1863.02.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΝΣΤʹ.

Τῆς 21 Φεβρουαρίου 1863.

(Πέμπτη).

Ὥρα 12 τῆς μεσημβρίας.

Τὰ θεωρεῖα ἅπαντα τῶν τε δημοσιογράφων καὶ τοῦ λοιποῦ ἀκροατηρίου πλήρη· καθὼς καὶ τὸ τοῦ διπλωματικοῦ Σώματος· τὸ δὲ τοῦ ὡραίου φύλλου ὑπέρ ποτε καὶ ἄλλοτε. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως ἤρξατο ἡ συνεδρίασις. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προλαβούσης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία ἀναφορὰ τοῦ Γεωργ. Σπυρίδωνος περὶ τοῦ νὰ δοθοῦν 500 δραχμαὶ πρὸς περίθαλψιν τινὸς οἰκογενείας ἐκ Λαρίσσης κατὰ διαταγὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν· ἡ οἰκογένεια ἔρχεται πλὴν δραχμαὶ δὲν ἐδόθησαν.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα ἀναφορὰ παλαιῶν τινων ἀγωνιστῶν, ζητούντων περίθαλψιν· θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ὑπάρχει ἀναφορὰ τοῦ Κυρίου Γ. Ζ. Μουσούρου περὶ ἐπικυρώσεως τῆς ἰδίας ἐκλογῆς, ἐκ Θεσσαλονίκης, καὶ ἀκυρώσεως τῆς ὑπὲρ τῶν ἀντιπάλων του γενομένης. Ὅταν κληρωθῇ ἡ ἐκλογὴ αὕτη, τότε ἡ ἐπιτροπὴ θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν αὐτήν. Ὑπάρχει πρότασις τοῦ Κυρίου Ἰωάννου Δεληγιάννη περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῶν ζώων καὶ τῶν μελισσίων.

§4ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ φορολογίας σχεδίου. Καὶ ἄλλοτε εἴπομεν ὅτι πρέπει νὰ παύσουν νὰ ὑπογράφωσιν οἱ πληρεξούσιοι εἰς τὰς προτάσεις· ἡ ὑπογραφὴ τῶν προτάσεων συντελεῖ εἰς τὴν ἐπὶ ματαίῳ δαπάνην τοῦ χρόνου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν θὰ λέγω τὸ ὄνομα εἰς τὸ ἑξῆς. Ὑπάρχει τώρα μία ἄλλη πρότασις ἑνὸς πληρεξουσίου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς·

§6ΤΙΝΕΣ. Τίνος εἶναι αὐτὴ ἡ πρότασις;

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπομεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λέγηται τὸ ὄνομα τοῦ προτείνοντος, ἀλλ’ ἂν θέλητε, εἶναι τοῦ Ἀλ. Δοσίου. Ποίαν ἡμέραν προσδιορίζετε πρὸς συζήτησιν;

§8ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη πρὸς συζήτησιν αὐτό.

§9Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τοῖς γραφείοις τῆς Συνελεύσεως ἤκουσα, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ἑνὸς ὑπαλλήλου διὰ νὰ συγκεντρόνῃ τὴν γραφικὴν ὑπηρεσίαν τῶν τμημάτων· ἐὰν τὸ Προεδρεῖον νομίζῃ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τοιαύτη, εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ τὸ ἐνισχύσωμεν.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Δυνατώτερα, δὲν ἀκούομεν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔκαμε τὴν παρατήρησιν ὁ Κ. Δηλιγιάννης, ὅτι κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἀπὸ τὸ Γραφεῖον καί τινας ἄλλους, ὡς νομίζω, ὑπάρχει ἀνάγκη ἑνὸς ὑπαλλήλου, ὅστις νὰ συγκεντρόνῃ εἰς ἑαυτὸν ὅλα τὰ ἔγγραφα τῶν τμημάτων καὶ τῶν ἐπιτροπῶν.

§12ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα νὰ προσληφθῇ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ Γραφεῖον μὲ ἔκαμον τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐκ τῶν ἀσχολιῶν, τὰς ὁποίας ἔχουν οἱ ὑπάλληλοι δὲν ἐπαρκοῦν.

§14ΔΑΓΡΕΣ. Ἐὰν τὸ Προεδρεῖον τὸ θεωρῇ ἀναγκαῖον ἂς γείνῃ.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ προσλάβωμεν;

§16ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα νὰ ἀναγνωσθῶσι τινὲς ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν καὶ ὕστερον ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ Κ. Α. Πετσάλης ἀναγινώσκει μίαν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Θεοχάρη περὶ Προξενείων. Πρὸς τὴν ἐν Ἀθήναις Βʹ Ἐθνικὴν τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Ἡ οἰκονομικὴ ἐπιτροπὴ, συζητήσασα μετ’ ἐπιστασίας τὴν πρότασιν τοῦ πληρεξουσίου Σπετσῶν Κυρίου Θεοχάρη περὶ καταργήσεως τῶν προξενείων, καὶ ὑπ’ ὄψιν ἔχουσα τὴν αὐστηρὰν οἰκονομίαν, τὴν ἐπιβαλλομένην σήμερον ὑπὸ τῆς ἀνάγκης τῶν περιστάσεων τῆς Πατρίδος, παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν, ἀλλ’ ἐφήρμοσεν αὐτὴν γενικῶς. Ἑπομένως προβᾶσα εἰς τὰ καθέκαστα τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας, ἐθεώρησεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρηθῇ ἡ ὑπηρεσία τῶν προξένων ἄμισθος, ὅπου τοῦτο ἐφικτὸν, ἐφ’ ὅσον γνωστὸν εἶναι ὅτι καὶ ἔμποροι ὁμογενεῖς, κατοικοῦντες εἰς τὴν ἕδραν τῶν προξενείων, δύνανται νὰ ἀναδεχθῶσι τὸ βάρος ἀντὶ ἁπλῶς τῆς τιμῆς τοῦ νὰ ὑπηρετῶσι τὴν πατρίδα των εἰς κρισίμους περιστάσεις· ὅπου δὲ τοῦτο ὑπάρχει ἀκατόρθωτον, ἡ ὑπηρεσία τοῦ προξενείου δύναται νὰ ἐνεργῆται ὑπὸ τοῦ γραμματέως. Τούτου ἕνεκα ἐθεώρησε καταργητέους ὅλους τοὺς μισθοὺς τῶν γενικῶν προξένων καὶ προξένων. Ἡ δευτέρα περίπτωσις τῆς ὑπὸ τῶν γραμματέων διοικήσεως τῶν προξενείων, μέχρις οὗ βελτιωθῇ ἡ ἀνωμαλία τῶν περιστάσεων, προβλέπει καὶ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἤθελον ἴσως μᾶς ἀντιτάξει, τῆς δυσκολίας τῆς ἐκδόσεως νέων ἐκτελεστηρίων, εἰς ἃς εὑρίσκεται διπλωματικὰς σχέσεις ἡ νέα κατάστασις τῶν πραγμάτων πρὸς τὰς ξένας Κυβερνήσεις, μολονότι πιστεύομεν, ὅτι σήμερον, ἀφοῦ τὸ Ἔθνος συνῆλθεν εἰς νόμιμον Συνέλευσιν, δὲν θέλουν παρουσιασθῇ σπουδαῖαι δυσκολίαι πρὸς ἐπιτυχίαν νέων ἐκτελεστηρίων, ὅπου ἡ ἔκδοσίς των κατασταθῇ ἀναγκαία, ἐὰν καταβληθῶσιν αἱ ἀπαιτούμεναι προσπάθειαι καὶ ὑποστηριχθῶσι δεόντως τὰ δικαιώματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Ἡ Ἐπιτροπὴ, ἀναδεχθεῖσα νὰ ἐπιφέρῃ τὰς ἀναγκαίας ἐλαττώσεις εἰς τὸν προξενικὸν κλάδον, δὲν ὤφειλε νὰ παραλείψῃ ὅσας κατὰ τὴν κρίσιν της ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ καὶ ἐπὶ τοῦ λοιποῦ προσωπικοῦ αὐτῶν, ὅπου ἀφαίρεσις περιττῶν θέσεων ἢ ἐλάττωσις μισθῶν ἀπῃτεῖτο, ἀφοῦ τοιαύτη ἐλάττωσις πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ μετ’ ὀλίγον καὶ εἰς τὴν λοιπὴν τοῦ Κράτους ὑπηρεσίαν. Προσέτι ἐνόμισε καθῆκόν της νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο καὶ τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει διατηρουμένης πρεσβείας, καθόσον εἰς αὐτὸ ἀναγκαίως πρέπει νὰ ὑπαχθῇ πᾶσα ὑπηρεσία, ἡ δὲ τῆς πρεσβείας τῆς Κωνσταντινουπόλεως σχετίζεται μὲ τὸν κλάδον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου περιεστράφησαν αἱ ἐργασίαι τῆς Ἐπιτροπῆς. Περιττὸν δὲ ἐνόμισε νὰ ἀναφέρῃ εἰδικῶς τὴν κατάργησιν τῶν ἄλλων πρεσβειῶν, ἀφ’ οὗ, καθ’ ἃ κηρύττεται ἤδη, ἡ συστηθεῖσα νέα Κυβέρνησις προλαβοῦσα τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἐφήρμοσεν ὡς πρὸς αὐτὰς τὸ μέτρον τῶν οἰκονομιῶν. Ἑπομένως προέβημεν εἰς τὰς ἐφεξῆς λεπτομερεῖς οἰκονομίας ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῆς ῥηθείσης πρεσβείας καὶ τοῦ προξενικοῦ κλάδου. Ἠλαττώσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ ά. γραμματέως τῆς πρεσβείας καὶ τοῦ ά. διερμηνέως ἀντὶ 800 δραχμῶν κατὰ μῆνα εἰς 600, καὶ παρεδέχθημεν τὸν μισθὸν ἑνὸς βʹ. γραμματέως ἀνὰ δραχμὰς 300 κατὰ μῆνα, κατηργήσαμεν τὸν μισθὸν γʹ. καὶ δʹ. διερμηνέως, διατηρήσαντες καὶ τὸν δεύτερον. Ἀφῃρέσαμεν ἐντελῶς τοὺς μισθοὺς τριῶν μαθητευομένων ὡς περιττῶν σήμερον, ἐνῷ ἡ πατρὶς ἔχει ἀνάγκην πρῶτον νὰ σωθῇ ἀπὸ ἐπικειμένην οἰκονομικὴν κρίσιν καὶ μετὰ ταῦτα νὰ φροντίσῃ νὰ μορφώσῃ ἄνδρας διὰ τὸν διπλωματικὸν κλάδον της. Συνέπεια τῆς ἀποφάσεως ταύτης ὑπάρχει ἡ κατάργησις τοῦ μισθοῦ τοῦ διδασκάλου τῆς Τουρκικῆς γλώσσης. Ἐπειδὴ ὁ ἀ. γραμματεὺς, ἐπέχων τόπον σήμερον τοῦ μὴ διορισθέντος πρέσβεως, ἔχει ἀνωτέρας δαπάνας, ὡς ἀντιπροσωπεύων καὶ τὸν πρέσβυν, παρεδέχθημεν μισθὸν ὁλικὸν τῆς θέσεως ἐπιτετραμμένου δραχ. 20000, ἐξ ὧν, ἐνόσῳ ἐξακολουθεῖ ἐνεργῶν τὸ ἀξίωμα τοῦτο ὁ ἀ. γραμματεὺς δὲν πρέπει νὰ λαμβάνῃ καὶ τὴν εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀ. γραμματέως μισθοδοσίαν. Εἰς τὸ ἐμπορικὸν γραφεῖον τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐθεωρήσαμεν ἀναγκαίας τὰς ἑξῆς οἰκονομίας· Κατηργήσαμεν τὸν μισθὸν ἑνὸς ὑποδιευθυντοῦ, ὡς περιττοῦ, δύω παρέδρων δικαστῶν, δικάζοντος μόνου τοῦ προξένου, κατηργήσαμεν ἕνα βʹ. γραφέα καὶ ἕνα ἐκ τριῶν γιατσαξίδων· ἑπομένως περιωρίσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ βʹ. γραμματέως ἀντὶ δραχμῶν 350 εἰς 300, καὶ Προέβημεν ἑπομένως εἰς τὰς ἑξῆς ἐλαττώσεις καὶ ἀφαιρέσεις ἐξόδων. Εἰς τὸ γενικὸν προξενεῖον Κερκύρας προσδιωρίσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως ἀντὶ δραχ. 250 κατὰ μῆνα εἰς μόνον 200. Εἰς τὸ γενικὸν προξενεῖον Ἀλεξανδρείας περιωρίσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως εἰς 300 δραχ. κατὰ μῆνα ἀντὶ 350, ἐπίσης τοῦ ἀ. διερμηνέως εἰς δραχ. 200 κατὰ μῆνα ἀντὶ 250, καὶ ἀφῃρέσαμεν τὴν δαπάνην τοῦ βʹ. διερμηνέως, περιορίσαντες τὸν μισθὸν τοῦ γραφέως ἀντὶ δραχ. 180 κατὰ μῆνα εἰς 150, καὶ ἀντὶ τριῶν τοὺς γιατσαξίδες εἰς ἕνα. Εἰς τὸ προξενεῖον Σμύρνης περιωρίσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως ἀντὶ δραχ. 350 εἰς 300, καὶ τοῦ ἀ. διερμηνέως ἀντὶ δραχ. 300 εἰς 200· ἀφῃρέσαμεν δὲ τὸν βʹ. διερμηνέα, τὸν ἀ. καὶ βʹ. γραφέα, καὶ ἀντὶ τριῶν γιατσαξίδων διετηρήσαμεν ἕνα πρὸς 40 δραχ. ἀντὶ 50. Εἰς τὸ προξενεῖον Θεσσαλονίκης περιωρίσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως εἰς δραχ. 200 ἀντὶ 250, καὶ τοῦ διερμηνέως εἰς 150 ἀντὶ 200, τοῦ δὲ γιατσαξῆ εἰς 35 ἀντὶ 40. Εἰς τὸ ἐν Ἰωαννίνοις περιωρίσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως εἰς δραχ. 200 κατὰ μῆνα ἀντὶ 250, τοῦ διερμηνέως εἰς 120 ἀντὶ 160 καὶ τοῦ γιατσαξῆ εἰς 30 ἀντὶ 40. Εἰς τὸ προξενεῖον Κρήτης περιωρίσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως εἰς δραχ. 200 κατὰ μῆνα ἀντὶ 250, τοῦ διερμηνέως εἰς 150 ἀντὶ 200, τοῦ γιατσαξῆ εἰς 30 ἀντὶ 35, καὶ κατηργήσαμεν τὴν μισθοδοσίαν τοῦ γραφέως. Εἰς τὸ τῆς Βηρυττοῦ περιωρίσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως ἀντὶ 250 εἰς 200, τοῦ διερμηνέως ἀντὶ 160 εἰς 120, τοῦ γιατσαξῆ εἰς 35 ἀντὶ 40, καὶ κατηργήσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ γραφέως. Εἰς τὸ τῆς Χίου περιωρίσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως εἰς δραχ. 150 ἀντὶ 250, τοῦ διερμηνέως εἰς δρ. 100 ἀντὶ 160, τοῦ γιατσαξῆ εἰς 30 ἀντὶ 40, κατηργήσαμεν δὲ τὸν μισθὸν τοῦ γραφέως. Εἰς τὸ τῆς Λαρίσσης περιωρίσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως ἀντὶ 250 εἰς δραχ. 200, τοῦ διερμηνέως εἰς 120 ἀντὶ 200 καὶ τοῦ γιασαξῆ εἰς 35 ἀντὶ 40, κατηργήσαμεν δὲ τὸν μισθὸν τοῦ γραφέως. Εἰς τὸ τῶν Βιτωλίων περιωρίσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως εἰς 120 ἀντὶ 160, τοῦ διερμηνέως εἰς 100 ἀντὶ 120, τοῦ γιατσαξῆ εἰς 35 ἀντὶ 40, καὶ κατηργήσαμεν τὴν μισθοδοσίαν τοῦ γραφέως. Εἰς τὸ τῆς Μελίτης περιωρίσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως εἰς δραχ. 200 ἀντὶ 250, εἰς δὲ τὸ τῆς Τεργέστης ἀφήσαμεν τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως εἰς δρ. 200, ὅπως ὑπῆρχε. Τὸ τῆς Ἀδριανουπόλεως προξενεῖον ἐνομίσαμεν ἀναγκαῖον νὰ ὑπαγάγωμεν εἰς τὰ ἰδιοσυντήρητα προξενεῖα, καθόσον ἐκεῖ οὔτε κἂν ἄξια λόγου συμφέροντα σήμερον παρουσιάζονται, φρονοῦμεν δὲ, ὅτι εὐκόλως θέλει εὑρεθῆ ἐκ τῶν ὁμογενῶν διὰ νὰ τὸ ἀναδεχθῇ μὲ μόνον τὸ ὄφελος τῶν εἰσπράξεων. Ἂν ὅμως τοῦτο δὲν κατορθωθῇ, προτείνομεν νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τὸ ἐφαρμοσθὲν ἐπὶ τῶν λοιπῶν προξενείων μέτρον τῶν οἰκονομιῶν, καταργουμένης τῆς μισθοδοσίας τοῦ προξένου καὶ γραφέως, καὶ ἐλαττουμένης τῆς μισθοδοσίας τοῦ γραμματέως εἰς δραχ. 200 ἀντὶ 250, τοῦ διερμηνέως 120 ἀντὶ 160 καὶ τοῦ γιατσαξῆ 35 ἀντὶ 40. Τὰς αὐτὰς οἰκονομίας ἐφηρμόσαμεν ἐπὶ τοῦ μετὰ τὴν μεταπολίτευσιν ἀνυψωθέντος εἰς προξενεῖον πρότερον ὑποπροξενείου Γαλαζίου, τοὐτέστιν ἀφηρέσαμεν τὴν μισθοδοσίαν τοῦ προξένου, συνισταμένην ἐκ δραχ. 800 κατὰ μῆνα, ἑνὸς γραμματέως ἐκ δραχ. 300, ἑνὸς ά. γραφέως ἐκ δραχ. 180, ἑνὸς γραφέως ἐκ δραχ. 160, ἑνὸς λιμενάρχου ἐκ δραχ. 100 καὶ ἐκ γραφικῶν ἐξόδων δραχ. 2250 κατ’ ἔτος, ἀποτελούντων πάντων δαπάνην δραχ. 20,730, ὑπηγάγομεν δὲ αὐτὸ εἰς τὴν θέσιν τῶν ἰδιοσυντηρήτων προξενείων καὶ ὑποπροξενείων, πρὸς ὃ παρεχωρήσαμεν ἐκ τῶν ἐτησίων εἰσπράξεων δι’ ὅλα τὰ ἔξοδα δραχ. 4,000, ὑποχρεουμένου τοῦ διευθύνοντος αὐτὸ νὰ παραδίδῃ τὸ περιπλέον εἰς τὸ δημόσιον τῆς Ἑλλάδος ταμεῖον, διότι ἔχομεν τὴν πλήρη πεποίθησιν, ὅτι θέλουν εὑρεθῆ ἄπειροι ἔντιμοι ὁμογενεῖς ἐκ τῶν ἐκεῖ διαμενόντων ν’ ἀναδεχθῶσι μετὰ σπουδῆς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπὸ τὸν τεθέντα ὅρον. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ ὑποπροξενεῖα Ζακύνθου, Ἰβραΐλας, Βώλου καὶ Ἑλλησπόντου, εἰς ἃ ἀνῆκε πρὸ τῆς μεταπολιτεύσεως καὶ τὸ τοῦ Γαλαζίου, παρεδέχθημεν ἵνα τὰ μὲν Ἑλλησπόντου καὶ Βώλου ὦσιν ἰδιοσυντήρητα διὰ τῶν ἐτησίων εἰσπράξεών των, τὰ δὲ Ζακύνθου καὶ Ἰβραΐλας ἰδιοσυντήρητα καὶ ταῦτα, ἀλλὰ τὸ μὲν πρῶτον νὰ λαμβάνῃ κατ’ ἔτος δραχ. 2000 ἐκ τῶν ἐτησίων εἰσπράξεών του, τὸ δὲ δεύτερον δραχ. 1000. Εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην κατετάξαμεν τὸ προξενεῖον Καΐρου, εἰς τὸ ὁποῖον ἐκ τῶν ἐτησίων εἰσπράξεων παρεχωρήσαμεν δραχ. 3,000. Εἰς τὰ ἰδιοσυντήρητα προξενεῖα κατετάξαμεν καὶ τὸ τῆς Παλαιστίνης, εἰς ὃ ὁ πρόξενος ἐλάμβανε κατὰ μῆνα δραχ. 800. Ὑπάρχουσιν ἐν τοῖς διατηρουμένοις προξενείοις καὶ γραφικὰ ἔξοδα, ὧν τινων τὸ ποσὸν ἀναβαίνει εἰς δρ. 250 κατὰ μῆνα, ἀλλὰ κατὰ συνείδησιν δὲν ἠδυνήθημεν νὰ φέρωμεν ἐπ’ αὐτῶν οὐδεμίαν ἐλάττωσιν, ἀγνοοῦντες ἐντελῶς τὸ ποσὸν τῶν ἐνοικίων κλπ. ὑπὸ τὸν τίτλον αὐτὸν δαπανῶν, διὰ τοῦτο καὶ τὰ διετηρήσαμεν ὅπως εἶχον. Ἡ αὐτὴ δὲ πεποίθησις ὑπάρχει σχηματισμένη ἐν ἡμῖν περὶ τῆς κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἀξιοπρεποῦς διοικήσεως τῶν ὑποπροξένων αὐτῶν ὑπὸ ὁμογενῶν φλεγομένων ὑπὸ τῆς τοιαύτης τιμῆς, καὶ ἐμπορευμένων εἰς τοὺς τόπους ἐκείνους ἢ ζώντων ἐπαρκῶς ἐξ ἰδίων των μέσων. Εἰς πλῆθος προξενείων καὶ ὑποπροξενείων, ἤτοι Φιλιππουπόλεως, Βάρνης, Βενετίας, Ἰόππης, Πρεβέζης, Ῥόδου, Κυδωνιῶν, Τριπόλεως (Συρίας), Τραπεζοῦντος, Προύσης, Κύπρου, Αὐλῶνος, Πύργου, Μιτυλήνης, Αἴνου, Σεῤῥῶν, Ἰσμαϊλίου, Ἄρτης, Ἡρακλείου, Κρήτης, δίδονται προσεπιχορηγήσεις πλὴν τῶν εἰσπραττομένων δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἀφίνονται πρὸς ὄφελός των διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ γραφείου των. Τὰς προσεπιχορηγήσεις ταύτας ἐθεωρήσαμεν δίκαιον νὰ καταργήσωμεν, διὰ νὰ ἀρκεσθῶσιν οἱ λαμβάνοντες αὐτὰς εἰς μόνας τὰς εἰσπράξεις μέχρις οὗ βελτιωθῶσιν αἱ σημεριναὶ τῆς πατρίδος οἰκονομικαὶ περιστάσεις, ὁδηγηθέντες ἐντελῶς ὑπὸ τῶν αὐτῶν λόγων ὡς πρὸς τὰς εὐκολίας τῆς προθύμου παρ’ ἄλλων ἀντικαταστάσεώς των, ἐὰν ἀποφασίσωσι νὰ ἀποσυρθῶσιν οἱ ὑπάρχοντες. Αἱ οἰκονομίαι εἰς ἃς προέβημεν εἶναι ἀντίῤῥητως ἀνάλογοι τῶν περιστάσεων. Τὰ μέτρα ταῦτα εἶναι ἐκ φύσεώς των προσωρινὰ μέχρις οὗ ἐξακολουθοῦν καὶ αἱ ἀνώμαλοι οἰκονομικαὶ περιστάσεις. Ἡ ἀξιοπρεπὴς ἀντιπροσωπεία τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἶναι ἀντικείμενον ὁμαλῆς πολιτικῆς καὶ οἰκονομικῆς καταστάσεως πραγμάτων. Τὸ ζήτημα εἶναι σήμερον πρῶτον νὰ ὑπάρξωμεν οἰκονομικῶς καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καταλλήλως ν’ ἀντιπροσωπευθῶμεν. Δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι περιωρίσαμεν ὅλην τὴν ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν εἰς δαπάνας δραχ. 135537, καὶ ἐπεφέραμεν οἰκονομίαν εἰς τὸ Κράτος ὁμοῦ μὲ τὴν κατάργησιν τῶν πρεσβειῶν δραχ. 522046, αἵτινες προκύπτουν ἐκ τῆς σχετικῆς συγκρίσεως πρὸς τοὺς προϋπολογισμοὺς τοῦ 1861 καὶ 1862, χωρὶς νὰ καταργήσωμεν διόλου τὴν ὑπηρεσίαν, τῆς ὁποίας μόνον τὰς περιττὰς δαπάνας περιωρίσαμεν. Ἡ ἐπιτροπὴ φρονοῦσα ὅτι εἰς τὸ ἔργον της ἠκολούθησε τὸ γενικὸν πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐμπνέει εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις τὴν Συνέλευσιν καὶ τὸ Ἔθνος, πέποιθεν ὅτι θέλει τύχει τῆς ἐπιδοκιμασίας αὐτῆς. Ἐπισυνάπτεται καὶ συγκριτικὸς πίναξ τῶν γενομένων οἰκονομιῶν. Ἐν Ἀθήναις, τὴν Φεβρουαρίου 1863. Τὰ μέλη Εὐ. Παρίσης. Σ. Λ. Ζῶτος. Β. Θεαγένης, Ι. Α. Πολυχρονιάδης, Ὁ εἰσηγητὴς Α. Πετσάλης. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς παραδεχθείσας οἰκονομίας εἰς τὸν προξενικὸν κλάδον· Ψηφίζει Καταργεῖ τὰς θέσεις τῶν εἰς τὸ ἐμπορικὸν γραφεῖον τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὑπαρχόντων δύο παρέδρων δικαστῶν, δικάζοντος εἰς τὸ ἑξῆς μόνον τοῦ διευθυντοῦ αὐτοῦ, καὶ ἀναπληρουμένου ὑπὸ τοῦ ά. γραμματέως ἐν περιπτώσει κωλύματος. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ὀφείλουσα νὰ παραδεχθῇ μέτρα οἰκονομίας ἀνάλογα τῶν σημερινῶν ἀναγκῶν τῆς Πατρίδος, καὶ παρατηροῦσα ὅτι ἐκ τῶν προτεινομένων ἐλαττώσεων ὑπὸ τῆς ἀπὸ Φεβρουαρίου ἐκθέσεως τῆς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Συνελεύσεως δὲν καταστρέφεται ἡ ὑπηρεσία τοῦ προξενικοῦ κλάδου καὶ τῆς διατηρουμένης πρεσβείας τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἀλλὰ ῥυθμίζεται πρὸς τὸ οἰκονομικώτερον· Ψηφίζει ά.) Παραδέχεται τὴν ὑπὸ τὴν ἀνωτέρω χρονολογίαν ἔκθεσιν τῆς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Συνελεύσεως περὶ τῶν ὑποβληθεισῶν οἰκονομιῶν καὶ ἐλαττώσεων εἰς τὸν προξενικὸν κλάδον καὶ τὴν πρεσβείαν τῆς Κωνσταντινουπόλεως. βʹ.) Ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ῥυθμίσῃ τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ὑπηρεσίαν συμφώνως πρὸς τὰ ὑπὸ τῆς ἐκθέσεως ὑποβληθέντα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Συνελεύσεως μέτρα. γʹ.) Διατάττει νὰ προσαρτηθῇ ἡ ῥηθεῖσα ἔκθεσις εἰς τὸ παρὸν ψήφισμα, τοῦ ὁποίου θέλει ἀποτελεῖ ὁλοσχερὲς μέρος.

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΙΣ.

Διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον.

Ἐπίσης ὁ αὐτὸς ἀναγινώσκει καὶ ἑτέραν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Πρὸς τὴν ἐν Ἀθήναις Βʹ Ἐθνικὴν τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Ἡ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐπιτροπή, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀπὸ 15 Φεβρουαρίου ἔκθεσιν τοῦ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ καὶ τὸ συνημμένον σχέδιον ψηφίσματος, δι’ οὗ καταργοῦνται αἱ ἐν ἰσχύϊ διατάξεις τοῦ ΦΛΓʹ. νόμου περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, πλὴν τῶν ἀφορωσῶν τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ ναυτικοὺς, παρατηρεῖ, ὅτι ἡ ἐξαίρεσις αὕτη προσβάλλει τὴν φιλοτιμίαν τοῦ γενναίου στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ, μὴ φανέντων καθ’ ὅλας τὰς δυσχερεῖς τῆς Πατρίδος περιστάσεις κατωτέρων τῶν λοιπῶν ἀγαθῶν πολιτῶν εἰς θυσίας, τεινούσας πρὸς ἀνακούφισιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἔθνους Ἄλλως τε ἡ ἐλάττωσις αὕτη, περιοριζομένη εἰς μόνους τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, δὲν ἐκπληροῖ τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν τῶν οἰκονομικῶν, καθόσον ἡ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν τῶν πολιτικῶν μόνον ὑπαλλήλων προκύπτουσα οἰκονομία ἔσεται μικρὰ καὶ ἀνεπαίσθητος διὰ ταῦτα γνωμοδοτεῖ, ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ ἐξαίρεσις αὕτη, ἐφαρμοζομένης τῆς ἀρχῆς τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν ἐφ’ ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν δημοσίων λειτουργῶν πολιτικῶν, στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν. Καθόσον ἀφορᾷ τὸν ἀνώτερον κλῆρον, ἡ Ἐπιτροπή σας φρονεῖ, ὅτι ἡ ἐλάττωσις δύναται νὰ ἐπεκταθῇ, κατὰ τὰς παρούσας κρισίμους τῆς πατρίδος περιστάσεις εἰς το ἥμισυ τοῦ χορηγουμένου ἐπιδόματος· πιστεύει δὲ, ὅτι ὁ ἐγνωσμένος πατριωτισμός του δύναται νὰ ὑπαγορεύσῃ αὐτῷ καὶ μεγαλειτέρας ἔτι θυσίας. Τὴν 20 Φεβρουαρίου 1863 Ἀθῆναι. Ἡ οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ Λ. Πετσάλης, Β. Θεογένης, Εὐ. Παρίσης, Ἰω. Πολυχρονιάδης. Ὁ εἰσηγητὴς Σ. Λ. Ζῶτος. Ὑπάρχει καὶ γνώμη μειονοψηφίας, προτεινούσης νὰ διατηρηθῶσιν ὡς ἔχουσιν οἱ μισθοὶ ἐν γένει· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ Ταμεῖον εὑρίσκεται εἰς δυσχερείας, νὰ ἐκπίπτηται ἐκ τοῦ μισθοῦ παντὸς ὑπαλλήλου πολιτικοῦ, στρατιωτικοῦ καὶ ναυτικοῦ, οὐδὲ τοῦ κλήρου ἐξαιρουμένου, τὸ τέταρτον, ἐκδιδομένου εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους διὰ τὰς κρατήσεις ταύτας πιστωτικοῦ γραμματίου, δεκτοῦ εἰς ἀγορὰν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φθαρτῶν κτημάτων. Ἡ ὡς ἀνωτέρω κράτησις δὲν ἐκτείνεται ἐπὶ μισθοῦ κατωτέρου τῶν 100 δραχμῶν. Τὴν 20 Φεβρουαρίου 1863 Ἀθῆναι. Κ. Α. Κυριακός.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν πρέπει νὰ τυπωθῶσι, νὰ διανεμηθῶσι καὶ νὰ συζητηθῶσι. Ποίαν ἡμέραν προσδιορίζετε;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν δευτέραν. Ὁ Κ. Σπ. Λογιωτατίδης ἀναγινώσκει μίαν ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπῆς. Πρὸς τὴν ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὰς ὑποβληθείσας αὐτῇ ἀναφορὰς φέρει τὴν ἑξῆς γνωμοδότησιν· Ἐπὶ τῆς ὑπὸ στοιχ. ά. ἀναφορᾶς τῆς χήρας Καλλιόπης Γ. Γρίμπελα, αἰτούσης τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ἀφαιρεθέντος ἐκ τῆς συντάξεώς της ποσοῦ, γνωμοδοτεῖ νὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον, ἵνα λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐν αὐτῇ ἀναφερόμενα ἐνεργήσῃ τὰ παρὰ τοῦ Νόμου ὑπαγορευόμενα. Ἐπὶ τῆς ὑπὸ στοιχ. βʹ) ἀναφορᾶς τοῦ Σ. Λιανοσταφίδα, αἰτοῦντος περίθαλψίν τινα, γνωμοδοτεῖ νὰ διευθυνθῇ πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον, ἵνα ἐκ τοῦ Κεφαλαίου τῶν βοηθημάτων τῷ χορηγηθῶσι δραχμαὶ πεντήκοντα πρὸς περίθαλψιν. Ἐπὶ τῆς ὑπὸ στοιχ. γʹ) ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Πελλάνης παραπονουμένων κατὰ τοῦ Δημάρχου αὐτῶν Ν. Φασουλοπούλου, γνωμοδοτεῖ νὰ διευθυνθῇ πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον, ἵνα λάβῃ γνῶσιν τῶν ἐν αὐτῇ ἀναφερομένων καὶ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα. Ἐπὶ τῆς ὑπὸ στοιχ. δʹ) ἀναφορᾶς τῆς χήρας Ἀλεξάνδρας Κ. Κανελλετίου, αἰτούσης σύνταξίν τινα ἀπέναντι τῶν πολυειδῶν ἐκδουλεύσεων τοῦ συζύγου της καὶ προσωρινὴν περίθαλψιν, γνωμοδοτεῖ νὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἵνα ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῶν βοηθημάτων τῇ χορηγήσῃ χρηματικήν τινα συνδρομὴν ἐκ δραχμῶν ἑκατὸν (100). Ἐπὶ τῆς ὑπὸ στοιχ, ε) ἀναφορᾶς τοῦ Ὑποστρατήγου Ν. Ζέρβα αἰτοῦντος τὴν πληρωμὴν δραχμῶν 1330, διὰ μισθούς του δεδουλευμένους, γνωμοδοτεῖ νὰ σταλῇ πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργεῖον, ἵνα δώσῃ τὰς ἀνηκούσας πληροφορίας. Ἐπὶ τῆς ὑπὸ στοιχ. ϛʹ) ἀναφορᾶς τοῦ Γρηγορίου Οἰκονομοπούλου ζητοῦντος σύνταξιν μὲ τὸν βαθμὸν ἀνθυπολοχαγοῦ, ὃν ἐπρότεινεν ὑπὲρ αὐτοῦ ἡ ἐπὶ τῶν ἐκδουλεύσεων τοῦ ἀγῶνος Ἐπιτροπὴ, γνωμοδοτεῖ νὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ ἐπὸ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργεῖον. Ἐπὶ τῆς ὑπὸ στοιχ. ζʹ) ἀναφορᾶς Νικολάου Τάκου ζητοῦντος τὴν ἀποφυλάκισίν του ἕνεκα πολιτικοῦ χρέους, γνωμοδοτεῖ, ἐπειδὴ ἡ αἴτησις εἶναι ὅλως δικαστικὴ καὶ διαφεύγει τὴν νομοθετικὴν ἁρμοδιότητα τῆς Συνελεύσεως, νὰ σταλῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργεῖον διὰ νὰ πληροφορηθῇ ὁ δικηγόρος του Ἰω. Τυπάλδος καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ δίκαιον τοῦ πελάτου του. Ἐπὶ τῆς ὑπὸ στοιχεῖον ἡ) ἀναφορᾶς τοῦ Γερασίμου Ζ. Μουσούρου αἰτουμένου τὴν ὑποβολὴν τῶν πρακτικῶν τῆς γενομένης ἐκλογῆς ἐν τῇ περιφερείᾳ Θεσσαλονίκης, γνωμοδοτεῖ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργεῖον, ἵνα διατάξῃ τὸν κύριον Πρόξενον Θεσσαλονίκης καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ πρακτικὰ τῆς πρώτης ἐκλογῆς σὺν τοῖς τῆς ἐπαναληφθείσης. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 21 Φεβρουαρίου 1863. Ἡ ἐπιτροπή. Ἰω. Ἀθ. Οἰκονομίδης, Α. Γόντικας, Δ. Καυτατζόγλους, Χ. Ὀδυσσεὺς, Ἰ. Δυοβουνιώτης, Ὁ εἰσηγητὴς Σ. Λογιωτατίδης.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνεται ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως;

§21ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ὁ Κ. Παρίσης ἀναγινώσκει ἑτέραν ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιτροπῆς. Πρὸς τὴν Βʹ. ἐν Ἀθήναις τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Λαβοῦσα ἡ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐπιτροπὴ τὴν ἀπὸ 6 τρέχοντος μηνὸς πρότασιν τοῦ πληρεξουσίου Α. Ζατουνίτου, δι’ ἧς προτείνει· ά) ἵνα ἀνακτήσῃ τὸ ἔθνος τὰς παρ’ ἰδιωτῶν καταπατηθείσας γαίας του, καὶ βʹ) ὅπως ἐξευρεθῇ ὁ εὐχερέστερος τρόπος πρὸς εἴσπραξιν τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον καθυστερουμένων χρεῶν. Παρατηρεῖ Ὅτι ἡ ἀνάκτησις τῶν παρ’ ὁποιωνδήποτε καταπατηθεισῶν ἐθνικῶν γαιῶν εἶναι ἔργον διοικητικὸν, καὶ ἑπομένως ὀφείλει ὁ διευθύνων τὰ οἰκονομικὰ Ὑπουργὸς νὰ φροντίσῃ ἀνενδότως περὶ τῆς ἁρπαγείσης ἐθνικῆς περιουσίας. Ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὰ καθυστεροῦντα χρέη πρὸς τὸ Δημόσιον, περὶ αὐτῶν ὑπάρχουσι διάφοροι τοῦ Κράτους νόμοι, οὓς τὸ ὑπουργεῖον ὀφείλει νὰ ἐφαρμόσῃ. Ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ἐπιτροπὴ ἐπ’ ἀμφοτέρων τῶν προτάσεων τούτων δὲν εἶναι ἁρμοδία ν’ ἀποφανθῇ. Διὰ ταῦτα Ἐπιφέρει τὰς προτάσεις εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἵνα ἀποφασίσῃ ὅ,τι ἐγκρίνει. Ἀθῆναι τῇ 20 Φεβρουαρίου 1863. Ἡ Ἐπιτροπή.

Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ, Β. ΘΕΑΓΕΝΗΣ, Ι. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ,

Σ. Α. ΖΩΤΟΣ, Κ. ΚΥΡΙΑΚΟΣ.

Ὁ Εἰσηγητὴς

Ε. ΠΑΡΙΣΣΗΣ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσιν ἕτοιμοι νὰ ἀναγνωσθῶσι καὶ ἐκθέσεις ἐκλογῶν. Ὁ Κύριος Κατσίνας ἀναγινώσκει τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐκλογῶν τῶν Σωματείων Σαμίων, Χίων, Ἀρτινῶν, τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν ὁποίων ἡ Συνέλευσις δι’ εἰδικῆς ἀναστάσεως παρεδέξατο καὶ ὡς νομίμους πληρεξουσίους αὐτῶν τοὺς ἑξῆς· τῶν Σαμίων, τὸν Κύριον Λεωνίδαν Σταμάτην, τῶν Χίων τὸν Κύριον Γλαράκην καὶ τῶν Ἀρτινῶν τὸν Κύριον Δ. Δεσποτόπουλον. Μετὰ ταῦτα ὁ Κύριος Κατσίνας ἀνέγνωσε τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Σωματείου τῶν Ἀσπροποταμιτῶν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§24ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§25ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀκούω, ὅτι ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, θέλω εἴπει τὰ κατ’ αὐτήν. Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισεν, ὥστε ἕκαστον Σωματεῖον ν’ ἀποδώσῃ ἕνα πληρεξούσιον· Βεβαίως τὰ Σωματεῖα, μὴ γνωρίζοντα τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως προέβησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν πλειοτέρων προσώπων, στηριζόμενα εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως τῆς Γʹ Σεπτεμβρίου· συμβαίνει εἴς τινας τῶν ἐκλογῶν νὰ ὑπάρχῃ ἰσοψηφία, ὡς ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς· κατὰ τὰ πρακτικὰ τῆς κεντρικῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ἐνταῦθα, φαίνεται ἰσοψηφία, μεταξὺ τοῦ Κυρίου Σωμάκη, καὶ τοῦ υἱοῦ τοῦ Χριστ. Χατσιπέτρου.

§26ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἅμα ἐπὶ μιᾶς ἐκλογῆς, ἥτις ἐξελέγχθη, πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις, πρέπει ν’ ἀναβάλλεται. (θόρυβος). Ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ὑπηγόρευσεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐν τῇ σκέψει αὐτῆς τοῦ νὰ παραδεχθῇ τὸν Σωμάκην εἶναι ὁ ἑξῆς· διάταξις ῥητὴ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου περὶ βουλευτῶν ῥητῶς λέγει, ὅτι τὰ πλειότερα τῶν ὀνομάτων, τὰ ὁποῖα φαίνονται εἰς ἰσοψηφίαν, θεωροῦνται περιττὰ καὶ δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, λαμβάνεται μόνον ὑπ’ ὄψιν τὸ πρῶτον ὄνομα τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς τὸ ψηφοδέλτιον. Εἶναι λοιπὸν ἀληθὲς, ὅτι ἐπὶ ὅλων τῶν ψηφοδελτίων, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι δὲν προτάσσεται ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ὄνομα, ὅτι δὲν προτάσσεται τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου Σωμάκη, ἢ τοῦ Κυρίου Χατσηπέτρου· εὑρέθη λοιπὸν εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ ἐπιτροπὴ νὰ διεξέλθῃ τὰ πρακτικὰ, καὶ εἶδεν εἰς τὰ πλειότερα ψηφοδέλτια, ὅτι τὸ προτασσόμενον ὄνομα, εἶναι τὸ τοῦ Κυρίου Σωμάκη, καὶ ἐπὶ τούτου στηριζομένη ἡ ἐπιτροπὴ παρεδέχθη αὐτὸ τὸ ἄτομον. Ἠμπορεῖ ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ᾖναι λανθασμένη, ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ἀπόφασις, εἰς ἡμᾶς ἀπόκειται ν’ ἀποφασίσητε περὶ τῆς ἐκλογῆς, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπή. Παρουσιάζεται καὶ μία ἀντίῤῥησις, ὅτι εἰς τὴν Λαμίαν, καθὼς .... εἶναι μία ἐκλογικὴ περιφέρεια, ἔνθα ἐνηργήθη ἐκλογὴ ἀπὸ μέρους τῶν Ἀσπροποταμιτῶν, κατοικούντων εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα· ταύτης πρακτικὰ δὲν παρουσιάζονται. Ἰσχυρίζεται ὁ Κύριος Χατσηπέτρος, ὅτι αὐτὰ τὰ πρακτικὰ τὰ εἶχεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Κυρίου Σωμάκη, ὅπου καὶ εἰργάζετο· ἰσχυρίζετο ὁ Κύριος Χατζηπέτρου, ὅτι αὐτὰ τὰ πρακτικὰ ἐξηφανίσθησαν ἀπὸ τὴν οἰκίαν τοῦ Κυρίου Σωμάκη· ἂν ἐνηργήθη ἐκλογὴ εἰς τὴν Λαμίαν ἢ ἀλλαχοῦ, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν τὸ γνωρίζει, διότι δὲν ὑπάρχει κἀμμία βεβαιότης, παρουσιάζουν μόνον ἓν ἔγγραφον ἢ μᾶλλον πιστοποιητικὸν· ἡ ἀναφορὰ εἶναι γεγραμμένη ἀπὸ πέντε μέλη, τὰ ὁποῖα λέγουν, ὅτι ἐνηργήθη ἐκλογὴ εἰς τὴν Λαμίαν ἐκ μέρους τῶν κατοικούντων Ἀσπροποταμιτῶν, καὶ βεβαιοῦν συνάμα αὐτοὶ ὅτι ἐψηφοφόρησαν ὑπὲρ τοὺς 500 ἐκ τῶν κατοίκων, καὶ τὴν πλειονοψηφίαν ἔχει ὁ Χατζηπέτρος. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἡμεῖς σᾶς λέγομεν ὅτι δὲν παρεδέχθημεν ταῦτα, δὲν ἤλθομεν εἰς αὐτὰς τὰς μερικότητας, διότι εἴχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἤθελε γίνει λόγος ἐφ’ ἑκάστης τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἑπομένως ἠθέλαμεν δώσει τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας· ἀλλὰ γενομένης ἀφορμῆς ἐνταῦθα, σᾶς λέγω, ὅτι ἐπαρουσιάσθη αὐτὴ ἡ ἔνστασις· ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ βεβαιοῖ ὅτι ἔλαχε τῆς πλειονοψηφίας ὁ Χατζηπέτρος· ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδύνατο νὰ στηριχθῇ εἰς τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν, διότι δὲν ἐγνώριζε τὰ ὑπογεγραμμένα ἄτομα. Ὑπάρχει καὶ ἕτερόν τι πιστοποιητικὸν, ἐκ τῶν ὑπογεγραμμένων δὲ εἶναι καὶ ὁ Χριστόδουλος ὁ Στρατηγὸς καὶ ἕτεροί τινες, τοὺς ὁποίους δὲν γνωρίζομεν, καὶ οἵτινες βεβαιοῦν, ὅτι πρακτικὰ ἐκλογῆς Λαμίας ὑπῆρχον, καὶ ὅτι ἀπωλέσθησαν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Κυρίου Σωμάκη, εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ σκεφθῇ· ἂν ἀπωλέσθησαν δὲν τὸ γνωρίζει ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ ἂν τὸ ἐγνώριζε, δὲν ἠδύνατο νὰ πεισθῇ ὅτι ὑπάρχει καὶ πλειοψηφία. Ἐκ τούτων πάντων ὁρμωμένη ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν αὐτῆς καὶ τὴν διάταξιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, παρεδέχθη ὡς πληρεξούσιον νόμιμον τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς τὸν Κύριον Σωμάκην.

§27ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠκούσατε, Κύριοι, ὅτι ὁ εἰσηγητὴς ἀναφέρει γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν, ἐνῷ τὰ τοιαῦτα γεγονότα, κατ’ ἐμὲ, εἶναι σπουδαῖα, καὶ θεωρῶ ὅτι ἐπηρεάζουν νὰ ᾖναι εἰς τὴν ἔκθεσιν, μ’ ὅλα ταῦτα ἔρχομαι σήμερον νὰ ἀναφέρω περὶ αὐτῶν. Καθὼς ἐπληροφορήθην ἐξωδίκως, εἰς τὴν Λαμίαν ἔλαβε χώραν ἐκλογὴ πληρεξουσίων· τοῦτο εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους Φθιώτιδος καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν των. Εἰς τὴν Λαμίαν κατοικοῦσι πολλοὶ Ἀσπροποταμῖται, πλέον τῶν 500· τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς ἦλθον εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἐκλογικὴν εἶχον δοθῆ εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Κυρίου Σωμάκη, ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισεν, ὅτι ἀπὸ ἕκαστον Σωματεῖον θέλουν δώσει ἕνα πληρεξούσιον τότε τὰ πρακτικὰ αὐτὰ ἐχάθησαν. Ὅτι ἔλαβον χώραν ἐκλογαὶ εἶναι ἀναμφίβολον καὶ ἑπομένως πρακτικὰ ὑπῆρχον· ἀμφιβάλλει τις; τότε ἡ ἐπιτροπὴ ὤφειλε νὰ ἐξετάσῃ τὸ γεγονὸς αὐτὸ, δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν μόνον τὰ πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν.

§28ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὐτὴ δὲν ἐπερίμενε τὰ πρακτικά;

§29ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέσατε, Κύριοι, ὅτι ἔρχεται μία ἐκλογὴ μιᾶς ἐπαρχίας ὅπου ὑπάρχουν πολλοὶ δῆμοι, καὶ κατατεθέντα τὰ πρακτικὰ, κατὰ τύχην 3 ἢ 4 δήμων χάνονται, ἠμπορεῖ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τῶν 2 δήμων τὴν ἐκλογὴν, ἀλλὰ τῶν ἄλλων δήμων ὄχι; ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουν, βέβαια ἡ Συνέλευσις θέλει ἐξετάσει νὰ ἴδῃ τί ἔγιναν τὰ πρακτικὰ καὶ τῶν ἄλλων δήμων. Οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἔγειναν διάφοροι ἐκλογαὶ εἰς διάφορα μέρη τοῦ Κράτους, ὑπάρχει βεβαιότης σχεδὸν, ὅτι ἐν Λαμίᾳ ἔγεινε μία ἐκλογή· ὁ Κύριος Κρίτζας ὑπῆρχε τότε ἐκεῖ, ὁ ὁποῖος ἦτον ἀνταγωνιζόμενος εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην, καὶ γνωρίζει ὅ,τι ἔγεινε καὶ εἶχε πολλὰς ψήφους. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐκλογὴ αὕτη καὶ νὰ γίνῃ ἐξέτασις περὶ ἀνευρέσεως τῶν πρακτικῶν. Ἔρχομαι, Κύριοι, καὶ εἰς ἄλλα νὰ ἀντικρούσω τὸν Κύριον Κατζίναν. Ὁ Κύριος Κατζίνας μᾶς εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν δύω, ὁ Κύριος Χατζηπέτρος καὶ ὁ Κύριος Σωμάκης εἶναι ὑποψήφιοι, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησε δίκαιον νὰ δεχθῇ τὸν Κύριον Σωμάκην, διότι τὰ ψηφοδέλτια εὗρεν, ὅτι εἰς τὰ πλεῖστα εἶναι τὸ πρῶτον ὄνομα τοῦ Κυρίου Σωμάκη, ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν δὲν εἶχεν ἀκόμη ἀποφασίσει ἡ Συνέλευσις, δὲν ἐγνώριζε ἀκόμη κἀνεὶς, ὅτι θὰ δώσῃ ἕκαστον Σωματεῖον ἀνὰ ἕνα πληρεξούσιον, καὶ εἰς τοιαύτην περίστασιν νὰ μὴ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐκλογὴν ὡς ὑπάρχουσαν οὔτε τοῦ πρώτου, οὔτε τοῦ δευτέρου, οὔτε τοῦ τρίτου, ὡς ἔγεινε καὶ εἰς ἄλλας προηγουμένας περιστάσεις. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ περὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης συζήτησις, ἢ μᾶλλον νὰ γίνῃ νέα ἐκλογή.

§30ΑΛΕΞ. ΔΟΣΙΟΣ. Ἐλέχθη ὅτι ἔγινεν ἐκλογὴ εἰς Λαμίαν, ὅτι αὐτῆς τῆς συλλογῆς τὰ πρακτικὰ δὲν εὑρέθησαν, ὅτι ἐκλάπησαν· ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν Λαμίας δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε, ἀλλ’ ὡς ἀνήκων εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λοκρίδος δύναμαι Κύριοι, νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι εἰς Δραχμάνι οὔτε ἐκλογὴ ἔγεινεν, οὔτε Ἀσπροοταμῖται ὑπάρχουν, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο δύναμαι νὰ φέρω μάρτυρα ἔντιμον συνάδελφόν μου.

§31ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ὁμολογουμένως, Κύριοι (θόρυβος).

§32ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐφωτίσθημεν, ἐφωτίσθημεν.

§33ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ὁμολογουμένως, Κύριοι, βλέπετε πόσον ἐπισφαλὲς, πόσον λεπτὸν εἶναι τὸ ζήτημα, βλέπετε ὅτι καὶ ἡ ἰσοψηφία... (θόρυβος).

§34ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν τόσαι φωναὶ «ἐφωτίσθημεν» πνίγουν τὴν φωνὴν τοῦ ἀγορεύοντος, ἀνάγκη νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν ἐφωτίσθη.

§36ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἡμεῖς δὲν ἐφωτίσθημεν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πλειονοψηφία θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα.

§38ΜΠΑΣΤΑΣ. Πρέπει ν’ ἀκούσωμεν, Κύριε Πρόεδρε, τὶ τρέχει εἰς αὐτὴν τὴν ἐκλογήν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν ἐφωτίσθη· ὅσοι ἐφωτίσθησαν νὰ σηκωθῶσιν (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα).

§40ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως λοιπόν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀνάπαλιν· ὅσοι δὲν ἐφωτίσθησαν νὰ ἐγερθῶσι (κάθηνται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις ὅτι ἐφωτίσθη, καὶ ἑπομένως παύει πᾶσα περαιτέρω συζήτησις. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν παραδέχεται τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς γενομένης ἐκλογῆς.

§42ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Συνέλευσις, Κ. Πρόεδρε, ἐφωτίσθη μόνον ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§43ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι, ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται ν’ ἀφαρπάσωμεν τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως. Λέγω ὅτι ἐγένετο μία πρότασις περὶ ἀναβολῆς, θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν θέλῃ ν’ ἀναβληθῇ ἢ ὄχι.

§45ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι μὲ πολλὴν ἀταραξίαν ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπον, ὅτι ἦτο καλὸν ν’ ἀναβληθῇ, διότι ἐθεώρησα καὶ θεωρῶ, ὅτι πληρεξούσιος ἔχων τὴν πλειονοψηφίαν εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν, εἶναι ὁ Νικ. Χατσηπέτρος· δὲν θέλω νὰ φέρω προσκόμματα, δὲν ἔχω σκοπὸν ν’ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἀναβολὴν, προτείνω μόνον νὰ δεχθῇ ἡ Συνέλευσις ἀντὶ τοῦ Κ. Σωμάκη τὸν Χατσηπέτρον (ἀποδοκιμασίαι).

§46ΒΑΣΣΟΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ ὁ προλαλήσας, ἠθέλησεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ μᾶς προτείνῃ, ἀνεξαρτήτως πρὸς τὴν ἐκλογὴν, νὰ παραδεχθῶμεν τὸν Νικ. Χατσηπέτρον, ἀντὶ τοῦ Κ. Σωμάκη, παρακαλῶ νὰ προσκληθῇ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ διατάξῃ τὸν ἀνακριτὴν νὰ μᾶς εἰπῇ, ἂν ὁ εἰρημένος δὲν ὑπάγεται εἰς κατηγορίαν τινὰ τῶν εἰρημένων συνωμοσιῶν.

§47ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ εἶναι ἀδιάφορον.

§48ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Θέλετε μὲ συγχωρήσει, Κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ὁ Κ. Χατζηπέτρος ἤθελεν εἰσέλθει ἐνταῦθα, ἐγὼ ἀμέσως θὰ φύγω διὰ τὸν λόγον, ὅτι εἰς τὸ Ναύπλιον, εἰς μίαν συναναστροφὴν ἐξύβρισε τὸν τάφον τοῦ Δυοβουνιώτου (θόρυβος).

§49ΚΑΛΟΣ. Νὰ παύσουν, Κ. πρόεδρε, οἱ προσωπικοὶ διαπληκτισμοί.

§50ΔΑΓΡΕΣ. Θὰ ἤμην ἄνανδρος, ἐὰν ἐσιώπων ἱστορικὸν, δι’ ὅσα εἶπεν ὁ προλαλήσας, προκειμένου περὶ ἀνθρώπου, μετὰ τοῦ ὁποίου συνέφαγον, συνέπιον, συνεπολέμησα. (θόρυβος).

§51ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διότι τὸ ἔπαιζε (θόρυβος).

§52ΔΑΓΡΕΣ. Ἀφοῦ ἦλθεν εἰς τὰς Ἀθήνας..... (θόρυβος). Δὲν πρόκειται οὔτε περὶ Σωμάκη, οὔτε περὶ Χατζηπέτρου· πρόκειται, ἂν ᾖναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ (θόρυβος).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι θεωροῦν ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν νὰ σηκωθῶσι.

§54ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι θεωροῦσιν ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν ὅπως τὴν παραδέχεται ἡ ἐπιτροπὴ λέγουσι Ναὶ, ὅσοι τὴν θεωροῦν ἄκυρον λέγουσιν Ὄχι.

§56ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὄχι ὡς εἶπεν ἡ ἐπιτροπὴ, νὰ θέσωμεν μόνον τὴν ἀρχὴν, εἶναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος. Ἐγὼ νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ θέμα δὲν τίθεται καλῶς. Ἐγὼ θέλω νὰ ᾖναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ, καὶ μολαταῦτα ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ᾖναι ὁ Κ. Σωμάκης ὡς πληρεξούσιος αὐτῆς· κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ᾖναι ὁ Σωμάκης· πρέπει λοιπὸν νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα ἔγκυρος εἶναι ἡ ἐκλογὴ ἢ ἄκυρος;

§57ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, ὅπως λέγει ὁ Κ. Γόντικας, πρέπει νὰ τεθῇ τὸ θέμα, ὡς ἐκ τῆς συζητήσεως προέκυψεν εἶναι, τὸ ἔγκυρος ἢ ἄκυρος ἡ ἐκλογή· καθόσον ἐπροτάνθη ἔνστασις περὶ γενομένης ἐκλογῆς εἰς Λαμίαν, καὶ δύνανταί τινες νὰ ὑποθέτωσι, ὅτι εἶναι ἄκυρος· ἀποφαινομένης τῆς Συνελεύσεως ὑπέρ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς γεννᾶται τὸ ζήτημα τις τῶν 4 θεωρεῖται εἰσακτέος· ἡ συζήτησις εἶναι περιττὴ, ὅσοι θέλουν τὸν Σωμάκην θὰ τὴν θεωρήσουν ἔγκυρον οἱ μὴ θέλοντες αὐτὸν θὰ τὴν θεωρήσουν ἄκυρον.

§58ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ἀντιτείνω εἰς τοῦτο, διότι καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἔγεινεν ἐκλογὴ καὶ κατεστράφησαν τὰ πρακτικὰ θὰ ἐπαναληφθῇ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα ἠδύνατο νὰ τεθῇ ἄλλως πως, ἐὰν ἡ κατὰ μέρος ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος, καὶ ὄχι νὰ τεθῇ ἀορίστως· καθότι ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦτο ἀνεφέρθη ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἀτελὴς, διότι τὰ πρακτικὰ τῆς ἐπαρχίας Λαμίας κατεστράφησαν. Μολαταῦτα καὶ πολὺ περισσότερον δὲν δυνάμεθα νὰ ἀκυρώσωμεν τὰς γενομένας ἐκλογὰς, διὰ τὰς ἐλλείψεις τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, ἂν ὑπῆρξε. Διότι καθὼς παρετήρησα ἀπέναντι 400 τόσων ψηφοφόρων μόνον 4 φέρουν τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου Χατζη Πέτρου, ὅλα δὲ δὲ τὰ λοιπὰ φέρουν τοῦ Κ. Σωμάκη, ὥστε καὶ ὁ Χατζηπέτρος ἂν λάβῃ ὅλας τὰς ἐν Λαμίᾳ πάλιν δὲν δύναται νὰ ἐξέλθῃ........

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὑπάρχει κοινὴ ἡ γνώμη περὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς, ὥστε περὶ τούτου θὰ ἐρωτήσω δι’ ἀναστάσεως.

§60ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι πρόκειται νὰ παραδεχθῶσι τὸ ἔγκυρον θὰ εἴπωσι ναὶ, ὅσοι τὸ ἄκυρον ὄχι.

§62ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀποφανθείσης τῆς Συνελεύσεως περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, θὰ γείνῃ βʹ. ψηφοφορία περὶ τοῦ ποῖον τῶν 2 θὰ παραδεχθῶμεν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν καὶ περὶ τούτου δι’ ἀναστάσεως. Ὅσοι παραδέχονται νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα ἀδιαίρετον νὰ σηκωθῶσι (σηκώνονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ζήτημα ἀδιαίρετον. Λοιπὸν τώρα, ὅσοι παραδέχονται ἀδιαιρέτως τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως ὑπάρχει, θὰ εἴπωσι ναί, οἱ δὲ ἄλλοι ὄχι. Ἐνταῦθα γίνεται ἡ ψηφοφορία.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 163· 2 ἠρνήθησαν ψῆφον, 91 ὑπὲρ καὶ 70 κατὰ, ὥστε ἡ ἐκλογὴ ἐκηρύχθη ἔγκυρος καὶ ὡς νόμιμος πληρεξούσιος αὐτῆς παρεδέχθη ὁ Κ. Σωμάκης. Δίδωσι μετὰ ταῦτα τὸν ὅρκον ὁ Κύριος Σωμάκης καὶ ὁ Λεωνίδας Σταματίου.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Καλαμίδας θέλει νὰ δώσῃ μίαν διασάφησιν ἐπὶ ἑνὸς γεγονότος.

§66ΚΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι χθὲς ἔγεινεν ἕνας θόρυβος εἰς τὰ θεωρεῖα, ἐνῷ ἐγίνετο ἡ συζήτησις. Ὁ Κ. Θεοχάρης, ὁ ἔντιμος συνάδελφός μας, ὠνόμασε τὸν υἱὸν τοῦ Καλαμίδα ὡς θορυβήσαντα· δὲν ἠξεύρω πόθεν ὡρμήθη (θόρυβος). Τὸ συμβὰν αὐτὸ ἐγέννησεν ὅμως ἓν ἄλλο ἄτοπον. Μετὰ τὸν θόρυβον αὐτὸν ἀνέβη ὁ στρατιωτικὸς διοικητὴς εἰς τὸ θεωρεῖον τῶν δημοσιογράφων, ἐκεῖ ἐξετάζων, ποῖος ἐθορύβησεν, ἤκουσεν ἀπὸ ἕνα νέον, ὅτι ὁ θορυβήσας ἀνεχώρησεν· ἀλλὰ πάλιν τὸν ἐρωτᾷ, ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ θορυβήσας, αὐτὸς ἀποκρίνεται, ὅτι δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω (θόρυβος).

§67ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀφορᾷ τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους;

§68ΚΑΛΑΜΙΔΑΣ. Εἰς τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἠγανάκτησεν ὁ Κ. στρατιωτικὸς διοικητὴς καὶ διατάττει τὴν σύλληψίν του καὶ τὸν ἀπάγουν εἰς τὰς φυλακὰς τοῦ Μενδρεσέ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ἂν ᾖναι φρούραρχος τῆς Συνελεύσεως ὁ Κύριος στρατιωτικὸς διοικητὴς, καὶ ἂν ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ τὸν πάρῃ ἀπὸ τὸ θεωρεῖον τῶν δημοσιογράφων καὶ νὰ τὸν ὑπάγῃ εἰς τὸν Μενδρεσὲ χωρὶς ἔνταλμα φυλακίσεως, χωρὶς διαταγὴν τοῦ προέδρου.

§69ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, ἔλαβον τὸν λόγον, ὅπως ἀπαντήσω μόνον εἰς τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ Κυρίου Καλαμίδα. Ἡ Ἐθνοσυνέλευσις δὲν προέβη εἰσέτι εἰς τὴν ἐκλογὴν ἰδιαιτέρου φρουράρχου τῆς Συνελεύσεως. Κατὰ συνέπειαν ὁ στρατιωτικὸς διοικητὴς τῶν στρατευμάτων τῆς πρωτευούσης ἄρχει ἐπὶ τῶν στρατευμάτων αὐτῆς, τὰ ὁποῖα στρατεύματα διὰ πράξεως τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἀνεγνωρίσθησαν ὡς φρουρὰ τῆς Συνελεύσεως. Κατὰ φυσικὸν λόγον θεωρεῖται καὶ φρούραρχος, μεχρισοῦ ἀνωτέρα πρᾶξις τῆς Συνελεύσεως δὲν ὀνομάσῃ εἰδικὸν ἄλλον ἄνθρωπον. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, δὲν ἔχω τίποτε, νὰ εἴπω.

§70ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§71ΣΠ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, χαίρω, ὅτι ἐπελήφθημεν τέλος πάντων τοῦ σπουδαιοτάτου ζητήματος περὶ τῆς εὑρέσεως τοῦ Βασιλέως. Ἡ πάνδημος ἱστορία δὲν μᾶς παρουσιάζει μεσοβασιλείαν οὔτε ὀλιγώτερον θορυβώδη, οὔτε ὀλιγώτερον ἐπιβλαβῆ, ὡς τὴν τετράμηνον μεσοβασιλείαν τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοῦτο ἡ μεσοβασιλεία αὕτη ἐκίνησε καὶ κινεῖ εἰσέτι τὸν θαυμασμὸν ὅλων τῶν πεπολιτισμένων ἐθνῶν διὰ τὸν ἰδιαίτερόν της χαρακτῆρα. Πραεῖα ἐφάνη ἡ ἀρχή της, πραεῖα εἶναι καὶ ἡ μέχρι τοῦδε πορεία της, καὶ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἐν τῇ ἱστορίᾳ θὰ θεωρηθῇ ὡς τύπος καὶ ὑπογραμμὸς πάσης μεσοβασιλείας, καὶ ὡς μέγας ἔπαινος τοῦ πολιτικοῦ βίου τῶν μεταπολιτευομένων ἐθνῶν. Ἀλλὰ κατὰ τὰς τελευταίας συζητήσεις σοβαρὰς καὶ ἐμβριθεῖς, φαίνεται, ὅτι ἡ περαιτέρω διάρκεια τῆς μεσοβασιλείας ταύτης εἶναι ἐπικίνδυνος. Ἐκτὸς τούτου ὁ λαὸς, Κύριοι, ὡς γνωρίζομεν ὅλοι, πάσχει δεινῶς, πάσχει πολυειδῶς, πολυειδῶς καὶ πολυτρόπως πάσχει καὶ πρέπει νὰ τρέξωμεν ὅλοι εἰς ἀντίληψίν του διὰ τῆς εὑρέσεως ἡγεμόνος. Ἀλλὰ πῶς θὰ εὕρωμεν τὸν κατάλληλον καὶ τὸν πρόθυμον διὰ νὰ δεχθῇ τὸ στέμμα μας; διὰ τριῶν τρόπων· ἢ ἀποτεινόμενοι εἰς μίαν τῶν τριῶν μεγάλων Δυνάμεων, ἢ ἐνεργοῦντες ἡμεῖς τὰ δέοντα ἄνευ τῆς συμπράξεως ξένης πολιτικῆς, ἢ ἀποτεινόμενοι καὶ πρὸς τὰς τρεῖς Δυνάμεις. Παραιτηθέντος τοῦ Ἀλφρέδου, δύω ἀξιότιμα ὑποκείμενα μᾶς ὑπεδείχθησαν ὡς ὑποψήφιοι, χάρις εἰς τὴν αὐθόρμητον καὶ εὐγενῆ φροντίδα τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ καὶ τὰ δύω δυστυχῶς παρῃτήθησαν. Ἀγνοοῦμεν τοὺς λόγους τοῦ ἑνὸς, ἀλλ’ ἠξεύρομεν τοὺς λόγους τοῦ ἄλλου. Ἡ ἐπίσημος ἐφημερὶς τοῦ Σαξκοβούργου μᾶς λέγει, ὅτι εἰς παραδοχὴν τοῦ στέμματος τῆς Ἑλλάδος ἀπαιτεῖται πρῶτον παραίτησις τῆς Βαυαρικῆς δυναστείας ἀπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ θρόνου· βʹ.) Συναίνεσις τῆς Βουλῆς τοῦ Σαξκοβούργου εἰς τὸ νὰ δεχθῇ ὁ Δοὺξ τὸ στέμμα τῆς Ἑλλάδος· γʹ. Ἔκτασις ὁρίων τῆς Ἑλλάδος· δʹ.) Διαμονὴ ἐν Ἑλλάδι τοῦ Δουκὸς μέχρι τῆς ἐνηλικιώσεώς του καὶ ἐνθρονίσεως τοῦ ἀνεψιοῦ του. Τούτων δὲ μὴ γενομένων, προσθέτει ἡ ἐπίσημος ἐφημερὶς, διεκόπησαν αἱ διαπραγματεύσεις. Ὅσον, τὸ κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, ἀμφιβάλλω ἂν αἱ διαπραγματεύσεις διεκόπησαν ἕνεκα τούτου· δὲν τὸ πιστεύω· Πῶς εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι δὲν ἐγνώριζε καὶ δὲν προεῖδεν ὁ ὀξύνους Δοὺξ ὅλα ταῦτα πρὶν δεχθῇ; ὅτι δὲ ἐδέχθη ἔχομεν τὸν ἐπίσημον λόγον τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἅμα ξένη ὑπόκρυφος ἀντίδρασις ἔφερε τὴν παραίτησιν τοῦ Δουκός. Ἀλλὰ δὲν συμφέρει νὰ ἐνδιατρίψωμεν· τοῦτο μόνον λέγω, ἐνθαῤῥυνόμενος ἐκ τῶν γεγονότων, ὅτι ἀσυντελὲς τὸ νὰ ἀναθέσωμεν τὰ τῆς ὑποδείξεως τοῦ ὑποψηφίου Βασιλέως εἰς μίαν καὶ μόνην Δύναμιν· τὸ νὰ τὸ ἀναθέσωμεν πάλιν καὶ εἰς τὰς τρεῖς, μοῦ εἶναι ταὐτὸ, ὡς νὰ μὴ τ’ ἀναθέσωμεν εἰς οὐδεμίαν. Ποία, Κύριοι, τῶν τριῶν μεγάλων Δυνάμεων, θὰ λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν; πῶς θὰ συμφωνήσουν Δυνάμεις πρεσβεύουσαι ἐναντίας ἀρχὰς, ἐπιδιώκουσαι συμφέροντα ἀντίθετα ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ὑποβλέπουσαι ἀλλήλας, ἔχουσαι ἐν ἑνὶ λόγῳ πολιτικὴν διάφορον ἡ μία τῆς ἄλλης; Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, πόσος καιρὸς χρειάζεται διὰ τὴν εὕρεσιν καὶ τὴν ἔλευσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα τοῦ ποθουμένου ἡγεμόνος; Ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ὁ νῦν Βασιλεὺς τῶν Βέλγων ἀνηγορεύθη ἄναξ τῆς Ἑλλάδος (roi de la Grèce) καὶ παρῃτήθη ἀρχομένου τοῦ 1830, καὶ 3 ἔτη, Κύριοι, ἐχρειάσθησαν μέχρι τῆς ἐλεύσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα τοῦ διαδεχθέντος αὐτὸν Βασιλέως· ἠμποροῦμεν ἡμεῖς, Κύριοι, νὰ ὑποστῶμεν τοιαύτην χρονικὴν δοκιμασίαν; Ἀλλ’ ἂς ὑποθέτωμεν διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι καὶ αἱ τρεῖς Δυνάμεις ὁμοφώνησαν καὶ μᾶς ὑπέδειξαν τὸν ὑποψήφιον· ἠμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν τὸν ὑποψήφιον, ἐὰν δὲν ᾖναι ἀρεστὸς εἰς ἡμᾶς; συμφέρει δὲ ν’ ἀποῤῥίψωμεν τὸν ἀρεστὸν εἰς τὰς Δυνάμεις; Ἰδοὺ, Κύριοι, εἰς ποίαν δεινὴν θέσιν θέτομεν ἑαυτοὺς, ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀναθέσωμεν τὰ τῆς ὑποδείξεως τοῦ ὑποψηφίου εἰς τὰς τρεῖς Δυνάμεις. Τί μᾶς μένει λοιπόν; Μᾶς μένει τὸ ὀρθότερον, τὸ ἀξιοπρεπέστερον καὶ τὸ ἀποτελεσματικώτερον, δηλ. τὸ νὰ φροντίσωμεν ἡμεῖς αὐτοὶ περὶ τῆς εὑρέσεως τοῦ Ἡγεμόνος ἄνευ τῆς ἐπεμβάσεως τῶν ξένων. Κύριοι, τὸ νὰ παρακαλέσωμεν καὶ τὰς τρεῖς Δυνάμεις, ἢ κατ’ ἰδίαν, ἢ ὁμοφώνως, ὄχι μόνον δὲν ἀποδοκιμάζω, ἀλλὰ καὶ θερμῶς συνιστῶ τὸ νὰ γνωστοποιήσωμεν εἰς ἑκάστην αὐτῶν τῶν Δυνάμεων, ἀλλ’ ὄχι ἐπισήμως, ὅτι καὶ πρόθυμοι καὶ εὐγνώμονες εἴμεθα νὰ δεχθῶμεν, ὃν ὁποιαδήποτε τῶν τριῶν Δυνάμεων θελήσῃ νὰ μᾶς ὑποβάλλῃ ὑποψήφιον ἄνδρα, τὸν ὁποῖον θεωρεῖ κατάλληλον διὰ νὰ ἀναβῇ εἰς τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος. Τοιουτοτρόπως, Κύριοι, βλέπετε πόσα καλὰ πηγάζουν ἐντεῦθεν· πρῶτον ἀποφεύγομεν τὴν ἀντιζηλίαν τῶν Δυνάμεων· εἴμεθα, βέβαιοι, ὅτι, ἂν ἡ μία Δύναμις προτείνῃ ὑποψήφιον εἰς τὰς ἄλλας δύω Δυνάμεις, εἶναι πολὺ πιθανὸν ν’ ἀποῤῥιφθῇ αὐτὸς, ἐνῷ ἂν ἐπιδοκιμασθῇ παρ’ ἡμῶν ὁ προτεινόμενος οὗτος ὑποψήφιος γίνεται δεκτὸς βεβαίως καὶ παρὰ τῶν ἄλλων Δυνάμεων θελουσῶν καὶ μὴ, ὡς ἔργον τῆς ἀνεξαρτησίας μας, καὶ τῆς ἀπολύτου κυριαρχίας μας. Ἰδοὺ Κύριοι, τὸ μέγα προτέρημα, τὸ ὁποῖον πηγάζει ἐντεῦθεν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ τὴν κυριαρχίαν μας ἀκεραίαν καὶ ἀξιοπρεπῆ διατηροῦμεν, καὶ εἰς τὸν γενικὸν σκοπὸν προβαίνομεν. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Πληρεξουσίου Πυλίας. Ἀπαιτεῖ ὁ κύριος πληρεξούσιος ἐν πρώτοις ν’ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῆς διπλωματικῆς ἐπιτροπῆς εἰς 35. Ὅσον τὸ κατ’ ἐμὲ φρονῶ, ὅτι καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν 11, εἶναι πολύς. Ἠξεύρετε, Κύριοι, ὅτι οἱ ὀλίγοι ἐργάζονται πολλὰ καὶ οἱ πολλοὶ ὀλίγα, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ζήτημα ἀδιάφορον· ὅ,τι τὰ μέγιστα διαφέρει εἶναι ὁ ἑξῆς παράγραφος.

§72ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Γεώργιος Ῥοῦφος). (ἀναγινώσκει κατ’ αἴτησιν τοῦ ῥήτορος τὰ ἑξῆς). «Ὅταν δὲ εὑρεθῇ ὁ ὑποψήφιος, ν’ ἀναφέρῃ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἥτις θέλει τῇ παραγγείλει νὰ λάβῃ διὰ τοῦ ἁρμοδίου μέσου τὴν σύμφωνον γνώμην τῶν τριῶν Δυνάμεων διὰ τὰ περαιτέρω.»

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὴν σύμφωνον γνώμην τῶν τριῶν Δυνάμεων διὰ τὰ περαιτέρω. Ὁ παράγραφος αὐτὸς μοὶ φαίνεται πάντῃ ἀπαράδεκτος· οὔτε εἰς ἡμᾶς ἀπόκειται νὰ λάβωμεν τὴν ὁμόφωνον γνώμην τῶν τριῶν Δυνάμεων, οὔτε εἰς τὰς Δυνάμεις ἀπόκειται, οὔτε εἶναι εἰς αὐτὰς εὐχερὲς νὰ μᾶς δώσουν. Ἐγὼ σᾶς εἶπον Κύριοι, πρὸ ὀλίγου, πόσον δύσκολον εἶναι τοῦ νὰ συνεννοηθῶσιν αἱ Δυνάμεις εἰς τὴν ἐκλογὴν ἑνὸς ὑποψηφίου· σᾶς εἶπον πρὸς τούτοις, πόσον δεινὸν εἶναι, καὶ ἂν συνεννοηθῶσιν αἱ Δυνάμεις, ν’ ἀποῤῥίψωμεν ἡμεῖς τὸν ἐκλεκτόν των· καὶ νομίζω δεινότατον πάντων εἶναι ν’ ἀπεκδυθῶμεν ἡμεῖς τὴν κυριαρχίαν μας, ὅ ἐστί, τὴν χρυσοΰφαντον στολήν μας, καὶ νὰ ἐνδυθῶμεν πενιχρὰν καὶ δουλικὴν, καθυποβάλλοντες ἑαυτοὺς εἰς τὴν θέλησιν καὶ τὴν πολιτικὴν τῶν ἄλλων. Ὅταν εὕρωμεν ἡμεῖς Κύριοι, τὸν ὑποψήφιον, ὁ ὁποῖος νομίζομεν, ὅτι συμφέρει εἰς τὴν πατρίδα μας, χρεωστοῦμεν τότε νὰ τὸν ἐκλέξωμεν ἡμεῖς· καὶ βεβαιωθῆτε, Κύριοι, ὅτι καὶ ἀρεστὸς ἂν δὲν ᾖναι ὁ τοιοῦτος καὶ εἰς τὰς τρεῖς Δυνάμεις, καὶ αἱ τρεῖς Δυνάμεις θέλουσαι καὶ μὴ θέλουσαι θὰ τὸν δεχθῶσιν. Ἰδοὺ κύριοι, ποία εἶναι ἡ γνώμη καὶ ποία εἶναι ἡ κρίσις μου ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης τοῦ νὰ λάβωμεν ὁμογνωμόνως τὸν ὑποψήφιον τῶν τριῶν Δυνάμεων. Ἀνεξάρτητοι καὶ κυρίαρχοι ἐφάνημεν κατὰ πάντα καὶ διὰ πάντα μέχρι τοῦδε· ἀνεξάρτητοι καὶ κυρίαρχοι ἂς φανῶμεν καὶ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἡγεμόνος. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἐξάλειψιν τοῦ παραγράφου, περὶ οὗ ὁ λόγος.

§74Π. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΡΑΚΟΣ. Κύριοι, δύω λέξεις ἔχω μόνον. Διὰ νὰ φανῶ συνεπὴς μὲ τὴν κοινὴν γνώμην, ἡ ὁποία τόσον καλὰ διεσαλπίσθη εἰς ὅλην τὴν ὑφήλιον, ἔρχομαι σήμερον νὰ σᾶς προτείνω τὸ ἀκόλουθον. Τὸ Ἔθνος ὅλον διεκήρυξεν, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ εὕρῃ ἡγεμόνα, ὅστις πρὸ παντὸς ἄλλου θὰ σεβασθῇ τὰς ἐλευθερίας του, θὰ ᾖναι ἀληθῶς συνταγματικός· καὶ τούτου ἕνεκεν, κύριοι, τὸ Ἔθνος ἐζήτησεν Ἄγγλον, διότι εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι μεταξὺ ὅλων τῶν συνταγματικῶν Ἐθνῶν μόνον τὸ Ἀγγλικὸν Ἔθνος εἶναι εἰλικρινὲς καὶ ἀκολουθεῖ εἰλικρινῶς τὰς ἐλευθερίας τὰς συνταγματικάς. Τούτου ἕνεκεν νομίζω, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, φρονίμως ποιῶν, ἐζήτησεν Ἄγγλον· καὶ τούτου ἕνεκεν ἔρχομαι κ’ ἐγὼ νὰ σᾶς προτείνω τὸ ἀκόλουθον. Ἐπειδὴ αἱ τρεῖς Δυνάμεις βεβαίως δὲν συμφωνοῦν νὰ μᾶς ἀφήσωσι νὰ ἔχωμεν ἡγεμόνα ἐξ αὐτῶν τῶν τριῶν οἰκογενειῶν τῶν δυναστευουσῶν, διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ζητήσωμεν μεταξὺ τῶν ἄλλων πολιτικῶν οἰκογενειῶν τοῦ Ἔθνους, καὶ νὰ εὕρωμεν ἓν πρόσωπον κατάλληλον, τὸ ὁποῖον εἶναι εὐκολώτατον, καὶ πρὸς αὐτὸ νὰ προσφέρωμεν τὴν δυναστείαν τῆς Ἑλλάδος, μὲ τὴν ἐλπίδα καὶ τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ ᾖναι ἀληθὴς συνταγματικὸς μονάρχης. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις μου, κύριοι, τὴν ὁποίαν σᾶς ὑποβάλλω.

§75ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Πολὺ καλά.

§76ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Εἶναι βεβαίως πολὺ τολμηρὸν ν’ ἀναβῇ εἰς τὸ βῆμά τις, καὶ νὰ ψαύσῃ τὸ δύσκολον τοῦτο ζήτημα περὶ Βασιλέως, ἀλλ’ ἔτι δυσχερέστερον εἶναι, ὅταν ἄρτι καταβαίνῃ ἀπὸ τοῦ βήματος εἷς τῶν διασημοτέρων πολιτικῶν μας. Βεβαίως σήμερον δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν, ποίας ἰδιότητας θὰ ἔχῃ ὁ μέλλων Βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος· βεβαίως δὲν ἔχομεν, ἀλλ’ οὔτε πρόκειται ὡρισμένως ποῦ νὰ στρέψωμεν σήμερον τοὺς ὀφθαλμούς μας διὰ νὰ ζητήσωμεν τὸν μέλλοντα ἄνακτα· πρόκειται μόνον περὶ τούτου, περὶ τῆς εὑρέσεως δηλαδὴ τοῦ καταλλήλου δρόμου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου βαδίζοντες ἡμεῖς καὶ τὸ Ἔθνος δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν φερέγγυον ἡγεμόνα. Μέχρι τοῦδε ἐβάδισε τὸ Ἔθνος εἰς ἕνα δρόμον, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ γνωρίζετε· ἐστράφη πρὸς τὴν Ἀγγλίαν τὸ Ἔθνος ἡμῶν καὶ ἐζήτησεν ὡς ἡγεμόνα ἕνα τῶν παίδων της· ἡ αὐθόρμητος αὕτη πρᾶξις τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, κρατυνθεῖσα διὰ τῆς πανδήμου ψηφοφορίας, παρέσχεν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, ἢ μᾶλλον εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, λαβὴν εὔλογον, ὅπως ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, ἀφοῦ ἀπέτυχεν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς του· καὶ τῷ ὄντι φαίνεται, ὅτι πολλαὶ κατεβλήθησαν προσπάθειαι εἰς ἀνεύρεσιν ἡγεμόνος διὰ τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος, παρὰ τῆς εὐεργέτιδος αὐτῆς δυνάμεως. Ἐπροτάθη ὁ δοὺξ Ἐρνέστος, διεθρυλλήθη ἕτερός τις ἡγεμονόπαις, καὶ ἀκόμη διαθρυλλοῦνται πρόσωπα, δυνάμενα νὰ κατάσχωσι τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος.

§77ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ καθέξωσιν.

§78ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Νὰ κατάσχωσιν, ἂν θέλετε γραμματικῶς νὰ ὁμιλήσωμεν. Τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς παρουσιάζεται εἶναι, νὰ μείνωμεν εἰς τὸν δρόμον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἡ κυριαρχικὴ θέλησις τοῦ ἔθνους, διετύπωσεν ἤδη· καὶ, ἐὰν συμφωνήσωμεν νὰ ἐμμείνωμεν, εἰς τί ἠδύνατο ν’ ἀπολήξῃ ὁ δρόμος αὐτός; Πάντες γνωρίζομεν, ὅτι τὴν ἐλευθερίαν τὴν ἀνέκτησαν οἱ Ἕλληνες διὰ τῶν ἀγώνων, διὰ τῶν θυσιῶν αὐτῶν, ἀλλὰ τὴν ἀνέκτησαν καὶ διὰ τῆς ἐνεργείας ὅλης τῆς Εὐρώπης, προεξαρχούσης τῆς Ἀγγλίας, ἐφεπομένης τῆς Γαλλίας, καὶ ἐπισφραγιζούσης τὴν ἀνεξαρτησίαν μας τῆς Ῥωσσίας ἐπὶ τοῦ τυμπάνου τοῦ πολεμικοῦ. Ἐννοεῖται λοιπόν, ὅτι τὸ πρῶτον δικαίωμα ἔχομεν ἡμεῖς ἐπὶ τῇ, ἐλευθερίᾳ μας, καὶ τοῦτο εἶναι ἀναντίῤῥητον, δεύτερον ὅμω δικαίωμα ἔχουν καὶ αἱ δυνάμεις. Δὲν πρέπει τοῦτο, Κύριοι, νὰ σκανδαλίσῃ τὴν φιλαυτίαν μας. Τὸ πρᾶγμα ὑφίσταται, κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὸ διαφιλονεικήσῃ· διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἀπαιτεῖται μεγάλη προσοχὴ, ὁσάκις θέλομεν τὰς σχέσεις μας πρὸς τὰς τρεῖς δυνάμεις ὁπωσδήποτε νὰ τὰς τροποποιήσωμεν. Κύριοι, εἶναι λυπηρὸν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα οὕτως ὑπάρχει. Τὴν σήμερον εἴμεθα εἰς κατάστασιν ἀπομεμονωμένην, ἡ Ἀνατολὴ μᾶς μισεῖ, ἡ Δύσις μᾶς παρατηρεῖ καὶ μᾶς κρίνει. Εἰς τοιαύτην κρίσιμον ἐποχὴν ἐννοεῖτε, ὅτι δὲν εἶναι φρόνιμον πρᾶγμα ν’ ἀπολακτίσωμεν δεξιὰ καὶ ἀριστερά· ἐννοεῖται, ὅτι τὸ συμφερώτερον διὰ τὴν Ἑλλάδα θὰ ἦτον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ οἰκονομήσῃ εἰς αὐτὴν τοὺς ἐσωτερικοὺς διαπληκτισμοὺς καὶ τὰς ἐξωτερικὰς μηχανοῤῥαφίας· τὸ ἁπλούστερον θὰ ἦτο, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἔστρεφε καὶ πρὸς τὰς τρεῖς δυνάμεις τοὺς ὀφθαλμοὺς, τὰς εὐχάς της. Ἀλλὰ τὸ ἠκούσατε καὶ ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ προλαλήσαντος, τὸ γνωρίζετε καὶ ἀπὸ τὴν ἱστορίαν τὴν Ἑλληνικὴν, ὅτι τρία ἔτη ἐχρησίμευσαν πάλαι ποτὲ, τρία ὁλόκληρα καὶ πικρὰ ἔτη, ἕως ὅτου συμφωνήσουν αἱ δυνάμεις πρὸς ἀνεύρεσιν Ἡγεμόνος. Μάρτυς ἡ Ἑλληνικὴ Ἱστορία, μαρτυρεῖ δὲ αὕτη καὶ ἕτερόν τι τὸ ἑξῆς· ὅτι ἐναντίον τῆς διαθέσεως μιᾶς τῶν δυνάμεων παραδεχθεὶς ὁ Λεοπόλδος τότε τὸν Ἑλληνικὸν θρόνον δὲν ἠδυνήθη νὰ καθίσῃ ἐπ’ αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο δύσκολον εἶναι ν’ ἀφεθῶμεν, ἐπικίνδυνον ὅμως εἶναι ἐξ ἴσου καὶ νὰ ἀπομακρυνώμεθα ἀπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῶν δυνάμεων. Γνωρίζετε πάντες καὶ ὅλοι μας, ὅσοι ἐπεζήσαμεν, Κύριοι, εἰς ὅλους τοὺς διαπληκτισμοὺς εἰς ὅλας τὰς μηχανοῤῥαφίας, μὲ τὰς ὁποίας ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ ὡς μὲ δίκτυον σιδηροῦν περιέσφιξε μέχρι πνιγμονῆς τὴν πατρίδα μας, γνωρίζετε, ὅτι τὸ νὰ προσέλθωμεν πρὸς μίαν καὶ μόνην ἐξ αὐτῶν εἶναι ἐπικίνδυνον πρᾶγμα, νὰ προσέλθωμεν δὲ καὶ πρὸς τὰς τρεῖς ὁμοῦ, δύνανται μὲν νὰ μᾶς φέρωσιν αὗται ὡς μᾶς ἔφερον καὶ ἄλλοτε, εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ τοῦτο βραδέως· καὶ ἕως ὅτου διέλθῃ ὁ χρόνος αὐτὸς, τίς οἶδε τί ἠδύνατο νὰ συμβῇ ἐν τῇ πατρίδι; Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ἐπιτυγχάνομεν νὰ λύσωμεν τὸ μέγα τοῦτο ζήτημα, τὸ περὶ βασιλέως, ὅσον εὐκολώτερον, ὅσον ἐπαγωγότερον καταστήσωμεν τῆς Ἑλλάδος τὸν θρόνον, καὶ τόσον ἐπαγωγότερον καθιστῶμεν αὐτὸν, ὅσον ἐμφρονέστερον πολιτευθῶμεν· Ἐδὼ εἶναι ὁ μέγας καὶ ἀκρογωνιαῖος λίθος, αὐτὸ εἶναι τὸ ἀδαμάντινον ὑπομόχλιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ στηρίξωμεν τὸν μοχλὸν πρὸς ἀναζήτησιν ἡγεμόνος. Πρέπει νὰ πολιτευθῶμεν σωφρόνως, καὶ τόσον ταχύτερον τότε θὰ φθάσωμεν εἰς εὐτυχὲς ἀποτέλεσμα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ θεωρηθῇ καὶ εἶναι ἡ βάσις πρὸς ἀνεύρεσιν ἡγεμόνος, ἐὰν θέλωμεν νὰ στραφῶμεν καὶ πρὸς ξένον τινὰ ἀντιλήπτορα πρὸς ἀνεύρεσιν βασιλέως, ἡ γνώμη μου εἶναι, Κύριοι, νὰ τεθῶμεν ἐπὶ οὐδετέρου πεδίου· ἡ γνώμη μου εἶναι, ἂν ἀπολύτως φανῇ ἀναγκαῖον, νὰ στραφῶμεν πρὸς τὴν δύσιν ὅπως αὐτὴ μᾶς χειραγωγήσῃ πάντοτε δὲ πρὸς τὴν δύσιν κατὰ τὸ μεγαλήτερον μέρος πρέπει νὰ στρεφώμεθα, διότι ἐπὶ τῆς δύσεως ἱστάμεθα καὶ ἡμεῖς· τότε διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τοὺς κινδύνους τοὺς ἐκ τῶν ἀντιζηλιῶν, ἡ γνώμη μου εἶναι νὰ στραφῶμεν πρὸς τὸν Λεοπόλδον τὸν Βασιλέα τῶν Βελγῶν καὶ αὐτὸν νὰ παραλάβωμεν συμβοηθὸν πρὸς ἀνεύρεσιν ἡγεμόνος. Ἂν, Κύριοι, ἐκτὸς τοῦ πρώτου, τὸ ὁποῖον πάντοτε προϋποτίθεται, τοὐτέστι νὰ διατηρήσωμεν ἐσωτερικῶς ἔμφρονα πολιτικὴν διαγωγὴν, ἐὰν περιορίσωμεν τὸ ζήτημα εἰς τὸν ἑαυτό μας ἐὰν θέλοντες μόνοι νὰ εὕρωμεν ἡγεμόνα εἴπωμεν εἰς τὰς εὐεργέτιδας δυνάμεις «προτείνετε καὶ ἡμεῖς σᾶς ἀκούομεν» δὲν κερδίζομεν τίποτε μὲ τοῦτο, μόνον παρατοπίζομεν τὰς δυσκολίας· εἶναι τὸ ἴδιον, ὡς νὰ ἐλέγομεν εἰς τὰς τρεῖς δυνάμεις· εὕρετέ μας ἡγεμόνα· καὶ αὗται θὰ μᾶς εἴπωσι τότε, ἡσυχάζετε καὶ θὰ σᾶς εὕρωμεν. Καὶ μῆνες τότε θὰ παρέρχωνται κατόπιν μηνῶν καὶ ἔτη κατόπιν ἐτῶν θὰ διαβῶσι, καὶ αἱ δυστυχίαι, καὶ αἱ θυσίαι, καὶ αἱ καταστροφαὶ καὶ ὁ ὀργασμὸς τῶν παθῶν, καὶ ὁ παλμὸς τῆς φιλοδοξίας ἤθελον ἴσως καθαιματώσει τὴν Ἑλλάδα. Ἑκάστη τῶν δυνάμεων ἤθελε προσέρχεσθαι διαδοχικῶς νὰ μᾶς λέγῃ, ὁ δεῖνα εἶναι καλὸς ἡγεμὼν, καὶ ἤθελον μεταχειρισθῆ πᾶσαι ἐκ περιδρομῆς ἢ συναλλήλως πᾶσαν ἐνέργειαν, ὅπως ὑποστηρίξωσι τὸν προτεινόμενον ὑποψήφιον, καταβάλλωσι δὲ τὸν ἀντίπαλον, ἡ δὲ Ἑλλὰς ἤθελε γείνει παλαίστρα πολιτικῶν ἀντιζηλιῶν, τῶν ὁποίων τὰ ἔργα, τὰ ἴχνη δὲν ἐξηλείφθησαν ἀπὸ τῆς πατρίδος. Ἐὰν ὅμως διατελοῦντες νὰ πολιτευώμεθα ἐμφρόνως ἀποτανθῶμεν εἰς οὐδέτερον ἄνδρα, τὸν βασιλέα τῶν Βελγῶν, τί δυνάμεθα νὰ κερδίσωμεν ἐντεῦθεν; Ποῖα συστατικὰ φέρει ὁ ἡγεμὼν αὐτός; ποίας ἐγγυήσεις μᾶς δίδει, ὅτι ὄντως θὰ σκεφθῇ ὡς πατὴρ ἐπὶ τῆς τύχης ἡμῶν; Τριακοντούτη τὸν ἡγεμόνα αὐτὸν τὸν ὑπέδειξαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ αὐτὸς εἰς ὥρας ὀδυνηρὰς τὴν ἠσπάσθη καὶ ᾐσθάνθη τὴν καρδίαν του ἐξογκουμένην ἀπὸ τὴν εὐγενῆ ὑπερηφάνειαν τοῦ νὰ ὑπηρετήσῃ, τοῦ νὰ βασιλεύσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, εἰς δὲ τὴν νεανικήν του φαντασίαν ἔμειναν βεβαίως ἐγκεχαραγμέναι αἱ ζωηραὶ, αἱ θυμήρεις ἐκεῖναι συναισθήσεις, ἔμειναν ἀνεξίτηλοι αἱ ἐντυπώσεις τοῦ ἑλληνικ. θρόνου. Καὶ δὲν εἶναι, Κύριοι, τοῦτο πλάσμα τῆς φαντασίας μου. Ἡ ζωὴ ὅλη τοῦ ἡγεμόνος αὐτοῦ τὸν δεικνύει ὡς θερμὸν διασώζοντα τὸν ἔρωτα πρὸς τὴν Ἑλλάδα, τὴν φίλην τῆς νεανικῆς του καρδίας· τὸν δεικνύει ὡς φιλελεύθερον ἄνδρα. Ἔχει δὲ καὶ ἄλλα μεγάλα προτερήματα, μᾶς φέρει καὶ ἄλλας μεγάλας ἐγγυήσεις, ὅτι δὲν θὰ καπηλευθῇ τὸ μέγα, τὸ αἱματόφυρτον κειμήλιον, τὸ πολυώδυνον τοῦτο παλλάδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐμπιστευθῇ τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος εἰς τὰς χεῖράς του, ἵνα τὸ διαθέσῃ. Εἶναι ἡγεμὼν, ὁ ὁποῖος μέχρι λατρείας ἐκέρδισε τὴν ἀγάπην τῶν ὑπηκόων του, εἶναι ἡγεμὼν, ὁ ὁποῖος αὐθορμήτως παρέσχεν εἰς τοὺς ὑπηκόους του εὐρυτάτας ἐλευθερίας, εἶναι ἡγεμὼν, ὅστις, ὁπόταν ἐκλονίζοντο οἱ θρόνοι ἐν Εὐρώπῃ, ὁπόταν κατέπιπτον οἱ βασιλεῖς, παραστὰς ἐν τῷ μέσῳ τῶν πληρεξουσίων τοῦ ἔθνους του τοῖς εἶπεν «εἶσθε δυσηρεστημένοι; ἰδοὺ ὁ θρόνος, ἰδοὺ ἡ ἐξουσία, τὴν καταθέτω ἐνώπιόν σας,» εἶναι ἡγεμὼν, τὸν ὁποῖον καὶ ἄλλα μεγαλεῖτερα ἔθνη τὸν μετεχειρίσθησαν εἰς ἐξομάλυνσιν δυσχερειῶν διπλωματικῶν, εἶναι ἡγεμὼν, ὁ ὁποῖος ἐδέχθη ἅπαξ τὸ στέμμα τῆς Ἑλλάδος καὶ ἔχει τρόπον τινὰ δικαιώματα προστασίας καὶ ἀγάπης πρὸς αὐτὴν, εἶναι ἡγεμὼν, ὁ ὁποῖος εἶναι συνδεδεμένος στενῶς καὶ φιλικώτατα μὲ τὰς εὐεργέτιδας δυνάμεις, καὶ ἑπομένως δύναται τὴν ἀντιζηλίαν αὐτῶν νὰ χαλαρώσῃ, νὰ ἀφοπλίσῃ τὴν μῆνιν, ἄν που ὑπάρχῃ, τὰ σκάνδαλα νὰ ἀπομακρύνῃ, καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸν δρόμον πρὸς ἀνεύρεσιν ἡγεμόνος. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐὰν ἡμεῖς εἰς τὸν ἑαυτόν μας κρατήσωμεν συγκεντρωμένην ὅλην τὴν δύναμιν πρὸς ἀνεύρεσιν ἡγεμόνος κατὰ τίνα τρόπον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα πρακτικῶς ἠθέλομεν τὸ διεξαγάγει; ἠθέλομεν ἐκπέμψει ἀπεσταλμένους πρὸς ἀνεύρεσιν ἡγεμόνος; ἠθέλομεν μεταχειρισθῆ τήν μεγαλοφυΐαν τῶν πρέσβεών μας; ἠθέλομεν μεταχειρισθῆ τὰς συμβουλὰς τῶν εὐεργετίδων δυνάμεων; ἠθέλομεν κηρύξει, ὅτι χηρεύει ὁ θρόνος τῆς Ἑλλάδος, καὶ προσελθέτωσαν οἱ βουλόμενοι νὰ κρούσωσι τὰς πύλας ἡμῶν καὶ ἀνοιγήσεται ἡ θύρα αὐτοῖς; οὐχὶ βεβαίως. Πάλιν ἠθέλομεν ἀναγκασθῆ, καὶ ἂν εἰς τὸν ἑαυτόν μας, αὐτὸν καὶ μόνον, συγκεντροῦμεν πᾶσαν ἐνέργειαν εἰς ἀνεύρεσιν ἡγεμόνος, ἠθέλομεν πάλιν ἀναγκασθῆ νὰ διευθυνθῶμεν εἰς ἓν πρόσωπον κατάλληλον, ἐπιτήδειον. Καὶ ὅπου δήποτε, Κύριοι, κατ’ ἐμὲ, σᾶς ὁμολογῶ τὴν ἀτομικήν μου πεποίθησιν, ὅπου δήποτε στρέψω τοὺς ὀφθαλμοὺς δὲν εὑρίσκω πρόσωπον τὸ ὁποῖον νὰ βοηθήσῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς αὐτὴν τὴν δυσχερῆ ἐποχήν. Τί προτείνω λοιπόν; Κύριοι, περὶ τῆς ἐπιτροπῆς ἂν πρέπῃ νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη ἢ τοιαύτη, νὰ ᾖναι τροπολογημένη κατὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν τρόπον εἶναι ἐπουσιῶδες πρᾶγμα κατ’ ἐμέ· τροποποιήσατέ την, ὅπως τὴν θέλετε. Προβαίνω ἀκόμη περισσότερον καὶ λέγω ὑπάρχει ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν διπλωματικῶν σχέσεων, ἀλλὰ καὶ ταύτης τὴν ὕπαρξιν δύνασθε νὰ τὴν ἀγνοήσητε· εἰς αὐτὴν δύνασθε νὰ ἀναθέσητε ἄλλα δευτερεύοντα, ἐπουσιώδη καθήκοντα, τὴν ἐξέτασιν τῶν διπλωματικῶν σχέσεων καὶ ἄλλα τοιαῦτα. Ἐκλέξατε μεταξὺ ὑμῶν αὐτῶν τοὺς μᾶλλον πεπειραμένους, τοὺς μᾶλλον γεγηρακότας, τοὺς διακεκριμένους ἐπὶ πολιτικῇ συνέσει, τοὺς δυναμένους νὰ κρίνωσι κατ’ ἀξίαν τὴν πολιτικὴν τῶν εὐρωπαϊκῶν Αὐλῶν· ἐκλέξατε αὐτοὺς καὶ σχηματίσατε μίαν τριμελῆ ἢ πενταμελῆ ἐπιτροπὴν, ὅπως τὴν θέλετε καὶ εἰς αὐτὴν ἀναθέσατε τὰ περαιτέρω· ἀλλ’ ὅ,τι δι’ ἐμὲ εἶναι σπουδαῖον καὶ εἰς τὸ ὁποῖον προκαλῶ τὴν προσοχήν σας, Κύριοι, εἶναι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ ἔλθῃ εἰς ἄμεσον διαπραγμάτευσιν μὲ τὸν βασιλέα τῶν Βελγῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἁπλούστερος, ὁ καταλληλότερος τρόπος, ὅπως ὑποδειχθῶσιν εἰς ἡμᾶς πρόσωπα ἄξια νὰ καθέξωσι τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ ἐξαγάγωσι τὸ ἔθνος ἀπὸ τὰς μεγάλας δυσχερίας, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται· αὐτὸς εἶναι ὁ καταλληλότερος τρόπος, ὅπως εὑρεθῇ, ὅπως ὑποδειχθῇ ἀμέσως πρόσωπον ἡγεμόνος, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ λησμονήσῃ οὐδ’ ἐπὶ μίαν στιγμὴν ὅτι δὲν ἔρχεται εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ βασιλεύσῃ εἰς αὐτὸν τὸν μικρὸν τόπον, δὲν ἔρχεται διὰ νὰ ἐγγυηθῇ μόνον τὰς συνταγματικάς του ἐλευθερίας, ἀλλὰ διὰ συγκεντρώσῃ περὶ τὸν ἐνόντα πυρῆνα ὅλα τὰ τεμάχια τοῦ ἑλληνισμοῦ, τὰ ὁποῖα εἶναι ἔνθεν καὶ ἔθεν διεσπαρμένα.

§79ΚΑΛΟΣ. Μετὰ τὴν ἐμβριθῆ ἀγόρευσιν τοῦ Κ. Τρικούπη καὶ μετὰ τὰς πατριωτικὰς παραινέσεις τοῦ καταβάντος πρὸ ὀλίγου τὸ βῆμα, βεβαίως ἤθελεν εἶσθαι τολμηρὸν, ἢ καὶ περιττὸν νὰ λάβω τὸν λόγον· ἀλλὰ τὸ σπουδαῖον ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ σήμερον ὄχι μόνον τὴν Συνέλευσιν ταύτην, ἀλλὰ καὶ σύμπασαν τὴν Ἑλληνικὴν φυλὴν, μὲ ἀναγκάζει νὰ ἐκφέρω καὶ ἐγὼ τὴν ἀσθενῆ κρίσιν μου. Περιττὸν εἶναι ν’ ἀνατρέξω εἰς τὸ παρελθόν, περιττὸν εἶναι ν’ ἀναμνήσω τὶ χθὲς συνέβη ἐν τῇ Ἑλλάδι· ἡ ἀνάγκη τῆς ἐκλογῆς Ἡγεμόνος πανταχόθεν παρίσταται· πανταχόθεν ἐξεγείρεται ἡ φωνὴ «περὶ Βασιλέως τί κάμνετε;» Ἀλλ’, ἐνῷ ταῦτα λέγει ἡ Ἑλλὰς, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν οἱ πληρεξούσιοι νὰ σπεύδωμεν, ὅπως δήποτε εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἡγεμόνος; λέγω ὄχι. Ἡ σπουδὴ εἶναι μὲν ἀναγκαία σήμερον, ἀλλὰ δύναται νὰ ἔχῃ καὶ ἐπιβλαβεῖς συνεπείας. Ἐντεῦθεν τί προτείνω; Νὰ μεριμνήσωμεν πρὸς εὕρεσιν τοῦ καταλλήλου προσώπου, τὸ ὁποῖον προώρισται νὰ ἔλθῃ νὰ βασιλεύσῃ οὐχὶ ἐπὶ τῆς μικρᾶς ταύτης γῆς, τὴν ὁποίαν ξένοι, ἐχθροὶ ἴσως τοῦ μεγαλείου τῆς Ἑλλάδος, καὶ τῆς ἀναγεννήσεως τοῦ ἔθνους ἐκείνου, ὅπερ κατεκυρίευσε τὴν Ἀνατολὴν σύμπασαν, καὶ ὅπερ ἔφερε τὸν πολιτισμὸν εἰς τὴν Δύσιν, περιώρισαν τόσον στενῶς, τὸ ὁποῖον, λέγω, προώρισται νὰ βασιλεύσῃ πρὸς ὥραν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ μικροῦ τόπου, καὶ νὰ προετοιμάσῃ τὸ μέλλον· καὶ τὸ μέλλον δὲν προετοιμάζεται διὰ μόνης τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ διὰ τῆς συνδρομῆς τῶν ξένων· λέγων «τῶν ξένων» δὲν ἐννοῶ νὰ ἀφεθῶμεν ὅλως εἰς τὰς ἐνεργείας τῶν ἄλλων, ἀλλ’ ὅπως ἓν ἔθνος χθὲς ἀνεγερθὲν, σήμερον πανταχόθεν θαυμάζεται καὶ τὸ ὁποῖον θέλει καταλάβει ἐπίσημον θέσιν ἀφ’ ἅπασαν τὴν Εὐρώπην· τὸ Ἰταλικὸν ἔθνος δὲν ἠρκέσθη εἰς ἑαυτὸ καὶ μόνον, ἐζήτησε καὶ ἔλαβεν ἀρωγὴν δυνάμεων ἰσχυρῶν, καὶ ἡ ἀρωγὴ ἐκείνη τὸ κατέστησε σοβαρὸν καὶ ἐπίζηλον. Ἐντεῦθεν θέλω προτείνει νὰ προσφύγωμεν πρὸς μίαν τῶν Δυνάμεων; Ὄχι· ἀποκρούω πᾶσαν ἰδέαν ὑποταγῆς εἰς τὰς θελήσεις τῶν ἄλλων. Ὅ,τι σᾶς εἶπον οἱ προαγορεύσαντες εἶναι ἀληθές· αἱ ἀντιζηλίαι πάντοτε παρουσιάζονται, τὰ συμφέροντα πάντοτε συγκρούονται. Ἐντεῦθεν λέγω, ὅτι ἡ μικρὰ αὕτη Ἑλλὰς, ἀλλ’ ἥτις ἔχει μέγα μέλλον, δὲν πρέπει ν’ ἀφεθῇ εἰς τὰς διακρίσεις, τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἀντιζηλίας τῶν ἄλλων δυνάμεων· αὐτὴ καὶ μόνη πρέπει νὰ ζητήσῃ, νὰ ἀνεύρῃ τὸν Ἡγεμόνα της· καὶ νὰ τὸν ἀνεύρῃ, οὐχὶ σπεύδουσα, ἀλλ’ ἐργαζομένη μετὰ βραδύτητος καὶ συνέσεως· ἐργαζομένη οὕτω βραδέως δὲν δύναται νὰ διακινδυνεύσῃ τὴν ὕπαρξίν της; λέγω ὄχι· διότι ἀπὸ ἡμᾶς καὶ μόνους ἐξήρτηται τοῦτο. Πρέπει, συντηροῦντες τὸ καθεστὼς, νὰ προετοιμάζωμεν τὸ μέλλον· καὶ τοῦτο ἐπιτυγχάνομεν, ἂν ἀφίνοντες τὰς πλεονεξίας, τὰς τοπικὰς διαιρέσεις, τὰ προσωπικὰ συμφέροντα, ἑνωθῶμεν καὶ ὁμονοήσωμεν, ὅπως ἡνώθημεν πρὸ τῆς 11 Ὀκτωβρίου ὑπὸ τὸν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπὸν, καί, σύνθημα ἔχοντες τὸ μεγαλεῖον τῆς Πατρίδος, ἂς προβαίνωμεν ἡσύχως καὶ συνετῶς εἰς τὰς διασκέψεις μας. Ἂν, Κύριοι, ὁμονοήσωμεν ἐργαζόμενοι πρὸς τὸ εὖ εἶναι τῆς Πατρίδος, θέλομεν ἔχει τὸ εὐτύχημα νὰ λάβωμεν Ἡγεμόνα ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς αὐτοὶ ἐκλέξομεν. Εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν μόνοι ἡμεῖς τοιοῦτον Ἡγεμόνα; Βεβαίως λέγω ὄχι· καὶ διατί, Κύριοι; Διότι δυστυχῶς αἱ σχέσεις μας ἀπὸ τοῦ παρελθόντος συστήματος εἶναι καταστάσεως τοιαύτης, ὥστε ὅλαι αἱ προσπάθειαι εἰς τὸ νὰ ἐπιτύχωμεν οἱονδήποτε Ἡγεμόνα ἀπέβησαν δυστυχῶς μάταιαι. Ἐντεῦθεν παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη τῆς συνδρομῆς ἄλλου τινος, καὶ βεβαίως καλλίτερος παρὰ τὸν προταθέντα παρὰ τοῦ προαγορεύσαντος Ἡγεμὼν δὲν παρουσιάζεται ἄλλος. Ἀλλὰ, λέγοντες νὰ δεχθῶμεν τὴν συνδρομὴν καὶ βοήθειαν τοῦ Ἡγεμόνος αὐτοῦ, ὅστις διεκρίθη, διακρίνεται καὶ θέλει διακρίνεσθαι πάντοτε διὰ τὸν φιλελληνισμόν του, δὲν ἐννοῶ νὰ παραδοθῶμεν ὅλως διόλου εἰς τὴν διάκρισιν αὐτοῦ· ἐννοῶ νὰ προσφύγωμεν εἰς ἐκεῖνον ὡς εἰς σύμβουλον, νὰ τὸν παρακαλέσωμεν νὰ συνεργήσῃ καὶ ἐκεῖνος εἰς τὸ νὰ εὑρεθῇ κατάλληλον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ν’ ἀντιπροσωπεύῃ ἐπαξίως τὰς ἰδέας, αἵτινες προεκάλεσαν τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ἡγεμονόπαιδος τῆς Βασιλίσσης τῆς Ἀγγλίας, τοῦ ποθητοῦ Ἀλφρέδου, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἐργαζώμεθα εἰς εὕρεσιν τοῦ καταλλήλου προσώπου καὶ νὰ ζητήσωμεν μετὰ τὴν εὕρεσιν τὴν γνώμην αὐτοῦ. Τούτου δὲ γινομένου, πάλιν δὲν πρέπει νὰ μὴ ζητήσωμεν τὴν συμβουλὴν καὶ τὴν συνδρομὴν ὅλων τῶν ἄλλων Δυνάμεων· ὑφίσταται πάντοτε ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος τὸ δικαίωμα τῶν τριῶν Δυνάμεων, διότι δι’ αὐτῶν πάλιν ἐλπίζεται νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ προορισμοῦ μας, διότι ἔχουσι δικαιώματα κεκτημένα δυνάμει τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος ἀπέναντι αὐτῶν, οὐχὶ μόνον διὰ τὰς θυσίας, τὰς ὁποίας προσήνεγκον κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἀγῶνος, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ ὁποῖα παρέσχον χρηματικὰ μέσα πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Μὴ πτοῆσθε, Κύριοι, ὅτι, ἀναβάλλοντες τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ἡγεμόνος πρὸς καιρὸν, θέλομεν καταστραφῆ· ἢ ἂν ὁ ἐκλεχθεὶς δὲν ἦναι ἀρεστὸς εἰς τὰς Δυνάμεις, θέλομεν περιέλθει καὶ πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν ἀμηχανίαν. Ἂν ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις ἦτο προσκεκολλημένη εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἀλφρέδου, τὸν ὁποῖον οὐχὶ μόνον ὁ ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ Ἑλλάδι λαὸς ἐξελέξατο, ἀλλὰ πᾶς Ἕλλην ὁπουδήποτε τῆς ὑφηλίου ὑπῆρξε, ἤθελεν ἰδεῖ, ὅτι κἀμμία τῶν Δυνάμεων, πρὸ πάντων αὐτὴ ἡ Γαλλία δὲν ἠρνεῖτο ἐπ’ ἄπειρον τὴν ἀναγνώρισιν ἐκείνου, ὅντινα ἤθελεν ἐκλέξει ἡ Ἑλλάς· ἐν αὐτῇ τὴν συνεντεύξει τῆς 20 9βρίου μεταξὺ τοῦ ἀπεσταλμένου τῆς Ἀγγλίας ἐν Παρισίοις καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν θέλετε ἀναγνώσει, ὅτι ἡ Αὐτοκρατορικὴ Κυβέρνησις εἶχε διατάξει κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν τὸν ἐνταῦθα Πρέσβυν της νὰ κοινοποιήσῃ εἰς τὴν ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀποκλείεται ὄχι μόνον ἡ Ῥωσσία, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Γαλλία διὰ τοῦ πρωτοκόλλου τοῦ 1830, τοῦ νὰ λάβουν τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος· ἀλλὰ συγχρόνως εἶπε πρὸς αὐτὸν, ὅτι καὶ δὲν δυνάμεθα ἐπ’ ἄπειρον νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἀναγνώρισιν Ἡγεμόνος, τὸν ὁποῖον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐν τῇ κυριαρχία του ἤθελεν ἐκλέξει. Τὶ σημαίνει τοῦτο; ὅτι, ἐὰν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις διεπραγματεύετο τὸ ζήτημα ἄλλως, παρ’ ὅπως τὸ διεπραγματεύθη, ἴσως σήμερον δὲν ἠθέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητῶμεν Ἡγεμόνα, ἤθελεν εἶσθαι ὁ Ἡγεμονόπαις τῆς Ἀγγλίας Βασιλεὺς σήμερον τῆς Ἑλλάδος· ἀλλ’ ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις παρέλειψε τὸ καθῆκόν της καὶ ἐντεῦθεν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συζητῶμεν σήμερον τὸ σπουδαιότατον τοῦτο ζήτημα. Ἐὰν ἀναβάλλωμεν ἐπὶ ὀλίγον τὴν ἐκλογὴν Ἡγεμόνος δὲν ἕπεται, ὅτι καταστρέφομεν τὴν πατρίδα μας· ἡ σκέψις ἂς προηγηθῇ πάντοτε, καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ συστηθῇ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν ἀνθρώπων, τῶν δυναμένων διὰ τῆς ἐπιῤῥοῆς ἐσωτερικῶς τε καὶ ἐξωτερικῶς, διὰ τῆς σχέσεώς των διὰ τῆς φρονήσεώς των νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ καταλλήλου προσώπου· φρονῶ, ὅτι ἡ πρότασις πρέπει νὰ τροποποιηθῇ· ἀδιάφορον μοὶ εἶναι ἐκ πόσων μελῶν θὰ ἀπαρτισθῇ ἡ ἐπιτροπὴ, ἐκ 5, ἢ 7 ἢ 11· τὸ πρῶτον μέρος τῆς προτάσεως αὐτῆς ἔχει καλῶς τὸ δεύτερον εἶναι ὅλως περιττὸν, διότι εἶναι περιττὸν νὰ κανονίσωμεν τὰ ἔργα μιᾶς ἐπιτροπῆς· ἡ ἐπιτροπὴ δὲν δύναται βεβαίως παρὰ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ὁρμωμένη αἰσθήματος καὶ σκοποῦ νὰ προβῇ εἰς τὴν εὕρεσιν τοῦ καταλλήλου προσώπου, καὶ ἐννοεῖται, ὅτι, εὑροῦσα αὐτὸ, θέλει τὸ παρουσιάσει εἰς τὴν Συνέλευσιν, εἰς ἣν καὶ μόνην ἐναπόκειται ἡ παραδοχὴ ἢ μή. Διὰ τῆς τρίτης διατάξεως τῆς προτάσεώς του ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Πυλίας προτείνει ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὴν αὐτὴν ἐπιτροπὴν τὸ περὶ τῆς Ἑπταννήσου ζήτημα· τὸ πρῶτον μέρος τῆς τοιαύτης προτάσεως ἔχει καλῶς, καὶ πρέπει βεβαίως ἡ ἐπιτροπὴ νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν· ἀλλὰ τὸ τελευταῖον μέρος εἶναι περιττὸν καὶ πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ, τοὐτέστι ἀπὸ τῆς λέξεως «κατὰ τὴν ἐκφρασθεῖσαν προαίρεσιν τῆς προστάτιδος Δυνάμεως», ὁ τέταρτος παράγραφος τῆς προτάσεως ἐπίσης εἶναι περιττός. Ὅταν ἡ Συνέλευσις λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς πράξεις τῆς διορισθησομένης ἐπιτροπῆς, θέλει σκεφθῇ, ἐὰν τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἡγεμόνος συμφέρῃ νὰ ἐξετασθῇ κεκλεισμένων ἢ ἀνεῳγμένων τῶν θυρῶν.

§80ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τὶ ἐννοεῖτε, Κύριε Καλὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της;

§81ΚΑΛΟΣ. Δὲν προτίθεμαι νὰ ἐπικρίνω τὴν Κυβέρνησιν, λέγω ὅμως ὅτι δὲν ἔπραξε τίποτε ἐξωτερικῶς· ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἐν γνώσει τῶν συμβαινόντων. Ὑπῆρχον καὶ ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Πετρουπόλει πρεσβεῖαι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως.

§82ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος.

§83ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μετὰ παρέλευσιν τόσου καιροῦ, καθ’ ὃν ὅλοι ἐνταῦθα συναθροιζόμεθα, καθ’ ὃν ὅλοι συμπυκνοῦμεν τὰς γνώσεις καὶ τὰς ἰδέας καὶ τὰς ἐπιθυμίας, τὰς ὁποίας ἕκαστος φέρει, ἐρχόμενος ἀπὸ τὸ μέρος του τῆς κοινῆς γνώμης, ὕστερον, λέγω, ἀπὸ τόσα γεγονότα, βλέπετε σήμερον ἐρχόμενοι πόσον ἀπαρασκεύαστοι εἴμεθα, πόσον δὲν ἠξεύρομεν ποῦ νὰ ἀποτανθῶμεν περὶ τοῦ προσώπου τοῦ ἀνήκοντος Ἡγεμόνος. Ἀπόδειξις, Κύριοι, ὅτι καὶ ἡ πρότασις καὶ αἱ παρεγκλήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐφέρθησαν ἐπὶ τῆς προτάσεως, βλέπετε πόσον πόῤῥω εὑρίσκονται. Εἶπεν ὁ προλαλήσας, ὅτι ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὴν ἐντολήν της· ἡ ἐντολὴ, Κύριοι, τὴν ὁποίαν τῆς ἔδωκεν ὁ λαὸς καὶ τὴν ἀπεκατέστησε, δὲν τῇ παρεῖχε καὶ τὸ δικαίωμα, ὅπερ νὰ φέρῃ Ἡγεμόνα· τοῦτο ἦτο Κυριαρχία, ἥτις ἀνήκει εἰς τὸ Ἔθνος, καὶ κἀνεὶς δὲν ἠμποροῦσε νὰ τὴν οἰκειοποιηθῇ. Τὸ νὰ καταλύσῃ ἕνα Ἡγεμόνα, τὸν ὁποῖον ἐθεώρησεν ἐπίορκον, καὶ τὸν ὁποῖον ὅλος ὁ κόσμος ἀπεκήρυξε, τὸ ἔπραξεν ἐν τῷ δικαιώματί της τῷ ἐπαναστατικῷ, δὲν ἠδύνατο ὅμως καὶ νὰ ἐπιψηφίσῃ ἐν τῇ στιγμῇ ἐκείνῃ ἕνα Ἡγεμόνα· καὶ αὐτὸ ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις, ὀρθῶς ἐκτιμῶσα τὰ Κυριαρχικὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ, δὲν ἠμποροῦσε νὰ τὸ ἀναλάβῃ. Λοιπὸν οὔτε τῆς ἐχορηγήθη τοιοῦτον δικαίωμα, οὔτε ἦτον ἔνοχος, ἀλλὰ καλῶς ποιοῦσα δὲν τὸ ἀνεδέχθη καὶ δὲν τὸ ἀνέλαβεν. Ἀπ’ αὐτῆς πᾶν ὅ,τι ἐξηρτᾶτο καὶ ἠμποροῦσε νὰ συντελέσῃ καὶ νὰ συμπράξῃ πρὸς κατευόδωσιν, τὸ ἐνήργησε, καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ἐπροκάλεσε καὶ πέραν τῆς ἐντολῆς της ὑπῆγε, καὶ ἐπροκάλεσε τὴν κοινὴν γνώμην διὰ νὰ ᾖναι ἕτοιμος, νὰ ἔχῃ ἐν τῇ προπαρασκευῇ τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ἐλθοῦσα ἡ Συνέλευσις νὰ κρίνῃ, καὶ, ἂν ᾖναι καλὸν, νὰ τὸ δεχθῇ, ἄλλως νὰ τὸ ἀποβάλῃ. Ἐκάλεσε τὴν γνώμην τοῦ κοινοῦ, διὰ τί; διὰ νὰ εὐκολύνῃ, διὰ νὰ ταχύνῃ· καὶ ὡς εἴδετε, Κύριοι, ἤλθετε καὶ εὕρετε τὴν κοινὴν γνώμην ἐκπεφρασμένην, εἴδετε μίαν ἐκλογὴν, τὴν ὁποίαν εὑρόντες ἐπιτυχῆ τὴν παρεδέχθητε καί ἐξεδώκατε ἓν ψήφισμα· ἂν αὐτὴ ἀπέτυχεν, ἦτο πεπρωμένον, δὲν ἦτο τῶν δυνάμεων καὶ τῆς θελήσεώς μας. Λοιπὸν ὄχι μόνον ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις δὲν ἔμεινεν ἄπρακτος, ἀλλ’ ἔκαμε καὶ περιπλέον, νομίζουσα ὅτι δὲν βλάπτει, διότι ἐπροκάλεσε τὴν ἔκφρασιν τῆς κοινῆς γνώμης.

§84ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις δὲν προπαρεσκεύασε τὴν κοινὴν γνώμην, ἀλλ’ ἡ κοινὴ γνώμη προπαρεσκεύασεν ὑμᾶς εἰς τὸ νὰ κάμητε αὐτό.

§85ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐκ τῶν ἐνόντων, Κύριοι, παρατηρεῖτε, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀκόμη εἰς ἄγνοιαν, δὲν ἔχομεν ἀπέναντί μας καμμίαν αἴτησιν· δὲν ἀρκεῖ ἡμεῖς ἐσπευσμένως νὰ τὰ ζητῶμεν, πρέπει κατά τινα τρόπον καὶ νὰ ζητώμεθα· ἡμεῖς προσφέρομεν θρόνον· ἀλλ’ ἂν δυσχέρειαι διπλωματικαὶ, ἂν δυσχέρειαι ἐξωτερικαὶ, ἂν ἀκόμη ἡ ὑποψία εἰς ἕκαστον προτεινόμενον, ἂν ἠμπορῇ νὰ δεχθῇ ἢ ὄχι, ἐπειδὴ δὲν πρόκειται μόνον νὰ εἴπουν, ὅτι σὲ θέλω, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνος νὰ συλλογισθῇ ἂν δύναται νὰ βαστάξῃ τὸν θρόνον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τὸ συλλογισθῇ, διότι καὶ ἡμεῖς ταχύνοντες καὶ ἐκεῖνος ἐπισπεύδων δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ ὅριον, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν. Ἦτο καλὸν βέβαια νὰ εἴμεθα πλησίον καὶ νὰ παρασκευάσωμεν καὶ τὸ πρόσωπον· ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὅπου δὲν ὑπάρχει, τί νὰ κάμωμεν; Δέχομαι ὡς ὀρθὴν τὴν γνώμην, ὅτι ἡμεῖς πρέπει νὰ φερθῶμεν, ὅπως σήμερον ἀπαιτεῖ ἡ τάξις καὶ ἡ ἡσυχία τοῦ τόπου· πρέπει ὅλοι νὰ καταβάλωμεν τὴν κρίσιν μας, καὶ ὄχι μὲ ταχύτητα καὶ ἐπίσπευσιν νὰ προβῶμεν εἰς ἕν ἔργον τόσον μέγα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ μέλλον μας, νὰ μὴ προβῶμεν, λέγω, ἐσπευσμένως, ἀφίνοντες καὶ τὰ ἀφανῆ· πρέπει νὰ καθαρίσῃ καὶ ὁ καιρὸς κάτι τι, νὰ ἴδωμεν καὶ ἀπέξω κάτι τι. Ἡμεῖς πρέπει σήμερον ἐδῶ νὰ μὴ συγκεντρωθῶμεν μόνον εἰς τοῦτο, πρέπει νὰ ἐκφράσωμεν τὴν ἀνάγκην καὶ τὰς ἰδέας μας· ἐγὼ λέγω, ναὶ μὲν καὶ τὸν πολιτικὸν χάρτην νὰ τὸν θεωρήσωμεν, διότι καθεὶς πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ..................

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν εἶσθε ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι ἐζήτησαν ἄλλοι τὸν λόγον.

§87ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Παύω ἕως ἐδῶ καὶ ἐπιφυλάττομαι νὰ τελειώσω τὸν λόγον μου ὕστερα, ἀφοῦ ὁμιλήσουν οἱ προεγγεγραμμένοι.

§88ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Βεβαίως, Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπὶ ἀντικειμένου τοσοῦτον σπουδαίου, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν τοῦ σπουδαιοτάτου, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ τεθῇ εἰς συζήτησιν, ὀφείλει ἕκαστος νὰ προσφέρῃ τὰς ἰδέας του, ὄχι ποσῶς τείνων νὰ τὰς ἐπιβάλῃ, ἀλλ’ ἐξηγῶν αὐτὰς καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, κατὰ τὴν ἑαυτοῦ κρίσιν, φρονῶ, ὅτι ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὴν γενναιότητα ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὁ στρατιώτης ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ, διότι, δυοῖν θάτερον, ἢ πρέπει νὰ νικήσῃ, ἢ νικώμενος ν’ ἀτιμασθῇ. Ὁ πρῶτος σεβαστός μοι Κύριος Τρικούπης, λαβὼν τὸν λόγον, εἶπεν, ὅτι τρεῖς οἱ δρόμοι, τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ βαδίσωμεν, ὥστε νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ποθητὸν ἀποτέλεσμα τοῦ ν’ ἀνεύρωμεν ἡγεμόνα. Τὸ ν’ ἀφεθῶμεν εἰς τὴν πολιτικὴν μιᾶς τῶν αὐλῶν τῶν εὐεργετίδων Δυνάμεων, μία ἰδέα· τὸ ν’ ἀφεθῶμεν εἰς τὴν γνώμην τῶν τριῶν ταὐτοχρόνως, δευτέρα ἰδέα· τὸ ν’ ἀναλάβωμεν ἡμεῖς αὐτοὶ καὶ μόνοι αὐτὴν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, τρίτη ἰδέα. Ἐάν μοι ἦτο συγκεχωρημένον νὰ προείπω τὴν ἰδέαν μου, συγχωνεύω τὴν τρίτην μὲ τὴν πρώτην. Κύριοι, τὸ νὰ ἀφίεται τὸ Ἔθνος εἰς τὴν γνωμοδότησιν τῶν τριῶν εὐεργετίδων Δυνάμεων, εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς νὰ μὴ ἐπιζητῇ οὐδέποτε τὴν λύσιν τοῦ προκειμένου ζητήματος. Αἱ ἀντιζηλίαι τῶν Δυνάμεων τούτων ἐπὶ τοῦ θρόνου τῆς Ἑλλάδος εἶναι μεγάλαι· ὅσον καὶ ἂν μᾶς περιεφρόνησε πολλάκις ὁ τύπος ὁ Εὐρωπαϊκὸς, ὁ Ἑλληνικὸς θρόνος, Κύριοι, καλῶς τὸν γνωρίζουσι τὰ κράτη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἰργάσθησαν περὶ τῆς Ἑλλάδος, ὁ Ἑλληνικὸς θρόνος δὲν εἶναι ὁ θρόνος τῶν Ἀθηνῶν, εἶναι ὁ θρόνος τῆς Κωνσταντινουπόλεως, εἶναι θρόνος τῆς Ἀνατολῆς. Ὅτε ἡ Ἑλλὰς, Κύριοι, ἀνέλαβε τὰ ὅπλα, καὶ αἱματηρὸν ἐκράτησε τὸν ἀγῶνα, ἤργησαν, Κύριοι, αἱ Δυνάμεις, ἤργησαν ν’ ἀντιληφθῶσι τοῦ πάσχοντος καὶ πεινῶντος λαοῦ, ὄχι βεβαίως διότι δὲν εἶχον τὴν φιλανθρωπίαν νὰ σκεφθῶσι περὶ τοῦ ἀτυχοῦς Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ διότι ἔβλεπεν ἑκάστη ναυαγοῦντα τὰ σχέδιά της ἐπὶ τῆς Ἀνατολῆς· καὶ τὸ ἀπέδειξαν, Κύριοι, διὰ τοῦ πρωτοκόλλου, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ἕνα μεγιστᾶνα μικρᾶς καὶ ἐλεεινῆς αὐλῆς εἰς τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι, ἀντὶ νὰ λάβῃς σὺ τὸ μῆλον τῆς ἔριδος, εἶπεν ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἀγγλία εἰς τὴν Ῥωσσίαν, ἡ Ῥωσσία καὶ ἡ Ἀγγλία εἰς τὴν Γαλλίαν, καὶ ἡ Ῥωσσία καὶ ἡ Γαλλία εἰς τὴν Ἀγγλίαν, τὸ ῥίπτομεν σκύβαλον, καὶ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι τίποτε δὲν προκύπτει καλὸν, ὅταν εἰς τὸν θρόνον τοῦτον καθίσῃ μηδαμινόν τι ὄν. Καὶ ἰδοὺ ἡ τύχη τῆς ταλαίνης Ἑλλάδος ποῦ μᾶς ἔφερεν εἰς τὰ 1863, νὰ σκεπτώμεθα περὶ Ἑλλάδος, ὡς νὰ ἤμεθα εἰς τὰ 1832. Αὐτὸ, Κύριοι, τοῦτο θὰ συμβῇ, ἐὰν ἀφεθῶμεν ὁλοσχερῶς εἰς τὴν κρίσιν τῶν τριῶν Δυνάμεων. Εἶναι πολὺ τολμηρὸν, εἶπον, τὸ ἐκφέρειν τοιαῦτα, ἀλλ’ ὀφείλει ἕκαστος νὰ ἐκφέρῃ καθαρῶς τὴν ἰδέαν του· ὅτι ἔπραξαν τότε, Κύριοι, αἱ τρεῖς Δυνάμεις, αὐταὶ αἱ μεγάλαι καὶ κραταιαὶ κατὰ τῆς δυστήνου Ἑλλάδος, τὸ ἔπραξαν χθὲς 30 ἔτη μετὰ τὰ 1832, εἰς τὰ 1862. Εἶπον, καὶ τώρα τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος δὲν τὸν παραχωροῦμεν εἰς σὲ, εἶπον ἡ Γαλλία καὶ Ῥωσσία εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἶπον ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἀγγλία εἰς τὴν Ῥωσσίαν, εἶπον καὶ ἡ Ῥωσσία καὶ ἡ Ἀγγλία πρὸς τὴν Γαλλίαν, τὸν ἀφίνομεν κενόν· ἂς καταγραφῇ ὁ τόπος αὐτὸς, ἀντὶ νὰ πέσῃ εἰς τὰς χεῖρας μιᾶς ἐξ ἡμῶν. Ἀλλὰ ἂν αἱ ἀντιζηλίαι τῶν μεγάλων τούτων κρατῶν τὰ ἐμποδίζουσι νὰ σκεφθῶσι διὰ τὸ καλὸν τῆς Ἑλλάδος, ἡμεῖς τοὐλάχιστον ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὴν ἀντίληψιν τοῦ Θεοῦ, ὅπως φωτίσῃ τὰ ἔθνη ταῦτα ν’ ἀντιληφθῶσι καὶ αὐτὰ πράγματι ὑπὲρ ἡμῶν. Κύριοι, φρονῶ ἀδιστάκτως καὶ μετὰ θάῤῥους τὸ λέγω· ἐὰν μόνοι θελήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ τὸ λύσωμεν, τίποτε δὲν πράττομεν· ἐὰν τὸ ἀναθέσωμεν εἰς τὰς τρεῖς Δυνάμεις, ἐπίσης τίποτε δὲν πράττομεν. Ἐὰν ἀνώτεροι περὶ τὴν πολιτικὴν ἐπιστήμην ὑπῆρχον ἐνταῦθα, ἤθελον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς πείσωσιν, ὅτι ἀπόλυτον ἀνάγκην ἔχομεν νὰ ῥιφθῶμεν τυφλοῖς ὄμμασιν εἰς μίαν πολιτικήν· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ μᾶς πείσωσιν, ὅτι τοῦτο ποιοῦντες θέλομεν σώσει τὴν Ἑλλάδα, καὶ θέλομεν τὴν ὠθήσει εἰς τὸν δρόμον τῆς δόξης, εἰς τὸ μεγαλεῖον. Μάρτυς τῶν λόγων μου εἶναι ἡ παράπλευρος ἡμῶν Ἰταλία, ἥτις, ἐνόσῳ δὲν ἐσκέπτετο, ὅπως λέγω, τίποτε δὲν ἔπραττεν. Ἀφέθη ἡ Ἰταλία εἰς τὴν Γαλλίαν, καὶ ὁ Θεὸς ηὐδόκισεν, ὥστε ἡ Γαλλία χάριν τῆς Ἰταλίας 200000 ἀνδρῶν νὰ ῥίψῃ ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης, καὶ ν’ ἀναστήσῃ τὸν θρόνον κραταιὸν, τὸν μέλλοντα αὐτοκρατορικὸν θρόνον τῆς Ῥώμης. Ἀτυχῶς ὅμως, φαίνεται, εἴμεθα μακρὰν καὶ τῶν τριῶν αὐτῶν Δυνάμεων, ἢ δὲν τολμᾷ μία ἑκάστη τῶν Δυνάμεων τούτων νὰ ῥίψῃ τὸ χειρόκτιον εἰς τὰς δύω ἄλλας· καὶ μολαταῦτα ἡ Γαλλία τὸ ἔῤῥιψε, καὶ τὸ ἔῤῥιψεν εἰς ὅλον τὸν κόσμον χάριν τῆς Ἰταλίας. Μοὶ λέγουσί τινες ἐκ τῶν θρανίων, ὅτι ἡ Γαλλία εὗρεν εἰς τὴν Ἰταλίαν ὑπόθεσιν ὠφελείας! Καὶ ἐγὼ τῆς τὴν δίδω, ἀλλ’ ἂς ἀναστήσῃ τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος. Διόλου, Κύριοι, δὲν θέλω νὰ ἐπεμβῶ καὶ νὰ ἐκτανθῶ ποίαν τῶν Δυνάμεων τούτων νὰ προτιμήσωμεν. Μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, καθ’ ἣν ὁμιλῶ, καὶ αἱ τρεῖς δυνάμεις, κατ’ ἐμὲ κριτὴν, δὲν ἐφέρθησαν καλῶς, ἀξιοπρεπῶς, ἀπέναντι τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως. Ἔχομεν ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης ἑκάστη νὰ κρίνῃ, ποίαν ὠφέλιαν δύναται νὰ εὕρῃ εἰς τὴν ἀνάστασιν τῆς Ἑλλάδος, καὶ νὰ καταβάλῃ πᾶσάν της προσπάθειαν, καὶ νὰ μᾶς συνδράμῃ. Κατηγορῶ, Κύριοι, καὶ τὰς τρεῖς δυνάμεις... (θόρυβος). Ὄχι κατηγορῶ, ἐξελέγχω. Κύριοι, χηρεύσαντος τοῦ θρόνου τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐπαρουσιάσθη ἡ Ἀγγλία πρῶτον καὶ ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν. Ἐπαρουσιάσθη μ’ ἓν θέλγητρον, ἀφίνω τὸ περὶ Ἀλφρέδου ζήτημα, δὲν τὸ ἐξετάζω, ἐπαρουσιάσθη μ’ ἓν θέλγητρον καὶ μᾶς εἶπε· «θέλετε Βασιλέα; ἰδοὺ ἡ Ἑπτάννησος σᾶς τὴν προσφέρω, ἐὰν ἐκλέξητε Βασιλέα τῆς ἀρεσκείας μου.» Κύριοι, ἐθορυβήθητε, ὅταν εἶπον τὴν λέξιν κατηγορῶ...

§89ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Μέμφομαι.

§90ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μέμφομαι, ἂς ᾖναι ὅ,τι θέλετε. Ἐγὼ τέλος πάντων τὴν ἰδέαν μου ἔχω.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικρίνει.

§92ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐπικρίνω· ὁ Κύριος πρόεδρος εὗρε τὴν καλλιτέραν λέξιν. Ἐπικρίνω τὴν διαγωγὴν τῆς Ἀγγλίας, διότι μᾶς θέτει εἰς τὸ δίλημμα, ἢ ν’ ἀρνηθῶμεν τὴν Ἑπτάννησον, ἢ νὰ δεχθῶμεν ὁποιονδήποτε ἤθελεν μᾶς προσφέρει ὡς Βασιλέα. (θόρυβος). Μάλιστα, Κύριοι, δίλημμα· ἐὰν τὸ θεωρεῖον τοῦ ὡραίου φύλλου ἦτο κενὸν, δὲν ἤθελον διστάσει νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ἓν ἀνέκδοτον, μίαν πρᾶξιν ἑνὸς δικαστοῦ αὐτοκράτορός τινος, ὅστις συνέλαβε τὸν σύζυγον μιᾶς ὡραίας γυναικὸς καὶ τὸν κατεδίκαζεν εἰς θάνατον,.... Κύριοι! θέλω σᾶς πείσει. Καὶ ἡ Ῥωσσία Κύριοι, εἶναι ἐπίσης μεμπτέα, κατ’ ἐμέ. — Ἡ Ῥωσσία δὲν ἐπεμβῆκε βεβαίως εἰς τὸ νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὸν μᾶλλον κατ’ αὐτὴν καλὸν διάδοχον τῆς Ἑλλάδος· ὑπάρχει ὅμως μία πρότασις τῆς Ῥωσσικῆς αὐλῆς, καὶ τοῦτο λέγω μετὰ θάῤῥους ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὴν ὁποίαν ὕστερον ἀπὸ ὀλίγον ἴσως ἴσως εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὴν θεωρήσωμεν ὡς τὴν σοβαρωτέραν πρότασιν, ἐὰν δὲν φανῶμεν εἰς αὐτὴν ἀρεστοί. Εἶναι ἓν ἔγγραφον τοῦ πρέσβεως, τὸ ὁποῖον κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν σᾶς φαίνεται τυχαῖον, εἶναι ἓν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνει τὰ τῆς ὑποθέσεως τῆς ἀλληλογραφίας τοῦ Ὄθωνος. Ἐγὼ, Κύριοι, ἀπὸ τοῦδε, ὡς καὶ πρὸ ἡμερῶν τὸ εἶπον, λέγω ὅτι τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἔχει τὴν μορφὴν, ἂν καὶ ὑπόκρυφον, τῶν προτάσεων τοῦ Μέντζικωφ. Ἐῤῥίφθη τὸ ἔγγραφον, καὶ ἐν στιγμῇ ἁρμοδίᾳ, θὰ ἐπιζητηθῇ. Δὲν λέγω, ὅτι ἡ Γαλλία ἐφάνη καλλιτέρα· ἀλλὰ λέγω ὅ,τι εἶπον καὶ εἰς τὴν ἀρχήν· λέγω, ὅτι καὶ αἱ τρεῖς Δυνάμεις διὰ τὰς μεταξὺ ἑαυτῶν ἀντιζηλίας ἐθυσίασαν τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ μολαταῦτα, Κύριοι, ταῦτα μετὰ θάῤῥους λέγων, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω καὶ τὴν ἧτταν ἡμῶν· ὀφείλομεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὴν σμικρότητά μας, δὲν θέλω λόγους πανηγυρικούς, δὲν θέλω νὰ ὑψώσω τὴν φαντασίαν τῶν Ἑλλήνων, δὲν θέλω, ὡς ὁ Κύριος Καλλιγᾶς ἐπὶ ἄλλου ζητήματος εἶπεν, «ἀφεθῆτε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.» Τίποτε, Κύριοι, εἴμεθα μικροί, εἴμεθα ἐλεεινοί· καὶ ἐάν, Κύριοι, δὲν ὁμοφωνήσωσιν αἱ τρεῖς Δυνάμεις διὰ νὰ μᾶς στείλωσιν ἕνα ἐλεεινὸν κατ’ ἐμὲ, ἄρχοντα, διότι ποτὲ δὲν θὰ συμφωνήσουν αἱ τρεῖς, ὅπως μᾶς στείλωσιν ἡγεμόνα ἄξιον τοῦ μέλλοντος τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν δὲν ῥιφθῶμεν εἰς τὰς ἀγκάλας μιᾶς τῶν τριῶν πολιτειῶν, τίποτε δὲν κατορθόνομεν. Εἶπον καὶ ἐπαναλέγω, ἀποκρούω τὴν πρότασιν τῆς ὁμοφωνίας τῶν τριῶν Δυνάμεων, διότι αὐταὶ θέλουσι πράξει ὅ,τι ἔπραξαν εἰς τὰ 1832. Καὶ ἠξεύρετε, Κύριοι, σᾶς τὸ προλέγω, ὑπάρχουν εἰς τὴν Γερμανίαν κομητάτα τινὰ, τὰ ὁποῖα ἔχουν δύω στρατιώτας. Ἕνας γόνος τοιοῦτος, ἴσως ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ, Κύριοι, τί σᾶς προτείνω; Προτείνω, συμφώνως μὲ τὸ σχέδιον τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Σχινᾶ, νὰ συστηθῇ ἐπιτροπή. Προτείνω ἐπιτροπὴν, ὄχι τόσον πολυμελῆ ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰδέαν μου, τριμελῆ· τὴν θέλω νὰ συστηθῇ, ἂν ἦτο δυνατὸν, διὰ τῆς ὁλοψηφίας τῆς Συνελεύσεως, ὄχι διὰ τεχνητῆς πλειονοψηφίας· τὴν θέλω μεταξὺ γεγηρακότων προσώπων, ὡς ἄλλοι πρὸ ἐμοῦ ὡμίλησαν· καὶ δὲν ἤθελον διόλου διστάσει νὰ τὰ ὀνομάσω ἀπὸ τοῦδε, ἐὰν ἠθέλαμεν φθάσει εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀκόμη ὑπὸ συζήτησιν. Ἂς ἀποφύγωμεν τὴν τεχνητὴν πλειονοψηφίαν ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος· ἂς ἀποφύγωμεν τὴν τεχνητὴν πλειονοψηφίαν τὴν πηγάζουσαν ἀπὸ τὰ κόμματα. Ἔχομεν ἄνδρας γηράσαντας εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος, γνωρίσαντας τὴν πολιτικὴν τῶν ξένων ἐθνῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, κατ’ ἐμὲ, θέλει ἔχει τὴν ἀποστολὴν τοῦ Ἔθνους, ὅτι ἀναλαμβάνει δι’ αὑτῆς τὸ Ἔθνος τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἀνευρέσεως Βασιλέως. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἂς σπουδάσῃ καλῶς τὸν χαρακτῆρα τῆς πολιτικῆς τῶν Δυνάμεων, καὶ δύναται μετὰ ταῦτα νὰ ῥιφθῇ, κατ’ ἐμὲ, εἰς τὴν ἄγκυραν μιᾶς τῶν τριῶν εὐεργετίδων Δυνάμεων. Αὕτη εἶναι, Κύριοι, ἡ πρότασίς μου. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν πρότασιν, περὶ τῆς μεσιτείας τοῦ Βασιλέως τῶν Βελγῶν Λεοπόλδου, ἤθελεν εἶσθαι βλασφημία, προταθέντος τοιούτου προσώπου, ν’ ἀντείπῃ τις· ἤθελεν εἶσθαι πραγματικῶς, λέγω, βλασφημία, διότι ὁ Λεοπόλδος χαίρει τὴν ἀγάπην καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην ὁλοκλήρου τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς, διότι ὁ Λεοπόλδος οὐδέποτε ἠρνήθη τὴν Ἑλλάδα, καὶ σήμερον, Κύριοι, ἀνατρέφει τὸν στρατὸν τὸν ἑλληνικὸν, τὸν ὁποῖον ἡ Γαλλικὴ αὐλὴ ἀπέπεμψέ ποτε σπουδάζοντα ἐν Παρισίοις (θόρυβος). Δὲν λέγω λοιπὸν, Κύριοι, νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὄνομα τοῦ σεβαστοῦ τούτου γέροντος μονάρχου τῶν Βέλγων, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ δώσω εἰς τὸν μονάρχην τοῦτον, οὕτως εἰπεῖν, πρωτοβουλίαν. Ἡ ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν προτείνω, ἂς καταφύγῃ μόνον εἰς αὐτὸν, ὡς δύναται νὰ καταφύγῃ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Ἀμερικὴν, ἂς καταφύγῃ ὅπου θέλει· ἀρκεῖ ἐμπνεομένη ἀπὸ αἴσθημα πατριωτικὸν, ἐξελέγχουσα τὴν διαγωγὴν καὶ τὴν πολιτικὴν τῶν κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἕως τώρα οὐδόλως περὶ Ἑλλάδος ἐφρόντισαν, νὰ ἐνεργήσῃ τι καὶ νὰ μᾶς φωτίσῃ διὰ τῶν ἐνεργειῶν της.

§93ΖΕΡΒΑΣ. Εἰς αὐτὴν τὴν σοβαρὰν συζήτησιν ἔπρεπε τὸ Ὑπουργεῖον νὰ παρίσταται (θόρυβος) ἢ τοὐλάχιστον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν (θόρυβος).

§94Τ. ΒΑΣΣΟΣ. Κύριοι, εἶμαι τῆς ἰδέας πάντοτε, ὅτι τὸ ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν, δὲν ἦτο τοῦ καιροῦ. Διὰ νὰ ἐξηγηθῶ καλλίτερον, δὲν ἐπεθύμουν νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Συνέλευσιν ὑπὸ συζήτησιν, καὶ λόγοι, οἵτινες μὲ ἔκαμαν νὰ ἔχω αὐτὴν τὴν ἰδέαν εἶναι πολὺ ἁπλοῖ· καθόσον ἐπερίμενα πάντοτε μίαν συζήτησιν σκανδαλώδη, μίαν συζήτησιν, ἥτις βεβαίως, ὡς ἐκ τῶν ἀγορεύσεων, τὰς ὁποίας συνεπέφερεν, ἔπρεπε νὰ ἐγγίξῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ ἔμενον χωρὶς νὰ τὰ ἐγγίξωμεν διόλου. Ἀλλὰ, Κύριοι, τοῦτο πλέον εἶναι γεγονὸς, καὶ ὀφείλομεν ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν σειράν. Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Πυλίας μᾶς ὑπέβαλε τὸ ψήφισμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐθίξαν καὶ τὸ ζήτημα περὶ καθολικῆς ψηφοφορίας· νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαντήσω, καὶ δὲν τὸ θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἐκτὸς τοῦ προκειμένου. Εἶπεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος, ὁ πλήρης χριστιανικῆς δεινότητος, ὅτι ἐπειδὴ καὶ ἡ Συνέλευσις δὲν εἶχε συγκαλεσθῆ, κ’ ἐπειδὴ ἔπρεπε νὰ προβῶμεν ταχέως εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἡγεμόνος, ἐδόθη εἰς τὸν λαὸν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξῃ τὸν ἡγεμόνα αὐτοῦ διὰ καθολικῆς ψηφοφορίας. Ἤδη ἠκολούθησεν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος· δὲν ὑφίσταται αὐτὴ ἡ ἀνάγκη. Λυποῦμαι, διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντιλέξω, καὶ νὰ εἴπω εἰς τὸν ἔντιμον πληρεξούσιον, ὅτι ὁ λαὸς ἐπῆρε μόνος του τὸ δικαίωμα αὐτό.

§95ΣΧΙΝΑΣ. Ἐγὼ εἶπα ὥρμησε.

§96ΒΑΣΟΣ. Διότι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν τοὺς ἡγεμόνας εἰς τὸν 19 αἰῶνα εἶναι δικαίωμα τῶν λαῶν, εἶναι ἀναφαίρετον τοῦ πολίτου τοῦ αἰῶνος. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι οὐδεμία ἀπόφασις δύναται νὰ θεωρηθῇ δικαία, οὖσα ἐναντία τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας, πολὺ μάλιστα νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὁ ὁποῖος ἐποιήσατο χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τούτου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα μου ἐπὶ τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας. Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Βαλτινὸς ἐξήλεγξε μᾶλλον τὴν διαγωγὴν τῶν εὐρωπαϊκῶν δυνάμεων ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἐπὶ τῆς εὑρέσεως ἡγεμόνος, πικρὰ, κατ’ ἐμὴν ἰδέαν, ὡμίλησε κατ’ αὐτῶν καὶ λίαν τολμηρῶς. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος κακῶς κατενόησε τὸν σκοπὸν τῆς μεγάλης Βρεττανίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς Ἑπταννήσου· φρονῶ, ὅτι ἡ μεγάλη Βρεττανία δὲν εἶπεν εἰς ἡμᾶς, ὡς λέγει ἡ μήτηρ πρὸς μικρὰ παιδιὰ· «κάμε φρόνιμα διὰ νὰ σοῦ δώσω αὐτὸ τὸ ζαχαρωτόν.» Ἡ μεγάλη Βρεττανία λέγει· «ἐκλέξατε ἡγεμόνα, ὅστις νὰ παρέχῃ ἐγγυήσεις, ὅστις νὰ σέβηται τὰ δικαιώματά σας, καὶ τότε θέλω σᾶς παραχωρήσει τὴν Ἑπτάννησον.» Καὶ ἠξεύρετε διατί Κύριοι; Ἡ δύναμις ἔχει τὴν προστασίαν ἐπὶ ἐκείνου τοῦ λαοῦ· ἡ δύναμις αὕτη τὸν ἀνέθρεψε τὸν ἐδίδαξε συνταγματικῶς καὶ εἶπεν, ὅτι ὁ λαὸς ἐκεῖνος δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ μὲ ἡγεμόνα, ὁ ὁποῖος νὰ ᾖναι αὐθαίρετος, ἀνατεθραμμένος εἰς τὰς μεσαιωνικὰς ἕξεις. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα αὐτῆς, καὶ ὄχι ὅτι μετεχειρίσθη αὐτὸ ὡς δόλωμα. Δὲν θέλω νὰ κατακρίνω οὐδεμίαν τῶν δυνάμεων, δὲν θέλω ὅμως καὶ νὰ τὰς ὑπερασπίσω ἀκόμη· θέλω νὰ εἴπω μόνον τὴν ἀλήθειαν. Ὅλαι αἱ δυνάμεις ἔχουν μεγάλα καὶ σπουδαῖα συμφέροντα εἰς τὴν Ἀνατολὴν, ὅλαι γνωρίζουσιν, ὅτι ὁ θρόνος τῆς Ἑλλάδος ἔχει μεγάλην ἐπιῤῥοὴν ὡς πρὸς τὰ πράγματα τῆς Ἀνατολῆς, καὶ θέλουσιν εἶσθαι πολὺ ἀνόητοι (ἀποδοκιμασίαι), ἐὰν δὲν ἐσκέπτοντο ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Γνωρίζετε, πρὶν ἔτι διωχθῇ ὁ Ὄθων τῆς Ἑλλάδος, πόσας τὸ ζήτημα τῆς διαδοχῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ θρόνου προεκάλεσε ῥήξεις εἰς τὰς αὐλὰς τῆς Εὐρώπης. Βεβαίως, Κύριοι, πᾶσα δύναμις ἔχει τὰ συμφέροντά της εἰς τὴν Ἀνατολήν. Ἀλλ’ ἓν πρᾶγμα εἶναι ἐνδιαφέρον, σπουδαῖον. Τὸ πρᾶγμα εἶναι τὸ ἀκόλουθον· ἤκουσα διατρεχούσας φήμας τινὰς εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ τὰς ἐπαρχίας, ὅτι διωμολογήθη μεταξὺ δυνάμεών τινων τῆς Εὐρώπης, ἢ μᾶλλον ἐδόθη ὑπόσχεσις πρὸς ὑποστήριξιν τῆς Βαυαρικῆς δυναστείας· δὲν ἀποδίδω αὐθεντίαν εἰς τὰς φήμας ταύτας, δὲν εὐθύνομαι ὅμως τὸ ἤκουσα ἁπλῶς, καὶ ἐσχάτως ἀκόμη ἤκουσα λέξεις τινὰς προελθούσας ἔκ τινος ἐστεμμένης κεφαλῆς καὶ ἰσχυρᾶς ἐν Εὐρώπῃ, αἵτινες ὑποστηρίζουσι τὴν φήμην αὐτὴν, ἥτις πλανᾷ, σπουδαίως· μὲ φοβίζει τοῦτο, διότι εἶναι ἀληθές· διότι ἂν ἠδύνατό τις ἐν Εὐρώπῃ σπουδαίως καὶ ἰσχυρῶς θέλων νὰ στηρίξῃ τὴν Βαυαρικὴν δυναστείαν ἐν Ἑλλάδι, νομίζω, ὅτι δυσκόλως θὰ εὕρωμεν ἡγεμόνα· καὶ ἂν θέλωσι νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν Βαυαρικὴν δυναστείαν ἓν σημεῖον θὰ ἦναι ἡ δυσκολία τῆς εὑρέσεως τοῦ ἡγεμόνος· λέγω, Κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ νομίζω, ὅτι διερμηνεύω τὰ αἰσθήματα πάσης τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, λέγω πρὸς τοὺς σκεπτομένους ἐκείνους, καὶ οἱ λόγοι μου ἂς ἐξέλθωσιν ἀπ’ ἐδῶ, ἂς διέλθωσι τὴν Ἑλλάδα, ὅτι οἱ σκοποῦντες νὰ ἐπαναφέρωσι τὴν δυναστείαν τοῦ Ὄθωνος, τότε θὰ τὴν ἐπαναφέρωσι, τότε θὰ τὴν ἐπαναφέρουν, λέγω, ὅταν ἴδουν, σωρὸν ἐρειπίων, ὡς εἶδεν ὁ Μάριος τὴν Καρχηδόνα καὶ ὁ Τίτος τὴν Ἱερουσαλήμ. (χειροκροτήματα). Δὲν εἶμαι τῆς ἰδέας νὰ ῥιφθῶμεν εἰς τὰς ἀγκάλας τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης πολιτικῆς τῶν δυνάμεων· εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν πολιτικὴν, ἡ ὁποία μᾶς συμφέρει· διότι οὐδέποτε ἐπίστευσα, ὅτι ἔδειξεν αἰσθήματα πρὸς τὴν Ἑλλάδα ἡ διπλωματία· αὕτη δὲν ἔχει καρδίαν· ὅπου ἡ διπλωματία εἰσεχώρησεν, ὑπῆρξε τὸ συμφέρον. Λοιπὸν ἂς ῥιφθῶμεν εἰς τὰς ἀγκάλας τῆς διπλωματίας, ἀρκεῖ νὰ εὕρωμεν τὸ συμφέρον. Οὐδόλως, Κύριοι, ἤθελον παραδεχθῆ τὸν παράγραφον τοῦτον τὸν δεύτερον τοῦ πληρεξουσίου Πυλίας· ὁ παράγραφος οὗτος λέγει «Ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς θέλει εἶσθαι, ἵνα, συνερχομένη εἰς ὡρισμένας ἡμέρας καὶ ὥρας ἐπὶ τὸ αὐτὸ, μελετήσῃ καὶ ἐρευνήσῃ διὰ παντὸς τρόπου, πόθεν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν τὸν κατάλληλον ὑποψήφιον βασιλέα, συνάμα δὲ νὰ σπουδάσῃ καλῶς τὴν κατάστασιν τῶν εὐρωπαϊκῶν διεθνῶν σχέσεων, καὶ ἰδίως τῶν σχέσεων τῶν εὐεργετίδων δυνάμεων πρός τε ἀλλήλας καὶ πρὸς ἡμᾶς. Ὅταν δὲ εὑρεθῇ ὁ ὑποψήφιος, ν’ ἀναφέρῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἥτις θέλει τῇ παραγγείλει νὰ λάβῃ διὰ τοῦ ἁρμοδίου μέσου τὴν σύμφωνον γνώμην τῶν τριῶν Δυνάμεων διὰ τὰ περαιτέρω». Ὄχι, Κύριοι, διότι, ἂν καθιερωθῇ τοῦτο, ὀφείλομεν πάντοτε νὰ τὸ ἀκολουθήσωμεν· ἐὰν θέλωμεν νὰ σεβώμεθα τὰς ἀρχὰς, π. χ. ὑποθέσατε, ὅτι δύω ἐκ τῶν Δυνάμεων συμφωνοῦν, ὀφείλομεν νὰ ὑπακούσωμεν· μᾶς συμφέρει τοῦτο; νὰ κλείωμεν τὰς διαθέσεις μας πρὸς δύω Δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι σκέπτονται καλῶς, ἀλλὰ πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ σκέπτωνται κακῶς. Ἂν ἴδωμεν ἀληθῶς, ὅτι ἡ δεῖνα καὶ ἡ δεῖνα δύναμις φρονεῖ καλῶς, ἂν ἴδωμεν, ὅτι τὸ φρόνημα αὐτῆς συνᾴδει μὲ τὰ συμφέροντά μας, τί μᾶς πειράζει νὰ τὴν ἀκολουθήσωμεν; τί μᾶς πειράζει νὰ τὴν παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην της; ἐγὼ ἤθελον σᾶς προτείνει, τὸ ψήφισμα νὰ ὑπάρξῃ ὡς ἀκολούθως· ὁ πρῶτος παράγραφος νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, μὲ τὴν διαφορὰν νὰ προστεθῶσι καὶ ἄλλα πέντε μέλη ἐκλεχθησόμενα παρὰ τῆς Συνελεύσεως· αὐτὸ τὸ μέρος νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸν πρῶτον παράγραφον· τὰ 11 μέλη νὰ ἐκλείψωσι καὶ νὰ μείνουν πέντε μόνον. Ὑπάρχει ἐπιτροπὴ διπλωματικὴ, ὅταν προστεθῶσι πέντε μέλη γίνονται 16. Δὲν λέγω ὅλα ταῦτα νὰ σκεφθῶσιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἀλλὰ νὰ ἐκλέξωσι τὰ κατάλληλα· κ’ ἐγὼ ἀνήκω εἰς τὴν διπλωματικὴν ἐπιτροπὴν, ἀλλὰ δὲν εἶμαι πολιτικὸς, οὔτε τὴν σύγχρονον ἱστορίαν γνωρίζω, οὐδὲ τοὺς νόμους. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην ἀπαιτοῦνται ἄνθρωποι, οἵτινες νὰ γνωρίζουν τὴν σύγχρονον ἱστορίαν, τὰς διαφόρους Βασιλικὰς οἰκογενείας τῆς Εὐρώπης, νὰ γνωρίζωσι τὰ ἤθη, τὰς πολιτικὰς τάσεις· αὐτὰ τὰ πρόσωπα δύνανται ν’ ἀπαρτίσουν ἐπιτροπὴν ἐπιτυχῆ· φρονοῦν τινες, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εὕρωμεν τοιαῦτα πρόσωπα· ἠμποροῦν νὰ μὴ ἔχουν τελειότητας, ἀλλ’ ἐν τούτοις δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ὀλίγα· καὶ τὸ καλὸν, ὡς γνωρίζετε, οὐκ ἔστιν ἐν τῷ πολλῷ. Ὡς πρὸς τὸν δεύτερον παράγραφον, ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ ἰδέα μου· «τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης θέλει εἶσθαι, ἵνα συνερχομένη εἰς ὡρισμένας ἡμέρας καὶ ὥρας ἐπὶ τὸ αὐτὸ, μελετήσῃ», ἐνταῦθα νὰ προστεθῇ· «τὰ πρὸς εὕρεσιν καταλλήλου Ἡγεμόνος», τ’ ἄλλα δὲ ὅλα νὰ ἐκλείψωσι, διότι τὰ θεωρῶ περιττὰ καὶ ἐπιβλαβῆ. Δὲν χρειάζεται νὰ τεθῇ τὸ τί πρέπει νὰ πράξῃ ἡ ἐπιτροπή· αὕτη βεβαίως συγκειμένη ἐξ ἀνθρώπων, οἵτινες συναισθάνονται κ’ ἑαυτοὺς καὶ ἀναγνωρίζουν τὸ ὑψηλὸν καθῆκον, τὸ ὁποῖον τοῖς ἀνετέθη, δὲν ὀφείλομεν νὰ τοὺς περιορίσωμεν τί νὰ πράξωσι. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸν 3 §, εἶναι ξένον ζήτημα· εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι· θέλετε νὰ μείνῃ, δὲν θέλετε, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον. Ἀλλὰ, Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι, ἐγὼ νέος ὢν, δὲν δύναμαι ν’ ἀποτείνω συμβουλὰς, οὐχ ἧττον ὅμως θὰ ἐκφράσω τὴν ἰδέαν μου. Πάντες συναισθανόμεθα τὴν ἐντολὴν, μὲ τὴν ὁποίαν μᾶς περιέβαλεν ὁ λαὸς, συναισθανόμεθα πόσον δειναὶ εἶναι αἱ περιστάσεις τῆς πατρίδος ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ λείψῃ πᾶσα ἔχθρα· πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶμεν, ὅτι εἴμεθα Ἕλληνες. Δὲν μᾶς ἔπεμψεν, Κύριοι, ὁ λαὸς ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν δεῖνα πολιτικὴν, τῆς ὁποίας πάντοτε ἐξάρχουσι τινὲς, ἀλλὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν πολιτικὴν, ἥτις συμφέρει εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ξένοι ὅλως τῶν παθῶν, ἀφίνοντες ἔξω τῆς θύρας τὰ πάντα, νὰ εἰσέλθωμεν ἐδῶ καὶ νὰ σκεφθῶμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον θέλει συντελέσει εἰς τὴν εὐημερίαν ὅλης τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς.

§97ΣΧΙΝΑΣ. Σᾶς ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους θὰ σᾶς εἴπω, πλησιάζω νὰ μετανοήσω, διότι εἰσήγαγον ταύτην τὴν πρότασιν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἡ χθεσινὴ ὁμιλία μου, τὴν ὁποίαν παρηκολούθησεν ἡ πρότασίς μου, καὶ ἡ ὁποία ἔγινε μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πρότασίν μου, διὰ νὰ ἐξηγήσῃ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι μὲ ἠνάγκασαν νὰ προτείνω τὴν πρότασιν ταύτην καὶ αὐτὴ ἡ φύσις τῆς προτάσεως ἐδείκνυε τὰ ὅρια, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἔμελλε σήμερον νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις, δηλ. ἂν πρέπῃ, ἢ δὲν πρέπῃ νὰ συστηθῇ τοιαύτη ἐπιτροπὴ, καὶ κατὰ δεύτερον ποῖον τύπον θέλει ἔχει· μὲ ἀπορίαν μου μεγάλην ἤκουσα νὰ λέγωνται ἐνταῦθα πρὸ ὀλίγου πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐκ βάθους ψυχῆς σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι μ’ ἐλύπησαν, καὶ τὰ θεωρῶ ὡς οἰκεῖα νὰ γίνωσιν εἰς σύσκεψιν ἐν τῇ Συνελεύσει ἄλλως πως, παρὰ δημοσίᾳ. Τί εἶπον, Κύριοι; ὁ μὲν σᾶς ὡμίλησεν, ὅτι ὑπάρχει ἐκκρεμὴς ἡ διαπραγμάτευσις μετὰ τοῦ Δουκὸς Ἐρνέστου, ὑπόθεσις, ἡ ὁποία ἀνάγεται εἰς τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ συστηθῇ· ἕτεροι εἶπον, ὅτι συμφερώτερον εἰς τὴν Ἑλλάδα, παρὰ νὰ προσέλθῃ εἰς τὰς τρεῖς Δυνάμεις νὰ ζητήσῃ, ἢ νὰ παρακαλέσῃ νὰ τῆς ὑποδείξωσιν ὑποψήφιον, ὅτι συμφέρει νὰ ἐκλέξῃ αὐτὴ μόνη· καὶ τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας συσκέψεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θέλει ἔρχεσθαι εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐν μυστικῇ συνεδριάσει νὰ ἐκθέσῃ ταῦτα καὶ νὰ ἀποφασίζῃ ἡ Συνέλευσις. Ἄλλος, Κύριοι, εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ βιαζώμεθα· οὐδόλως δύναμαι νὰ παραδεχθῶ τοῦτο, διότι ἔχω τὴν συναίσθησιν βαθυτάτην περὶ τῆς κατεπειγούσης ἀνάγκης τῆς σκέψεως αὐτῆς, καὶ ἔχω τὰς ἐπανειλημμένας διαταγὰς, τὴν φωνὴν τῆς ἐπαρχίας μου. Ἄλλος, Κύριοι, ἦλθε καὶ εἶπεν, ὅτι φρονίμως θέλομεν πράξει, ἂν ἀποτανθῶμεν πρὸς τὸν ἔνδοξον ἄνακτα τοῦ Βελγίου· καὶ τοῦτο ἀντικείμενον συσκέψεως τῆς συστηθησομένης ἐπιτροπῆς· ἄλλος εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ βιαζώμεθα, καὶ ὅτι ὅσον περισσότερον ἀναβάλλωμεν, τόσον καλλίτερον θέλει εἶσθαι, διότι, εἶπεν, ἐὰν σωφρονῶμεν, τότε εὐκολώτερον θὰ μᾶς δοθῇ ὁ Βασιλεὺς, ἂν σωφρονῶμεν, δηλ. ὑποθετικῶς· οὔτε ὑποθετικῶς δύναται νὰ τὸ εἴπῃ τις ἐνώπιον τῆς παρούσης καταστάσεως τῶν πραγμάτων, διότι τὸ μέλλον ἐξάγεται ἐκ τοῦ παρελθόντος· καὶ νομίζω μέγα δυστύχημα νὰ φέρωνται τοιαῦται ἰδέαι εἴς τινας ἀνθρώπους καὶ μάλιστα ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι καθ’ ἑκάστην περιμένουν Βασιλέα. Ὅλα ταῦτα μὲ λυποῦσι πολύ· καὶ κινδυνεύω νὰ μετανοήσω, διότι ἔφερα τὴν πρότασίν μου. Τέλος, Κύριοι, εἶπέ τις, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δεχθῶμεν ἄλλοι νὰ φροντίζωσι περὶ ἡμῶν, ἀλλὰ μόνον ἡμεῖς νὰ φροντίσωμεν περὶ ἡμῶν, καὶ ὅτι εἶναι ἐξευτελισμὸς νὰ προσερχώμεθα εἰς τὰς ξένας Δυνάμεις, ἔστω καὶ εὐεργέτιδας. Ἐγὼ σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι βαθυτάτην αἰσθάνομαι τὴν αὐτὴν φιλαυτίαν, ἀλλὰ δὲν βλέπω τὰ πράγματα συμβαδίζοντα· ἐπεθύμουν τὸ ἔθνος αὐτὸ νὰ ὁρμήσῃ εἰς τὴν σκέψιν τὴν προκειμένην. Ἐπρόσθεσα, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι εὐκταῖον νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκόν μας. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θέλει σύγκεισθαι ἀπὸ ἀνθρώπους εἰδήμονας, καὶ οὕτω ἔχομεν καὶ τὸ μέσον νὰ πληροφορώμεθα τὰ ἑκάστοτε διατρέχοντα ἐν Εὐρώπῃ. Αὐτὰ ἐνόμισα, καθὸ εἰσηγητὴς τῆς προτάσεως νὰ ἐκθέτω εἰς τὴν Συνέλευσιν. Δὲν δυσκολεύομαι ποσῶς νὰ δεχθῶ ὅλας τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἤθελον νομίσει εὐλόγους· ἤθελον ἡ ἐπιτροπὴ νὰ σύγκηται ἐξ 25 μελῶν, διότι τότε θὰ εἶχον περισσοτέραν βεβαιότητα εἰς τὰς ἐργασίας της, προστιθεμένου καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Συνελεύσεως. Ἂν ἡ Συνέλευσις ἢ ἄλλοι τινὲς τῶν ΚΚ. πληρεξουσίων νομίζουν κατάλληλον, τὸ νὰ σύγκηται ἡ ἐπιτροπὴ ἐκ 5 ἢ 10 μελῶν, ἂς τὸ κάμῃ· δὲν ἐναντιοῦμαι εἰς ὅλας τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας προτείνουν, ἀρκεῖ νὰ ᾖναι εὔλογοι. Εἰς ὅ,τι ἐπιμένουν εἶναι τὸ νὰ δεχθῇ ἡ Συνέλευσις νὰ συστηθῇ ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ ἐργάζηται καὶ νὰ ἀνακοινῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν σκέψεών της ἐν μυστικῇ συνεδριάσει.

§98ΙΑΛΕΜΟΣ. Ἤθελεν εἶσθαι τῳόντι δικαία ἡ λύπη τοῦ προλαλήσαντος, ἐὰν δὲν περιώριζε τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, καὶ μάλιστα μὲ τρόπον προφανέστατα προσβάλλοντα τὰ δικαιώματα τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλλάδος. Ἡ τελευταία περίοδος τοῦ προτελευταίου παραγράφου, ἀπαιτοῦσα νὰ λάβωμεν τὴν σύμφωνον γνώμην τῶν τριῶν δυνάμεων, μὲ ἀναμιμνήσκει τὴν ἐποχὴν τοῦ 1830 καὶ μὲ κάμνει νὰ σεβασθῶ πολὺ περισσότερον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐνῷ οἱ Ἕλληνες περιέμενον τὴν τύχην των ἀπὸ τὰ ψυχία τῆς εὐμενείας τῶν δυνάμεων μετεχειρίζοντο γλῶσσαν ἀξιοπρεπεστάτην καὶ ἀληθῶς ἀῤῥενωπήν· ὅταν ἦλθε τὸ πρωτόκολλον τοῦ 1830, τὸ ὁποῖον περιεῖχε τὴν φράσιν, ὅτι κατὰ ῥητὴν αἴτησιν τῆς Πύλης ἐσμικρύνοντο τὰ σύνορα τῆς Ἑλλάδος, τὰ κατὰ τὸ πρωτόκολλον τοῦ Μαΐου τοῦ 1829 ὁρισθέντα, ὁ Κυβερνήτης καὶ ἡ Γερουσία πρὸ πάντων ἀπήντησεν εἰς τοὺς δυνατοὺς, λάβετε καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον μᾶς ἐδώκατε, προτιμῶμεν καταστροφὴν μᾶλλον παρὰ ἀνεξαρτησίαν, ἥτις περιορίζεται μὲ τοιοῦτον προσβλητικὸν τρόπον. Δὲν ὑπάρχει ἔγγραφον τῆς διπλωματίας ἀπευθυνθὲν εἰς τὰς ἐπαναστατικὰς Κυβερνήσεις τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπήντησαν αὗται μὲ τρόπον τῷ ὄντι ἄξιον εἰς μέγαν λαὸν, ὁ ὁποῖος ἑκάστοτε μᾶς κάμνει νὰ σεβώμεθα περισσότερον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καὶ νὰ πειθώμεθα ἔτι μᾶλλον, ὅτι εἴμεθα νάνοι ἀπέναντι γιγάντων. Τοσοῦτον δὲ διάφορος εἶναι ἡ θέσις ἡ σημερινὴ τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐπαναστάσεως, ὥστε δὲν ἔχομεν παντάπασιν ἀνάγκην νὰ κοινοποιήσωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐθνικῆς θελήσεως, καὶ ὅταν ὁ προαγορεύσας Κ. Καλὸς κατέκρινε τὴν προσωρινὴν κυβέρνησιν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶχε πολὺ ἄδικον. Ἐνθυμηθῆτε μὲ ποῖον τρόπον προσβλητικὸν μᾶς μετεχειρίσθησαν αἱ δύω ἄλλαι δυνάμεις, καὶ ἡ Ἀγγλία, πρὶν ἢ ἀκόμη ἐπισήμως γνωσθῆ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας περὶ βασιλέως, ἐνῷ ὁ λαὸς ἤθελεν ἡγεμόνα τὸν Ἀλφρέδον, ἐκείνη ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπεμβῇ εἰς τὴν πολιτικήν μας καὶ ὅτε δύναται νὰ μᾶς ἐπιβάλῃ οἱονδήποτε ἡγεμόνα, πιστεύσασα, ὅτι ἠδύνατο νὰ μᾶς σύρῃ κατόπιν τοῦ ἅρματός της ὡς κανὲν πριγκιπάτον τοῦ Μονάχου. Ἀλλὰ δὲν ἦτο μόνον ἡ Ἀγγλία, ἥτις προσέβαλε τὴν Ἑλλάδα, δυστυχῶς ὑπάρχουν δύω ἔγγραφα τῶν ἄλλων δυνάμεων, ἐντὸς τῶν ὁποίων περιέχονται ἰδέαι, τὰς ὁποίας ἀφῆκε νὰ διαδοθῶσιν εἰς τὴν Εὐρώπην ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, χωρὶς οὔτε δι’ ἑνὸς ἐγγράφου νὰ ἀπαντήσῃ εἰς αὐτά. Εἰς ἓν τῶν ἐγγράφων τούτων, ὑπάρχει ῥητῶς ὁ παράγραφος, ὅτι ἡ Ῥωσσία νομίζει καλὸν νὰ καθυποβάλῃ εἰς τὰς λοιπὰς δυνάμεις τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ σεβασθοῦν τὰ δίκαια τῶν συνθηκῶν μὲ τὰς ἀνωμάλους περιστάσεις, τὰ δίκαια ταῦτα τῶν συνθηκῶν δὲν εἶναι ἄλλα παρὰ τὰ ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ θρόνου τῆς βαυαρικῆς δυναστείας, καὶ ὅμως εἰς τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τίποτε δὲν ἀπήντησεν ἡ κυβέρνησις ἐκείνη. Ὑπάρχει ἐπίσης ἔγγραφον τοῦ Κυρίου Δρουὲν δὲ Λουῆ δημοσιευθὲν τὴν 4 Δεκεμβρίου, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, βρῖθον ὡσαύτως προσβλητικῶν διὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν μας ἐκφράσεων, τὰς ὁποίας ἄφησε νὰ διασπαρῶσι καθ’ ὅλην τὴν Εὐρώπην, ἄνευ οὐδεμίας ἀπαντήσεως ἡ Κυβέρνησις. Ἠδύναντο ἴσως νὰ μεταχειρισθῶσι τὴν φρασεολογίαν ταύτην αἱ τρεῖς δυνάμεις, ὅταν συνομολογοῦσαι τὴν συνθήκην τοῦ 27 καὶ τὰ πρωτόκολλα τοῦ 29 καὶ 1830 μᾶς ἔλεγον σήμερον, εὐδοκήσαμεν, νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἐκλέξῃ μόνη τὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι θέλουν τὴν κυβερνήσει· αὔριον δὲ, ὡς ἔπραττον διὰ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς 29 Μαρτίου, ὅτι αἱ ἀρχαὶ αὗται θὰ ἐκλεχθῶσιν ἀπὸ κοινοῦ ὑπὸ τῶν τριῶν δυνάμεων καὶ τῆς Πύλης ἄνευ οὐδεμιᾶς συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος· τότε ἴσως ἦτον ὀλίγον συγγνωστὴ ἡ φρασεολογία αὕτη, καὶ μ’ ὅλον τοῦτο, ἐνῷ, καθὼς σᾶς εἶπα, περιεμένομεν τὰ πάντα ἀπὸ τὴν εὐμένειαν τῶν Δυνάμεων, καὶ ἡ Γερουσία καὶ ὅλαι αἱ κυβερνήσεις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀπήντων ἀξιοπρεπέστατα καὶ ὑπεδέχοντο μὲ τὰς προσηκούσας ἐπιφυλάξεις καὶ παρατηρήσεις τὰς διπλωματικὰς τῆς Εὐρώπης πράξεις. Ἡ μόνη δυσκολία, τὴν ὁποίαν θέλομεν ἀπαντήσει εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀνευρέσεως τοῦ ἡγεμόνος, δὲν εἶναι κατ’ ἐμὲ ὁ τρόπος τῆς ἀνευρέσεως, ἡ μόνη δυσκολία θὰ ἦτον ἡ ἐπιτυχία τῆς ἐκλογῆς τοῦ προσώπου, ὅλαι αἱ ἄλλαι αἱ δυσχέρειαι εἶναι παρείσακτοι, δὲν εἶναι παντάπασι φυσικαί. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἦναι τοιαῦται ἀφοῦ συνίσταται εἰς τὴν παραίτησιν τῶν δικαιωμάτων τῆς ἀνεξαρτησίας μας. Τί θέλει ἡ μία δύναμις, εἰς ποίαν σχέσιν εὑρίσκονται αἱ τρεῖς δυνάμεις, αὐτὰ μᾶς εἶναι παντάπασιν ἀδιάφορον· ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἡμεῖς εἶναι ποῖον εἶναι τὸ ἰδικόν μας συμφέρον. Ἂν μία μικρὰ δύναμις ἐκτὸς τῶν τριῶν τούτων συμμάχων μεθ’ ἡμῶν μᾶς ἔπειθεν, ὅτι διὰ τῆς συμμαχίας αὐτῆς, διὰ τοῦ συνδυασμοῦ δύω μικρῶν κρατιδίων λύεται κατὰ τὰς ἐπιθυμίας ἡμῶν τὸ ἀνατολικὸν ζήτημα δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐρωτήσωμεν οὔτε εὐεργέτιδα οὔτε προστάτιδα δύναμιν· ἡ λέξις αὕτη μάλιστα προστάτις πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ παντάπασιν ἀπὸ τὸ λεξικὸν τῆς πολιτικῆς τῆς Ἑλλάδος. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις ὁλόκληρος τοῦ Κυρίου Σχινᾶ, ἐπειδὴ στηρίζεται εἰς ἰδέας κατ’ ἐμὲ δεσμευούσας τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τῆς Ἑλλάδος, νομίζω, ὅτι εἶναι ἄρδην ἀποῤῥιπτέα· τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν κατ’ ἐμὲ εἶναι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπὶ τῶν διπλωματικῶν σχέσεων, ἐργαζομένη μετὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ φροντίσῃ διπλωματικῶς καὶ ἡμιεπισήμως πρὸς ἀνεύρεσιν ἡγεμόνος· πᾶσα πρότασις πᾶν μέτρον, φέρον τύπον ἐπισημότητος εἶναι, φρονῶ, προσβλητικὸν διὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν μας. Παραδέχομαι τὴν περὶ τούτου ἰδέαν τοῦ Κυρίου Τρικούπη, εἰπόντος, ὅτι πρέπει νὰ ἀποῤῥίψωμεν ὁλοκλήρως τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Σχινᾶ, διότι τὴν θεωρῶ περιττήν.

§99ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ Κύριος Τρικούπης δὲν ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν.

§100ΙΑΛΕΜΟΣ. Παραδέχομαι τέλος πάντων τὴν ἰδέαν νὰ ἐργάζηται ἡ ἐπὶ τῶν διπλωματικῶν σχέσεων ἐπιτροπὴ μετὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐξωτερικῶν, καὶ νὰ κάμωσιν ἡμιεπισήμους ἐνεργείας ἐξωτερικῶς ἄνευ οὐδενὸς τύπου ἐπισημότητος.

§101ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Καὶ ἐγὼ, Κύριοι, παραδέχομαι τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου Τρικούπη, ἥτις δὲν διαφέρει οὐσιωδῶς ἀπὸ τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου Σχινᾶ, ὅπως τὴν εἶχε διατυπώσει ἐν τῷ νῷ καὶ τῇ καρδίᾳ του, ὅπερ καὶ ἐνδεικνύει ἤδη ἀπὸ τῆς ἕδρας του. Ἀλλὰ τὴν γνώμην ταύτην παραδέχομαι δι’ ἄλλους λόγους, παρ’ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐτόλμησαν, καὶ τὸ λέγω διὰ νὰ μὲ ἀκούσητε οἱ πολλοὶ, ἐτόλμησαν νὰ ἐκφράσωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου οἱ Κύριοι, Ἰάλεμος, Βάσος καὶ Βαλτινός. Τὸ μεγαλεῖον τῆς Ἑλλάδος, Κύριοι, τὸ ὁποῖον συνταυτίζεται μὲ τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς, δὲν εἶναι ἰδιοκτησία οὔτε ἐμοῦ, οὔτε τοῦ Κ. Βάσου, οὔτε τοῦ Κ. Ἰαλέμου οὔτε τοῦ Κ. Βαλτινοῦ. Ἑπομένως τὸ νὰ οἰκειοποιηθῶσιν οἱ Κύριοι οὗτοι τὴν μεγαλειότητα τὴν Ἑλληνικὴν, καὶ τὸ νὰ νομίσωσιν, ὅτι δύνανται νὰ ἐκθέσωσιν ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει τολμηρὰς σκέψεις καὶ κρίσεις περὶ τῶν μεγάλων Δυνάμεων τῆς Εὐρώπης, διὰ τοῦτο ἀναλαμβάνουσι μεγίστην εὐθύνην, καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ Συνέλευσις, εἰς τὴν ὁποίαν ῥητῶς ἀποτείνομαι, δὲν συμμερίζεται τὴν γνώμην καὶ τὰς ἐκφράσεις των.

§102ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι! ὄχι! Δὲν τὰς συμμεριζόμεθα.

§103ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Δὲν ἐννοῶ πῶς, διότι γνωρίζομεν ἀνέκδοτά τινα, περιστατικά τινα, ἀναγόμενα εἰς τὰς σχέσεις τῶν τριῶν Δυνάμεων πρὸς τὴν Ἑλλάδα, νὰ σπεύδωμεν νὰ τὰ κάμνωμεν γνωστὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Κύριοι προλαλήσαντες πληρεξούσιοι τῆς δεῖνος καὶ δεῖνος Ἐπαρχίας, νομίζετε τάχα, ὅτι τοῦτο εἶναι μέγα κατόρθωμα; Νομίζετε, ὅτι καὶ ἄλλοι δὲν γνωρίζουσιν ἄλλα καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ τὰ ῥίψωσι καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν δημοσιότητα; Δὲν πηγαίνετε νὰ τὰ γνωστοποιήσητε εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλ’ ἔρχεσθε νὰ τὰ ἐκθέτητε ἄνευ ἀνάγκης ἐνταῦθα (χειροκροτήματα ῥαγδαῖα); Ὅλοι, Κύριοι, ἐννοοῦμεν τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος ἀπέναντι τῶν τριῶν Δυνάμεων. Ἐγένετο μία λεπτὴ πρότασις, καὶ ἐκάμομεν τὸ τολμηρὸν βῆμα νὰ ἐγκρίνωμεν δημοσίαν τὴν περὶ αὐτῆς συζήτησιν· ἀλλ’ ὁ πατριωτισμὸς ἀπαιτεῖ συζητοῦντες αὐτὴν νὰ σκεφθῶμεν, ὁποῖοι εἴμεθα καὶ ἀπέναντι ὁποίων λαλοῦμεν. Τὸ ζήτημα εἶναι καθαρώτατον· νὰ συστηθῇ ἐπιτροπὴ ναὶ ἢ ὄχι· ἑνδεκαμελὴς ἢ πενταμελὴς, ἀδιάφορον. Ὁ Κύριος Σχινᾶς ἐνόμισε διὰ τῆς προτάσεώς του νὰ τεθῇ καὶ φράσις τις περί τινος ἐνεργείας, ἥτις ἄλλως τε ἐνδέχεται νὰ γείνῃ καὶ κατόπιν, ἀφοῦ εὑρεθῇ καὶ ἐγκριθῇ παρ’ ἡμῶν ὁ Ἡγεμὼν, ἤτοι νὰ προκαλεσθῇ καὶ ἡ συγκατάθεσις τῶν τριῶν Δυνάμεων. Πιστεύω, ὅτι δὲν ἐπιμένει ἤδη ὁ Κύριος Σχινᾶς νὰ ζητηθῇ ἀπὸ τοῦδε ἡ ἀπὸ κοινοῦ γνώμη τῶν τριῶν Δυνάμεων, καθότι εἶναι τῷ ὄντι ἰσχυρότατος ἐναντίον τούτου ὁ συλλογισμὸς, ὅτι ἂν αἱ Δυνάμεις συνεπείᾳ τῆς προκλήσεώς μας συμφωνήσωσι μεταξὺ των περὶ ἑνός τινος προσώπου, ὡς Ἡγεμόνος ἡμῶν, καὶ μᾶς τὸ προτείνωσι, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς δυσχερῆ θέσιν ἀπέναντι αὐτῶν. Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν τὰ τοιαῦτα καὶ ἂς δεχθῶμεν ἁπλῶς μίαν ἐπιτροπὴν τριμελῆ, πενταμελῆ, ἢ πολυμελεστέραν.

§104ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε! εὖγε! εὖγε!

§105ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Εἶμαι, Κύριοι, μοναρχικὸς, μοναρχικώτατος· ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι πάσχομεν τὴν σήμερον ὅ,τι ἔπασχον οἱ Ἑβραῖοι, ὅταν παρὰ τοῦ Θεοῦ ἐζήτουν Βασιλέα οἱονδήποτε. Ὁ Θεὸς διὰ νὰ τοὺς τιμωρήσῃ τοῖς ἔδωκε τὸν Σαούλ· ἀλλὰ τὸν Σαοὺλ διεδέχθη ὁ Δαβίδ. Δυστυχῶς ἡ Ἑλλὰς ἔλαβε τὸν Σαούλ· ἀλλὰ μετὰ τριακονταετῆ περίοδον χρόνου δὲν ἐφάνη εἰσέτι ὁ Δαβίδ. Ζητοῦμεν τὸν Δαβίδ· ἀλλὰ, Κύριοι, αὐτοῦ τοῦ Δαβὶδ ἡ εὕρεσις δὲν ἐξαρτᾶται παρὰ μόνων ἡμῶν. Θαυμασίως ὁ τρίβων τῆς πολιτικῆς μας ἀνὴρ, ὁ Κύριος Τρικούπης σᾶς ἐπρότεινεν, ὅτι ἐκ τῶν τριῶν τρόπων νὰ δεχθῶμεν τὸν καλλίτερον πρὸς εὕρεσιν αὐτοῦ.

§106ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τὴν παραβολὴν δὲν ἐνοήσαμεν.

§107ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἂν δὲν γνωρίζετε τὴν Γραφὴν, μοὶ κακοφαίνεται. Σᾶς ἐπρότεινα λοιπὸν, ὅτι ἐκ τῶν τριῶν τρόπων πρέπει νὰ ἐκλέξωμεν τὸν καλλίτερον, δηλαδὴ νὰ ἐκλέξωμεν ἡμεῖς αὐτοὶ τὸν Ἡγεμόνα μας· διότι ὅσον μικροὶ καὶ ἂν εἴμεθα, ὅσον ἀδύνατοι καὶ ἀσθενεῖς καὶ ἂν ἤμεθα, εἴμεθα ὅμως ἔθνος αὐτόνομον, καὶ τὸ ἔθνος τὸ αὐτόνομον δύναται καὶ ἐν τῇ σμικρότητί του αὐτῇ νὰ δείξῃ μεγαλεῖον. Σᾶς φέρω εἰς παράδειγμα, Κύριοι, ἓν ἔθνος μικρὸν, τὸ ὁποῖον εἰς μίαν στιγμὴν δυσχερῆ ἐπέβαλε σέβας πρὸς τὰ δικαιώματά του εἰς αὐτὴν τὴν Γαλλίαν. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, κατὰ τὰ 1836, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι ὁ νῦν Αὐτοκράτωρ τῆς Γαλλίας ἀπετόλμησε τὸ τόλμημα τοῦ Στρασβούργου, καταπολιτευόμενος τὴν Γαλλίαν· ἀπέτυχε, κατέφυγεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, μετὰ ταῦτα ἐδέησε νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Ἑλβετίαν διὰ νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν μητέρα του ἀσθενοῦσαν. Ἡ Γαλλία ἐζήτησε παρὰ τῆς Ἑλβετίας τὴν ἀποπομπὴν τοῦ Βοναπάρτου. Ἡ Ἑλβετία οὐχὶ μόνον δὲν τὸν ἀπέβαλεν, ἀλλ’ αἱ πλεῖσται τῶν Ἐπαρχιῶν της τὸν ἐπολιτογράφησαν. Ἐτέθη εἰς ἀποκλεισμὸν ἡ Ἑλβετία ὑπὸ τῆς Γαλλίας. Καὶ εἶναι τοῦτο μοναδικὸν παράδειγμα ἀποκλεισμοῦ κατὰ ξηράν. Καὶ ὅμως ἡ Ἑλβετία δὲν ἐνέδωκε, καὶ ἡ Γαλλία ἐδέησε νὰ σεβασθῇ τὴν αὐτονομίαν τῆς Ἑλβετίας, καὶ νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι ἀπέναντι τῆς ἀξιοπρεποῦς ἀντιστάσεως τοῦ μικροῦ τούτου ἔθνους ἐνδίδει. Ἰδοὺ, Κύριοι, τί πρέπει νὰ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς. Πρέπει ἐν τῇ σμικρότητι ἡμῶν, συναισθανόμενοι, ὅτι ἐν τῇ πολιτικῇ, εἴτε μικρὰ, εἴτε μεγάλα, τὰ ἔθνη εἶναι ἰσοκυρίαρχα, νὰ μὴ παραδώσωμεν τὴν κυριαρχίαν ἡμῶν εἰς οὐδὲν τῶν μεγάλων ἐθνῶν, καὶ μάλιστα ὅταν ῥιπτόμενοι εἰς τὰς ἀγκάλας τοῦ ἑνὸς ἐξεγείρωμεν τὴν ἀντιζηλίαν τῶν ἄλλων· ἀλλὰ τοῦτο δὲν μὲ ἐμποδίζει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὑπάρχουσι πολιτικὰ συμφέροντα συγκρουόμενα, καὶ ὅτι ἴδιον πολιτικῆς συνέσεως εἶναι τὸ παρεκκλίνειν τὰ ἐμπόδια καὶ φθάνειν εἰς τὸ τέρμα θαῤῥαλέως μὲν, ἀλλὰ φρονίμως καὶ συνετῶς. Πῶς λοιπὸν δυνάμεθα νὰ συμβιβάσωμεν αὐτὴν τὴν θέσιν μας μὲ τὰς ἀξιώσεις τῶν ἐθνῶν, μὲ τὰς συνθήκας, τὰς ὁποίαν συνῆψαν μεταξύ των; συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑποχρεοῦσιν ἡμᾶς, ὡς εἰς μίαν προαγόρευσίν του σᾶς εἶπεν ὁ Κύριος Τρικούπης, δὲν μᾶς δεσμεύουσι, διότι δὲν εἴμεθα συμβαλλόμενον μέρος, ὑποχρεοῦσιν ὅμως καὶ τὰς τρεῖς Δυνάμεις· ἐννοῶ τὰς συνθήκας τοῦ 32, διὰ τῶν ὁποίων ἀποκλείονται τοῦ θρόνου τῆς Ἑλλάδος αἱ τρεῖς βασιλικαὶ οἰκογένειαι. Νομίζω, ὅτι δύνανται νὰ οἰκονομηθῶσι τὰ πράγματα διὰ τοῦ ἑξῆς τρόπου.

§108ΠΟΛΛΟΙ. Δυνατώτερα, δὲν ἀκούομεν.

§109ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, ἀπέναντι τῶν τριῶν Δυνάμεων, ὅπως εὑρίσκετο πρὸ τοῦ παρόντος αἰῶνος ὁ θρόνος τῆς Ῥώμης, ἀπέναντι τῆς Γαλλίας, τῆς Αὐστρίας, τῆς Ἱσπανίας· ὅταν ἐχήρευεν ὁ θρόνος τῆς Ῥώμης, ἑκάστη τῶν 3 τούτων ἐπικρατειῶν, εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν σύνοδον τῶν Καρδιναλίων, δύνασθε νὰ ἐκλέξητε οἱονδήποτε Πάπαν, ἀλλ’ ἐγὼ ἐξαιρῶ τὸν δεῖνα Καρδινάλιον ἔλεγεν ἡ μία, ἐγὼ ἐξαιρῶ τὸν δεῖνα Καρδινάλιον ἔλεγεν ἡ ἄλλη, ἐγὼ ἐξαιρῶ τὸν δεῖνα Καρδινάλιον ἔλεγεν ἡ τρίτη. Ἂς εἴπωμεν λοιπὸν καὶ ἡμεῖς εἰς τὰς Δυνάμεις· κάμετε τὰς ἐξαιρέσεις ὑμῶν, εἴπατέ μας θαῤῥαλέως καὶ εἰλικρινῶς ποίους δὲν θέλετε· ἀλλ’ ἀφοῦ μᾶς εἴπητε τοῦτο, τότε ἀναλαμβάνωμεν τὴν πλήρη καὶ ἐλευθέραν ἡμῶν ἐνέργειαν· τότε οἱονδήποτε καὶ ἂν ἐκλέξωμεν, οὗτος ἔσται ὁ νόμιμος βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος, θέλετε τὸν ἀναγνωρίσει, ὅπως αἱ τρεῖς δυτικαὶ δυνάμεις ἀνεγνώριζον, ὃν ἀνεδείκνυεν ἡ σύνοδος τῶν Καρδιναλίων διὰ Πάπαν. Νομίζω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἑλληνοπρεπῶς καὶ ἐπαξίως τῆς κυριαρχίας μας, δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ποθούμενον τέρμα. Ἀφοῦ τοιουτοτρόπως ἐξομαλύνωμεν τὴν ὁδὸν, ἀφοῦ θέσωμεν ἐκποδῶν πᾶν πρόσκομμα, τότε αἱ ἀντιζηλίαι θέλουσι σιγήσει· διότι ἡ πολιτικὴ σύνεσις, ἡ αἰδὼς ἡ πολιτικὴ θέλει τὰς ὑποχρεώσει νὰ μὴ ἐγείρωσιν ἀντιζηλίας, νὰ μὴ ἔλθωσι νὰ εἴπωσιν εἰς ἓν ἔθνος ἀσθενὲς, εἰς τὸ ὁποῖον εἶπον «εἶσαι ἐλεύθερον», νὰ εἴπωσιν «σ’ ἐμποδίζω.» Ναὶ Κύριοι, εἴμεθα ἀσθενεῖς, ὀφείλομεν εὐγνωμοσύνην εἰς αὐτὰς τὰς δυνάμεις· πολλὰ ἔπραξαν ὑπὲρ ἡμῶν καὶ τῆς αὐτονομίας ἡμῶν, πολλὰ ἴσως θὰ πράξωσι καὶ εἰς τὸ μέλλον· ἀλλὰ δὲν θέλομέν ποτε φθάσει βεβαίως εἰς τὸν ἐξευτελισμὸν ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ Ῥώμη ἐπὶ τοῦ Τιβερίου. Ὅταν ὁ πανοῦργος αὐτὸς τύραννος τῆς Ῥώμης, θέλων νὰ δοκιμάσῃ τὴν ποταπότητα τῆς Συγκλήτου, τῇ ἔλεγε «θέλω νὰ ἡσυχάσω» ἀπαλλάξατέ με τῆς ἀρχῆς, ἥτις μοὶ εἶναι βάρος.» Ἡ ἀγενὴς ἐκείνη Σύγκλητος ἀπεκρίνετο. — «Διάταττε εἰς ἡμᾶς δὲν μένει πλέον παρὰ ἡ δόξα τῆς ὑπακοῆς» nnbis obsequientiae gloria sola relicta est. Ὄχι, μὴ ἀξιωθῶμέν ποτε αὐτὴν τὴν δόξαν, εἰς ἡμᾶς μένει ἡ δόξα τοῦ κυρίαρχου λαοῦ, ἔθνους αὐτονόμου, μικροῦ μὲν, ἀλλὰ κεκλημένου πρὸς μεγάλα· καὶ ὅταν ὁ Θεὸς δίδῃ εἰς τὰς καρδίας ἑνὸς ὁλοκλήρου ἔθνους τοιοῦτον ὄνειρον, τοῦτο εἶναι προοιωνισμὸς, εἶναι προφητεία, εἶναι προαίσθησις ὁμοία ἐκείνῃ, τῆς ὁποίας αἱ καρδίαι τῶν Ῥωμαίων ἔφερον ἐν ἑαυταῖς τὴν μνήμην «tu regere imperio populos, Romane, memento» Ἐνθυμοῦ, ὦ Ῥωμαῖε, ὅτι κέκλησαι νὰ κυβερνήσῃς τοὺς λαούς» «Ἐνθυμοῦ, ὦ Ἕλλην, ὦ ἀποκληρωμένε υἱὲ, ὅτι τὴν κληρονομίαν σου ὀφείλεις νὰ τὴν διεκδικήσῃς·» ἀλλὰ τὴν κληρονομίαν ἡμῶν πρέπει νὰ τὴν διεκδικήσωμεν διὰ τοῦ λόγου, διὰ τῆς διαδώσεως τῶν φώτων, διὰ τῆς ἐλπίδος καὶ τοῦ πόθου νὰ ἔλθωσιν οἱ ἀδελφοὶ ἡμῶν, ὅπως ἑνωθῶσι μεθ’ ἡμῶν, οὐχὶ δὲ διὰ μιᾶς διαταράξεως ἀσκόπου τῶν ὁμόρων ἡμῖν ἐπικρατειῶν, αἵτινες εἶναι μεθ’ ἡμῶν συνδεδεμέναι διὰ δεσμοῦ πολιτικοῦ, τοῦ τῶν συνθηκῶν. Ἐκ τούτων βλέπετε Κύριοι, ὅτι ἀποκρούω τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν σᾶς ἐξέφρασεν ὁ Κύριος πληρεξούσιος ἐκ Λαρίσσης, νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν βασιλέα τῶν Βελγῶν τὴν ἐκλογὴν Ἡγεμόνος.

§110ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶπε τὴν ἐκλογὴν, ἀλλ’ ἁπλῶς νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ.

§111ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Πολὺ ὁ βασιλεὺς τῶν Βελγῶν ἀγαπᾷ τὴν Ἑλλάδα, καὶ διὰ τὴν δυσμοιρίαν ἡμῶν ἀπεμακρύνθη αὐτοῦ τοῦ ἐδάφους. Ἀλλ’ ὁ βασιλεὺς τῶν Βελγῶν, ὅστις γνωρίζει τὰ αἰσθήματα ἡμῶν, δὲν γνωρίζει καὶ τὰς ἀνάγκας ἡμῶν......

§112ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἀκούομεν τίποτε.

§113ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ Κ. Ἀφεντούλης ἐνόμισεν, ὅτι ἡ ἀνάθεσις εἰς τὸν βασιλέα τῶν Βελγῶν νὰ εὕρῃ Ἡγεμόνα ὁμοιάζει πρὸς τὰ συνήθως γινόμενα, ὅταν δύω δυνάμεις εὑρίσκωνται εἰς σύγκρουσιν συμφερόντων, καὶ τρίτη δύναμις μεσολαβοῦσα παρουσιάζεται· τῷ ὄντι γνωρίζω, ὅτι ὁ ἀληθῶς φρόνιμος καὶ μέγας οὗτος πολιτικὸς, ὁ Λεοπόλδος, πολλάκις ἐσυμβίβασε διαφωνούσας εὐρωπαϊκὰς δυνάμεις· ἀλλ’ ἐδῶ δὲν ὁμοιάζει τὸ πρᾶγμα. Διατί λοιπὸν, ἔστω καὶ κατὰ μικρὸν, νὰ παρεκκλίνωμεν τῆς πλήρους αὐτονομίας ἡμῶν, καὶ ν’ ἀναθέσωμεν εἰς ξένον ἡγεμόνα τὴν φροντίδα νὰ μᾶς εὕρῃ ἡγεμόνα; Διατί νὰ μὴ ἀνεύρωμεν αὐτόν; ἡμεῖς αὐτοί; καὶ εὐκόλως δυνάμεθα νὰ τὸν ἀνεύρωμεν, ὅταν προκαλέσωμεν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου. Νομίζω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἡ σύστασις μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἢ μᾶλλον ἡ συμπλήρωσις τῆς ὑπαρχούσης ἤδη ἐπιτροπῆς, διὰ τῶν μεταξὺ ἡμῶν διακρινομένων ἐπὶ πείρᾳ καὶ συνέσει πολοτικῇ, ἐπὶ διπλωματικῇ ἐμπειρίᾳ καὶ εἰλικρινείᾳ, θέλει διευκολύνει τὴν ἀνεύρεσιν ἡγεμόνος. Ἀλλὰ λέγω καὶ τοῦτο· θέλω συστήσει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, οἱαδήποτε συστηθῇ, ταῦτα «μὴ σπεύδητε», τὸ ἔθνος τὸ Ἑλληνικὸν ἔδειξε κατὰ τὸ τετράμηνον τοῦτο ἱκανὴν φρόνησιν καὶ θέλει δείξει, ὅτι εἶναι τοιοῦτον». Τώρα, ὅταν ἔχῃ τὴν Συνέλευσιν, καὶ ὅταν ἴδῃ, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐρευνᾷ περὶ εὑρέσεως ἡγεμόνος, θέλει ἐφησυχάζει πεποιθὸς, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν της ἔσται βέβαιον. Ἀποδοκιμάζω καὶ ἐγὼ, ὡς καὶ ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου Διομήδης Κυριακοῦ, πληρέστατα ὅσα ἐῤῥέθησαν κατὰ τῆς μιᾶς καὶ κατὰ τῆς ἄλλης τῶν Δυνάμεων. Ἐὰν τὰ συμφέροντα αὐτῶν κατασταίνωσιν αὐτὰς ἐνίοτε ἐγωϊστικωτέρας τοῦ δέοντος, τοῦτο συμβαίνει, διότι ταῦτα τὰς ὑποχρεοῦσι νὰ ζητῶσι τὸ ἴδιον συμφέρον· δὲν ἀνήκει εἰς τὸν εὐεργετηθέντα νὰ μεμψιμοιρῇ, ὅταν αὐταὶ αἱ πράξεις δὲν τὸν προσβάλλωσι· δὲν εἶναί ποτε δυνατὸν, δὲν θέλω ποτὲ τὸ πιστεύσει, ὅτι αἱ Δυνάμεις ἐκεῖναι, αἵτινες συνετέλεσαν περὶ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, δὲν θέλουσι συντρέξει τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον, τὸ ὁποῖον βλέπουσι μεθ’ ὅλους τοὺς ἀγῶνας τῆς πεπτωκυίας Κυβερνήσεως, μεθ’ ὅλα τὰ ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα αὐτὴ ἔθετο εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἔθνους τούτου, ναὶ τὸ βλέπουσι προοδεῦον δὲν θέλουσι νὰ παραχωρήσουν εἰς αὐτὸ τὸ ἐνδόσιμον νὰ καταλάβῃ τὴν ἀνήκουσαν εἰς αὐτὸ θέσιν. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ πιστεύσω, ὅτι αἱ Δυνάμεις ἐκεῖναι δὲν ἀγαπῶσι τὴν Ἑλλάδα· τὴν ἀγαπῶσιν, ἀλλὰ συγχρόνως ἐπιδιώκουσι καὶ τὸ συμφέρον αὐτῶν. Ἀλλὰ, Κύριοι, τί εἶναι τὸ συμφέρον τὴν σήμερον; μήπως συμφέρον νομίζει ἡ πολιτικὴ τὴν σήμερον τὴν ὀλίγων γεωγραφικῶν μιλλίων ἐπέκτασιν; ὄχι· τὰ συμφέροντα τὰ ἐμπορικὰ σήμερον εἶναι τὰ προεξάρχοντα, τὰ πολιτικὰ εἶναι τὰ δευτερεύοντα· ζητοῦσι τὸ συμφέρον των, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ὅλως ἐμπορικόν· καὶ αὐτὸ τὸ συμφέρον τῶν Δυνάμεων τῆς Εὐρώπης εἶναι συμφέρον καθ’ ἡμῶν αὐτῶν. Καὶ ἡμεῖς ἔχομεν συμφέρον νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν ἐμπορίαν μας, ἂς καταναλίσκωμεν περισσότερα ἐμπορεύματα τῆς Γαλλίας, ἀρκεῖ ἡμῖν ἂν διὰ μεγαλητέρας καλλιεργείας τῆς μετάξης ἢ τοῦ βάμβακος καταστήσωμεν τὴν Γαλλίαν νὰ ἔχῃ ἐπίσης ἢ καὶ μᾶλλον τὴν ἀνάγκην ἡμῶν.

§114ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὸ προκείμενον, αὐτὰ εἶναι περιττά.

§115ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Πῶς δύναται αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ συστηθῇ; ἰδοὺ ἐγὼ τί σᾶς προτείνω· ἐγένοντο διάφοροι τροπολογίαι· ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Σχινᾶ θέλει νὰ προστεθοῦν ἕνδεκα ἄλλα μέλη, νομίζω, ὅτι εἶναι πολλά. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἑξῆς πρότασιν (ἀναγινώσκει τὴν πρότασίν του). Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ Συνέλευσις τῶν Ἑλλήνων. Ψηφίζει τάδε. Αʹ. Εἰς τὴν ἤδη συγκειμένην ἑνδεκαμελῆ ἐπὶ τῶν διπλωματικῶν σχέσεων ἐπιτροπὴν προστίθενται πέντε ἄλλα μέλη δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ἐκλεχθησόμενα, πρὸς τούτοις δὲ καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως. Βʹ. Ἔργον τῆς οὕτω συστηθησομένης ἐπιτροπῆς ἐστὶν ἡ ἐξερεύνησις τοῦ ἁρμοδίου προσώπου ὅπως βασιλεύσῃ τῶν Ἑλλήνων. Γʹ. Τὰς ἐνεργείας της ταύτας ἡ Ἐπιτροπὴ θέλει ἐν δέοντι προβάλει εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως. Δʹ. Ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ θέλει ἐπιληφθῇ τῶν δεουσῶν διαπραγματεύσεων περὶ τῆς ὅσον ἔνεστι ταχυτέρας ἑνώσεως τῆς Ἑπταννήσου πρὸς τὴν Ἑλλάδα.

§116ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐνῷ πρόκειται σήμερον περὶ τοῦ σπουδαιοτέρου τῶν ἀντικειμένων, ὅσα ἔχει ἡ Συνέλευσις νὰ συζητήσῃ, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἦλθον ἐδῶ ὅλως ἀπαρασκεύαστος, καὶ ἐκφράζω αὐτὸ τὸ παράπονον, διότι νομίζω, ὅτι εἶμαι ἐν τῷ δικαιώματί μου νὰ τὸ ἐκφράσω. Ἤλθομεν ἐδῶ οὐχὶ νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ πῶς θὰ εὑρεθῇ ὁ μέλλον βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἂν πρέπῃ νὰ συστήσωμεν μίαν ἐπιτροπήν· αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἀποπλανηθέντες ἐκ τῆς ὁδοῦ, μετέβημεν εἰς ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον καὶ προσωπικοὺς διαπληκτισμοὺς ἐπροκάλεσε καὶ λόγους, καὶ πρὸς τὴν ξένην πολιτικὴν δὲν ἐτηρήθη ἡ λεπτότης, ἥτις ὀφείλεται ἀπὸ ἀσθενὲς ἔθνος πρὸς ἔθνος μέγα. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα ἀπρομελέτητος, καὶ πιστεύω, ὅτι ἂν πλανηθῶ, ἡ Συνέλευσις θέλει φανῆ ἐπιεικής. Κατάκλειστος ἐν τῇ πενιχρᾷ μου αἰθούσῃ, μίαν ἡμέραν ἦλθεν εἰς τὸν συλλογισμόν μου περὶ τοῦ τίνι τρόπῳ ἤθελεν εὑρεθῇ ὁ ἡγεμὼν τῆς Ἑλλάδος· ἐνῷ ἐσκεπτόμην, ὡς προεῖπον, ἐν τῇ αἰθούσῃ μου περὶ τούτου αἴφνης ἤκουσα φωνὰς εὐφημίας, ἀλλ’ ἠγνόουν πρὸς τίνα αἱ εὐφημίαι ἀπετείνοντο· ἐξῆλθον ἐκ τῆς οἰκίας μου εἰς τὴν πόλιν, συναγελάσθην μετὰ τοῦ πλήθους καὶ ἐφώναζον ὑπὲρ τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον ἦτον ὡς ἀντικείμενον λατρείας τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμήν· ὅλοι γνωρίζετε ὁποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ πρόσωπον, ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι ἡ ὁμόφωνος ψῆφος τοῦ Ἔθνους ἐδόθη ὑπὲρ αὐτοῦ, ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι μέχρι τινὸς καιροῦ ὑπῆρξε τὸ ἀντικείμενον τῆς λατρείας, δυστυχῶς ὅμως ὅλα ταῦτα ἦσαν μάταια, ἡ ἐλπὶς κατέπεσε, διότι ἐπροτάξαμεν εἰς τὴν σκληρότητα τῆς πολιτικῆς τὴν καρδίαν μας. Ἐκ προοιμίων γνωρίζω, διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν εἶμαι πολιτικὸς ἀνὴρ, ἀλλ’ ἂς μὲ συγχωρήσῃ ἡ Συνέλευσις νὰ εἴπω, ὅτι ἔχω δύναμιν κρίσεως τινὸς, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ λύσῃ ζητήματα πολιτικὰ ἐνίοτε, ἢ τοὐλάχιστον ἀκροθιγμῶς νὰ τὰ θίξῃ· οἴκοθεν ἐξ ὑπαρχῆς ἐγνώριζον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον τῆς λατρείας νὰ καθήσῃ ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ θρόνου· διότι ἤξευρα κάλλιστα, καὶ πᾶς τις τὸ γνωρίζει, ὅτι μεταξὺ τῶν Δυνάμεων τῆς Εὐρώπης ἡ ἀντιζηλία εἶναι μεγίστη, καὶ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα κρούουν τὰς χορδὰς τῆς ἀντιζηλίας, εἶναι πάντοτε δυστυχίαι, δὲν δύνανται μὲ τὴν εὐκολίαν ἐκείνην, μὲ τὴν ὁποίαν πίστευέ τις, νὰ πορευθῶσιν ἐντὸς αὐτῆς τῆς πλεκτάνης, τὴν ὁποίαν προετοιμάζει αὐτὴ ἡ ἀντιζηλία· τόσην δὲ πεποίθησιν περὶ τούτου εἶχον, ὥστε οὐδὲ τὴν ψῆφόν μου ἔδωκα εἰς τὸν ἀγαπητόν μου Ἀλφρέδον, διότι δὲν ἤθελον νὰ ἀπατήσω τὸν ἑαυτόν μου· ἐὰν θέλετε νὰ τὸ ἀνακαλύψητε, ἐδῶ εἶναι τὰ βιβλία. Ἐσεβάσθην καὶ ἠκολούθησα τὸν πόθον τοῦ Ἔθνους, καὶ ὡς Πληρεξούσιος μεθ’ ἡμῶν ἐψηφοφόρησα τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν τὸ Ἔθνος ἐδημοσίευσεν. Εἰς ἕκαστον τῶν ῥητόρων θέλω ἀπαντήσει σήμερον. Καὶ πρῶτον πρὸς τὸν γηραιὸν, σεβαστὸν καὶ μέγαν διπλωμάτην Ἕλληνα, νομίζω περιττὸν νὰ τὸν ὀνομάσω, διότι ὅλοι τὸν γνωρίζετε· λυπούμενος ὡς Ἕλλην ὁ Κύριος Τρικούπης διὰ τὴν ἀποτυχίαν, τὴν ὁποίαν τὸ ἔθνος ὑπέστη ἀπὸ μέρος τῆς Ἀγγλικῆς πολιτικῆς καὶ οὐχὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ ἔθνους, καὶ ἐλθὼν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ μᾶς παρηγορήσῃ, εἶπεν, ὅτι ἡ Ἀγγλία συναισθανθεῖσα τὴν θέσιν της ἀπέναντι ἡμῶν κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν ἵνα ἀνταμείψῃ τὴν γενικὴν αὐτὴν ἀφοσίωσιν, τὴν ὁποίαν τὸ ἔθνος πρὸς αὐτὴν ἔδειξεν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὅλα τὰ μέρη τῆς Εὐρώπης τὰ διέτρεξε, καὶ πολλοὺς ἡγεμονόπαιδας παρεκάλεσε νὰ δεχθῶσι τὸ στέμμα τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐγγυήθη τὴν προστασίαν αὐτῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν καθαρὰ, μὲ ὅσην καὶ ἂν ἔχω ὑπόληψιν πρὸς τὴν μεγάλην ταύτην δύναμιν, ἥτις ὡς νύμφη κάθηται εἰς τὰ ὑπερβόρεια τοῦ Ἀτλαντικοῦ ὠκεανοῦ, καὶ ἀπὸ τῆς ὁποίας, ὡς ἐκ πηγῆς ἀνεξαντλήτου, ἡ ἐλευθερία χύνεται εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τοῦ κόσμου, τόσην λέγω, καὶ ἂν ἔχω ὑπόληψιν πρὸς τὴν μεγάλην ταύτην δύναμιν, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν φανερὰ, ὅτι ἀπέναντι αὐτῆς κάθηνται δυνάμεις ἄλλαι, αἱ ὁποῖαι εἰς πᾶσαν στιγμὴν δύνανται νὰ τὴν σταματήσωσι. Λυποῦμαι, διότι ἡ παρηγορία τὴν ὁποίαν ὁ γηραιὸς διπλωμάτης ἔφερεν ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν δὲν ἔφερεν εἰς τὴν καρδίαν μου τὸ ἀποτέλεσμά της. Ἡ ἔκφρασις ὅτι εἰσέτι δὲν εὑρίσκει τὸ περὶ Ἐρνέστου ζήτημα εἰς πλήρη ἀπελπισίαν, δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ σήμερον, διότι προεῖπον μὲ ὅλην τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν ἡ Ἀγγλία ἔχει, ἀπέναντι αὐτῆς κάθηται μία ἄλλη δύναμις. Νομίζω, ὅτι οἱ λόγοι μου οὐδεμίαν φέρουν προσβολὴν κατὰ τῶν Δυνάμεων αὐτῶν, τὰς ὁποίας ἐκτιμῶ καὶ σέβομαι, ὅσον οὐδεὶς ἄλλος, καὶ παρακαλῶ πάντα Ἕλληνα νὰ ἐκτιμᾷ καὶ νὰ σέβηται καὶ τὸ μεγαλεῖον καὶ τὰ φῶτα, καὶ τὰς ἐλπίδας του ἀκόμη εἰς αὐτὰς νὰ στηρίζῃ διὰ τὸ μέλλον αὐτῆς τῆς Πατρίδος. Μίαν καὶ μόνον γνώμην, τὴν τελευταίαν γνώμην τοῦ Κ. Τρικούπη, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ παραδεχθῶ, ἀλλὰ μὲ μίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν φρονῶ, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν θέλει διαφιλονεικήσει· τὴν γνώμην ἐκείνην ἥτις στηρίζεται εἰς τὸ μεγαλεῖον τῶν ἐθνῶν, τὴν γνώμην ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ πρόοδος, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται σήμερον τὰ ἔθνη, τὴν γνώμην λέγω, τὸ νὰ κρατήσωμεν εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἡγεμόνος, τὴν ὑποχρεώσασαν ὅλον τὸν κόσμον νὰ ἀναγνωρίσῃ αὐτὸ τὸ δικαίωμα καὶ νὰ τὸ σεβασθῇ. Ἂν δὲν κάμωμεν τοῦτο, προτιμώτερον εἶναι νὰ μὴ ὑπάρχωμεν. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξαν οἱ εἰπόντες ὅτι κρατοῦντες αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἐν ἡμῖν, νὰ παρακαλέσωμεν μίαν ἑκάστην τῶν δυνάμεων τούτων νὰ μᾶς ὑποδείξῃ πρὸς τίνα ἔχει ἀδυναμίαν, καὶ ἡμεῖς σκεπτόμενοι ἐδῶ νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ τοῦ καλλιτέρου μεταξὺ αὐτῶν. Δὲν παραδέχομαι αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, διότι πληρέστατα μία τοιαύτη ἀρχὴ συμπίπτει μὲ τὴν πρώτην, μὲ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ Κ. πληρεξούσιος, Πυλίας. Ὁ Κ. πληρεξούσιος Πυλίας ἔθεσε μίαν πρότασιν, ἥτις λέγει ῥητῶς νὰ σχηματίσωμεν μίαν ἐπιτροπὴν, ἥτις νὰ παρακαλέσῃ τὰς τρεῖς Δυνάμεις.

§117ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν λέγει αὐτὸ ἡ πρότασίς μου.

§118ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐνδεχόμενον νὰ πλανῶμαι, ἰδοὺ τί λέγει ἡ πρότασίς σας (τὴν ἀναγινώσκει) Πρότασις Μιχ. Γ. Σχινᾶ, Πληρεξουσίου Πυλίας. Μετὰ τὰς γνωσθείσας ἀποφάσεις τοῦ τε Βασιλόπαιδος Ἀλφρέδου, προτείνω Αʹ. Εἰς τὴν ἐκ τῶν τμημάτων ἐκλεχθεῖσαν διπλωματικὴν ἑνδεκαμελῆ ἐπιτροπὴν νὰ προστεθῶσι καὶ ἄλλα ἕνδεκα μέλη, ἐκλεχθησόμενα παρὰ τῆς Συνελεύσεως δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας, ἔτι δὲ καὶ ὁ πρόεδρος, ὁ μετ’ αὐτὸν ἀντιπρόεδρος τῆς Συνελεύσεως, καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, συναποτελέσοντες ἐν συνόλῳ εἰκοσιπενταμελῆ ἐπιτροπὴν, ὀνομασθησομένην διπλωματικήν. Βʹ. Ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης θέλει εἶσθαι ἵνα, συνερχομένη εἰς ὡρισμένας ἡμέρας καὶ ὥρας ἐπὶ τὸ αὐτὸ, μελετήσῃ καὶ ἐρευνήσῃ διὰ παντὸς τρόπου πόθεν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν τὸν κατάλληλον ὑποψήφιον Βασιλέα, συνάμα δὲ νὰ σπουδάσῃ καλῶς τὴν κατάστασιν τῶν Εὐρωπαϊκῶν διεθνῶν σχέσεων, καὶ ἰδίως τῶν σχέσεων τῶν τριῶν εὐεργετίδων ἡμῶν Δυνάμεων πρός τε ἀλλήλας καὶ πρὸς ἡμᾶς· ὅταν δὲ εὑρεθῇ ὁ ὑποψήφιος, νὰ ἀναφέρῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἥτις θέλει τῇ παραγγείλει νὰ λάβῃ διὰ τοῦ ἁρμοδίου μέσου τὴν σύμφωνον γνώμην τῶν τριῶν Δυνάμεων διὰ τὰ περαιτέρω. Γʹ. Ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ θέλει διαπραγματευθῆ ἐν δέοντι ὑπὸ τὰς ὁδηγίας τῆς Συνελεύσεως καὶ τὸ περὶ ἑνώσεως τῆς Ἑπταννήσου ζήτημα, κατὰ τὴν προεκφρασθεῖσαν προαίρεσιν τῆς προστάτιδος Δυνάμεως. Δʹ. Αἱ συνεδριάσεις τῆς Συνελεύσεως, καθ’ ἃς ἡ ἐπιτροπὴ θέλει εἰσάγει τὰς περὶ τῶν ἀντικειμένων τούτων ἐκθέσεις αὐτῆς, θέλουσι γίνεσθαι μυστικαί. Τῇ 5 Φεβρουαρίου 1863.

ΜΙΧΑΗΛ Γ. ΣΧΙΝΑΣ

Πληρεξούσιος Πυλίας. Λέγω λοιπὸν, ὅτι πληρέστατα ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Τρικούπη συμπίπτει μὲ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ Κύριος πληρεξούσιος Πυλίας διὰ τὸν ἁπλούστατον αὐτὸν λόγον· τὸ αἴτιον ποῖον εἶναι, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀναγκάζει νὰ παραδεχθῶμεν αὐτὸ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ Κ. Σχινᾶς; ὅτι αἱ δυνάμεις αὗται δὲν θέλουσι δυνηθῆ νὰ συνεννοηθῶσι μεταξύ των ποτὲ, δὲν θέλουσιν ἀπολήξει διαφερόμεναι μεταξύ των εἰς ἕν ἀποτέλεσμα εὐτυχές, διότι ἡμεῖς περὶ εὐτυχοῦς ἀποτελέσματος ἐνδιαφερόμεθα, καὶ τοιουτοτρόπως θέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν ἐκκρεμότητα, ἐλπίζοντες εἰς τὰ ἄλλα ἔθνη. Λέγω λοιπὸν, ὅτι καὶ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὁ εὐγενὴς διπλωμάτης ὑπέβαλεν εἰς τὴν Συνέλευσιν συμπίπτει μὲ ταύτην, διότι ὑποθέσατε, ὅτι, ἀφοῦ μία ἐκ τῶν δυνάμεων τούτων ὑποδείξῃ ἡμῖν ἓν πρόσωπον, ὅτι ἡμεῖς ἐσπεύσαμεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ καταλληλότερον, καὶ ἐδώκαμεν εἰς αὐτὸ τὴν ψῆφόν μας διὰ νὰ βασιλεύσῃ· πιστεύετε, ὅτι τοῦτο θέλουσι τὸ παραδεχθῆ αἱ ἄλλαι δυνάμεις; ἐγὼ, συγχωρήσατέ με νὰ πιστεύω τὸ ἐναντίον· διότι, ἂν ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ αὐτὴ ἡ ἰδέα, ἴσως σήμερον ἠθέλομεν ἔχει βασιλέα τὸν εὐγενέστατον ἐκεῖνον νέον, τὸν Ἀλφρέδον, διότι ἡ Ἀγγλία ἐνθουσιασμένη, ὡς ἡμεῖς, ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν, διότι τρόπον τινα ἐγνώριζεν, ὅτι πρὸς ἐκείνην ἔπρεπε νὰ στρέψωμεν τοὺς ὀφθαλμούς, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθημεν νὰ φέρωμεν τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ παραιτῶν τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἔφερεν ὁ Κ. Τρικούπης, καὶ τὰς ὁποίας σέβομαι μὲν καὶ ἐκτιμῶ, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν θέλουσι παραδεχθῆ οἱ Εὐρωπαῖοι, οἵτινες ἄλλως σκέπτονται, παρ’ ὅπως ἡμεῖς, ἔρχομαι εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἷς ἄλλος ἔντιμος πληρεξούσιος ἔφερεν ἐνώπιόν σας, καὶ τὴν ὁποίαν ἐπίσης θεωρῶ ἀξίαν· ἡ γνώμη αὕτη εἶναι τοῦ Κ. Ἀφεντούλη, τὸ νὰ προστρέξωμεν εἰς τὸν σοφὸν βασιλέα τοῦ Βελγίου, τὸν ἄνδρα ἐκεῖνον, ὅστις ἦτο προωρισμένος νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν εὐδαιμονίαν καὶ τὸν ὁποῖον ἡ κακή μας μοῖρα ἐμπόδισεν ἀπὸ τοῦ νὰ ἔλθῃ καὶ βασιλεύσῃ ἐπὶ τοῦ θρόνου αὐτῆς τῆς δυστυχισμένης πατρίδος μας, ἥτις σήμερον δὲν ἤθελεν εὑρίσκεσθαι εἰς αὐτὰς τὰς περιπετείας. Ἐκτιμῶ τὸν βασιλέα τοῦ Βελγίου, καὶ ἀναγνωρίζω εἰς αὐτὸν ὅλα τὰ μεγάλα προσόντα, ὅσα ἀπέδωκεν αὐτῷ ὁ ἔντιμος Κ. Ἀφεντούλης· ἀλλὰ τί ζητοῦμεν παρ’ αὐτοῦ, διατί νὰ ἐνοχλήσωμεν τὸν βασιλέα, τὸν γεγηρακότα βασιλέα τοῦ Βελγίου, ἀπαιτοῦντες παρ’ αὐτοῦ ἐνέργειαν, ἥτις ἐκ πρώτης ἀφετηρίας ναυαγεῖ ἂς σεβασθῶμεν τὸ γῆράς του καὶ ἂς τὸν ἀφήσωμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος ἥσυχον. Ἂς μάθῃ ὁ Κ. Ἀφεντούλης, ὅτι ὁ ἀνὴρ, τὸν ὁποῖον καὶ σήμερον ἀκόμη λατρεύομεν, δὲν δύναται νὰ μᾶς προσφέρῃ τὰς ἐκδουλεύσεις του, διότι κατὰ δυστυχίαν εἶναι συγγενὴς μιᾶς μεγάλης δυνάμεως, καὶ αἱ ἐνέργειαι αὐτοῦ θέλουσιν ὑποτεθῆ παρὰ τῶν ἀντιζηλούντων ὡς ἐνέργειαι ἐμπνευσθεῖσαι παρ’ αὐτῆς, καὶ θέλουσιν εὕρει τὴν αὐτὴν ἀντίδρασιν, τὴν ὁποίαν ἤθελον εὕρει αἱ προσπάθειαι αὐτῶν τῶν μεγάλων δυνάμεων. Ἂς μὴ λησμονῶμεν δὲ πρὸ πάντων, Κύριοι, ὅτι αἱ μεγάλαι αὗται δυνάμεις δύνανται νὰ ὠθήσωσι καὶ μέχρι πολέμου τὰ πράγματα μεταξὺ των, ὁσάκις πρόκειται περὶ σημείου, τὸ ὁποῖον ὁ Θεὸς ἔῤῥιψεν ἐντὸς τῆς Μεσογείου θαλάσσης. Ἂν ἀναγνώσητε μετὰ σπουδῆς τὴν ἱστορίαν, θέλετε εὑρεῖ ἐπὶ 200 ἔτη αὐτοὺς παλαίοντας μεταξὺ των, καὶ ἔχοντας ὡς ἀντικείμενον αὐτὴν τὴν Μεσόγειον θάλασσαν· μὴ λησμονῆτε δὲ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς κεῖται ἐντὸς τῶν ὑδάτων αὐτῆς τῆς θαλάσσης. Ἀλλὰ θέλει μοὶ εἰπεῖ ἡ Συνέλευσις καὶ ὁ κόσμος ὅλος, ὅστις μὲ ἀκούει· σὺ μᾶς ἠπήλπισας, εἶσαι ἄξιος ἀγχόνης. Ὄχι ἦλθον νὰ φανερώσω τὴν ἀλήθειαν γυμνὴν καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ εἰς τὸν λαόν· ἐνδεχόμενον αἱ πεποιθήσεις μου νὰ ἦναι ἐσφαλμέναι· ἂς καταδικασθῶσιν· εἴθε νὰ καταδικασθῶσι ταύτην τὴν στιγμὴν μὲ ἓν ἀποτέλεσμα εὐτυχὲς, ἀντίθετον τῶν ἰδεῶν μου! Ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, καὶ νὰ εἴπωμεν φανερὰ καὶ εἰς ἑαυτοὺς καὶ εἰς τοὺς παρισταμένους ταύτην τὴν στιγμὴν καὶ εἰς ὅλον τὸ Ἔθνος, ὅτι πρέπει ν’ ἀναλάβωμεν τὴν πρωτοβουλίαν ἡμεῖς, καὶ πρέπει νὰ προετοιμασθῶμεν δι’ αὐτὸν τὸν πολύμοχθον ἀγῶνα· πρέπει νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος· προετοιμάσου, διότι τόσον εὐκόλως τὰ δίκτυα τῆς πολιτικῆς δὲν θὰ δυνηθῇς νὰ τὰ ἀποφύγῃς· τακτοποιήσου, στρέψε τὴν προσοχήν σου πρὸς τὴν ἐργασίαν, πρὸς τὴν τάξιν, πρὸς τὸ δίκαιον τὸ ὀφειλόμενον εἰς τὸν συμπολίτην σου, ἂν θέλῃς νὰ ἐλπίσῃς ἡμέρας ἀγαθὰς, ἂν θέλῃς νὰ ἴδῃς ἐπὶ τοῦ θρόνου σου ἄξιον ἡγεμόνα καὶ νὰ ἀσφαλίσῃς τὴν μέλλουσαν τύχην σου. Πρέπει νὰ εἴπωμεν φανερὰ εἰς τὸν λαὸν καὶ εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν· καὶ ἂν ἔχωμεν πατριωτισμὸν εἰς τὴν καρδίαν ἡμῶν, ἂς δυνηθῶμεν νὰ τὸν μεταφυτεύσωμεν εἰς τὰς καρδίας τῶν Ἑλλήνων καὶ τὰς φέρωμεν εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἀληθείας. Δὲν κάμνω εἰς τὴν Συνέλευσιν κἀμμίαν πρότασιν, ἀφορῶσαν τὸ ζήτημα τῆς εὑρέσεως τοῦ ἡγεμόνος, διότι μετὰ καθαρᾶς πεποιθήσεως ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ἰδέα μου εἶναι τοσοῦτον συγκεχυμένη, ὥστε πρὸς κἀνὲν σημεῖον καὶ μέσον δὲν δύναμαι νὰ στρέψω τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εὑρίσκω κἄποιαν ἐλπίδα. Ἂς σχηματισθῇ ὅμως αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή, ὑπάρχουσιν ἐδῶ πολῖται δυνάμενοι, ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἵτινες δύνανται νὰ δείξουν, νὰ καθαρίσουν τὴν ὁδὸν πρὸς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ τὴν εὐτυχίαν εἰς τὴν πατρίδα μας· ἀλλ’ ἀφοῦ εὕρωσι τὸ ἀντικείμενον, ἂς ἔλθωσιν, ἂς λάβωσι τὴν καλοσύνην νὰ τὸ φέρωσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ ἅμα μάθουν τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς νὰ ἀναχωρήσουν πρὸς τὸ σημεῖον, διὰ νὰ ἀσφαλίσουν τὴν τύχην τοὐλάχιστον τοῦ Ἔθνους, τοὐλάχιστον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐρχόμενος θὰ ἀναγνωρισθῇ ὑπὸ τοῦ Ἔθνους ὡς Βασιλεύς· καὶ ἂς εὕρῃ τὰ μέσα ἡ ἐπιτροπὴ ν’ ἀποδείξῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, τίνι τρόπῳ δύναται ν’ ἀπευθύνεται πρὸς τὰς μεγάλας καὶ εὐεργέτιδας αὐτὰς Δυνάμεις καὶ προστάτιδας. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τοῦτο, Κύριοι, ἀκόμη, διότι ἤκουσα νὰ ἀφαιρῶσιν ἀπὸ αὐτὰς καὶ αὐτὸν τὸν τίτλον· ὅστις αἰσθάνεται τὴν ἀδυναμίαν μας, ὀφείλει αὐτὸν τὸν τίτλον πρὸ παντὸς ἄλλου εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις νὰ τὸν διατηρῇ ἀκόμη· ἐγὼ ὑποστηρίζω ἀκόμη αὐτό· δυνάμεθα νὰ τὰς παρακαλέσωμεν νὰ μᾶς συνδράμωσιν, οὐχὶ νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς ἡμᾶς καὶ νὰ στρέψωσι τὴν προσοχήν των εἰς τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον αὐταὶ αἱ Δυνάμεις ἀφ’ ἑαυτῶν καθιέρωσαν εἰς τοὺς λαοὺς, καὶ νὰ τὰς ἀναγκάσωμεν νὰ τὸ σεβασθῶσι χωρὶς νὰ μᾶς μισήσωσιν. Αὐταὶ εἶναι αἱ ὀλίγαι παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας φέρω ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος.

§119ΠΟΛΛΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον ἀκολουθεῖ τὸ αὐτὸ ζήτημα. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις· (ὥρα 6 καὶ 10′ μ. μ.)

Ὁ Πρόεδρος

Α. ΜΩΡΑΙΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Γ. Μ. Ῥοῦφος.