1863.03.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΞΑʹ.

Τῆς 1 Μαρτίου 1863.

(Παρασκευὴ)

Ὥρα 11½.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προλαβούσης καὶ ἐνεκρίθησαν. Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ Ἀντιπρόεδρος Κύριος Διομήδης Κυριακοῦ. Ὁρκίζεται ὁ Πληρεξούσιος Μεγαρίδος Ἰωάννης Πανούσης.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀναφορὰ τοῦ Πληρεξουσίου Κ. Καραβᾶ ζητοῦντος μηνιαίαν ἀπουσίας ἄδειαν, καὶ τοῦ Κυρίου Γόντικα, ζητοῦντος δίμηνον ἀπουσίας ἄδειαν· νὰ τοῖς δοθῇ;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα ἀναφορὰ τοῦ Κ. Παπαδιαμαντοπούλου, τοῦ Στρατιωτικοῦ Διοικητοῦ, περὶ καταθέσεως τῆς ἐξουσίας, ἣν ἀνέλαβεν παρὰ τοῦ λαοῦ, εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, καὶ ὅτι περιμένει τὰς διαταγὰς τῆς Συνελεύσεως.

§4ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προχθὲς ἔδωκε λόγον δι’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§5ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ ἔλθῃ αὔριον νὰ ἀπαντήσῃ.

§6ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Θεωρῶ περιττὸν τοῦτο, διότι ὁ Ὑπουργὸς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἔδωκε τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον καταργεῖ τὴν θέσιν ταύτην. Οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ἦσαν δύω· πρῶτος λόγος ἦτον, ὅτι ἐκ τῆς διατηρήσεως αὐτῆς τῆς θέσεως ἐπείγετο δαπάνη 6000 δραχ. τὸν μῆνα, ἡ ὁποία ὅπως δήποτε διὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις τῆς πατρίδος εἶναι σπουδαία· δεύτερος δὲ, ὅτι ἐπήρχετο βραδύτης περὶ τὴν ἐνέργειαν τῆς στρατιωτ. ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου· διότι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, σᾶς εἶπεν, ὅτι ἅπαντα τὰ ἔγγραφα, ὅσα ἔτεινον πρὸς τὴν ἐνέργειαν ταύτην ἔπρεπε νὰ διέλθωσι διὰ τοῦ Στρατιωτικοῦ Διοικητηρίου, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπήρχετο φυσικῷ τῷ λόγῳ βραδύτης. Ποῖον λόγον θὰ ζητήσωμεν τώρα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον; Ἐὰν πρόκηται νὰ ἐξετάσωμεν περὶ τοῦ ἂν εἶχεν ἢ δὲν εἶχε τὴν ἁρμοδιότητα πρὸς τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς, φρονῶ, ὅτι εἶχε τοιαύτην, διότι ἡ θέσις αὕτη ἐδημιουργήθη λόγῳ τῶν περιστάσεων, καὶ οὕτως εἰπεῖν, τῆς τότε ἀνάγκης παρὰ τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὴ ὅμως ἡ ὑπηρεσία δὲν διαφέρει τῶν ἑτέρων θέσεων, τὰς ὁποίας ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διατηρήσῃ ἢ μή· ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ νομοθετήσῃ νέαν, τότε ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ τὴν γνώμην ἡμῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§7Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ συζήτησις εἶναι περιττὴ περὶ τούτου, πρόκειται ἐὰν πρέπῃ νὰ συζητήσωμεν σήμερον, ἐνῷ ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶναι παρών. Ὁ Στρατιωτικὸς Διοικητὴς νομίζει, ὅτι εἶναι παρανομία νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργοῦ. Τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἐτέθη ἄλλοτε ὑπὸ συζήτησιν· προχθὲς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, γενομένου ἐν παρόδῳ λόγου, εἶπε δύω ἢ τρεῖς λέξεις περὶ τούτου· τὸ ζήτημα ὅμως δὲν εἶχε τεθῇ ὅπως σήμερον. Νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις περὶ τούτου, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἦναι παρὼν, καὶ πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις, ἀφοῦ ἔλθῃ ὁ Ὑπουργός.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχουν, Κύριοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ὁμιλήσουν περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς, πρέπει νὰ προσδιορισθῇ ἡ ἡμέρα· θέλετε τὴν αὔριον;

§9ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀναφορὰ ἐκ μέρους πολλῶν κατοίκων τῆς Κέας, διὰ τῆς ὁποίας παραπονοῦνται, ὅτι δὲν πρέπει νὰ στερηθῶσι τοῦ δικαιώματος, τοῦ νὰ στείλωσιν ἀντιπροσώπους· νὰ σταλῇ καὶ αὕτη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ὑπάρχει ἑτέρα ἀναφορὰ, ὑπογεγραμμένη παρά τινων ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, διὰ τῆς ὁποίας παραπονοῦνται, ὅτι εἶναι ἀπόστρατοι, ἐνῷ ἦσαν διαθέσιμοι, καὶ ὅτι ἀδικοῦνται ἐναντίον τοῦ δικαίου, καὶ ὅτι οἱ μὲν τῶν ἀγωνιστῶν κατετάχθησαν εἰς τὰς τάξεις τῶν ἀποστράτων, οἱ δὲ εὐνοούμενοι, κατ’ αὐτοὺς, ἐτέθησαν εἰς τὴν θέσιν τῶν διαθεσίμων, καὶ ἰσχυρίζονται, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ διάκρισις, καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑπέβαλον τὰ παράπονά των αὐτὰ εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§11ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀναφορὰ ἑτέρα διαφόρων κατοίκων, οἵτινες ζητοῦσιν, ἄλλοι μὲν βαθμολογίαν, ἄλλοι δὲ ἐξοικονόμησιν, ἄλλοι μὲν ὡς ἀγωνισταὶ, ἄλλοι δὲ παρασχόντες ἐκδουλεύσεις εἰς τὴν ἐπανάστασιν τὴν νέαν. Θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς ἁρμοδίας Ἐπιτροπὰς, χρεωστῶ νὰ κάμω ἰδιαιτέραν μνείαν μιᾶς ἀναφορᾶς τῆς τοῦ Κυρίου Πεῤῥαιβοῦ, παραπονουμένου, ὅτι τὸν ὑστέρησαν τοῦ μισθοῦ του, καὶ ζητεῖ νὰ ληφθῇ ἡ δέουσα πρόνοια. Δὲν ἐξηγεῖ ὅμως ποίαν μισθοδοσίαν τοῦ Γερουσιαστοῦ ἢ τοῦ βαθμοῦ του;

§13ΖΕΡΒΑΣ. Αἱ ἀναφοραὶ ἑκάστου ἀτόμου πρέπει νὰ ὑπάγουν εἰς τὰς ἁρμοδίας Ἐπιτροπάς.

§14ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶναι μόνος ὁ Κύριος Πεῤῥαιβὸς, εἶναι καὶ ἄλλοι Γερουσιασταὶ, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Δὲν εἶναι δίκαιον, νομίζω, ν’ ἀφήσωμεν τὰς οἰκογενείας αὐτῶν νὰ λιμώττωσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβωμεν ἓν μέτρον περὶ αὐτῶν.

§15ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Νὰ ζητηθῇ ἀπὸ τὸν ἐνδιαφερόμενον ποῖον μισθὸν ἐννοεῖ, ὅτι τοῦ ἀφῄρεσαν.

§16ΛΑΠΑΣ. Δὲν εἶναι μόνον ὁ Πεῤῥαιβὸς, εἶναι ὁ Δυοβουνιώτης καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαίωμα νὰ λάβουν.

§17ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὅλοι οἱ Γερουσιασταὶ, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἐπὶ τῆς πεπτωκυίας βασιλείας μειονοψηφίαν, πρέπει νὰ ἀποζημιωθῶσι.

§18ΘΕΟΔ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ Ὑποστράτηγος Πεῤῥαιβὸς, μὲ τὸν ὁποῖον ἔχω καὶ προσωπικὴν γνωριμίαν, πληροφοροῦμαι, ὅτι, ἀπόπληκτος γενόμενος πρὸ ἡμερῶν, εἶναι κλινήρης, καὶ ἴσως διατελεῖ εἰς τὰς τελευταίας ἡμέρας τοῦ βίου του. Ὁ Ὑποστράτηγος Πεῤῥαιβὸς διετέλει πρότερον Γερουσιαστὴς καὶ συνετηρεῖτο ἐκ τῆς ἀποζημιώσεως ἐκείνης, τὴν ὁποίαν εἶχε λάβει πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις νὰ τοῦ χορηγῇ, ἀλλ’ αὕτη τοῦ ἀφῃρέθη ἤδη, καὶ στερεῖται τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου· νομίζω, ὅτι εἰς τὸ ἱερὸν τοῦτο λείψανον τοῦ ἀγῶνος, τὸ ὁποῖον προσέρχεται εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ ζητεῖ συνδρομὴν, πρέπει νὰ ἀποδοθῇ ἡ πρέπουσα δικαιοσύνη.

§19ΠΥΡΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ πατρὶς ὀφείλει νὰ περιθάλψῃ τὰ ὀλίγα ταῦτα λείψανα εἰς τὰς τελευταίας ἡμέρας τοῦ βίου των· νομίζω, ὅτι εἶναι εὐγενὲς, φιλάνθρωπον, δίκαιον νὰ μὴ μένουν τὰ λείψανα ταῦτα τοῦ ἀγῶνος νὰ στεροῦνται τῶν ἀναγκαίων· πρέπει νὰ δοθῇ μία ἐπιχορήγησις εἰς τὰ πρόσωπα ταῦτα, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ἄξια τοῦ τοιούτου (θόρυβος).

§20ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ θὰ ἀναφέρω ὅσα ἐνθυμοῦμαι, Πεῤῥαιβὸς, Διοβουνιώτης, Μαγγίνας (θόρυβος). Μὴ ταράττεσθε, Κύριοι, ὁ Μαγγίνας ἦτον εἷς ἐκ τῶν ἀντιπολιτευομένων εἰς τὴν Γερουσίαν (θόρυβος) Γρηγοριάδης, Ῥήγας Παλαμίδης, Μαυρομιχάλης, τὰ πρόσωπα ταῦτα δὲν πρέπει τὸ Ἔθνος νὰ τὰ ἀδικήσῃ.

§21ΘΕΟΔ. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Θὰ κάμω, Κύριοι, τὴν συντομωτέραν ἀγόρευσιν τῶν ὅσων ἔγειναν μέχρι τοῦδε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὁ Ὑποστράτηγος Πεῤῥαιβὸς ἦτο σύντροφος τοῦ Ῥήγα τοῦ Φεῤῥαίου.

§22ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, πολὺ καλά.

§23ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν διαφιλονικεῖ κανεὶς τοὺς ἀγῶνας καὶ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν πολοί ἡ ἀναφορὰ αὕτη πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν, ἥτις ἀποῤῥέει ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Ἐνταῦθα δὲν δυνάμεθα νὰ συζητῶμεν ἐκ τοῦ προχείρου τοιαῦτα ζητήματα, διότι ὁ καθεὶς θὰ ἐκφράζῃ τὴν γνώμην του, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ χάνωμεν πολλὴν ὥραν εἰς συζητήσεις· πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν διὰ νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§24ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κύριοι..... (Θόρυβος).

§25ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Δὲν γίνεται συζήτησις..... (θόρυβος).

§26Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ἀπὸ τῆς ἕδρας). (θόρυβος). Ἡ ἀναφορὰ τοῦ Πεῤῥαιβοῦ μόλις ἀνεγνώσθη ἐκίνησεν εἰς συμπάθειαν τὴν Συνέλευσιν· καλλιτέρα σύστασις ταύτης δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνῃ. Ἂς ἀκολουθήσῃ τὸν δρόμον της, ἂς σταλῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ αὐτὴ μόνη εἶναι δυνατὴ νὰ ἀποφασίσῃ, διότι αὐτὴ γνωρίζει εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται τὸ ταμεῖον. Ὁ Κύριος Πεῤῥαιβὸς εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἐκφρασθῇ αὐτὴ ἡ εὐμένεια πρὸς αὐτὸν τῆς Συνελεύσεως. Τώρα νὰ ἀποφασίσωμεν, ποσὸν νὰ τοῦ δοθῇ, πόσον νὰ δοθῇ εἰς ἄλλους..... (θόρυβος).

§27ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ἐπειδὴ ὁ Κύριος Δηλιγιάννης μᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ Πεῤῥαιβὸς εὑρίσκεται εἰς τὰ ἔσχατα τοῦ βίου καὶ διατρέχει κίνδυνον, ἡ αἴτησίς του πρέπει νὰ θεωρηθῇ κατεπείγουσα καὶ ἡ ἀναφορὰ πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ ἀγωνιστοῦ τούτου.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις, ὅτι πρέπει νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἑτέρα εἰς τὴν Ἐπιτροπήν· ποίαν προτιμᾶτε;

§29ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν (θόρυβος).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν δύω ἀναφοραὶ τῆς μονῆς Καζίτσης διὰ τῆς μιᾶς ζητεῖ τὴν προσάρτησιν κτημάτων τῶν διαλελυμένων μονῶν, διὰ δὲ τῆς ἄλλης ζητεῖ τὴν ἐπιστασίαν διαφόρων κτημάτων διαφόρων μονῶν.

§31ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δημόται τινὲς Λεωνιδίου ζητοῦν νὰ νομιμοποιηθῇ ἰδιαιτέρα ἐπισκοπὴ εἰς Λεωνίδιον, νὰ διορισθῇ ἀρχιερεύς.

§33ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ 7 ἀναφοραὶ ἄλλαι ἰδιωτῶν, διὰ τῶν ὁποίων ζητοῦν νὰ λάβουν οἱ μὲν βαθμόν, οἱ δὲ σύνταξιν καὶ περίθαλψιν.

§35ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῶσιν εἰς τὰ οἰκεῖα Ὑπουργεῖα.

§36ΕΤΕΡΟΙ. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐμείναμεν, Κύριοι, προχθὲς εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ πληρεξουσίου κυρίου Μαυρομιχάλη, μένει ἤδη ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, ἂν θεωρῆται διακεκομμένη ἡ συζήτησις ἢ περαιωμένη· ἡ συζήτησις αὕτη ἐγένετο παρεμπιπτόντως εἰς τὴν συζήτησιν τῶν οἰκονομικῶν μέτρων· λοιπὸν τί θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις.

§38ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν οἰκονομικῶν.

§39ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, ἡ ὀλιγωρία καὶ ἡ περιφρόνησις, οὕτως εἰπεῖν, εἰς δύω μεγάλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους ἐκ μέρους τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο ἡ αὐτὴ ὀλιγωρία ἐν μέρει καὶ τοῦ παρελθόντος Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀποφασίσῃ νὰ παρουσιασθῇ αὐθημερὸν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς δώσῃ λόγον διατὶ δὲν διετάχθησαν αἱ ἐκλογαὶ δύω μεγάλων Ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους τῆς Τριφυλλίας καὶ Σπάρτης.

§40ΤΙΝΕΣ. Καὶ τῆς Νάξου.

§41ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Πλεῖστα ὅσα παράπονα καθ’ ἑκάστην διευθύνονται, Κύριοι, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν παρὰ τῶν Ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ὅτι στεροῦνται τῶν ἀντιπροσώπων των, καὶ ἐν τοσούτῳ οὐδὲ ἀκρόασις εἰς αὐτὰς δίδεται. Ἤλπιζον, κύριοι, ὅτι μαῦρον πέπλον ἠθέλομεν ῥίψει εἰς τὸ παρελθὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνομίζομεν, ὅτι διευθύνετο ὑπὸ μιᾶς κακῆς κεφαλῆς, παραβιαζομένων ἀναιδῶς τῶν κειμένων νόμων, καὶ ἐν τοσούτῳ πλησιάζομεν νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων ἡ κακὴ ἐκείνη κεφαλὴ διεύθυνε τὸ παρελθὸν, προσπαθοῦσι παντοίαις δυνάμεσι νὰ τὴν μιμηθῶσι. Ὅπως τὸ παρελθὸν ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ποτὲ δὲν διετάττετο ἐκλογὴ, ἂν δὲν ἐγίνοντο πρότερον οἱ συνδυασμοὶ εἰς Ἀθήνας καὶ δὲν μετετίθεντο, ἢ δὲν διωρίζοντο τὰ ἁρμόδια ὄργανα τῆς ἐξουσίας, τὰ ὁποῖα ἐνετέλλοντο νὰ φέρωσιν εἰς πέρας τὸ εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ ἀνακτοβουλίου διαγεγραμμένον ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, τοιουτοτρόπως ἐπληροφορήθην χθὲς, Κύριοι, ὅτι ἂν δὲν μετατεθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι, τοὺς ὁποίους εἶχε διορίσει ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις, δὲν διατάττονται αἱ ἐκλογαὶ τῶν Ἐπαρχιῶν ἐκείνων. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀποφασίσητε ἀμέσως περὶ τῆς ἐμφανίσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ μᾶς δώσῃ τοὺς ἀποχρῶντας λόγους περὶ τῆς μὴ διατάξεως τῆς ἐνάρξεως αὐτῶν, διότι νομίζω, ὅτι αἱ Ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, δύω μῆνας συνεδριαζούσης τῆς Συνελεύσεως, νὰ στεροῦνται τῶν φυσικῶν ἀντιπροσώπων των, εἶναι καὶ ἄδικον καὶ παράνομον. Νομίζω πρὸς τούτοις, ὅτι ἂν ὁ Ὑπουργὸς δυσκολεύηται νὰ διατάξῃ τὴν ἔναρξιν τῶν εἰρημένων ἐκλογῶν, ὅτι πρέπει αὗται νὰ προσέλθωσιν εἰς ἐκλογὴν καὶ χωρὶς τὴν ἄδειαν τοῦ Ὑπουργείου, διότι οὐδεὶς δεδικαιολογημένος λόγος δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀπέναντι ἑνὸς ἀναφαιρέτου δικαιώματος τῆς ἀντιπροσωπεύσεως τῶν ἐπαρχιῶν.

§42ΔΑΓΡΕΣ. Διὰ νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ κάμνωμεν κάθε στιγμὴν ἐπερωτήσεις, ἤθελεν εἶσθαι καλλίτερον κάθε ἕνας Ὑπουργὸς νὰ ἔρχηται καθ’ ἡμέραν.

§43ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μάλιστα, Κύριε Δαγρὲ, καθ’ ἑκάστην νὰ ἔρχωνται οἱ Ὑπουργοὶ νὰ παρευρίσκωνται εἰς τὴν Συνέλευσιν, διότι μία Ἐθνοσυνέλευσις δὲν εἶναι Βουλή· πόσας ὥρας ἐργάζονται τὴν ἡμέραν; Νομίζουν οἱ ἀναβάντες τὴν ἕδραν τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει τὴν ἔκτασιν τῆς αὐτοκρατορίας τοῦ μεγάλου Ἀλεξάνδρου καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν δύνανται ἀπὸ τὰς πολλὰς ἐργασίας νὰ ἔρχωνται καὶ μίαν ὥραν εἰς τὴν Συνέλευσιν; Ἡ διαγωγὴ αὕτη τῶν κυρίων Ὑπουργῶν εἶναι μία περιφρόνησις πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους.

§44ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ προορισμὸς τοῦ ὑπουργείου εἶναι νὰ διοικήσῃ τὸν τόπον, νὰ φυλάξῃ τὴν τάξιν.

§45ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ὅλοι εἴμεθα ἐν γνώσει, ὅτι ἐγένετο λόγος περὶ τῶν ἀκυρωθεισῶν ἐκλογῶν, καὶ, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλὰ, ἐξεφράσθη καὶ γνώμη (Θόρυβος).

§46ΔΑΓΡΕΣ. Εἴπομεν νὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς νὰ μᾶς δώσῃ λόγον.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐννοεῖτε, κύριοι Πληρεξούσιοι, νὰ γίνῃ λόγος περαιτέρω περὶ τούτου;

§48ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, αὔριον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι θέλουσι νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις περὶ τούτου σήμερον, ἀλλ’ αὔριον νὰ σηκωθοῦν.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον. Ὁ κύριος Πύρλας ἀναγινώσκει τὴν ἑξῆς ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τῆς γεωργίας ἐπιτροπῆς πρὸς θεραπείαν τῆς νόσου τῶν μεταξοσκωλήκων.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνετε τὴν ἔκθεσιν ταύτην;

§52ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδόθησαν δύω προτάσεις παρὰ τοῦ Πληρεξουσίου κυρίου Κουμουνδούρου ἡ μὲν περὶ ἐλαττώσεως τοῦ ἐγγείου φόρου τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ἐλαιῶν, σταφίδος, ξηρῶν σύκων, πορτοκαλλίων καὶ τῶν κατὰ στρέμμα φορολογουμένων· ἡ δευτέρα περὶ κανονισμοῦ ἑτέρας φορολογίας ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς διαφόρων ἐμπορευμάτων καὶ τροποποιήσεως διαφόρων ἄλλων φόρων.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τί λέγετε περὶ τῶν δύω αὐτῶν προτάσεων;

§55ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὰ τμήματα.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πληρεξούσιος Ἀττικῆς Κύριος Κορωναῖος μοὶ ὑπέβαλεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν μίαν πρότασιν, ἥτις θεωρεῖται ὡς συνέχεια τῆς τοῦ Κυρίου Κουμουνδούρου, καὶ ἥτις προτείνει τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τὴν σύστασιν γεωργικῶν Τραπεζῶν.

§57ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία ἑτέρα πρότασις περὶ ἀναστολῆς τοῦ νόμου τῆς στρατολογίας καὶ ναυτολογίας τῆς ἀπογραφῆς νόμων, εἶναι δὲ τοῦ πληρεξουσίου Σπετσῶν Α. Ὀρλάνδου.

§59ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀναπτυχθῇ αὔριον.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία κατεπείγουσα· ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ζητεῖ πληροφορίας ἂν πρέπῃ νὰ γείνῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς πρὸ τῆς ἐκλογῆς τῶν Ταγματαρχῶν.

§61ΠΟΛΛΟΙ. Ἐν γνώσει ἐψηφοφόρησεν ἡ Συνέλευσις τὴν ἐκλογὴν ἀρχηγοῦ, μὴ ὑπαρχόντων ταγματαρχῶν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἐννοῇ ἡ Συνέλευσις, ὅτι ἀπεφασίσθη προχθὲς νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀρχηγοῦ της ἡ ἐθνοφυλακὴ πρὶν ἢ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν κατὰ μέρος ταγματαρχῶν, νὰ ἐκφρασθῇ· ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§63ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὶν προβῶμεν εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τῶν Οἰκονομικῶν μέτρων, ὑπάρχει μία ἔκθεσις ἐκλογῆς ἑτοίμη.

§65ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τί ἐγένετο περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν ταγματαρχῶν;

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνόμισα, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἄνευ σπουδαίας ἀντιῤῥήσεως ἀπεφάνθη τώρα ἄνευ ἀναστάσεως, ὅτι προχθὲς ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις νὰ προβῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀρχηγοῦ χωρὶς νὰ γίνῃ προηγουμένως ἡ ἐκλογὴ τῶν ταγματαρχῶν.

§67ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι.

§68ΠΟΛΛΟΙ. Ἐρωτήσατε τὴν Συνέλευσιν περὶ τούτου δι’ ἀναστάσεως.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπω, ὅτι οἱ πολλοὶ φρονοῦν, ὅτι εἶναι λελυμένον τὸ ζήτημα· ἀλλ’ ἠμποροῦμεν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα δι’ ἀναστάσεως οὕτως «ὅσοι τῶν Κυρίων πληρεξουσίων νομίζουν, ὅτι ἀπεφασίσθη τὸ ἐναντίον, ὅτι δηλ. πρῶτον νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἀρχηγοῦ.»

§70ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι νὰ μὴ τεθῇ οὕτω τὸ θέμα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι τῶν Κυρίων πληρεξουσίων νομίζουν, ὅτι ἀπεφασίσθη ἤδη ὅτι πρέπει νὰ προβῇ ἡ ἐθνοφυλακή.

§72ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἡ ἀπόφασις δὲν τίθεται ποτὲ εἰς ψηφοφορίαν, ἀλλὰ τὸ ἐναντίον.

§73Γ. ΜΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Εἶναι τόσον βέβαιον, ὅτι εἶναι ἀποφασισμένον νὰ προηγηθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν ταγματαρχῶν, διότι εἶχε γίνει πρότασις, ὥστε ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς νὰ ἐκλεχθῇ ἀπὸ τοὺς διοικητὰς τῶν ταγμάτων καὶ ἀπὸ τοὺς λοχαγούς, καὶ κατόπιν εἴπομεν ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς.

§74ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι νομίζουν, ὅτι ὑπάρχει λελυμένον τὸ ζήτημα, ὅτι δηλ. δύνανται νὰ προβοῦν οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀρχηγοῦ ἄνευ....

§76ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ τὸ θέμα τὸ ψηφοφορηθὲν, λέγω, ὅτι θὰ ἐξαχθῇ ὅτι ἐννοοῦμεν καὶ τοὺς ταγματάρχας.

§77ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§78ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, ἐγένετο πολὺς λόγος περὶ τούτου καὶ ἀπορῶ πῶς σήμερον τίθεται ζήτημα ἢ ἀμφιβολία περὶ τούτου τοῦ ἀντικειμένου. Ἡ Συνέλευσις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλεχθῶσι ταγματάρχαι, παρεδέχθη νὰ ψηφοφορήσωσιν ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί· τέλος πάντων, ἂν ὑπάρχῃ ἀμφιβολία εἰς μερικοὺς, αὐτοὶ νὰ σηκωθῶσι.

§79ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Αὐτὴ ἡ ἀμφιβολία ἐγεννήθη ἀπὸ τὴν Νομαρχίαν, ἥτις ἐπρόκειτο νὰ ἐκδώσῃ τὸ πρόγραμμα· ἀπετάνθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον· τὸ ὑπουργεῖον ἐζήτησε τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως παρετήρησε, τὰ ἀνέγνωσε καὶ ἐντὸς τῶν πρακτικῶν δὲν ὁρίζεται, ἂν ἀπεφάνθη ἡ Συνέλευσις ἂν πρέπῃ νὰ προηγηθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν ταγματαρχῶν ἢ τοῦ ἀρχηγοῦ. Μένει λοιπὸν εἰς τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀποφασίσῃ.

§80Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τῶν ταγματαρχῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς.

§81ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει συζήτησις.

§82Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μὴ ἐννοεῖτε τοὺς ταγματάρχας τοὺς σήμερον ὑπάρχοντας; (θόρυβος). Λέγω ὅτι ἕνεκα τῆς συμπληρώσεως τῶν τάξεων τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἥτις κατὰ μέγα μέρος δὲν συνεκροτήθη, εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ νὰ προηγηθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν ταγματαρχῶν, διότι οὕτω θὰ ᾖναι ἐπιτυχεστέρα ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἀρχηγοῦ.

§83ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἀκροασθῆτέ με· ὅσοι τῶν Κυρίων Πληρεξουσίων φρονοῦν, ὅτι ἀπεφασίσθη ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν ταγματαρχῶν...

§85ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι οὕτω τὸ θέμα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται νὰ γνωρισθῇ ἡ ἀντίθετος θέλησις ἐκ τῶν ἀνισταμένων ἢ καθημένων. Λοιπὸν ὅσοι νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν ταγματαρχῶν τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀρχηγοῦ, οἱ τοιοῦτοι παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ ὀλιγώτεροι). Λοιπὸν ἀπεφασίσθη τὸ ἐναντίον, δηλ. νὰ προηγηθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἀρχηγοῦ.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Ἀθανάσιος Πετμεζᾶς ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπί τινος ἀντικειμένου.

§88ΑΘ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία τοῦ πολίτου εἶναι τὸ ἱερώτερον, ἅμα καὶ σεβαστότερον, τὸ ὁποῖον ἡ πολιτεία πρέπει πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ ὑπερασπίζῃ διὰ τῆς ἐξουσίας της. Ὅταν ὁ πολίτης δὲν εὑρίσκῃ ἄσυλον διὰ τὴν προσωπικήν του ἐλευθερίαν, τότε ὁ τόπος ἐκεῖνος, εἰς τὸν ὁποῖον ζῇ, δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ τόπος ἐλεύθερος, δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ τόπος συνταγματικός, δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ τέλος πάντων Ἔθνος ἐλεύθερον καὶ ἐπαναστατικὸν μάλιστα. Πρόκειται, Κύριοι, νὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ ἀνδρῶν, οἵτινες, ὡς μὴ ὤφειλε, σήμερον εὑρίσκονται μακρὰν τῆς πατρίδος μας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠξεύρω πῶς ἐξετοπίσθησαν, ἐξωρίσθησαν. Δὲν ἐννοῶ, Κύριοι, τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐξετόπισεν ἢ ἐξώρισεν ἡ συνείδησίς των, ἀλλ’ ἐννοῶ τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ εὑρίσκωνται σήμερον ἐντὸς τῆς πολιτείας αὐτῆς, διὰ νὰ προσφέρουν μεθ’ ἡμῶν ὅλων τὰ φῶτά των, τὴν πεῖράν των πρὸς παγίωσιν τῶν πραγμάτων τῆς πατρίδος, ὑπὲρ τῆς ὁποίας τοσάκις καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἠγωνίσθησαν καὶ ἐμόχθησαν. Κύριοι, μακρὰν τῆς πατρίδος ἡμῶν πρὸ τριῶν, ἢ δύο δὲν ἐνθυμοῦμαι περίπου μηνῶν, ζῇ ὁ πρώην Γερουσιαστὴς Κύριος Χρηστίδης, ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ ἐννέα ἔτη ὁλόκληρα κατεπολέμησε τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡ 10 πρὸς τὴν 11 Ὀκτωβρίου κατέστρεψεν, ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διὰ τῶν εὐφραδῶν καὶ εὐγλώττων λόγων του ἐν τῷ περιβόλῳ τῆς Γερουσίας, καὶ διὰ τοῦ ἀπαραμίλλου καὶ νευρώδους καλάμου του, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὑπηρέτησε τὰς τελευταίας ὑπὲρ ἐλευθερίας ἰδέας τῆς πατρίδος μας· ὁ ἄνδρας, ἀπὸ τὸν ὁποῖον..........

§89ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ὄχι ὁ ἄνδρας· ὁ ἀνήρ.

§90Α. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε· ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος, κατὰ τὸν Κ. Πετρινόν, τοῦ ὁποίου τὰ φῶτα καὶ τὴν πεῖραν ἔπρεπε σήμερον νὰ συμβουλευώμεθα, ὁ ἀνὴρ αὐτὸς, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ συγκάθηται καὶ νὰ συμπαρεδρεύῃ μεθ’ ἡμῶν, εἶναι ἐξόριστος, Κύριοι, σήμερον, εἶναι μακρὰν τῆς πατρίδος του, ἐνῷ, Κύριοι, πιστεύω ὅτι δὲν δύναται νὰ ᾖναι ἐξόριστος, διότι ἡ πατρίς μας νόμον περὶ ἐξορίας κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον δὲν ἔχει. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐκτὸς τοῦ Κ. Δ. Χρηστίδου, τοῦ ἀνδρὸς, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα, ὅτι ἐπὶ τοσοῦτον ὑπηρέτησε τὰς τελευταίας ἰδέας, αἵτινες ἐγέννησαν τὴν ἐπανάστασιν τὴν Ὀκτωβριανὴν, καὶ κατέστρεψαν καὶ κατεβύθισαν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη κατεβασάνιζε τὴν πατρίδα μας, ἐκτὸς τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου, λέγω, καὶ ἕτεροι δύω δημοσιογράφοι τῆς πατρίδος μας, οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε ἠγωνίσθησαν καὶ οὗτοι ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς πατρίδος καὶ τοῦ πολιτισμοῦ αὐτῆς, καὶ οἱ δύω οὗτοι ἄνδρες μένουσιν ἐπίσης ἐξόριστοι.

§91ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποῖοι εἶναι αὐτοί;

§92ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Τιμολέων Φιλήμων καὶ ὁ Κωνσταντῖνος Λεβίδης. Ὁ πρῶτος λοιπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον μ’ ἐρωτᾶτε, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔγραψε σειρὰν ἄρθρων ἐπιγραφομένων «τὸ σύστημα, τὰ ὁποῖα, Κύριε Μίλησι, ἴσως δὲν ἴδετε, διότι εἶσθε εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν τότε, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἀνέγνωσα ἐμπεριστατωμένως καὶ μετὰ πολλῆς προσοχῆς, καὶ γνωρίζω ὁποίαν ἐπιῤῥοὴν ἐξήσκησαν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ πνεύματος, (θόρυβος) εἶναι ὁ δημοσιογράφος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔγραψε περὶ τῶν καθηκόντων τοῦ στρατοῦ, ἢ περὶ στρατοῦ, εἶναι ὁ δημοσιογράφος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔγραψε τὸ ἄρθρον «Πατέρκολλος», ἂν ἐνθυμοῦμαι κατὰ τοῦ ἀνδριάντος, τὸν ὁποῖον ἄλλοι τότε διὰ συνδρομῶν ἐκ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων καὶ ἄλλων ἤθελον νὰ ὑψώσωσιν ὑπὲρ τοῦ πεσόντος δυνάστου Ὄθωνος, αὐτὸς εἶναι· καὶ τρίτος ὁ Κωνσταντῖνος Λεβίδης, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ὡς δημοσιογράφος ὠφέλησε ὁπωσδήποτε τὴν πατρίδα· καμμίαν σχέσιν δὲν ἔχω μετ’ αὐτοῦ· καὶ ἴσως ὅλοι γνωρίζετε τοῦτο· ἀλλ’ οὐχ ἧττον λέγω, ὅτι ἐπίσης καὶ ὁ Λεβίδης, ἐπίσης καὶ ὁ Φιλήμων, ἐπίσης καὶ ὁ Χρηστίδης, ἐπίσης καὶ πᾶς Ἕλλην, πρέπει νὰ τίθεται ὑπὸ τὴν ὑποστήριξιν τῶν νόμων τῆς πολιτείας, πρέπει ἡ δικαιοσύνη νὰ ᾖναι ἴση πρὸς ὅλους τοὺς πολίτας. Δὲν ἐννοῶ τοὺς Ἕλληνας, οἱ ὁποῖοι ἐξωρίσθησαν ἀπὸ τὴν συνείδησίν των, οἱ ὁποῖοι δὲν εὕρισκον ἀνάπαυσιν τῆς συνειδήσεώς των διὰ νὰ καθήσουν ἐντὸς τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ὁμιλῶ περὶ ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Ἑλλάδος, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν δικαιώματα εἰς τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἔθνους. Προκαλῶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν αὐτοὶ ᾖναι ἐπισήμως ἐξόριστοι, δηλ. ἐὰν ἐξωρίσθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἢ ἄλλως, πῶς ἐξωρίσθησαν, καὶ συνάμα προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ παραγγείλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσκαλέσῃ τοὺς ἄνδρας αὐτοὺς νὰ ἐπανέλθωσιν ἐλευθέρως.

§93ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (θόρυβος).

§94ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγω, Κύριοι, ὅτι ἡ δικαιοσύνη πρέπει νὰ ᾖναι ἴση πρὸς ὅλους.

§95ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἂς ἔλθουν, ὄχι ὅμως νὰ προσκληθοῦν.

§96Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ πρότασίς μου λοιπὸν εἶναι αὕτη, διότι εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἱκανὴ νὰ θέσῃ ὑπὸ τὴν προστασίαν τῶν νόμων τοὺς πολίτας αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε εἶναι ἐξόριστοι, Κύριοι, τότε δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν, ὅτι εἴμεθα ἐλεύθεροι (ἐπιδοκιμασίαι).

§97ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ πρότασίς σας εἶναι τροπολογία μιᾶς ἄλλης.

§98Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, εἶναι ἰδική μου.

§99ΜΙΛΗΣΗΣ. Διότι ὑπάρχει μία γενικὴ πρότασις τοῦ Κυρίου Βουδούρη.

§100ΡΗΓΑΣ ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Α. Πετιμεζᾶ.

§101Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ὀφείλω ἐν ὀνόματι τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καθ’ ἣν ἀπεχώρησαν οἱ Κύριοι Χρηστίδης, Λεβίδης καὶ Φιλήμων, νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κυρίου Πετιμεζᾶ, πῶς οἱ πολῖται οὗτοι ἄφησαν τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος, ἂν ἐξωρίσθησαν, ἂν ἐξετοπίσθησαν ἀπὸ τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν, ἢ πῶς ἄλλως ἄφησαν τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος. Εἶναι γνωστὸν, Κύριοι, εἰς ὅλους, ὅτι ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ἐγχαράξῃ εἰς τὴν ἐπανάστασιν χαρακτῆρα πρᾳότητος καὶ ἠπιότητος. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐπροσπάθησεν, ὡς ἦτο δυνατὸν, νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ βίαια μέτρα, καὶ ἀπὸ ἀντεκδικήσεις. Κατώρθωσε δὲ, Κύριοι, διὰ τοῦ τρόπου τούτου νὰ δώσῃ εἰς τὴν ἐπανάστασιν χαρακτῆρα πρᾳότητος, καὶ οὕτω κατώρθωσε, λέγω, νὰ ἐπισύρῃ τὴν εὐμένειαν ὅλης τῆς Εὐρώπης ὑπὲρ τῆς ἐπαναστάσεως. Ὅταν ἡ Εὐρώπη εἶδεν, ὅτι ἡ ἐπανάστασις αὕτη εἶχε χαρακτῆρα πρᾳότητος, ὅτι εἶχε χαρακτῆρα ἠπιότητος, τότε ἡ Εὐρώπη ἔστρεψεν εὐμενέστατα ὄμματα πρὸς τὴν ἐπανάστασιν, καὶ ἴδετε, ὅσοι ἀνεγνώσατε πολλὰ φυλλάδια, τὰ ὁποῖα ἐγράφησαν περὶ τῆς Ὀκτωβριανῆς ἐπαναστάσεως, παρετηρήσατε βεβαίως, Κύριοι, πόσον ὁ χαρακτὴρ τῆς πρᾳότητος ἐξετιμήθη καὶ ἐθαυμάσθη. Ὅσοι ἀνεγνώσατε, Κύριοι, ἓν φυλλάδιον γεγραμμένον ἀπὸ διακεκριμένον δημοσιογράφον τῆς Εὐρώπης, τὸν Κύριον Δὸν Λεμὲν, παρετηρήσατε πῶς περὶ τῆς ἐπαναστάσεως ὁμιλεῖ· παρετηρήσατε, λέγω, πόσον ἠπία ἦτον ἡ ἐπανάστασις αὐτὴ, ὄχι εἰς ἀντεκδικήσεις, ὄχι εἰς βίαια μέτρα δὲν κατέφυγεν, ἀλλ’ ἀπέδωκεν εἰς τὸν ἔκπτωτον Ἡγεμόνα καὶ αὐτὰ τὰ ἔπιπλά του. Τὸν χαρακτῆρα λοιπὸν τῆς πρᾳότητος καὶ τῆς ἠπιότητος ἐπροσπάθησε νὰ ἐγχαράξῃ εἰς τὴν ἐπανάστασιν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις· ἔχουσα τοιαύτας ἀρχὰς δὲν ἠδύνατο βεβαίως νὰ καταφύγῃ, καὶ δὲν κατέφυγεν οὔτε εἰς ἐξορίας, οὔτε εἰς ἐκτοπίσεις. Κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς ἐπαναστάσεως οἱ Ὑπουργοὶ τοῦ Βασιλέως, τοῦ κηρυχθέντος ἐκπτώτου κατὰ τὴν 10 Ὀκτωβρίου, διέμενον, Κύριοι, εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν περιήρχοντο εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν· ἀλλὰ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἡ παρουσία των ἐγέννησεν ἐρεθισμόν τινα· ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησεν οὔτε νὰ τοὺς ἐξορίσῃ, οὔτε νὰ τοὺς ἐκτοπίσῃ· ὁ Διευθυντὴς τότε τῆς Ἀστυνομίας, ὁ Κύριος Καλὸς, ἐπεσκέφθη τοὺς πρώην Ὑπουργοὺς κατ’ οἰκίαν καὶ τοὺς παρετήρησεν, ὅτι ἦτο καλὸν πρὸς ἀποφυγὴν ἀτοπημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἦτον εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐμποδίσῃ, ὅτι ἦτο καλὸν νὰ ἀφήσουν δι’ ὀλίγον τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος· οἱ πρώην Ὑπουργοὶ ὑπήκουσαν εἰς τὴν φιλικὴν συμβουλὴν τοῦ Κυρίου Καλοῦ καὶ ἀνεχώρησαν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας. Ὁ Κύριος Χρηστίδης, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ Κύριοι, οὔτε ἐξωρίσθησαν, οὔτε ἐξετοπίσθησαν κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, καθ’ ἃς ἠναγκάσθησαν νὰ ἀφήσωσι τὸ ἔδαφος τῶν Ἀθηνῶν. Ὁ Ἀντιστράτηγος Κολοκοτρώνης, πρώην Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ συμβουλίου, εἶχεν ἀναφανῆ αἴφνης εἰς τὰς Ἀθήνας· ἡ παρουσία τοῦ Ἀντιστρατήγου τούτου, ἥτις κατ’ αὐτὸν ᾐτιολογεῖτο ἕνεκα τῆς πασχούσης ὑγείας του καὶ ἕνεκα οἰκογενειακῶν του ὑποθέσεων, ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς εἰκασίας, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν εἰς τὸν νοῦν τοῦ λαοῦ. Ταραχή τις, Κύριοι, τότε ἐγεννήθη εἰς τὰς Ἀθήνας. Ὅσοι τότε ἦσαν παρόντες ἐκ τῶν Κυρίων Πληρεξουσίων ἐνθυμοῦνται, ὅτι συγκινήσεις καὶ ταραχαὶ τοῦ λαοῦ ἐγένοντο· ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ προφυλάξῃ τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν προσωπικὴν ἀσφάλειαν τῶν πολιτῶν τούτων· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν εἶχε τοσαύτην δύναμιν, ὥστε διὰ τῶν δυνάμεων αὐτῆς νὰ προφυλάξῃ τὴν ἀσφάλειαν τῶν πολιτῶν τούτων· τοὺς προέτρεψε λοιπὸν ἁπλῶς, τοὺς ἔκαμε νὰ ἐννοήσουν, ὅτι ἡ διαμονή των ἐν Ἀθήναις δύναται νὰ τοὺς βλάψῃ, τοὺς εἰδοποίησε λοιπὸν, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἀφήσωσι τὸ ἔδαφος τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν εἶναι λοιπὸν, Κύριοι, οὔτε ἐξόριστοι, οὔτε ἐκτοπισμένοι· οὔτε θέσπισμά τι οὔτε ψήφισμα ἔλαβε χώραν, ἅτινα ἐκήρυξαν τοὺς πολίτας τούτους ἐξορίστους καὶ ἐκτοπισμένους, διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι, ὅταν οἱ πολῖται οὗτοι θέλουν, ἠμποροῦν νὰ ἐπανέλθουν κάλλιστα εἰς τὸ πάτριον ἔδαφος.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖται ἡ Συνέλευσις εἰς τὰ λεχθέντα;

§103ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ὁ Κολοκοτρώνης, ὁ Τιμολέων, ὁ Χρηστίδης, ὅλοι αὐτοὶ εἶναι ἐλεύθεροι νὰ ἔλθουν.

§104ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριοι! Ὅπως διεβεβαίωσεν ὁ ἀξιότιμος Κύριος Ζαΐμης ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξέδωκε θέσπισμα, οὔτε ψήφισμα περὶ ἐξορίας οὐδενός· ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ φύλαξις τῆς ἐπαναστάσεως ἦτο ἐναποτεθειμένη εἰς τὸν λαὸν, ὁ λαὸς ὑπηγόρευσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν πορείαν της τὴν πολιτικὴν, καὶ ἡ Κυβέρνησις, κρινομένη παρὰ τῆς ἱστορίας καὶ παρὰ τῆς Συνελεύσεως αὐτῆς, πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἀξία μομφῆς, ἢ ἀξία ἐπαίνου κατὰ τοσοῦτον, καθόσον δὲν ἠκολούθησε τὴν φωνὴν τοῦ λαοῦ. Δὲν ἔχω καθῆκον, οὔτε τὴν ὄρεξιν κἂν νὰ συζητήσω, ἐὰν ἡ ἐξέγερσις τῆς κοινῆς γνώμης κατά τινων προσώπων, οὐχὶ μόνον περὶ ὧν πρόκειται, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων, πρὸ τῆς ἀπομακρύνσεως αὐτῶν καὶ μετὰ τὴν ἀπομάκρυνσίν των, ἦτο δικαία, ἢ ὄχι. Εἶναι γνωστὸν πρὸς πάντας, ἐὰν ἡ φωνὴ τοῦ λαοῦ ἀποπλανᾶται, ἢ ὄχι, ἐὰν ἡ κοινὴ γνώμη στηρίζεται, ἢ δὲν στηρίζεται ἐπὶ ἑδραίων βάσεων· καὶ νομίζω, ὅτι ἡ προθυμία τινῶν, τοῦ νὰ δικαιολογήσωσι πρόσωπα προσβληθέντα παρὰ τῆς κοινῆς γνώμης, ἢ νὰ κατηγορήσωσι πρόσωπα, κατὰ τῶν ὁποίων ἡ κοινὴ γνώμη δὲν ἐξηγέρθη, εἶναι ἀσυγχώρητος, διότι τείνει εἰς τὴν ἀποπλάνησιν τῶν συνειδήσεων τοῦ Σώματος, ὅταν εἰς τὴν στιγμὴν καλῆται ν’ ἀποφανθῇ, ἐπικρῖνον τὴν κοινὴν γνώμην. (θόρυβος δεξιά). Διὰ τοῦτο μάλιστα ἐπέμενα νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι εἶδον τινὰς θελήσαντας νὰ φέρωσιν αὐτὴν τὴν λύσιν, ἀρκούμεθα εἰς τὰ λεχθέντα. Ὄχι Κύριοι, τὸ ἀρκούμεθα εἰς τὰ λεχθέντα, ἀβασανίστως ἀποφασιζόμενον, ἠμπορεῖ νὰ ἐκθέσῃ τὴν Συνέλευσιν ἀπέναντι τοῦ κοινοῦ, διότι ἔρχεται πρὸς αὐτὸ εἰς ἀντίκρουσιν. (θόρυβος δεξιὰ, καὶ ἐπιδοκιμασίαι ἀριστερά). Μὴ μὲ παρεξηγεῖ κἀνεὶς, Κύριοι· δὲν ζητῶ κἀνενὸς τὴν ἐξορίαν, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, ἡ ὑπόθεσις τῆς ἐπανόδου αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, εἶναι ὑπόθεσις ὅλως ἰδιωτική· ἀπόκειται εἰς αὐτοὺς νὰ δοκιμάσωσι τὴν κατάστασιν τῆς κοινῆς γνώμης τῆς σήμερον, καὶ ἂν εὕρωσιν, ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη ὅταν ἐξηγέρθη κατ’ ἐκείνων ἐξηγέρθη προσκαίρως· ἐὰν φρονῶσιν, ὅτι τὸ κοινὸν ἐνόμισε τὴν ἀπομάκρυνσιν αὐτῶν ἀναγκαίαν πρὸς ὥραν, καὶ ὅτι δὲν ὑπῆρχε βαθεῖα ῥίζα παραπόνων κατ’ αὐτῶν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ κοινοῦ, ἐὰν, ἀφοῦ δοκιμάσωσι τὴν κοινὴν γνώμην εὕρωσιν, ὅτι οὕτως ἔχει, ἠμποροῦν νὰ ἐπανέλθουν, δὲν τοὺς ἐμποδίζει κανεὶς, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία ἐπίσημος πρᾶξις, οὔτε νομοθετικὴ, οὔτε διοικητικὴ, ἡ ὁποία νὰ τοὺς ἐστέρησε τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπανόδου εἰς τὴν Πατρίδα. Ἀλλὰ περιπλέον, Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν πρέπει ν’ ἀσχοληθῇ εἰς τοῦτο δι’ ἕνα ἄλλον λόγον ἀκόμη· δὲν πρέπει ν’ ἀσχοληθῇ (θόρυβος) .... Τέλος πάντων, Κύριοι, καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον ἡ Συνέλευσις δὲν πρέπει ν’ ἐνασχοληθῇ εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, διότι Κύριοι, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τῆς Πατρίδος των, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀμφιβάλλω αἰσθάνονται πολλὴν λύπην, διότι εἶναι μακρὰν αὐτῆς καθ’ ἣν ὥραν διοργανίζεται τὸ μέλλον της, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἠξίωσαν νὰ παραπονεθοῦν πρὸς τὴν Συνέλευσιν. Τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι τὸ ἀνεγνώρισεν ἡ ἐπανάστασις. Τὴν σήμερον τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι εἶναι ἀπέραντον· ἡ Συνέλευσις ἐνασχολεῖται ἀδιακόπως περὶ αὐτοῦ· καθ’ ἡμέραν ἡ Συνέλευσις δὲν προβαίνει εἰς τὰ κύρια καὶ σπουδαῖα ἔργα της χωρὶς νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ φύλλον ἐκεῖνο τοῦ χάρτου, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ὁ ἀφανέστερος πολίτης ῥίπτει τὰ παράπονά του. Ἂς ἀναφερθῶσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὡς πρὸς μητέρα, ἂς κύψωσι τὸ γόνυ ἐνώπιον αὐτῆς, καὶ ἂς εἴπωσιν· «ἡ ἐπανάστασις, ἢ ἡ Κυβέρνησις, ἢ ἡ Διοίκησις, ἢ ἡ Ἀστυνομία μᾶς ἀπεμάκρυνε. Θέλωμεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τοὺς κόλπους της,» καὶ νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐνόσῳ ἀναφορὰ τοιαύτη δὲν φέρεται παρὰ πολιτῶν, τοὺς ὁποίους ἐδίωξεν ὁ λαὸς, κανεὶς ἐξ ἡμῶν δὲν πρέπει νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Ἡ Συνέλευσις δὲν πρέπει νὰ ἐνασχολῆται οὐδὲ ἐπὶ μίαν στιγμὴν περὶ αὐτῶν· ἂς μὴ καταβιβάσωμεν αὐτὴν μέχρι προσωπικῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα θέλουσι καταστήσει αὐτὴν εἰς θέσιν ὅλως ἀντίθετον πρὸς τὰς ἀποφάσεις τοῦ λαοῦ ἐν ὥρᾳ εὐγενῶν συγκινήσεων.

§105ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Λυποῦμαι Κύριοι, ὅτι ἀπὸ στόμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ὅλοι ἐπεριμέναμεν ν’ ἀκούσωμεν λόγους ἐμφαίνοντας τὸ πρὸς τὴν ἀληθῆ ἐλευθερίαν σέβας, ἠκούσαμεν τὴν στιγμὴν ταύτην μίαν ἔνστασιν ἀπαραδέκτου κατὰ τῆς προσωπικῆς τοῦ πολίτου ἐλευθερίας, ἔνστασιν τείνουσαν νὰ διασκεδάσῃ τὴν συμπάθειαν καὶ τὴν προθυμίαν, ἥτις διετρανώθη μεταξὺ ὅλων ἡμῶν πρὸς ὑπεράσπισιν τοιούτου ἱεροῦ δικαιώματος.

§106ΠΟΛΛΟΙ. (Ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος). Ὄχι, οὐδεμία συμπάθεια ἠγέρθη.

§107ΑΛΛΟΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ναί· (θόρυβος).

§108ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Κύριοι, παραδέχομαι, ὅτι μεταξὺ ἡμῶν (θόρυβος .... ἀριστερά). Κύριοι, ἐὰν μὲ ἀφίνατε νὰ τελειώσω τὴν φράσιν μου, (θόρυβος) ἠθέλατε μετανοήσει, ὅτι μὲ διακόψατε.

§109ΤΙΝΕΣ. Δὲν θέλομεν νὰ τὴν ἀκούσωμεν.

§110ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Παρακαλῶ Κύριοι.... Δὲν πιστεύω, ὅτι μεταξὺ ἡμῶν ὑπάρχει ὁποιοσδήποτε, ὅστις νὰ ὁμολογῇ, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ προσφέρῃ σεβασμὸν εἰς τὴν προσωπικὴν τοῦ πολίτου ἐλευθερίαν (θόρυβος ἀριστερά). Εἶχον δίκαιον νὰ εἴπω, ὅτι θέλετε μετανοήσει (θόρυβος ἀριστερά). Ὁ ἔντιμος συνάδελφός μας ὁ Πληρεξούσιος Μεσολογγίου μᾶς εἶπεν, ὅτι τὰ πρόσωπα, περὶ τῶν ὁποίων ἔφερε τὸν λόγον ὁ Πληρεξούσιος Καλαβρύτων Κύριος Ἀθαν. Πετιμεζᾶς, δὲν ἐπεκαλέσθησαν τὴν ἀντίληψιν, δὲν ἐπεκαλέσθησαν τὴν κυριαρχίαν τῆς Συνελεύσεως, δὲν ἐζήτησαν τὸ ἔλεος, δὲν ἔκλιναν γόνυ ἐνώπιόν της, ἐνῷ ἠδύναντο νὰ μεταχειρισθῶσι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι. Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ὅτι λυποῦμαι βλέπων ζήτημα τοῦ δημοσίου δικαίου, μεταβαλλόμενον εἰς ζήτημα δικανικόν. Ὡς νὰ ἐπρόκειτο περὶ ἀγωγῆς, μᾶς ὁμιλεῖ περὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ παρουσιάζεσθαι, μᾶς ζητεῖ νομιμοποίησιν διὰ νὰ λαλήσωμεν ὑπὲρ τῶν ἀδίκως ἐξορισθέντων. Καὶ δὲν γνωρίζει, Κύριοι, καλλίτερον ἐμοῦ, καὶ δὲν γνωρίζει καλλίτερον πολλῶν μεταξὺ ἡμῶν ὁ ἔντιμος Πληρεξούσιος Μεσολογγίου, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι δὲν ἔχει τι κοινὸν μὲ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐνάγειν καὶ ἐνάγεσθαι, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι, ὡς καὶ ἐκεῖνο τοῦ ζητεῖν λόγον παρὰ τῆς ἐξουσίας διὰ τὰ δημόσια ἀδικήματα, εἶναι ἱερὸν καὶ ἔχει βάσεις εὐρυτέρας ἀπὸ τὰ καθαρῶς ἰδιωτικὰ δικαιώματα; Ἕκαστος, ὄχι μόνον Πληρεξούσιος, ἀλλὰ καὶ ἁπλοῦς πολίτης δύναται νὰ τὸ ἐνασκήσῃ, ὄχι ὑπὲρ ἑαυτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ παντὸς πολίτου καὶ ὑπὲρ ἐκείνων ἀκόμη, οἵτινες δὲν ἀπολαμβάνουσι πλήρη τὰ ἀστικὰ καὶ πολιτικὰ δικαιώματά των, καὶ δύναται νὰ τὸ ἐνασκήσῃ ἐνώπιον πάσης ἀρχῆς (θόρυβος ἀριστερά). Ἐὰν δὲν πιστεύητε τοὺς λόγους μου, ὑπάρχει ἐνταῦθα ὁ ἔντιμος Πληρεξούσιος Μαγγεστρίας, ὁ ἀξιότιμος Κύριος Τρικούπης, ὅστις δύναται νὰ σᾶς φωτίσῃ περὶ τοῦ σεβασμοῦ, τὸν ὁποῖον τὰ ἀληθῶς συνταγματικὰ ἔθνη ἀποδίδουσιν εἰς τὰ δημόσια τῶν πολιτῶν δίκαια. Εἰμπορεῖ νὰ σᾶς διδάξῃ τὰς ἀληθεῖς συνταγματικὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας πρεσβεύει ἡ Ἀγγλία, τὴν ὁποίαν ἔχετε πάντοτε εἰς τὰ χείλη, ἀλλὰ δυστυχῶς οὐδέποτε ἐμιμήθητε. Λοιπὸν ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα. Οἱ πολῖται, Κύριοι, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται ἀπεμακρύνθησαν ἐξ Ἀθηνῶν, καὶ ἀπεμακρύνθησαν, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Καλαβρύτων, ὄχι ὑποχωροῦντες εἰς τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεώς των, ὄχι ὑποχωροῦντες εἰς τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς κοινῆς γνώμης, ἀλλὰ διότι ἔλαβον ἄγραφόν τινα ἀλλ’ ἐπιτακτικὴν παραγγελίαν τῆς Ἀστυνομίας ν’ ἀναχωρήσωσιν. Ἕκαστος ἐννοεῖ, ὅτι τοιαύτην παραγγελίαν δὲν ἠδύνατο νὰ τὴν αὐτοσχεδιάσῃ ἡ Ἀστυνομία, ἐὰν δὲν ἤρχετο ἄνωθεν ἐπιταγή· καὶ ἦλθε Κύριοι ἀπὸ ἐκεῖ, ὅπου ὑπῆρχε τὸ συμφέρον τοῦ νὰ ἔλθῃ (θόρυβος ἀριστερά). Ἡ κοινὴ γνώμη δὲν ἠδύνατο νὰ ᾖναι ἐξηγερμένη ἐναντίον ἀνδρὸς, ὅστις μετὰ τὴν ἐναγώνιον καὶ πολυετῆ πάλην κατὰ τοῦ συστήματος ἐν τῇ Γερουσίᾳ, ἀκόμη εἰς τὰς παραμονὰς τῆς πτώσεως τοῦ Ὄθωνος ὑπερασπίσθη τόσον εὐγλώττως καὶ ἀποτελεσματικῶς τὸ ἀπόῤῥητον τῶν ἐπιστολῶν.

§111ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Τὸν Φεβρουάριον ἦτο κλεισμένος εἰς τὸ Παλάτι (χειροκροτήσεις ἀριστερά).

§112ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι, Κύριοι, τὴν μαρτυρίαν· (θόρυβος ἀριστερά). Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον μοὶ λέγει ἐνταῦθα, πλησίον εἰς τὸ βῆμα, ὁ ἔντιμος Πληρεξούσιος, δὲν εἶναι ἀληθές. Ὑπάρχει, Κύριοι, ἂν ὄχι εἰς τοὺς κόλπους τῆς Συνελεύσεως, ὑπάρχει ὅμως, Κύριοι, ἐν Ἀθήναις ἀνὴρ ἀξιότιμος, τοῦ ὁποίου τὴν ἀρετὴν ὅλοι σεβόμεθα, ὅλοι τιμῶμεν. Ὁ ἀνὴρ οὗτος εἶναι ὁ γερουσιαστὴς Κύριος Γεώργιος Ψύλλας. Παρ’ αὐτοῦ δύνασθε νὰ πληροφορηθῆτε τί ἐθνικὸν μέτρον ἐπρότεινεν ὁ Κύριος Χρηστίδης ἐπὶ τῶν Ναυπλιακῶν, ὅταν προεκάλει μυστικὴν τοῦ σώματος συνεδρίασιν, ποῖοι ἀπέκρουσαν αὐτὴν, καὶ διὰ λόγους ποίους ἀπέτυχε. Πετμέζης, Χρ. Γρίβας καὶ Χρ. Κατσικογιάννης πρὸς τὸν Μαστραπᾶν. «Σεῖς δὲν δύνασθε νὰ γνωρίζητε ποῦ ἦτο ὁ Χρηστίδης τότε, διότι ἐπολεμεῖτε ἔξωθεν τοῦ Ναυπλίου κατὰ τῶν ἐπαναστατῶν.» (Χειροκροτήσεις δεξιὰ καὶ εἰς τὸ ἀκροατήριον).

§113ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Παύω λοιπὸν Κύριοι, τὸν λόγον ὑποστηρίζων τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Πληρεξουσίου Καλαβρύτων καὶ συμπεραίνω μετὰ βαθείας πεποιθήσεως, ὅτι οἱ ἄνδρες πρέπει νὰ ἐπανέλθουν. (Θόρυβος ἀριστερά).

§114ΒΑΛΤΙΝΟΣ. (καθήμενος εἰς τὴν θέσιν τοῦ γραμματέως). Ὁ Κύριος Πρόεδρος μὲ διέταξε νὰ εἴπω, ἂν θέλητε συζήτησιν καὶ προσοχήν.

§115ΓΛΑΡΑΚΗΣ. (θόρυβος). Δὲν ἐφέρατε ἄλλο ζήτημα ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, παρὰ τὸ ζήτημα τῆς καταστροφῆς τῆς ἐπαναστάσεως. (Θόρυβος δεξιά). Πρέπει νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸν Ὄθωνα λοιπὸν (θόρυβος δεξιά), δὲν εἶναι ὑπόθεσις ἀτόμων, εἶναι ὑπόθεσις ἐθνικὴ (θόρυβος δεξιά). Ἡ Πατρὶς κινδυνεύει ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς κακοήθεις, οἱ ὁποῖοι ἀκόμη ἐνεργοῦν, καὶ παρουσιάζονται Πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐπαναφέρουν τοὺς προδότας (θόρυβος δεξιά).

§116ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ παύσῃ ἡ συζήτησις.

§117ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ὄχι, νὰ μὴ παύσῃ, εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα συζήτησις τοῦ κόσμου (θόρυβος).

§118ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὁ Κύριος Πρόεδρος ἐρωτᾷ, ἂν θέλητε συζήτησιν, σιωπὴ καὶ προσοχή.

§119ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ὅσα εἶπε περὶ τοῦ παρόντος ζητήματος ὁ πρὸ ὀλίγου ἀγορεύσας Πληρεξούσιος Μεσολογγίου, τὰ θεωρῶ ἀρκετά. Καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ Κυρίου Κοκκίνου, ἔρχομαι νὰ προσθέσω ὀλίγα τινὰ, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς ὁ γενικὸς θόρυβος ἐμπόδισε πολλοὺς ν’ ἀκούσουν. Ὁ Κύριος Κόκκινος ἀρχόμενος τοῦ λόγου του ἤρχισε μὲ τὴν λέξιν «ἡ συμπάθεια ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη.» Ὄχι μόνον συμπάθεια δὲν ἀνεπτύχθη ἐν τῇ Συνελεύσει, ἀλλὰ καὶ ἀγανάκτησις γενικὴ τοῦ κόσμου ὁλοκλήρου.

§120ΠΟΛΛΟΙ. (Δεξιὰ) Ψεῦδος· (ἀριστερὰ) μάλιστα (θόρυβος).

§121ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τοὺς ὑπουργοὺς τοῦ αἵματος θέλετε νὰ φέρετε, τοὺς ὁποίους εἴχατε εἰς τὰ σπήτια σας.

§122ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἄλλοι τοὺς ἐπεσκέφθησαν τοὺς ὑπουργοὺς τοῦ αἵματος περισσότερον ἀπὸ ἡμᾶς. Ὁ Κύριος Κόκκινος ἐλάλησε περὶ προσωπικῶν ἐλευθεριῶν. Ναὶ, ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία εἶναι ἱερὰ, ἀλλ’ οὐχὶ εἰς τοὺς ἐγκληματοῦντας· οἱ ἐγκληματοῦντες δὲν ἔχουν προσωπικὰς ἐλευθερίας· θὰ ἐξηγηθῶ. Ὡς ἔγκλημα ἐθεωρήθη μετὰ τὴν 10ην Ὀκτωβρίου πᾶσα πρᾶξις, ἡ ὁποία ἀντέπραττε πρὸς τὴν ἐπανάστασιν. Τὰς πράξεις αὐτὰς τὰς ἐδίκασε κατὰ πρῶτον καὶ τελευταῖον βαθμὸν, καὶ κατὰ πρώτην ἐποχὴν, τὰς ἐδίκασεν ὁ λαὸς αὐτός. Ὁ λαὸς ἔδειξε τίνες ἦσαν προδόται, καὶ τίνες δὲν ἦσαν· ὁ λαὸς αὐτὸς, χωρὶς νὰ ζητῶ νὰ δημοκοπήσω, ὁ λαὸς αὐτὸς, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἀνώτατος δυνάστης εἰς ἐπανεστατημένον Ἔθνος, αὐτὸς τοὺς ἐξώρισε, διότι τοὺς ἐθεώρησεν ἐπιβλαβεῖς εἰς τὴν πατρίδα· ἐὰν ἔσφαλεν, ἢ ὄχι δικάσατέ τον. Μετὰ ταῦτα ἐλάλησε περὶ τῆς ἀναφορᾶς ὁ Κύριος Κόκκινος κ’ ἐθεώρησεν, ὅτι εἶναι ὅλως διόλου ἄσκοπος ἡ ἀναφορά. Ἐλάλησε δὲ περὶ δικανικῶν καὶ διοικητικῶν ζητημάτων.

§123ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Δὲν εἶπα, διοικητικῶν.

§124ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἀλλὰ...

§125ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Δικανικὰ καὶ πολιτικά.

§126ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ἐδυνήθην νὰ ἐννοήσω, τί ἠννόει μὲ τοῦτο· ἴσως, καθὼς εὐφυής τις συνάδελφός μας ἐπαρατήρησεν, ἴσως θέλει προκαλέσει ἀναφορὰν, διότι ὑπάρχει καὶ πρόκλησις, ὅπως προσκαλέσωμεν αὐτούς· ἂς μάθουν ὅμως, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι τόσον εὐτελὴς νὰ γίνῃ ὄργανον δύω ἢ τριῶν ἀνδραρίων.

§127ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡ Συνέλευσις τῆς 3 Σεπτεμβρίου ἀμέσως ἔδωκε τὴν ἄδειαν νὰ ἔλθουν ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους οἱ ἐξόριστοι, Ζέρβας, Τσέλιος, καὶ Σωτήριος Στράτος.

§128ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ποῖος τοὺς ἐξώρισεν ὅμως; Δὲν τοὺς ἐξώρισε βεβαίως ὁ λαός.

§129ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Καὶ τούτους δὲν τοὺς ἐξώρισεν ὁ λαὸς, τοὺς ἐξώρισαν οἱ ῥᾳδιοῦργοι.

§130ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Πέντε χιλιάδες λαὸς δὲν γίνεται ποτὲ ὄργανον ῥᾳδιούργων. Ὁ λαὸς ἐξώρισεν ἐκείνους τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε ὑπηρετήσαντες τὴν ἀντιπολίτευσιν, μετὰ ταῦτα εἶπον, παύομεν νὰ ἤμεθα ἀντιπολιτευόμενοι — ἐνῷ ἀκόμη τὸ ἔθνος ἐκινδύνευεν, ἐνῷ εὑρίσκετο εἰς τὸν ἔσχατον κίνδυνον — Παύομεν νὰ ἤμεθα ἀντιπολιτευόμενοι, διότι ἡ ἀντιπολίτευσις κατῆλθεν εἰς τοὺς δρόμους.... Διατί, δηλαδή; διότι δὲν ἔμεινεν ἀτομικόν των τὸ ἔργον, ἀλλὰ τὸ ἠσπάσθη ὅλος ὁ λαός· ἤθελε ν’ ἀντιπολιτευθῇ, ὄχι διὰ νὰ ἐλευθερώνῃ τὴν πατρίδα, ἀλλὰ διὰ τύπου ἐξωτερικοῦ δῆθεν, ὅπως ἐνδώσῃ ὁ Ὄθων εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐζήτουν διὰ τῆς καλουμένης νομιμοφροσύνης. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους θέλομεν νὰ ἐπαναφέρωμεν ὡς σωτῆρας τῆς πατρίδος. Ὁ λαὸς, ὁ ὁποῖος ἐνόησεν, ὅτι τὸ μόνον μέσον ὑπάρχει ἡ ἐπανάστασις, ἐκεῖνος ἐθεώρησεν, ὅτι ὅλοι αὐτοὶ ἦσαν προδόται, ἦσαν ἄνανδροι ὑπηρέται τοῦ τυράννου (θόρυβος δεξιά). Αὐτοὺς θέλετε νὰ φέρετε ἐνταῦθα! Ὁ Κύριος Χρηστίδης, ὅτε ἐπήγαμεν τὴν 16 Μαΐου, ὅτε ἐφυλακίσθησαν 4 ἀξιωματικοὶ καὶ ἐπρόκειτο νὰ φυλακισθοῦν τόσοι ἄλλοι, καὶ τῷ εἴπομεν, τί κάμνει; εἶπε· καὶ τί μὲ μέλει ἐμένα; τί κοινὸν μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἐμοῦ ὑπάρχει; Αὐτὸς εἶναι ὁ ἀντιπολιτευόμενος!

§131ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἐμπιστεύετο.

§132ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ἐμπιστεύετο; ἐγνώριζε πολὺ καλὰ ποῖος εἶμαι. Ἔπρεπε λοιπὸν, ὄχι μόνον νὰ μὴ προκαλέσωμεν τὴν ἐπάνοδον αὐτοῦ, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ κάμωμεν ψήφισμα ἐξορίας κατ’ αὐτοῦ.

§133ΔΗΜ. ΓΡΙΒΑΣ. Ἐγὼ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶμαι τόσον ἐπαναστάτης, οὔτε ἀγαπῶ τὴν Πατρίδα μου ὅσον οἱ ἄλλοι, ἤθελον νὰ μοὶ εἴπουν, ἐὰν ἐνηργήθη ἀνάκρισις κατὰ τοῦ Χρηστίδου καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀνακρίσεως.

§134ΑΘ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ· ὁ Κύριος Πληρεξούσιος Μεσολογγίου εἶπεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ φερθῇ μία πρότασις κατὰ μιᾶς ἀποφάσεως, ἥτις ἐξεδόθη ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην διὰ τὴν ἐξορίαν τῶν προσώπων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐγὼ ἔφερον τὴν πρότασίν μου. Κύριοι, θέλω προσπαθήσει νὰ σᾶς μεταδώσω τοὺς λόγους καὶ τὰς ἰδέας, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐγὼ ἐπείσθην, ὅτι δὲν ἦτο ἀποτέλεσμα τῆς κοινῆς γνώμης ἡ ἐξορία αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Σᾶς παρακαλῶ δὲ νὰ μὲ ἀκούσητε ἐπὶ ἓν μόνον λεπτὸν εὐμενῶς.

§135ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἀρκεῖ νὰ μὴ προσβάλλετε τὸν λαὸν καὶ ἡμᾶς. (Θόρυβος δεξιά).

§136ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πληρεξούσιε τοῦ Σωματείου τῶν Χίων, ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω ἐπαρχίαν φέρουσαν 50,000 κατοίκων, καὶ ἠξεύρω πολὺ καλὰ νὰ σέβωμαι τὸν λαὸν, καὶ νὰ σέβωμαι καὶ τὴν κοινὴν γνώμην. Μάθε λοιπὸν, Κ. Πληρεξούσιε Χίου, ὅτι ἐπὶ 20 ὅλα ἔτη μένω εἰς τὰ πολιτικὰ πράγματα καὶ οὐδέποτε ηὐτύχησα νὰ ἔλθω, οὔτε ὡς ὑπουργικὸς ὑποψήφιος, οὔτε ὡς Βουλευτὴς τοῦ Ὄθωνος· ἦλθα δὲ, ὅτε ἐγένετο ἡ Ἐπανάστασις ὡς Πληρεξούσιος, καὶ ἡ ἐκλογὴ ἡ ἰδική μου συνωδεύθη ἀπὸ 7,000 πραγματικὰς καὶ ἀληθεῖς ψήφους, καὶ ἠξεύρω νὰ σεβασθῶ ἐγὼ τὴν κοινὴν γνώμην καὶ τὸν λαόν. Θέλω Κύριοι, προσπαθήσει νὰ σᾶς πείσω, ὅτι ἡ ἐξορία αὐτῶν δὲν ἦτο ἀποτέλεσμα τῆς κοινῆς γνώμης, διότι ἡ κοινὴ γνώμη, Κύριοι, εἶναι πάντοτε δικαία, διότι ἡ κοινὴ γνώμη, Κύριοι, πάντοτε ὑπεστήριξε τὰ δίκαια πράγματα, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν δὲν ἠμποροῦσε παρὰ νὰ ὑποστηρίξῃ δίκαια. Ὅταν, Κύριοι, αὐτὴ ἡ κοινὴ γνώμη τοῦ ἐπαναστατικοῦ λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν δὲν ἐξώρισε τὸν δημοσιογράφον τῆς Γενικῆς Ἐφημερίδος τῆς Ἑλλάδος, ἤθελεν ἐξορίσει τὸν Χρησίδην; (χειροκροτήσεις). Ὅταν ἡ κοινὴ γνώμη, Κύριοι, τῆς Πρωτευούσης τῶν Ἀθηνῶν δὲν ἐξώρισε τὸν Πρωθυπουργὸν τοῦ αἵματος, ἤθελεν ἐξορίσει τὸν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας μοχθήσαντα Γερουσιαστὴν Χρηστίδην; (ῥαγδαῖαι χειροκροτήσεις). Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι μὲ ἔπεισαν, ὅτι ἡ ἐξορία δὲν ἦτο ἀποτέλεσμα τῆς κοινῆς γνώμης, διότι ἡ κοινὴ γνώμη, ἂν ἐξώριζεν, ἤθελεν ἐξορίσει τοὺς ἐγκληματίσαντας, τοὺς ἀδικήσαντας δὲν ἤθελε δὲ ποτὲ ἐξορίσει πολίτας ἐναρέτους, ἀγωνιστὰς μάλιστα. Κύριε Γλαράκη, καὶ ἐγὼ εἶμαι, ἂν ὄχι ἐπαναστάτης, ἀντιπολιτευόμενος τοὐλάχιστον, ὁ ὁποῖος φέρω σειρὰν χρόνων ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τῆς ῥάχης μου, καὶ ὅταν σὺ ἤσουν ἀκόμη παιδὶ καὶ ὁ πατήρ σου Ὑπουργὸς, ἐγὼ ἤμην ἀντιπολιτευόμενος, καὶ ἔμεινα τοιοῦτος μέχρι τῆς 11 Ὀκτωβρίου.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ· νομίζω, ὅτι ἀρκετὰ ἐλέχθησαν.

§138ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§140ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πρέπει νὰ ἴδωμεν τὸ ἀποτέλεσμα· ὅτι τίποτε δὲν τοὺς ἐμποδίζει νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῆς συζητήσεως προέκυψεν, ὅτι οὐδὲν ὑπάρχει τὸ κωλῦον εἰς τὸ νὰ προσέλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ εἰρημένα πρόσωπα.

§142ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§143ΕΤΕΡΟΙ. (οἱ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος). Ὄχι.

§144ΠΟΛΛΟΙ. Ἐρωτήσατε, Κύριε Πρόεδρε, τὴν Συνέλευσιν περὶ τούτου.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§146ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, καὶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§147ΔΑΓΡΕΣ. Ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἐπιμένη· ἡ Συνέλευσις λέγει, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, περὶ ὧν ἔκαμε λόγον ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, ἠμποροῦν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§148ΖΑΪΜΗΣ. Δύω λέξεις, Κύριοι, θὰ εἴπω ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος. Δὲν ἐννοῶ ἀληθῶς κατ’ οὐδένα λόγον, οὔτε τὸν ἐρεθισμὸν τῆς μιᾶς πλευρᾶς, οὔτε τὸν ἐρεθισμὸν τῆς ἄλλης· σᾶς λέγω τοῦτο εἰλικρινῶς. Ἐγένετο λόγος περὶ τῆς ἐπανόδου τοῦ Κυρίου Χρηστίδου ἰδίως. Ἐπροκλήθη τὸ ὑπουργεῖον τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νὰ εἴπῃ, ἂν ὁ Κ. Χρηστίδης καὶ δύω ἄλλοι ἐξωρίσθησαν, ἂν ἐξετοπίσθησαν. Σᾶς εἶπον Κύριοι, καθαρὰ, ὅτι οὔτε ἐξωρίσθησαν, οὔτε ἐξετοπίσθησαν· ἐπροτράπησαν πρὸς ἀποφυγὴν ἀτοπημάτων ν’ ἀπομακρυνθῶσι πρὸς καιρὸν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας. Τελευτῶν, Κύριοι, σᾶς εἶπον, ὅτι δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι οὐδὲν ὑπάρχει κώλυμα, οὔτε θέσπισμα, οὔτε ψήφισμα. Τί ζητεῖτε λοιπόν; ποία ἀπόφασις ἀπαιτεῖται, δὲν ἐννοῶ, ὅταν σᾶς λέγομεν καθαρὰ, ὅτι ὅταν θέλουν καὶ ἐπιθυμοῦν, δύνανται νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ πάτριον ἔδαφος.

§149ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ὑφ’ ὅλων τῶν προαγορευσάντων ἀνεξαιρέτως, νομίζω, ὅτι τὸ μόνον θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τεθῇ, εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι μετὰ τὰ ῥηθέντα μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§150ΠΟΛΛΟΙ. (τῆς δεξιᾶς πτέρυγος). Ὄχι, ὄχι.

§151ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ μόνον ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τεθῇ....

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἓν σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον ἀναγκάζει νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις, εἶναι λίαν σπουδαῖον, εἶναι ἓν ἔγγραφον τοῦ ἕκτου τάγματος.

§153ΠΟΛΛΟΙ. Μετὰ τὴν ψηφοφορίαν.

§154ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ μόνον ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τεθῇ εἶναι, ὅτι μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τῶν προαγορευσάντων δὲν ὑπάρχει οὐδὲν τὸ κωλῦον νὰ ἐπανέλθωσιν οἱ Χρηστίδης, Κολοκοτρώνης καὶ λοιποί.

ΓΛΑΡΑΚΗΣ.

§155ΠΟΛΛΟΙ. Κάτω, κάτω. (ποδοκροτήματα καὶ θόρυβος μέγας)

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ ½ ὥραν (3 παρὰ 20). (ὥρα 3 καὶ 10).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λυποῦμαι, Κύριοι, διότι ἐπὶ τοιούτου ἀντικειμένου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου βλέπω, ὅτι οὐσιωδῶς δὲν διαφωνεῖ ἡ Συνέλευσις, προέβημεν εἰς διακοπὴν τῆς συνεδριάσεως· βλέπω, ὅτι ἡ διαφωνία μεταξὺ δύω μερίδων εἶναι μᾶλλον εἰς τὸν τύπον. Ὑπάρχουν προτάσεις, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξάγω δύω ἀντιθέτους· καὶ ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ἐπιμένουν, διότι καὶ κατὰ τὴν διακοπὴν ἐλάλησα μετά τινων, χρεωστῶ νὰ σᾶς ἐκφέρω τὴν γνώμην μου. Αἱ προτάσεις αὐταὶ εἶναι ἡ μὲν, ἐκ μέρους μιᾶς μερίδος πληρεξουσίων, νὰ τεθῇ «μετὰ τὰ λεχθέντα ἡ Συνέλευσις προβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν», ἡ ἄλλη πρότασις εἶναι «μετὰ τὰ λεχθέντα ἐξάγεται, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδὲν τὸ κωλῦον τοῦ νὰ ἐπανέλθουν τὰ εἰρημένα πρόσωπα». Χρεωστῶ νὰ σᾶς εἴπω, διότι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ λαλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος, ὅτι κατὰ μὲν τὴν πρώτην πρότασιν ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς ὅσα ἐλέχθησαν καὶ ἑπομένως θὰ λάβῃ γνῶσιν περὶ τούτου τὸ ὑπουργεῖον· κατὰ τὴν δευτέραν ὑποδεικνύεται μία πρότασις «δὲν ὑπάρχει τί τὸ κωλύον». Λοιπὸν μένει ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, ἂν θὰ παραδεχθῇ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην πρότασιν. Τώρα ὑπάρχει τὸ ζήτημα, ποία τῶν δύω προτάσεων πρέπει νὰ προταχθῇ.

§158ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἰδική μου.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις εἶναι κυρία νὰ ἀποφασίσῃ καὶ περὶ τούτου, ἂν δυστυχῶς παρουσιασθῇ διαφωνία. Ἐγὼ ὅμως χρεωστῶ ὡς πρόεδρος νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου, καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι μεταξὺ τῶν δύω προτάσεων, ἡ ἀπωτέρα πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, καὶ ἀπωτέρα εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου ἐκείνη ἡ ὁποία λέγει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ τίποτε, ἀλλὰ νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§160ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ θέμα πρέπει νὰ τεθῇ οὕτως «οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν μου λέγουσι ναί, οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἄλλην λέγουσιν ὄχι».

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ φθάσωμεν λοιπὸν εἰς τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν. Λοιπὸν λέγω, ὅτι κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἡ πρώτη πρότασις «μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν» εἶναι ἡ ἀπωτέρω, (θόρυβος). Ἐγὼ βέβαια ἐκτίθεμαι εἰς κίνδυνον νὰ μὴ συμμερισθοῦν πολλοὶ τὴν γνώμην μου, ἀλλὰ λέγω ὅτι αὐτὴ πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ πρώτη· εἰς τοῦτο δὲ διαφωνεῖτε καὶ ἐπιμένετε, ὅτι δὲν πρέπει. Περὶ τούτου λοιπὸν θ’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις.

§162ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν δὲν εἶναι πρότασις, δὲν παράγεται ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἔγκειται ἐν τῇ συζητήσει· ἀλλ’ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ ἐγεννήθη ἀπὸ μίαν συζήτησιν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ πρώτη, ἥτις πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ, εἶναι ἡ τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι ἐφωτίσθητε ὡς πρὸς τὸ θέμα.....

§164ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Εἶναι μία πρότασις τοῦ Πετιμεζᾶ. Εἶναι δεκτὴ ἢ ὄχι;

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, ὅτι ἀπωτέρω πρότασις εἶναι ἐκείνη, ἥτις λέγει, ὅτι ἐφωτίσθημεν, διότι σχεδὸν ὑπάγει εἰς τὸ μηδέν· ἡ ἄλλη ἔχει τι θετικώτερον.

§166ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζωμεν, οἱ μέλλοντες νὰ ψηφοφορήσωμεν, εἰς τὴν ἀπωτέρω αὐτὴν πρότασιν ἐμπεριέχεται ἡ ἰδέα, ὅτι δὲν ὑπάρχει νόμιμόν τι κώλυμα;

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ χρεωστῶ νὰ τὸ ἐξηγήσω· λοιπὸν λέγω, ὅτι νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προτάξωμεν τὴν πρώτην πρότασιν, καὶ ὅτι, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἴσως καὶ ἄλλων, δὲν σημαίνει ἄρνησιν, ἀλλ’ ἀπόφανσιν, ἔχουσαν ἕνα χρωματισμὸν ἀπώτερον· ἐνῷ ἡ δευτέρα καὶ αὐτὴ σημαίνει μίαν ἀπόφανσιν, ἀλλὰ μετὰ χρωμάτων ζωηροτέρων. Ὡς ἐκ τούτου λοιπὸν ἐγὼ ὁ ἀντιπροσωπεύων τὸ Προεδρεῖον θεωρῶ, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπωτέρω. Ἀλλ’ εἴτε τὴν μίαν εἴτε τὴν ἄλλην, θέλετε δι’ ἀναστάσεως νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία;

§168ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· (ἐγείρεται ἅπασα ἡ ἀριστερὰ πτέρυξ).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀκούσατε. «Ὅσοι ἀρκοῦνται εἰς τὸ, μετὰ τὰ λεχθέντα ἡ Συνέλευσις προβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, θὰ εἴπωσι ναί· ὅσοι ἐννοοῦν, ὅτι νὰ τεθῇ, μετὰ τὰ λεχθέντα δὲν ὑπάρχει τὶ τὸ κωλύον νὰ ἐπανέλθουν, θὰ εἴπουν ὄχι.»

§170ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἠμποροῦν συγχρόνως δύω προτάσεις νὰ ψηφοφορηθοῦν.

§171ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἱ δύω αὐταὶ προτάσεις εἶναι εἰς ἀντίθεσιν; Ψηφοφορῶν «Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν» καθιερῶ μίαν ἐξορίαν; Ὄχι. Λοιπὸν καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη πρότασις ἐμπεριέχει τὴν αὐτὴν ἰδέαν.

§172ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς ἀμφοτέρας τὰς προτάσεις ὑπάρχει ἡ ἰδέα, ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἐξορίαν, καὶ κατὰ τοῦτο συμφωνῶ· ἀλλ’ ἡ μία πρότασις διαφέρει ἀπὸ τὴν ἄλλην κατὰ τοῦτο, ὅτι εἰς μὲν τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Πετιμεζᾶ ἡ Συνέλευσις ἀποφαίνεται, ὅτι δὲν ὑπάρχει τί τὸ κωλύον, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζονται ἄλλοι, ὅτι ὑπάρχει.

§173ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ εἶναι ἴσα, ἴσα.

§174ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν παραδέχομαι τὸν ἰσχυρισμὸν αὐτῶν, λέγω μόνον, ὅτι οἱ προτείναντες νὰ εἴπῃ ἡ Συνέλευσις, ὅτι δὲν ὑπάρχει τί τὸ κωλύον, δὲν ἐννοοῦσι τὸ νόμιμον κώλυμα, ἀλλ’ ἐν γένει, ἀπολύτως πᾶν κώλυμα.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς διακόπτω ἐγὼ ὁ Πρόεδρος· ἠμπορεῖτε νὰ λαλήσητε ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, μὴ ὁμιλεῖτε ὅμως καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§176ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁμιλῶ πάντοτε ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος· λέγω λοιπὸν, ὅτι διαφέρει ἡ μία πρότασις ἀπὸ τὴν ἄλλην κατὰ τοῦτο, ὅτι ἡ μία λέγει, ὅτι δὲν ὑπάρχει νόμιμον κώλυμα· ἡ ἄλλη, ὅτι δὲν ὑπάρχει κώλυμα ἀπολύτως. Ἡ μία πρότασις κάμνει τὴν Συνέλευσιν νὰ λέγῃ, ἀρκοῦμαι εἰς τὰ λεχθέντα, τουτέστιν ἀφοῦ ἤκουσα, ὅτι τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος πρόσωπα δι’ ἐπισήμου πράξεως δὲν ἐξωρίσθησαν δὲν ἔχω ἀφορμὴν ν’ ἀσχοληθῶ περὶ τούτου, ἡ δὲ ἄλλη προσθέτει καί τι περισσότερον, διότι δι’ αὐτῆς ἡ Συνέλευσις βεβαιοῖ, ὅτι οὔτε ἐξ ἄλλης τινος αἰτίας ὑπάρχει τι τὸ κωλύον. Τὸ τελευταῖον τοῦτο πιστεύω καὶ εὔχομαι νὰ ᾖναι ἀληθὲς, ἀλλ’ εἰμπορεῖ καὶ νὰ μὴν ᾖναι· δὲν θὰ ᾖναι ἡ πρώτη οὔτε ἡ τελευταία φορὰ, καθ’ ἣν δύνανται πολλοὶ ν’ ἀπατῶνται καὶ παρεκτρέπωνται. Ἠμπορεῖ λοιπὸν νὰ ὑπάρχῃ ἓν κώλυμα ὄχι νόμιμον· δὲν θεωρῶ δὲ οὔτε συνετὸν οὔτε ἀξιοπρεπὲς τοῦ τοιούτου ἐνδεχομένου κωλύματος τὰς συνεπείας ν’ ἀναδεχθῇ ἡ Συνέλευσις.

§177ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ ἀντιλέγω εἰς τὴν ἀπαίτησιν νὰ τεθῶσι δύω ψηφίσματα καὶ δύω ψηφοφορίαι. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὲ ἀκούσητε. Ἡ καθιερωθεῖσα τάξις εἰς ὅλα τὰ Συνταγματικὰ Ἔθνη τοῦ κόσμου εἶναι ἡ ἑξῆς, διὰ νὰ διαλύωνται τὰ παρεμπίπτοντα ζητήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται πρὸς διακοπὴν τῆς συζητήσεως τῆς ἡμερησίας διατάξεως· αὐτὰ λέγονται μάλιστα προεισηγητικὰ, προδικαστικὰ ζητήματα, εἶναι ἀδιάφορον, εἶναι ἡ ἔνστασις τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἂν θέλητε νὰ ἐκφρασθῶ ἐπιστημονικῶς, μὲ ὅρον δηλ. τεχνικόν. Λοιπὸν διεκόπη ἡ σειρὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως μὲ αὐτὸ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ Κύριος Πετιμεζᾶς· ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ φθάσῃ εἰς μίαν λύσιν. Δύο τρόπους λύσεως ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ πεῖρα ἀπέδειξε καταλλήλους, διὰ νὰ φθάσῃ ἓν σῶμα πολυμελὲς εἰς μίαν ὁριστικὴν λύσιν· ὁ εἷς τρόπος εἶναι ἁπλῆ καὶ καθαρὰ ἡ ἡμερησία διάταξις· καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ δεξιὰ ὡς πρὸς ἐμὲ μερίς· ἡ ἄλλη πρότασις εἶναι τῆς ἀριστερᾶς, ἥτις εἶναι ᾐτιολογημένη (question motivée). Εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα ἀπολήγουν καὶ αἱ δύω· ἀλλ’ ἡ μὲν μία ἐξέρχεται ὅλως διόλου τῆς ἁρμοδιότητος καὶ τῆς φροντίδος ἐπὶ τοῦ παρόντος τῆς Συνελεύσεως· ἡ δὲ ἄλλη λέγω, ὅτι ὄχι· αὐτὴ εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος καὶ τῆς ἐπιστασίας τῆς Συνελεύσεως. Ἡ πρώτη λοιπὸν εἶναι ἡ ἔνστασις τῆς μεταβάσεως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἁπλῶς καὶ καθαρῶς, ἡ ἄλλη εἶναι ἠτιολογημένη, ἤτοι ἐμφαίνει εἴτε ψόγον, εἴτε ἔπαινον, ἤτοι ἀποθάῤῥυνσιν ἢ ἐνθάῤῥυνσιν πρὸς τὰ ἀναφερόμενα πρόσωπα· αὗται τίθενται εἰς ψηφοφορίαν εἰς τὴν Εὐρώπην ἡ μία κατὰ τῆς ἑτέρας, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνασχοληθῇ ἡ Συνέλευσις εἰς διπλῆν ψηφοφορίαν, εἰς διπλῆν δαπάνην χρόνου. Λοιπὸν ἡ καθ’ ἑαυτὸ μετάβασις εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ἡ ἠτιολογημένη, ἂς τεθοῦν εἰς ψηφοφορίαν μαζὺ ὑπὸ τοῦ Προέδρου· μία ψηφοφορία νὰ γείνῃ.

§178ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἔλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ Κύριοι Μακρῆς καὶ Γόντικας.

§180ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Τὸν προτείναντα τὴν πρότασιν νὰ πάρητε, Κύριε Πρόεδρε.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε μετὰ προσοχῆς «ὅσοι θὰ εἴπουν ναὶ, παραδέχονται, ὥστε νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ὅσοι εἴπουν ὄχι, ἐννοοῦν ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδὲν τὸ κωλῦον νὰ ἐπανέλθουν τὰ εἰρημένα πρόσωπα».

§182ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας εἶναι τὸ ἑξῆς· 105 ψῆφοι ὄχι καὶ 72 ναὶ, ὥστε παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις, ὅτι μετὰ τὰ λεχθέντα δὲν ὑπάρχει τι κωλῦον νὰ ἐπανέλθουν. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Κυρίων Πληρεξουσίων. Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Παραδέχεται ἡ Συνέλευσις μετὰ τὰ λεχθέντα νὰ προβῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἢ ἀποφαίνεται, ὅτι μετὰ τὰ λεχθέντα δὲν ὑπάρχει τι τὸ κωλῦον τοῦ νὰ ἐπανέλθωσι τὰ περὶ ὧν ἡ συζήτησις πρόσωπα Ναὶ ἢ Ὄχι;

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐστάλη μία ἀναφορὰ ἀποτεινομένη πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ἀξιωματικῶν τοῦ 6 τάγματος. Ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορά, δι’ αὐτῆς δὲ ἐκθέτουσιν, ὅτι ὀλίγοι ὑπαξιωματικοὶ καὶ στρατιῶται κλεισθέντες εἴς τι δωμάτιον τοῦ στρατῶνος δὲν ὑπακούουσιν εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ τάγματος καὶ ἀπειλοῦσι ῥῆξιν, ἐξαιτοῦνται δὲ θεραπείαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐστάλη δὲ καὶ ἕν γράμμα τοῦ σωματάρχου Π. Λεωτσάκου πρὸς τὸν διοικητὴν τοῦ πυροβολικοῦ, δι’ οὗ ἐξαιτεῖται τὴν ἀποστολὴν δύω πυροβόλων εἰς ἀπειλὴν τῶν στασιασάντων.

§185ΜΙΛΗΣΗΣ. Προτείνω νὰ ἔλθῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας.

§186Α. ΔΟΣΙΟΣ. Εἶναι περιττὴ πᾶσα συζήτησις, ἀλλὰ νὰ ἔλθῃ ὁ Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ λόγον.

§187ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν θὰ δώσῃ ὁ Κύριος Ὑπουργὸς λόγον, πρὶν ἢ ἡ Συνέλευσις ζητήσῃ τὸν λόγον, καὶ αἴφνης ἐγὼ ἠμπορῶ νὰ προτείνω νὰ μὴ δώσῃ τὸν λόγον.— αἴφνης. Κύριοι, μετὰ συμβάντα τινὰ, γνωστὰ εἰς πάντας ἡ Συνέλευσις ἐνόμισεν, ὅτι πληροῖ καθῆκον ἱερὸν τὸ νὰ σκεφθῇ ὡρίμως ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων. Νομίζω δὲ, ὅτι ἔλυσε τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀποφασίσασα νὰ περιλάβῃ εἰς ἑαυτὴν τὴν εὐθύνην, νὰ ἐκτελῇ δὲ διὰ τῆς Κυβερνήσεώς της. Κύριοι, μόλις παρῆλθον 15 ἡμέραι, ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις δι’ ὅρκου, δοθέντος ἐπισήμως εἰς τὴν πλατείαν τῆς Ὁμονοίας, ἐδέσμευσε τὴν εἰς αὐτὴν ὑπακοὴν τοῦ στρατοῦ καὶ κατὰ συνέπειαν τὴν ὑπακοὴν αὐτοῦ εἰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως τῆς παρ’ αὐτῆς διοριζομένης καὶ πάλιν νέα στάσις, ἀνυποταγὴ εἰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως. Κύριοι, εἶναι σοβαρὸν τὸ ζήτημα, σκεφθῆτε καλῶς, καὶ ἀποφασίσατε οὐχὶ κατὰ τὰς ἀτομικὰς πεποιθήσεις, ἀλλὰ φροντίζοντες περὶ τῶν γενικῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Κύριοι, ἤδη μᾶς παρουσιάζεται μία ἀναφορά· ἡ ἀναφορὰ αὕτη λέγει, ὅτι ἀριθμός τις στρατιωτῶν τάγματός τινος φρονῶν ἄλλο, παρ’ ὅ,τι φρονεῖ τὸ λοιπὸν τοῦ σώματος τούτου, ἔλαβε τὰ ὅπλα· Κύριοι, δὲν θέλω νὰ ἀποφανθῶ οὔτε ὑπὲρ τῶν ἐν τῇ ἀναφορᾷ παραπονουμένων, οὔτε ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες φρονοῦσιν ἐναντία αὐτῶν· λέγω τοῦτο μόνον μετὰ παῤῥησίας· ἢ θέλομεν νὰ διοικῆται ὁ τόπος παρὰ Κυβερνήσεως, ἢ δὲν θέλομεν. Ἐὰν θέλωμεν ὁ τόπος νὰ διοικῆται παρὰ Κυβερνήσεως, ὀφείλομεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὀφείλομεν δὲ νὰ ἐπιτηρῶμεν τὰς πράξεις αὐτῆς, καὶ μόνον μὲ αὐτὴν νὰ ἔχωμεν νὰ κάμωμεν. Ἤθελον προτείνει, Κύριοι, νὰ σχισθῇ ἡ ἀναφορὰ, καὶ ἡ σχίσις τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς νὰ ᾖναι ἡ μόνη ἀπόφασις. Κύριοι, τίνος ἕνεκα, ἂς μεταχειρισθῶ τὴν κακὴν αὐτὴν ἔκφρασιν, τὴν ἐλεεινὴν διὰ τὴν Ἑλλάδα, τὴν καθ’ ἡμέραν βασανιζομένην, τίνος ἕνεκα στασιάζει αὐτὸ τὸ μέρος τοῦ τάγματος; διότι, λέγει, δὲν θέλω τὸν διοικητὴν· ἀφορᾷ τοῦτο τὴν Συνέλευσιν; Οἱ διοικηταὶ τῶν σωμάτων, Κύριοι, οἱ στρατιῶται, οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ ὀφείλουσιν ὑποταγὴν εἰς τὰς διαταγάς· ἐδόθη ὅρκος, ὅστις δὲν τηρεῖ τὸν ὅρκον του εἶναι ἐπίορκος καὶ στρατιωτικῶς τουφεκίζεται· πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν νὰ τουφεκίσωμεν. Κύριοι, δὲν θέλω νὰ μάθω τίνος ἕνεκα ἐστασίασαν, θέλω μόνον νὰ μάθω τοῦτο· ἡ Κυβέρνησις ποῖα μέτρα ἔλαβε καὶ τίνος ἀποτελέσματά εἰσι τὰ γεγονότα ταῦτα. Ἐὰν π. χ. τὰ σήμερον γιγνόμενα ᾖναι ἀποτελέσματα πράξεως τῆς Κυβερνήσεως· ἡμεῖς τότε ἔχομεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν μόνην νὰ σκεφθῶμεν· περὶ αὐτῆς καὶ μόνης νὰ σκεφθῶμεν, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς διαχειρίζηται τὰ ἐπιτόπια. Διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τὴν ἐθνικὴν, διὰ τὸ σέβας εἰς τοὺς νόμους, ἐγὼ ἤθελον τολμήσει νὰ σᾶς προτείνω τοῦτο. Ναὶ μὲν νὰ λάβωμεν ὑφ’ ὥριμον σκέψιν καὶ τὰ γεγονότα, ἀλλὰ νὰ προσκαλέσωμεν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ τοῦτο καὶ μόνον, τί ἔπραξε.

§188ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ τί σκοπεῖ νὰ πράξῃ.

§189ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Καὶ φυσικώτατα τί σκοπεῖ νὰ πράξῃ ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως. Οὐδεμίαν ἐνέργειαν δὲ θέλω παρακαλέσει τὴν Συνέλευσιν νὰ λάβῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον τῇ προτίθεται. Ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν τὸ νομίζῃ καλὸν, καὶ πυροβόλα ἂς στείλῃ νὰ πολεμήσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν τὸν διοικητήν των, καὶ πυροβόλα ἂς στείλῃ νὰ καταβιβάσῃ τῆς ἀξίας του ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶναι διοικητής· ἡμεῖς ἂς μὴ ἀναμιχθῶμεν· ἀναμιγνύμενοι, φοβοῦμαι πολὺ, ὅτι θέλομεν ὑπηρετήσει συμφέροντα· τίνος συμφέροντα, καὶ ἐγὼ ἀγνοῶ. Ἂς ἀφήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀνεξάρτητον νὰ ἐνεργήσῃ, ἔστω καὶ ἐντὸς τῆς ἡμέρας. Ἐὰν ὅμως αἱ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀποδοκιμαστέαι, αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν Συνέλευσιν. (εὖγε).

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐννοεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ προσκληθῇ ὁ Ὑπουργός;

§191ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα· αὐθωρεί.

§192ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ἀπὸ τῆς ἕδρας). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἐκτελεσθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ὁ Κύριος Βαλτινός. Ἐνῷ σᾶς ἀναφέρει ἓν τάγμα, ὅτι δὲν εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν, ἀναφέρει ἓν γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἀπειλήσῃ τὴν δημοσίαν τάξιν, ἠμπορεῖ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν χύσιν αἵματος· λοιπὸν δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ζητήσωμεν λόγον ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἦλθεν εἰς γνῶσιν ἡμῶν ἓν γεγονὸς σπουδαῖον, πρέπει νὰ τῷ στείλωμεν τὴν ἀναφοράν. Ὑποθέσατε, Κύριοι, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἔκαμον τὸ σφάλμα νὰ μὴ εἰδοποιήσουν τὸν Ὑπουργὸν, ἢ ὅτι ἔκαμαν τὸ σφάλμα νὰ παραστήσουν τὸ πρᾶγμα μικρότερον παρ’ ὅτι τὸ παρέστησαν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Εἶναι λοιπὸν δίκαιον νὰ ἀφήσωμεν τὸν Ὑπουργὸν εἰς ἄγνοιαν, ὅταν αὐτὸ τὸ γεγονὸς ᾖναι τόσον μέγα, ὅσον μᾶς τὸ παρέστησαν;

§193ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον οἱ στασιασταὶ νὰ ὑποστηρίζουν τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως.

§194ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ. Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐν γνώσει τοῦ περιστατικοῦ ἀπὸ τῆς 10 ὥρας, ἔλαβε τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, καὶ ἤδη εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐνέργειάν των ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς διάλυσιν τῆς προκειμένης μικρᾶς στάσεως· εἰς τὴν Συνέλευσιν δ’ ἀπόκειται, ἂν τὸ θεωρῇ ἀναγκαῖον νὰ προσκληθῇ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ δώσῃ λεπτομερεστέρας πληροφορίας. Οὐχ ἧττον ὅμως εἶναι ἀνάγκη καὶ ἡ πρὸς τὴν Συνέλευσιν ἀναφορὰ νὰ ἔλθῃ εἰς γνῶσιν τοῦ Κυρίου τούτου Ὑπουργοῦ.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέλετε ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸν ὑπουργόν;

§196ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, κατεπειγόντως.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν, Κύριοι, ὑπάρχει ἑτοίμη ἡ ἔκθεσις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν Θρακοβουλγάρων, ὑπάρχει μία νομολογία, ὅτι ὁσάκις ὑπάρχει ἐκλογὴ, πρέπει νὰ προηγηθῇ.

§198Δ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ (ὑπουργός). Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν, ἂν ᾖναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐλαττώσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος;

§200ΠΟΛΛΟΙ. Μὰ, βεβαιότητα!

§201ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐκάμαμεν πολὺ κακὰ νὰ τὴν διακόψωμεν τοσάκις.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν μέτρων τῶν οἰκονομικῶν.

§203Δ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ. (Ὑπουργός). Ποία ἦτο ἡ ἀνάγκη νὰ ἐπισπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ παρουσιάσῃ νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων, τὸ γνωρίζετε καλλίτερον ἐμοῦ. Εἶχον τὴν τιμὴν, Κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι εὗρον εἰς τὸ ταμεῖον 100 μόνον δραχμὰς, ὥστε ἡ κατάστασις τοῦ ταμείου τοιαύτη οὖσα, ὑπηγόρευε τὴν ταχυτέραν εἰσαγωγὴν καὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, καὶ διὰ ταῦτα προϋπεβλήθη τοῦτο τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους· εἰσήγαγον δὲ συγχρόνως καὶ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν ζώων καὶ τῶν προϊόντων, χωρὶς μείωσιν, ὅπως ἀπήτησεν ὁ Κύριος πληρεξούσιος τῆς Ἑρμιονίδος, διότι δὲν εἶχον τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ ἔλθω εἰς μεταῤῥύθμισιν φορολογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον 30 ἔτη ὁλόκληρα δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ μεταῤῥυθμισθῇ. Δὲν ἐννόησα δὲ μὲ τοῦτο, ὅτι, ὅπως παρουσιάσω τὸ νομοσχέδιον, πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῇ καὶ ἡ Συνέλευσις· κάλλιστα διὰ τῆς οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς της δύναται νὰ ἐπιφέρῃ ὅσας θέλει μειώσεις, καὶ πρὸς τὰς ὁποίας ἐν καιρῷ θέλω κάμει τὰς δεούσας ἀντιπαρατηρήσεις μου. Εἶπον οἱ προλαλήσαντες, ὅτι, οὔτε κἂν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μειώσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Συνέλευσιν· ἐλησμόνησαν, φαίνεται, ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν εἶπον, ὅτι ὁ καταβιβασμὸς, τὸν ὁποῖον προτείνω, ὑπολογίζεται εἰς 732,500 δραχμῶν τῶν πολιτικῶν μόνον, ἄνευ τῶν στρατιωτικῶν. Εἰς τὴν ἐρώτησιν, διὰ τί δὲν εἰσπράττονται οἱ φόροι; νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ δώσω τὸν λόγον εἰς Πληρεξουσίους, οἱ ὁποῖοι καθημερινῶς ἔχουν ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας των πληροφορίας, ἐξιστορούσας τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν περιῆλθε καὶ διατελεῖ ὁ τόπος μετὰ τὴν μεταπολίτευσιν, ἥτις δὲν ἠδύνατο, εἰμὴ νὰ κλονίσῃ τὴν τάξιν, καὶ νὰ κρατῇ ἀμφιβόλους τὰς πεποιθήσεις τῶν ἀνθρώπων, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ παντοτεινὴ δυσκολία διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ ᾖναι ἔτι μεγαλητέρα σήμερον· συνεπείᾳ ὅμως τῶν ληφθέντων μέτρων καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, ἐλπίζω, ὅτι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον θὰ ἔλθωσιν εἰς συναίσθησιν οἱ φορολογούμενοι καὶ οἱ ῥᾳδιουργοῦντες αὐτὴν, ὅτι ἄνευ χρημάτων δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὑπάρχωμεν καὶ πιστεύω μετὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, ὅτι θὰ ἔχωμεν τὴν ἐφικτὴν κίνησιν καὶ εἰς τὴν εἴσπραξιν, ἡ ὁποία εἶχεν ὁλοτελῶς σταματήσει ἀπὸ 10–15 ἡμέρας· καθ’ ὅσον ἠδυνήθησαν οἱ ὑπουργοὶ, καὶ πρὸ τοῦ ὑποβληθησομένου προϋπολογισμοῦ, ἐπέφερον τὰς ἀναγκαίας οἰκονομίας, δηλ. προῆλθον εἰς τὸ μέτρον νὰ καταργήσουν, ὄχι θέσεις, διότι διὰ τοῦτο ἀπαιτεῖται Νόμος, ἀλλὰ προῆλθον εἰς τὴν ἀπόλυσιν ἐκ τῶν θέσεών των ἐκείνων τῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες δὲν ἐθεωρήθησαν ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖοι ἐπὶ τοῦ παρόντος, μὲ ἄλλους λόγους, ἐπέσπευσαν πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἔλθουν εἰς αὐτὰ τὰ μέτρα, διότι ἐνόμισαν, ὅτι καὶ 10,000 δραχμῶν οἰκονομία κατὰ μῆνα δὲν εἶναι ἀποῤῥιπτέα. Τὸ ψήφισμα περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν, ἢ μᾶλλον περὶ ἐπανόδου τούτων εἰς τοὺς παλαιοὺς, τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω, ἦτον ὑπαγόρευσις ἀνάγκης κατεπειγούσης, ἀλλ’ ἐπειδὴ τούτου ἡ συζήτησις ἐβράδυνεν ἕως σήμερον, δὲν εἶμαι πλέον τῆς ἰδέας τῆς ἐπανόδου τῶν μισθῶν εἰς τοὺς ἀρχικοὺς, οἵτινες θεωροῦνται δυσανάλογοι, ἀλλὰ συμφωνῶ μὲ τοὺς προτείνοντας, ἵνα ἡ ἐλάττωσις γίνῃ κατὰ ποσοστὸν 10–20% ἐπὶ τῶν λαμβανομένων σήμερον μισθῶν, εὑρεθεὶς εἰς θέσιν δυσχερῆ ἕνεκα τῆς βραδύτητος τῆς συζητήσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου τῆς περὶ τὴν σύνταξιν πινάκων τῶν πληρωνομένων κατὰ Ὑπουργεῖον μισθῶν ἐν ὅλῳ, ἐκ τοῦ ὁποίου εὐκόλως ἐξάγεται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς κατὰ ποσοστὸν μειώσεως, τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἐγκρίνει ἡ Συνέλευσις· ἐπειδὴ δὲ εἰς τὰς προτάσεις λόγος γίνεται καὶ περὶ ἐλαττώσεως τῶν στρατιωτικῶν μισθῶν, ἐφρόντισα νὰ συμπεριλάβω εἰς τὸν πίνακα καὶ τούτους διὰ νὰ εὑρεθῇ ἡ Συνέλευσις εἰς εὐχερεστέραν θέσιν ν’ ἀποφασίσῃ καὶ περὶ αὐτῶν ὅ,τι ἤθελεν ἐγκρίνει ἐν γνώσει τῆς ἐλαττώσεως, ἥτις ἤθελε προέλθει. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν ἔχει 600 ἀνθυπασπιστὰς, πληρωνομένους πρὸς 100 δραχμὰς κατὰ μῆνα δηλαδὴ 60,000 τὸ ὅλον· ἡ μισθοδοσία αὕτη δὲν συμπεριλαμβάνεται εἰς τὴν στήλην τῶν εἰς ἔκπτωσιν ὑπαγομένων μισθῶν, διὰ νὰ ἀνταποκριθῶ οὕτως εἰς τὴν πρόθεσιν τῶν κυρίων Πληρεξουσίων, ὅτι πᾶς ὑπάλληλος λαμβάνων κάτω τῶν 100 δραχ. δὲν πρέπει νὰ ὑποστῇ ἔκπτωσιν· μετὰ τὰ ἐκτεθέντα ἀπόκειται εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἔχουσαν ὑπ’ ὄψιν ὡρισμένον ἀριθμὸν τῶν μισθοδοσιῶν τῶν διαφόρων κλάδων ν’ ἀποφασίσῃ τὰ τῆς ἐλαττώσεως ποσοστὰ, καθ’ ἃ ἤθελεν ἐγκρίνει.

§204ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Νὰ λάβῃ τὴν καλοσύνην ὁ κύριος ὑπουργὸς νὰ συναρμολογήσῃ αὐτὰς τὰς προτάσεις (θόρυβος).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δηλιγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§206ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρεδέχθη τὰς προτάσεις ἃς ἄλλοι πρὸ ἐμοῦ ἔκαμον, δηλονότι νὰ μὴ γείνῃ παραδεκτὸν τὸ ψήφισμα, ἀλλὰ κλίμαξ πρὸς ἔκπτωσιν τῶν μισθῶν, γνώμην τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ ὑποστηρίξω, διὰ τοῦτο ἀπέχω νὰ ὁμιλήσω, καὶ ἂς ἔλθουν οἱ ἀντιλέγοντες.

§207ΔΡΟΣΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, Κύριοι, ὕστερον ἀφ’ ὅσα μᾶς ἐπαρουσιάσθησαν, ὅτι πρέπει νὰ συνέλθουν ὅσοι ἔκαμον προτάσεις καὶ νὰ ὁρίσωσι τὰς ἐλαττώσεις αὐτὰς, καταρτίζοντες ἕνα πίνακα τῶν ἐλαττώσεων, καὶ ἐπὶ τοῦ πίνακος ἐκείνου ν’ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὡς ἐπιχείρημα κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ νὰ καταργηθῇ ἡ αὔξησις, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὸ 1859· εἶναι ὁ λόγος, ὅτι τότε ἐτακτοποιήθησαν οἱ μισθοὶ καὶ ἐξέλιπον αἱ ἀνωμαλίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον εἰς τὴν μισθοδοσίαν. Τῳόντι ὑπῆρχον ἀνωμαλίαι ἕνεκα τοῦ οἰκονομικοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν ὀργανικῶν νόμων καὶ διὰ τοῦτο αἱ αὐξήσεις διαφέρουν· ἔγεινεν αὔξησις 60% εἴς τινας μισθοὺς, εἰς ἄλλους 50, εἰς ἄλλους 40, εἰς ἄλλους 48, εἰς ἄλλους 43, εἰς ἄλλους 20 κτλ. καὶ εἴς τινας 12 καὶ δι’ ἄλλους 200, 225 τοῖς 100· δὲν κάμνω τὴν παρατήρησιν ταύτην διὰ νὰ ἀποκρούσω τὴν κατὰ ποσοστὸν ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ 59 τινὲς μισθοδοσίαι ηὐνοήθησαν, ὥστε καὶ τώρα κατὰ δυστυχίαν ὑπάρχει ἡ αὐτὴ ἀνωμαλία, καὶ φέρω παράδειγμα μόνον τοὺς τελώνας πρώτης τάξεως ἐκτὸς τῆς Σύρου, ὅστις λαμβάνει μεγαλείτερον μισθὸν τῶν ἄλλων, λαμβάνουν κατὰ μῆνα μισθὸν 350 δραχμάς. Οἱ δὲ ταμίαι πρώτης τάξεως, οἱ ἔφοροι πρώτης τάξεως, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἔχουν καὶ γνώσεις καὶ ἱκανότητα περισσοτέραν ἀπὸ τοὺς τελώνας, λαμβάνουν 280, ὥστε ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῶν μισθῶν τῶν ἐφόρων, τῶν ταμιῶν πρώτης τάξεως, καὶ τῶν τελωνῶν 70 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἀλλὰ δὲν εἶναι τώρα ἡ κατάλληλος στιγμὴ διὰ νὰ φέρωμεν τὴν διόρθωσιν εἰς τὴν τοιαύτην κατάστασιν τῆς μισθοδοσίας, ἂς τὸ ἀφήσωμεν εἰς ἄλλην ἐποχὴν, καὶ ἂς προβῶμεν ἤδη εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ πίνακος, ὁ ὁποῖος θὰ φέρῃ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ μισθοῦ τῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων.

§208ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Εἶμαι συμφωνότατος, Κύριοι, εἰς τὰ προτεινόμενα μέτρα περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν τῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων κατὰ ποσοστὰ, κατὰ 15 καὶ 20%. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἔλαβε πολὺ ἐσφαλμένας πληροφορίας ὁ Κύριος Καλλιγᾶς, καὶ μοὶ φαίνεται καὶ ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι νομίζω, ὅτι ὑπεστήριξαν, ὅτι ἡ ἔκπτωσις πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς ἀποστράτους λεγομένους τοῦ Ναυτικοῦ.

§209ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν εἶπα αὐτό· ἡ πρότασίς μου εἶναι περὶ τῆς γενομένης προσθήκης εἰς τὸ 1859.

§210Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ προσθήκη αὕτη εἶναι τῶν φαλαγγιτῶν καὶ ὄχι τῶν ἀποστράτων.

§211ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐννοεῖτε τί ἐστὶν ἐν τῷ ναυτικῷ κλάδῳ ἔφεδρος, διαθέσιμος, ἐπίτακτος, ἀπόστρατος; Ἐὰν ὑπάρχουν, Κύριοι, ἀφορμαὶ μεγάλων καὶ κατεπειγουσῶν ἐλαττώσεων, ὑπάρχουν εἰς τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν, διότι αἱ ἐνέργειαι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐστηρίζοντο εἰς προφανεστάτην ἀδικίαν, εἰς σκοπὸν τοῦ νὰ περιποιηθοῦν πρόσωπα. Βλέπετε, ὅτι δὲν ἔχομεν ναυτικόν· τὰ ὁπωσοῦν μεγάλα μας πλοῖα εἶναι δύω, τρία· ἐν τούτοις ἐξοδεύονται δύω ἑκατομμύρια καὶ ἑκατὸν ἢ ἑκατὸν πεντήκοντα χιλιάδες δραχμῶν ἐτησίως· καὶ μετὰ τὴν νέαν ταύτην ἐπανάστασιν ἐδόθησαν βαθμοὶ μὲ μισθοὺς ἐνεργείας ἢ διαθεσιμότητος εἴς τινας ἀξιωματικούς, χωρὶς νὰ ἔχωσι πραγματικῶς οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν. Ἀπέναντι λοιπὸν τοιαύτης καταστάσεως τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διαθεσιμότητι ἀξιωματικῶν, ἐνθυμήθησάν τινες τοὺς ἀτυχεῖς ἀποστράτους διὰ νὰ ζητήσουν ἐλάττωσιν τῶν συντάξεων αὐτῶν. Καὶ ὅμως τὸ δίκαιον φωνάζει νὰ καταργηθῶσιν αἱ ἄνευ ὑπηρεσίας μισθοδοσίαι τῶν τε ναυτικῶν καὶ τῶν στρατιωτικῶν, καὶ ἂν ὡς ἐκ τούτου πάθωσι πρόσωπα, ἔχοντα δικαίωμα ὡς ἐπαναστάται ἢ ἀρχαῖοι ἀγωνισταὶ ἂς ληφθῶσιν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν πρόνοιαν τοῦ Ἔθνους, ἂς τοποθετηθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν, ἢ ἀλλαχοῦ, κατὰ προτίμησιν ἄλλων, ὥστε ἐργαζόμενοι νὰ λαμβάνουν νομίμως τὸν μισθόν των. Εἰς τὰ τοιαῦτα πρέπει νὰ στραφῇ ἡ προσοχή μας καὶ ὄχι νὰ ζητῶμεν ν’ ἀδικήσωμεν τοὺς λεγομένους ἀποστράτους, τοὺς ἀδικηθέντας ἐπὶ τριάκοντα ἔτη, ὡς τεθέντας εἰς σύνταξιν αὐθαιρέτως, διὰ νὰ λάβωσι τὰς θέσεις των ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἄλλοι ἀγένειοι μέχρι χθὲς, οἵτινες προβιβάζονται ἄνευ κόπου καὶ ἐργασίας καὶ ἀπολαύουσιν ὅλα τὰ πλεονεκτήματα τοῦ ναυτικοῦ κλάδου. Ἡ Ἐπανάστασις ἐξήγειρε τὰς ἐλπίδας τῶν ἀποστράτων τοῦ νὰ τύχωσι δικαιοσύνης· καὶ ἤδη ἀπειλοῦνται νὰ χειροτερεύσῃ ἡ θέσις των. Οἱ λεγόμενοι ἀπόστρατοι εἶναι ὅλοι ἀγωνισταὶ, ἀλλὰ κατεδικάσθησαν νὰ τεθῶσιν ἐκτὸς ἐνεργείας καὶ προβιβασμοῦ, τὰ δὲ πλεονεκτήματα ταῦτα παρεχωρήθησαν εἰς προνομιοῦχόν τινα τάξιν ναυτικῶν, ἐξ ὧν οἱ πλεῖστοι δὲν εἶναι ἀγωνισταὶ, καθότι κατὰ τὸν ἀγῶνα ἦσαν νεανίαι, ἢ δὲν εἶχον γεννηθῆ. Χάριν τῆς νέας ταύτης τάξεως ἐγένετο κατὰ τὸ 1856 ἡ ἀδικωτάτη διάκρισις τῶν διαθεσίμων καὶ τῶν ἀποστράτων, καὶ ἀπόστρατοι, δηλαδὴ συνταξιοῦχοι, ἐβαπτίσθησαν οἱ παλαιοὶ ἀγωνισταὶ, ὀλίγιστοι δὲ κατὰ σκανδαλώδη προτίμησιν ἀγωνισταὶ, μετὰ πολλῶν εὐνοουμένων ἐκ τῶν τῆς νέας γενεᾶς, ἐκλήθησαν διαθέσιμοι, λαμβάνοντες τὰ δύω τρίτα τῆς ἐνεργητικῆς ὑπηρεσίας, μηδὲν ἐργαζόμενοι, διαμένοντες εἰς τὰς οἰκίας των καὶ ἐκ διαλειμμάτων προβιβαζόμενοι. Ἐκ τίνων λοιπὸν πρέπει νὰ ζητήσῃ ἔκπτωσιν τοῦ μισθοῦ των τὸ Ἔθνος εἰς τὰς δεινὰς ταύτας περιστάσεις; ἐκ τῶν συνταξιούχων ἀγωνιστῶν, ἢ ἐκ τῶν ἄνευ ἐργασίας μισθοδοτουμένων διαθεσίμων; Ἡ τάξις τῶν διαθεσίμων ἐδημιουργήθη ὑπὸ τὸ πρόσχημα, ὅτι πλὴν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν πρέπει νὰ ὑπάρχωσι καὶ ἄλλοι, τοὺς ὁποίους ἐκ τοῦ προχείρου νὰ μεταχειρισθῇ ἐν ἀνάγκῃ ἡ πατρίς. Ἀλλὰ μήπως οἱ λεγόμενοι διαθέσιμοι διαφέρουν τῶν ἀποστράτων κατὰ τὴν ναυτικὴν ἱκανότητα καὶ ἐκπαίδευσιν; παντάπασι· καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ στεροῦνται τακτικῆς ἐκπαιδεύσεως· τὸ ναυτικὸν ἡμῶν δὲν ὠργανίσθη εἰσέτι, ὅπως καὶ τὸ τῶν Εὐρωπαίων. Ἡ ἐκπαίδευσις τῶν ἀξιωματικῶν, πλὴν ὀλιγίστων ἐξαιρέσεων, λογίζεται, ὅτι εἶναι ἡ τῶν ἐμποροπλοιάρχων μας, ἀλλ’ οὐδὲ τοῦτο κἂν ὑπάρχει· οἱ ἐμποροπλοίαρχοί μας διακρίνονται διὰ τὴν μεγάλην πεῖραν καὶ ἱκανότητά των, ὅπως διεκρίνοντο καὶ οἱ ἀγωνισταὶ, δηλαδὴ οἱ ἀπόστρατοι, ἐνῷ τοῦτο δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ μετὰ θάῤῥους καὶ περὶ πάντων τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἢ διαθεσιμότητι διατελούντων ναυτικῶν. Τοὐναντίον ὀρεσίβιοι καὶ φουστανελλοφόροι προχθὲς ἀκόμη ἐχειροτονήθησαν ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ· τὸ πιστεύετε αὐτὸ, Κύριοι; αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ ναυτικοῦ! Οἱ ἀληθεῖς ἀγωνισταὶ ἐστερήθησαν αὐθαιρέτως τῶν πλεονεκτημάτων τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας, καταδικασθέντες νὰ ἀποζῶσι μὲ τὴν σύνταξίν των, ἄλλοι δὲ προστατευόμενοι κατὰ καιροὺς νεανίαι, ἢ ἁπλοῖ ναῦται, ἢ ὑπαξιωματικοὶ ὄντες κατὰ τὸν ἀγῶνα ἐτέθησαν εἴτε εἰς ἐνεργητικὴν ὑπηρεσίαν, εἴτε εἰς διαθεσιμότητα· καὶ σᾶς εἶπον τί ἐστὶ διαθεσιμότης, δηλαδὴ τὸ νὰ μένῃ τις ἀργὸς καὶ ἄνευ ὑπηρεσίας ἐν τῇ οἰκίᾳ του καὶ νὰ λαμβάνῃ τὰ δύω τρίτα τοῦ μισθοῦ τῆς ἐνεργητικῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις ἐκ διαλειμμάτων νὰ προβιβάζηται, ἐξ οὗ καὶ τὸ σκάνδαλον τοῦ νὰ κατέχωσι νῦν ἀνώτερον βαθμὸν, δηλαδὴ πλοιάρχου δευτέρας ἢ πρώτης τάξεως, ὡς ἐκ τῶν συχνῶν ἀργίας προβιβασμῶν, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι πράγματι δὲν ὑπηρέτησαν εἰς τὴν θάλασσαν οὔτε ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος, οὔτε ἐπὶ τῆς Βασιλείας, καὶ νὰ πληρώνωνται ἁδρῶς τριακοσίας καὶ πλειοτέρας δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ἐννοῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ πλατύτητα εἰς τὴν ἐκλογὴν προσώπων διὰ τὴν ἐνεργητικὴν ὑπηρεσίαν λόγῳ τῆς ἀπαιτουμένης ἱκανότητος καὶ ἐμπιστοσύνης. Ἀλλ’ ἀμοιβὴ εἰς ἄεργον ἄνθρωπον δὲν δικαιολογεῖται, εἰμὴ μόνον εἰς τὸν ἀγωνιστήν. Ὡς ἐκ τούτων, Κύριοι, ὑπῆρχον μεγάλα παράπονα τῶν ἀποστράτων, ἤτοι τῶν ἀγωνιστῶν, οἱ ὁποῖοι μάλιστα ἐβαθμολογήθησαν μετὰ πολλῆς φειδωλίας, ὅπως καὶ πάντες οἱ βαθμολογηθέντες ἀγωνισταὶ τῆς ξηρᾶς, κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐλεύσεως τῆς Βασιλείας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ πόσον ἠδικήθησαν εἰς τὰς βαθμολογίας των οἱ ἀπόστρατοι οὗτοι, ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι τότε συνάμα ἐβαθμολογήθησαν καὶ οἱ νῦν ναύαρχοι Κανάρης καὶ Κριεζῆς μὲ βαθμὸν ἀντιστοιχοῦντα πρὸς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου τῆς ξηρᾶς, καὶ συλλογισθῆτε, ὅτι ἂν τὰ πρόσωπα ταῦτα, τὰ ὁπωσδήποτε καὶ τότε γνωστὰ ὄντα, καὶ σχέσεις τινὰς ἔχοντα μὲ τοὺς περιστοιχοῦντας τὴν Ἀντιβασιλείαν, ὁποῖαι ἀδικίαι ἔγειναν εἰς τὴν βαθμολόγησιν τῶν ἄλλων ναυτικῶν τοῦ ἀγῶνος; Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἔπαυον οἱ ἀπόστρατοι οὗτοι παραπονούμενοι, ὅτι ἠδικήθησαν εἰς τὰς βαθμολογίας των, δι’ ἣν αἰτίαν καὶ ἐσυστήθη ἐπιτροπὴ τις πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν γενομένων ἀδικιῶν, τῆς ὁποίας ὅμως ἐματαιώθησαν αἱ ἐργασίαι, ἡ Βασιλικὴ Κυβέρνησις μὴ θέλουσα εἰλικρινῶς νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀναθεώρησιν, ἐνόμισε καλὸν νὰ τοὺς δικαιώσῃ ἐν μέρει, καὶ ἀπεφάσισε κατὰ τὸ 1856, νομίζω, μικράν τινα προσθήκην ὑπὲρ αὐτῶν. Οἱ πολλοὶ αὐτῶν, καί τοι πλοίαρχοι ἐν ἐνεργείᾳ κατὰ τὸν ἀγῶνα, ἔλαβον παρὰ τῆς ἀντιβασιλείας τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποπλοιάρχου, καὶ μὲ αὐτὸν ἀπέθανον ἢ ζοῦν ἔτι. Ἀπέναντι δὲ αὐτῶν οἱ υἱοί των, ἢ ἄλλοι συνδημόται των, ἀλλὰ νεώτεροι κατὰ δέκα καὶ εἴκοσι ἔτη, προήχθησαν ἐπὶ τῆς βασιλείας ἄνευ ἀληθοῦς κατὰ θάλασσαν ὑπηρεσίας, ἄνευ κινδύνων καὶ θυσιῶν, εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου δευτέρας ἢ καὶ πρώτης τάξεως. Ἡ ἀφόρητος αὕτη ἀδικία πρὸς τοὺς ἀγωνιστὰς, ἡ διατηροῦσα ἀενάως τοὺς γογγυσμοὺς των, ἔκαμε καί τινας ἐξ αὐτῶν ν’ ἀποτανθῶσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν δι’ ἀναφορᾶς των, τὴν ὁποίαν σᾶς ὑπέβαλα χθὲς ὡς προεδρεύων ἀντιπρόεδρος, καὶ ζητοῦσι νὰ καταργηθῇ ἡ διαφορὰ τῶν ἀποστράτων ἀπὸ τοὺς διαθεσίμους καὶ νὰ κηρυχθῶσι πάντες οἱ ἀγωνισταὶ ὡς διαθέσιμοι. Πλὴν τῶν διαθεσίμων ὑπάρχουν καὶ οἱ λεγόμενοι ἔφεδροι, τῶν ὁποίων ἡ τάξις ἔχει τι σκανδαλωδέστερον. Οὗτοι λαμβάνουν πληρέστατον τὸν μισθὸν καὶ ὅλας τὰς ἀποδοχὰς τῆς ἐνεργητικῆς ὑπηρεσίας, καί τοι μηδὲν ἐργαζόμενοι, ἀλλὰ καθήμενοι ἄεργοι εἰς τὰς οἰκίας των, καὶ ἰδοὺ πόθεν προῆλθεν ἡ κατάχρησις αὕτη. Κατ’ ἀρχὰς σεβομένη ἡ Κυβέρνησις τὰς ἐκδουλεύσεις πέντε ἓξ διακεκριμένων ἀγωνιστῶν, λαβόντων μεγάλους βαθμοὺς καὶ μὴ δυναμένων νὰ ὑπηρετῶσι πράγματι εἰς τὸ ναυτικὸν, ὡς λ. χ. τοῦ Κριεζῆ, ἐβάπτισεν αὐτοὺς ἐφέδρους, δηλαδὴ λαμβάνοντας τὸν ἐν ἐνεργείᾳ τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ των μισθόν· τὸ μέτρον τοῦτο ἦτο πολιτικόν, δικαιοσύνη, ἀποδοθεῖσα εἴς τινας διακεκριμένους ἀγωνιστὰς, ἂν καὶ μὴ ἐπεκταθεῖσα καὶ πρὸς πάντας τοὺς ἰσοτίμους ἀγωνιστάς· ἀλλ’ ὑπομονή. Ἀκολούθως ὅμως τί ἔγεινε; κατ’ ὀλίγον προσετέθησαν καὶ πολλοὶ ἄλλοι χθεσινοὶ ἄνθρωποι, μὴ ἀνήκοντες εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀγωνιστῶν, καὶ ὅμως ἀπολαμβάνοντες μεγάλους μισθοὺς ἀργίας λόγῳ μὴ νενομοθετημένων θέσεων. Τοιοῦτοι λοιπὸν εἶναι οἱ διαθέσιμοι καὶ οἱ ἔφεδροι· καὶ ὅμως ἀντ’ αὐτῶν ἔσυραν τὴν προσοχὴν τῶν ζητούντων τὰς ἐλαττώσεις οἱ ἀτυχεῖς καὶ ἠδικημένοι ἀπόστρατοι ἀγωνισταὶ, οἱ ὁποῖοι προσδοκοῦν ἀπεναντίας βελτίωσιν τῆς τύχης των ἀπὸ τὴν δικαιοσύνην τῆς Συνελεύσεως, καί τινες αὐτῶν ἐπρόλαβον καὶ ἔκαμον τὴν αἴτησίν των διὰ τῆς ἀναφορᾶς, τὴν ὁποίαν σᾶς προανέφερα. Καὶ ἐν μέρει μὲν δὲν συμφωνῶ μετ’ αὐτῶν, δηλαδὴ τοῦ νὰ καταταχθῶσιν ὅλοι διαθέσιμοι, ἀλλὰ δὲν πρέπει καὶ νὰ χειροτερεύσῃ ἡ Συνέλευσις τὴν θέσιν των. Περὶ δὲ τῶν ἐπιτάκτων, ἤτοι ἐν ἀργίᾳ, λέγω, ὅτι οὗτοι ἀποτελοῦντες ὀλιγάριθμον τάξιν, ἐξομοιοῦνται ἐντελῶς μὲ τοὺς τῆς ξηρᾶς. Ταῦτα, Κύριοι, σᾶς ἐξέθεσα ὡς Ἕλλην, ἀποβλέπων εἰς τὸ ὅτι κατὰ πρῶτον λόγον πρέπει νὰ εὕρωσι τὴν συμπάθειάν μας οἱ ἀγωνισταὶ, ἂν καὶ λυποῦμαι, ὅτι ἐνδέχεται νὰ δυσαρεστήσῃ τινὰς ναυτικοὺς, ἢ καὶ συνεπαρχιώτας μου, διότι κατήγγειλα πρῶτος τὰς ἐπὶ τοῦ ναυτικοῦ καταχρήσεις καὶ ἀδικίας, ἀλλ’ ὤφειλα νὰ τὸ πράξω, καθότι πάσης ἄλλης ἰδιότητός μου πρωτίστην λογίζομαι τὴν τοῦ πληρεξουσίου τοῦ Ἔθνους. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς ἄλλας οἰκονομίας, θεωρῶ, ὅτι ἡ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἀρκεῖ. Δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ χάνωμεν τὸν καιρὸν, ἐνῷ δυνάμεθα παραχρῆμα νὰ προβῶμεν καὶ εἰς ἄλλας οἰκονομίας διὰ τῆς καταργήσεως μισθοδοσιῶν ἀργίας. Ἔχομεν τέσσαρας θέσεις ἐπιθεωρητῶν τοῦ στρατοῦ, αὐταὶ πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν;

§212ΤΙΝΕΣ. Εἶναι δέκα οἱ τοιοῦτοι.

§213ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Οἱ κατέχοντες τὰς ἰδανικὰς ταύτας θέσεις ἔχουν βέβαια στρατιωτικοὺς μισθούς· ἂς λαμβάνουν λοιπὸν τὸν μισθὸν τοῦ βαθμοῦ των, ἂν δὲ ᾖναι ἄνθρωποι τοῦ ἀγῶνος καὶ ἔχοντες ἀνάγκας πολλὰς, ἂς προτιμήσῃ αὐτοὺς ἡ Κυβέρνησις εἰς ἐνεργητικὰς ὑπηρεσίας ἀντὶ ἄλλων ἐχόντων ὀλιγώτερα δικαιώματα. Εἶναι τέσσαρες θέσεις ἐπιθεωρητῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν· ἀνάγκη τοιούτων ἐπιθεωρήσεων δὲν ὑπάρχει εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, ἄρα διατὶ νὰ μισθοδοτῶνται ἐπιθεωρηταὶ μὲ 300 ἢ καὶ πλειοτέρας δραχμὰς κατὰ μῆνα; Εἶναι δύο θέσεις ἐπιθεωρητῶν τῶν δασῶν· ἄλλαι εἶναι τώρα αἱ κατεπείγουσαι φροντίδες ἡμῶν, καὶ οὐχὶ ἡ περὶ διατηρήσεως τῶν δασῶν. Σᾶς ὑπενθυμίζω προσέτι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τὴν Συνέλευσιν, ἥτις ἔμεινεν ὀπίσω εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὡς ἐκ τῶν παρεμπεσόντων ἄλλων ζητημάτων· δι’ αὐτῆς προτείνει τὴν κατάργησιν δύο θέσεων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς θέσεως τοῦ ὑποδιευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ἡ δὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιτροπὴ σᾶς προτείνει καὶ τὴν κατάργησιν τῆς πλασθείσης παραδόξως θέσεως τοῦ ἐφόρου τῆς Ἀστυνομίας. Διατὶ λοιπὸν νὰ μὴ προβῶμεν ἄνευ ἀναβολῆς εἰς τὴν κατάργησιν τῶν θέσεων τούτων καὶ ἄλλων ἀναλόγων;

§214ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, Κύριε Διομήδη, νὰ κάμετε μίαν σημείωσιν τῶν θέσεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας θεωρεῖτε περιττὰς, διότι ἡμεῖς δὲν τὰς γνωρίζομεν.

§215ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τώρα δὲν εἶναι δυνατὸν, ἀλλὰ κατόπιν.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ψηφοφορήσῃ ἡ Συνέλευσις, ὑπάρχει ἀναφορὰ τῆς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπῆς τῆς Συνελεύσεως, ἥτις περιστρέφεται ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ, φρονῶ, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ ἔχει σχέσιν μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον, προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ παραδεχθῇ τὴν ἀνάγνωσιν αὐτῆς.

§217ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πρέπει νὰ τυπωθῇ.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ, καὶ ἂν διατάξῃ ἡ Συνέλευσις τὴν τύπωσιν, τὸ Προεδρεῖον εἶναι ὑπόχρεον νὰ τὴν κάμῃ.

§219ΧΑΝΤΖΕΡΗΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀνάγκη ἀναπτύξεως τῆς ἐκθέσεως ταύτης, πρέπει νὰ τυπωθῇ.

§220ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Κύριοι, παρουσιασθέντος τοῦ ζητήματος τῆς οἰκονομίας, ἐπῆλθε πρὸς βοήθειάν μας, καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ἐλλείψεως τῶν χρημάτων· καὶ μόλα ταῦτα εὑρέθησαν συνάδελφοί μας διὰ νὰ θεωρήσουν τὴν οἰκονομίαν αὐτὴν ὡς παράκαιρον καὶ ἄτοπον. Ἡ οἰκονομία αὐτὴ ἠμποροῦσε νὰ ὑποχωρήσῃ, Κύριοι, ἐὰν ἐξετάζωμεν τὴν ἔκδοσιν τοῦ Νόμου κατὰ τὸν καιρὸν, καθ’ ὃν ἐξεδόθη· ἐὰν ἐξετάζωμεν ἠθέλαμεν εὑρεῖ ποῖοι λόγοι ὑπηγόρευσαν τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν. Ὁ Νόμος, Κύριοι, εἶναι κατὰ τὸ 59 τῆς 8ης Μαΐου, ἀλλὰ πρὶν ἢ φέρω αὐτὴν τὴν περίστασιν, φρονῶ ἀναγκαῖον νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι ἡ πρώτη αὔξησις ἐπαρουσιάσθη κατὰ τὸ 51· ἐνθυμηθῆτε, ὅτι κατὰ τὸ 51 ἦτον ἡ παῦσις τῶν Παρκερικῶν, ἐκεῖνο τὸ ῥάπισμα κατὰ τοῦ Ὄθωνος. Κατὰ τὰ 59, 28 Μαΐου ἦτον ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν παρεῖδε τὰ ἔργα της αὐτὴ ἡ οἰκονομικὴ ἐπιτροπὴ, εἶχε παύσει ὁ Κριμαϊκὸς πόλεμος, καὶ ἡ Εὐρώπη ἄφησεν εἰς τὸν Ὄθωνα τὴν ἐλευθερίαν, ἵνα ἐνεργήσῃ ἀκωλύτως κατὰ τὸ φαινόμενον τοὐλάχιστον.

§221Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι κατὰ τὸ φαινόμενον, ἀλλὰ πραγματικῶς, ἀπὸ τὸ 56.

§222ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Ἂς ᾖναι· ὁ Ὄθων λοιπὸν θεωρήσας, ὅτι ἐξωτερικῶς δὲν εἶχε κᾀμμίαν ἐπιτήρησιν, ὅτι ἀποσύρουσιν αἱ δυνάμεις τὴν τήρησιν πρὸς αὐτὸν, φυσικῷ τῷ λόγῳ ἐσκέφθη, ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως καὶ διαφθορᾶς ἤθελε καταστήσει μίαν μερίδα ἀνθρώπων διὰ νὰ τοὺς ἔχῃ ὄργανα εἰς τὰς ὀρέξεις του. Εὐχάριστον εἶναι, Κύριοι, ἂν ἐδικαιώθη ἡ Ἑλλὰς ἀπέναντι αὐτοῦ, διότι καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, ἐβαθμολογήθησαν, καὶ ἔλαβον τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν, τὴν 10 8βρίου εὑρέθησαν ὅλοι σύμφωνοι εἰς τὴν ἀποδίωξίν του, ὅ ἐστὶ τὰ δελεάσματά του δὲν ἔλαβον ἰσχὺν εἰς τὴν καρδίαν τοῦ Ἕλληνος. Τὴν αὔξησιν λοιπὸν ταύτην πρέπει νὰ θεωρήσητε πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς διαφθορᾶς ὅτι ἔγεινε, δὲν ὑπηγορεύθη ἀπὸ κᾀμμίαν ἀνάγκην. Ὡς μέσον λοιπὸν τῆς διαφθορᾶς πρέπει νὰ τὸ κτυπήσητε καὶ μὲ ὅλην τὴν πειστικότητα πρέπει ν’ ἀποδείξητε εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ εἰς τὸν κόσμον, ὅτι τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ διώκομεν, καὶ τὸ τιμωροῦμεν. Ἀλλὰ πόσον παράδοξον καὶ πόσον δυσάρεστον εἶναι, Κύριοι, τὸ νὰ εὑρεθοῦν συνάδελφοι διὰ νὰ ὑπερασπισθοῦν τὸ ζήτημα τοῦτο! Λυπηρὸν εἶναι! Διότι τὰ ἐπιχειρήματα, εἰς τὰ ὁποῖα στηρίζονται εἶναι ἀτελέστατα· διότι ἠμποροῦν ἐξ ἀνάγκης νὰ φέρουν εἰς ἀπελπισίαν αὐτὸν τὸν λαόν. Ὁ πρῶτος λαλήσας, Κύριοι, ὁ φίλος μου Κύριος Κουμουνδοῦρος πολυμαθέστατος, ἐθεώρησε κακὸν καὶ ἐξήλεγξεν ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο τὸ περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν. Παράξενον πρᾶγμα· καὶ εἰς τὰ 62 νὰ λέγωμεν τοιαῦτα! καὶ διατί; τότε ἠμποροῦσα καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς ἄλλος νὰ δικαιώσω τὸν ὑποστηρίζοντα τοιαῦτα ζητήματα διὰ τὸν λόγον, ὅτι εὑρίσκετο ἀπέναντι τοιούτου ἡγεμόνος, ὅστις οὐδὲν ἐφρόντιζε ἢ νὰ διαφθείρῃ· καὶ φυσικῷ τῷ λόγῳ δὲν ἠδύνατο νὰ ἀντιταχθῇ εἰς αὐτὸν τὸν ἡγεμόνα. Ἀλλὰ κατὰ τὰ 63 εἰς Ἐθνικὴν Συνέλευσιν νὰ ἔρχεται νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν εἶναι ἀναγκαία. Καὶ τί θὰ εἰπῇ τοῦτο; παρὰ νὰ διατηρῆται ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος τοιαύτη, ὁποία ἦτο ἐπὶ Ὄθωνος; Ἀλλὰ, Κύριοι, νομίζω, καὶ δὲν ἀποδίδω ποτὲ εἰς τὸν Κουμουνδοῦρον τοιαύτην ἰδέαν, μὲ ἔβγαλε ἀπὸ μίαν θέσιν δύσκολον, διὰ τοῦ συμπεράσματός του, καὶ μὲ ἔκαμε νὰ ἐννοήσω, ὅτι μὲ τὸ ἕνα χέρι νὰ δώσωμεν καὶ μὲ τὸ ἄλλο νὰ πάρωμεν. Καὶ αὐτὴ ἡ ἀντικατάστασις εἶναι περισσοτέρα ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν, τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ κάμωμεν, ἄλλως τε καὶ μικροτέρα ἂν ᾖναι, μήπως ἡ ἐπίθεσις τῶν φόρων εἰς τὰ εἴδη δὲν θὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὸν λαόν; Ποῖα εἶναι τὰ εἴδη, τὰ ὁποῖα μᾶς προτείνει ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος; εἶναι ἐκεῖνα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ὅλοι ἔχομεν ἀνάγκην. Ἀλλὰ δὲν σᾶς φαίνεται τοῦτο παράδοξον; ὁ Κ. Καλλιγᾶς τί σᾶς εἶπεν; εἶναι δαπάναι παραγωγικαὶ καὶ δαπάναι συντηρητικαί. Θεωροῦν λοιπὸν τὸν μισθὸν ὡς δαπάνην παραγωγικὴν, διότι τὸν θεωροῦν τὸν ἐργάτην ὡς παραγωγικὸν φυτὸν, τὸν πτωχὸν διὰ νὰ ὠφελῆται ὁ ἄρχων, ὁ ὁποῖος εἶναι διὰ νὰ παράσχῃ εἰς πρόσωπα ὑπαλληλίαν· ἀλλ’ αὐτὴ ἡ παραγωγὴ πόθεν θὰ ἔβγῃ διὰ νὰ δοθῇ μισθός; ἀπὸ ἐμὲ τὸν φορολογούμενον· ἐγὼ εἶμαι ἡ ῥίζα τῆς παραγωγῆς. Καὶ τὸν λαὸν τὸν ἐθεωρήσατε ὡς ὄν τι; τὸν κατεβιβάσατε εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ κτήνους, τὸ ὁποῖον γεωργεῖ τὴν γῆν, καὶ ἁρπάζει τὴν καλαμνιά; Αὐτὸ, Κύριοι, τὸ παραγωγικὸν ὂν εἶναι ὁ λαὸς, εἶναι ὁ Βασιλεὺς· καὶ ἔρχεσαι καὶ τοῦ λέγεις νὰ γεωργήσῃ τὴν γῆν διὰ νὰ παρέχῃ ἄφθονα μέσα εἰς τὴν εὐζωΐαν, τὴν σπατάλην, τὴν ἀκολασίαν. Ὁ λαὸς, Κύριοι, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀξιοῖ τὰ τοιαῦτα, ὁ ὁποῖος θεωρεῖ τὰ τοιαῦτα μὲ ἀνοχὴν δὲν ἀξίζει ὑπάρξεως, ἂς τὸν κάμωμεν δοῦλον, ἂς τὸν τιμωρήσωμεν, εἶναι ἄξιος τῆς τοιαύτης τιμωρίας. Ἔρχομαι εἰς ἓν ἄλλο, Κύριοι, τὸ ὁποῖον καὶ τοῦτο δὲν θὰ σᾶς κάμῃ μικρὰν ἐντύπωσιν· ἠξεύρετε διατὶ ηὐξήνθησαν οἱ μισθοί; διὰ τὴν αὔξησιν τῶν τροφίμων· παράξενον πρᾶγμα· καὶ ἂν εἰπῆτε, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ σίτου ἠλαττώθη, μήπως τοῦτο θεωρεῖται ὡς ἐλάττωσις τῆς γενικῆς πωλήσεως; Παράξενον πρᾶγμα, ὁ γεωργὸς δὲν τρώγει, δὲν ἔχει ἀνάγκην σίτου, δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐνδυμάτων, ὁ γεωργὸς δὲν ἔχει τίποτε· κυττάζετε μόνον τὸν ὑπάλληλον ὁποῦ θέλει τὴν σαμπάνια του, τὸ καλό του τὸ σπῆτι, τὰ ἐνδύματά του· σὺ ὁ γεωργὸς πρέπει νὰ ᾖσαι ἔξω, γυμνὸς, πρέπει νὰ ζῇς μὲ τὰ κτήνη, πρέπει νὰ διατηρῆσαι πάντοτε εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν. Αὐτὸ εἶναι, Κύριοι, ἡ αὔξησις τῶν τροφίμων. Εἶχα καὶ ἄλλα πολλὰ νὰ σᾶς εἴπω, ἀλλὰ σᾶς βλέπω κουρασμένους· ἐὰν θέλητε ἐκτὸς τῶν τροφίμων, καὶ αὐτὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν εἶναι τὸ ἐνοίκιον, καὶ εἰς τοῦτο εἶναι συμφωνότατος καὶ ὁ φίλος μου Κ. Κουμουνδοῦρος. Πῶς θέλετε νὰ καλοενδύεσθε καὶ νὰ μὴ ἔχητε καὶ ἀνάλογον οἰκίαν; Λέγετε, ὅτι ὁ ὑπάλληλος λαμβάνει 200, 500 δραχ. τί θὰ τοῦ μείνουν ἀφοῦ ἐξοδεύσῃ εἰς τὰ ἐνοίκια καὶ τόσας ἄλλας δαπάνας; Ἰδοὺ, Κύριοι, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς παραγωγῆς, ἰδοὺ τὰ ἐνοίκια, κυττάζετε παλάτια. Ἰδοὺ ἡ παραγωγὴ· διὰ νὰ πληρώνωμεν μισθοὺς χονδροὺς ἔγειναν τὰ παλάτια, ἀπὸ τὸν ἱδρῶτα ἡμῶν τῶν φορολογουμένων· ἐλᾶτε νὰ ἰδῆτε καὶ τὰ ἰδικά μας. Ὅλοι πρὶν ἤμεθα ἴσοι, ὁ καλός μας ἡγεμὼν ἔλαβε τὴν πρόνοιαν νὰ σχηματίσῃ μίαν μερίδα, οἱ δὲ ἄλλοι νὰ ὑποκύπτωσιν εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν τῶν ὑπαλλήλων. Ἐκ τούτων ἐξάγετε, Κύριοι, ὅτι ἂν δὲν ἔλθητε εἰς μίαν σοβαρὰν ἐλάττωσιν, ἂν δὲν ἐπιληφθῆτε τῶν μέτρων τούτων ν’ ἀνακουφίσητε τὸν λαὸν, θὰ μᾶς διώξουν ἀπὸ ἐδῶ. Διὰ νὰ φθάσητε λοιπὸν εἰς τὸ σκοπούμενον, πρέπει νὰ θεωρήσητε ὡς ἄθικτα κεφάλαια μόνον τὰ τῶν δανείων, τὰ δὲ ἄλλα νὰ τὰ θεωρήσητε ὡς.... (θόρυβος). Βλέπετε, ὅτι διήλθομεν μίαν ἐποχὴν σπατάλης, ἂς ἀποφανθῶμεν μετὰ παῤῥησίας, θέλομεν Πατρίδα ναί ἢ ὄχι; Πρέπει νὰ καταβάλλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ τὴν σώσωμεν, βλέπετε, ὅτι δὲν ἔχομεν λεπτὰ νὰ πάρωμεν ἀπὸ τὸν λαὸν, ἡ ἐπανάστασις εἶναι ἄφευκτος. Ἂς μὴ βάλλωμεν λοιπὸν τὴν ἐπανάστασιν εἰς αὐτὴν τὴν δυσάρεστον θέσιν, πρέπει ν’ ἀπαλλάξωμεν τὸν λαὸν ἀπὸ τὰ βάρη, καὶ τότε δύνασθε νὰ διατηρήσητε τὴν τάξιν, καὶ ἡ Εὐρώπη θὰ μᾶς ἴδῃ μὲ καλὸν ὄμμα, καὶ θὰ ἔχωμεν μίαν εὐκολίαν διὰ νὰ δεχθῶμεν τὸν ἄνακτα. Προτείνω λοιπὸν νὰ λείψουν ὅλα, ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὅσα μέλη εὐαρεστοῦνται τῆς Συνελεύσεως νὰ λάβουν ὡς βάσιν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 43 νὰ τὸν ἐπιθεωρήσῃ καὶ νὰ διατηρήσῃ ἄθικτα τὰ κεφάλαια τῶν δανείων, τὰ δὲ ἄλλα ὅλα νὰ παύσουν καὶ οὕτως ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ μᾶς φέρῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα.

§223ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀποροφᾷ τὸ ἓν τρίτον ὡς ἔγγιστα τῶν εἰσοδημάτων τοῦ Κράτους. Ἂν κατ’ ἀναλογίαν τοῦ δαπανωμένου ποσοῦ πρὸς συντήρησιν τοῦ μικροῦ στρατοῦ μας ἐξώδευεν ἡ Γαλλία πρὸς συντήρησιν τοῦ ἐκ 500 χιλ. ἐν καιρῷ εἰρήνης στρατοῦ της, βεβαίως δὲν ἤθελον ἐπαρκέσει ὅλα τὰ εἰσοδήματά της. Ἐκ τούτου φαίνεται, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἡμῶν οἰκονομία συμβαδίζει μὲ τὴν ὄχι εὐάρεστον ἐν γένει οἰκονομίαν τοῦ Κράτους. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι πρὸ τοῦ μέτρου τῆς ἐλαττώσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων, ἐπείγετο ἡ ἀνάγκη τῆς ἐν τῷ Στρατῷ καταργήσεως θέσεών τινων, αἱ ὁποῖαι οὐχὶ μόνον δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι, ἀλλὰ καθίστανται ἐπιβλαβεῖς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, βέβαιον ὅμως πάντοτε, ὅτι ἐνομοθετήθησαν πρὸς ἐξοικονόμησιν προσώπων. Μολονότι δὲν εἶμαι ὁλοσχερῶς ἐναντίος τῆς ἐλαττώσεως τῆς στρατιωτικῆς μισθοδοσίας, οὐχ ἧττον ὅμως φρονῶ ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ τὴν κατάργησιν θέσεών τινων καὶ ὡς πρὸς τὴν προσγενηθησομένην ὑλικὴν ὠφέλειαν, ὡς καὶ πρὸς τὰ παραχθησόμενα διὰ τὸν Στρατὸν ἠθικὰ ἀποτελέσματα, τῶν ὁποίων παράποτε ἔχομεν σήμερον ἀνάγκην διὰ τῆς καταργήσεως τῶν περιττῶν θέσεων· ὁ δημόσιος πλοῦτος δὲν θέλει διατίθεσθαι κατὰ τὰς συμπαθείας ἢ ἀντιπαθείας τῶν Ὑπουργῶν, ἀλλὰ θέλει χρησιμεύει πρὸς συντήρησιν τῆς πολιτείας. Μολονότι, Κύριοι, δὲν εἶμαι ὁ κατάλληλος νὰ καταδείξω τὴν γενομένην εἰς τοὺς λοιποὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους σπατάλην τοῦ δημοσίου πλούτου, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω πῶς ἐχαρακτήρισε τὴν ἐν γένει οἰκονομικήν μας κατάστασιν ὁ παρὰ τῆς Γαλλίας ἀποσταλεὶς πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν οἰκονομικῶν μας Γάλλος Οἰκονομολόγος Blanc· τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος, εἶπεν, εἶναι αὐτὴ ἡ κατάχρησις, κατ’ ἔτος διὰ τῆς κυρώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ νομιμοποιουμένη. Ἡ παράτασις τῆς τοιαύτης τῶν οἰκονομικῶν μας καταστάσεως, τὸ κατ’ ἐμὲ, εἶναι πλέον ἔγκλημα, καθ’ ὅσον ἀνεχόμενοι ταύτην δὲν εἴμεθα ὀλιγώτερον ἔνοχοι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὰς θέσεις πρὸς ἐξοικονόμησιν προσώπων, καὶ πρὸς συντήρησιν τῶν ὑπουργικῶν των χαρτοφυλακίων.... (θόρυβος). Προτείνω ὅθεν νὰ καταργηθῇ ἐν πρώτοις τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐφεδρείας, διότι ἐκ πείρας ἀπεδείχθη, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἀνήκουν διὰ τὸν ἐν ἐνεργείᾳ Στρατὸν, λαμβάνουσι τὰ ¾ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀποδοχῶν τοῦ βαθμοῦ των μένοντες εἰς τὰς οἰκίας των ἐντελῶς ἥσυχοι καὶ οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν προσφέροντες εἰς τὸ Κράτος. Ἀφ’ ἑτέρου ὑπάρχει κίνδυνος προφανὴς, μήπως τὸ Σῶμα τῶν Ἐφέδρων ἀξιωματικῶν λάβῃ πλείονα ἀνάπτυξιν ἕνεκεν συμπαθειῶν ἢ ἀντιπαθειῶν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐκ τούτου ἡ δαπάνη κατασταθῇ μεγαλητέρα. Ὁ κύριος σκοπὸς τῆς συστάσεως τῆς ἐφεδρείας τοῦ νὰ παρέξῃ πλείονας χεῖρας εἰς τὴν Γεωργίαν ἐπιδιώκεται καθ’ ἑκάστην, διότι ἡ θητεία τοῦ στρατιώτου ἐξακολουθεῖ νὰ ᾖναι τριετὴς, ἀλλ’ ὁ λόγος τῆς ὑπάρξεως τῶν Ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, μολονότι πώποτε δὲν ὑπῆρξεν ἀληθὴς, πρόκειται σήμερον ὀλιγώτερον τοιοῦτον, διὰ τῆς συστάσεως τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Προτείνω ἐπίσης νὰ καταργηθοῦν τὰ φρουραρχεῖα, ἐξαιρουμένων τοῦ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ τῆς Ναυπλίας. Ἐκτὸς, ὅτι τὰ Φρουραρχεῖα τὴν κατάργησιν τῶν ὁποίων προτείνω, δὲν ἔχουσί τι σπουδαῖον νὰ ἐνεργῶσι, παρεμβάλλουν πολλάκις προσκόμματα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἀποβαίνουν ἐνίοτε ἀφορμὴ σπουδαίων ἐρίδων. Τὰ περὶ ὧν πρόκειται Φρουραρχεῖα δίδονται πάντοτε εἰς τοὺς εὐνοουμένους τῆς Κυβερνήσεως, τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ κάθηνται εἰς τὰς οἰκίας των, καὶ νὰ ἔχουν ὅλας των τὰς ἀναπαύσεις, συνάμα δὲ καὶ τὰς πλήρεις ἀποδοχάς των, προσκρούουσι δὲ συχνὰ καὶ εἰς τὴν Στρατιωτικὴν ἱεραρχίαν, διότι συμβαίνει εἰς μίαν πόλιν νὰ ἑδρεύῃ ἕν τάγμα, ὁ δὲ Φρούραρχος τῆς πόλεως αὐτῆς νὰ ἔχῃ βαθμὸν κατώτερον τοῦ διοικοῦντος τὸ Τάγμα. Ἐκ τῆς διαφορᾶς δὲ τῶν καθηκόντων των, ἥτις εἶναι κατ’ ἀντίστροφον λόγον τῶν βαθμῶν των, προέρχονται ἔριδες καὶ ἐκ τούτων χαλάρωσις εἰς τὴν πειθαρχίαν. Προτείνω ὡσαύτως τὴν κατάργησιν τῶν διαρκῶν ὑπασπιστῶν τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν τοῦ στρατοῦ, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ παρακολουθοῦντες τοὺς γενικοὺς ἐπιθεωρητὰς κατὰ τὴν ἐπιθεώρησιν ἅπαξ τοῦ ἔτους γενομένην καὶ μὴ διαρκοῦσαν πλέον τοῦ μηνὸς, μένουσι τὸ ὑπόλοιπον τοῦ ἔτους ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑπηρεσίας, καὶ μολαταῦτα λαμβάνουσι πλήρεις τὰς ἀποδοχάς των. Ὑποβάλλω ἐπίσης τὴν κατάργησιν τοῦ ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, διότι διὰ τὴν Ἑλλάδα εἶναι θέσις ἀνήκουσα εἰς τοὺς φίλους τῆς ἐξουσίας, καὶ δίδεται πάντοτε πρὸς ἐξοικονόμησιν προσώπων. Ἄλλοτε ὑπῆρχεν ἰδιαίτερον τμῆμα χωροφυλακῆς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον διευθυνόμενον παρ’ ἀξιωματικοῦ ἱκανοῦ τῆς χωροφυλακῆς ἐνήργει ἀποτελεσματικώτερον εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ σώματος τούτου. Ἐκ τούτων ὅλων ἡ ὕπαρξις ἀρχηγείου χωροφυλακῆς εἶναι θέσις ὅλως περιττὴ καὶ κατὰ συνέπειαν δαπανηρά. Προτείνω ἐπίσης τὴν κατάργησιν τῶν νομοεπιθεωρητῶν τοῦ Κράτους, οἵτινες κατ’ ἐμὲ εἰσὶ συνταξιοῦχοι ἐν ἐνεργείᾳ. Ἂν τὰ κατέχοντα τὰς ἰδανικὰς ταύτας θέσεις πρόσωπα ᾖναι ἄξια τῆς μερίμνης τοῦ Ἔθνους, ἂς τοῖς χορηγηθῶσιν ἐξαιρετικαὶ συντάξεις, ἄλλως τε εἶναι προφανὴς κλοπὴ δημοσίων χρημάτων. Προβαίνω, Κύριοι, προκειμένου περὶ ἐλαττώσεως δαπανῶν, ὡς ἐκ τῆς ἀπειλουμένης οἰκονομικῆς κρίσεως καὶ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ἀναθεωρητικοῦ δικαστηρίου, διότι συγκροτουμένου τούτου ἀπὸ ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς, συνεδριάζοντας ἓξ ἢ ἑπτὰ φορὰς τὸ ἔτος, δαπανᾶται ὁ δημόσιος πλοῦτος μὲ δυσανάλογον πρὸς τὰ οἰκονομικά μας ἐλευθεριότητα. Ἐκτὸς τούτων ὅλων, Κύριοι, προτείνω τὴν κατάργησιν τῶν ἐναντίον πάσης λογικῆς διὰ τὴν Ἑλλάδα διδομένων στρατιωτικῶν ἐπιμισθίων. Ἀναγνωρίζω, ὅτι εἰς τὸν Γαλλικὸν στρατὸν καὶ εἰς ὃν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑπηρετήσω ἐπὶ δύω ἔτη λαμβάνουσιν εἶδός τι ἐτησίας ἀποζημιώσεως οἱ διοικοῦντες τὰ συντάγματα καὶ οἱ διοικηταὶ τῶν μοιραρχιῶν, ἤτοι οἱ βαθμοφόροι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσιν ἄμεσον διοίκησιν ἐπὶ τῶν στρατευμάτων· ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν, Κύριοι, ἂν ὁ λόγος, δι’ ὃν χορηγεῖται ἡ ἐτησία χρηματικὴ ἀποζημίωσις εἰς τοὺς ὡς εἴρηται Γάλλους συνταγματάρχας καὶ μοιράρχους ὑπάρχῃ ἀληθὴς καὶ διὰ τοὺς διοικητὰς τῶν ταγμάτων καὶ τοὺς συνταγματάρχας τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Ἐπείσθην, Κύριοι, κατὰ τὴν διετῆ ἐν τῷ Γαλλικῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν μου, ὅτι οἱ λαμβάνοντες ἐτησίαν χρηματικὴν ἀποζημίωσιν φέρουσιν ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας συνήθεια πολυετὴς καθιέρωσεν. Εἶναι δὲ ἡ ὑποχρεωτικὴ πρόσκλησις εἰς τὴν τράπεζαν τοῦ μοιράρχου καὶ τοῦ συνταγματάρχου παντὸς ἀξιωματικοῦ εἰσερχομένου ἢ ἀπερχομένου τοῦ σώματος, παντὸς προβιβαζομένου, ἐκτὸς τῶν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν τακτικῶν προσκλήσεων κατὰ σειρὰν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ σώματος καί τῶν ἐτησίων μεγάλων γευμάτων. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα γίνονται καὶ παρ’ ἡμῖν;

§224ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τίποτε.

§225ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ βεβαιῶ, Κύριοι, ὄχι, διότι ταῦτα πάντα δὲν ἔγκεινται ἴσως εἰς τὰ ἤθη καὶ εἰς τὰς ἕξεις μας. Βεβαιῶ ἀφ’ ἑτέρου ὅμως, Κύριοι, ὅτι πολλάκις συνέφαγα μετὰ τῶν σωματαρχῶν μου, οὐχὶ ὅμως ὡς ἀξιωματικὸς τοῦ σώματος, ἀλλ’ ὡς συγγενὴς ἢ φίλος. Πρὸ τοῦ 59 ἐλάμβανον μόνον ἄνευ οὐδενὸς λόγου πάντοτε ἐπιμίσθιον οἱ διοικηταὶ τῶν σωμάτων, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα ἡ φανερὰ αὐτὴ σπατάλη τοῦ δημοσίου πλούτου ἐπεξετάθη καὶ ἐπὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ὡς νὰ μὴ ἤρκει τάχα ὁ μεγάλος μισθός των. Ὁ μισθὸς τοῦ Ἕλληνος συνταγματάρχου εἶναι 630 δραχμαὶ, ἐνῷ ἐν Γαλλίᾳ ὁ συνταγματάρχης δὲν λαμβάνει πλέον τῶν 600 φράγκων, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, μὲ ὅλας τὰς ὁποίας ὁ βαθμός του καὶ τὸ ἐν γένει στρατιωτικὸν ἐπάγγελμα τῷ ἐπιβάλλει ἀπείρους ὑποχρεώσεις. Μεταβαίνω, Κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα περὶ ἐλαττώσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ἀξιωματικῶν. Ὁ μισθὸς τῶν ἀξιωματικῶν δὲν δύναται οὐδόλως νὰ σχετισθῇ μὲ τὸν μισθὸν τῶν λοιπῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους· ὁ μισθὸς τῶν ἀξιωματικῶν δὲν δίδεται λόγῳ ἀποζημιώσεως τῶν ἔργων ἢ τῶν ἐκδουλεύσεών του, τὰς ὁποίας προσφέρει εἰς τὸ ἔθνος του, διότι αὐταί εἰσιν ἀνεκτίμητοι, διότι διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων συχνὰ ὁ ἀξιωματικὸς προκινδυνεύει, καὶ ἐνίοτε φονεύεται, ἀλλὰ δίδεται λόγῳ ἀτομικῆς συντηρήσεως. Προσθέτω δὲ, Κύριοι, ὅτι διὰ τῆς διδομένης εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τῆς Ἑλλάδος μισθοδοσίας δὲν πρόκειται νὰ συντηρηθῇ τι ἄτομον ἀλλ’ ὁλόκληρος οἰκογένεια, διότι τὸ πλεῖστον τῶν ἀξιωματικῶν εἰσὶν ἔγγαμοι· ὥστε φρονῶ, ὅτι ἐλαττώνοντες τὴν μισθοδοσίαν τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν ἀφαιροῦμεν τὸν ἄρτον τῶν οἰκογενειῶν των. Εἶπον, Κύριοι, τῶν κατωτέρων, διότι αὐτὸ τοῦτο δὲν ὑπάρχει καὶ διὰ τοὺς ἀνωτέρους, ἡ μισθοδοσία τῶν ὁποίων ὑπελογίσθη μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀτομικῆς συντηρήσεως ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ὁ ἀνώτερος στρατιωτικὸς βαθμὸς συνεπάγεται· ἀλλ’ ἐπειδὴ τοιαῦται δὲν ὑπάρχουσιν, ὡς ἀνωτέρω διεπραγματεύθην, διὰ τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς τῆς Ἑλλάδος, διὰ ταῦτα φρονῶ, προκειμένου περὶ οἰκονομικῶν μέτρων, νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς αὐτὰ μόνον ὁ μισθὸς τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ ἐλαττούμενος κατὰ 10 ἢ 15%. Εἰς ἀπάντησιν δὲ τοῦ ἐντίμου Πληρεξουσίου Γυθείου, Κυρίου Κοσονάκου, εἰπόντος τίνι τρόπῳ θὰ ἀντικατασταθῇ τὸ ἀναθεωρητικὸν καὶ τὶ θὰ γείνωσιν οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ, λέγω, ὅτι τὸ μὲν ἀναθεωρητικὸν, ὡς συνεδριάζον ἅπαξ κατὰ τριμηνίαν, δύναται νὰ σχηματίζηται ἀπὸ τοὺς ἐνταῦθα εὑρισκομένους ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς τῆς ξηρᾶς καὶ τοῦ ναυτικοῦ, οἱ δὲ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ νὰ λάβωσι τὰς συντάξεις των, καθ’ ὃ ἀνίκανοι διὰ τὸν ἐν ἐνεργείᾳ στρατὸν, διότι ὁ προορισμὸς τοῦ στρατοῦ δὲν εἶναι ἡ περίθαλψις ἀνικάνων ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ἀξιωματικῶν γινωσκόντων καὶ δυναμένων νὰ προκινδυνεύωσιν ὑπὲρ τῆς Πατρίδος των.

§226ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις αὔριον, διότι παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 6 παρὰ ¼.)