1863.02.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΝΖʹ.

Τῆς 22 Φεβρουαρίου 1863.

(Παρασκευή)

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά. Μετὰ ταῦτα ἔδωκε τὸν ὅρκον ὁ πληρεξούσιος Κύριος Γλαράκης.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Γουλεμᾶς ζητεῖ ὀκταήμερον ἀπουσίας ἄδειαν, καὶ ὁ Κύριος Βάχλας εἰκοσαήμερον· νὰ τοῖς δοθῇ;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀναφορὰ τοῦ Κ. Ἀναστασοπούλου, Ἐπάρχου Ὕδρας καὶ Τροιζηνίας, παραπονουμένου, ὅτι ἐπαύθη ἀδίκως ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν καὶ ζητεῖ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὑπάρχει ἀναφορὰ ἑτέρα τοῦ Κυρίου Μιχαὴλ Γιαννάκου ζητοῦντος σύνταξιν, ὡς τραυματισθέντος κατὰ τὴν μάχην τοῦ Προφήτου Ἠλιοῦ. Ὑπάρχει ἕτερον ἔγγραφον τῶν κατοίκων τοῦ Λεωνιδίου, διὰ τοῦ ὁποίου προβάλλουσι τὰς σκέψεις αὐτῶν εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν πρὸς βελτίωσιν τῶν τῆς ἐκκλησίας. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα ἀναφορὰ περὶ τῆς ἐκλογῆς Ῥόδου· νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν. Ὁ Κύριος Πύρλας προσκαλεῖ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπὶ τῆς γεωργίας, διότι ἔχει νὰ ὑποβάλῃ πρὸς αὐτὰ σπουδαίας ὑποθέσεις. Ὁ Κύριος Κορωναῖος διεύθυνεν εἰς τὴν Συνέλευσιν 50 ἀντίτυπα τοῦ παρ’ αὐτοῦ ἐκδοθέντος πονήματος περὶ στρατιωτικῆς τέχνης. Ἐνταῦθα ὁ Κύριος Παρίσης ἀναγινώσκει ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς, ά) περὶ τῆς καταργήσεως τῶν θέσεων τοῦ ὑπουργικοῦ Γραμματέως πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ βʹ) τοῦ ὑποδιευθυντοῦ καὶ ἐπιθεωρητοῦ τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας.

§4ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Νὰ τυπωθῶσιν.

§5ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι· νὰ καταχωρισθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ καταχωρισθῶσιν εἰς αὐτήν. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐν ταύτῃ ὑπάρχουσι τρία ἀντικείμενα, καὶ τὰ τρία κατεπείγοντα· πρῶτον εἶναι τὸ χθεσινὸν διακοπὲν, ἔπειτα τὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ μισθοῦ καὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων, καὶ τὸ περὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Θέλει εἶναι ἐπιθυμητὸν καὶ τὰ τρία σήμερον νὰ διεξαχθῶσι, καὶ τοῦτα δύναται νὰ γείνῃ ἂν ἤμεθα φειδωλοὶ εἰς τοὺς λόγους ἡμῶν. Ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις χθὲς διὰ τῆς ἐπικροτήσεως τῶν λόγων, τῶν προταθέντων ὑπὸ τοῦ Κυρίου πληρεξουσίου Σπετσῶν Διομήδους Κυριακοῦ, ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ παρεκβάσεις καὶ ἔκτασιν ἐπὶ τῶν ἀγορεύσεων ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, ἀφορῶντος τὰς Δυνάμεις καὶ τὴν διπλωματίαν, καὶ θέλει περιορίσει καθ’ ἑαυτὸ τὸ ζήτημα εἰς τὴν εὕρεσιν τοῦ ἁρμοδιωτέρου τρόπου, τοῦ νὰ ἀρχίσῃ ἡ Συνέλευσις νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Νομίζω ὅτι, ἐὰν οἱ ἀγορεύοντες περιορισθῶσιν εἰς τοῦτο μόνον, θέλουσι συμφωνήσει μὲ τὸ πνεῦμα καὶ τὴν θέλησιν τῆς Συνελεύσεως.

§7ΣΧΙΝΑΣ. Ἀκούσας τὰς διαφόρους ἀγορεύσεις καὶ δώσας τὴν ὀφειλομένην προσοχὴν, ἐφρόντισα νὰ συμπτύξω καὶ ἁπλοποιήσω τὸ σχέδιον τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον καὶ παραδίδω νὰ ἀναγνωσθῇ, ἵνα μὴ πέσω εἰς μακρολογίας, καὶ θέλετε ἴδει, ὅτι καὶ ἁπλοποίησις καὶ σύμπτυξις ἔγεινεν ἐπὶ τὸ ἁπλούστερον (τὴν πρότασιν ταύτην ἀναγινώσκει ὁ Γραμματεύς).

ΨΗΦΙΣΜΑ.

Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει· Αʹ. Συνιστᾶται ἑπταμελὴς ἐπιτροπὴ, ἐκλεχθησομένη παρὰ τῆς ὁλομελείας τῆς Συνελεύσεως δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας, ἐν ᾗ προστίθεται ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως, ὁ Πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Βʹ. Ἔργον τῆς οὕτω καταρτισθησομένης ἐπιτροπῆς θέλει εἶσθαι ἡ προπαρασκευαστικὴ συζήτησις περὶ ἐκλογῆς Βασιλέως καὶ εἰς ἐξομάλυνσιν τῶν περὶ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου ἐνδεχομένων δυσχερειῶν. Γʹ. Ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ θέλει ἐργασθῆ καὶ ἐπὶ τοῦ περὶ ἑνώσεως τῆς Ἑπταννήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος ζητήματος. Ἀθήνῃσι, τῇ 22 Φεβρουαρίου 1863.

ΜΙΧ. Γ. ΣΧΙΝΑΣ

Πληρεξούσιος Πυλίας.

§8ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπὶ τῶν διπλωματικῶν σχέσεων, διορισθεῖσα παρὰ τῆς Συνελεύσεως δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὸ ζήτημα περὶ ἐκλογῆς ἡγεμόνος· αὐτὴ θὰ προτείνῃ τὰς σχέσεις, τὰς προτάσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι προξενικὰς καὶ ἐξωτερικὰς διπλωματικὰς πράξεις. Ἡ ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν θὰ ἐκλέξῃ ἡ Συνέλευσις, θὰ ἦναι εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ἀνεξαρτήτου τούτου καὶ σπουδαίου ζητήματος. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ἂν ἐννοῇ τοῦτο.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Ἀθανάσιος Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§10ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν καὶ γνωρίζω, ὅτι ἐτροποποιήθη ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Πυλίας, ἔφερε καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας χθὲς ἐγένετο ἐκτεταμένη συζήτησις, οὐχ ἧττον ὅμως, διότι χθὲς ἐγένετο σπουδαῖος λόγος ἐντὸς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ δὲν παρετηρήθη μία μεγάλη ἔλλειψις, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ πρότασις αὕτη, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ἔλθω διὰ νὰ τροποποιήσω τὴν πρότασιν αὐτὴν, τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον, ὅταν ἐγὼ ἐμελέτησα τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Πυλίας, δὲν ἐγνώρισα ὅτι ἤθελε αὐτὸς ὁ ἴδιος τροποποιήσει αὐτήν. Ὁ Κ. πληρεξούσιος Πυλίας εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεώς του λέγει· «Μετὰ τὰς γνωσθείσας ἀποποιήσεις τοῦ τε βασιλόπαιδος Ἀλφρέδου καὶ τοῦ Δουκὸς Ἐρνέστου τοῦ Σάξεν Κόβουργ. Μολονότι χθὲς διάφοροι ῥήτορες ἀλληλοδιαδόχως ἔλαβον τὸν λόγον, δὲν παρετήρησαν εἰς τὸν πρῶτον παράγραφον τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου πληρεξουσίου Πυλίας, ὅτι μετὰ τῆς ἀποποιήσεως τοῦ βασιλόπαιδος Ἀλφρέδου φαίνεται καὶ ἡ ἀποποίησις καὶ ἑνὸς ἄλλου πρίγκιπος ἢ δουκὸς, περὶ τοῦ ὁποίου ἡμεῖς οὐδεμίαν ἔχομεν γνῶσιν. Κύριοι! κατ’ ἐμὲ δὲν δύναταί τις ν’ ἀποποιηθῇ νομίμως ὅ,τι δὲν τῷ προσεφέρθη, διότι διὰ νὰ τῷ προσφερθῇ ὁ θρόνος, ἔπρεπε νὰ ψηφοφορήσῃ τὸ Ἔθνος, καθὼς ἐψηφοφόρησε περὶ Ἀλφρέδου, καὶ τότε δύναται νὰ ἀποποιηθῇ, ὅταν ἢ τὸ Ἔθνος ἢ ἡ Συνέλευσις τὸν ἐκλέξῃ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν ἠδύνατο οὔτε ὁ πρίγκιψ αὐτὸς, οὔτε κἀνεὶς ἄλλος πρίγκιψ ν’ ἀποποιηθῇ ὅ,τι δὲν τῷ προσεφέρθη (θόρυβος). Πρέπει νὰ γίνῃ λόγος εἰς τὰ πρακτικά.

§11ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. (ἐκ τῆς θέσεως) Εἶναι ἄτοπος αὐτὴ ἡ συζήτησις.

§12ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ λόγος, Κύριοι, εἰς τὰ πρακτικά. Ἐπὶ τῆς προτάσεως ἔγεινε συζήτησις ἐκτεταμένη, καταλαμβάνετε λοιπὸν, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη εἶναι γεγραμμένη εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως ἔγειναν ἐκτεταμέναι συζητήσεις. (Διακόπτεται ὑπό τινων πληρεξουσίων.)

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι! μὴ διακόπτετε.

§14ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις σεβομένη βεβαίως τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἔθνους, δὲν δύναται νὰ κατατάξῃ ἕνα βασιλόπαιδα, ἕνα πρίγκιπα, τὸν ὁποῖον ἐξέλεξε τὸ Ἔθνος παμψηφεὶ, μὲ ἕτερον, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἐγένετο ποτὲ λόγος.

§15ΒΑΛΤΙΝΟΣ. (ἀπὸ τὴν θέσιν) Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως....

§16ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν δύναται νὰ ἐκλέξῃ Βασιλέα· οἱ Βασιλεῖς ἐκλέγονται ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἔπρεπεν ἡ πρότασις τοῦ κυρίου πληρεξουσίου Πυλίας νὰ τροποποιηθῇ οὕτω, καὶ τὸ λέγω μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ μείνῃ εἰς τὰ πρακτικά. «Μετὰ τὴν ἀποποίησιν τοῦ Βασιλόπαιδος Ἀλφρέδου, προτείνω κτ.λ.» οὐχὶ δὲ «καὶ τοῦ Δουκὸς Ἐρνέστου»· καὶ κάμνω λόγον περὶ τούτου διὰ νὰ φανῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ τροποποίησις, τὴν ὁποίαν προτείνω.

§17ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ΖΑΙΜΗΣ. Κύριοι, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, διότι φρονῶ ὅτι ἡ συζήτησις ἔπρεπε χθὲς, μετὰ τὴν ὁμιλίαν τινῶν ἐντίμων Κ. Πληρεξουσίων, νὰ κλείσῃ διὰ τῆς παραδοχῆς τοῦ διορισμοῦ ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Συνέλευσις ἤθελεν ἀναθέσει τὴν σύσκεψιν περὶ ἐκλογῆς Βασιλέως, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἤθελε θέσει μόνον ἕνα ὅρον, τοῦ νὰ τηρήσῃ εἰς τὰς περὶ τούτου σκέψεις της ἄθικτον τὴν κυριαρχίαν τοῦ Ἔθνους· ὅσον δὲ σπουδαῖον καὶ σοβαρὸν ἦτο τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, τόσῳ περισσοτέρα περίσκεψις ἦτον ἀναγκαία καὶ εἰς τὰς ἐκφράσεις καὶ εἰς τὰς γνώμας μας. Δυστυχῶς ἡ ἐπιθυμία μου περὶ τῆς ταχίστης περαιώσεως τῆς συζητήσεως ταύτης δὲν ἐξεπληρώθη, καὶ ἡ παράτασις τῆς συζητήσεως ταύτης ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ ἀντηχήσωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου φράσεις, αἱ ὁποῖαι οὐδέποτε ἔπρεπε νὰ λεχθῶσι. Τὸ βῆμα τοῦτο, Κύριοι, ἔπρεπε νὰ ᾖναι ὁ τόπος τῆς ἀληθείας καὶ ὁ τόπος τοῦ σεβασμοῦ ἡμῶν πρὸς τὰ ἄλλα ἔθνη· ἀλλ’ ὅταν, Κύριοι, πρόκηται περὶ τῶν τριῶν εὐεργετίδων Δυνάμεων, ὁ σεβασμὸς καὶ ἡ εὐγνωμοσύνη πρὸς τὰς τρεῖς ταύτας Δυνάμεις πρέπει νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς τὸν λαλοῦντα εὐλάβειαν περιεσκεμμένην· πρέπει νὰ προσέχῃ ὁ λαλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὥστε οὐδεμία λέξις, τὴν ἐλαχίστην ψυχρότητα δυναμένη νὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὰς τρεῖς Δυνάμεις, νὰ μὴ ἀκούηται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἡ Ἑλλὰς, Κύριοι, δὲν θέλει ποτὲ λησμονήσει οὔτε τὴν ναυμαχίαν τοῦ Ναυαρίνου, οὔτε τὴν ἀπελευθερωτικὴν εἰς τὴν Πελοπόννησον ἐκστρατείαν τῶν Γάλλων, οὔτε τὴν συνθήκην τῆς Ἀδριανουπόλεως· ἡ Ἑλλὰς διὰ τοῦτο ὀφείλει νὰ διατηρῇ ἀΐδιον καὶ ἴσην εὐγνωμοσύνην πρὸς τὰς τρεῖς Δυνάμεις καὶ διὰ τοῦτο ἡ Ἑλλὰς θέλει κρατύνει ἀδιάσειστον τὸν σεβασμὸν καὶ πρὸς τὰς τρεῖς αὐτὰς Δυνάμεις. Ἡ ὀρθοφροσύνη ἡμῶν, Κύριοι, ἀντιπροσωπευόντων τὸν εὐγνώμονα λαὸν διετράνωσε στεντωρίᾳ τῇ φωνῇ τὸν σεβασμὸν τοῦτον χθὲς, ὅταν ἐπεδοκιμάσαμεν ἐνθέρμως καὶ ἐγκαρδίως τοὺς συνετοὺς λόγους τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου τῶν Σπετζῶν. Οἱ Ἕλληνες, Κύριοι, εὐγνωμοσύνην ἴσην ὀφείλουν καὶ πρὸς τὰς τρεῖς μεγάλας εὐεργέτιδας Δυνάμεις· καὶ ἐὰν, Κύριοι, ἠθέλησαν κατὰ τὰ τελευταῖα συμβάντα νὰ παρεξηγήσουν ξέναι ἐφημερίδες, ξένα ὄργανα τοῦ τύπου, ἂν ἠθέλησαν νὰ παρεξηγήσουν τὴν διαγωγὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Βασιλέως, τὰ ὄργανα αὐτὰ παρεμόρφωσαν τὴν διάθεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἂν, Κύριοι, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπεφάσισε νὰ ἐκλέξῃ ἡγεμόνα πρίγκιπα, ἀνήκοντα εἰς μίαν ἐκ τῶν τριῶν εὐεργετίδων Δυνάμεων, τοῦτο δὲν τὸ ἔπραξε, διότι ἤθελε νὰ ἀποδείξῃ δυσμένειαν ἢ ἀντιπάθειαν πρὸς τὰς δύω ἄλλας Δυνάμεις. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, διατηρῶν τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην του καὶ πρὸς τὰς τρεῖς εὐεργέτιδας δυνάμεις, ἠθέλησε μόνον νὰ ἀποβλέψῃ εἰς ἡγεμόνα ὁ ὁποῖος ἠδύνατο κατὰ τὴν πεποίθησίν του νὰ ἀνορθώσῃ τὰ κακὰ, τὰ ὁποῖα Κυβέρνησις φαῦλος καὶ διεφθαρμένη τοῦ πρῴην Βασιλέως ἐπέφερεν εἰς τὸν τύπον· καὶ καθὼς ἐπέβλεψεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἠδύνατο νὰ ἀποβλέψῃ καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὴν Ῥωσσίαν, ἂν εὕρισκεν ἡγεμονόπαιδά τινα, δυνάμενον νὰ χρησιμεύσῃ ὡς Βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος· ἤθελεν ἡγεμόνα δυνάμενον νὰ πραγματοποιήσῃ καὶ νὰ στερεώσῃ τὰς συνταγματικὰς ἐγγυήσεις. Τὸν ἡγεμόνα αὐτὸν εὗρεν εἰς τὸν πρίγκιπα Ἀλφρέδον, ἀλλὰ διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἡ Ἑλλὰς δὲν διέσεισε τὴν εὐγνωμοσύνην της, ἡ Ἑλλὰς δὲν διέσεισε τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην της πρὸς τὰς Δυνάμεις τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ῥωσσίας. Ἐνόμισα, Κύριοι, ὅτι εἶχον καθῆκον, πρὶν ἔλθω εἰς τὸ κύριον ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ὀλίγας στιγμὰς διὰ τοῦ προοιμίου μου τούτου. Θεωρῶν, Κύριοι, ἐξηντλημένην τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ σεβαστοῦ πληρεξουσίου τῆς Πυλίας, θέλω εἰπεῖ ὀλίγα, μόνον, ἀλλὰ πρὸ τούτου ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς μίαν μομφὴν ῥιφθεῖσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Κύριος Καλὸς, τοῦ ὁποίου τὴν ἁγνότητα, τὰ αἰσθήματα πάντες, Κύριοι, γνωρίζομεν, παραφερόμενος ἀπὸ τὸ ῥεῦμα τῶν ἰδεῶν του σᾶς εἶπε χθὲς, ὅτι, ἂν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἦτον δραστηριωτέρα, ἡ Ἑλλὰς σήμερον ἤθελεν ἔχει ἐν τῷ μέσῳ αὐτῆς τὸν ἡγεμόνα, τὸν ὁποῖον ἐξέλεξεν. Ἡ μομφὴ αὕτη κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἑνδεκάτης Ὀκτωβρίου εἶναι ἄδικος, καὶ ὡς ἀποτελέσας μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ὀφείλω νὰ τὴν ἀποκρούσω. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις καὶ ἐξωτερικῶς ὑπηρέτησε προσηκόντως τὴν ἐπανάστασιν· ἅμα ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Κράτους ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἐξέδωκε τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεκήρυξεν ὡς μέλλον πολίτευμα τῆς Ἑλλάδος τὴν συνταγματικὴν μοναρχίαν καὶ διεκήρυξε τὴν πρόθεσιν αὐτῆς διὰ νὰ μὴ διαταράξῃ τὰς ὁμόρους ἐπαρχίας τῆς Τουρκίας· τὸ πρόγραμμα δ’ ἐκεῖνο ἐφείλκυσε τὰς συμπαθείας τῆς Εὐρώπης ὑπὲρ τῆς ἐπαναστάσεως. Ὅ,τι λοιπὸν ἠδύνατο νὰ πράξῃ ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, τὸ ἔπραξεν· ὅταν δὲ ἦλθε τὸ ζήτημα τοῦ ἡγεμόνος, ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐνήργησεν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ ἐνεργήσῃ· ὑπείκουσα εἰς τὴν θέλησιν, εἰς τὴν ἀπαίτησιν τῆς κοινῆς γνώμης, ἐκάλεσε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ἐκλέξῃ διὰ πανδήμου ψηφοφορίας τὸν Βασιλέα αὐτοῦ. Ἀλλά, Κύριοι, ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, δὲν εἶχε τόσην ἰσχὺν, τόσην δύναμιν, ὥστε νὰ πείσῃ τὰς τρεῖς εὐεργέτιδας Δυνάμεις νὰ μεταβάλουν τὴν πολιτικήν των, δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ πείσῃ τὰς τρεῖς δυνάμεις νὰ μὴ ἀνανεώσουν τὴν ἰσχὺν τοῦ πρωτοκόλλου τοῦ 1830. Ἂν, Κύριοι, ὡς διϊσχυρίζεται ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Κύριος Καλὸς, ἂν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις εἶχε τοιαύτην ἰσχὺν ὥστε νὰ ὑποτάξῃ εἰς τὴν θέλησιν αὐτῆς τὰ ἐν τῇ Ἀνατολῇ διαμαχόμενα συμφέροντα τῶν τριῶν μεγάλων Δυνάμεων, ἂν εἶχε τοιαύτην ἰσχὺν, ἦτο περιττὸν νὰ συζητῶμεν ἐδῶ καὶ νὰ σκεπτώμεθα περὶ Βασιλέως· τὸ καλλίτερον, τὸ ὁποῖον ἤθελε πράξει τὸ Ἔθνος, ἦτο νὰ διατηρήσῃ αἰωνίως εἰς τὰ πράγματα τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν, διότι, ἂν ἠδύνατο αὕτη νὰ κατορθώσῃ ὅ,τι διϊσχυρίσθη ὁ Κ. Καλὸς, ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἤθελεν ἔχει τοσαύτην ἰσχὺν, τοσαύτην δύναμιν, τὴν ὁποίαν βέβαια ὁ μέλλων Βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος δὲν θέλει ἔχει. Δὲν ἐπιθυμῶ, Κύριοι, νὰ ῥίπτωνται καθ’ ἡμέραν μομφαὶ ἄδικοι καὶ διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τὴν παρατήρησιν ταύτην, ἀλλὰ θέλω νὰ σᾶς προσθέσω καὶ ἄλλην μίαν παρατήρησιν, ἥτις θέλει σᾶς πείσει ἔτι μᾶλλον, ὅτι ὅ,τι ἐγὼ διϊσχυρίσθην εἶναι ἀλήθεια καὶ αὐτὴ ἡ ἀλήθεια. Ὅταν ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἐψηφοφόρει ὑπὲρ τοῦ πρίγκιπος Ἀλφρέδου, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, Κύριοι, ἡ Ἀγγλία, αὐτὴ ἡ Ἀγγλία, τῆς ὁποίας εἷς πρίγκιψ ἔμελλε νὰ κηρυχθῇ Βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος, ἐλάμβανε τὴν πρωτοβουλίαν περὶ τῆς ἀνανεώσεως τῆς ἰσχύος τοῦ πρωτοκόλλου τοῦ 1830, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀποκλείονται ἀπὸ τοῦ ἑλληνικοῦ στέμματος αἱ βασιλικαὶ οἰκογένειαι τῶν τριῶν εὐεργετίδων δυνάμεων. Ἐννοεῖται λοιπὸν, ὅτι ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο οὐδὲν νὰ ἀποπειραθῇ, διότι ἤθελεν ἐκτεθῆ ἀδίκως ἐνώπιον τῶν τριῶν Δυνάμεων καὶ ἐνώπιον τῆς Εὐρώπης. Πιστεύω, Κύριοι, ὅτι ἐπείσθητε, ὅτι ἡ μομφὴ αὐτὴ ἦτον ἄδικος. Ἄλλη μομφὴ ἐξετοξεύθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· εἷς ἄλλος στωμύλος πληρεξούσιος εἰς τὴν ἔξαψιν τῆς φαντασίας του καὶ εἰς τὴν ζωηρότητα τῆς γενικῆς μομφῆς κατὰ τῶν Δυνάμεων ἐνθυμήθη, Κύριοι, καὶ τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν, καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις δὲν ἔγραψεν οὐδὲ ἓν ἔγγραφον διὰ νὰ ἀναιρέσῃ γεγονότα τινὰ, ἀναφερόμενα εἰς τὰς διακοινώσεις ὑπουργῶν ξένων. Λυποῦμαι, Κύριοι, ὅτι ὁ διευθύνων τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐξωτερικῶν τότε δὲν συνεδριάζει μεθ’ ἡμῶν ἐν τῇ Συνελεύσει ταύτῃ, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀπαντήσῃ ἴσως καλλίτερα παρ’ ἐμὲ εἰς τὴν μομφὴν ταύτην· μολαταῦτα μίαν μόνον παρατήρησιν ἔχω νὰ σᾶς ὑποβάλω. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις δὲν ἦτο, Κύριοι, ἀνεγνωρισμένη παρὰ τῶν ξένων Δυνάμεων, καὶ εἶναι γνωστὸν, ὅτι οὐδὲ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἐξῆλθεν ἀπὸ τοὺς κόλπους τῆς Συνελεύσεως ταύτης ἀνεγνωρίσθη εἰσέτι· δὲν εἶχεν ἑπομένως οὐδὲ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἐπισήμους σχέσεις μὲ τὰς δυνάμεις αὐτάς. Πᾶσα λοιπὸν διακοίνωσις, πᾶν ἔγγραφον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτόν. Πιστεύω, Κύριοι, ὅτι ἐπείσθητε, ὅτι καὶ ἡ δευτέρα μομφὴ ἦτον ἐπίσης ἄδικος ὡς ἡ πρώτη. Ἔρχομαι, Κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω δύω λέξεις ἐπὶ τοῦ κυρίου ἀντικειμένου τῆς συζητήσεως· ὡς εἶπον, θεωρῶ ἐξηντλημένην τὴν συζήτησιν· νομίζω διὰ τοῦτο, ὅτι δυνάμεθα σήμερον νὰ τελειώσωμεν, ἀποδεχόμενοι τὸν διορισμὸν εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, συγκειμένης ἐξ ἑπτὰ μελῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ν’ ἀνατεθῇ ἡ σκέψις περὶ ἐκλογῆς Βασιλέως, ἀφοῦ προηγουμένως ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη συνεννοηθῇ μετὰ τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας· νομίζω δὲ καλὸν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ ἐκλεχθῇ εἰδικῶς, νὰ μὴ προστεθῶσι δὲ εἰς τὰ μέλη τῆς διπλωματικῆς ἐπιτροπῆς νέα μέλη κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ σεβαστοῦ Κ. πληρεξουσίου τῆς Πυλίας, διότι νομίζω, ὅτι τὸ πολυμελὲς τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπιφορτισμένης νὰ σκεφθῇ περὶ τοσοῦτον σπουδαίου ἀντικειμένου, θέλει βλάψει μᾶλλον παρὰ ὠφελήσει· ἐπιτροπὴ, ἐξερχομένη ἐκ τῆς κοινῆς συναινέσεως τῆς Συνελεύσεως, καὶ περιλαμβάνουσα ἄνδρας, ἔχοντας καὶ πεῖραν πολιτικὴν καὶ γνώσεις, θέλει εἶσθαι πολὺ περισσότερον χρήσιμος, παρὰ ἂν τὰ νέα μέλη προστεθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν διπλωματικῶν σχέσεων. Δυνάμεθα λοιπὸν Κύριοι νὰ τελειώσωμεν, ἀποδεχόμενοι τὴν ἐπιτροπὴν ἐκλεγομένην παρὰ τῆς Συνελεύσεως καὶ συγκειμένην ἐξ ἑπτὰ μόνον μελῶν.

§18ΔΑΓΡΕΣ. Φρονῶ ὕστερον ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν ταύτην τοῦ Κ. Ζαΐμη περιττὴν πᾶσαν περαιτέρω ἐξήγησιν, φρονῶ ἀναγκαῖον νὰ μάθῃ ἡ Εὐρώπη, ὅτι οἱ Ἕλληνες σέβονται εὐγνώμονες τὰς τρεῖς μεγάλας δυνάμεις· εἶναι ἀναγκαῖον νὰ μάθουν αἱ δυνάμεις, ὅτι οἱ Ἕλληνες, μ’ ὅλην τὴν ὀφειλομένην εὐγνωμοσύνην, ποτὲ δὲν δύνανται νὰ δεχθοῦν ἐπὶ τοῦ θρόνου τῆς Ἑλλάδος τὴν δυναστείαν τῆς Βαυαρίας, ὅτι εἶναι προδότης, ὅστις θέλει σκεφθῇ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν βαυαρικὴν δυναστείαν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ παύσουν αἱ συζητήσεις, ἀλλ’ ἂν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ προβῇ, εἶναι καλὸν τοὐλάχιστον νὰ ἀκούσῃ τὰς διαφόρους προτάσεις διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ κρίνῃ. Ὑπάρχει μία πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ, τοῦ Κ. Βαλτινοῦ καὶ τοῦ Κ. Ἀφεντούλη, τὴν τοῦ Κ. Σχινᾶ ἠκούσατε. (Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλλιγᾶ.) «Συνιστᾶται ἐπιτροπὴ συγκειμένη ἐκ τοῦ Κ. Προέδρου τῆς Συνελεύσεως, τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τριῶν μελῶν ἐκλεγομένων παρὰ τῆς Συνελεύσεως, εἰς ἣν ἀνατίθεται ἡ φροντὶς περὶ ἐξομαλύνσεως τῶν πρὸς ἐκλογὴν Ἡγεμόνος καὶ τῶν περὶ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου δυσχερειῶν. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βαλτινοῦ. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει· Ἐκλέγει τέσσαρα μέλη ἐκ τῶν μελῶν αὐτῆς, ἅτινα μὲ τὸν κατὰ καιροὺς Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως, καὶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν σχέσεων ἀποτελοῦσι ἑπταμελῆ εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις θέλει διαχειρισθῆ προπαρασκευαστικῶς τὴν ἐκλογὴν Βασιλέως καὶ τὸ περὶ ἑνώσεως τῆς Ἑπταννήσου ζήτημα. (Ἀναγινώσκεται ἡ τοῦ Κ. Ἀφεντούλη.) Ἡ Συνέλευσις ἀποφαίνεται. Νὰ συστηθῇ πενταμελὴς ἐπιτροπὴ, ἥτις ἁρμοδίως νὰ ἐργασθῇ καὶ προπαρασκευάσῃ τὰ περὶ Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ ἀναφέρῃ ἐν δέοντι καὶ προσηκόντως εἰς τὴν Συνέλευσιν.

Θ. ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ.

(Ἀναγινώσκεται ἡ τοῦ Κ. Παπαδιαμαντοπούλου.) Αʹ. Ἡ Συνέλευσις θέλει ἐκλέξει δέκα μέλη αὑτῆς ἐκ τῶν πολιτικωτέρων καὶ διπλωματικωτέρων, ἅτινα μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν θέλουσιν ἀποτελέσει, ἑνδεκαμελῆ ἐπιτροπὴν, ὀνομασθησομένην ἔκτακτον. Βʹ. Ἔργον αὐτῆς εἶναι νὰ σκεφθῇ πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Βασιλέως, σπουδάζουσα συνάμα τὴν κατάστασιν καὶ προτείνῃ ἐν καιρῷ τὸν κατάλληλον ὑποψήφιον.

Α. ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρὸ πολλοῦ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἓν σχέδιον ψηφίσματος τοῦ Κυρίου Ἀντύπα, ἀφορῶντος τὴν ἕνωσιν τῆς Ἑπταννήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Φρονεῖ, εἰσαγαγὼν τὴν πρότασιν αὐτὴν, ὅτι εἶναι ἡ καταλληλοτέρα ὥρα νὰ γείνῃ λόγος περὶ αὐτῆς, διότι ἴσως ἡ Συνέλευσις θεωρήσει, ὅτι πρέπει νὰ σταλῇ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§21ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἂς παραπεμφθῇ εἰς τὴν διπλωματικὴν Ἐπιτροπήν.

§22ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ πρότασις τοῦ ἐντίμου Κυρίου Σχινᾶ ἅπτεται καὶ τοῦ περὶ ἑνώσεως τῆς Ἑπταννήσου ζητήματος, ὅταν ὁ αὐτουργὸς αὐτῆς τῆς προτάσεως αἰτῇ παρ’ ἡμῶν, ἵνα παραπέμψωμεν τὸ σχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχομεν λόγον τινὰ ν’ ἀντιτάξωμεν καὶ διότι τὸ ζήτημα εἶναι συναφὲς, καὶ διότι ἐκ τῆς παραπομπῆς οἰκονομοῦμεν καιρόν.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν διπλωματικὴν ἐπιτροπήν. Ἐνταῦθα οἱ προτείναντες τὰς διαφόρους προτάσεις περὶ σχηματισμοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπέρχονται, ἵνα συσκεψάμενοι συγχωνεύσωσιν αὐτὰς εἰς μίαν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ προτείναντες τὰς διαφόρους προτάσεις συνεχώνευσαν αὐτὰς εἰς μίαν.

§25ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τοῦ ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασις ἡ συγχωνευθεῖσα, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, ἐὰν παραδέχηται τὴν ἀρχὴν τῆς συστάσεως αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἤκουσα κἀνένα ἀκόμη ν’ ἀντιτείνῃ.

§27ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγὼ πρῶτος εἶμαι κατὰ τῆς συστάσεως ἐπιτροπῆς.

§28ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐὰν γείνῃ ἡ συζήτησις περὶ τούτου, Κύριε Πρόεδρε, ἔχω πρῶτος τὸν λόγον.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Βαλτινὸς διετήρησε καὶ τὴν πρότασιν, ὡσαύτως ὁ Κύριος Ἰάλεμος καὶ ὁ Κύριος Παπαδιαμαντόπουλος· αἱ ἄλλαι συνεχωνεύθησαν εἰς αὐτὴν, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀναγνώσω. Συνιστᾶται ἐπιτροπὴ συγκειμένη ἐκ τοῦ Κυρίου Προέδρου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τριῶν μελῶν ἐκλεγομένων παρὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, εἰς ἣν ἀνατίθεται ἡ προπαρασκευαστικὴ σύσκεψις περὶ τὴν ἐκλογὴν Ἡγεμόνος, καὶ ἡ ἐξομάλυνσις τῶν περὶ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου δυσχερειῶν.

Π. ΚΑΛΛΙΓΑΣ. ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Θ. ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ.

Τοῦ Κυρίου Ἰαλέμου εἶναι ἡ ἀκόλουθος. «Τὸ ζήτημα περὶ εὑρέσεως Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος ἀνατίθεται εἰς τὰς ἡμιεπισήμους ἐνεργείας τῆς ὑπαρχούσης διπλωματικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Συνελεύσεως, συμπραττούσης μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ καθυποβαλούσης τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν της εἰς τὴν Συνέλευσιν ὁσάκις ἤθελεν αὕτη τὸ ἀπαιτήσει».

§30ΠΟΛΛΟΙ. Ὡραία, ἀξιόλογος.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦ Κυρίου Παππαδιαμαντοπούλου πλησιάζει εἰς αὐτὴν, τὸ πρῶτον ἄρθρον. Ἀναγινώσκονται πάλιν καὶ αἱ 4 προτάσεις.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐάν τις ἔχῃ τὸν λόγον ἐπ’ αὐτῶν, ἐζήτησεν ὁ Κύριος Καλλιγᾶς.

§33ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ψηφοφορηθοῦν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Ἰαλέμου δὲν παραδέχεται ἐκλογὴν ἄλλης ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ θέλει, ἡ ὑπάρχουσα ἐπὶ τῶν σχέσεων τῶν διπλωματικῶν ἐπιτροπὴ τῆς Συνελεύσεως, συμπράττουσα μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐνεργῇ ἡμιεπισήμως περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Λοιπὸν πρόκειται πρῶτον περὶ τῆς ἀρχῆς. Λοιπὸν ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Ἰαλέμου εἶναι διάφορος ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, καὶ εἶναι ἡ πρώτη, ἥτις θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ὡς ἀπωτέρα. Λοιπὸν, Κύριοι, ἀκούσατε τὴν πρότασιν, διότι θὰ ψηφοφορηθῇ. Ἀναγινώσκεται καὶ πάλιν ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Ἰαλέμου.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, προσέξατε, ὅσοι παραδέχονται τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Ἰαλέμου, ὅπως ἀνεγνώσθη, ἂς ἐγερθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Προεδρείου παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· εἶναι δύω ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται κατεπείγοντα· εἶναι ἡ πρότασις τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἥτις ἀφορᾷ δύω ἀντικείμενα, τὴν ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῶν φόρων. Τὸ δὲ ἄλλο ἀντικείμενον ἀφορᾷ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς περὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς συζητήσεως. Μένει εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀποφασίσῃ ποῖον πρέπει νὰ προηγηθῇ.

§36ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ περὶ ἀρχηγοῦ νὰ προηγηθῇ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ἀρχηγοῦ εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἔκτοτε, καὶ φυλάττω τὸν κατάλογον· ὁ πρῶτος εἶναι ὁ Κύριος Πετσάλης, κατόπιν ὁ Κύριος Βάσος, ὁ Κύριος Ζαΐμης κλ. λοιπὸν εἶναι παρὼν ὁ Κύριος Πετσάλης;

§38ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, οὔτε ὁ Βάσος.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Ζαΐμης.

§40ΘΡΑΣ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, ἡ διακοπεῖσα συζήτησις περὶ τοῦ διορισμοῦ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς ἴσως ἔκαμεν, ὥστε ἡ Συνέλευσις νὰ λησμονήσῃ περὶ τίνος ζητήματος ἐπρόκειτο. Νομίζω λοιπὸν ἀναγκαῖον νὰ ὑπομνήσω, ποῖα ἦσαν τὰ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενα. Δύω συστήματα ἢ μᾶλλον 3 συστήματα ἐπαρουσιάσθησαν ὡς πρὸς τὸν διορισμὸν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς· προτάσεις διαφόρων πληρεξουσίων κατετέθησαν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἐζήτησαν τὴν ἐκ νέου δημιουργίαν τῆς θέσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ ἡ μὲν ἀνέθηκεν εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸν διορισμὸν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἄλλη δὲ πρότασις ἀνέθηκεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν τὸν διορισμὸν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς· τρίτον δὲ σύστημα ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὸ σύστημα τοῦ ψηφίσματος τῆς 5ης. Δεκεμβρίου, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς διορίζεται μὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐπὶ ἀριθμοῦ ὑποψηφίων, τοὺς ὁποίους οἱ ὑπαξιωματικοὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐκλέγουσιν. Οἱ ὑποστηρίξαντες τὸ γʹ. τοῦτο σύστημα κατὰ τὴν πρὸ 5 ἢ 6 ἡμερῶν λαβοῦσαν χώραν συζήτησιν, τὸ σύστημα δηλονότι, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς πρέπει νὰ ἐκλέγηται ὑπὸ τῆς ἐθνικῆς Συνελεύσεως, ἄλλο ἐπιχείρημα δὲν ἔφερον ὑπὲρ τοῦ συστήματός των, παρὰ, Κύριοι, τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον πάντοτε φέρεται, τουτέστι τὴν κυριαρχίαν, τὴν παντοδυναμίαν τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως. Σᾶς εἶπον, ὅτι, ἐπειδὴ σήμερον ἀποῤῥοφᾶτε ὅλας τὰς ἐξουσίας, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὴν πολιτείαν, ἔχετε τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ διορίζητε καὶ τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἐννοεῖται, Κύριοι, ὅτι οὐδέποτε ἠμφισβητήθη, οὐδὲ δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ ἡ κυριαρχία τοῦ Σώματος τούτου, καὶ ὄχι μόνον ἡ κυριαρχία μιᾶς συντακτικῆς Συνελεύσεως, ἡ παντοδυναμία δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ, ἀλλὰ καὶ εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν, εἰς καθαρῶς συνταγματικὸν πολίτευμα, εἰς τὴν Ἀγγλίαν π. χ. τὸ κοινοβούλιον θεωρεῖται περιβεβλημένον μὲ ὅλην τὴν παντοδύναμον αὐτὴν Κυριαρχίαν· ἀλλ’ ἡ κυριαρχία αὕτη, ἡ παντοδύναμος αὕτη κυριαρχία ἔχει ὅριά τινα, καὶ πρέπει βεβαίως νὰ ἔχῃ. Τὰ ὅρια δὲ ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἔχει, εἶναι, Κύριοι, ὁ ὀρθὸς λόγος καὶ τὸ δίκαιον, καὶ διὰ τοῦτο ὁσάκις θέλουν νὰ ὑποστηρίξουν ἰδέαν τινὰ, τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἀενάως φέρουν περὶ τῆς κυριαρχίας τῆς Συνελεύσεως, πρέπει, νομίζω νὰ τὸ μεταχειρίζωνται ὀλίγον σπανιώτερον, ὅταν δὲν ἔχωσι νὰ φέρουν ἄλλον λόγον ὑπὲρ τῆς γνώμης των, ὑπὲρ τῆς προτάσεώς των. Καθόσον λοιπὸν ἐνθυμοῦμαι, ὁ Κύριος Βαλτινὸς ὑποστηρίξας τὴν ἰδέαν ταύτην, καὶ πολεμήσας τὸ σύστημα τῆς ὑπὸ τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀρχηγοῦ, ὁ Κύριος Βαλτινὸς ἄλλο ἐπιχείρημα δὲν σᾶς ἔφερε παρὰ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, καὶ τὸ ἐπιχείρημά του τοῦτο ἔφερε μέχρι τῶν τελευταίων ὁρίων· σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐὰν ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲν ἤθελεν ἔχει ἐκλελεγμένους τοὺς ὑπαξιωματικούς της, τοὺς δεκανεῖς της καὶ τοὺς ἀξιωματικούς της, ἤθελεν ὑποστηρίξει τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις ὀφείλει νὰ ἐκλέξῃ καὶ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἐθνοφυλακῆς.

§41ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὅτι δύναται.

§42ΖΑΪΜΗΣ. Ὅτι δύναται. Κύριοι, δύω τινὰ νομίζω, ὅτι εἶναι τὰ ἀναγκαῖα προσόντα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ καταστήσωσι τὴν ἐθνοφυλακὴν, νὰ τὴν καταστήσωσιν ἰσχυρὰν ἐθνικὴν δύναμιν, καὶ τὰ δύω ταῦτα προσόντα εἶναι, κατὰ τὴν κρίσιν μου τὰ ἑξῆς, πρῶτον τὸ αὐτοδιοίκητον τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ δεύτερον ἡ ἑνότης τῆς ἀρχηγίας αὐτῆς. Ὅταν σᾶς προτείνουν νὰ ἐκλέξητε τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς ὑμεῖς, ἀναιροῦν, Κύριοι, τὸν πρῶτον ὅρον τῆς ἐνισχύσεως τῆς δυνάμεως αὐτῆς, καταστρέφουν τὸ αὐτοδιοίκητον τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ὅταν, Κύριοι, κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούλιον ἢ Αὔγουστον συνεζητεῖτο ἐν τοῖς τότε νομοθετικοῖς Σώμασι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐθνοφυλακῆς, ἡ κοινὴ γνώμη διηγέρθη κατά τινων διατάξεων τοῦ νόμου τούτου, διότι διὰ τῶν διατάξεων αὑτῶν ἡ πεσοῦσα ἐξουσία ἐζήτει ν’ ἀφαιρέσῃ τὸ πρῶτον προσὸν τῆς ἰσχύος τῆς ἐθνοφυλακῆς, τουτέστι τὸ αὐτοδιοίκητον αὑτῆς. Διὰ τοῦτο μία ἀπὸ τὰς κατηγορίας τῆς ἀντιπολιτεύσεως τότε κατὰ τοῦ συστήματος ἦτον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ λάβῃ εἰς τὰς χεῖράς της τὴν ἐθνοφυλακὴν, ἀφαιροῦσα ἀπὸ τῆς ἐθνοφυλακῆς τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐκλέγῃ τοὺς ἀξιωματικούς της, καὶ ἰδίως τοὺς ταγματάρχας αὐτῆς. Ὁ νόμος τῆς 5ης. Δεκεμβρίου, τὸ ψήφισμα τῆς 5. 10βρίου ἦλθε, Κύριοι, νὰ καταστρέψῃ τὰς ἀρχὰς αὐτὰς, τὰς ὁποίας ὁ νομοθέτης τοῦ Αὐγούστου ἐνέγραψεν εἰς τὸν νόμον περὶ ἐθνοφυλακῆς· ἦλθε νὰ κηρύξῃ τὸ αὐτοδιοίκητον τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ διὰ τοῦτο ἐχορήγησε τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἑκάστου τάγματος νὰ ἐκλέγωσι τὸν ταγματάρχην αὐτῶν. Ἀποβλέπον δὲ τὸ ψήφισμα, εἰς τὴν ἑνότητα τῆς διευθύνσεως, τῆς διοικήσεως τῆς ἐθνοφυλακῆς διέταξεν, ὥστε, ὅπου ὑπάρχουν περισσότερα παρὰ ἓν τάγμα, ἐκεῖ νὰ διορίζηται διοικητὴς τῆς φάλαγγος· ἀλλὰ διοικητὴς, Κύριοι, τοῦ ὁποίου ἡ καταγωγὴ ἤθελεν εἶσθαι πάντοτε ἀπὸ τοὺς κόλπους αὐτῆς τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Τί, Κύριοι, καλλίτερον σύστημα παρὰ τοῦτο δύναται νὰ ὑπάρξῃ; Διὰ τί, Κύριοι, θέλουν ν’ ἀφαιρέσουν ἀπὸ τὴν Ἐθνοφυλακὴν, ἀπὸ τὴν ἰδίαν Ἐθνοφυλακὴν τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ νὰ τὸ χορηγήσουν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν; Οὐδένα λόγον σπουδαῖον καὶ βάσιμον μᾶς φέρουσι περὶ τούτου· ἐξ ἐναντίας νομίζω, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζουν, δύναται, Κύριοι, νὰ παρεξηγηθῇ. Ὅταν θέλητε ν’ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὴν Ἐθνοφυλακὴν, ν’ ἀφαιρέσητε ἓν οὐσιῶδες, ἓν σπουδαῖον δικαίωμα, τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐκλέγῃ τὸν ἀρχηγὸν αὐτῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, νὰ παρουσιασθοῦν ὑπόνοιαι, ὅτι ὑπάρχει δυσπιστία τις πρὸς τὴν Ἐθνοφυλακήν; Καὶ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς τοῦ Κράτους ὅλου, πρόκειται ἁπλῶς περὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς τοῦ δήμου τῶν Ἀθηνῶν. Ἐὰν, Κύριοι, ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς τοῦ Κράτους, τὸ σύστημα τῶν Κυρίων ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ὀρθότητά τινα, ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ βασιμώτερον, διότι τότε, ὅταν ἤθελε πρόκειται περὶ ἀρχηγοῦ γενικοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς τοῦ Κράτους, ἠδύναντο νὰ στηρίξουν τὴν ἰδέαν των ταύτην πρῶτον εἰς τὸ δύσκολον τοῦ νὰ συνεννοηθῇ ἡ Ἐθνοφυλακὴ τοῦ Κράτους καὶ ν’ ἀναγνωρίσῃ ἕνα ἀρχηγὸν, καὶ δεύτερον τότε ἠδύναντο νὰ στηριχθοῦν εἰς τοῦτο, ὅτι, ὅταν πρόκηται νὰ δοθῇ εἷς ἀρχηγὸς εἰς τὴν ἐθνικὴν αὐτὴν δύναμιν ὅλου τοῦ Κράτους, βεβαίως ὁ ἀρχηγὸς αὐτὸς πρέπει νὰ ᾖναι περιβεβλημένος μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Κυριαρχικοῦ Σώματος, τοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον ἀποῤῥοφᾷ σήμερον ὅλην τὴν ἐν τῇ πολιτείᾳ ἐξουσίαν· ἀλλ’ ὡς σᾶς εἶπον, δὲν πρόκειται περὶ ἀρχηγοῦ τοιούτου, πρόκειται περὶ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς τοῦ δήμου Ἀθηνῶν, καὶ ὁ ἀρχηγὸς αὐτὸς, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ μόνον τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Συνελεύσεως, ὁ ἀρχηγὸς αὐτὸς πρὸ παντὸς ἄλλου πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν πολιτῶν, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ διοικῇ, πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τῆς ὁποίας θὰ τεθῇ. Δὲν βλέπω λοιπὸν, Κύριοι, κᾀνένα λόγον ἰσχυρὸν, κᾀνένα λόγον, δυνάμενον νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ σύστημα τοῦτο· ἐξ ἐναντίας, Κύριοι, εὑρίσκω, ὅτι τὸ σύστημα τοῦ ψηφίσματος τῆς 5 Δεκεμβρίου παρουσιάζει ὅλα τὰ πλεονεκτήματα ἑνὸς καλοῦ συστήματος. Τὸ ψήφισμα χορηγεῖ εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν, χορηγεῖ τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξῃ τὸν ἀρχηγόν της καὶ οὕτω κρατύνει τὸ αὐτοδιοίκητον τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Ἡ Ἐθνοφυλακὴ, ὡς σᾶς εἶπον, πρέπει πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ ἔχῃ τὸ αὐτοδιοίκητον καὶ τὴν ἑνότητα. Τὸ ψήφισμα τῆς 5 Δεκεμβρίου χορηγεῖ, Κύριοι, παρουσιάζει τὰ δύω ταῦτα πλεονεκτήματα· ἐξ ἐναντίας τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον σᾶς παρουσιάζει ὁ Κύριος Βαλτινὸς, δὲν ἔχει τὰ πλεονεκτήματα ταῦτα, καὶ ἐξ ἐναντίας νομίζω, ὅτι ὑπεμφαίνει καὶ δυσπιστίας τινὰς πρὸς τὴν Ἐθνοφυλακήν. Εἶναι, νομίζω, λοιπὸν ἀνάγκη, ὅτι ἐμμένοντες εἰς τὸ σύστημα τοῦ ψηφίσματος τῆς 5 Δεκεμβρίου θέλομεν πράξει κάλλιστα, διότι θέλομεν ἀφήσει εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν νὰ ἐκλέξῃ τὸν ἀρχηγόν της, νὰ ἐκλέξῃ τὸν διοικητὴν τῆς φάλαγγος, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θέλομεν κρατύνει τὸ αὐτοδιοίκητον τῆς Ἐθνοφυλακῆς.

§43ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς, τὸν ὁποῖον θὰ ἐκλέξῃ ἡ Ἐθνοφυλακὴ, θὰ ᾖναι ὑποχρεωτικὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν;

§44ΖΑΪΜΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι θὰ παρουσιάσῃ τρεῖς ὑποψηφίους εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐκλέξῃ τὸν ἕνα.

§45ΒΑΣΣΟΣ. Ἔρχομαι, Κύριοι, νὰ ὁμιλήσω ἐναντίον τῆς ἀρχῆς ἐν γένει τοῦ ἀρχηγείου τῆς Ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν. Πρὶν ἔτι, Κύριοι, προβῶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν λόγων, διὰ τοὺς ὁποίους νομίζω ὅλως περιττὸν τὸ ἀρχηγεῖον, θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ ἀρχηγεῖον τοῦτο εἶναι πρωτοφανὲς μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἰς κἀνὲν μέρος τοῦ Κόσμου δὲν ὑπάρχει ἀρχηγεῖον εἰδικῶς εἰς μίαν ἐπαρχίαν, ἢ εἰς ἕνα δῆμον, ἢ εἰς δύω δήμους. Ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Εὐρώπης, ὅπου ὑπάρχει Ἐθνοφυλακὴ, ὑπάρχει ἀρχηγεῖον, ἀλλ’ ἀρχηγεῖον γενικὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς τοῦ Κράτους. Διὰ νὰ μὴ παρεννοηθῶ, Κύριοι, θὰ σᾶς προσθέσω κἄτι ἀκόμη, ὅτι ἀρχηγὸς Ἐθνοφυλακῆς μερικός, οὕτως εἰπεῖν, ὑπῆρξεν, ἀλλ’ ἠξεύρετε πότε ὑπῆρξεν; Ὅταν ἔκτακτοι περιστάσεις, ὅταν ἐπρόκειτο ἡ Ἐθνοφυλακὴ, ἢ μέρος τῆς Ἐθνοφυλακῆς νὰ ἐνεργήσῃ ἀνεξαρτήτως, ἀλλ’ ὡς Σῶμα πλέον στρατιωτικὸν καὶ οὐχὶ ὡς Ἐθνοφυλακὴ, τότε μόνον διωρίσθησαν μερικοὶ ἀρχηγοὶ καὶ εἰς τὸ Βέλγιον καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν· ἄπειρα παραδείγματα θὰ σᾶς εἴπω, οὐδέποτε ἐσχηματίσθη εἰς οὐδὲν μέρος τοῦ κόσμου ἀρχηγεῖον ἑνὸς μέρους τῆς Ἐθνοφυλακῆς, καθότι δὲν ἔχει σκοπὸν, καὶ θέλω σᾶς εἰπεῖ ποῦ στηρίζω τὴν ἰδέαν μου αὐτήν, καὶ ὅλα τὰ Εὐρωπαϊκὰ ἔθνη εἰς ὁμοίας ἀρχὰς ἐστηρίχθησαν. Κύριοι, δι’ ἑνὸς παραλληλισμοῦ μεταξὺ τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς θέλομεν φθάσει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ποῖος ὁ σκοπὸς τοῦ ἀρχηγείου· ἕκαστον τάγμα δύναται ἀξιόλογα νὰ ἐργάζηται μόνον του, ὅπως τὰ τάγματα τοῦ πεζικοῦ, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦν πλειοτέραν γύμνασιν· καὶ θέλουσι νὰ βάλωμεν ἀρχηγεῖον εἰς τὰ τάγματα τῆς Ἐθνοφυλακῆς πρὸς τίνα σκοπόν; Ὁ σκοπὸς δὲν εἶναι ὀργανικός, ὁ σκοπὸς εἶναι ἡ ἀνάγκη τῶν περιστάσεων· τότε εἶναι ἄλλο ζήτημα· ἐγὼ φρονῶ, ὅτι οὔτ’ αὐτὸ δὲν εἶναι· ἐὰν ᾖναι ἐκ τῶν περιστάσεων, τῶν περιστάσεων εἶναι νὰ μὴν ἔχωμεν ἀρχηγεῖον. Πέντε τάγματα ἐθνοφυλακῆς εἶναι εἰς τὴν πρωτεύουσαν, καὶ ἐὰν φροντίσωμεν νὰ διορίσωμεν πέντε διοικητὰς τῶν ταγμάτων, ἵνα παρέξωσι τὰ μέσα εἰς τὴν μόρφωσιν τῆς Ἐθνοφυλακῆς, αὐτὸ τὸ ἀρχηγεῖον εἰς τίποτε δὲν συντείνει· αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου· ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος τῆς ἀρχῆς τοῦ νὰ συστηθῇ ἀρχηγεῖον, δὲν συνᾴδει μὲ τὰς περιστάσεις, ἀλλ’ ἐὰν κατὰ δυστυχίαν μοὶ ἀποτανθῇ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τὰ τάγματα ταῦτα νὰ ἔχωσιν ἓν κέντρον, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, ἀπαντῶ, μήπως ὁ στρατὸς, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει, ἔχει; Ὁ φρούραρχος δὲν εἶναι ἀρχηγὸς, διορίζεται δὲ μερικὸς ἀρχηγὸς, ὅταν ὁ στρατὸς ὑπάγῃ εἰς τὸν πόλεμον. Καὶ εἰς τὸ Βέλγιον καὶ τὴν Νεάπολιν διωρίσθησαν τοιοῦτοι ἀρχηγοὶ, καὶ ἐντὸς τοῦ Πεδεμοντίου· ἀλλὰ πότε, Κύριοι; ὅταν ἡ ἐθνοφυλακὴ ἀπήρχετο εἰς πόλεμον. Ὡς πρὸς τὸν ἀρχηγὸν, Κύριοι, ἡ γνώμη μου εἶναι αὐτή. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα, τὸ περὶ ἐκλογῆς τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Θὰ ἀντικρούσω τὸν ἔντιμον φίλον μου Κύριον Ζαίμην, ὅστις ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐστηρίχθη εἰς τὴν ἀκόλουθον ἀρχὴν, ὅτι πρέπει ἡ ἐθνοφυλακὴ νὰ ἐκλέξῃ τὸν ἀρχηγὸν αὐτῆς διὰ τὸ αὐτοδιοίκητον αὐτῆς· καὶ ἂν ἡ Συνέλευσις ἐκλέξῃ τὸν ἀρχηγὸν, χάνει τὸ αὐτοδιοίκητον ἡ ἐθνοφυλακή; Τί εἶναι ἡ Συνέλευσις; εἶναι Βουλή; ὄχι· εἶναι Σῶμα κἄτι τι ὑψηλότερον ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἡ πλειονοψηφία, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν Βουλὴν, ἀνήκει εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, καὶ ὅταν μία ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἔχῃ τὴν πλειονοψηφίαν εἰς μίαν Βουλὴν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ. Λοιπὸν, ὅταν ἔχῃ τὴν πλειονοψηφίαν εἰς τὴν Βουλὴν θὰ διορίσωμεν ἀρχηγὸν, θὰ ἀρέσκῃ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν· εἰς τὴν Συνέλευσιν δὲν συμβαίνει τὸ αὐτὸ, ὥστε βλέπετε, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲν χάνει τὸ αὐτοδιοίκητον. Ἄλλως τε, Κύριοι, ἂς ἐξετάσωμεν τὸ πρᾶγμα ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν· ἐρωτῶ τὸν ἔντιμον ἀντιπρόσωπον, εἰς ποῖον μέρος τοῦ κόσμου εἶδε νὰ ἐκλέγηται ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς ὑπὸ τῶν ἐθνοφυλάκων; εἰς κἀνὲν, Κύριοι, ἀνεξαιρέτως. Εἰς τὸ Βέλγιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχωμεν ὡς παράδειγμα, ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐκλέγεται παρὰ τοῦ Βασιλέως. Ὥστε βλέπετε, ὅτι οὐχὶ μόνον ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς δὲν ἐξέρχεται ἀπὸ τὴν ἐθνοφυλακὴν, ἀλλὰ δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἡγεμόνα νὰ ὑποδείξῃ τὸν ὑποψήφιον. Οἱ ἐθνοφύλακες ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξουν τοὺς ἀρχηγοὺς τοὺς κομματάρχας· καὶ ἂν θέλετε ὡς πολὺ ἐπιτυχῶς ἀνέπτυξαν ἕτεροι προχθὲς κάλλιστα ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, εἶναι ἓν σῶμα ὡς προμαχῶν τῆς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ, ὅταν μία ἐξουσία αὐθαίρετος θελήσῃ νὰ καταπατήσῃ τὰς ἐλευθερίας ἑνὸς λαοῦ. Ἀλλὰ, Κύριοι, ποία ἡ ἀνάγκη τῆς ἐθνοφυλακῆς, ὅταν ὑποθέσωμεν μίαν ἐξουσίαν, ἡ ὁποία οὐδόλως δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι θὰ καταπατήσῃ τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ; εἶναι ἀναγκαία εἰς τοιαύτην περίστασιν ἡ ἐθνοφυλακή; ὄχι. Ἀλλὰ τοιοῦτόν τι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ ὑποθέσωμεν. Διὰ τί, δύναται νὰ εἴπῃ ἡ ἐξουσία ἀφοῦ ἐγὼ σοῦ δίδω ὅλα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα σὺ ζητεῖς διὰ νὰ ὑπερασπίσῃς τὰ δικαιώματά σου, πῶς δὲν δίδεις καὶ εἰς ἐμὲ δικαίωμα νὰ ὑπερασπίσω καὶ ἐγὼ τὰ ἰδικά μου· ἴσως δὲν ἐξεφράσθην καλῶς. Ἔχουν δικαιώματα ἀναφαίρετα καὶ ὁ ἡγεμὼν καὶ ἡ νομοθετικὴ καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία· σὺ ζητεῖς αὐτὴν τὴν μερίδα τοῦ ἔθνους, τὴν ἐθνοφυλακὴν, πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν δικαιωμάτων σου ἐν ἀνάγκῃ· ποίαν ἀσφάλειαν θὰ ἔχῃ ὁ ἡγεμὼν ἀπέναντι τοῦ ἔθνους;

§46ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὁ ἡγεμὼν ἀπέναντι τοῦ ἔθνους!

§47ΒΑΣΣΟΣ. Μάλιστα, δὲν ἠμπορεῖ ποτε τὸ ἔθνος νὰ σφάλλῃ; οἱ νομίζοντες, ὅτι ἕνας ἡγεμὼν πρέπει νὰ λέγῃ πάντοτε ναὶ, σφάλλουσιν· ἔχει δικαιώματα, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ· ὁ λαὸς ὅμως τείνει πάντοτε νὰ καταπατήσῃ ὅλα τὰ δικαιώματα καὶ θὰ φθάσῃ μίαν ἡμέραν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον· ἐν τούτοις, ἐν ὅσῳ ἐγὼ εἶμαι ἡγεμὼν, θέλω νὰ ᾖναι τὰ δικαιώματά μου ἀκέραια· ἰδοὺ ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ διορίζωσιν οἱ βασιλεῖς τοὺς ἀρχηγούς των, διότι ἤθελον νὰ ἔχωσιν ἓν μέρος εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν σπουδαῖον πρὸς ἐξασφάλισιν ἑαυτῶν, καὶ διὰ τοῦτο εἰς ὅλα τὰ ἔθνη διορίζονται οὕτω πως. Σήμερον εἰς ἡμᾶς ἐδῶ, πρὸς τί ἡ ἐθνοφυλακὴ νὰ ἐκλέξῃ μόνη τὸν ἀρχηγόν; ποία εἶναι ἡ ἀνωτέρα ἐξουσία εἰς ἡμᾶς; Ἡ κυριαρχικὴ ἐξουσία εἶναι ἡ Συνέλευσις, πᾶν ὅ,τι θέλει ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ᾖναι σεβαστὸν, πρέπει πάντες νὰ ὑπακούουν, διότι ὅσοι δὲν ὑπακούουν θεωροῦνται προδόται, θεωρεῖται προδοσία ἡ πρᾶξις καὶ ἂν δὲν δύναταί τις νὰ τὴν τιμωρήσῃ· πᾶσα θέλησις καὶ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως πρέπει νὰ ὑποστηρίζηται καὶ ὑπὸ τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ ὁ στρατὸς καὶ οἱ πάντες ὀφείλουν νὰ ὑπακούωσιν εἰς ταύτην. Ἡ γνώμη μου λοιπὸν εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ συστηθῇ Ἀρχηγεῖον ἐθνοφυλακῆς, καθ’ ὅσον μάλιστα καὶ τοιαύτη θέσις δὲν ὑπάρχει νομοθετημένη καὶ θὰ ἀναγκασθῇ νὰ τὴν νομοθετήσῃ· ἐὰν δὲ τοῦτο συμβῇ, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλέξῃ τὸ πρόσωπον τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτῆς, διότι ἄλλως τε δὲν βλέπω τὴν ἀνάγκην νὰ δημιουργηθῇ αὐτὴ ἡ θέσις. Διὰ τοῦτο προτείνω ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς νὰ ἐκλεχθῇ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν.

§48ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πλέον ζήτημα, ἂν πρέπῃ νὰ διορισθῇ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἢ ὄχι· αὐτὸ τὸ θεωρῶ σχεδὸν, καὶ ἐκ τῆς γενικῆς τῶν ἀνθρώπων ἐκτιμήσεως καὶ ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως, ὡς ἀξίωμα. Διὰ τοῦτο παντάπασι δὲν θὰ ἐνασχοληθῶ νὰ ἀποδείξω τὴν ἀνάγκην τοῦ διορισμοῦ Ἀρχηγοῦ. Τὸ μόνον ζήτημα, τὸ ὁποῖον χρῄζει ἐξετάσεως εἶναι νὰ γνωρίσωμεν πόθεν θὰ ἐκλεχθῇ ὁ Ἀρχηγός. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν πραγμάτων τὸ δικαίωμα τοῦ διορισμοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἀνήκει εἰς τὸν Βασιλέα· οἱ Βασιλεῖς εἰς τὰ Συνταγματικὰ Κράτη ἔχουν αὐτὸ τὸ προνόμιον τοῦ νὰ διατάττουν αὐτοὶ ὅλας τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις· ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲ, ἂν καὶ διαφέρει ἀπὸ τὸν τακτικὸν στρατὸν, εἶναι καὶ αὐτὴ δύναμις στρατιωτικὴ καὶ δὲν δύναται νὰ ἐξαιρεθῇ τοῦ κανόνος, χωρὶς νὰ ὑπάρχωσιν ἐν τῇ κοινωνίᾳ δύω στρατιωτικαὶ δυνάμεις ἀντίῤῥοποι καὶ μὴ ὑπαγόμεναι εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν διεύθυνσιν καὶ ἐξουσίαν. Ἐκτὸς τούτου ἡ δύναμις τῆς ἐθνοφυλακῆς εἶναι μία δύναμις, ἡ ὁποία καθὼς ἐθεωρήθη εἰς ὅλα τὰ κράτη, ἀποτελεῖ ἐγγύησιν πραγματικὴν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ὑποσχέσεων μεταξὺ τοῦ ἡγεμόνος καὶ τοῦ λαοῦ, ἂν καὶ ὑπηρετεῖ εἰς τὴν διατήρησιν τῆς τάξεως καὶ ἀσφαλείας τῆς κοινωνίας καὶ εἰς ἀπόκρουσιν ἐξωτερικῶν κινδύνων. Εἶναι καὶ περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὁπόταν παραβιάζωνται αἱ ἐλευθερίαι τοῦ λαοῦ, δύναται νὰ χορηγήσῃ τὴν συνδρομήν της ὑπὲρ αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ τεθῇ ἡ βασιλικὴ ἐξουσία ἐντελῶς μακρὰν αὐτῆς τῆς δυνάμεως καὶ νὰ μὴν ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν, ἔστω καὶ ἠθικὴν, τὴν ὁποίαν ἀποκτᾷ διὰ τοῦ διορισμοῦ τοῦ Ἀρχηγοῦ. Εἰς τὸ Συνταγματικὸν Ἔθνος τῶν Ἄγγλων, τὸ ὁποῖον εἶναι πρότυπον εἰς τὸ εἶδος τοῦτο ὑπάρχει νόμος ῥητὸς (statué), ὁ ὁποῖος ὑποβάλλει τὴν διοίκησιν τῆς ἐθνοφυλακῆς εἰς τὴν βασιλικὴν ἐξουσίαν. Αὕτη ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διατάττῃ καὶ διορίζῃ τὸν Ἀρχηγόν· ἀλλὰ δὲν εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὴν τὴν ὁμαλὴν κατάστασιν σήμερον, Βασιλεὺς δὲν ὑπάρχει, καὶ τὸν Βασιλέα ἀντικαθιστᾷ ἡ Συνέλευσις. Ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις λοιπὸν σήμερον ἀντιπροσωπεύῃ τὰ αὐτὰ ἐκεῖνα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἰς ἄλλα μέρη ἐνεργεῖ ὁ βασιλεὺς, ἕπεται, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διορίσῃ τὸν Ἀρχηγόν. Ἐκτὸς αὐτῆς τῆς ἀναλογίας, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ μὴν ἔχῃ ἀπεριόριστον ἰσχὺν, ὑπάρχουσιν ἕτεροι λόγοι ἰσχυρότεροι, οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦν νὰ γείνῃ ὁ διορισμὸς ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν· ἡ γνώμη αὕτη δὲν εἶναι μόνον γνώμη ἀτομική μου, ἠθέλησα νὰ συμβουλευθῶ καὶ ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς ἐκ τῶν τὰ μάλιστα φιλούντων τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν, οἱ ὁποῖοι εὑρέθησαν σύμφωνοι, ὅτι διοριζομένου Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, πρέπει οὗτος νὰ διορισθῇ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, διότι ἄλλως αὐτὸς ὁ Ἀρχηγὸς εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις διοριζόμενος ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ἐντελῶς ἀνεξάρτητος εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν καθηκόντων του, καὶ νὰ μὴ ἴδωμεν εἰς τὸν διορισμὸν αὐτοῦ συχνὰς μεταβολάς· ἂν εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις δὲν δύναται εὐκόλως νὰ διατηρῆται ἡ Κυβέρνησις, πᾶσα Κυβέρνησις ἤθελε προσέχει, ὥστε ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς νὰ ἐμπνέῃ εἰς αὐτὴν ἐμπιστοσύνην· ἀλλὰ τὸ συμφέρον δὲν εἶναι σήμερον αὐτὸ, νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐξέρχεται ἀπὸ τοὺς κόλπους τῆς Συνελεύσεως, εἶναι ἀπαύγασμα τῆς ἰδίας καὶ ἑπομένως ἡ αὐτὴ ἐμπιστοσύνη, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἡ Συνέλευσις εἰς τὸν Ἀρχηγὸν, ἀντανακλᾷ καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀπέναντι τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν πάντες γνωρίζομεν, ἡ Συνέλευσις διορίζουσα τὸν Ἀρχηγὸν, νὰ λάβῃ μέτρα περὶ τῆς ἀσφαλείας τοῦ τόπου, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν κἀμμία νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς αὐτὸς πρέπει νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Ἡ Συνέλευσις ἔχει σήμερον εἰς χεῖράς της τὴν ἐθνικὴν κυριαρχίαν, ἀπὸ αὐτὴν ἐξαρτῶνται τὰ κυριώτερα ζητήματα, αὐτὴ ἡ ὕπαρξις ἡ εἰρηνικὴ τοῦ Ἔθνους. Ὡς ἐκ τούτου πρέπει προηγουμένως νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν ἐπὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἐμπιστοσύνην της, διότι μολονότι ἔχει πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς ὅλας τὰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἤθελον ἐξέλθει ἀπὸ τοὺς κόλπους της· ποτὲ δὲν δύναται νὰ συνταυτισθῇ ἡ ἐμπιστοσύνη εἰς ἕνα Ἀρχηγὸν μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ κυβέρνησις. Παραδέχομαι ὅλας τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὁ προαγορεύσας ἔκαμε κατὰ τῆς ἀρχῆς τῆς ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, καὶ προσθέτω, ὅτι ἂν τὸ δικαίωμα τοῦτο ἤθελεν ἀποδοθῇ εἰς τοὺς λοχαγοὺς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἤθελον μείνει ἐλεύθεροι καὶ ἀνεπηρέαστοι εἰς τὴν ἐκτέλεσίν της, μεγάλαι δὲ διαφωνίαι καὶ ἀντίθετοι ἐπιῤῥοαὶ ἤθελον ζητήσει νὰ ἐπενεργήσωσιν εἰς τὸ πνεῦμά των· ἐὰν δὲ ἠθέλομεν ἐκτείνει καὶ τὸν κύκλον τῶν ὑποψηφίων ἠθέλομεν ἴδει καὶ ὑποψηφίους, τοὺς ὁποίους ἡ συνείδησις τῶν περισσοτέρων, ἡ κοινὴ συνείδησις ἤθελεν ἀποστραφῆ, διότι ἤθελον εἶναι ἡ ἐπίσημος τῆς ἐπαναστάσεως καταδίκη.

§49ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ποτὲ δὲν θὰ τὸ ἔκαμνον.

§50Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἤκουσα καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως νὰ προφέρωνται τοιαῦτα ὀνόματα. Δὲν εἶναι δύσκολον μία Συνέλευσις, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ μεγάλα συμφέροντα τοῦ κράτους, καὶ νὰ ἐπιτελέσῃ τὴν ἐκλογὴν ἡγεμόνος, ἡ ὁποία θέλει μεταρυθμίσει τοὺς νόμους τοῦ κράτους, ἡ ὁποία ἔχει τόσα ἄλλα μεγάλα ἀντικείμενα νὰ διεξαγάγῃ, δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἐννοήσῃ, ποῖος πρέπει νὰ ᾖναι αὐτὸς ὁ Ἀρχηγὸς καὶ νὰ εὑρεθῇ μία πλειονοψηφία ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως, στηριζομένη εἰς τὸ καθαρῶς δημόσιον συμφέρον, ἀνεξάρτητος ἀπὸ πᾶν πνεῦμα φατριασμοῦ καὶ ἀπὸ δευτερεύουσαν ἰδέαν, νὰ εὕρῃ ἄνθρωπον τοιοῦτον ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των πρὸς τὴν ἐπανάστασιν μὲ πατριωτισμὸν, μὲ αὐταπάρνησιν καὶ σταθερότητα, καὶ οἱ ὁποῖοι μένουν ἀκλόνητοι εἰς τὰς πεποιθήσεις αὑτῶν. Ἀκούομεν, ὅτι διατρέχομεν κινδύνους, δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον αὐτοὶ οἱ κίνδυνοι ἠμποροῦν νὰ ᾖναι ἐκτεταμένοι εἰς τοιαύτην περίστασιν φρονῶ, δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν, ὁ ὁποῖος προκειμένου περὶ ἀσφαλείας τῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ κράτους νὰ μὴν προσπαθήσῃ νὰ ἐκλεχθῇ τὸ καταλληλότερον πρόσωπον. Τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον θὰ κλέξωμεν διὰ νὰ τοῦ δώσωμεν τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν, πρέπει νὰ ᾖναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ δύναται νὰ γίνῃ ὄργανον οὐδεμιᾶς φατρίας, ἢ νὰ καταχρασθῇ ὁ ἴδιος τὴν ἐξουσίαν, καὶ τοιοῦτος ἄνθρωπος ἀπεδείχθη, ὅτι ὑπάρχει. Πρέπει ὡσαύτως νὰ ἔχῃ καὶ τὸ προτέρημα τὸ ἄλλο, νὰ δύναται διὰ τῶν γνώσεών του νὰ διοργανώσῃ τὴν μεγάλην αὐτὴν ἐθνικὴν δύναμιν, πρέπει νὰ παύσωμεν νὰ δίδωμεν θέσεις τιμητικὰς (honoraire), σήμερον εὑρισκόμεθα εἰς κινδύνους, ὀφείλομεν νὰ ἐκλέξωμεν τὸν κατάλληλον ἄνθρωπον, ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τοιαύτας ἀνάγκας. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ χαρακτηρισθῇ καὶ τὸ μέτρον τοῦτο ὡς ἔκτακτον· διότι πολλοὶ τῶν προλαλησάντων ἐστηρίχθησαν καὶ περὶ τούτου εἰς τοὺς ἤδη κειμένους νόμους· καὶ ἐπειδὴ πάντοτε εἰς ὅλας τὰς συζητήσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἐπροτάθησαν ψηφίσματα ἀπάδοντα εἰς τοὺς κειμένους νόμους τὰ ἐχαρακτήρησαν ὡς ἔκτακτα μέτρα, φοβοῦμαι καὶ αὐτὸ μήπως τὸ χαρακτηρίσωσιν ὡς τοιοῦτον. Ἐγὼ, Κύριοι, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἀνήκω εἰς τὴν μερίδα τῶν νομιμοφρόνων, καθότι ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι ὁμαλὴ κατάστασις πραγμάτων, εἶναι ἀνώμαλος· ἡ νομοθεσία δὲν δημιουργεῖ τὰ πράγματα, τὰ κανονίζει, ἡ Συνέλευσις εἶναι γεγονὸς, πρέπει νὰ κανονισθῇ καθ’ ὅλας τὰς σχέσεις της ὡς ὅλα τὰ λοιπὰ γεγονότα. Ἐπομένως ἔχει ἀνάγκην σήμερον ἡ Συνέλευσις νὰ ἔχῃ καὶ ἀπόφασιν ἀνάλογον τῶν σημερινῶν περιστάσεων καὶ νὰ μὴ βαδίζῃ ἐπὶ τῶν ἰχνῶν τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα. Νομίζω, ὅτι θέλομεν ὠφελήσει καὶ αὐτὴν τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν, ἔχω τοιαύτην πεποίθησιν, ἂν ἡμεῖς αὐτοὶ θελήσωμεν νὰ ἐνεργήσωμεν τὴν ἐκλογήν. Ὅσοι εἶναι πατριῶται αἰσθάνονται τὴν ἀνάγκην τῆς λύσεως αὐτοῦ τοῦ ζητήματος ἀπὸ τὴν ἰδίαν Συνέλευσιν. Ὁμολογῶ μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συζητήσωμεν εἶναι νὰ ὑπερασπίσωμεν, νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Συνελεύσεως ἀπὸ μυρίους κινδύνους, οἱ ὁποῖοι πάντοτε εἰς τοιαύτας περιστάσεις ἠμποροῦν νὰ γεννηθῶσι· διότι εἰς τοιαύτας περιστάσεις ἀναφαίνονται καὶ φιλοδοξίαι ὑπερβολικαὶ, ἀναρχικὰ στοιχεῖα πολλά. Τινὲς εἶπον, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς πρέπει νὰ ἦναι γενικὸς δι’ ὅλον τὸ Κράτος. Νομίζω, ὅτι τοιαύτη δικαιοδοσία εἶναι περιττὴ σήμερον, διότι δὲν εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ἐξωτερικοῦ ἐχθροῦ· αὐτὸ τὸ Ἀρχηγεῖον τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς παρέχει τὸ αἴσιον ἀποτέλεσμα, τοῦ νὰ ἠμπορῇ νὰ μορφώσῃ καὶ τὰς ἄλλας Ἐθνοφυλακὰς τοῦ Κράτους, θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἓν πρότυπον ἔχον ἀξιωματικοὺς ἐπιτελεῖς, καὶ ἠμπορεῖ νὰ χορηγῇ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας τὴν συνδρομήν του. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἂν ὑπῆρχεν ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς κατὰ τὴν ἀποφράδα ἐκείνην ἡμέραν, καθ’ ἣν ὅλοι εὑρισκόμεθα εἰς ἀνησυχίαν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱ ἄνθρωποι τῆς Πρωτευούσης ἤθελον μείνει πολὺ ἥσυχοι, ἠθέλαμεν θεωρήσει τὸν ἑαυτόν μας πλέον ἐξησφαλισμένον· τὸ ζήτημα τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἐθεώρησα πολὺ σπουδαῖον ἀπὸ ὅλα τὰ ζητήματα, τὸ σπουδαιότερον σήμερον, καὶ ἐλυπήθην, διότι τὸ ἔβλεπα παραμελούμενον. Ἐπομένως φρονῶ, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ δώσῃ πέρας εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§51ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ πρότασις ἦτο καλλιτέρα, ὅπως εἶχεν ἀπ’ ἀρχῆς τεθῆ παρ’ ὅπως ἡ συζήτησις τὴν διεύθυνεν· ἡ πρότασις ἀπ’ ἀρχῆς ἦτο διττὴ περὶ διορισμοῦ ἀρχηγοῦ τῆς φρουρᾶς τῆς Συνελεύσεως καὶ περὶ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Πολὺ σκοπίμως ἡ κατὰ τύχην εἶχε γείνει ἡ πρότασις αὐτὴ, καθότι πραγματικῶς, κύριοι, ἔπρεπε νὰ ἦναι ὁ ἀρχηγὸς τῆς φρουρᾶς τῆς Συνελεύσεως.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τούτου δὲν πρόκειται, αὐτὸ ἔγεινε.

§53ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Πρὶν ἔλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς καὶ τῆς φρουρᾶς, λέγω εἰς τί συντείνει ὁ ἀρχηγὸς· ὁ ἀρχηγὸς τῆς φρουρᾶς τῆς Συνελεύσεως εἶναι εἰς τὰς σπουδαίας καὶ ἀποφράδας περιστάσεις, ὅπως εἶπεν ὁ προλαλήσας, ὁ ἁρμοδιώτερος ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, διότι αὐτὸς τότε κατ’ ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, κατ’ ἀνάγκην τοῦ κινδύνου καὶ τῆς ὑπηρεσίας προσκαλεῖ καὶ συγκεντρώνει τὴν Ἐθνοφυλακὴν, καὶ ἡ Ἐθνοφυλακὴ εἶναι ὑπὸ τὴν ἄμεσον διαταγὴν τῆς Συνελεύσεως, δὲν ἔχει ὑπ’ ἄλλον σκοπὸν νὰ παρεκκλίνῃ. Ἡ Ἐθνοφυλακὴ εἶναι μία εὐχὴ, ἥτις ἐξεφράσθη καὶ ἀπῃτήθη πρὸ τοσούτου χρόνου· ἐχρειάσθη λοιπὸν νὰ ἔλθουν ἐμφύλιοι ῥήξεις καὶ νὰ πέσουν πτώματα ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις πάντοτε τὴν ἀπέκρουεν, ἐχρειάσθη, λέγω, νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις νὰ προκαλέσῃ ἕνα νόμον, ὅστις συνετάχθη καὶ εὑρίσκεται ἤδη εἰς ἐνέργειαν ἐν μέρει· κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐτηρήθησαν καὶ ἐρανίσθησαν διατάξεις ἀπὸ τοὺς νόμους τῶν ἄλλων ἐλευθέρων κρατῶν· ἔχει ὅλα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ εἰς τὸν ἑαυτόν της ἡ Ἐθνοφυλακὴ διὰ νὰ ἦναι Ἐθνοφυλακὴ· κατὰ τὸν νόμον τοῦτον προβαίνει μέχρι τῆς ἐκλογῆς τοῦ ταγματάρχου· κατὰ τὸν προστεθέντα καὶ ἐκ τοῦ ψηφίσματος τῆς Προσωρ. Κυβερνήσεως προχωρεῖ καὶ μέχρι τοῦ φαλαγγάρχου, τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς φάλαγγος. Κατ’ ἀναλογίαν ὅπως ἡ Ἐθνοφυλακὴ ἐκλέγει τοὺς ἀξιωματικούς της, τοιουτοτρόπως ἔρχονται καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ ἐκλέξουν τὸν ταγματάρχην· κατὰ τὸ ψήφισμα μὲ ἴσον ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν καὶ λοχαγῶν τῆς φάλαγγος ἐκλέγουσι τὸν φαλαγγάρχην, αὐτὴ εἶναι ἡ τάξις τοῦ νόμου· ὑποβάλλουν τοὺς τρεῖς καὶ ἐκλέγει τὸν ἕνα. Ἡ Ἐθνοφυλακὴ ἤδη ἐξασκουμένη, δὲν ἔφθασεν ἤδη εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ὥστε νὰ ἔχῃ ἐκ τῶν ἰδίων της τοὺς ταγματάρχας τῆς Ἐθνοφυλακῆς, δὲν ἔφθασε, διότι ἀκόμη τώρα προγυμνάζεται, γυμναζομένη ἔφθασε μόνον εἰς τὸ νὰ ἔχῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς μέχρι τοῦ λοχαγοῦ, ταγματάρχας δὲ δὲν ἔχει ἀκόμη καὶ τοὺς ἐδανείσθη ἀπὸ τὸν στρατόν· οἱ ταγματάρχαι αὐτοὶ λοιπὸν δὲν εἶναι ταγματάρχαι τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἀλλ’ εἶναι προγυμνασταί. Ἡ Ἐθνοφυλακὴ λοιπὸν ἀκόμη εἶναι εἰς τὴν ἀρχήν της, ἀλλὰ καὶ εἰς τοῦτο ἀκολουθοῦντες τὰ πράγματα εἴμεθα μᾶλλον ἀσφαλεῖς, ὅταν εἰς τὰς νομοθεσίας, μὴ παροξυνόμενοι καὶ παρορμώμενοι ἀπὸ ταύτην ἢ τὴν ἄλλην ἰδέαν, ἐρχώμεθα καὶ δὲν καταστρέφωμεν τὰ καλῶς ἔχοντα. Ἔχομεν, κύριοι, πραγματικῶς παράδειγμα τὴν ἀποφράδα ἡμέραν, τὴν ὁποίαν μὲ τόσην ἔντασιν ἐπρόφερεν ὁ προλαλήσας· τὴν χρειαζόμεθα, λέγει, τὴν ἀρχηγείαν δι’ ἐκείνην τὴν ἀποφράδα ἡμέραν· λέγω λοιπὸν, ὅτι ἦλθεν ἡ ἀποφρὰς ἡμέρα, καὶ ἴδετε, ὅτι ἡ Ἐθνοφυλακὴ οὕτως ἔχουσα ἄνευ ἀρχηγοῦ, ἀλλ’ ἐμπνεομένη ἀπὸ τὰ καθαρὰ, ἀπ’ τὰ ἁγνὰ αἰσθήματα τοῦ πολίτου, μὴ οὖσα διωργανισμένη, καὶ μὴ παρασυρομένη ἀπὸ μίαν ἰδιοτροπίαν, δὲν ἠξεύρω ποῦ ἤθελε ταχθῆ· καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην θέσιν ἂν ἐτάττετο ἀνατροπὴ ἤθελεν εἶναι καὶ ἡ Συνέλευσις δὲν ἤθελεν ἔχει τὴν κυριαρχίαν της ἀπέναντι τόσης δυνάμεως καὶ βαρύτητος, τὴν ὁποίαν ἤθελε παρουσιάσει· ὅπου καὶ ἂν ἐτίθετο πραγματικῶς ἦτο ἀποφρὰς, διότι ἐκινδύνευε νὰ χάσῃ τὴν θέσιν της, καὶ χάρις εἰς τὴν ἁπλότητα καὶ καθαριότητα, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη ἡ Ἐθνοφυλακὴ, διετήρησε τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν ἡσυχίαν καὶ ἄφησε τὴν Συνέλευσιν εἰς τὴν ὑψηλὴν καὶ ἀνεξάρτητον θέσιν ν’ ἀποφασίσῃ ὅπως ἤθελε καὶ ὅπως τὰ πράγματα ἀπαιτοῦσι. Λοιπὸν, Κύριοι, μὴ κάμνετε τὰ καλὰ κακῶς ἔχοντα. Ἐρχόμεθα νὰ κάμωμεν ἕνα ἀρχηγὸν, ἀλλ’ εἰς ἡμᾶς συμφέρει; Τί συμφέρει; κατ’ οὐδὲν συμφέρει. Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ὑπάρχοντος νόμου, κανονίζοντος τὰ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, δὲν πρέπει νὰ τὸν παραβιάσωμεν πρὶν τὸν ἐξελέγξωμεν, πρὶν τὸν ἐξετάσωμεν, καὶ ἴδωμεν τί περιέχει, καὶ ἴδωμεν τὰ πλημμελήματά του. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸν νόμον ἐκεῖνον ἐξετάζων, εὑρίσκω καὶ νοῦν καὶ τάξιν καὶ ἀσφάλειαν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι πρὶν ἐξετάσωμεν αὐτὸν τὸν νόμον, δὲν βλέπω τὴν ἀνάγκην νὰ τὸν τροπολογήσωμεν. Ἡ Ἐθνοφυλακὴ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ νόμου, ὅπως ἤρχισε, νὰ τὴν ἀφήσωμεν, ἔχει ἤδη ταγματάρχας, ἀλλ’ ὄχι φυσικούς. Πότε ὑπῆρξεν ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ; Οὐδέποτε. Ὑπῆρξε μίαν φορὰν, ὅταν ἔστειλαν τὸν Χὰν νὰ ὑπάγῃ νὰ καταπολεμήσῃ τὴν Ἐπανάστασιν τοῦ Ναυπλίου· ἀμέσως δὲ, ὅτε ἐπέστρεψεν, ἔπαυσε.

§54Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἀποφρὰς ἦτο καὶ ἐκείνη ἡ ἡμέρα, ἡ τοῦ Ναυπλίου;

§55ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὄχι, ὁ Κ. Πετσάλης τὴν εἶπεν εἰς ἄλλην περίστασιν, καὶ ὅπου τὸ εἶπεν, ἐκεῖ τὸ εἶπα καὶ ἐγώ.

§56Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Εἰς τοὺς τυράννους εἶναι ἀποφράς.

§57ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριε Κανάρη, ὅταν διωρίσθη, ἀποφρὰς ἦτο ἐκείνη ἡ θέσις, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐξορισθῇ· ὑπῆγε νὰ καταπολεμήσῃ τὴν ἐπανάστασιν, τότε εἶδε τὸ ἀρχηγεῖον ἡ Ἑλλάς, καὶ εἴθε νὰ μὴ τὸ εἶχεν ἴδει, διότι ἔχυσε τόσα αἵματα. Λοιπὸν λέγω διὰ τὴν διοργάνωσιν δὲν ἐχρειάσθη. Οἱ σωματάρχαι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ἁρμόδιοι προγυμνασταὶ καὶ διοργανισταί. Τί ἄλλην συγκέντρωσιν θέλετε; τοῦ ἀνωτάτου αὐτοῦ ἀρχηγοῦ, Κύριοι, ἡ θέσις εἶναι πολιτική· θὰ τὴν παραδώσωμεν, λέγουν, εἰς αὐτὸν, ὅστις ἔχει αὐτὰ καὶ αὐτὰ τὰ προτερήματα. Πλάσατε λοιπὸν πράγματα. Λέγω, ὅτι ἡ ἀρχηγία εἶναι μία πολιτικὴ θέσις, τὴν ὁποίαν, ἐπειδὴ ὁ νόμος τὴν ἀποκρούει, δὲν πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ τὴν δημιουργήσῃ, ἐπειδὴ τὰ γεγονότα δὲν τὴν προκαλοῦν, μάλιστα τὴν ἀποκρούουν νὰ μὴ τὴν προκαλέσητε, ἐπειδὴ ὁ ὀρθὸς λόγος δὲν τὴν θέλει. Ἀλλὰ θέλετε νὰ ἔχῃ τὴν ἐνέργειάν της ἡ Ἐθνοφυλακή; τὴν ἔχει, ἂν κάμῃ τὸν ἁρμόδιον ἀρχηγὸν τῆς φρουρᾶς ἡ Συνέλευσις καὶ τὸν διορισμὸν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Συνελεύσεως· ὑπάρχει αὐτοδικαίως, καὶ κατὰ τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον θὰ κάμωμεν, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ ὑπάγεται εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς φρουρᾶς τῆς Συνελεύσεως, ὁσάκις ἡ ἀνάγκη τὸ καλέσῃ καὶ τότε εἶναι κυρία ἡ Συνέλευσις· ἄλλως τε δὲν εἶναι ἡ ἐθνοφυλακὴ διὰ νὰ ὑπαχθῇ εἰς ἐκείνου τὰς διαταγάς, εἶναι πολῖται, οἵτινες ἀποσπῶνται ἀπὸ τὰ ἔργα των καὶ ἀπὸ τὰς οἰκίας των διὰ νὰ ἐκπληρώσουν τὴν ὑπηρεσίαν διὰ 24 ὥρας, δὶς τῆς ἑβδομάδος νὰ κάμουν τὰ γυμνάσια. Δὲν εἶναι λοιπὸν καλὸν νὰ τοὺς βάλῃ τις ἐπιτελεῖον. Ὁ ἀρχηγὸς θέλει τόσα πράγματα, θέλει ἐπιτελεῖον, θέλει γραφεῖον· φέρει αὐτοὺς τοὺς ἐθνοφύλακας νὰ συγκεντρωθοῦν ἐκεῖ· δὲν εἶναι στρατιῶται. Λοιπὸν δὲν ἐπεκτείνομαι, ἀλλὰ λέγω, ὅτι τότε μόνον εἰμποροῦν νὰ συγκεντρωθοῦν, ὅταν πρόκηται νὰ ἐκστρατεύσουν, ὅταν ᾖναι διὰ πόλεμον καὶ τὰ τοιαῦτα. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἔλθωμεν νὰ παρασαλεύσωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐκ φύσεως καλῶς ὑπάρχουν.

§58ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀνοχήν σας, ἂν καὶ ἐπὶ δύω ἤδη ἡμέρας ἀσχολῆσθε ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀπὸ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου ἐξαρτᾶται ἡ διατήρησις τῆς τάξεως ἐν τῷ τόπῳ μας καὶ τῆς ἐλευθερίας, διότι ἡ ἐθνοφυλακὴ εἶναι ἡ πρωτεύουσα ὑλικὴ καὶ ἠθικὴ δύναμις, ἥτις ἀντιπροσωπεύει καὶ ὑποστηρίζει τὰ δύω αὐτά· πολλὰ ἐῤῥέθησαν καὶ λέγονται ὁσημέραι περὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς, διότι καὶ ἡ φύσις καὶ ὁ σκοπὸς τῆς ὑπάρξεώς της ἀρκούντως δὲν ἐξετιμήθησαν οὔτε ἐμελετήθησαν. Ὑπέθεσαν, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ εἶναι τέκνον τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ διὰ τοῦτο τὴν εἶδον πάντοτε μὲ ὄμμα ὕποπτον αἱ ὕποπτοι κυβερνήσεις, καὶ διὰ τοῦτο ἐπίστευσαν, ὅτι νοθεύουσαι τὴν ὕπαρξιν ἤθελον κατακυριεύσει τὴν ἐνέργειάν της, ἐπίστευσαν ματαίως, ὅτι ἡ ἔλλειψις αὐτῆς ἠδύνατο νὰ συντηρήσῃ τὴν τυραννίαν καὶ τὴν παρανομίαν. Ἀλλ’ ἡ ἱστορία, καὶ ἡ ἰδική μας ἀκόμη ἰδίως ἀπέδειξεν, ὅτι, ὅταν τὸ ποτήριον πληρωθῇ μέχρι στεφάνης, ὅταν ἡ ἀδικία κορυφωθῇ, ὅταν ἡ Κυβέρνησις, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, παρεκτραπῇ τῆς ὀρθῆς ὁδοῦ καὶ τοῦ προορισμοῦ της, τίποτε δὲν τὴν σώζει, διότι τὸ ἔθνος τὴν κατεδίκασεν καὶ ἐκτὸς τῆς κοινῆς πεποιθήσεως δὲν ὑπάρχει δύναμις· τὸ ἔθνος τότε ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ᾖναι διωργανισμένον, ἢ ἀνίσταται ἢ ἀδιαφορεῖ καὶ ἡ Κυβέρνησις πίπτει, αὐτὸ σᾶς λέγει ἡ ἱστορία τῆς Γαλλίας καὶ ἡ πολὺ πλησιεστέρα σας ἱστορία τῆς Ἑλλάδος· ὁ βασιλεὺς τῆς Γαλλίας καὶ ὁ βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος ἔπεσαν καὶ ἐν τούτοις ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲν ὑπῆρχεν, δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὴν Γαλλίαν κατὰ τὸ 1789, καὶ τὸ 1830· πρὸ πολλοῦ εἶχε διαλυθῆ εἰς πολλὰς ἐπαρχίας καὶ ἰδίως εἰς Παρισίους, δὲν ὑπῆρχεν ἐν Ἑλλάδι τὸν Ὀκτώβριον π. ἔ. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἡ ἐθνοφυλακὴ τέκνον τῆς ἐπαναστάσεως, οὔτε ἐκ τῆς ἐλλείψεώς της ἐσώθησαν αἱ κακαὶ κυβερνήσεις, ἀλλ’ οὔτε ἡ παρουσία της περιέστειλε τὰς κατὰ τῆς ἐλευθερίας ἐπιδρομάς, διότι αἱ κακαὶ κυβερνήσεις τυφλώττουσιν εἰς πᾶσαν ἔμμεσον παραίνεσιν ἢ ἀπειλήν. Ἡ ἐθνοφυλακὴ, Κύριοι, ὑπῆρξε καὶ εἶναι τέκνον τῆς ἀνάγκης τῆς τάξεως· ἂν ῥίψητε τοὺς ὀφθαλμούς σας εἰς τὴν Γαλλίαν, ἂν ἐνθυμηθῆτε τὰ χθὲς συμβάντα ἐν τῇ Ἑλλάδι, θέλετε πεισθῆ, ὅτι ἡ ἀνάγκη αὕτη παρήγαγε τὸ θεσμοθέτημα τῆς ἐθνοφυλακῆς, εἰς ἡμᾶς χθὲς, ἅμα ἡ τάξις ἤρχισε κινδυνεύουσα ἐπῆλθεν ἡ ἰδέα ἀμέσως τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ οὐχὶ ἡ Κυβέρνησις μόνη, ἀλλ’ οἱ πολῖται πάσης τάξεως, παντὸς βαθμοῦ εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν ὡς τὴν ἀσφαλεστέραν ἄγκυραν ἔστρεψαν τοὺς ὀφθαλμούς· ἐλπίζετε λοιπὸν ὅ,τι πρέπει νὰ ἐλπίζετε ἀπὸ τὴν ἐθνοφυλακὴν, καὶ φοβεῖσθε ὅ,τι πρέπει νὰ φοβῆσθε· ἐλπίζετε δηλ. ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ, ὁ λαὸς αὐτὸς, ὡπλισμένος, σκεπτόμενος καὶ ζῶν καὶ ἀνατραφεὶς ἐν τῇ οἰκογενείᾳ καὶ τῇ κοινωνίᾳ, θέλει εἶσθαι πάντοτε ὁ πρόμαχος τῆς τάξεως καὶ τῆς ἐλευθερίας, διότι ἐντὸς αὐτῶν εὑρίσκει τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν εὐδαιμονίαν του· θέλει παρασυρθῆ δὲ τότε, ὅτε μεγίστη ἀνάγκη τὸν ὠθήσει. Ἰδοὺ διατὶ ὅλαι αἱ προσπάθειαι καὶ τὰ μέσα, εἰς τὸ νὰ στρέψωσι τὴν ἐθνοφυλακὴν εἰς ἄλλον σκοπὸν, διὰ διορισμοῦ ἀρχηγῶν ἢ ἀξιωματικῶν, ἀπέβησαν μάταια, δὲν ἐτελεσφόρησαν. Ὅταν, Κύριοι, κατὰ πρῶτον ἤρχισεν ἐμφανιζομένη ἐν τῷ κόσμῳ ἡ ἐθνοφυλακὴ, ὅπως πρόκειται ἤδη νὰ ὀργανισθῇ καὶ εἰς ἡμᾶς, ὅταν ἀκόμη τὸ φρόνημα καὶ τὸ αἴσθημα τοῦ λαοῦ εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν ἐπαναστάσεων, εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς πάλης ὑπὲρ τῶν εὐγενῶν ἀρχῶν καὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ πολίτου ἦτον ἁγνὸν καθαρὸν, ὁ διοργανισμός της ἠκολούθησε τὴν φυσικὴν, τὴν ἀληθῆ μορφὴν, τὴν ὁποίαν ἐπιζητοῦμεν καὶ ἡμεῖς, ἤδη ἡ ἐθνοφυλακὴ καθιερώθη αὐτοδιοίκητος καὶ αὐθύπαρκτος, ὑπάρχουσα διὰ τῶν πολιτῶν καὶ κυβερνωμένη διὰ τῶν ἀρχηγῶν τῆς ἐκλογῆς της· καὶ διατὶ, Κύριοι, αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον; διατὶ δὲν εἶναι ἀδιάφορον καὶ ἐπουσιῶδες; διότι ἡ ἐθνοφυλακὴ εἶναι δύναμις μᾶλλον ἠθικὴ, ὅταν λοιπὸν ἡ ἐθνοφυλακὴ ἐνεργῇ ὡς λαὸς σκεπτόμενος καὶ οὐχὶ ὡς μηχανὴ, ὡς λαὸς προασπίζων καὶ ἐμπνεόμενος ἀπὸ τὴν κοινὴν πεποίθησιν, τὸ κοινὸν φρόνημα, τότε ἐπιβάλλεται τότε νικᾶ· ὅταν ἐνεργῇ ὡς μηχανὴ, Κύριοι, μεταβαίνει εἰς τὴν τάξιν τοῦ στρατοῦ, καὶ χάνει τὴν ἠθικὴν δύναμίν της. Ἡ ἐθνοφυλακὴ ἀνεφάνη μεγάλη οὐχὶ διὰ τῆς ὑλικῆς δυνάμεως, ἀλλὰ διὰ τῆς ἠθικῆς· ἐνθυμεῖσθε καλῶς, ὅτι, ὁσάκις ἐνεφανίσθη ἀπέναντι τοῦ στρατοῦ, θέλοντος νὰ καταπιέσῃ τὰς ἐλευθερίας τοῦ τόπου, ὁ στρατὸς ἐσταμάτησεν ἡττημένος ἐνώπιον τῆς ἀσθενεστέρας αὐτῆς δυνάμεως ἡ Γαλλικὴ Ἱστορία βρίθει τοιούτων παραδειγμάτων. Ἡ Ἐθνοφυλακὴ λοιπὸν διὰ νὰ ἐξακολουθῇ διατηροῦσα τὴν δύναμίν της τὴν μεγάλην, τὴν ἠθικὴν, τὴν ἐπιβάλλουσαν, πρέπει νὰ μείνῃ ἁγνὴ, καθαρὰ, ὡς δύναμις συγχρόνως ὑλικὴ πρέπει νὰ ἐξασκῆται εἰς τὰ ὅπλα, ἀλλὰ ἐλευθέρως νὰ σκέπτηται καὶ νὰ ἐνεργῇ, νὰ ᾖναι τέλος πάντων τὸ ἀπαύγασμα τῶν κοινῶν ἀναγκῶν τῆς κοινῆς γνώμης. Κύριοι, ἐπιθυμῶ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ σκεπτομένη λέγων, δὲν ἐννοῶ, ὅτι ἡ Ἐθνοφυλακὴ ὑπὸ τὰ ὅπλα πρέπει νὰ σκέπτηται, καὶ νὰ λύῃ τὰ ζητήματα, δὲν ἐννοῶ τοῦτο παντελῶς· ἐννοῶ, ὅτι ἡ Ἐθνοφυλακὴ, ἐρχομένη πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων της, ἔρχεται φέρουσα εἰς τὴν διάνοιαν, καὶ εἰς τὴν καρδίαν της τὰς ἀπαιτήσεις τῆς κοινωνίας, καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, τὰς ὁποίας σπεύδει νὰ ὑπερασπίσῃ, ἂν συμβιβάζεται τοῦτο ἢ ὄχι· μ’ ἄλλας θεωρίας δὲν ἐξετάζω, ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ὡς θεωρία ἀσύμφωνος μὲ τὴν θεωρίαν τῆς ἀπολύτου ὑπακοῆς τῆς ἐνόπλου δυνάμεως, ἀλλὰ τί σημαίνει ἡ θεωρία αὐτή; ἡ πρακτικὴ βεβαιοῖ ὅ,τι λέγω, ἐδοκίμασαν εἰς τὴν Γαλλίαν ἰδίως νὰ στρέψωσι τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἰδέας τῆς Ἐθνοφυλακῆς, διὰ διορισμοῦ ἀξιωματικῶν, ἀρχηγῶν· διώρισε, Κύριοι, ἡ παλινόρθωτος βασιλεία ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Ἐθνοφυλακῆς καὶ τὸν ἀρχηγόν της ἐκ τῶν μᾶλλον βασιλικῶν· καὶ ὅμως ἡ Ἐθνοφυλακὴ, ἔμεινε μᾶλλον πατριῶτις, καθὼς οἱ ἀξιωματικοὶ μᾶλλον βασιλικοί. Καὶ ὅταν ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἡ Ἐθνοφυλακὴ εὑρέθη εἰς τὸ ἀληθὲς σημεῖόν της, τὸ σημεῖον τῶν ἐθνικῶν εὐχῶν, ἐναντίον ὅλων τῶν προσπαθειῶν τῶν ἀξιωματικῶν της καὶ τῶν τεχνιτῶν συνδυασμῶν· ἐνθυμηθῆτε τί συνέβη κατὰ τὰ 1848 ἐν Γαλλίᾳ; ἐν τούτοις τὸ αὐτὸ ἔτος τὸν Ἰούνιον ἐπὶ δημοκρατίας ἡ ἰδία Ἐθνοφυλακὴ, προσκληθεῖσα νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν τάξιν καὶ τὰς ἀληθεῖς κοινωνικὰς ἀρχὰς, μόνη σχεδὸν ἀντετάχθη κατὰ φοβερᾶς στάσεως καὶ ἐκίνησε μὴ φεισθεῖσα τοῦ αἵματός της, διότι ἐπάλαιεν ὑπὲρ τῶν ἀληθινῶν ἀρχῶν καὶ τῶν ἀληθινῶν συμφερόντων τῆς κοινωνίας, κάμετε λοιπὸν ὅσους θέλετε συνδυασμούς· ὅταν ἡ ἰδέα τὴν ὁποίαν προσκαλεῖται νὰ ὑποστηρίξῃ ἡ Ἐθνοφυλακὴ δὲν ᾖναι ἰδέα τοῦ λαοῦ, δὲν εἶναι ἡ ἀνάγκη τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ὁ ἄοπλος λαὸς, ἀδιαφόρησε διορίσατε ὅσους θέλετε ἀρχηγούς· τὸ κατενόησε πολὺ καλὰ ἐν τῇ ἐπαναστάσει τῆς Γαλλίας ἡ Convention, θέλουσα νὰ μεταχειρισθῇ τὴν Ἐθνοφυλακὴν πρὸς σκοποὺς κομματικούς, καθὼς ἠξεύρετε τότε, δὲν ἠρκέσθη μόνον εἰς τὴν μεταβολὴν τῶν ἀρχηγῶν καὶ ἀξιωματικῶν, διότι ἡ πεῖρα τῆς εἶχεν ἀποδείξει, ὅτι δὲν ἤρκει τοῦτο μόνον, διέγραψε ἀπὸ τὰ μέλη τῆς Ἐθνοφυλακῆς ὅλους τοὺς χρηστοὺς πολίτας, τοὺς ἀνθρώπους τῆς τάξεως καὶ κατέταξεν ἀνθρώπους μισθίους, τοιουτοτρόπως διέφθειρε τὴν Ἐθνοφυλακὴν τῆς Γαλλίας καὶ ἐξετέλεσε τὰ γνωστὰ ἐκεῖνα ἐγκλήματα. Ἐὰν, Κύριοι, παραδέχεσθε τὴν ἰδέαν αὐτὴν, ἐὰν θέλητε τὴν Ἐθνοφυλακὴν δύναμιν ἐν τῇ κοινωνίᾳ, δυναμένην ν’ ἀντιπαραταχθῇ κατὰ τῆς ἀταξίας, κατὰ τῆς βίας καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἐθνικὴν ἰδέαν, πρέπει νὰ τὴν ἀφήσητε πλήρη αὐθύπαρκτον, αὐτοδιοίκητον· πρέπει, Κύριοι, ν’ ἀφήσητε τὴν Ἐθνοφυλακὴν νὰ ἐκλέξῃ τοὺς ἀνθρώπους, πρὸς τοὺς ὁποίους ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην, διότι ἡ ἐκλογὴ αὕτη θέλει εἶσθαι ἡ πρώτη ἐμφάνισις, ἡ σωματοποίησις, οὕτως εἰπεῖν, τῶν ἰδεῶν καὶ τῶν πόθων της· τότε εἰς τὴν πρώτην ἀνάγκην, πεισθῆτε, θέλει ὑπακούσει τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον ἄνευ δισταγμοῦ καὶ ἐξετάσεως· ἐὰν ὅμως θελήσητε νὰ ἐπιβάλετε τοὺς ἀρχηγούς της, τοὺς ἀξιωματικούς της διὰ νὰ διευθύνητε τὸ πνεῦμά της, ἀπετύχετε. Κύριοι, ἔχω σέβας πρὸς τὴν κυριαρχίαν τῆς Συνελεύσεως, πολὺ περισσότερον, παρ’ ὅσον ἄλλοι ἔχουσι, ἀλλ’ εἰς ἓν πρᾶγμα νομίζω ἀδύνατον τὴν Συνέλευσιν εἰς τὸ νὰ μεταβάλῃ τὰς πεποιθήσεις· καμμία δύναμις ἐν τῷ κόσμῳ, καμμία κυριαρχία δὲν δύναται διὰ διαταγῶν νὰ μεταβάλλῃ τὰς πεποιθήσεις τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ὅστις ἐπεχείρησε τοῦτο, καὶ ἂν λέγηται Συνέλευσις, καὶ ἂν λέγηται Βασιλεὺς, καὶ ἂν λέγηται Αὐτοκράτωρ, ἀπέτυχε. Δὲν ἀρκεῖ, Κύριοι, διότι εἶσθε Συνέλευσις, νὰ πιστεύητε, ὅτι ὅ,τι λέγετε σήμερον, εἶναι ἀποδεκτὸν παρ’ ὅλων, πρέπει νὰ προσπαθήσητε νὰ γίνῃ ἀποδεκτόν. Ἐπειδὴ νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἔχει αὐτὴν τὴν δύναμιν, καὶ ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις δύναται ν’ ἀπατηθῇ καὶ ἀποπλανηθῇ περὶ τὴν ἐκτίμησιν, διὰ τοῦτο διὰ νὰ ᾖναι τῳόντι ἀσφαλὴς ἡ ἐκλογὴ, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιζητοῦμεν, ἂς ἀφήσωμεν τὰ πράγματα νὰ τρέξουν τὸν φυσικὸν δρόμον των, ἂς φροντίσωμεν νὰ ἐργασθῶμεν ἐδῶ, ὅπως ἡ συνείδησις καὶ τὸ καθῆκον μᾶς ὑπαγορεύει· καὶ αὐτὸ εἶναι ὅ,τι ἀποδέχεται ἡ κοινωνία· ἂς ἀφήσωμεν δὲ ἔπειτα τὴν κοινωνίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Ἐθνοφυλακὴ ἀνήκει, ἐλεύθερον κριτὴν· ἐρωτῶ, θέλομεν νὰ ἐκλέξωμεν ἡμεῖς, διότι φοβούμεθα διαφωνίαν ἰδεῶν ἢ ἀποδίδομεν ἀνικανότητα εἰς τοὺς ἐκλογεῖς; Οὕτω δὲν ἐπιθυμῶ ν’ ἀρχίσῃ τὰς σχέσεις της ἡ Συνέλευσις πρὸς τὸν λαόν. Τί ἄλλο λέγουν αἱ ἀποῤῥοφητικαὶ ἐξουσίαι; Θέλομεν τὴν ὕπαρξιν δυνάμεως πιστευούσης εἰς ἡμᾶς, καὶ ἀρχίζομεν ἀπὸ δυσπιστίαν· δὲν εἶναι προσβλητικὸν, ἂν παραδείγματά τινα ἀναφέρωνται ἐδῶ πρὸς φωτισμὸν, παραδείγματα μεγάλων ἐθνῶν, κακὰ ὅμως, τὰ ἀναφέρομεν διὰ ν’ ἀποδείξωμεν, ὅτι ἡ ἀνθρωπίνη φύσις, καὶ μονομερῶς καὶ πολλαπλῶς σκεπτομένη καὶ ἐργαζομένη, ἠμπορεῖ νὰ ἀπατηθῇ νὰ πλανηθῇ. Πότε, Κύριοι, ἐσφετερίσθη τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν ἀρχηγοὺς ἡ Δημαρχία, ἡ Συνέλευσις εἰς ἄλλα μέρη, εἰς ἄλλον λαὸν πλέον πεπολιτισμένον καὶ ἀνεπτυγμένον; τότε, ὅταν μία φατρία, ὑπερισχύουσα ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς κοινωνίας ἠθέλησε νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς ὑλικῆς δυνάμεως κατὰ τῆς ἄλλης φατρίας. Τότε, Κύριοι, ἡ Δημαρχία καὶ ἡ Συνέλευσις διώρισαν τοὺς ἀρχηγοὺς καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς, ἀλλ’ ἀπ’ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν χρονολογοῦνται αἱ καταστροφαὶ, αἵτινες ἐμίαναν τὸ Γαλλικὸν ἔδαφος.

§59ΒΑΣΟΣ. Πότε ἐξελέχθησαν ἀρχηγοὶ ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικούς;

§60ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀποκρούω λοιπὸν ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον φέρει ὡς παράδειγμα ἡ δυσπιστία, αἱ σφαγαὶ καὶ ἡ ἐμφύλιος ῥῆξις, ἀποκρούω τοὺς διορισμοὺς ἀπὸ μέρους τῆς Συνελεύσεως, διότι, τὸ ἐπαναλαμβάνω, χρονολογοῦνται ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καθ’ ἣν ἤρχισαν ν’ ἀποκόπτωνται αἱ κεφαλαί. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς κατὰ δῆμον τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἢ Φαλαγγάρχης κατὰ τὸν νόμον, εἶναι ἀναγκαῖος, διότι παντοῦ ὑπῆρξε καὶ παντοῦ ὑπάρχει, ὅπου ὑπάρχει ἐθνοφυλακὴ, καὶ νομίζω, ὅτι ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Κ. Βάσος ἀπατᾶται, ἰσχυριζόμενος τὸ ἐναντίον, διότι ἐθνοφυλακὴ διηρημένη καὶ κατακερματισμένη δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν σκοπόν της καὶ τὰς ἀνάγκας.

§61ΒΑΣΟΣ. Εἰς κἀνὲν μέρος δὲν ὑπάρχει.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτητε τὸν ἀγορεύοντα.

§63ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχει, Κύριοι, καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ· διατί; διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἑνότης εἰς τὸ σῶμα αὐτό· διατί; διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἐνέργεια ἁρμονικὴ, ὁμόφωνος. Ὅταν ἔχητε ἓν κέντρον ἐμπιστοσύνης, ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν εἶχον ἓν κέντρον ἀπιστίας, οὐχὶ ὅμως κατ’ ἐκλογὴν, ἀλλὰ κατὰ διορισμὸν ἐπὶ τῶν σφαγῶν τοῦ Σεπτεμβρίου, ὅτε ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς, μὴ δυνάμενος νὰ τὴν διευθύνῃ, τὴν ἄφησεν εἰς ἀπραξίαν. Ὅταν ἔχητε ἓν κέντρον τῶν πεποιθήσεων καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς ἐθνοφυλακῆς, θέλετε διατηρήσει τὴν ἁρμονίαν εἰς αὐτὴν, θέλετε τὴν μορφώσει, τὴν ἀναπτύξει καὶ γονιμοποιήσει τὰς εὐγενεῖς ἰδέας ἐν αὐτῇ, ἐὰν ὅμως δὲν ἔχετε, ἢ ἂν ἔχετε πολλαπλᾶ, ἐνδέχεται νὰ εὑρεθῆτε εἰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἡ μὴ ἑνότης τῆς ἐνεργείας νὰ βλάψῃ. Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι ἔτι ἓν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἐξάγω ἐπίσης ἀπὸ τὴν ἱστορίαν τῆς Γαλλίας· τὸν Ἰούνιον, τὸν πρὶν τῆς 10 Αὐγούστου, ὅτε οἱ ἐπαναστάται τῆς δημαρχίας τὸν κόκκινον ἐφόρεσαν σκοῦφον εἰς τὸν Βασιλέα, τὸν Ἰούνιον αὐτὸν αἱ ὀχλαγωγίαι δὲν προελήφθησαν ἀπὸ τὴν ἐθνοφυλακὴν, διότι ἔλλειπεν ἀρχηγία ὡς πιστεύεται· ἐπειδὴ ἀντὶ ἀρχηγοῦ ὑπῆρχον δέκα ἀλληλοδιαδόχως διοικοῦντες· διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν δίδεται ὁ ἁρμόδιος χρόνος, ὥστε νὰ ἑδραιωθῇ ἡ ἀμοιβαία ἐμπιστοσύνη μεταξὺ ἀρχηγοῦ καὶ ἐθνοφυλακῆς, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ ὕπαρξιν καὶ μονιμότητα μία ἰδέα, ἓν σύστημα, ἀλληλοδιαδόχως μεταβαλλομένων τῶν δυναμένων νὰ συλλάβωσι καὶ ἐνεργήσωσιν αὐτό. Εἶναι λοιπὸν κατ’ ἐμὲ ἀνάγκη ἀπόλυτος ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου μὲ τὴν ἐκλογὴν ἑνὸς καὶ οὐχὶ τριῶν καὶ μὲ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς Συνελεύσεως, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν νόμον ἡ ἐκλογὴ ἐκπηγάζει ἀπὸ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς ἐθνοφυλακῆς, καθιεροῦται ἡ ὕπαρξις τοῦ ἀρχηγοῦ, ὅστις εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖος πρὸς ἀποτέλεσιν τῆς ἑνότητος, καὶ ἀποκρούεται ἡ ἰδέα τοῦ νὰ ἐκλέγῃ ἓν σῶμα πολυπληθὲς, ὅπως ἡ Συνέλευσις, τὸν ἀρχηγόν. Τί ἠμπορεῖ, Κύριοι, νὰ συμβῇ ἀκόμη; ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἐκλέγῃ, ἡ πλειονοψηφία δὲν εἶναι σταθερὰ, οὔτε ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι σταθερὰ εἰς ἓν Σῶμα, σκεπτόμενον κατὰ τὰς πεποιθήσεις του, σήμερον κλίνει πρὸς αὐτὴν καὶ αὔριον πρὸς τὴν ἄλλην ἰδέαν, πολὺ ὀλιγώτερον ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι σταθερὰ ἡ πεποίθησις ὑπὲρ ἀτόμου τινός· ποσάκις, Κύριοι, δὲν εὑρέθη ἡ κρίσις μας περὶ ἑνὸς ἀτόμου ἐσφαλμένη; ἄλλως τε τὰ συμφέροντα δὲν ἠμποροῦν νὰ ᾖναι πάντοτε τὰ αὐτὰ, οὕτω σήμερον ἠμπορεῖτε νὰ ἔχητε μίαν ἐκλογὴν, διότι ἡ πλειονοψηφία εἶναι τοιαύτη, αὔριον θὰ ἔχητε μίαν ἀντίθετον καὶ τοιουτοτρόπως ἀντὶ νὰ ἔχητε ἕνα ἀρχηγὸν, ὅπως τὸν θέλετε, θέλετε ἔχει ἐκλογὰς καὶ τὴν σύγχυσιν ἥτις θέλει ματαιώνει τὴν ἰδέαν καὶ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ καθιερώσητε. Καὶ λυποῦμαι, Κύριοι, διότι τῷ ὄντι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν δὲν εὑρέθη ἡ δύναμις αὐτὴ συγκεντρωμένη καὶ μορφωμένη, ἐὰν ἐκινδύνευε κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν ἡ ἀνεξαρτησία καὶ ἐλευθερία τῆς Συνελεύσεως· ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἡ δύναμις αὐτὴ ἤθελε κηρυχθῆ ὑπὲρ τῆς Συνελεύσεως, ἤθελε τῆς δώσει τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὅλην τὴν συνδρομήν της, διότι ἡ Συνέλευσις, τὸ λέγω καὶ ἐγὼ καυχώμενος, διότι ἀποτελῶ μέρο: αὐτῆς, ἡ Συνέλευσις ἀκόμη, Κύριοι, ἀπολαμβάνει τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ τὴν ἀγάπην τοῦ λαοῦ· ἡ ἐθνοφυλακὴ λοιπὸν ὡς λαὸς ἔνοπλος ἤθελεν ὑποστηρίξει ἀναντιῤῥήτως τὴν Συνέλευσιν καὶ ἴσως, ἂν ἐγένετό τι κακόν, ἤθελε προληφθῆ· λυποῦμαι λοιπόν, διότι κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν δὲν ὑπῆρχεν ἡ Ἐθνοφυλακὴ συγκεντρωμένη καὶ ἐνεργοῦσα, στρέψατε, κύριοι, πέριξ ἡμῶν τὰ βλέμματά σας, διατί ἐνῷ εἰς μέρη τινὰ φοβοῦνται τὴν ἐθνοφυλακὴν, ἀλλοῦ χρησιμεύει ἡ ἰσχυροτέρα καὶ σπουδαιοτέρα δύναμις· ὅπου ἀπαντήσετε τὸ δεύτερον πιστεύσατε, ὅτι ἐκεῖ κατ’ ἐξαίρεσιν τὸ κοινὸν συμφέρον καὶ ἡ ἐλευθερία δεσπόζει· ὑπηρετεῖτε λοιπὸν τὰς θέας αὐτὰς, καὶ ἡ ἐθνοφυλακὴ καὶ ὁ λαὸς ἔσεται ὑπὲρ ἡμῶν, ἄλλως εἰς οὐδὲν ὠφελοῦν οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ ἀρχηγοί.

§64ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι, ἐπὶ τῆς προκειμένης συζητήσεως περὶ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς 3 ἢ κάλλιον 4 ζητήματα τίθενται ὑπὸ τὴν ὥριμον σκέψιν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως· καὶ πρῶτον μὲν, ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, δεύτερον, ἐὰν λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο καταφατικῶς, ἐὰν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς πρέπῃ νὰ ἐκλέγηται ἀπὸ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἢ ἀπὸ τὴν Ἐθνοφυλακήν. Δὲν ἐπίστευον νὰ εὑρεθῶσι πληρεξούσιοι, ὑποστηρίζοντες τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, καὶ συμφώνως μὲ τὸν τραχύν μου χαρακτῆρα θέλω ἀπαντήσει μὲ δύω μόνον λέξεις, διότι, ἀναβαίνοντες εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, δὲν πρέπει νὰ ἐρχώμεθα προητοιμασμένοι ἀπὸ τὰς ἰδέας, δὲν θέλω νὰ εἴπω τὰς κομματικὰς, ἀλλὰ ἀπὸ τὰς ἀποτυχίας μας. Κύριοι, ἐπροτάχθη ἡ ἰδέα νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, καὶ τὴν ἰδέαν ταύτην μὲ τὴν ἐπρότειναν καὶ ἐμὲ, ὅστις πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν, ὅτε ἐγένετο ὁ λόγος περὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος, ὡμίλησα ὑπὲρ τῆς ὑπάρξεως ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, μοὶ ἐπροτάθη ἀπὸ πρόσωπον ἔξω τοῦ ὁμίλου τούτου, καὶ μοὶ εἶπε τοὺς λόγους τούτους· δὲν μᾶς τοὺς εἶπον ὅμως σήμερον οἱ ἀναβάντες τὸ βῆμα καὶ στηρίξαντες τὴν ἰδέαν των, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀρχηγός· οἱ λόγοι αὐτοὶ ἠξεύρετε ποῖοι εἶναι; Ἅμα ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῆς ὑπάρξεως ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἅμα διηγέρθη διαφωνία, ἂν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς πρέπει νὰ γίνῃ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν αὐτὴν, ἢ πρέπει νὰ γίνῃ ἀπὸ τὴν Ἐθνοφυλακὴν, ἀμέσως ἔτρεξαν νὰ ἐπηρεάσουν τὸ σῶμα τοῦτο τὸ ἐκλεκτὸν, καὶ νὰ θέλουν νὰ ἐμβάλουν αὐτὸ εἰς ἐνεργείας κομματικάς. Δέκα ἐννέα ἐπροτάθησαν, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν, ὅπως ἐκλεχθῶσι παρ’ αὐτῆς ὡς ἀρχηγοὶ, καὶ ἐπειδὴ αἴφνης οἱ παρὰ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου ὑποστηριζόμενοι ὡς μέλλοντες ὑποψήφιοι, ἴσως ἴσως δὲν ἐγένοντο δεκτοὶ εἶπον· «ἀφοῦ δὲν θὰ γίνουν οἱ ἰδικοί μας δεκτοὶ, κἀνεὶς ἂς μὴ ᾖναι ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς». Ἀπέναντι λοιπὸν τῶν πραγμάτων, τῶν λόγων μου τούτων, δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω πρὸς στήριξιν τῆς ἰδέας, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Ἐὰν ὅμως ἤρχοντο, ἀπὸ ἄλλας ἀρχὰς κινούμενοι νὰ πείσωσι τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖος ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἤθελον φροντίσει νὰ τὴν πείσω τὸ ἐναντίον· λέγω, ὅτι ἴσα ἴσα εἰς αὐτὰς τὰς κρισίμους τῆς Ἑλλάδος περιστάσεις διὰ τῆς ἑνότητος τῆς Ἐθνοφυλακῆς ὑπὸ ἓν καὶ μόνον πρόσωπον, θὰ ταχύνωμεν οὕτως εἰπεῖν τὴν μόρφωσιν αὐτῆς, καὶ θὰ τὴν φέρωμεν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ Ἐθνοφυλακὴ πραγματικῶς· θὰ εἴπω, εἶναι ἀναγκαῖος εἷς ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ὅπως συλλαμβάνῃ οὕτως εἰπεῖν τὴν Ἐθνοφυλακὴν εἰς τὰς χεῖράς του, καὶ τὴν παρασκευάζῃ στρατιωτικῶς, οὐχὶ δὲ κομματικῶς. Δὲν θέλομεν ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς, διότι δὲν θέλομεν τὴν μόρφωσιν αὐτῆς, τὴν θέλομεν διαμελισμένην εἰς τεμάχια, ὅπως ὁ εἷς κομματάρχης διευθύνῃ αἴφνης τὸ ἓν, ὅπως ὁ ἕτερος κομματάρχης διευθύνῃ αἴφνης τὸ ἄλλο. Ἀλλὰ θέλουσι μοὶ ἀντείπει· καὶ τί νομίζει ὁ Κύριος Βαλτινός; νομίζει τὴν Ἐθνοφυλακὴν ἕρμαιον τοῦ τυχόντος; Εἶπον καὶ ἐπαναλέγω, ὅτι πάντα τὰ πολυμελῆ Σώματα δὲν δύνανται νὰ ἔχουν πάντοτε τὴν αὐτὴν ἰδέαν, καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ κέντρον ἑνότητος, στηρίζονται διάφοροι γνῶμαι, ἐπηρεάζουσαι τὸν μὲν καὶ τὸν δέ. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ἔχῃ ἀρχηγόν της ἡ Ἐθνοφυλακή. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις λύσῃ τὸ ζήτημα τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, μεταβαίνω εἰς τὴν ἀνεύρεσιν, εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, ποῖος πρέπει νὰ ἐκλέγῃ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Δύω, ἂν ὄχι τρεῖς, ὡς πρότερον εἶπον, ὑπάρχουσι τρόποι· ἡ ἐκλογὴ νὰ προέρχηται ἀπὸ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἢ ὡς ἕτεροι εἶπον, ἡ ἐκλογὴ νὰ στηρίζηται ἐντὸς τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον μέχρι τοῦδε εἶχεν ἡ Ἐθνοφυλακή. Ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος, ἀρκετὰ ὁμιλήσας σπουδαῖα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, μᾶς εἶπε ταὐτοχρόνως· μὴ τολμήσητέ ποτε νὰ ἐπιβάλητε τὴν ἰδέαν σας εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν, διότι ἡ Ἐθνοφυλακὴ πάντοτε θὰ διατηρήσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν της ἀπέναντι τοῦ Σώματος τούτου, καὶ δὲν θὰ δεχθῇ τὸν ἀρχηγὸν, ἢ καὶ ἂν συγκαταβατικῶς φερομένη δεχθῇ τὸν ἀρχηγὸν, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι αἴφνης δὲν θὰ τὸν ὑπακούσῃ, ὁπότε θέλετε τὴν προσκαλέσει ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτοῦ νὰ ἐκτελέσῃ στρατιωτικόν τι κίνημα. Κύριοι, μέλος ὢν τῆς Συνελεύσεως ταύτης, δὲν θέλω νὰ ἐπιβάλω εἰς τὸν κόσμον τὸν ἅπαντα, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἐξέρχεται ἀπὸ τῆς συζητήσεως καὶ τῆς ἀποφάσεως τούτου, δύναται νὰ ἐπιβάλῃ· ἀλλὰ δὲν ἐπερίμενον τὴν λέξιν ταύτην ἀπὸ μέλος ἐπίσης τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, διότι τότε μηδενίζομεν τὴν Συνέλευσιν. Λέγομεν εἰς τὸν κόσμον ὅλον· μὴ προσέξητε τὶ κάμνει ἡ Συνέλευσις, κάμνετε ὅ,τι θέλετε. Ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ὀφείλει ἐν τῷ δικαιώματί της, ὡς ἀπεσταλμένη ἀπὸ ὅλον τὸν ἑλληνικὸν λαὸν, συγκεντρόνουσα ἐν ἑαυτῇ τὴν Ἑλλάδα, νὰ σκέπτηται καὶ νὰ βουλεύηται, καὶ νὰ ἀποφασίζῃ· ἀποφασίζει δὲ βεβαίως πάντοτε κατὰ πλειονοψηφίαν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποθέτει, ὅτι σκέπτεται ἡ πλειοψηφία τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὅσοι δὲν θέλουν ν’ ἀκούσουν τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν Συνέλευσιν, μὴ θέλουσαν νὰ τὰς ἐπιβάλλῃ, δὲν δικαιοῦνται νὰ εἴπωσιν, ὅτι αἱ ἀποφάσεις αὐτῆς εἶναι μηδαμιναὶ, καὶ μένει μὲν εἰς αὐτοὺς νὰ πράττωσιν ὅ,τι θέλουν, ἡ δὲ Ἐθνοσυνέλευσις ὀφείλει νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ὕπαρξίν της, δηλαδὴ τὰ δικαιώματα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ· ὅστις ὅμως δὲν θέλει νὰ ὑπακούῃ, τὸν τίτλος, τὸν ὁποῖον προσκτᾷ εἶναι περιττὸν νὰ τὸν ὀνομάσω. Οἱ λαβόντες πρὸ ἐμοῦ τὸν λόγον καὶ στηρίξαντες τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Ἐθνοφυλακὴ πρέπει νὰ ἐκλέγῃ τὸν ἀρχηγόν της εἶπον· θέλετε νὰ δεσμεύσητε τὴν Ἐθνοφυλακήν· ἡ Ἐθνοφυλακὴ εἶναι ὁ λαὸς ὡπλισμένος ὑπὲρ τῶν γενικῶν τῆς πατρίδος συμφερόντων, ὡπλισμένος μὲ τὰ ὅπλα τοῦ Ἔθνους· θέλετε δὲ νὰ τῷ ἐπιβάλλητε ἀρχηγὸν, δὲν τὸν ἀφίνετε νὰ κρίνῃ ἀφ’ ἑαυτοῦ καὶ νὰ ἐκλέξῃ τὸν ἀρχηγόν του. Ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος εἶπε, καὶ μὲ ἐβοήθησε σπουδαίως πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου, εἶπεν, ὅτι, ἐὰν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, δηλαδὴ ἡ πλειονοψηφία τῆς Συνελεύσεως ὀνομάσῃ τὸν δεῖνα ἀρχηγὸν, ἐπειδὴ ἡ πλειονοψηφία μετακινεῖται, αὔριον θὰ ἔλθῃ μία ἄλλη πλειονοψηφία νὰ ὀνομάσῃ αἴφνης ἕτερον ἀρχηγόν. Λέγω, μὲ ἐβοήθησε, διότι θὰ τῷ ἀπαντήσω μὲ τὰς αὐτὰς λέξεις. Ὅταν ἡ Ἐθνοφυλακὴ ὀνομάσῃ διὰ τῆς πλειονοψηφίας ἀρχηγὸν, τὸν ὁποῖον ὁ νόμος τῇ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ὀνομάζῃ, αὔριον πλειονοψηφία ἐντὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἄλλη θὰ ῥίψῃ τὸν ἀρχηγὸν καὶ θὰ ἐκλέξῃ ἕτερον. Κύριοι, ὁ νόμος δὲν ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν νὰ ἐκλέξῃ τὸν ἀρχηγόν της· ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐπικαλοῦνται, ὁ νόμος ἔθεσε τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς, τοὺς ταγματάρχας τῆς Ἐθνοφυλακῆς, καὶ εἰς τὴν θέσιν τῶν Δημάρχων· τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον. Εἶπον καὶ ἄλλοτε ὁμιλήσας ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ ὁ κύριος Ζαΐμης ἐνόμισεν, ὅτι δύναται ν’ ἀντείπῃ εἰς τοὺς λόγους μου, εἶπον, ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις δύναται, καὶ τὸ ἐπαναλέγω, δύναται νὰ προβῇ καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν καὶ αὐτῶν τῶν δεκανέων τῆς ἐθνοφυλακῆς. Λέγω δὲ τοῦτο μετὰ σταθερότητος, διότι ἡ ἐθνοφυλακὴ προησπίσθη διὰ τοῦ νόμου, ὅστις τῇ ἔδωκε τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν τοὺς ἀξιωματικούς της, προησπίσθη κατὰ τῆς ἐπεμβάσεως τῆς ἐξουσίας τῆς βασιλικῆς. Ποτὲ, πιστεύω, ἐθνοφύλακες, καὶ ἐθνοφύλακες Ἕλληνες, δὲν θὰ εἴπουν, ὅτι θέλουν νὰ προασπισθοῦν ἀπέναντι τῶν ἀποφάσεων καὶ ἀπέναντι τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἐὰν ὁ νόμος, Κύριοι, τὸν ὁποῖον πάντοτε οἱ Βασιλεῖς ἐπολέμησαν, ἐὰν ὁ νόμος τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἔδωκεν εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς, τὸ ἔδωκε διὰ νὰ διατηρήσῃ ὅσον ἦτο δυνατὸν εἰς τὸν λαὸν τὰ δικαιώματά του· καὶ σήμερον μᾶς λέγουν, ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, παραγνωρίζουσα τὴν ἀποστολήν της, ἀφαιρεῖ δικαιώματα ἀπὸ τὸν λαόν, ὡς ἐὰν ἤθελον νὰ παραδειγματίσουν, οὕτως εἰπεῖν, τὴν Συνέλευσιν θέλουσαν ἄλλα, ἔχουσαν συμφέροντα ξένα ἐκείνων τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ (ἐπιδοκιμασία). Κύριοι, μᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐν γένει ἐθνοφυλακῆς· ἐγὼ αὐτὸς καὶ ἄλλοτε λαβὼν τὸν λόγον εἶπον, πολεμῶ τὸ γενικὸν ἀρχηγεῖον τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ πάλιν λέγω, δὲν πρόκειται περὶ γενικοῦ ἀρχηγείου τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Λοιπὸν, ἐὰν πρόκηται, λέγουσι, περὶ γενικοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς, τί σᾶς μέλλει νὰ ἐπέμβητε εἰς τὸ ὀργανισμὸν, εἰς τὴν διοίκησιν τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἑνὸς δήμου; Θέλουσι Κύριοι, μὲ τὴν λέξιν ταύτην νὰ μᾶς σαγηνεύσωσι. Τί πρᾶγμα, λέγουν, εἶναι ἡ Ἐθνοφυλακὴ τῶν Ἀθηνῶν; Ἀφήσατε τὸν δῆμον τῶν Ἀθηνῶν νὰ ἔχῃ τὰ πλεονεκτήματά του· τὰ δικαιώματά του ἀνεπηρέαστα! Ἀφήσατέ τον νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς του, Ὄχι, Κύριοι· ἐὰν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις εὑρίσκετο ἐκεῖ, ὅπου ἔπρεπε νὰ εὑρίσκηται, εἰς ἓν μεμονωμένον καὶ ἀπόκεντρον μέρος διὰ νὰ σκέπτηται περὶ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, ἤθελον συγχωρήσει τοῦτο, καὶ ἤθελον τάξει καὶ τὴν ἐθνοφυλακὴν τῶν Ἀθηνῶν εἰς τὴν τάξιν τῆς ἐθνοφυλακῆς ὅλων τῶν ἄλλων δήμων. Ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ὅμως εὑρίσκεται καὶ ἐργάζεται εἰς τὰς Ἀθήνας· αἱ Ἀθῆναι εἶναι ἡ πρωτεύουσα τοῦ Κράτους. Πᾶν ὅ,τι πολιτικὸν γεγονὸς λαμβάνει χώραν εἰς τὰς Ἀθήνας, ἐπιβάλλεται φυσικῷ τῷ λόγῳ εἰς ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα. Θέλω λοιπὸν νὰ τηρήσω ὅ,τι μοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ τηρήσω ἔξω τῶν κομματικῶν συμφερόντων. Ἡ ἐθνοφυλακὴ τῶν Ἀθηνῶν, Κύριοι, πραγματικῶς ἐξεπλήρωσε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν λαμπρῶς τὸ καθῆκόν της. Ὅταν μὲ εἰδοποίησαν, ὅτι τρέχει κίνδυνος, ἐξῆλθον τῆς οἰκίας, εἶδον τὸν γενναῖον αὐτὸν τῶν Ἀθηνῶν πολιτικὸν στρατὸν περιπολοῦντα. Ἠρώτησα ἀξιωματικόν τινα, τί τρέχει; καὶ μὲ εἶπε, περιπολοῦμεν περὶ τῆς τάξεως φροντίζοντες. Πραγματικῶς, Κύριοι, ἡ ἐθνοφυλακὴ τῶν Ἀθηνῶν, λαμπρὰ λαμπρότατα ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν της, ἀπομιμουμένη χωρὶς νὰ τὸ γνωρίζῃ τὴν ἐθνοφυλακὴν ἄλλων ἐθνῶν, καὶ τοῦτο, ἐπειδὴ ἐσπούδασε τὸ πρᾶγμα εἰς τὸν χαρακτῆρα τῆς ἐθνοφυλακῆς, εἰς τὸν χαρακτῆρα τῶν ἐθνοφυλακῶν ὅλων τῶν ἄλλων ἐθνῶν. Οὐδέποτε, Κύριοι, καὶ σᾶς τὸ λέγω νὰ τὸ ἐνθυμῆσθε, ὀψέποτε καὶ ὁπουδήποτε ὑπῆρχον βίαιαι ταραχαί, βίαιαι μεταβολαί, τὰς ὁποίας ἀφ’ ἑνὸς στρατοί, ἀφ’ ἑτέρου πολῖται ἤθελον νὰ διαπράξωσιν, ἡ λύσις ἔλαβε χώραν ὑπὲρ τῆς μερίδος ἐκείνης, πρὸς τὴν ὁποίαν ἐτάχθη ἡ ἐθνοφυλακὴ, φέρουσα τὰ ὅπλα αὐτῆς ἐπὶ βραχίονος. Εἰς τὴν Γαλλίαν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἀνέμνησαν, ὀψέποτε, καὶ ἀτυχῶς διὰ τὸν τόπον ἐκεῖνον συχναὶ ὑπάρχουσιν αἱ βίαιαι αὗται μεταβολαί, εἰς Παρισίους μετ’ ἀνυπομονησίας τὰ δύω ἐχθρικὰ στρατόπεδα περιμένουν νὰ ἴδωσι τὴν ἔξοδον τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἡ ἐθνοφυλακὴ ἐξέρχεται σιωπηλὴ, σοβαρὰ, τάσσεται, ὅπου ἡ κοινὴ γνώμη νομίζει, ὅτι εἶναι τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος, καὶ ἰδοὺ ἡ μάχη παύει ἀμέσως. Ἀλλὰ, Κύριοι, μὲ τὸ παράδειγμα τοῦτο δὲν ἀποκλείεται ἡ ἀνάγκη τῆς ὀνομασίας ἀρχηγοῦ. Ἐὰν ἕκαστος στρατιώτης γνωρίζῃ τὸ καθῆκον αὑτοῦ καὶ τὸ ἐκπληροῖ μετὰ θάῤῥους, μετὰ πατριωτισμοῦ, δὲν δύνανται νὰ μᾶς πείσωσιν, ὅτι οἱ δεκανεῖς οἱ διοικοῦντες ἐνωματίας καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ διοικοῦντες λόχους καὶ τάγματα δὲν εἶναι ἀναγκαῖοι. Οἱ προϊστάμενοι εἶναι ἀναγκαῖοι πάντοτε διὰ τὴν στρατιωτικὴν διαχείρισιν. Λοιπὸν, ἐὰν ᾖναι ἀναγκαῖοι οἱ ταγματάρχαι εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν, ὅπως προηγουμένως ἀνέπτυξα, καὶ διὰ νὰ μὴ πολυλογῶ, ἔτι ἀναγκαιότερον εἶναι νὰ ὑπάρξῃ ἀρχηγὸς συγκεντρῶν τὸ ὅλον τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Ἀλλ’ ἐὰν ᾖναι ἀναγκαῖος ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, οὐδέποτε ἐγὼ ἤθελον τὸν παραχωρήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Εἶπον καὶ προχθὲς, ὅτι πάντοτε τὴν Κυβέρνησιν θέλω νὰ τὴν θεωρῶ ὕποπτον, πάντοτε θέλω νὰ τὴν θεωρῶ σκεπτομένην πρῶτον περὶ αὑτῆς, καὶ ἔπειτα περὶ τοῦ Ἔθνους· εἶμαι ἰδιότροπος εἰς τὰς ἰδέας μου. Ὀψέποτε εἷς ἄνθρωπος ἀναβαίνων τὴν βαθμίδα τοῦ κυβερνῆσαι τὸν τόπον θέλει προτιμήσει πρότερον νὰ σκεφθῇ πῶς νὰ συντηρηθῇ εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην καὶ ἔπειτα πῶς καλῶς νὰ διοικήσῃ. Θέλω λοιπὸν, Κύριοι, καὶ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐπαναστατικὴν νὰ τὴν ἔχω εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν τὴν ὕποπτον. Ἐγὼ, ἡ Συνέλευσις, τὸ Ἔθνος θέλω νὰ μὴ συγχωρήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔχῃ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἰδικόν της. Θέλω, ὥστε, ἐὰν παρανομήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἡ Ἐθνοφυλακὴ συντασσομένη μὲ τὸ Ἔθνος νὰ τάσσηται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Ἐθνοφυλακὴ καθιστᾷ μὲ τὸ Ἔθνος σεβαστὰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἡ δὲ Κυβέρνησις, δὲν δύνασθε νὰ μοὶ ἀντείπητε, δύναται νὰ μὴ ἀκολουθῇ πάντοτε τὸν δρόμον, τὸν ὁποῖον ἀκολουθεῖ μία Ἐθνοσυνέλευσις, διότι, ἐὰν τοῦτο ὑπῆρχε, δὲν ἤθελον ἐπέρχεσθαι καὶ αἱ πολιτικαὶ μεταβολαί. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἀρκούντως σᾶς ἀπησχόλησα, λαλήσας πρῶτον περὶ τῆς ἀναγκαίας ὑπάρξεως ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς καὶ δεύτερον περὶ τῆς ἀνάγκης· ὁ ἀρχηγὸς αὐτὸς νὰ ἐκλέγηται ἀπὸ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διότι εἶναι σχεδίαμα εἰς τὴν φιλοτιμίαν τῆς Ἐθνοφυλακῆς τὸ λεγόμενον, ὅτι ἐκλέγει αὐτὴ, παρουσιάζουσα τρεῖς ὑποψηφίους εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Κυβερνήσεως. Τάττομαι λοιπὸν ὑπὲρ τῆς ἰδέας τοῦ νὰ ἐκλέξῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς.

§65ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τρίτην ἤδη φορὰν ἀναβαίνω τὸ βῆμα, διὰ νὰ ὁμιλήσω περὶ Ἐθνοφυλακῆς. Ἐνθυμεῖσθε, τὸ πρῶτον ἐπαρουσιάσθη ἐνώπιον ὑμῶν μία ἀναφορὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἐκθέτουσα τὰς ἀνάγκας τῆς ἐν τῇ πρωτευούσῃ Ἐθνοφυλακῆς. Τότε ἔλαβον τὸν λόγον, καὶ ἐζήτησα τὴν σύστασιν τοῦ ἀρχηγείου· ἀλλὰ διότι εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ εἴπω μίαν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν ὅλοι σήμερον εὑρίσκεσθε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὁμολογήσετε, διότι εἶπον, ὅτι ὑπῆρχε δυσπιστία εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν, ὅτι ἕνεκα ταύτης δὲν ἐδόθησαν τὰ μέσα εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν, ὅτι οὔτε προγυμνασταὶ, οὔτε πυριτοθῆκαι, οὔτε πυριτοβολαὶ ἐδόθησαν, κατέβην τὸ βῆμα ὡσεὶ ἡττημένος, διότι οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν δὲν ἠδύναντο νὰ πιστεύσωσιν, ὅτι σκοπίμως ἐστερεῖτο τῶν ἀναγκαίων ἡ Ἐθνοφυλακή. Ἐπῆλθε τὸ συμβὰν τῆς 9 Φεβρουαρίου καὶ τότε ὅλοι ὡμολογήσαμεν, ὅτι τῳόντι πάντων ἐστερεῖτο ἡ Ἐθνοφυλακὴ, καὶ ὅλοι ἐζητήσατε νὰ σκεφθῆτε σπουδαίως περὶ τοῦ ζητήματος τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Ἔλαβον τὴν 10 Φεβρουαρίου, καὶ αὖθις τὸν λόγον, αἰτῶν τὴν σύστασιν τοῦ ἀρχηγείου, ἀλλὰ τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμέρας ἐκείνης διέκοψαν τὴν ἐπὶ τούτου συζήτησιν. Ἤδη δὲ μετὰ τὰς εὐγλώττους ὁμιλίας τῶν Κυρίων Δηλιγιάννη, Ζαΐμη καὶ Κουμουνδούρου περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἑνότητος τῆς Ἐθνοφυλακῆς καὶ τοῦ αὐτοδιοικήτου αὐτῆς, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἔβλεπον νὰ ἔλθωσιν ἐνταῦθα ἄνθρωποι νὰ ῥίψωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἰδέας προσβλητικὰς διὰ τὴν Ἐθνοφυλακὴν τῆς πρωτευούσης. Ὁ Κύριος Πετσάλης σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ Ἐθνοφυλακὴ αὕτη ἐσκέπτετο νὰ ἐκλέξῃ ἀρχηγὸν της πρόσωπον ἀντεπαναστατικόν. Κύριοι, εἶμαι ἀξιωματικός, καὶ ὀφείλω νὰ ὑπερασπίσω τὸν σύλλογον τῶν ἀξιωματικῶν· εἰς κανενὸς τὴν κεφαλὴν δὲν ἐπῆλθεν ἡ ἰδέα τοῦ νὰ ἐκλεχθῇ τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω, καὶ τὸ ὁποῖον ἐνόει ὁ Κύριος Πετσάλης. Ἡ Ἐθνοφυλακὴ τῆς πρωτευούσης ἀπέδειξεν, ὅτι κατενόησε τὴν θέσιν της, μήτε εἰς τὸ ἓν, μήτε εἰς τὸ ἕτερον μέρος ἐτέθη, ἀλλ’ εἰς τὸ μέσον. Ἐτήρησε τὴν τάξιν, ὑπερησπίσθη τὴν ἐπανάστασιν καὶ θέλει τὴν ὑπερασπισθῆ ἐναντίον παντός, ποτὲ ὅμως δὲν θέλει χρησιμεύσει ὡς ὄργανον φατριασμοῦ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. (Εὖγε). Δὲν ἐπίστευον προσέτι, ὅτι ἤθελον ἔλθει ἐδῶ νὰ συζητήσωσιν, ἂν πρέπῃ νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς εἰς τὴν Ἐθνοφυλακήν· ἡ διαγωγὴ αὐτῆς ἀπέδειξεν, ὅτι οὐδεμία δυσπιστία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ· ὁ πολίτης θέλει τὴν πρόοδον τῶν ἀρχῶν τῆς ἐπαναστάσεως, δὲν δύναται νὰ θέλῃ τὴν καταστροφὴν οὔτε τῆς πόλεως, οὔτε τὴν καταστροφὴν τῆς Συνελεύσεως, τῆς μόνης κυριάρχου δυνάμεως, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ὅλων τὰ βλέμματα τείνουσι. Δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν κἀμμίαν δυσπιστίαν πρὸς τὴν ἐθνοφυλακὴν, ἂς ἀφήσωμεν αὐτὴν νὰ ἐκλέξῃ τὸν ἀρχηγόν της. Ἂν ὅμως δὲν θέλητε τοῦτο, παραδεχθῆτε τὸ σύστημα τοῦ ψηφίσματος τῆς 5 Δεκεμβρίου π. ἔ. καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ σύστημα καὶ ἡ Συνέλευσις λαμβάνει ἐμμέσως μέρος εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἡ Κυβέρνησις σήμερον ἐξέρχεται ἀπὸ τὰ σπλάγχνα τῆς Συνελεύσεως· ἡ Κυβέρνησις ἔχει εὐθύνας ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προσώπου, ὅταν ἀνατίθηται εἰς αὐτὴν ὁ διορισμὸς τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐκ τῶν τριῶν ὑποψηφίων, τῶν παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς ἐκλεγομένων. Λέγω δὲ ἐμμέσως ἡ Συνέλευσις ἐξασκεῖ αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς, διότι ἡ Συνέλευσις βεβαίως ἐν κακῇ ἐκλογῇ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτιμήσῃ καὶ νὰ ῥίψῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἔκαμε κακὴν ἐκλογὴν μεταξὺ τῶν προτεινομένων προσώπων. Σᾶς λέγουν, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλέξωμεν τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς ἡμεῖς ἡ Συνέλευσις· καὶ ὅμως οἱ εἰπόντες τοῦτο μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν παρετήρησαν τοὺς κυματισμοὺς, τοὺς ὁποίους βλέπομεν εἰς τὴν Συνέλευσιν· σήμερον βλέπομεν μίαν πλευρὰν πλήρη καὶ αὔριον τὴν βλέπομεν κενὴν, σήμερον βλέπομεν τὸ κέντρον πλῆρες καὶ αὔριον ἴσως τὸ ἴδομεν κενόν. Ἐὰν ἐκλεχθῇ σήμερον ἓν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς ταύτην τὴν πλευρὰν καὶ αὔριον ἡ πλευρὰ αὕτη ἀραιωθῇ, καὶ τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο χάσῃ τὴν πλειονοψηφίαν, τότε τί θὰ κάμωμεν; καθ’ ἡμέραν θὰ προβαίνωμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν νέου προσώπου· καὶ ἂν ἐπέλθῃ εἰς τὸν νοῦν τῆς ἀθώας ἐθνοφυλακῆς, ὅτι ἡμεῖς ἀλλάσσομεν τοὺς ἀρχηγοὺς μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰ πάθη, τὴν φιλαρχίαν, τὰ συμφέροντα ἡμῶν, τότε βεβαίως δὲν ἐξεύρω τί θὰ γίνῃ, τότε καὶ τότε μόνον φοβοῦμαι μήπως οὐχὶ ἀπειθήσῃ ἀλλ’ ἀρχίσῃ, νὰ δυσπιστῇ πρὸς ἡμᾶς ἡ ἐθνοφυλακή. Ἀλλὰ δὲν σκέπτεσθε ἀκόμη ποῦ δύναται νὰ φθάσῃ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον προτείνετε; λέγετε νὰ ἐκλέξωμεν ἡμεῖς τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς, διότι ἡμεῖς ἀντιπροσωπεύομεν τόν ἡγεμόνα· ἄρα θέλετε μεθαύριον νὰ δώσητε εἰς μόνον τὸν ἡγεμόνα τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς, δηλαδὴ ἔρχεσθε νὰ κάμητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ παρελθοῦσα βουλὴ ἔκαμε, καθ’ ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐξηγέρθη ἡ κοινὴ γνώμη· διὰ τοῦτο καὶ διὰ νὰ μὴ πολυλογῶ, ἀφοῦ ἀνεπτύχθη τὸ ζήτημα ἐν ἐκτάσει, εἶπον, ὅτι εἶμαι σύμφωνος μὲ τοὺς τρεῖς προαγορεύσαντας, θέλω ἐν ἰσχύϊ τὸν νόμον, ὅπως ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως καὶ μὲ τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὑποβαλλομένας διὰ τοῦ ψηφίσματός μου. Ἀλλὰ θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἑνιαῖον, οὕτως εἰπεῖν, τῆς ἐθνοφυλακῆς, εἰς τὴν ἐκγύμνασιν αὐτῆς νὰ ὑποβάλω ἓν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν τύχην νὰ υἱοθετηθῇ καὶ παρ’ ἄλλων. Γνωρίζετε, ὅτι οἱ διοικηταὶ τῶν ταγμάτων ἐκλέγονται παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς· ἀλλ’ ὑπάρχει νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ ἐν ἀργίᾳ, ἐν ἐφεδρείᾳ, καὶ διαθεσιμότητι στρατιωτικοὶ τῆς ξηρᾶς καὶ τοῦ ναυτικοῦ δὲν ἀποτελοῦσι μέρος τῆς ἐνεργοῦ ἐθνοφυλακῆς. Εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ μορφώσωσιν αὐτὴν τὴν ἐθνοφυλακὴν, νὰ διοικήσωσιν αὐτὸ τὸ τάγμα, νὰ τὸ ἐκγυμνάσωσιν ἄνθρωποι, μὴ ἀνήκοντες εἰς τὰς ἀνωτέρω κατηγορίας; πῶς ἐπὶ τοῦ παρόντος δύναται νὰ ἐκγυμνασθῇ ἡ ἐθνοφυλακὴ παρὰ μόνων τῶν πολιτῶν καὶ τῶν ἀποστράτων; Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἡ ἐθνοφυλακὴ τῆς Πρωτευούσης δὲν προέβη εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ταγματαρχῶν της, καίτοι πολλάκις πρὸς τοῦτο προσκληθεῖσα, καὶ τὴν ἀνάγκην ταύτην πρόκειται νὰ ἀναπληρώσῃ τὸ ψήφισμά μου. Τὸ ψήφισμά μου δὲ ἐκτὸς τῶν ἄλλων διατάξεων ἀπαιτεῖ τὴν σύστασιν τῆς ἐθνοφυλακῆς καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, διότι δὲν θέλω νὰ εἴπῃ τις, ὅτι μόνον περὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς τῆς Πρωτευούσης φροντίζομεν, καὶ διότι διὰ μόνης τῆς ἐθνοφυλακῆς δύναται νὰ εὐημερήσωμεν. Ἐὰν συντάξωμεν τὸ ἄριστον πολιτικὸν σύνταγμα, καὶ δὲν ἔχωμεν καθ’ ὅλον τὸ κράτος τὴν ἐθνοφυλακὴν, θέλομεν ἔχει κατὰ τὸ κοινῶς λεγόμενον «ἀμπέλι ξέφραγο.» Ἰδοὺ τὸ ψήφισμά μου. (Ἀναγινώσκει τὸ ἑξῆς ψήφισμα.) Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ἀπαιτοῦσα νὰ τεθῇ τάχιστα καθ’ ὅλον τὸ Κράτος εἰς ἐνέργειαν ὁ ἀπὸ τῆς 27 Αὐγούστου π. ε. περὶ ἐθνοφυλακῆς νόμος ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ἀπὸ 5 10βρίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους ψηφίσματος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως. Ψηφίζει. Ἄρθρον 1. Ἀργεῖ ἐπὶ διετίαν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος ψηφίσματος ἡ διὰ τοῦ §. 2. τοῦ ἄρθρου 8. τοῦ περὶ Ἐθνοφυλακῆς Νόμου καθιερωθεῖσα ἐξαίρεσις τῶν ἐν ἐνεργείᾳ, ἐν διαθεσιμότητι, ἐν ἀργίᾳ, καὶ ἐν ἐφεδρείᾳ διατελούντων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν αὐτῶν ὡς διοικητῶν τῶν ταγμάτων καὶ τῶν φαλάγγων τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Ἄρθρον 2. Τροποποιεῖται ὁ τελευταῖος παράγραφος τοῦ ἄρθρου 15ου τοῦ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου π. ε. ψηφίσματος τῆς Προσ. Κυβερνήσεως ὡς ἑξῆς. Οἱ Διοικηταὶ τῶν φαλάγγων καὶ οἱ ἰατροὶ τούτων τε καὶ τῶν ταγμάτων ἐκλέγονται κατὰ πλειονοψηφίαν ὑπὸ τῶν Ταγματαρχῶν καὶ λοχαγῶν τῆς ὅλης φάλαγγος. Ἄρθρον 3. Ὅταν τὰ ¾ τοῦ ὅλου τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Τάγματος συμφωνήσωσιν, προβαίνουσιν εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ Ταγματάρχου ἐκλέγοντες ἕτερον. Τὸ αὐτὸ γίνεται καὶ ὡς πρὸς τὸν Διοικητὴν τῆς φάλαγγος. Ἄρθρον 4. Ἡ Ἐθνοφυλακὴ τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ ἡ φάλαγξ τοῦ Πανεπιστημίου ἀποτελοῦσι σῶμα Ἐθνοφυλακῆς, τοῦ ὁποίου ὁ διοικητὴς ὀνομάζεται ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, καὶ ἐκλέγεται ὅπως καὶ οἱ διοικηταὶ τῶν φαλάγγων. Ἀθῆναι τῇ 20 Φεβρουαρίου 1863.

Ὁ Πληρεξ. Ἀττικῆς

Σ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ.

§66ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ἐρωτῶ, Κύριοι, πόθεν ἔλαβεν ἀφορμὴν ἡ προκειμένη συζήτησις; εἶναι τάχα συνέπεια μιᾶς τυχαίας προτάσεως, ἐλθούσης κατὰ σειρὰν ἀπὸ τὰ τμήματα, ὅπως ἦλθον ἄλλαι προτάσεις; Ἀπεναντίας ἡ συζήτησις αὕτη ἐθεωρήθη ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν λίαν κατεπείγουσα, καὶ κατὰ προτίμησιν πολλῶν ἄλλων ἀντικειμένων, πολὺ σπουδαίων, ἐνεκρίθη νὰ προβῶμεν εἰς τὸ ζήτημα, ἂν ἡ ἐθνοφυλακὴ τῆς πρωτευούσης θὰ ἔχῃ Ἀρχηγὸν, καὶ ἂν οὗτος θὰ ἐκλεχθῇ ὑπὸ τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἢ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἢ τῆς Συνελεύσεως· ἡ ὑποδιαίρεσις τοῦ ζητήματος, ἂν ὁ Ἀρχηγὸς θὰ ἐκλεχθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, εἶναι δευτερεύουσα, καὶ δὲν ἔχει πολλὴν σημασίαν, καθότι ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐκλεχθῇ ὑπὸ τῶν ἐθνοφυλάκων, τότε ἀνήκει αὐτοδικαίως ἡ ἐκλογὴ αὐτοῦ εἰς τὴν κεντρικὴν ἐξουσίαν, ὁποία εἶναι ἡ Συνέλευσις, ἢ, κατ’ ἐντολὴν ταύτης, εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Ἐνταῦθα πρόκειται, Κύριοι, ἔκτακτος συζήτησις, εἰς τὴν ὁποίαν πρὸς τοῖς ἄλλοις ἔδωκεν ἀφορμὴν καὶ ἀναφορά τις τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς τῆς πρωτευούσης· τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ἔλαβον γνῶσιν καὶ ἐγὼ, διότι δι’ ἐμοῦ ἐδόθη εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Συνελεύσεως. Μία δὲ τῶν σπουδαίων ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας ἐπρότειναν οἱ ἀξιωματικοὶ, ἦτο τὸ νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἡ Συνέλευσις καὶ περὶ διορισμοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ Κ. Κορωναίου· καὶ ὑπεδείκνυον, ὅτι τὸν Ἀρχηγὸν τοῦτον πρέπει νὰ διορίσῃ ἡ Κυβέρνησις ἢ ἡ Συνέλευσις, διότι ἐθεώρουν, ὅτι ἀπῃτεῖτο ἑνότης εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς ὑπηρεσίας καὶ σύνδεσμος μετὰ τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας. Καὶ ἀπορῶ πῶς μετεβλήθη τινῶν ἀξιωματικῶν ἡ γνώμη τοσοῦτον ταχέως, ὥστε νὰ θεωρῶσιν ἤδη, ὅτι εἶναι περιττὸς ὁ διορισμὸς Ἀρχηγοῦ, καὶ, ὅτι ἀντὶ Ἀρχηγοῦ πρέπει νὰ ἐκλέγωνται Φαλαγγάρχαι. Πρὸ πάντων, Κύριοι, παρατηρῶ, σύμφωνα μὲ τὸν προαγορεύσαντα πληρεξούσιον Βάλτου, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐκλογῆς τῆς ἐθνοφυλακῆς τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, ὡς ἁπλοῦ τινος δήμου τοῦ Κράτους, διότι τότε δὲν ἤθελεν ἔχει μόνος ὁ δῆμος τῶν Ἀθηνῶν, ἢ λ. χ. τῶν Σπετσῶν, τὸ δικαίωμα νὰ ἐπισύρῃ κατεπειγόντως τὴν ἐμβριθῆ προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως. Ὡς δῆμος, ὁ τῶν Ἀθηναίων, ἀρκετὰ ἄλλα πλεονεκτήματα ἔχει ἀπέναντι τῶν ἄλλων δήμων· ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς Σπέτσας μόνον ἑκατὸν περίπου ὅπλα ἐστάλησαν μέχρι τοῦδε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ μολονότι ἐζητήθησαν ἐπανειλημμένως πολλὰ περισσότερα οὐδὲν ἐνηργήθη· καὶ ἐν γένει ὀλιγίστη πρόνοια ἐλήφθη περὶ συστάσεως καὶ μορφώσεως τῆς ἐθνοφυλακῆς εἰς τὰς ἐπαρχίας. Καὶ ὅμως ἐλήφθη πολὺ μεγαλειτέρα πρόνοια, καὶ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὑπὲρ τῆς ἐνταῦθα ἐθνοφυλακῆς, δαπανηθέντων καὶ χρημάτων ὑπὸ τοῦ δημοσίου, καὶ παραχωρηθέντων καὶ προγυμναστῶν ὑπὸ τοῦ στρατοῦ. Καὶ ἐλήφθη ἡ πρόνοια αὕτη οὐχὶ χάριν ἁπλῶς ἑνὸς δήμου, ἀλλὰ χάριν τῆς Πρωτευούσης, διότι ἡ κατάστασις αὐτῆς δύναται νὰ ἐπιῤῥεάσῃ ὁλόκληρον τὸ Κράτος. Καὶ αὐτοὶ οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν ἔδειξαν ἀξιεπαίνως πολὺν ζῆλον εἰς σχηματισμὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς οὐχὶ ἐκ δημοτικοῦ ἁπλῶς συμφέροντος κινούμενοι, ἀλλὰ συναισθανόμενοι ὡς πολῖται τῆς ὅλης Ἑλλάδος τὸ καθῆκον, εἰς τὰς τωρινὰς περιστάσεις νὰ συνεργήσωσι διὰ τῆς παγιώσεως τῆς τάξεως τῆς Πρωτευούσης εἰς τὴν ἐν ἡσυχίᾳ καὶ ἀσφαλείᾳ εὐόδωσιν τῶν ἔργων τῆς Συνελεύσεως χάριν τῶν γενικῶν συμφερόντων τοῦ ἔθνους. Ὡς ἐκ τούτων ἡ Συνέλευσις θεωρεῖ τὰ περὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς τῆς Πρωτευούσης οὐχὶ ὡς ἀντικείμενον μερικὸν ἑνὸς δήμου, ἀλλ’ ὡς στοιχεῖον πολιτικὸν, τὸ ὁποῖον ὁ πατριωτισμὸς τῶν ἐδῶ κατοίκων προσέφερεν εἰς τὴν δεινὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν τώρα εὑρίσκεται ἡ πατρίς. Πρόκειται λοιπὸν ἤδη νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὸ πολύτιμον τοῦτο στοιχεῖον ὑπὲρ τῆς γενικῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων, καὶ οὐχὶ νὰ ἐξετάσωμεν θεωρητικῶς, ἂν ἡ ἐθνοφυλακὴ πρέπῃ νὰ ᾖναι αὐτοδιοίκητος. Δὲν πρόκειται περὶ ἐθνοφυλακῆς ἐν κανονικῇ καταστάσει τῶν πραγμάτων, ὅτε ἔπρεπε νὰ ληφθῇ συνάμα πρόνοια καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἐθνοφυλάκων τοῦ Κράτους. Πρόκειται περὶ σώματος ἐθελοντῶν, προσφερόντων τὴν ὑπηρεσίαν των χάριν τῆς ὅλης Ἑλλάδος. Καὶ τῷ ὄντι ἡ νῦν ὑπηρεσία τῶν ἐθνοφυλάκων δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ, πολλοὶ δὲ ἀξιωματικοὶ ἐξελέχθησαν δι’ ἐκτάκτου ἢ καὶ αὐθαιρέτου τρόπου, καὶ σημειώσατε καλὰ, ὅτι τινὲς ἀξιωματικοὶ, ἐξ ὑπερβάλλοντος πατριωτισμοῦ κινηθέντες, πρῶτον ἐχειροτόνησαν αὐτοὶ ἑαυτοὺς λοχαγοὺς, καὶ ἔπειτα ἐνήργησαν διὰ γνωρίμων των τοὺς λόχους των, καὶ οὕτω παρουσιασθέντες εἰς τὴν ἀρχὴν ἐνεκρίθησαν ὑπ’ αὐτῆς· ὥστε δὲν ὑπῆρξεν εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς ταύτης καὶ εἰς τὸν διορισμὸν τῶν ἀξιωματικῶν της ἡ τυπικὴ ἐκείνη ἀκρίβεια, ἡ ὁποία ἤθελεν ὑπάρξει, ἂν ὠργανίζετο ἡ ἐθνοφυλακὴ ἐν κανονικῇ καταστάσει· εὐτυχῶς τὸν νόμον ἀνεπλήρωσεν ὁ πατριωτισμὸς, καὶ εἶναι λίαν ἀξιέπαινοι οἱ πολῖται καὶ οἱ φοιτηταὶ διὰ τὸν ζῆλον, τὸν ὁποῖον ἔδειξαν εἰς τὰς δεινὰς ταύτας περιστάσεις τῆς πατρίδος. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αὐτοδιοικήσεως σώματος τυχαίου, ἀλλὰ περὶ σώματος ἐκ τεσσάρων, πέντε, χιλιάδων πολιτῶν τῆς Ἑλλάδος, θελόντων νὰ ἐργασθῶσιν ὑπὲρ τῆς πατρίδος των, νὰ ὑπηρετήσωσιν ὑπὲρ τῆς δημοσίας τάξεως τῆς Πρωτευούσης, εἰς ἣν ὑπάρχουν συγκεντρωμέναι καὶ ἅπασαι αἱ κεντρικαὶ ἀρχαὶ τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ πλὴν τούτων ἀρκετὰ ἱκανοποιοῦνται οἱ κύριοι ἐθνοφύλακες, ἔχοντες τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέγωσι τοὺς ἀξιωματικούς των, καὶ δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν εὐλόγως καὶ τὴν ἀξίωσιν τοῦ ν’ ἀποτελῶσιν ἐντὸς τῆς Πρωτευούσης ἓν Σῶμα σχετικῶς πρὸς τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις τῆς Κυβερνήσεως λίαν ἀξιόμαχον, καὶ τὸ Σῶμα τοῦτο νὰ διευθύνηται καὶ κινῆται παρ’ Ἀρχηγοῦ, εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ὁποίου νὰ μὴ λάβῃ κἀνὲν μέρος ἡ Κυβέρνησις, διότι τότε ἤθελον ἀπαιτεῖ νὰ ἀνεχθῶμεν Κράτος ἐν Κράτει, καὶ μόνην ἐγγύησιν περὶ μὴ καταχρήσεως τῆς ἐξουσίας νὰ προσδοκῶμεν ἀπὸ τὸν πατριωτισμὸν τῶν κυρίων ἐθνοφυλάκων. Εἶναι παράλογος δὲ ἡ ὑποψία, ὅτι ἡμεῖς, ὡς πολῖται, καὶ μάλιστα περιβεβλημμένοι μὲ τὸ ἀξίωμα τοῦ πληρεξουσίου, ἀδυνατοῦμεν νὰ προβῶμεν ἀπαθῶς καὶ καταλλήλως εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ πολυτίμου τούτου, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως ἰσχυροῦ σώματος· ἄλλοι δὲ πολῖται, καὶ οὐχὶ πάντες, εἰς τὴν ἀνωτέραν τάξιν ἀνήκοντες, διότι ἐνεδύθησαν τὴν στολὴν τοῦ ἀξιωματικοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἀπέκτησαν διὰ τοῦτο καὶ μόνον τὴν ἱκανότητα καὶ τὸν πατριωτισμὸν, συνερχόμενοι τυχαίως πρὸς ἀλλήλους, νὰ κάμωσιν ἐκλογὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ὅλου σώματος κατάλληλον καὶ ἀνάλογον πρὸς τὰς γενικὰς χρείας, εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ Σῶμα τοῦτο; Ὄχι, Κύριοι, τὸν Ἀρχηγὸν σώματος τοσοῦτον ἰσχυροῦ ἐν τῇ Πρωτευούσῃ, ὅσον δὲν εἶναι οὐδ’ αὐτὸς ὁ ἐνταῦθα τακτικὸς στρατὸς, Σώματος περιλαμβάνοντος ὄχι μόνον τοὺς πολίτας τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ καὶ τοὺς φοιτητὰς τοῦ Πανεπιστημείου καὶ τοὺς πολίτας τοῦ δήμου Πειραιῶς, πρέπει ἡμεῖς αὐτοὶ νὰ ἐκλέξωμεν, διότι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, ἢ τὸ πολὺ ἡ παρ’ αὐτῆς συστηθεῖσα Κυβέρνησις δύναται νὰ λογίζεται, ὅτι δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ καθ’ ὅλας τὰς ὄψεις τὴν χρησιμότητα τοῦ Σώματος τούτου καὶ τὰ προσόντα τοῦ Ἀρχηγοῦ αὐτοῦ. Ἂς μὴ μεγεθύνωμεν δὲ κατὰ φαντασίαν τὰ δικαιώματα τοῦ Ἀρχηγοῦ τούτου, καὶ ἂς μὴ ἀπελπιζώμεθα, δυσπιστοῦντες περὶ τῆς γενησομένης παρ’ ἡμῶν ἐκλογῆς, ὡς ἐκ τῶν ὑποφαινομένων ἐν τῇ Συνελεύσει πολιτικῶν διαιρέσεων. Ἂν ὁ Ἀρχηγὸς οὗτος ἐπαρθῇ καὶ θελήσῃ νὰ παρεκτραπῇ τοῦ προορισμοῦ του, ἐδῶ εἴμεθα, καὶ δυνάμεθα νὰ τὸν ἀντικαταστήσωμεν δι’ ἄλλου. Παραλείπω καὶ τὸ, ὅτι καὶ παρεκτρεπόμενον τοῦ καθήκοντός του τὸν Ἀρχηγὸν, δὲν θέλουν τὸν ὑπακούσει εὐκόλως οὔτε οἱ ἀξιωματικοὶ, οὔτε οἱ ἁπλοῖ ἐθνοφύλακες, οἱ ὁποῖοι μάλιστα δὲν εἶναι συνειθισμένοι εἰς τὴν αὐστηρὰν ὑπακοὴν πρὸς τοὺς ἀνωτέρους των, ὡς οἱ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ. Ἀφ’ ἑτέρου τὸ αὐτοδιοίκητον τῆς ἐθνοφυλακῆς βλέπω μόνον εἰς τὴν παρ’ αὐτῆς ἐκλογὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ οὐχὶ εἰς τὴν παντελῆ ἀνεξαρτησίαν της ἀπὸ τῆς πολιτικῆς ἀρχῆς, διότι τοιαύτη ἀνεξαρτησία αὐτῆς δὲν συμβιβάζεται μὲ τὰ δικαιώματα τῆς ἀνωτάτης ἐξουσίας τῆς Πολιτείας. Ἀλλὰ τοιαύτην ἀξίωσιν δὲν ἔχει ἡ ἐθνοφυλακὴ, συγκροτουμένη ἐκ τῶν καλλιτέρων πολιτῶν, χορηγούντων τὴν ὑπηρεσίαν των εἰς τὴν πατρίδα ἀμισθὶ καὶ μὲ ζημίαν τῶν χρηματικῶν των συμφερόντων. Οἱ ἐθνοφύλακες συνέρχονται καὶ ὑπηρετοῦσι χάριν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ καταβάλλουσιν εἰς τοῦτο μεγαλήτερον ζῆλον παρὰ τὸν τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, ὅστις ὑπηρετεῖ κατ’ ἀνάγκην καὶ ἐκ καθήκοντος οὐχὶ πολίτου, ἀλλ’ ὑπαλλήλου ἐπὶ τούτῳ πληρωνομένου. Διὰ τοῦτο δὲν ἔχομεν σχεδὸν παράδειγμα, καθ’ ὃ ἡ ἐθνοφυλακὴ, νὰ παράσχῃ τὴν συνδρομήν της εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν πρὸς παραβίασιν τῶν προσωπικῶν ἐλευθεριῶν· τοὐναντίον ὁσάκις προεκλήθη εἰς τοιοῦτον ἔργον, ἠρνήθη τὴν ὑπηρεσίαν της. Δὲν συμφωνῶ ὅμως μὲ τὸν προλαλήσαντα πληρεξούσιον τῶν Ἀθηνῶν, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ ἀποτελεῖ δύναμιν οὐδετέραν, οὕτως εἰπεῖν, ἐν τῇ Πολιτείᾳ. Ἡ ἐθνοφυλακὴ ὀφείλει νὰ τίθηται ὑπὸ τὴν σημαίαν τῆς καθεστώσης Κυβερνήσεως, διότι καὶ αὐτὴ ἀποτελεῖ ὑπάλληλον ἀρχὴν τῆς Πολιτείας· δὲν πρέπει δὲ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὄργανον πραγματοποιήσεως κομματικῶν παθῶν προσώπου τινὸς, ζητοῦντος νὰ ἀντικαταστήσῃ βιαίως τὴν ὑπάρχουσαν Κυβέρνησιν δι’ ἄλλης Κυβερνήσεως. Ἡ ἐθνοφυλακὴ πρέπει πάντοτε νὰ ᾖναι ὑπὲρ τῆς τάξεως, ἣν ἐκπροσωπεῖ ἡ καθεστῶσα κατὰ νόμιμον τύπον Κυβέρνησις. Μόνον δὲ ἂν αὕτη τὴν διατάξῃ νὰ πράξῃ τι ἐναντίον τῶν δημοσίων ἢ τῶν ἀτομικῶν ἐλευθεριῶν, δύναται τότε καὶ ὀφείλει νὰ ἀρνηθῇ τὴν σύμπραξίν της· καὶ κατὰ τοῦτο ἀποβαίνει πολυτιμωτέρα τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ ἡ ἐθνοφυλακὴ ὡς πρὸς τὰς ἐσωτερικὰς χρείας πάσης Κυβερνήσεως. Διὰ ταῦτα συμφωνῶ, Κύριοι, μετὰ τῶν προαγορευσάντων Κυρίων Βαλτινοῦ καὶ Πετσάλη. Ὡς πρὸς δὲ τὸ δευτερεῦον ζήτημα, ἂν τοὺς Φαλαγγάρχας πρέπῃ νὰ ἐκλέγωσι μόνον οἱ λοχαγοὶ καὶ οἱ ταγματάρχαι δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ νὰ ἀποκλείωνται οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοί. Ἐλησμόνησα νὰ προσθέσω εἰς τὰ προεκτεθέντα παρ’ ἐμοῦ, ὅτι, ἂν παραδεχθῶμεν, ἐναντίον τῆς γνώμης μου, νὰ ἐκλέγηται ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς οὐχὶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἢ τῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς, τοῦτο θέλει ἀποτελέσει προηγούμενον, τὸ ὁποῖον θέλει γεννήσει δυσκολίας εἰς τὴν Κυβέρνησιν μετὰ τὴν κανονικὴν τῶν πραγμάτων ἀποκατάστασιν. Ἀπορῶ δὲ πῶς οὐδεὶς παρίσταται ἐνταῦθα διεκδικῶν ὡς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τὰ τῆς Πολιτείας δικαιώματα. Περὶ δὲ τοῦ ἄλλου ζητήματος, ἂν πρέπῃ νὰ προβῶσιν οἱ νῦν λοχαγοὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ της, πρὶν ἢ ἐκλέξωσι τοὺς ταγματάρχας των, λέγω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Δύνανται νὰ ἐκλέξωσιν ἐν τάχει τοὺς ταγματάρχας καὶ ἀμέσως κατόπιν μετὰ τούτων νὰ ἐκλέξωσι τὸν Ἀρχηγόν.

§67ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁσάκις ἠναγκάσθην νὰ εἴπω τι ἀπὸ τοῦ βήματος, τὸ εἶπα στηριζόμενος εἰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐδόθησαν· λοιπὸν ὁ προαγορεύσας πληρεξούσιος Ἀττικῆς μὲ παρεξήγησε, καὶ μ’ ἕνα τρόπον πολὺ λυπηρόν· ἐγὼ, ὅταν εἶπα, ὅτι ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως ἄνθρωποι συνέλαβον τὴν ἰδέαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐχαρακτήρισα, δὲν τοῖς ἀπέδωκα κἀμμίαν κακὴν πίστιν εἰς τοιοῦτον καιρὸν ἀνώμαλον, εἰς τὸν ὁποῖον εὑρέθημεν, καὶ εἰς τὸν ὁποῖον παρουσιάζονται τόσαι σοβαραὶ περιστάσεις καὶ τόσα συμφέροντα πολύπλοκα, ἔχοντα σχέσιν μὲ τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἢ ἐδημιούργησεν ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις, ἢ πρόκειται νὰ δημιουργήσῃ· εἶναι φυσικὸν νὰ καταβάλλωνται ἐνέργειαι ν’ ἀποπλανήσωσι τὴν ὀρθοφροσύνην τῶν ἐθνοφυλάκων, διότι ἐξ ἀρχῆς ἕκαστος σχηματίζει ἕνα δρόμον, ἓν σχέδιον. Δὲν εἶναι λοιπὸν παράδοξον, ὅτι ἔνεδραι τιθέμεναι κατὰ τῆς κοινωνίας ἠμποροῦν ν’ ἀποπλανήσουν πολλοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἂν παρεδέχθησαν μίαν ἰδέαν ὑπούλως ἐμπνευσθεῖσαν ἠμποροῦν νὰ εὑρίσκωνται οὐχ ἧττον εἰς τὴν μεγαλειτέραν καλὴν πίστιν. Δὲν ἠμποροῦμεν ν’ ἀποδώσωμεν τὴν αὐτὴν κακὴν πρόθεσιν εἰς ὅλον τὸν κόσμον, καὶ πολὺ περισσότερον εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Ἐθνοφυλακῆς· ἐγὼ δὲν ἤθελα νὰ προσβάλλω τὴν καλὴν πίστιν οὐδενός· δὲν εἶναι πρέπον, οὐδὲ τῆς παρούσης ὥρας νὰ μεταχειρισθῶ ὀνόματα· διότι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἵτινες ἐξέφρασαν αὐτὴν τὴν ἰδέαν δὲν παρεκινοῦντο ἴσως ἀπὸ κἀμμίαν κακὴν πρόθεσιν, ἢ ἀπὸ κἀνένα κακὸν σκοπόν.

§68ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν περὶ τούτου, «ὅσοι παραδέχονται, ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις, ἂς σηκωθοῦν·» (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι), ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Λοιπὸν ὑπάρχει πρῶτον τὸ ζήτημα ἐν γένει ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν, ἂν πρέπῃ νὰ διορισθῇ ἀρχηγός. Ἔπειτα ὑπάρχει μία πρότασις, ἥτις διαλαμβάνει, ὅτι «συνιστᾶται ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ Ἀρχηγεῖον τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ὁ δὲ ἀρχηγὸς θέλει ἐκλέγεσθαι ἀμέσως διὰ σχετικῆς πλειονοψηφίας ἀμέσως παρὰ τῆς Συνελεύσεως.

§70Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ὑπεστηρίχθη παρ’ οὐδενός.

§71ΠΟΛΛΟΙ. Ὑποστηρίζεται.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ πρότασις δὲν ἀφορᾷ τὸν δῆμον, ἀλλὰ τὴν Πρωτεύουσαν καὶ τὰ πέριξ μέρη. Λοιπὸν ἐκτὸς τοῦ πρώτου ζητήματος, τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἀρχὴν, ἂν πρέπῃ νὰ ὑπάρχῃ ἀρχηγεῖον, ἢ ὄχι, ὑπάρχει πρότασις διατετυπωμένη ὡς ἑξῆς· «Συνιστᾶται Ἀρχηγεῖον ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ τῆς ἐθνοφυλακῆς, ὁ δὲ ἀρχηγὸς θέλει ἐκλέγεσθαι διὰ σχετικῆς πλειονοψηφίας ἀμέσως παρὰ τῆς Συνελεύσεως. Ὑπάρχει ἄλλη πρότασις ἐπίσης διατετυπωμένη, «συνιστᾶται Ἀρχηγεῖον τῆς Ἐθνοφυλακῆς τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὁ δὲ ἀρχηγὸς θέλει ἐκλέγεσθαι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως». Γνωρίζετε πρὸς τούτοις, ὅτι ὑπάρχει τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κολιάτσου, πληρεξουσίου Ἀθηνῶν, ἀπαιτεῖ αὐτοὺς τοὺς ὅρους. Ὑπάρχει καὶ τελευταία πρότασις, καθ’ ἣν, ἂν ἐκλεχθῇ Ἀρχηγὸς, ἐπειδὴ ἡ Ἐθνοφυλακὴ συνιστᾶται ἀπὸ πολίτας τοῦ δήμου αὐτοῦ, διὰ τοῦτο ὁ ἀρχηγὸς ἔσται πολίτης τοῦ αὐτοῦ δήμου, ἐὰν ὅμως δὲν εὑρεθῇ εἰς τὰς τάξεις τῆς ἐθνοφυλακῆς τοιοῦτος, τότε ἐκλεχθήτω καὶ ἀπὸ ἄλλους. Ἡ ἀρχὴ λοιπὸν ὑπάρχει εἰς ὅλα αὐτά· λοιπὸν προσέξατε, Κύριοι, θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις δι’ ἀναστάσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου· ὅσοι θὰ παραδεχθοῦν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Ἀρχηγεῖον τῆς Ἐθνοφυλακῆς....

§73ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπὸ τὴν λέξιν Ἀρχηγεῖον, ἐννοεῖται, βεβαίως, καὶ τὸ σύστημα τοῦ Νόμου φαλαγγάρχης;

§74ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§75ΒΑΣΣΟΣ. Ἐγὼ ἔκαμα τὴν πρότασιν, καὶ ἐγὼ ἐννοῶ νὰ μὴν ὑπάρχῃ διόλου Ἀρχηγεῖον τῆς Ἐθνοφυλακῆς.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε ὅμως, Κ. Βάσσε, ὅτι εἰς τὸν νόμον ὑπάρχει εἷς Φαλαγγάρχης (θόρυβος). Λοιπὸν ἐν γένει τίθεται ἡ ἀρχή. Ἡ πρότασις λέγει, ὅτι ὑπάρχει Ἀρχηγεῖον ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς.

§77ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι ἡ πρότασις περιέχει τὸ Ἀρχηγεῖον, περιλαμβάνον δύω δήμους, τὴν Πρωτεύουσαν καὶ τὸν Πειραιᾶ. Δὲν ἐννοῶ διατὶ τὸ ἀρχηγεῖον νὰ περιλαμβάνῃ μόνον τὸν δῆμον τοῦ Πειραιῶς, καὶ ὄχι τοῦ Μαραθῶνος, ἢ ἄλλου κἀνενός· λοιπὸν, ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος μόνον περὶ τῆς πρωτευούσης, προτείνω νὰ ἐξαιρεθῇ ἡ λέξις τοῦ δήμου τοῦ Πειραιῶς, διότι ἄλλως ὁ Πειραιεὺς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἐξαιρετικὸν προνόμιον.

§78ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Τὸ νὰ συμπεριληφθῇ ὁ δῆμος τοῦ Πειραιῶς, δὲν εἶναι, διότι ὁ Πειραιεὺς ζητεῖ ἐξαιρετικὸν προνόμιον, Κύριε πληρεξούσιε ἐκ Σπετσῶν, οὔτε διὰ νὰ ἔχῃ τὴν τιμὴν νὰ διευθύνεται ἡ ἐθνοφυλακή του ἀπὸ τὸ ἀρχηγεῖον τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ διότι τὰ ¾ τῶν συμφερόντων του εἶναι ἐν Ἀθήναις, ὁ ἐν Μαραθῶνι δὲν τὰ ἔχει· ὁ Πειραιεὺς εἶναι πόλις ἐμπορικὴ, ὁ Πειραιεὺς διαβιβάζει τὰ ἐμπορεύματα εἰς Ἀθήνας· ἔχει λοιπὸν τὰ μεγαλήτερα συμφέροντα ἀπὸ τοὺς Ἀθηναίους αὐτούς· ἠμποροῦν μεταξὺ τῶν Ἀθηνῶν νὰ εὑρεθοῦν ἄνθρωποι, τὸ ἀπεύχομαι, ἀλλὰ κάμνω μίαν ὑπόθεσιν, ὅτι ἠμποροῦν νὰ εὑρεθοῦν ἄνθρωποι ἐν Ἀθήναις, οἵτινες διὰ τὴν ἀταξίαν νὰ μὴν εὑρεθῇ πίστις εἰς τὰς πληρωμάς των, καὶ νὰ φύγουν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας· λοιπὸν δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ ἐθνοφυλακὴ τοῦ Πειραιῶς πρέπει νὰ ὑπάγηται εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῶν Ἀθηνῶν. Εἶναι καὶ ἄλλος λόγος ὁ ἑξῆς, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ τοῦ Πειραιῶς δίδει μεγάλα συστατικά· ὁ Πειραιεὺς εἶναι τὸ προάστειον τῶν Ἀθηνῶν, ἔχει 800 ἄνδρας ἐνόπλους· ἑπομένως καὶ αὐτοὶ θέλουν διοργάνωσιν, καὶ καλὸν εἶναι νὰ ὑπαχθῇ καὶ ὁ Πειραιεὺς εἰς τὰς Ἀθήνας.

§79Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ πρότασις ἡ γενομένη καὶ ἥτις πρόκειται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, ἂν πρόκηται νὰ ὑπάρξῃ διοίκησις ἡ αὐτὴ εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν τοῦ δήμου Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, εἶναι πρότασις, ἥτις ἐγένετο τώρα. Λυποῦμαι, διότι δὲν τὴν ἤκουσα ἀναπτυχθεῖσαν καθ’ ὃν χρόνον ἔπρεπε, δηλ. διαρκούσης τῆς συζητήσεως, πρὶν ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, ὅτι ἐφωτίσθη. Τὰ ζητήματα εἶναι πάντοτε ἡ ἀπόῤῥοια τῶν γνωμῶν τῆς συζητήσεως· διὰ τὸν λόγον αὐτὸν δὲν ὑποστηρίζω τὴν γνώμην τοῦ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ αὐτὴ διοίκησις τῆς ἐθνοφυλακῆς καὶ τῶν δύω δήμων. Οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ὁ Κύριος Ἀφεντούλης ἐπρότεινεν, εἶναι ἐπὶ τῆς οὐσίας· ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ὁ λόγος ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἤθελα φέρει λόγους κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Ἀφεντούλη. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ θέμα, ὅπως ἐτέθη, δὲν ἐτέθη προσηκόντως κατ’ ἐμὴν γνώμην· οἱ πλεῖστοι συνεφώνησαν, ὥστε ἡ διοίκησις τῆς ἐθνοφυλακῆς νὰ τεθῇ εἰς χεῖρας ἑνός, αὐτοῦ δὲ διεφώνησαν πρὸς ἀλλήλους, οἱ μὲν εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ἐκπορεύηται ἀπὸ αὐτοὺς τὸ Ἀρχηγεῖον, οἱ δὲ ἄλλως, νὰ ἐκπηγάζῃ ἀπὸ τὸν διορισμὸν ἐκείνου, καὶ ὁ ἄλλος ἀπὸ τὸν διορισμὸν ἄλλου· αὐτὴ δὲ ἡ ἰδέα ὑποστηρίζεται καὶ ὑπὸ τοῦ ὑπάρχοντος νόμου, τοῦ ψηφίσματος. Μετ’ αὐτὴν δὲ ἐπροτάθη μία γνώμη, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ πρέπει νὰ διοικῆται κατὰ τάγματα· ἡ γνώμη λοιπὸν αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπωτέρα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι κύριον καὶ πρῶτον θέμα πρέπει νὰ τεθῇ ὡς ἑξῆς· «ἡ Συνέλευσις παραδέχεται νὰ συγκεντρωθῇ ἡ διοίκησις τῆς ἐθνοφυλακῆς εἰς χεῖρας ἑνός, ναὶ ἢ ὄχι;»

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις, ἥτις ἀνεγνώσθη τὴν 9ην Φεβρουαρίου, καὶ ἥτις ἔμεινεν ἐκκρεμὴς ἕως τώρα, περιλαμβάνει καὶ Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ· ἐὰν δὲν ἤθελον νὰ τὸ συζητήσωσιν εἶναι ἄλλο πρᾶγμα.

§81ΒΛΑΣΗΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἀθῆναι καὶ Πειραιεὺς εἶναι ἀναπόσπαστα.

§82ΕΠΑΜ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ Κύριος Δεληγιάννης, νομίζω, ὅτι παρεξήγησε κατά τι τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Βάσου, διότι ὁ Κύριος Βάσος ἀποκρούει μὲν τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ ὑπάρχῃ εἷς Ἀρχηγὸς, στρατιωτικὸς διοικητὴς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἀλλὰ δὲν ἀποκλείει τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ ὑπάρχῃ ἓν κέντρον, τὸ ὁποῖον νὰ φροντίσῃ περὶ τοῦ ὁπλισμοῦ καὶ τῆς ἐξασκήσεως π. χ. ὁ Δήμαρχος.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι, ἀφοῦ ἔγειναν αὐταὶ αἱ ἐξηγήσεις, ὅταν θέσωμεν τὸ ζήτημα τοιουτοτρόπως, ἐννοεῖ ἕκαστος τὶ θὰ ψηφοφορήσῃ, δηλαδὴ θὰ ἐρωτήσω· ὅσοι παραδέχονται, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς.....

§84ΤΙΝΕΣ. Ὄχι τοῦ Πειραιῶς.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πρῶτον θὰ ἐρωτήσω περὶ αὐτοῦ, προσέξατε· οἱ παραδεχόμενοι νὰ μὴ συμπεριληφθῇ εἰς τὴν σημερινὴν ψηφοφορίαν ἡ ἐθνοφυλακὴ τοῦ Πειραιῶς νὰ σηκωθοῦν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ὁ Πειραιεὺς ὑπὸ τὸ Ἀρχηγεῖον τῶν Ἀθηνῶν. Τώρα, Κύριοι, θὰ ἐρωτήσω, οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ διορισθῇ Ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἐκεῖνοι θὰ προσκληθῶσι νὰ σηκωθοῦν. Λοιπὸν προσοχή. «Ὅσοι δὲν θέλουν νὰ διορισθῇ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἐκεῖνοι νὰ σηκωθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη. Τώρα ἔρχεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ ὑπάρχουσα πρότασις «Συνιστᾶται ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ Ἀρχηγεῖον τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ὁ δὲ Ἀρχηγὸς θέλει ἐκλέγεσθαι διὰ σχετικῆς πλειονοψηφίας ἀμέσως παρὰ τῆς Συνελεύσεως.»

§86ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας καὶ διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας.

§87ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ θέσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς εἶναι μεγάλη· πρέπει καὶ οἱ ψηφοφοροῦντες νὰ ἔχουν καὶ τὴν εὐθύνην· ὁ αὐτὸς τρόπος τῆς ψηφοφορίας, ὅστις ἐγένετο παραδεκτὸς διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ τώρα.

§88ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρῶτον νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, ἄν θὰ ἐκλέγηται ὁ Ἀρχηγὸς ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν ἢ ὄχι· καὶ μετὰ ταῦτα ἐρχόμεθα εἰς τὸ «ποῖον εἶδος ψηφοφορίας θὰ μεταχειρισθῶμεν.»

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, Κύριοι, προσέξατε· οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι συνιστᾶται ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ Ἀρχηγεῖον τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ὁ δὲ Ἀρχηγὸς θέλει ἐκλέγεσθαι δι’ ἀπολύτου πλειοψηφίας ἀμέσως παρὰ τῆς Συνελεύσεως θὰ εἴπωσι Ναὶ, οἱ δὲ μὴ, θὰ εἴπωσιν Ὄχι.» Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 179· 3 ἠρνήθησαν ψῆφον· 85 εἶπον ναὶ, 91 εἶπον ὄχι, ἑπομένως δὲν παρεδέχθη ἡ πρότασις αὕτη διὰ ψήφων 91 κατὰ 85. Μένει τώρα τὸ ζήτημα τοῦ Κυρίου Κολιάτσου.

§91ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις· (ὥρα 6 καὶ ¼).

Ὁ Πρόεδρος

Α. ΜΩΡΑΙΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Τηλ. Ι. Ῥούκης, Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Κυρίων Πληρεξουσίων Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Παραδέχεται ἡ Συνέλευσις νὰ διορισθῇ παρὰ τῆς Συνελεύσεως ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς;