1863.02.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΜΣΤʹ.

Τῆς 10 Φεβρουαρίου 1863.

(Κυριακή.)

Ὥρα 11½.

Πλήρους καταστάσης τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας. Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ Ἀντιπρόεδρος Κύριος Μωραϊτίνης.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἓν εἰσιτήριον ὑπὸ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοδώρου Ὀρφανίδου, ὡς πληρεξουσίου τῶν ἐν τῇ ἄνω Μακεδονίᾳ παρεπιδημούντων Ἑλλήνων ὑπηκόων. Ἀναγινώσκεται τὸ εἰσιτήριον.

§2ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ (Γραμματεύς). Λέγει, ὅτι ἐξελέχθη παμψηφεὶ ἀπὸ 25 ψηφοφόρους.

§3ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ δοθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέλεγξιν, καὶ ἂν ἀποδειχθῇ, ὅτι τόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς, τότε νὰ γείνῃ δεκτὸν, ἄλλος ν’ ἀποπεμφθῇ.

§4ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ εἰσιτηρίου. Εἶναι ἔγκυρον τὸ εἰσιτήριον ναὶ ἢ ὄχι;

§5ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, δὲν εἶναι πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν ἦλθον ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως πληρεξούσιοι φέροντες 26 καὶ 33 ψηφοφόρους, ἐνθυμοῦμαι τοῦ Κυρίου Μαυροκορδάτου εἶχε 36 ψήφους. Ὁ λόγος ἐνταῦθα εἶναι, ἂν τὸ εἰσιτήριον φέρῃ τοὺς ἐξωτερικοὺς τύπους, ἂν φέρῃ τὸ εἰσιτήριον αὐτοὺς νὰ εἰσέλθῃ, ἄλλως ὄχι· ἔπειτα, ἐὰν ὁ πληρεξούσιος εἰσέλθῃ, μέχρις οὗ ἐξελεγχθῇ ἡ ἐκλογὴ του δὲν θὰ χαλάσῃ τὸν τόπον, ἐὰν μείνῃ 5, ἢ 6 ἡμέρας. Προτείνω λοιπὸν νὰ παραδεχθῇ τὸ εἰσιτήριον.

§6ΖΕΡΒΑΣ. Ἂν δὲν ἔχῃ ψῆφον ἔχει γνώμην, καὶ δύναται εἰσερχόμενος νὰ ἐπηρεάσῃ τὸν μὲν ἢ τὸν δέ.

§7ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐντούτοις παρετήρησα μίαν ἁβροφροσύνην ἐκ μέρους τῶν Κ. πληρεξουσίων, ὧν δὲν ἐξελέγχθησαν εἰσέτι αἱ ἐκλογαὶ, ὅτι δὲν λαμβάνουσι μέρος εἰς τὰς συζητήσεις, ὁ Κ. Ἀντωνιάδης ἔχει τόσας ἡμέρας ἐνταῦθα, καὶ ἐν τούτοις οὐδέποτε ἔλαβε τὸν λόγον, διότι ἡ ἐκλογή του δὲν ἐπεκυρώθη εἰσέτι.

§8ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Τὸ εἰσιτήριον, Κύριοι, δὲν εἶναι παράτυπον. Ὁ νόμος, ἤτοι τὸ περὶ ἐκλογῆς ψήφισμα, λέγει, ὅτι ἑκάστη Προξενικὴ περιφέρεια, συγκειμένη τοὐλάχιστον ἐξ 100 Ἑλλήνων ὑπηκόων, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ στέλλῃ πληρεξούσιον. Ἄρα, ἀφοῦ ἐψηφοφόρησαν 26 ἐκλογεῖς, ὑπάρχει ἡ πρόληψις, ὅτι ἡ περιφέρεια ἡ προξενικὴ τῶν Βιτωλίων περιέχει ἑκατὸν τοὐλάχιστον ὑπηκόους Ἕλληνας· παραλείπω, ὅτι ἐνδέχεται νὰ ἦσαν καὶ πλείονες ψηφοφόροι καὶ νὰ μὴ μετέσχον τῆς ἐκλογῆς. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ εἰσιτήριον κατὰ τύπους εἶναι ἔγκυρον. Εἰσῆλθεν ὁ Κ. Ὀρφανίδης.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Θάνος Κανακάρης ζητεῖ 15 ἡμερῶν ἄδειαν, νὰ τῷ δοθῇ;

§10ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§11ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Προτείνω νὰ μὴ κάμωμεν ἄλλην ἐργασίαν, παρὰ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως.

§12ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς ἔγεινε ψηφοφορία περὶ ὁρκωμοσίας τοῦ στρατοῦ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, παρακαλῶ νὰ ἐκτελεσθῇ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη ἀπὸ τὸν Κύριον Κολιάτσον καὶ Βαλτινὸν, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ ἀναβολὴ τῆς διὰ σήμερον προσδιορισθείσης ἡμέρας πρὸς ὁρκοδοσίαν τοῦ Στρατοῦ καὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς διὰ τὴν προσεχῆ πέμπτην 14 τοῦ μηνὸς ὥραν 10.

§14ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, χθὲς ἡ Ἐθνοσυνέλευσις παρεδέξατο τὸ ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου προσεκαλοῦντο ὁ στρατὸς τῆς Πρωτευούσης, ἡ Ἐθνοφυλακὴ, καὶ ἡ Φάλαγξ τοῦ Πανεπιστημίου, νὰ δώσωσι σήμερον τὸν παραδεχθέντα παρὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ὅρκον ὑποταγῆς εἰς τὰς διαταγὰς καὶ ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως. Πιστεύω ὅτι, ἐὰν τοῦτο ἐγένετο, ἐὰν τοῦτο ἀπεφασίσθη, εἶχε τὸν σκοπόν του· ὁ σκοπὸς ὅμως καὶ ἄνευ τῶν μέσων τῶν πραγματικῶν δὲν ἐκτελεῖται. Ἀναλογιζόμενοι, οἱ ὑπογραφέντες ἐνταῦθα, τὰς ἀφορμὰς, αἱ ὁποῖαι μᾶς παρεστάθησαν ἐκ μέρους Σωματαρχῶν τοῦ Στρατοῦ, ἐλάβομεν, οὕτως εἰπεῖν, τὴν πρωτοβουλίαν νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ν’ ἀναβάλῃ τὴν ὁρκωμοσίαν διὰ τὴν προσεχῆ Πέμπτην. Κύριοι, ἂς λησμονήσωμεν τὰ θλιβερὰ τῆς χθὲς συμβάντα, λησμονοῦντες ὅμως αὐτὰ, ἂς μὴ λησμονῶμεν ταὐτοχρόνως καὶ τὰς ἐπὶ τῶν ἀτόμων συνεπείας. Χθὲς ὁ στρατὸς ἐγκατέλιπεν, οὕτως εἰπεῖν, τὰς τάξεις του, ἠννόησεν ὅμως τὸ λάθος του τοῦτο. Εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέρος τῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἐν τῷ δικαιώματί της, ἐν τῇ κυριαρχίᾳ της, ἐν τῇ ὀργῇ της τῇ πατρικῇ, ἀπέστειλε πρὸς τὸν στρατὸν ἐκεῖνον, καὶ τῷ εἶπεν, ἐντὸς δύο ὡρῶν νὰ παραδοθῇ εἰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ὁ Συνταγματάρχης Κ. Κορωναῖος ἔλαβε τὸν λόγον, καὶ ὁ στρατὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐθεωρήθη ἀπειθὴς, δὲν τὸν ἄφησε νὰ τελειώσῃ· αὐθωρεὶ, εἶπον, τρέχομεν νὰ ὑποταχθῶμεν. Ἡ ὑποταγὴ λοιπὸν, ἡ ὁποία θὰ βεβαιωθῇ διὰ τοῦ ὅρκου ὑπάρχει πράγματι. Οἱ Σωματάρχαι ὅμως μᾶς παρεκάλεσαν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν χαλάρωσιν τὴν μικρὰν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν χθὲς εἰς τὴν πειθαρχίαν, νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν σημερινὴν ἡμέραν καὶ τὴν αὔριον, αἱ ὁποῖαι καθὸ θρησκευτικαὶ, οὕτως εἰπεῖν, ἀπολύουσι τοὺς ἀνθρώπους. Μᾶς παρεκάλεσαν λοιπὸν ν’ ἀναβάλωμεν τὸν ὅρκον, ἡ ἀναβολὴ αὕτη οὐδεμίαν συνέπειαν πραγματικὴν ἔχει ὡς πρὸς τὴν σπουδαιότητα τῶν καθηκόντων τοῦ στρατοῦ· ὁ στρατὸς ὅλος περιμένει πάντοτε τὰς διαταγὰς καὶ τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως, παρακαλεῖ δὲ διὰ τῶν Σωματαρχῶν του ν’ ἀναβληθῇ τοῦτο· ἐλπίζω δὲ ὅτι οὐδεμία παρεξήγησις δύναται νὰ προκύψῃ. Ἄλλως τε Κύριοι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ὁρκωμοσία, ἂς μοὶ εἶναι συγκεχωρημένον, ὅτι πρὸς τὸ παρὸν τίποτε δὲν δύναται νὰ πραχθῇ, καὶ ἔστω ἡ εὐθύνη εἰς τοὺς πληρεξουσίους ἐκείνους, λαμβάνω τὴν τόλμην νὰ τὸ εἴπω ὡς μέλος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, εἰς τοὺς πληρεξουσίους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρεγνώρισαν τὸ ἱερόν των καθῆκον, ἐλησμόνησαν ὅτι αἱ ἡμέραι αὗται ἀπὸ τῆς χθὲς εἶναι αἱ ἐπισημότεραι ἡμέραι τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, καὶ ἀντὶ νὰ ἔλθωσιν ἀπὸ τῆς 8, ὡς ἤλθομεν ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, διότι εἶχε προσδιορισθῆ ἡ 10 ὡς ὥρα τῆς ἐνάρξεως, εἶναι 1 Μ. Μ. σχεδὸν καὶ ἀκόμη δὲν συνῆλθον· δὲν δύναται λοιπὸν νὰ γίνῃ σήμερον ὁ ὅρκος. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ὁ καὶ Πρόεδρος τῆς Ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἶχε διατάξει τὴν ὥραν 1 μ. μ. Ἤδη εἶναι ἠναγκασμένος νὰ εἴπῃ ὅτι τίποτε σήμερον δὲν δύναται νὰ γίνῃ, ὁπωσδήποτε λοιπὸν θὰ προκύψῃ ἀναβολή.

§15ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, συνείθισα καὶ ὡς ἰδιώτης καὶ ὡς ἄτομον καὶ ὡς δημόσιος ἄνθρωπος εἰς τὸ ὀλίγον διάστημα τῆς πολιτικῆς ζωῆς μου νὰ λέγω τὴν ἀλήθειαν. Ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῆς τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν αἰσθημάτων αὐτῶν ἤθελον σιωπήσει, ἐὰν τὸ ὑπὸ συζήτησιν ψήφισμα ἔλεγεν, ὅτι, μὴ κατορθωθείσης σήμερον τῆς ὁρκοδοσίας τοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν προσδιορισθεῖσαν ὥραν, ἀναβάλλεται δι’ ἄλλην. Διὰ τί, Κύριοι, νὰ μὴ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν, νὰ μὴ ἐξηγῶμεν τὴν κατάστασιν, τὴν ἔλλειψίν μας καθαρά; Καὶ ἐξηγούμενοι, Κύριοι, ἠμποροῦμεν νὰ διορθωθῶμεν καὶ νὰ ἀποφύγωμεν τὰ λάθη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ βλάψουν τὴν Πατρίδα σπουδαίως εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας σήμερον εὑρίσκεται. Χθές, Κύριοι, ἐψηφίσαμεν ἓν ψήφισμα, μὲ φαίνεται κατὰ τὴν 10 ὥραν νὰ ὁρκισθῇ ὁ στρατός.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Προσδιωρίσθη ἡ πρώτη ὥρα.

§17ΔΑΓΡΕΣ. Μοὶ φαίνεται. Σήμερον ἐρχόμεθα ν’ ἀναβάλωμεν τὴν ὥραν τοῦ ψηφίσματος κατὰ τὴν αὐτὴν ὥραν, ἥτις προσδιωρίσθη διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ψηφίσματος, χωρὶς νὰ ἔχωμεν στρατὸν συγκεντρωμένον νὰ περιμένῃ τὴν Συνέλευσιν διὰ νὰ ὁρκισθοῦν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἦλθον οἱ σωματάρχαι καὶ τοὺς εἶπα· μὴ βιασθῆτε ἀκόμη, διότι ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον νὰ συνέλθῃ ὁ στρατὸς καὶ ἡ Συνέλευσις νὰ εἴπῃ ὄχι.

§19ΔΑΓΡΕΣ. Παρατηρῶ, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι διόλου ἄδικον· εἴμεθα πληρεξούσιοι ἐπαρχιῶν, ἀντιπροσωπεύομεν χιλιάδας ψήφων· δὲν ἤλθομεν ἐδῶ νὰ μᾶς ἐξευτελίσουν, οὔτε οἱ Σωματάρχαι, οὐδὲ ὁλόκληρος ὁ Στρατός· αἱ ἐπαρχίαι, Κύριε Πρόεδρε, συνεισέφεραν καὶ συνεισφέρουν, ὁ πτωχὸς συνεισφέρει τὸν ὀβολόν του, καὶ συντηροῦσι τὸν Στρατὸν (θόρυβος). Αἰσθάνομαι μίαν προσβολὴν τῆς ἐθνικῆς φιλοτιμίας μου, δὲν θὰ προσκρούσω εἰς κανένα. Ὅταν λοιπὸν ἔρχηται ὁ πληρεξούσιος τῆς Ἐπαρχίας, καὶ ἐξοδεύῃ ἐκ τῆς πενίας του, ἐξοδεύει νὰ συντηρῆται ἐδῶ, καὶ καταστρέφονται αἱ οἰκογενειακαί του ὑποθέσεις, θέλετε, Κύριοι, νὰ περιφρονῆται; Εἶναι ἔγκλημα νὰ περιμένῃ ὁ Στρατὸς, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ συγκεντρωθῇ, νὰ περιμείνῃ τὸ Ἔθνος αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει ἡ Συνέλευσις; (θόρυβος). Ἄφετε μίαν καρδίαν ἁγνὴν καὶ καθαρὰν νὰ ἐξηγηθῇ. Κύριοι, ἔρχεσθε νὰ μᾶς ζητήσητε μίαν ἀναβολήν· εἴπατέ μας καθαρὰ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκεντρωθῇ ὁ Στρατός· δὲν ἀδικῶ τὸν Στρατὸν, οὔτε τοὺς Σωματάρχας, ἂν καὶ οἱ πάντες ἐγκατέλιπαν χθὲς τὴν Συνέλευσιν· ἂς λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν· ἐπιθυμῶ νὰ διορθώσω τόν ἑαυτόν μου, νὰ ἰσχύσῃ ἡ γνώμη μου, ἔστω ἐπὶ μικρῷ καὶ εἰς ἕνα πολίτην ἀκόμη. Κύριοι, εἶπον χθὲς καὶ ἐξανέστην, καὶ παρεκάλεσα τὴν Συνέλευσιν νὰ μοῦ δώσῃ τὴν ἄδειαν νὰ ὑψώσω τὴν φωνήν μου νὰ μὴ ταπεινωθῇ ἡ Ἐθνικὴ Κυριαρχία· δὲν ἐταπεινώθη, τὸ ὁμολογῶ. Ἡ πρᾶξις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἦτον ἔργον φρονήσεως χθὲς, ἀλλ’ ἐνόμισα καλὸν, ὅτι, ναὶ μὲν νὰ κάμῃ ἡ Συνέλευσις, ὅ,τι ἔκαμεν, ἀλλὰ νὰ τὸ κάμῃ εἰς ἕνα τρόπον, ὥστε νὰ μὴν ἐξευτελισθῇ, εἶπα, ὅτι δὲν ἦτο καιρὸς ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον, νὰ στείλῃ πρεσβείαν καὶ ἐπιτροπὴν εἰς ἀνθρώπους ἐγκαταλείψαντας τὰς τάξεις των, ὅπως πολλὰ ὀρθῶς....

§20ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι ἐκτὸς τοῦ προκειμένου (θόρυβος).

§21ΔΑΓΡΕΣ. Μὴ ταράττεσθε, Κύριοι· Κύριε Πρόεδρε, μὴ δίδωμεν θάῤῥος εἰς τὴν τόλμην, ἡ τόλμη δὲν εἶναι ἀρετὴ, ἡ τόλμη δὲν ὑπηρετεῖ τὴν πατρίδα. Εἶπον λοιπὸν, Κύριοι, νὰ μὴ στείλωμεν πρεσβείαν, νὰ ῥίψωμεν μὲν τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ προσκαλέσωμεν τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τοὺς Νόμους τοῦ Κράτους. Καὶ σήμερον, Κύριε Πρόεδρε, ἡ Συνέλευσις ὀφείλει εἰς τὸ ἔθνος, εἰς τὴν ἀξιοπρέπειάν της νὰ δεχθῇ τὸν ὅρκον αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν τὰς τάξεις των. Ἀντὶ λοιπὸν (Θόρυβος). Παύω, Κύριοι· ἀντὶ λοιπὸν νὰ ψηφίσωμεν τὸ ψήφισμα τοῦτο, κατὰ τὴν ἰδέαν μου, τὸ χθεσινὸν κίνημα τὸ θεωρῶ, ὅτι ἐνεπήχθη μία μάχαιρα εἰς τὴν καρδίαν τοῦ ἔθνους. (ἀποδοκιμασίαι). Ἀντὶ νὰ ψηφίσωμεν τὸ ψήφισμα (θόρυβος), —εἰς ἐκεῖνον, ὅστις ἀνήκει εἰς ἓν κοινοβουλευτικὸν σῶμα, δὲν τῷ συγχωρῶ ἔξωθεν ν’ ἀντιπολιτεύηται, ἔξωθεν δὲν ἠμπορεῖ νὰ πολεμήσῃ τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ Σώματος, παραβιάζει τὸ καθῆκόν του. Τὸ λέγω, λοιπὸν, Κύριοι, ἀντὶ νὰ ψηφίσωμεν τὸ ψήφισμα αὐτὸ, ἂς προτρέψωμεν, ἂς συστήσωμεν, ἂς παρακαλέσωμεν τοὺς Κυρίους Σωματάρχας νὰ λάβωσι πρόνοιαν περὶ τῆς πειθαρχίας τοῦ Στρατοῦ, διότι μὲ λύπην μου λέγω, Κύριοι, ἔμαθα, ὅτι τὸ ἑσπέρας, διερπάγησαν αἱ ἀποθῆκαι τῶν ὅπλων καὶ τοῦ ἱματισμοῦ ἰδίοις ὀφθαλμοῖς εἶδον, Κύριοι, στρατιώτην φέροντα τρία ὅπλα, εἶδα στρατιώτην πωλοῦντα ὅπλον ἐθνικὸν διὰ 5 ἢ 10 δραχμάς. Ἰδοὺ, Κύριοι, τὸ ἐθνικόν Σας ἔργον τῆς χθές.

§22ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Κύριοι, μοὶ φαίνεται πολὺ ἀναγκαία ἡ μεταβολή.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττὴ ἡ περαιτέρω συζήτησις.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλοῦν.

§25ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Νὰ ἐπιμείνωμεν ἐδῶ ἕως οὗ ἐκτελεσθῇ τὸ ψήφισμα (θόρυβος).

§26ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Θέλετε νὰ συγκεντρωθῇ ὁ Στρατὸς καὶ ἡ Ἐθνοφυλακὴ νὰ ὁρκισθοῦν; τίς θὰ τοὺς συγκεντρώσῃ; ποῦ εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν;

§27ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως.

§28ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Πολὺ καλά· συμφωνῶ ὅτι ἡ Συνέλευσις, ἥτις ἔλαβε τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν εἰς τὰς χεῖράς της. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, δύναται ἀμέσως τὸ Προεδρεῖον νὰ προσκαλέσῃ τὰ Σώματα καὶ νὰ συνέλθουν;

§29Ν. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κύριοι, νομίζω, τῳόντι ὅτι εἶναι ἀληθεῖς αἱ αἰτίαι, τὰς ὁποίας εἶπον οἱ Κύριοι, οἵτινες ἐζήτησαν τὴν ἀναβολὴν τῆς ὁρκωμοσίας μέχρι τῆς πέμπτης· ἀλλὰ δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον νὰ ἀναβληθῇ μέχρι τῆς πέμπτης. Ἔρχομαι νὰ σᾶς προτείνω νὰ γείνῃ αὔριον τὸ πρωΐ (ἀποδοκιμασία). Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ γενναῖος Στρατὸς τῆς Ἑλλάδος, ὅστις τοσάκις ἔδειξεν αἰσθήματα ὑπὲρ τῆς τάξεως καὶ εὐνομίας, θέλει ἀμέσως ὑπακούσει εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, καὶ θέλει συνέλθει, εἴτε σήμερον, εἴτε αὔριον ἀποφασίσει ἡ Συνέλευσις. Προτείνω λοιπὸν ἐκ συμφώνου νὰ ἀποφασίσωμεν μίαν ἡμέραν (θόρυβος). Ἐὰν μέρος τοῦ στρατοῦ εὑρίσκηται εἰς ἀνώμαλον κατάστασιν, εἶναι βέβαιον, ὅτι καὶ πολλὰ Σώματα δὲν εὑρίσκονται, διατί νὰ μὴν ἔλθουν νὰ ὁρκισθοῦν; Αὐτὰ, Κύριοι, ἦλθον νὰ σᾶς ὑποβάλλω· ἐπιμένω λοιπὸν νὰ γείνῃ αὔριον ἢ καὶ σήμερον.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν ἐφωτίσθη· οἱ φωτισθέντες νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρωνται οἱ περισσότεροι). Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἀναβολὴν ὅσοι παραδέχονται τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς διὰ τὴν πέμπτην 14 τρέχοντος μηνὸς, ὥραν 11 π. μ. ἂς ἐγερθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν ἀναβολήν.

§31ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§32ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, ἀφίνομεν εἰς τὴν ἱστορίαν καὶ τὸ Ἔθνος νὰ κρίνῃ, θέλω νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἡ ψηφοφορία. Ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ μοὶ ἀφῃρέθη, θέλω νὰ φαίνηται ἐπὶ τοῦ χάρτου ἡ ψῆφος καὶ ἡ διαγωγή μου.

§33ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριοι, δὲν ἐπίστευά ποτε νὰ φρονῇ οὐδεὶς, ὅτι ὁ λόγος εἶναι, ὅτι οἱ στρατιῶται δὲν ὑπακούουν εἰς τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως· οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν τὸ φρονεῖ. Οἱ Κύριοι ἀξιωματικοὶ, οἱ ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως εὑρισκόμενοι μοὶ παρετήρησαν, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον, εἶναι ἀκατόρθωτον νὰ συγκεντρωθῇ ὁ στρατὸς ὁλόκληρος κατ’ αὐτὴν τὴν ὥραν νὰ δώσῃ τὸν ὅρκον. Πιστεύω, ὅτι δύναται, νὰ γείνῃ ἄλλως, τὸ ὁποῖον πιστεύω ὅτι συμμερίζονται καὶ οἱ Κύριοι Ἀξιωματικοί. Νὰ προσκληθῶσιν, εἴτε διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Συνελεύσεως, εἴτε ἄλλως πως, οἱ Σωματάρχαι καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ ὅλου τοῦ στρατοῦ νὰ δώσωσι τὸν ὅρκον προσωρινῶς διὰ τὴν σήμερον ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, καὶ ἡ Συνέλευσις ν’ ἀποφασίσῃ διὰ τὴν αὔριον ἢ δι’ ἄλλην ἡμέραν νὰ δώσῃ τὸν ὅρκον ὁ Στρατός.

§34ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καθόσον ἀφορᾷ, Κύριοι, τὴν ὁρκωμοσίαν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν στρατιωτῶν, νομίζω ὅτι ἀπεφασίσθη· καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ Κύριος Αὐγερινὸς δὲν δύναμαι νὰ τὴν παραδεχθῶ, διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον θὰ ἐκθέσω, καὶ πιστεύω, ὅτι θὰ συμφωνήσητε μετ’ ἐμοῦ. Κύριοι, οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ διοικηταὶ τῶν Σωμάτων ἔχουν εὐθύνην, καὶ διὰ τὸν ὅρκον, τὸν ὁποῖον θέλετε νὰ ἐπιβάλλητε εἰς αὐτοὺς τὴν στιγμὴν ταύτην, πρέπει νὰ ἠξεύρητε, ὅτι θὰ ἔχουν εὐθύνην. Αὐτοὶ τότε δὲν ὁρκίζονται τὸν αὐτὸν ὅρκον, ἐὰν αὐτοὶ οἱ στρατιῶται ὁμοῦ 300 πράξουν πρᾶξιν παράνομον, πρέπει οἱ ἄλλοι νὰ ἦναι ὑπεύθυνοι; Ἐν τίνι δικαιώματι θὰ ὑποθέσητε εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τὰ ἁμαρτήματα ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ὑπεύθυνοι. Ἂν ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ συγκεντρώσῃ ταύτην τὴν στιγμὴν τὸν στρατὸν καὶ τὸ νομίζει ὅτι εἶναι κατορθωτὸν, ἂς τὸ πράξῃ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον. Ἂς πιστεύσῃ ἕκαστος, ὅτι εἰς περιστάσεις, ὡς τὴν χθεσινὴν περίστασιν, οἱ στρατιῶται ἀναβιβάζονται εἰς ἓν σημεῖον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ὀλίγον κατ’ ὀλίγον πρέπει νὰ τοὺς καταβιβάσητε. Μὴ θέλετε νὰ ῥίψητε κατὰ μέτωπον τῶν ἀρχηγῶν, τῶν ἀξιωματικῶν μίαν ἐνδεχομένην προσβολὴν ἀπὸ μέρους τοῦ στρατοῦ. Σήμερον, ὅτε εἶναι ἐξημμένοι, καὶ τρόπον τινά εἰς μίαν ἀποσύνθεσιν ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων καὶ τῶν ἡμερῶν, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, δὲν θέλετε κατορθώσει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ προσβάλλητε τὴν φιλοτιμίαν τῶν ἀρχηγῶν καὶ ἀξιωματικῶν, καὶ τοῦτο δὲν συμφέρει οὐδὲ εἰς τὴν Συνέλευσιν αὐτὴν, διότι δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν σημεῖα εἰς τὸν Στρατὸν νὰ προσβάλλῃ κατὰ μέτωπον τοὺς ἀξιωματικούς· διότι τότε θέλομεν διαλύσει τοὺς δεσμοὺς, οἵτινες εἶναι ἀναγκαῖοι νὰ ὑπάρχωσι μεταξὺ αὐτοῦ.

§35ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, οὔτε τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ὁρκωμοσίας συσταίνω, οὔτε τὴν ἀναβολὴν ἀναγνωρίζω ὡς ἐπιβλαβῆ εἰς τὸν ἄνθρωπον. Ὁ ἄνθρωπος καὶ ὁρκιζόμενος καὶ μὴ δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκόν του. Τὸ καθῆκον τοῦτο πολὺ περισσότερον ἀναγνωρίζω εἰς τὸν στρατιώτην παρὰ εἰς κάθε ἄλλον. Λέγω δὲ, ὅτι ἐκ τῶν χθεσινῶν συμβεβηκότων ὁ στρατὸς εὑρίσκεται εἰς κἄποιαν ἀταξίαν, ὡς ἐκ τῆς σημερινῆς δὲ ἡμέρας τὸ αὐτὸ ὑπάρχει. Σήμερον πρέπει νὰ μάθωμεν ἐδῶ τὶ γίνεται· ἐξοδεύονται, ὡς παρετήρησα ἐκ τῶν καταλόγων εἰς τὸν στρατὸν 749,000 δραχμῶν εἰς ἕνα μῆνα, θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ διορίσῃ εἴτε διὰ τοῦ Προεδρείου, εἴτε ἄλλως πῶς μίαν ἄλλην Ἐπιτροπὴν νὰ καταμετρήσῃ τοὺς στρατιώτας ἑκάστου σώματος, καὶ νὰ ἴδωμεν ποῦ ἐξοδεύονται αὐτὰ τὰ χρήματα.

§36ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο πρᾶγμα.

§37ΔΑΓΡΕΣ. Τὴν ἡμέραν τῆς ὁρκοδοσίας πρέπει νὰ κάμητε αὐτὴν τὴν ἐξέλεγξιν.

§38ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν εἶναι μόνος αὐτὸς ὁ Στρατός.

§39ΔΑΓΡΕΣ. Ὅταν ἴδωμεν τοὺς καταλόγους τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ ἐνταῦθα Στρατοῦ, καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, θὰ πληροφορηθῶμεν.

§40ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὅταν ἀνέβην τὸ βῆμα, καὶ ἔλαβον τὸ θάῤῥος νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ παραδεχθῇ τὴν ἀναβολὴν τῆς ὁρκοδοσίας, δὲν ἤλπιζόν ποτε διαδεχόμενός με ὁ Κύριος Δαγρὲς, μακρυνθεὶς τοῦ θέματος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, νὰ φέρῃ πληγὴν καιρίαν κατὰ τῆς Συνελεύσεως. Δὲν θέλω προσβάλει τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Αὐγερινοῦ, τὴν ὁποίαν λίαν εὐστόχως ἐπολέμησεν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς. Κύριοι, λίαν συνοπτικῶς θὰ διηγηθῶ τὰ χθεσινὰ περιστατικὰ (θόρυβος), τὰ περιστατικὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ (θόρυβος). Κύριοι, ἔλαβον χθὲς τὴν πρωτοβουλίαν, καὶ ἐν τῇ συνειδήσει μου ἐπρότεινα τὴν ἀλλαγὴν τῆς Κυβερνήσεως· ἡ Ἐθνοσυνέλευσις τίποτε δὲν εἰργάσθη ἐπὶ τούτου, παρενέπεσεν ἡ παραίτησις τοῦ Κ. Ῥούφου, καὶ ἀφ’ ἑαυτῆς ἔπεσεν ἡ Κυβέρνησις· ἡ Ἐθνοσυνέλευσις οὐδόλως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ὑποτιθεμένην στάσιν. Ἐν τῇ ὀργῇ της ἀπέστειλεν ἐπιτροπὴν, καὶ προσεκάλεσε τὰ ἀπολωλότα πρόβατα νὰ συνέλθουν εἰς τὴν εὐθείαν ὁδόν· συνῆλθον, ἐτελείωσαν τὰ πάντα. Τώρα ἐπὶ τῆς τροπολογίας, ὑποστηρίζων τὸν Κ. Πετιμεζᾶν, λέγω ὅτι δὲν πρέπει νὰ δώσουν μόνον οἱ Σωματάρχαι καὶ Ἀξιωματικοὶ τὸν ὅρκον· ἐὰν μᾶς ἀποδίδετε, ὅπως ἔχω τὴν ἰδέαν νὰ πιστεύω, ἐὰν μᾶς ἀποδίδετε ἀφορμὴν, ὅτι δῆθεν προτείνομεν τὴν ἀναβολὴν διὰ λόγους πλαγίους, ὀφείλετε νὰ τὸ εἰπῆτε καθαρῶς· ἡμεῖς ἐπροτείναμεν τὴν ἀναβολὴν ἀπὸ καθαρὰν γνῶσιν τῶν στρατιωτικῶν τυπικῶν καθηκόντων, καὶ τίποτε ἄλλο. Δὲν θέλετε τὴν πέμπτην, ἐρχόμεθα εἰς τὴν τετάρτην. (θόρυβος)

§41ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Αὐγερινοῦ περὶ τοῦ νὰ δοθῇ σήμερον ὁ ὅρκος ὑπὸ τῶν Ἀξιωματικῶν καὶ Σωματαρχῶν τοῦ στρατοῦ, διὰ τὸν λόγον ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἀρχὴ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἐψήφισεν χθὲς ἡ Ἐθνοσυνέλευσις. (θόρυβος) Κύριοι, ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὸν Κ. Πετιμεζὰν λέγοντα, ὅτι ἡ ὁρκωμοσία τῶν Σωματαρχῶν καὶ Ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ συνεπάγει καὶ τὴν εὐθύνην αὐτῶν μετὰ τὴν ὁρκωμοσίαν· τοῦτο, Κύριοι, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ὅρκου ἐκείνου, τὸν ὁποῖον μέλλει ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις. (θόρυβος)

§42ΠΟΛΛΟΙ. Τὸν ἀπεφάσισε.

§43ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἰδοὺ, Κύριε, ὁ ὅρκος· «ὁρκίζομαι πίστιν εἰς τὴν πατρίδα καὶ ὑπακοὴν εἰς τὰς ἀποφάσεις καὶ τὰς διαταγὰς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ τῆς ἐξ αὐτῆς πηγαζούσης νομίμου Κυβερνήσεως·» ὥστε δὲν ἀπαιτοῦμεν ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ ἔχωσιν ἀμέσως σήμερον τὸν στρατὸν εἰς τὴν πειθαρχίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ὁ στρατιωτικὸς νόμος, ἀπαιτοῦμεν μόνον ἀπ’ αὐτοὺς νὰ ὑπακούωσιν εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Συνελεύσεως. (θόρυβος)

§44ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Αὐτὸ ὑπάρχει.

§45ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν εἶμαι τῆς ἐναντίας ἰδέας, ἀλλὰ θέλω νὰ δώσωσι τὸν ὅρκον σήμερον. (θόρυβος) Ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Αὐγερινοῦ.

§46ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Χθὲς ἡ Συνέλευσις δι’ ἀποφάσεώς της ἀνέλαβε τὴν Νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ὑπάρχει ὅρκος τοῦ στρατοῦ πίστις εἰς τὴν πατρίδα καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Χθὲς ἀπεφασίσαμεν ὅτι ἡ Συνέλευσις εἶναι Κυβέρνησις, ἄρα ἔχομεν καὶ τὸν ὅρκον. (θόρυβος).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Αὐγερινοῦ.

§48ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν τετάρτην ἢ τὴν τρίτην. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Κολιάτσου, Βαλτινοῦ καὶ λοιπῶν. «Ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, ἀναβάλλει τὴν διαταχθεῖσαν διὰ τὴν σήμερον ὁρκοδοσίαν διὰ τὴν προσεχῆ τετάρτην.»

§49ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν τρίτην.

§50ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν γίνεται τὴν τρίτην, τὴν τετάρτην. (θόρυβος)

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε νὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§52ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§53ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ πρῶτον ἡ τροπολογία. (θόρυβος)

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν Κύριοι, ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ Κ. Αὐγερινοῦ τοῦ νὰ ὁρκισθοῦν σήμερον οἱ ἀξιωματικοί· ὅσοι παραδέχονται τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Αὐγερινοῦ νὰ ἔλθουν σήμερον ὅλοι οἱ Σωματάρχαι καὶ ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ ὁρκισθῶσιν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, νὰ σηκωθοῦν· (ἐγείρονται ὀλίγοι) ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη. Ὅσοι παραδέχονται τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κολιάτσου Βαλτινοῦ καὶ λοιπῶν, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Κύριοι πληρεξούσιοι! Σᾶς ἀναγγέλλω ὅτι ὑπάρχουν διάφοροι προτάσεις μὴ κατεπείγουσαι καὶ ἀναφοραὶ ἄλλαι· δὲν σᾶς τὰς ὑποβάλλω σήμερον, διὰ νὰ μὴ διακόψωμεν τὰ σπουδαῖα ἡμῶν ἔργα. Ἀλλ’ ἦλθε μία αἴτησις τοῦ Στρατιωτικοῦ Διοικητοῦ, τὴν ὁποίαν δὲν θέλω νὰ ἐνεργήσω χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἡ Συνέλευσις σύμφωνος, ἡ Συνέλευσις ἐνεργεῖ μὲν δι’ ἐμοῦ, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν ἐρωτήσω. Ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορά. «Ἐπειδὴ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διὰ χθεσινῆς διαταγῆς του διέταξε νὰ ἀνακληθῶσιν εἰς τὰ τάγματα 6 καὶ 8 τὰ εἰς Μεγαρίδα ἀποσπάσματα, καὶ ἐπειδὴ, τούτου γενομένου, θὰ παραλύσῃ ἡ Ἐπαρχία αὕτη, διὰ ταῦτα παρακαλεῖται τὸ Προεδρεῖον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ὅπως εὐαρεστούμενον ἐγκρίνῃ ν’ ἀνακληθῇ ἡ ἀνωτέρα διαταγή.»

§55ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα!

§56ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Νὰ ὑπάγουν καὶ ἄλλα ἀποσπάσματα ἐκεῖ.

§57ΔΑΓΡΕΣ. Εἰς ὅλας τὰς Ἐπαρχίας εἶναι ἀνάγκη στρατοῦ· νὰ σταλοῦν παντοῦ ἀποσπάσματα. (θόρυβος)

§58ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις εἶναι ἡ περὶ μορφῆς Κυβερνήσεως πρότασις. Ἀλλ’ ὁ Κύριος Ζέρβας ἐζήτησε τὸν λόγον διὰ νὰ προηγηθῇ τὸ βʹ. ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§60ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Προέβημεν εἰς τὴν συζήτησιν, Κύριε Πρόεδρε.

§61ΖΕΡΒΑΣ. Εἶναι ἡμερησία διάταξις, θὰ ζητήσω τὴν ἀναβολήν.

§62ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ συγχωρῆτε τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε· ἀπεφασίσθη νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§63ΖΕΡΒΑΣ. Ἔχω παρεμπίπτουσαν πρότασιν, καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὰ χθὲς γενόμενα συνέταξα τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· εἷς πληρεξούσιος νομίζει ὅτι σήμερον πρέπει νὰ ἀναβληθῇ. Πρέπει νὰ τὸ ἐξηγήσῃ, καὶ, ἂν ὑποστηριχθῇ ἡ πρότασίς του ἀπὸ 10, ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως.

§65ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Ἔχομεν ἀπὸ χθὲς τὸ περὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, αὐτὸ πρέπει νὰ συζητήσωμεν.

§66ΖΕΡΒΑΣ. Εἴμεθα ὅλοι εἰς γνῶσιν τῶν λυπηρῶν γεγονότων τῆς χθεσινῆς ἡμέρας, ἡ περίστασις αὕτη ἔφερε μεγάλα ἀποτελέσματα, καὶ ἐκ τῶν γεγονότων αὐτῶν ἠναγκάσθησαν τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσουν τὴν παραίτησίν των.

§67ΠΟΛΛΟΙ. Ἓν μέλος.

§68ΖΕΡΒΑΣ. Ποῖα εἶναι τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσαν τὴν σκηνὴν αὐτὴν, ὅλοι βεβαίως τὰ γνωρίζομεν. Τὰ αἴτια, Κύριοι, τῆς χθεσινῆς σκηνῆς προῆλθον βεβαίως ἀπὸ μίαν ἀπαρέσκειάν τινων κατὰ τῶν πεποιθήσεων τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, τῶν ἀρχῶν τῆς Συνελεύσεως.

§69ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ προκειμένου.

§70ΖΕΡΒΑΣ. Ἔρχομαι νὰ σᾶς εἴπω, Κύριοι, ὅτι ἡμεῖς καὶ σήμερον ἀκόμη δὲν ἤμεθα πεπεισμένοι, ὅτι διατελοῦμεν ἐν πλήρει ἀσφαλείᾳ, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἴμεθα πεπεισμένοι περὶ τούτου, ἔπεται ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν δὲν ἠξεύρει, ἂν δύναται νὰ ἐκφράσῃ ἐλευθέρως τὴν γνώμην του. (ἀποδοκιμασίαι). Ἔχομεν λοιπὸν ἀνάγκην νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν εἰρήνην καὶ τὴν κοινὴν σωτηρίαν τῆς πόλεως καὶ ἡμῶν αὐτῶν, καὶ τότε νὰ προέλθωμεν εἰς οἱανδήποτε ἀπόφασιν. Διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπὸν αὐτὸν πρέπει νὰ βεβαιωθῶμεν, ὅτι εἴμεθα πληρέστατα ἐξησφαλισμένοι, καὶ ὅτι κίνδυνος δὲν διατρέχει οὔτε τὴν πόλιν οὔτε τὰς πεποιθήσεις μας· τότε μάλιστα νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς πᾶν ὅ,τι εἶναι ἀναγκαῖον ὑπὲρ τῆς πατρίδος.

§71ΠΟΛΛΟΙ. Εἴμεθα εἰς πλήρη ἀσφάλειαν.

§72ΖΕΡΒΑΣ. Θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ μέτρον τοῦ νὰ σχηματίσωμεν μίαν νέαν μορφὴν Κυβερνήσεως. Ὅλοι γνωρίζομεν, Κύριοι, ὅτι ἕνεκα μιᾶς Κυβερνήσεως ἔγειναν τὰ χθεσινὰ γεγονότα, σήμερον θὰ σχηματίσωμεν μίαν νέαν Κυβέρνησιν· τίς μὲ ἐγγυᾶται, Κύριοι, ἂν, ἀφοῦ χθὲς ἦσαν 200, 300, ἔλθουν σήμερον 1,300 καὶ εἴπουν ὅτι εἶναι κακὴ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις; (θόρυβος)

§73ΤΙΝΕΣ. Ἔχομεν καθῆκον νὰ τὸ προλάβωμεν αὐτό.

§74ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν ἠξεύρω, τὸ παράδειγμα ἔλαβε χώραν, δύναται νὰ τὸ παρακολουθήσῃ καὶ ἄλλο. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, διὰ νὰ ἤμεθα ἐξασφαλισμένοι, πρέπει νὰ λάβωμεν ὅλα τὰ μέτρα τῆς ἀσφαλείας μας πρῶτον, καὶ κατόπιν νὰ προβῶμεν. Ποῖα εἶναι τὰ μέτρα; Πρέπει νὰ βεβαιωθῶμεν πρῶτον ὅτι ἔχομεν ὑπὲρ ἡμῶν τὴν Στρατιωτικὴν δύναμιν, ὅτι ἔχομεν ὑπὲρ ἡμῶν τὴν Ἐθνοφυλακὴν τῆς πόλεως Ἀθηνῶν· διότι καὶ αὐτοχειροτόνητοι Ἀρχηγοὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς προσῆλθον χθὲς νὰ γίνωσιν· ὑπῆγε καὶ ἕνας Πληρεξούσιος ἐξ ἡμῶν, Κύριοι, νὰ γείνῃ αὐτοχειροτόνητος Ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς.

§75ΠΟΛΛΟΙ. Ποῖος εἶναι; ὀνομάσατέ τον (θόρυβος).

§76ΖΕΡΒΑΣ. Λέγω λοιπὸν ὅτι πρέπει πρῶτον νὰ ἐκλέξωμεν ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ὅστις νὰ λάβῃ ὑπὸ τὴν διοίκησίν του ὅλα τὰ τάγματα τῆς Ἐθνοφυλακῆς, καὶ νὰ ἐκλέξωμεν Φρούραρχον τῆς ἐθνοσυνελεύσεως ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον θεωρήσωμεν τῆς ἐμπιστοσύνης μας, καὶ νὰ βεβαιωθῶμεν ὅτι ὑπάρχομεν ἐν πλήρει ἀσφαλείᾳ, καὶ τότε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Κυβερνήσεως. 1,000,000 δραχμῶν ἐθυσιάσθη χθὲς, Κύριοι, καὶ ἂν δὲν ἐπρολαμβάνομεν, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν. Μὴ τρομάζετε. Κύριοι, ὅταν σᾶς λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν. (θόρυβος) ὅλοι τὸ γνωρίζομεν, καὶ ὅλοι εἴδομεν τὴν καταστροφὴν τῶν Δημοσίων πραγμάτων.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ἀντικείμενον.

§78ΖΕΡΒΑΣ. Προτείνω λοιπὸν, Κύριοι, νὰ προβῶμεν πρῶτον εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, καὶ δεύτερον εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ φρουράρχου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως διὰ νὰ ἤμεθα ἐξησφαλισμένοι.

§79ΠΟΛΛΟΙ. Εἴμεθα ἐν πληρεστάτῃ ἀσφάλειᾳ.

§80ΖΕΡΒΑΣ. Καὶ νὰ μᾶς βεβαιώσῃ κατόπιν ὁ Πρόεδρος ὅτι καὶ ὁ μὲν καὶ ὁ δὲ συνενοήθησαν καὶ μᾶς ὑπόσχονται τὴν ἀσφάλειαν τοὐλάχιστον τῶν συνειδήσεων καὶ πεποιθήσεών μας· τότε νὰ προβῶμεν, ἄλλως τε, ὅ,τι ἔγεινε χθὲς, θὰ τὸ ἔχωμεν καὶ αὔριον. (ποδοκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§81ΜΙΛΗΣΗΣ. Κ. Πρόεδρε, κατήντησε θέατρον ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, νὰ ἀφαιρεθῇ ὁ Κανονισμός. (θόρυβος).

§82ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διαμαρτύρομαι καὶ ἀναχωρῶ (θόρυβος μέγας).

§83ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ψηφίσωμεν ἀπὸ τοῦδε ὥστε, ὅστις ἀπομακρύνεται.... (θόρυβος).

§84ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ κανονισμὸς, μάλιστα· ἀλλὰ νὰ μὴ λέγωμεν, πῶς δὲν ἔχομεν ἀσφάλειαν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (ἀποτεινόμενος πρὸς τὸ ἀκροατήριον). Εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς φυλάττοντας σκοποὺς, ποῖοι ἔκαμαν τὴν ταραχήν;

§86ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Σκοποὶ, ἀπαντήσατε!

§87ΣΚΟΠΟΙ. Τώρα ἀλλάξαμεν, δὲν εἴμεθα προτήτερα.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποτείνομαι πρὸς τὸ ἀκροατήριον. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 69 τοῦ κανονισμοῦ) «Οἱ ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις παρεστῶτες κατὰ τὰς συνεδριάσεις ὀφείλουσι νὰ τηρῶσιν ἄκραν σιγὴν, ἀπέχοντες πάσης ἐπιδοκιμασίας ἢ ἀποδοκιμασίας, εἴτε διὰ λόγου, εἴτε διὰ χειρονομιῶν, εἴτε διὰ παντὸς ἄλλου τρόπου κτλ.»

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν ἔχῃ τις ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Ζέρβα;

§90ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ πάντων ἐπεθύμουν, εἰ δυνατὸν, νὰ συνεδριάζωμεν ἐν πλήρει ἀσφαλείᾳ· καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν ἐν διαστήματι δύω ἢ τριῶν ὡρῶν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ φρουράρχου τῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ οὕτως ἐντὸς δύω ὡρῶν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν, νὰ συγκεντρωθῇ δύναμις ἀρκοῦσα νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν Συνέλευσιν, πρῶτος ἤθελον ὑποστηρίξει τὴν πρότασιν τοῦ πληρεξουσίου Ἑρμιονίδος· ἀλλὰ, Κύριοι, βλέπω, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀδύνατον· ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν τῆς πρωτευούσης, τοῦ στρατοῦ, τῆς ἐθνοφυλακῆς, νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη εἶναι πρόωρος, ὅτε τὸ πρώτιστον πάντων, εἰς τὸ ὁποῖον ἀμέσως πρέπει νὰ ἔλθωμεν, εἶναι ἡ συγκρότησις μιᾶς Κυβερνήσεως· ἓν πρόσωπον ἀπασχολούμενον εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Συνελεύσεως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀπείρους ἀνάγκας τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπορῶ πῶς ἡ πρότασις αὐτὴ δύναται νὰ λεχθῇ, καὶ ἐνῷ αἱ ἐπαρχίαι περιμένουν τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, ἡμεῖς νὰ σκεπτώμεθα περὶ τῆς ἀσφαλείας μας· νὰ προβῶμεν, Κύριοι, εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Συνελεύσεως καὶ ἂς ἔχωμεν πεποίθησιν, ὅτι ὅλα θὰ κατορθωθῶσι· τοιαύτην ὑπόνοιαν δεικνύοντες καταβιβάζομεν τὴν ὑπόληψιν τῆς Συνελεύσεως. Πρέπει λοιπὸν νὰ προβῶμεν μετὰ θάῤῥους εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἐπαναφέρῃ τὴν τάξιν τῶν πραγμάτων. Θέλω νὰ ἐξετάσω τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ὑπεκίνησαν τὴν χθεσινὴν σκηνὴν, ἐὰν πρόκειται.... (θόρυβος).

§91ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἶναι περιττὸν, ἐπὶ τοῦ θέματος.

§92ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὄχι νὰ τὸ ἀναπτύξῃ.

§93ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶν λοιπὸν μὲ τὸ ζήτημα λέγω, ὅτι τὸ Κράτος εὑρίσκεται ἄνευ Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ πρωτεύουσα εὑρίσκεται εἰς ταραχὰς, καὶ ἀπορῶ πῶς δύναται νὰ γεννηθῇ ἄλλο ζήτημα, ἐκτὸς τῆς μορφῆς ἑτέρας Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν πρέπει ἀμέσως νὰ ἐκλέξωμεν.

§94ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀπορῶ τῳόντι πῶς Σῶμα σπουδαῖον, ὁποῖον εἶναι ἢ πρέπει νὰ ᾖναι μία Κυριαρχικὴ Συνέλευσις, ἐπανέρχεται καθ’ ἑκάστην εἰς ζητήματα λελυμένα ἤδη δι’ ἀποφάσεως. Χθὲς, Κύριοι, μετὰ μακρὰν συζήτησιν καὶ διὰ πλειονοψηφίας μεγάλης ἀπεφασίσθη ὅτι πρέπει πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ φροντίσῃ ἡ Συνέλευσις νὰ ἐξασφαλίσῃ ἑαυτὴν, διὰ νὰ δυνηθῇ ἐν πάσῃ ἀσφαλείᾳ καὶ ἀνεξαρτήτως ἀπὸ πάσης ἐπιῤῥοῆς καὶ ἀπὸ παντὸς φόβου ν’ ἐνασχοληθῇ εἰς ἔργα σπουδαῖα. Συνεπείᾳ δὲ τῆς ἀποφάσεως ταύτης ἐγένετο καὶ ἴδιον ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζεται, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλεχθῇ ἕνας φρούραρχος, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ φροντίδα νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν Συνέλευσιν, ἀπέναντι πάσης ἐξωτερικῆς ἐπηρείας. Τοῦτο ἐγένετο, καὶ πιστεύω, ὅτι κανεὶς δὲν τὸ ἐλησμόνησε, διότι μόλις χθὲς ἐγένετο. Τώρα, Κύριοι, γίνεται πάλιν μία νέα συζήτησις, καὶ ἰδοὺ παρίσταται ἐνώπιόν μας ἀμφιβολία περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ διορισμοῦ φρουράρχου, ἀμφιβολία, ἂν ᾖναι ἀνάγκη νὰ ἐξασφαλισθῇ καὶ νὰ φρουρηθῇ ἡ Συνέλευσις. Ἐρωτῶ, σπουδάζομεν ἢ παίζομεν ἐπανερχόμενοι οὕτως εἰς τὰ προαποφασισθέντα; Οὔτε δύνασθε νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι χθὲς ἀπεφασίσατε μόνον νὰ κάμητε ἓν ψήφισμα καὶ νὰ τὸ ἀφήσητε νὰ κοιμᾶται εἰς τὰ ἀρχεῖα. Ἀποφασίσασα ἡ Συνέλευσις νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ἀσφαλείας αὑτῆς, δὲν ἐνόησε νὰ συντάξῃ ἓν νεκρὸν ἔγγραφον, ἀλλὰ νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν ἐφαρμογήν του· ἄλλως δὲν ἤξευρε τί ἔκαμνε. Πῶς λοιπὸν, Κύριοι, ἡ συζήτησις ἐπανέρχεται πάλιν σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου; Ἀλλ’ ὑπόνοια ἄλλη σκληρὰ βασανίζει τὴν διάνοιάν μου· πῶς ἐξεγείρονταί τινες Κύριοι, ὅταν ἡμεῖς ὁμιλῶμεν περὶ τῆς ἀσφαλείας τῆς Συνελεύσεως, διατί αὐτὸς ὁ φόβος; Διατί αὐτὴ ἡ ταραχή; Ποία σχέδια πατριωτικὰ ἡ ἀσφάλεια τῆς Συνελεύσεως ἀνατρέπει; Διὰ τί ταράσσεσθε βαθέως, διότι ἡμεῖς ζητοῦμεν ἀνεξάρτητοι ἀπὸ παντὸς φόβου, ἀπὸ πάσης ἐπηρείας, νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους; «Πράξατε, μᾶς λέγουσι, πράξεις πατριωτικὰς, θὰ σᾶς σκεπάζουν αἱ καλαὶ πράξεις, ὁ πατριωτισμός»· ὡραῖαι λέξεις, Κύριοι, ἀλλ’ ὁ πατριωτισμὸς εἶναι μία λέξις, ἡ ὁποία ἔχει διάφορον σημασίαν κατὰ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα τὴν ἐξηγοῦν, καὶ κατὰ τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα τὴν μεταχειρίζονται. Ὅλα τὰ κόμματα μετεχειρίσθησαν τὸν πατριωτισμὸν, καὶ μολοντοῦτο ὁ πατριωτισμὸς δεξιὰ εἶχεν ἄλλην ἔννοιαν, ἀριστερὰ εἶχεν ἄλλην, καὶ εἰς τὸ κέντρον εἶχεν ἄλλην.

§95ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἰς τὴν ἐφαρμογὴν φαίνεται.

§96ΜΙΛΗΣΗΣ. Μάλιστα, ἐκεῖ θὰ φανῇ ποῖος εἶναι ἀληθὴς πατριώτης. Εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, νὰ ἐξασφαλισθῇ, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Συνέλευσις· πρέπει νὰ ᾖναί τις τυφλὸς διὰ νὰ μὴ βλέπῃ, ὅτι ἡ ἀναρχία ὕψωσε θρασεῖαν κεφαλήν, ὅτι δὲν δυνάμεθα ἐλευθέρως νὰ ἐκφράσωμεν ἐνταῦθα τὰς πεποιθήσεις μας, ὅτι ἑπομένως ἐπαύσαμεν τοῦ νὰ εἴμεθα σπουδαῖον Σῶμα, ὅτι ὑπεράνω αὐτοῦ τοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὴν κυριαρχίαν τοῦ Ἔθνους, ζητεῖ ὁ φατριασμὸς νὰ θέσῃ τὰς ὀρέξεις του, τὰς ἐνόχους τάσεις του. Ἡ Συνέλευσις τοῦ 48 τῆς Γαλλίας, ἐφρόντιζε βέβαια περὶ τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος, καὶ περιεῖχεν ἐν ἑαυτῇ ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐφοβοῦντο διὰ τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν ζωήν των. Καὶ ὅμως αὐτὸ, Κύριοι, δὲν ἐμπόδισε τὴν Συνέλευσιν τοῦ νὰ λάβῃ μέτρα περὶ τῆς ἀσφαλείας αὐτῆς, καὶ ὅταν μία φατρία, ἡ ὁποία ἐζήτει νὰ ἀνατρέψῃ τὰς βάσεις τῆς κοινωνίας, εἰσέδυσεν εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐκείνην καὶ ἀνέλαβε μίαν στιγμὴν τὸ κράτος ἀπέναντι τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ ἕνας Καβαινιὰκ, ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἡ ὑλικὴ βία διὰ νὰ προστατεύσῃ τὸν νόμον καὶ νὰ σώσῃ τὴν κοινωνίαν· διότι κατὰ δυστυχίαν, εἰς τὴν ἀνθρωπότητα ἐπικρατοῦν τόσαι ἀδυναμίαι καὶ τόσα πάθη, ὥστε πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ δύναμις ὑλικὴ, ἡ ὁποία νὰ δώσῃ τὸ κῦρος εἰς τὸ δίκαιον καὶ τὴν νομιμότητα. Διὰ τί λοιπὸν, Κύριοι, μᾶς κατηγοροῦσι ζητοῦντας νὰ ἀσφαλίσωμεν ἑαυτούς; ἂν πράξωμεν ἔργα ἀνάξια ἡμῶν, ἀνάξια τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύομεν, ὁ λαὸς θὰ ᾖναι πάντοτε ἐκεῖ διὰ νὰ μᾶς ἐπικρίνῃ, καὶ ἡ ἱστορία πάντοτε ζῶσα διὰ νὰ μᾶς στιγματίσῃ. Ὄχι· πρέπει νὰ ἤμεθα ἐλεύθεροι, ἀνεπηρέαστοι, καὶ ἕκαστος, ὅστις διανοηθῇ νὰ πιέσῃ τὴν Συνέλευσιν καὶ νὰ θέσῃ τὴν θέλησίν του ὑπεράνω τῆς κυριαρχίας αὐτῆς, πρέπει νὰ τρέμῃ οὐχὶ μόνον ἀπέναντι τῆς ἱστορίας, ἀλλὰ καὶ ἀπέναντι τῆς ὑλικῆς δυνάμεως. Προτείνω νὰ προβῇ ἡ Συνέλευσις ἀμέσως εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Φρουράρχου καὶ κατόπιν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῆς μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως.

§97ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πιστεύω, Κύριοι, ὅτι δὲν ὑπάρχει Ἑλληνικὴ καρδία, ἡ ὁποία νὰ μὴ λυπῆται, νὰ μὴ ταράττηται βλέπουσα τὴν ἀνωμαλίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, καὶ τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους διατρέχομεν, ἕκαστος δ’ ἐξ ἡμῶν δείκνυται φιλοτιμίαν ἄκραν ὑπερασπιζόμενος τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Σώματος τούτου ἀντιπροσωπεύοντος τὸν κυρίαρχον Λαόν. Δὲν πιστεύω λοιπὸν νὰ κάμητε καὶ εἰς ἐμὲ τὴν ἀδικίαν, ὅτι λυποῦμαι ὀλιγώτερον, καὶ ὅτι ἔχω μικροτέραν τὴν συναίσθησιν τῆς φιλοτιμίας, ἡ ὁποία πρέπει νὰ μᾶς συνδέῃ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν δυσχερῶν καθηκόντων μας εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις· δὲν πιστεύω νὰ παρεξηγηθῶσιν οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους θὰ ἐκφέρω εἰς ἀντίκρουσιν τῶν παρατηρήσεων διαφόρων πληρεξουσίων προλαλησάντων. Κύριοι, ὅσοι ἠσπάσθητε τὴν ἐπανάστασιν, ὅσοι ὡρμήσατε πρὸς τὸ στάδιον αὐτὸ μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐπανάστασις εἶναι καὶ ὁμαλὴ κατάστασις πραγμάτων, ἠπατήθητε ἀπάτην μεγάλην. Ἡ ἐπανάστασις εἶναι ἐποχὴ πυρετώδης καὶ θυελώδης, ἡ ὁποία παράγει μὲν καλὰ, ὅταν ὑπάρχῃ ἀληθὴς πατριωτισμὸς, συνοδεύεται ὅμως καὶ μὲ κακὰ καὶ δυστυχήματα. Ὁ ἀσπαζόμενος ὅθεν μίαν ἐπανάστασιν οἰκειοθελῶς, ἢ ἀναγκαζόμενος ἀπὸ τὰς περιστάσεις, δὲν πρέπει νὰ ἐξανίσταται διότι εἰς τὴν δίοδον τῆς ἐπαναστάσεως ἀπαντᾷ καὶ τὰ δυστυχήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦν δυστυχῶς, παρὰ νὰ συνοδεύωσι τὰς ἐπαναστάσεις. Διὰ τί, Κύριοι, φωνάζετε ἀδιακόπως, διατί ῥίπτετε τὸν δαυλὸν τῆς διαιρέσεως παρουσιαζόμενοι ὡς μόνοι ὑπερασπισταὶ τῆς νομιμότητος, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς θέλει νὰ προσβάλῃ; διατί, Κύριοι, ἀδιακόπως θέλετε, οὕτως εἰπεῖν, νὰ ἐκβιάσητε τὰ πράγματα; διατί ζητεῖτε τὰ ἀδύνατα; Κύριοι! Ναὶ, πρέπει νὰ παλαίσωμεν κατὰ τῆς ἀναρχίας, ἡ ὁποία εἶναι ὁ σκόπελος τῆς ἐπαναστάσεως. Ναὶ, πρέπει νὰ ὑψώσωμεν ὑπερήφανον τὴν κεφαλὴν, καὶ διὰ τῆς χύσεως ἀκόμη τοῦ αἵματός μας νὰ ἀντιταχθῶμεν κατὰ τῆς ἀναρχίας, ἵνα ἀποδείξωμεν, ὅτι ἡ πατρὶς ἡμῶν δὲν ἐταπεινώθη, ὅσον ἐπιστεύετο, καὶ ὅτι ὁ Ἕλλην διὰ τῆς ἐπαναστάσεως ἀνυψώθη καὶ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ θέσῃ τὰς βάσεις τῆς πολιτείας, ἡ ὁποία θὰ τὸ φέρῃ εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῶν πόθων του. Δὲν πρέπει ὅμως καὶ νὰ λησμονῶμεν, ὅτι εἰς τὰς ἐπαναστάσεις ἡ φρόνησις καὶ ὁ πατριωτισμὸς ἀναγκάζει πολλάκις τὸν ἄνθρωπον νὰ ὑποχωρῇ εἰς τὴν αὐθεντίαν τῶν πραγμάτων, καὶ ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ βαδίζωμεν πάντοτε μὲ τὴν νομιμότητα ἐν καιρῷ ἐπαναστάσεως. Δὲν πρέπει νὰ προσβάλωμεν τοὺς ἄλλους οὔτε νὰ ἐκπληττώμεθα, διότι εὑρίσκονται ἄνθρωποι, οἵτινες νομίζουσιν ἔργον πατριωτισμοῦ τὸ νὰ πνίξωσι πρὸς στιγμὴν τὴν θέλησίν των, καὶ νὰ ὑποχωρήσωσιν, ἵνα ἐπιτύχωσι σκοπὸν ἀνώτερον. Κύριοι, οἱ τοιοῦτοι δὲν εἶναι τυχαῖοι ἄνθρωποι, δὲν στεροῦνται πατριωτισμοῦ, ἕτοιμοι ὄντες νὰ χύσωσι τὸ αἷμά των χάριν τῆς πατρίδος των· ἀλλ’ ὅταν βλέπουν, ὅτι, ἂν θελήσωσι νὰ δείξωσι τὸ θάῤῥος καὶ ἀκαίρως θὰ χύσωσιν τὸ αἷμά των, καὶ εἰς μάτην, ἡ φρόνησις, ἡ ἀληθὴς ἀνδρία ἐπιβάλλουσιν εἰς αὐτοὺς νὰ ὑποχωρήσωσιν. Ἐνδεχόμενον νὰ ὀνομασθῶσι δειλοί, ἡ φρόνησις ὅμως δὲν εἶναι δειλία καὶ συνοδεύει πάντοτε τὴν ἀληθῆ γενναιότητα. Ταῦτα εἰς ἀντίκρουσιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δεικνύουσιν φιλοτιμίαν, τὴν ὁποίαν ἐκτιμῶ, ἀλλ’ ἡ ὁποία μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν συνάδει μὲ τὰς περιστάσεις. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἀντίκρουσιν τῶν ἐπιχειρημάτων, διὰ τῶν ὁποίων ὑποστηρίζουσι τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς. Ἐπικαλοῦνται τὸ δεδικασμένον, ἀπόφασιν δηλαδὴ τῆς Συνελεύσεως, τοῦ νὰ προηγηθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ φρουράρχου. Ναί, Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἶχεν ἀποφασίσει ἡ Συνέλευσις νὰ προηγηθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ φρουράρχου, ἀλλὰ κατόπιν ἀπεφάσισε τὸ ἐναντίον, ὡς ἐκ τῶν πραγμάτων αὐτῶν ἀποδεικνύεται, καθόσον μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ψηφίσματος περὶ ἐκλογῆς τοῦ φρουράρχου, εἶπεν ὅτι, ἐπειδὴ παρουσιάζεται ἡ παραίτησις τοῦ Κυρίου Ῥούφου, καὶ ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει Κυβέρνησις, πρέπει νὰ γίνῃ προηγουμένως σκέψις περὶ τοῦ σχηματισμοῦ νέας Κυβερνήσεως καὶ νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους. Αἴ, Κύριοι! τὸ καταλαμβάνω τὸ δεδικασμένον, εἶναι νόμος ἰσχυρὸς, ὑπάρχει ὅμως καὶ ἕτερος νόμος πολὺ ἰσχυρότερος, ὁ νόμος τῆς κοινῆς σωτηρίας· ἡ Συνέλευσις, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει Κυβέρνησις, ὀφείλει νὰ λάβῃ πρόνοιαν, οὐχὶ περὶ ἐκλογῆς φρουράρχου, ἀλλὰ περὶ τῆς κοινῆς σωτηρίας. Συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν, ὁ ὁποῖος, ἐὰν κρίνῃ μὲ ψυχρὸν αἷμα, δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι τὸ ἀναγκαιότερον. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, πρώτη φροντὶς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβωμεν, εἶναι τὸ νὰ σκεφθῶμεν καὶ ἀποφασίσωμεν περὶ τῆς μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦ τηλεγράφου ἐγένετο ἤδη γνωστὴ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἡ ἐπελθοῦσα Κυβερνητικὴ μεταβολὴ, πρὸ μικροῦ μάλιστα ἦλθε τηλεγράφημα λέγον, ὅτι ἡ πρᾶξις τῆς Συνελεύσεως τοῦ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἐπροξένησε τὸν μεγαλύτερον ἐνθουσιασμὸν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω. Αἱ ἐπαρχίαι δὲν πρέπει νὰ ἀνησυχῶσιν. Εἰς τὰς ἐπαρχίας γνωρίζουσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει Κυβέρνησις. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἀνετέθη εἰς τὸν Πρόεδρον ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ἀλλ’ ἐπειδὴ πολλὰ τὰ παρουσιαζόμενα κυβερνητικὰ ζητήματα, ὁ Πρόεδρος δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ διευθύνῃ τὰς συνεδριάσεις, καὶ νὰ λαμβάνῃ πρόνοιαν περὶ τῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους. Ὑπάρχει λοιπὸν ἀπολύτως ἀναγκαῖον, χάριν τῆς Πρωτευούσης καὶ χάριν τῶν Ἐπαρχιῶν, νὰ λυθῇ προηγουμένως τὸ ζήτημα περὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ νόμος τῆς κοινῆς σωτηρίας, ὅστις εἶναι ὁ ἐπικρατέστερος, ἀπαιτεῖ τὸ νὰ ὑπάρχῃ Κυβέρνισις, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν ὑπῆρξέ ποτε οὔτε θὰ ὑπάρξει σκιὰ τάξεως ἢ ἡσυχίας. Δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ φρουράρχου τῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Συνελεύσεως. Δὲν μὲ ταράττουν οὔτε τὰ ποδοκροτήματα οὔτε τὰ χειροκροτήματα· οὔτε πιστεύω ὅτι ἐκ τούτων τρέχει κίνδυνον ἡ Συνέλευσις. Ὑπῆρχεν ἐποχὴ, καθ’ ἣν καὶ αὐτὴ ἡ δυναστεία τοῦ Ὄθωνος δὲν ἐτόλμησε νὰ φανῇ πολὺ αὐστηρὰ, καθόσον ἀπέβλεπε τὰς ἐκφράσεις τοῦ ἀκροατηρίου.

§98ΔΑΓΡΕΣ. Ἡμεῖς διαμαρτυρόμεθα πολὺ δυνατὰ κατ’ αὐτοῦ·

§99ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀνήκω, Κύριοι, εἰς τὴν πατρίδα καὶ τὴν συνείδησίν μου καὶ ὄχι εἰς φατρίαν. Καθὼς καὶ ἄλλοτε, οὕτω καὶ ἤδη διαμαρτύρομαι κατὰ τῶν ἐπιχειρούντων νὰ ἐπηρεάσωσι τὴν συνείδησιν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους· λυποῦμαι βλέπων Ἕλληνας παραγνωρίζοντας τὸ κρίσιμον τῶν περιστάσεων καὶ προσπαθοῦντας νὰ ἐπιβάλωσι τὴν θέλησίν των εἰς τὴν Συνέλευσιν· δὲν παραδέχομαι ὅμως καὶ ὅτι ἡ πατρὶς τρέχει κίνδυνον καὶ κίνδυνον σπουδαῖον ἐκ τῆς διαγωγῆς τοῦ ἀκροατηρίου. Ἐπιμένω δὲ εἰς τὸ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι νομίζουσιν ὅτι ἐφωτίσθησαν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἂς σηκωθῶσιν· (σηκώνονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐρωτήθη· ἂν ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ προτάξῃ τὴν ἐκρεμῆ ἐκλογὴν, τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως περὶ τοῦ φρουράρχου, ἀπὸ τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ περὶ Κυβερνήσεως....

§101ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ προτείνω συμβιβαστικὸν μέσον· νὰ μὴ διαλυθῶμεν, ἀλλὰ νὰ λυθῇ τὸ Κυβερνητικὸν ζήτημα, πρῶτον, ἡ ἐκλογὴ τοῦ φρουράρχου, δεύτερον, καὶ ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς· τρίτον πρέπει νὰ λυθοῦν ὁριστικῶς καὶ τὰ τρία ταῦτα ζητήματα, ὅσοι δὲ ἀναχωρήσουν πρὶν λυθῶσιν ταῦτα, θὰ τοὺς ὀνομάσω λειποτάκτας, καὶ χθὲς ἐδόθησαν ἐμπόδια νὰ μὴ λυθῇ τὸ Κυβερνητικὸν ζήτημα, καὶ σήμερον παρουσιάζονται τὰ αὐτὰ ἐμπόδια.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα, ἂν πρέπει νὰ προταχθῇ τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ περὶ μορφῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐκλογὴ τοῦ χθὲς ἀποφασισθέντος παρὰ τῆς Συνελεύσεως φρουράρχου· κατὰ πρῶτον θὰ συγχωνεύσω τὰ δύω ζητήματα, κατόπιν ἔρχεται τὸ ἄλλο περὶ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Ἡ ψηφοφορία θὰ γίνῃ δι’ ἀναστάσεως, ὅσοι φρονοῦν ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ φρουράρχου τῆς Συνελεύσεως ἀπὸ τῆς περὶ μορφῆς Κυβερνήσεως προτάσεως τοῦ Βαλτινοῦ, ἂς σηκωθῶσιν (Ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα).

§103ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία.

§104ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἔξω κινδυνεύει ἡ πατρὶς, ἡμεῖς δὲ νὰ χανώμεθα εἰς ὀνομαστικὰς κλήσεις; νομίζω ὅτι δὲν ἁρμόζει.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προταχθῇ ἡ περὶ τοῦ φρουράρχου τῆς Συνελεύσεως ἐκλογὴ λέγουσι ναὶ, οἱ θέλοντες νὰ προταχθῇ τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ λέγουσιν ὄχι. Ἐνταῦθα γίνεται ἡ ψηφοφορία ὡς ἐφεξῆς· Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Κυρίων Πληρεξουσίων. Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Παραδέχεται ἡ Συνέλευσις νὰ προταχθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Φρουράρχου τῆς Συνελεύσεως ἀπὸ τὸ ζήτημα περὶ μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως, Ναὶ ἢ Ὄχι;

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ ἐπροτιμήθη διὰ ψήφων 106 κατὰ 68, ψηφοφορησάντων τὸ ὅλον 174, ὥστε πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βαλτινοῦ. Ἔλαβον δὲ καὶ δύω τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς διακοινώσω. Ἀναγινώσκονται τὰ τηλεγραφήματα ἐξ Αἰγιαλείας καὶ ἐκ Πατρῶν, ὅτι ἔμαθον μετ’ εὐχαριστήσεως τὴν μεταβολὴν καὶ ὅτι ἐπικρατεῖ ἄκρα ἡσυχία.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Βαλτινὸς ἔχει τὸν λόγον· ὑπάρχουν ὅμως δύω ἄλλαι προτάσεις περὶ μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀναγνωσθοῦν. Ἀναγινώσκεται μία πρότασις τῶν Κυρίων Καλλιγᾶ καὶ Βρατζάνου, καὶ μία τοῦ Κυρίου Χατσερῆ ὡς ἑξῆς, Ἄρθρον 1. «Ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἀνατίθεται εἰς Πρωθυπουργὸν ἄνευ χαρτοφυλακίου, ὅστις ὑποβάλλει εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Συνελεύσεως τοὺς διορισθησομένους παρ’ αὐτοῦ ἑπτὰ ὑπουργοὺς, ἤτοι 1) Στρατιωτικῶν. 2) Ἐσωτερικῶν. 3) Οἰκονομικῶν. 4) Ἐξωτερικῶν. 5) Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Παιδείας. 6) Δικαιοσύνης. 7) Ναυτικῶν. Ἄρθρον 2. «Οὐδεμία πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ἰσχὺν μὴ φέρουσα τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ.» Ἄρθρον 3. «Ἐν περιπτώσει διαφωνίας μεταξὺ Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ ἀποφασίζει κατὰ πλειονοψηφίαν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον προεδρευόμενον παρὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὅστις ἔχει τὴν νικῶσαν ψῆφον.» Ἄρθρον 4. «Τὰ προηγούμενα ψηφίσματα περὶ καθηκόντων Κυβερνήσεως ἰσχύουν ἐφ’ ὅσον δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸ παρὸν ψήφισμα.» Ἄρθρον 5. «Ἡ ἐκλογὴ τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ ἡ ἔγκρισις τῶν παρ’ αὐτοῦ διοριζομένων Ὑπουργῶν γίνεται διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας.»

Π. ΚΑΛΛΙΓΑΣ.

Δ. ΒΡΑΤΖΑΝΟΣ.

«Ἡ Συνέλευσις, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὰς δυσχερεῖς τῆς Πατρίδος περιστάσεις, ψηφίζει τάδε». «Ἐκλέγει δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας ἕνα μόνον Κυβερνήτην, ἐκ τῶν πληρεξουσίων». «Ἀνατίθησιν αὐτῷ ἅπασαν τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν». «Ὁ Κυβερνήτης οὗτος ἐκλέγει καὶ διορίζει ἑπτὰ ὑπουργοὺς, δι’ ὧν ἐνεργεῖ τὰ δέοντα». «Ὁ Κυβερνήτης φέρει ἅπασαν τὴν εὐθύνην τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας».

Ὁ πληρεξούσιος

ΓΡΗΓ. ΧΑΝΤΖΕΡΗΣ.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἓν τηλεγράφημα ἐκ Ναυπλίου. Ἀναγινώσκεται ἓν τηλεγράφημα τοῦ Νομαρχιακοῦ Γραμματέως Κ. Βαλαβάνη, διὰ τοῦ ὁποίου ἀναγγέλλει, ὅτι ἔλαβε τὸ ψήφισμα τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τὴν προτεραίαν 7 Μ. Μ. ὅτι αὐτὸ ἐκοινοποιήθη παραχρῆμα καὶ πάντες ἐσεβάσθησαν τὴν ἀπόφασιν, ἐπικρατεῖ δὲ πληρεστάτη ἡσυχία· ἐν τούτοις ὁ πρώην ὑπουργὸς Ἀρτέμης Μῖχος εἶχε διατάξει ν’ ἀποσταλοῦν 60,000 πυροτοβολαὶ, καὶ ἐρωτᾷ, ἂν πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ διαταγή.

§109ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἔλθουν αἱ πυροτοβολαί.

§110ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ μὴ σταλοῦν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεκάλεσα τὸν Κ. Δήμαρχον ὡς πρὸς τὴν Ἐθνοφυλακὴν καὶ τὸν Κ. φρούραρχον ὡς πρὸς τὸν Στρατὸν, ὁ Δήμαρχος ἔκαμε μεγάλα παράπονα, καθόσον ὅλη ἡ Ἐθνοφυλακὴ στερεῖται πυριτοβολῶν, ὁ φρούραρχος εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἐνταῦθα, καὶ ὅτι εἶχε σταλῆ ἀτμόπλοιον ἐπίτηδες εἰς Ναύπλιον διὰ νὰ μεταφέρῃ πυροτοβολάς· ἠμποροῦμεν νὰ ζητήσωμεν πληροφορίας ἀπὸ τὸν Φρούραρχον.

§112ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἔχω δύω φίλους λοχαγοὺς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, οἱ ὁποῖοι μεγάλως παραπονοῦνται διὰ τὴν στέρησιν τῶν πυροτοβολῶν, ἐξ ἰδίων των ἀγοράζουν αὐτὰς καὶ τὰς διανέμουν εἰς τοὺς Ἐθνοφύλακας. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ ἔλθουν.

§113ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Νὰ διαταχθῇ νὰ ἔλθωσιν αἱ πυριτοβολαὶ, νὰ παραδοθῶσι δὲ εἰς τὸν Διοικητὴν τοῦ Ἀτμοδρόμονος Κύριον Σαχτούρην διὰ νὰ τὰς φυλάττῃ εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ Κ. Προέδρου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως.

§114ΒΑΣΟΣ. Μοὶ φαίνεται ἄτοπον, Κύριοι, ὅτι ὁ προλαλήσας εἶχε τόσην ἀπιστίαν, ὥστε νὰ θέλῃ νὰ φυλακίσῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὰς πυριτοβολὰς εἰς τὸν Ἀτμοδρόμονα. Ἡ Ἐθνοφυλακὴ δὲν ἔχει πλέον τῶν 4 φυσεκίων. Ἂν θέλετε νὰ ἔχωμεν Ἐθνοφυλακὴν, πρέπει νὰ ᾖναι ὡπλισμένη, πρέπει νὰ ἔχῃ πολεμοφόδια, φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθουν καὶ νὰ μοιρασθοῦν εἰς τοὺς ἀνθρώπους, οἵτινες φέρουν ὅπλα, καὶ ὄχι νὰ δοθοῦν, οὔτε εἰς τὸν Ἀτμοδρόμονα, οὔτε ἀλλοῦ.

§115ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριοι, καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παραστήσω τὴν ἀνάγκην πυριτοβολῶν, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Ἐθνοφυλακὴ, οὐχὶ μόνον δὲν ἔχει 4 πυροτοβολὰς, ἀλλ’ οὔτε μίαν· λοιπὸν προτείνω αἱ πυριτοβολαὶ νὰ ἔλθουν νὰ παραδοθῶσιν εἰς τὸν Κύριον Πρόεδρον, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ διορισθῇ.

§116ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§117ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, χθὲς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν σκέψιν τοῦ σεβαστοῦ τούτου Σώματος τὸ ψήφισμα περὶ τῆς μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ἴσως ἴσως συντελέσω περισσότερον ἐγὼ παρ’ ἄλλους εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ συστήματος τοῦ παραδεδεγμένου ἤδη, καθόσον, ὡς καὶ χθὲς εἶπον, ἐγὼ εἶχον ψηφοφορήσει ὑπὲρ τῆς τριμελοῦς Κυβερνητικῆς ἐπιτροπῆς. Ἤδη λοιπὸν τὰ πράγματα μὲ ἔπεισαν, ὅτι ὑπέπεσα εἰς λάθος· τὰ πολιτικὰ λάθη, Κύριοι, εἶναι συγκεχωρημένα· εὐκτέον νὰ μὴ φέρωσιν εἰς τὸ ἑξῆς καὶ πλέον δυσάρεστα ἀποτελέσματα. Εἶπον χθές, Κύριοι, χωρὶς νὰ ἐπαναλαμβάνω τὰς αὐτὰς λέξεις, ὅτι, ἵνα εὐχαριστηθῶσιν, οὕτως εἰπεῖν, οἱ θεωρούμενοι κορυφαῖοι τῆς Ἑλλάδος, ὁ Στρατὸς καὶ ὁ Λαὸς τῆς Πρωτευούσης ὠνόμασαν 3 ἄνδρας, τῶν ὁποίων δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναφέρω τὰ ὀνόματα, καὶ αὐτοὺς ὠνόμασε Κυβερνήτας· εἶπον, ὅτι αἱ Ἐπαρχίαι οὐδόλως σκεφθεῖσαι περὶ τοῦ ποιοῦ καὶ τῶν προσόντων τῶν προσώπων τούτων, κηδόμεναι δὲ περὶ τῆς ἀσφαλείας τοῦ τόπου, καὶ ὅπως ἐμποδίσωσι τὸν ἐνδεχόμενον ἐμφύλιον πόλεμον, τὸν ὁποῖον ἠδύναντο νὰ διεγείρωσιν ὄργανα τῆς πεσούσης ἐξουσίας, τυφλοῖς, οὕτως εἰπεῖν, ὄμμασι, τὰ παρεδέχθησαν. Οἱ ἄνδρες οὗτοι, οἱ Κυβερνῶντες, ἐδιοίκησαν μέχρις ὅτου ἡ Ἐθνοσυνέλευσις λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν ποῖον πρέπει νὰ προτιμηθῇ ὡς καταλληλότερον κυβερνητικὸν σύστημα, παρεδέξατο τὴν Τριανδρίαν. Ἀγνοῶ, ἐὰν ἡ θεωρία πρέπῃ νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὸ πραγματικόν· ἐγὼ συνδέω ἀμφότερα, καί, ἐπειδὴ δὲν ἐπιθυμῶ εἰς τὴν ῥάχην τῆς ἀτυχοῦς Ἑλλάδος νὰ δοκιμασθῇ καὶ πάλιν τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ ἀπέκρουσα ἐγὼ αὐτός, ὅστις μὲ ἄλλους πολλοὺς καλλιτέρους μου τὸ εἶχον ὑποστηρίξει. Προϋποθέτω ἐκ προοιμίων, Κύριοι, ὅτι, ἐὰν ἐμμείνωμεν εἰς τὸ αὐτὸ Κυβερνητικὸν σύστημα, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀτυχῆ θέσιν νὰ σκεφθῶμεν καὶ πάλιν περὶ τούτου. Τὸ λέγω τοῦτο, διότι ἀτυχῶς φοβοῦμαι, μὴ τὰ αὐτὰ πράγματα, τὰ αὐτὰ περιστατικά, ἐπαναληφθῶσι σχετικῶς μὲ τὸ Κυβερνητικὸν σύστημα. Ὅπως οἱ τρεῖς ἄνδρες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι οὐδόλως ἐξετίμησαν τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν τοῖς ἔδωκεν ἡ Ἑλλάς, ἔκαμον τὸ Κυβερνεῖον παλαίστραν προσωπικῶν συμφερόντων, φοβοῦμαι πολύ, Κύριοι, μὴ καὶ πάλιν καὶ εἰς ἄλλα πρόσωπα, ἐκλεγόμενα, ἴδωμεν τὰ αὐτὰ ἐπαναλαμβανόμενα. Εἶπον, Κύριοι, χθές, τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι μετὰ τόλμης καὶ θάῤῥους κατηγορῶ καὶ τὰ τρία πρόσωπα καὶ παίζω τὴν κεφαλήν μου, ἐὰν τὴν θέλουν οἱ φίλοι των. Κύριοι, ἀπέναντι τοῦ συστήματος ἐκείνου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐδημηγόρησα, καὶ τὸ ὁποῖον ἀτυχῶς ἀπεδείχθη κακόν, προτείνω πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἄλλοι πρὸ ἐμοῦ ἔφερον, καὶ εὔχομαι νὰ τὴν ὑποστηρίξουν καὶ σήμερον· τὴν ἔφερον τότε, ὅτε ἐπρόκειτο ἡ συζήτησις περὶ τῆς μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι, ἂς δεχθῶμεν τοὺς ἐπαίνους, τοὺς ὁποίους ἡ ἱστορία ἀπέδωκεν εἰς τοὺς Ἕλληνας, ἂς δεχθῶμεν ὅμως καὶ τὰς μομφάς, ὅπως διορθωθῶμεν, ἐὰν ᾖναι δυνατόν. Ἐκατηγορήθημεν πάντοτε, Κύριοι, ἐπὶ φιλαρχίᾳ, τίς περισσότερον, τίς ὀλιγώτερον. Διὰ νὰ πνίξωμεν τὸ φιλαρχικὸν στοιχεῖον, διὰ νὰ τιμωρήσωμεν τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ παίζωσι χάριν ἑαυτῶν καὶ τῶν φίλων των μὲ τὴν τύχην τῆς Ἑλλάδος, δὲν θέλω Κυβερνήτας, δὲν θέλω Κυβέρνησιν. Ἡ Συνέλευσις, θεωρήσασα καθῆκον ἑαυτῆς νὰ ἐπέμβῃ, ὅπου ἡ φιλαρχία ἀνεπτύχθη, εἶπε· σταθῆτε, ἀναλαμβάνω εἰς ἐμαυτὴν τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κράτους διὰ τοῦ Προέδρου. Ἐπιθυμῶ τὸ αὐτὸ σύστημα νὰ ἀκολουθήσῃ, κανονίζουσα, οὕτως εἰπεῖν, τὰ πράγματα. Ἔκτακτοι εἶναι αἱ περιστάσεις μας, Κύριοι, ἔκτακτα πρέπει νὰ λάβωμεν καὶ τὰ μέτρα, καὶ εἰς ὁμαλωτέραν, ἐὰν φθάσωμέν ποτε κατάστασιν, πάλιν ἐδῶ εἴμεθα, πάλιν ἐπανερχόμεθα εἰς ὅ,τι κριθῇ τότε καλλίτερον. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις νὰ κρατήσῃ τὴν ἐξουσίαν, νὰ τὴν κρατήσῃ δι’ ἐκλογῆς Ὑπουργείου. Δὲν θέλω νὰ δώσω καμμίαν προτίμησιν, θέλω, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, νὰ ἁλυσσοδέσω τὴν φιλαρχίαν. Δὲν ὀνομάζω Κυβερνήτην, δὲν ὀνομάζω Κυβερνήτας, δὲν θέλω οὔτε Πρωθυπουργόν. Ἕνα τίτλον ξηρὸν δίδω εἰς ἕνα ἄνθρωπον, ὅπως διευθύνῃ τὰς συνεδριάσεις καὶ νὰ συνυπογράφῃ μετὰ τῶν ἄλλων ὑπουργῶν. Θέλω μ’ ἄλλους λόγους Ὑπουργεῖον πηγάζον ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Χθὲς, Κύριοι, ἐνόμισα καλὸν, δὲν θὰ ἐπιμείνω, διὰ νὰ μὴ χρονοτριβήσω, ἐνόμισα καλὸν τὴν σύστασιν ὀγδόου Ὑπουργείου, παρ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν παραδεχθῆ, καὶ τὰ ὁποῖα περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω· ἐνόμισα ἀναγκαῖον ἓν ὑπουργεῖον κοινῆς ἀσφαλείας. Δὲν θὰ ἐπιμείνω, ἐὰν μοὶ τὸ προσβάλλῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, δὲν ἔχω τὴν φιλαυτίαν νὰ ἐπιμένω. Ἐὰν λοιπὸν προσβληθῇ τὸ 8ον ὑπουργεῖον, δὲν θὰ ἐπιμείνω διόλου εἰς αὐτὸ καὶ παραδέχομαι ὑπουργεῖα 7· τῶν Στρατιωτικῶν, τῶν Ναυτικῶν, τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν Ἐξωτερικῶν, τῶν Οἰκονομικῶν, τῆς Δικαιοσύνης, καὶ τῆς Παιδείας καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἡ αὐτὴ Ἐθνοσυνέλευσις, ἐκλέγουσα τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο, ἐκλέγει ταὐτοχρόνως καὶ Πρωθυπουργὸν ἄνευ χαρτοφυλακείου. Εἰς αὐτὸν κατ’ ἐμὲ δὲν δίδεται, εἰμὴ, οὕτως εἰπεῖν, ἡ ἀντιπροσώπευσις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς διπλωματικὰς, οὕτως εἰπεῖν, σχέσεις τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὰς Πρεσβείας, καὶ τέλος πάντων διὰ τὴν παράστασιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπιμένω εἰς τὸ ἄρθρον δʹ, τὸ ὁποῖον ἐσημείωσα, καὶ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε, Κύριοι, νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κανονισμοῦ, ὡς καὶ χθὲς εἶπον. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ πλειονοψηφία νικᾷ, ἀλλ’ ἡ δύναμις καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς νίκης ἐξαρτῶνται ἐκ τῆς σχέσεως τῆς πλειονοψηφίας πρὸς τὴν μειονοψηφίαν· ὑπάρχουν περιστάσεις, Κύριοι, κατὰ τὰς ὁποίας σχετική τις πλειονοψηφία δὲν δύναται νὰ ἐπικρατήσῃ τῆς μειονοψηφίας πάντοτε καί τοι ὑπερβαίνουσα αὐτὴν κατὰ τὸν ἀριθμόν. Ἵνα μὴ παρεξηγηθῶ, Κύριοι, λέγω, ὅτι ἀπήρτιζον μέλος τῆς πλειονοψηφίας, ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναφέρω ὅμως, ὅτι, ὅταν εἶδον τὴν νίκην μας, στηριζομένην εἰς τὴν μικρὰν ὑπεροχὴν, εἶπον εἰς φίλους μου, περιμένω τὴν αὔριον μόνη της ἡ Κυβέρνησις ὁμοθύμως νὰ φέρῃ τὴν παραίτησίν της. Ἐὰν προστρέξωμεν, Κύριοι, εἰς τὸν κανονισμὸν τῆς Συνελεύσεως τῆς Γʹ. Σεπτεμβρίου, θὰ εὕρωμεν, ὅτι ὑπάρχει ἐκεῖ περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁρίζεται ἡ πλειονοψηφία, κανονίζεται, οὕτως εἰπεῖν, ἐὰν δὲν σφάλω, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου· ἐκεῖ ἀπῃτεῖτο νὰ ὑπάρχῃ ὄχι σχετικὴ πλειονοψηφία, ὄχι ἡ κοινῶς λεγομένη ἀπόλυτος πλειονοψηφία, ἤτοι τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν ψηφοφορησάντων, ἀλλὰ τὰ δύω τρίτα τῶν ψηφοφορησάντων· ἀριθμὸς σεβαστὸς καὶ ἐπιβάλλων τὰς ἔσω τῆς Συνελεύσεως καὶ ἔξω συμπαθείας. Ὅταν τὰ ⅔ τῶν πληρεξουσίων πρεσβεύωσι μίαν ἰδέαν, πρέπει ἡ γνώμη τοῦ ἑνὸς τρίτου νὰ ὑποκύπτῃ, καὶ βεβαίως θέλουσι θεωρηθῆ φατριασταὶ, ὅσοι καὶ ἔξω τοῦ Συνεδρίου τούτου θελήσωσιν ὁπωσδήποτε νὰ ἀντιταχθῶσι. Κύριοι, ζητῶ τοῦτο, διότι θεωρῶ κύριον τὸ ζήτημα τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Συνελεύσεως. Τὸ ζήτημα τοῦτο λοιπὸν κατ’ ἐμὲ δὲν πρέπει νὰ λυθῇ, ὅπως συνήθως διὰ τῆς κοινῶς λεγομένης ἀπολύτου πλειονοψηφίας καὶ πρεσβεύω τὴν διὰ τῶν ⅔. Ἰδοὺ τὸ ἄρθρον· Ἄρθρ. 4. «Τὸ Ὑπουργεῖον ὁλόκληρον ἢ καὶ πᾶν μέλος ἰδίᾳ πίπτει, ἅμα, τιθεμένου ζητήματος ἐμπιστοσύνης, δὲν λαμβάνει ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὰ ⅔ τῶν ψήφων τῶν ψηφοφορησάντων, ἀποτελούντων πάντοτε ἀριθμὸν ἀναγκαῖον πρὸς καταρτισμὸν νομίμου πλειονοψηφίας.» Τὰ ⅔ αὐτὰ πρέπει νὰ φέρουν τὸν ἀριθμὸν τὸν χρειώδη, συμφώνως μὲ τὸν κανονισμὸν, εἰς καταρτισμὸν νομίμου πλειονοψηφίας. Ἐὰν, Κύριοι, δὲν ἐσπεύδομεν τόσον πολὺ εἰς τὴν ἀρχὴν εἰς τὰς προκαταρκτικάς μας συνεδριάσεις, δὲν ἠθέλομεν ἐμπέσει εἰς τὸ μέγα δυστύχημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπέσαμεν χθὲς· δὲν ἠθέλομεν ἔχει προσέτι τὴν χθεσινὴν καὶ τὴν σημερινὴν συζήτησιν περὶ φρουράρχου τῆς Συνελεύσεως. Ἐδῶ εἶναι τὰ πρακτικὰ, θὰ ἰδῆτε, ὅτι αὐτὰ εἴπομεν ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης. Ἔχω, Κύριοι, ἓν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον δὲν ἤρεσε χθὲς, τὸ ἄρθρον 1, διὰ τοῦ ὁποίου λέγω· «Ἡ Συνέλευσις κηρύττει τὴν πατρίδα εἰς κατάστασιν κινδύνου, καὶ ἀναθέτει τὴν σωτηρίαν αὐτῆς εἰς τὸν πατριωτισμὸν ἁπάντων τῶν Ἑλλήνων». Ὁ Κύριος Πετσάλης, λαβὼν τὸν λόγον χθὲς, ἤθελε νὰ μοὶ εἴπῃ ὅτι πιθηκίζω τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν· «La patrie est en danger». Κύριοι, θεωρῶ ἐγὼ τὴν Ἑλλάδα εἰς θέσιν πλέον ἐπικίνδυνον τῆς θέσεως ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ἡ Γαλλία, ὅτε ἐψήφισε ταῦτα. Ἡ Γαλλία εἶχε νὰ παλαίσῃ πάντοτε πρὸς ἐξωτερικοὺς ἐχθροὺς, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εὑρίσκοντο καὶ ἐντὸς τῆς Γαλλίας Βασιλόφρονες διὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην· πάντοτε ὅμως ἐπεκράτει τὸ στοιχεῖον τὸ δημοκρατικὸν, καὶ μὲ τὰ στήθη ὁρμῶντες τότε οἱ Γάλλοι ἐκέρδιζον τὰς νίκας κατὰ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν ἐχθρῶν, τῶν ὑπερασπιζόντων τὴν πεσοῦσαν τότε βασιλείαν. Ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες εἴμεθα εὐάριθμοι ἀτυχῶς τὸν ἀριθμὸν, δὲν ἔχομεν πολλοὺς βραχίονας νὰ ὁπλίσωμεν, δὲν ἔχομεν πολλὰ στήθη νὰ προτάξωμεν, καὶ ἐν τούτοις, Κύριοι, ἔχομεν νὰ παλαίσωμεν ἐναντίον τριῶν τρομερῶν ἐχθρῶν· ὁ πρῶτος καὶ ὁ μεγαλείτερος κατ’ ἐμὲ ἐχθρὸς εἶναι ἡ φιλαρχία, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς πρόσωπα τινὰ τῆς Ἑλλάδος, ἀτυχῶς φέροντα τὸ ὄνομα τοῦ Ἕλληνος, λέγω ἀτυχῶς, διότι ὑπάρχει πάντοτε καιρός τις διὰ τὴν σπουδαρχίαν, οὐδέποτε ὅμως ἐν ὥρᾳ ἐπαναστάσεως. Οἱ ἀληθεῖς πατριῶται, Κύριοι, ἀναδεικνύονται εἰς τὴν ὥραν τῆς ἐπαναστάσεως, ὅταν λησμονῶσι τὰς θέσεις, ὅταν λησμονῶσι τὰ ὑπουργήματα. Δὲν ἤλθομεν ἐνταῦθα τίς νὰ ῥίπτῃ τὸν Βούλγαρην καὶ τίς νὰ ὑψώσῃ τὸν Κανάρην καὶ τ’ ἀνάπαλιν, ἤλθομεν νὰ ἀποτελέσωμεν πολίτευμα, νὰ φροντίσωμεν περὶ ταχείας προσκλήσεως Βασιλέως, τὰ ἄλλα εἶναι ζητήματα δευτερεύοντα· μετὰ ταῦτα ἂς παλαίσωσι τὰ πρόσωπα ταῦτα ἐνώπιον τῆς βασιλείας, διὰ νὰ λάβωσι τὶς πρῶτον τὶς ὕστερον τὴν Πρωθυπουργίαν, ἂς ἀφήσωσι καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ καὶ ὅσοι ἄλλοι εἴμεθα φίλαρχοι, ἂς ἀφήσωμεν τὴν τάλαιναν Ἑλλάδα ἥσυχον ἀπέναντι δύω ἄλλων ἐπίσης τρομερῶν της ἐχθρῶν· ὁ δεύτερος, Κύριοι, ἐχθρὸς τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἠξεύρετε ποῖος; ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐξῆλθε τῶν ἀνακτόρων του εἰς μίαν περιδιάβασιν· καὶ τὸ Ἔθνος τὸν ἐδίωξε καὶ δὲν ἐπανῆλθεν ἔκτοτε, ὁ Ὄθων, ὅστις ἵσταται ἔξω τῆς Ἑλλάδος, καὶ μᾶς ἐπισκοπεῖ. Κύριοι, ἂν ἦτο συγκεχωρημένον νὰ ἀναφέρω ὄνομα, τὸ ὁποῖον μοὶ εἶναι γλυκύτατον καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι πλησίον του, συμβουλεύει τὴν Ἑλλάδα ἔξωθεν ἀκόμη· «ὁμόνοια λέγει, διότι ἄλλως ἐχάθητε.» Κύριοι, δὲν διστάζω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πολὺ δυσκόλως λησμονοῦνται τὰ θέλγητρα τοῦ θρόνου. Ἐὰν παραδέχησθε ὡς ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι ἡ ἀποστέρησις στιγμιαίας ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις, μᾶς θλίβει, πῶς δὲν θέλετε νὰ παραδεχθῆτε ὅτι ἡ στέρησις τοῦ θρόνου διεγείρει πᾶσαν φιλοδοξίαν, πᾶσαν τὴν φιλαυτίαν, πῶς δὲν θέλετε νὰ πιστεύσετε ὅτι ὁ Ὄθων καὶ οἱ φίλοι αὐτοῦ φροντίζουσι παντὶ σθένει νὰ κερδίσουν, ὅ,τι ἀπώλεσαν; Αὐτὸς εἶναι, Κύριοι, ὁ δεύτερος ἐχθρὸς τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος τοὺς βραχίονας, ἐὰν διχονοῶμεν, θὰ τοὺς εὕρῃ μεταξὺ ἡμῶν· χρήματα χύνονται καθ’ ἑκάστην ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, μὴ τὸ ἀρνηθῶμεν, Κύριοι, καὶ ἂς μὴ μᾶς ὑποθέσωσι νάνους, ἐὰν δὲν στείλωμεν τὴν λαιμητόμον διὰ νὰ κόψωμεν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους τοὺς γνωρίζει σχεδὸν ὅλη ἡ κοινωνία ἐκ τῶν προηγουμένων αὐτῶν· ὁ τρίτος, Κύριοι, ἐχθρὸς τῆς Ἑλλάδος, ὁ τρίτος καὶ ὁ ἐπίσημος τρομερός της ἐχθρὸς εἶναι ἡ σμικρότης αὐτῆς ἀπέναντι τῆς διπλωματίας (θόρυβος) ..... Μοὶ λέγουσιν ὅτι δὲν ἔχουσιν σχέσιν αὐτά.

§118ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§119ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ὁ τρίτος καὶ ὁ ἐπίσημος μέγας ἐχθρὸς τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἡ σμικρότης αὐτῆς ἀπέναντι τῆς διπλωματίας· Κύριοι, ἡ Ἑλλὰς ἀπέβαλε τὸν βασιλέα Ὄθωνα, ἀπεκήρυξε τὴν δυναστείαν αὐτοῦ. Δὲν σᾶς λανθάνει, τὸ εἶπον καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι διπλωματικαὶ ἐνέργειαι ὑπῆρξαν πρὸς περιστολὴν, οὕτως εἰπεῖν, τῆς ἐθνικῆς ἀποφάσεως, διπλωματικαὶ ἐνέργειαι, Κύριοι, ὑπὲρ τῆς ἀνυψώσεως εἰς τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος τοῦ ἀνεψιοῦ τοῦ Ὄθωνος. Οὐδεὶς δύναται νὰ μοὶ τὸ πολεμήσῃ τοῦτο, καὶ ἐὰν θελήσῃ αὐτὴ ἡ ἰδία διπλωματία, πιστεύω ὅτι δυνάμεθα νὰ παρουσιάσωμεν τὰ διπλωματικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα μὲ τὴν γλῶσσαν τῆς διπλωματίας, ὅσον κεκρυμμένως καὶ ἂν ἐγράφησαν, ἐκεῖ ἔτεινον. Ἀπέναντι λοιπὸν τριῶν τοσούτων τρομερῶν τῆς Ἑλλάδος ἐχθρῶν, φρονῶ, ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις πράττει πρᾶξιν πατριωτικὴν καταδεικνύουσα τὸν κίνδυνον τῆς πατρίδος εἰς τοὺς Ἕλληνας. Ὁ Κύριος Πληρεξούσιος Βουδούρης εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ κανονίσῃ, πῶς δύναται τοῦτο νὰ γείνῃ, μοὶ εἶπεν ὅτι εἶναι καλὸν καὶ φρόνιμον ἡ Ἐθνοσυνέλευσις δι’ ἐπιτροπῆς, ὅπως κάμῃ ἓν, οὕτως εἰπεῖν, κήρυγμα πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, διὰ τοῦ ὁποίου συμβουλεύουσα αὐτὸν νὰ φροντίσῃ νὰ πράξῃ τὸ καλὸν καὶ πατριωτικὸν ἀποτέλεσμα, δηλ. νὰ ἐπιφέρῃ τὴν εἰρήνην· Κύριοι, ὅλα ταῦτα ἐλέχθησαν οὐχὶ βεβαίως διὰ νὰ ὑποστηρίξωσι τὸ ψήφισμά μου, τὸ ὁποῖον, ἂν θέλετε, τὸ σχίζω· ἀπέναντι τοῦ ψηφίσματος τούτου ἦλθον καὶ ἄλλα, οὐδεμίαν φιλαυτίαν ἔχω νὰ ἐπιψηφίσητε τὸ ἰδικόν μου· ἀφίνω εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν ν’ ἀποφασίσητε, ποῖον πολίτευμα θέλει εἶσθαι τὸ καλήτερον, ποῖον εἶδος Κυβερνήσεως θέλει εἶσθαι τὸ καταλληλότερον διὰ τὰς κρισίμους ταύτας περιστάσεις, καὶ μετὰ ταῦτα αὐθωρεὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα θέλομεν περιβάλει μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην μας πρὸς διοίκησιν τοῦ τόπου. Εὔχομαι, Κύριοι, νὰ φρονῆτε συμφώνως μετ’ ἐμοῦ, εὔχομαι νὰ τιμωρηθῶσιν διὰ τῆς ψήφου ὅλοι, ὅσοι ἐνόμισαν, ὅτι, διεγείροντες τὰ πάθη, ξείοντες τὰς πληγὰς τῆς ταλαίνης Ἑλλάδος, θέλουν ὠφεληθῆ διὰ τῆς ἐκλογῆς μας.

§120ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐκτιμῶν πολὺ τὸν ἔντιμον πληρεξούσιον Βάλτου Κ. Βαλτινὸν, πρὸς τὸν ὁποῖον ὀφείλω πρὸ πολλοῦ καὶ μίαν πάνδημον ἱκανοποίησιν, διότι, καθ’ ἣν ἡμέραν ἐσυζητεῖτο ἡ πρότασις τῆς καθιερώσεως ὡς Ἐθνικῆς Ἑορτῆς τῆς πρώτης Φεβρουαρίου, δυσανασχετήσας, διότι ἡ Ἐθοσυνέλευσις δὲν παρεδέχθη κατὰ τὴν κοινὴν πεποίθησιν αὐτὴν τὴν πρότασιν, ἀπέτεινα λέξεις τινὰς πρὸς τὸν Κ. Βαλτινὸν, ἃς δὲν ὤφειλον.

§121ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε!

§122ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, θέλω ἐξετάσει τὰ τρία ψηφίσματα, ἢ τὰς τρεῖς προτάσεις, αἵτινες ὑποβάλλονται εἰς τὴν ψήφισιν τῆς Ἐθν. Συνελεύσεως. Νομίζω κατ’ ἐμὲ, ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀρχὴν δὲν ὑπάρχει σήμερον σπουδαία τοὐλάχιστον ἀντιλογία, ἐὰν δὲ ὑπάρχῃ ἀντιλογία, αὐτὴ θὰ ἦναι εἰς μεγάλην μειοψηφίαν· θεωρῶ λοιπὸν ἐκτὸς πάσης συζητήσεως τὸ ζήτημα τῆς ἑνιαίας Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἡ ἱστορία, ἐὰν ἡ πεῖρα ὅλων τῶν ἐθνῶν, καὶ αὐτῆς τῆς ἰδίας Ἑλλάδος, δὲν ἔπεισαν σήμερον τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Συνελεύσεως, περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἑνιαίας Κυβερνήσεως, τοὐλάχιστον πρέπει νὰ τὴν πείσῃ αὐτὴ ἡ ὀδυνηρὰ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ πολυμελὴς Κυβέρνησις ἔφερε καὶ τὴν πατρίδα καὶ τὴν Συνέλευσιν. Τὸ κατ’ ἐμὲ τὴν κατάστασιν αὐτὴν τὴν ἀποδίδω, καὶ τὴν ἀπέδωκα ἐκ τῶν προτέρων, εἰς τὴν σύστασιν πολυμελοῦς Κυβερνήσεως· ἡ πολυμελὴς Κυβέρνησις, ὅπου καὶ ἂν ἐδιωρίσθη, ἢ ἔφερεν εἰς τὸν δεσποτισμὸν, ἢ ἔφερεν εἰς τὴν ἀναρχίαν καὶ τὴν παραλυσίαν· αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία της. Εἰς τὸ Συμβατήριον, ὅπου διωρίσθησαν δύο ἐπιτροπαὶ, ἡ μία τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, καὶ ἡ ἄλλη τῆς δημοσίας σωτηρίας, ὅπου ἦσαν 50 πρόσωπα τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως μετέχοντα τῆς ἐξουσίας αὐτῆς εἰς δύο ἐπιτροπὰς, ὁ Ῥοβεσπιὲρ ἀπεῤῥόφησε τὴν ἐξουσίαν τῶν λοιπῶν. Εἰς τὸ Διευθυντήριον τὶ ἔχομεν ὡς ἀποτέλεσμα; τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τοῦ Ναπολέοντος (θόρυβος)· τέλος πάντων ἔχομεν τὴν ἱστορίαν τῆς ἐπαναστάσεως τῆς Γαλλίας τοῦ 48, ὅπου διωρίσθη ἐννεαμελὴς Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν ἐπανάστασιν λαοπρόβλητος, ὅπως ἡ ἰδική μας ἡ τριμελὴς, ὅπου ὑπῆρχε καὶ ἕνας βιομήχανος Ἀλβέρτος, διότι καὶ οἱ βιομήχανοι ἐζήτησαν νὰ δώσουν τὸν ἀντιπρόσωπόν των, τὶ προῆλθε, Κύριοι; ἡ στάσις τοῦ Ἰουνίου. Λέγω ὅτι προῆλθεν ἀπὸ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, διότι ὑπῆρχον μέλη τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα τὴν ὑπεστήριζον· ἔχομεν τὴν παραλυσίαν τῶν πολυμελῶν Κυβερνήσεων τῆς ἐπαναστάσεώς μας τῆς μεγάλης. Δὲν ἀμφίβαλλα Κύριοι, ὅταν ὑμεῖς ἐπεψηφίσατε πολυμελῆ Κυβέρνησιν, ὅτι μετὰ 20 ἡμέρας, καὶ τὸ εἶπα εἰς πολλοὺς φίλους μου, ὅτι θὰ ἔχωμεν συζήτησιν περὶ τοῦ σχήματος τῆς Κυβερνήσεως. Λοιπὸν ὕστερον ἀπ’ αὐτὰ τὰ ὀδυνηρὰ συμβάντα, ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς μεγάλους κινδύνους, τοὺς ὁποίους διατρέχει ἡ πατρὶς, καὶ τοὺς ὁποίους δὲν ἠμπόρεσε νὰ προλάβῃ μία τριμελὴς Κυβέρνησις, δὲν πιστεύω ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις περὶ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως· διὰ τοῦτο ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου εἶπον, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο εἶναι ἐκτὸς πάσης συζητήσεως, καὶ ὅσα λέγω περὶ τούτου, τὰ θεωρῶ ἀλήθειαν· ἔρχομαι λοιπὸν κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Βαλτινοῦ· ὁ Κ. Βαλτινὸς μὲ παρεξήγησεν, ὅταν εἶπα, ὅτι δὲν παραδέχομαι τὸ 1 ἄρθρον τῆς προτάσεώς του, τοῦ νὰ κηρύξωμεν τὴν πατρίδα εἰς κίνδυνον. Δὲν εἶναι, Κύριοι, ὅτι ἀρνοῦμαι τοὺς κινδύνους αὐτοὺς, καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς, ὅστις δύναται σπουδαίως καὶ εἰλικρινῶς νὰ τοὺς ἀρνηθῇ· ἀλλ’ εἶπα, ὅτι δυοῖν θάτερον, ἢ δὲν πρέπει αὐτὴ ἡ γοερὰ φωνὴ τῆς ἐθνοσυνελεύσεως νὰ καθιερωθῇ εἰς μίαν πρᾶξιν της, φωνὴ, ἥτις καθιερώθη καὶ εἰς ἓν ἄλλο ἔθνος, ἢ ἂν καθιερωθῇ, πρέπει καὶ αἱ συνέπειαι καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Συνέλευσις νὰ ᾖναι ἀνάλογα. Δὲν θέλω νὰ ἔλθω εἰς συζήτησιν πρὸς τὸν ἔντιμον πληρεξούσιον Βάλτου διὰ νὰ συγκρίνω τὴν κατάστασιν τῆς Γαλλίας εἰς ἐκείνην τὴν ἐποχὴν μὲ τὴν κατάστασιν τῆς Ἑλλάδος· λέγω, ὅτι, καὶ τοῦτο εἶναι ἐκτὸς συζητήσεως· ἡ κατάστασις ἐκείνη ὑπῆρξε τόσον μεγάλη, οἱ κίνδυνοι τόσον ἀκαταλόγιστοι, ἡ κοινωνία εἰς τοιαύτην παραμόρφωσιν καὶ εἰς τοσοῦτο μεγάλους κινδύνους, τῶν ὁποίων καὶ αἱ συνέπειαι ἦσαν μέγισται δι’ ὅλον τὸν κόσμον, ὥστε ἤθελεν εἶσθαι ἄτοπον νὰ ἔλθω εἰς κᾀμμίαν σύγκρισιν μεταξὺ τῆς καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς τότε Γαλλίας. Ἂν ἔλθω εἰς αὐτὴν τὴν σύγκρισιν, λέγω ὅτι, ὅταν τὸ Συμβατήριον εἶπε «Κηρύττω τὴν πατρίδα εἰς κατάστασιν κινδύνου», οἱ σύμμαχοι ἦσαν ἐντὸς τῆς Γαλλίας· καὶ τὶ ἐπρόσθεσε κατὰ συνέπειαν, «θέτω εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἔθνους καὶ πρόσωπα καὶ πράγματα», ἔπαυσε καὶ ἡ ἰδιοκτησία, καὶ ἡ ἀνεξαρτησία τοῦ ἀτόμου, διήρεσε τὸ ἔθνος εἰς τέσσαρας κατηγορίας, νομίζω ἡ ά) ἀπὸ τὴν ἡλικίαν τῶν 18 μέχρις 24 ἐτῶν, ἡ δευτέρα ἀπὸ 25 –40 καὶ ἡ τρίτη ἀπὸ 40–60, ἡ δὲ ἄλλη ἀπὸ τὰ 60 καὶ ἐφεξῆς. «Προσκαλῶ, εἶπε, τὴν πρώτην κατηγορίαν νὰ ἐξέλθῃ ὅλη εἰς τὰ ὅπλα καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὰ μεθόρια· ἡ τετάρτη τάξις νὰ ἐνασχοληθῇ εἰς τὰ ἐργοστάσια εἰς προπαρασκευὴν ζαντῶν καὶ εἰς κατασκευὴν πυρίτιδος καὶ λοιπῶν· ὅλοι οἱ ἰδιωτικοὶ ἵπποι γίνονται δημόσιοι», ἰδοὺ λοιπὸν ἐκεῖ, ὅτι δὲν ἦτον ἄνευ λόγου, ὅταν εἶπον, ὅτι θέτει τὴν πατρίδα εἰς κατάστασιν κινδύνου. Ὁ ἔντιμος ὅμως πληρεξούσιος Βάλτου δὲν μᾶς εἶπε καὶ ποῖα μέτρα πρέπει νὰ λάβωμεν εἰς ἀποτροπὴν αὐτῶν τῶν κινδύνων· τοὺς κινδύνους μᾶς τοὺς ὑπέδειξε, μᾶς εἶπε τὴν φιλαρχίαν, τὴν παλινόρθωσιν τοῦ Ὄθωνος, καὶ τὴν σμικρότητα τῆς Ἑλλάδος ἀπέναντι τῆς ξένης διπλωματίας, ἀλλὰ περὶ μέτρων δὲν εἶπε διόλου. Διὰ τοῦτο λοιπὸν χθὲς, ὅταν ἕνεκα τῶν κατεπειγουσῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας εἶχεν ἡ Συνέλευσις νὰ προβῇ εἰς ἑτέρας ἀποφάσεις, διεκόπην εἰς τὸν λόγον μου, ἐπρότεινα, ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ ὁ § αὐτός. Κύριοι, τὸ σύστημα τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ Κύριος Βαλτινὸς, συνταυτίζεται σχεδὸν μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Ἀθηνῶν Κύριος Καλλιγᾶς, περὶ διορισμοῦ Πρωθυπουργοῦ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν καὶ τοῦ διορισμοῦ Ὑπουργῶν ἀπὸ τὸν Πρωθυπουργὸν μὲ μίαν μόνην διαφορὰν, ὅτι ὁ μὲν Κύριος Βαλτινὸς θέλει ἀπ’ εὐθείας τὸν διορισμὸν τῶν Ὑπουργῶν ἄνευ τινὸς διαμέσου ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, ὁ δὲ Κύριος Καλλιγᾶς ἀπαιτεῖ ἔπειτα τὴν ἐπικύρωσιν αὐτῶν ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, ὥστε καταντοῦν σχεδὸν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα ἀμφότεραι αἱ προτάσεις μὲ διάφορον τρόπον· ἐγὼ συγκατατάσομαι εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ πρώτου, διότι θεωρῶ, ὅτι εἶναι προσβολὴ τῆς φιλοτιμίας οἱουδήποτε ἀνθρώπου, ἀφοῦ τὸν διορίσῃ ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ ἔλθῃ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν δοκιμασίαν καὶ τὴν συζήτησιν μιᾶς Συνελεύσεως. Ἔρχομαι εἰς τὸν δεύτερον § τοῦ ψηφίσματος τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, καὶ παρατηρῶ, ὅτι ὁ ἔντιμος οὗτος πληρεξούσιος ζητεῖ πράγματα, οὕτως εἰπεῖν, ἠθικῶς ἀκατόρθωτα· ἐκτιμῶ πολὺ τὰς ἀρχάς του, τὸν σκοπὸν τὸν ἠθικὸν καὶ τὸν πολιτικὸν, εἰς τὸν ὁποῖον φέρει ἡ πρότασίς του, ἀλλὰ δὲν φέρει εἰς πραγματικὰ ἀποτελέσματα· προτείνει, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἕκαστος Ὑπουργὸς ὑποβαλλόμενος εἰς δοκιμασίαν ἐμπιστοσύνης ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἂν δὲν ἑνόνῃ τὰ ⅔ τῶν ψήφων νὰ θεωρῆται πεπαυμένος. Κύριοι, ἴσως ν’ ἀπατῶμαι, ἀλλὰ δὲν ἐνθυμοῦμαι ποτὲ εἰς καμμίαν ἐποχὴν τῶν συνταγματικωτέρων ἐθνῶν τοῦ κόσμου νὰ ἐστάθη κανὲν ὑπουργεῖον εἰς τὰ πράγματα διαρκῶς μὲ τὰ ⅔ ψηφοφορίας· οὐχὶ διότι τοῦτο ποτὲ δὲν εἶναι δυνατὸν, ἀλλὰ διότι, οὔτε κἂν εἶναι εὐκατόρθωτον, οὔτε ἀναγκαῖον θεωρεῖται, οὔτε λογικόν. Ἐὰν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Βάλτου, ἀπέναντι τοῦ ζήλου, τὸν ὁποῖον ἔδειξεν εἰς τὸ νὰ ἰσχυροποιήσῃ ἠθικῶς μίαν Κυβέρνησιν, ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν τὰ πραγματικὰ ἀποτελέσματα τῶν σκέψεών του, ἤθελεν ἰδεῖ, ὅτι ἐδόθη δικαίωμα ὑπεροχῆς εἰς τὴν μειονοψηφίαν κατὰ τῆς πλειονοψηφίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀτοπώτατον· ἂς μὲ συγχωρήσῃ διὰ τοῦτο, ἀλλὰ τοῦτο οὔτε παρεδέχθη ποτὲ εἰς τὰς ἀποφάσεις πολυμελῶν Σωμάτων, οὔτε ἡμεῖς τὸ παρεδέχθημεν εἰς τὰς ἀποφάσεις μας· τούτου ἕνεκα λοιπὸν, δὲν συγκατατάττομαι καὶ εἰς τὴν πρότασιν ταύτην οὔτε εἰς ἐκείνην τοῦ ἰδίου ἐντίμου Πληρεξουσίου Βάλτου, θέλοντος μόνον νὰ προσυπογράφῃ ὁ Πρόεδρος τὰ ἔγγραφα τῶν ὑπουργῶν· ὁ δὲ πληρεξούσιος Ἀττικῆς τὸ θέλει νὰ συνυπογράφῃ, ὅπερ εἶναι ὀρθώτερον, ἀλλ’ ὅταν συνυπογράφῃ θεωρεῖται ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Προέδρου ὡς συστατικὸν τῆς ἀξίας τῆς Νομικῆς τοῦ ἐγγράφου, ἐνῷ ἡ προσυπογραφὴ εἶναι μηδὲν σχεδὸν, ὡς ἡ τοῦ διεκπεραιωτοῦ. Μεταξὺ δὲ αὐτῶν τῶν προτάσεων τῶν δύω ἔρχεται καὶ μία ἄλλη πρότασις τοῦ Κυρίου Χαντζερῆ· ἂς μὲ συγχωρήσουν οἱ δύω ἔντιμοι Πληρεξούσιοι Βάλτου καὶ Ἀττικῆς νὰ προτιμήσω τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ Κυρίου Χαντζερῆ. Ὁ Κύριος Χαντζερῆς θέλει ἕνα Κυβερνήτην, ἢ ἕνα Πρόεδρον διορίζοντα τοὺς ὑπουργοὺς· ὁ Πρόεδρος αὐτὸς καθὼς βλέπετε, τηρεῖ καὶ τὸν τύπον τῆς ἑνιαίας Κυβερνήσεως, ἀντιπροσωπεύει τὴν Συνταγματικὴν μονάδα τῆς βασιλικῆς ἀρχῆς· αὐτὸς διορίζων τοὺς ὑπουργοὺς εἶναι συνυπεύθυνος μετὰ τῶν ὑπουργῶν ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, εἰς οὐδεμίαν προηγουμένην δοκιμασίαν ὑποβαλλομένων. Ὅταν χάσουν τὴν ἐμπιστοσύνην πίπτουν ὅλοι. Λοιπὸν ἔχω γνώμην ὑπὲρ αὐτῆς τῆς προτάσεως.

§123Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Ἐμπερδεύεται ἡ γλῶσσά μου, εἶμαι γέρων καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἐξακολουθήσω ἐκτεταμένην ὁμιλίαν, θὰ ἔλθω λοιπὸν ἀμέσως εἰς τὸ προκείμενον χωρὶς προοίμια. Ὑποστηρίζω, Κύριοι Πληρεξούσιοι, τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν θὰ συστήσωμεν νὰ ἐκπηγάζῃ καὶ νὰ ᾖναι ἀπόῤῥοια καθ’ ὁλοκληρίαν ἀμέσως ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Εἶμαι τῆς ἰδέας νὰ μὴν ἔχωμεν πολλὰ ἐμπερδεύματα· διότι, ὁσάκις ἐμπερδεύονται τοιαῦτα Σώματα καὶ πρὸ πάντων ἡ Κυβέρνησις πάντοτε θὰ φέρῃ κακὰ ἀποτελέσματα, πολὺ δὲ περισσότερον διὰ τὴν σημερινὴν περίστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα. Θέλω 7 Ὑπουργεῖα, ἢ τὸ πολὺ 8, ἐκλεγόμενα ἀπευθείας ἀπὸ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, νὰ δύνανται νὰ ἀποτελοῦν τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἔθνους, μέχρις οὗ προθῶμεν παρεκεῖ, καὶ μέχρις οὗ ἔλθει ἡ εὐλογημένη ὥρα νὰ ἴδωμεν καὶ Βασιλέα ἐν τῷ μέσῳ μας. Ἐπειδὴ ἀπαιτεῖται ἑνότης, καὶ εἷς ἄνθρωπος, δηλαδὴ ἓν πρόσωπον ἀπὸ τὰ ἐκλεχθησόμενα, νὰ διευθύνῃ τὰς συνεδριάσεις τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὸν, θέλετε Κυβερνήτην ὠνομάσατέ τον, θέλετε Πρόεδρον, τὸ κατ’ ἐμὲ ἁπλούστερον εἶναι Πρωθυπουργὸς, Πρόεδρος Ὑπουργείου. Ἤμην ἕως πρὸ ὀλίγου τῆς ἰδέας, 7 Ὑπουργοὺς νὰ ἐκλέξωμεν, καὶ ἀπ’ αὐτοὺς, ὅποιος λάβει τὴν πλειοψηφίαν, αὐτὸς νὰ ᾖναι καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου· ἀλλ’ ἐπειδὴ μοὶ ἔγειναν παρατηρήσεις, ὅτι ὁ Πρόεδρος αὐτὸς ἔχων Ὑπουργεῖον, θὰ ἔχῃ πολλὰς φροντίδας, καὶ δὲν θὰ δύναται νὰ ἐπιτηρῇ καὶ νὰ προσυπογράφῃ, οὔτε δύναται νὰ ἐπιτηρῇ ἐκ τοῦ πλησίον τὴν ὑπηρεσίαν ὅλων τῶν Ὑπουργείων, διὰ τοῦτο παραδέχομαι τὴν γνώμην τοῦ νὰ ᾖναι ἕνας Πρωθυπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου, συνυπεύθυνος καὶ αὐτὸς μετὰ τῶν ἄλλων ὑπουργῶν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Κύριοι, ἔχω παράδειγμα, διότι ἔχω λευκὰς τὰς τρίχας μου, ἔχω παράδειγμα, ὅτι ὁσάκις ἐγεννήθησαν πειρασμοὶ, εἴτε μικροὶ, εἴτε μεγάλοι εἰς τὴν πατρίδα, ἐκπορευόμενοι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, προῆλθον πάντοτε ἀπὸ τὰ πρωτεῖα· νὰ πασχίσωμεν ν’ ἀποφύγωμεν ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς πειρασμούς· δὲν ἀνέχεται τὸ Ἑλληνικὸν πνεῦμα ὑπεροχὴν, ὁ εἷς Ἕλλην εἰς τὸν ἄλλον τὸ πολὺ πολὺ ἀνέχεται μικρὰν προτίμησιν, ὄχι ὑπεροχήν. Διὰ τοῦτο ἂς περιορισθῶμεν εἰς τοὺς 8 ἢ 7 ὑπουργοὺς, καὶ εἰς αὐτοὺς νὰ δώσωμεν τὰς ψήφους μας· ὁ λαβὼν τὰς πλειοτέρας ψήφους τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, αὐτὸς νὰ ᾖναι καὶ ὁ Πρόεδρος· ἐὰν θελήσωμεν, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς πλειονοψηφίας, νὰ δώσωμεν μίαν μεγάλην πλειονοψηφίαν ἤτοι τὰ ⅔, καθὼς ἐπροτάθη πρὶν, μὲ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἀκατόρθωτον, καὶ κάθε ἡμέραν θὰ ἔχωμεν ἐκλογὴν ὑπουργῶν. Διὰ τοῦτο εἶναι καλὸν ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν συνήθη ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν καὶ οὐχὶ ν’ ἀπαιτῶμεν τὰ ⅔. Ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ κηρυχθῇ ἡ πατρὶς εἰς κίνδυνον, εἶναι περιττὸν ὅλως διόλου, διότι κρίνω περιττὸν νὰ ἐκφοβίσωμεν καὶ τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν, μόνον νὰ τὰ ἐννοῶμεν διὰ νὰ ὁδηγώμεθα εἰς τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος καὶ εἰς τὰς σκέψεις μας. Ἓν ἀπὸ τὰ πολλὰ, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, εἶναι τὸ ἑξῆς· αἱ σκέψεις μας νὰ γίνωνται εἰρηνικώτερα καὶ ἡσυχώτερα διὰ νὰ κερδίζωμεν τὸν καιρόν.

§124ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐκτιμῶ τὴν ἀνυπομονησίαν τῆς Συνελεύσεως, σπευδούσης εἰς τὸν σχηματισμὸν μιᾶς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ παρακαλῶ αὐτὴν νὰ μοῦ χαρίσῃ ὀλίγας στιγμὰς τὴν προσοχήν της, καὶ δὲν θὰ καταχρασθῶ αὐτήν. Κύριοι, ὅταν ἐνώπιόν σας πρό τινων ἡμερῶν ὑπεστήριξα, ὅτι ἡ Ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν δύναται εἰμὴ μόνον νὰ ἐκλέγηται ἀμέσως ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, εἶχον πάντοτε τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ ἐναντίον σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριζαν ἐνώπιόν σας, καὶ τὸ ὁποῖον ἐπεψηφίσατε, ἤθελε ναυαγήσει· ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι δὲν ἐπερίμενα τόσον ὀγλίγωρα νὰ δικαιωθοῦν οἱ φόβοι μου. Κατὰ δυστυχίαν ὁ χρόνος ἐπῆλθεν ἀμέσως δικαιώσας τοὺς φόβους μου, καὶ μὲ κίνδυνον ἀκόμη τῆς πατρίδος. Ἡ ἐκτελεστικὴ Ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν ἐσυστήσατε, εἰς τὰ πρῶτα βήματά της, εἰς τὴν πρώτην της πρᾶξιν διεσπάσθη πρὸς ἑαυτὴν, διῃρέθη, διῄρεσε τὸ Ἔθνος, καὶ ἐκινδύνευσε νὰ τὸ ῥίψῃ εἰς τὸν ὄλεθρον. Αὐτὴ εἶναι ἡ τύχη ὅλων τῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῆς ἀληθείας. Ἔρχομαι, καὶ πάλιν ἐνώπιόν σας, Κύριοι, ἵνα ὑποβάλω τὴν ἀρχικὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε ὑπεστήριξα· ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἢ περικλείει πᾶσαν ἐξουσίαν, Νομοθετικὴν, Ἐκτελεστικὴν καὶ Συντακτικὴν, ἢ δὲν εἶναι τίποτε· ἀφ’ οὗ δὲ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις εἶναι παντοδύναμος, δὲν δύναται ἀπέναντι αὐτῆς νὰ ὑπάρξῃ ἰσόῤῥοπος, ἀνεξάρτητος δύναμις· ἡ Ἐθνοσυνέλευσις δὲν δύναται νὰ ἔχῃ παρὰ ὑπάλληλον ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Αὐτὴ ἡ ἰδέα μᾶς φέρει εἰς τὴν λύσιν, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ἐκλέξῃ ἐξ ἑαυτῆς τὰ πρόσωπα, τοὺς λειτουργοὺς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, προτείνω ὥστε ἡ Ἐθνοσυνέλευσις νὰ ἐκλέξῃ ὀκτὼ Ὑπουργοὺς, τοὺς ἑπτὰ μὲ χαρτοφυλάκιον, καὶ τὸν ὄγδοον ἄνευ χαρτοφυλακίου, ὅστις θὰ προεδρεύῃ τὸ Ὑπουργικὸν συμβούλιον· οἱ ὑπουργοὶ θὰ ἀποτελοῦσιν ἓν συμβούλιον, θὰ ἐνεργῶσιν ὅλας τὰς πράξεις τῆς κυρίως ἐκτελεστικῆς ἀρχῆς ἐν συμβουλίῳ· αἱ πράξεις δὲ αὗται θὰ ὑπογράφωνται ἀπὸ τὸν Πρόεδρον, καὶ θὰ προσυπογράφωνται ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Οὐδὲν ἁπλούστερον, οὐδὲ ὀρθότερον τούτου. Ἔρχομαι μόνον νὰ φέρω μίαν τροποποίησιν εἰς τὴν ἀρχικήν μου πρότασιν. Κύριοι, καθὼς ὁ χρόνος ἐδικαίωσε τὴν πρόῤῥησίν μου ἐπὶ τῆς μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως, οὕτως ἐδικαίωσε καὶ τὴν ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας ἰδέαν. Ἡ μυστικὴ ψηφοφορία κατεδικάσθη ὑπὸ τῶν πραγμάτων, καὶ ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἀπόφασίν της, ἂν οὕτω δύναται νὰ ὀνομασθῇ ἡ γνώμη ἡ διαιρέσασα τὴν Συνέλευσιν εἰς δύο ἴσα στρατόπεδα· ἐπειδὴ πρόκειται ἤδη νὰ ἐκλέξωμεν ἀπ’ εὐθείας τοὺς λειτουργοὺς τῆς ἐκτελεστικῆς ἀρχῆς, ἂς τοὺς ἐκλέξωμεν φανερά. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, εἰς τὸ ἐδ. 2 τοῦ ἄρθρου 1 τῆς προτάσεώς μου λέγω, ὅτι οἱ 7 οὗτοι Ὑπουργοὶ ἐκλέγονται διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας καὶ δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 ὁρίζεται ὁ τρόπος, καθ’ ὃν θὰ γείνῃ ἡ φανερὰ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν προσώπων.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔφθασεν ἓν ἄλλο Τηλεγράφημα ἐκ Πατρῶν εἰς τὸ Προεδρεῖον λέγον «Ἡ ἡσυχία καὶ τάξις διατηρεῖται πληρέστατα κατὰ τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν· οἱ πολῖται δεικνύουσι πᾶσαν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως. Ὁ Νομάρχης Μίχος». Εἶναι καὶ ἄλλο τῆς Φθιώτιδος τῆς αὐτῆς φύσεως.

§126ΖΕΡΒΑΣ. Πολυειδῶς καὶ πολυτρόπως μᾶς ἐξέθεσαν οἱ κάτοχοι τῆς θεωρίας τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως. Ὅλοι γνωρίζομεν ποῖα εἶναι τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται καταλλήλως νὰ κυβερνήσωσιν. Ἐπειδὴ ὅμως πάντες ἀναφέρουν, ὅτι τὰ πάντα ἐγένοντο ἕνεκα τῆς φιλαρχίας, πρέπει νὰ δώσωμεν ἕνα τέρμα καὶ εἰς αὐτὴν τὴν πρόφασιν. Λέγουν λοιπὸν, καὶ ἐγὼ συμφωνῶ, οἱ ὑπουργοὶ νὰ ἐκλέγωνται ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν· δὲν ἐννοῶ ὅμως τί θὰ εἴπῃ Πρωθυπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακείου, ὅπως συνυπογράφῃ τὰς πράξεις τῶν ὑπουργῶν. Κύριοι, τὸ κυριώτερον τῶν συστημάτων εἶναι ὁ εἷς Κυβερνήτης, τοῦτο κἀνεὶς δὲν δύναται νὰ τὸ ἀναιρέσῃ· ἀλλ’ ἐπειδὴ πολὺς φόβος ὑπάρχει μήπως ἐκεῖνος ὁ Κυβερνήτης καταστῇ πολὺ δυνατὸς, καὶ κατόπιν ἀναλάβῃ τὴν κυριαρχίαν τοῦ Ἔθνους, διὰ τοῦτο τὸν ὠνόμασαν Πρωθυπουργόν· τὸ πρᾶγμα ὅμως εἶναι τὸ αὐτὸ ὁ πρωθυπουργὸς ὁ ἄνευ χαρτοφυλακείου· τὸ ὄνομα θὰ μᾶς κάμῃ νὰ ἀλλάξωμεν τὸν Κυβερνήτην ἢ τὸ πρᾶγμα, ἐγὼ δὲν βλέπω καμμίαν διαφορὰν μεταξὺ Κυβερνήτου καὶ ἑνὸς Πρωθυπουργοῦ, ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ ὁποίου θὰ ἐργάζηται τὸ συμβούλιον τὸ ὑπουργικόν· ὁ αὐτὸς κίνδυνος, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ ὑποτεθῇ, ἂν θέσωμεν τὴν ἐξουσίαν εἰς ἕνα Κυβερνήτην, ὁ αὐτὸς κίνδυνος ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν Πρόεδρον τὸν ἄνευ χαρτοφυλακείου, διότι καὶ αὐτὸς εἶναι Κυβερνήτης. Διὰ νὰ φύγωμεν λοιπὸν καὶ τὴν περίπτωσιν ταύτην εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις τῶν πραγμάτων προτείνω ἓν μέσον ἄλλο· νὰ ὑπάρχῃ πρόεδρος, ἀλλ’ οὗτος νὰ ᾖναι ὁ πρόεδρος τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως. Ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ᾖναι καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως. Μοὶ λέγουσι τινες, ὅτι δὲν ἔχει καιρόν· ἔχει καιρόν, διότι ὑπάρχουν εἷς Πρόεδρος καὶ 4 Ἀντιπρόεδροι· τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον δὲν εἶναι συνεχὲς, ἕκαστος ὑπουργὸς καταγίνεται εἰς τὰ ἔργα του, καὶ πολλὰ ὀλίγαι πράξεις ὑπουργικαὶ ἔχουν ἀνάγκην τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου εἰς γενικὰ πράγματα. Πᾶσα πρᾶξις δὲ, ἡ ὁποία θέλει ἐκδίδεσθαι ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ τὴν ἔγκρισιν «ἐνεκρίθη, ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως.» Οὕτω, Κύριοι, διασκεδάζομεν τὴν φιλοδοξίαν, ὁ Πρόεδρος ὁ ἄνευ χαρτοφυλακείου θὰ ᾖναι παντοτεινὸς ἴσως· ἀλλ’ ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως ἀλλάζει κατὰ μῆνα καὶ δὲν ὑπάρχει ὁ φόβος, ὅτι αὐτὸς ὁ Πρόεδρος θὰ λάβῃ ἐπιῤῥοὴν, διότι ἅμα τελειώσῃ ὁ μὴν ἔρχεται ἕτερος ἀντ’ αὐτοῦ. Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ἂν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γίνῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως, θὰ ἔχωμεν τὴν εὐκολίαν τοῦ νὰ εἴμεθα ἐν γνώσει τῶν διατρεχόντων ἐν τῷ ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, καὶ δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ φέρωμεν πότε τὸν ἕνα καὶ πότε τὸν ἄλλον ὑπουργόν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως, εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ὁποίου συγκεντροῦται ἅπασα ἡ κυριαρχία, θὰ ἔχῃ τὸν ἕνα ὀφθαλμὸν εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ τὸν ἕτερον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον· οὕτω δὲ ὡσαύτως δὲν εἶναι ἀδιαίρετος ἡ ἐξουσία, ἡ ἐξουσία ὑπάρχει τότε μέσα εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§127ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἂν σφάλλῃ, τί θὰ τὸν κάμωμεν;

§128ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι, ὅτι Πρόεδρος ἰδιαίτερος ἄνευ χαρτοφυλακείου νὰ μὴ ᾖναι ἄλλος ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως.

§129ΙΑΛΕΜΟΣ. Ἐπειδὴ δὲν εἶναι καιρὸς νὰ λαμβάνωμεν σήμερον ἀτομικὰς εὐχαριστήσεις δὲν θέλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ πρότασίς μου, ἣν σήμερον παραδέχεσθε, ἔτυχε πρῶτον καθυποβληθεῖσα 33 ψήφων τοὐτέστι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐτῶν, ἅτινα εἶχεν ὁ Χριστὸς, ἡ ἀλήθεια, σταυρωθείς. Ἔρχομαι μόνον νὰ σᾶς ἀναγνώσω τροπολογίαν τινὰ καθ’ ἣν ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκλέγεται παρὰ τῶν μελῶν αὐτῆς τῆς ἰδίας.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζει κανεὶς τὴν πρότασιν ταύτην;

§131ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεύτερον ζήτημα εἶναι, ἂν ὁ Πρωθυπουργὸς πρέπῃ νὰ ἐκλέγηται οὐχὶ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, ἀλλ’ ὑπὸ τῶν ἐκλεχθησομένων Ὑπουργῶν· αὐτὴ εἶναι πρότασις τοῦ Κυρίου Ἰαλέμου. Τὴν ὑποστηρίζει κανείς;

§133ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Κανείς.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται τὸ τρίτον ζήτημα, ἂν πρέπῃ νὰ ἐκλέξῃ ἡ Συνέλευσις ἑπταμελὲς Ὑπουργεῖον, καθὼς καὶ Πρωθυπουργόν· ἀλλ’ αὐτὸ ὑποδιαιρεῖται εἰς τὸ ἑξῆς· Κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου Καλλιγᾶ, πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ ἐκλέξῃ μόνον τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ ὁ Πρωθυπουργὸ, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ πρόσωπα τῶν ἑπτὰ ὑπουργῶν; Δέχεται κανεὶς τὴν πρότασιν ταύτην;

§135ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι, ὄχι.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μένει ἤδη τὸ ἀρχικὸν ζήτημα, ἂν θὰ ἐκλέξῃ ἡ Συνέλευσις τὸ ἑπταμελὲς ὑπουργεῖον καὶ τὸν Πρωθυπουργὸν ἄνευ χαρτοφυλακίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην ἂς σηκωθῶσιν.

§137ΓΙΟΥΡΔΗΣ. Ὄχι ὁλόκληρον· ἄρθρον πρὸς ἄρθρον.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ λεκτικόν, νομίζω ὅτι περὶ τούτου δύναται νὰ γείνῃ σκέψις κατόπιν. Ὑπάρχουν διαφοραί τινες, αἱ ὁποῖαι ὅμως κατὰ μικρὸν διαφέρουν, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο· ἂν πρέπῃ ἡ Συνέλευσις νὰ ἐκλέξῃ τοὺς 7 ὑπουργοὺς μεθ’ ἑνὸς πρωθυπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ὑπάρχει Κύριοι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς πρότασις τοῦ Κυρίου Μίληση· ἂν δηλαδὴ πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ διὰ φανερᾶς ἢ μυστικῆς ψηφοφορίας. Οἱ θέλοντες ἡ ἐκλογὴ νὰ γίνῃ διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν. Ἐρωτῶ τώρα, ἂν ἡ ἐκλογὴ θὰ γένῃ δι’ ἀπολύτου ἢ διὰ σχετικῆς πλειονοψηφίας. Οἱ θέλοντες νὰ γίνῃ δι’ ἀπολύτου νὰ σηκωθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Καθόσον ἀφορᾷ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἀνατίθενται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, κατὰ τὰς διαφόρους προτάσεις, αἱ ὁποῖαι συγχωνεύονται εἰς μίαν εἰδικωτέραν πρότασιν τοῦ Κ. Μέλητη, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀναθεωρηθῇ ὑπὸ μιᾶς Ἐπιτροπῆς, ἀνατίθεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἡ Ἐκτελεστικὴ ἐξουσία μὲ τοὺς περιορισμοὺς τοὺς τεθέντας ἐν τῷ γενομένῳ πρότερον ψηφίσματι. Ὅσοι λοιπὸν παραδέχονται τὰ καθήκοντα τῆς Ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ὅπως ὡρίσθησαν ἐν τῷ γενομένῳ ἤδη ψηφίσματι, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ὀνομασίαν τῆς Κυβερνήσεως, αὕτη θὰ εἶναι «Προσωρινὴ Κυβέρνησις τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος.» Ὅσοι δὲ παραδέχονται τοῦτο, ἂς σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Περὶ δὲ τοῦ τρόπου τῆς συμπράξεως τῶν Ὑπουργῶν μετὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἐν τῇ προτάσει λέγεται, ὅτι οὐδεμία πρᾶξις θέλει ἰσχύει ἄνευ τῆς προσυπογραφῆς τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ· μόνον αἱ πράξεις τῆς καθαρᾶς διοικήσεως θὰ ὑπογράφωνται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ· τὰ πάντα θέλουν ἐνεργεῖσθαι διὰ τῆς πλειονοψηφίας ἐν Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ἔχοντος τοῦ Πρωθυπουργοῦ τὴν νικῶσαν ψῆφον· ἐν περιπτώσει διαφωνίας μεταξὺ αὐτῶν θὰ ἀποφασίζῃ ἡ πλειονοψηφία. Οἱ παραδεχόμενοι ταῦτα νὰ σηκωθῶσι. (Σηκώνονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Νομίζω καθῆκόν μου νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ἀπόφασιν ὑμῶν δύο περιλαμβανομένας προτάσεις εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Βαλτινοῦ. Εἶναι ἡ πρότασις τοῦ ἄρθρου πρώτου, λέγοντος «Κηρύττει ἡ Συνέλευσις τὴν Πατρίδα εἰς κατάστασιν κινδύνου καὶ ἀναθέτει τὴν σωτηρίαν αὐτῆς εἰς τὸν πατριωτισμὸν πάντων τῶν Ἑλλήνων. Οἱ θέλοντες τοῦτο, ἂς σηκωθῶσιν. (Σηκώνονται ὀλίγοι). Ἡ Συνέλευσις ἀπέῤῥιψε τὸ πρῶτον ἄρθρον. Προσέτι ὁ Κ. Βαλτινὸς ἔχει καὶ μίαν ἄλλην πρότασιν «τὸ ὑπουργεῖον ὁλόκληρον, ἢ καὶ πᾶν μέλος αὐτοῦ ἰδίᾳ, πίπτει, ἐὰν, τιθεμένου ζητήματος ἐμπιστοσύνης, δὲν λάβῃ τὰ δύο τρίτα τῶν ψήφων». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἂς σηκωθῶσιν. (Σηκώνονται ὀλίγοι). Ἡ Συνέλευσις τὸ ἀπέῤῥιψεν.

§139ΖΕΡΒΑΣ. Ἰσχύει τὸ ψήφισμα, καθ’ ὃ θὰ ἐκλέγωνται οἱ Ὑπουργοὶ ἐκ τῶν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως προσώπων; διότι ἐγὼ ἔχω τὴν ἐναντίαν γνώμην, νὰ ᾖναι ὅλοι ἐκτός.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ ἔθεσα τοῦτο ὡς ζήτημα εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, διότι εἰς τὰς προτάσεις τὰς διαφόρους, τὰς ὑποβληθείσας, δὲν ἐγένετο λόγος περὶ διακρίσεως. Ἄρα ἡ Συνέλευσις εἶναι ἐλευθέρα πανταχόθεν νὰ ἐκλέξῃ.

§141ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὐτὸ εἶναι ἤδη ἀποφασισμένον.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπολείπεται τὸ ζήτημα, ἂν ἡ Συνέλευσις θὰ ψηφοφορήσῃ δι’ ἑνὸς ψηφοδελτίου, περιέχοντος ὀκτὼ ὀνόματα, ἢ ἐὰν θὰ ψηφοφορηθῇ χωριστὰ ἓν ἕκαστον ὄνομα.

§143ΑΛ. ΔΟΣΙΟΣ. Ὁ Κύριος Πρόεδρος σᾶς ἠρώτησεν, ἂν θὰ ψηφοφορήσητε δι’ ἑνὸς ψηφοδελτίου 8 ὀνόματα ἢ ἕνα ἕκαστον χωριστά. Μοὶ φαίνεται, ὅτι θὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα ταχύτερον, ἂν κάμωμεν 8 ψηφοφορίας οὕτω πως, νὰ ἀναγιγνώσκηται διὰ τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ νὰ ἐρωτᾶται ἕκαστος πληρεξούσιος ποῖον θέλει νὰ ψηφοφορήσῃ.

§144ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν σᾶς ἐπρότεινεν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ὀρθή, διότι εἶναι πρόδηλον ὅτι, ὅταν ἀκούω ποῖον ὁ ἄλλος ψηφοφορεῖ, δύναμαι νὰ ἀλλάξω τὸ ἐν τῷ ψηφοδελτίῳ μου ὄνομα, καὶ νὰ μεταβάλω οὕτω τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας. Νομίζω καλλίτερον νὰ τελειώσωμεν δι’ ἑνὸς μόνου ψηφοδελτίου, τὸ ὁποῖον νὰ περιέχῃ Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὸν τάδε, ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν τάδε, ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸν τάδε κτλ.

§145Δ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, πρόκειται περὶ τοῦ ἂν θὰ ἐκλέξωμεν τὸν Πρωθυπουργὸν μετὰ τῶν ἑπτὰ ὑπουργῶν ἢ χωριστὰ ἕνα ἕκαστον. Νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ψηφοφορήσωμεν δι’ ἕνα ἕκαστον. Νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ψηφοφορήσωμεν ἕνα ἕνα διὰ τῶν ψηφοδελτίων. Διότι π. χ. ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ὁ δεῖνα εἶναι κατάλληλος διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἐπέτυχεν, ἐγὼ εἰμπορῶ νὰ τοῦ δώσω διὰ τὸ ὑπουργεῖον Β τότε· ἕνα πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι διὰ τὸ ὑπουργεῖον Β, δύναται νὰ ἦναι διὰ τὸ ὑπουργεῖον Γ, διὰ τοῦτο θεωρῶ καλὸν νὰ ψηφοφορήσωμεν ἕνα ἕκαστον χωριστά. Οὕτω νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ κερδίσωμεν περισσότερον χρόνον.

§146ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Νομίζω ὅτι διὰ τὴν ταχύτητα τῆς ψηφοφορίας, διὰ νὰ μὴν ἐπαναληφθῇ ὀκτάκις ἡ ψηφοφορία, εἶναι ἁπλούστατον τὸ ἑξῆς· δύο εἶναι τὰ ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσιν ἄνδρας ἰδίως εἰδικούς, τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, τὰ δὲ ἄλλα πᾶς τις δύναται νὰ τὰ διαχειρισθῇ. Λοιπὸν τὸ ψηφοδέλτιον νὰ φέρῃ τὸ ὄνομα τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ 7 ἄλλα ὀνόματα, ἐξ ὧν ἓν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἓν τῶν Ναυτικῶν, τὰ δὲ ἄλλα ὀνόματα δύνανται νὰ διανεμηθῶσι μεταξὺ των τὰ Ὑπουργεῖα.

§147ΑΛ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Προτείνω νὰ ἀπαγορευθῇ νὰ τίθεται εἰς τὸ ψηφοδέλτιον ἓν ὄνομα, διότι δὲν πρόκειται νὰ ψηφοφορήσωμεν ἕνα ὑπουργόν, ἀλλ’ ὀκτὼ (θόρυβος).

§148ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ προλαλήσας, καθὼς καὶ ὁ Κύριος Κριεζῆς, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξεν ἡ ψηφοφορία νὰ γίνεται χωριστά, ὡρμήθησαν ἐκ τοῦ λόγου τῆς εἰδικότητος. Περὶ τούτου σᾶς δίδω τὴν πλήρη διαβεβαίωσιν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει πολλοὺς ὑπουργούς, ὁ Κωλέτης εἶχε 4 ὑπουργεῖα εἰς τοὺς ὤμους του καὶ τὴν Πρωθυπουργίαν, διὰ τοῦτο δὲν ἔχομεν φόβον διὰ μιᾶς ψηφοφορίας νὰ θέσωμεν ὅλους.

§149ΑΛ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Κριεζῆ. Ἐὰν θέσητε ὅλα τὰ ὀνόματα εἰς ἓν ψηφοδέλτιον, ἰδοὺ τί θὰ συμβῇ· ἕνας καὶ ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος θὰ ἦναι διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ αὐτὸς ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κτλ. πῶς θὰ λογισθῶσιν αὐτοί; Εἶναι ἀνάγκη ὁ καθεὶς νὰ ψηφοφορήσῃ ἕνα ἕνα ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον νομίζει κατάλληλον διὰ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο ὑπουργεῖον.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Οἱ νομίζοντες ὅτι ἐφωτίσθησαν ἂς σηκωθῶσιν. (Σηκόνονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη· οἱ θέλοντες λοιπὸν ἡ ψηφοφορία νὰ γίνῃ χωριστὰ δι’ ἕνα ἕκαστον Ὑπουργὸν καὶ διὰ τὸν Πρωθυπουργὸν, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (Σηκόνονται ὀλίγοι). Ἡ Συνέλευσις ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν τοῦ νὰ ψηφοφορηθῇ χωριστὰ ἓν ἕκαστον ὄνομα. Ἄρα παρεδέχθη διὰ τοῦ ἑνὸς ψηφοδελτίου νὰ ψηφοφορηθῶσι καὶ οἱ ἑπτὰ Ὑπουργοὶ καὶ ὁ Πρωθυπουργός. Ἐρωτᾶται τώρα ἡ Συνέλευσις, ἂν ἡ φανερὰ ψηφοφορία θέλει ἐνεργηθῇ, τιθεμένης καὶ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ ψηφοφοροῦντος ὄπισθεν τοῦ ψηφοδελτίου, ἢ θὰ φαίνεται τὸ ὄνομά του, ὅταν θὰ προσάγῃ τὸ ψηφοδέλτιον πρὸς ἀνάγνωσιν;

§151ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Θὰ γράφεται εἰς τὸ ψηφοδέλτιον.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ψηφοδέλτιον, τὸ ὁποῖον δὲν φέρει τὴν ὑπογραφὴν, πῶς τὸ θεωρῆτε;

§153ΠΟΛΛΟΙ. Ἄκυρον.

§154ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Προτείνω νὰ ᾖναι ἄκυρα τὰ ψηφοδέλτια, τὰ ὁποῖα δὲν φέρουν καὶ τὰ ὀκτὼ ὀνόματα.

§155ΖΕΡΒΑΣ. Λέγω ὅτι τοῦτο εἶναι περιττὸν, καθόσον δύναταί τις νὰ γράψῃ ἄλλα ὀνόματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκλεχθῶσιν.

§156ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἴδω τὴν καλὴν ἐκλογὴν τοῦ προσώπου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ψηφοφορεῖ.

§157ΖΕΡΒΑΣ. Ἐγὼ ὑπόσχομαι ὅτι θὰ γράψω ὅλα τὰ ὀνόματα, δὲν παραδέχομαι ὅμως τὴν πρότασιν τοῦ προλαλήσαντος, διότι δεσμεύεται ἡ συνείδησις καὶ πιέζεται. Ἔπειτα ἐδῶ, Κύριοι, ἔγειναν τόσαι ψηφοφορίαι φανεραὶ, καὶ ἠκούσατε πολλοὺς πολλάκις νὰ λέγουν «ἀρνοῦμαι ψῆφον,» ἠμπορεῖ τις νὰ κατηγορηθῇ διὰ τοῦτο; ἠμπορεῖ νὰ ἀρνῆται κατὰ τὸ ἥμισυ.

§158ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Ἡ πρότασις αὕτη, εἴτε θέσει περιορισμὸν εἴτε μὴ, νομίζω ὅτι εἶναι ἄσκοπος, διότι ὅταν ἐγὼ π. χ. θέλω νὰ θέσω τρία ὀνόματα καὶ νὰ παραλείψω τὰ λοιπὰ, ἠμπορῶ νὰ ἐγγράψω τὰ τρία ὀνόματα καὶ μετ’ αὐτὰ νὰ συμπληρώσω τὸ ψηφοδέλτιον μὲ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα κᾀνεὶς δὲν θὰ ψηφοφορήσῃ, ὥστε πρακτικῶς ἡ πρότασις αὕτη θεωρεῖται περιττή.

§159ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Οἱ ἔχοντες τὸν σκοπὸν τὸν ἐναντίον τοῦ νὰ μὴ γράψωσιν ὅλα τὰ ὀνόματα, τί τοὺς πειράζει νὰ παραδεχθῶσι τὴν πρότασίν μου;

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Θεοχάρη παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσι. (Σηκώνονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἴσως δὲν εἶναι ζήτημα, ὅμως θὰ ἐρωτήσω, ἂν τὰ ψηφοδέλτια πρέπῃ νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν κάλπην καὶ ἔπειτα νὰ γείνῃ ἡ διαλογή;

§161ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Οὕτω νὰ γίνῃ.

§162ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Οἱ λαχόντες τὴν σχετικὴν πλειονοψηφίαν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ψηφοφορηθῶσι κατόπιν, ἂν ᾖναι ἐλευθέρα ἡ ἐκλογή;

§163ΠΟΛΛΟΙ. Ἐλευθέρα.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μένει εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀποφασίσῃ, ἂν θὰ προβῇ τώρα εἰς τὴν ἐκλογὴν, ἢ αὔριον.

§165ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὔριον.

§166Π. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ὅστις αὔριον δὲν ἔλθει τὴν 9 ὥραν, νὰ ἐπιτιμηθῇ.

§167Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ὁ Πρόεδρος ἀναγγέλλει ὅτι αὔριον τὴν 9 ὥραν θὰ ἀρχίσῃ ἡ Συνεδρίασις.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις. (Ὥρα 5 καὶ ¼.)

Ὁ Πρόεδρος

Α. ΜΩΡΑΙΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Δ. Βρατσάνος.