1863.02.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΜΕʹ.

τῆς 9 Φεβρουαρίου 1863.

(Σάββατον)

Ὥρα 11. π. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις, μὴ παρόντος ὅμως τοῦ ἀκροατηρίου. Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος Κ. Μωραϊτίνης.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν θέλῃ ἡ συνεδρίασις νὰ ᾖναι μυστικὴ ἢ φανερά.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Φανερά.

§3ΜΙΛΗΣΗΣ. Κατήντησεν ἡ Συνέλευσις θέατρον, ἕκαστος πρέπει νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς ἑαυτὸν καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ὑπαγορεύει ὁ πατριωτισμός· ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ᾖναι σοβαρά. Καὶ παρακαλῶ ἡ συνεδρίασις νὰ γίνῃ φανερὰ, ἀλλὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐστηρότατα ὁ κανονισμός.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τούτοις δὲ καὶ ἐκ μέρους ὑμῶν ἀπαιτεῖται νὰ μὴ διακόπτηται ὁ ἀγορεύων, ἀλλὰ καθεὶς ἀπὸ τὴν ἕδραν του νὰ ἀκούῃ μὲ ὑπομονήν· καὶ ἂν λέγηταί τι, τὸ ὁποῖον δὲν συμφωνεῖ μὲ τὴν ἰδέαν τινὸς, δὲν πρέπει ἀπὸ τῆς ἕδρας νὰ φωνάζῃ ὄχι, ὄχι. Ἂς λέγῃ καὶ παράλογα, διότι ἄλλως δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ συνεννοηθῶμεν. Ὅλοι οἱ πληρεξούσιοι πρέπει νὰ κάθηνται εἰς τὰς ἕδρας των, ὅστις δὲν κάθηται, θὰ τὸν ἀπαγγείλω ὀνομαστὶ, καὶ ἂν δὲν ἀκούσῃ, θὰ προκαλέσω κατ’ αὐτοῦ τὴν ἀποδοκιμασίαν τῆς Συνελεύσεως.

§5Ν. ΚΑΝΑΡΗΣ. Μία ἀπὸ τὰς αἰτίας, αἵτινες ἀναγκάζουσι τοὺς πληρεξουσίους νὰ διακόπτωσι τὸν ῥήτορα εἶναι, ὅτι ῥίπτονται πολλάκις λόγοι ψευδεῖς, ἄτοποι, οἵτινες ἀφαρπάζουσι τὴν συνείδησιν τοῦ πληρεξουσίου, καὶ τὸν ἀναγκάζουσι νὰ διακόπτῃ, χθὲς ἕνας πληρεξούσιος.....

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὰ χθεσινά. Δὲν πρέπει νὰ προβαίνωμεν εἰς προσωπικὰς προσβολὰς, τὰς ὁποίας ἀπαγορεύει καὶ ὁ κανονισμὸς, μήτε εἰς αἰτιάσεις μέρους τινος πληρεξουσίων. Πρέπει καθεὶς νὰ γίνῃ πολὺ προσεκτικὸς εἰς τοὺς λόγους του· διὰ νὰ συμβαίνωμεν ἀδελφικῶς καὶ συμφώνως εἰς τὰς ἀρχὰς αὐτὰς, πρέπει ἕκαστος νὰ θέσῃ χαλινὸν εἰς ἑαυτόν. Τὸ πρῶτον ζήτημα σήμερον εἶναι, ἂν πρέπῃ νὰ γίνῃ δημοσία ἡ συνεδρίασις.

§7ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ γνώμη σας εἶναι ὀρθοτάτη, δηλ. ἐάν τις ἐξ ἡμῶν προσκαλούμενος νὰ καθίσῃ εἰς τὴν ἕδραν του δὲν ὑπακούσῃ, νὰ προκαλῆτε τὴν ἀποδοκιμασίαν τῆς Συνελεύσεως, φρονῶ ὅμως, ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὡσαύτως, καὶ ὅταν τις ἱστάμενος ἔρχηται νὰ διακόψῃ τὸν ῥήτορα, ἢ ὁπόταν θέλῃ νὰ κάμῃ παρατήρησιν, καὶ τότε πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀποδοκιμασία.

§8ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Μάλιστα.

§9Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Πενθῶν ἀναβαίνω τὸ βῆμα· ἄχρι τοῦδε, οὐδόλως λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς συνεπείας, αἱ ὁποῖαι ἤθελον προκύψει ἀπὸ τὰς ἐπιδοκιμασίας ἢ ἀποδοκιμασίας τοῦ ἀκροατηρίου, μειδιῶντες, ὅτε ἐπιδοκίμαζε, ὀργιζόμενοι δὲ, ὅτε ἀπεδοκίμαζε, ἀφήσαμεν νὰ παρέλθῃ τόσος χρόνος, χωρὶς νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸ ἀκροατήριον τὸ σέβας, τὸ ὁποῖον ὤφειλεν εἰς τὴν φωνὴν τῆς Συνελεύσεως. Ἡ παραμέλησις τοῦ καθήκοντος τούτου μᾶς ἔφερεν εἰς τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀναβαίνω τὸ βῆμα πενθῶν. Κύριοι πληρεξούσιοι, σιγὰ σιγὰ χωρὶς νὰ τὸ αἰσθανθῶμεν ὑποκύπτομεν εἰς τὸ βάρος τῆς ἐπιδοκιμασίας ἢ ἀποδοκιμασίας, καὶ εἰς τὸ βάρος τῆς κρίσεως τοῦ ἀκροατηρίου καὶ ἀπὸ τοῦ ἀκροατηρίου εἰς τὸ βάρος τοῦ ἔξω κόσμου. Φθάσαντες εἰς τὸ θλιβερὸν σημεῖον δὲν πρέπει νὰ ὀπισθοδρομήσωμεν, πρέπει νὰ ὑποστῶμεν τὴν τύχην μας. Φρονῶ, ὅτι τὴν ἐλεεινὴν ταύτην πορείαν ἀκολουθοῦντες πρέπει νὰ πίωμεν τὸ ποτήριον τὸ φαρμακερόν. Φρονῶ, ὅτι τὸ ἀκροατήριον πρέπει νὰ παρίσταται εἰς ὅλας τὰς συνεδριάσεις διὰ νὰ κανονίζῃ τὴν διαγωγήν μας. Ἐπιμένω ἡ συζήτησις νὰ γίνῃ φανερὰ, ἐξαιρῶ μόνον, ὅταν, θεοῦ θέλοντος, σκεφθῶμεν περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Βασιλέως, τὸ ὁποῖον καί τοι οὐσιωδέστατον τὸ ἐλησμονήσαμεν καὶ διὰ τοῦτο ἐφθάσαμεν εἰς αὐτὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν, εἰς ἐκείνην μόνον τὴν περίστασιν θὰ λάβω τὸν λόγον καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ μυστική.

§10ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Κύριοι, λέγω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραγνωρίσωμεν τὸ ἀκροατήριον τὸ σημερινόν. Ὡς σᾶς εἶπεν ὁ προλαλήσας, τὸ ἀκροατήριον πολὺ μᾶς ἐπίεσε μέχρι τοῦ ἐξευτελισμοῦ. Χθὲς παρέστημεν εἰς μίαν τοιαύτην ἀξιοδάκρυτον σκηνὴν, καὶ δὲν εἶναι πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἔρχεται τὸ ἀκροατήριον πρὸς ἐπιδοκιμασίαν ἢ ἀποδοκιμασίαν. Μὲ τρόπον ἀξιοκατάκριτον τὴν πρώτην φορὰν ποδοκροτεῖ, τὴν ἄλλην χειροκροτεῖ, τὴν ἄλλην σφυρίζει ἢ φωνάζει, ὅταν ἀκούῃ λόγους τινας, τοὺς ὁποίους μισοεννοεῖ, ἐκρήγνυται εἰς θορύβους. Φρονῶ, ὅτι σήμερον, ὅτε πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν διὰ πολὺ σπουδαῖον ἀντικείμενον, νὰ μὴ παρευρεθῇ τὸ ἀκροατήριον, διότι πολὺ ἐνδεχόμενον ἡμεῖς αὐτοὶ νὰ ἐρεθίσωμεν τὸ ἀκροατήριον, καὶ οὕτω νὰ μὴν ἔλθωμεν εἰς κανὲν ἀποτέλεσμα. Ἡμεῖς ἐκ τῶν προηγηθεισῶν συζητήσεων ἐδείξαμεν ὅτι περιπλεκόμεθα εἰς ἔριδας παραλόγους· καὶ σχετικῶς οὕτω δὲν δυνάμεθα νὰ προκαλέσωμεν σπουδαίαν συζήτησιν. Σήμερον μάλιστα θὰ δώσωμεν καιρὸν εἰς τὸ ἀκροατήριον νὰ παρευρεθῇ εἰς μίαν ἀπὸ ἐκείνας τὰς θορυβώδεις σκηνὰς, καὶ αἱ ταραχαὶ τούτου θὰ ἔχωσι ἐπιῤῥόην τινα ἐφ’ ἡμῶν, εἴτε καλὴν εἴτε κακὴν εἰς τὴν Πατρίδα. Δὲν μυστικίζει ἡ Συνέλευσις· ἔπειτα 300 στόματα ἵστανται διὰ νὰ ἐξαγγείλωσι τὰς βουλὰς τῆς Συνελεύσεως ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου. Εἶπον καὶ ἐλάλησα, σεῖς, δὲ, ὅ,τι θέλετε πράξετε.

§11ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Ἂν πρόκηται καὶ σήμερον, ὅτε τὰ πάντα εἶναι εἰς κίνδυνον, νὰ ζητῶμεν ὅ,τι εἶναι ὡραῖον καὶ δημοτικὸν, εἶμαι σύμφωνος, ὅτι δημοσία πρέπει νὰ συζητήσωμεν, τὴν δημοσιότητα τὴν ἀγαπῶ πολὺ, διότι διὰ τῆς δημοσιότητος συμπράττει καὶ ὁ λαός. Τὸν μυστικισμὸν οὐδέποτε τὸν ὑπεστήριξα, καὶ ὅταν συνεζητεῖτο ἡ φανερὰ ψηφοφορία, ἤμην ὑπὲρ αὐτῆς. Ὅτι ὅμως δύναται νὰ χορηγῆται σήμερον, δὲν ἔχει τὸν τόπον του, ἀλλὰ σήμερον θὰ ἐξετασθῇ τί εἶναι ἀναγκαῖον καὶ χρήσιμον, καὶ εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ σταματήσωμεν. Νομίζω, κύριοι ὅτι ἡ ἐλευθερία τῆς συζητήσεως εἶναι τὸ κυριώτερον στοιχεῖον, τὸ κυριώτερον μέλημα τῆς Συνελεύσεως, ἡ ἐλευθερία τῆς συνειδήσεως τοῦ πληρεξουσίου. Τὸ ἀκροατήριον εἶναι καλὸν νὰ ὑπάρχῃ, ἀλλὰ λέγεται ἀκροατήριον, τοὐτέστι νὰ ἀκροᾶται μόνον· ὅταν τὸ ἀκροατήριον συμπράττῃ μὲ ἡμᾶς, εἴτε ἐπιδοκιμάζον, εἴτε ἀποδοκιμάζον, δὲν εἶναι πλέον ἀκροατήριον. Ἂν ἠρχόμην νὰ σᾶς εἴπω, ὅ,τι θὰ γίνῃ, ἤθελεν εἶσθαι δυσκατόρθωτον, διότι τὸ μέλλον εἶναι ἀόριστον, ἀλλ’ ἠξεύρετε τί θὰ γίνῃ, διότι γνωρίζετε, ὅ,τι ἔγεινε χθὲς καὶ προχθές. Ἡ σήμερον εἶναι πολὺ σπουδαία συζήτησις, δύναται νὰ ᾖναι πολὺ μεγάλη ἡ συνεδρίασις καὶ σπουδαία. Λέγω λοιπὸν, ἂν θέλωμεν νὰ συμπράττῃ τὸ ἀκροατήριον, τὸ ὁποῖον συνέπραττε χθὲς, τὸ ὁποῖον ἐποδοκρότησε τὴν Συνέλευσιν ἀναχωροῦσαν, καὶ κατόπιν ἐπῆλθον ἀτοπήματά τινα τὴν νύκτα, τὰ ὁποῖα ὅλοι γνωρίζετε, τότε μάλιστα νὰ τὸ ἀφήσωμεν· ἀλλὰ δὲν θέλω ἀκροατήριον συμπράττον μὲ ἡμᾶς. Καὶ μήπως, Κύριοι, πρόκειται μυστικὰ συνεδρία, εἶναι τόσον φοβερὸν τὸ ὄνομα μυστικότης, καὶ δὲν εἶναι στοιχεῖον ἐκτελέσεως; ἡ μυστικότης καὶ εἰς τὴν Νομοθετικὴν καὶ εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἀπαιτεῖται. Ἐνόσῳ εἴμεθα πολιτικὸν σῶμα, νομοθετικὸν, ἐνόσῳ προβαίνομεν εἰς μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ φέρωμεν εἰς ἐκτέλεσιν μὲ τὸν καιρὸν, τὸ βουλεύεσθαι πρέπει νὰ γίνηται φανερά· ἀλλ’ ἐὰν σήμερον ἡ κυριαρχία τοῦ Ἔθνους περιέλαβεν ἐν ἑαυτῇ καὶ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἂν θελήσωμεν νὰ πράξωμεν ἔργα, πρέπει ταῦτα νὰ ᾖναι πασίγνωστα. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ τηρήσωμεν τὸν κανονισμὸν, αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐσυζητήθη, ὅτε ἐψηφίζαμεν τὸν κανονισμόν· ὁσάκις 20 ἢ 30 πληρεξούσιοι ζητήσωσι τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν, αὕτη πρέπει νὰ γίνεται μυστική. Πρέπει νὰ ἐκτιμήσωμεν τὰς περιστάσεις, αἵτινες εἶναι σπουδαῖαι· εἴμεθα οὐχὶ μόνον βουλευτικὸν ἀλλὰ καὶ ἐκτελεστικὸν Σῶμα. Ἐν τῇ ἐκτελέσει, ὅτε μάλιστα εἶναι σπουδαῖαι αἱ περιστάσεις, ἡ ἐχεμύθεια εἶναι ἀναγκαία, καὶ ἡ ἐλευθερία τῆς συνειδήσεως σήμερον μάλιστα εἶναι ἀναγκαία νὰ εὑρίσκηται πλήρης. Ὅταν ἔχωμεν ἓν ἀκροατήριον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἠξεύρω τί θὰ κάμῃ, διότι γνωρίζω τί ἔκαμε, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀδιάφορον. Τὸ προοίμιον τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ ἦτο ὡραῖον, ἀλλ’ ἔληγεν εἰς ἀποτέλεσμα ὅλως ἀντίθετον. Ἡ κυριαρχία κάθηται εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ ἐξασκεῖται διὰ τῆς πλειοψηφίας. Ὅταν ἡ πλειοψηφία συρίζηται, τί θέλετε ὁ λαὸς νὰ σκέπτηται περὶ αὐτοῦ τοῦ Σώματος; πῶς θέλετε οἱ ἄλλοι νὰ μὴ θρασύνωνται; Νομίζω λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ θεωρήσωμεν τὸ ἄκυρον τοῦ κανονισμοῦ, τὴν μυστικὴν συζήτησιν, καὶ νὰ μὴ θεωρῶμεν ὅ,τι εἶναι ὡραῖον, δίκαιον, ἀλλ’ ὅ,τι εἶναι ἀναγκαῖον.

§12Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μαθών, Κύριοι, τὰ συμβάντα τῆς νυκτὸς μόνον περὶ τὴν 10 ὥραν, σήμερον ἦλθον ἐνταῦθα μὲ τὴν ἀπόφασιν παρά ποτε νὰ ἐκπληρώσω πρὸς τὴν πατρίδα τὸ χρέος, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐπιβάλλει ὁ χαρακτὴρ, μὲ τὸν ὁποῖον εἶμαι περιβεβλημένος, τοὐτέστι τὸ ἀξίωμα τοῦ πληρεξουσίου. Πιστῶς εἰς τὴν ἀρχὴν ταύτην παρά ποτε πιστεύω, Κύριοι, ὅτι τὸ Σῶμα τοῦτο ὤφειλε νὰ τηρήσῃ ἀπόλυτον δημοσιότητα ὡς πρὸς τὰς πράξεις του, παρά ποτε ὀφείλει νὰ μὴ διστάξῃ νὰ κάμῃ γνωστὴν εἰς πάντας ὁποιαδήποτε ἀπόφασιν ἤθελε κάμει. Ἀπαντῶν δὲ πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Λαρίσσης λέγοντος, ὅτι τὸ Σῶμα τοῦτο ἐξευτελίσθη, παρατηρῶ, ὅτι οὐδέποτε Σώματα, ἢ ἄτομα ἐταπεινώθησαν, ἢ ἐξευτελίσθησαν, ὅταν εἶχον τὴν ἀκριβῆ ἰδέαν τῆς ἀξίας των καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας των. Ἔχομεν κανονισμὸν καὶ ῥητὰς διατάξεις, ἂν δὲν ἔχωμεν τὴν ἐπιμονὴν νὰ τὰς ἐφαρμόζωμεν, πταίομεν μόνοι ἡμεῖς, δὲν πταίει οὔτε τὸ ἀκροατήριον, οὔτε τὰ ἀπαρτίζοντα αὐτὰ ἄτομα. Μοὶ ἐφάνη δὲ πολὺ παράδοξος ἡ πρότασις τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Ναυπακτίας Κυρίου Ῥοντήρη εἰπόντος ὅτι, ἐπειδὴ ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ προβῇ εἰς ἐνεργείας ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ὅτι ὡς ἐκ τούτου ἀνάγκη ἡ συνεδρίασις ἡ σημερινὴ νὰ γείνῃ μυστική. Εἶναι περιττὸν νὰ ἀπαντήσω ἄλλως εἰς τὸν λόγον τοῦτον, ἀφοῦ πρὸ ὀλίγου ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Λαρίσσης, εἶπεν, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ ἡ συνεδρίασις μυστικὴ διὰ τὸν λόγον ὅτι οἱ ἔξω δὲν θὰ χάσουν τίποτε, καὶ θὰ ἔχωσι τὴν εὐκαιρίαν νὰ μάθωσιν ἀκριβῶς ἐκ 200 στομάτων τὰ ὅσα ἤθελον ἀποφασισθῆ. Παράδοξον τῳόντι, ὁ μὲν νὰ παραδέχεται τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν λέγων, ὅτι τὸ κοινὸν ἔξω δὲν θὰ χάσῃ, τίποτε, ἀφοῦ θὰ πληροφορηθῇ ἀπὸ 200 ἀνθρώπους περὶ τῶν ἐνταῦθα γενομένων, ὁ δὲ ζητεῖ μυστικὴν συνεδρίασιν, διατεινόμενος ὅτι, ἀφοῦ θὰ προβῶμεν εἰς τὸ ἔργον ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, δὲν συμφέρει νὰ σκεφθῶμεν δημοσίως!! Φρονῶ, Κύριοι ὅτι παράποτε τὸ κοινὸν τῆς Ἑλλάδος καὶ τὸ ἀκροατήριον, πρέπει νὰ εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ περὶ τῶν σκέψεων καὶ τῶν ἀποφάσεών μας. Δὲν ἐκλήθημεν εἰς οἰκογενειακὸν συμβούλιον, ἐκλήθημεν, ἵνα φροντίσωμεν περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους εἰς κρίσιμον περίστασιν. Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς τὸ νὰ γείνῃ ἡ συνεδρίασις δημοσία. Ἀλλ’ ἐνταὐτῷ νὰ ἀναλάβωμεν καὶ τὴν αὐστηροτάτην ἐκτέλεσιν τοῦ κανονισμοῦ μὴ δίδοντες ἀφορμὰς εἰς ἐπιδοκιμασίας ἢ ἀποδοκιμασίας καὶ μὴ ἐπιτρέποντες οὐδόλως αὐτάς.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πιστεύω ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο.

§14ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα.

§15ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Ἡ εἴσοδος τοῦ ἀκροατηρίου πῶς θὰ γείνῃ; δι’ εἰσιτηρίων; ἢ ἔχουν τὸ δικαίωμα ὅλοι νὰ ἔλθουν ὅπως πάντοτε;

§16ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἀδιαφόρως, ὅπως πάντοτε.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν ἡ συνεδρίασις θὰ γείνῃ δημοσία· ὅσοι εἶναι τοιαύτης γνώμης νὰ σηκωθῶσιν· (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκόμη μίαν διασάφησιν θὰ κάμω, νομίζω ὅτι ὅσα μέχρι τοῦδε ἐκάμαμεν δὲν εἶναι ἀντικείμενον συνεδριάσεως διὰ νὰ τεθοῦν εἰς τὰ πρακτικά· εἶναι μία συνενόησις διότι ἡ συνεδρίασις δὲν ἤρχισε· θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν, ὅσα ἐῤῥέθησαν μέχρι τοῦδε εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά;

§19ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Ἔχω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἐπειδὴ φρονῶ τὸ κατ’ ἐμὲ, ὅτι ἐκ τῆς δημοσιότητος τῆς σήμερον ἠμποροῦν νὰ γεννηθοῦν σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα θὰ διακωδωνισθῶσιν εἰς ὅλον τὸ Ἔθνος, διὰ τοῦτο θέλω νὰ ἔχω τὴν συνείδησίν μου ἀναπεπαυμένην, ὅτι, προτείνας τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν, τὸ ἔκαμα διὰ νὰ προλάβω αὐτὰ τὰ γεγονότα, καὶ προτείνω νὰ κρατηθοῦν πρακτικὰ τακτικὰ διὰ τὴν σημερινὴν συζήτησιν, θέλω νὰ φαίνεται τὸ ὄνομά μου ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς μυστικῆς.

§20ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι πρακτικὰ λέγονται, ὅ,τι γίνεται ἐν τῷ Σώματι δημοσίᾳ συνεδριάζοντι· λέγω ὅτι τὸ Σῶμα ὑπάρχει νομίμως συγκεκροτημένον καὶ τὰ ἔργα αὐτοῦ πρέπει νὰ διατυπῶνται ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ὅταν ὑπάρχῃ δημοσία συζήτησις. Λοιπὸν εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν δύναται νὰ καταχωρηθῇ ὅ,τι ἐγένετο, ὡς εἰπεῖν, ἐν οἰκογενειακῇ συνδιαλέξει, αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα μου, ὅ,τι ἐῤῥέθη μέχρι τοῦδε, δὲν πρέπει οὔτε νὰ στενογραφηθῇ.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε καὶ τὴν μίαν γνώμην, ἠκούσατε καὶ τὴν ἄλλην, περισσοτέρας ἀναπτύξεως δὲν εἶναι ἀνάγκη· θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν δι’ ἀναστάσεως. Ὅσοι νομίζουν ὅτι τὰ μέχρι τοῦδε λεχθέντα πρέπει νὰ καταχωρηθοῦν εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ στενογραφηθῶσιν, ἂς σηκωθῶσι· (σηκώνονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§22ΚΡΙΕΖΗΣ. Λέγω ὅτι συμφερώτερον καὶ καλλίτερον καὶ διὰ τὴν τάξιν τοῦ ἀκροατηρίου καὶ διὰ τὴν τάξιν ἡμῶν τῶν πληρεξουσίων σκεπτομένων περὶ τῶν μεγάλων συμφερόντων τῆς Πατρίδος νὰ μὴ ᾖναι ὅλως ἀνοικτὸν καὶ ἐλεύθερον τὸ ἀκροατήριον. Ἡμεῖς εἴμεθα 240 νὰ λάβῃ ἕκαστος πληρεξούσιος ἀνὰ 2 ἢ 3 εἰσιτήρια, τὰ ὁποῖα ἂς διανείμῃ.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ σήμερον, Κύριε Κριεζῆ;

§24ΚΡΙΕΖΗΣ. Ὄχι, διὰ παντὸς λέγω· καὶ ἐκ τῆς πείρας, ἣν ἔλαβον προεδρεύων τὸ Σῶμα τοῦτο, καὶ ὡς ἐνθυμοῦμαι καὶ ἐξ ἄλλων Συνελεύσεων, νομίζω ὅτι εἶναι καλλίτερον διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τοὺς πειρασμοὺς νὰ μὴ ἐμβαίνουν ἀντὶ τριακοσίων χίλιοι· πολλάκις ἠκούσατε νὰ γίνηται θόρυβος καὶ ἠξεύρετε διατί; οὔτε τὸ συλλογίζονται οἱ ἀκροαταὶ, τί κάμνομεν ἡμεῖς ἐδῶ πέρα. Ἔπειτα δὲν ἔχομεν καὶ μεγάλον κατάστημα, τὸ ὁποῖον νὰ περιλαμβάνῃ πολλοὺς ἀκροατάς.

§25ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Σήμερον θὰ γίνῃ, ὅπως πάντοτε, ὅπως ἀπεφασίσθη.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κλητῆρες ἀνοίξατε τὰς θύρας τοῦ ἀκροατηρίου. (ἀνοίγονται αἱ θύραι τοῦ ἀκροατηρίου καὶ εἰσέρχονται οἱ ἀκροαταί).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (πρὸς τὸ ἀκροατήριον). Ἔχομεν σκοπὸν νὰ προβῶμεν ἐν πλήρει ἡσυχίᾳ εἰς τὴν συζήτησιν· ὑπάρχει εἰς τὸν κανονισμὸν ἓν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει κυρίως τὸ ἀκροατήριον, ἂς προσέξουν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν αὐτοῦ· «οἱ ἐντὸς τοῦ ἀκροατηρίου παρεστῶτες κατὰ τὰς συνεδριάσεις ὀφείλουν νὰ τηρῶσιν ἄκραν σιγὴν καὶ ἀποχὴν ἀπὸ πάσης ἐπιδοκιμασίας ἢ ἀποδοκιμασίας· ἐν περιπτώσει δὲ ταραχῆς ἢ θορύβου προκαλεῖται ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως περὶ τῆς ὁλοσχεροῦς ἐκκενώσεως τοῦ ἀκροατηρίου, καὶ τῆς τιμωρίας τῶν θορυβούντων». Προσέξατε λοιπὸν, διατηρήσατε τάξιν καὶ ἡσυχίαν· ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν τρεῖς αἰτήσεις περὶ ἀδείας ἀπουσίας.

§29ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Ἂς ἀφήσωμεν τὰ τοιαῦτα.

§30ΒΑΣΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐξασφαλίσῃ ἑαυτὴν πρὶν προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν προτάσεις, τὰς ὁποίας θὰ σᾶς καθυποβάλλω. Πρὶν ἀρχίσει ἡ συνεδρίασις εἰσέτι, ὁ Κύριος Διοικητὴς τοῦ πυροβολικοῦ Πετιμεζᾶς ἦλθεν ἐνταῦθα καὶ παρουσιασθεὶς εἰς τὸν Πρόεδρον παρέδωκε, παρόντων καὶ πολλῶν ἐκ τῶν Κυρίων πληρεξουσίων, ἓν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον θέλει σᾶς ἀναγνωσθῆ, μᾶς εἶπε δὲ ὅτι ἦλθεν ἀπεσταλμένος ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν, τὴν ὁποίαν προσεκάλεσεν ὁ Στρατιωτικὸς Διοικητὴς ἀπὸ ὅλα τὰ σώματα, ἕκαστον τῶν ὁποίων εἶχεν ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς δύο ἀξιωματικούς· ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἐξέλεξε τὸν Κύριον Πετιμεζᾶν, ὅπως καταθέσῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον αὕτη συνέταξεν, ἦτο δὲ παρὼν καὶ ὁ Κύριος Λεουτσάκος (ἀναγινώσκεται τὸ ἔγγραφον). Κύριε Πρόεδρε τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως. «Αἱ δειναὶ περιστάσεις, εἰς ἃς εὑρίσκεται ἡ Πατρὶς, ὑπεχρέωσαν τὸν στρατὸν νὰ μᾶς πέμψῃ ἐνώπιόν σας καὶ δι’ ὑμῶν νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, ὅπως ἐν τῇ φρονήσει καὶ τῷ πατριωτισμῷ αὐτῆς λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα, ὅσα εἶναι ἀναγκαῖα νὰ ἐξαλειφθῶσι τὰ ὑφιστάμενα δυστυχήματα καὶ προλάβωμεν οὕτως ἐμφυλίους σπαραγμούς. Ὁ στρατὸς ὑπόσχεται προσέτι ὅτι θέλει σεβασθῆ καὶ ὑποστηρίξει τὰ πατριωτικὰ αὐτῆς ἔργα, ὅσα ἐν τῇ φρονήσει καὶ τῷ πατριωτισμῷ αὐτῆς θέλει ἀποφασίσει. (ἕπονται αἱ ὑπογραφαί).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλω σᾶς ἀναγνώσει καὶ τὰ ἑπόμενα ἔγγραφα, ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἔχῃ νὰ ζητήσῃ διασαφήσεις ἐπὶ τοῦ ἀναγνωσθέντος ἐγγράφου, ἂς τὸ κάμῃ. Εἶναι μία πρότασις τῶν Κυρίων Ζέγγελη, Λασκαρίδου καὶ Εὐθυμιοπούλου περὶ συστάσεως ἀρχηγείου Ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις σχετικὴ πρὸς ταύτην τοῦ Παπαμιχαλοπούλου καὶ Θεοδώρου Ἀφεντούλη. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα διαφόρων πληρεξουσίων περὶ ὁρκωμοσίας τοῦ Στρατοῦ· ὁ ὅρκος εἶναι ὁ ἑξῆς, «ὁρκίζομαι πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα, ὑπακοὴν εἰς τὰς ἀποφάσεις καὶ διατάξεις τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς ἐξ αὐτῆς πηγαζούσης νομίμου Κυβερνήσεως,» Ἡ πρότασις αὕτη ὡσαύτως λέγει νὰ ἐκλεχθῇ εἰδικὸς φρούραρχος τῆς Συνελεύσεως κλπ. Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι τῶν Κυρίων Πετσάλη, Θεαγένη, Ζώτου, Λασκαρίδου κλπ. Σχετικῶς πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπάρχει καὶ ἐρώτησις προφορικὴ ἐκ μέρους ἀξιωματικοῦ τινος τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἂν πρέπῃ ν’ ἀναγνωρίσωσιν ὡς ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς τὸν Κύριον Δ. Βότσαρην. Ἡ ἐρώτησις ἐγένετο παρὰ τοῦ λοχαγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς Κυρίου Κωστῆ.

§33Ν. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ Κύριος Κωστῆς ἦλθεν ἐκ μέρους μόνον τοῦ πέμπτου τάγματος τῆς Ἐθνοφυλακῆς.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πρότασις τοῦ Κυρίου Βλάση Βαλτινοῦ, λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὰς δεινὰς τῆς πατρίδος περιστάσεις κτλ, πρῶτον θεωρεῖ τὴν πατρίδα εἰς κατάστασιν κινδύνου καὶ ἀναθέτει τὴν σωτηρίαν αὐτῆς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν κτλ.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ πρῶτον ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα περιέρχονται εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις εἶναι, ἐὰν ἡ Συνέλευσις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἀπαιτουμένην ἀσφάλειαν καὶ ἡσυχίαν πρέπῃ, νὰ διορίσῃ φρούραρχον ἑαυτῆς, ὁ ὁποῖος νὰ φροντίζῃ περὶ τῆς καλῆς αὐτῆς φρουρήσεως.

§36ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἔχομεν φρούραρχον· παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις ὅτι φρουρὰ ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως εἶναι ὁ τακτικὸς στρατός.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται, ὡς ἠκούσατε, νὰ ἐκλέξῃ ἡ Συνέλευσις ἕνα φρούραρχον ἑαυτῆς, ὁ ὁποῖος θέλει φροντίζει περὶ τῆς ἑκάστοτε φρουρήσεως.

§38ΑΝΤΥΠΑΣ. Παρακαλῶ νὰ προηγηθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον, γνωρίζει ἤδη ἡ Συνέλευσις ὅτι ἀπεφασίσθη, ὁ Πρόεδρος νὰ διατάσσῃ ἑκάστοτε φρουρὰν μεταξὺ τῶν τριῶν φρουρῶν τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, τῆς φάλαγγος τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς· ἡ πρότασις αὕτη ἀποβλέπει τι εἰδικώτερον, ἐὰν πρέπῃ νὰ διορίσωμεν καὶ φρούραρχον, ὅστις γνωρίζων τὰ καθέκαστα νὰ διορίζῃ ἑκάστοτε τὴν ἀνάλογον δύναμιν κατὰ τὰς περιστάσεις καὶ νὰ διατάττῃ τὰ δέοντα.

§40ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀδιστάκτως πιστεύω, καὶ δὲν πλανῶμαι πολὺ φρονῶν ὅτι θὰ παραδεχθῆτε ἀμέσως τὴν γνώμην, ὅτι πρωτίστη μέριμνα ἡμῶν σήμερον πρέπει νὰ ᾖναι ἡ γενικὴ κατάστασις τῶν πραγμάτων, καὶ πρὶν προβῶμεν εἰς τὰς λεπτομερείας ἐκείνας, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἀνέφερον, ἄλλοι εἰς ἡμᾶς περὶ αὐτῆς μόνον πρέπει νὰ φροντίσωμεν. Μόνον εἰς τὸν πατριωτισμὸν ἐν γένει τῶν Ἑλλήνων καὶ εἰς τὴν σύνεσιν τοῦ Σώματος τούτου δυνάμεθα κατὰ τὰς σημερινὰς κρισίμους περιστάσεις ν’ ἀνεύρωμεν τὸ ἀναγκαῖον φάρμακον. Γνωμοδοτῶ ἑπομένως ὅπως τὸ σῶμα τοῦτο προβῇ ἀμέσως καὶ συντάξῃ προκήρυξιν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ κατευνάσῃ τὸν ἐρεθισμὸν, νὰ χύσῃ βάλσαμον εἰς τὰς πληγὰς τῆς πασχούσης πολιτικῆς κοινωνίας καὶ διὰ τῆς διακηρύξεως ταύτης νὰ φέρῃ εἰς γνῶσιν τοῦ λαοῦ τὰς ἀκολούθους ἀρχὰς, τὰς ὁποίας νὰ ἐφαρμόσῃ ὁριστικῶς καὶ ἀπαθῶς. Ἡ πρώτη, κατ’ ἐμὲ, πρέπει νὰ ᾖναι, ὅτι τὸ Σῶμα τοῦτο, ὡς καὶ ἅπασα ἡ Ἑλλὰς, βδελυττόμενον πᾶσαν ἰδέαν ἀντιδράσεως καὶ ἀντεθνικοῦ παρελθόντος, θέλει πολεμήσει ἀπεινῶς αὐτά· δεύτερον ὅτι ἔχει ἀπόφασιν νὰ βαδίσῃ ἐν ἀδελφότητι καὶ ὁμονοίᾳ τὴν πορείαν τῆς ὡραίας Ἐθνικῆς ἐπαναστάσεώς μας, καὶ ἐν μετριοπαθείᾳ πρὸ πάντων· τρίτον δὲ ὅτι θὰ λάβῃ ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἐπίσης πρέπει ἀμέσως νὰ κηρύξητε τὴν παροῦσαν συνεδρίασιν διαρκῆ μέχρι τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἐνδελεχοῦς ἡσυχίας ἐν τῇ πρωτευούσῃ, συζητοῦντες καὶ παραδεχόμενοι τὰ μέτρα τὰ δυνάμενα νὰ ἐπαναφέρωσιν τὴν ἡσυχίαν καὶ τάξιν. Πρὸ πάντων ὅμως νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀντικαταστάσεως Κυβερνήσεως ὑπὸ νέαν μορφὴν καὶ συμφώνως μὲ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινε πρὸ ὀλίγου ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Βάλτου. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ ἀπομακρύνωμεν ἄνευ μομφῆς τὰ ὑπάρχοντα πρόσωπα διὰ τῆς ἁπλῆς ἀλλαγῆς τοῦ Σώματος τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ φθάσωμεν εἰς τὸν ποθητὸν σκοπόν μας, τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως. Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι, ὅτι ἡ ἰδέα αὕτη δὲν εἶναι νέα, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὴν ἐπρότεινεν ὁ Κ. Μίλησις καὶ τὴν ὑπεστήριξα καὶ ἐγὼ μετὰ 33 ἄλλων.

§41ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Μὰ δὲν εἶσθε ἐντὸς τοῦ ἀντικειμένου.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλάβατε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον δὲν συζητοῦμεν. (θόρυβος)

§43Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ὑποστηρίζω τὴν παρὰ τοῦ Κ. Βαλτινοῦ γενομένην πρότασιν, εἶμαι δὲ ἕτοιμος νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἰδέαν τοῦ διορισμοῦ ἑνὸς φρουράρχου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως.

§44ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Θὰ εὕρωμεν ποῖον θὰ προταχθῇ, εὑρίσκοντες ποία ἡ θέσις ἡμῶν καὶ ποία ἡ ἀσφάλεια τῆς πόλεως, πρὸ πάντων θὰ εἴπωμεν ποῖα τὰ μέσα τῆς θεραπείας αὐτῆς καὶ πὼς ν’ ἀσφαλίσωμεν τὴν πόλιν καὶ τὴν Συνέλευσιν, κατόπιν, ὅταν ἤμεθα ἐλεύθεροι καὶ ἀσφαλεῖς, δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν ἐπιλοίπων ζητημάτων· νομίζω λοιπὸν ὅτι φυσικώτατον εἶναι νὰ σκεφθῶμεν περὶ φρουράρχου καὶ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Γνωρίζετε κύριοι, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν πόλιν στρατὸς ἐκ 4 ἢ 5,000 ἀνδρῶν, ὅστις λέγεται ἐθνοφυλακὴ, ἐκτὸς τοῦ ἐπιλοίπου, ὁ ὁποῖος δὲν ἠξεύρω πόσος εἶναι. Νομίζω ὅτι πρῶτον καθῆκον ἡμῶν εἶναι νὰ χρησιμοποιηθῇ αὕτη ἡ ἐθνοφυλακὴ, αὐτὸς ὁ στρατὸς ἄνευ ἀρχηγοῦ δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Κύριοι, λέγω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ φροντίσωμεν περὶ ἀσφαλείας τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς πόλεως, αὐτὰ εἶναι τὰ ζητήματα· λέγω ὅτι εἶναι ἀνάγκη αἱ δυνάμεις αὗται αἱ πρὸς ἐξασφάλισιν πρέπει νὰ ἔχουν κεφαλὴν καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἀναγκαιότερον.

§45Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Προκειμένου, Κύριοι, ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, ἐὰν πρέπῃ νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τῆς φρουρήσεως αὐτῆς ἀπὸ τοῦ ζητήματος τῆς σωτηρίας τῆς κοινῆς Πατρίδος, ἐπίστευον, ὅτι οὐδεὶς ἤθελεν ἀναβῆ τὸ βῆμα τοῦτο, νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν πρώτην ἰδέαν. Ἀτυχῶς, Κύριοι, χανόμεθα εἰς συζητήσεις, ὅτε ἡ Πατρὶς κινδυνεύει. Μὲ ὅλον τὸ σέβας, τὸ ὁποῖον ἔχω ἀτομικῶς πρὸς τὸν σήμερον Προεδρεύοντα, μὲ ἀναγκάζει νὰ τὸν ὑπενθυμίσω πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἰδέας μου, ὅτι προτιμότατον εἶναι νὰ προταχθῇ τὸ τῆς κοινῆς ἀσφαλείας, μὲ ἀναγκάζει λέγω νὰ τῷ ὑπενθυμίσω ὅτι γεγονότα τινὰ θλιβερὰ, πένθιμα, λαβόντα χώραν τὴν νύκτα ταύτην, ἔθεσαν τὸν στρατὸν εἰς τὴν δύσκολον θέσιν νὰ μὴ γνωρίζῃ, τί νὰ πράξῃ, ποῖον δρόμον ν’ ἀκολουθήσῃ. Τὰ γεγονότα ταῦτα, Κύριοι, τὰ ὁποῖα μὲ πένθος πρέπει νὰ μᾶς καλύψωσιν, ἠνάγκασαν τὸν στρατὸν νὰ λάβῃ εἶδός τις πρωτοβουλίας, νὰ τρέξῃ εἰς τὸν κόλπον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως δι’ ἐπιτροπῶν καὶ νὰ τὴν παρακαλέσῃ νὰ τὸν ὁδηγήσῃ εἰς τὸ καθῆκόν του. Ἐτέθη εἰς χεῖρας τοῦ προεδρεύοντος ἔγγραφον ἐπίσημον, τὸ ὁποῖον ἅμα ἀναγνωσθῇ ἀμέσως μᾶς φέρει εἰς τὴν φυσικὴν συνέπειαν περὶ τοῦ ψηφίσματός μου, καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ.

§46ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὸν ἔντιμον προαγορεύσαντα εἰπόντα, ὅτι πρὸ παντὸς ἄλλου πρέπει νὰ φροντίσωμεν περὶ τῆς κοινῆς σωτηρίας. Δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος καὶ φρονῶ, ὅτι πρὸ παντὸς πρέπει νὰ φροντίσωμεν περὶ τῆς ἰδίας ἡμῶν ἀσφαλείας. Σᾶς ἀνέφερε, Κύριοι, τὰ λυπηρὰ περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα, καθὼς καὶ εἰς μίαν ἄλλην προηγηθεῖσαν ἀγόρευσίν του εἶπε, δὲν εἶναι ἄσχετα μὲ τὴν ἀνεξαρτησίαν αὐτὴν τῆς Συνελεύσεως. Διὰ νὰ σκεφθῇ ἡ Συνέλευσις ἀνεξαρτήτως, διὰ ν’ ἀνεύρῃ τὰ κατάλληλα μέσα τῆς σωτηρίας τῆς Πατρίδος, διὰ νὰ συντάξῃ τὴν πολιτείαν, διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της πρέπει ἡ ἰδία νὰ ᾖναι ἀσφαλής. Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν διατελοῦντες ὑπὸ τὴν πίεσιν τὴν ἐξωτερικὴν, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν διατελοῦντες ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς ἐκβιάσεως, τὸ ὁποῖον θέλουν νὰ ἐξασκήσωσι καθ’ ἡμῶν, τίποτε γενναῖον δὲν θέλει ἐξέλθει ἐκ τῆς Συνελεύσεως. Πρέπει νὰ μάθωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς, ἐὰν ἤμεθα κύριοι τῶν πεποιθήσεών μας, ἐὰν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θὰ διερμηνεύωμεν τὰ αἰσθήματά μας, ἐὰν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θὰ διερμηνεύωμεν τὰς πεποιθήσεις μας. Σέβομαι καὶ ἐσεβάσθην ἀείποτε τὴν κοινὴν γνώμην, ὑπῆρξεν αὕτη πάντοτε τὸ ἀντικείμενον τῆς λατρείας μου, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ποτὲ, Κύριοι, Συνέλευσις ἀξία τοῦ προορισμοῦ της χωρὶς ἀνεξαρτησίαν, χωρὶς ἐλευθερίαν φρονήματος. Ἡ κοινὴ γνώμη ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικρίνῃ καὶ νὰ κατακρίνῃ τὰς πράξεις μας. Θὰ τὰς κατακρίνῃ πικρῶς καὶ ἀδίκως ἐνίοτε; Ἔχει αὐτὸ τὸ δικαίωμα· ἀλλ’ ἕως ἐκεῖ πρέπει νὰ σταματήσῃ. Ἐὰν θελήσῃ νὰ εἰσδύσῃ ἐνδότερον, θέλει πιέσει τὴν συνείδησιν, καὶ ἐπαναλαμβάνω, ἐκ τῆς ἠθικῆς ταύτης ἐξαναγκάσεως, οὐδὲν γενναῖον θὰ παρασταθῇ. Πρὸ παντὸς λοιπὸν ἄλλου πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῆς ἡμετέρας ἀσφαλείας· ἡμεῖς πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἤμεθα ἀσφαλεῖς, καὶ τότε θέλομεν, ἀσφαλεῖς ὄντες, φροντίσει καταλλήλως καὶ περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἡσυχίας. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ διορισμοῦ Φρουράρχου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς καὶ περὶ τῶν σχέσεων τῶν ἀρχόντων τούτων πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Μὴ θεωρῶμεν, Κύριοι, τὰ πράγματα αὐτὰ ὀλίγου λόγου ἄξια, βλέπετε πόσον ἡ ἀνοχή μας, ποῦ ἡ ἀνοχὴ μᾶς φέρει. Ὁ κίνδυνος φρουρεῖ τὰς θύρας τῆς Συνελεύσεως καὶ ἡ ἀναρχία εἶναι εἰς τὰ πρόθυρα τῆς πολιτείας. Ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ γείνῃ συντακτικὴ Συνέλευσις, καὶ πρέπει νὰ ἀναλάβῃ τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν. Πρὸ τούτου ὅμως πρέπει νὰ φροντίσῃ περὶ τῶν μέσων τῆς κοινῆς ἀσφαλείας. Προτείνω ἑπομένως νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Κολιάτσου περὶ ἐκλογῆς Φρουράρχου τῆς Συνελεύσεως.

§47Λ. ΒΙΛΑΕΤΗΣ. Κύριοι, λάβετε ὀλίγην ὑπομονὴν, δὲν ἔχω νὰ σᾶς εἴπω εἰμὴ πράγματα· σᾶς παρακαλῶ ἐπιστήσατε τὴν προσοχήν σας. Σᾶς προεῖπον ὅτι ὑπεβλήθη ἔγγραφον τῶν ἀξιωματικῶν ὅλης τῆς ἐνόπλου δυνάμεως, ἥτις τίθεται εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Συνελεύσεως· ἔρχεται τώρα μία πρότασις καὶ σᾶς λέγει. «Τὸ πρῶτον ἀντικείμενον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν εἶναι τὸ τῆς ἀσφαλείας τῆς Συνελεύσεως·» μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι καλὸν τοῦτο, ὅταν ἔρχωνται οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, ὅταν ἔρχηται ἡ Ἐθνοφυλακὴ καὶ τίθεται εἰς τὰς διαταγάς σας· ποῦ εἶναι ἐκείνη ἡ δύναμις, ἥτις σᾶς ἐφελκύει τὴν προσοχὴν καὶ ζητεῖτε ἀσφάλειαν; Νομίζω ὅτι ἡ ἔκφρασις αὐτὴ οὐδόλως ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψιν σας.

§48ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν ῥήτορα τὴν πρὸ ὀλίγου γενομένην ἐρώτησιν τοῦ ἀξιωματικοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἐὰν ὁ διορισθεὶς ἀρχηγὸς ᾖναι νόμιμος ἢ ὄχι.

§49ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Προτείνετε, Κύριοι, τὸ νὰ διορισθῇ Φρούραρχος ἰδιαίτερος τῆς Συνελεύσεως· ἀποβλέπετε εἰς τὴν ἀσφάλειάν σας, ἀλλὰ νομίζω ὅτι μία τοιαύτη ἔκφρασις δὲν εἶναι τόσον ἁρμοδία εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις, ἀφοῦ βλέπετε ὅτι τὰ Σώματα αὐτὰ τίθενται ὑπὸ τὰς διαταγάς σας. Αἱ διαταγαὶ τῆς Συνελεύσεως πόθεν πηγάζουσιν εἰμὴ ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν; ἕπεται λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ ὑποκύψωμεν ἡμεῖς αὐτοὶ εἰς τὴν πλειονοψηφίαν. Ποῖον εἶναι τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν; ἡ κατάστασις ἡ σημερινή· αὐτὴν τὴν κατάστασιν πῶς σᾶς τὴν ἐξήγησεν ὁ συνάδελφός μας Κ. Βαλτινός; πῶς σᾶς τὴν ἐξήγησαν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα; ἔρχεται ἓν ψήφισμα, Κύριοι, καὶ νομίζω, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι τὸ ψήφισμα αὐτὸ σᾶς προτείνει ὡς θεραπείαν μίαν μεταβολὴν Κυβερνητικοῦ συστήματος· διὰ νὰ ἐννοήσωμεν τὴν ἔννοιαν τῆς κυβερνητικῆς ταύτης μεταβολῆς.....

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ προκειμένου, τὸ προκείμενον εἶναι, ἂν θὰ προταχθῇ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο.

§51ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Διὰ νὰ προταχθῇ αὐτὸ τὸ ψήφισμα, πρέπει νὰ προταχθῶσι καὶ οἱ λόγοι.

§52ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν πρέπῃ νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας τῆς Συνελεύσεως τοῦ ζητήματος τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους, δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ψηφίσματος.

§53ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λάβῃ μέτρα ἀσφαλείας, καθόσον μάλιστα τὴν ἀσφάλειαν αὐτῆς τὴν ἐγγυήθη ὁ στρατὸς, ἄλλως δέ πως ἐκφραζόμενοι δεικνύομεν δισταγμόν.

§54ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Πρὶν προβῶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν πεποιθήσεών μου ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν πιστεύῃ ὅτι, καλῶς αὐτῆς φρουρουμένης, καλῶς φρουρεῖται καὶ τὸ Ἔθνος. Κύριε Πρόεδρε ἐρωτήσατε, διότι προτιμῶμεν τὴν καλὴν φρούρησιν τοῦ Ἔθνους ἀπὸ τὴν φρούρησιν τῆς Συνελεύσεως (θόρυβος).

§55ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Καὶ τὰ δύω εἶναι καλά.

§56ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἀφοῦ λοιπὸν καὶ τὰ δύω εἶναι καλὰ, πρέπει νὰ προτιμηθῇ τὸ καλλίτερον, κατ’ ἐμὲ δὲ καλλίτερον εἶναι νὰ φροντίσωμεν περὶ τῆς ἀσφαλείας ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους.

§57ΖΕΡΒΑΣ. Ἂν ἡμεῖς δὲν ὑπάρχωμεν, δύναται νὰ ὑπάρξῃ τὸ Ἔθνος;

§58ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Σᾶς ἀπαντῶ, Κύριε Ζέρβα, ὅ,τι καὶ ὁ προλαλήσας, ὅτι ὡς φρουρὰ τῆς Συνελεύσεως σήμερον τίθεται ὅλος ὁ στρατὸς, ὅλοι οἱ πολῖται, ὅσοι ἔχουν μικροὶ καὶ μεγάλοι ὅπλα εἰς χεῖρας· θὰ μοῦ εἴπητε ὅτι ἀπὸ τὸν στρατὸν αὐτὸν ἢ ἀπὸ τὰ μέλη αὐτὰ τῆς κοινωνίας ἐξέρχεται ὁ κίνδυνος;

§59ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§60ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐὰν ᾖναι ὄχι, δὲν ἔχομεν νὰ φοβηθῶμεν τίποτε. Ἐὰν ᾖναι ναὶ, καὶ ὁ φρούραρχος αὐτὸς δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ μᾶς φρουρήσῃ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν ἐφωτίσθη ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου· «ὅσοι ἐφωτίσθησαν νὰ σηκωθῶσιν·» (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Τώρα θὰ ἐρωτήσω· πρόκειται νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν τὴν μορφὴν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὸ περὶ τῆς φρουρᾶς τῆς Συνελεύσεως, ὅσοι ἐκ τῶν Κυρίων πληρεξουσίων φρονοῦν ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν τὴν μορφὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν γένει τὴν κατάστασιν καὶ ἀσφάλειαν τῶν κοινωνικῶν πραγμάτων ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ ἑνὸς ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἐκεῖνοι ἂς σηκωθῶσι.

§62ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ ἀμφισβητῶ ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ ὑπάρχει ζήτημα κοινῆς ἀσφαλείας.

§63ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ ζητῶ νὰ συζητήσῃ, νὰ διασκεφθῇ ἡ Συνέλευσις περὶ τῶν γενικῶν συμφερόντων· κατὰ τὰς ἰδιαιτέρας μου πεποιθήσεις προτείνω τὸ φάρμακον.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι θέλουν νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τῶν γενικῶν συμφερόντων......

§65ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὅσοι θέλουν νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, καὶ ὄχι ἡ τῶν γενικῶν συμφερόντων.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάθε ζήτημα ἐμπεριέχεται εἰς τὰ γενικά· ἐδῶ εἶναι, ποῖον ζήτημα θὰ προταχθῇ· πρῶτον τὸ περὶ τῶν γενικῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ (θόρυβος). Ἐὰν ἔλεγον μόνον αὐτὰς τὰς λέξεις· «ἐὰν πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τῶν γενικῶν συμφερόντων·» καταλαμβάνω, ὅτι θενὰ ὑπῆρχέ τι ἀτελές· ἀλλὰ τὸ διακρίνω ἀμέσως μὲ τὸ ἕτερον «τῶν γενικῶν συμφερόντων καὶ οὐχὶ ἰδιαιτέρως τὸ περὶ τῆς φρουρήσεως τῆς Συνελεύσεως» (θόρυβος). Θέλει λοιπὸν ἡ Συνέλευσις γενικῶς νὰ ἐρωτήσω; εἴτε διὰ τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Κολιάτσου, εἴτε διὰ τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ; Λοιπὸν, «ὅσοι τῶν Κυρίων πληρεξουσίων, φρονοῦν, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, ἐκεῖνοι ἂς ἐγερθῶσιν»· (ἀνίστανται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν θὰ προταχθῇ· ἔπειτα, Κύριοι, τὸ ζήτημα περὶ ἑνὸς ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς εἶναι πλέον ἁπλοῦν καὶ θὰ τελειώσῃ ἐντὸς ὀλίγου.

§67ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, θὰ εἴπω πολὺ ὀλίγας λέξεις· ἀρκεῖ νὰ μοὶ δώσητε καιρὸν νὰ τὰς ἐκφράσω. Προχθὲς τινὲς τῆς ἐπιτροπῆς τῆς οἰκονομικῆς, συγκεκλημένοι διὰ νὰ ἐργασθῶμεν, ἀπησχολήθημεν εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἀσφαλείας τῆς Συνελεύσεως, προτοῦ νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν καθηκόντων τῆς ἐπιτροπῆς· ἑπομένως συνετάξαμεν μίαν πρότασιν, ὡς τὴν τοῦ Κυρίου Κολιάτσου, καὶ ἐσκέφθημεν περὶ ὅλων τῶν μέτρων τῶν ἀφορώντων τὴν συντήρησιν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Συνελεύσεως· ἑπομένως τρεῖς εἶναι αἱ προτάσεις, τὰς ὁποίας διετυπώσαμεν· πρώτη εἶναι αὕτη· «ἐπειδὴ ἡ Συνέλευσις εἶναι σήμερον κυρίαρχος, ἀντιπροσωπεύει δηλ. τὴν ἐθνικὴν κυριαρχίαν καὶ εἰς αὐτὴν πρέπει πάντες νὰ ὑπακούουν, ἀπῃτήσαμεν νὰ ὑπάρξῃ ἕνας ὅρκος ἀπὸ ὅλον τὸν στρατὸν, τόσον τῆς πρωτευούσης, ὅσον καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, καθὼς καὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς.» Ὁ τύπος τοῦ ὅρκου αὐτοῦ εἶναι ἁπλούστατος, καὶ συνίσταται, εἰς ἕνα ἠθικὸν δεσμὸν «ὁρκίζομαι πίστιν εἰς τὴν πατρίδα καὶ ὑποταγὴν εἰς τὰς ἀποφάσεις καὶ διαταγὰς τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς ἐξ αὐτῆς πηγαζούσης νομίμου Κυβερνήσεως». Τοιαύτη πρότασις δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀποδείξεως. Μεταβαίνω εἰς τὴν δευτέραν πρότασιν, ἥτις ἀφορᾷ τὸν διορισμὸν ἰδίου φρουράρχου τῆς Συνελεύσεως. Τοὐλάχιστον τὰ προηγούμενα ὅλων τῶν Συνελεύσεων τῆς Ἑλλάδος ἔπρεπε νὰ μᾶς πείσουν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς τοιούτου. Ὁ Στρατὸς τῆς πρωτευούσης καὶ ἡ Ἐθνοφυλακὴ ἀποδεικνύουσιν ἀδιακόπως τὴν πίστιν των εἰς τὴν Συνέλευσιν, εἶναι ἀνώτεροι παντὸς ἐπαίνου διὰ τὴν διαγωγήν των, οὐχ’ ἧττον ὅμως ὅλα αὐτὰ τὰ προτερήματα δὲν ἠμποροῦν ποτε λογικῶς ν’ ἀποκλείσουν καὶ τὸν διορισμὸν ἑνὸς ἰδίου φρουράρχου, ὅστις νὰ συννενοῆται μετ’ αὐτῶν καὶ νὰ μεταδίδῃ εἰς αὐτὰ τὰ σώματα τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως περὶ τῆς φρουρήσεώς της. Ἔρχομαι εἰς τὸ τρίτον, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον· ἡ λύσις αὐτοῦ τοῦ ζητήματος ἐπενήργησεν ἐπὶ ἑνὸς μεγάλου Κράτους, τῆς Γαλλίας, κατὰ τὸ 1852, κατὰ τὸ ὁποῖον διελύθη ἡ Συνέλευσις αὐτῆς. Πρέπει τὰ στρατεύματα ὅλα, ὅλαι αἱ στρατιωτικαὶ δυνάμεις νὰ ὑποτάσσωνται ἀπευθείας εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὁσάκις προσκαλοῦνται· τοῦτο δὲν ἐμποδίζει τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἶναι ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον διατηρεῖ ἡ Συνέλευσις. Κατὰ συνέπειαν αὐτῶν τῶν προτάσεων οἱ συνάδελφοί μου μ’ ἐπεφόρτισαν νὰ συντάξω καὶ τὰ ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα, ἂν θέλετε, ἀναγινώσκω· καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα δὲν χρήζουν μεγάλης συζητήσεως καὶ φιλονεικείας. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Θεωροῦσα ὅτι ἡ ἑνότης τῆς Ἐθνικῆς κυριαρχίας κεῖται νῦν ἐν τῇ ἐθνικῇ δυνάμει τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, εἰς ἣν πάντες ὀφείλουν ὑπακοὴν, καὶ ὅτι ὁ ἠθικὸς δεσμὸς τῆς διὰ τοῦ ὅρκου ὑποχρεώσεως τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν τοῦ κράτους δυνάμεων συντελεῖ εἰς τὴν παγίωσιν τῆς ἠθικῆς αὑτῆς ἰσχύος. Ψηφίζει. Αʹ. Ἅπας ὁ στρατὸς τῆς πρωτευούσης καὶ ἡ ἐθνοφυλακὴ προσκαλοῦνται τὴν προσεχῆ Κυριακὴν 10 τρέχοντος, νὰ δώσωσιν ἐνώπιον τῶν πληρεξουσίων τῆς Συνελεύσεως ἐν τῇ πλατείᾳ τῆς Ὁμονοίας τὸν ἑξῆς ὅρκον. «Ὁρκίζομαι πίστιν εἰς τὴν πατρίδα καὶ ὑπακοὴν εἰς τὰς ἀποφάσεις καὶ διαταγὰς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ τῆς ἐξ αὐτῆς πηγαζούσης νομίμου Κυβερνήσεως.» Βʹ. Τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα καὶ ἐθνοφυλακὴ τῶν ἐπαρχιῶν θέλουν δώσει τὸν ἀνωτέρω ὅρκον ἐνώπιον τῶν Διοικητικῶν καὶ Δημοτικῶν ἀρχῶν. Γʹ. Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ καὶ τὰ πληρώματα θέλουν δώσει τὸν ἀνωτέρω ὅρκον εἰς τὰς ἀρχὰς τὰς ὁποίας θέλει προσδιορίσει ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. «Θεωροῦσα ὅτι κατὰ τὰ παραδεδεγμένα ὑπὸ τῶν προλαβουσῶν Συνελεύσεων ἀείποτε ἐξελέχθη εἰδικὸς φρούραρχος πρὸς φρούρησίν των καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν διαταγῶν τῆς Ἐσωτερικῆς Ἀστυνομίας των.» Ψηφίζει. αʹ. Ἡ Συνέλευσις θέλει προβῆ σήμερον εἰς τὴν δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας ἐκλογὴν εἰδικοῦ Φρουράρχου, ἐπιφορτιζομένου τὴν φρούρησίν της καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διαταγῶν της.» βʹ. Ὁ οὗτος ἐκλεχθεὶς Φρούραρχος συνεννοούμενος μετὰ τοῦ Προεδρείου θέλει λαμβάνει ἐκ τοῦ τακτικοῦ, στρατοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς καὶ τῆς Φάλαγγος τοῦ Πανεπιστημίου τὴν ἀναγκαίαν ἑκάστοτε φρουρὰν, ὀφείλουσαν νὰ διατελῇ ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγάς των.»

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν, ὅταν μία πρότασις προτείνεται ὡς κατεπείγουσα, πρῶτον ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις, ἂν τὴν παραδέχηται ὡς τοιαύτην καὶ τότε τυποῦται καὶ... (θόρυβος) ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ. Ἐὰν ἡ Συνέλευσις παραδεχθῇ τὸ κατεπεῖγον καὶ κρίνει, ὅτι ὑπάρχει περίστασις διὰ νὰ συζητηθῇ χωρὶς νὰ τυπωθῇ, βέβαια δὲν ἔχω τίποτε ν’ ἀντιτείνω. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν διὰ μιᾶς· «θεωρεῖ αὐτὰς τὰς προτάσεις κατεπειγούσας;»

§69ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει, χωρὶς νὰ τυπωθοῦν, νὰ συζητηθοῦν.

§71ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§72ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἰδοὺ τὸ τρίτον ψήφισμα. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Θεωροῦσα, ὅτι ὑπάρχουσι περιπτώσεις, καθ’ ἃς ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ταχύτητα καὶ ἑνότητα τῆς ἐνεργείας νὰ μὴ παρεμβάλληται ἑτέρα θέλησις κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διαταγῶν τῆς Συνελεύσεως πρὸς τὰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς τοῦ Κράτους δυνάμεις. Ψηφίζει. Αʹ. Ἅπαντες οἱ ἀρχηγοὶ, σωματάρχαι καὶ λοιποὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ τακτικοῦ Στρατοῦ, τοῦ Ναυτικοῦ καὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ὁμοῦ δὲ καὶ ὁ ὑπ’ αὐτοὺς στρατὸς, προσκαλούμενοι ὀφείλουν νὰ ὑπακούσουν ἀπ’ εὐθείας καὶ ἀμέσως εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ νὰ τίθενται ἄνευ ἀναβολῆς ἢ παρατηρήσεως ὑπὸ τὸν ἀρχηγὸν, τὸν ὁποῖον αὕτη ἤθελε θέσει ἐπὶ κεφαλῆς των, ὑπακούοντες εἰς τὸ πρόσταγμά του. Βʹ. Κηρύττονται προδόται τῆς πατρίδος καὶ δικάζονται κατὰ τοὺς ἐν ἰσχύϊ ποινικοὺς νόμους ἐκεῖνοι ἐκ τῶν διαχειριζομένων στρατιωτικὴν ἐξουσίαν ἢ δύναμιν ἢ ἀνήκοντες ἐν μέρει εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, οἵτινες ἤθελον ἀποδειχθῇ ἀπειθοῦντες εἰς τὸ παρὸν ψήφισμα.

§73ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νομίζω δὲ ὅτι ἡ συζήτησις αὐτῶν τῶν ψηφισμάτων δὲν ἐμποδίζει τὴν ἀμέσως μετὰ ταῦτα συζήτησιν τοῦ οὐσιώδους ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, μετὰ τῆς ὁποίας σχετίζονται. Νομίζω δὲ προσέτι, ὅτι, ἐὰν ἡ Συνέλευσις εὑρίσκεται διατεθειμένη, πεπεισμένη εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς παραδοχῆς αὐτῶν τῶν μέτρων, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προχωρήσωμεν ἰδιαιτέρως εἰς τοῦτο· πιστεύω δὲ, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα ἤδη ταχύτατα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἂς ἀναγνωσθῇ τὸ ἓν πρῶτον.

§75ΤΙΝΕΣ. Καὶ τὰ τρία διὰ μιᾶς, Κύριε Πρόεδρε!

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πειράζει· ἕνα ἕνα, διὰ νὰ τὰ ἐννοήσωμεν καλῶς. Ἀναγινώσκεται τὸ Αʹ. ψήφισμα.

§77ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ Κ. Διομήδης προσθέτει «καὶ ὡς πρὸς τοὺς ναυτικούς.»

§78ΑΛ. ΔΟΣΙΟΣ. Νομίζω ἀξιοπρεπέστερον νὰ μὴ προτάξωμεν κᾀμμίαν ἀντιλογίαν· δὲν ἔχομεν νὰ δώσωμεν λόγον εἰς κᾀνένα.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τοῦ ψηφίσματος θὰ ζητήσω τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως. «Ὅσοι παραδέχονται τὸ ψήφισμα, ὅπως ἀνεγνώσθη παρὰ τοῦ Κ. Πετσάλη, νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται ὅλοι) Ἡ Συνέλευσις τὸ παρεδέχθη παμψηφεί. Ἀναγινώσκεται τὸ Βʹ. ψήφισμα.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῶν πληρεξουσίων τῆς Συνελεύσεως, θὰ εἶναι ὁ Φρούραρχος, ἢ ὄχι; Ὁ Κύριος Πετσάλης ἀναγινώσκει καὶ πάλιν τὸ ψήφισμα.

§81ΠΟΛΛΟΙ. Ἀντὶ τοῦ «διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως,» νὰ τεθῇ «πάντοτε», καὶ ἀντὶ τοῦ «θέλει ἐκλέγει» νὰ τεθῇ «θέλει λαμβάνει (ἀπὸ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ).»

§82ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ φρούραρχος συνεννοούμενος θέλει λαμβάνει ἐκ τοῦ τακτικοῦ Στρατοῦ, τῆς Ἐθνοφυλακῆς καὶ τῆς Φάλαγγος τοῦ Πανεπιστημίου, τὴν ἀναγκαίαν ἑκάστοτε φρουρὰν ὀφείλουσαν νὰ διατελῇ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Προέδρου.

§83ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Κύριοι τὸ προκείμενον ψήφισμα τοῦ νὰ διορίζηται εἰδικὸς φρούραρχος τῆς Συνελεύσεως, καθῆκον ἔχει νὰ φρουρῇ τὴν Συνέλευσιν· καὶ τὸ τοιοῦτον τὸ ἐξηγῶ ἀπὸ τὰ παρελθόντα ἔθιμα, τὰ ὁποῖα διετήρουν αἱ παρελθοῦσαι Συνελεύσεις· εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εὑρεθῶ εἰς αὐτὰς τὰς Συνελεύσεις, καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι εἰς αὐτὰς δὲν ὑπῆρξεν ὅπως ἐνταῦθα. Αἱ Συνελεύσεις, Κύριοι, ἀπὸ τὸν τόπον εἰς τὸν ὁποῖον προσεκλήθησαν, καὶ ἐσχηματίσθησαν, σᾶς ἀποδεικνύουν, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἐν αὐταῖς ὅμοιόν τι, διότι συνεκεντρώθησαν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὅπου φρουρὰ δὲν ὑπῆρχε. Διὰ τὸν λόγον λοιπὸν τοῦτον, ἐχρειάζετο νὰ σχηματισθῇ μία εἰδικὴ φρουρά. (θόρυβος). Δύω Συνελεύσεις ὑπῆρξαν, Κύριοι, εἰς μέρη, ὅπου ὑπῆρχε φρουρὰ, ἡ μία ἦτο ἡ τοῦ Ἄργους καὶ ἡ ἄλλη ἡ τῶν Ἀθηνῶν. Παρεδέχθησαν λοιπὸν ἀμφότεραι αἱ Συνελεύσεις ὡς φρουρὰν, τὴν φρουρὰν τῆς πόλεως, καὶ τοῦτο ὡς ὑπαγορευόμενον ἀπὸ τὴν φρόνησιν καὶ τὸ δίκαιον, διότι δὲν ἠμποροῦσεν ἡ Συνέλευσις νὰ ἐκφράσῃ δισταγμοὺς εἰς τὴν φρουρὰν τοῦ Ἄργους καὶ τοῦ Ναυπλίου· ἀνέθεσε λοιπὸν τὴν ὑπεράσπισιν αὐτῆς εἰς τὴν τότε φρουράν· ἐπίσης καὶ ἡ Συνέλευσις τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν εἴμεθα λοιπὸν εἰς τὴν ἀνάγκην ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ἡ Συνέλευσις τοῦ Ἄργους καὶ τῆς Τροιζῆνος, καὶ ἐδῶ, δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ἀνάγκη. Ὡς ἐκ τῶν ἐθίμων λοιπὸν βλέπετε, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ ἐκλέξητε εἰδικὸν φρούραρχον· ὡς ἐκ τῆς φρονήσεως εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῆτε ὡς φρουρὰν τὴν τῆς πρωτευούσης. Διὰ τοῦτο βλέπω, ὅτι τὸ προκείμενον ψήφισμα εἶναι περιττόν. Συλλογισθῆτε, Κύριοι, καὶ ἓν ἄλλο· αἱ προσβολαὶ αἱ προσωπικαὶ καὶ αἱ φιλοτιμίαι γίνονται πολλάκις αἰτία μεγάλων σκανδάλων. Ἡμεῖς ὅμως ἀγαπῶμεν ὅλους ἐκείνους, οἵτινες εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ δώσουν αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ εἶναι ὅλοι πρόθυμοι, δὲν θὰ ἐγγίζητε λοιπὸν τὴν φιλοτιμίαν αὐτῶν· διατί νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν μίαν τοιαύτην προτίμησιν, ἀφοῦ ἔχομεν μίαν τοιαύτην φρουρὰν, ἥτις γνωρίζει τὴν ὑπηρεσίαν; Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι καλὸν νὰ προσδιορίσωμεν πρόσωπον εἰδικὸν καὶ πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὴ διατήρησιν τῆς φρουρᾶς.

§84Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν μίαν ἀπορίαν· ὅταν εἰς τὰς 9 τὸ πρωῒ ἦλθεν ὁ κλητὴρ καὶ μὲ εἰδοποίησεν, ὅτι ἔχομεν ἔκτακτον σπουδαίαν καὶ σοβαρὰν συζήτησιν, ἐνόμισα ὅτι ἦτο κἄτι τι σπουδαιότερον· τώρα βλέπω, ὅτι ἔχομεν περὶ διορισμοῦ φρουράρχου τῆς Συνελεύσεως, αὐτὸ ἄρα ἦτο τὸ λίαν σπουδαῖον;

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις νὰ συζητηθῇ.

§86ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κατὰ τὸ 1843 εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι μέλος τῆς Συνελεύσεως, καὶ μάλιστα συντάκτης τοῦ κανονισμοῦ αὐτῆς. Ἐτέθη ἐκεῖ ἓν ἄρθρον περὶ διορισμοῦ εἰδικοῦ Φρουράρχου, καὶ ἡ Συνέλευσις ἐκείνη ἀπέναντι μιᾶς τάξεως πολὺ διαφόρου ἀπὸ τῆς σημερινῆς παμψηφεὶ καὶ τρόπον τινὰ διὰ χειροκροτήσεων ἐδέχθη τὸν διορισμὸν αὐτοῦ τοῦ Φρουράρχου. Ἀπορῶ πῶς ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Κ. Λύσανδρος, ὅστις ἦτο καὶ τότε μέλος τῆς Συνελεύσεως, πῶς οὗτος ἐλησμόνησεν αὐτὴν τὴν περίστασιν, ὑποθέσας, ὅτι ἡ σημερινὴ ἐποχὴ ἀπῄτει ὀλιγώτερον τῆς τότε φρουράν. Ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅτι εἰς ὅλας τὰς ἄλλας περιστάσεις ὁ Κ. Λύσανδρος μὲ ἔπεισε· σήμερον ὅμως δὲν ἐκατάλαβα τίποτε. Λοιπὸν λέγω, τὸ ψήφισμα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, συνετάχθη πρὸ 3, 4 ἡμερῶν ἐν τῷ τμήματι, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κᾀμμία προκατάληψις τῆς σημερινῆς κρίσεως. Ἐὰν θέλῃ ἡ Συνέλευσις, ἂς τὸ δεχθῇ, ἄλλως ἂς τὸ ἀποῤῥίψῃ. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη συζητήσεως μεγαλειτέρας.

§87ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι! Πρὸ δύω μηνῶν συνεδριάζομεν ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ περιβόλου· πρὸ δύω μηνῶν διάφοροι φρουροὶ μᾶς ἐφρούρησαν· νομίζω, ὅτι καὶ αἱ συζητήσεις μας, καὶ αἱ ἀποφάσεις μας, καὶ ἡ προσωπικὴ ἡμῶν ἀσφάλεια οὐδόλως μέχρι σήμερον ἐπειράχθησαν, οὐδόλως μέχρι σήμερον προσεβλήθησαν· δὲν βλέπω, ποία εἶναι ἡ ἀνάγκη νὰ φρουρώμεθα σήμερον δι’ εἰδικοῦ φρουράρχου, νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸν τὴν σπάθην εἰς χεῖρας, καὶ νὰ τῷ εἴπωμεν· ἐνεπιστεύθημεν ἡμεῖς εἰς τὸ ξίφος, τὸ ὁποῖον σοὶ δίδομεν, τὴν προσωπικήν μας ἀσφάλειαν, τὰς ἀποφάσεις μας. Κύριοι, καὶ ὁ φρούραρχος καὶ ἡ φρουρὰ εἴμεθα ἡμεῖς αὐτοί, ἀπὸ τὰς πράξεις μας, λέγω, ἔχομεν νὰ δώσωμεν τὸ παράδειγμα, ἐὰν πρέπῃ νὰ φρουρηθῶμεν καλῶς, ἢ ἂν πρέπῃ νὰ φρουρηθῶμεν κακῶς. (θόρυβος). Οὐδέποτε, Κύριοι, οἱ φρούραρχοι ἢ αἱ στρατιωτικαὶ δυνάμεις ἠδύναντο νὰ κρατήσουν εἰς τὰς θέσεις των τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους ἢ τὰς ἐπισημότητας ἐκείνας, αἵτινες ἤθελον ὄπισθεν τῶν λογχῶν, ὄπισθεν τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων νὰ κρυφθῶσι (θόρυβος). Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἀγράμματος· ὅταν λοιπὸν μὲ διακόπτητε, χάνω τὴν σειράν μου. Φρουράρχους, Κύριοι, Ἀστυνόμους Στρατιωτικοὺς πρό τινων μηνῶν εἶχε καὶ ὁ Ὄθων ἐδῶ· ἀλλὰ δὲν ἠδύναντο νὰ τὸν ἐξασφαλίσωσι, διότι αἱ πράξεις του δὲν ἦσαν καλαί. Ἐὰν ὑπηρετήσωμεν τὴν ἐπανάστασιν, ἐὰν ὑπηρετήσωμεν τὴν ἐποχὴν, ἐὰν αἱ πράξεις μας βαδίσουν πρὸς τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ ἐπανάστασις, ποία ἡ ἀνάγκη φρουράρχου; Δὲν εἶναι φρούραρχος ὅλος ὁ Στρατὸς, ὅλον τὸ Ἔθνος, διὰ νὰ μᾶς περιβάλῃ εἰς τὰς ἀγκάλας του; Τί ζητοῦμεν λοιπὸν μὲ αὐτὸν τὸν φρούραρχον; συνήλθομεν ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ περιβόλου διὰ νὰ ὑπηρετήσωμεν τὴν πατρίδα καὶ τὴν ἐπανάστασιν· συνήλθομεν ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ περιβόλου διὰ νὰ συντάξωμεν μίαν πολιτείαν ἀνάλογον πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς, ἀνάλογον πρὸς τὴν πρόοδον τοῦ πολιτισμοῦ· συνήλθομεν ἐντὸς τοῦ περιβόλου αὐτοῦ διὰ νὰ ἐκλέξωμεν Βασιλέα Συνταγματικόν· τί ἀνάγκην ἔχομεν νὰ μᾶς περιφρουρήσῃ εἷς φρούραρχος; Ὅταν συναισθανθῶμεν τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον συνήλθομεν, οὐδόλως ἔχομεν ἀνάγκην φρουράρχου. Σᾶς ὑπόσχομαι, ὅτι ἕκαστος θὰ φρουρῆται καὶ ἀπὸ τὸν Στρατὸν ὁλόκληρον καὶ ἀπὸ τὸ Ἔθνος. Ὅστις ὅμως ἐξ ἡμῶν ἐξέλθῃ τοῦ σκοποῦ, διὰ τὸν ὁποῖον συνήλθομεν ἐνταῦθα, χιλίους φρουράρχους ἂς ἔχῃ μαζὺ, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐξασφαλίσῃ, οὔτε τὴν συνείδησίν του, οὔτε τὸν ἑαυτόν του. Προτείνω λοιπὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς συζητήσεις μας, καὶ τὴν φρούρησιν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ὅπως τὰς ἐξακολουθοῦμεν μέχρι σήμερον, διότι αὐτὸ τὸ κατεπεῖγον τοῦ διορισμοῦ ἑνὸς φρουράρχου μοὶ ἀφίνει ὑπονοίας, καὶ ὑπονοίας φοβερὰς, καὶ ὀφείλω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ ἐξηγηθῶ καθαρά. Σήμερον συνήλθομεν ὅλοι καταπεφοβισμένοι, οὐχὶ πεφοβισμένοι βεβαίως διὰ τὴν προσωπικήν μας ἀσφάλειαν. (θόρυβος). Διὰ τί τοῦτο, Κύριοι; Διότι ὁπωσδήποτε σήμερον διεταράχθη, ἢ τὴν παρελθοῦσαν νύκτα διεταράχθη ἡ κοινὴ ἀσφάλεια τῆς πόλεως· καὶ ἠξεύρετε, πῶς θὰ μεταδοθῇ εἰς ὅλον τὸ Ἔθνος τὸ κίνημα τὸ ὁπωσδήποτε τὴν παρελθοῦσαν νύκτα γενόμενον; ὡς ἀστραπὴ πιστεύω, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἴσως ὁ τηλέγραφος τὸ ἐπῆγεν εἰς τὸ Αἴγιον καὶ ἀπ’ ἐκεῖ εἰς τὸ κέντρον τῆς Πελοποννήσου. Πιστεύω, ὅτι αὐτὸς ἦτον ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον συνήλθομεν σήμερον, καὶ ὄχι νὰ θεωρήσωμεν ὡς κατεπεῖγον μάλιστα ἔργον τῆς Συνελεύσεως τὸν διορισμὸν ἑνὸς φρουράρχου. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ὁ φρούραρχος εἶναι ὅλως διόλου περιττὸς, καὶ φρούραχος εἰς τὰς πράξεις μας, φρούραρχος εἰς τὰς ἀποφάσεις μας, φρούραρχος τῆς προσωπικῆς ἀσφαλείας μας, ἂς ἦναι ἡ συνείδησίς μας. Ὅστις πράξει τὸ καλὸν, δὲν φοβεῖται· λέγει ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς, μόνοι οἱ τὰ φαῦλα πράττοντες μισοῦσι τὸ φῶς· λέγω καὶ ἐγὼ εἰς ὑμᾶς, ὅτι οἱ πράττοντες τὰ καλὰ ἔργα δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ περιφρουρηθῶσιν ἀπὸ φρουράρχους· λέγω εἰς ὑμᾶς, ὅτι μόνον τοὺς κακούργους ἁλυσσοδένουν, μόνον τοὺς κακούργους περιφρουροῦν (χειροκροτήσεις εἰς τὸ ἀκροατήριον). Ἡμεῖς δὲ συνήλθομεν νὰ ὑπηρετήσωμεν τὴν πατρίδα. Προτείνω λοιπὸν, διὰ νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις, προτείνω, ὅτι ὁ φρούραρχος εἶναι ὅλως διόλου περιττός.

§88ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν προλαλήσαντα· ἐπίστευα, ὅτι ἦτον τόσον ἀθώα καὶ τόσον ἐπίκαιρος ἡ πρότασις περὶ διορισμοῦ φρουράρχου τῆς Συνελεύσεως, ὥστε δὲν ἤθελε γείνει ἀντικείμενον συζητήσεως. Εὔκολοι εἴμεθα νὰ ἀναμασσῶμεν πολλάκις καὶ νὰ ἐκφωνῶμεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι πρέπει νὰ σκεπτώμεθα περὶ τῶν γενικῶν συμφερόντων. Αἱ λέξεις, «πατρὶς, ἐλευθερία, κτλ.» εἶναι εἰς τὰ χείλη ὅλων ἡμῶν. Ὅλα τὰ μεσημβρινὰ ἔθνη εἶναι ζωηρὰ, ἑπομένως καὶ ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες. Ἀλλ’ ἐνταῦθα δὲν πρέπει νὰ παίζωμεν μὲ τὰς λέξεις· δὲν πρόκειται νὰ ὑποκριθῶμεν, ὡς εἰς θέατρον, μὲ τὰς λέξεις, «πατρὶς, ἐλευθερία», καὶ νὰ περιμένωμεν τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν θέλουν κάμει εἰς τὸ ἀκροατήριον... Λέγω, Κύριοι, ταῦτα μεθ’ ὅλης τῆς παῤῥησίας· Εἴκοσιν, ἢ μᾶλλον τριάκοντα ἐτῶν, δημόσιος βίος μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅλην τὴν ἀλήθειαν (θόρυβος). Δὲν ἀμφισβητῶ οὐδενὸς τὸν πατριωτισμόν· ἀλλ’ ἂν ὅλοι ἐκάμναμεν τὸ χρέος μας, δὲν ἤθελαν καταντήσει τὰ πράγματα ἐκεῖ ὅπου ἔφθασαν. Θεωρῶ καθῆκον πάντων τῶν Ἑλλήνων εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, καὶ ἰδίως ἡμῶν τῶν πληρεξουσίων, νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ νὰ μὴν χανώμεθα εἰς κενοὺς λόγους. Τὶ σημαίνει ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Κ. Πετζάλης; νὰ διορισθῇ εἷς ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ κύριον φρόντισμα τὴν φρούρησιν τῆς Συνελεύσεως. Τὶ ἁπλούστερον καὶ φυσικώτερον τούτου; Δὲν πρόκειται ἐνταῦθα περὶ τιμῶν διὰ νὰ παρέμβῃ ἀμέσως ἐν τῷ μέσῳ τὸ, ὅτι εἶναι πολλοὶ οἱ ἀξιοῦντες ἀξιωματικοὶ νὰ λάβουν τὸ ἀξίωμα τοῦ φρουράρχου· δὲν πρόκειται περὶ λαφύρου, οὔτε περὶ τοῦ εἰς ποῖον πρέπει νὰ τὸ ἀπονείμωμεν. Πρόκειται νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἕνα τῶν πολλῶν ἀξιωματικῶν, τῶν ἐντὸς ἢ ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως, νὰ φροντίζῃ περὶ τῆς τάξεως τῆς στρατιωτικῆς εἰς τὴν Συνέλευσιν· δὲν θὰ εἰπῇ τοῦτο, ὅτι ἔχομεν ἢ δεικνύομεν δυσπιστίαν πρὸς τοὺς ἄλλους κυρίους ἀξιωματικοὺς, ἢ πρὸς τὸν Στρατὸν καὶ τὴν Ἐθνοφυλακήν· ἐξ αὐτοῦ τοῦ Στρατοῦ καὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς θὰ παραλαμβάνεται ἡ φρουρά. Τοιοῦτόν τι εἶναι συνηθέστατον· εἰς ὅλας τὰς Συνελεύσεις διορίζεται εἷς ἄνθρωπος, εἰς ὃν ἀνατίθεται τὸ κύριον αὐτὸ ἔργον. Δὲν πρέπει δὲ νὰ προσποιηθῶμεν ἄγνοιαν τῆς καταστάσεώς μας, οὔτε νὰ παραβάλλωμεν αὐτὴν μὲ τὴν τοῦ 1843. Ἐὰν τότε ἐνεκρίθη ὁ διορισμὸς φρουράρχου, διατὶ ἀμφισβητεῖται τὴν σήμερον; δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτι εἴμεθα εἰς μίαν ὅλως διόλου μὴ κανονικὴν κατάστασιν; Καὶ ποίαν σημασίαν δύνανται νὰ ἔχουν οἱ λόγοι τοῦ προαγορεύσαντος συναδέλφου, ὅτι φρουρὰ τῆς Συνελεύσεως εἶναι αἱ πράξεις ἡμῶν; Ἐννοεῖ ἆρά γε, ὅτι ἀγορεύοντες, ἢ δίδοντες τὴν ψῆφον μας, πρέπει νὰ ἐκτεθῶμεν εἰς τὴν ὀργὴν ἢ τὴν εὔνοιαν τοῦ ἀκροατηρίου, τὸ ὁποῖον μάλιστα δὲν ἐξεικονίζει καὶ τὴν θέλησιν τῆς ὅλης Ἑλλάδος; Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ ἱστορία θέλει κρίνει τὰς πράξεις ἡμῶν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ τεθῶμεν εἰς τὴν διάκρισιν καὶ τὴν καταφορὰν τοῦ τυχόντος. Τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τοῦ Ἔθνους ἀπαιτεῖ νὰ ἔχῃ ἡ Συνέλευσις πλήρη ἀσφάλειαν εἰς τὰς διασκέψεις της, καὶ τὴν ἀσφάλειαν ταύτην ἀπεκδέχεται ἀπὸ τὸν Στρατὸν καὶ τὴν Ἐθνοφυλακήν· θὰ πραγματοποιεῖται ὅμως ἡ ἀσφάλεια αὕτη διὰ τῆς φροντίδος ἑνός τινος εἰδικοῦ προσώπου. Δὲν καταλαμβάνω λοιπὸν διὰ τὶ νὰ παρεξηγήσωμεν μίαν τόσον ἁπλῆν καὶ ἀναγκαίαν πρότασιν.

§89ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν δι’ ἀναστάσεως· «ὅσοι παραδέχονται τὸ ψήφισμα τοῦ Κ. Πετσάλη, ὅπως ἀνεγνώσθη, νὰ σηκωθῶσιν.» (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις τὸ παρεδέχθη. Τώρα θέλει ἀναγνωσθῆ πάλιν τὸ γʹ. ψήφισμα, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον. Ἡ Συνέλευσις θ’ ἀποφανθῇ, ἂν πρέπῃ νὰ συζητηθῇ σήμερον, ἢ αὔριον. Ἀνεξαρτήτως, Κύριοι, τοῦ ψηφίσματος τούτου ὑπάρχει καὶ ἄλλο ἀντικείμενον, τὸ περὶ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἀναγινώσκεται τὸ γʹ. ψήφισμα τοῦ Κ. Πετσάλη.

§91ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα.

§92ΚΡΙΕΖΗΣ. Νὰ προστεθῇ ἀκόμη καὶ διὰ τὰς ναυτικὰς δυνάμεις.

§93ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Παρακαλῶ τὸ σεβαστὸν τοῦτο Σῶμα νὰ μὴ παρασυρθῇ τόσον ἀπὸ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον τὸ διέπει σήμερον, καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ ἐκτάκτους περιστάσεις νὰ τῷ ἐπιβάλλουν μέτρα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν δύναται, εἰμὴ νὰ μεταμεληθῇ ἀργότερον. Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Χαλκίδος παρασυρθεὶς βεβαίως ἀπὸ τὴν ἐπιτυχίαν, ἀπὸ τὴν παραδοχὴν τῶν δύω πρώτων του ψηφισμάτων, ἐτόλμησε, κατ’ ἐμὲ, νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου προτείνει εἰς τὴν ἐπιψήφισίν σας τὴν συγκέντρωσιν εἰς χεῖρας ἑνὸς μόνου ἀνδρὸς δυνάμεως ὑπερβολικῆς, τείνουσαν εἰς στρατιωτικὴν δικτατορίαν (θόρυβος). Προτείνει, Κύριοι, νὰ δοθῇ εἰς ἕνα ἐξουσία ἱκανὴ, ἥτις καταχρωμένη δύναται νὰ γεννήσῃ Στρατιωτικὴν Δικτατορίαν. Ἐλπίζω ἡ πρότασίς του νὰ μὴν ἐπιτύχῃ τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ Σώματος τούτου, διότι πλειονοψηφία τοιαύτη δὲν δύναται ποτὲ ν’ ἀποφασίσῃ Δικτατορίαν, ἀντιβαίνουσαν εἰς τὸ αἴσθημα ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Ἡ Συνέλευσις ἐξεφράσθη ἤδη ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ὅτε ἐσυζητεῖτο τὸ σχῆμα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, ἡ Συνέλευσις ἀπέφυγε μονομελῆ Κυβέρνησιν φοβουμένη τὴν συγκέντρωσιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἰς τὰς χεῖρας ἑνός· χθὲς ἀκόμη ἐγένετο περὶ αὐτοῦ λόγος ὑπὸ τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Χίου Κυρίου Κοκκίνου, ὅστις ἀπετάνθη καθ’ ἑνὸς τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, αἰτιώμενος αὐτὸ ὡς δεῖξαν τάσιν τινὰ πρὸς δικτατορικὴν ἐξουσίαν· ἴσως ἡ αἰτίασίς του νὰ ἦτον ἄδικος, ὑπερβολικῶς ὕποπτος, οὐχ ἧττον ὅμως, τὴν ἔκαμε, καὶ τὸ σῶμα τοῦτο ἐχειροκρότησεν εἰς τὴν ἐπίθεσίν του. Θέλετε σεῖς σήμερον κατὰ τὴν ῥῆσιν τοῦ Εὐαγγελίου παρουσιάζοντες λύκον ἐνδεδυμένον ἓν δέρμα ἀρνίου νὰ ὑποβάλητε εἰς τὴν ἐπιψήφισίν μας συγκέντρωσιν στρατιωτικῆς ἐξουσίας, ἐμπεριέχουσαν ἴσως μάλιστα κινδύνους, πιθανὰς περιπετείας; (θόρυβος). Ἐξηγοῦμαι καθαρότερον λέγων, ὅτι δὲν δύναταί ποτε νὰ ἐγκριθῇ παρ’ ὑμῶν τοιοῦτον μέτρον (θόρυβος). Ἡ Συνέλευσις δύναται ν’ ἀποφασίσῃ, ὅ,τι ἂν νομίσῃ καλὸν, οὐχ ἧττον ὅμως καὶ ἐγὼ, ἀποτελῶν μέρος αὐτῆς, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐναντιωθῶ εἰς τοιαύτην πρότασιν (θόρυβος). Ἀποκρούσατε τὴν πρότασίν μου διὰ τοῦ λόγου· μὴ νομίσητε ὅμως ποτὲ ὅτι κραυγάζοντες δύνασθε ν’ ἀναιρέσητε τοὺς λόγους μου, ἢ νὰ πνίξητε τὰς ἐνστάσεις τῆς συνειδήσεώς μου. Ἐπιμένω λέγων, ὅτι τὸ Σῶμα ὀφείλει νὰ προσέξῃ· ἡ πρότασις αὕτη εἶναι λίαν ἐπικίνδυνος, ἐμπεριέχει τὰ σπέρματα μιᾶς ἀποῤῥοφητικῆς ἐξουσίας, μιᾶς Στρατιωτικῆς Δικτατορίας, πηγαζούσης ἀπὸ διορισμὸν τῆς ἰδίας Συνελεύσεως. Πιστεύω, ὅτι ὀφείλω ν’ ἀντικρούσω καὶ αὐτὴν, φρονῶν, ὅτι ἀντιπροσωπεύω τὰ αἰσθήματα ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, τῆς κοινωνίας ἀείποτε δυσπιστούσης εἰς τοιαῦτα ἔκτακτα μέτρα.

§94ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὡμίλησαν, Κύριοι, περὶ δικτατορίας, καὶ τίς ἐζήτησε, τίς ἐπεθύμησε τὴν δικτατορίαν; τί ἀναφέρει ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πετσάλη; ἀναφέρει ὅτι ἡ κυριαρχία ἀνήκει ἐν τῇ Συνελεύσει, μήπως διότι διεκδικοῦμεν τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν, εἴμεθα δικτάτορες; ἐὰν ὑπάρχωσι δικτάτορες ἐν τῇ πολιτείᾳ εἴμεθα ἡμεῖς, καὶ αὐτὸ λέγει ἡ πρότασις, ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν Συνέλευσιν τοῦ νὰ διατάττῃ τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις· αὐτὸ εἶναι δικτατορία; αὐτὴ μάλιστα, ἐὰν ὑπάρχῃ που πνεῦμα δικτατορικὸν, αὐτὴ ἡ πρότασις τὸ σταματᾷ. Ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ἐξασκήσῃ δικτακτορικὴν ἐξουσίαν, καὶ πρέπει νὰ τὴν ἐξασκῇ γενναίως καὶ εὐτόλμως, διότι τὸ ἔδαφος, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ἐνεργεῖ, σείεται, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἀναρχία εἶναι ἑτοίμη νὰ εἰσπηδήσῃ εἰς τὴν πολιτείαν, διότι τὰ χθεσινὰ κινήματα μᾶς παρουσίασαν τὴν εἰδεχθῆ ὄψιν τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα. Διεκδικήσατε τὰ δικαιώματά σας; εἶσθε κυρίαρχοι, πρέπει νὰ τὰ διεκδικήσητε· ἀνελάβετε ὑμεῖς νὰ δώσητε διαγωγὴν εἰς τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις, νὰ ἐξαρτῶνται ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ ὑμᾶς· εἶναι τοῦτο δικτατορία; Ἀποτείνομαι εἰς τὴν συνείδησίν σας. Ἀλλὰ τὸ δεύτερον μέρος τῆς προτάσεως αὐτῆς εἶναι ἡ φανερὰ ἄρνησις τῆς δικτατορίας· κηρύττεται προδότης ἐκεῖνος, ὅστις ἀπειθήσει εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως· εἶναι καὶ αὐτὸ δικτατορία; Διατὶ λοιπὸν καθεκάστην στιγμὴν φέρουν τὴν λέξιν δικτατορία; Ὑπάρχει, Κύριοι, μία δύναμις, ἡ ὁποία θέλει νὰ συστήσῃ δικτατορίαν, δικτατορίαν ἐκ τῶν πλέον ἐπικινδύνων, καὶ αὐτὴ ἡ δύναμις εἶναι ἡ ἀναρχία. Ἡ ἀναρχία θέλει νὰ συστήσῃ ἀπέναντι τῆς Συνελεύσεως δικτατορίαν, τὴν εἰδεχθεστέραν δικτατορίαν, καὶ αὐτὴν τὴν δικτατορίαν ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ ἀποκρούσῃ, ἀναλαμβάνουσα εἰς ἑαυτὴν τὴν διαχείρησιν τῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν δυνάμεων. Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς προτάσεως.

§95ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Διαμαρτύρομαι ὅτι κἀνεὶς σκοπὸς πλάγιος δὲν μὲ ὑπηγόρευσεν εἰς αὐτὰ τὰ ψηφίσματα, μάλιστα διὰ νὰ ἀπομακρύνω πᾶσαν τοιαύτην ὑπόθεσιν ἠθέλησα νὰ προδιορίσω καὶ τὸν χρόνον καὶ τὴν πηγὴν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν αὗται αἱ διατάξεις ἠρύσθησαν, καὶ εἶπα, ὅτι ἐντὸς τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Οἰκονομικῆς, ὅταν τὰ μέλη συνῆλθον διὰ νὰ ἐργασθῶσιν ἐπὶ τῶν ὑπαγομένων εἰς τὴν ἁρμοδιότητά της ἀντικειμένων, προκατελήφθησαν πάντες περὶ τῆς θέσεώς μας, ἄλλοι ἀνεγνώρισαν τὴν ἀνάγκην νὰ παραδεχθῶμεν μέτρα τινὰ ἀσφαλιστικὰ, δὲν ἤξευρον ὅτι ἤθελε γίνει σήμερον τόση σπουδαία συζήτησις περὶ πραγμάτων τοσοῦτο σαφῶν· ἐὰν ἐγνώριζα τὸ τοιοῦτον, δὲν ἤθελα ἀναδεχθῆ ἐδῶ τὴν εὐθύνην, διότι ἐπιθυμῶ νὰ μὴν ἔρχωμαι εἰς σύγκρουσιν μὲ κανένα. Τὸ καθῆκον μᾶς ἐπιβάλλει νὰ ὑπερασπισθῶμεν αὐτὰ, ἐφ’ ὅσον εἶναι ὑπερασπιστέα, καὶ νὰ τὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν τὴν ἀνεξάρτητον καὶ κατὰ πεποίθησιν τῆς Συνελεύσεως (θόρυβος). Αὐτὰ τὰ ἀντικείμενα ὑπεβλήθησαν καὶ εἰς ἄλλας Συνελεύσεις καὶ δὲν ἔγεινε κἀμμία συζήτησις. Λοιπὸν, Κύριοι, σεῖς, ἂν θέλητε νὰ τὰ φιλονεικήσητε, ἠμπορεῖτε, ἀλλὰ μὴ μὲ διακόπτετε, μὴ θέλητε νὰ ἐπιβάλητε εἰς συνειδήσεις τῶν ἄλλων.

§96ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι γνωστὸν τίνες ἐπιβάλλουν εἰς τοὺς ἄλλους.

§97Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Λυποῦμαι πολὺ, διότι ὑπέπεσα εἰς δυσμένειαν· ἀλλ’ ἐγώ ἀπεφάσισα ἐξ ἀρχῆς νὰ βαδίσω μίαν ὁδὸν ἀνεξάρτητον· λοιπὸν κατὰ πεποίθησιν εὑρὼν τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ διατρέξῃ ἡ πατρὶς, συνέτρεξα καὶ συνετέλεσα εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ ψηφίσματος.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μίαν παρατήρησιν σᾶς κάμνω· μοὶ φαίνεται ὅτι πρὸ πολλοῦ ἐπεμβήκαμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἀντικειμένου, ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις ἠμπορεῖ νὰ ἀποφασίσῃ, ὅ,τι θέλει.

§99ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πάντες, Κύριοι, γνωρίζετε τὴν σημερινὴν ἔκτακτον συγκάλισιν τῆς Συνελεύσεως, ὅτι δηλ. ἤλθομεν μετὰ ἓν κίνημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν δυστυχῶς εἰς τὸν τόπον. Ὑπεβλήθησαν προτάσεις ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου Πετσάλη, ὑπεβλήθη καὶ μία πρότασις ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ· ἡ πλειονοψηφία ὑπέταξε τὴν μειονοψηφίαν, ἥτις ἠθέλησε νὰ συζητηθῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον τὸ τῆς μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν μέτρων τῆς γενικῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους. Πρέπει νὰ παραδεχθῆτε, Κύριοι, κατὰ τὸν κανονισμὸν ὅτι ὅλαι αἱ προτάσεις ὑποβάλλονται εἰς τὰ τμήματα· κατ’ ἐξαίρεσιν μόνον τὸ ά. ψήφισμα τοῦ Κυρίου Πετσάλη εἴπομεν ὅτι ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ σήμερον, τὸ τοῦ Φρουράρχου τῆς Συνελεύσεως· ὁ Φρούραρχος τῆς Συνελεύσεως θὰ ἀποῤῥέῃ ἀπὸ τὸν Στρατὸν, τὴν Ἐθνοφυλακὴν καὶ τὴν Φάλαγγα τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ θὰ φυλάττῃ τὴν Συνέλευσιν, ἐνῷ μέχρι τοῦδε μᾶς ἐφύλαττεν ὁ στρατὸς, καὶ δὲν εἴχομεν κανένα φόβον (θόρυβος). Λοιπὸν καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι δύναται κατὰ πλειονοψηφίαν νὰ παραδεχθῶμεν καὶ τὸ τρίτον αὐτὸ ψήφισμα νὰ συζητηθῇ σήμερον βλέπετε ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα ἔχει ἀνάγκην σπουδαίας συζητήσεως, ἥτις θὰ καταστρέψῃ ὅλην τὴν συνεδρίασιν τῆς σήμερον καὶ ὅλης τῆς νυκτός· ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη βεβαία νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὕτη διὰ τὴν αὔριον ἢ μεθαύριον. Πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τὸ κυριώτερον τῆς μορφῆς τῆς νέας Κυβερνήσεως. Παραδέχεσθε, Κύριοι, διὰ μίαν στιγὴν, ὅτι πάντες ἡμεῖς ἐτηλεγραφήσατε εἰς τὰς ἐπαρχίας διὰ τὸ συμβὰν τῆς ἡμέρας; (θόρυβος). Εἶπα καὶ λέγω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον διότι ὁ Κύριος ὁ ἴδιος Πετσάλης σᾶς ὁμολογεῖ, ὅλα αὐτὰ ἔχουν ἀνάγκην μεγάλης μελέτης· λοιπὸν πρέπει νὰ τὰ μελετήσωμεν· δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ τὰ περάσωμεν ἀβρόχοις ποσὶ καὶ χωρὶς νὰ τὰ συζητήσωμεν. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἀναβληθῇ καὶ νὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα τὸ ἐπαναστατικὸν τὸ περὶ τῆς μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως.

§100ΙΑΛΕΜΟΣ. Ἠπόρησα, Κύριοι, ἀκούσας τὸν ἔνθερμον Πληρεξούσιον Ὕδρας νὰ μέμφηται ἀρχὴν, ἐφ’ ἧς ἐστήριξε καὶ ἐκεῖνος καὶ ἐγὼ τὴν μορφὴν τῆς ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ἐκλεγομένης Κυβερνήσεως. Ἡ ἀνάθεσις ὅλων τῶν ἐξουσιῶν εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ ἡ ἐπὶ πάντων καθιέρωσις συστήματος, ὅπερ μετὰ τοῦ Κ. Μίληση εἴχομεν προτείνει, δὲν ἐννοῶ πῶς δύναται νὰ παρασταθῇ ὡς ἐπικίνδυνος δικτατορία, ὡς δὲν ἐννοῶ, πῶς τόσον πολὺ μεταχειρίζονται σήμερον τὸ φάσμα τῆς λέξεως ταύτης διὰ νὰ τρομάξωσι τὴν Συνέλευσιν. Εἴμεθα, Κύριοι, κάτι πλέον παρὰ δικτάτορες, ἔχομεν ἐξουσίαν, δι’ ἣν πρέπει νὰ εὕρωμεν νέαν λέξιν, ὅπως δείξωμεν τὴν ὑπερτάτην δύναμιν ἣν διαχειριζόμεθα.

§101ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἤθελον ἀναβῆ τὸ βῆμα, Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐὰν ὁ προλαλήσας δὲν ἤθελε μὲ παρεξηγήσει μὲ τρόπον ὅλως διόλου παράδοξον. Ποσῶς δὲν διαφιλονεικῶ τὴν κυριαρχίαν, ἔστω καὶ τὴν δικαιοδοσίαν εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο. Αἰσθάνομαι ὅμως καὶ ὑπέδειξα μίαν ὑπερβολικὴν ἐξουσίαν, μίαν τυραννίαν, ἥτις βασιζομένη εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, καταδειχθεῖσαν ὡς ἐκ τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, ἠδύνατο, κατ’ ἐμὲ, ν’ ἀποκατασταθῇ ἐπιζήμιος εἰς τὰ συμφέροντα ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας. Ὑπάρχουν περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας, Κύριοι, οἱ ἄνθρωποι, καὶ οἱ πλέον ἁγνοὶ καὶ οἱ πλέον πατριωτικοὶ, σύρονται, ὠθοῦνται ἀπὸ αἰσθήματα, τῶν ὁποίων ἡ τάσις εἶναι ὑπερβολική· φρονῶ ἀδιστάκτως, Κύριοι, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς μίαν τοιαύτην περίστασιν· φρονῶ ὅτι ἡ πλειοψηφία, παραδεχομένη τὴν πρότασιν τοῦ πληρεξουσίου Χαλκίδος, ἤθελεν ὑποκύψει εἰς αἴσθημα ὑπερβολικὸν ὑπὲρ τῆς κοινῆς ἀσφαλείας. Ἁμαρτάνει δὲ προστρέχουσα εἰς ἔκτακτα μέτρα, τὰ ὁποῖα ψυχροτέρα σκέψις μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου ἤθελεν ἀποδείξει περιττά. Δὲν διαφιλονεικῶ ποσῶς τὴν ἐξουσίαν τοῦ Σώματος τούτου εἰς τὸ νὰ λάβῃ ὁποιαδήποτε μέτρα, οἷα ἤθελε νομίσει κατάλληλα, ἔχω ὅμως, Κύριοι, τὸ δικαίωμα νὰ θέσω εἰς ἀμφισβήτησιν τὸ κατάλληλον τοῦ μέτρου τούτου εἰς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Συνέλευσις φαίνεται κατεχομένη ὑπὸ αἰσθήματος φόβου ὡς πρὸς τὴν κοινὴν ἀσφάλειαν· ἔχω ἐπίσης τὸ θάῤῥος νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ πατριωτικὴ μειονοψηφία, εἰς ἣν ἀνήκω, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπῃ, σταθῆτε, μὴ σᾶς παρασύρῃ ἡ ἐπιψήφισις τῶν παραδεχθέντων πρὸ ὀλίγου μέτρων, διότι, ἴσως φρονοῦντες ὅτι ὑπηρετεῖτε τὰ τῆς πατρίδος συμφέροντα, προβῆτε εἰς μέτρα, τὰ ὁποῖα δύνανται μόνον νὰ καταλήξωσιν εἰς κατεπίεσιν γνώμης ἐντίμου καὶ πατριωτικῆς. Ὁλόκληρος ἡ τάσις τῶν μέχρι τοῦδε συζητήσεων ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ Συνέλευσις συμμερίζεται τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ συγκέντρωσις εἰς χεῖρας ἑνὸς μόνου ἀτόμου ἐξουσίας ὑπερβολικῆς δὲν εἶναι μέτρον, εἰς τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ χειροκροτηθῶ. Πιστεύω, ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Σμύρνης, δὲν ἔχει τι κοινὸν μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν, ὅτε συνεζητεῖτο νὰ διορίζωνται, νὰ ἐκλέγωνται ὑπουργοὶ ἀπὸ τὸ Σῶμα τοῦτο, διότι, ὡς ἐκ τῆς ἐκλογῆς τῶν ὑπουργῶν, ἡ δύναμις τῆς Συνελεύσεως ἤθελε διανεμηθῆ μεταξὺ ἑπτὰ ἢ ὀκτὼ προσώπων, ἐν ᾧ κατὰ τὸ πνεῦμα τῆς ὑπὸ συζήτησιν προτάσεως ὁλόκληρος ἡ ἐξουσία, ἡ ναυτικὴ, ἡ στρατιωτικὴ, ἤθελε συγκεντρωθῆ εἰς χεῖρας ἑνὸς μόνου ἀτόμου, ἐκλελεγμένου παρὰ πλειοψηφίας σχηματισθείσης ὑπὸ τὴν ἐπιῤῥοίαν ὑπερβολικοῦ αἰσθήματος φόβου. Αὐτὸ τὸ αἴσθημα δὲν τὸ συμμερίζομαι κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν, ἀντικρούω ἑπομένως ῥιζικῶς τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν καὶ ἐπιμένω ζητῶν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα καὶ νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν ἐσκεμμένην ἐκτίμησιν τῆς ψυχρᾶς λογικῆς.

§102ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ἐγὼ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς τρίτης προτάσεως δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ σπουδαία ἀντίῤῥησις, διότι δὲν βλέπω, ἂν δύναται ἡ παραδοχὴ τῆς προτάσεως ταύτης νὰ χρησιμεύσῃ εἰς σκοποὺς κομματικοὺς, ὥστε νὰ δώσῃ εὔλογον ἀφορμὴν εἰς τὴν μειονοψηφίαν νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τῆς πλειονοψηφίας. Τί σκοπὸν ἔχει τὸ ψήφισμα τοῦτο; ἔχει σκοπὸν νὰ καταστήσῃ γνωστὸν καὶ εἰς τοὺς στρατιώτας, καὶ εἰς τοὺς Σωματάρχας τοῦ Στρατοῦ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Συνέσις καὶ χωρὶς νὰ κάμῃ ψήφισμα. Ὅταν θέλῃ ἡ Συνέλευσις, δύναται νὰ προσκαλέσῃ τὸν στρατὸν νὰ ἀκούσῃ αὐτὴν καὶ ὄχι τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἢ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχει ἀμφίβολον καὶ τοῦτο; Ἡ Συνέλευσις εἶναι ἡ κυρίαρχος ἐξουσία· ἐκ τῆς Συνελεύσεως παράγεται ἑτέρα πρόσκαιρος ἐξουσία, ἡ Κυβερνητικὴ, συγκειμένη, εἴτε ἀπὸ τρεῖς Κυβερνήτας, εἴτε ἀπὸ ἑπτὰ Ὑπουργοὺς, οἵτινες πάντες εἶναι ἐντολοδόχοι τῆς Συνελεύσεως, καὶ ἑπομένως τὰ κατὰ μέρος Στρατιωτικὰ Σώματα διατελοῦσι μὲν κατὰ τύπον ὑπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν ὑπόκεινται εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Συνελεύσεως. Δὲν εἶναι τοῦτο ζήτημα. Τοιαῦτα μέτρα ἀπ’ εὐθείας λαμβανόμενα ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως δύνανται νὰ δυσαρεστήσωσι μᾶλλον τοὺς ὀπαδοὺς τῆς ὑφισταμένης Κυβερνήσεως, διότι δεικνύουσι τὴν δυσπιστίαν πρὸς αὐτὴν τῆς Συνελεύσεως, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην εἰς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Συνελεύσεως, ἥτις λογίζεται ὅτι ὑποστηρίζει τὴν Κυβέρνησιν, καὶ οὐχὶ εἰς τὴν μειονοψηφίαν, ἥτις δὲν ἥρμοζε νὰ ἐναντιωθῇ εἰς τὴν παραδοχὴν τοιούτων μέτρων· διὰ τοῦτο αἱ Συνελεύσεις εὐλαβούμεναι τὴν ἠθικὴν ἐπιῤῥοὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, σπανίως καὶ ἐν μεγάλῃ ἀνάγκῃ κάμνουν χρῆσιν τοιούτων μέτρων, ἀφίνουσαι συνήθως νὰ ἠρεμῇ τὸ ὑπέρτατον κατὰ τοῦτο δικαίωμά των. Ἐλέχθη καὶ περὶ δικτατορίας τῆς Συνελεύσεως. Κατ’ οὐδένα λόγον δὲν ἁρμόζει τοιοῦτος λόγος εἰς τὰς Ἐθνικὰς Συνελεύσεις. Δικτατορία λέγεται μία ἔκνομος καὶ ὑπερτάτη ἐξουσία, τὴν ὁποίαν λαμβάνει τις ἀφ’ ἑαυτοῦ, ἢ τοῦ τὴν δίδουν ἄλλοι. Ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις ἔχει ἀφ’ ἑαυτῆς τὴν κυβερνητικὴν παντοδυναμίαν. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, ὅτι μόνον οἱ ὀπαδοὶ μιᾶς Κυβερνήσεως ἠδύναντο νὰ δυσαρεστηθῶσι λόγῳ ὅτι ἐξασθενεῖ ἡ Συνέλευσις τὴν ἠθικὴν δύναμιν, ἥτις ἀναγκαιοῖ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐκδίδουσα ψήφισμα καὶ λέγουσα δι’ αὐτοῦ εἰς τοὺς Σωματάρχας τοῦ στρατοῦ, «ὅταν σᾶς διατάξω ἐγὼ, ἐμὲ πρέπει ν’ ἀκούητε, καὶ ὄχι τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν». Ἀλλ’ ὅταν δὲν ὑπάρχουν τοιαύτης φύσεως παράπονα, δὲν καταλαμβάνω, διὰ τὶ νὰ ἐνδοιάζωμεν. Πρόκειται νὰ μάθωσιν, ἂν τὸ ἀγνοοῦν, οἱ Στρατιωτικοὶ, ὅτι τὴν ὑπηρεσίαν των χρεωστοῦν εἰς τὸ Ἔθνος, καὶ ὅτι ὀφείλουν ὑποταγὴν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὡς τὴν ἀνωτάτην Ἐθνικὴν ἀρχήν. Πρέπει λοιπὸν νὰ δώσουν ὅρκον πάντες οἱ Στρατιωτικοὶ καὶ Ναυτικοὶ, ὅτι δὲν θέλουσιν ἀναγνωρίζει ἄλλην ἀρχὴν παρὰ τὴν Συνέλευσιν.

§103ΗΡΑΚΛΗΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι καθεὶς ἐξ ἡμῶν αἰσθάνεται τὴν ἐξουσίαν τὴν μεγάλην, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Συνέλευσις, καὶ μάλιστα, ὅταν καλῆται μετὰ μίαν Ἐπανάστασιν, ἀλλὰ διὰ νὰ παραστήσωσι τὸ μέγεθος τῆς Ἐξουσίας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς ἄτομα, τὰ ὁποῖα ἐντίμως παρακάθηνται ἐνταῦθα,—διότι κἀνεὶς οὔτε ἐξ ὑμῶν, οὔτε ἐκ τῶν ἔξω ἔχει τὸ δικαίωμα, ἢ δύναται νὰ μᾶς ἐλέγξῃ εἰς τὸ παραμικρὸν, διότι ἔχομεν τὸ μέτωπον καθαρὸν τοῦ καθαρωτέρου καθρέπτου,—δύω ἀναβάντες τὸ βῆμα τοῦτο ἐξέφρασαν μίαν γνώμην, καὶ ἔδειξαν πρὸς ἓν μέρος, ὅτι τάχα ἀπὸ τὸ μέρος ἐκεῖνο προῆλθεν ἡ ἰδέα τῆς δικτατορίας. —Πόσον εἶναι λανθασμένοι, καὶ πόσον θὰ τοὺς ἀποδείξει ὁ χρόνος, ὅτι εὑρίσκονται εἰς πλάνην! Ἰδίως θὰ ἀποτείνω τὸν λόγον πρὸς ἕνα πληρεξούσιον, ὅστις ἔχει μεγάλην ἰδέαν περὶ τοῦ ἑαυτοῦ του, ὁ ὁποῖος νομίζει, ὅτι ἡ καεῖσα βιβλιοθήκη τῆς Ἀλεξανδρείας συνεχωνεύθη ὅλη εἰς τὴν κεφαλήν του· (θόρυβος). Ἀπὸ τῆς θέσεώς μου παρετήρησα σήμερον ὅλα τὰ κινήματα, καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ σπουδαιότης τοῦ ἀντικειμένου, ἥτις ἐπροκάλεσε καὶ ἐμὲ ἐδῶ, δὲν ἀπῄτει τοιαύτην συγκίνησιν ἀπὸ τὰ δεξιὰ πρὸς τὰ ἀριστερὰ καὶ τ’ ἀνάπαλιν, καὶ ἴσως τὸν λόγον μου τοῦτον θὰ τὸν ἀπαντήσητε κατόπιν καὶ θὰ τὸν ἐνθυμηθῆτε. Καὶ ἐγὼ, ὡς καὶ ὁ Κύριος Διομήδης, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ πολὺ καὶ σέβομαι διὰ τὰς γνώσεις καὶ τὴν πεῖραν του καὶ τὸν πατριωτισμόν του, δὲν ἀντικρούω αὐτὸ τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἔῤῥιψεν ὁ Κύριος Πετσάλης σήμερον ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, διότι, καὶ ἂν σᾶς κολακεύῃ ὅλους, μέσα εἰς ὅλους ἐμπεριέχομαι καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ, Κύριοί μου, δὲν πρέπει τις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ Συνέλευσις δύναται ν’ ἀναλάβῃ δικτατορικὴν ἐξουσίαν, διότι πρέπει νὰ ἐννοῇ τὸ βάρος αὐτῆς τῆς λέξεως, πρέπει νὰ τὸ ἐκτιμᾷ. Δικτάτωρ, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ προλαλήσας Κύριος Διομήδης, ὑπάρχει ἐκεῖνος ὁ αὐτεξούσιος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει λογαριασμὸν νὰ δώσῃ εἰς κἀνένα. Ἡ Συνέλευσις νομοθετεῖ καὶ ὅ,τι ἂν νομοθετήσῃ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτηρήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ, ἀληθῶς εἰς τοῦτο τὸ μέρος ὑποστηρίζω αὐτὸ τὸ ψήφισμα, διότι τῳόντι, ὅταν ὁ στρατὸς ἔχῃ ἀντικείμενον σεβασμοῦ τὴν Συνέλευσιν, ἐννοεῖται ὅτι σέβεται τὴν Ἐθνικήν του ἀξιοπρέπειαν, διότι ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Ἔθνους κεῖται ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως· καὶ ἐὰν ἡ Συνέλευσις κατορθώσῃ νὰ τὴν τηρήσῃ, εὐτυχὲς θὰ εἶναι αὐτὸ τὸ Ἔθνος, ἄλλως, Κύριοι, ἂς ὄψεται. Μᾶς ἤλεγξεν ὁ Κύριος Πετσάλης, καὶ μὲ ἀντέκρουσε καθήμενον ἐκεῖ, καὶ ἠξεύρετε τί μᾶς εἶπε; Μὴ λησμονῆτε ὅτι εἶπεν ὅτι ἦτον ἀδιάφορον εἰς αὐτὸν ἐὰν διακόπτηται ἀπὸ ἐκείνους, μὲ τοὺς ὁποίους πρό τινος χρόνου συνεψηφοφόρει ἐδῶ· ἀληθῶς ἐνθυμοῦμαι, ὅτι συνεψηφοφόρει μαζῆ μας, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς του, καὶ τώρα μᾶς ἄφησεν· αὐτὰ συμβαίνουν, Κύριοι, ὁσάκις ὁ ἄνθρωπος βλέπει πρὸς τὰ ἐμπρὸς, καὶ δὲν στρέφει πρὸς τὰ ὀπίσω νὰ ἴδῃ τὰ ἴχνη, τὰ ὁποῖα ἀφίνει εἰς τὰ ὄπισθεν. Ἔχω ἀπόφασιν νὰ σεβασθῶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, διότι φρονῶ, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου δύναται νὰ σωθῇ ἡ Πατρὶς, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἐκρέμασα αὐτὸ τὸ κεφάλι εἰς τὸν σάκκον, ἂν καὶ εἰς μίαν στιγμὴν, μόλα ταῦτα τὸ ἐκρέμασα εἰς τὸν σάκκον τοῦ ἰκριώματος χάριν αὐτῆς τῆς Πατρίδος. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δὲν ἤλπιζα σήμερον ὁ Κύριος Πετσάλης νὰ παρουσιασθῇ μὲ τόσον πολλὰ ψηφίσματα ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἤλπιζα ὅτι πρὸ παντὸς ἄλλου ἤθελε προτάξει τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐκτάκτως μᾶς συνεκάλεσεν ἐδῶ λίαν πρωΐ· ἡ Συνέλευσις ἐπροχώρησεν εἰς ὅλα αὐτά· ὅ,τι ἔπραξεν, εἶναι ἰδιοκτησία της, καὶ ὅ,τι θέλει ἐξακολουθήσει πράττουσα ἡμεῖς θέλομεν τὸ σεβασθῆ. Δὲν ἐπιθυμῶ, Κύριοι, νὰ γείνωνται ἐπιδείξεις, ὅταν λαλῶ, διότι τότε ἀδίκως κατακρίνομεν τὸ ἀκροατήριον, καὶ πρὸ μικροῦ εἶδον ἀποδοκιμασίας ἀπὸ ἓν μέλος τῆς Συνελεύσεως· ἐλπίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις θέλει ἀποφανθῆ ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ ψηφίσματος, καὶ ἐγὼ θέλω παραδεχθῆ τὴν γνώμην της, ἀλλὰ ἂς μὴ προτείνουν ἐνταῦθα, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ συλλάβῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι εἶναι δικτάτωρ, διότι τοῦτο εἶναι ἐπώνυμον, τὸ ὁποῖον θέλει ταράξει τὴν πίστιν, μὲ τὴν ὁποίαν μᾶς περιβάλλει ἔξω τὸ Ἔθνος. Αὐτὴν καὶ μόνην τὴν ἔκφρασιν ἀντικρούω. Ἔχει δικαίωμα νὰ νομοθετήσῃ, δὲν ἔχει ὅμως καὶ τὴν δύναμιν τῆς δικτατορίας. Καταβαίνων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εὔχομαι νὰ μ’ ἐκτιμήσῃ ἡ Συνέλευσις, ὅπως τὴν ἐκτιμῶ, καὶ νὰ πιστεύσῃ, ὅτι οἱ λόγοι μου διευθύνονται κατ’ εὐθεῖαν πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος καὶ αὐτῆς τῆς Συνελεύσεως ἀκόμη, καὶ θὰ παρακαλέσω πολὺ νέους τινὰς νὰ ᾖναι ἠπιώτεροι εἰς τὰς ἐκφράσεις των, νὰ μὴ ῥίπτωσι τὸν δαυλὸν ἐν τῷ μέσῳ τῆς Συνελεύσεως, ὅστις δύναται νὰ λάβῃ περιστροφὰς ἀνελπίστους καὶ ἀντὶ νὰ καύσῃ δεξιὰ δύναται νὰ καύσῃ ἀριστερά.

§104ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ἀρκετά.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλω ἐρωτήσει λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν παραδέχηται αὐτὸ τὸ ψήφισμα, ὅπως ἀνεγνώσθη.

§106ΤΙΝΕΣ. Νὰ προστεθῇ καὶ «ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ χωροφύλακες.»

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἀναγινώσκεται. «Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις.» «Θεωροῦσα, ὅτι ὑπάρχουσι περιπτώσεις, καθ’ ἃς ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ταχύτητα καὶ ἑνότητα τῆς ἐνεργείας νὰ μὴ παρεμβάλληται ἑτέρα θέλησις κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διαταγῶν τῆς Συνελεύσεως πρὸς τὰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς τοῦ Κράτους δυνάμεις.» Ψηφίζει «ά. Ἅπαντες οἱ Ἀρχηγοὶ, Σωματάρχαι καὶ λοιποὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ τακτικοῦ Στρατοῦ, τοῦ Ναυτικοῦ καὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ὁμοῦ δὲ καὶ ὁ ὑπ’ αὐτοὺς στρατὸς, προσκαλούμενοι ὀφείλουν νὰ ὑπακούσουν ἀπ’ εὐθείας καὶ ἀμέσως εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ νὰ τίθενται ἄνευ ἀναβολῆς ὑπὸ τὸν Ἀρχηγὸν, τὸν ὁποῖον αὕτη ἤθελε θέσει ἐπὶ κεφαλῆς των, ὑπακούοντες εἰς τὸ πρόσταγμά του.» «βʹ. Κηρύττονται προδόται τῆς πατρίδος καὶ δικάζονται κατὰ τοὺς ἐν ἰσχύϊ ποινικοὺς νόμους ἐκεῖνοι ἐκ τῶν διαχειριζομένων στρατιωτικὴν ἐξουσίαν ἢ δύναμιν ἢ ἀνήκοντες ἐν μέρει εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, οἵτινες ἤθελον ἀποδειχθῇ ἀπειθοῦντες εἰς τὸ παρὸν ψήφισμα.»

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται τὸ ψήφισμα τοῦτο, ὅπως ἀνεγνώσθη νὰ ἐγερθοῦν· (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι) ἡ Συνέλευσις τὸ παρεδέχθη. Τώρα ἐπέρχεται ἡ πρότασις περὶ ἀρχηγοῦ Ἐθνοφυλακῆς.

§109ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον· νὰ σταλῇ εἰς τὰ τμήματα, δὲν εἶναι κατεπεῖγον. Ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ.

§110ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὅτε ὁ Κύριος Κωστῆς, λοχαγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἠρώτησε τὸ Προεδρεῖον, ἂν ἔχῃ γνῶσιν περὶ διορισμοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, τότε ἀναγκασθεὶς ὑπέβαλα τὸ ψήφισμα αὐτὸ (θόρυβος)· πρέπει νὰ ὑπακούσῃ ἡ Ἐθνοφυλακὴ εἰς αὐτὸν τὸν ἀρχηγὸν, ὁ ὁποῖος νεωστὶ διωρίσθη, ἢ ὄχι;

§111ΠΟΛΛΟΙ. Ὑστερώτερα· κατόπιν τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ.

§112ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὅπως θέλετε, ἐγὼ δὲν ἐπιμένω.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ ὑπάρχει ἐγγεγραμμένον, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε πρὸ ὀλίγου νὰ προταθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Κολιάτσου.

§114ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἶναι ψευδῆ τὰ πρακτικά. (θόρυβος).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι μετ’ ἀρκετὴν συζήτησιν περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ θέσω τὸ θέμα περὶ προτάξεως, συνεφώνησεν ἡ Συνέλευσις νὰ τεθῇ τοιουτοτρόπως, «θὰ προταχθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κολιάτσου ἢ τοῦ Βαλτινοῦ;» Καὶ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Κολιάτσου, ἐντοσούτῳ ἐπεμβῆκεν ὁ Κύριος Πετσάλης.

§116ΤΙΝΕΣ. Τοῦ Κολιάτσου ἡ πρότασις εἶναι αὐτὰ τὰ 3 ψηφίσματα τοῦ Πετσάλη.

§117Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως παρεκάλεσα νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῆς θεραπείας τῶν κοινῶν. Ἡ Ἐθνοσυνέλευσις παρεδέχθη πρὸ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔθεσα ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν, νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τῆς φρουραρχίας τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἤδη πάλιν προτείνεται, ἐὰν πρέπῃ νὰ προηγηθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ ψηφίσματός μου τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἀρχηγίας τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ παραδεχθῇ ἄνευ τῆς ἐλαχίστης συζητήσεως τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀρχηγίας τῆς Ἐθνοφυλακῆς, διότι λύεται ἀμέσως. Ἡ Ἐθνοφυλακὴ ἕνεκα τῆς κρισιμότητος τῶν περιστάσεων ἀποτείνεται εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν καὶ λέγει, ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν ὑπῆρχεν ἀνεγνωρισμένον ἀρχηγεῖον τῆς Ἐθνοφυλακῆς, καθόσον κατηργήθη δι’ ἰδιαιτέρου ψηφίσματος ἢ θεσπίσματος· ἤδη ἐρωτᾷ ἡ Ἐθνοφυλακὴ, ἐὰν ὁ διορισθεὶς παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς,—πρόσωπον, τὸ ὁποῖον τιμῶ καὶ ὑπολήπτομαι,—ἐὰν τὸ πρόσωπον τοῦτο ᾖναι περιβεβλημένον μὲ τὴν νομιμότητα, ἐὰν ὁ διορισμὸς αὐτοῦ ᾖναι νόμιμος. Δὲν ὑπάρχει συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καθόσον ἡ Ἐθνοσυνέλευσις γνωρίζει ἤδη, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέσις ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς· εἶναι ἀνεγνωρισμένον, ὅτι ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία δὲν δύναται κατ’ οὐδένα λόγον νὰ μορφόνῃ θέσεις· ἔπρεπε νὰ φέρῃ σήμερον, ἐπειδὴ θεωρεῖται εἰσέτι ὑφισταμένη ἡ Κυβέρνησις, μίαν πρότασιν, νὰ τὴν ἀναγνωρίσωμεν, καὶ ἔπειτα νὰ διορίσῃ. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι ἀντιπροσωπεύω πρὸς στιγμὴν τὴν γνώμην τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἐὰν εἴπω ὅτι πρέπει νὰ γνωστοποιηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν παρὰ τοῦ Προέδρου, ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις δὲν γνωρίζει διόλου ἀρχηγεῖον Ἐθνοφυλακῆς, καὶ ἠξεύρετε διατί; διότι ἐὰν ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, μολονότι εἶναι λελυμένον τὸ ζήτημα, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀρχηγεῖον, ἐὰν ἔλθωμεν λέγω εἰς τὴν συζήτησιν, θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι οὐδέποτε πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀρχηγὸς Ἐθνοφυλακῆς. Λοιπὸν νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις περὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, διότι περιμένουν οἱ ἄνθρωποι.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν δι’ ἀναστάσεως, ἐὰν πρέπῃ νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Κολιάτζου περὶ Ἐθνοφυλακῆς ἀπὸ τὴν ἄλλην τοῦ Κ. Βαλτινοῦ (θόρυβος).

§119ΣΠ. ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Νομίζω, Κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἐρωτήσητε τὴν Συνέλευσιν περὶ τούτου.

§120ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πῶς θὰ παραδεχθῶμεν ἀρχηγὸν, ἀφοῦ δὲν εἶναι νομιμοποιημένη ἡ θέσις;

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις θ’ ἀποφασίσῃ.

§122Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Κ. Πρόεδρε! Ὁ Κ. Κολιάτζος φρονῶ, ὅτι ἔδωσε γραπτὴν πρότασιν· παρατηρήσατε τί λέγει! Ὁ Κ. Βρατσάνος ἀναγινώσκει τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κολιάτζου περὶ συστάσεως ἀρχηγείου Ἐθνοφυλακῆς.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν, ἐὰν πρέπῃ νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Κολιάτζου περὶ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἀπὸ τὴν ἄλλην. Ὅσοι παραδέχονται τοῦτο, ἂς ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἡ πρότασις παρεδέχθη ὡς κατεπείγουσα ἡ τάξις εἶναι νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ ἀμέσως τὴν αὔριον. Ἐὰν ἐκτάκτως ἡ Συνέλευσις θέλῃ, ἀφοῦ θεωρεῖται κατεπείγουσα ἡ πρότασις, νὰ ζητηθῇ ἀμέσως, περὶ τούτου πρέπει νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν.

§124ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Ἤμην εἰς τὸ στρῶμα καὶ ἦλθε κλητὴρ καὶ μοὶ ἔδωκε πρόσκλησιν περιέχουσαν τὰ ἑξῆς· «Παρακαλοῦνται οἱ πληρεξούσιοι νὰ συνέλθωσιν εἰς ἔκτακτον συνεδρίασιν τὴν ὥραν 9 π. μ.» Δι’ αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον ἦτον ἡ πρόσκλησις;

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἤμην εἰς τὴν κλίνην ἀσθενὴς ὅλην τὴν νύκτα· ἦλθεν ἀξιωματικὸς καὶ ἐμβῆκε εἰς τὸν κοιτῶνά μου καὶ μοὶ εἶπε τὴν κατάστασιν τῆς πόλεως. Ἤξευρον, ὅτι Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως δὲν ὑπάρχει, διότι εἶχε παραιτηθῆ ὁ Κ. Βάλβης· ἐνόμισα, ὅτι χρέος μου ἦτο νὰ μὴν ἀδιαφορήσω, ἐσηκώθην μισοασθενὴς, ἦλθον ἐδῶ, ἔστειλα τοὺς κλητῆρας νὰ εἰδοποιήσω πάντας, ἀλλ’ ἡ πρόσκλησίς μου δὲν ἔλαβε τὴν ἐκτέλεσίν της κατὰ τὸ περιεχόμενον, διότι ἠρχίσαμεν τὴν 12 καθὼς πάντοτε, ὥστε ἡ συνεδρίασις εἶναι συνήθης καὶ τακτική. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω, ἂν παραδέχηται ἡ Συνέλευσις τὴν πρότασιν ταύτην ὡς κατεπείγουσαν νὰ συζητηθῇ ἀμέσως. Ὅσοι παραδέχονται ἀμφότερα αὐτὰ παρακαλοῦνται νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη νὰ συζητηθῇ καὶ αὐτὴ ἐν ὀλίγοις.

§126ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριοι! Ἡ πρότασις αὕτη δὲν εἶναι μόνον ἰδική μου, ἀλλ’ εἶναι καὶ τοῦ Κ. Κριεζῆ, εἶναι τοῦ Κ. Κοκκίνου, τοῦ Κ. Ζέγκελη, τοῦ Κ. Λασκαρίδη, τοῦ Κ. Εὐθυμιοπούλου καὶ λοιπῶν· καὶ ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἔρχεται κατὰ πρῶτον ἤδη ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Ἐνθυμεῖσθε καὶ ἄλλοτε, ὅτι ὁ σύλλογος τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς τῆς πρωτευούσης καὶ τῆς Φάλαγγος τοῦ Πανεπιστημίου εἶχον ἀποτείνει εἰς τὴν Συνέλευσιν ἀναφορὰν, διὰ τῆς ὁποίας μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐζήτουν καὶ τὴν σύστασιν ἀρχηγείου. Τότε, ἐπειδὴ ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τῆς μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄλλα σπουδαιότερα ἀντικείμενα, ἠρκέσθη ἡ Συνέλευσις εἰς τὰ λεχθέντα καὶ προέβη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, χωρὶς νὰ ἀποφασίσῃ τι. Δὲν ἔρχομαι ν’ ἀναπτύξω τὸ βάσιμον τῆς αἰτήσεώς μου καὶ τῆς αἰτήσεως ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς, διότι, ἀφοῦ ἀνεγνώρισαν τὴν ἀνάγκην οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς καλλιτέραν θέσιν νὰ γνωρίζουν τὴν ἀνάγκην ἀρχηγείου, καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶχε συστήσει τοιοῦτον, καὶ ἀφοῦ σήμερον προέβη εἰς τὸν διορισμὸν, παρανόμως μὲν, ἂν θέλητε, ἀλλ’ ἴσως, ἐπειδὴ αἱ κατεπείγουσαι περιστάσεις τὸ ἀπήτουν, ἀφοῦ καὶ σήμερον ἀκόμη ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐνεκολπώθη τὴν ἰδέαν μου, δὲν ἠδυνάμην παρὰ νὰ ὠφεληθῶ τῆς περιστάσεως καὶ νὰ προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸ ψήφισμα αὐτὸ περὶ συστάσεως ἀρχηγείου τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Ἡ πρότασίς μου αὕτη συμφωνεῖ καὶ μὲ τὴν πρότασιν τῶν Κ. Κ. Παπαμιχαλοπούλου καὶ Ἀφεντούλη, διαφέρει δὲ κατὰ τοῦτο, ὅτι ἐγὼ θεωρῶν τὴν θέσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς ὡς θέσιν σπουδαίαν, θέσιν ἐμπιστοσύνης, ἐζήτησα νὰ ἐκλέγηται ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς παρὰ τῆς Συνελεύσεως, οἱ δὲ Κ. Κ. Παπαμιχαλόπουλος καὶ Ἀφεντούλης......

§127ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Κ’ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μαζῆ σας.

§128ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Χαίρω, ὅτι ἔχω καὶ τὸν Κ. Ἀφεντούλην σύμφωνον. Μόνος λοιπὸν διαφωνεῖ ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἀναθέσωμεν τὸν διορισμὸν τοιούτου σπουδαίου προσώπου εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Πρέπει νὰ ἤμεθα σύντομοι, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔρχομαι ν’ ἀναπτύξω τὸ σπουδαῖον τῆς θέσεως ταύτης. Δὲν ἔρχομαι νὰ ἐκθέσω τὴν σπουδαιότητα τῆς θέσεως ταύτης, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἠναγκάσθην νὰ ζητήσω, ὥστε ὁ ἀρχηγὸς αὐτὸς νὰ ἐκλέγηται ἀμέσως παρὰ τῆς Συνελεύσεως· διότι τὴν σπουδαιότητα τῆς θέσεως ταύτης πάντες ἀναγνωρίζετε, εἰς τοιαύτας δὲ κρισίμους περιστάσεις ἀπαιτεῖται ἄκρα συντομία.

§129ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς διὰ τὴν ἑνότητα εἰς τὰς ἐνεργείας αὐτῆς, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν πρέπῃ νὰ ἐκλέγηται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἢ παρὰ τῆς Συνελεύσεως. Ὅταν Κύριοι, ἐδώσαμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἐσυστήσαμεν, νὰ ἐξασκῇ καὶ νὰ περιλάβῃ ὅλα τὰ καθήκοντα καὶ τὰ δικαιώματα τῆς Νομοτελεστικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν ὁποίαν ἐμπεριλαμβάνεται καὶ ὁ διορισμὸς τῶν Ὑπουργῶν, καὶ ὁ διορισμὸς ὅλων ἐν γένει τῶν ὀργάνων τῆς Στρατιωτικῆς, τῆς Διοικητικῆς καὶ τῆς Δικαστικῆς ἐξουσίας, δὲν ἐννοῶ, διατί νὰ ἐξαιρῆται τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ διορίσῃ καὶ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς. Καὶ μήπως, Κύριοι, ἡ Συνέλευσις δὲν ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τότε πρέπει αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ τὴν ῥίψῃ· ἐνόσῳ ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἀπολαμβάνει τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Συνελεύσεως, δὲν εἶναι ζήτημα, ὅτι δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις αὕτη νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ ἕνα Ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Εἰς τὸ ψήφισμα περὶ καθηκόντων τῆς Κυβερνήσεως ἐξῃρέσαμεν μόνον 4 ἀντικείμενα ἀπὸ τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἰς τ’ ἀντικείμενα αὐτὰ δὲν περιλαμβάνεται εὐτυχῶς ὁ διορισμὸς τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς· ἑπομένως ὑποστηρίζω, ὅτι πρέπει ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς νὰ διορισθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω ἔχει οὕτως. «Ἡ Βʹ. ἐν Ἀθήναις Συνέλευσις. Ὑπ’ ὄψιν ἔχουσα τὰς σημερινὰς κρισίμους περιστάσεις τῆς πατρίδος, θεωροῦσα, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ μέτρα πρὸς διατήρησιν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας, ἀποκαθιστᾷ τὴν θέσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς.» Καὶ λέγω, ἀποκαθιστᾷ, διότι εἶναι νομοθετημένη. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ ψηφίσματος ἐνομιμοποίησε θέσιν ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς· ἡ θέσις αὕτη διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς παραιτήσεως τοῦ Κυρίου Κορωναίου κατήντησε σιωπηλῶς κατηργημένη (θόρυβος). Ὅπως καὶ ἂν ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, προτείνω νὰ διορισθῇ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, πρᾶγμα ἁπλούστατον, πρᾶγμα παραδεδεγμένον.

§130ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὡς πρὸ ὀλίγου εἶπον, ὑπέθετον, ὅτι οὐδόλως ἠθέλομεν ἔλθει εἰς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Διὰ ψηφίσματος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως ὠνομάσθη θέσις, ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς· διὰ ψηφίσματος τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς, μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ Κυρίου Κορωναίου, ἡ θέσις αὕτη εἶχε καταργηθῆ. Ἤδη, ὑπαρχούσης τῆς Συνελεύσεως, ἡ Κυβέρνησις δὲ ἠδύνατο κατ’ οὐδένα λόγον νὰ ὀνομάσῃ ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Ἐφύγαμεν ὅλως διόλου ἀπὸ τὸ προκείμενον· τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο καθαρῶς. Μᾶς ἐρωτᾷ ἡ Ἐθνοφυλακὴ, ἂν ὀφείλῃ ν’ ἀναγνωρίσῃ ἀρχηγὸν, καὶ τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν, ἂν πρέπῃ νὰ ὑπάρχῃ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἢ ὄχι. Λοιπὸν εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ λύσω καὶ τὰ δύο· ἀ.) Νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ εἰδοποιήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι πᾶς διορισμὸς, ὅστις προέρχεται ἀπὸ ὑπέρβασιν δικαιοδοσίας, εἶναι παράνομος. Τοιαύτη εἶναι ἡ πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως, καθόσον ἀφορᾷ τὸν διορισμὸν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν γενικὴν ἔποψιν, ἔχω τὴν ἰδέαν καὶ λέγω μετὰ παῤῥησίας, ὅτι οὐδέποτε ἐγὼ ἤθελον δώσει τὰ ὅπλα ὅλης τῆς Ἑλλάδος εἰς ἕν πρόσωπον. Οὐδέποτε ἤθελον ὀνομάσει ἄνθρωπον, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ἤθελεν εἶσθαι, ἀρχηγὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς, διότι ἰσοδυναμεῖ μὲ τὴν λέξιν Ἀρχηγὸς τῶν ὅπλων τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι, ἐὰν τύχῃ ἡ Συνέλευσις καὶ παραδεχθῇ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως Ἀρχηγοῦ, μὰ τὴν ἀλήθειαν περιττὴ πᾶσα συζήτησις· πόθεν πρέπει νὰ ὀνομασθῇ ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, εἰς ὃν ἐμπιστευόμεθα τὰ ὅπλα ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος; Ἐννοεῖται οἴκοθεν· ἄλλως τε, Κύριοι, ἡμεῖς πρὸ ὀλίγου ἐψηφίσαμεν, ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, παραδώσασα τὰ ὅπλα τῆς Ἑλλάδος εἰς οἱονδήποτε, πάλιν, ἐννοεῖται, ἐξοπίσω θὰ ᾖναι νὰ τὸν ἐπιβλέπῃ· ἐγὼ λέγω τὴν γνώμην μου, ὅτι δὲν ἐπιθυμῶ Ἀρχηγόν.

§131ΙΑΛΕΜΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς τὴν πρότασιν ταύτην ὑπάρχουν τρία ζητήματα. Ἐὰν πρέπῃ νὰ ἔχωμεν ἀρχηγόν· ἐὰν πρέπῃ νὰ διορίζηται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἢ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἐσυζητήθη παρὰ πολὺ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐγὼ ἤθελον δεχθῇ ἀντὶ τῆς ἱστορίας τῆς Γαλλίας τὴν περὶ τάξεως πλαγίαν νουθεσίαν, τὴν ὁποίαν ὁ Κ. Δρουὲν δὲ Λουῆ δίδει εἰς τὴν ἐγκύκλιον τῆς 31 Δεκεμβρίου 1862. Εὑρίσκομαι ὑπὸ τὰς ἐντυπώσεις ἑνὸς παραγράφου, τῆς ἐγκυκλίου ἐκείνης, παρὰ ὑπὸ τὰς ἐντυπώσεις τῆς ἱστορίας τῆς Γαλλίας. Ὁ τελευταῖος § τῆς ἐγκυκλίου ταύτης λέγει ὅτι τὰ μυστικοσυμβούλια δὲν θὰ βραδύνουν νὰ συστήσουν ὑποψήφιον εἰς τὰς ψήφους τῆς Ἑλλάδος ἵνα δώσουν τέλος εἰς ταραχὰς, αἵτινες ἀφοῦ ὑπῆρξαν ἄγονοι, δύνανται νὰ κατασταθῶσι καὶ ἐπικίνδυνοι. Ἐπειδὴ ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐγκύκλιον ταύτην, ἐπειδὴ φοβοῦμαι τὰς ταραχὰς, ἐπειδὴ δὲν θέλω νὰ ἔχω δυσμενεῖς τὰς Δυνάμεις εἰς τὴν πατρίδα μου, δὲν δυσκολεύομαι νὰ παραδεχθῶ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἐγγυώμενον τὴν τάξιν. Πόθεν θὰ διορίζεται, τοῦτο δὲν εἶναι σχεδὸν ζήτημα· βεβαίως ἦτο παρανομία ὁ διορισμὸς ἀρχηγοῦ Ἐθνοφυλακῆς, ἀφοῦ ὑπῆρχεν ἡ Συνέλευσις, ἔπρεπε νὰ ἀναγγείλῃ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ Ἐθνοφυλακὴ δὲν ἀναγνωρίζει τὸν Ἀρχηγὸν, νομίζω ὅτι ἡ καλλιτέρα διεξαγωγὴ εἶναι νὰ δώσω ἀπάντησιν θετικὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ἐστάλη ἀπὸ τὸ 5ον Τάγμα τ. ἔ. νὰ εἴπωμεν, ὅτι παραδεχόμεθα τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς τὸν γενόμενον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι ὡς νόμιμον, ἀλλὰ διότι τὸν νομιμοποιοῦμεν ἡμεῖς. (θόρυβος).

§132Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐπέπρωτο σήμερον νὰ τρέχωμεν ὑπὲρ τὸ δέον, διότι μέχρι τοῦδε παρεδέχθημεν πράγματα, τὰ ὁποῖα, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, ἀπήτουν ἴσως περισσοτέραν σκέψιν. Ὁ προλαλήσας ἔρχεται καὶ σᾶς λέγει· ἡ Κυβέρνησις παρηνόμησε μὲν, ἡ Συνέλευσις ὅμως διὰ τῆς ἀποφάσεώς της ὀφείλει νὰ τὴν ἀνταμείψῃ ἀναγνωρίζουσα τὴν παράνομον πρᾶξιν της διὰ τῆς ἐμμέσου ἐγκρίσεως τῆς παρανομίας ταύτης. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ μὴ παραγνωρίσῃ τὴν παράδοξον θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Ἓν ἔντιμον μέλος ἔρχεται καὶ καθυποβάλλει ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου προτείνεται εἰς τὴν ἔγκρισίν σας διορισμὸς εἰς θέσιν μὴ ὑπάρχουσαν, μὴ νομοθετημένην· παρουσιάζεται καὶ σᾶς λέγει· «θεωρῶ λυσιτελὲς εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις τῆς πατρίδος νὰ δώσῃ ἐκ νέου, βίον, ὕπαρξιν, εἰς θέσιν ἤδη καταργηθεῖσαν. Καὶ τοῦτο πότε, ὅτε ἐνταῦθα ἔχομεν ἄλλην παράλληλον καὶ κατ’ ἐμὲ, παράνομον πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως, παρουσιαζομένην ἐμμέσως. Ἐνῷ δὲ ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εὑρίσκεται εἰς τὸν περίβολον τοῦτον πρὸ μιᾶς ὥρας, δὲν ἐνόμισε καλὸν νὰ κοινοποιήσῃ καὶ τὸν διορισμὸν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἂν καὶ ἐγένετο παρατύπως καὶ παρανόμως, ἤκουσε μάλιστα φλεγματικῶς τὴν ἀρξαμένην συζήτησιν, καὶ ἐν τούτοις ἀφίνει νὰ προτείνηται ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται νὰ νομοθετηθῇ, νὰ πλασθῇ θέσις, εἰς ἣν διώρισεν ἤδη πρόσωπον. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ἀποτεινόμενος, ὄχι πλέον πρὸς τὴν δικαιοσύνην τῆς πλειονοψηφίας, διότι ταύτην τὴν ἀναγνωρίζω, (καὶ ὑποκύπτω εἰς τὰς ἀποφάσεις της), ἀλλὰ εἰς τὴν γενναιότητά της, ἐρωτῶ· εἶναι τακτικὴ, εἶναι συγχωρητέα ἡ τοιαύτη πορεία; δύναται ἡ Κυβέρνησις ἀφ’ ἑνὸς νὰ διορίζῃ εἰς θέσιν μὴ ὑπάρχουσαν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ μὴ ἀφίνηται ἐλεύθερος; καὶ ἐπιτρέψατέ μοι τὴν ἔκφρασιν, εἶναι καλὸς ὁ ἐμπαιγμὸς ἑνὸς ἄλλου πληρεξουσίου ζητοῦντος συγχρόνως νὰ νομιμοποιηθῇ ἡ θέσις, τὴν ὁποίαν παρανόμως ἔπλασεν ἡ Κυβέρνησις; Ἄ! Κύριοι! ἐπιτρέψατέ μοι τὴν πικρὰν παρατήρησιν, ὅτι φόβος, λίαν ὑπερβολικὸς κατέλαβε τὸ Σῶμα τοῦτο· ναὶ Κύριοι, ὁ φόβος τῆς ἀναρχίας μᾶς ἔκαμε νὰ ὑποπέσωμεν εἰς τὴν παρανομίαν. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ φέρῃ ἐμπόδια εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ λάβῃ εἰς χεῖρας τὴν ἐξουσίαν, ἥτις ἀνήκει εἰς αὐτὴν, καὶ τῆς ὁποίας δὲν γίνεται καλὴ χρῆσις. Δὲν καταβαίνω τοῦ βήματος τούτου, πρὶν καὶ πάλιν ἐκφράσω τὴν λύπην μου διὰ παρανομίαν, ἥτις δὲν θέλει συντρέξει βεβαίως εἰς τὴν ἐπάνοδον τῆς τάξεως. Κατ’ ἐμὲ ἡ πατρὶς τὴν σήμερον εἶναι ἡ τάξις, ἡ τάξις δὲ εἶναι ἡ τήρησις τῶν Νόμων.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνιστῶ τὴν ταχεῖαν συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου διὰ νὰ μεταβῶμεν ταχέως εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ. Ἐνταῦθα διάφοροι εἰδήσεις ἐρχόμεναι ἔξωθεν ταράσσουν τὴν Συνέλευσιν.

§134ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ὅταν ἔμαθον, ὅτι εἶναι συνεδρίασις, ἐπερίμενον νὰ προσκληθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς εἴπῃ, ποῖα μέτρα ἔλαβεν· ἐπερίμενα ν’ ἀκούσω, ὅτι ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν εἶναι ὑπὸ Στρατιωτικὴν ἐπιτήρησιν· ἤθελον νὰ ἴδω τὰς δυνάμεις τῆς ἐξουσίας. Ἀλλὰ δὲν βλέπω τίποτε ἄλλο, παρὰ στρατιώτας καὶ πολίτας, οἱ ὁποῖοι ἵστανται, ὁ μὲν λεηλατῶν, ὁ δὲ σφάζων· καὶ ἡμεῖς ἐν τούτοις καθήμεθα ἐδῶ καὶ συζητοῦμεν ἂν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς. (Χειροκροτήματα ῥαγδαῖα ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ καὶ θόρυβος μέγας).

§135ΓΟΝΤΙΚΑΣ ΚΑΙ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. (Ἐν τῷ μέσῳ τοῦ θορύβου καὶ τῆς γενικῆς ταραχῆς εἰσπηδήσαντες ἐπὶ τοῦ βήματος). Κάτω ἡ Κυβέρνησις! κάτω ἡ Κυβέρνησις ἐν ὀνόματι τῆς πατρίδος! Κάτω!

§136ΠΟΛΛΟΙ. Κάτω! κάτω!

§137ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ἀγάπην Θεοῦ! Σᾶς ἐξορκίζομεν ἐν ὀνόματι τῆς πατρίδος! Καθήσατε κάτω νὰ σκεφθῶμεν. Ὁ κόσμος ἔξω καίεται καὶ ἡμεῖς χάνομεν τὸν καιρόν μας!!

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ διακόψωμεν τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπὸ συζήτησιν, τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ νὰ προβῶμεν, εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Βαλτινοῦ ὡς πλέον κατεπειγούσης·

§139ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ μάθωμεν, ἂν αἱ πληροφορίαι, αἱ δοθεῖσαι παρὰ δύο πληρεξουσίων, ὅτι ἔξω ἡ πόλις λεηλατεῖται καὶ διαρπάζεται, καὶ ὅτι οἱ ἄνθρωποι σφάζονται, εἶναι ἀληθεῖς ἢ ὄχι.

§140ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τὸ εἶπεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§141Α. Χ. ΛΟΝΤΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι, σᾶς ἱκετεύω, ὡς ὁ ἔσχατος πολίτης τῆς Ἑλλάδος, νὰ διατηρήσητε τὸν ἡγεμονικὸν χαρακτῆρα, ὅστις σᾶς ἀνήκει εἰς τόσον κρισίμους περιστάσεις, εἰς ἃς εὑρίσκεται ἤδη ἡ πατρίς· μόνος ὁ χαρακτὴρ αὐτὸς θὰ σώσῃ τὴν πατρίδα μας κινδυνεύουσαν, εὑρισκομένην εἰς τὸ χεῖλος τοῦ κρημνοῦ. Χθὲς, Κύριοι, μοὶ ἀνετέθη τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν· ἐνθυμεῖσθε τί ἐπρότεινα εἰς μίαν ἄλλην συνεδρίασιν, καὶ τὴν πρότασιν ἐκείνην ἔκαμα ἐν ὅλῃ τῇ εἰλικρινείᾳ μου. Σᾶς εἶπα, «ἀποφασίσατε, Κύριοι, ἡ Ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ἡ ἐντολοδόχος σας, νὰ μὴν ἀνήκῃ εἰς τὸν ἐντολέα, οἱ ἐντολοδόχοι νὰ ᾖναι ἐκτὸς ἡμῶν, καὶ ἂς παρακαλέσωμεν τοὺς φίλους, οἵτινες ἐκυβέρνων νὰ ἔλθουν μεταξὺ ἡμῶν καὶ νὰ συνεργασθοῦν εἰς τὰ μεγάλα νομοθετικὰ καὶ συντακτικὰ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπέστειλαν αἱ ἐπαρχίαι μας.» Τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, καὶ νὰ σᾶς εἴπω καὶ πάλιν, ὅτι καμμίαν ἐπιθυμίαν δὲν εἶχον νὰ ἔλθω εἰς τὴν ἐξουσίαν· ἀλλ’ ἐπειδὴ παρετήρησα τὸ κρίσιμον τῶν περιστάσεων, καθόσον μοὶ ἐφάνη βαρύτατον τὸ φορτίον, κατὰ τοσοῦτον ἐνόμισα στρατιώτης ἔσχατος τῆς πατρίδος νὰ τὸ ἀναλάβω. Κύριοι, ὅλην τὴν νύκτα ἐμείναμεν ἄγρυπνοι, καὶ ἤθελεν εἶσθαι προδοσία τῶν πρὸς τὴν πατρίδα καθηκόντων ἡμῶν καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Συνελεύσεως, ἂν καὶ διὰ μίαν στιγμὴν ἐπαύομεν ἀγρυπνοῦντες καὶ ἡμεῖς καὶ ὁ στρατὸς καὶ ὅλοι, ὅσους ἠδυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν· ὅλας μας τὰς δυνάμεις καὶ τὰ μέσα τὰ κατεβάλομεν διὰ τὴν συντήρησιν τῆς κινδυνευούσης, ὡς μὴ ὤφειλε, τάξεως. Κύριοι, πρὸ ὀλίγου εἶπα εἰς ἕνα πληρεξούσιον θλιβερὸν ἄκουσμα, τὸ ὁποῖον τὴν ἰδίαν στιγμὴν μοὶ ἠγγέλθη εἰς τὸ ἀκροατήριον. Εἷς τῶν φίλων μου, τῶν παρευρισκομένων ἐνταῦθα, μὲ εἶπε «συζητεῖτε καὶ ἀναβαίνετε συχνὰ τὸ βῆμα, καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ἔξω ἤρχισεν ἡ λεηλασία καὶ ἡ διαρπαγή.» Ἐγὼ ἐτρόμαξα, ἐφρικίασα· ποίαν λεηλασίαν λέγετε; τῷ εἶπα· πολλοὶ στρατιῶται, μοὶ ἀπήντησεν, εἰσῆλθον εἰς τοὺς στρατῶνας, παρέλαβον ἄνευ τῆς ἀδείας τῶν ἀνωτέρων των τὰ σκεπάσματα καὶ συνεκεντρώθησαν ὀλίγον μακρὰν τῆς πόλεως. Ἐκφράζω λοιπὸν εἰς τὴν Συνέλευσιν καθαρώτατα τὸ θλιβερὸν ἄκουσμα, καὶ ἐννοεῖται ὅτι κατὰ καθῆκον ἔλαβα ἀμέσως, συνεννοηθεὶς μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅλα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, ὅσα ἠδυνάμεθα, εἰς τὰς κρισίμους στιγμὰς, εἰς ἃς δυστυχῶς εὑρισκόμεθα, νὰ διαθέσωμεν. Αὐτὰ κρίνω καθῆκον μου νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Συνέλευσιν κατόπιν τῶν λεχθέντων.

§142ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅπως εἰς τὴν προκαταρκτικὴν συνεδρίασιν, τὴν γενομένην κεκλεισμένων τῶν θυρῶν, ἀναβαίνων τὸ βῆμα εἶπα, ἐπαναλαμβάνω καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην, ὅτι τὸ ἀναβαίνω πενθῶν· εὔχομαι ἡ λέξις αὕτη νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ ἀπὸ τὸ στόμα ὄχι μόνον τῶν πληρεξουσίων, ἀλλὰ καὶ παρ’ ὅλων τῶν Ἑλλήνων, διότι σήμερον, κύριοι, εἶναι ἡ πένθιμος τῆς Ἑλλάδος ἡμέρα! Ἐπεθύμουν, κύριοι, ἀλλὰ δὲν τολμῶ νὰ φέρω ψήφισμα πρὸς ἐπικύρωσιν, ἐπεθύμουν σήμερον σημαία πένθιμος νὰ ὑψωθῇ καὶ νὰ διατηρηθῇ εἰς τὰς πύλας τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, μέχρις ὅτου ἔλθῃ Βασιλεύς. Ἐπιθυμῶ τοῦτο, κύριοι, διότι ἀναγνωρίζω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πάντες ἀναγνωρίζετε, ὅτι τείνομεν εἰς τὴν ἀναρχίαν, καὶ τὴν ἀναρχίαν ταύτην κύριοι, τὴν φέρουν αἱ διχοστασίαι, αἱ προσωπικαὶ ἡμῶν· ἀλλ’ ἡ ἀναρχία αὕτη θέλει εἶναι ἴσως καταποντισμὸς τῆς Ἑλλάδος, διότι καὶ μακρὰν ἡμῶν καὶ πλησίον καὶ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος εἶναι οἱ ἐχθροὶ, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ πνιγῇ ἡ Ἑλλάς. (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Κύριοι ἀναβαίνων τὸ βῆμα τοῦτο, θὰ σᾶς πείσω, ὅτι πάντοτε ὑπηρέτησα τὴν πατρίδα. Ὑπεστήριξα χθὲς τὴν Κυβέρνησιν, ἤτοι τὰ δύω μέλη τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἠδύνατό τις ἴσως νὰ μὲ θεωρήσῃ δικηγόρον των, διότι, κατὰ συνείδησιν, ἄχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης, ἐνόμισα, ὅτι πράττω τὸ καθῆκόν μου ὑποστηρίζων τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὴν ὑπεστήριξα, διότι, εἴτε καλῶς, εἴτε κακῶς σκεπτόμενος, ἐνόμισα, ὅτι ὁδηγεῖ τὸ σκάφος τῆς πολιτείας εἰς λιμένα ἀσφαλῆ. Κύριοι, ὅτε ἡ Ἑλλὰς, ἐξαναστᾶσα ἀπέβαλε τὸν Ὄθωνα, ἤκουσεν ἡ Ἑλλὰς ὁλόκληρος, ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας συνίσταται τριμελὴς ἐπιτροπή, συγκειμένη ἀπὸ τὰ πρόσωπα Βούλγαρη, Ῥούφου, Κανάρη. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰ εἴπωμεν ὅλα καθαρά. Κύριοι, τὴν αὐτὴν στιγμὴν ἐκείνην, ὅτε καὶ ἐγὼ, ὡς ὁ τελευταῖος τῆς Ἑλλάδος στρατιώτης, ἐξεπλήρωσα, μετὰ συναδέλφων μου τινῶν, εἰς τὸν στρατὸν τῆς Λαμίας τὸ καθῆκόν μου τὸ πατριωτικὸν, ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἡ διχόνοια, ἡ ἀναρχία, ἐῤῥίπτετο ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, διότι ἐλάμβανον γράμματα, δὲν θέλω νὰ εἴπω ἀπὸ ποῖον καὶ περὶ τίνος, τείνοντα νὰ μὲ ὁδηγήσωσιν εἰς τὴν καταστροφὴν τῆς Ἑλλάδος πρὸς ὕψωσιν προσώπου τινὸς. Κύριοι, ἐνόμισα, ὅτι ὑπηρετῶ τὴν πατρίδα σχίζων τὰ γράμματα ἐκεῖνα, καὶ τὴν αὐτὴν στιγμὴν, ὡς εἶπα, ἐπειδὴ ἐθεωρούμην ὡς διευθύνων τὸν στρατὸν τῆς Λαμίας, συνενοήθην μὲ τοὺς διευθύνοντας τὸν στρατὸν τῆς Στυλίδος, καὶ ἐκάμαμεν ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν δύω ταγμάτων διαμαρτύρησιν, διὰ τῆς ὁποίας ὑπεσχόμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν τότε ὑφισταμένην Κυβέρνησιν. Δὲν εἶμαι ἔξω τοῦ προκειμένου, κύριοι. Ἕως τώρα ὑπηρετοῦντες τὰς ἰδέας ἐσφάλαμεν, διότι ὑπηρετούσαμεν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐμὲ κατήντησαν ἀνάξια τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν τοῖς ἐδώσαμεν. Κύριοι, ἡ Ἑλλὰς, καθὼς εἶπον, παρεδέχθη τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, δὲν ἠθέλησε διόλου νὰ τὰ συζητήσῃ, διότι πάντες εἴπομεν· ἀπεβάλομεν τὴν Βασιλείαν, ἡ ἀναρχία εἶναι ἕτοιμος νὰ πνίξῃ τὴν Ἑλλάδα, ἂς συσφιγχθῶμεν περὶ Κυβέρνησιν, ἥτις συνεστήθη εἰς τὰς Ἀθήνας· λυποῦμαι, διότι δὲν εἶμαι Ἀθηναῖος, νὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ δίδω πάντοτε τὰς διαταγὰς εἰς τὰς Ἐπαρχίας. Ἀλλά, κύριοι, τὸ Ἔθνος ἀπέστειλε τὴν Συνέλευσιν. Ἡ Συνέλευσις φθάσασα εἰς τὸ σημεῖον τοῦ νὰ σκεφθῇ περὶ Κυβερνήσεως παρεδέχθη τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως, οὕτως εἰπεῖν, εἶχε παραδεχθῆ ἡ Ἑλλάς. Κύριοι, τὸ παρεδέχθημεν κατὰ πεποίθησιν μὲν οἱ ψηφοφορήσαντες καὶ ἀγορεύσαντες ὑπὲρ τῆς τριμελοῦς Κυβερνήσεως, κατ’ ἀνάγκην δὲ αἱ ἕτεραι μερίδες, αἵτινες ἂν καὶ ὑπεστήριξαν, ἡ μὲν πενταμελῆ, ἡ δὲ μονομελῆ, ἡ δὲ ἁπλῶς ὑπουργεῖον χωρὶς Κυβέρνησιν, ὅμως ἐμειοψήφησαν. Κύριοι, φρονῶ ὅτι ἀντιπροσωπεύω τὴν ἰδέαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καὶ ἠγόρευσαν καὶ ἐψηφοφόρησαν ὑπὲρ τῆς Τριανδρίας, δικαιολογούμενος ὡς ἑξῆς. Ἐνομίσαμεν, κύριοι, ὅτι τὰ 3 πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἐκλεχθῆ διὰ τῆς ψηφοφορίας, οἱαδήποτε ἤθελον εἶσθαι, δὲν ἤθελον ἔχει τὴν τόλμην νὰ λέγωσι καὶ νὰ φρονῶσιν ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὑποπόδιον τῶν ποδῶν των. Κύριοι, ἀποτέλεσμα ψηφοφορίας ὑπῆρξεν ὁ κύριος Βούλγαρης, ὁ κύριος Ῥοῦφος, καὶ διὰ τῆς δευτέρας ψηφοφορίας ὁ κύριος Κανάρης. Σᾶς βεβαιῶ, κύριοι, ὅτι ὁσάκις πρὸ τῆς ψηφοφορίας ἐγένετο ἰδιωτικῶς πως λόγος, ἂν πρέπῃ νὰ δοθῇ εἰς πολλοὺς ἡ ἐξουσία ἢ εἰς τρία πρόσωπα, μοὶ ἐγίνετο παρατήρησις ὅτι τὰ πρόσωπα αὐτὰ διχοστασιάζουν. Ἐνόμισα, κύριοι, ὅτι ἤθελον φανεῖ καὶ οἱ τρεῖς Ἕλληνες· εἶπον ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν θέλομεν τοὺς ψηφοφορήσει, δύνανται νὰ ᾖναι ἐλεύθεροι, διότι εἶχον ἓν εἶδος δικτατορίας, ἕκαστος εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ σκέπτηται περὶ ἑαυτοῦ· ἀπὸ τὴν στιγμὴν ὅμως, καθ’ ἣν τοῖς δώσῃ ἡ Συνέλευσις διὰ τῆς ψήφου της τὴν ἐξουσίαν, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἂς μάθωσι νὰ μὴ παίζωσι μὲ τὴν ἐθνοσυνέλευσιν, ἂς μάθωσι νὰ μὴ παίζωσι μὲ τὴν Ἑλλάδα. Κύριοι, καὶ οἱ τρεῖς ἔσφαλον, καὶ δὲν ἤθελον διστάσει νὰ ζητήσω καὶ τὰς κεφαλὰς καὶ τῶν τριῶν, ἂν ἡ Ἑλλὰς ἤθελεν εὑρεθῆ εἰς τὸ δυστύχημα νὰ τιμωρήσῃ, διὰ νὰ παραδειγματίσῃ. Κύριοι, ἐδιχοστασίασαν καὶ οἱ τρεῖς, ἐδιχοστασίασαν, καθὼς ὡραιότατα ἀνεπτύχθη χθὲς, ἀπὸ τὰς ἰδέας τῶν προσωπικῶν ζητημάτων. Τέλος πάντων, κύριοι, τί ἐγένετο; ἀπεδείχθη διὰ τοῦ τρόπου τούτου τῆς ἐκλογῆς, ὑπὲρ ἧς ἤμην, ὅτι δὲν εὑρίσκομεν ἀνθρώπους εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ ἐννοήσωσι καθαρὰ ὅτι συνεργαζόμενοι πρέπει νὰ χωρίσωσι τὰ προσωπικὰ ζητήματα ἀπὸ τὰ Ἐθνικά. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθωμεν ἀπὸ τὴν πλάνην μας, νὰ σκεφθῶμεν ἂν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ἓν ἄλλο σύστημα Κυβερνήσεως. Κύριοι, κατέκρινα πάντοτε τὸ ἀκροατήριον, καὶ θέλω ἐξακολουθεῖ πάντοτε νὰ τὸ κατακρίνω, διότι ἐξεφράσθη, χωρὶς νὰ προσκαλῆται ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, εἴτε ἐπιδοκιμάζον, εἴτε ἀποδοκιμάζον. Εἶναι ἀληθὲς ὅμως, κύριοι, ὅτι αἱ πράξεις τῆς Συνελεύσεως πάντοτε ῥίπτονται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ κοινοῦ· εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι δὲν ἕπεται ποσῶς ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως εἶναι πάντοτε ὑποχρεωτικῶς σεβασταί. Ἀτυχῶς, κύριοι, περιήλθομεν εἰς τὴν κρίσιμον ταύτην ὥραν, εὑρέθημεν χθὲς, ὅτε ἐψηφοφορεῖτο τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἐτέθη, ἦτο ζήτημα ἐμπιστοσύνης, εὑρέθημεν εἰς τὴν κρίσιμον ἐκείνην περίστασιν, καὶ πάλιν ἐδώκαμεν τὴν ψῆφον ἡμῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν· εὑρέθημεν εἰς τὴν δύσκολον θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν θέλει πάντοτε εὑρεθῆ τις, ὅταν θέλῃ νὰ μὴ ἀκουσθῇ, οὕτως εἰπεῖν, καλῶς ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως. Κύριοι, ἐὰν εἰς τὴν ἀρχὴν, εἰς τὰς προκαταρκτικάς μας συνεδριάσεις δὲν ἐσπεύδομεν, ἠθέλομεν προφυλαχθῆ ἀπὸ τῆς δυσκολίας, εἰς τὴν ὁποίαν χθὲς τὸ ἑσπέρας εὑρέθημεν. Τὰ ζητήματα τῆς ἐμπιστοσύνης δὲν ἔπρεπε νὰ τ’ ἀφήσωμεν, νὰ τὰ παραμελήσωμεν, ὅταν συνετάξαμεν τὸν κανονισμόν, διότι δὲν ἕπεται πάντοτε ὅτι ἡ πλειοψηφία, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκομεν χθὲς, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ ἀποτέλεσμά της· ὅπως εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν Προέδρων, καὶ Ἀντιπροέδρων, παρεδέχθημεν τὴν λεγομένην ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, οὕτω καὶ ἐγὼ δὲν ἠθέλησα ποτὲ νὰ παραδεχθῶ τὴν κοινῶς λεγομένην ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν ἐπὶ τοιούτου ἐκτάκτου συμβάντος· μᾶς λείπει ἓν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τὸ διορθώσωμεν εἰς τὸν κανονισμόν· ἔπρεπε, νὰ ὁρίσωμεν ἕνα σχετικὸν ἀριθμὸν πλειοψηφίας· ἐὰν εἴχομεν τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, οὕτως εἰπεῖν, εἰσάγω εἰς τὸ ψήφισμά μου, ἐὰν π. χ. εἴχομεν ὅτι εἰς τὰ ζητήματα τῆς ἐμπιστοσύνης πρέπει νὰ κερδίζουν τὰ ⅔ τῶν πληρεξουσίων, χθὲς ἡ κυβέρνησις ἔπιπτε, καὶ ἐγὼ, θὰ εἶχον τὴν ἀτυχίαν, ψηφοφορῶν μὲ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἡττηθῶ. Κύριοι, τὸ κατ’ ἐμὲ ὁμολογῶ τὴν πολιτικήν μου ἧτταν, δὲν τολμῶ, καὶ νομίζω ὅτι δὲν θέλω εὑρεῖ εἰς ἀντικατάστασιν τῶν τριῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως τρεῖς ἄλλους δυναμένους νὰ συμβαδίσωσι, καὶ ὡς τούτου, Κύριοι, σᾶς προτείνω τροποποίησιν τοῦ συστήματος τοῦ κυβερνητικοῦ· θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον θέτω εἰς τὴν κρίσιν καὶ ἐπιψήφισίν σας. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν δεινὴν τῆς πατρίδος κατάστασιν, θεωροῦσα καθῆκον ἱερὸν αὑτῆς νὰ προλάβῃ τοὺς ἐνδεχομένους κινδύνους. Ψηφίζει τάδε. Ἄρθρον 1. Κηρύττει τὴν πατρίδα εἰς κατάστασιν κινδύνου καὶ ἀναθέτει τὴν σωτηρίαν αὐτῆς εἰς τὸν πατριωτισμὸν ἁπάντων τῶν Ἑλλήνων. Ἄρθρον 2. Καταργεῖ τὸ παραδεχθὲν Κυβερνητικὸν σύστημα. Ἄρθρον 3. Παραδέχεται εἰς ἀντικατάστασιν αὐτοῦ δι’ ἐκλογῆς φανερᾶς. 1. Ἕνα Πρωθυπουργὸν ἄνευ χαρτοφυλακείου διὰ τὴν διεύθυνσιν τῶν συνεδριάσεων καὶ ἐπικύρωσιν διὰ προσυπογραφῆς τῶν πράξεων ἑκάστου Ὑπουργοῦ. 2. Ὀκτὼ ὑπουργούς.

Ἄρθρον 4. Τὸ ὑπουργεῖον ὁλόκληρον ἢ καὶ πᾶν μέλος ἰδίᾳ πίπτει, ἅμα, τιθεμένου ζητήματος ἐμπιστοσύνης, δὲν λαμβάνει ὑπὲρ αὐτοῦ τὰ ⅔ τῶν ψήφων τῶν ψηφοφορησάντων, ἀποτελούντων ἀριθμὸν ἀναγκαῖον πρὸς καταρτισμὸν νομίμου πλειονοψηφίας. Κύριοι, ἐὰν κάμνω τὴν πρότασιν ταύτην, σᾶς λέγω ὡς τίμιος ἄνθρωπος, δὲν τὴν κάμνω διόλου, διότι ὑπείκω εἰς τὰς ταραχὰς, δὲν θέλω νὰ δώσω τὸ δικαίωμα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν, ὅτι διὰ τῶν ταραχῶν τούτων θὰ φθάσωσιν εἰς τὴν ἐξουσίαν, δὲν θέλω νὰ δώσω εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ πιστεύσωσί ποτε, ὅτι ἡ Συνέλευσις τοὺς φοβεῖται· καὶ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ἂν παραδεχθῆτε τὸ ψήφισμα διὰ τῆς ψηφοφορίας σας, ὅτι θέλετε τοὺς ἀφήσει μακρὰν τοῦ Παραδείσου. Κύριοι, ἡ Ἑλλὰς πιστεύω, ὅτι δὲν θέλει νὰ γίνῃ ἕρμαιον τοῦ τυχόντος· οὔτε τὰ ὀνόματα, οὔτε αἱ λεγόμεναι ἐπιῤῥοαὶ πρέπει νὰ ὑπερισχύσωσιν ἀπέναντι τῆς θελήσεως τοῦ Ἔθνους. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὴν στιγμὴν ταύτην αἱ Ἀθῆναι δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν ἰδέαν μου· λέγουν, ὅτι ὑπάρχουν στάσεις· τὰς στάσεις αὐτὰς, ὅστις καὶ ἂν τὰς ἔπραξε, θὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του· ἀλλὰ δὲν ἕπεται, ὅτι ἡμεῖς αὐτοὶ πρέπει νὰ ὀλιγωρήσωμεν· πολλάκις τὰ κινήματα παρεξηγοῦνται· ἂς μάθῃ διὰ τῆς φωνῆς μου τὸ ἀκροατήριον, καὶ διὰ τοῦ ἀκροατηρίου ὁ ἔξω κόσμος, ἐὰν ἡ Συνέλευσις σκέπτηται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ψήφισμα, ὅτι, ἐὰν ἡ Συνέλευσις σκέπτηται νὰ τροποποιήσῃ τὸ ὑπάρχον Κυβερνητικὸν σύστημα, δὲν τὸ κάμνει χάριν προσώπων, ἀλλὰ πρὸς χάριν τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ τὴν σώσῃ ἀπὸ τὴν ἀναρχίαν· δὲν τὸ κάμνει, διότι φοβεῖται τὰς λόγχας, αἱ ὁποῖαι ἠθέτησαν τὴν ὑπόσχεσίν των, ἀλλὰ, διότι ὄπισθεν τῶν λογχῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι τώρα δὲν ἐννοοῦν τί κάμνουν, κρύπτεται δάκτυλος ἐχθρικὸς τῆς Ἑλλάδος· ἐὰν σήμερον ἡμεῖς, οἱ χθὲς πλειοψηφήσαντες, δὲν ἐννοήσωμεν τὸ πατριωτικὸν ἡμῶν καθῆκον, ἐὰν δὲν ἐννοήσωμεν, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐπανέλθωμεν ἀπὸ τὴν πλάνην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθημεν, φοβοῦμαι, Κύριοι, ὅτι καὶ ὁ Ὄθων αὐτὸς θὰ ἔλθῃ νὰ βασιλεύσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα· (χειροκροτήματα ῥαγδαῖα).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις βεβαίως παραδέχεται καὶ τὸ κατεπεῖγον καὶ τὴν συζήτησιν.

§144ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§145ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, βεβαίως ὅλοι εἴδομεν μετὰ λύπης μας, τὴν θέαν, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν νύκτα ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν. Βεβαίως εἰς τὴν θέαν ταύτην ὅλοι ἐλυπήθημεν, καὶ ὅλοι ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν μέτρων τῶν καταλλήλων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβωμεν διὰ νὰ σώσωμεν τὴν πατρίδα. Ἀλλὰ, Κύριοι, νομίζετε, ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ ἡ λυπηρὰ ὀφείλεται εἰς τὴν μορφὴν, εἰς τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον πρὸ ἡμερῶν παρεδέχθημεν; ὄχι βεβαίως. Καὶ ἤθελεν εἶσθαι εὐτύχημα, Κύριοι, ἐὰν ὠφείλετο εἰς αὐτὸ καὶ μόνον, διότι τὸ φάρμακον ἤθελεν εἶσθαι εὔκολον καὶ δραστικόν· κατὰ δυστυχίαν ἡ κατάστασις αὐτὴ ὀφείλεται ἀλλοῦ, ὀφείλεται ἴσως εἰς τὴν κακῶς ἐννοουμένην φιλοδοξίαν. Καὶ μολαταῦτα. Κύριοι, ἐγὼ δὲν ἀπελπίζομαι· ἐλπίζω πολὺ ἀπὸ τὰ πατριωτικὰ αἰσθήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν δύναμιν τῆς Ἐθνοφυλακῆς (θόρυβος)· δὲν ἀπελπίζομαι, Κύριοι, λέγω, ἀπὸ τὰ αἰσθήματα τὰ πατριωτικὰ τῶν Ἑλλήνων, οἵτινες ἔχουν τάσιν πρὸς τὴν τάξιν καὶ ἡσυχίαν, καὶ ἂν πρὸς ὥραν ἀπεπλανήθησάν τινες, ἂν πρὸς ὥραν ὁ στρατὸς, ἢ ἄλλός τις οἱοσδήποτε ἐξέκλινε τοῦ καθήκοντός του, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὁδὸν τῆς τάξεως, ὅτι θὰ ἐννοήσῃ τὸ καθῆκόν του· καὶ διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἀπελπίζομαι· ὁ Θεὸς πολλάκις ἔσωσε τὴν Ἑλλάδα, θὰ τὴν σώσῃ καὶ αὐτὴν τὴν φοράν. Ὁ Κύριος Βαλτινὸς νομίζει, ὅτι αὐτὴ ἡ κατάστασις δύναται νὰ προληφθῇ, νὰ ματαιωθῇ διὰ τῆς ἀλλαγῆς τοῦ Κυβερνητικοῦ συστήματος, καὶ σᾶς φέρει ἓν σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου καταργεῖ τὸ ὑπάρχον σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δημιουργεῖ ἄλλο. Κύριοι, δὲν εἶναι τὰ ψηφίσματά σας, δὲν εἶναι αἱ λέξεις, δὲν εἶναι τὸ εἶδος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ προλάβῃ καὶ νὰ ἐμποδίσῃ τὸ κακόν. Τὸ κακὸν ἐμποδίζεται διὰ μέτρων δραστηρίων, καταλλήλων, διὰ τῆς αὐταπαρνήσεως ὅλων ἡμῶν· ἐμποδίζεται, ἂν ἀφήσωμεν κατὰ μέρος πᾶσαν πλαγίαν σκέψιν, τὰς ἰδιοτελείας, τὰς κακίας, τὰς ἀντιπαθείας, καὶ ἂν σκεφθῶμεν οὐχὶ περὶ μορφῆς καὶ περὶ μεταβολῆς συστήματος Κυβερνητικοῦ, ἀλλὰ περὶ μέτρων καὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐμποδίσωσιν αὐτὸ τὸ κακόν. Λοιπὸν λέγω, ὅτι τὰ μέτρα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ προλάβουν τὸ κακὸν, μέτρα ἔντονα καὶ δραστήρια, οὐδέποτε δὲ ἡ ἀλλαγὴ τῆς μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἀδιάφορον ἂν λέγηται Κυβέρνησις ἢ Ὑπουργεῖον ἢ ἄλλως πως. Αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ ἔχουν καμμίαν ἐπιῤῥοὴν εἰς τὰ ἀποτελέσματα. Λοιπὸν, Κύριοι, ἀντικρούω τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, δὲν τὴν θεωρῶ ὡς ἀποτελεσματικὴν, ὡς δυναμένην νὰ προλάβῃ τὸ κακὸν, ἂν ὑπάρχῃ τοιοῦτον, τὸ κακὸν θὰ προληφθῇ δι’ ἄλλων μέτρων.

§146ΠΟΛΛΟΙ. Ποῖα εἶναι τὰ μέτρα; Εἰπέτε τα.

§147ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ μέτρα φρονῶ, ὅτι τὰ ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις ἤδη· ἂς συνεργασθῶμεν καὶ ἡμεῖς ἐπ’ αὐτῶν διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα· καὶ τί θὰ ὠφελήσει ἡ μεταβολὴ τοῦ εἴδους, τὸ ὁποῖον πρὸ 8 ἡμερῶν ἐδημιουργήσαμεν; καὶ πῶς θὰ εἴπωμεν, ὅτι, ὅ,τι ἀπεφασίσαμεν πρὸ 8 ἡμερῶν, ὡς ἀναγκαῖον, συμφέρον, κατάλληλον, εἶναι σήμερον κακὸν, ἀκατάλληλον;

§148ΠΟΛΛΟΙ. Διότι ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων.

§149ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ νομίζετε ὅτι αὐταὶ αἱ συνεχεῖς μεταβολαὶ εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι παγιοῦν τὴν τάξιν; Ὄχι. Ὅταν Κύριοι, μία ἀρχὴ, μία Ἐθνοσυνέλευσις μάλιστα, δὲν σέβηται τὰς πράξεις της καὶ τὰς ἀποφάσεις της, ἀλλὰ τὰς ἀνατρέπει τὴν ἐπιοῦσαν, αἱ πράξεις αὐτῆς δὲν εἶναι σεβασταὶ παρὰ τῇ κοινωνίᾳ· ὅταν, Κύριοι, ἐργαζώμεθα νὰ πλάττωμεν Κυβερνήσεις ἀπὸ ἡμέραν εἰς ἡμέραν, βεβαιωθῆτε ὅτι αὐταὶ δὲν θὰ ἔχουν καμμίαν ἠθικὴν δύναμιν· διότι τὰς παραλύομεν ἡμεῖς αὐτοὶ τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς γεννήσεώς των. Ἀποκρούω λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, καὶ διότι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα, καὶ διότι δὲν εἶναι καιρὸς νὰ σκεπτώμεθα περὶ ἐκλογῆς νέων προσώπων, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι ἡ πρότασίς του ἤθελεν εἶσθαι ὀρθὴ καὶ λογική. Προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβωμεν εἰς τὰ πράγματα αὐτὰ πρὸς περιστολὴν αὐτῶν τῶν κακῶν. Ἡ πρότασις ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως μίαν ἄλλην ἡμέραν, νὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ σκεφθῶμεν, ἂν αὐτὰ τὰ ὁποῖα μᾶς λέγετε εἶναι ἀληθῆ, διότι καιρὸς δὲν εἶναι νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, διότι θὰ χειροτερεύσωμεν τὴν θέσιν μας καὶ τὴν τύχην μας.

§150ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ παραδέχομαι ὅ,τι καὶ ἐὰν ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, ἵνα μὴ φανῶ ὅτι ἀφαρπάζω τὴν ψῆφον σας, διότι δὲν συμφέρει τοῦτο οὔτε εἰς τὴν Συνέλευσιν, οὔτε εἰς τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας· ὁ κίνδυνος, Κύριοι, δὲν ἀπομακρύνεται, δὲν ἀποσοβεῖται διὰ τῆς ταχύτητος, διὰ τῆς σπουδῆς, ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ δώσῃ μίαν ψῆφον ὥριμον, καὶ ἐγὼ θέλω ἐκθέσει τὴν γνώμην μου· ἡ γνώμη τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦσι τὰς πεποιθήσεις των καὶ δὲν ζητοῦσι τὰς εὐνοίας οὐδεμιᾶς τῶν γνωμῶν, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται εἰς τοὺς πολυμελεῖς συλλόγους, εἶναι νὰ μὴν εὐαρεστῇ οὔτε τὴν μίαν οὔτε τὴν ἄλλην τῶν δύω σχηματιζομένων μερίδων· προηγουμένως εἷς ἀπὸ τὸ Ὄρος μὲ ἀπεκάλεσεν ὄργανον, ἐγὼ δὲν ὑπῆρξα οὐδέποτε ὄργανον κανενός.

§151ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν οὐσίαν, δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, ἐν ὀνόματι τῆς πατρίδος.

§152ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Διὰ τοῦτο ἴσως τώρα ἐκφράζων μίαν γνώμην, ἡ ὁποῖα ἔρχεται νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ, φρονῶ ὅτι δυσαρεστῶ τὴν μερίδα, ἥτις προηγουμένως πρὸ ὀλίγου ηὐχαριστήθη ἀπὸ τὴν πρότασίν μου. Κύριοι, εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατὰ πεποίθησιν πρὸ πολλοῦ ἀκόμη πρὶν ἔλθῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐφρόνουν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μονὰς Κυβερνήσεως, καὶ ὅτι πολυμελὴς Κυβέρνησις εἶναι ἀδύνατον νὰ κινῆται ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἀρχῶν, ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ σκοποῦ καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἐπιθυμιῶν· διὰ τοῦτο καὶ ὅταν ἐτέθη τὸ ζήτημα περὶ σχήματος Κυβερνήσεως ἐψηφοφόρησα ὑπὲρ τῆς μονομελοῦς Κυβερνήσεως. Ἤδη νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ λυπηρὰ πεῖρα, τὴν ὁποίαν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ἔρχεται νὰ ἐπιμαρτυρήσῃ καὶ νὰ βεβαιώσῃ τὴν ἀλήθειαν.

§153ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Ὡς βλέπω, θὰ σκοτωθῶμεν ἀπόψε.

§154ΕΤΕΡΟΣ. Τ’ εἶν’ αὐτὰ ποῦ μᾶς λέγεις, Κ. Πετσάλη, εἶναι 5 ἡ ὥρα, θὰ σκοτωθῶμεν ἀπόψε· ἐτελείωσε..... δὲν εὑρίσκεται ἰατρικόν!.....

§155ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὑποστηρίζω λοιπὸν τὴν ἀρχὴν τῆς μονάδος τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε καθὼς τὴν διετύπωσεν ὁ Κύριος Βαλτινός. (θόρυβος).....

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Συνέλευσις νὰ προσκληθῇ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἔλθῃ νὰ δώσῃ πληροφορίας; (θόρυβος).

§157ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Παραδέχομαι λοιπὸν τὴν ἀρχὴν τοῦ ψηφίσματος, μίαν τροποποίησιν ἐπιφέρω· νομίζω ὅτι καθὼς διετυπώθη ἡ μονὰς ἐδῶ, ἐκφράζεται δι’ ἑνὸς Προέδρου ἄνευ Χαρτοφυλακίου, ὅπως διευθύνῃ τὰς συνεδριάσεις· ἀλλ’ ἐδῶ δὲν ὑπάρχει ἑνότης. Λέγω λοιπὸν ἀντὶ ἑνὸς Πρωθυπουργοῦ νὰ διορισθῇ ἕνας Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὰ ἄλλα νὰ μείνουν, ὅπως ὑπάρχουν. Δεύτερον φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ λείψῃ ὁ παράγραφος, ὅτι ἡ πατρὶς εὑρίσκεται εἰς κίνδυνον, διότι, ὅπως εἶπον, ὅταν ἡ πατρὶς εἶναι εἰς κατάστασιν κινδύνου, πρέπει νὰ προτείνωνται καὶ ἀνάλογα μέτρα διὰ νὰ ἀποσοβήσωμεν τοὺς κινδύνους· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ μέτρα εἶναι ἔκτακτα· εἶπον οἱ Γάλλοι la patrie est en danger, ἀλλὰ τότε καὶ τὰ μέτρα ἦσαν ὅλως διόλου ἔκτακτα. Λέγω λοιπὸν ὅτι οἱ κίνδυνοι δὲν εἶναι τοιοῦτοι, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἐπαρκοῦν τὰ κανονικὰ μέτρα. (θόρυβος).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κρίνω εὔλογον, ἂν ἡ Συνέλευσις τὸ παραδέχηται, νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τρεῖς πληρεξουσίους Στρατιωτικοὺς νὰ ὑπάγωσι νὰ ἴδωσιν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ πράγματα καὶ νὰ μᾶς φέρουν πληροφορίας.

§159ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§160ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§161Τ. ΒΑΣΟΣ. Κύριοι, δύο ὁδοὶ φέρουν εἰς τὴν τυραννίαν, ἡ ὁδὸς τῆς συγκεντρώσεως καὶ ἡ ὁδὸς τῆς δημοτικότητος, καὶ τὰς δύο ὁδοὺς ἠκολούθησαν καὶ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως, τινὰ μὲν τὴν μίαν, τινὰ δὲ τὴν ἄλλην. Φρονῶ δέ, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ὁμιλῇ τις καθαρά, εἶναι ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ μένῃ κεκρυμμένον τίποτε, εἶναι ἡ ὥρα, καθ’ ἣν τίποτε δὲν πρέπει νὰ φοβηθῇ τις ἀπέναντι τοῦ καθήκοντος, εἶναι ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅ,τι εἶπεν ἄλλοτε ἕνας πληρεξούσιος «νὰ ἀποθάνω εἰς τὴν θέσιν μου ἐκπληρῶν τὸ καθῆκον μου» δὲν φοβοῦμαι τίποτε, Κύριοι, τί περισσότερον ἀπὸ θάνατον; πρέπει νὰ ἐκπληρώσωμεν τὴν ἐντολήν μας, ὡς μᾶς τὴν ἔδωκεν ὁ λαὸς· ἡ πατρὶς κινδυνεύει μᾶς λέγουν, διὰ τί; διὰ νὰ ἁρπάσωσι τὴν ἐξουσίαν ἄνθρωποι ἄπληστοι, οἵτινες δὲν ᾐσθάνθησαν εἰς τὴν καρδίαν των οὐδέποτε παλμὸν πατριωτισμοῦ, ἄνθρωποι, Κύριοι, οἵτινες ἐξήντλησαν ὅλα τὰ μέσα, οἵτινες κατέστησαν, ἂν θέλετε, καὶ ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου καὶ ἐκτὸς τὴν ἐποχὴν ταύτην ἐποχὴν προσωπικῶν διαπληκτισμῶν καὶ ἀντεκδικήσεων, ἄνθρωποι ἐπὶ τέλους ἀπηλπισμένοι εἰς τὸ νὰ ἁρπάσωσι τὴν ἐξουσίαν, ἥτις εἶναι τὸ μόνον μέλημά των, κατέφυγον εἰς τὰ ὅπλα, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὸ ἔσχατον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν καταφεύγουν, εἰμὴ ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους εἰς τοιαύτην περίστασιν δὲν δύναται, εἰμὴ νὰ τοὺς ὀνομάσῃ τις προδότας τῆς πατρίδος· δὲν ἔχομεν τίποτε νὰ φοβηθῶμεν ἀπέναντι τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος. Εἶμαι ἀντιπρόσωπος ἑνὸς λαοῦ, μὲ ἔστειλε νὰ ἀντιπροσωπεύσω τὰ δικαιώματά του. Θέλω ἀκέραια ὅλα τὰ δικαιώματά μου· δὲν θὰ μοὶ εἴπουν, 50, 100, 200 ἐπαναστάται· κάμε τοῦτο, καὶ θὰ τὸ κάμω· ἀπὸ μέρους μου ποτὲ δὲν θὰ τὸ κάμω· Κύριοι, μακρὰν εἶμαι τοῦ νὰ ὑπερασπισθῶ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν οὐδεμίαν ἱκανότητα εὑρίσκω, καὶ ἡ ὁποία οὐδεμίαν φέρει εἰς ἑαυτὴν ἀξίαν, ἔτι περισσότερον, Κύριοι, χθὲς τὸ εἶδον, εἶδον τὴν κακήν της κατάστασιν καὶ τὴν ὀλίγην ἀξίαν της· τὸ κράτος ἐπαναστατεῖ, ἕνα μέρος στρατοῦ ἔρχεται εἰς τὰ ἀνάκτορα, πυροβολεῖ καὶ φωνάζει, κάμνει διαφόρους δηλώσεις, φονεύονται δύο ἄνθρωποι, καὶ οὐδαμοῦ ἐφάνη Ἐξουσία! οὐδαμοῦ Ὑπουργὸς, οὐδαμοῦ Ὑπάλληλος, οὐδαμοῦ Δημόσιος λειτουργὸς, ἵνα ἴδῃ τί κάμνουν· ἤμην ἐκεῖ καὶ τοὺς ἤκουον, αὐτοὶ ἀφ’ ἑσπέρας ἕως τὸ πρωΐ ἐφώναζον. Ἡ ἐξουσία, Κύριοι, εἶναι ἐκείνη, ἥτις ἔφερε τὸν τόπον εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ ὀνομάσωμεν κατάστασιν κινδύνου. Δὲν ἀρκούμεθα εἰς αὐτὸ, Κύριοι, ἐν ᾧ ἐκλήθημεν ἐδῶ εἰς μίαν τοιαύτην κρίσιμον στάσιν καὶ ἐκλήθημεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκόν μας, λυποῦμαι βλέπων τινὰς Πληρεξουσίους, ἐπιμένοντας νὰ μᾶς εἴπωσιν ἐμπρὸς νὰ τελειώσωμεν, νὰ μὴ συζητήσωμεν τίποτε, νὰ ῥίψωμεν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ κάμωμεν μίαν ἄλλην, χωρὶς νὰ συναισθανθῶμεν, Κύριοι, ὅτι μᾶς ἐπιβάλλεται· ὅσον καὶ ἂν θελήσωμεν νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν ἰδέαν, τοῦ ὅτι μᾶς ἐπιβάλλεται, τοῦτο εἰς τὴν παροῦσαν κατάστασιν εἶναι βέβαιον (θόρυβος). Θὰ μοὶ εἴπωσιν, ὅτι θέλω νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἐξουσίαν; Ὄχι· ἀλλὰ τί θέλουν, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὑπάρχουσα εἶναι ἀνίκανος νὰ κρατήσῃ τὴν ἐξουσίαν, ἡ Συνέλευσις φυλάττει εἰς ἑαυτὴν τὴν ἐξουσίαν, μὴ διορίζουσα ἄλλην ἐξουσίαν, πρὶν τιμωρήσῃ τοὺς ἐγκληματίας. Κύριοι, κατὰ τὸ διάστημα, καθ’ ὃ συνεδριάζομεν ἐδῶ, 400 ἔνοπλοι, καὶ δὲν λανθάνεταί τις νὰ τοὺς ὀνομάσῃ ἐπαναστάτας, στασιαστὰς, κατ’ ἐμὲ, προδότας τῆς πατρίδος, ὑπάρχουσιν ἔνοπλοι ἀπὸ τὸν Μενδρεσὲ ἕως τὴν πλατείαν τοῦ Λοδοβίκου, καὶ περιμένουν τὴν ἀπόφασίν σας, καὶ ἂν τοὺς ἀρέσῃ, νὰ καταθέσουν τα ὅπλα, ἂν δὲν τοὺς ἀρέσῃ, νὰ μᾶς διαλύσωσιν, καὶ εἶσθε Πληρεξούσιοι τοῦ λαοῦ; Εἴμεθα ἀντιπρόσωποι, ὅταν 400 ἄνθρωποι ζητοῦν νὰ μᾶς ἐπιβάλλουν τὴν γνώμην των; Νὰ μᾶς εἴπωσιν, ἂν δὲν τοῖς ἀρέσῃ ἡ ἀπόφασίς μας, θὰ μᾶς διαλύσωσιν; Ἐὰν ἔχωμεν δυνάμεις, Κύριοι, πρέπει νὰ ἐπιβάλῃ τὸ Ἔθνος τὴν θέλησίν του, ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ἐὰν δὲν ἔχωμεν, τί καθήμεθα ἐδῶ; Ἂς ἀφήσωμεν τὸ στάδιον ἐλεύθερον νὰ εἰσέλθῃ Δικτατορία, νὰ τυραννώμεθα. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἔχομεν δυνάμεις. Θὰ μὲ εἰπῆτε, πολὺ τολμηρῶς ζητεῖς χύσιν αἵματος· ὄχι, Κύριοι, παρὰ μόνον εἰς τὴν ἐσχάτην ἀνάγκην· ναί, ἐνίοτε εἶναι ἀναγκαῖον καὶ αὐτὸ, καὶ ἰδοὺ τί ἤθελον πράξει καὶ τί προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ πράξῃ πρὸ πάσης ἄλλης πράξεως· φρονῶ καὶ ἐπίστευα, ὅτι ἡ συζήτησις δὲν ἤθελε περιστραφῆ εἰς τὸν τύπον μιᾶς νέας Κυβερνήσεως· ἐφρόνουν, Κύριοι, ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ δὲν ἤθελε περιστραφῆ εἰς τὸ νὰ ῥίψωμεν τὸν Κυβερνήτην Βούλγαρην, τὸν Ῥοῦφον, καὶ νὰ δώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸν Γιάννην ἢ εἰς τὸν Κώσαν, ἐφρόνουν, ὅτι ἤθελε περιστραφῆ εἰς τὴν εὕρεσιν τῶν μέσων, ἅτινα ἠδύναντο νὰ ἐξομαλύνωσι τὴν σημερινὴν ἀνωμαλίαν καὶ ἐπικίνδυνον κατάστασιν τῶν πραγμάτων, σύμφωνα πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Ἔθνους. Ἰδοὺ τί ἤθελον προτείνει· ἤθελον συστήσει μίαν ἐπιτροπὴν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, ἥτις σοβαρῶς νὰ ἀπέλθῃ ἐκεῖ, νὰ δώσῃ ψήφισμα συντεταγμένον παρὰ τῆς Συνελεύσεως εἰς αὐτοὺς, καὶ νὰ τοὺς εἴπῃ τοῦτο μόνον, ἡ Συνέλευσις σᾶς προσκαλεῖ νὰ καταθέσητε τὰ ὅπλα καὶ νὰ ὑποταχθῆτε εἰς τὸν Νόμον, τίποτε περισσότερον, οὐδὲ ν’ ἀνταλλάξῃ κἂν λέξιν μὲ αὐτοὺς, ἤθελον τοῖς δώσει μίαν προθεσμίαν ὁριστικὴν, καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ ἔργα μας, ἕως οὗ εἴδομεν, ἂν θὰ σεβασθῶσι τοῦ ἔθνους τὴν θέλησιν· ἂν δὲ εἰς τελευταίαν ταύτην ἀπόπειραν δὲν ἐνδώσωσι, δὲν μοὶ λέγετε τί μεγαλειτέρα δύναμις δύναται νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτοὺς θέλησιν, ὅταν τὸ Ἔθνος δὲν δύναται νὰ τοὺς ἐπιβάλῃ; Μὲ πολλήν μου λύπην, μὲ μεγάλην μου λύπην, μὲ συντριβὴν καρδίας λέγω, ὅτι δυστυχῶς, μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες ἔδραξαν τὰ ὅπλα, μεταξὺ ἐκείνων, οἵτινες φαίνονται ὡς ὑποκινοῦντες τὴν κατάστασιν αὐτὴν, ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, τῶν ὁποίων οὔτε ἡ οἰκογενειακὴ ἱστορία, οὔτε τὸ ὄνομα τοὺς ἐκάλει ἐκεῖ· συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἔμαθον, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν δυστυχῶς, τὸ ἐπαναλαμβάνω, εἶναι καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ναυάρχου Κανάρη (θόρυβος καὶ ταραχὴ μεγάλη), ἐπερίμενα νὰ ἴδω τὸν Ναύαρχον ὡς τὴν μητέρα τοῦ Κοριολάνου, νὰ ἔλθῃ νὰ εἴπῃ εἰς τὸν υἱόν του, νὰ τοῦ εἴπῃ ἐν ὀνόματι τῆς πατρίδος νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν τάξιν, νὰ τὸν ἐξορκίσῃ, καὶ ἐπίστευα ὅτι ἤθελεν ὑπακούσει εἰς τὴν φωνὴν τοῦ πατρός του, εἰς τὴν φωνὴν τῶν γονέων του, ἀφοῦ δὲν ἤθελεν ὑπακούσει εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους.

§162Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Συλλογισθῆτε πρὸς Θεοῦ, Ἕλληνες πληρεξούσιοι, τί λέγετε περὶ τῆς οἰκογενείας αὐτῆς, ἥτις ὑπέκυψε πάντοτε εἰς τοὺς Νόμους τῆς πατρίδος, ἥτις ἔδειξε πάντοτε τὰς μεγαλειτέρας θυσίας, συλλογισθῆτε, τί λέγετε περὶ τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου, τοῦ ὁποίου σεμνυνόμεθα ὅτι εἴμεθα υἱοὶ, κατὰ τοῦ ὀνόματος τοῦ ὁποίου ἔρχονται νὰ ῥίπτωσι μὲ κρύον αἷμα μομφὰς, καὶ ν’ ἀναφέρωσιν αὐτὰ τὰ πράγματα.

§163ΒΑΣΟΣ. Σᾶς λέγω, Κύριοι, ὅ,τι ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως εἶδον. Ἐνταῦθα διακόπτεται ὁ ῥήτωρ διὰ ν’ ἀναγνωσθῇ ἓν ἔγγραφον.

§164Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ ὁ πατήρ μου ἀσθενεῖ καὶ δὲν δύναται νὰ καταθέσῃ μόνος του εὐσεβάστως τὴν ἐξουσίαν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, μοὶ τὴν ἔδωσε νὰ τὴν ἀναγνώσω ἐγὼ, καὶ νὰ τὴν καταθέσω εἰς τὸ γραφεῖον. (Ἀναγινώσκει). Πρὸς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως. Κύριε Πρόεδρε! Κατὰ τὰς παρούσας περιστάσεις τῆς Πατρίδος ἀνεδέχθην τὴν ἐξουσίαν ἵνα ὑπακούσω εἰς τὴν φωνὴν τῆς πατρίδος καὶ εἰς τὴν θέλησιν τῆς Συνελεύσεως· ἐθεώρησα δὲ αὐτὴν ὡς βάρος δυσφόρητον, οὐχὶ δὲ ὡς πλεονέκτημα. Μὴ δυνάμενος ἤδη κατὰ τὴν ἐνδόμυχον πεποίθησίν μου νὰ ἐκπληρώσω τὰ ὑψηλὰ καθήκοντα, δι’ ὧν περιεβλήθην, πρὸς τὸ δημόσιον συμφέρον καὶ πρὸς ἑδραίωσιν τῆς τάξεως, ἄνευ τῆς ὁποίας ἡ ἐλευθερία δὲν ὑφίσταται, καταθέτω προθύμως εἰς χεῖρας τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τὴν ἀρχὴν, ἣν εὐηρεστήθη νὰ μοὶ ἀναθέσῃ. Ἐν Ἀθήναις τὴν 9 Φεβρουαρίου 1863.

Μ. ΡΟΥΦΟΣ.

§165ΒΑΣΟΣ. Ἤθελον εἰπεῖ καὶ περισσότερα καὶ πικρότερα· ὑπείκων ὅμως εἰς τὰς προτροπὰς φίλων μου σιωπῶ· ἐπιμένω δὲ καὶ παρακαλῶ νὰ συστηθῇ ἀμέσως ἡ Ἐπιτροπὴ, νὰ συνταχθῇ τὸ ψήφισμα καὶ νὰ σταλῇ ἐκεῖ νὰ τοῖς εἴπῃ ἐντὸς δύω ὡρῶν νὰ καταθέσωσι τὰ ὅπλα καὶ νὰ ὑποταχθῶσιν εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους.

§166ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ, ὅστις ἔφερα τὸ ψήφισμα περὶ τῆς πτώσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ περὶ ἀντικαταστάσεως αὐτῆς, νομίζω ὅτι πολὺ καλὰ εἶπα ὁ ἴδιος, ὅτι ἀντιπροσωπεύω τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως λέγων ὅτι, ἐὰν σκεπτώμεθα περὶ τούτου, οὐδόλως ἐνδίδομεν εἰς τὰς ἰδέας, αἱ ὁποῖαι ἐκίνησαν τὴν ἀναρχίαν ἔξω· καὶ εἶπα καὶ ἐπαναλέγω ὅτι πιστεύω ἡ ἰδία Συνέλευσις διὰ τῆς ἐκλογῆς της θέλει τοὺς ἀφήσει μακρὰν τοῦ Παραδείσου. Φρονῶ ὅμως καὶ ἐγὼ, Κύριοι, συμφώνως μὲ τὸν προλαλήσαντα ἐδῶ, ἐν ᾧ ἡμεῖς θὰ ἐργαζόμεθα ἐδῶ περὶ τῆς Κυβερνήσεως, μία ἐπιτροπὴ ν’ ἀναχωρήσῃ καὶ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτοὺς νὰ καταθέσουν τὰ ὅπλα ἐν ὀνόματι τῆς Συνελεύσεως, ἐν ὀνόματι τοῦ Ἔθνους. Πρέπει νὰ μάθωσι, Κύριοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις, δὲν ἐργάζεται ὑπὸ τὰς ἐμπνεύσεις των, πρέπει νὰ μάθῃ ἕκαστος, Κύριοι, ὅτι ἐὰν σήμερον πράττωμεν τὸ κίνημα τοῦτο, δὲν ἐνδίδομεν εἰς τὴν φιλαρχίαν, διότι αὔριον πάλιν δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ.

§167ΛΟΝΤΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι, κἀμμία ἐξουσία δὲν ὑφίσταται, εἰμὴ διὰ τῆς ἰδικῆς σας ἀποφάσεως. Συμφωνῶ, Κύριοι, ὡς πληρεξούσιος μὲ τὸν προλαλήσαντα, προτείνω καὶ ἐγὼ ὡς τὸ μόνον σωτήριον εἰς τὴν κοινὴν ταύτην περίστασιν ν’ ἀποστείλωμεν πρῶτον μίαν ἐπιτροπὴν, δεύτερον νὰ προσκληθοῦν συμφώνως μὲ τὰ ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἐξέδωκεν ἡ Συνέλευσις, νὰ προσκληθοῦν ὅλοι οἱ Σωματάρχαι, Στρατιωτικοὶ Διοικηταὶ, οἱ εὑρισκόμενοι ἐντὸς τῆς πόλεως, νὰ δώσουν λόγον περὶ τῆς τάξεως, καὶ περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης περὶ τῆς διατηρήσεως τῆς τάξεως. Ὁ Κ. Καλὸς ὑποβάλλει τὸ ἑξῆς ψήφισμα. «Ἡ Συνέλευσις λαμβάνει εἰς ἑαυτὴν τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἣν θέλει διατηρήσει καὶ διενεργεῖ μέχρι τῆς ἀποφάσεώς της περὶ νέας Κυβερνήσεως διὰ τοῦ προεδρεύοντος Ἀντιπροέδρου». Ἐπίσης ὁ Κύριος Τ. Βάσος ὑποβάλλει τὸ ἑξῆς ψήφισμα, διὰ νὰ ἀποσταλῇ πρὸς τοὺς στασιαστάς. «Ἡ δευτέρα ἐν Ἀθήναις Συνέλευσις, σᾶς προσκαλεῖ ἐν ὀνόματι τῆς κυριαρχίας αὐτῆς νὰ καταθέσητε τὰ ὅπλα καὶ νὰ ὑποταχθῆτε εἰς αὐτὴν, ἥτις ἀνέλαβεν πᾶσαν τὴν ἐξουσίαν». Ὁ Κύριος Μίλησις ἀναγινώσκει τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως, δι’ οὗ ἀνατίθεται εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως, ἅπασα ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία. Τὸ ψήφισμα τοῦτο ἐπιψηφίζεται παρ’ ὅλων ἐν γένει τῶν πληρεξουσίων δι’ ἀναστάσεως παμψηφεί. (ῥαγδαῖαι χειροκροτήσεις καὶ ἐπευφημίαι).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐθεωρήθησαν κατάλληλα διὰ ν’ ἀποσταλῶσιν ὡς ἐπιτροπὴ, εἶναι τὰ ἑξῆς. Δ. Κριεζῆς, Λ. Σμόλενς, Β. Βαλτινὸς, Ἡρ. Μαμούρης, Π. Κορωναῖος, Βρατσάνος καὶ Διαλέτης· τὸ ὅλον ἑπτά.

§169ΠΟΛΛΟΙ. Καλὰ, καλὰ, ἀξιόλογα εἶναι τὰ πρόσωπα.

§170ΔΑΓΡΕΣ. Ὅ,τι ἡ πρωτεύουσα ἐζήτησεν, ὅ,τι ἡ κοινὴ γνώμη τῆς πρωτευούσης ἐζήτησεν, ἐγένετο ἤδη. (θόρυβος).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς δίδω μίαν εὐάρεστον εἴδησιν· ὅτι αὐτοὶ οἱ ὁπλισθέντες, ὅταν ἤκουσαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις παραιτεῖται, καὶ ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀνέλαβε τὴν κυριαρχικὴν ἐξουσίαν Αὐτῆς, ἤρχισαν νὰ φωνάζουν, Ζήτω ἡ Ἐθνοσυνέλευσις. Τὸ πρὸς αὐτοὺς ἀποσταλησόμενον ἔγγραφον ἔχει ὡς ἑξῆς. «Ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως ἐνεργῶν τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, σᾶς προσκαλεῖ ἐν ὀνόματι τῆς Κυριαρχίας τοῦ Ἔθνους, νὰ καταβάλητε τὰ ὅπλα ἐνώπιον αὐτῆς, καὶ δίδει πρὸς τοῦτο ὑμῖν δύω ὡρῶν προθεσμίαν.

§172ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά· ἀξιόλογα!

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἶπα τὰ πρόσωπα· ἀλλὰ μοὶ γίνεται ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐγκρίνω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάγῃ καὶ ὁ Στρατιωτικὸς Διοικητής.

§174ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρόσωπα μετεβλήθησαν ὡς ἑξῆς· Δ. Κριεζῆς, Λ. Σμολένσκης, Ἀρ. Μπουκαούρης, Ἀθ. Γκολφίνου Πετιμεζᾶς, Ἡρ. Πετιμεζᾶς, Α. Πετιμεζᾶς καὶ Βαλτινός.

§176Χ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Βλέπω ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα εἶναι μονομερῆ.

§177ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀντ’ ἐμοῦ παρακαλῶ νὰ ὑπάγῃ ὁ Κύριος Χ. Ὀδυσσεύς.

§178ΑΣΗΜ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ. Διατὶ νὰ ᾖναι αὐτὰ τὰ πρόσωπα; θέλω νὰ ὑπάγω καὶ ἐγώ. (θόρυβος).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς αὐτὴν τὴν σύγχισιν καὶ βίαν συνέβησαν καὶ λάθη· παρελήφθησαν τρία ὀνόματα, Μίλησις, Διομ. Κυριακοῦ, καὶ Ἀσημ. Χαραλάμπης. (θόρυβος). Ἀπέρχεται ἡ ἐπιτροπὴ συνισταμένη ἐκ τῶν ἑξῆς πληρεξουσίων· Δ. Κριεζῆς, Λ. Σμολένσκης, Ἀρ. Μπουκαούρης, Ἀθ. Γκολφίνου, Πετιμεζᾶς, Ἡρακ. Πετιμεζᾶς, Α. Πετιμεζᾶς, Β. Βαλτινός, Γ. Μίλησις, Διομ. Κυριακοῦ καὶ Ἀσημ. Χαραλάμπης.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὰ γενόμενα, πρῶτον μὲν θέλομεν διατάξει Τηλεγραφικῶς ν’ ἀναγγελθῶσι τὰ ψηφισθέντα παρὰ τῆς Συνελεύσεως εἰς τὰς Ἐπαρχίας· δεύτερον, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ φροντίσωμεν περὶ τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ἀνεθέσατε εἰς ἡμᾶς τόσον ἐκτάκτως, νομίζομεν ὅτι, ἂν συμφωνήσῃ ἡ Συνέλευσις, νὰ διαλυθῇ ἀπόψε ἡ συνεδρίασις, ἀλλὰ νὰ μείνωμεν ἀκόμη ἐδῶ, ἕως ὅτου ἡ ἐπιτροπὴ φέρει τὴν ἀπάντησιν.

§181ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§182ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἀνετέθη εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ ἡ Συνέλευσις τὴν ἀνέθεσεν εἰς τὸν Πρόεδρον. Ἐὰν ᾖναι μόνον εἰς τὸν Πρόεδρον, ἔχει καλῶς· ἄλλως ἐπιθυμῶ εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται, νὰ λάβουν μέρος ὅλοι οἱ Γραμματεῖς.

§183ΠΟΛΛΟΙ. Ἡ ἐξουσία ἀνετέθη μόνον εἰς τὸν Πρόεδρον.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 7 παρὰ 10 Μ.Μ.

Ὁ Πρόεδρος

Α. ΜΩΡΑΙΤΙΝΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Δ. Βρατσάνος.