1863.01.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΛΑʹ.

Τῆς 23 Ἰανουαρίου 1863.

(Τετάρτη).

Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι ἄρχεται ἡ συνεδρίασις, προσέξατε εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη νὰ χορηγῶνται εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως 1000 δραχμαὶ κατὰ μῆνα καὶ ὡσαύτως ἄλλαι 300 κατὰ μῆνα διὰ τὴν ἅμαξαν. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ ἐμὲ, τοῦ ὁποίου ἡ περίοδος τῆς προεδρείας περαιοῦται τὴν 16 Φεβρουαρίου, παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ τὸ ποσὸν τῶν 1000 δρ., διότι ἐγὼ ἐπαρκῶ εἰς τὰ ἔξοδά μου· (χειροκροτήματα)· ἀρκεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ ἀποφασίσῃ νὰ χορηγῶνται 150 δραχμαὶ κατὰ μῆνα διὰ τὴν ἅμαξαν, καθ’ ὅσον δὲν εἶναι ἀνάγκη ταύτης καθ’ ἡμέραν.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι, ὄχι, καθ’ ἡμέραν.

§4ΖΕΡΒΑΣ. Ἐνόησεν ἡ Συνέλευσις χθὲς, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 1000 δραχ. τῶν ἀπονεμομένων εἰς τὸν Πρόεδρον εἶναι διὰ νὰ συντείνῃ εἰς τὴν μεγαλοπρέπειαν τοῦ Προέδρου.

§5ΚΡΙΕΖΗΣ. Διὰ τῶν ἔργων πρέπει νὰ δείξωμεν μεγαλοπρέπειαν, καὶ οὐχὶ διὰ τῆς ἐπιδείξεως.

§6ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβητε τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκούσητε ἐπὶ ὀλίγας στιγμάς· δὲν εἶμαι ἐκ τῶν συνεχῶς ἀναβαινόντων τὸ βῆμα, διότι στεροῦμαι ὅλων ἐκείνων μὲ τὰ ὁποῖά τις πρέπει νὰ ᾖναι τεθωρακισμένος, διὰ νὰ ἔρχηται εἰς τὴν ἱερὰν αὐτὴν θέσιν. Πολλάκις μοὶ διηγέρθη ἡ ἐπιθυμία νὰ ἐκφράσω καὶ ἐγὼ γνώμην τινὰ ὡς ἐκ τῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκομαι, ἡ συνήθεια ὅμως ἐκείνη, ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε ἐπεκράτησεν εἰς τὰς συζητήσεις, μὲ ἐμπόδισε πολλάκις· εἶναι δὲ αὕτη, τὸ νὰ διακόπτηται ὁ ἀγορεύων εἰς οἱονδήποτε σημεῖον τοῦ λόγου του, εἰς οἱανδήποτε περίοδον, ἥτις εἰς ἕνα ἀριθμὸν τῶν κυρίων πληρεξουσίων δὲν ἤθελε φανῆ ἀρεστὴ, ἢ ἤθελε φανῆ πολεμητέα ἢ ἀποῤῥιπτέα. Τὸ βῆμα τοῦτο εἶναι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ὁ ἔχων ἐναντίαν γνώμην ἐλθέτω ἐνταῦθα. Εἴμεθα ὅλοι ἕτοιμοι νὰ ἀκούσωμεν· σεβόμεθα τὸ ἀκούειν, πρέπει νὰ σεβασθῶμεν καὶ τὸ λέγειν. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἐπερώτησιν τὴν ὁποίαν ἤθελον νὰ κάμω. Ὅλοι ἐμείναμεν μέχρι τέλους εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, ἐγὼ ἤμην εἷς τῶν τελευταίων ἐξελθόντων, καὶ ὅταν καὶ ἐγὼ ἐξῆλθον, 5, 6 ἢ 10 τῶν πληρεξουσίων ἔμειναν ἀκόμη εἰς τὴν ἕδραν των. Ἐννοῶ μὲ τοῦτο, ὅτι ἀντελήφθημεν, ἐνοήσαμεν, δὲν ἐλείψαμεν ἀπὸ τοῦ νὰ κρατήσωμεν τὴν σειρὰν ὅλης τῆς χθεσινῆς συζητήσεως. Σήμερον δὲ ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ, ἠκούσαμεν ὅλοι αὐτὰ, τὰ ἤκουσα καὶ ἐγὼ καὶ μετὰ προσοχῆς εἶχον στρέψει τὸ οὖς μου μήπως ἀκούσω τι ἐν τοῖς πρακτικοῖς, τὸ ὁποῖον, ὀλίγην ὥραν πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως, εἶχε ῥίψει τὴν πέτραν τῆς ἔριδος εἰς τὴν θέσιν αὐτήν· εἶναι δὲ τοῦτο τὸ πρόγραμμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐτελέσθη ἡ σημερινὴ τελετή. Ἂν ἔχετε τὴν ὑπομονὴν, σᾶς παρακαλῶ, θέλω σᾶς ἀναγνώσει τὸν ά. παράγραφον. «Πρόγραμμα τῆς τελετῆς δοξολογίας ἐπὶ τῇ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ἀναγορεύσει τοῦ Πρίγκιπος Ἀλφρέδου βασιλέως τῶν Ἑλλήνων. Αὔριον τετάρτην 23 λήγοντος μηνὸς θέλει τελεσθῆ κατ’ ἀπόφασιν τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, δοξολογία ἐπὶ τῇ ἀναγορεύσει τοῦ Πρίγκιπος Ἀλφρέδου ὡς Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων.» Κύριοι! Ἡ Συνέλευσις εἰς τὸ χαρτὶ τοῦτο ἐσυκοφαντήθη (θόρυβος ἀποδοκιμασίας).

§7ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι, ὄχι.

§8ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ, δὲν ἔκαμα καλὴν ἐκλογὴν τῆς λέξεως· ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι μετεχειρίσθησαν τὸ ὄνομά της ἐν ἀγνοίᾳ της καὶ τὸ πρᾶγμα ἔχει οὕτω· διότι πᾶσα ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως πρέπει νὰ σημειοῦται εἰς τὰ πρακτικά. Δὲν ἔχω, Κύριοι, οὔτε τὸν κοινοβουλευτικὸν βίον, οὔτε τὴν ἕξιν τοῦ νὰ ἐκφράζωμαι ἐλευθέρως ὅ,τι καὶ ἂν αἰσθάνομαι. Τὸ κτύπημα ὅμως αὐτὸ τὸ ᾐσθάνθην δυνατὰ καὶ διὰ τοῦτο ἐκφράζω δυνατὰ ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ἐρωτᾶται ὁσάκις πρόκειται νὰ γείνῃ χρῆσις τοῦ ὀνόματός της· δύναμαι λοιπὸν ἐρχόμενος νὰ ἐκφράσω τὴν ἄγνοιάν μου εἰς τοῦτο· (θόρυβος διακοπὴ τοῦ ἀγορεύοντος). Εἶναι ὁ λόγος, Κύριοι, διὰ τοῦ ὁποίου πολλὰ ἐκ τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τῆς συγκροτηθείσης Συνελεύσεως πολλὰ σπανίως θέλουν ἔρχεσθαι εἰς τὸ βῆμα, διότι αὕτη σύγκειται κατὰ μέγα μέρος ἐκ νέων, οἵτινες κατὰ πρώτην φορὰν λαμβάνουν τὴν τιμὴν νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸν περίβολον τοῦτον. Οἱ γηράσαντες εἰς τὰ πολιτικὰ, καὶ ἂν διακόπτωνται ἔχουν τὴν εὐρύτητα τοῦ νοὸς, ὥστε νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὸ προκείμενον μετὰ μεγάλης εὐκολίας· τοῦτο ἡμεῖς τὸ στερούμεθα, ἐγὼ τοὐλάχιστον. Ἐξήλθομεν, Κύριοι, τῆς Συνελεύσεως. Ἠκούσαμεν σήμερον ἤχους πυροβόλων, ἴδομεν στρατοὺς κινουμένους, ἴδομεν τὴν Ἐθνοφυλακὴν, ἠκούσαμεν Μουσικὰς, καὶ ἐγὼ, Κύριοι, ἠρώτουν τί τρέχει; Οὐδεὶς ἐγνώριζε νὰ μοῦ εἴπῃ τι. Κύριοι, δὲν θέλω νὰ δώσω ἀφορμὰς χρονοτριβῆς, ἁπλῆν μόνον ἐπερώτησιν ἠθέλησα νὰ κάμω, σεβόμενος τὴν οὐσίαν τοῦ προγράμματος καθολοκληρίαν· ἐὰν συμμερίζεσθε τὴν γνώμην μου, τοῦ νὰ παρουσιασθῇ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὴν ἄδειαν εἰς τὸ νὰ μεταχειρισθῇ τὸ ὄνομα τῆς Συνελεύσεως. Ἐὰν τῇ συγκαταθέσει, ἔχει καλῶς, ἄλλως παραιτῶ τὸ βῆμα ἄνευ οὐδενὸς περαιτέρω λόγου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ Κύριοι, τί συνέβη· χθὲς τὸ ἑσπέρας, μετὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Βασιλέως, τοῦ πρίγκηπος Ἀλφρέδου, ἐπεκράτησε τόσος ἐνθουσιασμὸς, καὶ ἐξήγησις ζωηρὰ τόσης χαρᾶς, ὥστε δὲν ἤκουε κανεὶς τὴν ἔννοιαν τῶν ἐκφράσεων ἑνὸς ἑκάστου· ὅλοι ἐφωνάζομεν, ὅλοι ἐθορυβοῦμεν αἰσθηματικῶς, ὅλοι προσῆλθον εἰς τὸ βῆμα· ὁ μὲν ἔλεγε, Κύριε Πρόεδρε, νὰ κανονιοβολίσωμεν, εἷς ἀξιωματικὸς μάλιστα μοὶ εἶπε, «νὰ ὑπάγω κάτω νὰ πυροβολήσω.»

§10ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ. Κ. Πρόεδρε, σᾶς ἐζήτησα τὴν ἄδειαν διὰ νὰ ὑπάγω κάτω.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλοι ἔλεγον νὰ ὑπάγωμεν νὰ πυροβολήσωμεν ἔξω, ἄλλοι ἔχομεν φωτοχυσίαν ἀπόψε, ἄλλοι δὲ, ἔχομεν καὶ δοξολογίαν ἐπίτηδες· ἐγὼ ἡττήθην πλέον ἀπὸ τὸν ἐνθουσιασμὸν τοῦ αἰσθήματος τούτου (χειροκροτήματα), καὶ ἔλεγον κάμετε ὅ,τι θέλετε· ἠσθάνθην μίαν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, καὶ ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔγεινεν· ἀλλ’ αὐτὴν τὴν ζωηρὰν ἔκφρασιν, ὑπέλαβον ἐγὼ, ὡς μίαν ἀπόφασιν γενικήν.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προτείνω, Κ. Πρόεδρε, ὅτι, ὅπως καὶ ἂν ἔγεινε τὸ πρᾶγμα, ἡ Συνέλευσις νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν ὁ Πρόεδρος ἦναι ἄξιος τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Συνελεύσεως (θόρυβος μέγας καὶ ταραχή).

§13ΜΩΡΑΪΤΙΝΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ εἴπω δύω λέξεις μόνον. Εἷς ἐκ τῶν Κυρίων πληρεξουσίων ἀνέβη τὸ βῆμα καὶ εἶπεν ὅτι τῷ ἐφάνη παράδοξον νὰ ἀναγνώσῃ εἰς ἓν πρόγραμμα, ὅτι κατ’ ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως διετάχθη δοξολογία καὶ ἀπέτεινε μίαν ἐπερώτησιν, πόθεν ἐγένετο αὐτὴ ἡ ἀπόφασις, διότι ἦτο παρὼν μέχρι τέλους τῆς συνεδριάσεως καὶ δὲν εἶδε μήτε ἤκουσε τίποτε περὶ τούτου. Ὁ Κύριος Πρόεδρος ἀπήντησε καὶ εἶπεν, ὅτι πραγματικῶς κατὰ τοὺς τύπους ἀπόφασις δὲν ἐγένετο, ἐσυμπέρανεν ὅμως ὅτι τοιαύτη ἦτον ἐκ τοῦ ἐνθουσιασμοῦ ἡ ἐπιθυμία τῆς Συνελεύσεως, καὶ ἑπομένως ἐκοινοποίησε τοῦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Μετὰ τὰ λεχθέντα νομίζω, ὅτι ἱκανοποιήθη ἡ ἐπερώτησις τοῦ Κυρίου πληρεξουσίου, ἑπομένως δυνάμεθα νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι ὡμολογήθη ἀπὸ τὸν Πρόεδρον ἡ ἀλήθεια τῶν πραγμάτων.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖται ἡ Συνέλευσις εἰς τὰ λεχθέντα; ὅσοι ἀρκοῦνται εἰς τὰ λεχθέντα νὰ σηκωθῶσι (θόρυβος).

§15ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§16Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κατ’ ἐντολὴν τοῦ Κ. Προέδρου οἱ δεχόμενοι ὅτι ἀρκεῖται ἡ Συνέλευσις ὡς πρὸς τὰ ὑπὸ τοῦ Κ. Ζατουνίτη προταθέντα εἰς τὰ λεχθέντα νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη ὅτι ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ Προέδρου. Ἤδη προβαίνω εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως καὶ εἶναι πρῶτον.

§18ΑΛ. ΔΟΣΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κανονισμὸς λέγει ὅτι ὅταν 20 πληρεξούσιοι ζητήσουν τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν πρέπει νὰ γείνῃ.

§19ΠΟΛΛΟΙ. Ἐτελείωσε τὸ ζήτημα.

§20Τ. ΒΑΣΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς ἀφαιρέσητε τὸ δικαίωμα, 20 πληρεξούσιοι τὸ ζητοῦν πρέπει νὰ γείνῃ· εἶναι ἀναφαίρετον δικαίωμα τοῦτο.

§21ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα ἐτελείωσε, διότι ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν ἦσαν καὶ εἴμεθα σύμφωνοι, μόνον ὡς πρὸς τοὺς τύπους ἐγένετο λάθος (θόρυβος). Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ἐὰν κατ’ οὐσίαν εἶναι σύμφωνος.

§22ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐλύθη τὸ ζήτημα (θόρυβος μέγας καὶ ταραχή).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις. (ὥρα 2 καὶ ½). (ὥρα 3 καὶ 5′.)

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ διαλύσωμεν τὴν συνεδρίασιν καὶ νὰ τὴν ἀναβάλλωμεν διὰ τὴν αὔριον;

§25ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες νὰ διαλυθῇ ἡ συνεδρίασις νὰ σηκωθῶσιν (θόρυβος).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐλύθη, Κύριε πρόεδρε, τὸ ζήτημα, ἢ πάλιν θὰ ἐπανέλθωμεν;

§29ΠΟΛΛΟΙ. Ἐλύθη, ἐλύθη.

§30ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Παρακαλοῦμεν τὸν Κύριον πρόεδρον νὰ ἀπαγγείλῃ τὶ ἀπεφάνθη ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ πρακτικόν. Ὁ Κύριος Βρατσάνος ἀναγιγνώσκει τὸ πρακτικόν. (θόρυβος).

§32ΜΙΛΗΣΗΣ. Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ἄλλοτε ἔγεινε συζήτησις, καὶ ἡμεῖς, οἵτινες ἠμφισβητήσαμεν τοῦτο, ὑπεχωρήσαμεν. Τὸ προεδρεῖον εἶναι τὸ ἁρμόδιον νὰ βεβαιώσῃ περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ψηφοφορίας.

§33ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, Κύριε πρόεδρε· (θόρυβος).

§34ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι λοιπὸν, ἂν ὁ πρόεδρος διέταξε τὴν τελετὴν τῇ ἀποφάσει τῆς Συνελεύσεως· (θόρυβος).

§35ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ἀπαγγελθεῖσα παρὰ τοῦ προέδρου ἔχει κῦρος καὶ δὲν ἐμπορεῖ νὰ ἀνατραπῇ, διότι τότε θὰ ἀνατραποῦν ὅλαι αἱ ἀποφάσεις.

§36Τ. ΒΑΣΟΣ. Κύριοι, ὁ Κύριος Πρόεδρος ἀντεῖπεν εἰς ὅ,τι εἷς τῶν Κυρίων πληρεξουσίων ἀπὸ τοῦ βήματος ἀπήγγειλεν.

§37ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐρχόμεθα ἐπὶ τῶν ἀποφασισθέντων.

§38Τ. ΒΑΣΟΣ. Ἐγὼ δὲν καταβαίνω ἀπὸ τὸ βῆμα ὅταν μοῦ δίδῃ τὸν λόγον ὁ Κύριος πρόεδρος.

§39ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Μοῦ εἶπεν ὁ Κύριος πρόεδρος νὰ εἴπω εἰς τὸν Κύριον Βάσον ὅτι δὲν τοῦ δίδει τὸν λόγον.

§40Τ. ΒΑΣΟΣ. Ὅταν δὲν μοῦ δίδῃ τὸν λόγον ὁ Κύριος πρόεδρος, τότε μάλιστα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον δὲν ὑπάρχει ὁ Λόγος.

§42Τ. ΒΑΣΟΣ. Θὰ ἀναγνώσω τὸ ἄρθρον 51 τοῦ κανονισμοῦ· «Ὁπόταν ἡ Συνέλευσις ψηφίζῃ δι’ ἀναστάσεως, ὁ Πρόεδρος συμβουλευόμενος τὸ γραφεῖον, ἀπαγγέλλει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δοκιμασίας, ἥτις δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ ἐν περιπτώσει ἀμφιβολίας· κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν ψηφοφορία γίνεται εἰς πᾶσαν περίστασιν, ὁσάκις 20 πληρεξούσιοι τὸ ἀπαιτήσωσιν.»

§43ΠΟΛΛΟΙ. Πρὶν ἢ ἀπαγγείλει τὸ ἀποτέλεσμα.

§44Τ. ΒΑΣΟΣ. Λοιπὸν προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ τὸ ἐννοεῖ καθὼς καὶ ἐγώ.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα λοιπὸν περιστρέφεται εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ κανονισμοῦ.

§46ΒΛ. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι καθαρώτατον. Δύω εἰδῶν φανερὰν ψηφοφορίαν ἔχομεν, καθὼς γνωρίζετε καλλίτερά μου, τὴν δι’ ἀναστάσεως καὶ τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· προκειμένου οἱουδήποτε ζητήματος, καθόσον κανονίζει ταῦτα ὁ κανονισμὸς ἡμῶν, ὁ πρόεδρος ἐρωτᾷ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου οὐδόλως μᾶς εἶναι συγκεχωρημένον νὰ ἐπανέλθωμεν. Ἐζητήθη ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, καὶ ἡ ἀπόφασις αὕτη ἐγένετο δι’ ἀναστάσεως· τοῦτο εἶναι ὁ καλλίτερος διερμηνεὺς τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως, καθόσον πρὶν ἢ ἐπέλθῃ τὸ ζήτημα καὶ φθάσῃ εἰς ψηφοφορίαν, ἐγὼ αὐτὸς νομίζων καταλληλοτέραν τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν καὶ ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, ἐθεώρησα τετελεσμένον τὸ ζήτημα, γενομένης τῆς ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι κατ’ οὐδένα λόγον δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς μίαν ἀπόφασιν. Ἄλλως τε, Κύριοι, ἄλλο διαγράφει ὁ κανονισμὸς, λέγων ὅτι γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὅταν, προκειμένου νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία, κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ προέδρου δι’ ἀναστάσεως, παρίστανται τινὲς ἐπιμένοντες καὶ λέγουν, θέλομεν τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, ὄχι δὲ, ἀφοῦ φανῇ τὸ ἀποτέλεσμα, νὰ θέλωμεν νὰ διακριθῶμεν διὰ τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἐπιμένω λοιπὸν, Κύριοι, εἰς τὸ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§47ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§48ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι! Νομίζω, ὅτι πᾶν ζήτημα, τὸ ὁποῖον τίθεται ὑπὸ συζήτησιν ἐντὸς τῆς ἐθνοσυνελεύσεως, ἅπαξ μόνον ψηφοφορεῖται. Ἡ Συνέλευσις ἠρωτήθη, τὸ δ’ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας ὁ κανονισμὸς διατάττει ποῖον πρόσωπον θὰ τὸ βεβαιώσῃ. Ὁ πρόεδρος μετὰ τὴν ψηφοφορίαν ἀνέστη καὶ δὲν ἐξέφρασεν ἀμφιβολίαν, ἀλλ’ εἶπε θετικῶς, ὡρισμένως, ὅτι ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν πρότασιν, ὅτι ἠρκέσθη εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ τοῦ προέδρου λεχθέντα, καὶ τοιουτοτρόπως τὸ ζήτημα ἐλύθη. Τώρα, Κύριοι, γεννᾶται ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι ἡ ψηφοφορία δὲν διεκρίθη. Ποῖον πρέπει νὰ πιστεύσωμεν, τὸν πρόεδρον, ὅστις ἐβεβαίωσε θετικῶς, ὅτι διεκρίθη, ἢ τοὺς ἀντιλέγοντας, ὅτι δὲν διεκρίθη; Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὸν κανονισμὸν, τότε πρέπει νὰ πιστεύσωμεν τὸν πρόεδρον. Ἐὰν δὲ θελήσωμεν ποτὲ νὰ μὴν ἔχωμεν ἀποτέλεσμα, πρέπει νὰ πιστεύσωμεν τοὺς ἀντιλέγοντας. Αὔριον, Κύριοι, ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου ζητήματος ἐγείρεται ἡ αὐτὴ ἔνστασις, (θόρυβος). Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, μὴ θορυβῆσθε. Λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν δύναται πλέον νὰ τεθῇ ζήτημα ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη, ὅτι πρέπει νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ προέδρου λεχθέντα. Ὁ Κ. πρόεδρος τί σᾶς εἶπεν, ἀπαντῶν εἰς τὴν γενομένην ἐπερώτησιν; Ἐνόμιζον εἶπεν, ὅτι καὶ τοι μὴ γενομένης νομίμου ἀποφάσεως ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως, διηρμήνευσα τὰ αἰσθήματα ὅλων τῶν πληρεξουσίων, διατάξας νὰ γείνῃ ἡ προκειμένη τελετή. Ἡ δὲ Συνέλευσις τί ἀπαντᾷ διὰ τῆς ψηφοφορίας; Ὅτι ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα, δηλ. ὅτι ἀποδέχεται αὐτά. Τί περισσότερον ζητῆτε, Κύριοι; Πρὸς τί λοιπὸν ἡ ὀνομαστικὴ κλῆσις, πρὸς τί τὰ σκάνδαλα; Συμπεραίνω ὅθεν, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βάσσου δὲν δύναται νὰ ἀναψηφισθῇ, καὶ προσθέτω μίαν λέξιν. Ἐὰν οἱ ζητοῦντες τὴν ἀναψήφισιν, θέλουν τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ προέδρου, νομίζω, ὅτι διὰ τῆς ἀποφάσεως ἡ Συνέλευσις ἠρκέσθη εἰς τὰ παρ’ αὐτῇ λεχθέντα, ὁ πρόεδρος εἶναι ἱκανοποιημένος.

§49ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι ἠρκέσθη, ἀλλ’ ἀποδέχεται παμψηφεί.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἂν ἐφωτίσθη.

§51ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§52ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀπωτέρα εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βαλτινοῦ ἂν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νὰ σηκωθῶσιν. (Ἀνίστανται ἐν ἀμφιβόλῳ ἀποτελέσματι). Ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀμφιβολία ἐπαναλαμβάνεται ἡ πρότασις καὶ θὰ γείνῃ πάλιν δι’ ἀναστάσεως. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἂν θέλῃ, ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν; (Θόρυβος).

§54ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω τὴν διόρθωσιν τῶν πρακτικῶν.

§55ΠΟΛΛΟΙ. Ἐπεκυρώθησαν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα ἂν πρέπῃ νὰ προχωρήσωμεν σήμερον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· οἱ θέλοντες νὰ μεταβῶμεν σήμερον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν λέγουσι Ναί. (Θόρυβος μέγας). Παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὴν ἄδειαν νὰ διαλύσω τὴν συνεδρίασιν, διότι ἄλλως δὲν γίνεται.

§57ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τότε πρέπει νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν ἀντιλέγοντα, καὶ πρέπει νὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ Κύριος Καλλιγᾶς.

§59ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀναγκαῖον, τὸ ζήτημα τὸ θεωροῦμεν λελυμένον.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βάσε, ἔχετε αὐτὴν τὴν πρότασιν, θὰ τυπωθῇ, πότε θέλετε νὰ συζητηθῇ;

§61Τ. ΒΑΣΟΣ. Ἐπειδὴ συντείνει εἰς τὸ νὰ κυρώσῃ τὸ τετελεσμένον ὡς λέγουσι, διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἰμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ τετελεσμένον μέχρις οὗ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις περὶ τῆς προτάσεώς μου.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πότε θέλετε νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασίς σας; (Θόρυβος).

§63ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριε πρόεδρε, ὅτι τὸ δικαίωμα τὸ ἔχετε νὰ κάμητε ὅ,τι θέλετε.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀλλάσει τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων.

§65ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμετε ὅπως θεωρεῖτε καλόν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅ,τι νομίζω ἐγὼ ὀρθὸν, ἀλλ’ ὅταν ἡ Συνέλευσις δὲν τὸ δέχεται, ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ.

§67ΔΑΓΡΕΣ. Ἡμεῖς ἀφιέμεθα εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν τοῦ Κυρίου προέδρου· τὸν ἐρωτῶμεν νὰ βεβαιώσῃ τὴν Συνέλευσιν ἂν ἐψηφοφορήθη τὸ ζήτημα καὶ ἂν θεωρῆται λελυμένον.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δικαίως ἀπεφάνθη ὅτι τὸ ζήτημα κατ’ ἐμὲ εἶναι δεδικασμένον (χειροκροτήματα ῥαγδαῖα καὶ ἐκ μέρους τῶν Κυρίων πληρεξουσίων.) Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 4 παρὰ 10. Ὥρα 4 καὶ ½.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, μεταβαίνομεν εἰς τὸ πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅπερ ἐστὶ ἡ συζήτησις τῶν περὶ καταργήσεως τῆς δυναστείας Ὄθωνος καὶ τῶν διαδόχων αὐτοῦ συγχωνευθεισῶν εἰς ἓν διαφόρων προτάσεων. Ὁ Κύριος Χαλικιόπουλος εἶχεν ἓν ψήφισμα περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ εἶχεν ἕνα δεύτερον παράγραφον, ὅστις δὲν ἀπεφασίσθη, καὶ ὁ Κύριος Χαλικιόπουλος ἐπιμένει εἰς τὸ νὰ συζητηθῇ.

§70ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι ἀργὰ πλέον.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀποσύρει ὁ Κ. Χαλικιόπουλος. Τόρα ἔχομεν τὸ περὶ τῆς μελλούσης μορφῆς τῆς Κυβερνήσεως.

§72Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Αὔριον, Κύριε πρόεδρε.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ διαρκέσῃ πολύ. Ἐπειδὴ ὅμως ἔχομεν προσκαλέσει τοὺς Κυρίους ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν νὰ ἀπαντήσουν εἰς τινα ζητήματα, ἂς προβῶμεν εἰς αὐτό. Ἔπειτα ἔχομεν νὰ ὁρκίσωμεν καὶ δύο πληρεξουσίους.

§74ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις πρέπει νὰ τηρηθῇ αὐστηρότατα. Τὸ ζήτημα τὸ περὶ τῆς κυβερνήσεως προηγεῖται παντὸς ἄλλου· μετὰ ταῦτα ἔρχονται οἱ Κύριοι ὑπουργοὶ καὶ δίδουν πληροφορίας.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ εἶναι παρόντες οἱ ὑπουργοὶ, διότι προσεκλήθησαν, ἂς προβῶμεν εἰς αὐτὸ καὶ αὔριον τὸ πρῶτον. Ἀναγινώσκεται τὸ εἰσιτήριον τοῦ Κ. Ἡλιοπούλου.

§76ΠΟΛΛΟΙ. Καλὸν εἶναι τὸ εἰσιτήριον, ἂς ὁρκισθῇ. (Ὁρκίζεται ὁ Κ. Ἡλιόπουλος).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλεῖται νὰ λάβῃ τὴν θέσιν του.

§78ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι! Χθὲς τὸ ἑσπέρας μοὶ ἀπεστάλη ἓν ἀπόσπασμα τῶν πρακτικῶν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως τῆς Συνελεύσεως. Ἐν αὐτῷ περιέχονται τρεῖς ἐπερωτήσεις λίαν συντόμως ἐκτεθειμέναι, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μία ἀποβλέπει ἰδίως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, αἱ δύω ἄλλαι ἰδιαιτέρως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἡ ἄλλη ἴσως εἶναι μικτὴ, ἀποβλέπουσα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸ τῆς Δημοσίου Ἐκπαιδεύσεως. Τὸ πρακτικὸν ἦτο λίαν σύντομον, ὥστε δὲν ἠδυνάμην νὰ κατανοήσω ποῖαι αἰτιάσεις ἐφέρθησαν ἐκ μέρους τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως κατὰ τῆς ἐνεργείας τῶν Ὑπουργῶν, ὡς πρὸς τὸν σχηματισμὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Εἶδον ἁπλῶς, ὅτι καλοῦμαι νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἔφερε μέχρι τοῦδε προσκόμματα εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς· ἄρχομαι ἀπὸ τῆς πρώτης ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία ἀποβλέπει συνάμα τὰ τρία Ὑπουργεῖα. Ἡ πρώτη ἐπερώτησις εἶναι ἡ ἑξῆς· «οἱ φοιτηταὶ οἱ τῆς ἐθνικῆς φάλαγγος τοῦ Πανεπιστημίου παραπονοῦνται, διότι μετετέθη, ἢ πρόκειται νὰ μετατεθῇ ὁ διοικητὴς τῆς φάλαγγος αὐτῶν.» Κατὰ τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον διωργάνισε τὴν φάλαγγα τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ διοικητὴς τῆς φάλαγγος τοῦ Πανεπιστημίου διορίζεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ πρότασιν τῶν Ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Δημοσίου Ἐκπαιδεύσεως. Κατὰ τὰς ὁποίας ἔχω θετικὰς πληροφορίας μέχρι τοῦδε διοικητὴς τοιοῦτος δὲν διωρίσθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ὑποθέτω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ διοικητοῦ τῆς φάλαγγος τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ προγυμναστοῦ, περὶ ἀξιωματικοῦ τινος, ὁ ὁποῖος χρησιμεύει ὡς προγυμναστὴς τῆς Ἐθνοφυλακῆς τοῦ Πανεπιστημίου. Τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους πρόκειται ν’ ἀνακληθῇ ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως· τὴν ἔλλειψιν ταύτην ἴσως ἀναπληρώσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἁρμόδιος νὰ ἐκθέσῃ ἐνώπιον ὑμῶν τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι πιθανὸν νὰ προεκάλεσαν τὴν ἀνάκλησιν αὐτοῦ. Μεταβαίνω λοιπὸν εἰς τὸ ἀντικείμενον, τὸ ἀποβλέπον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, δηλ. ν’ ἀπολογηθῶ εἰς τὴν αἰτίασιν τὴν κατ’ ἐμὲ ἄδικον, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν προσήνεγκε προσκόμματα, ἔθεσεν ὁδοφράγματα εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Πρὸ δύω περίπου μηνῶν, Κύριοι, ἤρχισεν ὁ σχηματισμὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἐνταῦθα. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔπαυσεν ἔκτοτε ἐνθαῤῥύνον, ὅσον τὰ μέσα ἐπέτρεπον τὸν καταρτισμὸν ὅλων τῶν ταγμάτων τῆς Ἐθνοφυλακῆς· εἶναι περιττὸν ἴσως, Κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο προέβη θαυμασίως, καὶ ὅσοι σήμερον παρευρέθησαν εἰς τὴν τελετὴν εἶδον μετ’ ἀγαλλιάσεως καὶ μετὰ θαυμασμοῦ, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς προέβη θαυμασίως, ὅτι οἱ πολῖται οἱ καταταχθέντες εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν ἐγυμνάσθησαν προσηκόντως καὶ θαυμασίως εἰς τὸ ἔργον των, καὶ ἡ θέα, ἡ θέα ἡ ἁπλῆ σήμερον τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἤθελεν εἶσθαι ἡ προσήκουσα ἀπάντησις εἰς τὴν αἰτίασιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔθηκε προσκόμματα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὕψωσεν ὁδοφράγματα κατὰ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Διὰ νὰ σᾶς πείσω, Κύριοι, ὅτι ὅ,τι λέγω εἶναι ἀληθὲς, θὰ σᾶς ἀναφέρω ἀριθμοὺς, διότι οἱ ἀριθμοὶ εἶναι πολλάκις ἢ πάντοτε ἡ εὐγλωττοτέρα ἀπάντησις. Μέχρι τοῦδε εἰς τὰς Ἀθήνας ἐσχηματίσθησαν πέντε τάγματα Ἐθνοφυλακῆς, ἕκαστον τῶν ὁποίων περιέχει 8 λόχους· τὸ ὅλον τῶν ἀνδρῶν τῆς Ἐθνοφυλακῆς ἀναβαίνει σήμερον εἰς 4,381 ἄνδρας, ἐκτὸς 500, οἵτινες ἐσχάτως μόνον ἤρχισαν νὰ σχηματίζωνται εἰς λόχους. Ὅπλα μέχρι τοῦδε ἐδόθησαν, συνεπείᾳ αἰτήσεων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, περίπου 4,000. Ἴσως, Κύριοι, ἦτον ἀνάγκη καὶ ἄλλων ὅπλων καὶ τοιαῦτα ἐζητήθησαν, ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δι’ ἐγγράφου του τῆς 18 Ἰανουαρίου μοὶ εἰδοποίησεν, ὅτι ὅπλα ἄλλα δὲν δύναται νὰ διαθέσῃ, ὡς μὴ ὑπαρχόντων τοιούτων εἰς τὰς ἀποθήκας. Ὀφείλω, Κύριοι, νὰ σᾶς ἐκθέσω τὴν ἀλήθειαν· φροντίζοντες καὶ μεριμνῶντες περὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς τῆς πρωτευούσης καὶ τοῦ Πειραιῶς, ὀφείλομεν νὰ μὴ παραμελήσωμεν τὸν σχηματισμὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς καὶ εἰς τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, τοὐλάχιστον ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν Νομῶν καὶ τῶν Ἐπαρχιῶν. Ἐλάβομεν λοιπὸν τὸ μέτρον ν’ ἀρχίσωμεν εἰς ὅλας τὰς πρωτευούσας τῶν Νομῶν καὶ τῶν Ἐπαρχιῶν. Ἄλλως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μορφώσωμεν τὴν Ἐθνοφυλακὴν διὰ μιᾶς, ὀφείλομεν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ θέσωμεν τὴν βάσιν τῆς ὁλοκλήρου μορφώσεως αὐτῆς. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν διανομὴν τῶν ὅπλων καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν λοιπῶν Ἐπαρχιῶν. Συνεννοήθην μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· εἴδομεν πόσα ὅπλα ἠδυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν κ’ εὕρομεν, ὅτι μόλις δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν 12000. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, εἰς ὑμᾶς, ὅτι τὸ παρελθὸν δὲν ἄφησε τὸ ταμεῖον πλῆρες χρημάτων, ὅτι δὲν ἄφησε τὰς ἀποθήκας ἡμῶν πλήρεις ὅπλων κ’ ἐφοδίων τοῦ πολέμου. Ὀφείλομεν λοιπὸν ἐκ τῶν ἐνόντων, μὴ παραμελοῦντες τὸν σχηματισμὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς τῶν Ἀθηνῶν νὰ προβλέψωμεν καὶ περὶ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς τῶν Ἐπαρχιῶν· 12000 λοιπὸν ὅπλων, τὰ ὁποῖα ἠδυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν, τὰ διεθέσαμεν διὰ τὰς πρωτευούσας τῶν Ἐπαρχιῶν καὶ τῶν Νομῶν. Ἄλλα ὅπλα, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶχε νὰ διαθέσῃ, καὶ ἑπομένως δὲν ἠδυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν περισσότερα διὰ τὴν Ἐθνοφυλακὴν τῶν Ἀθηνῶν. Ἂν ἠθέλαμεν νὰ διαθέσωμεν διὰ τὴν Ἐθνοφυλακὴν τῶν Ἀθηνῶν ὅλα τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα ἦσαν εἰς τὰς ἀποθήκας μας ἔπρεπε νὰ παραμελήσωμεν τὴν Ἐθνοφυλακὴν τῶν Ἐπαρχιῶν, ἀλλ’ ἐνομίσαμεν, ὅτι τοῦτο δὲν ἤθελεν εἶσθαι, οὔτε δίκαιον, οὔτε φρόνιμον. Ὁποία ὑπῆρξεν ἀξία θαυμασμοῦ ἡ τάσις καὶ ἡ ἐπιθυμία τῶν κατοίκων τῆς πρωτευούσης διὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς Ἐθνοφυλακῆς, τοιαύτη ἀπεδείχθη, Κύριοι, καὶ εἰς ὅλας τὰς Ἐπαρχίας. Τὸ Ναύπλιον, αἱ Πάτραι, ἡ Σύρος, ἡ Τρίπολις, τὸ Αἴγιον, τὸ Μεσολόγγιον καὶ πλῆθος ἄλλων πόλεων ζητοῦν ὅπλα καθ’ ἡμέραν. Δὲν ἔπρεπε λοιπὸν νὰ κωφεύσωμεν εἰς τὰς αἰτήσεις τῶν Ἐπαρχιῶν καὶ νὰ ἐπιστήσωμεν ὅλην τὴν προσοχήν μας εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν τῆς πρωτευούσης· ὀφείλομεν καὶ τὸ ἓν νὰ μὴ παραμελήσωμεν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κατοίκων τῶν ἐπαρχιῶν νὰ ἐκπληρώσωμεν. Ἔχω δὲ τὴν εὐχαρίστησιν νὰ σᾶς ἀναγγείλω, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ προοδεύει θαυμασίως εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, ὅτι τὰ μητρῷα καταρτίζονται, κ’ ἐλπίζω, ὅτι ἐντὸς δύω ἢ τριῶν μηνῶν ἡ ἐθνικὴ αὕτη δύναμις θὰ ὀργανισθῇ ἀξιόλογα. Ἰδοὺ λοιπόν, Κύριοι, ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν δὲν ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ περισσότερα ὅπλα· δὲν ἠδύνατο, διότι δὲν εἶχε· δὲν εἶχε δὲ, διότι αἱ ἀποθῆκαι δὲν παρεδόθησαν εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν πλήρεις ὅπλων καὶ πολεμοφοδίων. Ἔρχομαι, Κύριοι, νὰ σᾶς δώσω καὶ πληροφορίας περὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς τοῦ Πειραιῶς. Ἡ ἐθνοφυλακὴ τοῦ Πειραιῶς σύγκειται ἐκ 480 ἀνδρῶν ὀργανισθέντων ἤδη καὶ 200 ἤδη ὀργανιζομένων, τὸ ὅλον 680. Ἐδόθησαν δὲ μέχρι τοῦδε εἰς τὴν ἐν Πειραιεῖ ἐθνοφυλακὴν 540 ὅπλα. Ἀλλ’ ἐκτὸς, Κύριοι, τῶν ὅπλων, τὸ δημόσιον ὀφείλει νὰ χορηγήσῃ καὶ ἀποσκευὴν εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, ἀλλὰ τοῦτο ἦτο ἀδύνατον νὰ πραγματοποιηθῇ καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν, μὲ ὅλην ἣν εἴχομεν ἐπιθυμίαν· ὁ λόγος, Κύριοι, ἦτον εὐκολώτατος. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκπληρώσωμεν οὔτε τὴν ἐπιθυμίαν τῶν πολιτῶν, οὔτε τὴν ἰδικήν μας ἐπιθυμίαν, διότι δὲν ἔχομεν τὰ μέσα. Μολαταῦτα, ὀλίγισται πυριτοθῆκαι, καὶ ὀλίγιστα ξίφη ἐδόθησαν· ἐζητήθησαν παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν καὶ ἄλλα, ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν εἶναι εὔκολον νὰ ἐννοήσητε ὁποία ἦτον. Ἀπήντησεν, ὅτι αἱ ἀποθῆκαί μας δὲν ἔχουν. Ἐν τούτοις, Κύριοι, αἱ ἀνάγκαι τῆς ἐθνοφυλακῆς εἶναι μεγάλαι· ἔχομεν ἀνάγκην σήμερον διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν τῶν Ἀθηνῶν τῶν ἑξῆς πραγμάτων· 5000 πυριτοθηκῶν, 5000 ξιφῶν, 5000 σφαιραγρῶν καὶ ἀναλόγων σκεπασμάτων διὰ τοὺς ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελοῦντας ἐν καιρῷ νυκτὸς εἰς τὰ κατὰ τὰ διάφορα τμήματα τῆς πόλεως συσταθέντα φυλακεῖα. Ἐκτὸς τούτων ἐζητήθησαν καὶ πυριτοβολαὶ, καὶ πυριτοβολαὶ ἐδόθησαν πόσαι, ὅσας τὰ ἐνόντα μέσα τοῦ δημοσίου ἐπέτρεπον. Ἐσχάτως ἐδόθησαν 4 κιβώτια εἰς τὸν δῆμον Ἀθηνῶν καὶ ἓν εἰς τὸν δῆμον Πειραιῶς, ἀλλὰ βεβαίως τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν εἶναι ἐπαρκὲς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν· τ’ ἀναγκαιοῦντα διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν χρήζουσι χρημάτων καὶ χρημάτων πολλῶν. Τὸ ταμεῖον γνωρίζετε καλῶς, ὅτι εἶναι κενόν. Ἀπέναντι λοιπὸν τῆς ἐνδείας, ἀπέναντι τοιούτων ἐμποδίων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπλάσαμεν ἡμεῖς, τὰ ὁποῖα εὕρομεν καὶ τὰ ὁποῖα ἐγεννήθησαν ἕνεκα τῆς καταστάσεως τοῦ παρελθόντος, δὲν ἐννοῶ, Κύριοι ποία αἰτίασις δικαία δύναται ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§79ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τί ἔγειναν τὰ χρήματα τῶν ὁμογενῶν;

§80ΖΑΪΜΗΣ. Μία ἐπερώτησίς μοι ἀπηυθύνθη, τί ἔγιναν τὰ βοηθήματα τῶν ὁμογενῶν. Δὲν ἔχω, Κύριοι, δυσκολίαν ν’ ἀπαντήσω. Τὰ βοηθήματα τῶν ὁμογενῶν δὲν ἀναβαίνουσιν εἰς ποσὰ κολοσσαῖα, εἰς ποσὰ μεγάλα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ θεραπεύσωσιν ὅλας τὰς ἀνάγκας. Δὲν ἔχω εὔκολον εἰς τὸν νοῦν μου πλήρη τὸν ἀριθμὸν, ἀλλὰ τὰ βοηθήματα αὐτὰ δὲν προσεγγίζουν οὔτε τὰς 160000 δραχμῶν. Τὰ βοηθήματα ταῦτα ἐδόθησαν εἰς τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰς ἀνάγκας ἐν γένει τῆς πατρίδος· ὅσα δὲ ἔλαβον δι’ ὡρισμένον σκοπὸν, ὅσα ἦσαν προσδιωρισμένα διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν, ἦσαν πολλὰ ὀλίγα, Κύριοι, καὶ ταῦτα κατετέθησαν εἰς τὴν Τράπεζαν. Ἰδοὺ, λοιπὸν ἡ ἀπάντησίς μου εἰς τὴν ἀπευθυνθεῖσάν μοι ἐπερώτησιν παρὰ τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Ἀττικῆς Κυρίου Κολιάτσου. Τὸ δημόσιον λοιπὸν, ὅσον ἦτο δυνατὸν, προσεπάθει νὰ χορηγήσῃ ὅλα τὰ μέσα πρὸς σχηματισμὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς· ἐὰν δὲν ἔπραξεν ὅ,τι ἔπρεπε νὰ πράξῃ καὶ ὅ,τι ἡ ἐπιθυμία ἀπῄτει, δὲν τὸ ἔπραξε, διότι δὲν εἶχε τὰ μέσα, ἀλλ’ οὐχ ἧττον μ’ ὅλην τὴν ἔλλειψιν τῶν μέσων θέλομεν προσπαθήσει ἐφ’ ὅσον εἴμεθα εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ καθόσον τὰ μέσα τοῦ ταμείου τὸ ἐπιτρέπουν νὰ χορηγήσωμεν ὅλην τὴν συνδρομὴν εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, διότι τὴν ἐθνοφυλακὴν ἐνομίσαμεν πάντοτε τὸν ἀκοίμητον φρουρὸν τῆς δημοσίας τάξεως, διότι ταύτην ἐθεωρήσαμεν ὡς μίαν μεγάλην ἐθνικὴν δύναμιν (θόρυβος). Σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν ἐχορηγήσαμεν ὅλα τὰ ὅπλα εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν τῆς πρωτευούσης, διότι δὲν ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸν σχηματισμὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς εἰς τὰς ἐπαρχίας· 12000 ὅπλων προσδιωρίσθησαν διὰ τὰς ἐπαρχίας· εἴς τινας ἀπεστάλησαν μέχρι τοῦδε, ἀλλ’ εἰς ἄλλας δὲν ἀπεστάλησαν μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης· τοῦτο προῆλθε, διότι τὰ ὅπλα ταῦτα ἔπρεπε νὰ προετοιμασθῶσιν εἰς τὰ ὁπλοστάσια. Μετ’ ὀλίγον, εἶμαι βέβαιος, ὅτι αἱ 12000 ὅπλων, αἱ προσδιορισθεῖσαι διὰ τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν νομῶν θέλουσι φθάσει εἰς τὸν προορισμόν των, καὶ ἡ ἐθνοφυλακὴ θέλει προοδεύσει καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὅσον προώδευσε καὶ εἰς τὴν πρωτεύουσαν.

§81ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριοι, λυποῦμαι, ὅτι ἐρχόμεθα μετὰ τόσον θορυβώδη συζήτησιν νὰ σκεφθῶμεν ἐπὶ σπουδαιοτάτου ἀντικειμένου. Προχθὲς κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἐκθέσεων τῶν κυρίων ὑπουργῶν εἰς δύω μόνον ἐπρόσεξα, ἤτοι τὰ ἀφορῶντα τὸν στρατὸν καὶ τὴν ἐθνοφυλακὴν, διότι ταῦτα μόνα ἐθεώρησα τὰ σπουδαιότερα ὅλων. Δὲν ἔρχομαι νὰ εἴπω τι περὶ τοῦ στρατοῦ· ἄλλοι ὡμίλησαν πρὸ ἐμοῦ καὶ ἄλλοι θὰ ὁμιλήσουν εἰδικώτερον καὶ ἀκριβέστερον περὶ τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ. Ὡς ἀξιωματικὸς ὅμως τῆς ἐθνοφυλακῆς ἔλαβον τὴν ἐντολὴν καὶ ὀφείλω νὰ ἀναφέρω τὰς ἀνάγκας τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἡ ἐθνοφυλακὴ, μᾶς εἶπε καὶ χθὲς ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐπανέλαβε καὶ σήμερον καὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ἐθνοφυλακὴ εὗρε πᾶσαν ὑποστήριξιν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, μᾶς εἶπον, πρῶτον μέλημά της εἶχε νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Εἰς ταῦτα ἀπαντῶ τὰ ἑξῆς. Τὴν 10 πρὸς τὴν 11 Ὀκτωβρίου πολλὰ τέκνα τῆς ἐλευθερίας ἦσαν καθειργμένα ἐν ταῖς φυλακαῖς· ἐδέησε ταῦτα νὰ ἐξέλθουν τῶν φυλακῶν· ἐθραύσθησαν αἱ κιγκλίδες, καὶ μετ’ αὐτῶν ἐξῆλθον ἐκ τῶν φυλακῶν καὶ πολλοὶ κακοῦργοι, οἵτινες ἑνωθέντες μετὰ τῶν ἀέργων καὶ φαυλοβίων ἠπείλησαν τὴν ἡσυχίαν αὐτῆς τῆς πόλεως. Τότε δὲν μᾶς ἔδωκαν αὐθορμήτως τὰ ὅπλα· τὰ ἐζήτησεν ὁ φιλήσυχος λαὸς τῆς πρωτευούσης, οἱ κτηματίαι, οἱ ἄνθρωποι τῆς τάξεως, καὶ ἡ Κυβέρνησις, οὐχὶ διότι πρώτη ἐπρονόησε περὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἀλλὰ διότι ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ καὶ περὶ τῆς ἰδίας ἑαυτῆς συντηρήσεως, περὶ τῆς ἐπαναστάσεως καὶ περὶ τῆς ἡσυχίας καὶ τάξεως τῆς πόλεως, συνέστησε μίαν κεντρικὴν ἐπιτροπὴν, τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι μέλος. Ἐδόθησαν λοιπὸν τότε 480 μόνον ὅπλα διὰ τὴν σύστασιν τῆς πολιτοφυλακῆς· δὲν ἀναφέρω πόσα ὅπλα ἐδόθησαν διὰ τὴν Φάλαγγα τοῦ Πανεπιστημίου. Πῶς ἐνήργησε τὰ καθήκοντά της αὐτὴ ἡ πολιτοφυλακὴ, ὅλοι τὸ γνωρίζετε, καὶ πιστεύω, ὅτι ὁ πρώην ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς, ὁ κύριος Κορωναῖος, δὲν εὗρε πολλὰ τὰ ἐλλείποντα· εὗρεν ἀνθρώπους τῆς τάξεως φυλάττοντας τὴν πόλιν, εὗρεν ἀνθρώπους, οἵτινες τὰ πάντα καὶ τὴν ζωήν των ἀκόμη ἐθυσίαζον διὰ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως, ἀλλ’ εὗρεν ἀνθρώπους ἀγυμνάστους ὅλως. Ἅμα ὁ κύριος Κορωναῖος ἀνέλαβεν τὴν ἀρχηγίαν τῆς ἐθνοφυλακῆς, κατέβαλε πλείστας ὅσας προστασίας περὶ τῆς διοργανώσεως αὐτῆς· τότε τρέχων ἀπὸ ἐκκλησίας εἰς ἐκκλησίαν, ἀπὸ συνοικίας εἰς συνοικίαν, παρεκάλει ὅλους νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, καὶ πραγματικῶς διὰ πόνων ἀτρύτων κατώρθωσε νὰ σχηματίσῃ μίαν ἐθνοφυλακήν. Ἀλλὰ ποῖα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἰς τὸν κύριον Κορωναῖον; ἐδόθησαν μόνον 800 ὅπλα δι’ ὅλην τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, ἐνῷ ὑπῆρχον εἰς τὴν ὁπλοθήκην τοῦ δημοσίου πολλὰ ἄλλα ὅπλα, καὶ ἀντὶ νὰ δοθῶσιν αὐτὰ σήμερον, ἔπρεπε νὰ δοθῶσιν ἔκτοτε, καὶ ἂν ἐδίδοντο ἔκτοτε, σήμερον ἡ ἐθνοφυλακὴ τῆς πρωτευούσης, διότι περὶ μόνης ταύτης θὰ ὁμιλήσω ἤδη, θὰ ἦτον εἰς πολὺ καλλιτέραν κατάστασιν· ἔλαβεν αὐτὰ τὰ ὅπλα, ἀλλὰ ποῖα ἄλλα μέσα τῷ ἐδόθησαν; Πόσοι προγυμνασταί; εἰς ἕκαστον τάγμα εἷς, δύω ἢ τρεῖς τὸ πολύ. Θὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἴδιος Κορωναῖος περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω τὶς βάσκανος δαίμων, ἐνῷ ἡ ἐθνοφυλακὴ προήγετο καὶ εὐωδοῦτο ὑπὸ τὰς ὁδηγίας τοῦ Κορωναίου καὶ τὴν ἀρχηγίαν αὐτοῦ, ἔφερε τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαιρεθῇ. Ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Ὑπουργεῖον, καθόσον ἤκουσα, διῃρέθησαν εἰς δύω ἰσόπαλα στρατόπεδα, ὡς πρὸς τὴν διατήρησιν ἢ τὴν παῦσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ τότε ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι καλός τις ὑπουργὸς, ἐνῷ ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ διχογνωμία μεταξὺ τῶν ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως, καλός τις ὑπουργὸς λέγω, μετέβη εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ναυάρχου Κανάρη, καὶ ἐζήτησε τὴν ὑπογραφήν του περὶ τῆς παύσεως τοῦ Κορωναίου. Ἀλλ’ ὁ γέρων Κανάρης ἠρνήθη εἰπὼν· «δὲν εἶμαι Κρόνος νὰ τρώγω τὰ τέκνα μου». Ἡ πάλη αὕτη, ἄλλαι ῥᾳδιουργίαι, ἄλλαι συκοφαντίαι ῥιφθεῖσαι ἐν τῷ μέσῳ, ἠνάγκασαν τὸν κύριον Κορωναῖον νὰ παραιτηθῇ τῆς θέσεώς του, οὐχὶ καλῶς κατ’ ἐμέ· ἔπρεπε νὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν, εἰς ἣν ἐτάχθη ὑπὸ τῆς πατρίδος. Παρῃτήθη· ἔκτοτε ποία νομίζετε ὑπάρχει ἐθνοφυλακὴ εἰς τὴν πρωτεύουσαν; Φάσμα μόνον ἐθνοφυλακῆς. Ἡ ἐθνοφυλακὴ τῆς πρωτευούσης, (θόρυβος καὶ διακοπὴ) ἔρχομαι νὰ ὑπερασπισθῶ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐθνοφυλακῆς καὶ πρέπει νὰ ἀποδείξω εἰς ποίαν κατάστασιν εἶναι ἡ ἐθνοφυλακή· δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν ὅτι αὕτη ἔφθασεν εἰς τὸ ἄκρον ἄωτον. Ὑπάρχει τῳόντι σῶμα ἐθνοφυλακῆς, ἀλλὰ δὲν εἶχε τὸ πρῶτον, εἰμὴ 800 μόνον ὅπλα· ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἐδόθησαν εἰς αὐτὴν καὶ ἄλλα ὅπλα, ἀλλὰ μόνον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἐνῷ ἀνέκαθεν ὑπῆρχον εἰς τὴν ὁπλοθήκην ὅπλα πλεῖστα (χειροκροτήματα). Ἀλλ’ ἐγυμνάσθη ἡ ἐθνοφυλακὴ τῆς πρωτευούσης; Ὄχι, Κύριοι, δὲν ἐγυμνάσθη. Εἰς ἕκαστον τάγμα ὡς προεῖπεν ἐστάλησαν εἷς ἢ δύο προγυμνασταί, ἐνῷ ἐγένοντο τότοι προβιβασμοί, καὶ ἐνῷ μᾶς εἶπε προχθὲς ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι οἱ προβιβασμοὶ ἐκεῖνοι ἐγένοντο μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ χρησιμεύσουν οἱ προβιβασθέντες εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ἐθνοφυλακῆς! Εἶχον λοιπὸν δίκαιον λέγων, ὅτι ἔχομεν φάσμα ἐθνοφυλακῆς. Ναὶ, βλέπομεν μίαν ἐθνοφυλακὴν, ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι ἀγύμναστος· εἰς τοὺς λόχους σήμερον μόλις ἐδόθησαν προγυμνασταί· προηγουμένως, διατί δὲν ἐδίδοντο, ἐν ᾧ τόσοι ὑπαξιωματικοὶ εὑρίσκοντο ἐν τῇ πρωτευούσῃ; Ἀλλὰ ποία, ἐρωτῶ, τάξις ἠμπορεῖ νὰ διατηρηθῇ, ποία κοινὴ ἀρχὴ δύναται νὰ συνδέσῃ αὐτὴν τὴν ἐθνοφυλακὴν, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἀρχηγὸς, ὅστις νὰ ἐπιτηρῇ ἐπὶ τῶν ἀναγκῶν αὐτῆς τῆς ἐθνοφυλακῆς; Ἤκουσα τὴν ἔκθεσιν τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ εἶδον, ὅτι καὶ αὐτὸς ᾐσθάνετο τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως ἀρχηγείου· ἀνέγνωσα τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἔστειλε πρὸς τὸν Κύριον Κορωναῖον κατὰ τὴν παραίτησίν του, καὶ εἶδον καὶ τότε, ὅτι ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ λέγω πρὸς τιμήν του, διότι φαίνεται, ὅτι τῷ ὄντι αὐτὸς ἐζήτει τὴν πρόοδον τῆς ἐθνοφυλακῆς· καὶ αὐτὸς λέγω ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην τῆς διατηρήσεως τοῦ ἀρχηγείου τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ πιστεύω, ὅτι ὅλοι πρέπει νὰ τὴν αἰσθανθῆτε. Δὲν εἶναι δυνατὸν, λόχοι χωρισμένοι ἀπ’ ἀλλήλων, λόχοι, οἵτινες δὲν συνδέονται δι’ οὐδενὸς δεσμοῦ, οἱ λόχοι οὗτοι νὰ προαχθῶσι, καὶ νὰ εὐοδωθῇ αὐτὸ τὸ ἔργον τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ὥστε πρώτη ἀνάγκη κατὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἐθνοφυλακῆς εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἀρχηγείου τῆς ἐθνοφυλακῆς· καὶ πιστεύω, ὅτι αἰσθανόμενοι τὴν ἀνάγκην αὐτὴν, θέλετε συστήσει ὅσον τάχιστα τοιοῦτον ἀρχηγεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω πῶς ἡ Κυβέρνησις, ἀφ’ οὗ τὴν μίαν ἡμέραν τὸ συνέστησε, μετ’ ὀλίγον τὸ διέλυσε. Δεύτερον, ἡ ἐθνοφυλακὴ ἔχει καὶ ἄλλας ἀνάγκας. Ἐπληροφορήθην, ὅτι διὰ τὴν ἐθνιφυλακὴν τῆς πρωτευούσης ἐστάλησαν χρήματα· τοὐλάχιστον εἶδον ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ὅτι ὁ Κύριος Κορωναῖος ἐζήτησε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὰ σταλέντα διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν χρήματα· τὰ χρήματα ταῦτα δὲν ἐδόθησαν· ἠδύναντο βεβαίως τὰ χρήματα ταῦτα νὰ χρησιμεύσωσι καὶ δι’ ἀγορὰν πυριτοθηκῶν καὶ πυριτοβολῶν· διότι καθὼς ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν σᾶς εἶπεν, καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐγὼ, μὴ βλέπετε τὰ ὅπλα· μάθετε, ὅτι τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, εἶναι ὅλα κενὰ, οἱ ἐθνοφύλακες περιπολοῦν, καὶ κανεὶς δὲν ἔχει οὐδὲ πυριτοθήκην οὐδὲ πυριτοβολὴν, κρατεῖ μόνον μίαν λόγχην, καὶ τίποτε περισσότερον.

§82ΦΩΝΑΙ. Ὅλα τὰ χρήματα δὲν ἐδόθησαν διὰ τὴν ἐθνοφυλακήν.

§83ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἔστω. Τὰ χρήματα ὅμως, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν ὁπωσδήποτε εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, διατί δὲν ἐχρησίμευσαν τῷ ὄντι δι’ αὐτήν; ἀφίνω τὰ ἄλλα χρήματα (θόρυβος).

§84ΠΟΛΛΟΙ. Ὅλα διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν τῆς πρωτευούσης!

§85ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἡ ἐθνοφυλακὴ τῆς πρωτευούσης διετήρησε τὴν τάξιν ἐνταῦθα, ἡ ἐθνοφυλακὴ τῆς πρωτευούσης θὰ τὴν διατηρήσῃ ὁπωσδήποτε, ἡ ἐθνοφυλακὴ τῆς πρωτευούσης ἦτο ἐκείνη, ἥτις ἔσωσε τὴν ἐπανάστασιν, τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἥτις ἔφερε καὶ σᾶς ἐν τῇ Συνελεύσει.

§86ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν ῥήτορα νὰ ἀνακαλέσῃ τὸν λόγον, ὅτι μᾶς ἔφερε.....

§87ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Αὐτὴ ἐτήρησε τὴν τάξιν, καὶ ἂν δὲν διετήρει τὴν τάξιν, ἡμεῖς δὲν ἠρχόμεθα ἐδῶ· ὁ γενναῖος στρατὸς καὶ ἡ ἐθνοφυλακὴ μᾶς ἔφεραν ἐδῶ· δὲν θέλω νὰ προσβάλω κανένα, Κύριοι (θόρυβος).

§88ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπανάστασις ἄνευ ἐλευθερίας τοῦ λόγου δὲν εἶναι ἐπανάστασις· ἀφήσατε τὸν ῥήτορα ἐλεύθερον.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὸν ἀγορεύοντα νὰ ὁμιλήσῃ· ὅστις ἔχει ἀντίῤῥησιν, δύναται νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον.

§90ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἶπα μίαν ἀλήθειαν, Κύριοι. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ ἀφοροῦν τὴν ἐθνοφυλακὴν τῆς πρωτευούσης, ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν διὰ τὰς Ἀθήνας, Κύριοι, εἰδικῶς, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν τῆς πρωτευούσης, πρέπει νὰ χρησιμεύσωσι τοὐλάχιστον διὰ τὸν ὁπλισμὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς. Κατὰ τὸν περὶ ἐθνοφυλακῆς νόμον καὶ αὐτοῦ τοῦ μακαρίτου, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει ὁλόκληρον τὸν ὁπλισμὸν εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν· τί ἔδωκε; μόνον τὸ ὅπλον; αὐτὰ τὰ χρήματα ἔπρεπε νὰ καταναλωθῶσι διὰ τὸν ἐντελῆ ὁπλισμὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς τῆς πρωτευούσης, διότι αὐτὴ ἔμελλε νὰ χρησιμεύσῃ τοὐλάχιστον ὡς πρότυπον τῆς ἐθνοφυλακῆς τοῦ ὅλου Κράτους.

§91ΘΡ. ΖΑΙΜΗΣ. Δὲν εἴπετε τὴν ἀλήθειαν, ὅτι ἐστάλησαν χρήματα διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν, τὰ ὁποῖα διετέθησαν ἄλλως. Σᾶς λέγομεν, ἐὰν ἐννοῆτε τὰ χρήματα τὰ σταλέντα ἀπὸ τὴν Ἀλεξάνδρειαν, σᾶς λέγομεν ῥητῶς καὶ ἐπισήμως, ὅτι τὸ δωρητήριον τῶν ὁμογενῶν τῆς Ἀλεξανδρείας πρὸς τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν, ἀφίνει εἰς τὴν διάθεσιν τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως τὰ χρήματα ταῦτα καὶ δὲν ὁρίζει τὸν σκοπὸν ῥητῶς, καὶ ὅταν ἡ Συνέλευσις ἐπιθυμῇ, τὸ δωρητήριον ἔγγραφον κατατίθεται αὔριον.

§92ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἰς ἀπάντησιν λέγω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις εἶχε τὴν ἐντολὴν νὰ παραδώσῃ τὰ χρήματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἥτις τὰ παρέδωκεν, ἔλαβε τὴν ἐντολὴν νὰ τὰ παραδώσῃ διὰ νὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν (θόρυβος). Λοιπὸν ἐπειδὴ δὲν θέλετε νὰ μὲ ἀκούσητε............

§93ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω καὶ λέγω νὰ ἀφήσωμεν ἐλεύθερον τὸν λόγον.

§94ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Περαίνων τὸν λόγον μου ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ά.) ὅπως παραχρῆμα, εἰ δυνατὸν, ἐπαναφέρῃ τὴν θέσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς· βʹ.) νὰ διορίσῃ προγυμναστὰς τοὺς ἀναγκαίους εἰς ὅλα τὰ σώματα καὶ ὅλους τοὺς λόχους, διότι, καθὼς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, μόνον δύω εἰς ἕκαστον τάγμα εἶχον εἰς τὰς ἀρχὰς δοθῆ, ἴσως προχθὲς ἐστάλησαν καὶ ἄλλοι, δὲν ἠξεύρω· γʹ.) αὐτὰ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν ἐν γένει τοῦ Κράτους, ἂν ὑποθέσωμεν ἀληθὲς ὅ,τι εἶπεν ὁ ὑπουργὸς, νὰ χρησιμεύσουν τοὐλάχιστον ἐν μέρει πρὸς καταρτισμὸν τοῦ ὁπλισμοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς τῆς πρωτευούσης.

§95Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δι’ ὅλον τὸ Κράτος.

§96ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἀκούω τινὰς λέγοντας δι’ ὅλον τὸ Κράτος· δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι πρέπει δι’ ὅλον τὸ Κράτος· ἀλλὰ, ἂν ἡ ἐθνοφυλακὴ τῆς πρωτευούσης εὑρίσκῃ τόσας καὶ τόσας δυσκολίας καὶ προσκόμματα, δὲν ἠξεύρω πόσας δυσκολίας θὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰ ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους· δὲν ἠρνήθην, ὅτι ἔπρεπε νὰ σταλῶσιν ὅπλα καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους, ἀφοῦ τοιαῦτα ὑπάρχουσι.

§97ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἑξήκοντα χιλιάδες δραχμαὶ ὑπάρχουσιν ἐδῶ ἀπὸ τοὺς Ἀθηναίους συνηγμέναι.

§98ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Αὐταὶ εἶναι διὰ τὴν ἐνδυμασίαν, καὶ ἐγὼ δὲν ἐζήτησα χρήματα διὰ τὴν ἐνδυμασίαν, ἀλλὰ διὰ τὸν ὁπλισμόν. Τελειώνων τὸν λόγον μου, ἐπιθυμῶ νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν ἡ Συνέλευσις τὰς παρατηρήσεις μου αὐτὰς, καὶ ὅσας ἄλλοι ὑποβάλλουσι. Δὲν ἠθέλησα διὰ τοῦ λόγου μου νὰ κατηγορήσω κᾀνένα· δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι τινὲς τῶν Κυρίων ὑπουργῶν ἐφρόντισαν μετὰ μεγάλου ζήλου ὑπὲρ τῆς ἐθνοφυλακῆς τῆς πρωτευούσης, μεταξὺ τῶν ὁποίων καταλέγω καὶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ ὁ ὑπουργὸς οὗτος διέτατε νὰ δοθῶσιν ὅπλα, αὐτὰ δὲν ἐδίδοντο, διότι ὑπῆρχε δυσπιστία ἄλλων ὑπουργῶν πρὸς τὴν θέσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν ἐθνοφυλακήν. Δεύτερον, ἐνῷ ἴσως παρεκάλει νὰ δοθῶσιν οἱ ἀναγκαῖοι προγυμνασταὶ, αὐτοὶ δὲν ἐδόθησαν ἴσως μέχρι τῆς σήμερον. Καὶ ἀπὸ ὅλης τῆς ἐθνοφυλακῆς μόνον ἡ φάλαγξ τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι γυμνασμένη· καὶ αὐτῆς δὲ τὸν ἀρχηγὸν θέλουν σήμερον νὰ παύσωσι (θόρυβος); Μὴ θέλων νὰ πικράνω περισσότερον τινὰς τῶν ὑπουργῶν, παραιτῶ τὸ βῆμα.

§99Δ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ προλαλήσας, νομίζω, ἔντιμος πληρεξούσιος Ἀθηνῶν, διότι δὲν ἔχω τὴν τιμὴν τῆς γνωριμίας τοῦ μεταξὺ ἄλλων εἶπε.

§100ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δυνατώτερα Κύριε!

§101Δ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ τὸ ἐπιθυμῶ, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ. — Εἶπε, λοιπὸν, καὶ νομίζω, ὅτι ὑπενόησεν ἐμὲ ἄλλος τις πληρεξούσιος, λαλήσας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τῆς ἐλευθερίας, καὶ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὸ θάῤῥος νὰ ἀποκαλέσῃ ὀνομαστικῶς ὁποιονδήποτε ὑπουργὸν, διὰ νὰ ᾖναι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσῃ. Εἶπεν, ὅτι μετὰ δυσπιστίας καὶ φόβου ἐδόθησαν ὅπλα εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν· δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ἀπ’ ἐναντίας ἤμην εἷς ἐκ τῶν πρώτων, ὁ ὁποῖος ἀμέσως τὴν δευτέραν ἢ τὴν πρώτην ἡμέραν μετὰ τὴν πτῶσιν τοῦ συστήματος ἐπρότεινα τὴν σύστασιν τῆς ἐθνοφυκακῆς, διότι, καθὼς ἀνέφερον ἤδη εἰς τὴν σεβαστὴν ταύτην ὁμήγυριν, εἶπον, ὅτι ὡς ἐκ τῆς ἐπαναστάσεως ἠραιώθησαν, καὶ δὲν ἠδυνάμην μὲ ὅλον τὸν πατριωτισμὸν, μὲ ὅλην τὴν γενναιότητα, μὲ ὅλην τὴν προθυμίαν καὶ τὴν ὁποίαν ἔλαβα παντοῦ συνδρομὴν ἀπὸ τὸν λαὸν νὰ παραμελήσω τὸ ἐθνικὸν τοῦτο ἔργον, δὲν ἠδυνάμην ὅμως νὰ τηρήσω καὶ τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν τῆς πατρίδος. Ὑποστηρίζω, ὅτι πρέπει νὰ συστηθῇ ὁ νόμος περὶ ἐθνοφυλακῆς, ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος εἶχε ἐπιψηφισθῆ ἀπὸ τὰς πεπτωκυίας βουλάς, τροποποιούμενος νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν, ἀλλ’ αἱ περιστάσεις καὶ ἡ ἔλλειψις τῶν μέσων δὲν ἔδωκαν καιρὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν· ἐκ τῶν ἐνόντων ὅμως, ὁσάκις ὁ ὑπουργὸς, ὁ συνάδελφός μου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν ὅπλα, πολεμοφόδια καὶ ἄλλα, αὐθωρεὶ διετάχθησαν καὶ ἐδόθησαν. Εἶπεν, ὅτι ὑπῆρχε δυσπιστία· οὐδεμία δυσπιστία ὑπάρχει εἰς τὸν λαόν. Ὁ ἐλεύθερος λαὸς πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ ὅπλον διὰ νὰ τηρήσῃ τὴν τάξιν, ἐν ἀνάγκῃ νὰ κτυπήσῃ τὸν ἐχθρὸν τῆς Πατρίδος, ὅπου καὶ ἂν ᾖναι. Λέγει, ὅτι ὀλίγιστα ὅπλα ἐδόθησαν. Κύριοι, ἠξεύρετε, ὅτι λέγων τις τὴν ἀλήθειαν δὲν ἔχει νὰ φοβηθῇ τι. Ἐδώκαμεν ἀναλόγως εἰς τὴν πρωτεύουσαν, εἰς τὴν φάλαγγα τοῦ Πανεπιστημίου, εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, νομίζω, δὲν ἠξεύρω ἀκριβῶς, περὶ τὰς 4 ἢ 5 χιλιάδας· ἀναλογίσατε τὴν ἀναλογίαν διὰ τὸ λοιπὸν Κράτος. Εἶπα καὶ λέγω, ὅτι δὲν πρέπει μόνον νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἀλλὰ καὶ αἱ ἐπαρχίαι ἔχουν ἀνάγκην μεγίστην· καὶ τὸ δικαιότατον παράπονον τῶν ἐπαρχιῶν ἦτο καὶ εἶναι, ὅτι τὰ πάντα ἐγένοντο ὑπὲρ τῶν Ἀθηνῶν· καὶ εἶναι ἀλήθεια· τὸ εἶδα καὶ ἐδῶ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας· αὐτὸ εἶναι τὸ ζωηρὸν καὶ ἐγκάρδιον παράπονον. Λοιπὸν ὁ Κ. Πληρεξούσιος τῶν Ἀθηνῶν ἔπρεπε νὰ ᾖναι σκεπτικώτερος, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ προβαίνῃ τοιουτοτρόπως, καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι δὲν ἐδώκαμεν. Ἅμα ἐπαρουσιάσθη μία ἐπιτροπὴ ἀπὸ ἐντίμους τῶν Ἀθηνῶν πολίτας, καὶ μᾶς ἐζήτησαν ὅπλα, αὐθωρεὶ ἐδώκαμεν, καὶ εἶπον ὅτι αὐτοὶ οἱ ἔντιμοι πολῖται συμπράττοντες μετὰ τοῦ γενναίου στρατοῦ μας συνετέλεσαν εἰς τὴν τήρησιν τῆς τάξεως καὶ ἡσυχίας, ἤτοι ἀδιοργάνιστοι ἔδειξαν πολὺν ζῆλον καὶ προθυμίαν, περιπολοῦντες νυχθημερὸν καὶ φρουροῦντες τὴν τάξιν.

§102ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Διὰ τί κατηργήσατε τὸ ἀρχηγεῖον;

§103ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν σᾶς διέκοψα· δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα. Εἶπε πρὸς τοῖς ἄλλοις, ἀναμιχθεὶς εἰς καθήκοντα ξένα, ὅτι ἡμεῖς δυσπιστοῦντες, δὲν παρεχωρήσαμεν. Δὲν εἶναι ἀληθές, καθὼς σᾶς ἀπέδειξα, διότι ἐκ τῶν ἐνόντων ἐδώκαμεν τόσα ὅπλα ἐδῶ κατ’ ἀναλογίαν τοῦ λοιποῦ Κράτους, ὅσα δὲν ἔπρεπε νὰ δοθῶσι· διότι ἐξ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν καὶ ἐξωδίκως εἰς ἐμὲ καθ’ εὐθεῖαν ἤρχοντο ζητοῦντες ὅπλα, ἀλλὰ πάντοτε ἀπήντων, ὅτι δὲν ἠμποροῦσα νὰ δώσω κἀνὲν ὅπλον, ἄνευ τῆς αἰτήσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἠκολούθησα πάντοτε· κατὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἀπήντησα καλῶς. Ἡ Κυβέρνησις εἶχε καὶ ἔχει μίαν ἐντολὴν, ἐννοεῖται, παρὰ τῆς Συνελεύσεως νὰ πράττῃ πᾶν ὅ,τι νομίζει καλὸν καὶ συμφέρον διὰ τὴν πατρίδα. Ἐνόμισε καλὸν νὰ συστήσῃ ἀρχηγεῖον, καὶ τὸ συνέστησε, καὶ αὐθωρεὶ παρεχώρησεν ἐκ συμφώνου ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν καὶ ἐσωτερικῶν ὅλα τὰ μέσα καὶ ὅπλα καὶ ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικοὺς, καὶ τὰ πάντα. Δὲν εἶπε λοιπὸν τὴν ἀλήθειαν, ὅτι δὲν παρεχωρήσαμεν· ἐκ τῶν ἐνόντων ὅλα τὰ ἐδώκαμεν. Εἶπεν ὅτι καλός τις ὑπουργὸς, μεταβὰς εἰς τοῦ Ναυάρχου Κανάρη· καὶ δὲν ἠξεύρω τί ἐννοεῖ μὲ τοῦτο. Εἰς τοῦ Σεβαστοῦ καὶ γηραιοῦ Θαλασσομάχου πολλάκις καὶ νυχθημερὸν διετέλουν διὰ λόγους ὑπηρεσίας, καὶ πολλάκις πρὸς ἐπίσκεψιν. Μετ’ οὐ πολὺ τῆς συστάσεως τοῦ ἀρχηγείου τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἐφάνη ἡ μὴ χρησιμότης· τοὐλάχιστον αὐτὸ ἦτο, εἶναι καὶ ἔσται ἡ πεποίθησίς μου· λόγου γενομένου περὶ τούτου ἐν συμβουλίῳ, διεφωνήσαμεν· δὲν ἔχω τίποτε κρυπτόν· ἡ Κυβέρνησις ἤκουε, καὶ μετὰ σφοδρᾶς συζητήσεως ἀπεφασίσθη ἡ παραίτησις τοῦ ἐντίμου καὶ γενναίου ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς τῆς πρωτευούσης καὶ ἡ διάλυσις τοῦ ἀρχηγείου. Κατὰ τοῦτο ἐσυμφώνησε καὶ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ Κυβέρνησις, ἐκτὸς τοῦ Θαλασσομάχου Κανάρη. Δὲν εἶπε λοιπὸν τὴν ἀλήθειαν ὁ προλαλήσας ἔντιμος πληρεξούσιος.

§104ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἶπον, ὅτι ἀνέγνωσα ἐν ταῖς ἐφημερίσι.

§105ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ὅλον συνεφώνησε. Ἐπειδὴ καὶ ὁ ναύαρχος Κανάρης ἠσθένει, μετέβην εἰς τὴν οἰκίαν του, καὶ ἐκοινοποίησα τὴν ἀπόφασιν, καὶ παρεκαλοῦμεν τὸν Ναύαρχον νὰ συναινέσῃ μεθ’ ἡμῶν. Ἀλλ’ ὁ Ναύαρχος διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ὅλοι σεβόμεθα, δὲν ἠθέλησεν. Αὐτὴ εἶναι γνωστὴ καὶ καθαρὰ ἡ ἀλήθεια. Κρίνω περιττὸν νὰ εἴπω τι περισσότερον.

§106ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ, νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἓν πρᾶγμα.

§107ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα, ἂν τὸ ἐπιτρέπῃ ὁ Κ. Πρόεδρος.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε ἀπὸ τῆς ἕδρας σας Κ. Μίληση;

§109ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Θὰ γείνῃ κακὴ ἀρχή.

§110ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι πρώτη φορά· ὅταν μᾶς συμφέρῃ εἶναι καλὴ ἀρχή, ὅταν δὲν μᾶς συμφέρῃ εἶναι κακή.

§111ΜΙΛΗΣΗΣ. Θέλω νὰ ἐρωτήσω, Κ. Πρόεδρε, τὸν ὑπουργὸν, ἂν εὐαρεστῆται νὰ μᾶς εἴπῃ, ποῖοι λόγοι ἔπεισαν τὴν Κυβέρνησιν.

§112ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κ. Μίληση, σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι τοῦτο ἀφορᾷ μᾶλλον τὸν συνάδελφόν μου ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ὄχι ἐμέ· εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐγὼ ἔλαβα μέρος καὶ συνυπέγραψα, διότι ὁ γενναῖος πρώην ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνοφυλακῆς τῆς Πρωτευούσης εἶναι ἐκ τῶν ἱκανωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐθνικοῦ στρατοῦ μας· τοὺς κόπους, τὰς θυσίας του, τὴν πλήγωσίν του τὴν γνωρίζομεν ὅλοι. Ἄλλας λεπτομερείας νομίζω πρὸς ὥραν δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω· ἔπειτα.

§113ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Προγυμναστὰς διὰ τί δὲν μᾶς ἐδώκατε;

§114ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν λέγεις τὴν ἀλήθειαν. Σᾶς εἶπα, Κύριοι, ὅτι ἀκόμη καὶ σήμερον ὑπέγραψα 100 τόσους προβιβασμοὺς, καὶ ἐζητήθησαν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς Ἐθνοφυλακῆς οἱ περισσότεροι, καὶ ὅπλα καὶ πυριτοβολὰς ἔδωκα.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται, κύριε Ὑπουργὲ, καὶ περὶ τῆς σχολῆς τῶν Εὐελπίδων.

§116ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἅμα παρὰ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ λαοῦ καὶ τῇ ἐγκρίσει τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως ἀνέλαβα τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, μεταξὺ τῶν ἄλλων μελημάτων, τὰ ὁποῖα εἶχον, ἦτο καὶ ἓν ἐκ τῶν οὐσιωδεστέρων τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, τὸ περὶ τῆς στρατιωτικῆς Σχολῆς· διότι γνωρίζετε, ὅτι καίτοι μὴ καθ’ ὅλα διωργανισμένη, ἀπὸ τὴν σχολὴν αὐτὴν ἐξῆλθον τὰ ὡραιότερα, τὰ ἱκανώτερα τέκνα τῆς Πατρίδος, τὰ ὁποῖα εἶναι περιττὸν νὰ συστήσω πρὸς ὑμᾶς· διότι ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι ὁσάκις πρόκειται περὶ ἐλευθερίας, δὲν ἐψήφισαν μήτε βαθμὸν μήτε ἀμοιβὰς, ἀλλὰ τοὺς καταδιωγμοὺς καὶ τὰ πάντα ὑπέστησαν. Ἐφρόντισα λοιπὸν ἀμέσως νὰ παύσω τὸν διοικητὴν τῆς σχολῆς ταύτης, καὶ ἀντικατέστησα αὐτὸν δι’ ἑνὸς τῶν γενναιοτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ὅστις ὁ ἴδιος αὐτὸς ἐξεπαιδεύθη ἐν αὐτῷ, καὶ μέχρις ὥρας δὲν ἔχω εἰμὴ νὰ ἀποδώσω ἐπαίνους εἰς τὴν φρόνησιν καὶ μετριοπάθειαν εἰς ὅλον ἐν γένει τὸν τρόπον ἐκεῖνον τῆς διοικήσεως, ὅστις ἀπαιτεῖται. Δυστυχῶς καὶ ἐκεῖ, καθὼς γνωρίζετε, εἰς ὅλον τὸ κοινωνικὸν σῶμα τὸ νόσημα εἰσεχώρησεν· ἀνωμαλίαι πολλαὶ ὑπῆρξαν, δυσαρέσκειαι κατ’ ἀνωτέρων καὶ ἄλλα πολλὰ, τὰ ὁποῖα παρέπονται.

§117ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Κἀνεὶς ἐξ ἡμῶν δὲν ἀκούει, Κ. Πρόεδρε.

§118ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀμέσως λοιπὸν ἔσπευσα νὰ ἐπιθεωρήσω αὐτοπροσώπως καὶ λεπτομερῶς τὴν σχολὴν, νὰ ἴδω εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται, καὶ ὁποίας ἐδυνάμην νὰ φέρω βελτιώσεις εἰς τὴν ἔλλειψιν τῶν μέσων ἰδίως τοῦ καταστήματος τούτου, τὸ ὁποῖον καὶ λίαν στενόχωρον εἶναι ὡς ἐκ τῆς συσσωρεύσεως πολλῶν μαθητῶν, οἵτινες εἰσῆλθον τελευταῖον. Ἐπεθεώρησα, Κύριοι, ὅλας τὰς τάξεις, ὡμίλησα πατριωτικῶς, ἀδελφικῶς εἰς τοὺς νέους αὐτοὺς, τί περιμένει ἀπὸ αὐτοὺς ἡ Πατρὶς, καὶ τί χρεωστοῦν, καὶ πῶς νὰ φέρωνται· δυστυχῶς καθ’ ὁλοκληρίαν ἔκαμαν ἀναρμοδίως καὶ ἀντιπειθαρχικῶς ἂν θέλητε μίαν ἀναφορὰν ζητοῦντες ἐξώσεις ἀνωτέρων καὶ ὑποδεεστέρων ἀξιωματικῶν ἄνευ λόγου· ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὸ τρυφερὸν τῆς ἡλικίας, καὶ διότι πολλοὶ ἐκ τῶν σημερινῶν μαθητῶν εἶναι ἀκόμη νέοι καὶ δὲν ἐγνώρισαν ἀκριβῶς τὴν στρατιωτικὴν πειθαρχίαν, ἐδέχθην τὴν ἀναφορὰν, ἀλλὰ δὲν περιωρίσθην εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ὠνόμασα μίαν ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν ἐντιμοτέρων καὶ ἱκανωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ὑπὸ τὴν Προεδρείαν τοῦ γενναίου καὶ φρονίμου διοικητοῦ, ἥτις ἐξήγαγε μὲ ἀμεροληψίαν τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, καὶ μοὶ ἐπρότεινε μέτρα τινὰ διὰ τῶν ὁποίων ἠδύνατο νὰ ἐπανέλθῃ ἡ τάξις καὶ ἡ ἡσυχία. Τὰ μέτρα ταῦτα τὰ παρεδέχθην αὐθωρεὶ· κατὰ συνέπειαν τούτου κακὸς δαίμων, ἵνα μὴ ἄλλο τι εἴπω, εἰσεχώρησεν εἰς κεφαλὰς τινας θερμὰς, διότι δὲν δύναμαι ἄλλην λέξιν νὰ μεταχειρισθῶ, καὶ ἡ νεολαία αὐτὴ παρήκουσεν. Ἅμα τοῦτο μαθὼν διὰ τῆς ἁρμοδίας ἀρχῆς καὶ διὰ τοῦ Διοικητοῦ τῆς σχολῆς, ἔσπευσα ἀμέσως νὰ ἐξαποστείλω τὸν γενναῖον στρατιωτικὸν Διοικητὴν τῆς Πρωτευούσης καὶ τοῦ Πειραιῶς, ὅστις μεταβὰς ἐκεῖ προσκαλεῖ τοὺς ἀπειθοῦντας εἰς τὴν τάξιν. Κατὰ συνέπειαν ἔκρινε τῇ ἐγκρίσει μου ν’ ἀποσυρθῶσι δι’ ὀλίγας ἡμέρας οἱ μαθηταὶ τῆς σχολῆς, ὅπερ καὶ ἐγένετο. Σήμερον δὲ διέταξα τὸν στρατιωτικὸν διοικητὴν νὰ διατάξῃ τοὺς μαθητὰς, οἵτινες περιφέρονται εἰς τὴν πρωτεύουσαν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν σχολὴν, καὶ τὰ διατεταγμένα νὰ ἐκτελεσθῶσι, δηλ. ἡ ἀποπομπὴ τριῶν μαθητῶν καὶ ἡ φυλάκισις ἄλλων εἰς τὸν στρατῶνα τοῦ πεζικοῦ. Ἅμα δὲ ἐπανέκαμψαν οἱ μαθηταὶ εἰς τὸ σχολεῖον, ὠνόμασα μίαν ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ στρατιωτικοῦ διοικητοῦ, διὰ νὰ ἐξελέγξῃ ἀκριβῶς καὶ ἀμερολήπτως τὰ γεγονότα. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ Πανεπιστήμιον, λέγουν, ὅτι ἐγὼ αὐτογνωμόνως ἀφῄρεσα τὸν προγυμναστὴν, ἕνα λοχαγὸν νομίζω ἀπὸ τὴν φάλαγκα τοῦ Πανεπιστημίου. Δὲν ἔχει οὕτω τὸ πράγμα· ἰδοὺ τί τρέχει· ὁ φρούραρχος, ὅστις σπουδαίως καὶ δραστηρίως καταγίνεται περὶ τὴν τακτοποίησιν τῆς ὑπηρεσίας, μοί ἀνέφερε μεταξὺ πολλῶν ἄλλων, ὅτι ἔχει ἀνάγκην ἀπόλυτον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς φρουρᾶς 4 λοχαγῶν. Τὸ σύστημά μου ὑπῆρχε, καὶ εἶναι πάντοτε, ὅταν διορίζω ἕνα ἀνώτερον ἢ κατώτερον ἀξιωματικὸν νὰ ἔχω ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτὸν, καὶ ὅταν ἔχω τοιαύτην τὸν ἀφήνω νὰ ἐνεργῇ μὲ τὴν μεγαλειτέραν ἐλευθερίαν εἰς τὸν κύκλον τῆς ὑπηρεσίας του. Ἅμα μοῦ ἐπαρουσίασεν ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης τὴν πρότασιν ταύτην, ὕστερον ἔμαθα, ὅτι παράπονα διηγέρθησαν· ἦλθον καὶ πολλοὶ τῶν ἐντίμων καθηγητῶν καὶ μοὶ εἶπον, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος εἶναι ἓν σκάνδαλον καὶ φέρει ζωηρὰ παράπονα μεταξὺ τῶν τρυφερῶν καὶ γενναίων φοιτητῶν καὶ τῶν καθηγητῶν, ἐξ ἐναντίας ἄλλοι μὲ εἶπον, ὅτι ἂν αὐτὸς ἀναχωρήσῃ τὸ πᾶν χάνεται· εἰς ἰδιαιτέραν τινὰ συνδιασκέδασιν εὑρεθεὶς μεταξὺ πολλῶν ἐντίμων Καθηγητῶν καὶ λοχαγῶν τῆς ὡραίας αὐτῆς φάλαγγος, τὴν ὁποίαν ὅλοι σήμερον ἐθαυμάσαμεν, ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ λοχαγοῦ τούτου· ἐκ συμφώνου ὅλοι οἱ μαθηταὶ εἶπον, ὅτι ἔχουν ἀνάγκην τοῦ λοχαγοῦ αὐτοῦ, ὁ φρούραρχος μὲ λέγει, ὅτι ἔχει ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας· λοιπὸν ἐγὼ προσέθηκα, ὅτι πρέπει νὰ οἰκονομηθῇ ἡ φάλαγξ τοῦ Πανεπιστημίου· ὡς γνωρίζετε ἐξασκεῖται εἰς τὰ γυμνάσια τὴν πέμπτην καὶ τὴν Κυριακὴν, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς· διέταξα τὸν φρούραρχον κατὰ τὰς ὥρας τῶν γυμνασίων καὶ τῆς λοιπῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τῆς φάλαγγος, ν’ ἀποσπάσῃ τὸν λοχαγὸν τοῦτον, καὶ νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς τελείας ἐκγυμνάσεως τῆς φάλαγγος. Τίποτε περισσότερον δὲν ἔχω, ἀλλὰ δὲν πρέπει καὶ νὰ σιωπῶ.

§119ΠΕΤΙΜΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν ἄδειαν νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν ὑπουργόν; Τί ἐννοεῖ, ὅτι ἡ νόσος ἐνέσκηψεν εἰς τὸ κοινωνικὸν σῶμα;

§120ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐννοῶ, Κύριε Πληρεξούσιε, τὴν νόσον τοῦ παρελθόντος.

§121ΠΕΤΙΜΕΖΗΣ. Ποία εἶναι αὐτὴ ἡ νόσος;

§122ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ διαφθορὰ, ἡ διαίρεσις, ἡ κακία καὶ ὅ,τι ἄλλο θέλετε τοῦ παρελθόντος.

§123Π. ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Σᾶς κάμνω, Κύριοι, διήγησιν τοῦ ἱστορικοῦ τῆς ὑποθέσεως τῆς ἐθνοφυλακῆς, διὰ νὰ ἤμεθα ὅλοι εἰς γνῶσιν τῶν διατρεχόντων· τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον, διότι ἀφορᾷ ὄχι μόνον τὸ παρὸν, ἀλλὰ καὶ τὸ μέλλον τῆς πατρίδος. Ὅταν, Κύριοι, ἦλθον ἐδῶ ἀπὸ τὴν φυλάκισίν μου, ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ μὲ διορίσῃ εἰς θέσιν· ἐπειδὴ ὅμως ὅλαι αἱ θέσεις ἦσαν κατειλημμέναι, μοὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέσις· εἶπον τότε πρὸς αὐτὴν, ὅτι τὴν εὐχαριστῶ διὰ τὴν καλὴν προθυμίαν τὴν ὁποίαν ἔδειξε, καὶ τῆς ἐξέφρασα τὴν ἐπιθυμίαν, ἣν εἶχον διὰ τὸν ἰδιωτικὸν βίον, ὡς ἔχων ἀνάγκην νὰ φροντίσω περὶ τοῦ ποδός μου. Ἀφοῦ παρῆλθον πολλαὶ ἡμέραι, πάλιν ἡ Κυβέρνησις μὲ προσεκάλεσε καὶ μοὶ ἐπρότεινε θέσιν, καὶ ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχε καμμία στρατιωτικὴ θέσις, (ἐνταῦθα δὲ δὲν θέλω νὰ κάμω λόγον ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, μιᾶς προτάσεως, ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ λεχθῇ ἐνταῦθα), μοὶ ἐπρότεινε τὴν θέσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς αὐτὴ ἡ ἰδία. Εἶπον, ὅτι μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως θέλω δώσει τὴν συνδρομήν μου καὶ οὕτω ἐσχηματίσθη τὸ ἀρχηγεῖον. Ἐνόμισαν ὅμως τινὲς, ὅτι δίδοντές με τίτλον καὶ ἐπιτελεῖον, ἤθελον εὐχαριστηθῆ καὶ διασκεδάζει μὲ αὐτά· ἐπιθυμῶν ὅμως ἡ ὑπηρεσία, ἥτις μοὶ ἐνεπιστεύθη νὰ προάγηται, ἔπραξα καὶ εἰς τὸν διορισμόν μου τοῦτον ὅ,τι μὲ ἦτο δυνατόν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εὗρον ἀπὸ μέρους τῶν κατοίκων συνδρομὴν ἀνωτέραν παντὸς ἐπαίνου· τὸ λέγω τοῦτο μετὰ συγκινήσεως· καὶ σᾶς ὑπόσχομαι, Κύριοι, ὅτι ἐὰν ἔμενον μέχρι σήμερον, ἤθελον σᾶς παρουσιάσει δέκα χιλιάδας στρατιωτῶν, καλῶς ὠργανισμένων καὶ πειθηνίων. Ἀρχίσας τὴν ὑπηρεσίαν, πρῶτον ἔργον ἦτο νὰ ζητήσω ὅπλα· ἂν δὲ καὶ ἐζήτησα χίλια ἅπαξ καὶ δὶς δι’ ἀναφορῶν μου, δὲν μοὶ παρεχωρήθησαν. Ἐπειδὴ αἱ ἔγγραφοι ἀναφοραί μου ἀπέβησαν μάταιαι, μετέβην ὁ ἴδιος εἰς τὰ ὑπουργεῖα τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπανειλημμένως. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω τώρα ὅ,τι ἰδιαιτέρως μὲ εἶπεν ὁ ὑπουργὸς, διότι εἶναι ἰδιαίτερος λόγος· τὰ ὅπλα ὅμως δὲν ἐδίδοντο· τότε μετέβην ὁ ἴδιος εἰς τὸ Κυβερνεῖον παραπονούμενος· ἐνταῦθα ὁ Κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μοὶ ἀπηύθυνε λόγον, τὸν ὁποῖον ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, «καὶ πῶς, λέγει, Κύριε ἀρχηγὲ, ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς ἄνδρας, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ δώσητε τὰ ὅπλα;» (προσοχή). Κύριοι, τοῦτο ἦτον ἕνας κεραυνὸς δι’ ἐμὲ, καὶ πῶς Κύριε Πρόεδρε, εἶπον, ἐὰν ἀμφιβάλλητε περὶ αὐτῶν τῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὴν ἐπανάστασιν, καὶ ἐτήρησαν τὴν τάξιν, εἰς ποῖον θὰ ἐμπιστευθῆτε τὴν ὑπεράσπισιν τῆς πατρίδος; Μάρτυρας ἔχω ὅλους τοὺς ὑπουργοὺς εἰς αὐτὰς τὰς προτάσεις, διότι ἦσαν παρόντες.

§124Δ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐκτὸς ἐμοῦ.

§125Π. ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Εἶσθε παρὼν, καὶ μάλιστα ἐμοιράσαμεν καὶ κἄτι λόγους.

§126Δ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα, τὰ μοιράζομεν καὶ τώρα ἂν θέλῃς.

§127ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Καὶ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι Ἀθηναῖος, ἔπρεπε βεβαίως παντὸς ἄλλου νὰ ἐγγιχθῇ ἀπ’ αὐτὴν τὴν ὁμιλίαν, καὶ ἦλθεν εἰς ὑπεράσπισιν αὐτῶν· αὐτὸς εἶπεν, ὅτι τοῦτο εἶναι μία ὕβρις κατὰ τῶν Ἑλλήνων· τὴν αὑτὴν ὑπεράσπισιν ἀνέλαβεν ἀκολούθως καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Μόλις παρῆλθον 15–20 ἡμέραι, καὶ ἀφοῦ ἔγειναν, ἂν μοὶ συγχωρῆται ἡ λέξις, κάμποσοι καυγάδες, ἔλαβον 700 ὅπλα ἢ 1000, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 400 νομίζω ἔστειλα εἰς τὸν Πειραιᾶ, τὰ δὲ 300 ἔδωκα εἰς τὸ πρῶτον τάγμα. Τὰ ὅπλα ταῦτα δὲν ἐπήρκεσαν· ἐζήτησα, ἐξαναζήτησα, καὶ μόλις περὶ τὰ τέλη τῆς παραιτήσεώς μου ἔλαβον ἀκόμη 1000 ὅπλα, τὰ ὁποῖα τότε ἐμοίρασα· δὲν ἦτον ὅμως τὰ ὅπλα μόνον, τὰ ὁποῖα ἔμελλον νὰ ὀργανίσωσι τὴν Ἐθνοφυλακὴν, ἐχρειάζοντο ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοί· ἤξευρον, ὅτι πολλοὶ τούτων ἦσαν ἐκτὸς ἐνεργείας· μοὶ ἐδόθησάν τινες, οὐχὶ ὅμως καὶ τόσοι ὅσους ἐζήτησα, διὰ τοῦτο ἔλαβον ἀξιωματικοὺς ἀπό τινας τῆς ἐφεδρείας καὶ τῆς συντάξεως, ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι ἀκόμη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· ὑπαξιωματικοὶ μοὶ ἐδόθησαν 36, ἔχω τὸν κατάλογον, καὶ οὗτοι κατῴκησαν εἰς τὸ ἀρχηγεῖον, διότι ἤθελον νὰ τοὺς ἔχω πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν μου· 36 μόνον ἦσαν εἰς ὅλην τὴν ἐθνοφυλακὴν, συγκειμένην ἀπὸ 5 τάγματα· ἐζήτησα πολλάκις, καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἐπῆγα, ἀλλὰ πάντοτε μοὶ ἠρνοῦντο τοὺς προγυμναστάς. Πολλοὶ δὲ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, χάρις εἰς τὸν πατριωτισμόν των ἤρχοντο ἐθελουσίως διὰ νὰ γυμνάζωσι τοὺς ἐθνοφύλακας· (εὖγέ τους). Πολλάκις ἐζήτησα πολεμεφόδια διὰ τὴν καθημερινὴν ὑπηρεσίαν· ἓν μόνον κιβώτιον ἔλαβον καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ὑπηρεσίας μου· ἐδῶ εἶναι τὸ κατάστιχον τῆς ἀποθήκης τοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἠμπορεῖ νὰ τὸ μαρτυρήσῃ. Τὸ κιβώτιον περιέχει 1000 πυριτοβολὰς, ἡ ἐθνοφυλακὴ ἦτο τότε 3,500. Κατὰ τὸν νόμον ἔπρεπε νὰ δοθῇ εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν ἀποσκευὴ, λογχοθῆκαι κτλ. ἐζήτησα πολλάκις, δὲν μοὶ ἐδόθησαν· εἰς τοῦτο εἶχε δίκαιον ὁ ὑπουργὸς, διότι δὲν εἶχεν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ νόμος ἀφίνει τὸ βάρος αὐτὸ εἰς τὸ δημόσιον, ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἄλλη φροντὶς, νὰ δοθῶσι τουτέστι τὰ χρήματα, καὶ νὰ κατασκευασθῶσι. Βοηθήματα ἀληθῶς ἐδόθησαν ἀπὸ τὴν Ἀλεξάνδρειαν 82 χιλιάδες· δὲν λέγει ῥητῶς τὸ ἔγγραφον τῶν φιλογενῶν νὰ δοθῶσιν εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, ἀλλ’ ἰδιαίτερον ἔγγραφον, καὶ νομίζω, ὅτι ὁ Κ. Μελᾶς θὰ ὁμολογήσῃ τοῦτο, διότι τὸ εἶπεν καὶ εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον, καὶ εἷς τῶν ἄλλων ἐπιτρόπων, ὁ Κ. Παπαδάκης, ὁ Καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου μοὶ εἶπον, ὅτι ὥρισε τὰ χρήματα ταῦτα διὰ τὴν Ἐθνοφυλακὴν, καὶ ὅτι τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν· καὶ ἐὰν θέσουν τὴν χεῖρα αὐτῶν εἰς τὴν συνείδησίν των, θέλουσι τὸ ὁμολογήσει οἱ ὑπουργοὶ, ὅτι αὐτὸς ἦτον ὁ σκοπός. Ἀφοῦ τοσαῦτα ἐγένοντο περὶ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, ἀφοῦ τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ διῃρέθη, καὶ ἐπληροφορήθην, ὅτι πρότασις περὶ παύσεως ἐγένετο ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅστις ἐνθυμεῖται εἰς ποίαν ταραχὴν πνευμάτων ἐνῷ ἤρχισα αὐτὸ τὸ ἔργον εὑρισκόμεθα τότε, ἐσκέφθην πολλάκις ἐὰν ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλείψω ἢ ὄχι αὐτὸ, τέλος εἶδον, ὅτι ἦτον ἀπρεπὲς νὰ ἔλθωμεν εἰς χεῖρας, πρέπει νὰ εἴπω τὴν λέξιν ταύτην. Ἐὰν ἐπρόκειτο δι’ ἓν ἄλλο πρόσωπον, ἢ ἀρχήν τινα, δὲν ἤθελον ἀφήσει τὴν θέσιν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ ἐμοῦ δὲν ἤθελον νὰ γείνω ἀφορμὴ σκανδάλου καὶ παρῃτήθην· εἶπα, ἀρχόμενος τῶν ἐργασιῶν μου, ὅτι δὲν θέλω ἔλθει εἰς πάλην, καὶ δὲν ἦλθα οὕτω. (χειροκροτήματα εὖγε).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαγορεύονται αἱ χειροκροτήσεις.

§129ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολλοὶ προχθὲς ἐχειροκρότησαν εἰς τὰς ἐκθέσεις τῶν ὑπουργῶν καὶ κἀνεὶς δὲν εἶπε τίποτε (χειροκροτήματα καὶ γέλως σφοδρός).

§130ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Δὲν λέγω τοῦτο, διότι ἔπαυσα, διότι ἠμπορεῖ νὰ μὲ ἀναπληρώσῃ ἄλλος, ἀλλὰ βεβαίως ἐχαλαρώθη ἡ Ἐθνοφυλακὴ, καὶ πιστεύω, ὅτι ἂν δὲν ληφθῇ μέτρον, οἱ κόποι ἡμῶν θέλουσιν ἀποβῆ μάταιοι. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ μία ἀρχὴ, μία διοίκησις ἐξ ἧς νὰ λαμβάνωνται αἱ ὁδηγίαι καὶ ὅλαι αἱ διατάξεις τοῦ διοργανισμοῦ τῆς Ἐθνοφυλακῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ προβῇ, νὰ πηγάσῃ ἓν ἔργον καλὸν ὡς τὸ ἐπιθυμοῦμεν. Δὲν ἔχω, Κύριοι, οὐδένα πόθον περὶ τῆς ἀρχῆς, εἶμαι πολὺ εὐχαριστημένος μὲ τὴν θέσιν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν ἔχω. Ὅσον περὶ τῶν συμβάντων τῆς Σχολῆς, ἐπειδὴ ἀφορῶσι τὰ τῆς πειθαρχίας δὲν θέλω νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ δικαιώσω τοὺς μαθητὰς, ἀπεναντίας ἤμην καὶ πάντοτε εἶμαι αὐστηρὸς, λέγω μόνον, ὅτι διὰ τῆς φρονήσεως ἠδύνατο νὰ προληφθῶσι πολλὰ, τόσον εἰς τὴν Σχολὴν, ὅσον καὶ εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους τοῦ στρατοῦ.

§131ΘΡΑΣ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, θέλω εἶσθαι ὅσον δύναμαι σύντομος, διότι βλέπω, ὅτι ἐκουράσθητε· ὀφείλω ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου νὰ ἀρχίσω ἀπὸ μίαν ἀντίκρουσιν λόγων τινῶν, τοὺς ὁποίους ὁ καταβὰς ταύτην τὴν στιγμὴν ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο ἔντιμος Π. Κορωναῖος εἶπε περὶ τοῦ Προέδρου τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Κύριος Κορωναῖος σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐλθὼν μίαν ἡμέραν εἰς τὸ κυβερνεῖον διὰ νὰ ζητήσῃ ὅπλα, ἤκουσε παρὰ τοῦ Κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὰς λέξεις ταύτας· «ἐμπιστεύεσθε τοῖς πολίταις;» Βεβαίως, Κύριοι, εἰς τὸ ἄκουσμα τοῦτο ὅλοι συνεκινήθητε, ὅλοι ἐταράχθητε, ὅλοι ἐθαυμάσατε, πῶς ἦτον δυνατὸν ὁ Πρόεδρος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον ὁ λαὸς κατὰ τὴν δεκάτην Ὀκτωβρίου ἀνύψωσεν εἰς τὴν πρώτην θέσιν τῆς κοινωνίας, πῶς, Κύριοι, μετὰ 30 ἡμέρας ὁ πολίτης οὗτος ἤθελεν ἐκφράσει τοσαύτην δυσπιστίαν πρὸς τὸν λαόν; Λοιπὸν, Κύριοι, δὲν ὑπῆρξαν τοιοῦτοι λόγοι· ἴσως ὁ καιρὸς ἔκαμε τὸν ἔντιμον φίλον μου Κύριον Κορωναῖον, νὰ λησμονήσῃ τὰς λεπτομερείας τῶν λόγων του. Ἔρχομαι λοιπὸν νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν Κύριον συνταγματάρχην, νὰ ὑπομνήσω τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων, νὰ ὑπομνήσω τὰ γεγονότα, ὡς ἔλαβον χώραν. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ ἴδιος ἀνακαλῶν εἰς τὴν μνήμην του ταῦτα θέλει συνομολογήσει μετ’ ἐμοῦ τὴν ἀλήθειαν καὶ θέλει πεισθῆ ἡ Συνέλευσις, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, ὁ περιβληθεὶς κατὰ τὴν 10 Ὀκτωβρίου μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκφράσῃ δυσπιστίαν τοιαύτην πρὸς αὐτὸν τὸν λαὸν, ὁ ὁποῖος τὸν ὕψωσεν εἰς τὴν θέσιν ταύτην. Λοιπὸν, Κύριοι, ἰδοὺ τὸ γεγονός. Ὅταν ὁ Κύριος Κορωναῖος ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ ἀρχηγείου τῆς ἐθνοφυλακῆς, ὁ νόμος περὶ ἐθνοφυλακῆς ὁ ψηφισθεὶς ὑπὸ τῶν βουλῶν τοῦ πεπτωκότος συστήματος δὲν εἶχε τεθῆ ἀκόμη εἰς ἐνέργειαν· ὑπῆρχε τότε ἡ ἐξ ἐθελοντῶν ἐθνοφυλακὴ, ἐπρόκειτο ὅμως νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ὁ νόμος οὗτος. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον συντάσσονται μητρῷα, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐγγράφονται οἱ ἔχοντες τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Ὁ Κύριος Κορωναῖος ἦλθε ζητῶν ὅπλα, τότε ὁ Κύριος Πρόεδρος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως τοῦ εἶπεν αὐτὰς τὰς λέξεις· «Κύριε Συνταγματάρχα, τὰ ὅπλα ταῦτα πρόκειται νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς ἐθνοφύλακας τοὺς ἐγγεγραμμένους εἰς τὰ μητρῷα καὶ ἔχοντας τὰ προσόντα τοῦ ἐθνοφύλακος, διότι μόνον εἷς ἐγγεγραμμένος εἰς τὰ μητρῷα φέρει τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι ἔχει τὰ προσόντα τὰ ἀναγκαῖα, καὶ ὅτι εἶναι ἱκανὸς νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ ἔργα τοῦ ἐθνοφύλακος». Ὁ Κ. Κορωναῖος εἶπε τότε, «ὅτι ἀκόμη ὁ νόμος δὲν ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν· ἑπομένως τὰ ὅπλα θέλουν δοθῆ εἰς ἐθελοντάς». «Ἀλλὰ διὰ νὰ δώσητε τὰ ὅπλα εἰς ἐθελοντὰς πρέπει νὰ τοὺς γνωρίζητε· διότι δὲν δύνανται νὰ ὁπλισθῶσι πάντες ἐν τῇ κοινωνίᾳ, δὲν δύνασθε νὰ δώσητε τὸ ὅπλον εἰς πάντας. Ὑμεῖς δὲ, Κύριε Συνταγματάρχα! δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ γνωρίζητε, ποῖοι εἶναι οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα τοῦ ἐθνοφύλακος καὶ ποῖοι δὲν τὰ ἔχουν». (θόρυβος). Καὶ τόσον, Κύριοι, εἶναι βέβαιον, ὅτι, ὅταν ἐσχηματίζετο, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ σχηματισθῇ ἡ ἐξ ἐθελοντῶν ἐθνοφυλακὴ, τόσον ἦτο βέβαιον, ὅτι ἐνυπῆρχεν εἰς τὴν ἰδέαν καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὅλης, ὅτι τὰ ὅπλα δὲν δύνανται νὰ δοθῶσιν εἰς τὸν τυχόντα, ὥστε ἐντὸς τῆς πρωτευούσης ἐσχηματίσθησαν δύω ἐπιτροπαὶ, εἰς τὰς ὁποίας ἐδόθη τὸ δικαίωμα νὰ δίδουν ὅπλα εἰς ἐκείνους μόνον τοὺς ὁποίους ἐγνώριζον. Ἐκ τῶν μελῶν τῶν δύω ἐπιτροπῶν ὑπάρχουσι ἐδῶ δύω ἔντιμοι πληρεξούσιοι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Ὁ Κύριος Ν. Μαυροκορδάτος καὶ ὁ Κύριος Ἰάλεμος ἀπετέλουν μέλος τῶν ἐπιτροπῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἀνετέθη τὸ ἔργον νὰ κατατάξουν ἐθελοντὰς ἐθνοφύλακας καὶ νὰ δίδουν ὅπλα μόνον εἰς ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἐγνώριζον. Ἰδοὺ λοιπὸν πῶς διέτρεξε τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον, ὑποθέτω, ὁ ἔντιμος φίλος μου Κύριος Κορωναῖος ἐκ λήθης παρέστησεν ἄλλως. Ὁ Κύριος Πρόεδρος λοιπὸν τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως διὰ τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀπέτεινε, δὲν ἐξέφρασε τὴν παραμικρὰν δυσπιστίαν πρὸς τὸν λαὸν, καὶ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράσῃ δυσπιστίαν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν 10 Ὀκτωβρίου περιεβλήθη παρὰ τοῦ λαοῦ.

§132ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁλονὲν φωνάζετε, ὁ λαὸς, ὁ λαός· ὁ ἀρχηγὸς ἀνέθεσε τὴν Κυβέρνησιν, πρέπει νὰ αἰσχύνεσθε, νὰ ἐπαναλαμβάνητε ὁ λαὸς, ὁ λαός. (θόρυβος).

§133ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἀνακαλέσῃ, νὰ ἀνακαλέσῃ!

§134ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω, ὅτι ὁ λαὸς ἀνέθεσεν εἰς τὸν στρατιωτικὸν διοικητὴν, ὅστις διεύθυνε τὸ ἔργον τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ ὁ στρατιωτικὸς διοικητὴς ἀνέθεσεν εἰς τὸν Κ. Βούλγαρην τὸ προεδρεῖον. (θόρυβος).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ βεβαίωσις αὐτῆς συγχωρεῖται, ἀλλ’ αἱ φράσεις αἱ ὀλίγον προσβλητικαὶ αἱ προσωπικαὶ αὗται ἀπαγορεύονται ἀπὸ τὸν κανονισμόν. Ὁ Κ. Παπαδιαμαντόπουλος εἶπεν ἴσως ἐν τῷ θυμῷ του ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν Κ. Ζαΐμην, «δὲν αἰσχύνεσθε», ἡ φράσις αὕτη εἶναι ὀλίγον προσβλητικὴ, παρακαλεῖται λοιπὸν νὰ τὴν ἀναιρέσῃ.

§136ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸ ἀνακαλέσῃ, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐξελέχθη παρὰ τοῦ λαοῦ, παρὰ τοῦ στρατοῦ, οὐχὶ ἀπὸ τὸν ἀδελφόν του τὸν Κύριον Παπαδιαμαντόπουλον, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὴν ἐπανάστασιν.

§137ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ, Κύριοι, χθὲς παρετήρησα, χθὲς ἤκουσα, ἰδίως τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐξυμνοῦντα πολὺ τὴν ἐπανάστασιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀπήλλαξε τὸ ἔθνος βασιλείας αὐθαιρέτου, βασιλείας, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν ἠμποροῦσεν ἐπὶ τέλους νὰ ἔχῃ καλὰ ἀποτελέσματα διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἐνῷ ἔκαμνε τοιοῦτον ἔπαινον, ἐξηκολούθη νὰ λέγῃ περὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς σημερινῆς, ὅτι εἶναι λαοπρόβλητος, νὰ παριστᾷ, νὰ ἐπαναλαμβάνῃ μετὰ συγκινήσεως τὰ μεγάλα καλὰ τῆς μεταπολιτεύσεως αὐτῆς, ν’ ἀναφέρῃ πολλάκις ἐξυμνῶν τὴν νύκτα τῆς 10 Ὀκτωβρίου, νὰ ἐπαινῇ δὲ συγχρόνως καὶ τὴν Φεβρουαριανὴν ἐπανάστασιν, νὰ μὴ κάμνῃ δὲ παντάπασι λόγον τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων οὐδὲ πόῤῥωθεν, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὴν μεταπολίτευσιν αὐτήν.

§138ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες συνετέλεσαν.

§139ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι σήμερον, ἐπειδὴ τὸν ἤκουσα πολλάκις νὰ ἐπαναλάβῃ, ὅτι τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν τὴν ἀνέδειξεν ὁ λαὸς ἀπ’ εὐθείας, διὰ τοῦτο ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὁ λαὸς καὶ ὁ στρατὸς ἀνέθεσαν εἰς τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν τύχην, ὡς μεμυημένος ἀνώτερος ἀξιωματικὸς νὰ διευθύνῃ τὴν μεταβολὴν τῶν πραγμάτων καὶ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὴν ἐπανάστασιν τῆς πρωτευούσης, ἀνέθεσαν εἰς αὐτὸν νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν. Ὁ ἀρχηγὸς εἶναι ἐκεῖνος.... (θόρυβος), μὴ ταράττεσθε, ἐγὼ λέγω τὴν ἀλήθειαν καὶ οὐδὲν ἄλλο ἢ τὴν ἀλήθειαν! Λοιπὸν ἐκεῖνο τὸ ἑσπέρας ὁ ἀρχηγὸς ἐκάλεσε τὸν Κύριον Βούλγαρην καὶ ἀνέθεσεν εἰς αὐτὸν τὴν Προεδρείαν. Ἔγεινεν ἔπειτα γνωστὸν εἰς τὸν λαὸν, ὅτε ὁ ἀρχηγὸς ὁ ἐπιτετραμμένος νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν ἀνέθεσε τὴν Προεδρείαν εἰς τὸν Κύριον Βούλγαρην· ὁ δὲ Κύριος Βούλγαρης εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐσχημάτισε κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ τὸ ὑπουργεῖον. Αὐτὰ εἶναι τὰ πράγματα. Ἐπειδὴ δὲ ἐγένετο πολὺς λόγος περὶ λαοπροβλήτου Κυβερνήσεως, ἐγὼ ἀπόψε κατά τι παραφερόμενος, διὰ τὸ συχνὰ ἐπαναλαμβανόμενον ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ λαοπρόβλητον, ἄφησα νὰ μοῦ διαφύγῃ καὶ μία λέξις, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπεθύμουν νὰ μεταχειρισθῶ πρὸς πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἄλλως σέβομαι· καὶ κατὰ τοῦτο μὲν λέγω, ὅτι λυποῦμαι, ὅτι μοῦ ἐξέφυγεν, ὡς πρὸς τὰ πράγματα ὅμως ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἔχουσιν οὕτως, ὅπως σᾶς εἶπον.

§140ΖΑΙΜΗΣ. Αὐτὴ ὑπῆρξε, Κύριοι, ἡ ἱστορία τοῦ γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἔλαθε τὴν μνήμην τοῦ ἐντίμου φίλου μου Κυρίου Κορωναίου. Ἔρχομαι ἤδη νὰ ἀπαντήσω μὲ δύω λέξεις εἰς τὴν ἐπερώτησιν, ἡ ὁποία ἀπετάνθη ἐκ μέρους τοῦ φίλου μου Κυρίου Μίληση καὶ τοῦ Κυρίου Κολιάτσου ὡς πρὸς τὸν διορισμὸν καὶ τὴν παῦσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν δημιουργίαν τῆς θέσεως ταύτης ἐξετέθησαν, Κύριοι, εἰς τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν ν’ ἀναγνώσω χθὲς εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἐν αὐτῇ λέγω, ὅτι ἡ ἰδέα τῆς ἑνότητος, ἡ ἰδέα τῆς ἐνεργείας ἑνὸς ἐπὶ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς ὑπηγόρευσε τὴν ἀνάγκην νὰ δημιουργηθῇ ἡ θέσις αὕτη καὶ ν’ ἀνατεθῇ εἰς ἄνδρα, ὅστις ἐχορήγει ὅλα τὰ ἐχέγγυα τῆς εὐτυχοῦς διευθύνσεως τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ὁ Κύριος Κορωναῖος ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς συγκροτήσεως τῆς ἐθνικῆς Συνελεύσεως ἔδωκε τὴν παραίτησίν του. Ἡ θέσις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς εἶναι, Κύριοι, θέσις σημαντικὴ, θέσις πολλοῦ λόγου ἀξία. Ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκετο ἢ ἔμελλε νὰ εὑρεθῇ μετὰ 2 ἢ 3 ἡμέρας ἀπέναντι τῆς ἐθνικῆς Κυριαρχίας· μετὰ 2 ἢ 3 ἡμέρας ἔπρεπε νὰ συνέλθῃ ἡ ἐθνικὴ Συνέλευσις. Ἐσκέφθη λοιπὸν, ὅτι μίαν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησε διὰ ψηφίσματος, μίαν θέσιν, περὶ τῆς ὁποίας ὁ ὁριστικὸς περὶ ἐθνοφυλακῆς νόμος δὲν προβλέπει τι, ἐσκέφθη, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ καταργήσῃ τὴν θέσιν ταύτην καὶ νὰ ἀφήσῃ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ὅταν ἤθελε συγκροτηθῆ, τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἀνάγκης ἢ μὴ τῆς ἐκ νέου δημιουργείας τῆς θέσεως ταύτης. Ἰδοὺ οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἐνομοθέτησε κατ’ ἀρχὰς καὶ κατήργησε μετὰ ταῦτα τὴν θέσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ Κύριος Κολιάτσος σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ εἶναι ἤδη ἓν φάσμα, ἄς μοι συγχωρήσῃ νὰ μὴ συμφωνήσω μαζύ του. Ἡ ἐθνοφυλακὴ, Κύριοι, δὲν εἶναι φάσμα, ἡ ἐθνοφυλακὴ ἔχει τοὺς λοχαγούς της, ἕκαστος λόχος ἔχει τὸν λοχαγόν του, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὁ νόμος ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν νὰ ἐκλέγῃ ταγματάρχας καὶ οἱ ταγματάρχαι οὗτοι ἐκλέγονται κατὰ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν· ὅπου εἶναι περισσότερα τάγματα, ἠμποροῦν νὰ ἐκλέξουν καὶ ἀρχηγὸν τῆς φάλαγγος. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἐπρόβλεψεν, ὥστε ἡ ἑνότης τῆς διοικήσεως, ἡ ἑνότης τῆς διευθύνσεως τῆς ἐθνοφυλακῆς νὰ μὴν ἐκλείψῃ· καὶ ἡ ἐθνοφυλακὴ, Κύριοι, τῶν Ἀθηνῶν προσεκλήθη διὰ τῆς ἁρμοδίας ὁδοῦ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ταγματαρχῶν· ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν ἠθέλησε. Προτείνουσι λόγον βεβαίως ἰσχυρὸν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ταγματαρχῶν καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ἑνότητα τῆς διοικήσεως. Ἡ ἐθνοφυλακὴ εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκλέξῃ τοὺς ταγματάρχας, διότι μεταξὺ τῶν λοχαγῶν δὲν εὑρίσκει εἰσέτι ἄνδρα προσηκόντως γυμνασμένον εἰς τὰ στρατιωτικά. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὁ λόγος οὗτος ἐννοεῖται ὅτι δὲν δύναται νὰ ᾖναι σπουδαῖος· διότι ἂν δὲν εὑρίσκῃ ἐν τῇ ἐθνοφυλακῇ ἄνδρα ἱκανὸν διὰ τὴν θέσιν τοῦ ταγματάρχου, ὁ αὐτὸς λόγος ἠδύνατο πάντοτε νὰ ῥηθῇ καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τοῦ λοχαγοῦ, ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ὑπολοχαγοῦ καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν λοιπῶν ἀξιωματικῶν. Βλέπετε, λοιπὸν, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲν εἶναι φάσμα· ἡ ἐθνοφυλακὴ ἔχει τοὺς ἀξιωματικούς της· ὅταν θελήσῃ, δύναται νὰ ἔχῃ καὶ τὴν ἑνότητα τῆς διοικήσεως. Ἔρχομαι, Κύριοι, τελευταῖον νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν πολλάκις καὶ ἀπὸ τὸν Κυρίον Κολιάτσον καὶ ἀπὸ τὸν Κυρίον Κορωναῖον ἐκτοξευθεῖσαν μομφὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι χρήματα ὡρισμένα διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν ἀπετράπησαν ἀπὸ τοῦ προορισμοῦ των καὶ ἐξωδεύθησαν εἰς ἄλλους σκοπούς. Ἐπειδὴ δὲ ῥητῶς ἀνεφέρθη, ὅτι οἱ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ὁμογενεῖς ἀπέστειλαν 82000 δραχμῶν διὰ τὴν ἐθνοφυλακήν, καλλιτέραν, Κύριοι, ἀπάντησιν εἰς τοῦτο δὲν ἠδυνάμην νὰ δώσω, παρὰ προτείνων εἰς τὴν ἐθνικὴν Συνέλευσιν, ἐὰν εὐαρεστῆται, νὰ ζητήσῃ νὰ κατατεθῇ τὸ δωρητήριον.

§141ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα!

§142ΖΑΪΜΗΣ. Ἐκ τοῦ δωρητηρίου τῶν ὁμογενῶν θέλει ἴδει ἡ Συνέλευσις, ὅτι τὰ χρήματα ταῦτα ἀφέθησαν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ τὰ διαθέσῃ, ὅπου αἱ ἀνάγκαι τῆς πατρίδος ἤθελον τὸ καλέσει. Ἀλλ’ ἔχετε, Κύριοι, ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως ἕνα ἔντιμον πληρεξούσιον, ἕνα ἐκ τῶν ὁμογενῶν, ὅστις συνεισέφερεν 6 ἢ 9 χιλιάδας δραχμῶν, καὶ καλλίτερος μάρτυς δὲν δύναται νὰ ᾖναι, παρὰ ὁ ἔντιμος οὗτος πληρεξούσιος, ὁ Κύριος Σουλτάνης, ὅστις θέλει ὁμολογήσει ὅλην τὴν ἀλήθειαν.

§143ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Κύριοι, κατὰ τὴν πρώτην φορὰν καθ’ ἣν ἤκουσα νὰ γίνηται λόγος περὶ τῆς δωρεᾶς τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ὁμογενῶν ἐζήτησα τὸν λόγον παρὰ τοῦ Κ. προέδρου πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ διασκεδάσω πᾶσαν ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἔρχομαι λοιπὸν νὰ διαβεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν ἐν πλήρει γνώσει τοῦ δωρητηρίου, ὅτι οἱ ὁμογενεῖς δωροῦντες ἓν ποσὸν 3,000 λιρῶν ἔλεγον εἰς τὴν ἀναφοράν των, ὅτι ἡ πατρίς, πρὸς αἰσιωτέραν ῥύθμισιν τῶν κατ’ αὐτὴν, ἤθελεν εὑρεθῆ εἰς χρηματικὰς ἀνάγκας, καὶ λαμβάνουσι τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωσι τὴν κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ ὡς μικρὸν τεκμήριον, ὅτι τὰ πανταχοῦ τῆς ὑφηλίου διεσπαρμένα τέκνα τῆς πατρίδος δὲν παύουσι μεριμνῶντα ὑπὲρ αὐτῆς (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ, Κύριοι, οἱ ὁμογενεῖς προελθόντες εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον ὑπὸ ἁβροφροσύνης δὲν ἠθέλησαν νὰ προσκρούσωσι πρὸς τὴν πατρίδα των καὶ ἤθελον νὰ εὕρωσι λόγον εὐλογοφανῆ διὰ νὰ προσφέρωσι τὰ χρήματα ταῦτα εἰς τὸ κράτος. Καὶ εἰς τὰς συζητήσεις δὲ αὐτῶν πρὸς τίνα σκοπὸν ἤθελον προσφέρει, ἐῤῥέθη, ὅτι τὰ προσφέρομεν διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν, ἂν καὶ ἤθελον νὰ τὰ προσφέρωσι διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς πατρίδος, διότι ἐγνώριζον, ὅτι εὑρίσκεται εἰς ἀνάγκας χρηματικάς. Ἀφοῦ ὅμως εὑρέθη ἡ ἔκφρασις «πρὸς αἰσιωτέραν ῥύθμισιν τῶν κατ’ αὐτὴν», ἀφῃρέθη πᾶς ἄλλος ὁρισμὸς διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν ἢ δι’ ἄλλην τινὰ λέξιν. Ἕνεκα ὅμως τῆς συζητήσεως, ἥτις ἔλαβε χώραν οἱ τρεῖς τῶν ἐντίμων ἐμπόρων τῆς Ἀλεξανδρείας οἱ ἐπιφορτισθέντες νὰ διευθύνωσιν εἰς τρεῖς ἐνταῦθα διακεκριμένους ἕλληνας τὰ χρήματα καὶ τὸ δωρητήριον εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἐπρόσθεσαν εἰς τὰς ἐπιστολάς των, ὅτι τὰ χρήματα ταῦτα δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ἂν οὐχὶ δι’ ἄλλο, τοὐλάχιστον διὰ τὴν ἐθνοφυλακήν. Τὸ δωρητήριον εἶναι ὑπογεγραμμένον παρὰ τῶν ὁμογενῶν· παρακαλῶ δὲ τὴν Συνέλευσιν, ἐπειδὴ οἱ ὁμογενεῖς κάμνοντες τὴν δωρεὰν αὐτὴν, δὲν ἐπεθύμουν νὰ γίνωσι γνωστὰ τὰ ὀνόματά των, καὶ πολὺ ἐλυπήθησαν, ὅτι εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας δημοσιευμένα τὰ ὀνόματά των, παρακαλῶ, λέγω αὐτὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν προσαγωγὴν τοῦ δωρητηρίου. Κατόπιν προσεφέρθησαν ὑφ’ ἑνὸς ἄλλου τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ὁμογενῶν ἕτεραι 500 λίραι καὶ διὰ τοῦτο καὶ οὗτος δὲν ἐγνωστοποίησε τὸ ὄνομά του, καθότι διατελεῖ ὑπὸ προστασίαν ἄλλης δυνάμεως.

§144ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἰς τὴν ἐπιστολὴν ἐγένετο λόγος διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν τῆς Ἑλλάδος ἢ τῶν Ἀθηνῶν;

§145ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνετε νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἠρκέσθητε εἰς τὰ λεχθέντα;

§147ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὔριον.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7 παρὰ 20.