1966.03.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 57η

Πέμπτη 10 Μαρτίου 1966

Προεδρία κ. Δ. Γ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ

(Ὥρα 7.15′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεύς, κ. Κ. Στεφανόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων τῆς 8ης καὶ 9ης Μαρτίου ἐ.ἔ.

§2Κ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων τῆς 8ης καὶ 9ης Μαρτίου ἐ.ἔ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Ν. Ἀναγνωστόπουλος, 2) Θ. Παππᾶς, Σ. Ἠλιόπουλος, Α. Τσιάρας, Σ. Μερκούρης, Β. Ἐφραιμίδης, Δ. Στρατῆς, Ε. Σακελλάρης, Δ. Παπανικολάου, Ν. Γανίτης, 3) Δ. Βρανόπουλος, 4) Ι. Σπηλιωτόπουλος, Φ. Βουνάτσος, Ε. Ζαπάρτας, Α. Καλαντζάκος, Π. Κλῆς, 5) Ι. Βαρβιτσιώτης, Ν. Στειρόπουλος, Ι. Τσιριμῶκος, Η. Κατριβάνος, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεως τοῦ Ν.Δ. 4227)1962 «περὶ συνταξιοδοτήσεως τῶν ἰατρῶν τοῦ ΙΚΑ καὶ ἑτέρων τινῶν διατάξεων κατηγοριῶν ἐργαζομένων ὡς καὶ τοῦ Ν. 3163)1955 «περὶ συνταξιοδοτήσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἱδρύματος Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Ι. Βαρβιτσιώτης, 2) Κ. Κωνιωτάκης, 3) Δ. Βρανόπουλος, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως θεμάτων πολιτικοῦ προσωπικοῦ τῆς Στρατιωτικῆς Ὑπηρεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Κ. Στεφανόπουλος, 2) Δ. Ἰωάννου, Κ. Παπαδημητρίου, 3) Γ. Λαζαρίδης, 4) Α. Θεοδοσιάδης, 5) Σ. Βαδαλούκας, Ε. Ζαπάρτας, 6) Α. Μητακίδης, 7) Α. Παπαδόπουλος, Ε. Ἀνθόπουλος, Γ. Παπαδημητρίου, Β. Ἰντζές, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Κώδικος καταστάσεως Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, καταθέτει προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως προσλήψεως μὴ τακτικοῦ προσωπικοῦ κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Σ. Πολυζωγόπουλος, 2) Θ. Μαναβῆς, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στεγαστικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἐν τῷ Συνοικισμῷ «Ἀξιὸς» Θεσσαλονίκης διαβιουσῶν οἰκογενειῶν καὶ ἐπιλύσεως θεμάτων τινῶν ἀφορώντων εἰς τὸν συνοικισμὸν Καλλιθέας Θεσσαλονίκης». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Α. Παπαϊωάννου, Χ. Γραμματίδης, 2) Χ. Μπουγᾶς, καταθέτουσι προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν Β.Δ. «περὶ εἰσιτηρίων διαγωνισμῶν καὶ διενεργείας ἐξετάσεων Ἀκαδημαϊκοῦ Ἀπολυτηρίου διὰ τὴν ἐπιλογὴν ὑποψηφίων διὰ τὰ Ἀνώτατα Ἐκπαιδευτικὰ Ἱδρύματα καὶ ἄλλων τινῶν συναφῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Παπαδημητρίου, Β. Ἰντζές, Α. Παπαδόπουλος, Ε. Ἀνθόπουλος, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. 644)1948 «περὶ ἀναπροσαρμογῆς καὶ κωδικοποιήσεως τῶν περὶ Ναυτικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἑλλάδος κειμένων διατάξεων». Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Περρωτῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει).

ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ

Δράμας Βουλευτικὸν Π4 Πρὸς τὸν Πρόεδρον Βουλῆς, Πρόεδρον Κυβερνήσεως, Ὑπουργὸν Δικαιοσύνης, Ὑπουργὸν Δημοσίας Τάξεως. Ἀθήνας Βάναυσος συμπεριφορὰ Διοικητοῦ Χωροφυλακῆς Δράμας Σταματοπούλου Ὑποδιοικητοῦ Διευθύνσεως Ταγματάρχου Κοκκίνη Μοιράρχου Καραυγουστῆ Ὑπομοιράρχου Σαββοπούλου καὶ ἄλλων Ἀξιωματικῶν Ὑπαξιωματικῶν Χωροφυλακῆς κακοποιήσαντες καὶ χειροδικήσαντες μὲ ἀναγκάζει νὰ καταγγείλω πρᾶξιν στόπ. Τώρα τελευταῖα ἀπεθρασύνθησαν ὄργανα τάξεως ἐπιδιδόμενα εἰς παντοειδεῖς πιέσεις εἰς βάρος τῶν πολιτῶν συλλαμβάνοντες ἀδικαιολογήτως καὶ κατακρατοῦντες παρανόμως πολίτας καταμηνύοντες διακριτικῶς πολίτας ἐγνωσμένων δημοκρατικῶν φρονημάτων πρὸς τοῦτο ὑπαρχούσης καὶ ὁμολογίας ὀργάνου καὶ διὰ τῶν μέσων αὐτῶν ἐπιδιώκοντες τρομοκράτησιν λαοῦ ἐπιπροσθέτως δὲ γνωρίζω ὑμῖν συγκεκριμένας περιπτώσεις θὰ καταγγείλλω δὲ ἐντεταλμένον ὑμῖν ἐὰν διαταχθῇ ἀνακρίσεως στόπ. Ἀχαρακτήριστον συμπεριφορὰ Διοικητοῦ Χωροφυλακῆς Σταματοπούλου ὅστις μὲ ἀπάθειαν παρηκολούθησε κακοποίησιν ἐμοῦ ἐξ ἀποστάσεως εἴκοσι μέτρων. Σημειοῦται ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τίθεται ἰδιαιτέρως ὑπ’ ὄψιν Ὑπουργοῦ Δημοσίας Τάξεως κ. Ἀποστολάκου, ὅστις ἐὰν ἔχῃ εὐθιξίαν συναδέλφου καὶ τιμᾷ τὴν Βουλὴν ὀφείλει νὰ προσέλθῃ αὐτοπροσώπως εἰς Δράμαν, ἵνα αὐτοπροσώπως ἐπιληφθῆ τοῦ θέματος τῆς Δημοσίας τάξεως καὶ νὰ καμαρώσῃ τὰ ὄργανά του, τὰ ὁποῖα μὲ παρέπεμψαν εἰς τὴν πολιτοφυλακὴν νὰ διαμαρτυρηθῶ. Διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀστυνομία ἡ δική μου στόπ. Ἔστω γνωστὸν ὅτι τοῦ λοιποῦ ποιῶν χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων μου καὶ παραβιαζομένης τῆς ἀσυλίας μου θέλω χρησιμοποιήσει ὅπλον ἐναντίον παντός, ὅστις θὰ παραβιάσῃ τὴν ἀσυλίαν μου θέτω δὲ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν τοῦ Ὑπουργοῦ Δημοσίας Τάξεως στόπ.

Μετὰ τιμῆς

ΑΝΑΣΤ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

Βουλευτὴς Δράμας Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Κ. Πετρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Καπνικοῦ ἀγῶνος Γαβαλοῦς, αἰτουμένου παρέμβασιν τοῦ ΕΟΚ πρὸς ρύθμισιν τῶν τιμῶν ἀγορᾶς τῶν καπνῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Κ. Πετρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρων Κοινοτήτων καὶ Συνεταιρισμῶν Μακρυνείας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ὑπὸ τῶν καπνεμπόρων ἀκολουθουμένην τακτικὴν ἀγορᾶς καπνῶν, ἐσοδείας 1965 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ἀναφορὰν Ἐθνικῆς Ἑνώσεως Περιπτεριούχων Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου Ἀττικῆς, αἰτουμένης ἐφαρμογὴν τοῦ Α.Ν. 1324)1949 «περὶ προστασίας καὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀναπήρων πολέμου, ὁπλιτῶν καὶ θυμάτων πολέμου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ἀναφορὰν Πανελληνίου Ἐπιτροπῆς Σπουδαστῶν Μέσων Τεχνικῶν Σχολῶν Ἐργοδηγῶν–Σχεδιαστῶν, αἰτουμένης ἄμεσον κατάθεσιν τοῦ Νομοσχεδίου περὶ Τεχνικῆς Ἐκπαιδεύσεως κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Ἀλευρᾶς, διὰ τηλεγραφήματός του, διαβιβάζει διαμαρτυρίαν Ὁμοσπονδίας Τραπεζικῶν Ὑπαλλήλων, διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Διοικητοῦ Τραπεζῶν Ἐμπορικῆς καὶ Ἰονικῆς Λαϊκῆς, Στρατῆ Ἀνδρεάδη, ἀσκουμένην πίεσιν εἰς βάρος τοῦ προσωπικοῦ τῶν Τραπεζῶν, πρὸς παρεμπόδισιν ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος ἀπεργίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Χ. Ἑρμείδης, διὰ τηλεγραφήματός του, διαβιβάζει διαμαρτυρίαν καπνοπαραγωγικοῦ κόσμου περιοχῆς Θεσσαλονίκης, διὰ τὰς ὑπὸ τῶν καπνεμπόρων προσφερθησομένας χαμηλὰς τιμὰς διὰ τὰ καπνὰ καὶ αἰτεῖται παρέμβασιν τοῦ ΕΟΚ πρὸς ρύθμισιν τῶν τιμῶν καὶ ἀπορρόφησιν τῶν ὑπολοίπων καπνῶν. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Χ. Ἑρμείδης, διὰ τηλεγραφήματός του διαμαρτύρεται διὰ τὴν ὑπὸ τῆς Α.Τ.Ε. Λαγκαδᾶ διανομὴν ἀλεύρων Δημοσίου δι’ ἀρτοποίησιν, τελείως ἀκαταλλήλων, εἰς τοὺς κατοίκους τῶν Κοινοτήτων Νυμφοπέτρας καὶ Ἀσκοῦ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Καπνικοῦ Ἀγῶνος Γαβαλοῦς Μεσολογγίου, αἰτουμένου ἐπέμβασιν τοῦ ΕΟΚ διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν τιμῶν διὰ τὰ καπνά. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Α. Τσιάρας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημητρίου Εὐαγγ. Σταθοπούλου, τακτικοῦ ἐθελοντοῦ αἱμοδότου, κατοίκου Ἀθηνῶν, αἰτουμένου χορήγησιν δελτίου ἐλευθέρας κυκλοφορίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Ἐθνικοῦ Συνδέσμου Θυρωρῶν Πολυκατοικιῶν καὶ Μεγάρων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, αἰτουμένου ἄμεσον ἀναθεώρησιν τῶν διεπουσῶν τὴν ἐργατικὴν σχέσιν τῶν θυρωρῶν διατάξεων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μαγνησίας κ. Φ. Παναγιωτόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Συλλόγου Συνταξιούχων Ἀναπηρίας ΙΚΑ, ΤΕΑΜΚ καὶ Βιομηχανίας Καπνοῦ, Συλλόγου Συνταξιούχων Γήρατος–Θανάτου Βόλου, αἰτουμένου αὔξησιν τῶν χορηγουμένων συντάξεων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μαγνησίας κ. Φ. Παναγιωτόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Ἑνώσεως Ἐργατοτεχνιτῶν Βιομηχανίας Ἠλεκτρικῶν Ψυγείων Βόλου, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν μὴ αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐργαζομένων εἰς τὴν Βιομηχανίαν Ἠλεκτρικῶν Συσκευῶν «ΜΕΛΙΣΣΑ» κλπ. Ὁ βουλευτὴς Φωκίδος κ. Α. Γκελεστάθης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημητρίου Εὐαγ. Σταθοπούλου, τακτικοῦ ἐθελοντοῦ αἱμοδότου, κατοίκου Ἀθηνῶν, αἰτουμένου χορήγησιν δελτίου ἐλευθέρας κυκλοφορίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου κ. Τ. Πλεύρης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημητρίου Εὐαγ. Σταθοπούλου, τακτικοῦ ἐθελοντοῦ αἱμοδότου, κατοίκου Ἀθηνῶν, αἰτουμένου χορήγησιν δελτίου ἐλευθέρας κυκλοφορίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ρεθύμνης κ. Π. Βαρδινογιάννης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημητρίου Εὐαγ. Σταθοπούλου, τακτικοῦ ἐθελοντοῦ αἱμοδότου, κατοίκου Ἀθηνῶν, αἰτουμένου χορήγησιν δελτίου ἐλευθέρας κυκλοφορίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Μ. Χλουβεράκης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημητρίου Εὐαγ. Σταθοπούλου, τακτικοῦ ἐθελοντοῦ αἱμοδότου, κατοίκου Ἀθηνῶν, αἰτουμένου χορήγησιν δελτίου ἐλευθέρας κυκλοφορίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Κουτσοχέρας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημητρίου Εὐαγ. Σταθοπούλου, τακτικοῦ ἐθελοντοῦ αἱμοδότου, κατοίκου Ἀθηνῶν, αἰτουμένου χορήγησιν δελτίου ἐλευθέρας κυκλοφορίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μαγνησίας κ. Φ. Παναγιωτόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Κάτω Λεχωνίων, αἰτουμένου ἀναθεώρησιν ἀποφάσεως ἀφορώσης κατασκευὴν νέας παραλλήλου Ἐθνικῆς ὁδοῦ Ἀγριᾶς–Μαλάκι. Ὁ βουλευτὴς Μαγνησίας κ. Φ. Παναγιωτόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρου Ἐλαιοπαραγωγῶν Κοινότητος Νεοχωρίου, αἰτουμένου ὅπως ἡ ἐπιδότησις τῶν ἐλαιοποιουμένων παγετοπλήκτων καὶ δακοπλήκτων ἐλαιῶν ἐσοδείας 1964–65 ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν τοιούτων τῶν ἐτῶν 1961– 1962–1963 καὶ 1964 λόγῳ ζημιῶν, ἃς ὑπέστη ἡ παραγωγὴ κατὰ τὰς περιόδους ταύτας. Ὁ βουλευτὴς Μαγνησίας κ. Σ. Ἐλαφρός, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Ἁγ. Γεωργίου Νηλείας, αἰτουμένων, ὅπως ἡ ἁμαξιτὴ ὁδὸς Βόλου–Ἁγ. Γεωργίου διέλθῃ ἐκ τοῦ χωρίου Κάτω Γατζέα καὶ ὄχι ἐκ τῆς ἐρημικῆς τοποθεσίας Κρυψάνα. Ὁ βουλευτὴς Εὐρυτανίας κ. Κ. Παπασπύρου, διὰ τηλεγραφήματός του διαμαρτύρεται διὰ τὰς γενομένας ἀπολύσεις ὑπαλλήλων καταγομένων ἐκ τοῦ Νομοῦ Εὐρυτανίας καὶ αἰτεῖται, ὅπως εἰς τὸ μέλλον μὴ ἀπολυθοῦν ὑπάλληλοι ἐκ τοῦ ἐν λόγῳ Νομοῦ λόγῳ τῆς δραματικῆς των καταστάσεως, πληγέντων ὑπὸ τῶν προσφάτων καταστρεπτικῶν σεισμῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Καλλιτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἑλλάδος, αἰτουμένου προώθησιν καὶ ψήφισιν τοῦ ὑπὸ τοῦ Κ.Ε.Ε. εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Παιδείας κατατεθέντος σχεδίου Νομοθετικοῦ Διατάγματος ἀφορῶντος τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἱδρυτικοῦ νόμου Κ.Ε.Ε. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μαγνησίας κ. Σ. Ἐλαφρός, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐργατοτεχνιτῶν Βιομηχανίας Ἠλεκτρικῶν Ψυγείων Βόλου «Ἡ Μέλισσα», διαμαρτυρομένης διὰ τὴν μὴ αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐργαζομένων εἰς τὴν ἐν λόγῳ βιομηχανίαν ὡς καὶ διὰ τὴν φυγάδευσιν τῆς ἐργασίας ἐκ Βόλου εἰς ἕτερα ἐργοστάσια, κυρίως τῶν Ἀθηνῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Κ. Στεφανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Ἀσφαλιστικοῦ Συνεταιρισμοῦ αὐτοτελῶς ἐργαζομένων ἐπιτηδευματιῶν ἐστερουμένων ἐπαγγελματικῆς στέγης Πατρῶν, αἰτουμένων ὅπως τὰ μέλη τοῦ ἐν λόγῳ Συνεταιρισμοῦ τύχουν βοηθήματος ἐπὶ ταῖς ἑορταῖς τοῦ Πάσχα. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Κ. Στεφανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Συλλόγου Σπουδαστῶν καὶ Ἀποφοίτων Μέσων Τεχνικῶν Σχολῶν Ἐργοδηγῶν καὶ Τεχνικῶν Βοηθῶν Πατρῶν, αἰτουμένων κατάθεσιν νομοσχεδίου περὶ ἐπαγγελματικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὁ βοιλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρου Κοινότητος Λευκοτόπου Σερρῶν, αἰτουμένου οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν, δι’ ἀντιμετώπισιν ἀναγκῶν τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος. Ὁ βουλευτὴς Μαγνησίας κ. Σ. Ἐλαφρός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Βόλου, αἰτουμένου ἄμεσον ἐκπροσώπησιν τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τιμῶν. Ὁ βουλευτὴς Μαγνησίας κ. Σ. Ἐλαφρός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Βόλου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν δρᾶσιν τῶν Συνεταιρισμῶν καὶ διὰ τὴν ἀπὸ μέρους τοῦ Κράτους ἐνίσχυσιν αὐτῶν εἰς βάρος τοῦ ἐμπορίου. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν Ἐθνικῆς Ἑνώσεως Περιπτεριούχων Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου Ἀττικῆς, αἰτουμένης ἐφαρμογὴν τοῦ Α.Ν. 1324)1949 «περὶ προστασίας καὶ ἀποκαταστάσεως τῶν Ἀναπήρων Πολέμου Ὁπλιτῶν καὶ Θυμάτων Πολέμου κλπ.», Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Α. Φράγκος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημητρίου Εὐαγ. Σταθοπούλου, τακτικοῦ ἐθελοντοῦ αἱμοδότου, κατοίκου Ἀθηνῶν, αἰτουμένου χορήγησιν δελτίου ἐλευθέρας κυκλοφορίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου, καταθέτει ἀναφορὰν κληρούχων τῶν λειβαδίων Σουλίου, αἰτουμένων λῆψιν νομοθετικοῦ μέτρου διὰ τὴν διανομὴν τῶν λειβαδίων διὰ τὴν καλυτέραν ἀξιοποίησιν τοῦ ζωϊκοῦ των κεφαλαίου. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου, καταθέτει ἀναφορὰν Ἐκκλησιαστικῆς Ἐπιτροπῆς Καμινίων Παραμυθίας, αἰτουμένης οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν δι’ ἄμεσον ἐπισκευὴν τοῦ Βυζαντινοῦ Ναοῦ Ἅγιος Δημήτριος. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Λ. Λασκαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρου Ἐλευθέρου Δασικοῦ Συνεταιρισμοῦ Σταυροῦ «Ἡ Ἕνωσις», αἰτουμένου ρύθμισιν ζητήματος σχετικῶς μὲ διαχωρισμὸν μεριδίων δασικῶν ἐκτάσεων ἀνηκόντων εἰς τὸν δασοκτήμονα Οἰκονόμου πρὸς ἐκμετάλλευσιν αὐτῶν ὑπὸ τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Σταυροῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἀγρινίου, αἰτουμένου οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν ἐκ τῶν κεφαλαίων τοῦ ΟΑΑΑ πρὸς ἀπασχόλησιν τῶν ἀνέργων καὶ ἐκτέλεσιν ἔργων κοινῆς ὠφελείας. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Α. Παπαϊωάννου, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρου 16ου ΚΤΕΛ Νομοῦ Καρδίτσης, διαμαρτυρομένου διὰ μελετωμένην ἀνάθεσιν ἐκμεταλλεύσεως γραμμῆς Ἀθηνῶν–Καρδίτσης εἰς ΣΕΚ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Κ. Ἀποσκίτης, καταθέτει ἀναφορὰν Συλλόγου Γονέων καὶ Κηδεμόνων Γυμνασίου– Λυκείου Τροπαίων, διαμαρτυρομένου διὰ πλήρη ἐγκατάλειψιν τοῦ Γυμνασίου καὶ Λυκείου Τροπαίων. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Κ. Ἀποσκίτης, καταθέτει ἀναφορὰν Συλλόγου Κοινοτικῶν Ὑπαλλήλων Νομοῦ Ἀρκαδίας, αἰτουμένου ἄμεσον ἐπιψήφισιν νομοσχεδίου ἑνιαίου λογαριασμοῦ καὶ τοιούτου Κώδικος Καταστάσεως Κοινοτικῶν Ὑπαλλήλων. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Κ. Ἀποσκίτης καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρου Ἐπαγγελματικῆς Μεγαλοπόλεως, διαμαρτυρομένου διὰ καθυστέρησιν ἐπιψηφίσεως νομοσχεδίου περὶ ἐπαγγελματικῆς στέγης. Ὁ βουλευτὴς Μαγνησίας κ. Σ. Ἐλαφρός, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρου Κοινότητος Ζαγορᾶς, αἰτουμένου ἐπέκτασιν τοῦ ἠλεκτρικοῦ δικτύου τῆς ΔΕΗ ἄνευ συμμετοχῆς τῶν κατοίκων ἢ τῆς Κοινότητος εἰς τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρου Συλλόγου Διδασκάλων Ναυπακτίας, αἰτουμένου ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν νομοσχεδίου περὶ ἑνιαίου μισθολογίου δημοσίων ὑπαλλήλων ὑποστηριχθοῦν αἱ ὑπὸ τῆς ΑΔΕΔΥ προτεινόμεναι τροπολογίαι. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Παπαδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Κοινότητος Ἀλευράδας Βάλτου, πληγέντων ἐκ τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων Ἀχελώου, αἰτουμένων ρύθμισιν ζητήματος σχετικῶς μὲ ἀπαλλοτριωθείσας ἐκτάσεις κατακλυσθείσας ὑπὸ τῶν ὑδάτων τῆς τεχνικῆς λίμνης κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Συνδέσμου ἀπολυθέντων δημοσίων ὑπαλλήλων Ν.Δ. 4352)1964, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ τῆς 35ετίας εἰς τοὺς ἀνωτάτους κρατικοὺς λειτουργοὺς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρων Κοινοτήτων καὶ Συνεταιρισμῶν Μακρυνείας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ὑπὸ τῶν καπνεμπόρων ἀκολουθουμένην τακτικὴν ἀγορᾶς καπνῶν ἐσοδείας 1965 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει ἀναφορὰν Ἑνώσεως Συνεταιρισμῶν Ναυπακτίας, αἰτουμένης ἐγκατάστασιν ἐργοστασίου λιπασμάτων εἰς τὸν Νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Λαντζούνης, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρου Συνεταιρισμοῦ Νεοχωρίου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ καταβολὴν ἀποζημιώσεως εἰς πληγέντας ἐκ βροχοπτώσεων συκοπαραγωγούς. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Α. Τσιάρας, καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπιτροπῆς καπνοπαραγωγῶν περιφερείας Λαγκαδᾶ, αἰτουμένης καταβολὴν συμπληρωματικοῦ τιμήματος πρὶμ διὰ τὰ καπνὰ ἐσοδείας 1964 κλπ. Οἱ βουλευταὶ Ἀρκαδίας κ.κ. Η. Παπαηλιοῦ καὶ Κ. Ἀποσκίτης, καταθέτουν ἀναφορὰν Προέδρου Κοινότητος Βερβαίνων, αἰτουμένου ἐπανίδρυσιν τοῦ σταθμοῦ Χωροφυλακῆς Βερβαίνων Ἀρκαδίας. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Κ. Ἀποσκίτης, καταθέτει ἀναφορὰς Κοινοτικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν Ἀρκαδίας, διαμαρτυρομένων διὰ τὰς ἐπικειμένας φορολογικὰς ἐπιβαρύνσεις καὶ αἰτουμένων εἴσπραξιν παγωμένων πιστώσεων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Γενικῆς Ἀτμοπλοΐας τῆς Ἑλλάδος, αἰτουμένης ρύθμισιν ζητήματος σχετικῶς μὲ τὴν δρομολόγησιν τῶν ἐπιβατηγῶν ὑπερωκεανείων γραμμῆς Ἑλλάδος–Βορείου Ἀμερικῆς. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Ν. Ἀλαβᾶνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Κυκλάδων, αἰτουμένου ἵδρυσιν βιομηχανίας κονσερβοποιήσεως πλεονασμάτων ἁλιείας εἰς Ἑρμούπολιν. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Ι. Γιαννόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρου Ἑνώσεως Συνεταιρισμῶν Λεχαινῶν, διαμαρτυρομένου δι’ ἄδικον κατανομὴν ἀποζημιώσεως εἰς πληγέντας ἐκ βροχοπτώσεων καπνοπαραγωγοὺς κλπ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§6Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Ἠλιοῦ.

§8Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς τὸ βράδυ καὶ σήμερον ὅλο τὸ πρωϊνόν, ἐπανειλημμέναι ἐκπομπαὶ τοῦ ραδιοφώνου, τὸ ὁποῖον κακῶς μονοπωλεῖται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπαναλαμβάνουν δηλώσεις τοῦ κ. Ἀποστολάκου εἰς βάρος μου, καθαπτομένας ἐμοῦ προσωπικῶς. Φυσικά, ἀπὸ τώρα δηλῶ, ὅτι οἱ ὑπαινιγμοί του εἶναι τελείως ἀναληθεῖς.....

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐδῶ διὰ νὰ γίνῃ κατ’ ἀντιμωλίαν συζήτησις.

§10Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως ὁ κ. Ἀποστολάκος τὰ λέγει κατ’ ἀντιμωλίαν;

§11Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ κ. Ἀποστολάκος προβάλλει τὸ πρόσχημα, ὅτι ἡ πρόσφατος ἀσθένειά του δὲν τοῦ ἐπιτρέπει νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Δέχομαι τὸ πρόσχημα, ἀλλὰ παρακαλῶ, ἐπειδὴ ἐτέθη προσωπικὸν ζήτημα ἐπὶ ἑνὸς σοβαροῦ ἐπιπέδου, νὰ ἀνακοινωθῇ ὑπὸ τοῦ Προεδρείου εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν Δημοσίας Τάξεως, ὅτι ὀφείλει τὸ ταχύτερον, ἀποκαθισταμένης τῆς ὑγείας του, νὰ ἔλθῃ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ἐπὶ τῶν προσωπικῶν αὐτῶν ἐπιθέσεων, τὰς ὁποίας ὑπέστην.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἠλιοῦ, θὰ μεριμνήσω προσωπικῶς. Τὸ αἴτημά σας εἶναι βάσιμον καὶ θὰ μεριμνήσω σχετικῶς, διότι πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Ἀποστολάκος διὰ νὰ γίνῃ συζήτησις ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 15 ἐρωτήσεως τοῦ κ. Κατριβάνου, ἀναφερομένης εἰς τὴν ὑπὸ ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Προεδρίας ἐκτύπωσιν πρακτικῶν τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§13Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑφ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐκτύπωσις τῶν πρακτικῶν τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος, ἐγένετο βάσει τοῦ Νόμου 4188 καὶ κατόπιν ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου. Ἐξετυπώθησαν 10.000 ἀντίτυπα καὶ διενεμήθησαν εἰς τὰς Δημοσίας Ὑπηρεσίας, τόσον τοῦ ἐσωτερικοῦ, ὅσον καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ συγκεκριμένως εἰς τὰς Νομαρχίας, τὰς Πρεσβείας, τὰς ἐφημερίδας κλπ. Ἡ ὅλη δαπάνη διὰ τὴν ἐκτύπωσιν ἀνῆλθεν εἰς δραχμὰς 103.000. Πρέπει δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐντύπων ὑπῆρξε πολὺ μικρός. Μάλιστα δὲ πολλοὶ βουλευταὶ ἐζήτησαν μεγαλύτερον ἀριθμὸν ἐντύπων, τὰ ὁποῖα ὅμως, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς διατεθοῦν, διότι δὲν ὑπῆρχον.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Κατριβᾶνος, ἔχει τὸν λόγον.

§15Η. ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον δὲν δικαιολογεῖ μίαν ἀπαράδεκτον καὶ ἐντελῶς παράνομον ἐνέργειαν τῆς Ὑπηρεσίας Τύπου καὶ Πληροφοριῶν τοῦ Ὑπουργείου του, ἀλλ’ ἀντιθέτως προκαλεῖ τὴν ἀγανάκτησιν. Συμβαίνει καὶ ἐδῶ, κ. Πρόεδρε, ὅ,τι συμβαίνει μὲ τὸ ραδιόφωνον, τὸ ὁποῖον μὲ τὰς ἐκπομπάς του προκαλεῖ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ Διεύθυνσις Τύπου καὶ Πληροφοριῶν τοῦ Ὑπουργείου Προεδρίας Κυβερνήσεως προέβη εἰς τὴν ἔκδοσιν ἐντύπου μὲ γενικὸν τίτλον «Συμβούλιον Στέμματος» καὶ μὲ ὑπότιτλον «πρακτικὰ τῆς 1ης καὶ 2ας Σεπτεμβρίου 1965», διὰ τοῦ ὁποίου πλαστογραφεῖ καὶ παραποιεῖ τὰ ὅσα ἐλέχθησαν εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Στέμματος, ὑπὸ τῶν συμμετασχόντων εἰς αὐτό. Συντελεῖται δὲ ἡ πλαστογράφησις καὶ παραποίησις ἀφ’ ἑνὸς διὰ προλόγου ψευδοῦς καὶ συκοφαντικοῦ, τοῦ ὁποίου τὸ περιεχόμενον στρέφεται κατὰ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τῆς τοποθετήσεως τίτλων καὶ ἐπεξηγηματικῶν γλωσσαρίων, ἐκτὸς κειμένου, ἀπαραδέκτων εἰς ἐπίσημον κείμενον καὶ σκοπούντων τὸν μονομερῆ πολιτικὸν ἐπηρεασμὸν τοῦ ἀναγνώστου. Κύριοι βουλευταί, πῶς εἶναι δυνατόν, ὅλοι ἡμεῖς, ὡς σύνολον, νὰ ἀνεχθῶμεν, ὅπως διὰ δαπανῶν τοῦ Δημοσίου ἡ οἱαδήποτε κρατικὴ ὑπηρεσία νὰ πλαστογραφῇ καὶ νὰ παραποιῇ ἐπίσημα πρακτικὰ ἑνὸς Συμβουλίου τοῦ Στέμματος, καὶ διὰ προλόγου νὰ στρέφεται ἐναντίον οἱουδήποτε Ἀρχηγοῦ κόμματος, ὡς συμβαίνει ἐν προκειμένῳ ἐναντίον τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. Καὶ ὁ πρόλογος γράφει τὰ ἑξῆς: «Τὰ δημοσιευόμενα εἰς τὴν παροῦσαν ἔκδοσιν πλήρη πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος, εἶναι ἰδιαιτέρως ἀποκαλυπτικὰ ὡς πρὸς τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὴν ἐπὶ 70 ἡμέρας παραταθεῖσαν πολιτικὴν κρίσιν. Θεμελιῶδες συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἀνακύπτει ἐκ τῆς μελέτης τῶν πρακτικῶν εἶναι, ὅτι ἡ ὀξεῖα πολιτικὴ κρίσις προεκλήθη ἐκ τῆς εἰλημμένης ἀποφάσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. κ. Παπανδρέου, ὅπως ἔλθῃ εἰς σύγκρουσιν μὲ τὸν Βασιλέα. Τὰ προβληθέντα ἐκ τῶν ὑστέρων αἴτια τῆς παραιτήσεώς του, ἀπεδείχθησαν εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Στέμματος ὡς μὴ βάσιμα. Διότι ὁ Βασιλεὺς οὔτε τὸ δικαίωμα τοῦ Πρωθυπουργοῦ νὰ ἀναλαμβάνῃ οἱονδήποτε Ὑπουργεῖον —ἐν προκειμένῳ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης— ἠμφεσβήτησεν οὔτε ἠρνήθη νὰ ὑπογράψῃ διάταγμα ἀντικαταστάσεως τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Γαρουφαλιᾶ». Καὶ συνεχίζεται περαιτέρω ἡ πλαστογράφησις καὶ παραποίησις τῶν πρακτικῶν τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος, διὰ τῆς τοποθετήσεως περιληπτικῶν γλωσσαρίων ἐντυπωσιακῶν ποὺ ὅταν κανεὶς τὰ διαβάσῃ, θὰ ἀντιληφθῇ ἀμέσως, ὅτι ἐγράφησαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐξαίρωνται ὅλαι αἱ ἄλλαι ἀπόψεις πλὴν τῆς τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., τοῦ ὁποίου αἱ ἀπόψεις μειονεκτοῦν. Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου, ἡ σύνταξις τῶν περιληπτικῶν γλωσσαρίων γίνεται ἀποκλειστικῶς κατὰ τὴν ὑποκειμενικὴν κρίσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Ὑπηρεσίας Τύπου, διότι σκοπίμως παραλείπονται ἐν τῇ περιλήψει γνῶμαι καὶ ἄλλων Ἀρχηγῶν κομμάτων λίαν σημαντικαί, αἱ ὁποῖαι ἂν ἐγγράφοντο, ὅπως ἀκριβῶς ἐλέχθησαν, θὰ ἐξουδετεροῦντο αἱ κατὰ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. ἐπιθέσεις. Λέγει, ἐπὶ παραδείγματι, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ εἰς τὴν σελίδα 127, τὰ ὅσα λέγει διὰ τὴν ἐπιλογὴν τοῦ Πρωθυπουργοῦ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς συνέταξαν τὸ γλωσσάριον αὐτό, ὅπως τὸ ἤθελαν καὶ κατὰ τὴν ὑποκειμενικήν των κρίσιν. Διότι σκοπίμως παρέλειψαν τὴν περαιτέρω λίαν σημαντικὴν καὶ συνταγματικῶς ὀρθὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ περὶ ἀναθέσεως τῆς ἐντολῆς εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ ἀμέσως μεγαλυτέρου κόμματος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, ἂν συνέβαινε, θὰ ἐμειοῦτο ἡ ἐναντίον τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. ἐπίθεσις καὶ δυσμενὴς ἐντύπωσις. Ἀναγράφει ἡ περίληψις, ἡ ἀναφερομένη εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ὅτι «ὁ Βασιλεὺς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ὁρίζῃ Ἀρχηγοὺς κομμάτων, ἀλλὰ νὰ ἐπιλέγῃ τὸν νέον Πρωθυπουργὸν ὅταν διαφωνήσῃ μὲ τὸν βασιζόμενον ἐπὶ τῆς πλειοψηφίας Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως» καὶ σκοπίμως παραλείπεται ἡ περαιτέρω συνταγματικῶς ὀρθὴ γνώμη τοῦ κ. Κανελλοπούλου ἔχουσα οὕτω: «Κανονικὸν θὰ ἦτο καὶ τὸ εἶπον καὶ χθές, νὰ καλέσῃ καὶ νὰ δώσῃ τὴν ἐντολὴν εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ ἀμέσως ἑπομένου κόμματος κλπ.». Τοῦτο προφανῶς ἐγένετο διὰ τὴν δημιουργίαν δυσμενῶν ἐντυπώσεων καὶ διὰ νὰ καλυφθῇ μία ἀντισυνταγματικὴ ἐνέργεια.

§16Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Μὰ αὐτὸ εἶναι πλέον πλαστογραφία.

§17Η. ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Βεβαίως. Περαιτέρω, κ. Πρόεδρε, ἐὰν διαβάσητε τὰς σελίδας 115,131, 84, 81, 63, 60 κλπ., θὰ ἴδητε, ὅτι ὑπάρχουν παρόμοιαι παραλείψεις, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουν εἰς τὴν παραποίησιν καὶ εἰς τὴν πλαστογραφίαν τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν δυσφήμισιν τῆς Ε.Κ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ Ὑπηρεσία Τύπου καὶ Πληροφοριῶν Ὑπουργείου Προεδρίας Κυβερνήσεως ἐξέδωκε τὸ δωρεὰν τυπωθὲν καὶ διανεμηθὲν διὰ χρημάτων τοῦ Δημοσίου ἔντυπον παραποιήσασα καὶ πλαστογραφήσασα τὰ πρακτικὰ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος, ὅπως ταῦτα ὑπεγράφησαν παρ’ ὅλων τῶν συμμετασχόντων εἰς τὸ Συμβούλιον. Διότι δὲν εἶχε κανένα δικαίωμα ἡ ἀνωτέρω ὑπηρεσία καὶ παρενόμησε καταφώρως προσθέσασα καὶ πρόλογον ἰδικόν της καὶ περιλήψεις ἰδικές της κατὰ τὴν ὑποκειμενικήν της κρίσιν, αἱ ὁποῖαι στρέφονται ἐναντίον τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., ἀσκοῦν πολιτικὴν κριτικὴν εὐνοοῦσαν τὴν Κυβέρνησιν καὶ καλύπτουν ἀντισυνταγματικὰς ἐνεργείας. Ἐὰν δὲν ἤγετο ἐκ τοῦ πονηροῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ ὑπηρεσία καὶ ἤθελε νὰ προσφέρῃ πραγματικὴν ὑπηρεσίαν, χωρὶς νὰ παρανομήσῃ, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκδώσῃ τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ὅπως ἀκριβῶς ὑπεγράφησαν παρ’ ὅλων τῶν συμμετασχόντων εἰς τὸ Συμβούλιον, χωρὶς τὸν συκοφαντικὸν πρόλογον καὶ τὰς δυσφημιστικὰς ἐντυπωσιακὰς περιλήψεις. Ἀλλὰ καὶ πέραν ὅλων αὐτῶν, κ.κ. βουλευταί, ἠρωτήσαμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας, ἐπειδὴ τὸ ἐξοργιστικῶς ἀπαράδεκτον καὶ παράνομον τοῦτο ἔντυπον ἐξεδόθη διὰ χρημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ εἰς βάρος του, νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖον τὸ ὕψος τῆς παρανόμως διατεθείσης δαπάνης διὰ νὰ καταλογισθῇ αὕτη ἐπὶ τῆς περιουσίας ὅλων ἐκείνων, ποὺ εὐθύνονται διὰ τὴν παράνομον αὐτὴν ἐνέργειαν.

§18Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑφ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Δὲν ἠθέλησα εἰς τὴν ἀπάντησίν μου νὰ δώσω τόνον ὀξύτητος, τὸν ὁποῖον ἔδωσεν ὁ κ. συνάδελφος. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω ὀλίγον σκληρὰ καὶ νὰ εἶναι ἐκεῖνος ὑπεύθυνος ἔναντι τῆς παρατάξεώς του. Συμφωνῶ, πράγματι, ὅτι κάποια κατάντια ὑπῆρξεν εἰς τὸ Ὑφυπουργεῖον Προεδρίας Κυβερνήσεως, ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου, ἡ ὁποία σήμερον δὲν ὑπάρχει. (Πολλοὶ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ. διαμαρτύρονται).

§19Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑφ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Θὰ ἔχετε στοιχεῖα.

§20Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀπευθυνθῆτε εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Εἰς σᾶς ἀπευθύνεται, κ. Πρόεδρε. Ἀκούσατε τί λέγει; Ὁμιλεῖ περὶ κατάντιας.

§21Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑφ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ἀρνοῦμαι, ὅτι εἰς τὸν πρόλογον ὑπάρχουν ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐνεφάνισεν ὁ κ. συνάδελφος, διότι αὐτὰ προκύπτουν ἀπὸ τὸ κείμενον. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω τοῦτο. Ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ κ. Παπανδρέου, ἀπεφασίσθη μία ἔκδοσις διὰ τὸ κυβερνητικὸν ἔργον καὶ ἐνεκρίθη πίστωσις 700 χιλιάδων δραχμῶν. Ἐγένοντο διορισμοὶ προσώπων καὶ ἠκολουθήθη ἡ ἰδία διαδικασία.....

§22Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Μὲ τὴν ἀτιμίαν αὐτήν, τί σχέσιν ἔχουν αὐτά;

§23Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑφ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Θὰ τὰ ἀκούσητε, διότι τὰ ζητεῖτε. Θὰ ἴδητε, ὅτι ἔχει μεγάλην σχέσιν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§24Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Τὰ ἀποδέχεται ὁ κ. Πρόεδρος αὐτά; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ πέντε λεπτά.

(Ὥρα 8.50′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 8.55′ μ.μ.)

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Διαμαντόπουλος). Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπεβλήθη αἴτησις ἀπὸ μέρους τῶν συναδέλφων κ.κ. Κοΐνη καὶ Λαγάκου, ἵνα δοθῇ ὁ λόγος εἰς ἕνα ἐξ αὐτῶν. Ὁρίστε, κ. Κοΐνη.

§27Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν διατυπωθεῖσαν ἐρώτησιν ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Κατριβάνου.....

§28Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις;

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ναί.

§30Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Πῶς ἐτελείωσε, κ. Πρόεδρε; Ἀφοῦ ἀκόμη δὲν ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§31Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι πρόδηλον, ὅτι ἤδη μοῦ ἐδόθη ὁ λόγος καὶ ὁμιλῶ. Ὑπάρχει περίπτωσις νὰ μοῦ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον; Δηλαδή, νὰ γίνῃ δευτέρα παραβίασις τοῦ Κανονισμοῦ; Ὁ κ. Ὑπουργός, συγκατετέθη νὰ ὁμιλήσω.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κοΐνη, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ μὴ ἐπιμείνητε νὰ ὁμιλήσητε, διότι δὲν ἀντελήφθην, λόγῳ ἀλλαγῆς τοῦ Προεδρείου, ὅτι δὲν εἶχε τελειώσει ἡ συζήτησις, δηλαδή, ὅτι δὲν εἶχεν ἀπαντήσει εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Κατριβάνου, ὁ κ. Ὑπουργός. Θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον εὐθὺς μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§33Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Τὸ δέχομαι, κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργός, μὲ εἶδεν ὁμιλοῦντα καὶ δὲν μοῦ ἔδωσε νὰ ἀντιληφθῶ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσω.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Κοΐνη, νὰ ἀπαντήσητε ἐν συνεχείᾳ, μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁρίστε, κ. Ὑπουργέ.

§35Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑφυπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Ὁ κ. συνάδελφος, διετύπωσε τὴν κατηγορίαν, ὅτι εἰς τὰ πρακτικὰ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος, ὑπάρχει πρόλογος, ὁ ὁποῖος ἀφήνει αἰχμὴν ἐναντίον τῆς Ε.Κ. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία αἰχμὴ ἐναντίον τῆς Ε.Κ. Ἀλλά, ἐὰν θέλετε, ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω μαζί σας, ὅτι τὸ Ὑφυπουργεῖον τῆς Προεδρίας ἔκαμε μίαν προσπάθειαν νὰ κάμῃ ἐμφανεστέραν τὴν ἰδικήν της θέσιν. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς: Ἡ Κυβέρνησις Παπανδρέου, εἶχεν ἐγκρίνει ποσὸν 700 χιλ. δρχ., διὰ νὰ ἐκδώσῃ τὸ κυβερνητικὸν ἔργον καὶ εἶχε προσλάβει πολλοὺς ὑπαλλήλους; Εἶχεν ἀρχίσει τὴν σύνταξιν τοῦ ἔργου καὶ εἶχεν ἐγκρίνει τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 700 χιλ. δρχ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. συνάδελφον, αὐτὰ τὰ πεπραγμένα θὰ ἐξεδίδοντο μὲ χρήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ 700 χιλ. καὶ ὄχι 100 χιλ. καὶ θὰ διενέμοντο δωρεάν, δὲν θὰ ἦσαν δὲ ἐναντίον τῶν ἀντιπάλων Κομμάτων τῆς ΕΡΕ καὶ τῆς ΕΔΑ; Βεβαίως, ναί.

§36Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Τὸ θέμα δὲν εἶναι αὐτό. Τὸ θέμα εἶναι ἐπὶ τοῦ προλόγου. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἀπαντήσῃ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, προχωρήσατε.

§38Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑφυπουργ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Δεύτερον θέμα. Ἡ Κυβέρνησις Παπανδρέου, ἐξέδωσε χάρτας τῆς Κύπρου μὲ ἕνα τμῆμα τοῦ λόγου τοῦ κ. Παπανδρέου, καὶ μὲ τὴν ὑπογραφὴν «Γεώργιος Παπανδρέου» ἄνευ οὐδεμιᾶς συνεννοήσεως μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τὰς ὁποίας ἐξωδεύθησαν 600 χιλ. δρχ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Θὰ τὰ ἀκούσητε, κύριοι, διότι τὰ ζητεῖτε.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν οἱοσδήποτε τῶν κ.κ. βουλευτῶν, λαμβάνει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ἢ ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος μετὰ μίαν ὥραν εἰσέρχεται εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἀπαντῶν, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ εἴπῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον θέλει, διὰ νὰ φθάσῃ ἐκεῖ ὅπου πρέπει νὰ φθάσῃ; Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, προχωρήσατε.

§40Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑφυπουργ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Οἱ χάρτες ἐκυκλοφόρησαν. Ἐπενέβη κατόπιν τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, τοὺς περισυνέλεξε καὶ τώρα εὑρίσκονται εἰς τὰ ὑπόγεια τοῦ Ὑπουργείου μου. Τοὺς χάρτας αὐτούς, κ. Κατριβάνο, οἱ ὁποῖοι ἐκόστισαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν 600 χιλ. δρχ., εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τοὺς καύσω πλέον. Ὁ κ. Κατριβᾶνος, λέγει, ὅτι γίνεται ἐπίθεσις ἐναντίον τῆς Ε.Κ. εἰς τὰ πρακτικά. Ὅταν ἐκυκλοφόρησε τὸ σχέδιον Περικλῆς — καὶ ἐγὼ ὑπέστην τὸ σχέδιον «Περικλῆς» — πολλοὶ ἀπὸ τὴν Ε.Κ. ἦσαν μὲ τὸν Περικλῆν. Καὶ ἐδόθη ἐντολὴ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου ἐκεῖνο τὸ βράδυ, νὰ τηλεφωνηθῇ εἰς ὅλα τὰ γραφεῖα τοῦ ξένου τύπου, νὰ γίνῃ ἐπίθεσις, διὰ νὰ δυσφημισθῇ τὸ ἀντίπαλον Κόμμα ἡ ΕΡΕ. Καὶ διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν, κ. Κατριβᾶνο, διετέθησαν 20.000 δρχ. τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὅπως βλέπετε, τὸ Ὑπουργεῖον Προεδρίας Κυβερνήσεως, ἑκάστοτε ἀκολουθεῖ τὴν πολιτικὴν μιᾶς Κυβερνήσεως καὶ ἄλλοτε κάμει πολλὰ καὶ ἄλλοτε ὀλίγα. Ἐγὼ ὑπόσχομαι νὰ μὴ κάμω ὅσα ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις Παπανδρέου, οὔτε νὰ διασπαθίσω τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον διεσπάθισεν ἡ Κυβέρνησις Παπανδρέου. Καὶ τὰ πρακτικὰ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος, ἐξεδόθησαν εἰς 10 χιλ., ὅταν ἔχουν ἐκδοθῆ ἀντίτυπα μὲ ὁμιλίας τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ ὅταν διὰ τὸ κυβερνητικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερον προηγουμένως εἶχον ἀποφασίσει νὰ ἐκδοθῇ εἰς 100 χιλ. ἀντίτυπα. Τὸ κείμενον εἶναι τὰ ἀποσπάσματα τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος καὶ ὁ πρόλογος ἀποδίδει τὴν πραγματικότητα.

§41Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος ἐν μέσῳ θορύβου καὶ κωδωνοκρουσιῶν).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ. Ὁ κ. Κατριβᾶνος, εἶναι ὁ ἐρωτῶν. Ὁρίστε, κ. Κατριβᾶνο, ἔχετε τὸν λόγον.

§43Η. ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Προεδρίας, προκειμένου νὰ ἀντικρούσῃ τοὺς σαφεῖς καὶ συγκεκριμένους ἰσχυρισμούς μου, μόνον ἐπιείκειαν ἀρκετὴν χρειάζεται τῶν ἀκροατῶν καὶ τίποτε ἄλλο. Διότι οὐδὲν συγκεκριμένον λέγει ἐναντίον τῆς ἐρωτήσεως τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀνέπτυξα μὲ συγκεκριμένα στοιχεῖα. Εἶπον διὰ τὸν πρόλογον, ὅτι εἶναι συκοφαντικὸς καὶ δυσφημηστικὸς καὶ τὸ ἀπέδειξα, διότι ὁ πρόλογος λέγει τὰ ἑξῆς: Θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλήν, νὰ ἀκούσῃ τί λέγει ὁ πρόλογος καὶ νὰ κρίνῃ.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν σᾶς ἱκανοποιῇ ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν ἐρώτησιν, δύνασθε νὰ τὴν μετατρέψητε εἰς ἐπερώτησιν.

§45Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει δικαίωμα νὰ ἀπαντήσῃ.

§46Η. ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. «Τὰ δημοσιευόμενα εἰς τὴν παροῦσαν ἔκθεσιν πλήρη πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος, εἶναι ἰδιαιτέρως ἀποκαλυπτικά...». Καὶ ἐρωτῶ, κύριοι, προσεγγίζει τὰ ὅρια, ἐπιεικῶς θὰ ἐκφρασθῶ, τοῦ κωμικοῦ αὐτὸ ποὺ εἶπεν ὁ κ. Ὑφυπουργός; Αὐτὰ εἶναι φοβερὰ πράγματα. Ἡ αἰχμὴ εἶναι συγκεκριμένη καὶ σαφής. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς δι’ ὡρισμένας δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν κατὰ τὸ παρελθόν. Κατ’ ἀρχὴν δὲν γνωρίζομεν τὶ δαπάναι εἶναι αὐταὶ καὶ μᾶς τὰς φέρει ἐξαπίνης εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δὲν ἔχομεν γνῶσιν τῶν συγκεκριμένων στοιχείων τὰ ὁποῖα παραθέτει καὶ τὰ παραθέτει μόνον δι’ ἐντυπώσεις. Εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος, ὅτι ἐὰν ἐλεγχθοῦν ὅλαι αὐταὶ αἱ περιπτώσεις, θὰ ἀποδειχθοῦν ψευδέσταται καὶ ἀνειλικρινεῖς.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Κ., κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§48Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον παρευρεθῆ εἰς συζητήσεις εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ ἐλεγχόμενος Ὑπουργὸς προσεπάθει δολιχοδρομῶν, νὰ ὑπερασπίσῃ τὰς πράξεις του. Ἀλλὰ τὸ φαινόμενον τοῦ σημερινοῦ Ὑφυπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, δὲν τὸ ἐφανταζόμην ποτέ. Ἀλλὰ μήπως ἐφανταζόμην τὴν προδοσίαν ποὺ ἔγινε; Καὶ ὅμως, καὶ ἡ προδοσία ἔγινε καὶ τὸ φαινόμενον τῆς ἀπαντήσεως τοῦ σημερινοῦ Ὑφυπουργοῦ ἐπὶ τῆς Προεδρίας παρουσιάσθη. Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. συναδέλφου, δὲν ἀφορᾷ τὴν δαπάνην ἡ ὁποία διετέθη διὰ τὴν δημοσίευσιν αὐτοῦ τοῦ ἐλεεινοῦ δημοσιεύματος. Ἀφορᾷ ἠθικὴν εὐθύνην, τὴν ἐντιμότητα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ὑπευθύνου διὰ τὸν πρόλογον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος καὶ διὰ τὰς εἰς τὸ περιθώριον διαφόρων σελίδων ὑποσημειώσεις. Καὶ ἀφορᾷ τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι εἰς τὸ τέλος, εἰς τὴν τελευταίαν σελίδα ἀναγράφεται: «Τὰ πρακτικὰ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος, ἐτυπώθησαν μερίμνῃ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως Τύπου καὶ Πληροφοριῶν τοῦ Ὑπουργείου Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ἐργοστάσιον γραφικῶν τεχνῶν Χρήστου Χρήστου, τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1965. Τεχνικὴ ἐπιμέλεια, διεύθυνσις συνεδρίων ἐκθέσεων ἐκδόσεων». Δηλαδή, ὁμολογεῖ, ὅτι τὴν εὐθύνην τοῦ δημοσιεύματος τὴν φέρει τὸ Ὑπουργεῖον Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἄρα τὸ Ὑπουργεῖον, κύριοι, μεμφόμεθα. Μεμφόμεθα τὴν ἀνέντιμον πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργοῦ, τοῦ νὰ περιλάβῃ πρόλογον. Τὸ νὰ δημοσιεύσῃ τὰ πρακτικὰ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος, ἡμεῖς θὰ τὸ ἐθεωρούσαμεν πρᾶξιν ἀξιέπαινον, πρᾶξιν βραβευτέαν, διότι χρησιμεύουν πρὸς διαφώτισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπὶ τῶν διαμειφθέντων κατὰ τὸ Συμβούλιον τοῦ Στέμματος. Βεβαίως, πρακτικὰ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ἀλλὰ ἄλλο τὸ δημοσίευμα τῶν ἐφημερίδων καὶ ἄλλο τὸ δημοσίευμα ἑνὸς ἐπισήμου κειμένου ὑπὸ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας. Δὲν περιορίζεται τὸ ἐπικρινόμενον δημοσίευμα εἰς τὸ κείμενον τῶν λεχθέντων εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Στέμματος, ἀπὸ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μετέσχον τοῦ Συμβουλίου. Ἐπικρίνεται διὰ τὰς ὑποσημειώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει εἰς διάφορα σημεῖα. Αἴφνης, εἰς τὴν σελίδα 127, λέγει: «Ἡ ἐπιλογὴ τοῦ Πρωθυπουργοῦ» ἐπικεφαλῆς. Εἰς τὸ περιθώριον ἡ γνώμη ἡ σοφὴ τοῦ Ὑπουργείου Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ πλαστογραφίαν τοῦ κειμένου τῶν πρακτικῶν τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος. Ἐπικεφαλῆς, λοιπόν: «Ἡ ἐπιλογὴ τοῦ Πρωθυπουργοῦ». Τὸ ὑποσημείωμα τὸ σχόλιον: «Ὁ Βασιλεὺς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ὁρίζῃ ἀρχηγοὺς κομμάτων, ἀλλὰ νὰ ἐπιλέγῃ τὸν νέον Πρωθυπουργόν, ὅταν διαφωνήσῃ μὲ τὸν βασιζόμενον ἐπὶ τῆς πλειοψηφίας Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως». Σχόλιον, συναγόμενον τάχα, ἀπὸ τὰ λεχθέντα εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Στέμματος. Ἀλλά, τί ἐλέχθη; Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, κ. Κανελλόπουλος, εἶπε κατὰ τὸ δημοσίευμα, καὶ δὲν ἠμπορεῖ τὸ κείμενον νὰ τὸ ἀλλάξῃ κανείς, ἐλέχθη, εἶναι ἐστενογραφημένα τὰ πρακτικά, κανονικὸν θὰ ἦτο καὶ τὸ εἶπον καὶ χθές, νὰ καλέσῃ ὁ Βασιλεὺς νὰ δώσῃ τὴν ἐντολὴν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἀμέσως ἑπομένου κόμματος. Ἀλλὰ ἀκριβῶς ἐγώ, ὡς ἀρχηγὸς τοῦ ἑπομένου κόμματος, ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου εἶχον τονίσει, ὅτι θὰ ἐβοήθουν νὰ γίνῃ προσπάθεια σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως ἐκ τοῦ κόμματος τοῦ ὁποίου ἀρχηγὸς καὶ Κυβέρνησις προεκάλεσαν ὅσα κατ’ ἐμέ, καλῶς ἢ κακῶς, ἦσαν ἐπικίνδυνα καὶ δεινά, δηλαδή, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀκριβῶς νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τοῦ κ. Παπανδρέου διὰ τοῦ στρατηγοῦ κ. Φροντιστῆ. Εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος, δηλαδή, τὰ ἀντίθετα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ σχόλια, τὰ ὁποῖα ἐπέτρεψεν εἰς ἑαυτὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προεδρίας νὰ ἀναγράψῃ ὡς συναγόμενα ἀπὸ τὰ κείμενα τῶν λεχθέντων εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Στέμματος. Ὁ κ. Κανελλόπουλος, εἶπεν, ὅτι ἐγὼ νομίζω, ὅτι κανονικὸν θὰ ἦτο νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐντολὴ εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἀμέσως ἑπομένου κόμματος, δηλαδή, εἰς τὴν ΕΡΕ. Δὲν εἶπεν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἔχει δικαίωμα νὰ κάνῃ ὅ,τι θέλει. Ἑπομένως, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἀλλοιώνει ἐσκεμμένως, δολίως τὰ λεχθέντα εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Στέμματος. Ἀλλά, δὲν φθάνουν μόνον αὐτά. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν καὶ μὲ τὰς ἄλλας σημειώσεις, τὰς ὁποίας ἐσημείωσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Κατριβάνος. Ἀλλὰ ἀκούσατε τὸν πρόλογον, ὡσὰν νὰ ἐχρειάζετο καὶ πρόλογος διὰ νὰ δημοσιευθοῦν τὰ πρακτικὰ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος. Καὶ ἐδῶ, εἶναι ἡ δολιότης, ἐδῶ, εἶναι ἡ ἀνέντιμος πρᾶξις, γράφει: «Τὰ δημοσιευόμενα εἰς τὴν παροῦσαν πλήρη ἔκθεσιν τῶν πρακτικῶν τῶν συνεδριάσεων τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος, εἶναι ἰδιαιτέρως ἀποκαλυπτικὰ ὡς πρὸς τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν ἐπὶ 70 ἡμέρας παραταθεῖσαν πολιτικὴν κρίσιν, 70 ἡμέρας τότε, 9 μῆνας τώρα. Θεμελιῶδες συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἀνακύπτει ἐκ τῆς μελέτης τῶν πρακτικῶν εἶναι, ὅτι ἡ ὀξεῖα πολιτικὴ κρίσις προεκλήθη ἐκ τῆς εἰλημμένης ἀποφάσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. κ. Παπανδρέου, ὅπως ἔλθῃ εἰς σύγκρουσιν μὲ τὸν Βασιλέα». Καὶ ἐρωτῶ, πάντα ἀναγνώστην. Ἐλέχθη πουθενὰ τέτοιο πρᾶγμα; Καὶ ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προεδρίας νὰ συναγάγῃ συμπεράσματα μόνο του αὐθαιρέτως καὶ νὰ τὰ δημοσιεύσῃ μὲ χρήματα τοῦ Δημοσίου, τὸ τονίζω αὐτό, ἀδιάφορον ἐὰν εἶναι 10.000 ἢ πλείονα. Ἑπομένως, μεμφόμεθα τὸν Ὑφυπουργὸν Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτήν, τῆς ὁποίας τὴν εὐθύνην φέρει. Κάθε ἕνας, εἴτε πολίτης, εἴτε βουλευτής, δύναται νὰ ἀναγινώσκῃ τὰ πρακτικὰ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος καὶ νὰ συναγάγῃ τὰ συμπεράσματά του. Καὶ τὰ συμπεράσματά του νὰ τὰ δημοσιεύσῃ ἐνυπογράφως. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ἐπίσημον δημοσίευμα προερχόμενον ἐκ πρωτοβουλίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προεδρίας νὰ βγάζῃ αὐτὰ τὰ ἀνέντιμα συμπεράσματα, εἶναι ἀνέντιμον. Καὶ δι’ αὐτὸ μεμφόμεθα τὸν Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας. Διότι, λέγει, ὅτι οὔτε τὸ δικαίωμα τοῦ Πρωθυπουργοῦ νὰ ἀναλαμβάνῃ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἠμφεσβήτησεν ὁ Βασιλεύς, οὔτε ἠρνήθη νὰ ὑπογράψῃ τὸ διάταγμα τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, κ. Γαρουφαλιᾶ. Τότε, διατί δὲν ὑπεγράφη; Ἑπομένως, κ. Πρόεδρε, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον κατηγοροῦμεν, ἀποδεικνύεται ἐξ αὐτοῦ τούτου τοῦ κειμένου τοῦ δημοσιεύματος. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἠθέλησε νὰ μετακινήσῃ τὸ θέμα ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ εἶναι εἰς τὸ ὅτι καὶ ἄλλοτε ἐπὶ Κυβερνήσεως τῆς Ε.Κ. ἐγένοντο δημοσιεύματα εἴτε τῶν λόγων τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, εἴτε ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πρέπει νὰ λάβουν εὐρυτέραν δημοσιότητα διὰ δαπάνης τοῦ Δημοσίου, διὰ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου. Ναί. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα αὐτό, δὲν ἐγένετο μόνον ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, ἐγένετο ἐπὶ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων καὶ ἐπὶ ΕΡΕ καὶ ἐπὶ ἄλλων. Ἀγορεύσεις Πρωθυπουργῶν οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν, ὅτι ὁ λόγος των ἐξυπηρετεῖ γενικὰ συμφέροντα τοῦ τόπου καὶ ἔπρεπε αἱ ἰδέαι των νὰ γίνουν γενικὸν κτῆμα τοῦ λαοῦ, τὸ ἔκαμαν, ἀλλὰ τί σχέσιν ἔχει ἐκεῖνο μὲ τοῦτο; Ἐκεῖνο ἦτο ἕνα δημοσίευμα τῶν λόγων τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Πρωθυπουργοῦ κηρύσσοντος εἰς τὸν λαὸν τὰς ἀπόψεις του. Ἐδῶ δὲν εἶναι ἀπόψεις Σ)λίου Στέμματος. Ἐκεῖνο ἦτο θεμιτόν, διότι διεφώτισε, προσπαθοῦσε νὰ διαφωτίσῃ διὰ τῶν δημοσιευμάτων ἐκείνων ἡ ἑκάστοτε Κυβέρνησις, ὁ ἑκάστοτε Πρωθυπουργός, ἐπὶ τῶν ἀπόψεών του τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Αὐτὴ εἶναι ἢ ὄχι ἠθικὴ ἐνέργεια, ὄχι πρέπουσα ἐνέργεια καὶ τὴν κατηγοροῦμε, αὐτὸ εἶναι τὸ κατηγορούμενον πρᾶγμα.

§49Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑφυπουργ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Δὲν ἐπερίμενον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Μπακόπουλος, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν συζήτησιν χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀναγνώσει τὴν ἐρώτησιν. Εἶπεν, ὅτι δὲν ἀναφέρεται ἡ ἐρώτησις εἰς τὸ ὕψος τῆς δαπάνης.

§50Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀνέφερον καὶ αὐτό.

§51Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑφυπουργ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ἡ ἐρώτησις, λέγει, ποῖον τὸ ὕψος τῆς δαπάνης διὰ τὴν ἐκτύπωσιν τοῦ ἐντύπου τούτου.

§52Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὴν τάξιν τῆς συζητήσεως. Καὶ αὐτὸ τὸ ἀνέφερον, διεχώρισα τὸ θέμα αὐτὸ ἀπὸ τὸ θέμα τῆς ἠθικῆς τάξεως καὶ ἔδωσα τὸ βάρος τῆς μομφῆς μας ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἠθικῆς τάξεως.

§53Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑφυπουργ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ἡ ἀπάντησίς μου εἶναι, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία πλαστογραφία, ὅτι ὁ πρόλογος προέρχεται πράγματι ἀπὸ τὸ κείμενον τοῦ περιεχομένου. Ἐπιστρέφω τὰ περὶ ἀνεντιμότητος εἰς τὸν κ. Μπακόπουλον καὶ θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω, ὅτι ἀνεντιμότης ὑπάρχει ὅταν ἕνας ὑβρίζῃ τὸν ἀρχηγόν του, ὅταν δὲν τὸν κάμῃ Ὑπουργὸν καὶ παύει νὰ τὸν ὑβρίζῃ μόλις ὁρκισθῇ.

§54Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ ἐπιστρέφετε τὴν μομφὴν τῆς ἀνεντιμότητος, διὰ ποίαν πρᾶξιν; Ἐγὼ τοῦ εἶπον, ὅτι εἶναι ἀνέντιμον τὸ δημοσίευμα καὶ ἐπιμένω. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.), διὰ ποίαν πρᾶξιν μοῦ τὴν ἐπιστρέφει; Παραμένετε βουβός, διότι εἶσθε ἔνοχος.

§55Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑφυπουργ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ἐγὼ τὰ εἶπον σαφῶς.

§56Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Διὰ τὴν προδοσίαν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Κοΐνη.

§58Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Κατὰ σύστημα τὸ Προεδρεῖον παραβιάζει τὸν Κανονισμόν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ποίας παραβιάσεως.

§60Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσω. Εἶσθε καὶ ἐσεῖς παραπλεύρως καὶ ὁ ἀποχωρήσας Πρόεδρος, ἀπὸ σκοποῦ προφανῶς, ὡς διετυπώθη. Πρέπει νὰ γνωρίζητε καὶ γνωρίζετε ἀσφαλῶς, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων καὶ τῶν ἐπερωτήσεων, διέπεται ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 47 ἕως 61 καὶ ἐπέκεινα τοῦ Κανονισμοῦ. Καθορίζεται δηλαδή, ἐν τῷ Κανονισμῷ, ὁ τρόπος συζητήσεως καὶ μόνον ἐπὶ τοῦ ὡρισμένου θέματος καὶ ἐπὶ τοῦ ἀναγραφομένου ἐν τῇ ἐρωτήσει διεξάγεται ἡ ἐρώτησις ἢ ἐπερώτησις καὶ ἀπάντησις. Ἠρωτήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἀνεπτύχθη ἡ ἐρώτησις διὰ τὸ ἐντελῶς περιωρισμένον θέμα. Ὅτι ἐγένετο παραποίησις, πλαστογραφία δηλαδὴ τῶν λεχθέντων, ἀτόπως ἐν τῷ προλόγῳ, ὡς ἀνεπτύχθη ὑπὸ τῶν προλαλησάντων, τῶν πρακτικῶν τοῦ Συμβουλίου. Θὰ ἀνέμενε κανεὶς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως καὶ τῆς ἀήθους καὶ ἐγκληματικῆς ταύτης ἐνεργείας καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργός... (Φωναὶ ὄχι ἀξιότιμος). Ὁ Ὑπουργός, εἶναι πάντοτε ἀξιότιμος, διότι τὰ ἀξιώματα δὲν κρίνονται ἀπ’ τὰ πρόσωπα, εἶναι δὲ ἄλλο διάφορον θέμα, ἂν σήμερον τὰ πάντα, δηλαδὴ θεσμοὶ καὶ ἀξιώματα ἐξευτελίσθησαν. Θὰ ἀνέμενε κανείς, λέγω, νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τοῦ τεθέντος συγκεκριμένου σκληροῦ ἐρωτήματος.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὡμίλησεν. Ὁμιλεῖτε ἐπὶ παραβιάσεως τοῦ Κανονισμοῦ.

§62Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Δύο παραβιάσεις θὰ ἐπισημάνω: τὴν πρώτην διότι, δὲν ὑφίσταται διαφορὰ ὁμιλητῶν, εἴτε Ὑπουργός, εἴτε βουλευτής, ὅταν τίθεται θέμα παραβιάσεως τοῦ Κανονισμοῦ, ὁ Πρόεδρος, ὤφειλε νὰ διακόψῃ τοσούτῳ μᾶλλον, ὅταν, ἐκτὸς τοῦ θέματος, ὁ κ. Ὑπουργός, ἀπήντησε διὰ βαρυτάτων φράσεων, στρεφόμενος κατὰ τοῦ κύρους τοῦ Σώματος καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, τοῦ κατέχοντος κατὰ σύμπτωσιν τὴν ἕδραν καὶ νὰ τοῦ εἴπῃ, ὅτι ἦτο ἐκτὸς θέματος καὶ νὰ τὸν διακόψῃ. Δεύτερον, ἐλέχθησαν φράσεις καὶ παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, νὰ προσέξουν καὶ νὰ μὴ θορυβοῦν, διότι ἐπὶ μῆνας ἔκαμα ὑπομονὴν καὶ μετὰ δυσκολίας συνεκράτησα τὴν ψυχραιμίαν μου καὶ παρηκολούθησα τὰς συζητήσεις, λέγω, ἐὰν θέλουν νὰ προσέξουν, ἐλέχθησαν φράσεις κατ’ εὐθεῖαν κατὰ τοῦ κατέχοντος τὴν ἕδραν Προέδρου, ὡς «τοιοῦτον ἦτο τὸ κατάντημα τοῦ Ὑπουργείου Προεδρίας Κυβερνήσεως, ἐπὶ Κυβερνήσεως Γ. Παπανδρέου, καθ’ ἣν ἐποχὴν Ὑπουργὸς ἦτο ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Βουλῆς». Καὶ τίθεται αὐτομάτως τὸ ἐρώτημα. Δύναται νὰ εἶναι Πρόεδρος τοῦ Σώματος καὶ δὲν καταπίπτει τὸ κῦρος, ὅταν εἶναι Πρόεδρός του ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὸν κ. Ὑφυπουργόν, εἶχε περιέλθει εἰς τοιοῦτον κατάντημα;

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι παραβίασις τοῦ Κανονισμοῦ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Θὰ κάνω αὐτὸ ποὺ εἴπατε προηγουμένως, θὰ σᾶς ἀφαιρέσω τὸν λόγον τώρα.

§64Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Καὶ ἐρωτᾶται, ἐνῷ ὑβρίζετο ἡ Προεδρία τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐγνώριζεν ὁ κατέχων τὴν ἕδραν, ὅτι ὁ ἴδιος ἐξυβρίζετο, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τις νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς ὕβρεις, καθ’ ὅσον τὸ ὑβριζόμενον ὑπουργεῖον διηυθύνετο τότε ὑπὸ τοῦ νῦν ὑβριζομένου, νῦν δὲ ὑπὸ τοῦ ὑβρίζοντος Ὑφυπουργοῦ, ἐνῷ δὲν ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην, τηρῶν τὸν Κανονισμόν, νὰ διακόψῃ τὸν ὁμιλητήν, ὄχι τόσον διὰ τὰς κατ’ αὐτοῦ ὕβρεις, ἀλλὰ διότι αὗται θὰ εἶχον ἐπέκτασιν καὶ ἐπὶ ἀπόντων.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν σεῖς νὰ εἴπητε, τί θὰ ἔπρεπε νὰ κάνῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε, ὅ,τι θέλετε. Θὰ κάμνετε ἔλεγχον εἰς τὰς σκέψεις τοῦ καθ’ ἑνὸς συναδέλφου;

§66Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Νὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα: Ἐὰν τώρα σηκωθῇ ἕνας Ὑπουργὸς καὶ ὑβρίζῃ τὸν Πρόεδρον, θὰ τοῦ ἐπιτρέψετε νὰ ὑβρίζῃ τὸν Πρόεδρον;

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, ἀσφαλῶς, ἀλλά, ὅταν εἶναι παρὼν ὁ ἴδιος, ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην αὐτός. Εἶναι δικαίωμά του.

§68Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως, ἦτο ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἦτο δικαίωμά του, νὰ ζητήσῃ νὰ κατέβῃ ἀπὸ τὴν ἕδραν καὶ νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἀπὸ κάτω.

§70Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Δὲν τὸ ἔκαμεν, ὅμως, καὶ ἀπῆλθεν ἐν σιγῇ καὶ διὰ τὸν ἑαυτόν του δὲν εἶναι τὸ θέμα, ἀλλά, ὡς προεῖπον, ἀφήνων ἀναπάντητον τὸν ὑβρίζοντα, κ. Ὑφυπουργόν, δημιουργεῖ θέμα προσωπικὸν καὶ δι’ ἄλλους.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κοΐνη, ἦτο δικαίωμα τοῦ Προέδρου, ἐὰν ἐθεώρει τὸν ἑαυτόν του θιγόμενον, νὰ ζητήσῃ νὰ κατέβῃ καὶ νὰ ἀπαντήσῃ.

§72Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Αὐτὸ ἤθελα νὰ ἀκούσω. Δηλαδή, ὅτι δὲν τὸν ἐνδιαφέρει, ἐὰν, ὡς ἐλέχθη, εἶχε περιέλθει εἰς τοιοῦτον κατάντημα. Τόσον τὸ καλύτερον διὰ σᾶς.

§73Δ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Παπασπύρου, δὲν ὑπῆρξε ποτὲ Ὑφυπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως.

§74Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖον εἶναι τὸ προσωπικὸν θέμα;

§76Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἀναφερθεὶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Κ., εἶπεν, ὅτι τὸ Ὑφυπουργεῖον Προεδρίας εἶχε καταντήσει «ξέφραγο ἀμπέλι».

§77Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑφυπουργὸς Προεδρ. Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, ἀνεφέρθην εἰς δύο γεγονότα, τὰ ὁποῖα, δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἀνάγωνται εἰς τὴν περίοδον ποὺ σεῖς διηυθύνατε τὸ Ὑφυπουργεῖον.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα, κ. Βαρδινογιάννη.

§79Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει, κ. Πρόεδρε, προσωπικὸν θέμα, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργός, ἀναφερθεὶς εἰς τὴν περίοδον, καθ’ ἣν διηύθυνα τὸ Ὑφυπουργεῖον Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν, ὅτι εἶχε καταντήσει τοῦτο «ξέφραγο ἀμπέλι».

§80Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ὑφυπουργὸς Προεδρ. Κυβερνήσεως). Δὲν σᾶς ἀρκεῖ, κ. συνάδελφε, τὸ ὅτι σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν ἀνεφέρθην δηλαδὴ εἰς ὑμᾶς;

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα.

§82Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἁπλῶς θέλω νὰ εἴπω....

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως φορολογικῶν τινων διατάξεων». Ὁ κ. Π. Παπαληγούρας, ἔχει τὸν λόγον.

§84Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ προκειμένη φορολογία...

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, παρακαλῶ, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκουσθῇ μετὰ τῆς αὐτῆς προσοχῆς καὶ ὁ κ. Παπαληγούρας, ὅπως ἠκούσθησαν καὶ οἱ ἄλλοι ὁμιληταὶ τῆς Ε.Κ. Παρακαλῶ, ὅλας τὰς πτέρυγας, μετὰ ἡσυχίας καὶ προσοχῆς, νὰ ἀκουσθῇ ὁ κ. Παπαληγούρας.

§86Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τῆς Ε.Κ., νὰ ἀκούσωμεν μὲ τὴν δέουσαν εὐπρέπειαν καὶ προσοχὴν τὰς ἀπόψεις καὶ τῶν ἀντιπάλων μας, ὅπως καὶ ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, ἤκουσαν μὲ προσοχὴν τὰς ἀπόψεις σας. Μόνον ὁ ἀμοιβαῖος σεβασμὸς καὶ ἡ εὐπρέπεια τῆς συζητήσεως προωθεῖ τὸ θέμα.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπακόπουλε, ὡς Προεδρεῖον, σᾶς εὐχαριστῶ ἰδιαιτέρως.

§88Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔλεγον, ὅτι ἡ προκειμένη φορολογία, θὰ εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας, ἐπώδυνος. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἄξιον τῆς αἰθούσης, νὰ συζητοῦμεν, περὶ τοῦ ἂν μία φορολογία 2.000 ἑκ. δρχ., ἐπιβαλλομένη μάλιστα ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πρόκειται νὰ ἔχῃ, ἢ νὰ μὴν ἔχῃ, συνεπείας δυσάρεστους. Θὰ ἔχῃ συνεπείας, πολὺ δυσάρεστους. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πράγματι, ἀξίζει τὸν κόπον καὶ πρέπει νὰ συζητηθῇ, εἶναι τοῦτο: Ἐὰν καὶ διατί ἡ ἐπώδυνος αὐτὴ φορολογία κατέστη ἀναγκαία. Ἐλέχθη, ἐπίσης, ἐκ πλειόνων πλευρῶν, ὅτι ὁ ρόλος τῆς φορολογίας σήμερον, πρέπει νὰ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ρυθμιστικὸς καὶ ὄχι ἁπλῶς ταμιευτικός, ὑπὸ τὴν κλασσικὴν ἔνοιαν τοῦ ὅρου. Πράγματι, ὁ δημόσιος προϋπολογισμός, πρέπει νὰ ἐπενεργῇ ὡς ὄργανον ἐπηρεασμοῦ, ὡς δικλεὶς ρυθμιστική, τῆς οἰκονομίας. Μόνον ἡ τοιαύτη χρησιμοποίησις τοῦ προϋπολογισμοῦ καθιστᾷ δυνατὴν τὴν ἄσκησιν δημοσιονομικῆς πολιτικῆς. Ἀνεφέρθησαν δύο παραδείγματα τοιαύτης χρησιμοποιήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πρῶτον, ἡ διὰ δημοσιονομικῶν μεθόδων προώθησις τῆς παραγωγικῆς δραστηριότητος καὶ δεύτερον ἡ διὰ τοῦ αὐτοῦ μέσου βελτίωσις τῆς κατανομῆς τοῦ φορολογικοῦ βάρους, ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς. Ἐλησμονήθη, ὅμως, νὰ ἀναφερθῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν μία φορολογία νὰ ἀποβλέπῃ καὶ εἰς ἄλλου εἴδους ρυθμιστικὰ ἀποτελέσματα, πλὴν τῶν προμνησθέντων. Εἶναι δυνατόν, π.χ., ὁ ρυθμιστικὸς ρόλος μιᾶς φορολογίας, νὰ συνίσταται εἰς τὴν ἐπανασταθεροποίησιν τῆς οἰκονομίας. Ἐγὼ δὲ νομίζω, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, περὶ τούτου καὶ μόνον πρόκειται. Ἐάν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσήγαγον τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ ἐπιφέρουν οὐσιώδεις διαρθρωτικὰς μεταβολάς, εἴτε εἰς τὸ φορολογικὸν σύστημα, εἴτε, ἀκόμη γενικώτερον, εἰς τὴν οἰκονομίαν, πλανῶνται πλάνην οἰκτράν. Ἀλλά, δὲν νομίζω, ὅτι εἶχον τοιαύτην πρόθεσιν. Εἶχον μίαν πρόθεσιν πολὺ μετριοπαθεστέραν. Καὶ ἡ μετριοπαθεστέρα πρόθεσις εἶναι ἡ ἐπανασταθεροποίησις τῆς οἰκονομίας, ἡ συμβολὴ μᾶλλον, εἰς τὴν ἐπανασταθεροποίησιν τῆς οἰκονομίας, διὰ τῆς φορολογίας, τὴν ὁποίαν εἰσηγοῦνται νὰ ψηφίσωμεν. Θὰ ἠδύνατο νὰ προβληθῇ ἡ ἔνστασις, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος ἐπανασταθεροποιήσεως τῆς οἰκονομίας. Ἐγώ, ὅμως, πιστεύω, ὅτι εἶναι ἔκδηλος ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπανασταθεροποιήσεως τῆς οἰκονομίας. Καὶ εἶναι ἔκδηλος, διὰ τρεῖς λόγους. Τοὺς ἑξῆς: Πρῶτον, ηὐξήθη ἀλογίστως καὶ ἀτάκτως, δηλαδὴ ἐντελῶς χωρὶς κανένα σχέδιον, ἡ ροπὴ πρὸς τὴν κατανάλωσιν. Δεύτερον, ἐμειώθη ἐπικινδύνως τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα. Καὶ τρίτον, ἀνεστάλη ἡ διαδικασία προπαρασκευῆς καὶ προωθήσεως τῶν ἐπενδύσεων, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ πρέπει νὰ προεξοφλήσῃ κανεὶς χρηματοδοτικὰ ἐλλείμματα οὐσιώδη, κατὰ τὰ προσεχῆ ἔτη, τὰ ὁποῖα, βεβαίως, πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν ἐγκαίρως νὰ σκεπτώμεθα. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς ἕνα ἕκαστον ἐκ τῶν προμνησθέντων λόγων, εἰδικῶς. Καὶ ἀρχίζω ἀπὸ τὴν κατ’ ἐμὲ σημειωθεῖσαν αὔξησιν τῆς ροπῆς πρὸς τὴν κατανάλωσιν, ἡ ὁποία ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν κάτωθι στοιχείων καὶ περιστατικῶν. Πρῶτον, ἐντὸς μιᾶς διετίας, αἱ καταναλωτικαὶ δαπάναι τοῦ προϋπολογισμοῦ, ηὐξήθησαν κατὰ ποσοστὸν ὑψηλότερον τοῦ 5%. Ἡ αὔξησις εἶναι ὀγκώδης καὶ νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει κάποτε ἡ πολιτικὴ ἡγεσία, ἀνεξαρτήτως πολιτικῆς τοποθετήσεως, νὰ σκεφθῇ, ὅτι, αὐτὸς καθ’ ἑαυτόν, ὁ ὄγκος τῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὡς ποσοστόν, κρινόμενος ἐπὶ τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, εἶναι ἐπικίνδυνος καὶ μάλιστα, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν εἶναι κεκαλυμμένος ἢ ὄχι ὁ προϋπολογισμός. Δεύτερον, ἡ Ε.Ρ.Ε. ἄφησεν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ε.Κ. τεράστια δημοσιονομικὰ περιθώρια. Συγκεκριμένως, εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ 1964, ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. ἠδύνατο νὰ ὑπολογίζῃ ἐπὶ αὐτομάτου αὐξήσεως τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, κατὰ 3.700 ἑκατομμύρια τοὐλάχιστον, αὐξήσεως, ἡ ὁποία θὰ προέκυπτε, χωρὶς τὴν ἐπιβολὴν οἱασδήποτε προσθέτου φορολογίας. Αὐτὰ τὰ περιθώρια ἔχουν ηὐξημένην σημασίαν, κύριοι βουλευταί, καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις τῆς Ε.Ρ.Ε., δὲν εἶχον προεξοφλήσει, δηλαδὴ ἀποδεσμεύσει, τὰς αὐξήσεις καὶ δὲν εἶχον δημιουργήσει παγίας δαπάνας, αἱ ὁποῖαι θὰ ὑπεχρέουν τὰς διαδόχους Κυβερνήσεις, νὰ χρησιμοποιήσουν πρὸς ὡρισμένας κατευθύνσεις τὰ περιθώρια αὐτά. Πιστεύω, ὅτι, ἀπὸ τὰ 3.700 ἑκατομμύρια, ἀνετώτατα ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. νὰ διαθέσῃ, πρὸς οἱανδήποτε κατεύθυνσιν, τοὐλάχιστον τὰ 2.500 ἑκατομμύρια, χωρὶς νὰ σημειωθῇ καμμία ἀναταραχή. Ἐν τούτοις, τὰ περιθώρια ταῦτα κατεσπαταλήθησαν, χωρὶς νὰ γίνῃ ἱεράρχησις τῶν ἀναγκῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι, διὰ τῶν 3.700 ἑκατομμυρίων ἐπρόκειτο νὰ ἐξυπηρετηθοῦν, μέσῳ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἰδίως, δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ ἀνάγκαι τοῦ ἀγροτικοῦ τομέως. Ἐπεχειρήθη ἡ ἄσκησις μιᾶς ἀγροτικῆς πολιτικῆς, δημοσιονομικῶς ἀκαλύπτου. Τοῦτο εἶχε δύο συνεπείας. Πρῶτον, τὴν ὑπέρμετρον αὔξησιν τῶν σχετικῶν, παρὰ τῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος, λογαριασμῶν τοῦ Δημοσίου καὶ δεύτερον, τὴν ὑπονόμευσιν αὐτοῦ τούτου τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος. Πρέπει, κάποτε, νὰ παύσῃ διασπειρόμενος ὁ μῦθος, ὅτι τάχα, ἡ Ε.Κ., ἤσκησε φιλαγροτικὴν πολιτικήν. Φιλαγροτικὴ πολιτική, ἀδάπανος, δὲν ὑπάρχει. Δὲν εἶναι φιλαγροτικὴ πολιτικὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ ἓν συμφέρον τοῦ ἀγρότου, ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ τῆς διογκώσεως τοῦ σχετικοῦ παρὰ τῇ Τραπέζῃ Ἑλλάδος λογαριασμοῦ, καταφεύγουσα δηλαδὴ εἰς τὴν ἀκάλυπτον ἔκδοσιν χαρτονομίσματος. Ὅποιος θέλει νὰ ἀσκήσῃ φιλαγροτικὴν πολιτικήν, δὲν δύναται νὰ ἀσκῇ ταὐτοχρόνως καὶ πρὸς ὅλας τὰς ἄλλας τάξεις καὶ κατευθύνσεις, ἐξ ἴσου «φιλικὴν» πολιτικήν. Σᾶς ἀνέφερα, τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον, τὰ ἀποτελέσματα τῆς δημοσιονομικῆς διαχειρίσεως τῆς Ε.Κ. Καὶ δὲν θὰ εἶχον λόγον νὰ ἐπανέλθω, ἐὰν ὁ κύριος ἐντεταλμένος ὁμιλητὴς τῆς Ε.Κ., δὲν ἐσχολίαζεν ὡρισμένους ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ ἔδωσα. Εἶχον εἴπει, τότε, ὅτι ἡ διαχείρισις ἡ δημοσιονομικὴ τοῦ 1963, ἐτελείωσε μὲ ἕνα πλῆρες ἰσοζύγιον, ἀφοῦ οἱ σχετικοὶ παρὰ τῇ Τραπέζῃ λογαριασμοί, δὲν ἐνεφάνισαν παρὰ μόνον ὑπέρβασιν ἀσήμαντον ἐξ 148 ἑκατομμυρίων. Παρετήρησα, ἐν συνεχείᾳ, ὅτι τὸ 1964 τὸ χρεωστικὸν ὑπόλοιπον τῶν λογαριασμῶν ἐκείνων, ηὔξησεν εἰς 3.700 ἑκατομμύρια, τὸ δὲ 1965, τὸ χρεωστικὸν ὑπόλοιπον ηὔξησε κατὰ ἄλλα 4.450 ἑκατομμύρια. Τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς, ποὺ ἔδωσα τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον, τοὺς ἐπιβεβαιῶ, μετὰ δεύτερον ἔλεγχον, ἀπολύτως. Εἶπεν, ὁ ἐντεταλμένος ὁμιλητὴς τῆς Ε.Κ., ὅτι ἀπὸ τὰ 4.450 ἑκατ. τοῦ ἀνοίγματος, τοῦ 1965, μόνον τὰ 2.200 ἑκατομμύρια εἶχον δαπανηθῆ μέχρι τῆς 15 Ἰουλίου καί ἑπομένως, ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ., δὲν εὐθύνεται διὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν 4.450 ἑκατομμυρίων, ἀλλά μόνον διὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν 2.200 ἑκατομμυρίων.

§89Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶπον, ὅτι τὸ χρεωστικὸν ὑπόλοιπον μέχρι 15 Ἰουλίου, εἶχε μειωθῆ, ἀλ’ ὅτι, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν συγκεντρώσεων τῆς διαχειρίσεως τοῦ σίτου κλπ., μόνον τὰ 2.100 ἑκατομμ. εἶναι ἰδική μας ὑπόθεσις. Τὰ 2.500 ἑκατομμύρια, δὲν εἶναι ἰδική μας ὑπόθεσις. Αὐτὸ ἤθελον νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι δηλαδὴ συμπεριέλαβα καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων εἰς τοὺς ὑπολογισμούς μου.

§90Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ἄνοιγμα νὰ ἔφθανε τὰ 4.500 ἑκατομμύρια ὑπὸ τὰς συνθήκας, τὰς ὁποίας ἐμνημόνευσα, διότι, διὰ νὰ εἶχε συμβῆ τοῦτο, ἔπρεπε νὰ εὑρισκώμεθα πρὸ μιᾶς τῶν δύο ἀκολούθων περιπτώσεων. Ἢ νὰ εἶχε συμβῆ μία χειρονομία καταπληκτικὴ εἰς τὸν ἀγροτικὸν τομέα, ἐκ μέρους τῶν διαδόχων σας, ἀλλὰ τοιαύτη χειρονομία, δὲν ἐσημειώθη, ἢ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε γίνει πλήρης ἀναστάτωσις εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἡ ὁποία, ὅμως, δὲν προέκυψεν, ὡς δύνασθε νὰ ἴδητε ἐκ τῶν κατατεθέντων ἀπολογιστικῶν στοιχείων τοῦ ἔτους 1965. Δὲν ἔχω ἄλλωστε, διάθεσιν νὰ ἀναχθῶ εἰς τὰς ἔριδας μεταξὺ τῆς Ε.Κ. καὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, τὰς ἀναγομένας εἰς τὰς εὐθύνας ἐκ τοῦ παρελθόντος, οὔτε νὰ κάμω ἐγὼ κατανομὴν ποσοστῶν εὐθύνης. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι, ὅτι τὸ 1964, εἴχατε 3.700.000.000 ἄνοιγμα, χωρὶς νὰ θέλω νὰ σᾶς κολακεύσω. Καὶ ἦτο φυσικὸν τὸ ἑπόμενον ἔτος, τὴν αὐτὴν περίπου ἀκολουθοῦντες πολιτικὴν καὶ ὑπὸ τὰς αὐτὰς δημοσιονομικὰς προϋποθέσεις ἐργαζόμενοι εἰς τοὺς διαφόρους τομεῖς καὶ δὴ εἰς τὸν ἀγροτικόν, νὰ παρουσιάσετε ἕνα ἄνοιγμα 4.450.000.000. Θέλετε νὰ δεχθῶ, ὅτι δὲν ἦσαν 4.450.000.000 καὶ ὅτι τὸ ἄνοιγμα ἦτο 4.000.000. 000; Πάντως, εὑρισκόμεθα πρὸ ἀριθμοῦ αὐτῆς τῆς τάξεως μεγέθους. Αὐτὸ εἶναι βέβαιον. Ἐὰν ἀμφισβητῆτε τοὺς εἰδικωτέρους ἀριθμούς, παρακαλῶ, νὰ τοὺς διευκρινήσετε μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐὰν μάλιστα, ἀνεφέρθην, κ. Παπανδρέου, εἰς τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς, τὸ ἔπραξα, διότι εἰς τὴν προχθεσινήν σας ἀγόρευσιν, ἐκ λάθους, νομίζω, καθαρῶς φραστικοῦ, ἰδικοῦ σας, ἐδημιουργήθη ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τοὺς ἀμφισβητεῖτε.

§91Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀμφισβητῶ, πρῶτον, τὸν ἀριθμὸν τοῦ 1964. Ἡ πηγὴ ἡ ἰδική σας, κ. Παπαληγούρα, εἶναι ἡ ἰδία μὲ τὴν πηγήν, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐγώ, δηλαδὴ ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος. Ἀναφέρει τρία δὶς διὰ τὸ ἔτος 1964. Ἔχω τὸ ὑπόμνημα τοῦ κ. Ζολώτα, μὲ τὴν κάρταν του. Αὐτὸ ἀπεστάλη εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, πρὸ τῆς συζητήσεως εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος καὶ τὸ χρεωστικὸν ὑπόλοιπον, συμφώνως πρὸς τὸ ὑπόμνημα τοῦ κ. Ζολώτα, διὰ τὸ ἔτος 1964, εἶναι 3.076.000.000. Αὐτὸ τὸ ποσὸν περιλαμβάνει τὴν διαχείρισιν ἀγροτικῶν προϊόντων καί ἑπομένως, ὑπάρχουν περιθώρια ρευστοποιήσεως.

§92Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἄλλο θέμα.

§93Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Βεβαίως, ἄλλο θέμα.

§94Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἀλλοίμονον, ἐὰν ἦτο 3.700.000.000 ἑκατομμύρια ἡ ζημία.

§95Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιτρέψατέ μου, κ. Παπαληγούρα, νὰ συμπληρώσω τὴν σκέψιν μου. Εἴπατε τὴν τελευταίαν φοράν, ὅτι ἦτο 3.700.000.000 καὶ ἦτο λάθος, ὄχι ὅμως, λάθος ἐκ προθέσεως. Δὲν εἶναι 3.700.000.000 — εἶναι 3.000.000.000 —. Δὲν νομίζω, ὅτι ἀξίζει τὸ θέμα πρὸς συζήτησιν. Συμφωνῶ εἰς αὐτό. Προχωρῶ εἰς τὸ 1965. Ἐκεῖ, ἐγὼ τοὐλάχιστον, θὰ ἐπιμείνω εἰς δύο σημεῖα, διότι ἔχω τοὺς ἀριθμοὺς εἶναι ἀσφαλεῖς οἱ ἀριθμοὶ καὶ θὰ τοὺς ὑποστηρίξω μέχρι τέλους. Εἶναι βεβαιωμένοι, ἐὰν σεῖς ἐπιθυμῆτε, ἠμπορεῖτε νὰ παρακαλέσητε τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, νὰ τοὺς ἐπιβεβαιώσῃ ἢ μή. Θὰ ἐπιμείνω, πρῶτον, ὅτι ἡμεῖς ἀναλαμβάνομεν, εὐθυνόμεθα, ἐὰν θέλετε, δι’ αὔξησιν τοῦ χρεωστικοῦ ὑπολοίπου τοῦ λογαριασμοῦ τοῦ Δημοσίου, ἔστω ἕως τὰ 2.100.000.000. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα, δὲν δέχομαι τὴν ἰδικήν σας παρατήρησιν, ὅτι τὸ θέμα εἶναι οἰκογενειακὸν καὶ ἂς τὸ κανονίσωμεν, ὁ κ. Μητσοτάκης καὶ ἐγώ, ἡ Ε.Κ. καὶ οἱ ἀποστάται. Ἂς μὴ τὸ συζητήσωμεν, διότι εἴτε τὸ θέλετε, εἴτε δὲν τὸ θέλετε, κ. Παπαληγούρα, σεῖς εἶσθε ὑπεύθυνοι δι’ ὅσα ἔχουν γίνει ἀπὸ τῆς 15ης Ἰουλίου καὶ ὕστερα, διότι ἔχετε στηρίξει τὰς Κυβερνήσεις τῆς ἀποστασίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§96Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸν διάλογον. Ἤθελον μόνον νὰ εἴπω, ὅτι εἰλικρινῶς ἐκπλήσσομαι καὶ εἶχον διατυπώσει τὴν ἔκπληξίν μου εἰς μίαν διακοπήν, κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν, διὰ τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Ἀχαΐας. Λέγει, ὅτι ἡ διαφορὰ ἦτο περίπου 2.400.000.000. Θὰ δώσω ὅλους τοὺς ἀριθμούς, ὅταν θὰ ὁμιλήσω λεπτομερῶς, διὰ νὰ λήξῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ὁμολογῶ, εἶναι ἀδιανόητος, μεταξὺ ἀνθρώπων ποὺ γνωρίζουν οἰκονομικά, ἀλλὰ διότι δὲν θέλω νὰ ἀφήσω, δῆθεν ὑψηλὰς οἰκονομικὰς ἐννοίας, νὰ θολώνουν τὴν εἰκόνα, θὰ εἴπω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ἕνα πολὺ ἁπλοῦν πρᾶγμα. Ἡ συγκέντρωσις τοῦ σίτου ἐπραγματοποιήθη μετὰ τὴν πολιτικὴν μεταβολήν. Ἡ συγκέντρωσις τοῦ σίτου ἀνῆλθεν περίπου εἰς 1.000.000 τόννους. Ἐὰν ὑπολογίσητε τὴν ἀξίαν κατὰ κιλὸν μὲ τὸ τρία ἢ 2,80 ἢ 2,90, ἔχετε ἀμέσως περίπου 3.000.000.000. Προσθέσατε καὶ τὸν καπνὸν καὶ θὰ ἴδητε διατί ὑπάρχει τὸ ἔλλειμμα, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ ὁ κ. Παπαληγούρας. Οἱ ἀριθμοὶ εἶναι σωστοί. Ἡ Κυβέρνησίς μας ἔχει μίαν εὐθύνην. Τὸ εἶπον καὶ θὰ τὸ ξαναείπω. Ἐδώσαμεν μίαν δραχμὴν παραπάνω εἰς τὴν σταφίδα, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἔδιδεν ὁ κ. Παπανδρέου. Αὐτὸ κάμνει 170.000.000, διότι 170.000 τόννοι περίπου εἶναι τὸ σύνολον τῆς παραγωγῆς. Πέραν αὐτοῦ, δὲν ἐπῆλθε καμμία ἀπολύτως μεταβολὴ πολιτικῶς.

§97Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Παρακαλῶ, μίαν διακοπήν.

§98Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω, αἱ διακοπαί, νὰ μὴ προσλάβουν τὴν μορφὴν τῆς ἀνατινάξεως τοῦ λόγου τοῦ ὁμιλητοῦ, διότι προχθὲς σᾶς διέκοψε διὰ δύο λεπτὰ καὶ ἑπομένως, σεῖς, ἠγορεύσατε μὲ ἀπόλυτον ἄνεσιν. Ἐπὶ ἓν τέταρτον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του ὁ ὁμιλητής.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Παπαληγούρα, θὰ δεχθῆτε διακοπάς;

§100Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Παπανδρέου, δὲν μὲ ἐνοχλεῖ καμμία, οἱαδήποτε διακοπὴ προερχομένη, εἴτε ἀπὸ ἐκπροσώπους τῶν κομμάτων, εἴτε ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, εἴτε ἀπὸ τοὺς ὁμιλητὰς τοὺς ἐντεταλμένους. Ἀλλά, παρακαλῶ, νὰ εἶναι διακοπὴ εἰς τὸν ἰδικόν μου λόγον καὶ ὄχι διακοπὴ εἰς τὴν διακοπὴν τοῦ κ. Μητσοτάκη. Κατ’ ἐξαίρεσιν, παρακαλῶ, εἴπητε ὅ,τι θέλετε, ἀφοῦ ἠγέρθητε, ἀλλά, ἐὰν θέλετε, νὰ μοῦ κάμετε οἱανδήποτε ἐρώτησιν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀπαντήσω ἐγώ. Αὐτὸ ἰσχύει καὶ διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ.

§101Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δέχομαι ἐγώ, ὡς Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., νὰ γίνωνται ἀμέσως δύο, τρεῖς ἀντικρούσεις τῶν ἰδικῶν σας ἀντικρούσεων. Θὰ κάμῃ ἀντίκρουσιν ὁ κ. Παπανδρέου, ἀλλὰ θὰ ἀφήσῃ σᾶς, νὰ τὸν ἀντικρούσητε, διότι ἄλλως, θὰ ἀγορεύσῃ περισσότερον ἀπόψε ὁ κ. Παπανδρέου, παρὰ ἐσεῖς. Αὐτὸ εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸν Κανονισμὸν καὶ εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν ἠθικὴν τάξιν, ἐν τῇ αἰθούσῃ. Ἀγόρευσιν θὰ κάμητε σεῖς, καὶ οὐδεὶς ἄλλος.

§102Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μαζί σας καὶ μάλιστα μετὰ τὴν διακοπὴν θὰ περιμένω μέχρι τέλους τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Παπαληγούρα. Παρακαλῶ, νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Παπαληγούρας, μόνον αὐτὴν τὴν διακοπήν, διὰ νὰ εἴπω δύο ἁπλᾶ πράγματα. Πρῶτον, ὅτι οἱ ἀριθμοί, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔτος 1965, εἶναι δεδομένοι. Εἶπεν, ὁ κ. Μητσοτάκης, ὅτι θὰ ἀποδείξῃ εἰς τὴν ὁμιλίαν του, ὅτι ἔχει δίκαιον. Λυποῦμαι, ὅτι τὴν τελευταίαν φοράν, ἀντὶ ἀποδείξεως, ὕβρισεν ἁπλῶς καὶ εἰς ὕβρεις, δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω, διότι σέβομαι τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἑαυτόν μου.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπανδρέου, αὐτὸ δὲν εἶναι διακοπή. Πρὸ ὀλίγου, σᾶς ἔστειλα ἕνα σημείωμα καὶ σᾶς παρεκάλεσα νὰ ἀποτείνεσθε καὶ εἰς τὸν Πρόεδρον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον νὰ ζητῆτε νὰ σᾶς δίδῃ τὸν λόγον.

§104Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Παπαληγούραν καὶ λέγω, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὴν διακοπήν, θὰ καθήσω καὶ θὰ σᾶς ἀφήσω, κ. Παπαληγούρα, νὰ τελειώσητε τὸν λόγον σας.

§105Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὅπως σᾶς ἄφησα καὶ ἐγώ.

§106Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἁπλῶς θέλω νὰ συμπληρώσω, ὅτι εἶναι κρῖμα, ὅτι αἱ προσωπικαὶ ὕβρεις ἀντικατέστησαν τὴν ἐπιχειρηματολογίαν τοῦ κ. Μητσοτάκη. Ἴσως, διότι εἶχε τὸ αἴσθημα τῆς ἥττης, ἔχασε τὴν ψυχραιμίαν του καὶ ἐφέρθη κατ’ αὐτὸν τὸν ἀνοίκειον τρόπον.

§107Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε...

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, παρακαλῶ, ὄχι διακοπάς.

§109Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐδήλωσα, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ τέλος καὶ ὅτι θὰ ὁμιλήσω καὶ ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ μέρους καὶ ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὐχαριστῶ, κ. Ὑπουργέ. Κύριε Παπαληγούρα, προχωρήσατε, ἄνευ διακοπῶν.

§111Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὴν ἄποψιν, ὅτι αἱ διακοπαὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνωνται ἐπὶ ἄλλου κεφαλαίου, εἴτε ἐκ μέρους ἑνὸς Ἀρχηγοῦ Κόμματος, εἴτε ἐκ μέρους ἐκπροσώπου ἑνὸς Κόμματος, εἴτε ἐντεταλμένου ὁμιλητοῦ, ἀλλὰ ἐπὶ ἄλλου κεφαλαίου, οὐχὶ ἐπὶ τοῦ ἰδίου κεφαλαίου. Ἐπὶ τοῦ ἰδίου κεφαλαίου, ὅ,τι εἶχε νὰ παρατηρηθῇ, παρετηρήθη.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τηρουμένου τοῦ Κανονισμοῦ, κ. Πρόεδρε, καὶ ἐρωτωμένου τοῦ Προέδρου.

§113Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἀπὸ τὴν συζήτησιν προέκυψαν τὰ ἑξῆς ἁπλούστατα πράγματα, τὰ ὁποῖα καμμία ἐπιχειρηματολογία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κλονίσῃ. Τὰ ἐλλείμματα, τὰ συνολικά, τῆς δημοσιονομικῆς διαχειρίσεως, δὲν προσδιορίζονται, κύριοι συνάδελφοι, μῆνα μὲ τὸν μῆνα καὶ τυχαίως. Προσδιορίζονται ἀπὸ τὴν γενικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ κάθε Κυβέρνησις. Ἡ ἄποψις ἡ ἰδική μου, εἶναι, ὅτι τὸ ἄνοιγμα τῶν 4.450 ἑκατομμυρίων, προέκυψεν, ὡς συνέπεια τῆς ἀσκηθείσης ὑπὸ τῆς Ε.Κ. πολιτικῆς, διότι αὕτη δὲν εἶχε λάβει καμμίαν πρόνοιαν νὰ ὑπάρχῃ μεῖζον κάλυμμα, ὅπως ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ὁ ἀριθμὸς 4.450 ἑκατομμύρια, δὲν ἀμφισβητεῖται καὶ μέχρις ὥρας, δὲν εἶδον κανένα στοιχεῖον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον νὰ προκύπτῃ ὅτι, ἡ τεραστία διόγκωσις τῶν χρεωστικῶν ὑπολοίπων, προέκυψεν ἐκ μέτρου τινὸς τῆς Κυβερνήσεως, ληφθέντος μετὰ τὴν 15ην Ἰουλίου. Διὰ νὰ γίνῃ τὸ 2.100 ἢ τὰ 2.200 ἑκατομμύρια, 4.450 ἑκατομμύρια, δὲν ἀρκεῖ μία οἱαδήποτε μικροσπατάλη. Θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε λάβει κάποιο κολοσσιαῖον μέτρον ἡ Κυβέρνησις. Ποῖον εἶναι τὸ μέτρον αὐτό; Δὲν ὑπάρχει, κ. Παπανδρέου, τέτοιο μέτρον. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, θεωρῶ, ὅτι ὑπεύθυνος καὶ διὰ τὰ 3.700 ἢ 3.000 — δὲν ἔχει σημασίαν καὶ σεῖς καὶ ἐγὼ ἔχομεν τὰ στοιχεῖα ἀπὸ τὴν Τράπεζαν — ἑκατομμύρια καὶ διὰ τὰ 4.450 ἑκατομμύρια, εἶναι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. καὶ ἂν θέλετε, καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης, καθ’ ὃ μέτρον ἔχει καὶ αὐτός, ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Κ., εὐθύνην διὰ τὴν ἀσκηθεῖσαν πολιτικήν. Εἶπον, λοιπόν τώρα: Πρῶτον, ὅτι ηὐξήθησαν αἱ καταναλωτικαὶ δαπάναι κατὰ 50% μέσα εἰς 2 χρόνια καὶ δεύτερον, περιέγραψα τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον, κατὰ τὴν ἄποψίν μου, κατεσπαταλήθησαν τὰ περιθώρια τὰ δημοσιονομικά, τὰ ὁποῖα ἡ Ε.Ρ.Ε. εἶχεν ἀφήσει εἰς τοὺς διαδόχους της. Τρίτον, ἐσημειώθη μία δραματική, πράγματι, μείωσις τῆς συμβολῆς τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων. Ἡ δημοσιονομικὴ διαχείρισις τοῦ 1963 εἶχεν ἐπιτρέψει τὴν διάθεσιν τοῦ 8,4% τῶν ἐξ ἐγχωρίων πηγῶν ἐσόδων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων. Ἡ δημοσιονομικὴ διαχείρισις τοῦ 1965, ὡς προϋπολογισμός, εἶχε προβλέψει τὴν διάθεσιν τοῦ 3 ἢ 3,2%. Καὶ ὡς ἀπολογισμὸς μηδέν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον εὑρισκόμεθα σήμερον πρὸ τῆς φοβερᾶς καταστάσεως, νὰ ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ λέγῃ: Ἢ θὰ ψηφίσητε φόρους 2.000 ἑκατομμυρίων ἢ δὲν θὰ ὑπάρξῃ συμβολὴ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὰς δημοσίας ἐπενδύσεις. Τέταρτον, ἡ ἰδία ὑπερκαταναλωτικὴ κατεύθυνσις διαπιστοῦται καὶ εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν λεγομένων παραλλήλων πρὸς τὸ Δημόσιον ὀργανισμῶν, εἴτε Τραπεζῶν, εἴτε Ἀσφαλιστικῶν Ταμείων καὶ Δημοσίων ἐπιχειρήσεων. Πέμπτον, εἶπεν, ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι: «ἔστω, ὑπῆρξε καταναλωτικώτερος ὁ ἰδικός μας προϋπολογισμός» — δηλαδὴ πταίει ὁ κ. Μητσοτάκης, ὁ ὁποῖος τότε ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν — «ἀλλά, ἡ οἰκονομία ἐν τῷ συνόλῳ της, δὲν κατέστη καταναλωτικωτέρα». Δηλαδή, ὁ ἴδιος, ποὺ ἦτο ἀναπληρωτὴς Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, δὲν πταίει. Καὶ προσεκόμισεν ἕνα ἀποδεικτικὸν στοιχεῖον τοῦ ἰσχυρισμοῦ του, ὁ ἐξ Ἀχαΐας κ. συνάδελφος. Τὸ ἑξῆς: Εἶπεν, ὅτι ἐμειώθη κατὰ 1% περίπου ἡ συμμετοχὴ τῆς καταναλώσεως εἰς τὴν Ἐθνικὴν δαπάνην, κατὰ τὸ ἔτος 1964. Ὁ συλλογισμός, τοῦ κ. συναδέλφου, τοῦ κ. Α. Παπανδρέου, εἶναι θεωρητικῶς ἐσφαλμένος καὶ αὐτὸ εἶναι ποὺ μὲ ἐκπλήσσει. Διατί; Εἰς τὴν ἐθνικὴν δαπάνην, περιλαμβάνονται, φυσικά, καὶ τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαχθέντα καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ἐπενδυθέντα κεφάλαια. Ἐσημειώθη, χάρις εἰς τὴν ἰδικήν μας πολιτικὴν τῶν προηγουμένων ἐτῶν, ἰδιαζόντως μεγάλη αὔξησις, κατὰ τὸ ἔτος 1964, τῆς εἰσροῆς τοιούτου τύπου, ἀκριβῶς, κεφαλαίων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Τὸ 1963, μόνον τὸ 9,7% τοῦ συνόλου τῶν ἐπενδύσεων, ἐχρηματοδοτήθη ἀπὸ κεφάλαια τοῦ ἐξωτερικοῦ. Τὸ 1964, τὸ 17,5% ἐχρηματοδοτήθη ἀπὸ κεφάλαια τοῦ ἐξωτερικοῦ. Αὔξησις περίπου 85%. Αὐτὴν τὴν ηὐξημένην ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ χρηματοδότησιν τῶν ἐπενδύσεων, τὴν εἴχομεν ἐξασφαλίσει, φυσικά, ἡμεῖς, διὰ τῶν συμβάσεων, τὰς ὁποίας εἴχομεν ὑπογράψει ἡμεῖς, καὶ διὰ τὰς ὁποίας ἐπεκρίθημεν ἡμεῖς. Ἐάν, λοιπόν, ἀφαιρεθῇ αὐτὴ ἡ χρηματοδότησις καὶ ἑρμηνευθῇ ἡ συμπεριφορὰ τῶν φορέων τῆς ἐγχωρίου οἰκονομίας, ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ συμπεριφορὰ αὐτή, εἶναι πολὺ καταναλωτικωτέρα τὸ 1964, ἀπ’ ὅ,τι ἦτο κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη. Ἡμεῖς, δὲν ἰσχυρίσθημεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἠνάλωσε τὰ μηχανήματα, π.χ., τὰ ὁποῖα εἰσήχθησαν εἰς ἐκτέλεσιν τῶν ἰδικῶν μας συμβάσεων. Διότι εἶναι, τὰ μηχανήματα, ὄντως, δύσπεπτα. Ἡμεῖς, ἁπλῶς ἰσχυρίσθημεν, ὅτι κατέστησε, διὰ τῆς πολιτικῆς της, τοὺς Ἑλληνικοὺς φορεῖς τῆς οἰκονομίας, καταναλωτικωτέρους. Ἐὰν ἡμεῖς, οἱ προκάτοχοί των, εἴχομεν φροντίσει νὰ ἀναπληρωθῇ τὸ ἐλλεῖπον τοῦ μέτρου καὶ τὸ κεχηνὸς τοῦ ρυθμοῦ δι’ εἰσαγωγῆς κεφαλαίων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, αὐτὸ εἶναι πρὸς ἔπαινον ἰδικόν μας. Ἀλλά, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀποτελέσῃ ἔπαινον διὰ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου καὶ μάλιστα ἐπιχείρημα, περὶ τῆς μὴ καταναλωτικῆς τροπῆς τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἤσκησε. Ἕκτον, ἐκ τῶν γνωστῶν στοιχείων τῆς δειγματοληψίας τοῦ Συνδέσμου Βιομηχάνων, προκύπτει ὅτι ὁ ρυθμὸς αὐξήσεως τῶν βιομηχανικῶν ἐπενδύσεων ἐμειώθη. Ἐὰν μὲν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ πρῶτον ἑξάμηνον 1965, ἐμειώθη κατὰ 32%, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀντίστοιχον περίοδον τοῦ προηγουμένου ἔτους, ἐὰν δὲ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ 9μηνον 1965, ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου, κατὰ 30%. Ἐγώ, ὅμως, νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι πολὺ μεγαλυτέραν σημασίαν, ἀπὸ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέπτυξα, καὶ τοὺς δείκτας, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνεφέρθην, ἔχει κάποια οὐσιώδης μεταβολὴ τῆς ψυχολογίας, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη. Ὅταν ἡ πολιτικὴ ἡγεσία ὑπόσχεται ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος, ἡ ἡγεσία τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, καὶ ὅταν, μετὰ τὸ ἴδιον τὸ Κράτος, ἀφ’ ἧς ἔγινε Κυβέρνησις ἡ Ἕνωσις Κέντρου, καὶ οἱ ἴδιοι οἱ μεγάλοι παράλληλοι ὀργανισμοί, ἀσκοῦν αὐτὴν τὴν «παγκαταναλωτικὴν» πολιτικὴν — ἐπιτρέψατέ μου τὴν ἔκφρασιν — δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπορίας ἄξιον, τὸ διατί ἐξαπελύθη, καθ’ ἅπασαν τὴν χώραν, ἕνα πνεῦμα, μηδενιστικόν, ταὐτοχρόνως, καὶ καταναλωτικόν, τὸ ὁποῖον θεωρῶ, ὅτι ὑπονομεύει τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς χώρας. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν θέλωμεν, ὁ τόπος αὐτός, νὰ ἐκσυγχρονισθῇ καὶ νὰ ἐξευρωπαϊσθῇ, θὰ πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν, ὄχι μόνον τὰς ὑλικάς, ἀλλὰ καὶ τὰς ψυχολογικάς, ἀκόμη δὲ λέγω καὶ τὰς ἠθικὰς καὶ πνευματικὰς πρὸς τοῦτο προϋποθέσεις. Δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ προχωρήσῃ ἡ Ἑλλὰς πρὸς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, πρὸς τὸν ἐκσυγχρονισμόν, γενικώτερα, τῆς οἰκονομίας της, μὲ τὴν ψυχολογίαν τοῦ Πρυτανείου, ἀλλὰ μόνον μὲ τὴν ψυχολογίαν τοῦ ἐργοταξίου. Ἡ ἰδική μας ψυχολογία ἦτο ψυχολογία ἐργοταξίου. Ἡ ψυχολογία, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε, μετὰ τὰς ἰδικάς μας ἡμέρας, εἶναι, δυστυχῶς, ψυχολογία πρυτανείου. Ἐπείσατε τὸν λαόν, ὅτι ἀρκεῖ νὰ ζητήσῃ κάτι, διὰ νὰ τὸ ἔχῃ. Ἐπείσατε τὸν λαόν, ὅτι τὸ Κράτος δύναται ἀμέσως νὰ λύσῃ ὅλα τὰ προβλήματα. Ἐὰν συμβαίνῃ νὰ μὴ τὰ λύνῃ, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι κάποια ἀόρατη δύναμις δὲν θέλει νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ λαϊκὰ αἰτήματα. Αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ ψυχολογία, καλλιεργουμένη, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὅτι, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, ἀποβλακώνει καὶ τὸν λαόν. (Χειροκροτήματα). Ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ δευτέρου σημείου, τοῦ δευτέρου λόγου, ἕνεκα τοῦ ὁποίου πιστεύω, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἀσκηθῇ πολιτικὴ ἐπανασταθεροποιήσεως. Ἐμειώθη, κύριοι συνάδελφοι, τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα τῆς χώρας, κατὰ τὸ ⅓ περίπου. Τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1963, τὸ συναλλαγματικόν μας ἀπόθεμα ἀνήρχετο εἰς 378 ἑκατομμύρια δολλάρια. Ἐὰν προσθέσετε εἰς αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν τὰ δύο ἑκατομμύρια χρυσᾶς λίρας, αἱ ὁποῖαι ἐπωλήθησαν, κατὰ τοὺς μῆνας Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον τοῦ 1963, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς πρώτης Κυβερνήσεως τῆς Ε.Κ., βλέπετε, ὅτι, ἐὰν δὲν εἶχε σημειωθῆ ἡ ἄνοδος τῆς Ε.Κ. εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὁ ἀριθμὸς 378 θὰ ἦτο ἀκόμη μεγαλύτερος. Καὶ θὰ εἴχομεν κλείσει τὸ ἔτος 1963 μὲ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα 400 ἑκατομμυρίων δολλαρίων περίπου. Τὴν 31 Δεκεμβρίου τοῦ 1965, δηλαδὴ πρὸ τριῶν μηνῶν, κατὰ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν, τότε, εἰς τὴν διάθεσιν ὅλων μας, τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα ἐκυμαίνετο πέριξ τῶν 265 ἑκατ. δολλαρίων. Ἡ μείωσις, ἡ ἰλιγγιώδης μείωσις, προῆλθεν ἐκ δύο αἰτίων. Δευτερευόντως προῆλθεν ἀπὸ τὴν παθητικότητα τοῦ ἰσοζυγίου τῶν ἐξωτερικῶν πληρωμῶν. Τὸ ἰσοζύγιον ὑπῆρξε, τὸ 1964, παθητικὸν κατὰ 12 ἑκατ. δολλάρια καί, τὸ 1965, παθητικὸν κατὰ 31 ἑκατ. δολλάρια. Ἀλλὰ αὐτὸς εἶναι ὁ δευτερεύων, ὡς ἐτόνισα, λόγος. Ὁ πρωτεύων λόγος εἶναι ἡ ὑπερπώλησις ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος χρυσῶν λιρῶν. Μέχρις τῆς 15ης Ἰουλίου — χονδρικὸς ἀριθμὸς — εἶχον πωληθῆ 10,5 ἑκατ. χρυσαῖ λίραι. Καί, μέχρι τοῦ τέλους τοῦ 1965, εἶχον πωληθῆ 12 ἑκατ. περίπου χρυσαῖ λίραι. Ἔκτοτε, ἡ κατάστασις, εὐτυχῶς, ἀντεστράφη. Καὶ θὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τῆς ἀντιστροφῆς βραδύτερον.

§114Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπήν. Δὲν θὰ σᾶς διακόψω, κ. Παπαληγούρα, ἐπὶ μακρόν. Διότι, ὅμως, ἀνεφέρεσθε εἰς τὸ θέμα τῆς πωλήσεως τῶν χρυσῶν λιρῶν, θέλω ἁπλῶς ἐπ’ εὐκαιρίᾳ νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν ἐδημοσίευσεν εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τὸ ὑπὸ τῆς Ε.Κ. κατατεθὲν ὑπόμνημα. Λυποῦμαι, πάρα πολύ, ὅτι ἡ συζήτησις γίνεται ἀπόψε χωρὶς νὰ ἔχῃ δημοσιευθῆ τὸ ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Κ. κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλήν.

§115Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ ἀναφερθῶ ἀμέσως εἰς τὸ ὑπόμνημα. Πράγματι, ὁ τύπος τῆς Ε.Κ. ἐπληροφόρησε τὸ Ἔθνος, ὅτι ἐπρόκειτο, διὰ τοῦ κατατεθέντος ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκπροσώπου τῆς Ε.Κ. ὑπομνήματος, νὰ γίνουν συνταρακτικαὶ ἀποκαλύψεις. Αἱ ἀποκαλύψεις εἶναι ἓν ἀνιαρὸν σύνολον ἀποκομμάτων εἰλημμένων ἐξ ἐφημερίδων, φίλα προσκειμένων πρὸς τὴν ΕΡΕ καί, πέραν τούτου, οὐδέν. Τὸ ὑπόμνημα εἶναι ὁλόκληρον μία παρένθεσις διαφόρων ἀποκομμάτων ἐφημερίδων. Καὶ ὑπάρχει ὁ ἑξῆς παράδοξος συλλογισμός. Ἀφοῦ τὰ γράφουν αἱ ἐφημερίδες αὐταὶ τῆς ΕΡΕ, ἤθελαν νὰ προκαλέσουν ἀναταραχὴν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Τὸ ὑπόμνημα δὲν ξέρω ἐὰν ἐδημοσιεύθη ἢ ὄχι εἰς τὰ πρακτικά.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν παρένθεσιν. Εἶναι ὑπὸ ἐκτύπωσιν καὶ θὰ διανεμηθῇ πρὸς ὅλους τοὺς συναδέλφους.

§117Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐγὼ τὸ ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας τὰς προσκειμένας εἰς τὴν Ε.Κ. Τὸ ἀνέγνωσα εἰς τὸ «Βῆμα».

§118Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶναι ὁλόκληρον. Καὶ θέλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ κείμενον δὲν ἔχει ἀναγνωσθῆ ἀπὸ κανένα.

§119Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ ἀπαντήσω, κ. συνάδελφε, εἰς ἐκεῖνα ποὺ ἀνέγνωσα. Καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι ἡ ἀπάντησίς μου θὰ εἶναι ὑπερεπαρκής. Διότι ἐδῶ, ἅπαξ διὰ παντός, πρέπει νὰ ἐκκαθαρισθῇ πλήρως αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις.

§120Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν κατανοῶ, πῶς ἠγέρθη ὁ κ. Παπανδρέου, εἰπών, ὅσα εἶπεν. Διότι αἱ φίλα προσκείμεναι εἰς τὴν Ε.Κ. ἐφημερίδες, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ ἐδημοσιεύθησαν τὰ κομμάτια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξελήφθησαν ὡς τὰ μᾶλλον ἐπιβαρυντικὰ καὶ ὡς τὰ μᾶλλον σωστικὰ διὰ τοὺς ἰδίους. Λοιπόν, εἶναι παράδοξον, ὅτι παρεμβαίνει. Καὶ ἐκεῖνος ποὺ παρεμβαίνει θὰ τὴν πάθῃ.

§121Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐγὼ νὰ ἀναφερθῶ εἰς ὡρισμένα στοιχεῖα καὶ εἰς ὡρισμένους ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι δεδομένοι. Ἀπ’ ἐκεῖ καὶ πέρα ὁ καθ’ ἕνας ἂς σχηματίσῃ τὴν γνώμην του. Κύριοι βουλευταί, ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἤρχισε πωλοῦσα χρυσᾶς λίρας ἀπὸ τῆς 17 Ὀκτωβρίου 1963, δηλαδὴ ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου. Τὸ σύνολον τῶν λιρῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπωλήθησαν πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων, ἀνήρχοντο εἰς 192.000. Κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον τῶν ἐκλογῶν τοῦ Νοεμβρίου, εἶπον τὰ ἑξῆς ἀμίμητα, ἀναφερόμενος εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς Ε.Κ.: «Ἐάν ἀνήρχοντο τὰς κλίμακας τῶν Ὑπουργείων Ὑπουργοὶ τῆς Ε. Κ., θὰ προεκαλεῖτο νομισματικὴ ἀναταραχὴ καὶ ἡ δραχμὴ θὰ ἐκλονίζετο». Αὐτὰ τὰ εἶπον εἰς τὴν Κόρινθον ἢ ἀλλαχοῦ. Πράγματι, θὰ τὰ εἶπον. Καὶ ὡς νεφεληγερέτης Ζεύς, ἐτάραξα τὴν Ἑλλάδα. Ἐπηκολούθησεν ἀθρόα πώλησις χρυσῶν λιρῶν. Νοέμβριος 1963, λίραι 1.007.000. Δεκέμβριος 1963 λίραι 804.000. Ἡ ΕΡΕ, μολονότι τελοῦσα ἐν γνώσει τῶν συμβάντων...

§122Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ σιωπῶσα.

§123Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἡ ΕΡΕ, μολονότι τελοῦσα ἐν γνώσει τῶν συμβάντων, ἐσιώπησεν. Ἔγινε συζήτησις, ἐδῶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης, ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐξ ἀφορμῆς τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Νοεμβρίου, αἱ ὁποῖαι ἀπετέλουν προεκλογικὸν λόγον. Ὡμίλησαν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος, τότε, καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ καὶ ἄλλα στελέχη τῆς ΕΡΕ καὶ ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ. Καὶ δὲν εἴπομεν τίποτε περὶ λιρῶν. Βεβαίως, ἐν τῷ μεταξύ, διέρρευσε τὸ «μυστικόν». Ποῖον μυστικόν, κύριοι συνάδελφοι; Ἐδῶ εἰς τὸ Χρηματιστήριον ἐπωλήθησαν 2 ἑκατομμύρια λίραι.

§124Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μία διακοπή, παρακαλῶ.

§125Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Εἰς τὸ τέλος.

§126Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ συμπληρώσῃ ὁ κ. Παπαληγούρας, ὅ,τι ἔχει νὰ εἴπῃ ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ. Εἰς τὸ τέλος νὰ ὁμιλήσητε.

§127Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπὶ τῶν λόγων τῆς ΕΡΕ εἰς τὴν Βουλὴν τότε, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω κάτι σημαντικόν.

§128Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλωστε, τότε δὲν ὑπήρξατε ὑπεύθυνος. Δὲν ἦσθο βουλευτής, δὲν ἦσθο κἂν μέλος τῆς Ε.Κ. τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.

§129Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἐρωτήσητε μετά. Καὶ ἐγώ, ὅταν ὁμιλούσατε σεῖς, εἶχον 9.000 ἀπορίας καὶ μερικὰς μάλιστα πολὺ βασικάς, ἀλλὰ δὲν σᾶς διέκοψα. Θὰ ἀκούσετε σήμερον τὰς ἀπορίας μου καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ σᾶς ἀκούσω καὶ νὰ δεχθῶ διακοπήν σας, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ, νὰ μὲ διακόπτητε κάθε φορὰ ποὺ τελειώνω κάποιο κεφάλαιον καὶ ὄχι κάθε φορὰ εἰς τὸ μέσον τῆς φράσεώς μου. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι ἡ ΕΡΕ ἐσιώπησεν. Καί, πράγματι, ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ μόνον, ὅταν πλέον τὸ πρᾶγμα εἶχε γίνει πασίγνωστον καὶ ὅταν ἐθεώρησε πλέον, ὅτι δὲν ἠδύνατο παρά, ὡς ἀρχηγὸς μιᾶς μεγάλης παρατάξεως, νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην του ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ τὸν προειδοποιήσῃ περὶ τοῦ τί ἐπρόκειτο νὰ συμβῇ, τότε καὶ μόνον, εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ὡμίλησε καὶ εἶπε τὸ περίφημον ἐκεῖνο, ὅτι «ἡ δραχμὴ ἐφοβήθη τὴν Ἕνωσ. Κέντρου». Ἔκτοτε, πράγματι, τὰ στελέχη τῆς ΕΡΕ καὶ ἐγὼ εἰδικῶς, ὡμιλήσαμεν διὰ μακρῶν ἐπὶ τοῦ θέματος. Μήπως εἴχομεν ἄδικον; Ἐθεωρήσαμεν, ὅτι εἴχομεν τὴν στοιχειώδη ὑποχρέωσιν, ὅταν ἐβλέπαμεν, ὅτι ὑπάρχει ὁ κίνδυνος νὰ ψηφισθῇ ἕνα κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀσκήσῃ μίαν πολιτικήν, οἵα ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλλετο ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ ὅταν ἐπιστεύομεν, ὅτι αὐτὴ ἡ πολιτική, θὰ ἔχῃ τὰς τρομακτικὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας εἶχε, πράγματι, ὅπως ἐκ τῶν ὑστέρων ἀποδεικνύεται, ἐθεωρήσαμεν, λέγω, ὅτι εἴχομεν καθῆκον νὰ τὴν καταγγείλωμεν. Καὶ δι’ ἓν ἠμποροῦμεν νὰ κατηγορηθῶμεν: Ὅτι ἀνεπαρκῶς κατηγγείλαμεν. (Χειροκροτήματα). Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, φθάνομεν, κύριοι βουλευταί, εἰς τὰς ἐκλογάς.

§130Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Μᾶλλον ἀνεπιτυχῶς.

§131Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Τώρα θὰ τὰ ἴδητε τὰ «ἐπιτυχῶς» καὶ τὰ «ἀνεπιτυχῶς». Φθάνομεν, ἐπὶ τέλους, εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Φεβρουαρίου 1964. Ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ τρεῖς μῆνας μετὰ τὰς ἐκλογάς, σημειοῦται ἀνάσχεσις τοῦ φαινομένου. Θὰ σᾶς εἴπω μάλιστα, ὅτι κατὰ Φεβρουάριον, Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον 1964, γίνονται καὶ ἐλαφραὶ ὑπεραγοραὶ χρυσῶν λιρῶν ἀπὸ τὴν Τράπεζαν. Διατί; Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ὁ βασικώτερος λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς: Ἐσκέφθη ὁ κοινὸς πολίτης ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴχομεν σκεφθῆ ὅλοι, ὅτι ἀφοῦ, μιὰ φορά, ἡ Ε.Κ., ἐπῆρεν, ἐπὶ τέλους, αὐτὸ τὸ 53% — ἔστω καὶ ἂν κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἄποψιν, ἐξηπάτησε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν — θὰ ἀπεφάσιζε νὰ ἀξιοποιήσῃ αὐτὸ τὸ 53% καὶ θὰ ἀπεφάσιζε, πανίσχυρος οὖσα κοινοβουλευτικῶς, νὰ ἐφαρμόσῃ σοβαράν, συνεπῆ, οἰκονομικὴν πολιτικήν, πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τοῦ Ἔθνους, πρὸς τὸ συμφέρον ὅμως καὶ αὐτῆς τῆς ἰδίας, τὸ πολιτικόν. Αὐτὸς εἶναι, κατὰ τὴν ἄποψίν μου, ὁ εἷς ἐκ τῶν κυρίων λόγων, διὰ τὸν ὁποῖον, κατὰ Φεβρουάριον, Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον σημειοῦται ἀνάσχεσις τοῦ φαινομένου καὶ ἐν μέρει, μικρά τις ἀναστροφή.

§132Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐν μέσῳ Κυπριακῆς κρίσεως.

§133Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Καὶ ἐν μέσῳ Κυπριακῆς κρίσεως, ὅπως πολὺ ὀρθῶς παρατηρεῖ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ. Ὑπῆρχε καὶ εἷς ἄλλος λόγος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου, ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ Φεβρουαρίου, ἐσημειώθη τὸ φαινόμενον, τὸ εὐχάριστον, τὸ ὁποῖον εἴπομεν. Καὶ ὁ λόγος εἶναι, ὅτι ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, ἐπὶ Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, ἔλαβε κάποια μέτρα. Περὶ τῶν μέτρων θὰ ὁμιλήσω εὐθὺς ἀμέσως, ἀναλυτικῶς. Τί ἐκάματε ὅμως, κ.κ. συνάδελφοι τῆς Ε.Κ., ὅταν ἤλθατε εἰς τὴν ἐξουσίαν; Διεψεύσατε τὸ περίφημον «τέρμα» ποὺ εἶχεν εἴπει ὁ ἀρχηγός σας ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Καὶ ἔτσι συνέβη, ὄχι μόνον νὰ κατασπαταλήσητε τὸ ⅓ τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος, ἀλλὰ νὰ κατασπαταλήσητε κάτι ἀπείρως πολυτιμότερον καὶ ἀπὸ αὐτὸ τὸ ⅓ τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος. Ἐσπαταλήσατε τὸ 53%, κύριοι συνάδελφοι. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σᾶς ἔδωσε δύναμιν καί, αὐτὴν τὴν δύναμιν, εἴχατε ὑποχρέωσιν νὰ τὴν ἀξιοποιήσητε ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἡ δύναμις ἐκείνη ἐσπαταλήθη. Καὶ εὐθὺς ὡς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀντελήφθη, ὅτι ὑπῆρχε πρόθεσις τοιαύτης κατασπαταλήσεως, ἔγινε, πλέον, συνεχὴς σύντροφος τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Κ. ἡ χρυσοφιλία. Διὰ νὰ μὴ κουράσω τὴν Βουλήν, θὰ καταθέσω τὸν πίνακα καὶ θὰ ἴδητε πῶς ἐξειλίχθησαν αἱ ὑπεραγοραὶ χρυσῶν λιρῶν, καθ’ ὅλους τοὺς ἐπακολουθήσαντας μῆνας καὶ τὸ 1964 καὶ τὸ 1963. Ἐπεχειρήθη νὰ ἐμπλέξωμεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς χρυσῆς λίρας, ὄχι μόνον τὴν ΕΡΕ, ἀλλὰ καὶ τὸ Κυπριακόν. Ἀπάντησις ἤδη ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐδόθη ἐκ μέρους τῆς ΕΡΕ καὶ ἐδόθη δίς. Πρῶτον ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ καί, δεύτερον, ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου κ. Γ. Ράλλην. Δὲν θὰ ἐπανέλθω. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω μόνον, ὅτι εἰς στιγμὰς μεγάλης περὶ τὸ Κυπριακὸν εὐφορίας καὶ γαλήνης, τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλεγεν ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι ἡ «Ἕνωσις ἔρχεται» καί, ἑπομένως, κίνδυνος δὲν ὑπῆρχεν, ἐσημειοῦντο αἰχμαὶ εἰς τὴν πώλησιν χρυσῶν λιρῶν. Εἶναι ἐντελῶς ἄσχετος ἡ πορεία τοῦ Κυπριακοῦ πρὸς τὴν πορείαν τῆς λίρας. Ἐξαιρετικῶς καὶ μόνον, εἰς τὰς στιγμὰς τῆς ὀξείας κρίσεως, φυσικά, τὸ Κυπριακὸν ἐπηρέασε καὶ τὴν ἀγορὰν τῆς χρυσῆς λίρας. Ἀρκεῖ, ὅμως, νὰ ἀναγνώσῃ κανεὶς μετὰ προσοχῆς τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον θὰ καταθέσω καὶ νὰ παραβάλῃ τὰς χρονολογίας, διὰ νὰ πεισθῇ περὶ τοῦ ὅτι ἡ χρυσοφιλία τῆς τελευταίας 2ετίας δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ Κυπριακόν. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ περισσότερον μὲ τὸ θέμα. Ἀλλὰ οἱ κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχουν προσέξει φαίνεται τοῦτο. Καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ μακρὸν χρονικὸν διάστημα, ποὺ σιγὰ–σιγὰ ηὐξάνετο αὐτὴ ἡ αἱμορραγία, ἡ ΕΡΕ ἐσιώπα. Πότε ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, πότε τὰ στελέχη τῆς ΕΡΕ, εἴτε μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἴτε ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, ἀφ’ ἧς ἔπαυσε νὰ ὑφίσταται θέμα ἐπηρεασμοῦ πλέον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ νὰ τὸν σώσωμεν, πότε, λέγω, εἴπομεν λέξιν περὶ τῶν ὑπερπωλήσεων τῶν χρυσῶν λιρῶν καὶ πότε ἐκάμομεν προπαγάνδαν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν; Ποτέ.

§134ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§135Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν μοῦ ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ μὲ παρακολουθήσητε. Εἶπον, ὅτι ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. εἰς τὴν ἐξουσίαν, τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1964 καὶ μέχρι τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1965, ἡ ἐπίσημος θέσις τῆς ΕΡΕ ἦτο ἐκείνη, τὴν ὁποίαν γνωρίζετε. Ἀπὸ κανενός, ὄχι μόνον τοῦ ἀρχηγοῦ, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ οἱουδήποτε βουλευτοῦ τὰ χείλη δὲν ἐξῆλθε φράσις, δυναμένη νὰ θεωρηθῇ, ὅτι κλονίζει ἢ ὅτι ἐνδέχεται νὰ κλονίσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ κόσμου πρὸς τὴν δραχμήν. Βεβαίως, ὁ τύπος ἔγραψε. Εἰς ποίαν χώραν τοῦ κόσμου, κύριοι συνάδελφοι, δὲν γράφει ὁ τύπος τὸ τί συμβαίνει εἰς τὴν χρηματαγοράν;

§136Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἦτο σταθερὰ ἡ τιμή.

§137Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Σήμερον τὸ ἀπόγευμα δύνασθε νὰ ἀναγνώσητε, π.χ., εἰς ἰδικήν σας φιλικὴν ἐφημερίδα, τὴν «Ἀθηναϊκήν», ἀνταπόκρισιν ἀπὸ τὸ Λονδῖνον, πληροφοροῦσαν, ὅτι χθὲς ἡ Τράπεζα τῆς Ἀγγλίας, διὰ νὰ συγκρατήσῃ τὴν στερλίναν, παρενέβη τρεῖς φορὰς ἐντὸς τῆς ἰδίας ἡμέρας. Καὶ δύνασθε νὰ πληροφορηθῆτε πόσην ὥραν παρενέβη καὶ πόσα ἐξώδευσε. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ κανείς, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ λειτουργήσῃ Δημοκρατία καὶ νὰ ἐξαιρεθῇ ἀπὸ τὸν χῶρον τῆς Δημοκρατίας — τῆς ἐλευθέρας πληροφορήσεως τοῦ λαοῦ — τὸ νομισματικὸν θέμα; Μά, ἂν δὲν πληροφορηθῇ ὁ κόσμος περὶ τοῦ νομισματικοῦ θέματος, περὶ ποίου θὰ πληροφορηθῇ εἰς τὸν οἰκονομικὸν τοὐλάχιστον τομέα; Εἰς ποίαν χώραν τοῦ κόσμου ἀπετολμήθη ποτὲ νὰ λεχθῇ, ὅτι δὲν καταγγέλλονται αἱ πληθωριστικαὶ πιέσεις δημοσίᾳ; Μήπως ὁλόκληρος ὁ προεκλογικὸς ἀγὼν εἰς τὴν Ἰταλίαν δὲν διεξήχθη μὲ τὸ σύνθημα τοῦ πληθωρισμοῦ καὶ τοῦ ἀποπληθωρισμοῦ; Ὑπάρχει καμμία χώρα πολιτισμένη ἢ ἀπολίτιστος, εἰς τὴν ὁποίαν γίνονται νομισματικαὶ παρεμβάσεις εἰς τὸ Χρηματιστήριον μυστικαί, περὶ τῶν ὁποίων νὰ μὴ γράφῃ ὁ τύπος; Τί δὲν πρέπει νὰ γράφῃ ὁ τύπος; Ψευδεῖς εἰδήσεις δὲν πρέπει νὰ γράφῃ ὁ τύπος. Καὶ τώρα, θὰ ἴδωμεν περὶ ψευδῶν καὶ μὴ ψευδῶν εἰδήσεων. Εἶναι χαριτωμένον τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον περιέχεται ἐν τῷ ὑπομνήματι τῷ περισπουδάστῳ καί, κατὰ τὸ ὁποῖον, καταγγέλλεται ὁ τύπος τῆς ΕΡΕ, διότι ὅταν δὲν ἐπωλοῦντο ἀθρόως λίραι, δὲν κατήγγειλε τὸ γεγονός, ἀλλὰ τὸ κατήγγειλε μόνον ὁσάκις ἐσημειοῦτο....

§138Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Λάθος.

§139Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐξ οὗ συμπεραίνει ὁ συντάκτης τοῦ ὑπομνήματος, ὅτι προδήλως, ἐπηρέαζεν ὁ τύπος τῆς ΕΡΕ τὴν χρηματαγοράν. Δηλαδή, διὰ νὰ μὴ ἔχητε αὐτὸ τὸ πικρὸν παράπονον, τί θὰ ἠθέλατε, ὅταν δὲν ἐσημειοῦντο φαινόμενα ἀνώμαλα, νὰ γράφῃ ὁ τύπος τῆς ΕΡΕ, ὅτι σημειοῦνται;

§140Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιτρέπετε;

§141Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὄχι, νὰ τελειώσω αὐτὸ τὸ κεφάλαιον καὶ εὐχαρίστως, νὰ συζητήσωμεν. Ἐγὼ εἰλικρινῶς τέρπομαι μὲ τὴν κοινοβουλευτικὴν συζήτησιν, ἀλλὰ δὲν τέρπομαι μὲ τὰς διακοπάς. Ἀφῆστε νὰ τελειώσω καὶ θὰ σᾶς εἴπω ποὺ πιστεύω, ὅτι ἐκάματε σφάλματα καί μετά θὰ μοῦ ἀπαντήσητε. Καὶ ἐγώ, φυσικά, θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Αὐταὶ αἱ συνεχεῖς διακοπαὶ δὲν εἶναι ὀρθαί. Θέλω, ὅμως, μίαν στιγμὴν νὰ κάμω μία μικρὴν παρένθεσιν. Νὰ παρακολουθήσωμεν τὸν τύπον τῆς Ε.Κ. καὶ νὰ τὸν παρακολουθήσωμεν εἰς δύο περιόδους. Πρῶτον, τὸν καιρὸν ποὺ εἴμεθα ἡμεῖς ἡ ΕΡΕ Κυβέρνησις καὶ δεύτερον νὰ τὸν παρακολουθήσωμεν εἰς μίαν ἄλλην περίοδον, τὴν τελευταίαν περίοδον, τώρα ποὺ εἶναι οἱ κύριοι Κυβέρνησις, σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός σας, ἀλλὰ κακὴ πλέον σάρξ. Νὰ πάρωμεν λοιπὸν τὴν πρώτην περίοδον. Ἐπισήμως καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἡ Ε.Κ. μᾶς κατηγόρει τότε — καὶ τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ἐπανέλαβε καὶ προχθὲς ὁ ἐκπρόσωπός της — ὅτι ἡ ΕΡΕ ἔκαμε τὸ ἑξῆς βασικὸν σφάλμα: Ἐθεώρει τὴν νομισματικὴν σταθερότητα ὡς αὐτοσκοπόν. Δηλαδή, ἐσεῖς, οἱ ἴδιοι λέγατε ἐπισήμως, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ΕΡΕ, ὄχι μόνον ὑπῆρχε νομισματικὴ σταθερότης ἀπόλυτος, ἀλλὰ μᾶς ἐλέγατε καὶ μὲ τρόπον λεπτόν, ὅτι «τὸ ἔχομεν παρακάμει» κιόλας. Μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1958–62, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς καὶ τὸ Βέλγιον εἶχον τὴν μικροτέραν αὔξησιν τοῦ τιμαρίθμου μεταξὺ ὅλων τῶν χωρῶν τῶν ὁποίων δημοσιεύονται οἱ τιμάριθμοι εἰς τὸ δελτίον τοῦ ΟΗΕ. Ἐκείνην λοιπὸν ἀκριβῶς τὴν ἐποχὴν ποὺ μᾶς ἐλέγατε, ὅτι ἀσκοῦμεν πολιτικὴν ὑπερσταθερότητος — αὐτὰ μᾶς τὰ ἐλέγατε ἐπὶ θεωρητικοῦ ἐπιπέδου — ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ποὺ προκύπτει, ἐκ τῆς διεθνοῦς στατιστικῆς, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκετο εἰς τὴν πρωτοπορείαν τῶν χωρῶν τῶν ἐχουσῶν σταθερὸν νόμισμα, ὁλόκληρος ὁ τύπος τῆς Ε.Κ., μὲ σύμβολον τὸν «μακροπόδαρον» τιμάριθμον ἐπληροφόρει τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἀνέρχεται ὁ τιμάριθμος κάθε ἡμέραν κατὰ 10, 15, 25, 35, 45, 50 τοῖς ἑκατόν, ὅτι καταρρέομεν καί, ὅτι τὸ νόμισμα ἔχει πλέον κλονισθῆ. Δὲν θέλω νὰ κατεβάσω τὸ ἐπίπεδον τῆς συζητήσεως μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ ἀναγνώσω ἀποκόμματα ἐφημερίδων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Αὐτὸ δὲν θὰ τὸ κάμω. Ἂς κάμωμεν ἕνα πήδημα εἰς τὸν χρόνον καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰς ἡμέρας τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Τώρα τί γίνεται; Νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ τὶ γίνεται.

§142Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ εἶναι αὐτά;

§143Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Σᾶς ἐνοχλοῦν τόσον πολὺ αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγω;

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί διακοπὲς εἶναι αὐτές;

§145Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ ὁμιλήσω ὅπως βούλομαι καὶ προαιροῦμαι, διότι τὸ θέμα εἶναι σχετικώτατον μὲ τὸ φορολογικόν, δοθέντος ὅτι πολὺ ὀρθῶς ἐλέχθη, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθοῦν τὰ γενικώτερα οἰκονομικὰ πλαίσια, τὰ ὁποῖα καθιστοῦν ἀναγκαίαν ἢ μὴ τὴν ἐπιβολὴν φορολογίας. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω, εἷς ἐκ τῶν βασικῶν λόγων, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἠναγκάσθημεν νὰ συζητῶμεν ἐὰν θὰ ἐπιβάλωμεν ἢ ἐὰν δὲν θὰ ἐπιβάλωμεν φορολογίας, εἶναι ἡ κατασπατάλησις αὐτοῦ τοῦ ὀγκώδους τμήματος τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος. Θέλετε νὰ πληροφορηθῆτε τώρα τί γράφει αὐτὰς τὰς ἡμέρας ὁ τύπος τῆς Ε.Κ.; Μία ἐκ τῶν περισσοτέρων ἐγκρίτων ἐφημερίδων, λέγει, ὅτι ἀπὸ τοῦ πραξικοπήματος τοῦ Ἰουλίου τὸ κόστος ζωῆς ἀνῆλθε κατὰ 50%. Τὸ πόσον ἀνῆλθε τὸ κόστος τῆς ζωῆς, μᾶς τὸ εἶπε χθὲς ὁ κ. Α. Παπανδρέου. Θὰ δεχθῶ τοὺς ἀριθμούς του. Δηλαδὴ γράφει ἡ πλέον ἔγκριτος ἐκ τῶν ἐφημερίδων τῶν ἐπικρινουσῶν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὑπετιμήθη τὸ νόμισμα κατὰ 50%, συνετελέσθη μάλιστα ἡ ὑποτίμησις αὕτη τοῦ νομίσματος ἐξ ὁλοκλήρου. Δίδεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν μία μικρὰ αὔξησις ἢ μεγάλη — ἐγὼ θὰ δεχθῶ πολὺ μικρὰ — τῶν ἐργατικῶν ἡμερομισθίων, ἡ τελευταία δοθεῖσα καὶ γράφουν ἔγκριτοι ἐφημερίδες τῆς Ε.Κ., τὴν ὥραν ποὺ δίδεται ἡ αὔξησις: «Μεροκάματα τοῦ τρόμου διὰ τοὺς ἐργαζομένους λόγω τῆς ραγδαίας, κατὰ 50% ὑψώσεως τοῦ τιμαρίθμου». Τὸ σύνθημα 50% μένει. Λοιπόν, αἱ μὲν ἐφημερίδες τῆς Ε.Κ. ἔχουν τὸ προνόμιον νὰ λέγουν καὶ πράγματα ἀνακριβῆ ἐν τῇ ἐνασκήσει τῆς πολιτικῆς των, ἀνακριβῆ κατὰ τὴν ἰδίαν ὁμολογίαν τῶν ἐπιτελικῶν στελεχῶν τῆς Ε.Κ., ὁ δὲ ἰδικός μας τύπος, ὅταν λέγῃ τὴν ἀλήθειαν βλάπτει τὸ Ἔθνος. Κύριοι βουλευταί, ἡ εὐθύνη τῆς Ε.Κ. διὰ τὴν καταπληκτικὴν αἱμορραγίαν τῶν ἀποθεμάτων δὲν ἑδραιοῦται, δὲν θεμελιοῦται μόνον ἐπὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι αὕτη ἤσκησε τὴν οἵαν ἤσκησε καταναλωτικὴν πολιτικὴν καί, κατὰ συνέπειαν λογικήν, παρέσυρεν ἕνα μέγα μέρος τῶν Ἑλλήνων πρὸς τὴν χρυσοφιλίαν. Ἡ εὐθύνη της συνίσταται καὶ εἰς κάτι ἄλλο. Καὶ ἐδῶ προβαίνω εἰς συγκεκριμένην θετικὴν καταγγελίαν, κ.κ. συνάδελφοι. Δὲν μοῦ λέγετε, εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε, ὅτι μέσα σὲ ἕνα διάστημα 16 μηνῶν, φεύγουν, ὑπερπωλοῦνται 10,5 ἑκατομμύρια χρυσὲς λίρες καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ εὑρισκομένη εἰς τὴν ἐξουσίαν, δὲν λαμβάνει κανένα μέτρον, παρὰ ἐκτὸς ἑνός, δίδει δηλαδὴ τὴν ἐντολὴν εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, κάθε τόσο, νὰ παίρνῃ συνάλλαγμα, νὰ τὸ μετατρέπῃ εἰς χρυσᾶς λίρας καὶ νὰ τὸ διανέμῃ διὰ δελτίου εἰς τοὺς «λιροφίλους»; Ἔχει ποτὲ σημειωθῆ εἰς τὴν ὑδρόγειον, ἐπὶ 16–18 μῆνας, νὰ ἔχωμεν ἀφαίμαξιν τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ συμπεριφέρεται ὡς νὰ μὴ συμβαίνῃ τίποτε;

§146Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ μὴ ὁμολογήσῃ, ὅτι πάει κακά, δηλαδὴ διὰ νὰ μὴ ὁμολογήσῃ, ὅτι χαντακώνει τὴν οἰκονομίαν, τὴν ἐχαντάκωσε ἀκόμη περισσότερον. Εἶναι ὄχι ἁπλῶς δόλος, εἶναι εὐθὺς δόλος, ὁ ὁποῖος τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Κ. ὡδήγησεν εἰς τὴν παράλειψιν αὐτήν.

§147Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν νομίζετε, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον;

§148Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ ἀπαντήσετε μετά. Οὐδεὶς σᾶς ἐστέρησε τοῦ λόγου· θὰ φθάσω εἰς τὸ σημεῖον, ποὺ θὰ σᾶς ἐπιτρέψω τὴν διακοπήν.

§149Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν θὰ τελειώσῃ τὰ περὶ χρυσῆς λίρας.

§150Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ τελειώσω καί, μετά, θὰ συζητήσωμεν ὅσον θέλετε. Θὰ συζητήσωμεν ὅμως, ἐπὶ ἀριθμῶν καὶ μὲ ἐπιχειρήματα. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω, κ.κ. συνάδελφοι, κανένα μέρος τῆς ὑδρογείου καὶ προκαλῶ τὸν κ. Α. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ξεύρει οἰκονομικὴν ἱστορίαν, παρακαλῶ νὰ μοῦ εἴπητε, εἰς ποῖον μέρος τῆς ὑδρογείου ἐσημειώθη ποτὲ αὐτὸ τὸ φαινόμενον: Νὰ φεύγῃ τὸ ⅓ τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος, νὰ εἶναι φανερόν, ὅτι θὰ φύγῃ καὶ ἄλλο, καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ λαμβάνῃ κανένα μέτρον. Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῆ νὰ ἀναγνώσω τὴν ἑξῆς περικοπήν. Εἶναι ἀπὸ προσφάτως ἐκδοθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κ. Ζολώτα μελέτην: «Αἱ νομισματικαὶ καὶ οἰκονομικαὶ ἐξελίξεις», σελὶς 9. Γράφει: «Ὡς πρὸς τὴν χρυσῆν λίραν, τὸ ληφθὲν ἐσχάτως μέτρον τῆς καταργήσεως τῆς ἐλευθέρας καὶ τῆς διατηρήσεως μόνον τῆς ἐπισήμου ἀγορᾶς, ἐστέφθη ὑπὸ ἐπιτυχίας καὶ οὕτω ἐσταμάτησε πλέον ἡ ἀφαίμαξις τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῆς χρυσοφιλίας. Τὸ μέτρον εἶχε προταθῆ ἐπιμόνως ὑπὸ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ προηγουμένης Κυβερνήσεως καὶ προφορικῶς καὶ γραπτῶς, εἰδικώτερον δὲ εἰς ὑπόμνημα ὑποβληθὲν τὴν 19 Φεβρουαρίου 1965». Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔλαβε δύο κατὰ σειρὰν μέτρα —ὄχι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβέστερος, αἱ μεταϊουλιαναὶ Κυβερνήσεις— ἔλαβον κατὰ σειρὰν δύο μέτρα. Ἕνα ἤπιον μέτρον ἐλήφθη περὶ τὰ τέλη Αὐγούστου καὶ τὸ γνωστόν, τελευταῖον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη τὴν 22αν ἢ 23ην Δεκεμβρίου τοῦ παρελθόντος ἔτους. Τὸ πρῶτον, ἤπιον, μέτρον, ἦτο ἡ ὕψωσις τῆς τιμῆς τῆς χρυσῆς λίρας. Καὶ ἐδῶ παρακαλῶ νὰ μὲ προσέξετε. Μόλις λαμβάνεται αὐτὸ τὸ ἠπιώτερον μέτρον, ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; Τὴν ὥραν τῆς μεγίστης κρίσεως (Αὔγουστος, Σεπτέμβριος, Ὀκτώβριος), μόλις ἐλήφθη ἕνα ἀσήμαντον, κατὰ τὴν γνώμην μου δευτερεῦον, μέτρον, ἐπέρχεται οὐσιωδεστάτη βελτίωσις τῆς καταστάσεως. Ἐνῷ πρὶν ἐπωλούσαμεν ἑκατοντάδας χιλιάδας λίρας τὸν μῆνα, τὸν Αὔγουστον πωλοῦμεν μόνον 34.000, τὸν Σεπτέμβριον μόνον 41.000 καὶ τὸν Ὀκτώβριον μόνον 12.000. Εἶπον, ὅτι τὸ μέτρον ἐκεῖνο ἦτο ἀνεπαρκές. Θὰ μεταχειρισθῶ μίαν ἔκφρασιν οὐχὶ λογίαν: τὸ «ἐχώνευσε» ταχέως ἡ ἀγορὰ καὶ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν, ὅτι τὸν Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον ἔχομεν πάλιν ὑπερπώλησιν πολὺ σημαντικήν, 392 χιλιάδας λίρας τὸν Νοέμβριον, 932 χιλιάδας λίρας τὸν Δεκέμβριον, τὸν παρελθόντα. Μία μικρὰ παρένθεσις: Ἀφοῦ ἡμεῖς ἐπροκαλούσαμεν τὴν ροπὴν πρὸς τὴν χρυσοφιλίαν, πῶς συνέβη, δοθέντος ὅτι ὑπεστηρίζαμεν τοὺς κ.κ. ἀποστάτας τὸν Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον, νὰ θέλωμεν νὰ τοὺς ἐπιδαψιλεύσωμεν βάρος ἑνὸς ἑκατομμυρίου χρυσῶν λιρῶν; Μήπως τοὺς ἐπερίσσευεν ἡ ἰσχὺς καὶ ἠθέλαμεν νὰ τοὺς ἀφαιμάξωμεν; Μήπως ἐφοβήθημεν, ὅτι θὰ παραγίνουν ρωμαλέοι; Ἀλλά, ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ σοβαρά. Ὅπως εἶπον, τὸ πρῶτον μέτρον ἦτο ἀνεπαρκές. Ἀλλὰ εἶναι χαρακτηριστικόν, ὅτι ἔστω καὶ ἕνα τοιοῦτον μέτρον, εἶχε κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον χρονικὸν διάστημα, συνεπείας εὐεργετικάς, ὅπως ἀπέδειξαν οἱ ἀριθμοί. Ἔκτοτε, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἔλαβε τὸ γνωστὸν μέτρον. Κατὰ τὴν ἰδίαν ἑσπέραν τῆς λήψεως τοῦ μέτρου δηλώνει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἐκ μέρους τῆς παρατάξεως, τῆς ὁποίας ἡγεῖται, ὅτι εἴμεθα ἀποφασισμένοι, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ ἀσκήσῃ πολιτικὴν ἐπανασταθεροποιήσεως, νὰ τὴν βοηθήσωμεν, ἀρκεῖ νὰ πεισθῶμεν, ὅτι εἶναι, πράγματι, εἰς τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀσκήσῃ τοιαύτην πολιτικήν. Τὰ δύο αὐτὰ γεγονότα —ἡ διάθεσις τῆς ΕΡΕ νὰ στηρίξῃ τὴν προσπάθειαν τῆς ἐπανασταθεροποιήσεως, ἡ ἐκδηλωθεῖσα διὰ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ της καὶ τὸ μέτρον τὸ ληφθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως— τὸ λέγω μὲ βαθυτάτην ἱκανοποίησιν, ἀντέστρεψαν τὴν κατάστασιν, κ.κ. βουλευταί. Καὶ μέχρι τῆς 28ης Φεβρουαρίου —ἔχω τοὺς ἐπισήμους ἀριθμοὺς— ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος κατώρθωσε νὰ ἀγοράσῃ πάλιν 1.840.000 λίρας. Γνωρίζω, χωρὶς νὰ ἠμπορῶ νὰ ἀναφερθῶ εἰς τοὺς τελευταίους ἀριθμούς, διότι ἐλησμόνησα σήμερον τὸ πρωῒ νὰ τοὺς ἀναζητήσω, γνωρίζω, ὅτι ἔχει ὑπερβῆ ἡ ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης ἀγορὰ λιρῶν τὰ 2.000.000.

§151Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Οὐσιωδῶς.

§152Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἄρα;

§153Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἄρα βρέχει, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις. (Γέλωτες).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Αὐγερινέ, εἶσθε ἐγγεγραμμένος, θὰ ὁμιλήσετε μετ’ ὀλίγον, διατὶ τόση βία;

§155Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Εἰς 325 δραχμὰς πωλοῦνται.

§156Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἤθελον ἀκόμη νὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς δύο ἄλλα στοιχεῖα σχετικά. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰς εἰσαγωγὰς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ χρυσῶν λιρῶν παρ’ ἰδιωτῶν.

§157Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ὅτι τὸ κεφάλαιον ἐτελείωσε.

§158Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Νὰ μὴ τὸ νομίζετε, διότι ἀναφέρομαι ἀκόμη εἰς τὰς χρυσᾶς λίρας. Θὰ τελειώσω καί, κατόπιν, νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι θὰ τηρήσω εἰς τὸ ἀκέραιον τὴν ἀπέναντί σας ἀναληφθεῖσαν ὑποχρέωσίν μου. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ μὲ διακόψετε τώρα. Θέλω νὰ συζητήσω. Πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι διάλογος, ἀλλὰ διὰ νὰ εἶναι διάλογος, πρέπει πρῶτα, νὰ ὁμιλήσῃ τις. Ἐσημειώθη, λοιπόν, εἰσαγωγὴ —καὶ σημειοῦται πάντοτε— ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ χρυσῶν λιρῶν παρ’ ἰδιωτῶν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἐπισημάνω τί σημαίνει αὐτὴ ἡ εἰσαγωγή, διότι τὸ ἐξήγησεν ὁ κ. Γ. Ράλλης εἰς τὴν τόσον ὡραίαν ἀγόρευσίν του, τὴν γενομένην πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Θὰ σᾶς εἴπω ὅμως, τὸ ἑξῆς: Τὸ 1963 σύνολον εἰσαγωγῶν 150.000. Τὸ 1964 σύνολον τοιούτων εἰσαγωγῶν 2.622.000. Τὸ 1965 2.971.000. Δηλαδὴ ὁ ἀριθμὸς 150 χιλιάδες γίνεται 2.600.000 τὸν πρῶτον χρόνον τῆς Ε.Κ. καὶ γίνεται 2.971.000 τὸν δεύτερον. Ἕτερον στοιχεῖον: αἱ «ἐπαναπατριζόμεναι» δραχμαί. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τὴν ἰδικήν μας, ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἠγόραζε πᾶσαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν προσφερομένην δραχμήν. Καὶ ἐν τούτοις, τὸ 1962 προσεφέρθησαν εἰς στρογγυλοὺς ἀριθμούς, μόνον 17 ἑκατομμύρια δραχμαί. Τὸ 1963 μόνον 8 ἑκατομμύρια. Μήπως θέλετε νὰ μάθετε πόσαι προσεφέρθησαν τὸ 1964 καὶ τὸ 1965; 351 ἑκατομμύρια τὸ 1964 καὶ 246 ἑκατομμύρια τὸ 1965. Σημειώσατε, ὅτι περὶ τὰ μέσα τοῦ 1965, ἐσκέφθη, ἐπὶ τέλους, ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν νὰ λάβῃ μέτρα. Καὶ δὲν τὴν ἠμπόδισεν οὔτε ὁ Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, οὔτε ὁ Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν, οὔτε ἄλλος τις. Αὐτὰ εἶναι πρωτοφανῆ πράγματα εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς διαχειρίσεως οἰκονομικῶν ὑποθέσεων, κ.κ. συνάδελφοι. Συνοψίζεται λοιπόν, τὸ σύνολον τῆς ἀποδόσεώς σας, εἰς τὸν τομέα, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν, εἰς τὸ ἑξῆς: Ὑπερπώλησις λιρῶν μέχρι τοῦ Ἰουλίου 1965: 10.500.000. Μέχρι τέλους παρελθόντος Δεκεμβρίου 12.000.000. Εἰσαγωγαὶ λιρῶν: τὸ 1963 150.000, τὸ 1964 2.600.000, τὸ 1965 3.000.000. Ἐπαναπατριζόμεναι δραχμαί: τὸ 1963, ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μας ἡμερῶν, 8.000.000. Τὸ 1964, 352.000.000. Καὶ τὸ 1965, 232.000.000. Καὶ ὅλα αὐτὰ μέσα εἰς ποῖον κλῖμα ἐγένοντο, ἐντὸς τῶν πλαισίων ποίου ἰσοζυγίου ἐξωτερικῶν πληρωμῶν ἐσημειοῦντο, κ.κ. βουλευταί; Νὰ σᾶς τὸ εἴπω καὶ αὐτό. Ἔλλειμμα ἰσοζυγίου τῶν τρεχουσῶν συναλλαγῶν: τὸ 1963, 57.000.000 δολλάρια. Τὸ 1964, 173.000.000 δολλάρια. Τὸ 1965, 232.000.000 δολλάρια. Καὶ ὕστερα ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἀποδόσεις καὶ ἐπιδόσεις, οἱ κύριοι ἐκπροσωποῦντες τὴν Ε.Κ. ἐπιθυμοῦν νὰ καταλογίσουν τὴν εὐθύνην εἴτε εἰς τοὺς προκατόχους των, εἰς τὴν ΕΡΕ, εἴτε εἰς τοὺς διαδόχους των, τοὺς κυρίους. Οἱ μόνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν πταίουν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν αὐτὰ τὰ πρωτοφανῆ, εἶναι ἐκεῖνοι, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ὁποίων ἐσημειώθησαν αὐτὰ τὰ φαινόμενα καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἐσκέφθησαν, ἐπὶ 18 ὁλοκλήρους μῆνας, νὰ λάβουν τὸ παραμικρὸν μέτρον διὰ νὰ ἀντιδράσουν. Ἁγιασμόν!!! (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ τακτική, ἀπὸ ἀπόψεως μὲν ὑποκειμένου κρινομένη, εἶναι ἐστερημένη γενναιότητος. Ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀντικειμένου κρινομένη, εἶναι ὑποτιμητικὴ τῆς νοημοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω —καὶ κλείνω τὸ κεφάλαιον— ὀλίγας λέξεις περὶ τοῦ τιμαρίθμου. Διότι ἀντέλεξεν, ὁ κ. Παπανδρέου, εἰς ὅσα εἶχον εἴπει τὸν Δεκέμβριον, διὰ τῆς προχθεσινῆς του ὁμιλίας καὶ εἶπε: «πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς κατηγορῆτε, ὅτι ἠσκήσαμεν καταναλωτικὴν πολιτικήν, ὅταν εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν ἐσημειώθησαν οὐσιώδεις ἀναστατώσεις εἰς τὸν τιμάριθμον ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μας ἡμερῶν;». Εἰλικρινῶς διερωτῶμαι ἀκόμη πῶς ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἁπλῶς πολιτικός, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἐπιστήμων, διενοήθη νὰ διατυπώσῃ τοιαύτην παρατήρησιν. Εἶναι γνωστόν, ἐκ τῆς στοιχειώδους οἰκονομικῆς θεωρίας, ὅτι εἰς μίαν χώραν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἐλευθερία τῶν εἰσαγωγῶν, ὅταν γίνεται ἕνα λάθος νομισματικοῦ χειρισμοῦ, οἱονδήποτε, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ πληθωρικὰς πιέσεις, τὸ πρῶτον σημειούμενον ἀποτέλεσμα ἐκδηλοῦται οὐχὶ ἐπὶ τοῦ τιμαρίθμου. Ἐκδηλοῦται ἐπὶ τοῦ ἰσοζυγίου τῶν ἐξωτερικῶν πληρωμῶν. Αὔξησις τῶν εἰσαγωγῶν σημειοῦται, κατ’ ἀρχήν, εἰς πρώτην φάσιν. Τοῦτο ἰσχύει, ἔτι μᾶλλον, εἰς χώρας διανυούσας, ὡς ἡ Ἑλλάς, στάδιον μεταβατικὸν τῆς οἰκονομικῆς των ἀναπτύξεως. Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀνήκει εἰς τὰς ἀπολύτως ὑποαναπτύκτους χώρας, ἀλλὰ καὶ δὲν ἀνήκει εἰς τὰς ἀπολύτως ἀνεπτυγμένας. Διέρχεται ἓν σημεῖον τῆς πορείας της ἰδιάζον. Ὅσον διέρχεται αὐτὴν τὴν φάσιν, θὰ ἔχῃ ηὐξημένην ἐλαστικότητα ἡ εἰσαγωγὴ ἀγαθῶν ἐν σχέσει πρὸς τὸ χρηματικὸν εἰσόδημα. Αὐτὰ θὰ τὰ ἔχῃ διδάξει ὁ κ. Παπανδρέου 30 φορὰς εἰς τὰ Πανεπιστήμια. Λοιπὸν καὶ ἐδῶ, ἡ πολιτική, ἡ ὁποία ἠσκήθη, εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν γνωστὴν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν (περὶ τῆς ὁποίας, πράγματι, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, διότι ἔχομεν συζητήσει περὶ αὐτῆς πλειστάκις) καί τελικά, τὴν δημιουργίαν αὐτοῦ τοῦ ἀνοίγματος, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα προηγουμένως, τοῦ ἰσοζυγίου τῶν τρεχουσῶν συναλλαγῶν. Πέραν αὐτοῦ, ἡ ὑπερζήτησις ἐστράφη πρὸς ποίαν κατεύθυνσιν; Πρὸς τὴν χρυσῆν λίραν, κ.κ. συνάδελφοι, ἐστράφη. Ἐδημιουργήσατε μίαν τεχνητὴν ὑπερζήτησιν διὰ τῆς καταναλωτικῆς σας πολιτικῆς καὶ αὐτὴ ἡ ζήτησις ἐστράφη —καὶ ἐκ λόγων ψυχολογικῶν καὶ ἐκ λόγων ποσοτικῶν— πρὸς τὴν χρυσῆν λίραν. Αὐτὸ σημαίνει τὸ γεγονός, ὅτι ἀπερροφήθησαν, μέσα εἰς τὸ 18μηνον, 12 ἑκατομμύρια χρυσαῖ λίραι. Οὐδὲ ἦτο ἡ ἀπορρόφησις ἄνευ νομισματικῆς συνεπείας. Δηλαδὴ ἐσημειώθη ἀντίστοιχος ἀποστράγγισις τῆς κυκλοφορίας τοῦ χαρτονομίσματος διὰ τῆς ὑπερπωλήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος. Ὅταν λέγωμεν, ὅτι μία Κυβέρνησις κάμνει μίαν ὑπὲρ τὸ δέον καταναλωτικὴν πολιτικήν, τί σημαίνει; Αὐξάνει ὑπερμέτρως τὴν ζήτησιν. Ἔ! Ἡ ζήτησις αὐτὴ ποῦ κατηυθύνθη; Κατηυθύνθη εἰς τὰς εἰσαγωγὰς καὶ κατηυθύνθη εἰς τὴν λίραν.

§159Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Καὶ εἰς τὰ οἰκόπεδα.

§160Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Τελευταῖον αὐτό. Ἀλλά, πέραν τούτων, εἶναι πασίγνωστον, ὅτι ὅταν σημειοῦται μία νομισματικὴ πίεσις, μία πληθωρικὴ πίεσις, μία τάσις δυναμένη νὰ προκαλέσῃ πληθωρικὰς πιέσεις, π.χ. μία ἄκαιρος, παράλογος ἔγχυσις χαρτονομίσματος αὐτὴν τὴν στιγμήν, τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι αὔριον τὸ πρωΐ, θὰ σημειωθῇ καὶ ὕψωσις τοῦ τιμαρίθμου. Ὑπάρχουν τὰ περίφημα λεγόμενα ΤΑΪΜ ΛΑΓΚΣ, χρονικαὶ καθυστερήσεις τῶν οἰκονομικῶν μηχανισμῶν. Καί, βεβαιότατα, δὲν πρόκειται, ἐὰν σήμερον ἐξεδίδετο χαρτονόμισμα 2.000 ἑκατ., νὰ ἔχωμεν ἀντιστοίχως αὔριον τὸ πρωΐ αὔξησιν τοῦ τιμαρίθμου, ὅταν μάλιστα σημειοῦται παραλλήλως καὶ ἀποσυμφόρησις τῆς κυκλοφορίας διὰ τῶν δύο μεθόδων ποὺ σᾶς εἶπον. Τῆς μεθόδου τῆς αὐξήσεως τοῦ ἰσοζυγίου τῶν ἐξωτερικῶν πληρωμῶν καὶ τῆς μεθόδου τῆς ὑπερπωλήσεως τῶν χρυσῶν λιρῶν. Λοιπὸν καὶ τὸ θεωρητικὸν αὐτὸ ἐπιχείρημα δὲν στέκει. Τώρα παρακαλῶ, ἐτελείωσα αὐτὸ τὸ κεφάλαιον καὶ δέχομαι διακοπάς, ἀλλὰ μία ἢ δύο, διὰ νὰ προχωρήσω εἰς τὸ ἑπόμενον κεφάλαιον.

§161Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπαντήσω, εἰς τὰ σημεῖα αὐτὰ τοὐλάχιστον καὶ νὰ τὰ ἀναπτύξω μὲ δύο λόγια.

§162Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὄχι ἀγόρευσιν.

§163Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ζητῶ ἀγόρευσιν. Ἐθέσατε ἕνα ἐρώτημα εἰς ἐμένα, εἰς ὅλους μας: Διατὶ δὲν ἐκάματε τίποτε.

§164Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Αἱ ἐρωτήσεις εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς συζητήσεις, ἔχουν ὡς σκοπὸν ἢ νὰ ζητήσετε μίαν διευκρίνισιν, ἢ νὰ παράσχετε σεῖς μίαν μονολεκτικὴν διευκρίνησιν, ἢ νὰ προειδοποιήσετε τὴν Βουλήν, ὅτι περὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ ἀπαντήσετε. Λοιπόν, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, δύνασθε νὰ μοῦ ἀπαντήσετε μετά.

§165Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιθυμεῖτε νὰ σᾶς ἀπαντήσω μὲ ὀλίγα λόγια εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας σας;

§166Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Βεβαίως.

§167Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἴμεθα σύμφωνοι;

§168Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Συμφωνότατοι. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπον, ἐν ἀρχῇ, ὅτι ἐσημειώθη ἀναστολὴ τῶν διαδικασιῶν προπαρασκευῆς, προετοιμασίας τῶν ἐπενδύσεων. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω κάτι. Μερικὰς ἑβδομάδας μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 16.2.1964, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., πρωθυπουργὸς τότε, εἰς στιγμὰς εὐφορίας, εἶχεν εἴπει, ὅτι ἀνὰ δίμηνον, θὰ τίθενται εἰς κίνησιν αἱ διαδικασίαι διὰ τὴν κατασκευὴν ἑνὸς νέου μεγάλου ἐπωνύμου βιομηχανικοῦ ἔργου. Ὅμως, ἔκτοτε καὶ μέχρι τῆς 15ης Ἰουλίου 1965, ἐπέρασαν πολλὰ δίμηνα. Καὶ τοιαύτη διαδικασία, ἀφορῶσα εἰς τὴν προπαρασκευὴν — δὲν λέγω κἂν εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς κατασκευῆς, ἀλλὰ εἰς τὴν προπαρασκευὴν — τῆς οἱασδήποτε μεγάλης ἐπενδύσεως δὲν ἐκινήθη. Τί συνέβαινεν ἐν τῷ μεταξύ; Ἀπραξία καθολικὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, εἰς τὸν τομέα αὐτὸν τοὐλάχιστον. Καὶ τί ἄλλο ἐγένετο; Δικαιολόγησις τῆς ἀπραξίας. Διὰ ποίου τρόπου; Δι’ ἀντεπιθέσεως κατὰ τῆς ΕΡΕ. Ἡ ΕΡΕ — ἔλεγαν οἱ κύριοι τοῦ Κέντρου — βέβαια ἔκαμεν ὡρισμένα ἔργα, ἀλλὰ δὲν ἔκαμε τόσα, ὅσα ἔπρεπε νὰ εἶχε κάμει. Καί, ἐπειδὴ ἡ ΕΡΕ δὲν ἔκαμε τόσα, ὅσα ἔπρεπε νὰ εἶχε κάμει, ἡμεῖς, ἡ Ε.Κ., εὑρισκόμεθα ἐπὶ 18 μῆνες εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ δὲν ἐξεύρομεν οὔτε πόρους διὰ τὴν χρηματοδότησιν οἱασδήποτε τοιαύτης ἐπενδύσεως, οὔτε σύμβασιν σχετικὴν κατηρτίσαμεν, οὔτε σχέδιόν τι μεγάλου ἔργου ἐπενοήσαμεν, οὔτε ἰδέαν τινά, σχέσιν ἔχουσαν μὲ τὴν κατασκευὴν μεγάλου βιομηχανικοῦ ἔργου, προεβάλομεν! Μᾶς εἶπε, προχθές, ὁ ἀγορητὴς τῆς Ε.Κ., ὅτι χρειάζεται «φαντασία» διὰ τὴν ἐνάσκησιν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Βεβαιότατα χρειάζεται φαντασία. Καὶ χρειάζεται κυρίως φαντασία διὰ νὰ πάρῃ κανεὶς τὸ μηδὲν τῶν ἐπιτευγμάτων εἰς τὸν τομέα αὐτὸν καὶ νὰ τὸ παρουσιάσῃ ὡς κάτι τὸ ὑπαρκτὸν καὶ τὸ ὑποστατόν, ὡς κάτι, τὸ ὁποῖον τολμοῦμεν νὰ συγκρίνωμεν πρὸς τὰ παλαιότερα, τὰ ὀλίγα ἔστω, ἔργα τῆς ΕΡΕ, ἔργα, ὅμως, ὁρατά. Ἀλλὰ μόνον αὐτό; Ἐδῶ εἶχε κατηγορηθῆ ἡ ΕΡΕ, διότι δὲν εἶχε τὰ ὀλίγα ἔστω ἔργα της, ἔργα ὅμως, ὁρατά. Ἀλλὰ τί ἐκάνατε σεῖς; Ἀνετέθη, ἐπὶ Κέντρου, εἰς διαφόρους οἴκους ἡ ἐκπόνησις χρησίμων ἴσως (δὲν πρόκειται νὰ τὸ κρίνω τώρα) μελετῶν, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν εἶχον καμμίαν σχέσιν πρὸς τὴν κατασκευὴν οἱουδήποτε μεγάλου βιομηχανικοῦ, παραγωγικοῦ ἔργου. Σήμερον ἀκόμη, κ.κ. συνάδελφοι, κυκλοφοροῦμεν μὲ τὰς 17 μελέτας, τὰς ὁποίας εἴχομεν καταρτίσει ὁ συνάδελφός μου, κ. Μποῦτος, καὶ ἐγώ, εἰς ὅλους τοὺς χρηματοδοτικοὺς ὀργανισμοὺς τοὺς διεθνεῖς. Σήμερον ἀκόμη ἡ Ἑλλὰς ἐμφανίζεται μὲ τὰς ἰδικάς μας μελέτας. Οὔτε μελέτην ἐσκέφθητε νὰ ἀναθέσητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ. Καὶ ἐν τούτοις, ἐπρόκειτο τάχα, κατὰ τρόπον ἐπιστημονικώτερον καὶ συστηματικώτερον, ἀπὸ τὸν ἰδικόν μας νὰ διαχειρίζεσθε τὰ πράγματα τὰ οἰκονομικά, τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν. Ἀλλ’ ἂς ἀφίσωμεν, κ.κ. συνάδελφοι, τὰ μεγάλα καὶ τὰ ἐπώνυμα ἔργα καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ συνήθη ἔργα τοῦ προγράμματος τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων. Ἂς ἴδωμεν τὶ ἔγινεν ἐδῶ. Κατάστασις δυσπερίγραπτος. Πρῶτον, κατὰ καιρούς, ἐξηγγέλλετο ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως νὰ κατασκευάσῃ «νέα» ἔργα. Ὅταν ἔδωσε τὸν πρῶτον σπουδαῖον κατάλογον αὐτῶν τῶν ἔργων ἡ τότε Κυβέρνησις, προέβην, ἐκ μέρους τῆς ΕΡΕ καὶ κατ’ ἐντολὴν τοῦ ἀρχηγοῦ της, εἰς τὴν ἑξῆς δήλωσιν. Ὅτι πολλαπλασιάζονται τὰ ἔργα τοῦ προγράμματος, ἀλλά, ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριά, δὲν πολλαπλασιάζεται ἡ προβλεπομένη διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων δαπάνη. Μένει ἡ ἰδία.

§169ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Τί σχέσιν ἔχουν αὐτὰ μὲ τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον;

§170Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἀλήθεια δὲν ἀντελήφθητε τί σχέσιν ἔχουν αὐτὰ μὲ τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον;

§171Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι βραδύνους.

§172Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δὲν εἶναι καθόλου βραδύνους, εἶναι ὀξυνούστατος. Καί, ἐπειδὴ ἀντελήφθη ποίαν σχέσιν ἔχουν καὶ ἐπειδὴ ἀντιλαμβάνεται ποίαν ἔννοιαν ἔχει ἡ ὁμιλία μου, ἐπιθυμεῖ νὰ τὴν διακόψῃ, ἀλλὰ δὲν θὰ τὴν διακόψῃ. Θέλετε νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ περὶ τῶν κριτηρίων, τὰ ὁποῖα ἐκράτησαν διὰ νὰ δημιουργηθῇ αὐτὸς ὁ κατάλογος τῶν νέων δημοσίων ἔργων; Ἐὰν πάρετε ἕνα χάρτην τῆς Ἑλλάδος καὶ σημειώσετε διὰ στιγμάτων καὶ γραμμῶν τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐπρογραμματίσθησαν (διότι βεβαίως δὲν κατεσκευάσθησαν) εἰς τοὺς διαφόρους Νομοὺς τῆς Ἐπικρατείας, θὰ παρατηρήσετε, ὅτι ὑπάρχει μία περίεργος σύμπτωσις μεταξὺ τῆς ἰθαγενείας τῶν Ὑπουργῶν καὶ τῆς τοποθεσίας τῶν ἔργων. Εἶπον «ἰθαγενείας», διότι νομίζω, ὅτι μόνον αὐτὴ ἡ ἔκφρασις προσήκει εἰς τοιούτου εἴδους οἰκονομικὰ προγράμματα, προβαλλόμενα μάλιστα ἐν ὀνόματι γενικωτέρων οἰκονομικῶν ἀρχῶν. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι ἔχομεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις 31 δισεκ. δραχμῶν, διὰ νὰ ἐκτελεσθοῦν μόνον τὰ συνήθη ἔργα τοῦ προγράμματος δημοσίων ἐπενδύσεων. Καὶ διερωτᾶται τίς, πῶς πρόκειται καὶ πότε νὰ ἐκτελεσθοῦν; Εἶναι κατάδηλον, ὅτι ὅταν κανεὶς ἔχῃ ἕνα τέτοιο πρόγραμμα, τέτοιο, ἀνεκδιηγήτου ποιότητος, πρόγραμμα, τοὐλάχιστον πρέπει νὰ καταβάλῃ μίαν προσπάθειαν νὰ τὸ χρηματοδοτῇ μὲ δραχμὰς καὶ ὄχι νὰ δανείζεται ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν μὲ 6% τόκον καὶ εἰς συνάλλαγμα διὰ νὰ κάνῃ τὰ κομματικά του ρουσφέτια καὶ τὰς γεφύρας. Καὶ πρέπει κάποτε νὰ ἀντιληφθῶμεν, ὅτι ἀνεξαρτήτως πάντων τούτων, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀποκτήσῃ οὐσιώδη ὑποδομὴν οἰκονομικήν, ἔργα βασικά, ἐὰν δὲν ἀποφασίσωμεν νὰ ἀφιερώσωμεν ἕνα μεγάλο μέρος τῶν δημοσίων ἐσόδων, ὅπως πράττουν ὅλα τὰ κράτη τοῦ κόσμου, διὰ τὴν κατασκευὴν δημοσίων ἔργων. Καὶ ποῦ κατεφύγαμεν τὸ τέλος τοῦ 1964; Πηγαίνει ὁ κ. Γαλάνης εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἐπιστρέφει μὲ 27 ἑκατ. δάνειον τραπεζικόν, ὑπὸ ὅρους τοὺς ὁποίους καλύτερον, νὰ μὴ κρίνω. Ἀλλ’ ἔχομεν φθάσει εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε ἀναγκάζομαι νὰ δηλώσω, ὅτι μολονότι οἱ ὅροι αὐτοὶ εἶναι ἀπαράδεκτοι — διὰ νὰ εἶμαι δὲ ἀκριβέστερος, εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ χρησιμοποίησις τοιούτου τύπου δανείων διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοιούτων σκοπῶν — ἐν τούτοις, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι καλὰ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἔλαβεν αὐτὰ τὰ δάνεια, διότι ἄλλως θὰ εἴχαμεν, ἔλλειμμα τὸ 1964, ἄλλα 27 ἑκατομμύρια δολλάρια. Ἐπὶ πλέον ἐσημειώθη κάτι τὸ παράδοξον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καθ’ ὅλην τὴν περίοδον αὐτήν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἕνα μέρος τοῦ χρόνου μου τὸ ἀφιέρωνα εἰς τὴν προσπάθειαν πορισμοῦ κεφαλαίων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ὑπὸ πᾶσαν μορφήν. Αὐτὴ ἡ διαδικασία ἐπὶ 18 μῆνας ἐσταμάτησε. Δὲν ἔγινε περίπου τίποτε πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ἐκείνην. Δὲν ἐννοῶ ἁπλῶς, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα. Αὐτὸ προκύπτει ἀπὸ τὰ στοιχεῖα καὶ δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ. Ἀλλὰ ἐπὶ πλέον δὲν ἐκινήθη καμμία διαδικασία. Δὲν ἐφροντίσαμεν κἂν νὰ δημιουργήσωμεν τὴν διαδικασίαν ἀπορροφήσεως τῆς βοηθείας, ἡ ὁποία εἶχε συνομολογηθῆ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ΕΡΕ. Καὶ ἔτσι, ἠναγκάσθη ὁ Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ νὰ ὁμολογήσῃ προχθές, ὅτι τώρα ξανακινοῦμεν τὴν διαδικασίαν αὐτήν. Καὶ διὰ τὸ γεγονός, ὅτι μόνον τώρα τὴν ξανακινοῦμεν, δὲν εἶναι ἀνεύθυνος καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, διότι ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὄχι τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Ὁ ὁμιλητὴς τῆς Ε.Κ. παρεπονέθη πρῶτον, διότι ἐκλήθημεν νὰ ψηφίσωμεν φόρους, χωρὶς νὰ διαγραφοῦν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τὰ γενικώτερα οἰκονομικὰ πλαίσια, ἐντὸς τῶν ὁποίων κινεῖται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ χώρα καὶ δεύτερον, διότι καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν φόρους, χωρὶς νὰ ἔχουν ἐπαρκῶς προσδιορισθῆ οἱ ἐπιδιωκόμενοι, διὰ τῆς εἰσπράξεως τῶν φορολογιῶν αὐτῶν, οἰκονομικοὶ στόχοι. Καὶ τὰ μὲν πλαίσια σᾶς τὰ περιέγραψα ἐπαρκῶς. Εἶναι δυστυχῶς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησεν ἡ πολιτικὴ τῆς Ε.Κ. Εἶναι— ἀκριβέστερον — τὰ πλαίσια, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται σήμερον, ὅσα ἐκ τῶν ἰδικῶν μας πλαισίων, δὲν ἐπρόφθασε νὰ ἀποπλαισιώσῃ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. Ὡς πρὸς τοὺς στόχους, θὰ ἐρωτήσω τὰ ἑξῆς: Τί ἄραγε προτείνει ἡ Ε.Κ., ἐν ὄψει τῶν δεδομένων; Νὰ περιορίσωμεν περισσότερον τὸ πρόγραμμα ἢ νὰ γίνῃ πορισμὸς ἄλλοθεν πόρων ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸν ἢ τὸ ἐξωτερικόν; Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔχω συγκεκριμένην ἀπάντησιν. Ἡ Ε.Κ. ἰσχυρίσθη ὀψίμως, ὅτι ἐπεδίωξε, συνειδητῶς, διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς ἐνεργοῦ ζητήσεως, νὰ ἐπιταχύνῃ τὸν ρυθμὸν ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας. Ἐὰν ἐπίστευα, ὅτι ἐπίστευεν εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ἡ Ε.Κ., θὰ τῆς ἔδιδα τὴν ἑξῆς ἁπλῆν ἀπάντησιν. Τὴν πολιτικὴν αὐτήν, τὴν ἐφηρμόσατε, ὅπως ἀποδεικνύουν οἱ ἀριθμοί, ἐσφαλμένως. Διότι, ὑπερέβητε τοὺς ἀντικειμενικοὺς ἐκείνους φραγμούς, ἡ ὑπέρβασις τῶν ὁποίων συνεπάγεται μεσοπροθέσμως, καὶ ἔτι μᾶλλον μακροπροθέσμως ὄχι τὴν πρόοδον, ἀλλὰ τὴν ἀνάσχεσιν τῆς ἀναπτύξεως. Δὲν χρειάζεται τέχνη διὰ νὰ αὐξήσῃ κανείς, εἰς μίαν δεδομένην οἰκονομίαν, τὴν ζήτησιν. Τέχνη χρειάζεται διὰ νὰ τὴν αὐξήσῃ μέχρις ἀκριβῶς ἐκείνου τοῦ σημείου ποὺ ἐπιτρέπεται καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι, πράγματι, δύσκολον νὰ τὸ διακρίνῃ κανείς. Ἐκεῖ κρίνεται ὁ ἀσκῶν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν. Ἀνεφέρθην εἰς τοὺς ἀντικειμενικοὺς φραγμούς, τοὺς ἐμποδίζοντας τὴν δημιουργίαν ἀπεριορίστου ὕψους ζητήσεως διὰ τεχνητῶν μέσων εἰς ἄλλην ὁμιλίαν μου. Εἶναι ἄλλωστε, περιττὴ αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε εἶπα καὶ διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἡ θεωρία, καθ’ ἣν δῆθεν ἡ Ε.Κ. ἐνσυνειδήτως ἐδημιούργησεν αὐτὰ τὰ ἀνοίγματα, ἐπενοήθη ἐκ τῶν ὑστέρων, διὰ νὰ συγκαλύψῃ τὴν ἀποτυχίαν. Δὲν εἶναι θεωρητικὸν βάθρον, εἶναι δικαιολογία τῆς ἀποτυχίας τῆς Ε.Κ., ἡ τοιαύτη κατασκευή, ἡ ὁποία τώρα προβάλλεται ἐν ὀνόματι ἐπιστημονικῶν ἀρχῶν. Ἁπλούστατα καμμίαν πολιτικὴν δὲν εἶχεν ἡ Ε.Κ. Ἴσως εἶναι ἡ μόνη της πολιτική, ὅτι ὑπῆρξεν ἀνενδότως ἐνδοτικὴ καὶ ἑπομένως ἄδικος. Διότι, ὅταν κανεὶς ἐνδίδῃ συνεχῶς, ἐνδίδει εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται πιὸ κοντὰ καὶ τὸν πιέζει περισσότερον. Δὲν ἐνδίδει εἰς ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἔπρεπε, κατὰ ἀντικειμενικὰ κριτήρια, νὰ ἐνδώσῃ. Καὶ εἰς μίαν χώραν πτωχήν, ὅπως ἡ Ἑλλάς, ἡ μεγαλυτέρα πρόκλησις κατὰ τῶν ἐργαζομένων τάξεων, εἶναι ἡ κατασπατάλησις τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος. Δὲν ὑπάρχει πλέον ἀντιλαϊκὴ πολιτικὴ ἀπὸ ἐκείνην, τῆς ὁποίας ἀποτέλεσμα εἶναι ἡ τοιαύτη κατασπατάλησις. Ἡ πολιτεία τῆς Ε.Κ. ὑπῆρξεν ἀντιδραστικὴ καὶ δὲν ὁμοιάζει καθόλου μὲ τὴν συνεπῆ πολιτικὴν διαφόρων Κυβερνήσεων, εἴτε εὐθέως σοσιαλιστικῶν, εἴτε ἐπηρεαζομένων ἀπὸ σοσιαλιστικὰς ἰδέας. Καὶ ἀναφέρομαι τόσον εἰς τὴν τακτικὴν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως. Ποῦ τὸ εὑρήκαμεν γραμμένον, ὅτι εἶναι, τάχα, ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, μία πολιτική, ἡ ὁποία ὑπονομεύει τὸ μέλλον του; Θὰ ἤθελα μόνον δύο λέξεις νὰ εἴπω περὶ τῆς διαστολῆς μεταξὺ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς ΕΡΕ καὶ τῆς Ε.Κ. Κατὰ τοὺς κυρίους τῆς Ε.Κ., ἡμεῖς ἠσκήσαμεν, βεβαίως, μίαν πολιτικὴν νομισματικῆς σταθερότητος, ἀλλὰ δὲν ἐπωφελήθημεν τῆς δυνατότητος, ἡ ὁποία διανοίγεται διὰ τοῦ ἐπηρεασμοῦ τῆς ζητήσεως, ὥστε νὰ ἐπιταχύνωμεν ἐπαρκῶς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν. Δὲν ἐφθάσαμεν διὰ τοῦτο, εἰς τοὺς μεγίστους δυνατοὺς ρυθμοὺς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἀπαντῶ: Ἡ πολιτικὴ τῆς ΕΡΕ ὑπῆρξε πολιτικὴ ἀποβλέπουσα εἰς σκοποὺς μακροπροθέσμους. Ἐπεδιώξαμεν νὰ αὐξηθῇ ἡ οἰκονομία μὲ ἕνα ρυθμὸν ἀντέχοντα εἰς τὸ μῆκος τοῦ χρόνου. Ἔλεγα καὶ ἄλλοτε, ὅτι μία οἱαδήποτε Κυβέρνησις οἱασδήποτε χώρας, διαθέτουσα ἕνα ποσὸν συναλλαγματικῶν ἀποθεμάτων, δύναται τεχνητῶς, δι’ ἕνα, δύο, τρία χρόνια, νὰ αὐξήσῃ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα εἰς ὕψη ἀστρονομικά. Ποῖον θὰ εἶναι ὅμως τὸ ἀποτέλεσμα μετὰ τὴν πάροδον τῶν 2 ἢ 3 ἐτῶν;

§173Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πέφτει ἀπὸ τὰ ἄστρα καὶ τσακίζεται.

§174Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἡ ἔκφρασις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ εἶναι ἐπιτυχής. Δι’ αὐτό, εἰς τὴν θεωρίαν, ὁμιλεῖ κανεὶς περὶ «ὑποστηριξίμων» ρυθμῶν ἀναπτύξεως. Διότι, αὐθαίρετον ρυθμὸν ἀναπτύξεως ἀναλαμβάνω ἐγὼ τοῦ χρόνου νὰ ἔχῃ ἡ Ἑλλὰς 12,17%. Καὶ φαντάζομαι, ὅσον ἀμαθέστερος εἶναι κανείς, τόσον ποιὸ πολὺ θὰ ἐπροθυμοποιεῖτο νὰ ἀναλάβῃ αὐτὸ τὸ ἔργον. Ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι πρέπει κανεὶς νὰ σταθμίζῃ μέχρι ποῦ ἠμπορεῖ ἑκάστοτε νὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν. Πιστεύω, πράγματι, ὅτι μετὰ τὸ πρῶτον πενταετὲς σχέδιον τὸ ἐφαρμοσθὲν εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἐδικαιολογεῖτο ὡς στόχος, ρυθμὸς ὑψηλότερος τοῦ 6%. Ὅπως θὰ γνωρίζῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, αἱ προπαρασκευαστικαὶ ἐργασίαι, αἱ γενόμεναι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας, προέβλεπον πράγματι αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος μεγαλυτέραν. Ἐνομίσαμεν, μετὰ στάθμισιν τῶν πραγματικῶν δεδομένων, ὅτι δύναται πλέον ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀποβλέψῃ εἰς ἕνα ὑψηλότερον ρυθμὸν ἀναπτύξεως. Θὰ παρακαλέσω νὰ σημειώσετε, ὅτι αὐτὸν τὸν περίφημον ρυθμὸν τοῦ 8,9% ἤ, κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ 9%, αὐτὸν τὸν ρυθμὸν ἀναπτύξεως τοῦ ἔτους 1963, δὲν καταλαβαίνω διατὶ τὸν ἐπικαλεῖται ἡ Ε.Κ. καὶ καυχᾶται. Αὐτὸς εἶναι ὁ ρυθμὸς ὁ ὀφειλόμενος εἰς τὰς ἰδικάς μας προσπαθείας., Σεῖς ἐγίνατε Κυβέρνησις τὴν 7ην Νοεμβρίου 1963. Τί συνέβη δηλαδή; Ἐπειδὴ ἐγίνατε σεῖς ἡ Κυβέρνησις τὴν 7ην Νοεμβρίου — καὶ ἐξωδεύσατε καὶ 2 ἑκατομμύρια χρυσὲς λίρες εἰς τὴν καθησιά σας — αὐτὸ σημαίνει, ὅτι συνετελέσατε εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ 9% τὸ ἔτος 1963; Εἰς ποίους τὰ λέγετε αὐτά; Λοιπόν, ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος δὲν ὀφείλεται εἰς ἰδικήν σας προσπάθειαν. Ὀφείλεται εἰς προσπαθείας τῶν προκατόχων σας. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἔχομεν, πράγματι, ὑψηλὸν εἰσόδημα καὶ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἔχομεν 8,7 τὸ 1964. Καὶ αὐτὸς ὁ ρυθμὸς εἶναι ὑψηλός. Εἰς τί ὀφείλεται; Πρῶτον, ὑπάρχει μία κεκτημένη ταχύτης εἰς τὴν οἰκονομίαν. Τὰ ΤΑΪΜ– ΛΑΓΚΣ ἔχουν καὶ τὸ ἐνεργητικόν των καὶ τὸ παθητικόν των. Ὑπάρχουν χρονικαὶ καθυστερήσεις τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ. Ὕστερα, ἕνα μέρος ἀπὸ τὸ 8,7 εἶναι ἀποθέματα καὶ μάλιστα ἀποθέματα ὑπέρμετρα. Μετὰ ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἀριθμόν, φθάνομεν, τὸ 1965, εἰς τὸ 7,4%. Αὐτὸ σᾶς δεικνύει, ὅτι αἱ ἑορταὶ καὶ αἱ πανηγύρεις διαρκοῦν ἐπὶ περιωρισμένον χρονικὸν διάστημα. Δὲν λέγω, ὅτι ὁ ρυθμὸς 7,4 εἶναι περιφρονητέος. Ἀλλὰ θὰ προτιμοῦσα νὰ ἀσκήσωμεν μίαν σοβαρὰν πολιτικήν, ἀποβλέποντες εἰς ἕνα ρυθμὸν ἔστω μόνον 7,4 διατηρουμένης ὅμως καὶ τῆς νομισματικῆς μας σταθερότητος. Εἶναι πεπλανημένον, πρῶτον νὰ φαντάζεσθε, ὅτι σεῖς εἶσθε οἱ φιλεργατικοί, οἱ προοδευτικοὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἡμεῖς εἴμεθα οἱ συντηρητικοί. Ἀντιθέτως, ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡ πολιτικὴ ἡ ἰδική μας, εἶναι πολὺ περισσότερον φιλεργατική, εἶναι πολὺ περισσότερον φιλαγροτικὴ εἰς τὸ μῆκος τοῦ χρόνου, ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τὴν ἰδικήν σας, ἡ ὁποία εἰς τὴν καλυτέραν περίπτωσιν, ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ ἑνὸς ἑξαμήνου ἀπολαύσεις εἰς τὴν Αʹ ἢ Βʹ τάξιν, ἀπολαύσεις ὅμως, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν ὡς συνέπειαν θλίψεις μετέπειτα. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ ἀντιληφθῶμεν ποία εἶναι αὐτὴν τὴν στιγμὴν γενικώτερον ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος μέσα εἰς τὸν ἱστορικὸν χρόνον. Νομίζω, ὅτι ἀποστολή μας εἶναι, νὰ ἑτοιμάσωμεν τὴν Ἑλλάδα διὰ μίαν προσπάθειαν γενικωτέραν, καθολικωτέραν. Διὰ μίαν προσπάθειαν διαρκείας. Πῶς θὰ συνηθίσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ἀποβλέπῃ εἰς μακροπροθέσμους στόχους, πῶς θὰ συνηθίσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἀπαραίτητον πειθαρχίαν διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἐκβιομηχάνισις, πῶς θὰ συνηθίσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ δεχθῇ τὰς μεθόδους κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι ὠργανωμέναι αἱ εὐρωπαϊκαὶ οἰκονομίαι, ὅταν διαδίδωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διαδίδει περὶ εὐκόλου τρόπου πλουτισμοῦ τοῦ σύμπαντος ἡ

Ε.Κ.;

Τὰ πολιτικὰ κόμματα ἔχουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν μεγάλας ὑποχρεώσεις ἔναντι τοῦ Ἔθνους, διότι ὄντως, ἢ ἡ Ἑλλὰς θὰ ξεφύγῃ μέσα σὲ 10 χρόνια ἀπὸ τὸν κύκλον τῆς ὑποαναπτύξεως ἢ ἐὰν δὲν ξεφύγῃ, προβλέπω πολὺ μεγάλα δεινά. Ἐθνικὴν πολιτικὴν — καὶ μάλιστα ἀγροτικὴν καὶ φιλεργατικὴν — ἀσκεῖ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀκολουθήσῃ ἕνα πρόγραμμα ὑποστηρίξιμον ἐπὶ ἕνα διάστημα μιᾶς δεκαετίας. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἐὰν ἠκολουθεῖτο ἡ γραμμή, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἀκολουθήσει ἡμεῖς ὅταν εὑρισκώμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ γραμμή, τὴν ὁποίαν εἶχε χαράξει ὁ Καραμανλῆς — ἀνεξαρτήτως τοῦ ποῖος θὰ εὑρίσκετο ἑκάστοτε εἰς τὴν ἐξουσίαν — ἡ Ἑλλὰς μέσα σὲ 3–4 χρόνια, θὰ ἤρχιζε νὰ ἀποκτᾷ οὐσιαστικὸν σύνδεσμον μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, οἰκονομικὸν καὶ ὀργανικὸν σύνδεσμον. Καὶ μέσα εἰς 10 χρόνια θὰ ἠδύνατο νὰ συνδεθῇ πλήρως μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ὡς ἰσότιμος ἑταῖρος. Δυστυχῶς, ἠκολουθήθη μία πολιτική, αἱ συνέπειαι τῆς ὁποίας θὰ πληρωθοῦν, ὄχι φυσικά, ἀπὸ τοὺς μεγιστάνας τοῦ πλούτου. Τὰς συνεπείας αὐτῆς τῆς πολιτικῆς, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ τὰς ὑποστῇ ὁ ἐργαζόμενος καὶ ὁ μοχθῶν. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, ἡ ΕΡΕ εἶναι διατεθειμένη (ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις, τὰς ὁποίας ἔθεσεν ὁ ἀρχηγός της καὶ ἐφ’ ὅσον αἱ προϋποθέσεις αὐταὶ πληρωθοῦν) νὰ συμβάλλῃ εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς ἐπανασταθεροποιήσεως τῆς οἰκονομίας. Μόνον ὑπὸ τὸ πρῖσμα αὐτὸ προσβλέπομεν εἰς τοὺς σκοποὺς τοῦ νομοσχεδίου, πρὸς τὸ ὁποῖον ἐνδέχεται νὰ συμφωνήσωμεν. Πρὸς τοὺς ὁποίους θὰ συμφωνήσωμεν ἐφ’ ὅσον καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀποδείξῃ, ὅτι συμφωνεῖ. Θὰ ἤθελα ἀκόμη νὰ σημειώσω, ὅτι ὑπάρχουν προβλήματα, σχέσιν ἔχοντα μὲ τὰς κατ’ ἰδίαν διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου — προβλήματα καὶ θεωρητικὰ καὶ πρακτικὰ — οὐσιώδη. Ἀλλ’ ἐπ’ αὐτῶν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ τὰ συζητήσωμεν, ὅταν θὰ φθάσωμεν εἰς τὰ ἄρθρα. Δι’ αὐτὸ δὲν θὰ δώσω καμμίαν ἀπάντησιν εἰς τὰς εἰδικωτέρας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου παρατηρήσεις, διότι θέμα μας αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Συμπεραίνων, νομίζω, ὅτι πρῶτον καθώρισα τὰ πλαίσια, μέσα εἰς τὰ ὁποῖα κινεῖται ἡ οἰκονομία σήμερον. Δεύτερον ἐξήγησα, διατί, ἡ διάρρηξις ὡρισμένων τμημάτων τῶν πλαισίων αὐτῶν, ἐδημιούργησε τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπανασταθεροποιήσεως τῆς οἰκονομίας. Καὶ τελικῶς εἶπα καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ ἐπανασταθεροποίησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ μόνον διὰ φορολογικῶν μέτρων. Αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἐξήρτησε τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀπὸ ἄλλους εἰς τὴν περαιτέρω κατοχύρωσιν τῆς ἐπανασταθεροποιήσεως τῆς οἰκονομίας, ἀναφερομένους ὅρους.

§175Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἤθελα νὰ δώσω ὡρισμένας ἀπαντήσεις εἰς συγκεκριμένας παρατηρήσεις τοῦ κ. Παπαληγούρα. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Παπαληγούρας νὰ παρατηρήσω, ὅτι περιέργως ἔχει ἀποδεχθῆ τὴν βασικὴν θέσιν τὴν ἰδικήν μου. Διότι, ὑπεστήριξα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκεῖνο ποὺ ἐνδιαφέρει τὴν ΕΡΕ δὲν εἶναι τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου ὄντως δὲν ὡμίλησεν, ἀλλὰ εἶναι ἡ ὕπαρξις ἑνὸς δεδικασμένου εἰς βάρος τῆς Ε.Κ.

§176Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἀπαντήσω ἐγὼ ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐνθυμῆσθε, ὅτι δὲν ἠθέλησα νὰ σᾶς διακόψω, διὰ νὰ μὴ διαταράξω τὴν σειρὰν τῶν συλλογισμῶν σας, καὶ διότι ἤθελα νὰ προετοιμασθῶ. Σᾶς διέκοψα, μόνον διὰ νὰ εἴπω, ὅτι θὰ ἀπαντήσω ἐπ’ αὐτοῦ ὅταν ὁμιλήσω πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν προσεχῆ Δευτέραν.

§177Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔχει καλῶς. Τὸ δεύτερον σημεῖον καὶ αὐτὸ ἔχει γενικωτέραν πολιτικὴν σημασίαν εἶναι, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις τῆς ἀποστασίας ἔχουν μίαν σχετικῶς μακρὰν ζωήν. Εἶναι 8 μῆνας εἰς τὴν ἐξουσίαν. Πιστεύω, ἑπομένως, ὅτι δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ὁμιλῆτε ἀπὸ τοῦ βήματος, χωρὶς νὰ ἔχετε συγχρόνως καὶ αἴσθημα πολιτικῆς εὐθύνης, δι’ ὅσα συνέβησαν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ἀπὸ τῆς 15ης Ἰουλίου καὶ ἔκτοτε. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον, νὰ λέγετε, ὅτι αὐτὰ εἶναι ὑπόθεσις ἰδική σας. Ἔχετε εὐθύνας, κ. Παπαληγούρα, καὶ ὀφείλετε νὰ ἐνδιαφέρεσθε καὶ διὰ τὰ θέματα αὐτά. Διότι, μετὰ τὴν 15ην Ἰουλίου φέρετε καὶ σεῖς ἀκεραίας τὰς πολιτικὰς εὐθύνας.

§178Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχουμε. Νὰ μᾶς εἴπητε, ὅμως, ποῖαι εἶναι αἱ ἰδικαί σας προηγουμένως εὐθῦναι.

§179Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Χαίρω διὰ τὴν δήλωσίν σας. Εἶναι εὐθεῖα καὶ χρήσιμος καὶ διὰ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡμεῖς οὐδέποτε ἠρνήθημεν τὰς εὐθύνας μας. Εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Ε.Κ. εἴπαμεν, ὅτι εἴμεθα ὑπεύθυνοι δι’ ὅσα συνέβησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας. Δὲν ἀνήκομεν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀνθρώπων ποὺ λέγουν ΜΕΑ COULPA.

§180Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε ἐξ ἐκείνων ποὺ δὲν λέγετε ποτὲ ΜΕΑ COULPA.

§181Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἦτο ἐκ παραδρομῆς ἀκριβὲς τὸ ρῆμα.

§182Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀντωνυμία.

§183Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὀρθόν. Ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῆς λίρας. Δυστυχῶς, τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς δὲν ἐδημοσίευσε τὸ ὑπόμνημα ποὺ ὑπεβάλαμεν πρὸ ἡμερῶν, ὥστε ἡ συζήτησις ἀπόψε καὶ αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Παπαληγούρα νὰ στηρίζωνται καὶ εἰς τὴν γνῶσιν τοῦ περιεχομένου τοῦ ὑπομνήματός μας. Εἶναι ἀντιπαθητικὸν δι’ ἐμέ, νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ὑπόμνημα εἶναι καὶ ἐπιστημονικὸν καὶ χρήσιμον. Αὐτὸ θὰ τὸ κρίνῃ ἕνας ἕκαστος ἐξ ὑμῶν. Πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐγένετο προσπάθεια συσχετισμοῦ τοῦ περιεχομένου τοῦ τύπου, μὲ οἰκονομικὰ γεγονότα. Ὑπάρχει συσχέτισις, μεταξὺ τοῦ περιεχομένου τοῦ τύπου καὶ τῶν πωλήσεων χρυσῶν λιρῶν. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, κύριοι, ποὺ προέχει εἶναι, ὅτι τὸ περίφημον TIME LIFE ἔχει χρησιμότητα καὶ ἐδῶ. Διότι, πρῶτον ἔρχεται ἡ ἐπίθεσις τοῦ τύπου καὶ ἀκολουθοῦν αἱ πωλήσεις τῶν χρυσῶν λιρῶν. Αὐτὸ θὰ τὸ διαπιστώσῃ ἡ Βουλὴ μὲ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ κειμένου. Ὑπάρχει δὲ καὶ μία διασκεδαστικὴ περίπτωσις. Ἀνεγράφη: «Ἀθρόαι πωλήσεις χρυσῶν λιρῶν». Ἀπὸ τὰς στατιστικὰς τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος προκύπτει, ὅτι ἐκείνην τὴν ἡμέραν δὲν ὑπῆρξε πώλησις λιρῶν. Τὴν ἑπομένην, ὅμως, ἡμέραν ἐγένοντο πωλήσεις χρυσῶν λιρῶν. Ἐὰν ἡ θέσις μας ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι ὀρθή, ὅτι δηλαδή, αἱ πωλήσεις τῶν λιρῶν ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ἐπίθεσιν τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος, ἐκ μέρους τοῦ κόμματος τῆς ΕΡΕ θὰ τὸ κρίνῃ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν. Ἡμεῖς τὸ πιστεύομεν ἀπολύτως. Πιστεύομεν ἀκραδάντως, ὅτι αἱ ἀντικειμενικαὶ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι, τὰ ἀντικειμενικὰ δεδομένα, δὲν δικαιολογοῦν ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ διαχρονικὸν σχῆμα τῶν πωλήσεων χρυσῶν λιρῶν. Ἐὰν ἐπρόκειτο σεῖς νὰ ἀντικρούσετε ἐπιτυχῶς καὶ ὄχι ἁπλῶς φραστικῶς τὸ ὑπόμνημά μας, θὰ ἔπρεπε νὰ κάμετε ἀνθυπόμνημα, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ κάμετε τὴν ἑξῆς συσχέτισιν. Ἐξελίξεις εἰς τὰ ἀντικειμενικὰ δεδομένα τῆς οἰκονομίας. Ἀρνητικαί, ὑποτίθεται. Καὶ ἐπιπτώσεις αὐτῶν ἐπὶ τῆς πωλήσεως τῶν χρυσῶν λιρῶν. Ἄν ζητήσητε ἀπὸ τὸ ἐπιστημονικόν σας ἐπιτελεῖον, κ. Παπαληγούρα, νὰ πράξῃ αὐτό, θὰ ἔχῃ τὸ ἐνδιαφέρον νὰ ἀντικρούσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ὑπόμνημά μας. Τὸ ὑπόμνημά μας ἀντικρούεται μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν περίφημον ὑπόθεσιν τῆς λίρας, τὸ περιεχόμενον τῆς κριτικῆς τοῦ κόμματός σας, τοῦ ὁποίου ἐκφράζετε τὰς θέσεις του εἶναι πτωχόν, κατ’ ἀνάγκην, διότι δὲν ὑπῆρχον τὰ ἀντικειμενικὰ δεδομένα τὴν ἐποχὴν τῆς Κυβερνήσεώς μας, ὥστε νὰ στηρίζετε βάσιμον κριτικήν, δι’ αὐτὸ δὲ καὶ ἠναγκάσθητε νὰ ἀφιερώσητε τὰ ¾ τοῦ λόγου σας εἰς τὴν πώλησιν τῶν λιρῶν. Διατί τόση ἔμφασις; Διατί 1, 2 μόνον νούμερα, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀντικειμενικὰ δεδομένα, τὰ μὴ ψυχολογικά, τῆς οἰκονομίας; Τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς λίρας. Ἠρωτήσατε διατὶ δὲν ἐκάμομεν ὅ,τι ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις ἡ νῦν, διατὶ δὲν ἐλάβομεν μέτρα. Κύριε Παπαληγούρα, νομίζω, ὅτι σεῖς ὁ ἴδιος ἐδώσατε ἀπάντησιν εἰς τὸν ἑαυτόν σας. Διότι, ἐὰν πράγματι ἐκάμαμεν ἐκεῖνο ποὺ κάμνει ἡ Κυβέρνησις, ἀπηγορεύαμεν τὴν ἀγοραπωλησίαν λιρῶν, αἱ συνέπειαι θὰ ἦσαν ἀρκετὰ σοβαραὶ καὶ εἶναι δυστυχῶς σοβαραί, ἀλλὰ δὲν μοῦ ἀρέσει νὰ ὁμιλῶ διὰ τὸ μέλλον ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς λίρας, ἀκριβῶς, διότι εἰς τὸν τόπον αὐτόν, εἰς τὴν χώραν αὐτὴν δὲν ἔχει δημιουργηθῆ μηχανισμὸς ὑποδοχῆς διὰ τὴν κεφαλαιαγοράν, διὰ τὴν διοχέτευσιν τῶν ἀποταμιεύσεων τοῦ κόσμου εἰς τὰς ἐπενδύσεις, εἰς τὴν βιομηχανίαν. Λέγω, ὅτι εἶναι σοβαρώτατον τὸ θέμα. Εἴπατε, ὅτι εἶσθε προοδευτικοί. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔχετε δικαίωμα σεῖς νὰ δίδετε τίτλον εἰς τὴν γραμμήν σας οἷον ἐπιθυμεῖτε. Ἡμεῖς δὲν πιστεύομεν, ὅτι εἶσθε προοδευτικοί, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐκφράζετε, ἐπιθυμεῖτε νὰ ἐκφράζετε, εἶναι ἡ γραμμή σας νὰ ἐκφράζετε τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν τῆς Ἑλλάδος.

§184Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Πλανᾶσθε πλάνην οἰκτράν.

§185Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὰ μέτρα σας καὶ εἰς τὴν φορολογίαν, τὰ μέτρα σας καὶ εἰς τὰς ἄλλας διαρρυθμίσεις, ὅλα εἶναι εὐνοϊκὰ διὰ τοὺς καλῶς ἔχοντας, κ. Παπαληγούρα. Λοιπὸν ὄχι διακοπάς.

§186Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Εἶναι μέτρα διὰ τοὺς καλῶς ἔχοντας ἡ πώλησις τοῦ ἑνὸς τρίτου τοῦ συναλλάγματος;

§187Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐζήτησα νὰ μοῦ κάμητε τὴν ἰδίαν χάριν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔκαμα ἐγώ. Ἐλᾶτε νὰ μείνωμεν σύμφωνοι καὶ θὰ ἔχετε τὸν χρόνον νὰ μοῦ ἀπαντήσητε εἰς τὸ τέλος. Ἀφήσατε νὰ τελειώσω. Εἴχατε καιρὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν ἐπράξατε, πράγματι, τίποτε εἰς τὴν κατεύθυνσιν τῆς δημιουργίας κεφαλαιαγορᾶς. Ἡμεῖς εἴχομεν 18 μῆνας εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ξεκινήσαμεν μίαν διαδικασίαν. Ἠλπίσαμεν, ὅτι ἡ ΕΤΒΑ, ἡ Τράπεζα, τὴν ὁποίαν ἐδημιουργήσαμεν, ἐνομοθετήσαμεν, θὰ ἔκαμνεν ἕνα βῆμα πρὸς τὰ ἐμπρὸς εἰς τὸ θέμα τῆς κεφαλαιαγορᾶς. Δυστυχῶς ἀπέτυχε, διότι ἡ ΕΤΒΑ ἔχει μεταβληθῆ εἰς ἕνα γνήσιον κομματικὸν ὄργανον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως.

§188Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἰδικόν σας.

§189Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὄχι ἰδικόν μας, τῆς νῦν Κυβερνήσεως, κ. Παπαληγούρα. Μὴ διαμαρτύρεσθε. Φοβοῦμαι, ὅτι τὴν Κυβέρνησιν δὲν τὴν ἀπασχολεῖ καθόλου τὸ θέμα τῆς ἀναπτύξεως κεφαλαιαγορᾶς. Εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ τμήματα τοῦ πραξικοπήματος τῆς 15ης Ἰουλίου. Ἐὰν ἡ κεφαλαιαγορὰ δὲν προχωρῇ, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς μέγα βαθμὸν εἰς τὴν κατεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν ἐπῆρεν ἡ ΕΤΒΑ.

§190Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Τῆς ἐδώσατε.

§191Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν σᾶς διέκοψα, μὴ μὲ διακόπτετε. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν δημιουργήσει μηχανισμὸν ὑποδοχῆς κεφαλαίων καὶ ὕστερα σταματήσωμεν τὴν ἀγοραπωλησίαν τῆς λίρας, τί θὰ συμβῇ κ. Παπαληγούρα; Τὸ εἴπατε καὶ τὸ γνωρίζητε. Θὰ συμβῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον συμβαίνει σήμερον, ὅτι αἱ τιμαὶ τῶν οἰκοπέδων θὰ ἀνέλθουν, θὰ εἰσαχθοῦν εἰς πολὺ μεγαλύτερον βαθμὸν καταναλωτικὰ ἀγαθὰ ἢ αἱ τιμαί των θὰ ἀνέλθουν. Καὶ πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ κάτι ἄλλο. Ἡ τιμὴ τῆς λίρας ἐν Ἑλλάδι διαφέρει τόσον ἀπὸ τὴν τιμὴν τῆς λίρας εἰς Ζυρίχην, ὥστε δεδομένου τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τῆς λίρας εἶναι νόμιμος, θέλω νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, εἰς ποῖον βαθμὸν αἱ πωλήσεις τῆς λίρας ἐκφράζουν ἀποθησαυρισμὸν καὶ εἰς ποῖον βαθμὸν εἶναι εἰσαγωγαὶ λιρῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ...

§192Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἀπήντησα, κ. συνάδελφε.

§193Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔχει καλῶς, ἐὰν ἔχετε ἀπαντήσει. Δὲν τὸ ἤκουσα.

§194Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἔχω δώσει ὅλα τὰ στοιχεῖα ἀπὸ τὰ ὁποῖα προκύπτει, ὅτι αἱ εἰσαγωγαί...

§195Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποῦ τὰ ἔχετε δώσει;

§196Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Εἰς τὴν ὁμιλίαν μου, τὴν ὁποίαν φαίνεται, ὅτι δὲν παρηκολουθήσατε, ἀπὸ τὴν ὁποίαν προκύπτει, ὅτι αἱ εἰσαγωγαὶ χρυσῶν λιρῶν εἶναι οὐσιωδῶς μικρότεραι τώρα παρὰ εἰς τὸ παρελθόν.

§197Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Νὰ σᾶς δώσω τοὺς ἀριθμούς.

§198Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι νομίζω κρίσιμοι ἀριθμοί, ἐὰν ἀναφέρεσθε εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀστυνομεύσετε τὴν εἰσαγωγὴν νομίμου εἴδους νομίμως εἰσαγομένου;

§199Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἔρχονται... δὲν ἠκούσθη.

§200Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Εἰσάγονται διὰ τοῦ Τελωνείου καὶ ἔχουν συμφέρον νὰ τὰς δηλώσουν.

§201Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὸ εἶναι θέμα πρὸς συζήτησιν.

§202Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δηλώνονται κατὰ τὴν εἰσαγωγήν των, διότι εἰσάγονται νομίμως ὅσην ἀξίαν ἔχουν οἱ ἀριθμοὶ τῆς προηγουμένης περιόδου, τὴν αὐτὴν ἀξίαν ἔχουν καὶ οἱ ἀριθμοὶ τῆς παρούσης.

§203Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Τὰς δηλώνουν, διότι ὅσοι φέρουν κεφάλαια ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἔχουν ὡρισμένα προνόμια φορολογικά. Ἐπομένως, ὅταν φέρουν χρήματα θὰ τὰ δηλώσουν.

§204Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Παπαληγούρα, δὲν τηρεῖτε τὴν συμφωνίαν μας. Ἡ λίρα δὲν εἶναι χρῆμα. Χρῆμα τώρα πέφτει εἰς τὴν ἀγορὰν λόγῳ τῆς πωλήσεως τῶν λιρῶν πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος καὶ χρῆμα σημαντικόν. Μηχανισμὸς διὰ τὴν ἀξιοποίησιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βιομηχανίαν, ἡ λογικὴ διέξοδος δὲν ὑφίσταται. Αὐτὸ τὸ ἐπισημαίνω. Τώρα σᾶς δίδω ἀπάντησιν, διατὶ ἡμεῖς δὲν ἐτερματίσαμεν τὸ περίεργον φαινόμενον τῶν ἀγοραπωλησιῶν λιρῶν. Σᾶς εἶπον ἁπλῶς, ὅτι δὲν εἴχομεν κεφαλαιαγορὰν ἐν Ἑλλάδι. Προχωρῶ εἰς ἄλλην ὄψιν τοῦ προβλήματος. Εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας, ὅτι καὶ ὁ στοιχειωδῶς γνωρίζων οἰκονομικά, ὅταν ὁμιλῇ περὶ πληθωρισμοῦ, λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ὄχι μόνον τὸν τιμάριθμον, ἀλλὰ συγχρόνως λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς εἰσαγωγάς. Βεβαίως. Καὶ ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Ε.Κ. καὶ νὰ κάμω ἕνα ἀπολογισμόν, βεβαίως ἀνεφέρθην εἰς τὰς εἰσαγωγὰς καὶ ἐνθυμῆσθε ἄριστα, κ. Παπαληγούρα, ὅτι ἡ διάρθρωσις τῶν εἰσαγωγῶν ἡ ὁποία ἔχει τὴν σημασίαν της ἦτο πράγματι εὐνοϊκή. Δηλαδὴ τὰ 69% τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσαγωγῶν ἦσαν κεφαλαιουχικὰ ἀγαθὰ καὶ πρῶται ὗλαι. Ἐπὶ τέλους, ἐλπίζομεν, ὅτι τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους δίδομεν εἰς τὴν Βουλὴν θὰ τοὺς χρησιμοποιήσητε.

§205Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Παρακαλῶ, μίαν διακοπήν.

§206Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἤκουσα τοὐλάχιστον 500 ἐρωτήματα καὶ ἔπρεπε νὰ κάμω ἐγὼ τὸ ἴδιον, διὰ νὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν. Τώρα θέτω καὶ ἐγὼ ὡρισμένα ἐρωτήματα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῆτε περὶ εἰσαγωγῶν ἐν γένει. Ποίων εἰσαγωγῶν; Ἐὰν πράγματι νομίζετε, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις εἶναι δυνατὴ χωρὶς τὰς εἰσαγωγὰς κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν ἢ πρώτων ὑλῶν, ἂς τὸ ἀκούσωμεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὰ 69% τῆς αὐξήσεως ὀφείλονται εἰς παραγωγικὴν καὶ οὐχὶ καταναλωτικὴν δραστηριότητα.

§207Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Βέβαια, αὐτὸ εἶναι σημαντικὸν καὶ ἔτσι εἶναι.

§208Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι σημαντικὸν αὐτό.

§209Ι. ΖΙΓΔΗΣ. ...... (δὲν ἠκούσθη).

§210Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Βεβαίως, ὁ κ. Ζίγδης ἐψιθύρισε κάτι πολὺ σωστὸν καὶ αὐτὸ βεβαίως εἶχε γίνει ἀντικείμενον συζητήσεως εἰς τὴν Βουλὴν τὴν 23.12.1965, ὅτι αἱ ὑψηλαὶ τιμαὶ τῶν προϊόντων διεθνῶς, εὐθύνονται δι’ ἕνα ποσοστὸν ἀρκετὰ σημαντικὸν τῆς αὐξήσεως τῆς ἀξίας τῶν εἰσαγωγῶν. Ἐὰν θέλετε νὰ κάμωμεν ἀνάλυσιν, νὰ τὴν κάμωμεν. Ἐὰν θέλετε ἁπλῶς νὰ κάμνωμεν ρητορικὰς φράσεις, νὰ μείνωμεν εἰς τὰς ρητορικὰς φράσεις. Ὅπως τὸ θέλετε. Ἡμεῖς πιστεύομεν, καὶ οἱ ἀριθμοὶ τὸ στηρίζουν, ὅλα τὰ μεγέθη τῆς οἰκονομίας τὸ στηρίζουν, ὅτι ὑψηλὸν ρυθμὸν ἀναπτύξεως εἴχομεν καὶ ὅτι ὁ τιμάριθμος παρέμενε περίπου σταθερὸς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας. Καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἦτο καλύτερος πολλῶν τῶν ἰδικῶν σας ἐτῶν. Καὶ αἱ εἰσαγωγαὶ πράγματι ἦσαν ἐποικοδομητικαὶ διὰ τὴν διαδικασίαν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Μᾶς θέτει ὁ κ. Παπαληγούρας, τὸ ἐρώτημα: Τί γίνεται ὅμως τὸ ἀποθεματικόν; Τί γίνεται τὸ ἀποθεματικόν; Ὁ κ. Παπαληγούρας ὑπερηφανεύεται, διότι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του τὸ ἀποθεματικὸν ἐπλησίασε τὰ 400.000.000 δολλάρια. Νομίζω, ὅτι γνωρίζει καλύτερον ἀπὸ ἡμᾶς ἀσφαλῶς, τί τοῦ ἔλεγον τὰ διάφορα ἱδρύματα καὶ αἱ διάφοροι χῶραι εἰς τὰς ὁποίας ἐπήγαινε πρὸς δανεισμόν. Διότι πράγματι ὁ κ. Παπαληγούρας ἦτο δραστηριώτατος εἰς τὴν προσπάθειαν νὰ εὕρῃ χρήματα. Ἀλλὰ δὲν τὰ εὕρισκεν ὅπως τὰ ἤθελε. Καὶ ὅταν δὲν τὰ εὕρισκεν ὅπως τὰ ἤθελεν, ἄκουγε καὶ μίαν ἀπάντησιν: Μὰ σεῖς, κ. Παπαληγούρα, σεῖς δὲν χρησιμοποιεῖτε τοὺς ἰδικούς σας πόρους εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νὰ σᾶς ἐπιτρέπῃ νὰ ἔρχεσθε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ λέγητε: Θέλομεν δάνειον. Ἔχετε, κ. Παπαληγούρα, ἀποθεματικά. Χρησιμοποιήσατέ τα. Ἐρωτῶ δέ, ὄχι ρητορικά, ἐὰν σφάλλω εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον σᾶς θέτω, νὰ μοῦ τὸ εἴπητε. Ἐὰν τὸ ἀκούσατε, θὰ μᾶς τὸ εἴπητε εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ δέχομαι κατ’ ἀρχήν, ὅτι τὸ ἀπόθεμα, ὅπως καὶ ἡ νομισματικὴ σταθερότης εἶναι ἀπαραίτητα μέσα διὰ τὴν ἄσκησιν πολιτικῆς, ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτοσκοποί. Διότι εἶναι δυνατόν, ἐὰν σκοπὸς πρῶτος εἶναι τὸ ἀποθεματικόν, τὸ ἀπόθεμα εἰς χρυσόν, ἐὰν σκοπὸς πρῶτος εἶναι ἡ νομισματικὴ σταθερότης νὰ μειώσωμεν τὴν οἰκονομικὴν δραστηριότητα, νὰ πέσῃ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, νὰ πέσουν αἱ εἰσαγωγαί. Ὅλα αὐτὰ εἶναι εὐχερέστατα. Ἰσορροπία εἰς χαμηλὸν ἐπίπεδον εἶναι εὔκολον ἔργον, κ. Παπαληγούρα. Ἡμεῖς πιστεύομεν ἀντιθέτως, ὅτι ὅταν ἡ ἀπόστασις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας ἀπὸ τὰς χώρας μὲ τὰς ὁποίας ἐπιδιώκει νὰ συνδεθῇ οἰκονομικῶς εἶναι τόσον μεγάλη, ἡ πρώτη ἡ βαρύνουσα εὐθύνη εἶναι νὰ χρησιμοποιηθοῦν οἱ πόροι τῆς χώρας ἐξαντλητικῶς, πυρετωδῶς καὶ εἰς τὴν διαδικασίαν αὐτὴν κατορθώσωμεν νὰ συγκρατήσωμεν πράγματι τὸν τιμάριθμον, νὰ ἔχωμεν σεβαστὸν ἀποθεματικόν, τότε, κ. Παπαληγούρα, τὰ πράγματα θὰ πηγαίνουν πράγματι καλά. Ἀλλὰ πρώτιστον θέμα εἶναι ἡ πλήρης ἀξιοποίησις τῶν ἐθνικῶν πόρων. Καὶ ὡμιλήσατε σεῖς, κ. Παπαληγούρα, περὶ τοῦ μακροπροθέσμου, τοῦ μακροπνόου τῆς πολιτικῆς τῆς ΕΡΕ. Δὲν καθήσατε νὰ σκεφθῆτε τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος καὶ θέλω νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Παπαληγούραν, ἐὰν πράγματι ἐσκέπτεσθε τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος, τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου —διότι καὶ γνώσεις ἔχετε καὶ ἱκανότητα ἔχετε— πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχητε κάμει τίποτε διὰ τὴν παιδείαν; Διότι πῶς εἶναι δυνατόν, κ. Παπαληγούρα, νὰ σκέπτεσθε τὸ μέλλον τῆς χώρας, ὅταν ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις δὲν νοῆται χωρὶς παιδείαν; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.). Χωρὶς ἀνάπτυξιν τοῦ πολιτιστικοῦ ἐπιπέδου; Εἶναι ἡ κατηγορία καὶ καταγγελία βαρυτάτη. Πρόκειται περὶ διαφορᾶς πολιτικῆς. Καὶ ἐρωτῶ ἀκόμη ποίας διοικητικὰς μεταρρυθμίσεις ἐκάματε; Τί ἀλλαγὲς θεσμικὲς ἐκάματε, ὥστε μακροπροθέσμως νὰ λυθῇ τὸ πρόβλημα τῆς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλλάδος; Ἁπλῶς διότι ἠκολουθήσατε πράγματι συντηρητικὴν πολιτικὴν καταπιέσεως τῶν εἰσοδημάτων τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, ἐπιθυμεῖτε τώρα, ἐκ τῶν ὑστέρων, νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι ἦτο σώφρων πολιτικὴ τῆς μακροπνόου ἀναπτύξεως. Ἐν τῷ μεταξὺ θὰ ὑπάρξουν θυσίαι. Θυσίαι βεβαίως. Διὰ ποίους; Διὰ τοὺς πολλούς, κ. Παπαληγούρα, ὄχι διὰ τοὺς ὀλίγους. Καὶ εὑρισκόμεθα εἰς μίαν μεγάλην καμπήν.

§211Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπῆρξαν θυσίαι διὰ τοὺς ὀλίγους ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας; Ἐπεβάλλατε θυσίας εἰς τοὺς ὀλίγους, ἔστω καὶ μίαν;

§212Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ εὑρισκόμεθα, κ. Παπαληγούρα καὶ κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., εἰς μίαν καμπὴν μεγάλην.

§213Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, νὰ μᾶς ἀπαντήσητε.

§214Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νὰ τελειώσω τὴν φράσιν μου κ. ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Εὑρισκόμεθα εἰς μίαν σοβαρὰν καμπὴν διὰ τὸ Ἔθνος. Ἡ μετανάστευσις — καὶ ἐπιθυμῶ νὰ τὸ ἐπισημάνω καὶ πάλιν, ὡς τὸ ἐπεσήμανε καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν,— ἡ μετανάστευσις ἴσως πρόκειται νὰ ἀποβῇ ἡ ἀχίλλειος πτέρνα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλλάδος, δηλαδὴ νὰ εἶναι ἀποφασιστική. Ἐὰν πάρωμεν τὴν μετανάστευσιν σοβαρὰ καὶ ἐὰν ὑπεύθυνα ὁμιλήσωμεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὀφείλομεν, ἔχομεν καθῆκον νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἐὰν δὲν ἀκολουθηθῇ πολιτική, ἡ ὁποία νὰ εὐνοῇ τὰς ἐργαζομένας τάξεις, ἐὰν τὰ ἡμερομίσθια εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν προσαρμοσθοῦν τάχιστα εἰς τὰ εὐρωπαϊκὰ ἐπίπεδα, δὲν πρόκειται νὰ ὑπάρξῃ Ἑλληνικὴ βιομηχανία. Θὰ ὑπάρχῃ μόνον ἕνα μεγάλο ξενοδοχεῖον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ὑποδεχώμεθα τουρίστας.

§215Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Σύμφωνοι.

§216Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶσθε σύμφωνος; Δὲν ἀρκεῖ νὰ εἶσθε σύμφωνος. Θέλω νὰ γνωρίζω, τὶ ἔκαμεν ἡ ΕΡΕ εἰς τὴν ὀκταετίαν τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας εἰς τὸ θέμα τῆς μεταναστεύσεως, εἰς τὸ θέμα τῆς Παιδείας, εἰς τὸ θέμα τῶν διοικητικῶν μεταρρυθμίσεων καὶ θεσμικῶν ἀλλαγῶν. Τότε, ὅταν ὁμιλήσετε δι’ αὐτὰ θὰ ἠμπορέσετε νὰ μᾶς εἴπητε περὶ μακροπνόου, μακροπροθέσμου πολιτικῆς καὶ ὄχι πολιτικῆς συμπιέσεως εἰσοδημάτων, πολιτικῆς ἀποσκοπούσης εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας τοῦ τόπου. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐθέσατε καὶ ἕν ἄλλο ἐρώτημα: Τὶ προτείνομεν. Μονότονος ἡ ἀπάντησις. Φρικτὰ μονότονος. Προτείνομεν νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ λαϊκὴ κυριαρχία εἰς τὴν Ἑλλάδα, προτείνομεν ἐκλογὰς καὶ πάλιν κ. Παπαληγούρα. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Παπαληγούρας ἔχει τὸν λόγον.

§218Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ ὅτι ἔμεινα ἐμβρόντητος ἀπὸ σημεῖα τοὐλάχιστον τινὰ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Ἀχαΐας. Τοῦ εἶπον: Ἐβλέπατε ὅτι διαρρέει, διὰ τὸν αʹ ἢ τὸν βʹ λόγον, τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα καὶ ὅτι ἡ χρυσοφιλία σᾶς στοιχίζει ποσὰ ἀμύθητα. Καὶ τὸν ἠρώτησα: «Διατί, ἐπὶ 18 μῆνας, δὲν ἐκάματε τίποτε»; Καί κ.κ. βουλευταί, ἔλαβον —ὑποθέτω, ὅτι τὸ ἀντελήφθητε— τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν: «Δὲν ἐκάμομεν τίποτε, διότι, ἄκουσον ἄκουσον, ἐπεριμέναμεν νὰ δημιουργήσωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα κεφαλαιαγοράν. Καὶ ἀφοῦ πρῶτα ἐδημιουργούσαμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα κεφαλαιαγοράν, τότε θὰ ἐλαμβάναμεν καὶ μέτρα!» Αὐτὰ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου. Ταὐτοχρόνως ἐπληροφόρησε τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι εἶναι δυσχερέστατον πρᾶγμα νὰ δημιουργήσῃ κανεὶς κεφαλαιαγοράν. Καὶ ὄντως εἶναι. Ἐγὼ λοιπὸν τὸν ἐρωτῶ, ἐπίστευεν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ τὴν κεφαλαιαγορὰν ἐν μέσῳ ἀτμοσφαίρας χρυσοφιλίας καὶ εἰς ποῖον στάδιον ἀπωλείας τοῦ συναλλάγματος θὰ τὴν ἐπεχείρει; Ἤδη σᾶς ἔφυγε τὸ τρίτον τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος εἰς 18 μῆνας. Πόσα ἀποθέματα ἔπρεπε νὰ φύγουν συναλλάγματος διὰ νὰ ἀντιδράσετε; Εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ δημιουργηθῇ κεφαλαιοαγορά. Καὶ μόνη ἡ ἀπάντησις αὐτὴ τοῦ συναδέλφου ἐξ Ἀχαΐας, σᾶς πείθει περὶ τοῦ ὅτι δὲν ὑπῆρχε καμμία ἀπολύτως πολιτική, πλὴν μιᾶς: τῆς δημαγωγίας: «Εἴμεθα ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν, εἴμεθα ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν». Μὲ ἠρώτησεν ὁ κ. συνάδελφος, τὶ ἔκαμεν ἡ ΕΡΕ ὅταν εὑρίσκετο εἰς τὴν ἐξουσίαν διὰ νὰ γίνῃ εἰς τὴν χώραν αὐτὴν κεφαλαιοαγορά. Θὰ τοῦ ἀπαντήσω καὶ θὰ ξεκινήσω ἀπὸ τὴν ἀρχήν. Ὅταν ἡ ΕΡΕ ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν, δὲν ὑπῆρχον καταθέσεις κἂν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἔπρεπε νὰ ξεκινήσωμεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν καὶ ἐξεκινήσαμεν ἀπὸ τὴν ἀρχήν. Ἡμεῖς δὲν πιστεύομεν ὅτι πρὸ ἡμῶν δὲν ὑπῆρχε τίποτε. Εἶχε προσπαθήσει, ὁ Στρατάρχης Παπάγος, νὰ δημιουργήσῃ τὰς προϋποθέσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων βραδύτερον ἡμεῖς σταδιακῶς ἐπροχωρήσαμεν. Ἀλλὰ θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, κ.κ. συνάδελφοι τοὺς ἀριθμούς. Γνωρίζετε ποῖον ἦτο τὸ 1955 τὸ σύνολον τῶν καταθέσεων εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ἦτο 4 δισεκατ. Καὶ γνωρίζετε ποῖον ἦτο τὸ σύνολον τῶν καταθέσεων τὴν στιγμὴν ποὺ ἐφύγαμεν; Τριάκοντα τέσσαρα δίς. Καὶ τώρα θὰ σᾶς προφυλάξω ἀπὸ τοῦ νὰ προβῆτε εἰς οἱανδήποτε ἐπίκρισιν. Διότι σεῖς ἔχετε γράψει περὶ τοῦ φαινομένου εἰς χρόνον ἀνύποπτον. Ἐγράψατε, ὅταν ἦσθο Διευθυντὴς τοῦ Κέντρου Οἰκονομικῶν Ἐρευνῶν, ὅτι τὸ ἐπίτευγμα τοῦτο τὸ σημειωθὲν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ αὔξησις τοῦ ρυθμοῦ ἀναπτύξεως μὲ ρυθμὸν 6%, συνωδεύετο ἀπὸ μίαν θεαματικήν, ὅπως ἐλέγατε, ἄνοδον τῆς ἀποταμιεύσεως. Ἡ ἔκφρασις αὐτή, εἶναι ἰδική μας. Εἶναι ἀξιοσημείωτον τὸ γεγονὸς —ἐλέγατε τότε — ἐὰν μάλιστα λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ χρόνια ἐκεῖνα ἐμειώθη καὶ ἡ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ βοήθεια. Ἐξεκινήσαμεν λοιπὸν σταθερὰ καὶ σταδιακῶς διὰ νὰ δημιουργήσωμεν τὰς προϋποθέσεις τῆς τραπεζιτικῆς ἀποταμιεύσεως. Διότι ἀπὸ ἐκεῖ ξεκινᾶ κανείς. Καὶ ἐπετύχαμεν νὰ αὐξάνῃ συνεχῶς ὁ ρυθμὸς τῶν καταθέσεων ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μας ἡμερῶν. Καὶ ἔπρεπε νὰ ἔλθετε σεῖς, διὰ νὰ πέσῃ. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, τὶ ἐπράξατε σεῖς ὑπὲρ τῆς κεφαλαιαγορᾶς; Ἐδημιουργήσατε χάος. Παρελάβαμεν λοιπὸν τὴν Ἑλλάδα εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ποὺ ἔπρεπε νὰ δημιουργήσωμεν τὰς ἀναγκαίας προϋποθέσεις ἀναπτύξεως. Μὴ λησμονῆτε ὅτι, ὀλίγον πρὸ τῶν ἡμερῶν τῆς ΕΡΕ, εἶχε γίνει, ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ἀναπροσαρμογὴ τῆς δραχμῆς καὶ ὑπετιμήθη αὕτη ἐπισήμως εἰς τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας της. Μὴ λησμονῆτε λοιπὸν τὶ παρελάβαμεν καὶ τὶ παρεδώσαμεν. Δὲν παρελάβαμεν τίποτε εἰς τὸν συζητούμενον τομέα.

§219Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Παπαληγούρα, ἄνευ τῆς πολιτικῆς τοῦ Πλαστῆρα ἦτο δυνατὴ ἡ ὑποτίμησις;

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Παπανδρέου ὡμίλησεν ἄνευ διακοπῶν. Παρακαλῶ ἄνευ διακοπῶν καὶ θορύβου νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ὁ κ. Παπαληγούρας.

§221Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Μὲ ἠρωτήσατε τὶ ἔγινεν ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μας ἡμερῶν εἰς τὸν τομέα τῆς κεφαλαιαγορᾶς καὶ χρηματαγορᾶς καὶ θὰ πάρετε ἀπάντησιν. Καὶ θὰ πάρετε ἀπάντησιν καὶ τὶ ἔγινεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἰδικῶν σας. (Φωναί, θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μας ἡμερῶν, κύριε συνάδελφε ἐξ Ἀχαΐας, ἀποκατεστάθη ἡ σταθερότης τοῦ νομίσματος. Ἀργότερον ἐλήφθησαν τὰ γνωστὰ μέτρα τοῦ ἔτους 1956 διὰ τὴν προσέλευσιν τῶν καταθέσεων καὶ εἴχομεν τὴν ραγδαίαν, τὴν ἀπότομον αὔξησιν τῶν παρὰ Τραπέζαις καταθέσεων. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἤρχισαν νὰ ἐκδίδωνται, διὰ πρώτην φοράν, τίτλοι τοῦ δημοσίου καὶ τῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ Δημοσίου. Καὶ ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μας ἡμερῶν, διὰ πρώτην φοράν, ἤρχισαν νὰ συνάπτωνται ὁμολογιακὰ δάνεια, ἀκόμη καὶ ἰδιωτικά, εἰς τὴν ἀγοράν. Ἐπὶ τῶν ἰδικῶν σας ἡμερῶν διερωτῶμαι τὶ ἐπράχθη; Τίποτε δὲν ἐπράχθη. Ἀλλὰ συνέβησαν τὰ ἑξῆς ἀρνητικά: Ὁ ρυθμὸς τῶν καταθέσεων ἔπεσε, δάνεια ὁμολογιακὰ δὲν ἠμπορέσατε νὰ βγάλετε. Ἐτρομάξατε νὰ καλύψετε τὸ δάνειο τῆς ΔΕΗ τότε, ἐνῷ θὰ ἴδητε, ἐφέτος, πῶς θὰ καλυφθῇ θριαμβευτικῶς τὸ ἐκδοθὲν ὑπ’ αὐτῆς δάνειον. Καὶ τοῦτο, διότι δὲν ὑπάρχει πλέον χρυσοφιλία. Τίποτε δὲν ἐπράξατε πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς ἱδρύσεως κεφαλαιαγορᾶς. Ὥστε συγκρατῶ ἀπὸ τὰς παρατηρήσεις σας, ὅτι δὲν μᾶς ἐξηγήσατε διατὶ δὲν ἐλάβατε κανένα μέτρον. Δὲν φαντάζομαι σοβαρὰ νὰ πιστεύετε ὅτι, ἡ Βουλὴ ἐδῶ, θὰ θεωρήσῃ, ὅτι εἶναι ἀπάντησις, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ φτιάξετε μίαν κεφαλαιαγορὰν καὶ πρὸς τοῦτο ἐπεριμένατε νὰ φύγῃ ὅλο τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα διὰ νὰ ἴδωμεν τὶ θὰ γίνῃ μετά. Εἴπατε, κύριε συνάδελφε, ἐξ Ἀχαΐας, ὅτι ἀνέπτυξα μίαν δραστηριότητα εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν διὰ νὰ πορισθῶ πόρους πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν διαφόρων ἐπενδύσεων ἐν Ἑλλάδι. Σᾶς εὐχαριστῶ δι’ αὐτό. Εἴπατε ἐπίσης, ὅτι ἐκεῖ ἀσφαλῶς θὰ μοῦ ἔλεγαν: Κύριε, σεῖς εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔχετε μίαν ἐτησίαν αὔξησιν τῶν ἀποθεμάτων. Τὶ τὰ θέλετε τὰ δάνεια; Θὰ σᾶς δώσω τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν κ. Παπανδρέου. Ἐμένα μοῦ ἔλεγαν αὐτὰ καὶ μοῦ ἔδιδαν δάνεια. Εἰς σᾶς δὲν τὰ ἔλεγαν καὶ δὲν σᾶς ἔδιδαν. Διότι εἰς τὴν ἰδικήν μου ἐποχὴν ἀπεκτήσαμεν ὅλους τοὺς συναλλαγματικοὺς πόρους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι λόγου. Καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ ἀναγκάσετε νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀνιαρὰν παράθεσιν ὅλων τῶν δανεισμῶν καὶ τῶν ὅρων ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐδανείσθημεν τότε. Καί, πρὸ παντός, νὰ μὴ προβῶ εἰς ἀντιπαραβολὴν τῶν ἰδικῶν μας δανεισμῶν πρὸς τὸν μοναδικὸν δανεισμὸν τὸν ἰδικόν σας. Θὰ σᾶς εἴπω μόνον ὅτι, τὴν ἐποχὴν τὴν ἰδικήν μου, ἐπήγαινα ἐγὼ καὶ ἐδανειζόμην διὰ λογαριασμὸν τῆς Τραπέζης, ἐνῷ, τὴν ἐποχὴν τὴν ἰδικήν σας, ἐστείλατε τὴν Τράπεζαν νὰ δανεισθῇ διὰ λογαριασμὸν ἰδικόν σας (χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ). Καὶ φυσικὰ ἐδανείσθητε ὑπὸ ὅρους τραπεζιτικούς. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν γενικωτέραν ἐπὶ τῆς οἰκονομίας παρατήρησίν σας. Εἴπατε, ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον νὰ διατηρήσῃ κανεὶς οἰκονομικὴν ἰσορροπίαν ἐπὶ χαμηλοῦ ἐπιπέδου. Καὶ ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προσθέσω, ὅτι εἶναι ἀκόμη εὐκολώτερον νὰ διατηρήσῃ κανεὶς οἰκονομικὴν ἀνισορροπίαν ἐπὶ ὑψηλοῦ ἐπιπέδου, καὶ νὰ τὴν διατηρήσῃ ἐπὶ ἕνα χρονικὸν διάστημα βραχύ. Σᾶς ἐξήγησα πῶς καὶ διατὶ μεταξὺ μας δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ γίνεται κἂν τοιαύτη συζήτησις. Τὶ νὰ συζητήσωμεν; Ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι δύναμαι νὰ ὑψώσω αὐθαιρέτως τὸ ἐπίπεδον ἕως ἐκεῖ ποὺ θέλω; Ἐρωτῶ: τὶ ἔννοιαν ἔχει ἡ συνεχὴς μνεία, ποὺ κάμετε τῆς ἀναλύσεως τῶν εἰσαγωγῶν; Μία ἀνάλυσις τῶν εἰσαγωγῶν, ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ σκοπιμότητα ἀπὸ πολλὰς ἄλλας σκοπιὰς πλὴν τῆς ἐνταῦθα, ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, συζητουμένης. Εἴπατε, ὅτι ἐσημειώθη ἰλιγγιώδης αὔξησις τῶν εἰσαγωγῶν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας. Παρελείψατε νὰ εἴπητε, εἰς τὶ ὀφείλεται αὐτὴ ἡ ἰλιγγιώδης αὔξησις. Ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἦσαν κεφαλαιουχικὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα ἦλθον, διότι εἶχε προσυμφωνηθῆ ἡ εἰσαγωγὴ των εἰς ἐκτέλεσιν, ἐν πολλοῖς ἰδικῶν μας συμβάσεων. Σᾶς καταλογίζομεν ὅτι σεῖς δὲν ἐκάματε τίποτε. Εἴπατε ἀκόμη, ὅτι ηὐξήθη καὶ τὸ ποσὸν τῶν εἰσαχθεισῶν πρώτων ὑλῶν. Βεβαίως, λογικὸν εἶναι. Καὶ πρέπει νὰ αὐξάνεται κατ’ ἔτος τὸ ποσὸν τῶν εἰσαγομένων πρώτων ὑλῶν. Ποῖος ὅμως σᾶς εἶπεν, ὅτι εἶναι σκόπιμος, κ.κ. συνάδελφοι ἐξ Ἀχαΐας, καὶ ἡ οἱαδήποτε τοιαύτη αὔξησις εἰσαγωγῶν πρώτων ὑλῶν; Μήπως ἀποκλείεται νὰ ὑποκρύπτῃ ὑπέρμετρον καταναλωτικότητα τῆς οἰκονομίας; Εἰς τὸ θέμα τῶν χρυσῶν λιρῶν δὲν μᾶς ἐδώσατε καμμίαν ἐξήγησιν τῆς ἀδρανείας σας. Εἴπατε δηλαδὴ μόνον, ὅτι ἐπεριμένατε νὰ δημιουργηθῇ κεφαλαιαγορά. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴπατε περὶ τῶν εἰσαγωγῶν, δὲν ἀντελήφθην τὶ σχέσιν ἔχουν μὲ τὸ συζητούμενον θέμα. Ὅσα ἀνεφέρατε διὰ τὴν ἰδικήν μας δραστηριότητα, διὰ τὴν δανειοδότησιν, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, πάλιν, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι στρέφονται ἀπολύτως ἐναντίον σας. Σεῖς τὸ μόνον ποὺ ἐπράξατε εἶναι ὅτι ἐδανείσθητε 27 ἑκατομμύρια ὑπὸ τοὺς ἀθλιεστέρους ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἔχει δανεισθῆ ποτὲ ἡ Ἑλλὰς καὶ μᾶς ἐφέρατε εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ εἴμεθα ἠναγκασμένοι, αὐτοὺς τοὺς ἀθλιεστάτους ὅρους, νὰ τοὺς θεωρήσωμεν, παρὰ ταῦτα, ἐπιτυχεῖς. Ἐκεῖ κατηντήσαμεν μέσα εἰς δύο χρόνια. Καὶ μᾶς ζητεῖτε καὶ ρέστα καὶ ὁμιλοῦμεν καὶ περὶ κεφαλαιαγορᾶς; Εἶπεν, ὅτι εὐθυνόμεθα, διὰ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Τὸ πόσον εὐθυνόμεθα καὶ τὸ πόσον δὲν εὐθυνόμεθα, εἶναι σαφές. Ἅμα παρατηρήσωμεν, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν εἶναι πλέον χρήσιμος εἰς τὸν τόπον, καὶ ἅμα πεισθῶμεν, ὅτι ὑπάρχει ἄλλη λύσις, θὰ ἄρωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην μας. Δὲν ἀρνούμεθα, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὅποιος στηρίζει μίαν Κυβέρνησιν ἔχει βεβαίως καὶ ὡρισμένας εὐθύνας. Ἀλλὰ καὶ σεῖς. Θὰ πρέπει νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι εἰς τὸ οἰκονομικὸν θέμα περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν, κάποιο βῆμα προόδου ἐσημειώθη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἔστω καὶ ἂν εἶναι ἀνεπαρκές. Τέλος, τὰ ὅσα εἴπατε περὶ τοῦ ὑπομνήματος εἶναι ἀνεπίδεκτα ἐκτιμήσεως, τοὐλάχιστον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Μᾶς εἴπατε ὅτι, ἐκ συσχετισμῶν εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἀνεφέρθητε, προκύπτει ὅτι ἐπροκαλέσαμεν τὴν χρυσοφιλίαν. Κύριε συνάδελφε, δὲν γνωρίζετε, ὅτι δὲν προκαλοῦνται τὰ οἰκονομικὰ φαινόμενα κατὰ τοιοῦτον τρόπον; Εἶναι δυνατὸν ποτέ, μέσα εἰς 18 μῆνας, νὰ σεισθῇ ἡ οἰκονομία, νὰ διερρεύσῃ τὸ ⅓ τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος καὶ τοῦτο νὰ ὀφείλεται οὐχὶ εἰς ἀντικειμενικόν τινα λόγον, οὐχὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν κυβερνῶσαν, ἀλλὰ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν;

§222Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν σιωπήσασαν;

§223Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Τὴν σιωπήσασαν ἐπὶ 18 μῆνας Ἀντιπολίτευσιν; Ἀλλὰ θέλω νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἐπίσης εἰς ποῖον μέρος τοῦ κόσμου δὲν γίνεται συνεχῶς συζήτησις περὶ τῆς νομισματικῆς καταστάσεως τῆς χώρας; Τὶ ἀπαγορεύεται ἐκεῖ καὶ πρέπει νὰ ἀπαγορεύεται καὶ ἐδῶ; Ἡ διάδοσις ψευδῶν εἰδήσεων π.χ. τῆς εἰδήσεως ποὺ διετυμπάνιζεν ὁ ἰδικός σας τύπος πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅτι ηὐξήθη κατὰ 50% ὁ τιμάριθμος ἀπὸ τῆς 15 Ἰουλίου καὶ ἐντεῦθεν. Αὐτὸ πρέπει νὰ ἀπαγορεύεται. Μᾶς εἴπατε, ὅτι ἡ ἰδική μας πολιτικὴ ἦτο οὐχὶ σχεδιασμένη, διότι δὲν ὑπάρχουν ἀποδεικτικὰ τῆς μακροπνόου προθέσεώς μας. Κάνετε λάθος. Ὅταν παραμένῃ μία Κυβέρνησις ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ὅταν τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἡ δημιουργία μιᾶς ὑποδομῆς βασικῆς, ἡ ὁποία δὲν ὑπῆρχε πρίν, ὅταν, ἐπὶ πλέον, ἡ ἰδία Κυβέρνησις κατώρθωσε, μέσα εἰς ἕνα σύντομον σχετικῶς χρονικὸν διάστημα, νὰ δημιουργήσῃ, διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα, βασικὰς βιομηχανίας καὶ δὴ βιομηχανίας βαρείας, ἐγὼ πιστεύω, ὅτι, ἡ Κυβέρνησις κάτι ἔκαμε. Σεῖς δὲν ἐκάματε τίποτε. Ἐσταματήσατε καὶ τὰς μελέτας. Ἐσταματήσατε καὶ τὴν προσπάθειαν πρὸς ἐξεύρεσιν χρηματοδοτήσεως. Ἂς παύσωμεν πλέον, ὅταν συζητοῦμεν μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ διαλαλοῦμεν συνθήματα τοιούτου τύπου ὅπως: «διατὶ δὲν ἐκάματε τίποτε εἰς τὴν Παιδείαν»; Ἐπιτρέψατε δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι σεῖς, ἔχοντες πολλὰ μέσα νὰ πράξητε κάτι τὸ θετικὸν διὰ τὴν Παιδείαν, κατεβάλατε τὸ κυριώτερον μέρος τῆς προσπαθείας σας εἰς τὸ ἑξῆς: Εἰς τὸ νὰ ἐπαναφερθῇ εἰς τὸ προσκήνιον τὸ ἀνύπαρκτον πλέον καὶ ξεπερασμένον γλωσσικὸν ζήτημα. Πέραν αὐτοῦ, ποῖα οὐσιαστικὰ προβλήματα τῆς Παιδείας ἐλύσατε, κ. Παπανδρέου; Μήπως π.χ. τῆς τεχνικῆς Παιδείας, ἡ ὁποία κατ’ ἐξοχὴν εἶναι συνηρτημένη μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας; Ἐκάματε πράγματα ἐπιτυχῆ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ θέματος τῆς Παιδείας, αὐτὸ ἐκάματε. Πέραν τούτου, ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς, τὶ ἐπράξατε; Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι πάρα πολύ, ἀλλὰ προοδευτικοὶ δὲν λέγονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐθνικὴν περιουσίαν ἀφήνουν νὰ ἀναλωθῇ ἀδιαμαρτυρήτως. Καὶ τοὺς πλουσίους, τοὺς οἰκονομικῶς ἰσχυρούς, δὲν τοὺς ὑποστηρίζουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐμπράκτως ἀπέδειξαν, ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ὅτι ἀσκοῦν πολιτικὴν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Πρέπει νὰ καταλάβωμεν ὅτι τοὐλάχιστον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, πρέπει νὰ μὴ μεταχειριζώμεθα ἐκεῖνα τὰ δημοτικὰ καὶ δημαγωγικὰ συνθήματα, τὰ ὁποῖα, καμμιὰ φορά, παρασυρόμεθα καὶ τὰ μεταχειριζόμεθα, ἀπευθυνόμενοι πρὸς τὸν Λαόν. Πρέπει, τοὐλάχιστον, ἐδῶ, νὰ γίνωμεν σοβαροὶ καὶ νὰ ἔχωμεν, ὅταν ἀντιμετωπίζωμεν προβλήματα ἀντικειμενικά, τὸ ὕφος ἀνθρώπων, ἀντιμετωπιζόντων προβλήματα καὶ ὄχι τὸ ὕφος ἀγορητῶν, ἀπευθυνομένων εἰς μίαν προεκλογικὴν συγκέντρωσιν. Ἐγώ, λοιπόν, πιστεύω ὅτι εἰς οὐδὲν ἀπηντήσατε. Ἐμείνατε ἐκτεθειμένος εἰς ὅλα τὰ σημεῖα.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§225Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Δὲν θὰ ὁμιλήσω, κ.κ. συνάδελφοι, ἐκτενῶς, οὔτε θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν διαφορὰν τῶν ἀπόψεων, μεταξὺ τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Ἀχαΐας καὶ τοῦ κ. Παπαληγούρα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ὅμως νὰ ἀναφερθῶ εἰς ἕνα σημεῖον, τὸ ὁποῖον προηγουμένως ὁ κ. Α. Παπανδρέου ἔθιξεν, εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀγορὰν τῆς χρυσῆς λίρας. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω διατὶ τὰ μέτρα αὐτὰ δὲν εἶχον ληφθῆ ἐνωρίτερον. Ἔχω πολλὰς φοράς, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸ Σῶμα, εἴπει, ὅτι θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου ἐξ ὁλοκλήρου συνυπεύθυνον καὶ ἀλληλέγγυον διὰ τὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἐτηρήθη καὶ μέχρι τῆς 15ης Ἰουλίου. Βέβαιον πάντως εἶναι, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου, ἔναντι τοῦ προβλήματος τῆς χρυσῆς λίρας, ἦτο ἄκρως ἀνελαστικὴ καὶ ὅτι τὴν πρώτην ἑβδομάδα, μετὰ τὴν πραγματοποιηθεῖσαν μεταβολήν, τὸ γεγονὸς καὶ μόνον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ πρώτη καὶ εἰδικώτερον ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ, ἔδωσε κατεύθυνσιν πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος νὰ εἶναι περισσότερον ἐλαστικὴ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἐπισήμου τιμῆς τῆς χρυσῆς λίρας, συνετέλεσεν, ἀναντιρρήτως, εἰς τὸ νὰ μειωθοῦν οὐσιωδῶς αἱ πωλήσεις. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ψυχολογικοὶ καὶ πολιτικοὶ ἐπηρεασμοὶ ὑπῆρξαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκυριάρχησαν μέχρι τῆς 15ης Ἰουλίου εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου, ἔναντι τῆς χρυσῆς λίρας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅμως, κ.κ. συνάδελφοι, ἕνα πρᾶγμα δὲν ἀνέμενον νὰ ἀκούσω, ὅτι δὲν ἔπρεπε, ἐνδεχομένως δὲν ἦτο τελείως σαφὴς ὁ κ. Α. Παπανδρέου, νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη, διότι δὲν εἴχομεν προετοιμάσει τὴν κεφαλαιαγοράν. Πρῶτον, κάμνω τὴν δήλωσιν πρὸς τὸ Σῶμα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προχωρεῖ μὲ γοργὸν ρυθμὸν καὶ ὅπως συνήθως πράττει χωρὶς ρεκλάμαν καὶ χωρὶς τυμπανοκρουσίας, θὰ προχωρήσῃ καὶ εἰς τὴν ἐπίλυσιν αὐτοῦ τοῦ προβλήματος, εἰς βραχὺν χρόνον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως, ἕνα πρᾶγμα εἶναι βέβαιον, ὅτι τίποτε δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἦτο χειρότερον ἀπὸ τὴν σύγκρισιν, τοῦ καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε τὸν Ἰούλιον καὶ τὸ ὁποῖον συνεχίσθη μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου. Διότι ἡ ἀθρόα πώλησις τῶν χρυσῶν λιρῶν, αὐτὴ ἡ ἐλευθερία ἡ ἐπίσημος, ἀποτελεῖ ὄχι ἁπλῶς τὴν κατασπατάλησιν τοῦ Ἐθνικοῦ συναλλάγματος, ἀποτελεῖ προσφορὰν τοῦ Ἐθνικοῦ συναλλάγματος, νόμιμον ἀσφαλῶς, οὐχὶ πρὸς τὸν πτωχὸν λαόν, ἀλλὰ πρὸς ὀλίγους κερδοσκόπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὴν ἐπιβαλλομένην συναίσθησιν τῶν ἐθνικῶν των ὑποχρεώσεων. Ὅταν μία Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὁρίσῃ, ὅτι ὁ πολίτης, ὁ ὁποῖος ταξιδεύει εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ μαζί του πάρα πάνω ἀπὸ 200 ἢ 150 δολλάρια διὰ κάθε ταξίδι καὶ 200 δραχμὰς μόνον, ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι εἶναι τραγικὴ ἀνακολουθία εἰς αὐτὸ πολίτης νὰ δύναται ἐλευθέρως νὰ ἀγοράζῃ ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος συνάλλαγμα, χρυσόν, ὁ ὁποῖος εἶναι κάτι πάρα πάνω ἀπὸ συνάλλαγμα, ἀπεριορίστως. Καὶ 10 καὶ 20 καὶ 50 χιλ. δολλάρια, ἐὰν ἤθελεν, ἠδύνατο νὰ ἀγοράσῃ ὁ κάθε ἕνας ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Πέραν δὲ αὐτοῦ, εἰς μίαν οἰκονομίαν, ἡ ὁποία ἦτο, κατ’ ἐξοχήν, εὐαίσθητος καὶ εἰς στιγμὰς δυσχερεῖς, ὅπως ἦσαν καὶ ἡ περίοδος τοῦ 1ου ἑξαμήνου τοῦ 1965, ἀλλὰ καὶ μέχρι Δεκεμβρίου 1965, ἡ σύγκρισις τοῦ καθεστῶτος τῶν πωλήσεων χρυσῶν λιρῶν καὶ ταὐτοχρόνως ἡ ὕπαρξις τιμῆς χρυσῆς λίρας, ἡ ὁποία ἀνῆλθεν εἰς περιόδους αἰχμῆς, ἀποτελοῦν παράγοντας, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ ἔχουν τραγικὰς συνεπείας, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ ἐπηρεάσουν, κατὰ τρόπον τραγικόν, τὴν πορείαν τῆς ὅλης οἰκονομίας. Εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸν Δεκέμβριον, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου, προηγουμένως, εἶχε πολλὰς φορὰς μὲ δέος ἀντιμετωπίσει τὸ ἐξαντλούμενον ἀπόθεμα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος εἰς χρυσᾶς λίρας. Ἐξ ἄλλου, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ παραδεχθῇ κανείς, ὅτι ὅταν ἐπωλήθησαν 12 ἑκατομμύρια, ἐγὼ δὲν διακρίνω περιόδους αὐτὴν τὴν στιγμήν, χρυσῶν λιρῶν, τὸ ὁποῖον σημαίνει 120 ἑκατ. δολλάρια, τὰ ὁποῖα ἔφυγον ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Ἐθνικὸν Συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα, ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπαναλάβῃ ἡ χώρα ἄλλο ἕνα τοιοῦτον πείραμα. Διότι ἄλλα 50, 60, 70, 100 ἑκατομμύρια δολλάρια δὲν τὰ διέθετεν. Ἦτο ἑπομένως ἀνάγκη νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον καὶ ἡ Κυβέρνησις χαίρει ἰδιαιτέρως, διότι τὸ ληφθὲν μέτρον εἶχεν ἀπόλυτον ἐπιτυχίαν, ἡ ὁποία εἶναι πασίδηλος, ἡ ὁποία εἶναι ἔκδηλος εἰς ὅλα τὰ ἐπὶ μέρους θέματα, τὰ ὁποῖα ἔκτοτε ἀνέκυψαν. Καὶ ἐπιθυμῶ, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ νὰ εἴπω, ὅτι μία χαρακτηριστικὴ ἐκδήλωσις εἶναι καὶ ἡ ὑποδοχή, τῆς ὁποίας ἔτυχε τὸ δάνειον τῆς Δ.Ε.Η., εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὴν ἔκδοσίν του. Τὸ τωρινὸν δάνειον τῆς Δ.Ε.Η. ἔχει ἀναντιρρήτως λαμπρὰν ἐπιτυχίαν. Θὰ ἀναγνώσω εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ χαροῦν ὅλοι, ἀσχέτως πολιτικῆς τοποθετήσεως, τὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον ἐζήτησα καὶ μοῦ ἔστειλεν ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος χθές, πρώτην ἡμέραν ἐνάρξεως τῶν ἐγγραφῶν τοῦ Ὁμολογιακοῦ δανείου. Τὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον καὶ θὰ καταθέσω, ἀναφέρει, ὅτι τὴν πρώτην ἡμέραν τὸ Χρηματιστήριον ἔκλεισεν εἰς 27.350 ἑκατομμύρια, ἐν συγκρίσει πρὸς 19.500 ἑκατομμύρια, συνολικῆς συμμετοχῆς εἰς ὅλην τὴν περίοδον τοῦ δανείου τοῦ 1965 καὶ 3½ ἑκατομμυρίων περίπου, κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῶν προεγγραφῶν τοῦ περασμένου ἔτους. Τὰ Κεντρικὰ Καταστήματα τῶν Ἐπαρχιῶν, ἐκάλυψαν πλέον τῶν 25 ἑκατομμυρίων ἔναντι 16 πέρυσιν ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος. Κατὰ τὰ ἀνωτέρω στοιχεῖα, κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν, ἐκαλύφθη χθὲς δάνειον 55 ἑκατομμυρίων ἔναντι ὀλιγώτερον τῶν 20 πέρυσι. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος λόγος, κύριοι συνάδελφοι. Νομίζω, ὅτι εἶναι βέβαιον, ὅτι ἓν ἀπὸ τὰ καλὰ ἀποτελέσματα τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη, εἶναι ἡ στροφὴ τῆς ἰδιωτικῆς ἀποταμιεύσεως πρὸς τὰ δάνεια, εἴτε τοῦ Κράτους εἴτε τῶν Ὀργανισμῶν Κοινῆς Ὠφελείας, εἴτε τῶν Δημοσίων Ἐπιχειρήσεων. Καὶ θέλω ἀκόμη νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ μόνον φαινόμενον καὶ ὁ μόνος δείκτης, ὁ ὁποῖος κινεῖται εὐνοϊκῶς κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ τρέχοντος ἔτους. Θέλω νὰ πληροφορήσω τὸ Σῶμα, ὅτι καὶ τὰ Δημόσια ἔσοδα βαίνουν καλῶς. Κατὰ τὴν προηγουμένην ὁμιλίαν μου, εἶχον ὁμιλήσει περὶ τῶν ἐσόδων τοῦ Ἰανουαρίου. Ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορήσω, ὅτι καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Φεβρουαρίου ἐξειλίχθησαν καλῶς. Εἶχον τὰ τελικὰ ἀποτελέσματα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα προκύπτει, ὅτι εἴχομεν μίαν αὔξησιν, ἔναντι τῶν ἐσόδων τοῦ παρελθόντος Φεβρουαρίου 16,7% καὶ ὅτι τὸ πρῶτον δίμηνον Ἰανουαρίου–Φεβρουαρίου 1966 ἐμφανίζει μίαν συνολικὴν αὔξησιν 17,2%, αὔξησις ἡ ὁποία εἶναι ἀναντιρρήτως λίαν ἱκανοποιητική. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει, ὅτι ἡ πορεία τῆς οἰκονομίας βαίνει πρὸς τὰ βελτίω, γνωρίζει, ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνει εἶναι ἐπιτυχῆ καὶ ὅτι φέρουν τὰ ἀποτελέσματά των, ἀλλὰ γνωρίζει ταυτοχρόνως, ὅτι τὸ μέγα πρόβλημα δὲν εἶναι πῶς θὰ βελτιώσωμεν ὀλίγον ἢ περισσότερον τὴν κατάστασιν ὅπως ἐφαίνετο κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Τὸ μέγα πρόβλημα τῆς χώρας εἶναι πῶς θὰ προχωρήσωμεν μὲ γοργὸν ρυθμὸν εἰς τὰς δημοσίας ἐπενδύσεις, πῶς ἡ ἄνοδος τῆς οἰκονομίας μας θὰ προχωρήσῃ μὲ γοργὸν ρυθμόν. Ἡ Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἶναι βεβαία, ὅτι δύναται νὰ καλύψῃ καὶ τὰ δεδομένα τῶν ἐσόδων περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα, δὲν ἀφήνουν οὐδένα περιθώριον ἀμφιβολίας, ὅτι δύναται νὰ καλύψῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὰς δαπάνας τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, χωρὶς νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν νέαν φορολογίαν. Ἐπειδή, ὅμως, πιστεύει, ὅτι τὸ ἐθνικὸν χρέος ὅλων μας ἀπαιτεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ὑπάρξῃ οὐσιώδης, ὄχι ἁπλῶς μικρά, ἀλλὰ οὐσιώδης συμβολὴ εἰς τὰς δημοσίας ἐπενδύσεις, δι’ αὐτὸ στρέφεται πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ζητεῖ νὰ ψηφισθῇ τὸ πράγματι δημιουργοῦν ἀντιθέσεις, εὐλόγους ἄλλωστε, φορολογικὸν νομοσχέδιον. Αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι εἶναι τὸ τελικὸν συμπέρασμα καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ κεντρικὴ γραμμὴ τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§227Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν Κανονισμὸν πότε θὰ τὸν ἐφαρμόσητε;

§228Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπαντῶ εἰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Παπαληγούρας. Ἐὰν δὲν ἐπιθυμῆτε, κ. Πρωτοπαπαδάκη, νὰ ὁμιλήσω, εἴπατέ το καθαρά.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ εἰς τὸν κ. Παπαληγούραν, κ. Πρωτοπαπαδάκη, παρεσχέθη πέραν τῶν ὡρῶν τὰς ὁποίας ὁρίζει ὁ Κανονισμός, ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἀπόψεις του.

§230Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ, ἐφαρμόζετε τὸν Κανονισμὸν τώρα;

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§232Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μὰ γιὰ διαβάστε τον λιγάκι.

§233Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ εἶμαι βραχύτατος. Ὁ κ. Παπαληγούρας εἰς τὴν ἀνταπάντησίν του, ἔθεσε τὸ ἐρώτημα: Εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐλάβατε τὰ μέτρα διὰ τὴν λίραν μόνον, διότι ἐπεριμένατε νὰ φτιάξητε τὴν κεφαλαιαγοράν. Εἶναι σοβαρὰ τοποθέτησις τοῦ ζητήματος; Κύριε Παπαληγούρα, εἶναι σοβαρωτάτη, διότι, πρῶτον, ἡ γραμμή μας, καὶ ἦτο ἡ ἰδική μου πίστις καὶ πεποίθησις, ὅτι τὸ μέτρον ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μετὰ τὴν δημιουργίαν μηχανισμοῦ ὑποδοχῆς διὰ κεφάλαια καί, δεύτερον, δὲν ἔπασχον ἀπὸ τὴν φοβίαν, τὴν ὁποίαν φαίνεται νὰ ἔχητε, ὅτι αἱ πωλήσεις ἐκ τῶν λιρῶν ἐτίναζον τὴν οἰκονομίαν εἰς τὸν ἀέρα. Δὲν ἔπασχον ἀπὸ τὴν φοβίαν αὐτήν, διότι ἐγνώριζον τὰ ἀντικειμενικὰ δεδομένα, διότι καὶ οἱ συνάδελφοί μου καὶ ἐγὼ ὅλοι ἐν τῇ Κυβερνήσει, εἴχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι αἱ βάσεις ἦσαν πολὺ στερεαί.

§234Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Τί θὰ εἴπῃ αὐτό;

§235Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ εἴπῃ τὸ ἑξῆς: Ὅταν μία οἰκονομία ἀντικειμενικῶς βαδίζῃ καλά, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ καταλαμβανώμεθα ἀπὸ τὰς φοβίας τὰς ὁποίας ὁ τύπος τῆς ΕΡΕ ἔχει τοποθετήσει πολὺ ἐπιτυχῶς εἰς κρίσιμον σημεῖον τῆς Ἱστορίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἡ ἀπάντησις αὐτή, κ. Παπαληγούρα, ἰσχύει καὶ διὰ τὸν κ. Μητσοτάκην καὶ διὰ τὸν κ. Στεφανόπουλον. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ἔλαβον θέσιν. Ἀλλὰ εἰδικῶς ὁμιλῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν διὰ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβον. Δὲν ἔλαβον θέσιν ἐναντίον τοῦ μέτρου. Εἶπεν ὁ κ. Μητσοτάκης, ὅτι δὲν ἤμην σαφὴς καὶ δὲν ἔλαβον θέσιν εἰς τὸ ἐρώτημα, διατὶ δὲν τὸ ἐκάμαμεν ἡμεῖς. Εἰς τὴν θέσιν σας, θὰ τὸ ἔκαμον καὶ ἐγώ. Καὶ διατὶ λέγω εἰς τὴν θέσιν σας; Διότι πράγματι ἡ ἔλλειψις τῆς ἐμπιστοσύνης, ἡ ὁποία σᾶς περιβάλλει καὶ ἀπὸ τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀπὸ τοὺς ἐπιχειρηματικοὺς κύκλους εἶναι τοιαύτη, ὥστε πράγματι ὑπῆρχε κίνδυνος νὰ ἀνατιναχθῇ τὸ οἰκοδόμημα, ἐὰν δὲν ἐπαίρνατε κάποιο μέτρο ἀστυνομικόν, ὅπως ἐπήρατε. Ἀλλὰ εἰς αὐτὸ ἐπάνω τὸ θέμα, πρέπει νὰ προσθέσω: Τὰ στερνὰ τιμοῦν τὰ πρῶτα. Εὔχομαι νὰ μὴ εἶναι αὐτὸ ἀλήθεια. Θέλω νὰ ἴδω τί θὰ γίνουν τὰ ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα ρίπτονται εἰς τὴν ἀγορὰν κάθε ἡμέραν. Μέχρι στιγμῆς, εἶχον ὑποστηρίξει εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ἔχομεν πληθωρισμὸν ζητήσεως, δὲν ἔχομεν ὑπερζήτησιν.

§236Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ ἀφήσατε νὰ βγοῦν; Εἶναι ἀντίθετον αὐτὸ πρὸς ὅσα εἴπατε πρίν. Διατὶ ἀφήσατε νὰ βγοῦν; Διατὶ δὲν τὰ ἐσταματούσατε; Διατὶ δὲν ἐλάβατε μέτρα, νὰ μὴ μαζευθοῦν τὰ ἑκατομμύρια, νὰ γίνωνται λίρες καὶ νὰ μὴ παίρνῃ πάλιν ὁ λαὸς αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια;

§237Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἄλλο θέμα. Ἂν μοῦ ἐπιτρέπετε...

§238Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀπαντήσητε.

§239Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εὐχαρίστως, νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς αὐτό, ἀλλὰ ἁπλῶς νὰ συμπληρώνω φράσεις.

§240Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καλὸν εἶναι καὶ σκέψεις, διότι αὐταὶ ἀποτελοῦν ἀπάντησιν. Ξεφεύγετε συνεχῶς. Ἐκλογὲς καὶ τίποτε ἄλλο δὲν ἠξεύρετε νὰ εἴπητε.

§241Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Λυποῦμαι διότι δὲν σᾶς ἱκανοποιεῖ ἡ σκέψις μου, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι τὸ καλύτερον τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ κάμω. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸ πρόβλημα εἶναι τὸ ἑξῆς: Εἶχον ὁμιλήσει μέχρι τοῦδε περὶ πληθωρισμοῦ κόστους καὶ εἶπον, ὅτι οἱ δεῖκται τῆς οἰκονομίας βαρύνουν ὅλοι πρὸς κάμψιν καὶ ὅτι δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ νὰ ἐπιβληθοῦν φόροι. Πιστεύω εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν σειρὰν τῶν συλλογισμῶν. Ἔχει προστεθῇ ἕνας νέος παράγων. Πράγματι, πληθωριστικὸς ἀπὸ τὴν πλευρὰν ζητήσεως, δηλαδὴ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν λιρῶν. Δὲν εἶναι δὲ αὐτὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον λύεται μὲ φορολογίαν τοῦ εἰσοδήματος, εἴτε μὲ ἔμμεσον φόρον. Δὲν δικαιολογεῖ ἐπιβολὴν φόρων, ἀλλὰ εἰς τὴν στασιμότητα εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει ὁδηγήσει ἡ Κυβέρνησις τὴν οἰκονομίαν καὶ τὸ πραξικόπημα, εἰς τὸν πληθωρισμὸν κόστους ποὺ προχωρεῖ τώρα, προστίθεται ἴσως καὶ πληθωρισμὸς ζητήσεως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ διὰ τυμπανοκρουσίας. Τὰ στερνὰ τιμοῦν τὰ πρῶτα. Ἂς περιμένωμεν, κύριε Μητσοτάκη. Καὶ τώρα μίαν καὶ μόνον ἀπάντησιν ἐπὶ ἑνὸς θέματος τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Παπαληγούρας. Θὰ ἤθελον νὰ ἐπισημάνω ἕνα μᾶλλον σημαντικὸν θέμα διὰ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Εἴπατε, ὅτι ἐκάματε ἔργα, ὅτι ἔχετε νὰ δείξητε μεγάλας μονάδας. Κύριε Παπαληγούρα, δὲν ἀρνούμεθα, ὅτι ἔγιναν μεγάλαι μονάδες. Ἄλλο τὸ θέμα ἐὰν ἔπρεπε νὰ ἦσαν περισσότερα ἢ ὀλιγώτερα. Ἂς τὸ ἀφήσωμεν αὐτό. Ἔγιναν ὡρισμέναι μονάδες. Ἡ χρηματοδότησις τῶν μονάδων αὐτῶν εἶναι σαθροτάτη καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον μίαν ἡμέραν νὰ ἐπαίρναμεν μίαν πρὸς μίαν τὰς μεγάλας Ἑταιρείας ἐν Ἑλλάδι νὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ χρηματοδότησις. Ἐπίσης αἱ συνθῆκαι λειτουργίας, ἡ ὀργάνωσις, ὁ ἐξοπλισμὸς εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε δὲν θὰ ἀνθέξουν εἰς τὸν ἀνταγωνισμὸν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Αὐτὰ θὰ τὰ πληρώσωμεν κάποτε, κ. Παπαληγούρα. Καὶ ἐδῶ τὰ στερνὰ τιμοῦν τὰ πρῶτα.

§242Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Μίαν φράσιν μόνον ἤθελον νὰ εἴπω. Εἰς ἕνα πρᾶγμα μόνον εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι μὲ τὸν κ. Ἀνδρέαν Παπανδρέου. Ὅτι πράγματι εἰς τὴν θέσιν μου, ἐὰν ἐξηκολούθει νὰ εἶναι Ὑπουργός, τὰ ἴδια θὰ ἔπραττε. Καὶ τὰς φορολογίας θὰ ἐπέβαλε καὶ τὰ μέτρα αὐτὰ θὰ ἐλάμβανε, διότι ἀναντιρρήτως ἦσαν ἀναπόφευκτα. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα, κύριε συνάδελφε, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις θὰ τιμήσῃ τὴν πολιτικὴν τῆς Ε.Κ. καὶ θὰ ἀποφύγῃ τὰς συμφορὰς καὶ τοὺς ὀλέθρους πρὸς τοὺς ὁποίους μᾶς ὠθοῦσεν ὁ κ. Γ. Παπανδρέου.

§243Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διερωτῶμαι, πῶς ὁ κ. Ἀνδρέας Παπανδρέου θὰ ἀπαντοῦσεν εἰς τὴν ἔνστασιν τοῦ Μενίππου. Τὰ πράγματα εἶναι πάρα πολὺ ἁπλᾶ. Εἴχομεν φθάσει εἰς ἕνα σημεῖον καταπληκτικὸν καὶ πρωτοφανὲς διὰ τὴν ἱστορίαν τὴν νομισματικὴν τῆς χώρας, τοὐλάχιστον εἰς περιόδους ὁμαλότητος. Γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ἢ δὲν γνωρίζετε, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ ἐξακολούθησις τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἠκολούθει ἡ Ε.Κ. ἐπὶ 18 μῆνας, οὔτε ἐπὶ ἕνα ἀκόμη μῆνα. Τί μεταφυσικὰς συζητήσεις κάμνομεν περὶ ὀργανώσεως τῆς κεφαλαιαγορᾶς; Ἐδῶ εἶναι φανερὰ τὰ πράγματα. Ἐὰν δὲν ἐλαμβάνετο τὴν 22 Δεκεμβρίου τὸ μέτρον τὸ τελευταῖον, τὴν 22 Ἰανουαρίου δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἡ δυνατότης τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς καταστάσεως. Καὶ θὰ ἐπηγαίναμεν πλέον εἰς ἀνοικτὸν καὶ καλπάζοντα πληθωρισμόν. Αὐτὰ εἶναι μαθηματικὰ καὶ δὲν χωροῦν συζητήσεις. Τί θὰ ἐκάνατε; Ἡ Τράπεζα εἶχεν ἀκόμη εἰς τὰ συρτάρια της ἕνα ὡρισμένον ποσὸν λιρῶν. Καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν χρυσῶν λιρῶν δὲν ἤρκει, κ. Παπανδρέου...

§244Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Οὔτε δι’ ἕνα μῆνα.

§245Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δι’ ἕνα μῆνα τὸ πολύ. Εἶναι, λοιπόν, ἀπολύτως ἀπαράδεκτον, ἐξοργιστικῶς ἀπαράδεκτον θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, τὸ νὰ λέγητε, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ περιμένωμεν νὰ γίνῃ ἡ κεφαλαιαγορά. Ἡ κεφαλαιαγορὰ δὲν γίνεται οὔτε εἰς 1, οὔτε εἰς 2, οὔτε εἰς 3, οὔτε εἰς 4 χρόνια. Ἡ κεφαλαιαγορὰ γίνεται μέσα εἰς ἕνα χρονικὸν διάστημα μακρὸν καὶ κατόπιν τῆς λήψεως σειρᾶς οἰκονομικῶν μέτρων, τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἔχῃ κανεὶς τὸν καιρόν, νὰ ἀναμείνῃ τὰ ἀποτελέσματα.

§246ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ὀκτὼ χρόνια;

§247Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Τὸ τί ἐκάμαμεν ἡμεῖς εἰς τὰ 8 χρόνια εἶναι δεδομένον. Καὶ εἰς τὸν τομέα αὐτὸν ἔχω κείμενον τοῦ κ. Παπανδρέου, ἐξυμνοῦντος τὴν ἐπίδοσίν μας. Εἶπε, κ. βουλευταί, ὁ ἐξ Ἀχαΐας συνάδελφος, ὅτι «ἐδῶ εὑρισκόμεθα εἰς μίαν κατάστασιν δύσκολον, διότι ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἀνέκτησε μὲν αὐτὸν τὸν καιρὸν 2 ἑκατομμύρια χρυσὲς λίρες καὶ περισσότερες, ἀλλά, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ αὐτὸ τὸ ἀπόθεμα, βεβαίως, ἐξέδωκε δραχμάς. Διότι τὰς ἠγόρασεν αὐτὰς τὰς λίρας». Ἐδῶ προέβη εἰς μίαν ὁμολογίαν ὁ κ. Ἀνδρέας Παπανδρέου, τὴν ὁποίαν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπισημάνω. Μᾶς εἶπε δηλ. ὅτι εἶχε δημιουργήσει, ἡ Ε. Κ. μίαν ἀδιαφιλονίκητον πληθωριστικὴν πίεσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀντέδρασεν ἡ χρυσοφιλία καὶ ἡ ὁποία, πίεσις, ὡς ἐκ τούτου, δὲν ἐξεδηλώθη. Διατί; Διότι ἀπεστραγγίσθη ποσὸν δραχμῶν ἀντιστοιχοῦν εἰς τὸ ⅓ τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος, ἤτοι εἰς 120 ἑκατομμ. δολλάρια. Ἐάν, κ. Παπανδρέου, δὲν ἐξωδεύατε μόνον 120 ἑκατομ. δολλάρια, ἀλλὰ ἐξωδεύατε 240 ἑκατομμ. δολλάρια, δὲ θὰ ὑπῆρχε οὔτε κουνοῦπι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὄχι πληθωρισμός. Ἔτσι ξαίρω καὶ ἐγὼ νὰ ἀσκῶ «πολιτικὴν» τῆς ἐνεργοῦ ζητήσεως. Τὸ θέμα εἶναι πῶς θὰ ἀντιμετωπίσω τὴν κατάστασιν, ὅταν θὰ ἐξαντληθοῦν τὰ ἀποθέματα. Ἐξηντλοῦντο δὲ ραγδαίως. Καὶ δι’ αὐτό, ἡ ἰδική σας πολιτική, θὰ ἔπιπτεν ὡσὰν ἕνας πύργος, θεμελιωμένος ἐπὶ ἀνυπάρκτων θεμελίων, ᾠκοδομημένος ἐπὶ τῆς ἄμμου. Μᾶς εἴπατε, ὅτι τὰ ἰδικά μας ἔργα εἶναι ὑπαρκτὰ μέν, πλὴν ὅμως ἐχρηματοδοτήθησαν κατὰ τρόπον οὐχὶ πρόσφορον, σαθρόν. Τὸ χειρότερον ὅλων εἶναι, ὅτι σεῖς καὶ ἔργα δὲν ἐκάματε καὶ ἐχρηματοδοτήσατε τὴν λιροδοσίαν, κ. Παπανδρέου, κατὰ τρόπον σαθρόν. Σεῖς ἐπήρατε χρήματα πρὸς 6% ἐξοφλητέα εἰς 10 ἔτη καὶ τὰ διενείματε, προδήλως, ἐν ὀνόματι τῶν ἀγροτῶν καὶ τῶν ἐργατῶν ὑπὲρ τῶν ὁποίων κόπτεσθε, εἰς τοὺς λιρατζῆδες τῶν Ἀθηνῶν.

§248Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Τοὺς ἰδικούς σας.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ταλιαδούρη, παρακαλῶ πολύ, μὴ δακόπτετε.

§250Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ τὸν ἀκούσωμεν εὐχαρίστως, ὁμιλοῦντα ἐπὶ τοῦ νομισματικοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατόν, δι’ οἱασδήποτε ὡραιολογίας, νὰ μεταβληθοῦν τὰ πράγματα. Ἐδῶ γνωρίζομεν ὅλοι, πρόσθεσιν, ἀφαίρεσιν καὶ τὰς συνήθεις πράξεις τῆς ἀριθμητικῆς. Τὰ πράγματα εἶναι σαφέστατα. Ἐτόλμησε νὰ πληροφορήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι φοβεῖται σήμερον τὴν ἔκδοσιν χαρτονομίσματος. Τὴν ἔκδοσιν χαρτονομίσματος, ἐκδιδομένου διὰ τί; Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι οἱ Ἕλληνες δὲν εἶχον λιροφιλίαν, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἰδικῆς σας διακυβερνήσεως, τὶ θὰ ἐγίνετο αὐτὴ ἡ εἰς χεῖρας τοῦ κοινοῦ διαθέσιμος καὶ ἀκάλυπτος ἀγοραστικὴ δύναμις; Ποῦ θὰ ἐτρέπετο; Ἐρωτῶ καὶ θέλω ἀπάντησιν. Ἐφθάσαμεν ἁπλούστατα εἰς τὴν παραμονὴν συναλλαγματικοῦ ἀδιεξόδου. Εἶναι δυνατὸν νὰ λέγῃ κανεὶς μετὰ σοβαρότητος, ὅταν ἔχῃ φύγει τὸ ⅓ τοῦ ἀποθέματος, ὅτι «ἐγὼ δὲν ἀνησυχῶ». Καὶ δὲν ἀνησυχεῖτε διατί; Ἐν ὀνόματι τῆς ἐμπιστοσύνης ποὺ τρέφει ὁ λαός. Ἀλλὰ ποίαν ἐμπιστοσύνην τρέφει ὁ λαός;

§251Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι δὲν κατέχομαι ἀπὸ φοβίαν!

§252Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἢ, ὅπως λέγει ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, «δὲν κατέχομαι ἀπὸ φοβίαν». Αὐτὰ εἶναι προσωπικά σας συναισθήματα, τὰ ὁποῖα σέβομαι καὶ τιμῶ, ὅπως σέβομαι καὶ τιμῶ τὰ συναισθήματα τὰ προσωπικὰ παντὸς ἐν τῇ αἰθούσῃ συναδέλφου, Μὲ αὐτὰ θὰ ἀπαντήσετε εἰς τὰ πράγματα; Τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα εἶναι σκληρὸν πρᾶγμα. Δραχμὰς τυπώνομεν. Δολλάρια δὲν μᾶς ἐπέτρεψαν ἀκόμη νὰ τυπώσωμεν. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ ὄντως ὡδήγησεν εἰς μερικὰ χρήσιμα συμπεράσματα. Συμπέρασμα πρῶτον. Ἐδῶ μᾶς ἐξήγησεν ὁ κ. Παπανδρέου ὅτι, ἂν παρέμενεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, δὲν θὰ ἐλάμβανε κανένα μέτρον πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως, μέχρις οὗ ὀργανώσει τὴν κεφαλαιαγοράν. Δεύτερον, μᾶς ὡμολόγησε —καὶ τοῦτο ἔχει ἰδιάζουσαν σημασίαν— ὅτι, ἐὰν ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἐπαναγοράσῃ τὰς λίρας, τὰς ὁποίας ἐξ ὑπερζητήσεως τεχνητῶς δημιουργηθείσης ἐδημιούργησεν ὁ ἴδιος, θὰ ἔχωμεν πληθωρισμὸν ζητήσεως, αἰφνιδίως. Ἕως τώρα ὅμως δὲν τὸν ἀνησυχοῦσε ὁ πληθωρισμός. Δὲν θὰ ἤθελον, κ.κ. συνάδελφοι, νὰ ἀπασχολήσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν μὲ θεωρητικὰς συζητήσεις καὶ μὲ τὴν διάκρισιν μεταξὺ πληθωρισμοῦ κόστους καὶ ζητήσεως. Δὲν νομίζω, ὅτι προσφέρεται ἡ αἴθουσα εἰς τοιούτου εἴδους συζητήσεις. Προσφέρεται ὅμως ἡ αἴθουσα εἰς ἑνὸς εἴδους συζητήσεις: εἰς τὸ νὰ ἐπιχειροῦν οἱ συνδιαλεγόμενοι νὰ κινοῦνται ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ πεδίου καὶ νὰ συναντηθοῦν. Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ συναντηθῶμεν καὶ νὰ συγκρουσθῶμεν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς: Ἐὰν σεῖς ἐμένατε ἕνα ἀκόμη μῆνα εἰς τὴν ἐξουσίαν, νὰ μᾶς εἴπητε διὰ ποίους μεταφυσικοὺς λόγους δὲν θὰ ἐξωδεύατε ἄλλας 500 χιλ. χρυσᾶς λίρας τοὐλάχιστον. Τὶ θὰ ἐκάματε, ἐὰν σᾶς ἔλεγε ὁ Ζολώτας, ὅτι δὲν ἔχει ἄλλας λίρας νὰ σᾶς δώσῃ καὶ ὅτι ὁ πορισμὸς ἄλλων λιρῶν εἶναι δυσχερὴς εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν. Καὶ γνωρίζετε ὅτι εἶναι. Ὅταν μοῦ ἀπαντήσετε εἰς αὐτὰ τὰ πρακτικὰ ἐρωτήματα, θὰ ἠμπορῇ νὰ ἀρχίσῃ γόνιμος μεταξύ μας συζήτησις. Ἐν τῷ μεταξύ, ἐγὼ σημειῶ, ὅτι ἐπικρίνετε τὰ ἔργα μας. Ἀλλὰ δὲν ἠρνήθητε, ὅτι ὑπάρχουν ἔργα. Ἐγὼ εὑρίσκομαι εἰς πάρα πολὺ δύσκολον θέσιν ἀπέναντί σας. Διότι δὲν ἔχετε ἔργα καί, δι’ αὐτό, δὲν ἠμπορῶ νὰ τὰ ἐπικρίνω. Ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν ἔχετε ἔργα, ἐπικρίνω σᾶς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ).

§253Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε μὲ πολὺ λίγα λόγια νὰ κλείσω τὸ θέμα, ὅσον ἀφορᾷ ἡμᾶς. Σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ βασικὸς λόγος ποὺ δὲν μᾶς ἀπησχόλησε τὸ θέμα μέτρων διὰ τὴν λίραν ἦτο διότι ἐπιθυμοῦμεν νὰ τὸ συνδέσωμεν μὲ μηχανισμὸν ὑποδοχῆς τῶν κεφαλαίων. Πράγματι ἦτο ὁ λόγος. Συγχρόνως εἶπον, ὅτι δὲν κατειχόμην ἀπὸ φοβίαν, ὅτι αἱ συνθῆκαι πράγματι, αἱ συνθῆκαι αἱ ἀντικειμενικαὶ τῆς οἰκονομίας θὰ ὡδήγουν εἰς ἀδιέξοδον. Οὐδέποτε τὸ ἐπιστεύσαμεν αὐτὸ καὶ εἰς τὰ Πρακτικὰ τοῦ Συμβουλίου μας συνεζητήσαμεν ἀντικειμενικώτατα τὰ μέλη τῆς τότε Κυβερνήσεως τὰ προβλήματα τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου, ἀλλὰ οὐδέποτε κατελήξαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ χάος ἔρχεται. Αὐτὸ κ. Παπαληγούρα τὸ σύνθημα, ὅτι τὸ χάος ἔρχεται, εἶναι σύνθημα ἰδικό σας καὶ ὄχι μόνον τῆς ΕΡΕ γενικῶς, ἀλλὰ τυγχάνει καὶ προσωπικὸν ἰδικόν σας. Διότι εἰς τὸν ἀγῶνα κατὰ τοῦ νομίσματος τὸν ὁποῖον σεῖς ἐξεκινήσατε τὰ μέσα Ὀκτωβρίου 1963 εἰς τὴν Κόρινθον ἴσως καὶ σεῖς νὰ τὰ ἐπιστεύσατε τελικῶς αὐτά. Τότε ἴσως ἡ φοβία δικαιολογεῖται καὶ μεταβάλλεται εἰς τὸ πολὺ ἐνδιαφέρον ψυχολογικὸν φαινόμενον αὐθυποβολῆς. Ἀλλὰ θὰ προχωρήσω εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ ἄλλο. Τὶ θὰ ἔκαμα τώρα. Μὰ εἶπα ἤδη, ὅτι ἐὰν ἐτύγχανον νὰ εἶμαι μέλος, ὃ μὴ γένοιτο Κυβερνήσεως ἀποστασίας μὲ τὴν ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν τὴν περιβάλλει ὁ λαὸς καὶ οἱ παραγωγικοὶ οἰκονομικοὶ κύκλοι, βεβαίως καὶ τὸ ἀστυνομικὸν μέτρον καὶ ἄλλα ἀστυνομικὰ μέτρα ἴσως, θὰ ἐλαμβάνομεν.

§254Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Γιατροσόφια.

§255Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πράγματι, ὅταν εἶπον, ὅτι φοβοῦμαι τώρα τὸν πληθωρισμὸν ζητήσεως θὰ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἐννοῶ, ὅτι ὑπὸ οἱασδήποτε συνθήκας καὶ μὲ οἱονδήποτε ρυθμὸν ἀποθησαυρισμοῦ, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ κίνδυνος πληθωρισμοῦ ζητήσεως. Πιστεύω μάλιστα, ὅτι καὶ τὴν στιγμὴν αὐτήν, διότι ὑπάρχει κάμψις τῶν διαφόρων δεικτῶν τῆς οἰκονομίας ἰδιαιτέρως εἰς τὴν βιομηχανικὴν παραγωγήν, αἱ δραχμαὶ αὐταὶ ἐὰν ἐπήγαιναν εἰς τὰς καταθέσεις ἢ ἀπ’ εὐθείας εἰς ἀγορὰν ὁμολογιῶν, μετοχῶν κλπ., μᾶλλον θὰ προσέφερον εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ρυθμοῦ ἀναπτύξεως τοῦ ἐθνικοῦ μας εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον ἠμποροῦσε νὰ ἀνέλθῃ ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς καὶ εἰς 8 καὶ 9% εἰς σταθερὰς τιμάς. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον φοβοῦμαι καὶ ἐπιθυμῶ νὰ τὸ καταστήσω σαφὲς εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐμπνέει οὔτε πολιτικήν, οὔτε οἰκονομικὴν ἐμπιστοσύνην καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ ἀνάπτυξις, θὰ ὑπάρξῃ ἀντ’ αὐτοῦ πληθωρισμός. Αὐτὸ λέγω κ. Παπαληγούρα, συνεννοούμεθα; Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὴν ταμπακέραν. Ὅλα εἶναι γιατροσόφια, ὅπως ἐλέχθη προηγουμένως ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Κουτσοχέραν. Ἡ λύσις εἶναι ἡ ἐπάνοδος εἰς τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν καὶ εἰς Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει πράγματι τὸν λαόν, ἐκλογαί. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς

Ε. Κ.).

§256Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Αὐτὴν τὴν ὥραν, κ.κ. συνάδελφοι, ἡ συζήτησις διὰ τὸν πληθωρισμὸν κόστους ἢ πληθωρισμὸν ζητήσεως, εἶναι ἀνιαρά, καὶ δὲν μοῦ ἀρέσει νὰ τὴν κάμω, ἀλλὰ θὰ εἴπω δύο λόγια, ὡς πρὸς τὴν ἐμπιστοσύνην. Τὴν ἐπλήρωσεν ἀκριβὰ ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ οἰκονομία της τὴν «ἐμπιστοσύνην» πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε. Κ. καὶ εἰδικώτερον πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ ἀξ. συναδέλφου. Εἶναι δύσκολος ἡ θέσις του, ἀλλὰ εἶναι περίεργον, ὅτι ἀπὸ τότε ποὺ αἱ ἰδικαί μας Κυβερνήσεις εὑρίσκοντο εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὅλα τὰ πράγματα πηγαίνουν ἀλλοιώτικα. Δέκα ἑκατομμύρια λίρας ἐστοίχισεν ἡ ἐμπιστοσύνη πρὸς τὴν οἰκογένειαν Παπανδρέου. Ἐὰν μείνῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἓξ μῆνας ἀκόμη εἰς τὴν ἐξουσίαν, τὰ δέκα ἑκατομμύρια λιρῶν θὰ ἔχουν ξαναγυρίσει εἰς τὰ θησαυροφυλάκια τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ ἠμπορεῖ νὰ τὸ ὀνομάζῃ πληθωρισμὸν ζητήσεως ἢ δὲν ἠξεύρω τὶ ἄλλο, βέβαιον, ὅμως, εἶναι ὅτι ἔτσι ἀποκτᾷ ἰσχυρότερα θεμέλια ἡ οἰκονομία μας. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν τὸ τὶ φοβεῖται καὶ τὸ τὶ λέγει ὁ καθένας ἑκάστοτε κατὰ τὰς περιστάσεις, εἶναι καλύτερον νὰ μὴ τὸ ἐνθυμούμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐγώ, τὴν συζήτησιν αὐτήν, τὴν ἀποφεύγω, καίτοι δὲν ἔχω λόγον, ἀλλὰ καλὸν θὰ ἦτο νὰ τὴν ἀποφεύγουν οἱ πάντες, διότι ἐπὶ τέλους, γνωρίζετε, ὅτι ἄλλα ἑκάστοτε, ἀναλόγως τῆς σκοπιᾶς εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται κανείς, συμβαίνει νὰ λέγῃ. Δὲν γνωρίζω τὶ θὰ ἔπραττεν ὁ κ. Α. Παπανδρέου καὶ ἐὰν «ὃ μὴ γένοιτο», ὡς εἶπεν, εὑρίσκετο εἰς τὴν ἰδικήν μας θέσιν. Ἐγὼ θὰ εἴπω, ὅτι δὲν γνωρίζω τὶ θὰ ἔλεγα ἐγώ, ἐὰν «ὃ μὴ γένοιτο» εὑρισκόμην εἰς θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη αὐτὸς παλαιότερον ὡς Οἰκονομικὸς Σύμβουλος τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ὅταν ἄλλα ἔλεγε καὶ ὑπὸ ἄλλο πρῖσμα ἔβλεπε τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα. Κύριοι συνάδελφοι, ἕνα πρᾶγμα θὰ κρίνῃ τελικῶς καὶ ὑμᾶς τῆς Ε.Κ. καὶ ἡμᾶς τῆς Κυβερνήσεως, τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν. Ἐκρατήσαμεν τὴν χώραν ἀπὸ τὸ χάος καὶ ἐδώσαμεν καὶ σταθερότητα εἰς τὴν οἰκονομίαν καὶ θὰ ὁδηγήσωμεν καὶ τὴν χώραν ὁμαλῶς, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, καὶ ἡμεῖς, ποὺ τὴν ἀπαρτίζομεν, δὲν διεκδικοῦμεν ἄλλον τίτλον. Ὅλους τοὺς ἄλλους τίτλους τοὺς ἀφήνομεν εἰς οἱονδήποτε βουλόμενον.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Παπαληγούρας ἔχει τὸν λόγον.

§258Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀχαΐας, ἀπήντησεν εἰς ἓν ἐρώτημα τὸ ὁποῖον δὲν τοῦ ἔθεσα. Μᾶς ἐπληροφόρησεν περὶ τοῦ τὶ θὰ ἔπραττεν ἐὰν ἦτο ἀποστάτης. Μᾶς εἶπεν, ὅτι, ἐὰν ἦτο ἀποστάτης, θὰ ἔπραττε ὅ,τι ἔπραξε καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Ἐνδιαφέρον θὰ ἦτο νὰ μάθωμεν —καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τὸν ἠρώτησα— τὶ θὰ ἔπραττεν, ἐὰν δὲν ἦτο ἀποστάτης, ἐὰν ἦτο ὅ,τι εἶναι καὶ ἐπὶ πλέον Ὑπουργός. Αὐτὸ ἦτο τὸ ἐρώτημά μου. Παρακαλῶ, λοιπὸν καὶ ἐπαναλαμβάνω τὸ ἐρώτημα. Ἐδῶ δὲν ὑπάρχει τὶ πιστεύω καὶ τὶ δὲν πιστεύω. Ἐδῶ εἶναι δεδομένα τὰ πράγματα. Δὲν μετεβλήθησαν οἱ ἀριθμοί. Ἡ Τράπεζα εἶχεν ἕνα ὡρισμένον ἀπόθεμα καὶ δὲν εἶχε δυνατότητα ἀπεριόριστον ἐμπλουτισμοῦ τοῦ ἀποθέματος εἰς λίρας. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον —ὄχι χάρις εἰς τοὺς ἀποστάτας, ἀλλὰ χάρις εἰς τὴν κοινὴν πολιτικὴν τῆς Ε.Κ.— ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ἔχῃ πλέον ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος τὰ ἀπαιτούμενα διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κατάστασιν μέσα, παρὰ μόνον δι’ ἕνα ἢ δύο μῆνας. Τὶ θὰ εἰπῇ κ. Παπανδρέου, ὅτι σεῖς πιστεύετε, ὅτι δὲν θὰ διελύετο ὁ τόπος καὶ δὲν θὰ ἐχάνετο ὁ τόπος; Θὰ σᾶς ἔκαμε τὴν χάριν ὁ τόπος νὰ χαθῇ. Διότι δὲν θὰ ὑπῆρχε συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα εἰς λίρας. Τὶ κουβέντες εἶναι αὐτές, ὅτι «ἐγὼ δὲν τρομάζω». Περίπου παραστήσατε, ὅτι πάσχω ἀπὸ φαντασίωσιν καὶ ὅτι βλέπω ἀνυπάρκτους κινδύνους. Ἐγὼ βλέπω κινδύνους σταθμητοὺς καὶ σᾶς εἶπον εἰς τί συνίστανται οἱ κίνδυνοι. Καὶ σεῖς μοῦ ἐδώσατε μίαν μεταφυσικὴν ἀπάντησιν: «Ἡμεῖς οὐδέποτε ἐπιστεύσαμεν». Τί δὲν ἐπιστεύσατε; Ὅτι ἐχάσατε τὸ ⅓ τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος, ὅτι ὑπάρχει μία ὡρισμένη ταχύτης, μὲ τὴν ὁποίαν ἐχάνετο τὸ ἀπόθεμα, ὅτι μετὰ ἕνα ἢ δύο τρεῖς μῆνες, δὲν θὰ μπορούσατε νὰ ἐξακολουθήσετε αὐτὴν τὴν στρουθοκαμηλικὴν πολιτικήν; Δὲν μοῦ ἀπηντήσατε. Μοῦ εἴπατε, ὅτι ἐὰν «ἡμεῖς εἴμεθα εἰς τὴν ἐξουσίαν, λόγῳ τῆς μεγάλης ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ», ἡ ὁποία σημειωτέον, δὲν ἐξεδηλώθη ἐπὶ 18 μῆνες, ἀλλὰ θὰ ἐξεδηλοῦτο, καθ’ ἡμᾶς, τὸν 19ον, καὶ δὲν θὰ ἀνετρέπετο ἡ κατάστασις». Αὐτά, νομίζω, ὅτι δὲν ἀποτελοῦν ἀπάντησιν καὶ ὅτι, ὄντως, ἐπ’ ἄλλου σᾶς ἠρώτησα καὶ σεῖς ἐπὶ ἄλλου μοῦ ἀπαντήσατε. Ἀλλά, δὲν πταίω ἐγώ, πταίει ἡ ἐξ ἀντικειμένου δυσχέρεια, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσθε, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν προσπαθεῖτε νὰ δικαιολογήσετε μὲ θεωρητικὰ ἐπιχειρήματα, ὄχι ἓν δόγμα ἐπιστημονικόν, τὸ ὁποῖον ἐπεξειργάσθητε, ἀλλὰ τὴν ἀποτυχίαν σας εἰς τὸ νὰ ἐφαρμόσητε οἱονδήποτε δόγμα. Οὐδεμίαν πρόθεσιν εἴχατε νὰ ὁδηγήσητε τὴν οἰκονομίαν ἐκεῖ ποὺ τὴν ὡδηγήσατε. Ἐσύρθητε πρὸς τὰ ἐκεῖ καὶ ἅπαξ ἐσύρθητε, ὑπεχρεώθητε νὰ κάμετε καὶ ἓν ἰδεολογικὸν καὶ ἐπιστημονικὸν ἐπιστέγασμα, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπενδύσῃ, νὰ κρύψῃ καὶ νὰ ὡραιοποιήσῃ τὴν ἀποτυχίαν. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§259Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νομίζω, κ. συνάδελφε, ἐκ Κορινθίας, ὅτι τὸ θέμα ἔχει γίνει ἀνιαρὸν δι’ ὅλους· μίαν μόνον λέξιν θὰ εἴπω. Ἔχω δώσει ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτό, πολλὲς φορές. Ὅταν ὡμίλουν, εἰς τὴν Βουλήν, πρώτην φοράν, τὴν 20ὴν Δεκεμβρίου, προχθὲς καὶ σήμερον, εἶπον, ὅτι παρεδώσαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἀποστασίας ὑγιᾶ οἰκονομίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πίστις μας καὶ τὸ χάος τὸ ἔφερεν ἡ κρίσις, ἡ πολιτικὴ καὶ εὐθύνεται ἀκόμη καὶ κυρίως ἡ ΕΡΕ, διὰ τὸ σημερινὸν χάος. Αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν σᾶς τὴν ἔχω δώσει. Ἐὰν δὲν σᾶς ἀρέσῃ, ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι δὲν σᾶς ἀπήντησα. Ὅσον ἀφορᾷ ἡμᾶς, σᾶς ἔχομεν ἀπαντήσει ἅπαξ καὶ διὰ παντός, ὁριστικῶς.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαπαναγιώτου, ζητεῖτε τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος. Ὁ Κανονισμὸς ἀναφέρει, ὅτι θεωρεῖται προσωπικὸν ζήτημα, πᾶσα μομφὴ κλπ. «...(Ἀναγινώσκει)...». Ἀλλ’ οὔτε ὁ κ. Παπανδρέου, οὔτε ὁ κ. Παπαληγούρας, οὔτε ὁ κ. Μητσοτάκης, εἶπον ἐναντίον σας ἢ σᾶς ἔθιξαν. Ποῦ εἶναι, λοιπόν, τὸ προσωπικὸν θέμα; Οὐδεὶς σᾶς ἔθιξεν εἰς τὰς οἰκονομικάς σας ἀπόψεις.

§261Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Σεῖς, κ. Πρόεδρε, πολλάκις ἀπὸ τῆς ἕδρας σας, θίγετε τοὺς συναδέλφους σας, ἐγὼ δὲν εἶμαι οἰκονομολόγος. Ἀλλ’ εἴπατε καὶ μίαν ἀναλήθειαν, ὅτι εἶμαι ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσω, ἐνῷ δὲν εἶμαι.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαπαναγιώτου, ἐπειδὴ σᾶς εἶπον, ὅτι εἶσθε ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσητε, αὐτὸ εἶναι ποὺ σᾶς ἔθιξεν;

§263Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Παπαληγούραν;

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπει, ὁ κ. Παπαληγούρας. Κύριε Βανταλῆ, διετυπώσατε παράπονον, ὅτι ὑπῆρξε παραβίασις τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁρίστε, παρακαλῶ, πέστε μας, ποία εἶναι ἡ παραβίασις τοῦ Κανονισμοῦ.

§265Ε. ΒΑΝΤΑΛΗΣ. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, κ. Πρόεδρε, τάσσει ὡρισμένα χρονικὰ ὅρια διὰ τοὺς ὁμιλητάς. Ἀπόψε ἐφθάσαμεν εἰς τὸ μεσονύκτιον καὶ μόνον ἕνας ὁμιλητὴς ὡμίλησε. Καὶ ἐρωτῶ, κ. Πρόεδρε, ὑπάρχουν βουλευταὶ πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως; Αὐτὴ εἶναι ἡ παρατήρησίς μου.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βανταλῆ, οἱ εἰδικοὶ ἀγορηταί, ὅλοι ἀνεξαιρέτως, συμβαίνει νὰ ὑπερβαίνουν, καὶ ὑπερέβησαν καὶ ἀπόψε τὸ μέτρον τοῦ χρόνου. Μὲ αὐτὰ τὰ μέτρα γίνονται ὅλαι αἱ συζητήσεις.

§267Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ἔγινε ἡ προεκφώνησις τῶν νομοσχεδίων, δὲν προεξεφωνήθη τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐγγεγραμμένον εἰς τὴν συμπληρωματικὴν ἡμερησίαν διάταξιν «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 238 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τῆς 29.12.65, ἀφορώσης εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ἀξιωματικῶν Β.Ν.».

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεκοινώθη, κ. Γρηγορίου, καὶ ἐκρατήθη.

§269Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐκρατήθη παντελῶς. Πρόκειται περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως ἑνὸς ἀξιωματικοῦ τοῦ Β.Ν., τὴν ὁποίαν κάμει ἡ Κυβέρνησις διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τῆς ὁποίας ζητεῖται σήμερον ἡ νομιμοποίησις. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος διέρχεται, αὐτὴν τὴν στιγμήν, τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς ζωῆς του καὶ πρέπει νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἀποκατάστασις.

§270Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ ἑνώνω τὴν παράκλησίν μου εἰς τὴν παράκλησιν τοῦ συναδέλφου κ. Γρηγορίου.

§271Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, νὰ γίνῃ δεκτόν, ἀφοῦ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ τὸ ζητεῖ.

§272Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον αὐτό, κυρώνει μίαν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ἐφέδρου ὑποπλοιάρχου, εἰς τὸν ὁποῖον δίδεται ἱκανοποίησις διὰ τῆς ἐπαναφορᾶς εἰς τὴν κατάστασιν τῆς ἐνεργείας μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου. Παρακαλοῦμεν, νὰ γίνῃ δεκτόν.

§273Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν καὶ εἶμαι σύμφωνος νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον. Ἁπλῶς, ὅμως, ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι τοῦτο προηγουμένως ἐξεφωνήθη. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ νὰ ψηφισθῇ, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ νὰ γίνῃ δεκτόν.

§274Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνοῦμεν καὶ ἡμεῖς, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι λόγοι στοιχειώδους ἀνθρωπισμοῦ ἐπιβάλλουν τοῦτο.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή. Γίνεται δεκτὸν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 238 πράξεως Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τῆς 29.12.1965, ἀφορώσης εἰς τὴν ἀποκατάστασιν Ἀξιωματικῶν Β.Ν.».

§276ΑΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 238 πράξεως Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τῆς 29.12.1965, ἀφορώσης εἰς τὴν ἀποκατάστασιν Ἀξιωματικοῦ Β.Ν.». Δέχεται ἡ Βουλή, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§278ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 0,15′ π.μ.).