1862.12.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ Ηʹ.

26 Δεκεμβρίου 1862.

(Τετάρτη)

Ὥρα 12 παρὰ 5.

Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες πληρεξούσιοι εἶναι 172, ὅθεν ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας συνεδριάσεως.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι τῶν Κυρίων πληρεξουσίων ἦλθον σήμερον, νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ δώσωσι τὸν ὅρκον (Ὁρκίζονται).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, πρὶν ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ, κρίνω καλὸν νὰ σᾶς ἀναγγείλω, ὅτι ἐστάλη πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Συνελεύσεως ἓν ἔγγραφον τοῦ Πρυτάνεως τοῦ Πανεπιστημίου, δι’ οὗ κοινοποιεῖται εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι τὴν αὔριον, 27 τοῦ μηνὸς, θέλει τελεσθῆ ἡ ἑορτὴ τῆς εἰκοσιπενταετηρίδος αὐτοῦ, καὶ παρακαλοῦνται οἱ Κ. Κ. πληρεξούσιοι, ἵνα παρευρεθῶσιν εἰς αὐτήν.

§4Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κατὰ τὸ ἔγγραφον τοῦτο, Κύριοι, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέγνωσεν ὁ Κ. Πρόεδρος, πληροφορούμεθα, ὅτι πανηγυρίζεται αὔριον ἡ εἰκοσιπενταετηρὶς τῆς καθιδρύσεως τοῦ Πανεπιστημίου. Ὅλοι, Κύριοι, εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅλοι αἰσθανόμεθα βεβαίως τί ὀφείλει ὁλόκληρος ἡ ἑλληνικὴ φυλὴ εἰς τὸ καταγώγιον τοῦτο τῶν Μουσῶν· προτείνω ἑπομένως, ὅτι, ἐπειδὴ τὰ σπουδαῖα ἔργα τῆς Συνελεύσεως δὲν θὰ ἐπιτρέψωσιν ἴσως εἰς τοὺς πλείστους ἐξ ἡμῶν νὰ παρευρεθῶμεν συμφώνως μὲ τὴν ἐπιθυμίαν μας εἰς ἐκείνην τὴν πανήγυριν, τὸ Προεδρεῖον νὰ ἐπιφορτισθῇ καὶ ὀνομάσῃ μέλη τινὰ τοῦ Σώματος τούτου, δέκα ἂν ἐγκρίνητε, ὅπως παρευρεθῶσιν εἰς τὴν Πανελλήνιον ἐκείνην τελετὴν. Τὴν σήμερον, Κύριοι, δὲν ὑπάρχει παρ’ ὑμῖν ἄλλη Μεγαλειότης, εἰμὴ ἡ τοῦ Νόμου μὲν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ἡ τῆς ἐπιστήμης δὲ καὶ τῶν φώτων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Δίκαιον λοιπὸν ὅπως ἡ Συνέλευσις ἀντιπροσωπευθῇ παρὰ τῇ Μεγαλειότητι τῆς ἐπιστήμης αὔριον διὰ δεκαμελοῦς ἐπιτροπῆς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§6ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ κληρωθῇ ἡ ἐπιτροπή.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται λοιπὸν ἡ Συνέλευσις νὰ σταλῇ ἐπιτροπή; πιστεύω, ὅτι ἡ κλήρωσις θὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, ἀλλὰ μετὰ τὸ τέλος τῆς Συνεδριάσεως.

§9Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι τὰ μέλη, πάντες πληρεξούσιοι εἶναι· δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ κλήρωσις, ἀλλὰ τὸ προεδρεῖον ἂς κάμῃ ἕνα κατάλογον.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸ προεδρεῖον εἶναι καλλίτερον νὰ γίνῃ ἡ κλήρωσις.

§11Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε πρόεδρε, παραδεχθῆτε νὰ ὀνομάσητε τὴν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ μὴ χάσωμεν καιρόν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ· ὁ Κ. Μίλησις ἔχει τροπολογίαν καὶ ἐζήτησε τὸν λόγον.

§13ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἰδοὺ, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, τί τροπολογίαν φέρω. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ, καθὼς γνωρίζετε, διαιρεῖ τὰ μέλη, τὰ ἐκλεχθησόμενα εἰς 5 ἐπιτροπὰς, ἐξ ὧν ἑκάστη θὰ ἔχῃ ἀνὰ 7 μέλη, καὶ πλησίον εἰς τὰ κύρια αὐτὰ μέλη θέτει καὶ 15 ἄλλα παραπληρωματικὰ, τὸ ὅλον 50. Ἐνόμισα, ὅτι αὐτὴ ἡ διάκρισις δὲν πρέπει νὰ γίνῃ. Ὑποβάλλω λοιπὸν μίαν τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκλεχθοῦν 49 μέλη ἐκ τοῦ Σώματος κύρια, αὐτὰ δὲ τὰ μέλη θὰ διαιρεθοῦν εἰς 7 ἐπιτροπὰς, ἑκάστη τῶν ὁποίων θὰ ἔχῃ 7 μέλη, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ διαιρεθῇ εἰς 7 ἰσαρίθμους καὶ ἀνεξαρτήτους ἀπ’ ἀλλήλων ἐπιτροπὰς, καὶ οὕτω δὲν θὰ ἔχωμεν μέλη παραπληρωματικά. Κατὰ τὴν ἔννοιαν ταύτην ἔλαβα τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν «Ἄρθρον 20. Ἡ Συνέλευσις θέλει ἐκλέξει διὰ σχετικῆς πλειονοψηφίας καὶ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας ἐκ τῶν ἰδίων αὑτῆς μελῶν τεσσαράκοντα καὶ ἐννέα μέλη, τὰ ὁποῖα θέλουσι διαιρεθῆ διὰ κλήρου εἰς ἑπτὰ ἰσαρίθμους καὶ ἀνεξαρτήτους ἀπ’ ἀλλήλων ἐπιτροπὰς». «Αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται θέλουσι διακρίνεσθαι ἀπ’ ἀλλήλων διὰ τακτικῶν ἀριθμῶν, πρώτη, δευτέρα, τρίτη, τετάρτη, πέμπτη, ἕκτη καὶ ἑβδόμη». Προσέθηκα, Κύριοι, τὸ ἐπίθετον ἰσαρίθμους διὰ νὰ ἀποφύγω τὸ βʹ. ἐδάφιον τοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον λέγει «ἑκάστη τῶν ἐπιτροπῶν τούτων θέλει εἶσθαι ἑπταμελής...». Ἔρχεται κατόπιν τὸ γʹ. ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον τροπολογῶ ἀναλόγως μὲ τὴν ἀ. ἀρχήν. (Ἀναγινώσκει καὶ ἐκ δευτέρου τὴν τροπολογίαν του). Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω. Ἰδοὺ Κύριοι, ποία δυσκολία παρουσιάζεται μόνον, ἡ ὁποία μὲ ἔκαμε νὰ διστάσω ἐπ’ αὐτῆς. Κατὰ τὸ ἀ. ἄρθρον εἶναι ἑπόμενον, ὅτι, ὅταν τύχῃ ἓν μέλος ἐκλεχθὲν νὰ ἀνήκῃ εἰς μίαν ἐπιτροπὴν, ἥτις προσκαλεῖται νὰ ἐξελέγξῃ τὴν ἐκλογὴν αὐτοῦ, αὐτὸ τὸ μέλος δὲν πρέπει νὰ λάβῃ κᾀμμίαν μετοχὴν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἰδίας του ἐκλογῆς· ἂν ᾖναι 2 ἐπίσης, ὡς καὶ ἐὰν ᾖναι πλείονες, τότε ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς μεταβαίνει εἰς τὴν ἀμέσως ἑπομένην ἐπιτροπήν. Πῶς δὲ τοῦτο θὰ οἰκονομηθῇ; μοὶ ἀπαντᾷ ὁ Κ. Διομήδης. Λέγω, ὅτι ἔχω μίαν τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας θὰ τὸ διορθώσωμεν· θὰ μᾶς λείψῃ ἓν μέλος, θὰ μείνουν 6, ὑποθέσατε, ὅτι διχοτομοῦνται, ὅτι γίνεται μία ἰσοψηφία, πολὺ καλὰ, δὲν θὰ ἀποφασίσουν τίποτε, ἀλλ’ ἂν ἐπρόκειτο νὰ δικάσουν ὁριστικῶς τότε μόνον δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀπόφασιν. Ἂν, καθὼς παρατηρῶ εἰς τὴν τροπολογίαν, ᾖναι 2 μέλη, τῶν ὁποίων ἡ ἐκλογὴ ἐξελέγχεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τότε πλέον καταντοῦν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ᾖναι ὀλίγα, καὶ τότε παραπέμπεται ἡ ἐκλογὴ εἰς τὴν ἀμέσως ἑπομένην ἐπιτροπήν.

§14ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἂν εἰς τὴν ἄλλην ἐπιτροπὴν συμβῇ τὸ αὐτό.

§15ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἰς τὴν ἀμέσως ἑπομένην.

§16Ι. ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Κύριοι, φρονῶ, ὅτι αἱ τροπολογίαι πρέπει νὰ γίνωνται τότε μόνον, ὅταν μία τροπολογία παριστᾷ τὸ ἄρθρον καλλίτερον παρ’ ὅπως ἔχει· ὅταν ὅμως ᾖναι χειροτέρα αὐτοῦ καὶ δὲν ἔχωμεν παρὰ μόνον νὰ προσθέσωμεν γραμμὰς καὶ στίχους, τότε διατὶ νὰ μεταβάλωμεν τὸ ἄρθρον· τοῦτο λέγει, «ὅτι ἑκάστη ἐπιτροπὴ θὰ ἔχῃ ἑπτὰ μέλη, ἄλλα δὲ τρία θὰ ᾖναι παραπληρωματικά»· ἐὰν συμπέσῃ λοιπὸν τρία μέλη νὰ ἐξαιρῶνται ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν, τότε τὰ ἀναπληρωτικὰ τρία μέλη θὰ ἀναπληρώσουν τὰ ἄλλα. Δὲν βλέπω λοιπὸν ποῖον λάθος ἔχει καὶ τὸ τροπολογοῦν. Ἡ τροπολογία τοῦ Κυρίου Μίληση δὲν ἔχει κᾀμμίαν βάσιν· τὸ ἄρθρον του λέγει, ὅτι πέντε θὰ ᾖναι ὁ ἀριθμὸς, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπαρτίζῃ μίαν ἐπιτροπὴν, τότε ἔπρεπε νὰ παραδεχθῶμεν τὸν ἀριθμὸν πέντε, ὡς ἀπαρτίζοντα μίαν ἐπιτροπὴν· τὸ δὲ σχέδιον παραδέχεται, ὅτι ἑπτὰ μέλη πρέπει νὰ ᾖναι. Ἐὰν λοιπὸν παραδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ Μίληση, ἐὰν ἐξαιρεθῇ τις θὰ μείνουν πέντε καὶ ἔπειτα τέσσαρες, καὶ θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸν ἄλλον παράγραφον καὶ καθεξῆς, ἐνῷ εὐκολώτερον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει τὸ ἄρθρον· ὥστε ἡ πρότασις τοῦ Μίληση πρέπει νὰ ἀποῤῥιφθῇ, διότι δὲν ἔχει κἀνένα λόγον καὶ ἐξ ἐναντίας μᾶς φέρει δυσκολίας.

§17ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡ διάκρισις αὕτη τῆς θέσεως παραπληρωματικῶν καὶ τακτικῶν μελῶν δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ χώραν εἰς τὴν Συνέλευσιν, οἱ Πληρεξούσιοι εἶναι τῆς αὐτῆς καταγωγῆς, τῆς αὐτῆς ἀξίας. Διατὶ νὰ κάμωμεν τὴν διάκρισιν παραπληρωματικῶν καὶ τακτικῶν μελῶν; διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐξαιρεθῇ διὰ τὴν μίαν περίστασιν ἢ τὴν ἄλλην ἓν μέλος καὶ νὰ ἀναπληρωθῇ ἀπὸ ἄλλο. Ἀλλὰ μήπως δὲν εἶναι μέσον νὰ προλάβωμεν αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν; εἰς τὸ βʹ. ἐδάφιον τοῦ Κυρίου Μίληση ὑπάρχει αὐτὴ ἡ θεραπεία· διατὶ τὰ ἄλλα μέλη νὰ ᾖναι ἐκτὸς αὐτῆς τῆς εὐθύνης; πρέπει νὰ λαμβάνουν αὐτὴν ὅλα τὰ μέλη καὶ τοιουτοτρόπως ἀποφεύγομεν αὐτὸ τὸ συγκεχυμένον εἰς τὴν μίαν ἐκλογὴν νὰ ᾖναι ὅλα τακτικά.

§18ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν βλέπω, Κύριοι, σπουδαῖον λόγον ὑπὲρ τῆς τροπολογίας· ἡ διάταξις τοῦ σχεδίου ἦτο λογικωτάτη καὶ σπουδαιοτάτη εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς ἀναλόγους περιστάσεις. Βεβαίως ὅταν πρόκηται νὰ ἐξελεγχθῇ ἐκλογή τις παρ’ ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἐξαιρετέον τι μέλος, τοῦτο πρέπει νὰ ἐξαιρεθῇ, τοιαύτη δὲ περίστασις θὰ ᾖναι συνηθεστάτη. Αἱ ἐπιτροπαὶ θὰ σύγκηνται ἀπὸ 49 μέλη καὶ εἰκάζω, ὅτι δὲν θὰ τύχουν πολλοὶ ἐκ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας, εὔχομαι δὲ νὰ ᾖναι ἐκ τῶν πλείστων ἐπαρχιῶν. Ἀφοῦ δὲ ἐθεωρήσαμεν ἀναγκαῖον νὰ σύγκηνται ἀπὸ 7 μέλη, δηλαδὴ 4 νὰ ᾖναι τὰ ἀποτελοῦντα τὴν πλειονοψηφίαν, τὸ νὰ καταβαίνωμεν κατόπιν καὶ νὰ λέγωμεν, ὅτι ἀρκοῦν 6 μέλη καὶ ἐν περιπτώσει ἰσοψηφίας ἥτις θὰ ᾖναι οὐχὶ σπανία, ἑκάστη τῶν 2 μερίδων νὰ ὑποβάλλῃ χωριστὴν γνωμοδότησιν εἶναι ἐναντίος τρόπος τοῦ φυσικοῦ τρόπου τοῦ ἐργάζεσθαι. Τὸ φυσικώτερον εἶναι νὰ προλάβωμεν τὴν περίστασιν τῆς ἐξαιρέσεως, καὶ νὰ ὁρίσωμεν πρόσωπά τινα, τὰ ὁποῖα νὰ χρησιμεύσουν εἰς αὐτὴν καὶ μόνην τὴν περίστασιν. Δὲν ἔχομεν βέβαια διακρίσεις, ἀλλὰ τοῦτο τὸ κάμνομεν διὰ νὰ μὴ ἀπασχοληθῇ ὁλόκληρος ἡ Συνέλευσις εἰς τὰς πολλὰς ἐξαιρέσεις· καὶ 5 ἐπιτροπαὶ ἂν δὲν ἀρκοῦν, κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. πληρεξουσίου Γόρτυνος, πρέπει ὅμως πάντοτε νὰ ὁρίσωμεν καὶ παραπληρωματικὰ μέλη. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ τροπολογηθῇ τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ.

§19Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν, Κύριοι, νὰ λάβω ποσῶς τὸν λόγον, ἐπειδὴ ὅμως μοὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις, θὰ δικαιολογήσω ἀρκούντως τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν παρουσίασα προχθές· θέλω διὰ δύω λέξεων νὰ τὴν ὑπενθυμίσω, ἂν καὶ δὲν ἐπιμένω ποσῶς εἰς τὸ νὰ ψηφοφορηθῇ, ἐὰν δὲν θεωρηθῇ ἡ ἐπ’ αὐτῆς ψηφοφορία ἀναγκαία. Ἰδοὺ κατὰ τὶ διαφέρει ἡ γνώμη μου ἀπὸ τὴν τοῦ κανονισμοῦ· ἡ τροπολογία μου συνίσταται εἰς τὸ νὰ μὴ γίνῃ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν κἀμμία διάκρισις, μεταξὺ τῶν παραπληρωματικῶν καὶ κυρίων μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐξηγοῦμαι σαφέστερον—νὰ ψηφοφορηθῶσι 50 μέλη διὰ σχετικῆς πλειονοψηφίας καὶ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας, ἐξ ὧν τὰ μὲν 35, τὰ ἔχοντα τὰς περισσοτέρας ψήφους, νὰ θεωρῶνται κύρια, τὰ δὲ 15, τὰ ἔχοντα τὰς ὀλιγωτέρας, παραπληρωματικά. Βλέπετε, ὅτι δὲν διαφέρει ἡ πρότασίς μου αὕτη τοῦ κανονισμοῦ εἰμὴ διὰ τῆς ἁπλοποιήσεως, δηλ. συμφωνῶ καὶ μὲ τὸν Κύριον Μίλησιν καὶ μὲ τὸν Κύριον Λύσανδρον Βιλαέτην, νὰ μὴ ὑπάρχουν διακρίσεις μεταξὺ τῶν Κυρίων καὶ τῶν παραπληρωματικῶν μελῶν· δὲν ἀπομακρύνομαι δὲ ἀπὸ τὸν κανονισμὸν ὡς πρὸς τὸν ἀριθμόν. Διατυπόνω ὅθεν τὴν τροπολογίαν μου «ἡ Συνέλευσις θέλει ἐκλέγει διὰ σχετικῆς πλειονοψηφίας καὶ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῆς μελῶν πεντήκοντα, ἐξ ὧν τὰ δέκα πέντε τὰ τυχόντα ὀλιγωτέρων ψήφων θέλουσιν εἶσθαι παραπληρωματικὰ, τὰ δὲ τριάκοντα πέντε κύρια, ἵνα σχηματίσωσι τὰς ἐπιτροπάς».

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, πληρεξούσιοι, ἔχομεν τρεῖς τροπολογίας...

§21ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι καλὸν, Κύριε Πρόεδρε, πρὶν τὰς ἀναγνώσητε, νὰ παρακαλέσητε τοὺς προτείναντας αὐτὰς νὰ τὰς συγχωνεύσωσιν εἰς μίαν.

§22ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ πρῶτος δίδω τὸ παράδειγμα, φειδόμενος τοῦ καιροῦ τῆς Συνελεύσεως· συγχωνεύω λοιπὸν τὴν τροπολογίαν μου μὲ τὴν τοῦ Κυρίου Μίληση.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν λοιπὸν δύω τροπολογίας ν’ ἀναγνωσθῶσιν. Ἀναγινώσκεται ἡ τοῦ Κ. Δηλιγιάννη. «Ἡ Συνέλευσις θέλει ἐκλέξει διὰ σχετικῆς πλειονοψηφίας καὶ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῆς μελῶν ἑβδομήκοντα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἀποτελέσει διὰ κληρώσεως δέκα αὐτοτελεῖς ἰσαρίθμους καὶ ἀνεξαρτήτους ἀπ’ ἀλλήλων ἐπιτροπάς, διακρινομένας διὰ τῶν τακτικῶν ἀριθμῶν 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10.» Μετ’ αὐτὴν ἀναγινώσκεται ἡ τοῦ Κ. Μίληση. «Ἡ Συνέλευσις θέλει ἐκλέξει διὰ σχετικῆς πλειονοψηφίας καὶ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῆς μελῶν 49 μέλη, τὰ ὁποῖα θέλουσι διαιρεθῆ διὰ κλήρου, εἰς 7 ἰσαρίθμους καὶ ἀνεξαρτήτους ἐπιτροπάς». «Αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται θέλουσιν διακρίνεσθαι ἀπ’ ἀλλήλων διὰ τακτικῶν ἀριθμῶν 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7».

§24ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ, ἢ συγχωρήσατέ μοι καλλίτερον διὰ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ἂς δεχθῶμεν τὸ δημοτικώτερον τὰς δέκα ἐπιτροπὰς, ἐπειδὴ καὶ καλλίτερον εἶναι νὰ λαμβάνουν περισσότεροι πληρεξούσιοι μέρος εἰς τὰς ἐργασίας, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ δεχθῶμεν μέλη παραπληρωτικὰ. Διὰ ποῖον λόγον νὰ παραδεχθῶμεν αὐτά; μήπως κἀνεὶς τῶν πληρεξουσίων εἶναι ἀνώτερος κατὰ τὴν ἀξίαν, κατώτερος κατὰ τὴν θέλησιν, κατὰ τὴν συνείδησιν; Δὲν θέλω αὐτὴν τὴν διάκρισιν διὰ τὸν πληρεξούσιον· θέλω νὰ ᾖναι ὅλοι τῆς αὐτῆς τάξεως· θὰ ὑπάρχῃ καὶ μειονοψηφία—ἂς ὑπάρχῃ—ἀλλὰ νὰ βάλλω τὸν ἕνα νὰ ἐπιβουλευθῇ τὸν ἄλλον ὄχι· θέλω λοιπὸν νὰ ᾖναι τακτικὰ μέλη χωρὶς νὰ περιμένῃ ὁ παραπληρωματικὸς ἀπ’ ἔξω ἀπὸ τὴν θύραν, καὶ κρίνω καλὸν νὰ γείνουν δέκα ἐπιτροπαὶ ἀπὸ ἑπτὰ μέλη.

§25Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, συμφωνῶ μετὰ τοῦ προαγορεύσαντος ὡς πρὸς τοὺς παραπληρωματικοὺς, ἑπομένως μεταβάλλω τὴν τροπολογίαν μου ὡς πρὸς τοῦτο.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐκ τῶν δύω τροπολογιῶν ἀπωτέρα εἶναι ἡ τοῦ Κυρίου Δηλιγιάννη(Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Δηλιγιάννη, τροποποιηθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἰδίου ὡς πρὸς τοὺς παραπληρωματικούς).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Δηλιγιάννη νὰ σηκωθῶσιν, (ἀνίστανται ὀλίγοι). Ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Δηλιγιάννη ἀπεῤῥίφθη. (Ἀναγινώσκεται ἡ τοῦ Κ. Μίληση).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν τροπολογίαν τοῦ Κυρίου Μίληση νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Μίληση. Διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς τροπολογίας τοῦ Κ. Μίληση τὸ ἄρθρον 27 τοῦ σχεδίου οὐδετεροῦται ὅλως διόλου καὶ ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ παραδεχθέντος. Ἀναγινώσκεται τὸ 21 ἄρθρον, ἤτοι τὸ 28 ἄρθρον τοῦ σχεδίου. «Ἡ ψηφοφορία πρὸς ἐκλογὴν τῶν ἐπιτροπῶν θέλει γίνει ὡς ἐφεξῆς». «Ἕκαστος τῶν πληρεξουσίων λαμβάνει παρὰ τοῦ γραφείου ἓν ψηφοδέλτιον, περιέχον τριάκοντα πέντε ἀριθμοὺς αὔξοντας, ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέχρι τοῦ τριακοστοῦ πέμπτου καὶ δέκα πέντε ἑπομένους ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέχρι τοῦ δεκάτου πέμπτου, προσέτι λαμβάνει καὶ ἕνα κύαμον· ἐγγράφει δὲ ἀπέναντι ἑκάστου τῶν πρώτων τριάκοντα πέντε ἀριθμῶν, οἵους ἐκ τῶν πληρεξουσίων ἐγκρίνει ὡς μέλη τῶν ἐπιτροπῶν, ἀπέναντι δ’ ἑκάστου τῶν ἄλλων δέκα καὶ πέντε ἀριθμῶν, οἵους ἐκ τῶν πληρεξουσίων ἐγκρίνει ὡς παραπληρωματικὰ μέλη αὐτῶν». «Μετὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ πρὸς ἐγγραφὴν τῶν ὀνομάτων τούτων ἀναγκαίου χρόνου, εἷς τῶν γραμματέων ἐκφωνεῖ τὸν ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν Πληρεξουσίων, ἕκαστος δὲ τούτων κατὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνόματός του παρουσιάζει τὸ ψηφοδέλτιον εἰς τὸν Πρόεδρον, ὅστις σημειοῖ ἐπ’ αὐτοῦ τὸν αὔξοντα ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορούντων, ἀκολούθως δὲ προσερχόμενος ὁ Πληρεξούσιος κατατίθησι τὸ μὲν ψηφοδέλτιον ἐν τῇ ἐπὶ τοῦ βήματος ἐπιτεθειμένῃ κάλπῃ, τὸν δὲ κύαμον ἐν τῇ πρὸς τοῦτο παρακειμένῃ, ἐπιτηρούντων δύω ψηφολεκτῶν, ὑπὸ τοῦ Προέδρου καλουμένων πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ ἔργου τούτου». «Ἂν πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς διαλογῆς προσέλθωσι Πληρεξούσιοι μὴ ψηφοφορήσαντες, γίνεται κλῆσις καὶ τούτων πρὸς ψηφοφορίαν». «Καταθέντων δὲ πάντων τῶν Πληρεξουσίων τὰ ψηφοδέλτια καὶ τοὺς κυάμους ἐν ταῖς κάλπαις, ἐξελέγχεται ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν, ἐπιτηροῦντος τοῦ Προέδρου, διὰ δημοσίας παραβολῆς ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοδελτίων πρὸς τὸν τῶν κυάμων· μετὰ δὲ τοῦτο γίνεται ἡ διαλογὴ τῶν ψηφοδελτίων, δημοσίᾳ ἀναγιγνωσκομένων, σημειοῦνται δὲ τὰ ψηφοφορηθέντα ὀνόματα ἐν πρακτικῷ διαλογῆς ὑφ’ ἑνὸς τῶν Γραμματέων, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν δύω ἄλλων ψηφολεκτῶν, ὑπὸ τοῦ Προέδρου καὶ τούτων πρὸς τοῦτο καλουμένων. Τὸ δ’ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς, ὑπογραφόμενον ὑπὸ τοῦ Προέδρου καὶ τῶν ψηφολεκτῶν, ἀπαγγέλλεται ὑπὸ τοῦ Προέδρου».

§29ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, προτείνω τῆς ἑξῆς τροπολογίαν συμφώνως πρὸς τὸ εἰκοστόν «Ἡ ψηφοφορία πρὸς ἐκλογὴν τῶν ἐπιτροπῶν, θέλει γείνει ὡς ἐφεξῆς. «Ἕκαστος τῶν Πληρεξουσίων λαμβάνει παρὰ τοῦ γραφείου ἓν λευκὸν ψηφοδέλτιον καὶ ἕνα κύαμον, ἐγγράφει δὲ ἐν τῷ ψηφοδελτίῳ ὀνόματα 49 Πληρεξουσίων, οὓς ἐγκρίνει ὡς μέλη τῶν ἑπτὰ ἐπιτροπῶν». Οὕτως ἐτροπολογήθη τὸ ά. ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου· ἀλλ’ ἔχω καὶ μίαν τροπολογίαν τοῦ βʹ. ἐδαφίου, τὴν ὁποίαν δὲν μοὶ ἐνέπνευσε μόνον ἡ ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ συμφωνία πρὸς τὸ ά. ἐδάφ., ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικός τις λόγος· ἰδοὺ ἡ τροπολογία «Μετὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ πρὸς ἐγγραφὴν τῶν ὀνομάτων τούτων ἀναγκαίου χρόνου, εἷς τῶν Γραμματέων ἐκφωνεῖ τὸν ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν πληρεξουσίων· ἕκαστος δὲ τούτων, προσερχόμενος κατὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνόματός του, κατατίθησι τὸ μὲν ψηφοδέλτιόν του ἐν τῇ ἐπὶ τοῦ βήματος τεθειμένῃ κάλπῃ, τὸν δὲ κύαμον ἐν τῇ πρὸς τοῦτο παρακειμένῃ, ἐπιτηρούντων δύω ψηφολεκτῶν, ὑπὸ τοῦ προέδρου καλουμένων πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ ἔργου τούτου.» Αὐτό, Κύριοι, τὸ νὰ παρουσιάζεται ἐνώπιον τοῦ Προέδρου, καὶ ὁ Πρόεδρος νὰ ἐγγράφῃ τὸν ἀριθμὸν, τὸ διαγράφω ἀπὸ τὴν τροπολογίαν μου, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος· ἢ φανερὰν θὰ δεχθῶμεν τὴν ψηφοφορίαν ἢ μυστικὴν· ἀφοῦ θὰ δεχθῶμεν τὴν μυστικὴν, διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ καταντᾷ φανερά· ὁ Πρόεδρος θὰ γράφῃ τὸν ἀριθμὸν κατὰ τὸν ὀνομαστικὸν κατάλογον· γνωρίζων τὴν τάξιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, θὰ δίδῃ τὸν ἀριθμὸν, καὶ θὰ γνωρίζῃ τὸ ψηφοδέλτιον· μὲ τὸ ἓν λοιπὸν θέτομέν τι, καὶ μὲ τὸ ἄλλο τὸ ἀναιροῦμεν· λοιπὸν δὲν εἶναι ὀρθόν. Τὸ σχέδιον τοῦ κανονισμοῦ λέγει τοῦτο ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ μὴ ῥιφθῶσιν ἐντὸς τῆς κάλπης πλείονα ψηφοδέλτια, ἀλλ’ αὐτὸ προλαμβάνεται διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κυάμων, θὰ μετρήσωμεν τοὺς κυάμους καὶ τὰ ψηφοδέλτια, καὶ βλέπομεν ἐὰν ἦναι ἰσάριθμα. Τίς ἡ ἀνάγκη νὰ προσθέσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἀριθμητικὴν ἐξέλεγξιν, μίαν διατύπωσιν, ἥτις προσβάλλει καὶ τὴν τιμήν μας ἀκόμη; Διὰ τοῦτο ἔκαμα τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, τὰ ἄλλα δὲ δύω ἐδάφια μένουσιν, ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ σχεδίῳ.

§30ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ νὰ τροπολογήσητε τὴν πρότασίν σας οὕτω· «νὰ δοθῇ εἰς ἕκαστον πληρεξούσιον χάρτης ἄγραφος καὶ ἕκαστος νὰ γράφῃ 49 ὀνόματα, διότι τὸ προεδρεῖον δὲν ἔχει ἕτοιμα ὀνόματα.

§31ΕΥΘ. ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ θεωρῶ ὅλως διόλου περιττὸν τὸ ἄρθρον τοῦτο διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι εἴπομεν εἰς τὸ προηγούμενον ἄρθρον, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῶν 49 προσώπων θὰ γίνῃ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας.

§32ΤΙΜ. ΒΑΣΟΣ. Ἐγὼ προτείνω τὰ ψηφοδέλτια νὰ ὦσιν ὑπογεγραμμένα ἀπὸ τοὺς κυρίους πληρεξουσίους καὶ νὰ γίνῃ φανερὰ ψηφοφορία.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι καλὸν καὶ ἀναγκαῖον εἶναι διὰ τὸ συμφέρον τῆς Συνελεύσεως, πρὸς κέρδος χρόνου, ὅταν ὁ ἀγορεύων ἐξακολουθῇ νὰ ἀγορεύῃ, οἱ ΚΚ. πληρεξούσιοι νὰ μὴ ἵστανται ὄρθιοι, ἅμα φαίνονται εἷς ἢ δύω ἱστάμενοι ὄρθιοι, νὰ παύῃ ἡ ἐξακολούθησις ἀπὸ τοῦ βήματος, ἕως οὗ καθήσωσιν· εἶναι καλὸν νὰ τηρηθῇ αὐτὴ ἡ τάξις.

§34Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὀλίγας μόνον λέξεις θέλω σᾶς ἀπευθύνει, Κύριοι, οὐχὶ βεβαίως διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ, ὡς ἐξετυπώθη καὶ διενεμήθη εἰς ἡμᾶς, ἀλλὰ δι’ ἀπόδοσιν, ἥτις δύναται νὰ γίνῃ εἰς τοὺς πολυμαθεῖς Κ. Καλλιγᾶν καὶ λοιποὺς, εἰς οὓς ἀνετέθη ἡ σύνταξις τοῦ κανονισμοῦ, ἀπόδοσιν λέγω, ἥτις δύναται ν’ ἀποδείξῃ αὐτοὺς ἀντιφάσκοντας. Ἀληθῶς εἷς τῶν προαγορευσάντων μᾶς ἀπέδειξε πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀριθμῶνται τὰ ψηφοδέλτια, τὰ διδόμενα ἀπὸ τοὺς ψηφοφόρους, κατὰ τὴν τάξιν τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεώς των. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις συνέταξε τὸν κανονισμὸν, δὲν εἶχε κἀμμίαν τοιαύτην ἰδέαν, ἀλλ’ ἠρκέσθη νὰ θέσῃ ὡς ἔλεγχον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφορούντων τὸν ἀριθμὸν τῶν κυάμων εἰς τὸ χειρόγραφον, ἑπομένως εἰς τὸ δοθὲν εἰς τὸ προεδρεῖον δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ μονογραφή· δὲν ἠξεύρω δὲ πόθεν εἰσέδυσεν αὐτὴ ἡ προσθήκη· ἑπομένως ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Μίληση, διότι, ὡς ἔχει ἡ διάταξις τοῦ κανονισμοῦ, ἀναιρεῖ τὴν μυστικότητα τῆς ψηφοφορίας.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Μίληση.

§36ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ, ἥτις εἶναι ἡ ἀπωτέρα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν παρατήρησιν τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ τὸ ἄρθρον 21 πρέπει νὰ διαγραφῇ ὅλως διόλου.

§38ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι καλὸν, Κ. Κεχαγιᾶ, νὰ παραιτηθῆτε αὐτῆς τῆς προτάσεώς σας.

§39ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ διαγράψωμεν τὸν τρόπον τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, δὲν ἤθελα ν’ ἀπαλείψω τὸ ἄρθρον, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπιτροπῆς.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζει κἀνεὶς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ.

§41ΦΩΝΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται ὀλίγοι). Ἡ Συνέλευσις ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν ταύτην. Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Μίληση. «Ἡ ψηφοφορία πρὸς ἐκλογὴν τῶν ἐπιτροπῶν θέλει γίνει ὡς ἐφεξῆς.» «Ἕκαστος τῶν πληρεξουσίων λαμβάνει παρὰ τοῦ γραφείου ἓν λευκὸν ψηφοδέλτιον, καὶ ἕνα κύαμον, ἐγγράφει δὲ ἐν τῷ ψηφοδελτίῳ ὀνόματα 49 πληρεξουσίων, οὓς ἐγκρίνει ὡς μέλη τῶν ἑπτὰ ἐπιτροπῶν». «Μετὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ πρὸς ἐγγραφὴν τῶν ὀνομάτων τούτων ἀναγκαίου χρόνου εἷς τῶν γραμματέων ἐκφωνεῖ τὸν ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν πληρεξουσίων, ἕκαστος δὲ τούτων, προσερχόμενος κατὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνόματός του, κατατίθησι τὸ μὲν ψηφοδέλτιον ἐν τῇ ἐπὶ τοῦ βήματος τεθειμένῃ κάλπῃ τὸν δὲ κύαμον ἐν τῇ πρὸς τοῦτο παρακειμένῃ, ἐπιτηρούντων δύω ψηφολεκτῶν ὑπὸ τοῦ προέδρου πρὸς τοῦτο καλουμένων».

§43ΧΑΡ. ΟΔΥΣΣΕΥΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ προεδρεῖον νὰ μᾶς δώσῃ ἁπλοῦν χάρτην, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ γράψωμεν 49 ὀνόματα.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, δότε προσοχὴν, πῶς θὰ θέσω τὸ θέμα· οἱ παραδεχόμενοι τὸ 21 ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ ὅπως ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ Μίληση νὰ σηκωθοῦν. (Ἀνίστανται σχεδὸν ἅπαντες). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἄρθρον ὅπως ἐτροπολογήθη.

§45ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων. Ἀναγινώσκεται τὸ 22 ἄρθρον τροπολογηθὲν ὑπὸ τοῦ Κ. Μίληση. «Ἄρθρ. 22. Ἡ δὲ διὰ κλήρου διαίρεσις τῶν ἐκλεχθέντων μελῶν εἰς ἐπιτροπὰς, γίνεται τιθεμένων ἐν κάλπῃ 49 κληροδελτίων, ὧν ἕκαστον φέρει τὴν ὀνοματεπωνυμίαν ἑκάστου τῶν ἐκλεχθέντων, ἀναγινωσκομένων ὑπὸ τοῦ γραμματέως καὶ ἐξαγομένων ἀνὰ ἕν. Τὰ πρῶτα ἐξαχθέντα ἑπτὰ ὀνόματα συνιστῶσι τὴν πρώτην ἐπιτροπὴν, τὰ δεύτερα τὴν δευτέραν καὶ οὕτως ἐφεξῆς».

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 22 ὅπως ἐτροπολογήθη παρὰ τοῦ Κ. Μίληση νὰ σηκωθῶσιν· (ἀνίστανται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἄρθρον.

§47ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σταματήσωμεν ἕως ἐδῶ, διὰ νὰ γίνῃ ἡ κλήρωσις τῆς ἐπιτροπῆς (θόρυβος). Ἀναγινώσκεται τὸ 23 ἄρθρον τροπολογηθὲν ὑπὸ τοῦ Κ. Μίληση. «Ἄρθρον 23. Ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡσαύτως δύω ψηφολεκτῶν, ὑπὸ ἑτέρου δὲ γραμματέως θέλουσι σημειοῦσθαι ἐν πίνακι, περιέχοντι 7 στήλας ὑπὸ αὔξοντα ἀριθμὸν ἀπὸ 1 ἕως 7, τὸ πρῶτον μὲν ἐξαχθὲν ὄνομα τῆς ἐπαρχίας ἐν τῇ πρώτη στήλῃ, τὸ δεύτερον ἐν τῇ δευτέρᾳ καὶ οὕτω καθεξῆς μέχρι τῆς ἑβδόμης, μεθ’ ὃ αὖθις ἐπαναλαμβάνεται τὸ αὐτό».

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, καθὼς ἀνεγνώσθη καὶ ἐτροποποιήθη, νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἄρθρον. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 24, ὅπως ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Κ. Μίληση καὶ γίνεται παραδεκτόν. «Ἄρθρ. 24. Ἄν τύχῃ νὰ ᾖναι μέλος τινὸς τῶν ἐπιτροπῶν εἷς πληρεξούσιος, ἀναδειχθεὶς ἐκ τῆς ἐκλογῆς, ἥτις διὰ τῆς γενομένης κληρώσεως πρόκειται νὰ ἐξελεγχθῇ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, δὲν μετέχει οὗτος εἰς τῆς ἐκλογῆς του τὴν ἐξέλεγξιν, ἀλλὰ γίνεται αὕτη ὑπὸ τῶν λοιπῶν ἓξ μελῶν. Ἄν ὅμως τύχωσι πλείονες τοῦ ἑνὸς, τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης δὲν δίδονται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, εἰς ἣν ἔλαχον, ἀλλ’ εἰς τὴν ἀμέσως ἑπομένην καὶ ἐξελέγχονται ὑπὸ ταύτης καὶ οὕτω καθεξῆς». Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα 25 καὶ 26, τὰ ὁποῖα γίνονται δεκτὰ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως δι’ ἀναστάσεως, ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ σχεδίῳ. Ἄρθρ. 25. «Ἑκάστη τῶν ἐπιτροπῶν, ἅμα παραλαβοῦσα παρὰ τοῦ Προεδρείου τὰ πρακτικὰ τῶν εἰς αὐτὴν κληρωθεισῶν ἐκλογῶν, προβαίνει εἰς τὴν ἐξέλεγξιν αὐτῶν, πράττουσα καὶ εἰσάγουσα εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐκείνας, τῶν ὁποίων ἡ διαλογὴ ἐπεραιώθη πρότερον. Ἐὰν πολλῶν ἐκλογῶν, εἰς τὴν αὐτὴν ἐπιτροπὴν λαχουσῶν, ἡ διαλογὴ ἐπεραιώθη συγχρόνως, ἡ προτεραιότης ἑκάστης διὰ τὴν ἐξέλεγξιν καὶ εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Συνέλευσιν προσδιορίζεται διὰ κληρώσεως, γενομένης ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς». Ἄρθρ. 26. «Ἑκάστη τῶν ἐπιτροπῶν συνερχομένη ἀμέσως, διανέμει τὰς εἰς αὐτὴν λαχούσας ἐκλογὰς εἰς ἓν ἢ πλείονα τῶν μελῶν της· οἱ οὕτω διορισθέντες, ἐξελέγξαντες τὰ πρακτικὰ ἑκάστης τῶν ἐκλογῶν, εἰσάγουσιν ἀμέσως ἢ τὸ πολὺ τὴν ἐπιοῦσαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ ἀποτέλεσμα, αὕτη δὲ κατὰ πλειονοψηφίαν γνωμοδοτεῖ περὶ τῆς ἐπικυρώσεως ἢ τῆς ἀκυρώσεως αὐτῶν· ὁ δὲ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς διορισθεὶς εἰσηγητὴς ἀναγινώσκει αὐθημερὸν, ἢ τὸ βραδύτερον κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τοῦ Σώματος, τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς». «Τὰ τυχὸν μειονοψηφοῦντα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς δύνανται νὰ ἐκθέσωσιν ἐν ἰδίᾳ ἐκθέσει τὴν ἑαυτῶν γνώμην, καὶ ὀφείλουσι νὰ ἀναγνώσωσιν αὐτὴν συγχρόνως μετὰ τῆς ἐκθέσεως τῶν πλειονοψηφούντων μελῶν».

§49ΓΡΗΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Θεωρῶ πολὺ ἀναγκαῖον, σύμφωνα μὲ τὰς ἀρχὰς τῆς δικαιοσύνης, νὰ καλῶνται καὶ ἐκεῖνοι ἐκ τῶν πληρεξουσίων, τῶν ὑποδίκων καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου μέρους, διὰ νὰ ὑποστηρίζωσι τὰ δίκαιά των.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Δημητριάδου διετυπώθη καὶ θέλετε τὴν ἀκροασθῆ καὶ ἀποτελεῖ ἰδιαίτερον ἄρθρον τὸ 27· εἶναι δὲ τόδε «Εἶναι δεκτὰ ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς τὰ ἀνταγωνισθέντα κατὰ τὴν ὑπὸ ἐξέλεγξιν ἐκλογὴν πρόσωπα διὰ νὰ ὑποστηρίζωσι τὰς ἐνστάσεις των.»

§51ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μὲ τὴν διαφορὰν αὐτὴν, ὅτι, ὁσάκις ἡ ἐπιτροπὴ, εἴπει, ὅτι ἐφωτίσθη, ν’ ἀποῤῥίπτεται.

§52ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον τώρα ἐψηφίσθη καὶ ἐγένετο παραδεκτὸν, τὰ ἀνταγωνισθέντα μέλη ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ παρουσιασθοῦν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ νὰ ὑποστηρίξουν τὰ δίκαιά των· ἀλλ’, ἐὰν μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἀτόμων εὑρεθῶσί τινα, εἰς τὰ ὁποῖα ὁ θεὸς δὲν ἔδωκε τὸ δῶρον τοῦ λόγου, πρέπει τὰ πρόσωπα ταῦτα νὰ μειονεκτήσουν ἐνώπιον τῶν ἐναντίων των, ἀφοῦ καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ ἔκαμον τὰς ἐνστάσεις; δὲν ἀρκούμεθα εἰς αὐτὰς τὰς γραπτὰς...(θόρυβος), ἀλλὰ... θέλω ν’ ἀποδείξω, ὅτι ἐμβαίνομεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς ἀτελεύτητον λαβύρινθον διενέξεων. Παρεδέχθημεν τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Δημητριάδου διὰ νὰ ἤμεθα σύμφωνοι καὶ συνεπεῖς πρὸς τὸν νόμον τῆς ἰσότητος. Δι’ αὐτὸ τοῦτο λοιπὸν ἔπρεπε νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ἑξῆς «ἐὰν τινὰ τῶν μελῶν δὲν δύνανται αὐτοπροσώπως νὰ ὑπερασπισθῶσι τὰ δίκαιά των, ἐκτὸς τῶν γραπτῶν ἐνστάσεων, νὰ δύνανται νὰ διορίζωσι καὶ δικηγόρους (θόρυβος).

§53ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μίαν λέξιν θὰ εἴπω. Δὲν ἐπίστευα, Κύριοι, ὅτι θὰ ἤθελεν εὑρεθῇ κἀνεὶς ν’ ἀντικρούσῃ τὴν ἰδέαν αὐτὴν, ἥτις γεννᾶται καὶ στηρίζεται εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἀμύνης, εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἀπολογίας καὶ ὑπερασπίσεως· ὅστις θέλει νὰ παραστήσῃ καλλίτερον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὰ δίκαιά του πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ τὰ λέγῃ καὶ τὰ ἀναπτύσσῃ διὰ νὰ φωτίζηται καὶ ἡ ἐπιτροπή, διότι σκοπὸς εἶναι νὰ δώσῃ πληροφορίας πρὸς ὑπεράσπισίν του. Δὲν παραδέχομαι, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι δεκτὸς δικηγόρος, διότι ὁ ἀνταγωνιζόμενος, ὅστις θέλει εἶναι πληρεξούσιος καὶ ἔρχεται νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος του, εἶναι προσβολὴ νὰ μὴ δύναται διὰ τοῦ λόγου νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτὸς τὰ δίκαιά του (χειροκροτήματα).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, ἥτις ἀποτελεῖ ἄρθρον αὐτοτελὲς νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἄρθρον. Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα 28 καὶ 29, τὰ ὁποῖα ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη δι’ ἀναστάσεως ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ σχεδίῳ· Ἄρθρον 28. «Ἅμα μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἐκθέσεων τούτων, ὁ Πρόεδρος προκαλεῖ τὴν ἐπ’ αὐτῶν συζήτησιν καὶ ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, πλὴν ἂν αὕτη ῥητῶς ἀπαιτήσῃ νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς πληρεξουσίους, ὅτε ἡ συζήτησις αὐτῶν γίνεται πάντοτε τὴν ἐπιοῦσαν τῆς εἰς τοὺς πληρεξουσίους διανομῆς τῶν ἐκτυπωθεισῶν ἐκθέσεων». Ἄρθρον 29. «Πρὶν ἢ ὁ Πρόεδρος κηρύξῃ ἀποπερατωμένην τὴν συζήτησιν, ἐρωτᾷ τὴν Συνέλευσιν ἂν ἐφωτίσθη ἀρκούντως· ἂν δὲ μετὰ δευτέραν περὶ τούτου δοκιμασίαν προκύψῃ δισταγμὸς, ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις». Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 30. «Ἡ Συνέλευσις ἀποφαίνεται ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν δι’ ἀναστάσεως, ἂν ὅμως δέκα καὶ πέντε πληρεξούσιοι ζητήσωσιν, ἀποφαίνεται διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας.»

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τροπολογία τοῦ Κ. Μίληση ἔχουσα οὕτως· «ἡ Συνέλευσις ἀποφαίνεται ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν δι’ ἀναστάσεως ἢ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.»

§56ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶναι ἡ τελευταία τροπολογία, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω «ἡ Συνέλευσις ἀποφαίνεται ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν μόνον δι’ ἀναστάσεως ἢ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως» τοὐτέστι διὰ τῶν δύω τρόπων, δι’ ὧν γίνεται ἡ φανερὰ ψηφοφορία. Ἡ τροπολογία μου αὕτη ἀποδέχεται τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν. Νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία μου ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ αἰσθήματα ὅλων ἡμῶν. Πρέπει νὰ συνηθίσωμεν, ὅταν ἐκπληρῶμεν τὰ καθήκοντα ἡμῶν, νὰ τὰ ἐκπληρῶμεν ἀνώτεροι γινόμενοι τῶν συμπαθειῶν μας (θόρυβος)· ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀντίκρουσις, παύω τὴν συζήτησιν καὶ καταβαίνω.

§57ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Κύριοι, ἔρχομαι εἰς τὸ βῆμα διὰ ν’ ἀγορεύσω ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, καί τοι γνωρίζων ἐκ προοιμίων, ὅτι πολλοὶ ἔχουν ἤδη ἐσχηματισμένην γνώμην ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, καὶ εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον ἡ μετ’ ὀλίγον γενησομένη ψηφοφορία ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι καὶ πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο διαφωνῶ πρὸς πολλοὺς συναδέλφους, μεθ’ ὧν μέχρι χθὲς ἤμην σύμφωνος, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θέλω εἶσθαι καὶ εἰς τὸ μέλλον· ἀλλ’ ἡ συνείδησίς μου μοὶ ὑπαγορεύει νὰ ἦμαι ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας καὶ νὰ ἐκφέρω δημοσίᾳ τὴν περὶ τούτου γνώμην μου. Εἶναι, Κύριοι, φυσικώτατον τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον κατέχει τὴν σήμερον τοὺς πολλοὺς ἐξ ἡμῶν ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς σωτηρίου μεταπολιτεύσεως, ἥτις κατέστρεψε τὸ παρελθὸν, γέμον δουλοφροσύνης καὶ ταπεινώσεως, καὶ ἐπιζητεῖ ἰσχυροὺς χαρακτῆρας, διότι καὶ ἰσχυροὶ χαρακτῆρες ἐγέννησαν αὐτήν. Ὁ Ἕλλην ἀνανήψων ἀπὸ τὸν μακρὸν μαρασμὸν, εἰς τὸν ὁποῖον τὸν εἶχε βυθίσει ἄστοργος καὶ ἀνίκανος Κυβέρνησις, ἀποστρέφει ἀπ’ αὐτῆς τὸ πρόσωπόν του καὶ ἀγαπᾷ νὰ πιστεύσῃ, ὅτι δὲν θέλουσιν ἐπαναληφθῆ καὶ πάλιν τὰ θλιβερὰ ναυάγια τῶν ἀσθενῶν χαρακτήρων. Ἐν τούτοις, Κύριοι, ἡ ἀξίωσις, ὅτι ὅλοι ἀποστρεφόμεθα τὸ παρελθὸν, ὅτι οὐδενὸς πρέπει ν’ ἀμφισβητηθῇ ὁ ἀκραιφνὴς πατριωτισμὸς, εἶναι ἀποτέλεσμα ἑνὸς πατριωτικοῦ ἐνθουσιασμοῦ· τοιοῦτος δὲ ἐνθουσιασμὸς ἀνεφάνη καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα ἔθνη, ὅταν κατώρθωσαν νὰ συντρίψουν τὰ δεσμὰ τῆς δουλείας, ἀλλ’ ὁ ἐνθουσιασμὸς εἶναι πρόσκαιρος, καὶ, ἀφοῦ παρέλθῃ, τότε ὁ ἄνθρωπος ἐπανέρχεται εἰς τὴν κανονικήν του κατάστασιν. Ἐν ταύτῃ δὲ τῇ καταστάσει οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων προτιμῶσι συνήθως τὸ ἴδιον ἢ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, οἱ δὲ Σωκράτεις καὶ Φωκίωνες εἶναι ὀλίγιστοι εἰς τὸν κόσμον τοῦτον. Ὅθεν οἱ ἀγαθοὶ νομοθέται ἀποφεύγουσι νὰ θέτωσι τὸν πολὺν ἄνθρωπον εἰς πάλην μεταξὺ τοῦ ἰδίου καὶ τοῦ γενικοῦ συμφέροντος. Οὐδὲ πρέπει ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν, ὅτι διὰ τῆς διαγωγῆς μας θὰ διαψεύσωμεν ὁλόκληρον τὴν ἀνθρώπινον ἱστορίαν· παραλείπω καὶ πρόσφατα παρ’ ἡμῖν παραδείγματα. Ἐνθυμεῖσθε ὁποία ἐλάττωσις τοῦ πατριωτισμοῦ ἐφάνη εἰς πολλοὺς μετὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἐπαναστάσεως· μὴ λησμονῆτε τὴν Γʹ. Σεπτεμβρίου, ὁποία τροπὴ χαρακτήρων ἀνεφάνη ἀμέσως κατὰ τὰς πρώτας αὐτῆς ἡμέρας. Νομίζω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραφερώμεθα ἐκ τῶν αἰσθημάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ κατέχωσιν ἡμᾶς προσωρινῶς τὴν στιγμὴν ταύτην, ἐνῷ μάλιστα ἐδείξαμεν καὶ δείγματα δυσπιστίας ἐφ’ ἡμῶν αὐτῶν εἰς τὸ ζήτημα, ἂν πρέπῃ νὰ παραδεχθῶμεν ἐπιτροπὰς ἢ τμήματα. Τί ἀπέδειξε κατ’ οὐσίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ μειονοψηφία, εἰμὴ ὅτι κατέχεται ὑπὸ δυσπιστίας κατὰ τῶν ἐκλεχθησομένων ὡς μελῶν τῶν ἐπιτροπῶν; Ἀλλ’ ἐν ὅσῳ διὰ τῶν πραγμάτων δὲν ἀποδείξωμεν, Κύριοι, ὅτι εἴμεθα πατριῶται, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ τὴν ἀξίωσιν τοῦ νὰ ἤμεθα πιστευτοί. Βλέπω τὴν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν ἓν μέγα βῆμα, δηλ. νὰ παραδεχθῶμεν τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῶν μὴ προσωπικῶν, διότι ἡμεῖς δὲν εἴμεθα βουλευταὶ, ἀλλὰ πληρεξούσιοι, ἔχοντες γενικὴν ἐντολὴν νὰ ῥίψωμεν τὰ θεμέλια τοῦ πολιτικοῦ οἰκοδομήματος, ἐξ οὗ ἐξήρτηται τὸ μέλλον μας· λοιπὸν τὰ καθήκοντά μας εἶναι ἐμβριθέστατα· προσέτι δικαιολογεῖται ἡ παραδοχὴ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας ἐπὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων, καὶ ἐκ τῆς εὐτυχοῦς ἐμφανίσεως τῆς κοινῆς γνώμης, ἥτις ἤρχισεν ἀναπτυσσομένη καὶ παγιουμένη καὶ δύναται νὰ χρησιμεύῃ ὡς χαλινὸς κατὰ τῆς κακοηθείας, καὶ τῆς ποταπότητος καὶ ὡς ἀσπὶς ὑπὲρ τοῦ τιμίου καὶ πατριώτου. Διὰ τοὺς λόγους τούτους λοιπὸν λέγω καὶ ἐγὼ νὰ παραδεχθῶμεν τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων, οὐχὶ ὅμως καὶ ἐπὶ προσωπικῶν. Ἐκφράζομαι δὲ ἤδη ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας ἐπὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων, διότι ἕως χθὲς ἤτοι πρὸ τῆς μεταπολιτεύσεως ἐφρόνουν, ὅτι ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων ἔπρεπε νὰ ἰσχύῃ ἡ μυστικὴ ψηφοφορία, διότι μόνον διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας δύναται νὰ προφυλαχθῇ ἡ εὐσυνειδησία τοῦ πολίτου κατὰ πάσης ἐξωτερικῆς βίας. Καὶ εἰς τοῦτο, Κύριοι, ἔχομεν προχειρότατα καὶ μέγιστα παραδείγματα. Ἐν Εὐρώπῃ συνώνυμος τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας εἶναι ὁ δεσποτισμός· ταύτην ὅλοι οἱ τύραννοι καὶ ἡγεμόνες τῆς Εὐρώπης παραδέχονται ὑπὲρ ἑαυτῶν, τὴν δὲ μυστικὴν ψηφοφορίαν ποῖοι ἐπικαλοῦνται; Οἱ καταπιεζόμενοι λαοί. Ὅπου λοιπὸν ἀκούετε φανερὰν ψηφοφορίαν, ἐκεῖ ὑπάρχει καταπίεσις, ἐννοῶ ὅμως τοῦτο, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἠπειρωτικὴν Εὐρώπην. Ἀλλ’ ὅταν πολιτεία τις, ὅταν ἔθνος τι φθάσῃ, ὡς εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τοιαύτην τελειότητα, ὥστε νὰ σχηματισθῶσι χαρακτῆρες πολλοὶ ἰσχυροὶ καὶ ἀξιοπρεπεῖς, ὅταν μορφωθῇ πρὸ πάντων μία κοινὴ γνώμη, ἥτις νὰ ἐνισχύῃ τὴν τιμὴν καὶ νὰ χαλινώσῃ τὴν διαγωγὴν τῆς κυβερνήσεως, τότε δύναται νὰ εἰσαχθῇ ἡ φανερὰ ψηφοφορία, διότι ἄλλως μόνη ἡ μυστικὴ ψηφοφορία ἔχει τὸ μέγιστον καλὸν τοῦ νὰ διασώζῃ τὴν συνείδησιν τῶν πολλῶν ἀνθρώπων. Τί εἶναι οἱ ἄνθρωποι; Οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων δὲν εἶναι οὔτε κακοῦργοι, οὔτε ἄριστοι, εἶναι τίμιοι, ἀλλ’ ἀσθενοῦς χαρακτῆρος, λοιπὸν ἐκ τῶν τοιούτων ἀποτελοῦνται αἱ συνελεύσεις καὶ τὰ ἔθνη. Λοιπὸν τοὺς τοιούτους ἀνθρώπους πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν νομοθετοῦντες· τοὺς τοιούτους δὲ σώζει ἡ μυστικὴ ψηφοφορία, τὸν κακοῦργον δὲν θέλει τὸν σώζει. Ὑποθέσατε τώρα, ὅτι γίνεται παραδεκτὴ ἡ φανερὰ ψηφοφορία καὶ ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν· νομίζετε, ὅτι διὰ τῆς δημοσιότητος θέλουσι χαλινωθῇ τὰ πάθη καὶ τὰ ἀτομικὰ συμφέροντα; Πῶς τὸ προσδοκᾶτε τοῦτο, Κύριοι; Μήπως πρόκειται ἐνταῦθα περὶ ζητημάτων συνταγματικῶν, ὡς περὶ τοῦ ἂν πρέπῃ νὰ μισθοδοτῶνται οἱ βουλευταὶ ἢ περὶ ἄλλων ἀκανθωδεστέρων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα συνέχονται μὲ τὸ γενικὸν φρόνημα τῶν πολιτῶν, ὥστε, ἂν δώσῃ τις τὴν ψῆφόν του ὑπὲρ ἢ κατὰ, νὰ φοβῆται τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ λαοῦ; Οὐχί, Κύριοι, τὰ ἐκλογικὰ εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐξαρτῶνται ἀπὸ τῶν μαρτυρικῶν ἀποδείξεων, ὡς συνεχόμενα μὲ πραγματικὰ γεγονότα, ἐξαρτῶνται δηλαδὴ ἀπὸ τὴν πεποίθησιν ἑκάστου. Δύναται λοιπὸν πᾶς τις νὰ δώσῃ ὑπὲρ ἢ κατὰ τὴν γνώμην του, καὶ νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι οὕτως ἐπείσθη, διότι πλὴν τῶν ἄλλων ἀποδείξεων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἢ τὴν Συνέλευσιν, αὐτὸς συνέπεσε νὰ ἔχῃ γνῶσιν ἰδίαν περὶ τῆς ἐκλογῆς, ἢ ἄλλας ἐξωδίκους ἀλλ’ ἀξιοπίστους πληροφορίας, ἐξ ὧν ἐδικαιολόγησεν ἐν ἑαυτῷ ἣν ἔδωκε ψῆφον. Σπανιώτατα δὲ συμβαίνει ν’ ἀναφανῇ εἰς σκανδαλωδεστάτην ἐκλογὴν τὸ νὰ φθάσωσι κακοήθεις ἄνθρωποι εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ἀναιδείας, ὥστε μὲ κυνικὴν ἀναίδειαν νὰ εἴπουν, ὅτι εἶναι ἔγκυρος. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν κίνδυνον ὡς ἐκ τῆς μὴ δημοσιότητος ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν. Ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ κακὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας; Εἶναι προχειρότατα καὶ μέγιστα. Εἰς κοινωνίαν, ὅπου ὑπάρχει ἰσχυρὰ κυβέρνησις, διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ὁ ἀσθενὴς χαρακτὴρ, ὁποῖοι εἶναι οἱ πολλοὶ, ἐνδέχεται νὰ σωθῇ ἀπὸ τὰς πλεκτάνας τῶν ὑπουργῶν· ἐνδέχεται νὰ τῷ ὑποσχεθῶσι προβιβασμὸν, καὶ ὅμως ἐν τῷ ἀσύλῳ τῆς συνειδήσεώς του ἠμπορεῖ κάλλιστα νὰ δώσῃ ψῆφον σύμφωνον μὲ τὴν συνείδησίν του. Θά μοὶ εἴπητε, «ἡμεῖς δὲν ἔχομεν νῦν τοιαύτην ἰσχυρὰν κυβέρνησιν». Ἀλλὰ, Κύριοι, σᾶς λέγω, ὅτι ἡ φανερὰ ψηφοφορία, γινομένη δεκτὴ παρ’ ἡμῶν ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν ζητημάτων, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς μέγα ἐπιχείρημα διὰ τὸ μέλλον. Μὴ λησμονῆτε, Κύριοι, ὅτι εὐχόμεθα πάντες μετὰ 3–4 μῆνας νὰ ἔχωμεν ἡγεμόνα, ἔχω δὲ πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅτι, ὅταν ἤμην νέος καὶ ἐθεώρουν τὸν Καποδίστριαν ὡς τύραννον, καί τοι τῶν γονέων μου ὄντων κυβερνητικῶν, ἔχω, λέγω, πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν φανέντων τότε συνταγματικῶν, ἅμα πατήσαντος τοῦ Ὄθωνος, ὡς βασιλέως, τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος, ἀμέσως ἔσπευσαν ποῖος νὰ φθάσῃ πλησιέστερον εἰς τὴν ἑστίαν αὐτὴν τὴν ἡγεμονικὴν διὰ νὰ θερμανθῇ. Δὲν πρέπει λοιπὸν, Κύριοι, νὰ ἔχωμεν τοσαύτην πεποίθησιν εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς, ἐνῷ ἀκόμη δὲν ἀπεδείξαμεν, ὅτι εἴμεθα ἄξιοι νὰ ἔχωμεν τοιαύτην πεποίθησιν· Ὅ,τι ἐπράξαμεν εἶναι κάλλιστον καὶ ἐπευφημίσθη ὑπὸ τῆς κοινῆς γνώμης, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ μεγάλου λόγου ἄξιον. Συνομολογῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει τὴν σήμερον εὐτυχῶς ὁ φόβος τῆς καταπιέσεως ἐκ μέρους ἰσχυρᾶς κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἶναι τὸ ἄλλο ἀτόπημα, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἀποφύγωμεν, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, τὸ μέγα, λέγω, ἀτόπημα τῆς ἐξάψεως τῶν παθῶν καὶ τοῦ ἕνεκα τούτου σχηματισμοῦ κομμάτων καὶ κομματαρχῶν. Διὰ μὲν τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἕκαστος μένει πάντη ἐλεύθερος καὶ ἐξουσιάζεται μόνον ἀπὸ τὴν συνείδησίν του, ἐνῷ διὰ τῆς φανερᾶς θὰ κατατασσώμεθα εἰς στρατόπεδα, ὡς πρόβατα ποδηγετούμενα ὑπὸ κριῶν, χωρὶς νὰ διασώζωμεν τὴν αὐτοβουλίαν καὶ αὐτενέργειαν ἕκαστος ἡμῶν, ἀλλὰ τὸ πνεῦμα τοῦ κομματάρχου θέλει εἶσθαι ὁ κανὼν, καθ’ ὃν θέλει ἐνεργεῖ οὐχὶ κατὰ συνείδησιν εἷς ἕκαστος ἡμῶν. Ἅμα, Κύριοι, παραδεχθῶμεν τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν καὶ ἐπὶ τῶν προσωπικῶν ζητημάτων, καὶ ἐμφανισθῶσι σπουδαῖα πρὸς ψηφοφορίαν ἀντικείμενα, θὰ ἀρχίσῃ νὰ χρονολογῆται ἡ ἐποχὴ τῆς γεννήσεως τῶν κομματαρχῶν καὶ τῶν φατριῶν, θὰ ἀναγκασθοῦν οἱ ἀδύνατοι χαρακτῆρες νὰ ὑποκύπτουν ἄκοντες εἰς τὴν πλειονοψηφίαν. Λαμβάνω τὴν τόλμην νὰ λαλήσω οὕτω πρὸς ὑμᾶς, Κύριοι, τοὺς πλείστους τῶν ὁποίων, καί τοι ὄντας ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, ἔχω φίλους, διότι πιστεύω, ὅτι δὲν ἔδωκα μέχρι τοῦδε τὸ δικαίωμα εἰς οὐδένα νὰ μὲ κατατάξῃ μεταξὺ τῶν ἀσθενεστάτων ὅλως χαρακτήρων. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἐμοῦ καὶ ὑμῶν εἶναι αὕτη, ὅτι ὑμεῖς ἔχετε πλείονα πεποίθησιν, ἐνῷ ἡ ἐδική μου κλονίζεται ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος. Ἐνταῦθα δὲν πρόκειται νὰ προσβάλω οὐδένα, ἀλλὰ νὰ μνημονεύσω παραδείγματα δυσπιστίας, ὁποῖα ἔχω προχειρότατα καὶ πλησιεστάτης ἐποχῆς, ἤτοι τῆς μέχρι χθὲς, ἅπερ ὅμως εὐτυχῶς δὲν ἀφορῶσι πρόσωπα, εὑρισκόμενα ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου. Συμπεραίνω λοιπὸν καὶ φρονῶ, ὅτι προκειμένου περὶ ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι συνδέονται στενῶς μετὰ προσώπων ὡρισμένων καὶ γνωστῶν εἰς ἡμᾶς, τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς προσωπικὸν, οὐδὲ πρέπει νὰ παίζωμεν μὲ τὰς λέξεις· δὲν πρέπει νὰ κάμωμεν ἄδικον εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς, λέγοντες, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι προσωπικὸν καὶ οὐχὶ πραγματικόν· πρέπει νὰ ἀποφασίσωμεν τοῦ λοιποῦ νὰ μεταχειριζώμεθα ἑκάστοτε τὰς λέξεις τὰς ἀνηκούσας εἰς τὰ πράγματα καὶ νὰ μὴ καλύπτωμεν ταῦτα· δὲν ἐξαρτᾶται λοιπὸν τὸ ζήτημα ἐκ ταύτης ἢ ἐκείνης τῆς θέσεως, καθ’ ἣν τίθεται. Τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς προσωπικόν. Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ὅτι κάμνομεν ἓν μέγα βῆμα, παραδεχόμενοι τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν προσωπικῶν ζητημάτων, ἀλλὰ τὸ νὰ θέλωμεν νὰ ἐξομοιώσωμεν ἡμᾶς ἐντελῶς μὲ τοὺς Ἄγγλους, τοῦτο δὲν τὸ θεωρῶ πολὺ φρόνιμον. Ἀρνοῦμαι νὰ συμπράξω διὰ τῆς γνώμης μου εἰς τὸ νὰ κάμωμεν μεγαλήτερον βῆμα πρὸς τοῦτο. Διὰ τοὺς λόγους τούτους εἶμαι κατὰ τῆς τροπολογίας, τῆς καθιερούσης γενικῶς τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, πρεσβεύων τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν ὡς προσωπικῶν. (Χειροκροτήσεις εἰς τὸ ἀκροατήριον).

§58ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριοι, ἀνέγνωσα τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει εἰς τὸν προσωρινὸν κανονισμόν· ἐνόμισα, ὅτι ἦτον ἀνάγκη νὰ ἐπιφέρω μίαν τροπολογίαν εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον, διὰ νὰ τὸ καταστήσω ὁριστικώτερον καὶ περιεκτικώτερον· εἰς τρία τινὰ ἀποβλέπει κυρίως ἡ τροπολογία μου, 1) εἰς τὸ νὰ προσδιορίσῃ τὸν κανόνα, καθ’ ὃν θὰ γίνωνται αἱ ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ τῶν ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογῶν, 2) περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία, καὶ 3) εἰς τὸ νὰ λύσῃ μίαν ἀμφιβολίαν ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως δὲν εἶναι οὔτε ὑπὲρ οὔτε κατὰ, δηλ. ὑπάρχει ἰσοψηφία. Περὶ τοῦ πρώτου διὰ τίνος τρόπου καταρτίζεται ἡ πλειονοψηφία «ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι ὑπάρχει ἤδη προαποφασισμένη ν· ἀλλὰ παρετήρησα εἰς ὅλα τὰ ἄρθρα τοῦ κανονισμοῦ καὶ τοιοῦτος κανὼν δὲν ἐτέθη οὐδαμοῦ· εἰς τὸ 1) ἄρθρον ἠθέλησεν εἷς τῶν Πληρεξουσίων νὰ προσθέσῃ αὐτὸν τὸν κανόνα, ἀλλὰ παρῆλθε τὸ ἄρθρον ἀσυζήτητον καὶ δὲν ἔγινε δεκτὴ ἡ τροπολογία του. Ἤδη, ὅτε πρόκειται περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ θέσωμεν αὐτὸν τὸν κανόνα, ὅστις συμπληροῖ τὸ ά. ἄρθρον. Ἑπομένως ἡ τροπολογία μου ἔχει ὡς ἑξῆς. «Ἡ Συνέλευσις ἀποφαίνεται περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ τῶν ἐκλογῶν διὰ πλειονοψηφίας καὶ διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας. Ἐν ἰσοψηφίᾳ ἡ ἀπόφασις θεωρεῖται ὑπὲρ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς». Δέον μοῦ φαίνεται, νὰ τεθοῦν αἱ λέξεις «διὰ πλειονοψηφίας», διότι τοῦτο καταρτίζει τὸν κανόνα τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ψηφοφορίας τὸ κατ’ ἐμὲ εἶμαι ὑπὲρ τῆς φανερᾶς, διότι νομίζω, ὅτι ὁ Πληρεξούσιος τοῦ ἔθνους ἐν ἐπαναστατικῇ ἐποχῇ πρέπει νὰ ἀποφαίνεται δημοσίως ἐντὸς τοῦ περιβόλου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ὁ ὁποῖος σύγκειται ἀπὸ Πληρεξουσίους τοῦ ἔθνους. Τοῦτο τὸ ζήτημα δὲν τὸ θεωρῶ προσωπικὸν, διότι εἰς πολλὰς ἐπαρχίας ὑπάρχουν ἀκυρότητες, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὰς θελήσεις τῶν ἀνταγωνιζομένων μερῶν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ποῦ ἐνέχεται ἡ προσωπικότης τῶν ἐνδιαφερομένων; Θεωρῶ λοιπὸν, ὅτι τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ τῶν ἐκλογῶν δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ ὡς προσωπικὸν, ἀλλ’ ὡς πραγματικὸν, καὶ διὰ τοῦτο ἀποδέχομαι τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν. Τὸ τελευταῖον μέρος τῆς τροπολογίας μου μοὶ φαίνεται, ὅτι οὐδόλως δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ ὡς ἀναγκαιότατον. Ὑποθέσατε, Κύριοι, ὅτι, γενομένης τῆς ψηφοφορίας, δὲν ἐπῆλθεν οὐδὲν ἀποτέλεσμα, ἐπῆλθεν ἰσοψηφία· τί θὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει;

§59ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται.

§60ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐδῶ ἐπί τινα καιρὸν σκεφθεὶς, ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐπανάληψις τῆς συζητήσεως· ἀλλ’ ἡ παῦσις τῆς συζητήσεως ἐπέρχεται, ἀφοῦ τὸ Σῶμα ἀποφανθῇ, ὅτι ἐφωτίσθη ἐκ τῆς συζητήσεως· εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ἰσοψηφία δεικνύει, ὅτι οἱ ἡμίσεις ἔχουν τὴν δεῖνα γνώμην καὶ οἱ ἕτεροι ἡμίσεις τὴν ἐναντίαν· λογικῶς σκεπτόμενοι, ἔπρεπε νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ συζήτησις, ὥστε διὰ ταύτης νὰ φωτισθῶσί τινες· τοῦτο ὅμως ἤθελεν εἶσθαι εἰς ἀντίφασιν μὲ τὴν προηγουμένην ἀπόφασιν, ἥτις βεβαιοῖ, ὅτι ἡ Συνέλευσις πραγματικῶς ἐφωτίσθη, ὅτι ἐσχημάτισεν ἤδη πεποίθησιν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ συζήτησις, διότι ἀντίκειται εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν καὶ ὅτι εἶναι καλλίτερον καὶ σύμφωνον πρὸς τὴν ἀρχὴν, ἡ ὁποία εἶναι παραδεκτὴ εἰς ἀποφάσεις πολυμελῶν Σωμάτων, τὸ νὰ θεωρῆται ἡ ἀπόφασις ἐν ἰσοψηφίᾳ ὑπὲρ τοῦ δικαζομένου μέρους. Ἐνταῦθα τὸ δικαζόμενον εἶναι ἡ ἐκλογὴ, τὸ ἔγκυρον ἢ μὴ αὐτῆς. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι, ἀμφιταλαντευομένης τῆς γνώμης, πρέπει νὰ θεωρῆται, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος· διατὶ τοῦτο; Διότι δὲν πρέπει πρὸ πάντων νὰ ἐπιζητῶμεν ἐκ παντὸς τρόπου νὰ ἀκυρόνωμεν τὰς ἐκλογὰς, διότι εἰς τὰς ἐνεστώσας ἐποχὰς πᾶσα ἐπανάληψις ἐκλογῆς — δὲν μοῦ τὸ ἀρνεῖται κἀνεὶς — θὰ ἐπιφέρῃ κλονισμὸν τινὰ εἰς τὰς ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογὴ, καὶ διότι, ὅταν ὑπάρχῃ ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς γνώμη ἀρκούντως ἐσχηματισμένη, εἶναι καλλίτερον νὰ παραδεχθῶμεν αὐτὴν παρὰ νὰ τὴν ἀκυρώσωμεν. Διὰ τοῦτο παραδέχομαι, ὅτι ἐν ἰσοψηφίᾳ ἡ ἀπόφασις εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς. Τὴν γνώμην μου λοιπὸν τὴν ἐπιφέρω ὡς ἑξῆς «ἐν ἰσοψηφίᾳ ἡ ἀπόφασις θεωρεῖται ὑπὲρ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς». Ἐλησμόνησα νὰ προσθέσω κἄτι τι, ὅτι τοῦτο θὰ μᾶς ἔχῃ συνεπεστέρους εἰς τὴν δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίαν.

§61ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Κύριοι, εἶναι δύσκολος ἡ θέσις μου, ἐρχομένου νὰ ἀγορεύσω καὶ ν’ ἀντικρούσω τὴν γνώμην σοφοῦ ἀνδρὸς τοῦ Κυρίου Διομήδους Κυριακοῦ, πιστεύω ὅμως, ὅτι ἡ ἀλήθεια, ἥτις εἶναι ἀνωτέρα πάσης γνώμης, θέλει μὲ συντρέξει νὰ καταβάλω τὴν γνώμην τοῦ Κ. Κυριακοῦ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ ἀρετὴ πνίγεται ἐνώπιον τοῦ συμφέροντος, καθὼς οἱ ποταμοὶ ἐντὸς τῶν αἰγιαλῶν, ἀλλὰ μία Συνέλευσις, συγκειμένη κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπὸ ἐπαναστάτας, ἀπὸ ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους ὁλόκληρον τὸ ἔθνος ἐθεώρησε καλλιτέρους διὰ νὰ τὸ ἀντιπροσωπεύσωσι, διὰ νὰ συζητήσωσι τὰ σπουδαιότερα τῶν δικαιωμάτων του, δὲν θέλει ποτὲ ζητήσει διὰ τοῦ μυστικισμοῦ ν’ ἀποφασισθῶσι τὰ μάλιστα κοινωνικὰ ζητήματα, καὶ ν’ ἀποφασίσῃ ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ ὅ,τι δίκαιον καὶ μέγα. Τί μᾶς ἐμποδίζει, Κύριοι, ν’ ἀποφασίσωμεν φανερὰ κἄτι τι, τὸ ὁποῖον εἶναι δίκαιον, ὀρθὸν, ἐθνικῶς συμφέρον· μόνος ἐκεῖνος, ὅστις ἀδικεῖ καὶ πράττει ἄτοπα, μόνον ἐκεῖνος ζητεῖ νὰ κρύπτεται, ὁ δὲ ὑποστηρίζων τὴν ἀλήθειαν ἐκεῖνος δύναται ν’ ἀποφανθῇ καὶ νὰ εἴπῃ, διατί νὰ μὴ ἔχωμεν τὸ μέτωπον καθαρὸν, διατί νὰ μὴ φέρῃ ἕκαστος τὴν εὐθύνην τῶν πράξεών του ἐπὶ τοῦ μετώπου του. Μετὰ λύπης ἤκουσα, ὅτι εἰς ἔθνη ὅπου ὑπάρχει κατηρτισμένη κοινὴ γνώμη, ἐκεῖ μάλιστα ἡ ψηφοφορία ἡ φανερὰ εἶναι προτιμητέα τῆς μυστικῆς. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ κοινὴ γνώμη εἶναι κατηρτισμένη καὶ ποῖος τὸ ἀρνεῖται; Ἡ κοινὴ γνώμη δὲν εἶναι ἐκείνη, ἥτις ἐγέννησε τὴν ἐπανάστασιν καὶ τὴν ἀνέπτυξεν; ἡ κοινὴ γνώμη ἐκίνησε τόσους καὶ τόσους νὰ φανῶσι πατριῶται· τί εἶναι αἱ ἐφημερίδες ἢ τὸ πολυπληθὲς ἀκροατήριον, τὸ ὁποῖον ἐπικροτεῖ τὴν Συνέλευσιν, ὅταν ἀκυρόνῃ τὰ εἰσιτήρια, παρὰ ἡ κοινὴ γνώμη; Ἡ κοινὴ γνώμη κατηρτίσθη εἰς τὴν Ἑλλάδα περισσότερον παρὰ εἰς πᾶν ἄλλο μέρος. Ἡ φανερὰ ψηφοφορία ἔχει τὸ προτέρημα τοῦ ὅτι ἕκαστος δίδει τὴν εὐθύνην τῶν πράξεών του, ἐν ᾧ ἡ μυστικὴ κρύπτει τὸν ἄτιμον καὶ ἴσως ὅμως ὁ ἔντιμος φαίνεται ὡς ἄτιμος. Ὑποθέσατε, ὅτι ὑπάρχει μία ἐκλογὴ, ἐξελέγχεται, καὶ διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἐπικυροῦται· ὅταν ἐξέλθωμεν εἰς τὰς ὁδοὺς, εἰς τὰ καφφενεῖα, εἰς συναναστροφὰς καὶ μᾶς ἐρωτῶσι διατί ἐπεκυρώσατε τὴν ἄκυρον ἐκλογὴν, βεβαίως ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔῤῥιψαν μυστικὴν ψῆφον ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς, οἵτινες εἶναι καὶ οἱ αὐθαδέστεροι, θὰ εἴπωσιν, ὅτι ἡμεῖς ἐζητήσαμεν τὴν ἀκύρωσιν ταύτης, ἐνῷ, ὅταν ἡ ψηφοφορία ᾖναι φανερὰ, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ περιπέσωμεν εἰς τὸ τοιοῦτον, διότι ἕκαστος θὰ φαίνεται ἐντὸς τοῦ καταλόγου καὶ αἱ ἐφημερίδες καὶ ὅλος ὁ κόσμος δὲν θὰ ἀφίνωσι κἀνένα νὰ παρεκτραπῇ, καταπιεζόμενος ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην. Λοιπὸν ὅσοι εἴμεθα πατριῶται καὶ εἴμεθα ὅλοι, ὅσοι εἴμεθα χαρακτῆρος ἰσχυροῦ δυνάμεθα νὰ προτείνωμεν τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, διότι θὰ δώσωμεν λόγον εἰς τοὺς ἐντολεῖς μας, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔστειλαν. Εἶναι καιρὸς πλέον νὰ μορφωθῶμεν, εἶναι καιρὸς νὰ λησμονήσωμεν τὸ παρελθὸν, εἶναι καιρὸς νὰ βαδίσωμεν τὴν ὁδὸν, τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν ἡ ἐπανάστασις, εἶναι καιρὸς νὰ δικαιώσωμεν τὰς προσδοκίας καὶ τὰς εὐχὰς τῆς ἐθνικῆς ἐπαναστάσεώς μας (χειροκροτήσεις).

§62ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφήσατέ με νὰ ἀναπτύξω τὴν τροπολογίαν μου, ὡς εἰσηγητὴς ταύτης. Κύριοι, δὲν θέλω ἐξαντλήσει καθόλου τὴν ὑπομονήν σας. Δύω λέξεις μόνον θὰ σᾶς εἴπω.

§63ΠΟΛΛΟΙ. Περιττὸν, περιττόν.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν ἐφωτίσθη.

§65ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, εἰς τὴν θέσιν σας. Ἔχομεν μέρος διὰ κάπνισμα καὶ ἀνάπαυσιν· σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν, μὴ ἐμβαίνετε εἰς τὰ δωμάτια τῶν ὑπαλλήλων, διότι τοὺς ἐμποδίζετε ἀπὸ τὴν ἐργασίαν των. Ψηφοφορεῖται ἡ τροπολογία τοῦ Κυρίου Μίληση, ἔχουσα οὕτως· «Ἡ Συνέλευσις ἀποφαίνεται ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν μόνον δι’ ἀναστάσεως ἢ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως».

§67ΧΑΝΤΖΕΡΗΣ. Νὰ τεθῇ «διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας».

§68ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀλλὰ διὰ δύω τρόπων ἐκδηλοῦται ἡ φανερὰ αὕτη ψηφοφορία.

§69ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δύω εἶναι οἱ τρόποι τῆς ψηφοφορίας, ὁ μὲν μυστικὸς, ὁ δὲ φανερός· ὁ μυστικὸς διεγράφη, ὁ δὲ φανερὸς ἠξεύρετε πῶς γίνεται (θόρυβος).

§70ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω τὸ ἑξῆς «ἡ Συνέλευσις ἀποφαίνεται ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας, γενομένης δι’ ἀναστάσεως, ἐὰν ὅμως 15 πληρεξούσιοι ζητήσωσι, γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως».

§71ΔΟΣΙΟΣ. Ὁ τύπος τῆς ψηφοφορίας τῆς φανερᾶς ἐκανονίσθη ἤδη, τώρα πρόκειται ν’ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, ἂν διὰ φανερᾶς ἢ μυστικῆς ψηφοφορίας θὰ ψηφοφορῶμεν.

§72ΛΑΠΑΣ. Μὰ, Κύριε Πρόεδρε, χάνομεν τὸν καιρόν μας.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπωτέρα τῆς προκειμένης προτάσεως εἶναι ἡ τοῦ Κυρίου Βατικιώτου «ἡ Συνέλευσις ἀποφαίνεται περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ τῶν ἐκλογῶν διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας. Ἐν ἰσοψηφίᾳ ἡ ἀπόφασις θεωρεῖται ὑπὲρ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς.»

§74ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ εἶναι δευτερεῦον ζήτημα.

§75ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ τροπολογία μου εἶναι «ἀποφαίνεται ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας».

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Μίληση νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν πρότασιν. Τώρα ἔρχεται τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ Κ. Βατικιώτου, «ἐν ἰσοψηφίᾳ ἡ ἀπόφασις θεωρεῖται ὑπὲρ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς»· οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται πάντες). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη καὶ τοῦτο. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 31, ἤτοι τὸ 37 τοῦ σχεδίου). «Τὸ πρὸς ψηφοφορίαν τιθέμενον ὑπὸ τοῦ Προέδρου ζήτημα εἶναι πάντοτε ἐφ’ ἑκάστης ἐκλογῆς ἓν, τόδε «ἡ Συνέλευσις κρίνει ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας ἢ ἐκλογικοῦ Συλλόγου (ὄνομα αὐτῶν) καὶ ἔχοντας τὰ νόμιμα προσόντα τοὺς ἐξ αὐτῆς ἀναδειχθέντας, ναὶ ἢ ὄχι;» ἂν ὅμως δέκα καὶ πέντε πληρεξούσιοι ζητήσωσι τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος τούτου, τότε ὁ Πρόεδρος διαιρεῖ αὐτὸ, οὐδέποτε ὅμως εἰς πλείω τῶν ἑξῆς ἐρωτημάτων. α) Ἡ Συνέλευσις κρίνει ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας ἢ ἐκλογικοῦ Συλλόγου (ὄνομα αὐτῶν), ναὶ ἢ ὄχι; β) Ἡ Συνέλευσις κρίνει, ὅτι ἔχουσι τὰ νόμιμα προσόντα οἱ ἐξ αὐτῆς ἀναδειχθέντες, ναὶ ἢ ὄχι; γ) Ἀντὶ τούτου, ἡ Συνέλευσις κρίνει, ὅτι ὁ ἐκλεχθείς, (ἢ οἱ ἐκλεχθέντες) ὑπάγονται εἰς νόμιμόν τινα ἀνικανότητα, ναὶ ἢ ὄχι;

§77ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Φρονῶ, ὅτι τὸ ἄρθρον 31 πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς, διότι τὰ ζητήματα τὰ τιθέμενα εἰς ψηφοφορίαν ἐξάγονται ἀπὸ τὴν συζήτησιν. Τὸ ἄρθρον θέτει τρία καὶ οὐχὶ περισσότερα, ἀλλ’ ἠμπορεῖ νὰ παρουσιασθῶσι καὶ περισσότερα ζητήματα, ἢ εἰς τὰς προπαρασκευαστικὰς τῆς ἐκλογῆς ἐργασίας ἢ εἰς τὸ μέσον. Οὕτω θέτομεν τὰ ζητήματα ξηρὰ καὶ ὑποχρεωτικά. Ἀπεναντίας, Κύριοι, ἡ συζήτησις καὶ ἀνάπτυξις θὰ φέρῃ νέον σύνδεσμον ἰδεῶν, θὰ θέσῃ τὸ ζήτημα μόνη της, καὶ οὐχὶ οἰκειοθελῶς καὶ ἰδιοῤῥύθμως νὰ ᾖναι ὑποχρεωμένη ἡ Συνέλευσις νὰ ὑπακούῃ εἰς ὡρισμένα· ἡ συζήτησις θέτει τὸ ζήτημα εἰς τὴν θέσιν του. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἀπὸ τὴν συζήτησιν θὰ καταρτισθῇ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Δὲν πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ ᾖναι στενότατα περιωρισμένη, διότι ἄλλως ἐγὼ θὰ βιάσω τὴν συνείδησίν μου, ἵνα ἀποφανθῶ, ὅτι μία ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος, διότι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι μεταξὺ τῶν τριῶν, τὰ ὁποῖα παραδέχεται ὁ κανονισμός. Καὶ τεθειμένου τοῦ ζητήματος ἡ τύχη αὐτοῦ ἀποφασίζεται, διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρέπει ἐντελῶς ν’ ἀπαλειφθῇ.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ν’ ἀντείπῃ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Παρίση.

§79ΦΩΝΑΙ. Ὄχι.

§80ΒΡΑΤΖΑΝΟΣ. Διὰ τί ὄχι; ὁ Κύριος πληρεξούσιος Τήνου, ἔκαμε τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε· νομίζω, ὅτι ἡ θέσις τῶν φυσικῶν ζητημάτων ἐξάγεται ἀπὸ τὴν συζήτησιν. Ποῖα εἶναι τὰ φυσικὰ ζητήματα τῆς συζητήσεως; Εἶναι, ἐὰν ᾖναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος ἡ ἐκλογή. Πᾶν μέσον ἢ πᾶν θέμα, τὸ ὁποῖον θ’ ἀποῤῥεύσῃ ἐκ τῆς συζητήσεως, ἐὰν δὲν ᾖναι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ ἀντίθετον τοῦ ἐγκύρου ἢ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ψηφοφορηθῇ ὡς ἔμμεσον θέμα, ὥστε ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου δὲν εἶναι, νομίζω, καλή, διότι ἐπὶ τῶν οὐσιωδῶν ζητημάτων δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ ψηφοφορήσῃ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔγκυρον ἢ τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ αὐτὰ εἶναι ὅσα ἔχει σήμερον τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ. Γνωμοδοτῶ νὰ μένῃ τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ, ὅπως ἔχει.

§81ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, δὲν εἶμαι τῆς γνώμης νὰ ἐξαλειφθῇ τὸ ἄρθρον· παραδέχομαι τὰς παρατηρήσεις τοῦ πρώτου λαλήσαντος περὶ ἐξαλείψεως, ἀλλὰ δὲν συμπεραίνω, ὅπως καὶ αὐτὸς συνεπέρανε. Πρέπει ν’ ἀφήσωμεν ἐλευθερίαν εἰς τὸ Προεδρεῖον νὰ θέτῃ τὰ ζητήματα ἀναλόγως τῶν συζητήσεων καὶ κατὰ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀναπτύσσονται κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν συζητήσεων. Φρονῶ, ὅτι πρέπει ν’ ἀντικατασταθῇ τοῦτο δι’ ἑνὸς ἄλλου ἄρθρου, ὅτι «τὰ εἰς ψηφορίαν ζητήματα τίθενται ὑπὸ τοῦ Προέδρου κατὰ τὰ ἐν τῇ συζητήσει ἀναπτυχθέντα γεγονότα».

§82ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Ἴσως, Κύριοι, δὲν ἐξηγήθην ἀρκούντως. Εἶπον, ὅτι ὁ Πρόεδρος βεβαίως ἀπὸ τὸ ἐξαγόμενον τῶν συζητήσεων θὰ φέρῃ τὸ ζήτημα, ἀλλ’ οὐχ ἧττον δύναται ὁ Πρόεδρος, εἴτε ἐξ ἀγνοίας, εἴτε ὑποπίπτων εἰς λάθος, νὰ θέσῃ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον νὰ μὴν ἐμπεριέχηται εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ ἐγὼ τότε θὰ ἐγερθῶ νὰ εἴπω, Κ. Πρόεδρε, τὸ ζήτημα κακῶς ἐτέθη καὶ πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ τοῦτο, καὶ, βεβαίως, ἂν εὑρεθῇ καὶ ἄλλος νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ, ἡ Συνέλευσις ἔχει καθῆκον νὰ συζητήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐγὼ θέτω. Τώρα οἱαδήποτε καὶ ἂν ὦσι τὰ ἀπὸ τὰς συζητήσεις ζητήματα, δὲν θὰ ἠμπορῶ νὰ θέσω ζήτημα. Καὶ ἠμπορεῖ νὰ ἀναφανῇ μία ἐκλογὴ νὰ ᾖναι ἔγκυρος μετὰ τὴν κλήρωσιν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἐν τοσούτῳ νὰ ἐπέλθῃ ἀπόφασις καὶ νὰ ἀκυρώσῃ τὰ πάντα. Ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἔγκυρος μετὰ τὴν προθεσμίαν τὴν ὑπὸ τοῦ Νόμου ὡρισμένην, καὶ ὕστερον νὰ ἐγένετο ἡ παρατυπία, ἡ νόθευσις καὶ ἡ κατάχρησις, καὶ νὰ ἀκυρωθῇ. Ἠμποροῦν νὰ συμβοῦν πλεῖσται περιπτώσεις, τὰς ὁποίας πρέπει οὕτω νὰ προλάβωμεν, καὶ τότε πρέπει νὰ θέσωμεν οὐχὶ 3, ἀλλὰ 93 ἐδάφια, καὶ πάλιν δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ προλάβωμεν ὅλας τὰς περιπτώσεις ὡς πρὸς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο πρέπει ὅλως νὰ ἀπαλειφθῇ, διότι ἡ θέσις τοῦ ζητήματος δὲν εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν οὐδενὸς νὰ τὸ θέσῃ. Ἡ θέσις τοῦ ζητήματος τίθεται ἀπὸ τὴν συζήτησιν καὶ ἀπὸ τὸ ἐξαγόμενον, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιάσῃ ἡ συζήτησις, καὶ τότε ὁ Πρόεδρος θὰ θέσῃ τὸ ζήτημα, συμβουλευόμενος τὴν συζήτησιν, καὶ ὅταν ᾖναι καλὸν, προχωροῦμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν, ὡς ἐγίνετο μέχρι τοῦδε, καὶ μάρτυρες εἶσθε ὑμεῖς, ὅτι πολλάκις ἐλάβομεν πολλοὶ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, διότι ἐφρονοῦμεν ὅτι δὲν ἐτέθη καλῶς. Διὰ τοῦτο λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ θέσωμεν στενὸν κύκλον ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ὁ Πρόεδρος, ἀφοῦ σχηματίσῃ τὴν πεποίθησίν του, θὰ θέσῃ τὸ ζήτημα ἀπὸ τὰ ἐκ τῆς συζητήσεως ἐξαγόμενα. Ἄλλως, Κύριοι, ὅταν περιορισθῶμεν εἰς κύκλον στενότατον, θὰ ἤμεθα δεσμευμένοι, καὶ θὰ ἀκούσῃς ἕνα, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ συμφέρον, νὰ σοῦ εἴπῃ, Κύριε, δὲν ἠμπορεῖς νὰ ἐξέλθῃς ἀπὸ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὁ κανονισμὸς θέτει, δὲν ἠμπορεῖς νὰ θέσῃς ἄλλως τὸ ζήτημα. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι τὸ ἄρθρον εἶναι περιττὸν, διότι ἅμα παρουσιασθῶσιν ἐκλογαὶ πρὸς συζήτησιν, θὰ γεννηθῶσι τὰ ζητήματα ἀπὸ τὴν συζήτησιν· τότε λοιπὸν θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, καὶ δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς ἕνα στενότατον κύκλον ζητημάτων.

§83ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἤθελον συμφωνήσει καθ’ ὁλοκληρίαν, Κύριοι, μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου τοῦ ζητοῦντος τὴν ἐξάλειψιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἂν δὲν εὑρίσκετο τρόπος διορθώσεως, καὶ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἤθελον συμφωνήσει, εἶναι ὁ ἑξῆς. Ἐὰν, Κύριοι, παραδεχθῶμεν, ὅτι μόνον αὐτὰ τὰ ζητήματα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λαμβάνωμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς, τὰ ὁποῖα διαγράφονται ἀπὸ τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, τότε δεσμεύομεν αὐτοὶ ἑαυτούς· καὶ τῷ ὄντι ἠμπορεῖ νὰ προκύψῃ καὶ ἄλλο ζήτημα, πόῤῥωθεν ἐρχόμενον εἰς τὴν λύσιν, διότι αὐτὰ τὰ τρία ζητήματα εἶναι τὰ κύρια· οὐχ ἧττον εἰς αὐτὰ τὰ τρία ζητήματα ἠμποροῦν νὰ παρακολουθοῦν καὶ ἄλλα παρεμπίπτοντα, τὰ ὁποῖα νὰ ἔχουν ἄμεσον σχέσιν πρὸς τὸ κύριον ζήτημα καὶ ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ ἀκύρου ἢ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς· ἀλλ’ ἐπειδὴ, Κύριοι, ἡ διόρθωσις εἶναι εὔκολος, ἐγὼ μένω εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, καὶ ἠμποροῦμεν μὲ μίαν λέξιν μόνον νὰ διορθώσωμεν τὸ πρᾶγμα καὶ ἡ λέξις αὕτη νὰ τεθῇ οὕτω πως. Τὸ πρὸς ψηφοφορίαν τεθέμενον ὑπὸ τοῦ Προέδρου ζήτημα εἶναι συνήθως ἐφ’ ἑκάστης ἐκλογῆς ἓν κτλ.» Τὶ σημαίνει τοῦτο; Συνήθως μὲν τὸ κύριον ζήτημα εἶναι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον διαγράφει τὸ ἄρθρον, ἐκτάκτως δὲ ἔρχονται κατὰ συνέπειαν ὅλα τὰ παρεμπίπτοντα ζητήματα. Μὲ τὴν λέξιν συνήθως συμβιβάζεται τὸ πρᾶγμα καὶ δὲν ἐξαλείφομεν οὕτω τὸ κύριον ἄρθρον. Αὐτὴν τὴν τροπολογίαν ἔχω, Κύριοι, καὶ ὁ Πρόεδρος ἂς κάμῃ καλά.

§84ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου πληρεξουσίου Τήνου ἐξαλείφεται τὸ ἄρθρον, ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ ἄμεσος συνέπεια· εὑρισκόμεθα τότε εἰς τὴν γενικὴν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προτείνῃ θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ γίνῃ ψηφοφορία, καὶ τῷ ὄντι τότε δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἀπώτερον θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐφάπτεται τοῦ κύρους ἢ τῆς ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς. Ἐννοεῖται λοιπὸν, ὅτι, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ἂν μία ἐκλογὴ ᾖναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος, δύνανται νὰ προηγῶνται πολλὰ ζητήματα. Δύναται λοιπὸν ἕκαστος νὰ προβάλῃ προδικαστικῶς τοιοῦτον ζήτημα ὡς προηγούμενον καὶ χρησιμεῦον μόνον ὡς δικαιολόγημα διὰ νὰ σχηματίσῃ τὴν πεποίθησιν ἐπὶ τοῦ κύρους ἢ τῆς ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς. Σᾶς φέρω τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Ὑποθέσατε, ὅτι ἔγεινε παραβίασις εἰς τὴν ἐκλογὴν, ὅτι ἔγεινε διοικητικὴ ἀνάμιξις, ὅτι ἔγεινεν ὁποιαδήποτε νόθευσις ψηφοδελτίων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἕκαστος ἠμπορεῖ νὰ παραδεχθῇ, ἀλλὰ δὲν δέχεται, ὅτι ὅλη ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος. Ἐὰν λοιπὸν ψηφοφορήσωμεν, ὅτι ἔγεινεν ἡ δεῖνα παραβίασις, δὲν δυνάμεθα νὰ περιορισθῶμεν ἕως ἐδῶ, θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ τελικὸν ζήτημα, ἐὰν ὅλη ἡ ἐκλογὴ ᾖναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος· ἐὰν ἐξ ἄλλων λόγων δεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος, θὰ δείξωμεν εἰς τὸ κοινὸν ἀντίφασιν καὶ θέλομεν φέρει αὐτὸ εἰς πλάνην, νὰ νομίσῃ, ὅτι, παραδεχόμενοι τὰς παραβιάσεις καὶ τὰ τοιαῦτα, ἐξ ἄλλου θεωροῦμεν τὰς ἐκλογὰς ἐγκύρους. Εἶναι λοιπὸν πολὺ σπουδαῖον νὰ περιορίσωμεν τὸ ἐδάφιον. Μία μόνον ἀπορία γεννᾶται, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι εἰς ἐπαρχίαν τινὰ, συγκειμένην ἐκ πολλῶν δήμων, τινῶν δ’ ἐξ αὐτῶν ἡ ψηφοφορία εἶναι ἄκυρος, καὶ ὅτι δύω π. χ. δήμων ἡ ψηφοφορία εἶναι ἄμεμπτος, ὅλως δυνάμεθα τότε νὰ δεχθῶμεν, ὥστε νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία μόνον εἰς ἐκείνους τοὺς δήμους, ὅπου γνωρίζομεν, ὅτι παρεισέφρυσαν αἱ ἀκυρότητες καὶ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ εἰς ἐκείνους τοὺς δήμους, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν εὑρίσκομεν τὸν ἐλάχιστον λόγον ἀκυρότητος, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι τὸ μέσον τοῦτο τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀσφαλίζει. Ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Περὶ τούτων λοιπὸν δύνασθε νὰ φρονῆτε καθ’ ὅποιον δήποτε τρόπον, οὐχὶ ὅμως τοιοῦτον, ὥστε νὰ θέτετε ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ δυνάμενα νὰ ψηφοφορηθῶσιν· ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ὅταν ὑπάρχῃ τοιοῦτον γεγονὸς, ὥστε τῶν πλειόνων δήμων ἡ ψηφοφορία νὰ νομίζεται ἄκυρος τότε δὲν ὑπάρχει ἐκλογὴ, τότε δὲν εἶναι πληρεξούσιοι οἱ ἐκλεχθέντες καὶ τότε πρέπει νὰ τεθῇ ζήτημα, ἂν ἡ ἐκλογὴ ᾖναι πλήρης ἢ ὄχι· καὶ ἐννοεῖται, ὅτι τότε ἡ ἐκλογὴ ἐπαναλαμβάνεται καθ’ ὃ μέρος εἶναι προσβεβλημένη· ἂν νομίζητε λοιπὸν κατάλληλον, ἂς γείνῃ τοιαύτη προσθήκη.

§85ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Διατυπώσατε λοιπὸν τὴν τροπολογίαν σας.

§86ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἡ προσθήκη εἶναι ἡ ἑξῆς· «ὅταν δὲν ἐπηρεάζηται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ἀπὸ τὰς ἀκύρους κάλπας νὰ τεθῇ τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς.

§87ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ κρίσεις τοῦ κυρίου Καλλιγᾶ εἶναι πολὺ ὀρθαὶ κατ’ ἐμέ· ἀποφεύγω νὰ τὰς ἐπαναλάβω διὰ νὰ μὴ χάνωμεν τὸν καιρόν μας. Ἐζήτησα τὸν λόγον πρὶν ἢ ὁ Κ. Καλλιγᾶς ζητήσῃ αὐτὸν, ἵνα σᾶς ἐκθέσω μίαν παράλειψιν, ἥτις νομίζω, εἶναι τοῦ ἐκτύπου καὶ οὐχὶ τοῦ χειρογράφου. Τὸ χειρόγραφον εἶχεν οὕτως «Ἡ Συνέλευσις θεωρεῖ ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου, τῆς ἐπαρχίας ἢ τοῦ ἐκλογικοῦ συλλόγου, ναὶ ἢ ὄχι; παρελείφθη ἡ λέξις τοῦ δήμου. Βεβαίως ἡ ἐκλογὴ μιᾶς ἐπαρχίας εἶναι ἓν ὅλον, τὸ ὁποῖον σύγκειται ἐκ διαφόρων μερῶν· ἑπομένως ἦτον ἐνδεχόμενον νὰ προσβληθῇ ἓν μέρος τῆς ἐκλογῆς, ἦτο δὲ τότε περιττὸν νὰ προκληθῇ ἀπόφασις τοῦ Σώματος ἐπὶ τοῦ ὅλου. Κύριοι, ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως φέρει ὡς συνέπειαν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν τὸ ἐξαγόμενον ἐκ τῶν ἀκυρωθεισῶν καλπῶν ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ὑπολοίπων μερῶν τοῦ ὅλου. Φέρ’ εἰπεῖν, ἐὰν ἐπαρχία τις συνίσταται ἀπὸ 3 δήμους, καὶ ἕκαστος ἐξ αὐτῶν ἔχει ψήφους χιλίας, ὅλη ἡ ἐπαρχία ἔχει 3000. Ἐὰν ἔλαβόν τινες μόνον 2200, τότε βεβαίως αἱ ὑπολειπόμεναι 800 δὲν ἔχουσι καμμίαν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος, ἡ δὲ περὶ τῶν ὀκτακοσίων ψήφων τῆς ἀκυρώσεως ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως δὲν δύναται νὰ ἐπαγάγῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ὅλης ἐκλογῆς. Αὕτη ὑποθέτω ὅτι ἦτο ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας σᾶς ἐξέθηκεν· ἑπομένως νομίζω, ὅτι εἴμεθα ἐν δέοντι, ἐὰν προσθέσωμεν μόνον τὴν λέξιν «τοῦ δήμου» ὑπάρχουσαν ἐν τῷ χειρογράφῳ, παραλειφθεῖσαν δ’ ἐκ τοῦ ἐκτύπου· «ἡ Συνέλευσις κρίνει ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου, ἢ τοῦ ἐκλογικοῦ συλλόγου, ναὶ ἢ ὄχι;»

§88ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι καλὸν νὰ ἀποφεύγωμεν τοὺς δεσμοὺς καὶ τοῦ προεδρείου καὶ ἡμῶν αὐτῶν· πρέπει διὰ τοῦ κανονισμοῦ νὰ θέσωμεν γενικὰς ἀρχὰς, διότι οὕτως εἴμεθα ἐν τῇ ἐλευθερίᾳ κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ λέγωμεν, ὅτι ἐτέθη ἢ ὄχι καλῶς τὸ ζήτημα καὶ ἀποφεύγομεν συγχρόνως καὶ τὰς ἀμφισβητήσεις· καλλίτερον λοιπὸν νὰ ἔχωμεν τὴν γενικὴν ἀρχὴν νὰ λέγωμεν «εἶναι ἀναγκαῖον αὐτὸ τὸ ζήτημα, ναὶ ἢ ὄχι;», διότι δὲν γνωρίζομεν ὁποῖα ζητήματα θὰ ἀναφυῶσιν ἐκ τῶν γεγονότων τῆς συζητήσεως· λοιπὸν νὰ ἀφήσωμεν κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ κατὰ τὰ γεγονότα νὰ τίθενται τὰ ζητήματα ἰδοὺ ἡ τροποποίησίς μου «τὰ εἰς ψηφοφορίαν ζητήματα τίθενται ὑπὸ τοῦ Προέδρου κατὰ τὰ ἐν τῇ συζητήσει ἀναπτυχθέντα γεγονότα».

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ καὶ ἡ τροπολογία τοῦ Κυρίου Βάσου. Ἀναγινώσκεται αὕτη. «Τὸ πρὸς ψηφοφορίαν τιθέμενον ὑπὸ τοῦ Προέδρου ζήτημα εἶναι πάντοτε ἐφ’ ἑκάστης ἐκλογῆς ἓν, τόδε «ἡ Συνέλευσις κρίνει ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας ἢ ἐκλογικοῦ συλλόγου καὶ ἔχοντας τὰ νόμιμα προσόντα τοὺς ἐξ αὐτῆς ἀναδειχθέντας ναὶ ὄχι; δύνανται ὅμως 15 πληρεξούσιοι νὰ ζητήσωσι τὴν ψηφοφορίαν παρεμπιπτόντων ζητημάτων».

§90ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παρίση, ὅτι εἶναι περιττὸν αὐτὸ τὸ ἄρθρον νὰ τεθῇ εἰς τὸν κανονισμόν· νομοθετῶν ὁ νομοθέτης περιορίζεται εἰς τὰ ζητήματα, ὅσα εἶναι δυνατὸν νὰ προΐδῃ. Τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀναφανῶσιν ἐφ’ ἑκάστης ἐκλογῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προληφθῶσιν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὰ τελικὰ ζητήματα εἶναι αὐτὰ τὰ 3. Δύνανται ὅμως νὰ ἀναφανῶσι καὶ ἄλλα σπουδαῖα ζητήματα παρεμπίπτοντα, ἐφ’ ὧν ἡ Συνέλευσις θὰ ἀποφανθῇ. Καὶ μὴ μοὶ εἴπητε, ὅτι ἐπ’ αὐτῶν θ’ ἀποφανθῶμεν ἐν συντόμῳ. Θὰ ᾖναι σπουδαιότατα, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μὴ περιορίσωμεν τὴν ἐπ’ αὐτῶν συζήτησιν. Ἴσως ἐπιτιμήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰς ἀσυστόλους ἐπεμβάσεις —τοῦτο εἶναι παρεμπίπτον ζήτημα. (θόρυβος) Δὲν θὰ μοῦ ἀμφισβητήσητε, ὅτι τοῦτο τὸ ζήτημα θὰ παρεμπέσῃ. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὴν ἀνάγκην νὰ δεσμευθῶμεν, συμφωνῶ λοιπὸν μὲ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παρίση.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Βάσος ὑποστηρίζει τὴν πρότασίν του;

§92ΒΑΣΟΣ. Μάλιστα.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται παρὰ κἀνενὸς ἄλλου;

§94ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ Πετρινοῦ. «Τὸ πρὸς ψηφοφορίαν τιθέμενον ὑπὸ τοῦ Προέδρου ζήτημα εἶναι συνήθως ἐφ’ ἑκάστης ἐκλογῆς ἓν, τόδε· ἡ Συνέλευσις κρίνει ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας ἢ ἐκλογικοῦ συλλόγου καὶ ἔχοντας τὰ νόμιμα προσόντα τοὺς ἐξ αὐτῆς ἀναδειχθέντας, ναὶ ἢ ὄχι;»

§95ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπροτάθη ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου, πρέπει προηγουμένως νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ἐπ’ αὐτῆς.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παρίση περὶ ἐξαλείψεως τοῦ ἄρθρου τούτου, νὰ σηκωθῶσιν. Ἐπειδὴ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ἀμφίβολον, ἐγένετο καὶ δεύτερον ἡ δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορία.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν ἀπάλειψιν τοῦ 31 ἄρθρου. Τώρα ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ παραλειφθὲν μέχρι τοῦδε Γʹ. Κεφάλαιον (τὸ Β. κατὰ τὸ Σχέδιον).

§98ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκεῖ ἕως ἐδῶ· νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπιτροπῆς.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ πολλαὶ φωναὶ ἠγέρθησαν νὰ προταθῇ ἡ ψηφοφορία, εἶναι καλὸν νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις περὶ αὐτοῦ (Θόρυβος).

§100ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ἡ ἡμερησία διάταξις εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως τοῦ κανονισμοῦ. (Θόρυβος· ἄλλοι μὲν ζητοῦσι νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ ἡ συζήτησις, ἄλλοι δὲ (οἱ ὀρεινοὶ) νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ψηφοφορίαν).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐφάνη διαφωνία, ἂν πρέπῃ νὰ μείνωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἢ νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν, πρέπει ὅλοι νὰ παραδεχθῆτε μίαν γνώμην.

§102Γ. ΛΑΠΑΣ. Ἂς προχωρήσωμεν λοιπὸν, Κ. Πρόεδρε, εἰς τὸν κανονισμόν. Ἀναγινώσκεται τὸ 31 ἄρθρον· ἤτοι τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Γʹ. Κεφ. κατὰ τὸ σχέδιον. «Εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Συνελεύσεως θέλουσι προσληφθῆ ὑπὸ τοῦ προσωρινοῦ Προέδρου εἷς ἔφορος αὐτοῦ, 4–6 στενογράφοι, εἷς πρωτοκολληστὴς, γραφεῖς 10–12 καὶ 30 κλητῆρες.»

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ προεδρεῖον ἐνόμισεν ἀναγκαῖον πρὶν ἢ συνταχθῇ τὸ σχέδιον τοῦ κανονισμοῦ, νὰ καταρτίσῃ τὸ γραφεῖον· προσέλαβε λοιπὸν κλητῆρας μὲν 35, ὑπαλλήλους δὲ, ἐκτὸς τοῦ ἐφόρου καὶ τοῦ ἐπιμελητοῦ, 21, δύω συντάκτας τῶν πρακτικῶν, ὧν τὴν μισθοδοσίαν ὥρισεν εἰς δραχμὰς 200, ὁ δὲ ἕτερος αὐτῶν Κ. Κόκκαλης δὲν μισθοδοτεῖται ἀπὸ τὸ Γραφεῖον, μισθοδοτεῖται ἀπὸ τὴν Γερουσίαν.

§104ΠΟΛΛΟΙ. Γερουσία δὲν ὑπάρχει πλέον.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τοὺς δύω συντάκτας προσέλαβε καὶ ἕνα πρωτοκολληστὴν, ἕνα διεκπεραιωτὴν καὶ κατόπιν 17 γραφεῖς.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Οἰκονομία, Κ. Πρόεδρε.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τούτων τῶν γραφέων οἱ πέντε εἶναι ἀντιγραφεῖς τῶν στενογραφημάτων.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσέλαβε δὲ καὶ κλητῆρας 35.

§109ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κύριοί μου, καὶ ὅταν κατὰ πρώτην φορὰν ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, εἶπον, ὅτι δὲν προβαίνομεν ταχέως, καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς νὰ συζητήσωμεν τὰ καθέκαστα μιᾶς ὑπηρεσίας, ἥτις εἶναι προσωρινὴ, 15 ἡμερῶν τὸ πολύ. Πρό τινων συνεδριάσεων ἐδόθη μία πίστωσις εἰς τὸν Κ. Πρόεδρον ἀπὸ 6,000 δραχμῶν· ἡ Συνέλευσις τὴν παρεδέχθη, καὶ δικαίως, διότι βεβαίως οἱ ἄνθρωποι, οἵτινες ὑπηρετοῦν ἐνταῦθα, πρέπει νὰ λαμβάνουν ἀποζημίωσίν τινα. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἔργον ἡμῶν σήμερον, οἵτινες δὲν εἴμεθα ἀκόμη πληρεξούσιοι, νὰ προσδιορίσωμεν πόσοι θὰ ᾖναι οἱ κλητῆρες, οἱ γραφεῖς, πόσοι οἱ στενογράφοι, καὶ πόσον θὰ πληρόνωνται· πιστεύω, ὅτι πρὸ πάντων πρέπει νὰ τεθῇ ὁ ὅρος οὗτος «ἡ πατρὶς ἔχει ἀνάγκας, οἰκονομία νὰ γείνῃ», ἂς εἴπωμεν μόνον τοῦτο, καὶ ἂς ἀφήσωμεν εἰς τὸν Κ. Πρόεδρον, εἰς τὴν ἀγαθότητα καὶ τὴν εὐσυνειδησίαν του, νὰ κάμῃ τὴν οἰκονομίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ κάμῃ· δὲν πρέπει νὰ ἐπεμβῶμεν εἰς λεπτομερείας· πρώτιστον ἡμῶν ἔργον εἶναι νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐργασίαν τῶν ἐξελέγξεων· ὅλος ὁ κόσμος ἡμᾶς περιμένει.

§110ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§111ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἰς ἐποχὴν, Κύριοι, εἰς ἣν πάντες συνήλθομεν νὰ ὑπηρετήσωμεν τὴν πατρίδα ἀφιλοκερδῶς, ὁ μισθὸς τοῦ ἐφόρου καὶ τοῦ ἐπιμελητοῦ εἶναι λίαν ὑπέρογκος· πρέπει λοιπὸν νὰ μετριασθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ· τῶν συντακτῶν ἐπίσης κατὰ τὰ ⅔, διότι πολλοὶ τῶν Κυρίων πληρεξουσίων ἀναδέχονται νὰ ἀναλάβουν αὐτὸ τὸ ἔργον.

§112ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι (θόρυβος).

§113ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀπόκειται εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασίν μου ἢ μή. Σᾶς λέγω ὅμως ὅτι εἰς ὅλον τὸ κράτος οὐδεμία εἴσπραξις δὲν ἐγένετο.

§114ΕΤΕΡΟΣ. Πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ στερεώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τότε χρήματα ἔχομεν.

§115ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, ὁ προλαλήσας (θόρυβος).

§116ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν!

§117ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὁ προλαλήσας ἐπήδησεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν εἰς τὸ μέσον αὐτοῦ τοῦ κεφαλαίου, ὅπου γίνεται λόγος περὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων· πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἄρθρον κατ’ ἄρθρον τὸν κανονισμόν, τὸ ὁποῖον ἀπεφασίσθη παρὰ τῆς Συνελεύσεως (θόρυβος). Σᾶς παρακαλῶ νὰ τεθῇ ὡς θέμα ἡ ἐξακολούθησις τοῦ κανονισμοῦ ἄρθρον κατ’ ἄρθρον (θόρυβος).

§118ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Κύριοι, ὅταν ἐψηφίσαμεν τὴν πίστωσιν, εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν τὸ παρὸν σχέδιον ἢ τὴν παροῦσαν πρότασιν, καὶ ἑπομένως ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς ἐσκέφθημεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Κύριον Πρόεδρον 6,000 δραχμῶν πίστωσιν, τώρα ἐκ τῆς εἰσηγήσεως, τὴν ὁποίαν ὁ Κύριος Πρόεδρος ἔκαμεν, ἐξάγεται, ὅτι τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον κανονίζεται ἀπὸ τὸ 19 ἄρθρον ηὐξήθη.... Ἐγὼ αὐτὸ τὸ βάρος δὲν θέλω νὰ μείνῃ εἰς τὸν Πρόεδρον, ἀλλ’ εἰς τὸ Σῶμα......

§119ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Πρότασις ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου Μαυροκορδάτου, νὰ μὴ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος αὐτὸ τὸ μέρος, ἀλλ’ εἰς τὸν ὁριστικὸν κανονισμόν (θόρυβος).

§120ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἐγὼ λοιπὸν λέγω, ὅτι αὐτὸ τὸ ἄρθρον τὸ ὑπὸ συζήτησιν εἴχομεν προχθὲς ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐθέσαμεν βάσιν καὶ ἐδώκαμεν πίστωσιν· σήμερον ἔρχονται μεταβολαὶ, διότι, ἀντὶ 10 γραφέων εἶναι 17, ἀντὶ 30 κλητήρων 35. Ἔρχεται τώρα ἄλλη πρότασις τοῦ Κυρίου Μαυροκορδάτου, ἡ ὁποία λέγει νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὸν Κύριον Πρόεδρον νὰ κανονίσῃ τὰ περὶ προσωπικοῦ, καὶ νὰ διορίσῃ ὅσους θέλει γραφεῖς, ὅσους θέλει συντάκτας...

§121ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Προσωρινῶς.

§122ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Προσωρινῶς, τὸ λέγω καὶ ἐγώ· δὲν πρέπει τώρα νὰ μεταβάλωμεν ἀπόφασιν· ἐδώκαμεν προχθὲς τὴν πίστωσιν, προαπεφασίσαμεν, πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν. Φρονῶ λοιπὸν νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Συνέλευσις νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις πρὸς φωτισμόν της. Εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ σχέδιον τοῦ κανονισμοῦ ἀναφέρει ἀριθμὸν μικρότερον ὅσων πραγματικῶς εἶναι διωρισμένοι· μὴ ἐκλάβῃ κἀνεὶς ὅτι ἔγεινε διορισμὸς, ὄχι. Ἅμα μὲ ἐτιμήσατε μὲ τὴν προσωρινὴν Προεδρείαν, τὴν αὐτὴν στιγμὴν μὲ ἔγειναν τόσαι συστάσεις, ὥστε καὶ ἂν εἶχα νὰ κάμω ὀκταπλάσιον ἀριθμὸν, εἶχα πρόσωπα συστημένα. Ἐγὼ περιωρίσθην λοιπὸν εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην, καὶ ἔλαβα αὐτὸ τὸ μέτρον, καὶ τὴν ἐπιοῦσαν προσέλαβα τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ἔγεινε πρὸ ὀλίγου λόγος. Ὁ δὲ κανονισμὸς ἦτο ἓν πρᾶγμα χωριστὸν, οὔτε ἐγνώριζον οἱ συντάξαντες αὐτὸν τὶ ἔκαμε τὸ Προεδρεῖον. Ἐν τούτοις ἐγὼ ἐνόμισα ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβα καὶ ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι αὐτὸς ἦτο ὁ ἀνάλογος ἀριθμός· μήπως ἤμην καὶ ἄλλοτε Πρόεδρος Συνελεύσεως ἢ Βουλῆς διὰ νὰ γνωρίζω, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι τόσοι κλητῆρες ἢ γραφεῖς; Τὸ νὰ λάβω περισσοτέρους, δὲν τὸ ἔκαμα ἀπὸ πρόθεσιν νὰ σπαταλεύσω τὰ χρήματα τοῦ δημοσίου. Ἀπ’ ἐναντίας, ἂς πεισθῇ ἡ Συνέλευσις, ὅτι καὶ τὸ λεπτὸν θὰ τὸ φεισθῶ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου.

§124ΠΟΛΛΟΙ. Ἔχομεν ὅλην τὴν πεποίθησιν καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς ὑμᾶς, Κύριε Πρόεδρε.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν κατ’ ἀνάγκην ἢ ἐκ μὴ καλῶν πληροφοριῶν ἠναγκάσθην νὰ θέσω 2, 3 γραφεῖς ἢ κλητῆρας περισσοτέρους δὲν τὸ ἔκαμα ἀπὸ σκοποῦ. Ἐὰν αὔριον ἡ Συνέλευσις ἀποδείξῃ, ὅτι εἶναι περιττοὶ, ἐγὼ τοὺς παύω. Ἐπειδὴ πρόκειται χρηματικὴ διαχείρισις, ἐγὼ τρέμω καὶ νὰ τὴν συλλογισθῶ. Ἀφίνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει· ἂς διορίσῃ μίαν ἐπιτροπὴν νὰ τὰ ἐξελέγξῃ.

§126ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι! ὄχι!

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Μαυροκορδάτου θὰ τεθῇ ὑπὸ συζήτησιν «Τὸ περὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ γραφείου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως νὰ μείνῃ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Κυρίου προσωρινοῦ Προέδρου μέχρι τῆς συγκροτήσεως τοῦ νέου καὶ μονίμου Προεδρείου».

§128ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Μὲ τὴν προσθήκην αὐτὴν «συσταινομένης τῆς οἰκονομίας εἰς τὸν Κύριον Πρόεδρον».

§129ΛΑΠΑΣ. Αὐτὸ ἐννοεῖται.

§130ΖΩΤΟΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα μοὶ φαίνεται σπουδαῖον, καὶ βλέπω, ὅτι ἐπιθυμεῖτε καὶ ἄνευ συζητήσεως ἀκόμη νὰ τὸ ἐπιψηφίσητε. Ἐγὼ, σεβόμενος ὅλους τοὺς πληρεξουσίους, ἐπίσης καὶ τὸν Κύριον Πρόεδρον, πρὸς ὃν ἰδιαιτέραν τρέφω φιλίαν καὶ σέβας, λέγω, ὅτι ἠδυνάμην νὰ ἐμπιστευθῶ οὐχὶ μόνον τόσον ποσὸν, ἀλλ’ οἱονδήποτε ἄλλο μεγαλήτερον ποσὸν εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ Κυρίου Προέδρου. Ἀλλὰ, Κύριοι, εἰς κἀμμίαν περίστασιν, ὅταν ἔγεινεν εἷς κανονισμὸς προσωρινὸς, μήτε εἰς τὴν Συνέλευσιν τοῦ 43, μήτε εἰς τὰς μετὰ ταῦτα βουλὰς, εἰς κἀμμίαν, λέγω, περίστασιν δὲν ἔμεινε τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ προεδρείου, πάντοτε ἀπεφασίσθη τὸ ποσὸν τῶν γραφέων καὶ τῶν κλητήρων καὶ ἡ μισθοδοσία αὐτῶν. Ἐγὼ, ἂν θέλετε ἀκόμη, πρὸς τιμὴν καὶ εὐκολίαν τοῦ Κυρίου Προέδρου, θὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τὸν Κύριον Πρόεδρον δὲν θέλω νὰ ἀφήσω αὐτὸ τὸ βάρος· δὲν συμφέρει εἰς τὸν ἴδιον Κύριον Πρόεδρον, διότι μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ὅταν ἡ ἐξελεγκτικὴ ἐπιτροπὴ, καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ ἀποφασίσῃ νὰ τὴν σχηματίσῃ, ὅταν ἔλθῃ εἰς τὰ καθέκαστα, ἠμπορεῖ τότε τινὲς τῶν ΚΚ. πληρεξουσίων νὰ κάμουν τίποτε παρατηρήσεις ὡς πρὸς τὸ πολὺ ἢ ὀλίγον τῶν ἀτόμων, καὶ τοῦ μισθοῦ αὐτῶν καὶ ὡς ἐκ τούτου νὰ δυσαρεστήσωμεν τὸν Κ. Πρόεδρον, διότι διαχείρησις χρηματικὴ εἰς Σώματα πολυμελῆ ἠμπορεῖ νὰ ἐπιφέρῃ συγχύσεις.

§131ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἴμεθα προϊὸν μιᾶς ἐπαναστάσεως, ἥτις κατέστρεψε τὴν τυραννίαν καὶ ἥτις μᾶς ἔφερεν ἐδῶ νὰ φροντίσωμεν περὶ τοῦ μέλλοντος τῆς πατρίδος, ἥτις μᾶς ἔφερεν ἐδῶ νὰ φροντίσωμεν περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἡσυχίας, ἥτις ὁπωσδήποτε ἐκλονίσθη ἐκτὸς τῆς πρωτευούσης. Χθὲς, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν, λόγοι πολλοὶ ἐγένοντο ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως ἀπὸ ἀνθρώπους, εἰς τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἀποδίδω μεγάλην διανοητικὴν δύναμιν, ὅτι διὰ τοῦ μέσου, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ἡ πλειονοψηφία τῆς Συνελεύσεως, ἐπήρχετο βραδύτης καὶ ἐπέκειτο κίνδυνος· σήμερον μετὰ λύπης μου παρατηρῶ, ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζον τὴν ταχύτητα, σήμερον παρουσιάζονται ἐξ ἐναντίας θέτοντες προσκόμματα εἰς τὴν πορείαν μας. Τὸ ἀντικείμενον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ Κ. Ζῶτος εἶναι τὸ ἐπουσιωδέστερον. Τὸ ἔθνος ἐνεπιστεύθη εἰς 7 ἀνθρώπους ὅλην του τὴν περιουσίαν, καὶ δὲν εἶδον κανένα ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν ὑπόληψιν αὐτῶν ἢ νὰ παραπονεθῇ εἰς τὸ ἔθνος, ὅτι τοῦ ἔῤῥιψε τόσον βάρος εἰς τοὺς ὤμους του. Πᾶς πολίτης ὀφείλει νὰ ἀναδέχεται τοῦτο τὸ βάρος καὶ νὰ δίδῃ λογοδοσίαν, ὁσάκις ἤθελε τοῦ ζητηθῆ. Καὶ εἶναι λόγος νὰ εἴπωμεν σήμερον, ὅτι εἶναι κακὸν πρᾶγμα, εἶναι δύσκολον ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν Κ. Πρόεδρον, τί; 6000 δραχμῶν λογοδοσίαν· καὶ εἶναι λόγος νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τὴν ἀναθέσωμεν, διότι εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ὑπόληψιν τοῦ Προέδρου καὶ τῆς Συνελεύσεως; Διὰ τοῦτο λοιπὸν προτείνω νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις εἰς αὐτὸ τὸ μέρος τοῦ κανονισμοῦ, καὶ νὰ ἀφιερωθῇ εἰς τὴν ὑπόληψιν τὴν ἐξιδιασμένην, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Συνέλευσις πρὸς τὸν Κ. Πρόεδρον, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὗτος θέλει καταβάλλει πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς τὸ κοινὸν συμφέρον.

§132ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐξέφρασα τὴν προσθήκην ἐκείνην, καθ’ ὅσον εἶμαι βέβαιος καὶ ἐννοῶ, ὅτι δὲν ἐκφράζεται κἀμμία ὑπόνοια καθ’ οἱουδήποτε ἀνθρώπου. Ἐκεῖνο ἴσα ἴσα, τὸ ὁποῖον λέγω, εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ἀφιερωθῶμεν εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν, ἱκανότητα καὶ τὸν πατριωτισμὸν τοῦ Κ. Προέδρου (θόρυβος). Ἑπομένως ἐξαλείφω τὴν προσθήκην καθ’ ὅσον τὴν θεωρῶ ἐντελῶς περιττήν.

§133ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν!

§134ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ἂν ἐφωτίσθη ἢ ὄχι.

§135ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ ἑνὸς ἄρθρου, ἀλλὰ περὶ ὅλου τοῦ Β. κεφαλαίου τοῦ σχεδίου.

§136ΠΟΛΛΟΙ. Ἐνοήσαμεν περὶ τίνος πρόκειται.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ, εἶπα ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου νὰ δώσω ἐξηγήσεις περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. (Θόρυβος). Ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις ἂν ἐφωτίσθη καὶ ὅσοι ἐφωτίσθησαν, νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ πλεῖστοι). Τίθεται τώρα εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ Κ. Μαυροκορδάτου «τὸ περὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Γραφείου τῆς Συνελεύσεως μένει εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ προσωρινοῦ Προέδρου» οἱ παραδεχόμενοι, νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέξατο τὴν πρότασιν. (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα 31 (δηλ. τὸ Γʹ. Κεφάλ. κατὰ τὸ σχέδιον,) 32, 33 καὶ 34, ἤτοι τὰ πρῶτα 3 ἄρθρα τοῦ Εʹ. Κεφ. τοῦ σχεδίου, τὰ ὁποῖα ἡ Συνέλευσις παρεδέξατο ὡς ἔχουσιν.

«ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γʹ.

Περὶ τῶν πρακτικῶν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἄρθρον 31. Τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως εἰσὶ διπλᾶ. ά) Πιστὴ καὶ λεπτομερὴς ἀφήγησις τῶν λεχθέντων ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους τῆς συνεδριάσεως, αὐτολεξεὶ γινομένη. βʹ) Περιληπτικὴ ἔκθεσις τῶν κατὰ τὴν συζήτησιν προταθεισῶν γνωμῶν καὶ τῆς ἐπ’ αὐτῶν ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως. Τὰ πρῶτα δημοσιεύονται διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως· τὰ δεύτερα ἀναγινώσκονται κατὰ τὴν ἔναρξιν ἑκάστης συνεδριάσεως κατὰ τὸ ἄρθ. 7 τοῦ παρόντος κανονισμοῦ.»

«ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Δʹ.

Περὶ Ἀστυνομίας τῆς Συνελεύσεως. Ἄρθρον 32. Συνεδριαζούσης τῆς Συνελεύσεως, ἀπαγορεύεται ἡ διατριβὴ ἐν τοῖς γραφείοις καὶ ταῖς ἄλλαις αἰθούσαις τοῦ καταστήματος παντὸς μὴ ἀνήκοντος εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Συνελεύσεως. Οἱ ὑπάλληλοι τῶν δημοσίων γραφείων, ἢ ὅσοι διὰ δημοσίαν ὑπηρεσίαν, ἢ δι’ ἰδιωτικὴν ἀνάγκην θέλοντες νὰ συνενοηθῶσι μετά τινος τῶν πληρεξουσίων, τῶν μελῶν τῆς Συνελεύσεως, τῶν ὑπουργῶν τῆς Ἐπικρατείας, ἢ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ γραφείου τῆς Συνελεύσεως, θέλουσι περιμένει ἐκτὸς τοῦ οἰκοδομήματος τῆς Συνελεύσεως, ἐν τῷ περιβόλῳ, καὶ καλεῖ διὰ κλητῆρος τῆς Συνελεύσεως ἐκείνους, μεθ’ ὧν θέλουσι νὰ συνεννοηθῶσιν.» «Ἄρθρον 33. Ἡ ἀστυνομία τῆς αἰθούσης τῆς συνεδριάσεως, τῶν ἀκροατηρίων, τῶν γραφείων καὶ ἄλλων αἰθουσῶν καὶ παραρτημάτων τοῦ καταστήματος ἀνήκει εἰς τὸν Πρόεδρον.» «Ἄρθρον 34. Οἱ ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις παρεστῶτες κατὰ τὰς συνεδριάσεις ὀφείλουσι νὰ τηρῶσιν ἄκραν σιγὴν, ἀπέχοντες πάσης ἐπιδοκιμασίας ἢ ἀποδοκιμασίας, εἴτε διὰ λόγου, εἴτε διὰ χειρονομιῶν. Οἱ τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην παραβαίνοντες ἐκβάλλονται τοῦ ἀκροατηρίου· ἐὰν οἱ ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις παρεστῶτες, ἐξακολουθῶσι παραβαίνοντες τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην, ἢ ταράσσοντες ἅμα τὴν τάξιν, ἡ Συνέλευσις προκαλουμένη ὑπὸ τοῦ Προέδρου ἀποφασίζει, ἂν πρέπῃ νὰ κενωθῇ ὁλοσχερῶς τὸ μέρος τοῦ ἀκροατηρίου, ἐν ᾧ εἰσὶν οἱ θορυβοῦντες.» (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 35). Ἄρθρον 35. «Ἡ πρὸς φρούρησιν τῆς Συνελεύσεως ταχθησομένη κατὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς φρουρὰ, θέλει διατελεῖ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ «Προέδρου, ὅστις δύναται νὰ διατάξῃ καὶ τὴν ἐπαύξησιν αὐτῆς.»

§138ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι πρὸ τοῦ νὰ κανονίσωμεν τὴν φρουρὰν ποῖος θὰ τὴν διατάττῃ, καὶ τίς θὰ ὁρίζῃ τὴν περιστοίχισιν τοῦ περιβόλου τῆς Συνελεύσεως ὑπὸ τῆς φρουρᾶς, προαπαιτεῖται νὰ λυθῇ ἓν ζήτημα «ὁποία τις μέλλει νὰ ᾖναι ἡ φρουρὰ τῆς Συνελεύσεως» καὶ τότε εἶναι περιττὸν τὸ ἄρθρον τοῦτο· λοιπὸν προτείνω ἢ νὰ ὁρίσωμεν τὸ ποιὸν τῆς φρουρᾶς, καὶ τότε νὰ κανονίσωμεν τὰ κατὰ τὴν ἐνέργειαν αὐτῆς, ἢ παντελῶς νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο. Ἄλλως μὴ ὁρίζοντες τὸ πρᾶγμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχωμεν, καὶ νὰ τὸ διαθέτωμεν, εἶναι πρᾶγμα ὅλως ἀσυνάρτητον.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζει κανεὶς αὐτὴν τὴν πρότασιν;

§140ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἄρθρον. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 36, ἤτοι τὸ Ιʹ. τοῦ Κεφαλ. ΣΤʹ. τοῦ σχεδίου).

«ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Εʹ.

Ἄρθρον 36. Ὅταν ἐξελεγχθῶσιν ἐκλογαὶ τόσων ἐπαρχιῶν, ὥστε ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀναγνωρισθέντων ὡς νομίμων πληρεξουσίων νὰ ἀναβαίνῃ εἰς τοὺς ἑκατὸν ἑξήκοντα πέντε, τότε ἡ Συνέλευσις κηρύσσει ἑαυτὴν συγκεκροτημένην καὶ προβαίνει εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ὁριστικοῦ Προέδρου, καθ’ ὃν τρόπον θέλει κανονίσει ὁ ὁριστικὸς κανονισμὸς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος.»

§142ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ διάταξις αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου δὲν εἶναι ὀρθὴ, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν Συνέλευσιν ἀπηρτισμένην, ἅμα ἐξελεγχθῶσι τόσαι ἐκλογαὶ, ὥστε νὰ θεωρηθῶσιν ὡς νόμιμοι 165 πληρεξούσιοι, ἀποκλείομεν τοῦ δικαιώματος οὐχὶ μόνον τοῦ ἐκλέγειν, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἐκλέγεσθαι ἄλλους τόσους πληρεξουσίους. Ὑποθέσατε διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς Τριπόλεως ἔμεινεν ἀνεξέλεγκτος· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ Βουλευταὶ αὐτῆς οὔτε νὰ ἐκλέξωσιν οὔτε νὰ ἐκλεχθῶσι. Προτείνω λοιπὸν νὰ ἐξελεγχθῶσιν ὅλαι (θόρυβος) αἱ ἐκλογαὶ καὶ ἔπειτα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ὁριστικοῦ Προεδρείου.

§143ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος, ἀλλὰ τὸ ἄρθρον διορθοῦται μὲ μίαν μόνον παρατήρησιν, ὅτι «ὅσαι ἐκλογαὶ εἶναι εἰσηγμέναι ἤδη ἐν τῇ Συνελεύσει νὰ ἐκκαθαρισθῶσι, καὶ τότε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογήν».

§144ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Βεβαίως, Κύριοι, ὅπως παρετήρησεν ὁ προαγορεύσας κύριος πληρεξούσιος, δὲν εἶναι δίκαιον 165 πληρεξούσιοι ἀπέναντι τόσου ἀριθμοῦ νὰ ἐκλέξωσι τὸν Πρόεδρον, οὐχ’ ἧττον ὅμως πρέπει νὰ θέσωμεν καὶ ἕνα ὅρον, διότι κατὰ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ὁ Κ. προαγορεύσας, μέχρι τῆς ἀποπερατώσεως τῆς ἐργασίας τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν τῶν ὑπὸ συζήτησιν, ἐάν τινες ἐκλογαὶ ἀκυρωθῶσι, τότε βλέπετε, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα νὰ ὁρίσωμεν τὸν ἀριθμὸν, ἢ τὰ ⅔, κτλ.

§145ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι! ὄχι!

§146ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ περιμένωμεν τὸ ἀποτέλεσμα.

§147ΠΕΤΡΙΝΟΣ. Ἠμπορεῖ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν νὰ συμβῇ ὥστε διά τινας ἐκλογὰς νὰ ζητηθῶσιν ἢ πληροφορίαι ἢ νὰ γείνῃ ἐξέτασίς τις, καὶ τότε ἔρχεται ἀναγκαίως μία ἀναβολή· πρέπει λοιπὸν νὰ ἀναβάλωμεν τὰ ἔργα τῆς Συνελεύσεως καὶ νὰ περιμένωμεν ὥστε νὰ διεξαχθῶσιν αἱ ἀποδείξεις καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς, καὶ τότε νὰ προβῶμεν εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας; Ἐγὼ λέγω ὄχι, διότι, ἂν κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην γείνῃ χρεία νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, τότε ἡ ἀναβολὴ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς θὰ ἀναβάλῃ καὶ τὴν ἐργασίαν τῆς Συνελεύσεως, ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ πληρεξούσιοι μόνον μένουν ἐν τῇ Συνελεύσει μέχρι τῆς τελείας ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν ἄνευ ψήφων.

§148ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Λέγω, Κύριοι, ὅτι διὰ νὰ ὁρισθῇ ὁ ὁριστικὸς Πρόεδρος, ἴσως δὲν εἶναι δίκαιον νὰ προβῶμεν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, ἅμα νομιμοποιηθῶσιν οἱ ἡμίσεις τῶν πληρεξουσίων Ἀλλὰ, Κύριοι, διότι ὑπάρχει ἡ ἀνησυχία αὕτη, διὰ τοῦτο πρέπει, ἀφ’ οὗ νομιμοποιηθῶσι οἱ ἡμίσεις πλέον ἑνὸς, πρέπει νὰ μένῃ ἐστερημένη τῶν ἐργασιῶν της ἡ Συνέλευσις, ἕως ὅτου νομιμοποιηθῶσι καὶ αἱ ἄλλαι ἐκλογαί; Λοιπὸν λέγω, ὅτι δυνάμεθα νὰ κάμωμεν διάκρισιν, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὁριστικὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου, νὰ γείνῃ, ἀφοῦ συμπληρωθῶσι τὰ ⅔, ἀλλ’ ἅμα νομιμοποιηθῶσιν οἱ ἡμίσεις πλέον ἑνὸς, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει οὐδὲ στιγμὴν νὰ βραδύνωμεν νὰ προβῶμεν εἰς ἄλλα ἔργα, ὑπάρχοντος τοῦ προσωρινοῦ Προέδρου.

§149ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Κύριοι, δὲν λέγω νὰ περιμείνωμεν, διότι ἠμπορεῖ νὰ βραδύνωμεν καὶ 5, 10 ἡμέρας, ἀλλὰ σήμερον εἰσήχθησαν ἐγγράφως ἐκλογαὶ 25 ἐπαρχιῶν, λοιπὸν αὔριον θὰ ἀρχίσουν αἱ ἐπιτροπαὶ νὰ ἐξελέγχουν καὶ νὰ σκέπτωνται περὶ αὐτῶν· ἐν τῷ σκέπτεσθαι τῶν ἐπιτροπῶν, ἦλθεν ἡ ἐκλογὴ ἡ ἰδική μου καὶ παρίσταται, διὰ τί νὰ στερηθῇ ἡ ἐπαρχία αὕτη νὰ μὴ λάβῃ μέρος εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας, εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου, τοῦ Ἐθνάρχου μας τούτου; Λέγω λοιπὸν ἐν τῷ σκέπτεσθαι, οὐχὶ ὅμως καὶ νὰ περιμένωμεν, ἀφ’ οὗ τελειώσουν αἱ ἐξελέγξεις νὰ ἔλθουν καὶ ἄλλαι. Λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φανῶμεν τόσον σκληροὶ καὶ ἀφιλόστοργοι καὶ νὰ τοὺς εἴπωμεν, ὅταν παρουσιασθοῦν ἐν τῷ σκέπτεσθαι «μείνετε ἔξω».

§150ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Συνελεύσεως θὰ παρουσιασθῶσι πολὺ σπουδαῖα ζητήματα· παρουσιάζεται ἡ σύστασις τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ἡ ἐπικύρωσις τῆς παρούσης, ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα πολὺ μεγάλα, πρέπει νὰ πηγάζωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν ἀπὸ τὴν ὁλομέλειαν τοῦ ἔθνους· διὰ νὰ ἔλθῃ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, πρέπει νὰ ἔλθῃ ἀπόῤῥοια τοῦ μεγαλητέρου μέρους τοῦ ἔθνους. Ἐν ὅσῳ ὑπάρχουν ἐκλογαὶ ἀνεξέλεγκτοι, δὲν πρέπει νὰ ἀποκλεισθῶσι κατ’ οὐδένα λόγον. Ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος ἐπρότεινεν αὐτὴν τὴν τροπολογίαν «Ἡ Συνέλευσις θεωρεῖται κατηρτισμένη, ὁπόταν ἐξελεγχθῶσιν αἱ ἤδη εἰσηγμέναι ἐκλογαὶ, καὶ αἱ εἰς τὸ διάστημα τῆς ἐξελέγξεως εἰσαχθησόμεναι· ὅσαι ἀκυρωθῶσιν ἐξαιροῦνται τοῦ δικαιώματος.»

§151ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Φρονῶ, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου καταστρέφεται ἡ διάταξις τοῦ πρώτου ἄρθρου, δι’ οὗ ὁρίζομεν 165 πληρεξουσίους....

§152ΠΟΛΛΟΙ. Ἄλλο εἶναι αὐτό.

§153ΧΑΡ. ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Κύριοι, δέχομαι, ὅτι εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου, καὶ ἐν γένει κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς Συνελεύσεως ἀπαιτεῖται νὰ ᾖναι πλήρης ὁ ἀριθμός, ἀλλ’ ἐὰν σήμερον κατὰ τὸ τελευταῖον αὐτὸ ἄρθρον παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τῶν προαγορευσάντων, ὅτι ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ ᾖναι ἐδῶ, καταστρέφομεν τὴν ἀρχὴν τοῦ ά. ἄρθρου, διὰ τοῦ ὁποίου εἴπομεν, ὅτι πρὸς καταρτισμὸν τῆς Συνελεύσεως ἀπαιτοῦνται 165 πληρεξούσιοι διὰ νὰ ἀποφασίσωσι περὶ τοῦ ὅλου τοῦ ἔθνους. (Θόρυβος.)

§154ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ σπεύδωμεν, Κύριοι, εἰς τὴν λύσιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, διότι εἶναι σπουδαῖον, καὶ ἀφορᾷ τὰ δικαιώματα ὅλων ἡμῶν. Ἐὰν Κύριοι, θέλετε νὰ μείνωμεν ἀπόψε ἐδῶ διὰ νὰ ψηφοφορήσωμεν τὰς ἐπιτροπὰς, προτείνω νὰ μείνωμεν μέχρι τῆς δωδεκάτης, ἀλλὰ νὰ μὴ σπεύδωμεν εἰς τὴν λύσιν καὶ τὴν ἀπόφασιν τοιούτων ζητημάτων. Πρόκειται νὰ ἀποκλεισθῶσι καὶ νὰ μὴ λάβωσι μέρος 170 τοὐλάχιστον πληρεξούσιοι, ἅμα παραδεχθῶμεν τὴν διάταξιν ταύτην εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς νέας Κυβερνήσεως, διότι, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ, ὅτι εἶναι πλήρης ἡ Συνέλευσις, ἅμα ἐξελεγχθῶσι καὶ νομιμοποιηθῶσιν 165 πληρεξούσιοι, γίνονται αἱ ἀρχαιρεσίαι, κατόπιν ἔρχεται τὸ ἄλλο, ὅπερ ἐπίσης εἶναι σπουδαῖον, ἡ σύστασις τῆς νέας Κυβερνήσεως μέχρι τῆς ἐλεύσεως τοῦ Βασιλέως. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι πρόκειται νὰ λύσωμεν δύω σπουδαιότατα ζητήματα χωρὶς νὰ λάβωσιν εἰς ταῦτα μέρος ὅλοι οἱ πληρεξούσιοι, χωρὶς νὰ ἀντιπροσωπεύηται ὁλόκληρον τὸ ἔθνος. Μὴ σπεύδωμεν, Κύριοι, διότι πρέπει νὰ ἔλθωσι, καὶ νὰ λάβωσι μέρος οἱ πληρεξούσιοι ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ εἶναι εἰσηγμέναι ἤδη ἢ θὰ εἰσαχθῶσιν ἄνευ διακοπῆς κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐξελέγξεως. Καὶ πῶς θέλετε νὰ ἐμπιστευθῶ ἐγὼ εἰς τὸν τρόπον τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν ἐκ μέρους τῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες ἠμποροῦν νὰ προτιμήσωσιν ἐκείνην ἀπὸ ταύτην τὴν ἐκλογὴν; χωρὶς νὰ ἀδικήσω κανένα ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι δὲν εἶναι γνωστὰ τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν τούτων, παρατηρῶ, ὅτι κἀνεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὲ βεβαιώσῃ, ὅτι δὲν θέλουσι προτιμήσει π. χ. τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἀττικῆς ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν τῆς Σπάρτης διὰ νὰ καταρτίσουν μίαν Συνέλευσιν, ὅπως αὐτοὶ τὴν θέλουν. Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν τροπολογίαν αὐτὴν «Ἡ Συνέλευσις νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου, ἀφοῦ ἐξελεγχθῶσιν ὅλαι αἱ εἰσηγμέναι ἐκλογαὶ καὶ ὅσαι εἰς τὸ μέλλον εἰσαχθῶσι, διαρκούσης τῆς ἐξελέγξεως.» Μὴ θορυβεῖσθε, Κύριοι, ὑποθέσατε, ὅτι μεθαύριον, ὅταν τελειώσῃ αὐτὸς ὁ κανονισμὸς, εἶναι εἰσηγμέναι 30 ἐκλογαὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ ἔπειτα εἰσάγονται ἄλλαι 15, τότε τὶ θὰ γείνῃ; καὶ διὰ τὶ νὰ μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ πληρεξούσιοι τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἐναντίον εἶναι δῆλον ὅτι θέλουν ἴσως μόνον καὶ μόνον νὰ ἀποκλεισθῶσιν οἱ πληρεξούσιοι ἐπαρχιῶν τινων (θόρυβος) ἀπὸ τοῦ νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας καὶ τὸν σχηματισμὸν τῆς νέας Κυβερνήσεως.

§155ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ διαφύγῃ τὴν προσοχήν μας ἡ σπουδαιότης τοῦ ζητήματος, πρόκειται νὰ ἐκλέξωμεν τὸν ἄρχοντα τῆς Συνελεύσεως, ὅστις θὰ διευθύνῃ μέχρι τοῦ τέλους εἰς τὰ πλέον ζωτικὰ ζητήματα τῆς Συνελεύσεως. Πρόκειται νὰ μὴ δώσωμεν κἀμμίαν ὑπόνοιαν, ὅτι προνομιακῶς μέλη ὡρισμένα μένουν καὶ τὰ ἄλλα ἀποκλείονται· πρόκειται ὅμως ἀφ’ ἑτέρου νὰ παρατηρήσωμεν, μήπως, ὁρίζοντες τὰ περὶ Προέδρου, δεσμεύσωμεν τὰς χεῖρας τῆς Συνελεύσεως, ἐνῷ ἡ πατρὶς εἶναι εἰς ἀταξίαν, ἐνῷ ἔχει τὴν ὑπόνοιαν μεγαλητέρας δυστυχίας. Φρονῶ, ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι «ὅσαι ἐκλογαὶ εἶναι εἰσηγμέναι νὰ ἐξελεγχθῶσιν καὶ ὅσαι ἐν τῷ διαστήματι τῆς ἐξελέγξεως εἰσαχθῶσιν νὰ ἐξελεγχθῶσιν ἐπίσης», διότι εἶναι ἄδικον ἐνόσῳ προσέρχονται οἱ ἀντιπρόσωποι ἄλλων ἐπαρχιῶν, νὰ τοὺς εἴπωμεν σταθῆτε ἔξω. Ἀλλὰ Κύριοι, συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν· δὲν γνωρίζομεν πόσος εἶναι ὁ ὁλικὸς ἀριθμὸς τῶν πληρεξουσίων, δὲν ἔχομεν κἀμμίαν βεβαιότητα οὔτε ἡμεῖς αὐτοί, οὔτε οἱ κυβερνῶντες· ἤθελον προτείνει καὶ παραδεχθῆ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Κυρίου Διομήδους, ἐὰν ἐγνωρίζομεν πόσος εἶναι ὁ ὁλικὸς ἀριθμὸς διὰ νὰ παραδεχθῶμεν τὰ ⅔. Διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ δὲν γνωρίζομεν τὸν ἀριθμόν, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς ἀμηχανίαν μήποτε, καταρτισθείσης τῆς Συνελεύσεως καὶ μὴ ὄντος τοῦ ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ τῶν δύω τρίτων τοῦ ὅλου, ἀκυρωθῶσι ἅπασαι αἱ πράξεις ἡμῶν. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν ἀριθμόν τινα. Νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν ἀναλόγως κατὰ πιθανότητα νὰ προσδιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν 201. Ἅμα γείνουν λοιπὸν τόσοι πληρεξούσιοι πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας. Κύριοι, μὲ αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν συμβιβάζομεν τὰ πάντα καὶ ἀποκλείομεν πᾶσαν ὑπόνοιαν προνομιακήν· ὁ ἀριθμὸς, Κύριοι, 201 θὰ ᾖναι ὁ ἐλάχιστος, ἐὰν ᾖναι 300 δὲν ἔχει οὐδεὶς τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς εἴπῃ «μὴν ἔρχεσθε.»

§156ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι, ἀντὶ νὰ προσδιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν πληρεξουσίων, οἵτινες θὰ ἀποφασίσουν τὸ σύνολον τῆς ἐργασίας, τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ ἀποφασίσωμεν ὅσαι ἐκλογαὶ μέχρι σήμερον εἰσήχθησαν εἰς τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀποπερατωθῶσιν.

§157ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διὰ τί αἱ ἄλλαι νὰ μείνωσι;

§158ΖΕΡΒΑΣ. Ὀλίγαι ἐκλογαὶ μένουν ἀκόμη· διότι, ἐὰν παραδεχθῶμεν 201, ἡμεῖς εἴμεθα περισσότεροι. Εἶμαι λοιπὸν ἐναντίος τοῦ ἄρθρου καὶ λέγω συμβιβαστικῶς νὰ ἀποπερατωθῶσιν ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ, ὅσαι εἶναι εἰσηγμέναι.

§159ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Δύω λόγους, Κύριοι, θὰ εἴπω. Βεβαίως μὴ ὑπάρχοντος ἱκανοῦ ἀριθμοῦ, ὥστε νὰ γείνῃ σεβαστὴ ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, δὲν εἶναι καλὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὸν σχηματισμὸν τοῦ προεδρείου. Παραδέχομαι λοιπὸν τὴν γνώμην τοῦ Κ. Διομήδους, τῶν ⅔, διότι τὰ ⅔ εἶναι ἀρκετὰ, δὲν εἶναι τὸ ἥμισυ, ἀλλὰ πλέον τοῦ ἡμίσεως, καὶ διότι ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ, ἐὰν παρατείνωμεν ἐπ’ ἀόριστον τὴν ἐκλογὴν τοῦ προεδρείου, ἠμπορεῖ—πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ γείνῃ, ἀλλὰ πρέπει νὰ λαμβάνῃ τις ὅλα ὑπ’ ὄψιν—ἡ κυβέρνησις, ἔχουσα συμφέρον νὰ παρατείνῃ ἐπ’ ἀόριστον τὴν ἐκλογὴν, νὰ ἐνεργήσῃ, ὥστε νὰ περατωθῇ βραδέως, διὰ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρίσωμεν ἕνα ἀριθμόν.

§160ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Ἐμβήκαμεν, Κύριοι, εἰς ἕνα λαβύρινθον, καὶ δὲν γνωρίζω, πῶς θὰ ἐξέλθωμεν. Τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν παρ’ ἐμοὶ κριτῇ, προέρχεται, διότι ἔχομεν μίαν πεπλανημένην ἰδέαν, τί εἴμεθα σήμερον. Ἐγὼ νομίζω, Κύριοι, ὅτι σήμερον εἴμεθα μία Συνέλευσις πλήρης, καὶ δὲν λείπει καμμία ἰδιότης ἀπὸ ἡμᾶς, διότι εἴμεθα ἕκαστος πληρεξούσιος μιᾶς ἐπαρχίας, καὶ ὁ πληρεξούσιος καταρτίζεται διὰ τῆς πλειονοψηφίας, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς τῆς ἐπαρχίας του· μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν βεβαιωθῆτε, ὅτι νέον στοιχεῖον δὲν προστίθεται εἰς τὴν ἰδιότητα τῶν πληρεξουσίων, εἶναι τὸ αὐτὸ — αἱ ψῆφοι, τὰς ὁποίας ἔλαβε — καὶ τίποτε περισσότερον. Ἡ Συνέλευσις, Κύριοι, ὡς Σῶμα, εἶναι πλήρης, καὶ εἶναι Συνέλευσις, καὶ ἔχει ὅλα τὰ δικαιώματά της, καὶ δύναται μάλιστα καὶ νὰ νομοθετῇ. Ἐγὼ αὐτὸς ἐσκεπτόμην νὰ φέρω σήμερον ἓν ψήφισμα πολὺ σπουδαῖον, ἀλλὰ, συλλογιζόμενος τὸν ἀγῶνα, δὲν τὸ ἔφερα. Τοῦτο, Κύριοι, διὰ νὰ τὸ ἀποδείξω, ἤθελον φέρει ἓν ἐπιχείρημα καὶ τὸ φέρω. Ἐὰν δὲν ἤμεθα σήμερον Ἐθνικὴ Συνέλευσις, πῶς καθήμεθα ἐδῶ; Δύναται λοιπὸν ὁ τυχαῖος ἄνθρωπος νὰ μετέλθῃ βίαν καθ’ ἡμῶν, ἰσχύει νὰ μετέλθῃ βίαν κατὰ τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας;

§161ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἔχομεν τὸ τεκμήριον.

§162ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Τὸ τεκμήριον, κύριοι, ἰσοδυναμεῖ μὲ τὸ κῦρος· ἐνόσῳ ὑπάρχει τὸ τεκμήριον, κατεργαζόμεθα ὅλην τὴν δικαιοδοσίαν· ἡμεῖς οἱ δικηγόροι γνωρίζομεν πολὺ καλὰ αὐτὰ, γνωρίζομεν, ὅτι, ὁσάκις εἰς τὰς προδικαστικὰς ἐργασίας ἔχω ἓν τεκμήριον, ἐπεξεργάζομαι τὸ πᾶν, ὡς νὰ ἤμην ἐντελῶς πληρεξούσιος. Μάλιστα τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ σημερινὸν εἶναι ἓν δευτερεῦον γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἐστερέωσε περισσότερον τὴν πεποίθησίν μου. Κύριοι, ὅταν μοῦ χρεωστῇ τις 1000 δραχμὰς καὶ δὲν ἔχω ἔγγραφα καὶ μοῦ τὰς ἀρνῆται, τὸν φέρω εἰς τὸ δικαστήριον καὶ ἀποδεικνύεται διὰ μιᾶς ἀποφάσεως, ὅτι μοῦ τὰ χρεωστεῖ τέλος πάντων· νομίζετε, ὅτι προσθέτει τίποτε περισσότερον ἡ ἀπόφασις αὕτη εἰς τὰς ἰδιότητάς του καὶ τὰς σχέσεις του μεταξὺ ἡμῶν; Δὲν ἐξηγήθην καλὰ ἐξ ἀρχῆς περὶ τῶν ἐξελέγξεων πῶς τὰς θεωρῶ· τεκμαιρόμεθα σήμερον, ὅτι μετὰ 2 ἡμέρας εἴμεθα πληρεξούσιοι νόμιμοι· αἱ δὲ ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι προτείνονται, θεωροῦνται ὡς παρεμπίπτοντα ζητήματα.

§163ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὸ προκείμενον, εἰς τὸ προκείμενον.

§164ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Λέγω λοιπὸν διὰ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐπιτροπῶν εἷς δικάζεται πρὸς ὅλους καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι θεωροῦνται ἀμοιβαίως ἔνοχοι· λοιπὸν ἐξ αὐτῶν τῶν ἰδεῶν ἀναχωρῶν, προτείνω μίαν τροπολογίαν συμβιβάζουσαν ὅλα, Κύριοι, ἐξ ἁβροφροσύνης πρὸς τὸν κυρίαρχον λαὸν, ὅστις θέλει νὰ μὴ ἔχῃ τίποτε νόθον ἡ Συνέλευσις· ἕκαστος πιστεύει ὅτι αὐτὴ εἶναι μία ὑποχρέωσις, ἥτις ἔχει δύναμιν νόμου, λέγω λοιπὸν, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς ὑποχρεώσεως προβαίνομεν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν. Ἠδυνάμεθα σήμερον ἀκόμη νὰ ἐκλέξωμεν τὸν νόμιμον πρόεδρόν μας, ἀλλὰ δὲν προβαίνομεν εἰς τοῦτο ἐξ ἁβροφροσύνης εἰς τὸν λαὸν, διὰ νὰ ἔχῃ ἡ ἐκλογὴ μας, καὶ εἰδικὸν κῦρος. Λέγω λοιπὸν «ὅταν ἐξελεγχθῶσιν 165 πληρεξούσιοι τότε νὰ προβῇ ἡ Συνέλευσις εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας της καὶ εἰς τὰ νομοθετικὰ ἔργα αὐτῆς, νὰ ψηφοφορῶσι δὲ ἅπαντες οἱ πληρεξούσιοι, οἱ φέροντες τακτικὰ εἰδοποιητήρια.» Τότε, Κύριοι, ποῖος ἀδικεῖται; Δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν εἶναι πληρεξούσιοι τὴν ἡμέραν ἐκείνην; ὑποθέτω, ὅτι εἶναι 171, τῶν ὁποίων ἐξελέγχθησαν αἱ ἐκλογαὶ, καὶ εἶναι ἄλλοι 100, τῶν ὁποίων ἡ ἐξέλεγξις δὲν ἔγεινεν· ἀμφιῤῥέπει ἡ ἰδιότης ἐκείνων; ὄχι· ἀφῃρέθη ἡ ἰδιότης τοῦ πληρεξ. ἀπ’ αὐτούς; ὄχι· (θόρυβος) αἱ ἐπαρχίαι μᾶς ἔστειλαν ἐδῶ διὰ νὰ ψηφίσωμεν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι εἴμεθα πληρεξ. Προτείνω αὐτὴν τὴν τροπολογίαν «ὅλοι νὰ λάβουν μέρος, ἅμα τελειώσουν 165.»

§165Π. ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Τὸ θεωρῶ περιττὸν νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι εἴμεθα τιμητικοὶ πληρεξούσιοι. Εἰς δύω τινα πρέπει νὰ ἀποβλέψω ἀ. νὰ μὴ ἀποκλείσωμέν τινας τῶν πληρεξ. ἀπὸ τὰ 2 σπουδαιότερα ἔργα δηλ. ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου καὶ ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν τῆς νέας κυβερνήσεως, καὶ νὰ μὴ βραδύνωμεν εἰς τὰς ἐργασίας μας. Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. «Ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας τοῦ ὁριστικοῦ αὐτῆς Προέδρου πρὶν ἢ περαιωθῇ ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἄχρι τοῦδε εἰσηγμένων ἐκλογῶν, καὶ τῶν εἰσαχθησομένων μέχρι τέλους 10βρίου».

§166ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΟΔΥΣΣΕΩΣ. Καὶ ἂν ἓν ἢ δύω ἢ τρία τμήματα κρατοῦν μίαν ἐκλογὴν ἀπὸ συνεννόησιν ἐπὶ τρεῖς τέσσαρας καὶ 5 μῆνας τότε τί γίνεται;

§167ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Αὔριον Αὔριον!!

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἀναβάλλεται διὰ τὴν αὔριον. (Ὥρα 5 καὶ 10.)