1862.12.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ Ζʹ.

24 Δεκεμβρίου 1862.

(Δευτέρα).

Ὥρα 12 παρὰ 10.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθίσατε, Κύριοι πληρεξούσιοι, διότι θὰ ἐκφωνηθῇ ὁ κατάλογος. Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§2ΚΑΝΔΙΑΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Νάξου, προσθέσατε, Κύριε, καὶ τὰ ὀνόματα τὰ ἰδικά μας.

§3ΚΑΙΡΗΣ. Κύριε γραμματεῦ, παρακαλῶ, εἶμαι παρών.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις· παρόντες εἴμεθα 171. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται ἡ σειρὰ πρὸς συζήτησιν τοῦ 2 ἄρθρου τοῦ κανονισμοῦ. Ὁ Κ. Παπαδιαμαντόπουλος ὅμως ἔδωκε μίαν πρότασιν, τὴν ἑξῆς· «ἡ ψῆφος τῶν πλειόνων τῶν κατὰ τὴν ψηφοφορίαν παρόντων πληρεξουσίων κατισχύει τῆς τῶν λοιπῶν» καὶ ἀπῄτησε νὰ τεθῇ μετὰ τὸν ά. §.

§6ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπανερχώμεθα.

§7ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ χθὲς ἀποφασισθὲν τὸ σέβομαι ὡς δεδικασμένον, ἂν καὶ ἦμαι ἐναντίος· διότι, ἂν καὶ ἔχῃ ἐλαττώματα κατ’ ἐμὲ, ἔχει ὅμως καὶ τὸ ὠφέλιμον· ἀλλ’ ἐδῶ ἔρχομαι νὰ διευκρινήσω τὰ ἀποφασισθέντα· ἰδοὺ λοιπὸν ἡ πρότασίς μου ἔχει οὕτω· τὸ ά. ἐδάφιον τοῦ ά. ἄρθρου ἀποφαίνεται μόνον περὶ τοῦ ἀριθμοῦ, ὅστις ἀπαιτεῖται διὰ νὰ καταρτισθῇ τὸ Σῶμα, οὐχὶ δὲ καὶ ὁποία τις πρέπει νὰ ᾖναι ἡ πλειονοψηφία διὰ νὰ ἀποφασίσῃ, ἴσως, διότι ἐθεωρήθη ὡς βέβαιον, παραδεδεγμένον, ἀναμφίβολον, ὅτι ἡ πλειονοψηφία εἶναι τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς, λέγει λοιπὸν τὸ ἄρθρον «ἡ Συνέλευσις εὑρίσκεται ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ, ἅμα 165 πληρεξούσιοι ὦσι παρόντες, τῶν ὁποίων ἡ ἐκλογὴ ἐδηλώθη διὰ τακτικῶν εἰδοποιητηρίων». Ἔπειτα ἔρχεται ἕτερον ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἔδωκε χώραν εἰς διαφόρους ἑρμηνείας· οἱ μὲν ἔλεγον, ὅτι καθιεροῦται δι’ αὐτοῦ τοῦ ἐδαφίου ἐξαίρεσίς τις ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ νὰ ᾖναι παρόντες 165 τοὐλάχιστον. Τὸ δεύτερον ἐδάφιον λέγει ἂν τυχὸν ἀπεχώρησαν τινὲς καὶ εὑρεθῇ, ὅτι δὲν ὑπάρχουν κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ὅλοι παρόντες, δὲν πρέπει διὰ τοῦτο νὰ ματαιοῦται ἡ ἀπόφασις τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Σώματος, ἀλλὰ τὸ Σῶμα ἠμπορεῖ νὰ προβῇ, ἀρκεῖ μόνον νὰ ψηφοφορήσῃ ὑπὲρ αὐτῆς τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου παρόντων. Λοιπὸν, ἐὰν ὑπάρχουν 300, ὀλίγον δὲ κατ’ ὀλίγον ἀποχωρήσωσί τινες, καὶ εὑρεθῶμεν κατὰ τὴν ψηφοφορίαν μόνον 161, τότε αὐτοὶ οἱ 161, καίτοι μὴ δυνάμενοι κατὰ τὸ πρῶτον ἐδάφιον νὰ συνεδριάσωσι, διότι τὸ δεύτερον ἄρθρον καθιεροῖ ἐξαίρεσιν προβαίνουσαν εἰς ἀπόφασιν καὶ αὐτὴ ἡ ἀπόφασίς των ἰσχύει, ἐὰν 151, ἀποφασίσωσιν ὁμοψήφως, ἐρωτῶ λοιπὸν ἡ τοιαύτη μεγάλη πλειονοψηφία εἶναι ἐξαίρεσις κανόνος ἄλλου, ἐφαρμοζομένη εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, ὅτε εὑρίσκονται ὀλιγώτεροι τῶν 165, ἢ ἀναφέρεται ἐνταῦθα ὡς κανὼν, ὅστις ἀπαιτεῖται πάντοτε; Καθιεροῖ λοιπὸν τὸ δεύτερον ἐδάφιον μίαν ἐξαίρεσιν μόνον ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἢ δύω; τὸ πρῶτον εἶναι καταφανές· διότι ἔχομεν τὸ ἐδάφιον πρῶτον· τὸ ἄλλο ἂν ᾖναι ἐξαίρεσις, περὶ τούτου δὲν ἠξεύρομεν ἂν δηλαδὴ ᾖναι κανὼν ἢ ἐξαίρεσις· διὰ τοῦτο λοιπὸν, ἐπειδὴ ὑπάρχει τὸ πρῶτον ἐδάφιον περὶ τοῦ καταρτισμοῦ, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ τεθῇ ἀμέσως μεταξὺ τοῦ πρώτου καὶ δευτέρου ἐδαφίου καὶ τὸ περὶ πλειονοψηφίας ἐν γένει καὶ μετὰ ταῦτα ἔρχεται τὸ ἄλλο ἐδάφιον, ὡς τρίτον, τὸ ὁποῖον ἀμέσως νὰ ὑποδεικνύῃ, ὅτι καθιεροῖ μίαν ἐξαίρεσιν ὡς πρὸς τὸ ἐδάφιον πρῶτον, ἐπιτρέπον νὰ προβαίνῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις καὶ μὲ ὀλιγωτέρους τῶν 165, καὶ δευτέραν ἄλλην ἐξαίρεσιν, ὅτι δηλαδὴ τότε δὲν ἀρκεῖ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν παρόντων κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀρχικὸς ἀριθμὸς, ὅστις εὑρέθη κατὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ προσέτι καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες μετὰ ταῦτα εἰσῆλθον εἰς τὸν περίβολον αὐτόν· καταλαμβάνετε; Ὁμολογῶ, ὅτι ἐγὼ τὸ ἐνόησα χθὲς κακῶς, καὶ ἄλλοι, ὡς μοὶ εἶπον, ἄλλως τὸ ἐνόησαν, ἢ ὅπως ἡ πλειονοψηφία φαίνεται ἐννοοῦσα αὐτὸ, λέγουσα, ὅτι δὲν ἐννοεῖ τὸ δεύτερον ἐδάφιον, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαιτῆται πάντοτε καὶ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀριθμὸς τῶν εὑρεθέντων κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως, ἀλλὰ κατ’ ἐξαίρεσιν καθιεροῖ τοῦτο. Ἀλλὰ διὰ νὰ εἴπῃ κάνεις, ὅτι τοῦτο ἐννοεῖ νὰ καθιερώσῃ δύω ἐξαιρέσεις, πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν ἀμφότεροι οἱ κανόνες καὶ ἔπειτα αἱ δύω ἐξαιρέσεις. Δι’ αὐτὸ νομίζω καλὸν νὰ προταχθῇ καὶ τοῦτο, ὅτι «ἡ ψῆφος τῶν πλειόνων τῶν κατὰ τὴν ψηφοφορίαν παρόντων πληρεξουσίων κατισχύει τῆς τῶν λοιπῶν»· δηλαδὴ ἐὰν ᾖναι 165 ἀρκοῦν 83 κατὰ τὸν κανόνα τοῦτον· ἐὰν ᾖναι 160, τότε ἔρχεται τὸ ἄλλο ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι τότε δὲν ἀρκεῖ ἡ πλειονοψηφία ἡ κανονικὴ, ἀλλ’ ἡ ἐξαιρετικὴ, ἥτις θὰ σύγκειται ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων τῶν πληρεξουσίων, οἵτινες εἰσῆλθον κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως· ἂν τὸ ἐννοῆτε οὕτω, νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ προσθήκη διασαφηνίζει περισσότερον, καὶ δὲν φέρει κἀμμίαν τροποποίησιν.

§8ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Μᾶς συγχύζει περισσότερον.

§9ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διόλου. Δεύτερον κάμνω καὶ αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ἐδάφιον· τοῦτο λέγει, ὅτι, ἐὰν πλειονοψηφίσῃ ὑπὲρ ἀντικειμένου τινὸς τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συνεδριάσεως παρευρεθέντων πληρεξουσίων. Κατ’ ἐμὲ, τοῦτο ἠμπορεῖ νὰ ἐκληφθῇ διαφόρως, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὁ ἀριθμὸς ἐκείνων, οἵτινες εἰσῆλθον μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου ἢ τοῦτο...... (θόρυβος). Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ, ἐὰν θέλετε, προσέξατε.

§10ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγένετο μία πρότασις καὶ δὲν ὑποστηρίζεται, εἶναι περιττὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ λόγος.

§11ΕΤΕΡΟΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω. Ἡ σημερινὴ συζήτησις ἀντιβαίνει εἰς τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἓν Σῶμα, ὅταν συνέλθῃ, συζητήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ, δὲν δύναται πλέον νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, διότι ἄλλως προσβάλλεται τὸ Σῶμα.

§12ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, θέλω νὰ μὲ ἀκούσητε· δὲν θέλω νὰ προσβάλω τὸ δεδικασμένον. Τὸ δεδικασμένον τὸ σέβομαι παντὸς ἄλλου περισσότερον. Ἐγὼ τὸ ἐννοῶ οὕτω τὸ ἄρθρον καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν πολλῶν, οἵτινες οὕτω τὸ ἐνόησαν. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπὸν, σεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴπετε «ναὶ», ὅτι αὐτὸ εἶναι ἐξαίρεσις, δηλαδὴ, ὅτι ὁ ἥμισυς ἀριθμὸς τῶν ἀντιπροσώπων, οἵτινες παρευρέθησαν εἰς τὴν ἐκφώνησιν τοῦ καταλόγου ἢ μετὰ ταῦτα εἰσῆλθον εἰς τὸν περίβολον αὐτὸν, ἀπαιτεῖται νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν μόνον καὶ μόνον, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ὁ νόμιμος πρὸς καταρτισμὸν ἀριθμὸς τῶν 165, σεῖς διατί δὲν δέχεσθε προσθήκην σύμφωνον πρὸς ταῦτα; δὲν ἐννοῶ, αὐταὶ αἱ ἀντιῤῥήσεις, οἱ φόβοι τί σημαίνουν, ὅταν δέχεσθε, ὅτι εἶναι κατηρτισμένος ὁ ἀριθμὸς, ὅταν ὑπάρχουν 165 ἢ καὶ περισσότεροι; ἐὰν δὲ ἐλαττωθῇ αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς τότε καὶ μόνον δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνος ὁ ἀριθμὸς, ὅστις εὑρίσκεται κατὰ τὴν ὥραν τῆς ψηφοφορίας, ἀλλ’ ὁ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῆς εὑρεθείς. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν πρὸς τί νὰ σᾶς τρομάζῃ αὐτὴ ἡ προσθήκη, ἥτις σκοπεῖ νὰ ἐξηγήσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐδέχθητε σεῖς!

§13Γ. ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, ἰδοὺ τὶ λέγει ἡ πρότασις· ἐὰν, διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως, ἀποχωρήσωσί τινες τῶν πληρεξουσίων,—ἐδῶ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας — ἐκ τῆς ἀπουσίας τῶν ὁποίων δὲν ἀπαρτίζεται ὁ νόμιμος ἀριθμὸς τῶν 165, τότε λαμβάνει χώραν ἡ τροπολογία. Ἡ Συνέλευσις εὑρίσκεται ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ. Ποία εἶναι ἡ νόμιμος ἀπαρτία; Ὅταν μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ καταλόγου ὦσι παρόντες 165 πληρεξούσιοι. Ἔρχεται ἡ τροπολογία, ἥτις ἐφαρμόζεται, ὅταν δὲν ᾖναι ἡ Συνέλευσις ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ.

§14ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω διὰ νὰ λείψῃ πᾶσα ἀμφιβολία νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά. Γίνεται ὁρκωμοσία τινῶν πληρεξουσίων.

§15Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁσάκις ὁρκίζονται μέλη τοῦ Σώματος, νὰ ἀπαγγέλλῃ τὸ γραφεῖον τὰ ὀνόματα αὐτῶν διὰ νὰ γίνωνται γνωστὰ ἀμέσως.

§16ΜΑΚΡΗΣ. Ὁρκίζονται οἱ πληρεξούσιοι Βουκουρεστίου Νάξου καὶ Μήλου.

§17ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ οὐχὶ μόνον νὰ ἀπαγγέλλωνται τὰ ὀνόματα καὶ αἱ ἐπαρχίαι, ἀλλὰ νὰ μᾶς ἀναγινώσκεται συνάμα καὶ τὸ εἰδοποιητήριον· μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ὀρθόν.

§18ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ φέρητε τὰ εἰσιτήρια τῆς Ἐπαρχίας Τριφυλίας νὰ ἀναγνωσθῶσιν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ ἀναγνώσωμεν τὰ εἰσιτήρια τῶν νῦν ὁρκισθέντων.

§20ΦΩΝΑΙ ΠΟΛΛΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ εἰσιτήρια τῆς Μήλου καὶ Νάξου. (Ἀναγινώσκονται). Πρὸς τὸν Κύριον Ἀντώνιον Βιτζάρην. Λαμβάνομεν τὴν εὐχαρίστησιν, Κύριε, νὰ γνωστοποιήσωμεν εἰς Ὑμᾶς, ὅτι κατὰ τὴν ἐνεργηθεῖσαν ψηφοφορίαν ἐξελέχθητε πληρεξούσιος τῆς ἐπαρχίας Μήλου ὑπὸ τῶν συνεπαρχιωτῶν σας εἰς τὴν ἐθνικὴν Συνέλευσιν τῶν Ἑλλήνων διὰ ψήφων 1398. Γνωστοποιοῦντες ὑμῖν, Κύριε, τοῦτο, Σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ ἐπισπεύσητε τὴν μετάβασίν Σας εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους, ὅπως λάβετε μέρος εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν.

Ὁ Νομάρχης Κυκλάδων

Ν. ΚΑΛΛΗΣΠΕΡΗΣ.

Πρὸς τὸν Κύριον Ἐμμ. Β. Ναυπλιώτου. Σᾶς εἰδοποιοῦμεν, Κύριε, ὅτι ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς διαλογῆς τῶν ψήφων ἀνεδείχθητε διὰ ψήφων 1892 πληρεξούσιος ἐκ τῆς ἐπαρχίας Νάξου διὰ τὴν συγκροτηθησομένην ἐν Ἀθήναις Ἐθνικὴν Συνέλευσιν.

Ὁ Νομάρχης Κυκλάδων

Ν. ΚΑΛΛΗΣΠΕΡΗΣ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει κἀνεὶς κἀμμίαν παρατήρησιν;

§23ΦΩΝΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ τὸ εἰσιτήριον τοῦ Κυρίου Χαντζερῆ. (Ἀναγινώσκεται τοῦτο Γαλλιστί). Ἑλληνικὸς Τηλέγραφος. GREGOIRE HANDJERY. J'ai l'Honneur vous prévenir vous felicitant que Grècs d'ici vous ont élus...

§25ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν εἰς ξένην γλῶσσαν ἔγγραφον. (Ἀναγινώσκεται εἰς τὴν Ἑλληνικήν). Ἑλληνικὸς Τηλέγραφος.

ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΧΑΝΤΖΕΡΗΣ.

Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ Σᾶς ἀναγγείλω, συγχαίρων Ὑμᾶς, ὅτι οἱ ἐνταῦθα Ἕλληνες Σᾶς ἐξέλεξαν πληρεξούσιον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰδοποιήθη περὶ τούτου· τὰ δὲ πρακτικὰ θέλουσιν ἀποσταλῆ αὔριον διὰ τοῦ ταχυδρομείου.

§26ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι τηλεγράφημα αὐτὸ καὶ οὐχὶ εἰσιτήριον.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσιτήρια τοιαῦτα ἐδέχθημεν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωμεν ἄλλα.

§28ΦΩΝΑΙ. Εἶναι πολὺ καλόν.

§29ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, δὲν ἔχω νὰ ἐπιμείνω· μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἰσιτηρίου θὰ κάμω, καὶ εὐχαριστῶ τὸν Κύριον Πρόεδρον, διότι μὲ ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ ζητήσω τὸν λόγον, διὰ νὰ ἐξηγήσω εἰς μίαν προηγουμένην συνεδρίασιν τὶ ἐσκέφθην νὰ εἴπω, ὅτε δὲν μὲ ἐπετράπη ὁ λόγος, καὶ ἕνεκα τούτου μὲ παρεξήγησαν πολλοὶ Κύριοι, ὅτι ἄλλα ἐγὼ ἐσκέφθην καὶ ἄλλα αὐτοί. Ὅταν ἀπεφάνθη ἡ Συνέλευσις, εἶπεν, ὅτι πληρεξούσιοι, ἔχοντες εἰσιτήριον, μὴ περιλαμβάνον τὰς ψήφους τῶν καλπῶν ὅλων τῶν δήμων μιᾶς ἐπαρχίας, δὲν εἶναι δεκτοί. Ἐζήτησα τὸν λόγον τότε, διότι προὐτιθέμην καὶ προτίθεμαι νὰ προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀναγνωσθῶσιν ὅλα τὰ εἰσιτήρια καὶ νὰ διακριθῶσι τὰ φέροντα τοιαύτην ἔλλειψιν καὶ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις ἂν πρέπῃ νὰ εἰσέλθωμεν ὅλοι.

§30ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πεποίθαμεν εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν τοῦ Κυρίου Προέδρου.

§31ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὴν τὴν πρότασιν εἶχον νὰ ἐπιφέρω, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως εἶναι γενικὴ καὶ ἀόριστος νὰ ἐκτελεσθῇ ἐφ’ ὅλων τῶν εἰσιτηρίων τοῦ κράτους. Καὶ ἰδοὺ σήμερον δικαιολογεῖται ἡ πρότασίς μου αὕτη· Ὁ Κύριος Πρόεδρος λέγει, ὅτι Πληρεξούσιοι — ἂς μὲ συγχωρήσουν, δὲν τοὺς γνωρίζω, οὐδὲ σκέπτομαι πλαγίως — εἰσῆλθον διὰ τηλεγραφημάτων· δὲν φέρω τὸ ζήτημα· ἐπὶ τούτου σᾶς λέγω μὲ ὅλον τὸν σεβασμὸν καὶ τὸν διακαῆ πόθον, τὸν ὁποῖον ἔχω τοῦ νὰ ἔλθουν ὅλοι οἱ πληρεξούσιοι τῶν ἔξω ὁμογενῶν, μολαταῦτα δὲν ἤθελα δεχθῆ ποτὲ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν Συνέλευσιν πληρεξούσιοι μὲ τηλεγραφήματα καὶ ἀμέσως σᾶς ἀποδεικνύω, ὅτι ἡ Συνέλευσις σήμερον αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν τὸ ἐκαθάρισεν, ἀντιφάσκουσα εἰς μίαν ἀπόφασιν· τί εἶπε χθές; ὅτι ἡ Συνέλευσις διὰ νὰ καταρτισθῇ πρέπει νὰ ᾖναι παρόντες 165 Πληρεξούσιοι διὰ τακτικῶν εἰδοποιητηρίων· τί λέγομεν σήμερον δεχόμενοι πληρεξουσίους διὰ τηλεγραφημάτων; δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ τηλεγράφημα νὰ ἔλαβε χώραν ἓν λάθος, ὅπως συνήθως συμβαίνει; ἰδού, κύριοι, καὶ θὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ εἴπω, ὁσάκις ἀκούω τὸ κάτω! κάτω! ἐφωτίσθημεν! ὅτι δὲν πρέπει νὰ βιαζώμεθα, βιαζόμενοι ὑποπίπτομεν εἰς ἀντιφάσεις· πρέπει ἡμεῖς νὰ σεβώμεθα τὰς ἀποφάσεις μας, διὰ νὰ τὰς σέβεται καὶ τὸ Ἔθνος. Πρότασιν δὲν φέρω· δὲν ὁρμῶμαι ἀπὸ κἀνὲν συμφέρον, ἀπὸ κἀνένα πλάγιον σκοπόν. Εἶπα καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εὔχομαι ὅλοι νὰ ἔλθουν οἱ ἔξω καὶ νὰ παρακαλέσωμεν μερικοὺς ἐκ τῶν ἀλλοδαπῶν ἀντιπροσώπων νὰ μᾶς κάμουν δυνατὰς καὶ ἐντόνους παρατηρήσεις, εἰς τρόπον ὥστε νὰ συζητῶμεν καὶ νὰ ἀποφασίζωμεν μὲ ψυχρότερον αἷμα.

§32Γ. ΛΑΠΑΣ. Αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα εἶναι ἐπίσημον· λάθη δὲν ὑπάρχουν εἰς τὰ τηλεγραφήματα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, μολονότι δὲν ἦλθε νὰ κάμῃ πρότασιν ὁ Κ. Δαγρὲς, κατ’ ἐμὲ νομίζω, ὅτι εἶπε κἄτι τι· ἐπὶ τῶν λεχθέντων παρ’ αὐτοῦ θέλετε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις; Τινὲς λέγουν ναὶ, καί τινες ὄχι.

§34ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὰ τηλεγραφήματα δὲν εἶναι ἰδιωτικὰ, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσημα (θόρυβος).

§35ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν θέλει νὰ διευκρινηθῇ τὸ ζήτημα;

§37ΛΑΠΑΣ. Θὰ ἐξοδεύσωμεν μίαν ἡμέραν ἀδίκως, Κ. Πρόεδρε.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις ἂν θέλῃ· ἄλλως νὰ δώσωμεν τὸν λόγον.

§39ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὁ Πρόξενος τηλεγραφεῖ;

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§41ΦΩΝΑΙ. Τότε εἶναι ἐπίσημον.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, ἂς ἀποφανθῇ δι’ ἀναστάσεως· οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ Κ. Δαγρὲ νὰ σηκωθῶσιν. Ἡ Συνέλευσις δι’ ἀναστάσεως ἀποῤῥίπτει τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἐπὶ τῶν ὑπὸ τοῦ Κ. Δαγρὲ λεχθέντων συζητήσεως.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸς καιρὸν διεκόψαμεν τὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ Κ. Παπαδιαμαντοπούλου συζήτησιν....

§44ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπεῤῥίφθη, ἀπεῤῥίφθη.

§45ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἡ χθεσινὴ πλειονοψηφία οὕτως ἐννοεῖ τὸ δεύτερον ἐδάφιον, καθὼς ἐγὼ λέγω.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, ἐπειδὴ ἡ ἀνάγνωσις τῶν εἰσιτηρίων ἐτελείωσε, καὶ ἐρχόμεθα εἰς συζήτησιν, δὲν τολμῶ ὡς πρόεδρος ἂν δὲν σᾶς ἐρωτήσω. Ζητῶ συγγνώμην, ἂν ἐπαναλαμβάνω κἀνὲν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου. Ὁ λόγος ἦτο περὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν μὴ ὁρκισθέντων, εἷς εἶπε νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ τὸ τῆς Τριφυλίας· ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν θέλει νὰ ἀναγνώσωμεν καὶ τοῦτο;

§47ΦΩΝΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§48ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅσοι ἔχουν ἰδέαν ἐναντίον νὰ εἴπουν τοὺς λόγους, δι’ οὓς λέγουν ὄχι.

§49ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι...(θόρυβος).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα εἶναι καιρὸς νὰ συζητήσωμεν τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ.

§51ΦΩΝΑΙ ΠΟΛΛΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, παρακαλῶ, ἠκούσθησαν φωναὶ κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ Παπαδιαμαντοπούλου....

§53ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασίς μου. Ἡ Συνέλευσις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὴν ἀποῤῥίψῃ, ἀλλὰ νὰ κάμῃ ὁριστικῶς ὅ,τι θὰ κάμῃ.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Πληρεξούσιοι, ἠθέλησα νὰ εἴπω πρὸ ὀλίγου, ὅτι αἱ φωναὶ, αἵτινες ἠκούσθησαν κατὰ τῆς προτάσεως δὲν μοὶ ἐφάνησαν ἀρκεταὶ, διὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ σαφέστερον νὰ γείνῃ ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως· οἱ θέλοντες νὰ ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασις νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ πλεῖστοι).

§55ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Ἡ πρότασις αὕτη ἀντίκειται εἰς τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, καὶ δὲν ἔπρεπε, Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπιτρέψετε τὸν λόγον.

§56ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ, Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ ἡ Συνέλευσις ν’ ἀποφανθῇ.

§57ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπεφάνθη, ἀπεφάνθη.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅσοι ἀποδέχονται τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παπαδιαμαντοπούλου νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται ὀλίγοι)· ἡ Συνέλευσις δι’ ἀναστάσεως, ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παπαδιαμαντοπούλου. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2ον τοῦ κανονισμοῦ. «Ἐν ἀπουσίᾳ ἢ κωλύματος τοῦ προσωρινοῦ προέδρου καταλαμβάνει τὴν ἕδραν αὐτοῦ ὁ μετ’ αὐτὸν πρεσβύτερος τῶν πληρεξουσίων».

§59ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, κατὰ τὴν 10 Δεκεμβρίου συνεπεία τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως συνήλθομεν ἐνταῦθα μέχρι τῶν 80 πληρεξουσίων διὰ ν’ ἀποφασίσωμεν τὸν γεροντότερον ὡς πρόεδρον· ἐρωτηθείσης δὲ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, παμψηφεὶ ἐξελέχθη ὁ Κύριος Κριεζῆς, θεωρηθεὶς ὡς ὁ πρεσβύτερος κατὰ τὴν ἡλικίαν, εἰς δὲ τὸ προβεβηκὸς τῆς ἡλικίας αὐτοῦ εὐτυχῶς εὕρομεν καὶ ὅλα τὰ ἄλλα προτερήματα, ὅσα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Προεδρείου. Ἀλλ’ ὅπως ἔχει τὸ βʹ. ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ παρατηρῶ ἕνα περιορισμόν. Διότι κατὰ τὴν ά. συνεδρίασιν, καθ’ ἣν ἐξελέχθη ὁ νῦν πρόεδρος, μόνον 80 ἄτομα ὑπῆρχον ἐνταῦθα, ἤδη ὅμως ἡ Συνέλευσις σύγκειται ἀπὸ 200 μέλη· ἡ ἡλικία λοιπὸν τοῦ νῦν προέδρου ἴσως ὑπάρχει κατωτέρα ἄλλων προσώπων· ὅπως λοιπὸν ἔχει τὸ ἄρθρον (θόρυβος), — εἶμαι σύμφωνος μαζύ σας, Κύριοι, δὲν εἶμαι τῆς ἰδέας νὰ κάμωμεν ἄλλον πρόεδρον — τίθεται περιορισμὸς εἰς τὸ ἄρθρον, διότι ὁ νῦν πρόεδρος ὡς ἄνθρωπος δύναται νὰ λείψῃ μίαν ἡμέραν· προτείνω λοιπὸν ἡ φράσις μετ’ αὐτὸν νὰ ἀπαλειφθῇ, καὶ νὰ τεθῇ ἐν ἀπουσίᾳ ἢ κωλύματι τοῦ προσωρινοῦ προέδρου καταλαμβάνει τὴν ἕδραν αὐτοῦ ὁ πρεσβύτερος τῶν παρόντων πληρεξουσίων.

§60ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Τὸ ἄρθρον ἐκ τυπογραφικοῦ λάθους λέγει «ἐν ἀπουσίᾳ ἢ κωλύματος»· ὀρθότερον εἶναι τὸ «ἀπόντος ἢ κωλυομένου, ἕτερος καταλαμβάνει τὴν ἕδραν αὐτοῦ ὡς πρεσβύτερος τῶν πληρεξουσίων»· ἀλλ’ ἐνδέχεται νὰ κωλύεται ὁ Πρόεδρος αἰφνιδίως. Πρέπει λοιπὸν νὰ προτείνῃ ἡ Συνέλευσις..... (θόρυβος).

§61ΗΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Προτείνω, Κύριοι, ὁ μετ’ αὐτὸν πρεσβύτερος τῶν παρόντων πληρεξουσίων νὰ προταθῇ δι’ ἀποφάσεως τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, διότι ἠμποροῦν νὰ συμβοῦν φιλονεικεῖαι.

§62ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Ὁ χρόνος, Κύριοι, εἶναι πολύτιμος. Ὁ κανονισμὸς δὲν εἶναι· παρὰ 10 ἡμερῶν. Φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ φειδώμεθα τοῦ χρόνου· ν’ ἀφήσωμεν τὸν κανονισμὸν ὅπως ἔχει· νὰ προβῶμεν δὲ μόνον εἰς τὸ περὶ ἐξελέγξεως, τὰ ἄλλα νὰ τὰ ἀφήσωμεν, ὅπως ἔχουν. Ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις περὶ τούτου ἐὰν ἐπιθυμῇ.

§63ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τί ἐννοεῖτε, Κύριε Θεοφίλου, νὰ μείνουν ἀσυζήτητα ἢ νὰ ἐπιψηφισθοῦν, ὡς ἔχουν.

§64ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Ἀσυζήτητα νὰ μείνουν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐν συντομίᾳ ὁ Κύριος Θεοφίλου ἐπρότεινε ν’ ἀφήσωμεν τ’ ἄλλα ἄρθρα ὅπως ἔχουν καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὰ περὶ ἐξελέγξεως.

§66ΦΩΝΑΙ. Ὄχι, ὄχι, ὄχι.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ βιάζεσθε, σᾶς παρακαλῶ. Κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Θεοφίλου ἐλέχθη νὰ τὰ ἀφήσωμεν εἰς ἐνέργειαν· νὰ τὰ ἀποῤῥίψωμεν; τί νὰ κάμωμεν;

§68ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Ὄχι, ἀλλὰ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς ἐξελέγξεως.

§69Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Κύριοι, ἐὰν ὑπάρχῃ πρᾶγμα, καὶ βεβαίως ὑπάρχουν πολλὰ, κατὰ τὰ ὁποῖα διαφωνοῦμεν, ὑπάρχει ἓν, εἰς τὸ ὁποῖον φαίνεται, καὶ ὡς ἀπεδείχθη μέχρι τοῦδε, εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι ἕνεκα τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ μὴ χάνωμεν τὸν πολύτιμον καιρόν· ἔχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν τὴν συζήτησιν ἑνὸς κανονισμοῦ προσωρινοῦ, ὅστις μέλλει νὰ διατηρήσῃ τὴν ἰσχύν του ἐπὶ 10 ἢ 15 ἡμέρας. Μοὶ φαίνεται, ὅτι τὰ κυριώτερα, τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα διὰ τὴν πρόοδον τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἀπεφασίσθησαν, καὶ ταῦτα εἶναι τέσσαρα· 1) ποῖος ἀριθμὸς ἀπαιτεῖται ὡς ἀναγκαῖος διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Συνέλευσις νὰ προβαίνῃ εἰς συζήτησιν καὶ ἐξακολουθῇ αὐτήν· 2) ποῖος ἀριθμὸς εἶναι ἀναγκαῖος καὶ πόσας ψήφους πρέπει νὰ ἑνόνῃ ὑπὲρ αὐτῆς μία γνώμη διὰ νὰ μεταβληθῇ εἰς ἔγκυρον ἀπόφασιν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως· τὸ 3) εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ψηφοφορίας ἂν θὰ ᾖναι μυστικὴ ἢ φανερὰ, καὶ τοῦτο ἀπεφασίσθη· καὶ μεταξὺ τῶν δύο τρόπων τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας ἀπεφασίσθη ὁ εἷς, ὁ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὁ δὲ δι’ ἀναστάσεως σχεδὸν ἀπεφασίσθη σιωπηλῶς· διατὶ ἐδόθη ἡ προτίμησις; πάλιν διὰ τὴν συναίσθησιν τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ κερδίζωμεν καιρὸν, διότι ἡ δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορία δύναται ἐν ἀκαιρεὶ νὰ γείνῃ καὶ μόνον ἐν περιπτώσει ἀμφιβολίας τοῦ ἀποτελέσματος προβαίνομεν εἰς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Τὸ τέταρτον ἐπίσης ἀναγκαιότατον εἶναι ἡ χορήγησις ἑνὸς ποσοῦ ἀναγκαίου διὰ τὴν πρέπουσαν ὑπηρεσίαν τοῦ Προεδρείου καὶ Γραφείου. Τὸ πέμπτον, τὸ ὁποῖον ἐναπολείπεται διὰ νὰ δύναται νὰ προβαίνῃ ἡ Συνέλευσις εἰς συζητήσεις καὶ ἀποφάσεις εἶναι τὸ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐξελέγξεως. Νομίζω λοιπὸν καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ προλαλήσαντος εἶναι πολὺ ἀναγκαία, ἀλλ’ ἔχει καὶ ἓν ἄτοπον, διότι ζητεῖ ἄνευ ἀναγνώσεως νὰ παραδεχθῶμεν τὸν προσωρινὸν κανονισμὸν, ὅπως ἔχει. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει εἷς ἄλλος τρόπος, ὅστις ἠμπορεῖ νὰ συμβιβάσῃ καὶ τὰς δύω διεστώσας γνώμας. Λέγω, ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις καὶ ἀνάγνωσις τοῦ κανονισμοῦ· καὶ παρακαλῶ μάλιστα τὰ μέλη, ὅσα ἔχουσι τὴν ἐπιθυμίαν νὰ λαλῶσι συνεχῶς, ὁσάκις βλέπουν ἄρθρα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν κᾀμμίαν βαρύτητα, νὰ μὴ κάμνουν κᾀμμίαν παρατήρησιν· μόνον δὲ, ὅταν βλέπουν σπουδαιότητά τινα, νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον, ἰδίως δὲ εἰς τὸ περὶ ἐξελέγξεως. Νομίζω, ὅτι τὸ καταλληλότερον εἶναι νὰ γείνῃ ἡ ἀνάγνωσις, ἀλλὰ ν’ ἀποφεύγωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν, τὰς συζητήσεις· τοιουτοτρόπως ἐπιτυγχάνομεν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις εἰς ὅσα ἐλέχθησαν ἢ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις;

§71ΦΩΝΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι νομίζουν, ὅτι ἐφωτίσθησαν, πρέπει νὰ ἀποφανθῶσι διὰ ψηφοφορίας.

§73ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἀντιλέγει κἀνείς.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ δεύτερον ἄρθρον.

§75ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Τὸ Προεδρεῖον θὰ ὑποβάλῃ δύο προτάσεις, καὶ, ὁποίαν θέλετε, ψηφοφορήσατε. Ἡ πρώτη εἶναι ἡ τοῦ Κ. Θεοφίλου «Ἐάν ἡ Συνέλευσις παραδέχεται τὸν κανονισμὸν ἀπὸ τοῦ 2 ἄρθρου μέχρι τοῦ περὶ ἐξελέγξεως», ἡ δευτέρα εἶναι «νὰ προβῇ ἀμέσως ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν συζήτησιν».

§76ΦΩΝΑΙ ΠΟΛΛΑΙ. Ὄχι, ὄχι, ὄχι. Ἀναγινώσκεται τὸ 3 ἄρθρον καὶ γίνεται παραδεκτὸν ὡς ἔχει. «Ὁ πρόεδρος κηρύττει τὴν ἔναρξιν καὶ τὸ τέλος τῶν συνεδριάσεων· ἀπαγγέλλων δὲ τὸ τέλος, κηρύσσει πάντοτε, συναινέσει τῆς Συνελεύσεως, τὴν ἡμέραν τῆς ἑπομένης συνεδριάσεως καὶ τὸ ἀντικείμενον αὐτῆς». «Ἡ περὶ τῆς ἡμέρας τῆς ἑπομένης συνεδριάσεως καὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ προταθησομένου κατ’ αὐτὴν πρὸς συζήτησιν ἀντικειμένου ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως δημοσιεύεται διὰ τῆς κατὰ τὸ κατωτέρω ἄρθρον 20 ἐφημερίδος τῆς Συνελεύσεως.» Ἀναγινώσκεται τὸ 4 ἄρθρον. «Αἱ συνεδριάσεις ἄρχονται ἀκριβῶς τὴν 10 ὥραν π. μ. Ὀφείλουσι δὲ νὰ παρευρίσκωνται κατ’ αὐτὰς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς μέχρι τοῦ τέλους πάντες οἱ πληρεξούσιοι». «Οἱ ὁπωσδήποτε κωλυόμενοι νὰ παρευρεθῶσιν εἴς τινα τῶν συνεδριάσεων, ἢ ἀναγκαζόμενοι, διαρκούσης αὐτῆς, ν’ ἀποχωρήσωσι, γνωστοποιοῦσιν εἰς τὸν πρόεδρον, οἱ μὲν πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως, οἱ δὲ ἐν καιρῷ, τὰ ἑαυτῶν κωλύματα καὶ λαμβάνουσι τὴν πρὸς τοῦτο συγκατάθεσίν του». «Τὰ ὀνόματα τῶν ἄνευ ἀδείας ἢ συγκαταθέσεως τοῦ Προέδρου ἀπόντων ἢ ἀποχωρούντων τῶν συνεδριάσεων δημοσιεύονται διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Συνελεύσεως».

§77ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐγὼ νομίζω καλὸν νὰ προστεθῇ ὅτι «αἱ συνεδριάσεις εἶναι πάντοτε δημόσιαι.»

§78ΜΑΜΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀντὶ τῆς 10 προτείνω τὴν 11 ὥραν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καὶ μία γνώμη διὰ τὴν 2 ὥραν.

§80ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι, ὄχι. Εἰς τὰς 11 εἶναι καλά.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 4 ἄρθρον μὲ τὴν τροποποίησιν τῆς 11 ἀντὶ τῆς 10 ὥρας νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται πάντες). Ἀναγινώσκεται τὸ 5 ἄρθρον καὶ γίνεται παραδεκτὸν αὐθωρεί. «Πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως ἀναγινώσκεται μεγαλοφώνως ὑφ’ ἑνὸς τῶν γραμματέων ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν πληρεξουσίων, ἐν ᾧ σημειοῦνται ῥητῶς τὰ ὀνόματα τῶν ἀπόντων». «Ὁ κατάλογος οὗτος, ὑπογραφόμενος ὑπό τε τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ ἀναγνόντος γραμματέως, διευθύνεται ἀμέσως μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν εἰς τὸν Ἔφορον τοῦ γραφείου τῆς Συνελεύσεως.» Ἀναγινώσκεται τὸ 6 ἄρθρον. «Ἀρξαμένης τῆς συνεδριάσεως, μόνοι οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 πληρεξούσιοι, τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ὑπουργοὶ τῆς Ἐπικρατείας διαμένουσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ. Ἀπαγορεύεται δ’ αὐστηρῶς δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ εἰσέλθῃ ἢ διαμείνῃ ἐν αὐτῇ ἄλλος τις». «Πρὸς τούτοις ὁ Ἔφορος, ὁ Ἐπιμελητὴς, οἱ πρὸς στενογραφίαν τῶν πρακτικῶν ἀναγκαῖοι στενογράφοι καὶ οἱ εἰς ὑπηρεσίαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ῥητῶς τεταγμένοι κλητῆρες δύνανται νὰ διαμένωσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ἢ νὰ εἰσέρχωνται ἐν αὐτῇ, ἐφ’ ὅσον ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Σώματος τὸ ἀπαιτεῖ.»

§82ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νὰ προστεθῇ «καὶ οἱ συντάκται τῶν πρακτικῶν.»

§83Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν ἤθελα λάβει τὸν λόγον, ἂν δὲν ἔβλεπα ἕν τι, τὸ ὁποῖον πολλοὶ ἴσως δὲν ἐπροσέξαμεν. Εἰς τὸν παράγραφον πρῶτον τοῦ ἀναγνωσθέντος ἄρθρου ἐδόθη τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ὑπουργοὺς νὰ παρακάθηνται καὶ λαμβάνωσι τὸν λόγον. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀκούσῃ τὴν παρατήρησιν– καὶ αὐτὴ, πιστεύω, στηρίζεται εἰς τὴν λογικὴν – ὅτι τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ὑπουργοὶ δὲν ἠμποροῦν κατ’ οὐδένα λόγον νὰ παρίστανται, εἰμὴ ὅταν ἐν τῷ κυριαρχικῷ αὑτῆς δικαιώματι τοὺς προσκαλέσῃ ἡ Συνέλευσις. Αὐτὴν τὴν τροπολογίαν παρακαλῶ νὰ προσθέσωμεν.

§84ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου Βάλτου (διακόπτεται). Παρακαλῶ, ὅταν γίνεται μία πρότασις, πρέπει νὰ ἀντικρούεται· εἶναι κακὸν νὰ μὴ τὴν συζητῶμεν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ πρότασις......(θόρυβος).

§85ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ἂν παραδέχεται τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει.

§86Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ἂν παραδέχεται τὴν τροπολογίαν μου.

§87ΠΟΛΛΟΙ. Οὔτε ὑποστηρίζεται κἂν ἡ πρότασις τοῦ Κ. Βαλτινοῦ.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται πάντες). Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 7. «Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, ἀναγινώσκονται ὑφ’ ἑνὸς τῶν γραμματέων τὰ πρακτικὰ τῆς προλαβούσης συνεδριάσεως· κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν δὲ αὐτῶν, ἐὰν γείνῃ παρά τινος τῶν πληρεξουσίων ἀντίῤῥησίς τις κατὰ τῆς συντάξεως αὐτῶν ἢ κατὰ τῶν διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Συνελεύσεως δημοσιευθέντων πρακτικῶν, ὁ Πρόεδρος ἐπιτρέπει τὴν ἐπὶ τούτου συζήτησιν, προσκαλῶν κατὰ πρῶτον τοὺς γραμματεῖς, ἵνα δώσωσι τὰς ἀναγκαίας διασαφήσεις.» «Μετὰ τὴν συζήτησιν ταύτην προκαλεῖται ἡ ἐπὶ τῆς ἀντιῤῥήσεως ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, καὶ κατ’ αὐτὴν διορθόνονται τὰ πρακτικὰ, ἢ καὶ τὰ διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Συνελεύσεως δημοσιευθέντα.»

§89ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησίς τις, διορθόνεται αὕτη εἴς τε τὰ πρακτικὰ καὶ τὴν ἐφημερίδα τῆς Συνελεύσεως λέγει τὸ ἄρθρον, λοιπὸν ἐννοεῖ, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγινώσκεται καὶ ἡ ἐφημερὶς τῆς Συνελεύσεως διὰ νὰ γίνεται ἡ διόρθωσις τῶν ἐσφαλμένων.

§90ΦΩΝΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§91ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἡ ἐφημερὶς εἶναι ἐπίσημος. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ἐάν τις τῶν ΚΚ. πληρεξουσίων ἐν τῇ ἐφημερίδι τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως δὲν εὑρίσκῃ πιστῶς τὴν ἀφήγησιν τῶν πραγμάτων ὡς τὰ ἐξέθεσε, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τὸ φάρμακον τῆς διορθώσεως. Τοῦτο πιστεύω, ὅτι δὲν θέλει συμβῇ ποτε, διότι οἱ κύριοι στενογράφοι θὰ στενογραφοῦν ἀκριβῶς, καθὼς ἀπαιτεῖ ἡ τέχνη των αὕτη, καὶ θέλομεν ἔχει τὴν πιστὴν καὶ ἀκριβῆ ἀπεικόνισιν τῶν λεγομένων.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, νὰ σηκωθῶσιν. Ἡ Συνέλευσις δι’ ἀναστάσεως παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 7 ὡς ἔχει. Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα 8 καὶ 9 καὶ ἐγένοντο παραδεκτὰ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, ὡς ἔχουσιν. «Ἄρθ. 8. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν καὶ ἔγκρισιν τῶν πρακτικῶν, ὁ Πρόεδρος ἀνακοινόνει εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ πρὸς γνῶσιν αὐτῆς ἀπευθυνθέντα αὐτῷ διαγγέλματα τῆς Κυβερνήσεως, τὰς προτάσεις ἢ τὰ ὑπομνήματα τῶν Πληρεξουσίων, ἢ τῶν πολιτῶν, τὰς γραφὰς ἢ ἄλλας ἀποστολάς.» «Ἄρθρον 9. Ὁ πρόεδρος μετὰ ταῦτα ἀπαγγέλλει τὸ ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως καὶ προκαλεῖ τὴν ἐφ’ ἑκάστου τούτων συζήτησιν καὶ ἀπόφασιν τοῦ Σώματος, καθ’ ἣν ἐτάχθησαν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τάξιν». Ἀναγινώσκεται τὸ 10 ἄρθρον. «Οὐδεὶς τῶν πληρεξουσίων δύναται ν’ ἀγορεύσῃ πρὶν ἢ ζητήσῃ καὶ λάβῃ παρὰ τοῦ Προέδρου τὴν πρὸς τοῦτο ἄδειαν.» «Οἱ αἰτοῦντες τὸν λόγον ἐγγράφονται ὑπὸ τοῦ Προέδρου ἢ ὑπό τινος τῶν γραμματέων κατ’ ἐντολὴν αὐτοῦ ἐν προχείρῳ σημειώσει, ἐπιτρέπεται δ’ αὐτοῖς ὑπὸ τοῦ Προέδρου ὁ λόγος κατὰ τὴν χρονολογικὴν τάξιν τῆς ἐγγραφῆς των.» «Τὸν ἀγορεύοντα διαδέχεται πάντοτε ὁ ἀντιλέγων εἰς αὐτόν· διὰ τοῦτο ἀπαγορεύεται νὰ ἀγορεύσωσι κατὰ διαδοχὴν δύω Πληρεξούσιοι, τὴν αὐτὴν ὑποστηρίζοντες γνώμην».

§93ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω μίαν παρατήρησιν· ἀντὶ τοῦ «ἐπιτρέπεται δ’ αὐτοῖς ὑπὸ τοῦ Προέδρου ὁ λόγος κατὰ τὴν χρονολογικὴν τάξιν τῆς ἐγγραφῆς» ἀντὶ «τῆς ἐγγραφῆς των» νὰ προστεθῇ «τῆς αἰτήσεώς των», διότι κατὰ λάθος ἠμπορεῖ νὰ σημειωθῇ ὁ πρῶτος δεύτερος.

§94ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Θέλω νὰ σημειωθῇ εἰς τὸν κανονισμὸν, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς κἀνένα Πληρεξούσιον νὰ πολιορκῇ τὸ βῆμα, ἀπὸ τῆς θέσεώς του ἠμπορεῖ νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον.

§95ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «χρονολογική.»

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ πλεῖστοι). Ἀναγινώσκεται τὸ ἑνδέκατον ἄρθρον. «Οἱ λαβόντες τὸν λόγον ἀγορεύουσιν ἀπὸ τοῦ βήματος· ἀπὸ τῆς ἕδρας των δὲ μόνον τῇ συγκαταθέσει τοῦ Προέδρου.»

§97ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συμπληρωθῇ τὸ ἄρθρον.

§98ΠΟΛΛΟΙ. Καλὸν εἶναι τὸ ἄρθρον.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται πάντες). Ἀναγινώσκεται τὸ δωδέκατον ἄρθρον. «Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀγορεύσῃ τρὶς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, πλὴν ἂν ῥητῶς ἐπιτρέψῃ τοῦτο ἡ Συνέλευσις, ἐρωτωμένη ὑπὸ τοῦ Προέδρου.»

§100ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω δὶς ἀντὶ τρίς.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, νὰ σηκωθῶσιν. (Ἀνίστανται πάντες). Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον δέκατον τρίτον. «Ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς πληρεξουσίους νὰ διακόπτωσι τοὺς ἀγορεύοντας ἢ διὰ φωνῆς ἢ διὰ χειρονομιῶν νὰ ἐπιδοκιμάζωσιν ἢ ἀποδοκιμάζωσιν αὐτούς.» Ἀπαγορεύεται ὡσαύτως εἰς τοὺς ἀγορεύοντας νὰ ἐκτρέπωνται εἰς προσβολὰς προσωπικάς». Οἱ τὰς ἀπαγορεύσεις ταύτας παραβαίνοντες ἀνακαλοῦνται εἰς τὴν τάξιν ὑπὸ τοῦ Προέδρου οἴκοθεν ἢ κατ’ αἴτησιν ἑνὸς ἢ πλειόνων τῶν πληρεξουσίων».

§102ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἓν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τοὺς κανονισμοὺς ὅλου τοῦ κόσμου, τὸ ἑξῆς· «ὁ Πρόεδρος ἢ οἱ Γραμματεῖς, θέλοντες νὰ ἀγορεύσωσιν ἐπί τινος ζητήματος, ἐγκαταλιμπάνουσι τὰς θέσεις των, καὶ τὸν μὲν Πρόεδρον ἀναπληροῖ ὁ πρεσβύτατος τῶν παρόντων πληρεξουσίων, τὸν δὲ Γραμματέα οἱ λοιποὶ τῶν Γραμματέων. Δὲν δύνανται δὲ ν’ ἀναλάβωσι τὰς θέσεις των, εἰμὴ μετὰ τὴν ψηφοφορίαν τοῦ ἐφ’ οὗ ἠγόρευσαν ζητήματος»· αὐτὴ εἶναι ἡ τοῦ Κ. Σαριπόλου ὡραία πρότασις.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐπροτάθη εἶναι παραδεκτόν;

§104ΠΟΛΛΟΙ. Παραδεκτὸν, παραδεκτόν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον τοῦ Κ. Σαριπόλου νὰ σηκωθῶσιν. (Ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα διὰ τῆς ἀναστάσεως).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἐφάνη δυσδιάκριτος ἡ ψηφοφορία, οἱ μὴ παραδεχόμενοι νὰ σηκωθῶσιν. (Ἀνίστανται ὀλίγοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἄρθρον τοῦ Σαριπόλου, ὅπως ἀνεγνώσθη.

§107ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν παρεδέχθη.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν νὰ σαφηνίσω τὸ πρᾶγμα· εἰς τὴν πρώτην ψηφοφορίαν δὲν διεκρίθη τὸ ἀποτέλεσμα· διὰ τοῦτο ἐπροκάλεσα ἀντίθετον ψηφοφορίαν καὶ ἐσηκώθησαν μόνον πέντε. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, οἱ παραδεχόμενοι νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἄρθρον καὶ τὸ κατατάττει ὕστερον ἀπὸ τὸ 13.

§109ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Τὸ 13 ἄρθρον λέγει «Οἱ τὰς ἀπαγορεύσεις ταύτας παραβαίνοντες ἀνακαλοῦνται εἰς τὴν τάξιν ὑπὸ τοῦ Προέδρου οἴκοθεν, ἢ κατ’ αἴτησιν ἑνὸς ἢ πλειόνων τῶν πληρεξουσίων. Ἐδῶ εἶναι μία ποινὴ καὶ ἡ μεγίστη μάλιστα, ἥτις ἐπιβάλλεται εἰς τὸν πληρεξούσιον, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῶσι ταῦτα ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου. «Μόνος ὁ ἀνακληθεὶς εἰς τὴν τάξιν πληρεξούσιος δύναται νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον καὶ ν’ ἀπολογηθῇ.» Μόνος, τουτέστιν ἄλλος ἀντ’ αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ συνηγορήσῃ· δὲν δύναται νὰ παραταθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου ἐκείνου, ἀλλ’ εἶναι νόμιμον καὶ δίκαιον καὶ ἄξιον ἐλευθέρας πολιτείας νὰ ἀκούσητε τὴν ἀπολογίαν του· προτείνω λοιπὸν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ 13 ἄρθρου. «Μόνος ὁ ἀνακληθεὶς εἰς τὴν τάξιν πληρεξούσιος δύναται νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον καὶ ἀπολογηθῇ».

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις, ἂν δέχεται τὴν προσθήκην ταύτην ἢ ὄχι. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην ταύτην νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται ὀλίγοι). Ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη τὴν προσθήκην. (Τὸ 13 ἄρθρον ἐγένετο παραδεκτὸν, ὡς ἔχει.) Ἀναγινώσκεται τὸ 15 ἄρθρον. «Ἀπαγορεύεται ἡ ἀνάγνωσις γραπτῶν λόγων».

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι μία παρατήρησις τοῦ Κ. Πύρλα. «Δὲν ἀπαγορεύεται ἡ ἀνάγνωσις γραπτῶν λόγων, μὴ ὑπερβαινόντων μίαν κόλλαν» (γέλως σαρδόνιος).

§112ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Θέλει νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν του ὁ Κ. Πύρλας, ἂς ἴδωμεν τί θὰ εἴπῃ.

§113ΠΥΡΛΑΣ. Δὲν ἐννοῶ, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι πολὺ μεγάλος, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ συγχωρῆται καὶ ἡ ἐκφώνησις γραπτῶν λόγων.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον νὰ σηκωθῶσιν· (ἀνίστανται ἅπαντες). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει· Ἀναγινώσκεται τὸ 16 ἄρθρον. «Τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ὑπουργοὶ τῆς ἐπικρατείας, ἐὰν δὲν ὦσι πληρεξούσιοι, δὲν δύνανται νὰ ἀγορεύσωσιν, εἰμὴ ἂν πρόκηται νὰ δώσωσι πληροφορίας εἰς τὸ Σῶμα περὶ τῶν πράξεών των».

§115ΒΡΑΤΖΑΝΟΣ. «Τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως δὲν δύνανται νὰ ἀγορεύσωσιν, ἐὰν δὲν ὦσι πληρεξούσιοι, εἰμὴ ὅταν προσκληθῶσι νὰ δώσωσι λόγον» δηλαδὴ ἀντὶ τοῦ «εἰμὴ ἂν πρόκηται» νομίζω καλὸν νὰ προστεθῇ «ὅταν προσκληθῶσιν».

§116ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. «ὅταν ᾖναι ἀναγκαῖον», εἶναι καλλίτερον.

§117ΒΡΑΤΖΑΝΟΣ. Μὰ «ὅταν προσκληθῶσι» θὰ εἴπῃ «ὅταν ᾖναι ἀναγκαῖον».

§118ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κατ’ ἐμὲ τὸ ἄρθρον τοῦτο κακῶς ἐτέθη εἰς τὸν προσωρινὸν κανονισμόν· πῶς εἶναι δυνατὸν μία Συνέλευσις, ἥτις ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς ἓν μέλος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἰσέρχηται εἰς τὸν περίβολον καὶ ἔπειτα, ὅταν ᾖναι παρὸν, νὰ μὴ δύναται νὰ λαμβάνῃ τὸν λόγον; Τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι εἰς ὅλας τὰς πράξεις των συνυπεύθυνα· εἶναι ἐνδεχόμενον τὰ τρία μόνον μέλη τῆς Κυβερνήσεως νὰ ᾖναι παρόντα ὡς πληρεξούσιοι, τότε τὸν δικηγόρον αὐτῶν θὰ κάμουν οἱ ἄλλοι Ὑπουργοί; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο πρέπει νὰ ἐξοβελισθῇ ὅλως διόλου· διότι τί ἔχει νὰ συζητήσῃ ἡ Συνέλευσις παρὰ πράγματα τῆς Ἑλληνικῆς πολιτείας; ταῦτα δὲ καθιστῶσιν ὑπεύθυνον ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν· συνυπευθύνου δὲ οὔσης τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ πράγματα τῆς Πολιτείας, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδισθῇ ὁ λόγος εἰς ἓν μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἔλθῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§119ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἔχει, νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ πλεῖστοι). Ἀναγινώσκεται τὸ 17ον ἄρθρον. «ὅταν τις διϊσχυρίζεται, ὅτι δὲν τηρεῖται ἡ ἡμερησία διάταξις, ἢ ὅτι παραβαίνονται αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος κανονισμοῦ, ἢ ὅτι ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις ἄλλων ἀντικειμένων, ἢ ὅταν προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ἐὰν τὰς προτάσεις ταύτας ὑποστηρίξωσι καὶ δέκα ἄλλοι πληρεξούσιοι, ἡ Συνέλευσις ἀποφασίζει πρῶτον περὶ τῶν παρεμπιπτόντων τούτων ζητημάτων, εἶτα δὲ περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου».

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται οἱ πλεῖστοι).

§122ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ εἰπῇ, ὅτι οἱ Πληρεξούσιοι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ κάμουν παρατηρήσεις, τοὐλάχιστον πρέπει νὰ ἀναγινώσκωνται αἱ παρατηρήσεις.

§123ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι (θόρυβος).

§124ΒΡΑΤΖΑΝΟΣ. Εἶναι ὀρθὸν μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν ἑνὸς ἄρθρου, ν’ ἀναγινώσκεται καὶ ἡ τροπολογία· δύνασθε νὰ μὴν ἐπιτρέψητε τὴν ἐπιψήφισιν, ἀλλ’ ἡ τροπολογία πρέπει ν’ ἀναγινώσκεται.

§125ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§126ΖΩΤΟΣ. Πρῶτον νὰ ἐρωτήσωμεν, εἷς ἀρκεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ μίαν πρότασιν;

§127ΠΟΛΛΟΙ. Δέκα, τὸ λέγει ὁ κανονισμός.

§128ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Αὐταὶ αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸ σεβαστὸν τοῦτο Σῶμα, δὲν εἶναι τοῦ νοός μου ἀποκύημα, ἀλλὰ τῆς πράξεως. Ἐκάθησα καὶ ἐμελέτησα αὐτὸν τὸν κανονισμόν. Συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι 25 ἔτη, ἀφότου καταγίνομαι εἰς τὸ Συνταγματικὸν δίκαιον, ὅτι εἶχα τὴν τιμὴν νὰ τὸ διδάξω, νὰ συγγράψω περὶ αὐτοῦ καὶ ὅτι ἔχω αὖθις τὴν τιμὴν νὰ τὸ διδάσκω. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν, Κύριοι, τῆς τάξεως καὶ τῶν Συνταγματικῶν ἐθίμων ἴδιον εἶναι ὁσάκις σᾶς ὑποβάλλεται, ὅτι δύνανται νὰ παρουσιασθοῦν αὐτὰ τὰ ζητήματα νὰ σκέπτησθε ὡρίμως ἐπ’ αὐτῶν. Ἐννοῶ, ὅτι ὁ κανονισμὸς αὐτὸς εἶναι προσωρινὸς, ἀλλ’ οὐχ ἧττον πρέπει νὰ ᾖναι ὅσον τὸ δυνατὸν τέλειος, διότι ἀπὸ αὐτὴν τὴν Συνέλευσιν δὲν πρέπει νὰ ἐξέρχηται τίποτε ἀτελές. Δὲν λέγω νὰ ἐπανέρχηται ἡ συζήτησις εἰς τὸ κύριον ζήτημα, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ ᾖναι εὐκρινές. Δὲν λέγω, ὅτι ὁ πληρεξούσιος, ὅταν κηρυχθῇ ἡ συζήτησις πεπεραιωμένη, νὰ ἔρχηται καὶ ἐπαναλαμβάνῃ τ’ αὐτὰ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι σκοτεινὸν, ὅπως τὸ θέτει ὁ Πρόεδρος, καὶ νὰ προτείνῃ σαφεστέραν ἄλλην τροπολογίαν. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου Καλαβρύτων......... .... (θόρυβος).

§129ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κἀνὲν ἄρθρον δὲν ἀπαγορεύει αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ἀφοῦ τεθῇ τὸ ζήτημα, ἕκαστος τῶν πληρεξουσίων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς θέσεως αὐτοῦ. Ἀναγινώσκεται τὸ 18ον ἄρθρον. «Ἐὰν οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 13 ἀνακληθέντες εἰς τὴν τάξιν πληρεξούσιοι ἐπιμένωσιν ἀπειθοῦντες, ἐπαναλαμβάνει ὁ Πρόεδρος ἀνακαλῶν αὐτοὺς ὀνομαστὶ εἰς τὸ καθῆκον· ἐὰν δὲ καὶ πάλιν ἀπειθῶσιν, προκαλεῖ τὴν περὶ ἀποδοκιμασίας τῆς ἀπειθείας αὐτῶν ἀπόφασιν τοῦ Σώματος.»

§130ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ, ἔχω μίαν τροπολογίαν.

§131ΠΟΛΛΟΙ. Ἐψηφοφορήθη, ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἄρθρον.

§132ΜΑΚΡΗΣ. Εἰς τὸ 18 ἄρθρον ὁ κ. Σαρίπολος ζητεῖ νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς «μόνος ὁ ἀνακληθεὶς εἰς τὴν τάξιν πληρεξούσιος δύναται νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον καὶ ν’ ἀπολογηθῇ.»

§133ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Εἰς τὸν ἔσχατον κακοῦργον ἐπιτρέπεται ἡ ἀπολογία.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μὲ τὴν προσθήκην ταύτην νὰ σηκωθῶσι.

§135ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐπέλθῃ μία τάξις διότι δὲν καταλαμβάνομεν.

§136ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις περὶ τῆς προσθήκης.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην νὰ σηκωθῶσιν (ἀνίστανται ὀλίγοι).

§138Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν ἀκούομεν καὶ δὲν γνωρίζομεν τί ψηφοφορεῖται, δὲν ἐδώκαμεν ψῆφον ἡμεῖς.

§139ΜΑΚΡΗΣ. «Μόνος ὁ ἀνακληθεὶς εἰς τὴν τάξιν πληρεξούσιος δύναται νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον καὶ ν’ ἀπολογηθῇ» ζητεῖ ὁ Κ. Σαρίπολος νὰ προστεθῇ τοῦτο κατὰ σειρὰν εἰς τὸ ἄρθρον.

§140ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡ προσθήκη ἀπεῤῥίφθη.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, νὰ σηκωθῶσιν. Ἡ Συνέλευσις τὸ παρεδέχθη δι’ ἀναστάσεως. Ἀναγινώσκεται τὸ 19 ἄρθρον· γίνεται δὲ παραδεκτὸν, ὅπως ἔχει. «Ἐὰν ὁ προσωρινὸς Πρόεδρος δὲν δύναται νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν τάξιν ἢ νὰ καταπαύσῃ τὸν θόρυβον διὰ τῆς κρούσεως τοῦ κώδωνος, ἀνίσταται ἀπὸ τῆς ἕδρας αὑτοῦ, προειδοποιῶν οὕτω τὸ Σῶμα, ὅτι θέλει διακόψει τὴν συνεδρίασιν· ἐὰν καὶ διὰ τούτου δὲν ἐπαναφέρῃ τὴν τάξιν, διακόπτει τὴν συνεδρίασιν ἐφ’ ὡρισμένην ὥραν, διαρκούσης τῆς ὁποίας οἱ πληρεξούσιοι ἐξέρχονται τῆς αἰθούσης, μετὰ τὴν παρέλευσιν δὲ τῆς προσδιορισθείσης ὥρας, ὁ Πρόεδρος συγκαλεῖ αὖθις αὐτοὺς εἰς συνεδρίασιν». Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 20 ἤτοι τὸ ά. τοῦ Βʹ. Κεφαλαίου. «Εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Συνελεύσεως θέλουσι προστεθῇ ὑπὸ τοῦ προσωρινοῦ προέδρου εἷς ἔφορος αὐτοῦ, εἷς ἐπιμελητὴς αὐτοῦ, τέσσαρες μέχρις ἓξ στενογράφοι, εἷς πρωτοκολληστὴς, γραφεῖς δέκα μέχρι δώδεκα καὶ τριάκοντα κλητῆρες.»

§142ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ἔχω μίαν μικρὰν παρατήρησιν (διακόπτεται).

§143ΠΟΛΛΟΙ. Τὰ κεφάλαια Βʹ. καὶ Γʹ. ν’ ἀφεθῶσιν εἰς τὸ τέλος.

§144ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ ἔχομεν ἓν σχέδιον κανονισμοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις κατὰ σειράν. Ἔγειναν προτάσεις, ἂν πρέπῃ νὰ παραδεχθῶμεν ὅλα τὰ ἄρθρα ἀσυζητητὶ ναὶ ἢ ὄχι, καὶ ἦλθε μία ἄλλη πρότασις τοῦ Κυρίου Δοσίου νὰ προβῶμεν κατὰ σειράν, τὴν ὁποίαν παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις. Τώρα ἠμποροῦμεν νὰ ἀνατρέψωμεν τ’ ἀποφασισθέντα; Ἐγὼ νομίζω ὄχι, διότι ἀντιβαίνει καὶ εἰς τὴν τάξιν τῆς συζητήσεως.

§145ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἀντιβαίνει διόλου εἰς τὴν τάξιν νὰ συζητηθῶσιν ὑστερότερα αὐτὰ τὰ κεφάλαια, δὲν εἶναι τίποτε.

§146ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Δὲν διακινδυνεύει, Κύριε Πρόεδρε, τὸ Κράτος, ὅταν μεταβάλωμεν τὴν τάξιν τοῦ κανονισμοῦ.

§147ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Πετιμεζᾶ εἶναι λογικωτάτη, καθόσον καὶ τὸ Βʹ. καὶ τὸ Γʹ. κεφάλαιον ἀναφέρουν ὑπηρεσίαν τοῦ Γραφείου, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσαν μὲ τὸν κανονισμὸν τῆς Συνελεύσεως, ἂς ἀφήσωμεν τὸ Βʹ. καὶ Γʹ. κεφάλαιον εἰς τὸ τέλος.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ μεταβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ Δʹ. κεφαλαίου περὶ ἐξελέγξεως ἐκλογῶν νὰ σηκωθῶσιν. (Ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Πρόκειται νὰ ψηφοφορήσωμεν ἤδη δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ μεταβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν κεφαλαίου λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ μὴ ὄχι.

§149ΖΩΤΟΣ. Ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, θὰ εἴπω δύω λέξεις (θόρυβος). Ἐγὼ, Κύριοι, (μοῦ εἶναι ἀδιάφορον ἂν θὰ ὑπάγωμεν εἰς τὸ Δʹ. κεφάλαιον, ἢ τὸ Βʹ. ἢ τὸ Γʹ.) λέγω, ὅτι προχθὲς ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ συζητήσῃ τὸν κανονισμὸν καί τινες ἀπεφάνθησαν νὰ τὸν συζητήσωμεν ὅλον μαζὺ συνάμα, ἄλλοι δὲ κατὰ σειρὰν κατ’ ἄρθρον, καὶ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε κατ’ ἄρθρον καὶ κατὰ σειράν.

§150ΦΩΝΑΙ. Ὄχι! ὄχι!

§151ΖΩΤΟΣ. Ἐγὼ παρεκάλεσα τὸν Κύριον Πρόεδρον νὰ παρατηρήσῃ τὴν προχθεσινὴν ἀπόφασιν, καὶ σύμφωνα μὲ αὐτὴν νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα.

§152ΜΑΚΡΗΣ. (ὡς γραμματεὺς ἐν ὀνόματι του Προέδρου). Οἱ παραδεχόμενοι νὰ μεταβῇ ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ κεφαλαίου τοῦ περὶ ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν ἀμέσως, λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι, ὄχι. Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν τὸ ὅλον 175 πληρεξούσιοι, ἐξ ὧν 102 εἶπον ναὶ, οἱ δὲ 73, ὄχι, δηλαδὴ ἀπεφασίσθη διὰ πλειονοψηφίας νὰ μεταβῇ ἡ Συνέλευσις ἀπὸ τοῦ Βʹ. εἰς τὸ Δʹ. κεφάλαιον. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 20, ἤτοι τὸ ά. τοῦ Δʹ. κεφαλαίου.) «Ἡ Συνέλευσις θέλει ἐκλέξει διὰ σχετικῆς πλειονοψηφίας καὶ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας ἐκ τῶν ἰδίων αὑτῆς μελῶν τριάκοντα πέντε κύρια, δέκα δὲ καὶ πέντε παραπληρωματικὰ μέλη· καὶ τὰ μὲν πρῶτα θέλουσι διαιρεθῆ διὰ κλήρου εἰς πέντε αὐτοτελεῖς καὶ ἀνεξαρτήτους ἀλλήλων ἐπιτροπὰς, τὰ δὲ δέκα καὶ πέντε παραπληρωματικὰ μέλη θέλουσι διαιρεθῆ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον εἰς πέντε τάξεις παραπληρωματικῶν». Ἑκάστη τῶν ἐπιτροπῶν τούτων θέλει εἶσθαι κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἑπταμελὴς, ἔχουσα τρία παραπληρωματικὰ μέλη.» Αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται θέλουσι διακρίνεσθαι ἀπ’ ἀλλήλων διὰ τῶν τακτικῶν ἀριθμῶν πρώτη, δευτέρα, τρίτη, τετάρτη καὶ πέμπτη.»

§154ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν, Κύριοι, ἀντὶ νὰ κληρωθῶσι 35 μέλη, καὶ νὰ διαιρεθῶσιν εἰς τμήματα, νὰ διαιρεθῇ ἡ Συνέλευσις εἰς τμήματα κατὰ τὰ παραδεδεγμένα. Ἑπομένως προτείνω νὰ διαιρεθῇ εἰς 15 τμήματα, ἀπὸ ἰσαρίθμους πληρεξουσίους ἕκαστον τμῆμα, καὶ ἡ διαίρεσις αὕτη ἐννοεῖται, ὅτι θὰ ἐνεργηθῇ διὰ κλήρου. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, θὰ ἐπανέλθω, διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασίν μου ταύτην.

§155Γ. ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὑποστηρίζει κανεὶς αὐτὴν τὴν πρότασιν;

§156ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν θέλω, Κύριοι, ἐνδιατρίψει ποσῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος· κηρύττομαι ἀπὸ τοῦδε ὑπὲρ τῶν ἐπιτροπῶν, μὲ μίαν τροποποίησιν μόνον, ὅτι, ἀντὶ νὰ ἐκλεχθῶσι 35 μέλη καὶ 15 παραπληρωματικὰ, νὰ ἐκλεχθῶσι 50 ἴσα μέλη· καὶ τὰ μὲν 35, τὰ λαβόντα τὰς περισσοτέρας ψήφους, νὰ θεωρῶνται ὡς ἀπαρτίζοντα τὰς ἐπιτροπὰς, τὰ δὲ 15 νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς ἐκείνην τὴν χρῆσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κανονισμὸς προβλέπει, δηλ. νὰ μὴ γείνῃ διάκρισις καμμία μεταξὺ τῶν 35 καὶ 15· ἑπομένως, ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ, θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ τροπολογία μου.

§157ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὁρμώμεθα ὅλοι ἐκ τοῦ αὐτοῦ σκοποῦ νὰ ἐπανορθώσωμεν τὸ δημόσιον δίκαιον τῆς Ἑλλάδος, καὶ διαφωνοῦμεν ὡς πρὸς τὰ μέσα. Ἐκ τῶν οὐσιωδεστέρων ἐθεωρήσαμεν τὸν τρόπον τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐρχόμενος νὰ ὑποστηρίξω τὸ σχέδιον τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἀρχὴν, νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ φέρω ἐπιχειρήματα καὶ ἐκ τῆς πείρας καὶ ἐκ τῆς θεωρίας. Ἐκ τῆς πείρας περιορίζομαι εἰς ὅσα παρ’ ἡμῖν συνέβησαν. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ Συνέλευσις τῆς 3ης 7βρίου περιωρίσθη εἰς μίαν καὶ μόνην ἐπιτροπὴν, καὶ νομίζω περιττὸν νὰ ὑπομνήσω ὑμῖν τὰ ἀποτελέσματα ταύτης, ὡς εἰς ὅλους γνωστά. Αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα ἐφάνησαν ἴσως ἔτι δεινότερα κατὰ τὴν πρώτην Βουλὴν, τὴν συγκροτηθεῖσαν μετὰ τὴν Συνέλευσιν· δὲν εἶμαι εὔκολος εἰς τὸ νὰ ῥίπτω τὸν λίθον κατὰ τοῦ παρελθόντος, τοῦ παρελθόντος εἴμεθα ὅλοι μέρος, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἐξαιρέσῃ ἑαυτόν.

§158Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ μόνος, διότι πρώτην φορὰν λαμβάνω μέρος εἰς τὰ πολιτικά.

§159ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Νομίζω, ὅτι διὰ τοῦτο ἔχετε τὸ μέρος σας, διότι ἀπὸ τοῦδε μόνον λαμβάνετε μέρος εἰς τὰ πολιτικά. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ὅλοι ἀνήκομεν εἰς τὸ παρελθόν· ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιζητῶμεν, εἶναι τὸ νὰ φανῶμεν ἀνώτεροι αὐτοῦ. Εἶναι τῳόντι καιρὸς νὰ φανῶμεν ἀνώτεροι — καὶ ἡ τοιαύτη διάκρισις εἶναι ἀξία λόγου — ν’ ἀποφύγωμεν τὸ σφάλμα, τὸ ὁποῖον ὅλοι ὁμολογοῦμεν· καὶ διὰ τοῦ σχεδίου αὐτοῦ τὸ ἀποφεύγομεν. Μετὰ τὴν πρώτην Βουλὴν ἴδομεν νὰ ἐπικρατήσῃ τὸ ἐναντίον σύστημα, ἡ εἰς τμήματα διαίρεσις, καὶ αὐτὴ ἡ εἰς τμήματα διαίρεσις ἔδειξεν ἄλλα ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα νομίζω ἐπίσης περιττὸν νὰ καθιστορήσω, διότι ὅλοι τὰ γνωρίζετε. Τὸ σχέδιον ἀποφεύγει καὶ τὰ ἀτοπήματα τῆς εἰς τμήματα διαιρέσεως. Ἡ πεῖρα μᾶς ἐδίδαξε νὰ ἀποφύγωμεν καὶ τὸ μὲν καὶ τὸ δέ· καὶ τὰ ἀπεφύγαμεν. Καὶ ἀποφεύγοντες ταῦτα, δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ἄλλο σύστημα, εἰμὴ τὸ ἐκλεκτικὸν, τὸ προβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ σχεδίου, τοῦ νὰ μὴ ὑπάρξῃ μία ἐπιτροπὴ, σκεπτομένη ἀποκλειστικῶς περὶ ὅλων τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἑπομένως σταθμίζουσα νὰ συνδυάζῃ τὸ κῦρος ἢ τὴν ἀκυρότητα τῶν ἐκλογῶν πρὸς ἀλλήλας, διὰ νὰ σχηματίσῃ ἔπειτα μίαν γνώμην ἐπὶ τοῦ συνόλου, ἀλλὰ νὰ καταρτίσωμεν πολλὰς ἐπιτροπὰς ἀνεξαρτήτους ἀλλήλων, ἐξ ὧν ἑκάστη σκέπτεται καὶ βασανίζει μόνον τὴν ἐκλογὴν, τῆς ὁποίας ἐπιλαμβάνεται. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι μόνον τὰ ἐπιχειρήματα τῆς πείρας, ἀλλὰ καὶ τὰ τῆς θεωρίας. Τί λέγω, τῆς θεωρίας; Ἀκούω πολλοὺς μεμφομένους τὸν τρόπον, τὸ σχέδιον τοῦ κανονισμοῦ, ὡς φέρον βραδύτητα. Ἀλλὰ τάχα δὲν εἶναι μεγαλειτέρα ἡ βραδύτης ἐὰν περιορισθῶμεν εἰς ὀλίγας μόνον ἐπιτροπὰς, εἰς τὰς ὁποίας θὰ ἐργαθῶσι μόνον ὀλίγιστα μέλη τῆς Συνελεύσεως; Ἡ ταχύτης θέλει εἶναι περισσοτέρα, ἐὰν ἐξακολουθῶμεν ὅλοι ἀπὸ κοινοῦ, διαιρούμενοι εἰς τμήματα; ἀλλ’ αὐτὸς ὁ λόγος τῆς βραδύτητος ἢ ταχύτητος δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ, διότι δὲν εἶναι τὸ σπουδαιότερον, τὸ σπουδαιότερον εἶναι κατ’ ἐμὲ τὸ γνήσιον ἀποτέλεσμα. Πρὸς τοὺς σπεύδοντας ἀπαντῶ. Πρὸς τί σπεύδετε; Διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐξουσίαν; Ἄπαγε! Τὸ ἔθνος ἔθεσεν ἐν ταῖς παλάμαις ἡμῶν τὴν ἐξουσίαν, μίαν μόνην δὲν ἔδωκεν εἰς ἡμᾶς ἐξουσίαν τοῦ νὰ φανῶμεν ἀνώτεροι τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἠθικῆς. Σπεύδομεν, λέγουν, διότι αἱ ἐπαρχίαι πάσχουν, καὶ πάσχουν δεινῶς· ἀλλ’ ἐρωτῶ, ἐσκέφθη τις, περὶ τῆς θεραπείας τῶν πασχόντων; Καὶ νομίζει τις, ὅτι ἡ θεραπεία γίνεται διὰ τῆς ταχύτητος; Περὶ τούτου συγχωρήσατέ μοι ν’ ἀμφιβάλλω, πολλοὶ ἴσως ἐσκέφθησαν καὶ δύνανται νὰ καταδείξωσι τὰ μέσα τῆς θεραπείας αὐτῶν τῶν δεινῶν καὶ ἐγὼ πρὸ ὀλίγου ἐσκέφθην. Ἐξ ὅσων ἤκουσα τοῦτο παρατηρῶ λέγοντας, ὅτι ἐδῶ πρέπει νὰ στείλωμεν χωροφύλακας, ἐκεῖ εἰσαγγελεῖς, ἀλλαχόσε διοικητικὰς ἀρχάς. Ἐγὼ ἐσκέφθην ἄλλως, ὅτι ταχύτερον βαδίζομεν καὶ τὴν θεραπείαν φέρομεν, κατασκευάζοντες τὸν ναὸν τῆς νομιμότητος. Ὅταν κατασκευάσωμεν λίθον πρὸς λίθον αὐτὸν τὸν ναὸν τῆς νομιμότητος, καὶ ὅταν ἐξ αὐτοῦ τοῦ ναοῦ ἐξέλθῃ ἡ νομιμότης, ἔχουσα ὑψηλὴν τὴν κεφαλὴν, μέχρι τοῦ αἰθρίου οὐρανοῦ τῆς Ἑλλάδος, ὑπὸ τοὺς πόδας της θέλει καταπατήσει καὶ καταστρέψει πᾶν σπέρμα ἀναρχίας. Πᾶς χρόνος λοιπὸν, τὸν ὁποῖον καταβάλλομεν πρὸς ἀνοικοδόμησιν αὐτοῦ τοῦ ναοῦ, εἶναι κέρδος. Ἀμφιβάλλετε, ὅτι ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν αἱ ἐντυπώσεις, αἵτινες μεταδίδονται εἰς τὰ ἄκρα τῆς Ἑλλάδος περὶ τῆς νομίμου πορείας τῆς Συνελεύσεως ἀνεχαίτισαν πᾶν ὅ,τι ὑπῆρχε στασιαστικὸν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅτι ὅλων τὰ πνεύματα ῥέπουσι πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν· δὲν ἀπόλλυται λοιπὸν χρόνος, ἐὰν αἱ ἐργασίαι γίνωνται πρεπόντως· πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν μᾶλλον, ἐὰν αἱ ἐργασίαι δύνανται νὰ γίνωσι πλέον εὐρύθμως, ὅταν γίνωνται δι’ ἐπιτροπῶν ἢ διὰ τῶν τμημάτων. Τί λέγω περὶ τῶν τμημάτων; Μήπως ἀμφιβάλλει τις περὶ τῶν αἰσθημάτων ὅλων ὑμῶν; Οὐχί· Ἀλλ’ ὅταν διαιρεθῶμεν εἰς τμήματα, τί ἀποβαίνει; Δέκα ἢ δεκαπέντε τμήματα, ὅσα νομίσωμεν κατάλληλα, θέλουν σχηματισθῆ καὶ θέλομεν εὑρεθῆ ὅλοι, ἐνασχολούμενοι περὶ τῶν ἐκλογῶν· καὶ ἐννοεῖτε κάλλιστα, ὅτι ὅλα τὰ συμφέροντα ὁμοῦ ἐνασχολοῦνται καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ χαλινώσητε αὐτὰ, εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰ περιστείλητε, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴν εὕρουν τὰ συμφέροντα τὸν δρόμον, τὸν φέροντα αὐτὰ εἰς τὴν νίκην. Διὰ τῶν ἐπιτροπῶν δὲν ἐνασχολοῦνται ὅλα τὰ συμφέροντα· ἐνασχολοῦνται μέλη τινὰ τῆς Συνελεύσεως καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐνασχολοῦνται οἱ μὴ ἐνδιαφερόμενοι ἰδίως ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ δώσουν λόγον καὶ μάλιστα, ὅπως βλέπετε ἐκ τοῦ σχεδίου, ὁσάκις τις ἐνδιαφέρεται εἰς τὴν ὑπὸ ἐξέτασιν ἐκλογὴν, ἐξαιρεῖται καὶ ἀντ’ αὐτοῦ προσκαλεῖται ὁ ἀναπληρωτής. Εἶναι ἀδύνατον ὅμως, ὅταν ἐνασχολῶνται ὅλα τὰ τμήματα, νὰ γίνωνται αὐταὶ αἱ ἐξαιρέσεις· δὲν ἐννοεῖτε κάλλιστα, ὅτι πολλάκις ὁ ἐνδιαφερόμενος εὑρίσκεται ἐντὸς τοῦ τμήματος, ἢ τοὐλάχιστον ἐκεῖνος, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκλογὴ ὑπάρχει εἰς ἄλλα τμήματα, καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει πλησίον ἄλλους μέλλοντας καὶ αὐτοὺς νὰ συγκινδυνεύσωσι; Διὰ τῶν τμημάτων λοιπὸν ἐξυπνοῦμεν τὸν ἀγῶνα ὅλων τῶν συμφερόντων, διὰ τῶν ἐπιτροπῶν τοὐλάχιστον τὸ ἐφ’ ἡμῖν περιορίζομεν αὐτὸν τὸν ἀγῶνα τῶν συμφερόντων. Ἔπειτα αἱ ἐπιτροπαὶ, συγκείμεναι ἐξ ὀλίγων μελῶν, συνέρχονται, ἐργάζονται, ἐνασχολοῦνται, συζητοῦσι καὶ βασανίζουσι τὰ πράγματα ὡρίμως, ἐνῷ ἐξ ἐναντίας, ὅσον πολυμελέστερον εἶναι τὸ τμῆμα, ἐννοεῖτε κάλλιστα, ὅτι δυσκολώτερον συνέρχονται, καὶ, ὅτε συνέρχονται, δὲν ἐργάζονται ἐπὶ τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ μόνον προσέχουν εἰς τὸ κύριον ἀποτέλεσμα, καὶ πρὸς τοῦτο πρὸ πάντων ἀτενίζεται ἡ προσοχή. Ποῖον σκοπὸν ἔχομεν δι’ αὐτῆς τῆς ἐπεξεργασίας, ἥτις μέλλει νὰ γίνῃ; μήπως προδικάζεται τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς; Οὐχί. Ἡ ἐργασία, ἣν θέλομεν ἐμπιστευθῆ, εἶναι ἁπλῶς προπαρασκευαστικὴ, σκοποῦσα νὰ περιέλθωσιν εἰς φῶς τὰ ἐλαττώματα τῆς ἐκλογῆς ἢ τὸ ἁγνὸν αὐτῆς. Ἀπαιτεῖται λοιπὸν ἐργασία σπουδῆς καὶ μελέτης ἑκάστης τῶν ἐνστάσεων, καὶ σταθμίσεως αὐτῶν. Ὅταν γίνωνται τμήματα, τὸ γνωρίζομεν ἐκ πείρας, ἀνατίθεται πάντοτε εἰς τὸν εἰσηγητὴν, καὶ ἀκούομεν οὐχὶ τὴν γνώμην τοῦ τμήματος, ἀλλὰ μόνην τὴν γνώμην τοῦ εἰσηγητοῦ· εἷς καὶ μόνος ἐργάζεται, καὶ τὸ τμῆμα παραδέχεται τὴν ἐργασίαν· ὅταν ἐξ ἐναντίας ἐργάζηται ἐπιτροπὴ, συγκειμένη ἐξ ὀλίγων προσώπων, ἑπτὰ, ὡς ὑπέδειξε τὸ σχέδιον τοῦ κανονισμοῦ, ὅλα τὰ μέλη ἐργάζονται ἀπὸ κοινοῦ, ἀναγινώσκουσι τὰ ἔγγραφα, βασανίζουσι τὰ πράγματα, καὶ συζητοῦσι τὴν βαρύτητα αὐτῶν καὶ λαμβάνουσιν ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς ἐνστάσεις· εἶναι πολὺ σπουδαῖον τὸ νὰ παρασκευασθῇ τοιουτοτρόπως ἡ ἐργασία, διότι εἶναι δύσκολον διὰ τῆς συζητήσεως, καὶ διὰ τῶν βεβαιώσεων, τὰς ὁποίας φέρει ἕκαστος ἐξ ὅσων γνωρίζει διὰ νὰ πείσῃ τὴν Συνέλευσιν, νὰ προκύψῃ σοβαρὸς λόγος καὶ ἄξιος τῆς μερίμνης τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς συζητήσεως αὐτῆς. Αὐτοὶ οἱ λόγοι ἔπεισαν, Κύριοι, ἐμὲ καὶ ἐκείνους, οἵτινες συνειργάσθησαν μετ’ ἐμοῦ νὰ προτιμήσωμεν τὰς ἐπιτροπὰς καὶ οὐχὶ τὰ τμήματα· καὶ ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος μᾶς παρώτρυνε νὰ καταδείξωμεν νέαν ὁδὸν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐβαδίσαμεν μέχρι τοῦδε, καὶ ἡ ἀνάγκη ν’ ἀποφύγωμεν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐχάραξαν τὰ πολλὰ τμήματα διὰ νὰ μὴν ἀκουσθῇ πάλιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠκούσθη περὶ τῆς Συνελεύσεως τῆς 3 Σεπτεμβρίου, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠκούσθη περὶ ἄλλων Σωμάτων, εἴτε Βουλῶν, εἴτε Συνελεύσεων τῆς Ἑλλάδος, ὅτι πολλάκις ἐφηρμόσθησαν κανόνες τῶν συναλλαγμάτων εἰς τὰς ἐκλογάς. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς νέας μεθόδου τῶν πολλῶν ἐπιτροπῶν, συγκροτουμένων δι’ ἐκλογῆς καὶ ἐκ προσώπων, τῶν ὁποίων αἱ ἡμέτεραι ψῆφοι ἀποδεικνύουσι τὸ ἀξιόχρεων, δύναται νὰ ἐκπληρωθῇ τὸ ἔργον σύμφωνα πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ὅλοι ἐπιδιώκομεν.

§160ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἐπιτροπῶν ἢ διὰ τμημάτων πρέπει νὰ ἐξελεγχθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ, ἰδοὺ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαιότατον· εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι, ὡς ὁ προαγορεύσας εἶπεν, ἡ ἐξέλεγξις, εἴτε δι’ ἐπιτροπῶν, εἴτε διὰ τμημάτων γίνεται, εἶναι προσωρινὴ, εἰς δὲ τὴν ὁλομέλειαν τῆς Συνελεύσεως ἐναπόκειται νὰ ἀποφασίσῃ ὁριστικῶς. Ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης βέβαιον, ὅτι μία τοιαύτη ἢ τοιαύτη παράστασις τοῦ πράγματος ἔχει μεγάλην ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως. Ἕνεκα τούτου, σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ μὲ ἀκροασθῆτε εὐμενῶς, ὑποθέτοντες πρὸς στιγμὴν, ὅτι οὐδεμίαν γνώμην ἔχετε σχηματίσει, διότι πολλάκις ὁ προκατειλημμένος οὔτε τοὺς λόγους τῶν ἀντιπάλων του προσεκτικῶς ἀκούει, οὔτε τὰ ἐπιχειρήματα αὐτῶν δεόντως ἐκτιμᾷ. Ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν διπλῆν ἔποψιν, τὴν θεωρητικὴν καὶ πρακτικὴν, ὅπως καὶ ὁ προαγορεύσας. Οὗτος, θεωρητικῶς ἐξετάσας τὸ ζήτημα, συνεπέρανεν, ὅτι ἡ δι’ ἐπιτροπῶν ἐκλογὴ εἶναι ὀρθοτέρα. Μὲ ὅλον τὸ ἀπεριόριστον σέβας, τὸ ὁποῖον ἔχω πρὸς τὸν προλαλήσαντα διὰ τὴν πολυμάθειαν καὶ τὰς γνώσεις του, ἔχω τὴν ἐναντίαν ἰδέαν. Ὅλοι εἰσήλθομεν ἐνταῦθα δι’ εἰσιτηρίων, ὅλα τὰ πρόσωπα, τὰ ἀποτελοῦντα τὴν Συνέλευσιν, μέχρι τῆς ὁριστικῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν τεκμαίρονται ὡς νόμιμοι ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ· ὅλων τῶν πληρεξουσίων αἱ ἐκλογαὶ πρόκειται νὰ ἐξελεγχθῶσιν, ἔχουσι λοιπὸν ὅλοι ἴσον δικαίωμα νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ἀμοιβαίαν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν. Διὰ τί λοιπὸν, Κύριοι, ἀφοῦ ὅλοι ἔχομεν τὸ αὐτὸ δικαίωμα νὰ ἀναθέσωμεν τὴν ἐξέλεγξιν εἰς 10, 20, 30 πρόσωπα. Ἀφοῦ δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ἅπαντες μέρος εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, τίς ἡ ἀνάγκη νὰ μὴ κρατήσωμεν ἡμεῖς αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ νὰ τὸ ἀναθέσωμεν εἰς ἄλλους; Τὸ ὀρθότερον λοιπὸν τὸ δημοκρατικώτερον εἶναι, ὡς ὅλοι ἔχομεν τὸ αὐτὸ δικαίωμα, ὅλοι νὰ ἐξασκήσωμεν αὐτό. Ἀλλ’ ἔρχονται αἱ πρακτικαὶ περιστάσεις, ἔρχεται τὸ παρελθὸν, τὸ ὁποῖον ὁ προλαλήσας ἐπεκαλέσθη. Ὡς πρὸς τοῦτο, λέγω, ὅτι οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν πρέπει νὰ ἔχῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως· διότι αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ τοῦ παρελθόντος δὲν ἦσαν ἐκλογαί· οἱ βουλευταὶ τοῦ παρελθόντος δὲν ἐξελέγοντο ὑπὸ τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ διωρίζοντο ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἀθηνῶν καὶ εἰς τοὺς ἀντιθαλάμους τῶν ἀνακτόρων· καὶ, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἐγένοντο αἱ ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν, τότε τὸ ἀποτέλεσμα ἤθελεν εἶσθαι πάντοτε τὸ αὐτὸ — ἡ ἐπικύρωσις. Ἔλθωμεν νῦν εἰς τὰς περιστάσεις. Κίνδυνοι, μᾶς ἀντιτάττουσι, πολλοὶ ὑπάρχουσιν, ἂν εἰς τμήματα διαιρεθῇ ἡ Συνέλευσις καὶ δὲν ἐκλεχθῇ ὡρισμένη μερὶς νὰ ἐξελέγξῃ τὰς ἐκλογάς. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν βλέπω τὸν κίνδυνον τοῦτον, ἔχω πᾶσαν ἐμπιστοσύνην εἰς ὅλα τὰ μέλη τῆς Συνελεύσεως καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐμπνέονται ἀπὸ τὰ αὐτὰ αἰσθήματα τοῦ πατριωτισμοῦ καὶ ὅλοι θὰ ἐκπληρώσωσι τὸ ἔργον των εὐσυνειδήτως· ἡ σύστασις τῶν ἐπιτροπῶν ὑπεμφαίνει μίαν δυσπιστίαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀποκρούω. Ἡ ταχύτης, Κύριοι, τῶν ἐκλογῶν δὲν εἶναι τόσον ἐπουσιῶδες ἀντικείμενον, ὡς ὁ προαγορεύσας εἶπε. Τὸ οἰκοδόμημα τῆς πολιτείας εἶναι ἀσκεπὲς, καὶ εὑρισκόμεθα ἤδη ἐν ὥρᾳ χειμῶνος, μεγίστη λοιπὸν ἀνάγκη ὑπάρχει νὰ τεθῇ τὸ σκέπασμα. Μὲ ὅλην τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὸ φιλόνομον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποτελειώσωμεν μίαν ὥραν προτήτερα. Ἀλλὰ φοβοῦνται, Κύριοι, μήπως μέλη τινὰ ἀποτελοῦντα ἓν τμῆμα, ἔχουσιν ἐκλογὴν ὑπόδικον εἰς ἄλλο τμῆμα καὶ τοιουτοτρόπως ἐπέλθῃ συμφωνία μεταξὺ τῶν μελῶν πρὸς ἔκδοσιν ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐπικυρώσεως· ἀλλὰ, καὶ τοῦτο ἐὰν ὑποθέσωμεν δυνατὸν, ἡ συμφωνία αὕτη δύναται νὰ λάβῃ χώραν εἰς τὴν ὁριστικὴν ἐξέλεγξιν ὑπὸ τῆς ὁλομελείας γινομένην; καὶ τότε εἶναι ἀδιάφορον ὅ,τι καὶ ἂν εἴπῃ ἡ ἐπιτροπή· ἀλλὰ, Κύριοι, ἂν πρόκηται νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἐνδεχομένους κινδύνους, δὲν ὑπάρχουσι τοιοῦτοι καὶ εἰς τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν; Δὲν εἶναι φόβος, μήπως καταστήσωμεν 50 ἀνθρώπους κυρίους τῆς τύχης ὅλων ἡμῶν καὶ τῆς τύχης τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους; Δὲν εἶναι φόβος, μήπως αὐτοὶ οἱ 50, συνεννοούμενοι, τοὺς μὲν φίλους των ἐξασφαλίσωσι, τοὺς δὲ ἐχθρούς των ἀποβάλωσι; Βλέπετε, Κύριοι, εἰς ποίαν σκολιὰν ὁδὸν φερόμεθα· ἀλλὰ καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς νομίζω ἐπίσης καλῶς θὰ γείνῃ εἴτε ἐπιτροπὴν συστήσωμεν εἴτε εἰς τμήματα διαιρεθῶμεν, διότι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τμήματα θὰ διαιρεθῇ. Ὅ,τι λοιπὸν δύναται νὰ λάβῃ χώραν εἰς ἓν τμῆμα τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ αὐτὸ καὶ εἰς τὰ τμήματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ διαιρεθῇ ὅλη ἡ Ἐθνοσυνέλευσις. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι τὸ θεωρητικῶς ὀρθὸν, τὸ δημοκρατικώτερον εἶναι, ὅτι ὅλοι πρέπει νὰ διαιρεθῶμεν, νὰ ἐξελέγξωμεν καὶ νὰ κάμωμεν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν.

§161ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, ἐπερίμενα τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν, νὰ ἔλθουν πρὸ πάντων νὰ τὸ ὑπερασπίσουν ἐνώπιον ἡμῶν οἱ πατέρες αὐτοῦ ὅλοι· κατὰ δυστυχίαν ἢ κατ’ εὐτυχίαν, δὲν εἰξεύρω, εἷς μόνος πατὴρ ἀναδέχεται τὸ τέκνον καὶ οἱ λοιποὶ, ὡς βλέπω, τὸ ἄφησαν ἔκθετον.

§162ΦΩΝΑΙ. Δὲν τὸ ἄφησαν.

§163ΜΙΛΗΣΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν παραβολήν. Οἱ συντάκται λοιπὸν τοῦ σχεδίου ἂν θέλετε, διότι τοῦτο δὲν κατέβη βέβαια ἀπὸ τὸν οὐρανόν... (θόρυβος) τοῦτο βεβαίως κατ’ οὐδὲν ἐλαττόνει οὔτε τὴν ἀξίαν τοῦ σχεδίου οὔτε τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν ἠμπορῶ νὰ ἔχω πρὸς ὅλους τοὺς συντάκτας αὐτοῦ. Καὶ ὁ Σχελίγγιος τρὶς ἤλλαξε γνώμην ἐπὶ τοῦ συστήματος τῆς φιλοσοφίας του, ἀλλὰ τοῦτο διόλου δὲν τὸν ἐμπόδισε νὰ ᾖναι πατὴρ τῆς φιλοσοφίας. Αὐτὸ λοιπὸν τὸ ἔκθετον τέκνον εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ τὸ υἱοθετήσωμεν. Ἐπερίμενα, Κύριοι, ν’ ἀκούσω λόγους σπουδαίους, οἵτινες νὰ μᾶς πείσουν νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον παρεδέχθη τὸ σχέδιον, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι, ἐὰν ὅλοι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους εἶχον νὰ προτείνουν κατὰ τοῦ σχεδίου, εἶναι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἤκουσα, ὁμολογῶ, ὅτι ὄχι μόνον δὲν τοὺς εὑρίσκω ἰσχυροὺς, ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν τοὺς εὑρίσκω σπουδαίους. Ἐζήτησαν νὰ μᾶς γαργαλίσωσι μὲ τὴν δημοκρατικὴν ἰσότητα· «ἴσον δικαίωμα ἔχομεν ὅλοι, τεκμήριον νομιμότητος μᾶς σκεπάζει ὅλους, διατί τάχα ὅλοι νὰ μὴν ἐξασκήσωμεν ἴσον δικαίωμα εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν»; Ἀλλὰ, Κύριοι, μήπως δὲν θὰ τὸ ἐξασκήσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ, ἐκλέγοντες ἡμεῖς τοὺς ἀνθρώπους, εἰς οὓς θὰ ἀναθέσωμεν τὴν προεισαγωγικὴν ἐργασίαν; ὅταν ὁ λαὸς ἐκλέγῃ τοὺς πληρεξουσίους καὶ τοὺς στέλλῃ ἐδὼ διὰ νὰ σκεφθῶσι περὶ τῶν δημοσίων πραγμάτων, δὲν κάμνει χρῆσιν τοῦ δικαιώματός του, ἀλλ’ ἀπεκδύεται αὐτοῦ; ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου μήπως αὐτοὶ οἱ 35 ἢ 70 θὰ ᾖναι ἀπόλυτοι κύριοι τῆς τύχης τῶν ἐκλογῶν; θὰ τὴν προπαρασκευάσουν μόνον καὶ κατόπιν θὰ ἔλθουν ἐνώπιον τοῦ Σώματος νὰ ἐκθέσωσι τὴν γνώμην των καὶ ἡμεῖς θὰ εἴπωμεν τότε ἂν ἡ προπαρασκευή των ᾖναι ὀρθὴ ἢ ἐσφαλμένη· τί σχέσιν λοιπὸν ἔχει αὐτὴ ἡ δημοκρατικὴ ἀρχὴ τῆς ἰσότητος; Κύριοι, ὁ δεύτερος λόγος τῆς ταχύτητος, τὸν ὁποῖον προτείνουν εἶναι ὁ ἑξῆς· «εἶναι ἀνάγκη νὰ σπεύσωμεν, λέγουν, διότι τὸ οἰκοδόμημα τῆς πολιτείας εἶναι ἀσκεπές· καὶ μὲ ὅλον τὸ φιλόνομον, τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζουν εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαὸν, ὅμως πρέπει νὰ σπεύσωμεν.» —Εὔμορφος λόγος, ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ὡραίας, τῆς εὐφυοῦς παρατηρήσεως τοῦ Κυρίου Πληρεξουσίου Ἀθηνῶν, ὅτι θὰ σώσωμεν τὴν πατρίδα, ἐὰν μείνωμεν ἐν τῇ αὐστηρᾷ νομιμότητι, ἐὰν ἀνεγείρωμεν σεμνὸν τὸ οἰκοδόμημα τοῦ Νόμου διὰ νὰ ἀντιπαλαίσωμεν κατὰ τῆς διαφθορᾶς, ἥτις θέλει εἰσπηδήσει εἰς τὴν πολιτείαν, ἐκτὸς τούτου, ποῖος μᾶς λέγει, ὅτι διὰ τῶν τμημάτων θὰ ταχύνωμεν καὶ διὰ τῶν ἐπιτροπῶν θὰ βραδύνωμεν; Ἐγὼ λέγω, Κύριοι, ὅτι συμβαίνει τὸ ἐναντίον· πρῶτον, θὰ ἐργασθῶσι, καθὼς ἄριστα πάλιν παρετήρησεν ὁ Κ. Καλλιγᾶς, μόνον 35 μέλη, τὰ ἄλλα ἠμποροῦν νὰ συνεδριάσουν. Τὰ 35 μόνον μέλη..... (θόρυβος), σᾶς παρακαλῶ, τὰ ἄλλα μέλη ἠμποροῦν νὰ ἀπαρτίσουν τὴν Συνέλευσιν καὶ νὰ ἐξακολουθήσωσι τὰς ἐργασίας των.

§164ΦΩΝΑΙ. Ποίας;

§165ΜΙΛΗΣΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ μὲ διακόπτετε, μὴ λησμονήσετε, ὅτι ἀνέφερον καὶ φόβους χθὲς ἐδὼ μέσα. (Διακόπτεται ὑφ’ ἑνὸς τῶν κάτω θρανίων).

§166ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἔπειτα παραπονεῖσθε, ὅτι ἡμεῖς ἀπ’ ἐδὼ σᾶς διακόπτομεν, ἐνῷ σεῖς ἀπὸ τὰ κάτω θρανία δίδετε τὸ πρῶτον παράδειγμα.

§167ΜΙΛΗΣΗΣ. Λέγω, Κύριοι, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τούτου τῶν ἐπιτροπῶν κερδίζομεν ἀντὶ νὰ χάνωμεν καιρόν. Ἀνέφερον, ὅτι 35 πρόσωπα ἀρκοῦσι, διότι, ὅσον ὀλίγοι εἶναι, τόσον ἡ ἐργασία θὰ γίνεται ταχυτέρα. Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ὅταν τὸ Σῶμα διαιρεθῇ εἰς τμήματα, τότε μάλιστα θὰ μᾶς συμβῇ τὸ ἀτόπημα τῆς βραδύτητος. Τὸ ἓν τμῆμα θὰ σταματᾷ καὶ θὰ λέγῃ εἰς τὸ ἄλλο «εἰσάγαγε σὺ τὴν ἐκλογὴν τὴν τάδε, διότι ἐγὼ δὲν τὴν εἰσάγω πρότερον», καὶ τότε θὰ ἀρχίσῃ νὰ συμβῇ μία ἀγοραπωλησία συνειδήσεων, θὰ συμβῇ ὅ,τι συμβαίνει ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων συναλλαγμάτων (do ut des, facio ut facies). Ἀλλὰ θὰ μᾶς εἴπουν, Κύριοι, καὶ διὰ τοῦ ἄλλου μέσου δὲν συμβαίνει αὐτὴ ἡ διαφθορά; Ὄχι ἀπαντῶ, δὲν συμβαίνει· διότι αὐτὴ ἡ τάσις εἰς τὸ διαφθείρειν τὴν συνείδησιν δὲν θέλει γίνει μυστική· ὅταν πρόκηται εἷς ἄνθρωπος νὰ διαφθείρῃ μίαν ὁλομέλειαν Συνελεύσεως, τοῦτο εἶναι ὅλως διόλου δύσκολον. Οἱ 35 θὰ κάμουν τὴν προεισαγωγικὴν ἐργασίαν, θὰ τὴν ὑποβάλωσιν εἰς τὸ Σῶμα, καὶ τοῦτο θὰ ἀποφανθῇ. Ποῦ θὰ στήσουν τὸ στρατόπεδόν των οἱ θέλοντες νὰ διαφθείρουν; Οἱ 35 πρέπει νὰ ἔχουν ἓν συμφέρον διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ὑποκύψουν. Καὶ ποῦ εἶναι τοῦτο; Ὀλίγα μόνον συμφέροντα θὰ περιλαμβάνουν οἱ 35, διότι δὲν εἶναι πιθανὸν, ὅτι οὗτοι θὰ ἀντιπροσωπεύουν ὅλας τὰς ἐκλογὰς, ἑπομένως δὲν εἶναι κίνδυνος ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς νὰ γίνῃ ἡ διαφθορὰ τῆς συνειδήσεως. Ὥστε πάντοτε ἀποφεύγομεν τὸν κίνδυνον, ὅσον εἶναι δυνατὸν, τοῦ νὰ δίδωμεν καὶ νὰ λαμβάνωμεν· νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἀπήντησα εἰς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἤκουσα νὰ ἐκφέρωνται. Περιμένω νὰ ἀκούσω σπουδαιοτέρους λόγους, τοὺς ὁποίους, ὅταν ἀκούσω, τότε πάλιν θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ παρουσιασθῶ ἐνώπιόν σας καὶ νὰ ὁμιλήσω.

§168Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔλαβα τὴν εὐτυχίαν καθ’ ὑπόνοιαν νὰ παραβληθῶ πρὸς ἕνα μέγαν φιλόσοφον· λυποῦμαι μὲν, διότι ὁ ἔντιμος προαγορεύσας δὲν ἐπρομάντευσε τὴν γνώμην μου, παραβάλλων ἐμὲ ἴσως καὶ τοὺς μετ’ ἐμοῦ συντάξαντας τὸ σχέδιον τοῦ Κανονισμοῦ πρὸς τὸν Σχέλιγγ, ὅστις, ὡς εἶπε, τρεῖς παρήλλαξε διαφόρους ἰδέας περὶ φιλοσοφικῶν συστημάτων, διότι προμαντεύει ἴσως ὁ προαγορεύσας, ὅτι τὴν ἰδέαν τῆς συστάσεως τῶν ἐπιτροπῶν περὶ ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν τὴν ἐγκατέλιπον. Ὑποθέτω, ὅτι εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ μεταβάλῃ τὴν πεποίθησίν του, ὅταν θὰ ἀκούσῃ καὶ τὰς σκέψεις καὶ τὰς κρίσεις μου. Ὅταν ὁ Κ. προσωρινὸς Πρόεδρος εἶχε τὴν καλοσύνην νὰ ἀναθέσῃ καὶ εἰς ἐμὲ καὶ εἰς ἄλλους, ὑπερβαίνοντας πολὺ ἐμὲ κατὰ τὴν πολυμάθειαν, τὴν σύνταξιν προσωρινοῦ κανονισμοῦ, τῇ ἀληθείᾳ εὑρέθην εἰς ἀμηχανίαν. Ποτὲ δὲν ἀμφίβαλλον, ὅτι κύριον μέλημά μας πρέπει νὰ ᾖναι ἡ αὐστηρὰ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου· εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες πάντοτε πιστεύουν, ὅτι οὐδέποτε δύναται νὰ γίνῃ τι καλὸν, ἐὰν δὲν παγιωθῇ τὸ πρὸς τοὺς νόμους σέβας· ἀλλὰ δὲν μὲ διέλαθε κατὰ πόσον εἶναι κρίσιμος καὶ ἡ περίστασις· ἠθέλησα λοιπὸν εἰς τὰς σκέψεις μου νὰ συμβιβάσω καὶ τὸ πρὸς τοὺς νόμους σέβας καὶ τὴν ταχύτητα. Ἀληθῶς, Κύριοι, οὐχὶ μόνον, διότι ἀρχόμεθα ἐργασιῶν μετὰ κοινοβουλευτικὸν βίον, τοῦ ὁποίου ὅλοι ἔχετε τὰς ἀναμνήσεις σώας καὶ νωπάς, οὐχὶ μόνον ὀφείλομεν νὰ διαμαρτυρηθῶμεν διὰ τῶν πράξεών μας κατὰ τοῦ παρελθόντος, ἀλλ’ ἀκόμη πρέπει νὰ περιβάλωμεν τὰς πράξεις μας μὲ πλήρη τὴν βεβαίωσιν τοῦ κοινοῦ, ὅτι ἐπιζητοῦμεν τὴν αὐστηρὰν ἀπονομὴν τοῦ νόμου, διότι οὕτω θὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τοὺς συμπολίτας ἡμῶν τὴν γνώμην, ὅτι πρὸς μόνον τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος ἐργαζόμεθα καὶ θέλομεν περιβάλει καὶ δι’ ἠθικοῦ κύρους τὰς πράξεις ἡμῶν. Ἀλλὰ λεπτομερεστάτη καὶ αὐστηροτάτη ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν ἐπεβάλλετο ἴσως κατὰ τὴν ἐποχήν, καθ’ ἣν συνετάττετο τὸ σχέδιον, Ὅλοι, Κύριοι, εἶσθε ἐν τῇ Ἑλλάδι καὶ ὅλοι ὑμεῖς γνωρίζετε εἰς ποίους φόβους διετελοῦμεν πρὸ 20 ἡμερῶν, τοὺς ὁποίους εὐτυχῶς τὸ ἐνεστὼς δὲν ἐνισχύει τόσον πολύ. Ἐν ταῖς ἀπορίαις ταύταις ἐγὼ πρῶτος—καὶ δὲν τὸ λέγω διὰ ν’ ἀντιποιηθῶ δόξαν τινά—ἐνόμισα, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ λύσωμεν τὸ δύσκολον τοῦτο ζήτημα καὶ ἐπρότεινα εἰς τοὺς πολυμαθεῖς συναδέλφους μου τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁ κανονισμὸς παρεδέχθη· εἶχα ὑπ’ ὄψιν τότε καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν ἐν τῇ Ἀγγλίᾳ, καὶ τὸν ἐν τῇ Ἀμερικῇ, καὶ τὸν ἐν τῇ Ἱσπανίᾳ, καὶ τὸν ἐν τῷ Βελγίῳ, καὶ τὸν Γαλλικόν. Ἐνόμισα, Κύριοι, ὅτι ὁ τρόπος ἐκεῖνος τοῦ ὁρκωτικοῦ συστήματος, ὅστις ἐπικρατεῖ εἰς ὅλας τὰς πράξεις ἐν τῇ Ἀγγλίᾳ, μεταφυτευόμενος εἰς τὴν πατρίδα μας, ἤθελεν ὁμοιάσει μὲ δένδρον βορειοτάτου κλίματος, τὸ ὁποῖον ἤθελε μαρανθῇ ἀμέσως εἰς τὴν μεσημβρινὴν πατρίδα μας. Ἐνόμισα, Κύριοι, ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς ὁ αὐστηρὸς τοῦ Ἀμερικανικοῦ συστήματος ἦτο, Κύριοι, εἰς κλίμα ζωηρὸν καὶ κατοικούμενον ἀπὸ ἀνθρώπους, ζωηρῶς ἀντιλαμβανομένους τῶν πραγμάτων καὶ ζωηρῶς ἐπὶ τὴν πρᾶξιν τρεπομένους, ὅτι ἠδύνατο ἐπίσης ν’ ἀποβῇ ὡς ὄργανον κομματικῶν σκοπῶν. Ἀφ’ ἑτέρου τὸ ἱσπανικὸν σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον μόνον δύω ἐπιτροπαὶ ἐξελέγχουσι τὰς ἐκλογάς, ἡ μία ἑπταμελὴς καὶ ἡ ἄλλη πενταμελής, εἰς τὴν πρώτην βουλευτικὴν περίοδον τοῦ κοινοβουλευτικοῦ κατὰ τὸ παρελθὸν βίου μας ἄφησεν ἀναμνήσεις, αἱ ὁποῖαι πολλοῦ κόσμου τὰς πεποιθήσεις ἤγειραν καθ’ ἑαυτῶν. Ἀπέβλεψα εἰς τὸ σύστημα τῆς Γαλλίας, ἀλλὰ καὶ τοῦτο, ἐφαρμοσθὲν ὑπὸ τὸ κράτος περιστάσεων καὶ συμβεβηκότων, τὰ ὁποῖα πολυειδῶς ἐπηρέαζον τὰς πεποιθήσεις καὶ ἐνεργείας τῶν ἀτόμων, δὲν εἶχεν ἀφήσει ὡσαύτως καλὰς ἀναμνήσεις. Αἱ περιστάσεις ὅμως ἐκεῖναι, εἰς τὰς ὁποίας πρὸ 20 ἡμερῶν διετελοῦμεν μετὰ τῶν λοιπῶν συναδέλφων μου, ἐξεταζόμεναι νῦν, δὲν ὑφίστανται κατ’ εὐτυχίαν πλήρεις· τότε, Κύριοι, ἡ αἴθουσα αὕτη παρίστα ἴσως κατὰ τὰς ἰδέας καὶ προλήψεις τοῦ κόσμου ἓν ἰσόπεδον, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ὑπερβαλόντως ὁμαλόν· ἡ αἴθουσα αὕτη, Κύριοι, ἄφινε πραγματικῶς ἀφορμὰς δυσπιστίας καὶ ὑπονοιῶν· ἡ ψῆφος ὑμῶν, Κύριοι, ἦρε τὰς ὑποψίας αὐτάς, ἐξομαλύνασα τὸ ἀνώμαλον ἰσόπεδον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται νῦν, ὅσον οἷόν τε, εἰς ὁμαλότητα. Εὑρέθημεν λοιπὸν εἰς στιγμάς, ὅταν ἐσκεπτόμεθα περὶ νομοθεσίας πρὸ 20 ἡμερῶν, καθ’ ἃς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προγνωρίζωμεν, ὅτι δὲν ἤθελον ὑφίστασθαι τὰ αὐτὰ γεγονότα νῦν, ὅτε πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν. Ἀναγνωρίζω, Κύριοι, καὶ τὰ προτερήματα καὶ τὰ ἐλαττώματα καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου συστήματος. Ἐὰν μοὶ ἐπετρέπετο δέ, ἠδυνάμην δι’ ὀλίγων νὰ σᾶς ἀπαριθμήσω τὰς ἰδιότητας αὐτῶν διὰ νὰ κατορθώσω ὄχι μόνον νὰ μεταφέρω τὰς κρίσεις μου εἰς ὑμᾶς, ἀλλ’ ἀκόμη νὰ ἐνισχυθῶ διὰ τῆς κρίσεώς σας. Τὴν ἔκθεσιν δὲ ταύτην ἀρύομαι ἰδίως ἀπὸ ἄνθρωπον, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα ἀποτελεῖ αὐθεντικὴν γνώμην κατὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν συστημάτων. Τὸ σύστημα τῶν τμημάτων, κύριοι, τὸ ὁποῖον εἰς τὰ 1814 παρεδέχθησαν ἐν Γαλλίᾳ, παρουσιάζει βεβαίως καὶ καλὰ καὶ κακά· ἔχει τὸ κακὸν νὰ καλῇ τοὺς παρόντας εἰς τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν, ἐπειδὴ δ’ ἕκαστος ἐκ τοῦ ὅλου ἔχει συμφέρον, δύναται νὰ φέρῃ πραγματικῶς συνεννόησιν, ἥτις δύναται ν’ ἀποβῇ πρὸς βλάβην τοῦ νόμου. Τὸ σύστημα τὸ τμηματικὸν, ὅταν μάλιστα ἡ πρακτικὴ δὲν ὁδηγήσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ τὸ παραδεχθῶσιν, ὅταν, λέγω, τὰ τμήματα ἦναι πολυμελῆ, φέρουν τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ὁ πολυμαθὴς συνάδελφός μου ἀπηρίθμησεν. Οἱ πολλοὶ δὲν συνέρχονται ἐπὶ τὸ αὐτὸ, οἱ πολλοὶ δὲν ἐργάζονται ἐξ ἴσου, καὶ περιέρχεται ἡ ἐργασία εἰς τὰς χεῖρας ἑνὸς ἢ δύω. Αἱ κρίσεις τῶν πολλῶν, τὰς ὁποίας ὕστερον παραδέχονται, δὲν εἶναι τῶν πολλῶν, ἀλλὰ τοῦ ἑνὸς ἢ τῶν δύω, οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς. Τὸ σύστημα ὅμως τῶν τμημάτων, κύριοι, ἔχει ἐπίσης καὶ ἓν καλὸν, τὸ καλὸν ὅτι, ὅπου ὑπάρχει ἡ χρησιμότης, δὲν μένει μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας, δὲν μένει ἀργὴ, ἀλλ’ ἐργάζεται, διότι ἡ χρησιμότης δὲν ἀπαιτεῖται νὰ ἀναγνωρισθῇ ὑπὸ τῶν ἄλλων συναδέλφων, ἀλλ’ αὐτοδικαίως ἔχει μέρος διὰ νὰ προσφέρῃ μίαν ὑπηρεσίαν πρὸς τὴν πατρίδα. Τὸ σύστημα τῶν τμημάτων, κύριοι, ἔχει ἀκόμη ἓν ἄλλο προσὸν, ὅτι πραγματικῶς δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ταχεῖαν διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου. Ἓν τελευταῖον παράδειγμα τῷ ὄντι μιᾶς ταχύτητος ἀστραπῆς δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω. Εἰς τὰς 11 π. μ. ἡ συντακτικὴ Συνέλευσις τοῦ 48 συνῆλθεν, ἐγένοντο αἱ κληρώσεις τῶν τμημάτων, ἀπεσύρθησαν εἰς τὰ τμήματα, εἰς τὰς 3 μ.μ. ἦλθον οἱ εἰσηγηταὶ τῶν τμημάτων, φέροντες τὰς ἐκθέσεις των ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων. Ἀλλά, ταῦτα λέγων, κύριοι, μήπως παραγνωρίζω τὰ προτερήματα τοῦ συστήματος τῶν ἐπιτροπῶν; Τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν δὲν εἶναι ἁπλοῦν, εἶναι πολλαπλοῦν. Τὸ σύστημα τῆς συστάσεως μιᾶς καὶ μόνης ἐπιτροπῆς, καλουμένης νὰ ἐξελέγξῃ τὰς ἐκλογὰς, πανταχοῦ, Κύριοι, ἐκρίθη ἐπικίνδυνον. Ὁ Βένθαμ λέγει, ὅτι ἡ σύστασις μιᾶς ἐπιτροπῆς ἐξελεγκτικῆς τῶν ἐκλογῶν δύναται νὰ ἀποβῇ ὡς παράδοσις ἀμφιστόμου μαχαίρας εἰς τὴν κομματικὴν ἐνέργειαν. Τὰ ἐλαττώματα τῆς δι’ ἐπιτροπῆς ἐξελέγξεως τὰ ἐλαττόνει κατά τι ἡ δι’ ἐπιτροπῶν πολλῶν ἐξέλεγξις, ὁποῖον τὸ σχέδιον τοῦ κανονισμοῦ· τὸ σύστημα δὲ αὐτὸ παρεδέχθησαν καὶ εἰς τὸ Βέλγιον, ἐκεῖ αἱ Βουλαὶ δὲν ἀνανεοῦνται ἀμέσως, ὡς παρ’ ἡμῖν, ὅτε ἐπεκράτει τὸ καταργηθὲν Σύνταγμα, ἐκεῖ αἱ Βουλαὶ ἀνανεοῦνται κατὰ τὸ ἥμισυ· κατὰ πᾶσαν τετραετίαν γίνεται ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἡμίσεως, ἡ ἐξέλεγξις λοιπὸν τῶν ἐκλογῶν αὐτοῦ τοῦ ἡμίσεως γίνεται δι’ ἐπιτροπῶν· 6 ἐπιτροπαὶ ἐκλέγονται, ἑπταμελὴς ἑκάστη, καὶ αὐταὶ προβαίνουσιν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν, ἀντιτάσσονται οὐχ ἧττον κατὰ τοῦ συστήματος τοῦ Βελγικοῦ κανονισμοῦ. Κύριοι, διατί λησμονεῖτε, ὅτι αὐταὶ αἱ ἓξ ἐπιτροπαὶ δὲν εἶναι παρὰ ἓξ τμήματα καὶ ὅτι τὰ τμήματα ταῦτα ἔχουσιν ἐπίσης μέλη καὶ ὅτι δύνανται νὰ συνεννοηθῶσι πρὸς ἄλληλα, δύνανται ὡσαύτως νὰ διεκδικήσουν τὰ πολιτικὰ συμφέροντά των καὶ νὰ ἐξασφαλίσουν οὐ μόνον τὰς ἰδίας αὑτῶν ἐκλογὰς, ἀλλὰ νὰ προσπαθῶσι νὰ ἐπικυρώσωσι τὰς ἐκλογὰς τῶν πολιτικῶν φίλων των; βλέπετε, Κύριοι, ὅτι μετὰ μεγάλης παῤῥησίας δὲν δύναταί τις νὰ ἔλθῃ νὰ σᾶς δώσῃ μίαν γνώμην, δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ νὰ σᾶς παρουσιάσῃ οὔτε τὸ σύστημα τοῦ κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἔργον τῶν πολυμαθῶν συναδέλφων μου καὶ ἐμοῦ ἀκόμη, καὶ τὸ ὁποῖον κατεκρίθην πρὸ ὀλίγου ὅτι ἐγκατέλιπον, καθὼς δὲν δύναται νὰ σᾶς παρουσιάσῃ οὔτε τὸ σύστημα τῶν ἄλλων τμημάτων. Νομίζω, ὅτι οἱ νομοθετοῦντες πρέπει νὰ ἐξετάσωσιν ἰδίως εἰς ποίας περιστάσεις εὑρίσκεται ὁ τόπος, περὶ τοῦ ὁποίου νομοθετοῦσι, ποῖον ἐκ τῶν συστημάτων ἰδίως δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὸν τόπον. Τὶ ζητεῖτε, Κύριοι, ἀπ’ ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἀναθέσετε τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν; τίποτε ἄλλο παρὰ μίαν εἰλικρινῆ καὶ πιστὴν ἔκθεσιν τῶν συμβεβηκότων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν κατὰ τὰς ἐκλογάς. Τίποτε ἄλλο παρὰ μίαν εἰλικρινῆ ἀπαρίθμησιν τῶν γεγονότων, διὰ νὰ δυνηθῆτε ἐν συνειδήσει νὰ φέρητε τὴν ψῆφόν σας. Ἂν ἐτηρήθη ὁ νόμος, ἢ ἂν παρεβιάσθη, βεβαίως, Κύριοι, εἶναι ἀδύνατον ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, — 200 εἴμεθα σήμερον, 300 θὰ ἤμεθα μεθαύριον, — εἶναι ἀδύνατον, λέγω, νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ γραφεῖον νὰ λάβῃ ὅλους τοὺς φακέλλους τῶν ἐκλογῶν καὶ νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν· θ’ ἀναγκασθῇ λοιπὸν νὰ καταφύγῃ εἰς τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν, τῶν τμημάτων, διὰ νὰ σχηματίσῃ τὴν πεποίθησίν του, ὥστε πραγματικῶς ἔχομεν ἀνάγκην τῆς εἰλικρινείας, τῆς ἀκριβοῦς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου. Ἂς ἀφήσωμεν, Κύριοι, διὰ νὰ κατορθώσωμεν καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο, τὰς δυσπιστίας, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐῤῥίφθησαν. Δὲν εἴμεθα, Κύριοι, οὔτε ἡμεῖς, οὔτε σεῖς, εἴμεθα ὅλοι ἡμεῖς, ὅλοι τὸ αὐτὸ σκοποῦμεν καὶ ἐκλήθημεν ἐνταῦθα, ἵνα διατελέσωμεν κέρβεροι τοῦ νόμου (ἐπιδοκιμασίαι). Πρὸ 20 ἡμερῶν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ συνεδρίασις τῆς Συνελεύσεως, κατὰ πᾶσαν στιγμὴν ἔφθανε μία τηλεγραφικὴ εἴδησις, ἰδιαιτέρα ἢ ἐπίσημος, ὅτι ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἔνθα ἡ πάλη ἦτο περὶ τοῦ ὅλου καὶ ἔνθα δὲν εἶναι πολὺ κατακριτέοι οἱ παλαίοντες, διότι ἡ ἀνατροφὴ τῶν ἐθνῶν δὲν εἶναι κτῆμα, τὸ ὁποῖον δύναταί τις νὰ ἀποκτήσῃ εἰς μίαν στιγμήν, ἐπειδὴ 19 ἐτῶν κοινοβουλευτικὸς βίος δὲν εἶχεν ἀναθρέψει τοὺς συμπολίτας μας, ἂς ὁμολογήσωμεν δὲ, ὅτι καὶ διοικοῦντες καὶ διοικούμενοι ἔχομεν χρείαν ἀνατροφῆς. Ἡ ὑπεράσπισις τῶν δικαιωμάτων μας δὲν ἐπιζητεῖται μόνον ἐντὸς τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα οἱ νόμοι διαγράφουσιν· ὅλοι εἴμεθα φίλοι τῶν νόμων, πολλάκις ὅμως ὁ ἀνταγωνισμὸς, αἱ ζωηραὶ ἐντυπώσεις τῶν κατοίκων τῆς μεσημβρινῆς πατρίδος μας μᾶς ὠθεῖ πέραν τῶν ὁρίων τούτων. Διὰ τοῦτο αἱ εἰδήσεις ἦσαν ἀπροσδόκητοι. Ἡ ἐθνικὴ Συνέλευσις, Κύριοι, ἦλθε πρῶτον πλήρης δυσαρεσκείας, τὴν ὁποίαν ἄφινον εἰς αὐτὴν αἱ εἰδήσεις αὗται· ἦλθε πρῶτον μὲ τὰς ζωηρὰς ἐντυπώσεις, τὰς ὁποίας τὰ ἀκούσματα τῆς ἀφῆκαν, καὶ εἶπεν, ὅτι ἔχω δυσπιστίαν, καὶ δυσπιστοῦσα, Κύριοι, ἐπιζητῶ νὰ ἐπιβεβαιώσω διὰ παντὸς μέσου τὴν πρόληψιν τῆς νομιμότητος τῶν μελῶν. Αἱ ἀποφάσεις της κατὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν εἰσιτηρίων, καί τοι εἰς τινας δὲν ἤμην σύμφωνος, εἶναι σεβασταὶ δι’ ὅλους· τῇ ἀληθείᾳ, Κύριοι, μετὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο τῆς ἐξελέγξεως τῶν εἰσιτηρίων, ἀμφιβάλλω ἐὰν δύναμαι μ’ ὅλον τὸ φιλόνομον τοῦ χαρακτῆρος, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω, ὅτι δὲν θέλουσι μὲ ἀμφισβητήσει ἐκεῖνοι, οἵτινες μοὶ ἀπέδωκαν τὴν μεταβολὴν τῶν ἰδεῶν μου, ἀμφιβάλλω, λέγω, ἐὰν δύναταί τις νὰ ἔχῃ τὴν τόλμην νὰ ἀμφισβητήσῃ ἀπό τινα ἐξ ὑμῶν τὰς ἰδιότητας, δυνάμει τῶν ὁποίων ἀνέβην τὸ βῆμα τοῦτο. Ἡ τύχη μας, Κύριοι, εἶναι ἡ αὐτὴ, ὁ σκοπὸς ὅλων ἡμῶν ὁ αὐτός· δὲν εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, κἀνεὶς ἐξ ὑμῶν ἄραγε νὰ ὑπονοήσῃ, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον, καί τοι τὸν αὐτὸν προτιθέμενος σκοπὸν, νὰ ὑπάρχῃ που ἐπιθυμία, ἵνα βαδίσῃ τις δι’ ὁδοῦ παρεχούσης ἀφορμήν; Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξετάσωμεν καλῶς τὰ μέσα, δι’ ὧν δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο· καὶ, ἂν ὑπάρχῃ, Κύριοι, ἡ πραγματικὴ αὕτη ὑπόνοια, συλλογισθῆτε, ὅτι ματαιόνομεν τὸν κύριον σκοπόν—αὐτὸς εἶναι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου. Ἐὰν λοιπὸν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπομακρύνωμεν ἀπὸ ἓν σύστημα καὶ αὐτὴν τὴν ὑπόνοιαν, ἠδυνάμεθα νὰ εἴμεθα ἐγγύτερον εἰς τὴν ἀλήθειαν, ἠθέλομεν δύνασθαι πλέον ἀπροσκόπτως καὶ ἀσφαλῶς νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ σκοποῦ μας. Δὲν ἀμφιβάλλω, Κύριοι, ὅτι, ἐὰν παραδεχθῆτε τὸν κανονισμὸν, ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους θὰ καλέσητε, ἵνα ἐξελέγξωσι τὰς ἐκλογὰς, θέλουσιν ἐκτελέσει τὰ καθῆκόν των πληρέστατα καὶ δικαιότατα. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐὰν τὸν ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ προσδιωρισμένον ἀριθμὸν αὐξάνομεν, ἤθελα παρακαλέσει ἐκείνους τοὺς Κυρίους, οἵτινες μετὰ τοσαύτης ἀγαθότητος μοὶ ἀπέδωκαν τὴν ἐγκατάλειψιν τοῦ σχεδίου, ἤθελον παρακαλέσει αὐτοὺς νὰ μοὶ εἴπωσι ποῖα ἐλαττώματα ἤθελον παρουσιασθῆ πάλιν. Δυσπιστεῖτε εἰς τὸ σύστημα τὸ τμηματικὸν καὶ τὴν ἀμοιβαίαν ἐξέλεγξιν τῶν ἀτόμων; σᾶς λέγω, ὅτι τὸ ἐλάττωμα τοῦτο ἔχει καὶ τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν· τοῦτο παρέχει ἔτι μᾶλλον ὑπόνοιαν, δὲν εἶναι λοιπὸν καλλίτερον νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν βαθμὸν τῆς ὑπονοίας; καὶ δὲν κατορθοῦμεν τοῦτο, ἐὰν καλέσωμεν ὀλίγον κἄτι τι περισσοτέρους; 5 ἐπιτροπὰς καθιστᾶ τὸ σχέδιον τοῦ κανονισμοῦ, ἐξ ὧν ἑκάστη θὰ σύγκηται ἐξ 7 μελῶν, διὰ τί, Κύριοι, ἐνῷ ὅλοι ἐμπιστευόμεθα ἀλλήλους, νὰ μὴ καλέσωμεν 10 ἐπιτροπὰς, διὰ τί νὰ μὴ καλέσωμεν 70 ἀντὶ 35 μέλη, ἀφοῦ ὅλοι, Κύριοι, εἴμεθα εἰς τὸ αὐτὸ ἰσόπεδον, ἀφοῦ ὅλοι ἔχομεν τοὺς αὐτοὺς τίτλους, ἀφοῦ ὅλοι ἔχομεν τὴν ἀμοιβαίαν ἐμπιστοσύνην πρὸς ἀλλήλους, ἀφοῦ ὅλοι, Κύριοι, ἔχομεν ἕνα σκοπὸν τὴν ἀκριβῆ τήρησιν τοῦ νόμου, ἀφοῦ ἄλλο τίποτε δὲν ἐπιζητοῦμεν, εἰμὴ τὴν ταχεῖαν κατάρτισιν τοῦ Σώματος τούτου· τάχα, Κύριοι, δὲν θὰ ἐπιτύχωμεν καὶ τὴν εἰλικρίνειαν, τὴν ὁποίαν ἐπιζητοῦμεν; Ἐλπίζω, ὅτι ὁ ἔντιμος συνάδελφός μας, ὁ ἐξ Ἑρμιονίδος, θέλει ἴδει, ὅτι δὲν ὁμοιάζω τὸν Σχέλιγγ, θέλει ἴδει, ὅτι τὴν αὐτὴν πεποίθησιν καὶ τὸν αὐτὸν σκοπὸν, μὲ τὸν ὁποῖον ἀνέβη ἐκεῖνος τὸ βῆμα τοῦτο, ἀνέβην καὶ ἐγώ.

§169ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸν ὁμοιάζετε, διότι καὶ ἐκεῖνος ἀπὸ πεποίθησιν μετέβαλε γνώμην.

§170Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν προτίθεμαι, Κύριοι, νὰ σᾶς ἐπασχολήσω ἐπὶ πολὺ ἀκόμη· νομίζω, ὅτι τὸ μικτὸν αὐτὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς παρουσιάσω, νὰ ἀναθέσετε δηλαδὴ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν εἰς 10 ἐπιτροπὰς, ἐκ τῶν ὁποίων ἑκάστη νὰ σύγκηται ἐξ 7 μελῶν, εἰς τὰ ὁποῖα νὰ τάξητε καὶ 35 ἀναπληρωματικὰ, νομίζω, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο δὲν θέλει σᾶς φανῆ ἀλλότριον τῶν ἀρχικῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους ἡ συντακτικὴ ἐπιτροπὴ ἔθεσε, νομίζω, ὅτι θέλομεν ἐπιτύχει τὴν ταχύτητα εἰς τὸ σύστημα τοῦτο, τὴν ὁποίαν οἱ ὑποστηρικταὶ τοῦ συστήματος τούτου τοῦ τμηματικοῦ ὑποστηρίζουσι καὶ ὅτι θέλομεν ἀποφύγει τοὺς πολλοὺς κόπους, τοὺς ὁποίους παρέχει τὸ ἕτερον σύστημα. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι θέλομεν ἀποφύγει ἀκόμη καὶ τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον ἀποδίδουν εἰς τὰ τμήματα, τῆς συνεννοήσεως, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ὅμως καὶ εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, διότι οἱ θιασῶται καὶ τοῦ Ἀμερικανικοῦ καὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ συστήματος, εἰς αὐτὴν ἀποδίδουσι τὸ σύστημα τοῦτο. Ἀλλὰ, Κύριοι, τὸ σύστημα αὐτὸ ἀκόμη ἔχει καὶ ἓν ἄλλο προτέρημα, τὸ προτέρημα αὐτὸ ὑπάρχει κοινὸν καὶ εἰς τὸ σύστημα τῶν τμημάτων καὶ εἰς τὸ τῶν ἐπιτροπῶν. Διαιρουμένης τῆς Συνελεύσεως εἰς τμήματα, καλοῦνται πάντες εἰς ἐργασίαν, καὶ συμβαίνει πολλάκις εἰς τὸ αὐτὸ τμῆμα νὰ κληθῶσιν ὑπὸ τῆς τύχης ἄνθρωποι, ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ᾖναι οὐδεὶς ἁρμόδιος νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον· καὶ εὐτυχῶς, Κύριοι, ἡ πατρίς μας δὲν εἶναι εἰς μεγάλην ἀμάθειαν, ἀλλὰ συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ διάδοσις τῶν γραμμάτων εἶναι τοσοῦτον κοινὴ, ὥστε δὲν παρέχει καὶ μεγάλας ὑπεροχὰς περὶ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, ὥστε εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον ἄνθρωποι, οἵτινες δὲν ἔχουν πολλὴν εἰδικότητα περὶ τὴν ἀκριβῆ ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν καὶ τὴν ἐπιζήτησιν τῶν συμβεβηκότων ὅλων, εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον ἄνθρωποι τοιοῦτοι νὰ κληθῶσιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ νὰ ἐπιλάβωνται τοῦ ἔργου· τὸ ἐλάττωμα τοῦτο δὲν θέλετε εὕρει εἰς τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν. Τὴν συμβιβαστικὴν λοιπὸν ταύτην γνώμην προτείνων εἰς ὑμᾶς, δὲν προτίθεμαι νὰ σᾶς συστήσω ἄλλο τι· σᾶς παρακαλῶ μόνον τὸ ἑξῆς, νὰ παραδεχθῆτε αὐτὴν μόνον, ἐὰν αἱ ἀσθενεῖς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας σᾶς ὑπέβαλον, σᾶς κλονίζωσιν. Ἐὰν ὅμως νομίζετε, ὅτι δύνασθε ἀσφαλέστερον νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου δι’ οἱουδήποτε ἐκ τῶν ἄλλων συστημάτων, πράξατέ το, Κύριοι, πράξατέ το, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἕνα μόνον ἐπιζητοῦμεν σκοπόν. Εὔχομαι ὅμως, Κύριοι, οἱοσδήποτε προσκληθῇ εἰς μίαν γνώμην νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἐπιθυμία του, διότι σημειώσατε, ὅτι οἱ προσκαλούμενοι εἰς ἓν σύστημα ἀναλαμβάνουσι καὶ μίαν εὐθύνην, τὸ δὲ ἀποτέλεσμα τῆς εὐθύνης μᾶς ἐπιβαρύνει ὡς ἄτομα.

§171ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὴν ἀναδεχόμεθα.

§172ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ νὰ δώσητε καὶ πρὸς ἐμὲ ὀλίγων στιγμῶν προσοχήν. Τὴν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνέβαινον τὰς βαθμίδας, ἠρωτήθην καὶ ἀπὸ τὸ γραφεῖον καὶ ἀπὸ ἓν ἔντιμον μέλος τῆς Συνελεύσεως ἂν ἦμαι ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς γνώμης ταύτης. Φαίνεται, ὅτι ἠρώτησαν, διότι πρὸ ὀλίγου ἐπεψηφίσθη ἓν ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ, καθ’ ὃ ἀναβαίνουσιν ἐπὶ τοῦ βήματος οἱ ἔχοντες ἐναντίας τοῦ προλαλήσαντος ἰδέας, ἐλησμονήσαμεν ὅμως νὰ προσθέσωμεν ἕνα παράγραφον, ὅτι δύναται νὰ ἀναβῇ κᾀνεὶς τὸ βῆμα, καί τοι μὴ συμφωνῶν οὔτε μὲ τὸν ἕνα οὔτε μὲ τὸν ἄλλον. Κύριοι, μετὰ τὴν ἀπόκτησιν τῆς ἐλευθερίας μας, μετὰ τὸν ἐξοβελισμὸν τῆς Ὀθωνείου δυναστείας, ἐτείναμεν ὅλοι πρὸς ἓν σημεῖον σπεύδοντες, πῶς νὰ ἀποκτήσωμεν Σῶμα ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Ἐθνοσυνέλευσις» κατὰ τὰ εἰωθότα, τὸ ὁποῖον κριθῇ νόμιμον καὶ νὰ παγιώσῃ τὴν νέαν τάξιν τῶν πραγμάτων. Ἐπειδὴ ἀπὸ τῆς ἰδέας ταύτης ὡρμήθημεν, εἵπετο νὰ παραδεχθῶμεν καὶ νέαν βάσιν ἐκλογῆς. Εἶμαι ὀλίγον παραδοξολόγος, Κύριοι. Ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐνομίσαμεν, ὅτι πρέπει νὰ βαδίσωμεν κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ἦτο ἡ ἀπόλυτος ἐλευθερία τοῦ πολίτου, ὅστις πλησιάζων τὴν κάλπην νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του, ὅπου ἡ συνείδησίς του τὸν προσκαλεῖ νὰ τὴν θέση. Ἐτελείωσαν αἱ ἐκλογαί. Συνεπεῖς ἂν φανῶμεν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξελέγξωμεν τὰς ἐκλογὰς, νὰ ἀποδείξωμεν ἤδη, ἐὰν ἐνηργήθησαν αἱ ἐκλογαὶ μὲ καλπονοθεύσεις, μὲ βίας, ἐὰν ᾖναι καλαὶ ἢ κακαί. Κύριοι, προχθὲς ἡ Ἐθνοσυνέλευσις δι’ ἑνὸς πρώτου ὡραίου βήματος, τὸ ὁποῖον ἐχειροκρότησε τὸ κοινὸν, ἀπέδειξεν, ὅτι θέλει βαδίσει τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν, τὸ ἀπέδειξε. Κύριοι, ἀρχομένη ἀπὸ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν εἰσιτηρίων, μὲ τὰ ὁποῖα ἕκαστος εἰσέρχεται ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου. Τί εἶπεν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις; Πρὶν φθάσωμεν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, νὰ ἴδωμεν ἂν τὰ εἰσιτήρια φαίνωνται ἀπόῤῥοια ἐλευθέρας ἐκλογῆς. Κύριοι, εὑρέθησαν εἰσιτήρια, ἐκδοθέντα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διαλογῆς τῶν ψηφοδελτίων ὀλίγων καλπῶν, καὶ μετὰ προθυμίας ἐδείξαμεν, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζομεν πρὸς τὸ παρὸν συναδέλφους μας τοὺς φέροντας τὰ εἰσιτήρια ταῦτα. Τάχα, Κύριοι, ὡς αὐτοῦ μένει ἡ καθαρὰ ἐξέλεγξις; Ὄχι. Μένει τώρα νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Πῶς, Κύριοι, εἰς τὰ εἰσιτήρια ἐλάβομεν τοὺς ἐξωτερικοὺς τύπους καὶ ἀπεμακρύναμεν τοῦ περιβόλου τούτου τοὺς φέροντας εἰσιτήρια, μὴ ἔγκυρα ὀνομαζόμενα; Φρονῶ, ἐὰν ἔχωμεν ὀλίγην ὑπομονὴν, ὅτι δυνάμεθα καὶ ἐπὶ τῶν πρακτικῶν τῶν ἐκλογῶν τὰ αὐτὰ ἐφαρμόζοντες νὰ φθάσωμεν εἰς σημεῖον ἀσφαλὲς τῆς καθαρᾶς, τῆς ἀνεπιλήπτου ἐξελέγξεως. Κύριοι, βλέπετε, ὅτι εἶμαι παραδοξολόγος, καινοτόμος· ἔχω τὴν βεβαιότητα, ὅτι, ὅταν ψηφοφορηθοῦν τὰ ζητήματα, οὐδόλως θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ πρότασίς μου, εἶμαι ὅμως πεπεισμένος, ὅτι ὅλοι παραδέχονται μίαν ἰδέαν, ὅτι, ὅστις νομίζει, ὅτι ἔχει μίαν πρότασιν στηριζομένην εἰς ὑγιεῖς ἀρχὰς, ὀφείλει ν’ ἀναβῇ ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου νὰ τὴν ἐκθέσῃ, καὶ, ἂν δὲν ᾖναι ἐποχὴ σήμερον, δύναται ὅμως μίαν ἄλλην ἡμέραν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Κύριοι, ὅσοι πρὸ ἐμοῦ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναβῶσιν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου ἤρχισαν ἀπὸ τῆς πρώτης βάσεως, ὅτι πρέπει νὰ κερδίσωμεν καιρόν. Ἐγὼ φρονῶ τὰ ἐναντία· ὅσον τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν κατεπείγει ὁ καιρὸς, τὸ ἔθνος δὲν θὰ χαθῇ διὰ μίαν ἡμέραν, ἀφοῦ δὲν ἐχάθη τριάκοντα ἔτη τυραννούμενον. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι ὁ πρὸ ἐμοῦ λαλήσας μᾶς ἔφερεν ὡραῖον παράδειγμα, καὶ τὸ παράδειγμα τοῦτο σᾶς παρακαλῶ ποτὲ εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ μὴ τὸ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν· μᾶς ἔφερεν, ὅτι, ὅταν ἡ συντακτικὴ Συνέλευσις τοῦ 1848 τῆς Γαλλίας διενεμήθη εἰς τμήματα, ἐντὸς τριῶν ὡρῶν ἐτελείωσε τὰς ἐργασίας. Ἠξεύρετε τί ἔκαμον; ἔδωκαν ἀλλήλοις τὰς χεῖράς των. Θέλετε νὰ τὰς δώσωμεν καὶ ἡμεῖς, θέλετε νὰ προσκαλέσωμεν καὶ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἀπεμακρύναμεν; τότε εἰς μίαν ὥραν εἴμεθα ὅλοι πληρεξούσιοι. Ὁμιλῶ μὲ τὸ θάῤῥος τοῦτο, καί τοι μὴ ἀνήκων εἰς ἐκλογὴν ἀπρόσβλητον. Καὶ ἡ ἐδική μου εἶναι προσβεβλημένη, ἀλλ’ ὁμιλῶ κατὰ πεποίθησιν, καὶ, ὅταν πέσῃ ἡ ἐκλογὴ Βάλτου, τίποτε δὲν θὰ μὲ ἐμποδίσῃ νὰ ἀποχωρήσω τοῦ περιβόλου τούτου. Κύριοι, τὰ δύω συστήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται, εἶναι τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν καὶ τὸ σύστημα τῶν τμημάτων. Ὁ Κ. Καλλιγᾶς, πρῶτος λαβὼν τὸν λόγον, ἐχαρακτήρισε τὸ παρελθὸν, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν πρέπει οὐδέποτε νὰ λάβωμεν ὡς καλὸν εἰμὴ εἰς τὰ καλὰ αὐτοῦ καὶ τὰ καλὰ ἑνὸς παρελθόντος συνάγονται ἀπὸ τὰ κακὰ αὐτοῦ. Ἐκατηγορήθη ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τοῦ 1843, ἐκατηγορήθη, ὅτι ἀπετέλεσε δικτατορίαν· ἐκατηγόρησαν, Κύριοι, τὰ τμήματα τῶν βουλευτῶν τοῦ Ὄθωνος, καὶ κατηγοροῦνται διατί; διότι ἄνθρωποι ὑπόδικοι ἐλάμβανον τοῦ δικαστοῦ τὴν θέσιν καὶ ἐδίκαζον. Καὶ διὰ τοῦ ἑνὸς συστήματος καὶ διὰ τοῦ ἄλλου συστήματος οἱ προσκεκλημένοι νὰ προαποφασίσωσιν, οὕτως εἰπεῖν, εὑρίσκονται εἰς τὴν δύσκολον θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ ἀνάκρισις θέτει ἕνα κατηγορούμενον, ὅταν τοῦ κάμνῃ παραπειστικὰς ἐρωτήσεις. Κύριοι, ἕως οὗ δὲν ἀναφανῶσιν αἱ ἐκλογαὶ ἡμῶν ἀμόλυντοι, δύναται νὰ ὑποτεθῶμεν ὅλοι ὑπὸ τὸν μῶμον τῆς ἐνοχῆς. Εἴτε ἀπὸ τοῦ συστήματος τῶν ἐπιτροπῶν ἐξέλθωμεν εἴτε ἀπὸ τοῦ τμηματικοῦ, πάλιν τὰ ἄτομα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀποτελέσωσι τὴν προκαταβολικὴν ταύτην ἐξέτασιν, θέλουν εἶσθαι ἄτομα, μὴ ἐξελεγχθέντα. Ἔχω πλήρη πεποίθησιν, ὅτι, ὅσα σᾶς λέγω, δὲν θὰ γείνουν παραδεκτὰ, μολαταῦτα τὰ λέγω. Ἂς τελειώσω, Κύριοι. Αἱ ἐκλογαὶ, ὅπως ἐγένοντο, βεβαίως οὐδεὶς δύναται νὰ μοῦ ἀρνηθῇ, ὅτι δύναται νὰ διαιρεθῶσιν εἰς τρεῖς κατηγορίας, εἰς ἐκλογὰς, κατὰ τῶν ὁποίων οὐδεμία ἐγένετο ἔνστασις—πρώτη κατηγορία,—ἐκλογὰς, κατὰ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν ἐνστάσεις παρατυπίας—δευτέρα κατηγορία—καὶ εἰς ἐκλογὰς, κατὰ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν ἐνστάσεις οὐσιαστικαὶ—τρίτη κατηγορία. Κύριοι, ἐὰν πρὸς καιρὸν παραδεχθῶμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ ὁλομέλεια τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ν’ ἀναγνωρίζῃ τὴν κατάταξιν ταύτην, πείσθητε, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ μοῦ διαφιλονεικήσῃ τὴν ἰδέαν μου, ὅτι οἱ πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐνταῦθα ἐξ ἐκλογῶν, μήπω προσβληθεισῶν, εἶναι πράγματι πληρεξούσιοι ἀδιστάκτως καὶ ἀναμφιλέκτως. Κύριοι, ἐὰν δυνηθῶμεν νὰ κάμωμεν τὴν διάκρισιν ταύτην, αὐτοὶ πρῶτοι ἐπεθύμουν ν’ ἀποτελέσωσιν ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέλεγξιν καὶ πρὸς εἰσαγωγὴν τῶν λοιπῶν ἐκλογῶν, διότι τότε, Κύριοι, δὲν θέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὸν κίνδυνον τοῦ φατριασμοῦ, τὸν ὁποῖον θέλουν νὰ μᾶς ἀποδώσουν τινές. Εἰς τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι εἴτε ἀπὸ 70 ἄτομα ἀποτελοῦνται εἴτε ἀπὸ 35 εἴτε ἀπὸ ὁσονδήποτε ἄλλον ἀριθμὸν, πάλιν αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται εἶναι ἀπόῤῥοια ἐκλογῶν ἀτομικῶν πεποιθήσεων· οὐχ’ ἧττον ὅμως ἀπαρτίζονται αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται ἀπὸ πλειονοψηφοῦντας μεταξὺ ἀτόμων, τὰ ὁποῖα εἷς ἕκαστος κατὰ τὴν ἰδέαν του κρίνει κατάλληλα νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, ἀλλὰ δὲν δύναται οὐδεὶς νὰ μοῦ ἀρνηθῇ, ὅτι τὰ μέλη ταῦτα, τὰ ὁποῖα πολὺ ἐτιμήθησαν—εἶναι μεγάλη ἡ τιμὴ αὕτη—μὲ τὰς ψήφους τῶν συναδέλφων των, εὑρίσκονται εἰς τὴν κατηγορίαν, τὴν ὁποίαν προεῖπον, ὅτι προκαταβολικῶς δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἔνοχοι, δηλαδὴ ἀπόῤῥοια ἐκλογῶν προσβλητέων· ἐὰν κατορθώσωμεν οὕτω πως νὰ εὕρωμεν ἐκλογὰς μήπω προσβληθείσας, δὲν κινδυνεύομεν τὸν κίνδυνον τοῦ φατριασμοῦ. Δίδοντες τὰς ψήφους μας διὰ ψηφοφορίας προμεμελετημένης εἰς τοιαύτας ἐπιτροπάς, δὲν κινδυνεύομεν τὸν κίνδυνον, ὅστις κατ’ ἐμὲ εἶναι μεγαλείτερος τοῦ κινδύνου τῶν τμημάτων. Πῶς δυνάμεθα δὲ νὰ κατορθώσωμεν τοῦτο; φρονῶ, τοῦτο γίνεται, ἐὰν δὲν σπεύδωμεν παραπολὺ καὶ προσθέσωμεν εἰς τὰς προκαταρκτικὰς ἐργασίας τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας. Μία ἐπιτροπή, συγκειμένη ἐξ ἐκλογῶν κατὰ τὸ νέον σύστημα ἀπὸ 21 μέλη, κρίνω καλὸν νὰ κατατάξῃ τὰς ἐκλογὰς, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ὅλα τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ παρουσιάσῃ τὰς ἐργασίας της εἰς τὴν ὁλομέλειαν τῆς Συνελεύσεως, νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν ὑπάρχουν ἐκλογαὶ μήπω προσβληθεῖσαι καὶ ἂν ὑπάρχουν ἐκλογαὶ προσβληθεῖσαι κατὰ τύπον ἢ κατ’ οὐσίαν (θόρυβος). Ἀκούω θόρυβον, δὲν θέλουν νὰ ἐμπιστευθοῦν εἰς τὰς ἐργασίας τῶν μελῶν τούτων καὶ προτείνουσι νὰ συστηθοῦν ἐπιτροπαὶ πρὸς ἐξέλεγξιν καὶ πρὸς εἰσαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν. Ἡ δυσπιστία, ἡ ὁποία ἐδῶ ὑπάρχει εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ αὐτὴ ὑπάρχει καὶ εἰς τὴν ἄλλην. Ὅταν καταταχθῶσιν οὕτω πως αἱ ἐκλογαὶ, τότε ἔρχομαι καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν· λοιπὸν προτείνω νὰ ἐξετασθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δὲν προσεβλήθησαν ὡς παράνομοι καὶ ἐκ τῶν μελῶν αὐτῶν ν’ ἀπαρτισθοῦν ἐπιτροπαὶ, αἱ ὁποῖαι νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὰς λοιπὰς ἐκλογὰς καὶ ν’ ἀποφανθοῦν ἐπ’ αὐτῶν σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ.

§173ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν, ἐφωτίσθημεν.

§174ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἔκαμα μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν δὲν ὑπεστήριξα (θόρυβος). Εἶμαι, Κύριοι, ἀπολύτως ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῶν τμημάτων, καὶ εἶμαι ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ συστήματος, οὐχὶ ὁρμώμενος ἀπὸ εἰδικοὺς ἢ πλαγίους σκοποὺς, διότι ἐκτὸς ὅτι ἡ ἐκλογή μου δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἔνστασιν, δὲν φοβοῦμαι ἀπὸ κἀνένα, διὰ νὰ φοβηθῶ ἀπ’ ἐκεῖνον ἢ τοῦτον τὸν λόγον. Ὁρμῶμαι λοιπὸν ἀπὸ πεποίθησιν, ὅτι τὸ σύστημα τῶν τμημάτων εἶναι τὸ περιέχον πλειοτέρας ἐγγυήσεις. Καὶ διατὶ, Κύριοι, νὰ παραιτηθῶμεν ἡμεῖς ἑνὸς δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ὡς πληρεξούσιοι ἔχομεν, καὶ νὰ δώσωμεν αὐτὸ εἰς εἴκοσιν ἢ τριάκοντα, καὶ ἀπέναντι αὐτῶν νὰ ἱστάμεθα ὡς ὑπόδικοι; Διατὶ, Κύριοι, νὰ δυσπιστῶμεν εἰς ὁλόκληρον τὴν Συνέλευσιν, διῃρημένην εἰς τμήματα καὶ νὰ μὴ δυσπιστῶμεν εἰς 20 ἢ 30 πρόσωπα, διῃρημένα ἐπίσης εἰς τμήματα; Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ, τὴν ὁποίαν παρεδέχθη τὸ σχέδιον τοῦ κανονισμοῦ, ἂν καὶ θὰ διαιρεθῇ εἰς τμήματα, οὐχ ἧττον ὅμως θεωρεῖται ἓν Σῶμα· διότι, ἂς τὸ ὁμολογήσωμεν, θὰ ἐκλεχθῇ ἀπὸ πρόσωπα, ἔχοντα τὰ αὐτὰ φρονήματα, τὰς αὐτὰς ἀρχὰς καὶ τὰ αὐτὰ πολιτικὰ συμφέροντα. Καὶ ἐνταῦθα, Κύριοι, πρέπει νὰ ἐνθυμηθῆτε τί ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ 1844, ἡ ἐξελέγξασα τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας· ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου ἀνεμόρφωσεν ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν, ἀπέβαλεν μέγαν ἀριθμὸν Βουλευτῶν, καὶ περιέλαβεν ἐν τῇ Βουλῇ ἀνθρώπους, οἵτινες δὲν ἐτιμήθησαν μὲ τὴν ψῆφον τῶν πατριωτῶν των. Προτείνουν, Κύριοι, οἱ ἀντιφρονοῦντες τὴν ἀμοιβαιότητα θὰ πάρουν καὶ θὰ δώσουν· εἶναι μία ἠθικὴ προσβολὴ, τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ δεχθῇ ἡ Συνέλευσις. Ὅλοι ἔχομεν τὰ αὐτὰ αἰσθήματα σεβασμοῦ πρὸς τὸν Νόμον· καὶ ποῖος, Κύριοι, τολμᾷ νὰ ὑπάγῃ εἰς ἕνα καὶ νὰ τοῦ εἴπῃ «Κύριε, διὰ νὰ κυρώσω τὴν ἐκλογήν σου, ἥτις εἶναι ἀναμφισβήτητος, πρέπει νὰ ἐπικυρώσῃς καὶ τὴν ἰδικήν μου, ἥτις εἶναι ἀμφισβητήσιμος; Πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ τοιοῦτος μεταξὺ ἡμῶν. Ἠξεύρετε, Κύριοι, πόσον ἐπηρεάζει μία ἐσφαλμένη ἢ κακὴ εἰσήγησις ἑνὸς δικαστοῦ εἰς ἓν πολυμελὲς δικαστήριον. Ὅταν, Κύριοι, παρουσιασθῇ μία ἔκθεσις αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἐγὼ θεωρῶ ὡς ἓν Σῶμα, μὲ μίαν ἐξέλεγξιν ἐσφαλμένην, διότι ὑπάρχουν συμφέροντα πολιτικὰ, τὰ ὁποῖα δὲν δύναταί τις ν’ ἀρνηθῇ, ἠξεύρετε τότε ποίαν ἐπιῤῥοὴν ἔχει εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος; διότι ἀμέσως παρουσιάζονται 45, 50 πρόσωπα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα θὰ σύγκηται αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ, ἀποφαινόμενα προδικαστικῶς ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς ἐκλογῆς. Εὑρίσκω λοιπὸν εἰς τὰ τμήματα ταχυτέραν διεξαγωγὴν, διότι ἀμέσως ἕκαστον τμῆμα θὰ λάβῃ τέσσαρας τὸ πολὺ ἐκλογὰς, καὶ ἐν διαστήματι 24 ὡρῶν θὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐξελέγξεως. Εὑρίσκω ἀκριβεστέραν ἐξέλεγξιν, διότι τὸ τμῆμα, συγκείμενον ἀπὸ 20 πληρεξουσίους, θὰ ἐκλέξῃ μίαν ἰδιαιτέραν εἰσηγητικὴν ἐπιτροπὴν, συγκειμένην ἀπὸ 3 ἢ 5 μέλη, τὰ ὁποῖα θὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, θὰ τὰ βασανίσουν καὶ θὰ κάμουν ἰδίαν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία πάλιν θὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ τὴν ἐξέτασιν ὁλοκλήρου τοῦ τμήματος. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι ὑπάρχει ἐξέλεγξις, ἥτις παρέχει ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ὅλοι ἀπαιτοῦμεν, διότι, ἂς μὴ τὸ κρύψωμεν, πολλοὶ ἠμποροῦν νὰ κινῶνται ἴσως ἀπ’ ἄλλους σκοποὺς ἀπὸ πολιτικὰ συμφέροντα, ὑποστηρίζοντες τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν, καὶ προτείνουν τὸ μέσον τῆς διαφθορᾶς τῶν τμημάτων. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διαφθαρῶσι 15 τμήματα, συγκείμενα ἀπὸ 15 πληρεξουσίους ἕκαστον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἀποκρούω, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαφθαρῶσι 30, 40 μέλη; Καὶ, λέγων διαφθορὰν, ἐννοῶ πολιτικὴν, καὶ μεταχειρίζομαι αὐτὴν τὴν λέξιν, διότι ἐῤῥίφθη, ὡς μὴ ὤφειλεν, εἰς τὸ μέσον τῆς συζητήσεως. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἐπρότεινα καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 20 ὡς ἑξῆς «ἡ Συνέλευσις διαιρεῖται διὰ κλήρου εἰς 15 τμήματα, συγκείμενα ἕκαστον ἀπὸ εὐαρίθμους πληρεξουσίους καὶ διακρινόμενα ἀπ’ ἀλλήλων διὰ τοῦ ἀριθμοῦ 1–15. Ἕκαστον τμῆμα ἐκλέγει τὸν πρόεδρον καὶ τὸν γραμματέα». Ὅταν παραδεχθῶμεν, Κύριοι, αὐτὸ τὸ σύστημα, τότε βλέπομεν κατὰ ποῖον τρόπον θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς ἕκαστον τμῆμα αἱ ἐκλογαὶ διὰ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ καθήσετε, Κύριοι, διὰ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, ἐὰν ἐφωτίσθη. Ὅσοι παραδέχονται, ὅτι ἐφωτίσθησαν νὰ σηκωθῶσιν (Ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορία ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, ἑπομένως θὰ προβῶμεν εἰς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος.

§176ΜΙΛΗΣΗΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύστημα τοῦ Παπαμιχαλοπούλου νὰ εἴπουν ναὶ, ἄλλως, ὄχι.

§177ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Ἡ ἐρώτησις γίνεται ὡς ἑξῆς· ὅσοι παραδέχονται τὰς ἐπιτροπὰς λέγουν ναί, ὅσοι δὲ δὲν παραδέχονται λέγουν ὄχι.

§178ΜΑΚΡΗΣ. Κατ’ ἐντολὴν τοῦ προέδρου θὰ τεθῇ τὸ ἀπώτερον ζήτημα· «οἱ θέλοντες τὰ τμήματα λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι ὄχι». Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 184 ἐψηφοφόρησαν, ἐξ ὧν 125 εἶναι κατὰ τῶν τμημάτων, 57 ὑπὲρ, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον· ὥστε κατὰ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο, ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη κατὰ τῶν τμημάτων, (χειροκροτήματα ῥαγδαῖα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Αὔριον εἶναι καλὸν νὰ μὴ συνεδριάσωμεν. Ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς ἑπομένης συνεδριάσεως θὰ ᾖναι ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 20. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (ὥρα 5 καὶ ¼).