρχάς της· ἡ ἄλλη, ἡ ὁποία κατόπιν αὐτῆς ἦλθεν, ἔχει ἀπέναντί της ἕνα σωρὸν ἀνθρώπων, μίαν ὁμάδα ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι τὴν φοβίζουν. Δὲν ὀφείλει αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα ἀμυντικὰ μέτρα; Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν συντηροῦσι τὰς δυνάμεις ἴσας, οἱ ζητοῦντες ν’ ἀπαγορεύσωσι πρὸς τοὺς ἐναντίους των ὅ,τι αὐτοὶ εἰς ἑαυτοὺς ἐπιτρέπουν, καὶ ὑποπτεύω μήπως ἔχουν πλαγίους σκοπούς. Ἀλλὰ, Κύριοι, αὐτὰ ὅλα ματαιοῦνται, καθὼς σᾶς εἶπον, δυνάμει ἐκείνων τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα οἱ ἀξιότιμοι Κύριοι, Κουμουνδοῦρος καὶ Μπούμπουλης προέτειναν, καὶ τὰ ὁποῖα διατυπῶ εἰς πρότασίν μου, ἣν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ τελειώσω τὸν λόγον μου μὲ μίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν συνιστῶ εἰς τὴν εὐθύτητά σας· ἡ παρατήρησις αὕτη ἀφορᾷ ἐκείνους τοὺς πολίτας, τοὺς ὁποίους εἴτε ἀπὸ τὸν δρόμον, ὡς εἶπόν τινες, εἴτε ἄλλως πως ἡ παρελθοῦσα ἢ ἡ παροῦσα ἐξουσία ἔλαβε καὶ ἐτοποθέτησεν εἰς θέσεις ἀξιωματικῶν, ἢ ὑπαξιωματικῶν. Κύριοι, ἐκτὸς ἡμῶν τῶν 250 ὡς ἔγγιστα, ἐκτὸς τῶν 2000 στρατιωτικῶν, τοὺς ὁποίους μέχρι τοῦδε ἔχομεν, ὀλίγον μακρὰν ἡμῶν ἵστανται μυριάδες ἄλλων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι βλέπουν τὶ πράττομεν καὶ πῶς ἐκτιμῶμεν καὶ τὴν ἀνοχήν των, καὶ τὴν προθυμίαν των εἰς τὸ νὰ μᾶς ὑποστηρίξουν. Τοῦτο ἔπρεπε νὰ σᾶς τὸ εἴπω, διὰ νὰ σᾶς προσθέσω, ὅτι αὐτὸς ὁ στρατὸς, τὸν ὁποῖον εἴδετε ἀγωνιζόμενον ἀπὸ τὸ 21 ἢ καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν μεταβολὴν, εἰς τὸ πλευρόν του εἶχε πολίτας, καὶ ἐφονεύοντο μαζὺ μὲ τοὺς στρατιώτας (ἐπιδοκιμασίαι). Δὲν θέλω, Κύριοι, (διὰ νὰ μὴ μὲ κατηγορήσητε ὡς ἀγωνιστὴν) νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἤμην αὐτόπτης μάρτυς τῶν ἀγώνων των· ἠξεύρω ὅμως στρατιώτας δυναμένους νὰ σᾶς διαβεβαιώσωσιν, ὅτι εἰς τὸ πλευρόν των κατὰ τὴν τελευταίαν μεταπολίτευσιν ἐφονεύθησαν πολῖται, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν ἐπίσης ἡρωϊκῶς, ὡς οἱ στρατιῶται αὐτοὶ, καὶ ὅσοι ἐπέζησαν ἔχουν πληγὰς, μηκέτι ἐπουλωθείσας· διότι δὲ ἔτυχον ν’ ἀνήκωσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν πολιτῶν, ἔπραξαν κἀνὲν ἰδιαίτερον ἔγκλημα; καὶ τί ἄλλο εἶναι ὁ στρατὸς ἢ ὁ πολίτης; Ἆ! Κύριοι, οἱ διακεκριμένοι καὶ ἀξιόλογοι ἐκεῖνοι στρατιωτικοὶ, τοὺς ὁποίους ἐκτιμῶ καὶ σέβομαι, οἱ εἰπόντες προχθὲς, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξαιρέσωσι τοῦ μέτρου τούτου καὶ τοὺς πολίτας, ὅτι δὲν εἶναι ὁ λόγος περὶ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν, τῶν ὁποίων τὸ προσγεννηθὲν κακὸν δύναται καὶ ὁ χρόνος νὰ διορθώσῃ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὑπὲρ οὐδενὸς ἰδίως τῶν τοιούτων πολιτῶν εἶμαι, διότι ἀνήκω πρὸς ὅλους, ἀλλ’ ἠξεύρω ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι φέρουν πληγὰς ἀκόμη, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν διὰ τὴν αὐτὴν ἰδέαν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐπολέμησε καὶ ὁ στρατὸς, καὶ οἱ ὁποῖοι εἰσέτι ἀποροῦν διὰ τὰ προνόμια, τὰ ὁποῖα εἰς μερικοὺς ἡ ἐξουσία παρεχώρησεν. Ἀλλὰ τί ποιητέον ὡς πρὸς τοῦτο; ὄχι βεβαίως νὰ καταργηθῶσιν οἱ βαθμοί. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ συστηθῇ μία ἐπιτροπὴ, καὶ ὅσοι καλῶς ἔγειναν νὰ μείνουν, ὅσοι κακῶς νὰ ἀποπεμφθοῦν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται ὁ Κύριος Ῥοντήρης.

§156ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις· (ὥρα 5 παρὰ 10).

Ὁ Πρόεδρος

Α. ΜΩΡΑΙΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Γ. Μ. Ῥοῦφος.