1966.02.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 40ή.

Τετάρτη 9 Φεβρουαρίου 1966

Προεδρία κ. Δ. Γ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ

(Ὥρα 11 π.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι: Ὁ κ. Φ. Ζαΐμης (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Κώδικος καταστάσεως δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θ. Παπαπαναγιώτου καὶ Λ. Λυμπέρης, καταθέτουσι προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Βόννῃ ὑπογραφείσης τὴν 8ην Δεκεμβρίου 1961 μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ὁμοσπονδιακῆς Δημοκρατίας τῆς Γερμανίας Συμφωνίας διὰ τὸν διακανονισμὸν ἀπαιτήσεων τῆς Β. Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἢ Ἑλλήνων ὑπηκόων δι’ ἀφαιρεθέντα καπνά». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Γ. Παπαγιαβῆς, Χ. Τούντας, Θ. Ἀνδρεάδης, 2) Κ. Μαρῆς, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ συντάξεων τῶν ὑπαλλήλων τῶν Ὀργανισμῶν Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως καὶ περὶ χορηγίας Δημάρχων, διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Ι. Ἀλευρᾶς, 2) Σ. Χασαπίδης, 3) Δ. Δαβάκης, 4) Β. Νεφελούδης, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν.Δ. 4277)1962 «περὶ συνταξιοδοτήσεως τῶν ἰατρῶν τοῦ Ι.Κ.Α. καὶ ἑτέρων τινῶν κατηγοριῶν ἐργαζομένων ὡς καὶ τοῦ Ν. 3163)1955 «περὶ συνταξιοδοτήσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἱδρύματος Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἀναγνωστόπουλος, καταθέτει προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῆς Ἐργατικῆς Νομοθεσίας καὶ περὶ ἑτέρων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Θ. Μαναβῆς, 2) Ν. Ζορμπᾶς, Κ. Σιγανίδης, Γ. Τζώρτζης, Λ. Λυμπέρης, Ι. Βαλυράκης, Γ. Μιχελογιάννης, Φ. Παπαδόπουλος, Ι. Ἰγνατιάδης, Ι. Χαραλαμπόπουλος, Χ. Γραμματίδης, 3) Ι. Τσιριμῶκος, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως θεμάτων τινῶν τῶν δικηγόρων, τῶν συμβολαιογράφων, τροποποιήσεως τοῦ Κώδικος «περὶ Ταμείου Νομικῶν», καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Στειρόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως φορολογικῶν τινων διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Μεταξᾶς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς ἰατρικῆς, φαρμακευτικῆς καὶ νοσοκομειακῆς περιθάλψεως τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Σιγανίδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Α.Ν. 1671)1951 «περὶ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργείων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Θεοχαρίδης, καταθέτει προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως ἄνευ εἰδικῆς ἀδείας δικαιοπραξιῶν ἀφορωσῶν τὰς ἐν Ἑλλάδι περιουσίας τῶν ἐν Ἀλβανίᾳ Ἑλλήνων τὸ γένος». Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Πιπιλῆς, καταθέτει προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως προσλήψεως μὴ τακτικοῦ προσωπικοῦ κλπ.». Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ν. Στειρόπουλος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Κ. Περραιβός, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Λαρίσης, αἰτουμένης τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Κ. Περραιβός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Καρυᾶς Ἐλασσόνος διαμαρτυρομένου διὰ τὴν πλημμελῆ διεξαγωγὴν τῆς τηλεπικοινωνίας καὶ αἰτουμένου τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν καλυτέραν ἐξυπηρέτησιν τῶν κατοίκων τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Κ. Περραιβός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Συνταξιούχων Λαρίσης καὶ περιχώρων, αἰτουμένων αὔξησιν τῶν συντάξεων κατὰ 30%, καθορισμὸν κατωτάτου ὁρίου συντάξεως 1000 δραχμῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Στασίμων Κουλουροπωλῶν Ἀθηνῶν, αἰτουμένων κατοχύρωσιν τοῦ ἐπαγγέλματός των, ἀνανέωσιν τῶν χορηγηθεισῶν εἰς αὐτοὺς ἀδειῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Κήπων Ζαγορίου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μεταφορὰν τῆς ἕδρας τοῦ Δασαρχείου Ζαγορίου εἰς Ἰωάννινα. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Συνταξιούχων Δικηγόρων Ἀθηνῶν, αἰτουμένων ρύθμισιν συνταξιοδοτικοῦ των ζητήματος. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρου Γονέων καὶ Κηδεμόνων τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου Διστράτου Κονίτσης, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ τοποθέτησιν διδασκάλων εἰς τὸ ὡς ἄνω σχολεῖον. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ πρώην ἐπιστατοφύλακος φυλλοξηρικοῦ ἐλέγχου εἰς Χάνι Τερρόβου Ἰωαννίνων κατοίκου Μουσιωτίτσης Γ. Παπανικολάου, αἰτουμένου τὴν ἐπαναπρόσληψίν του ὡς κακῶς ἀπομακρυνθέντος ἐκ τῆς ὑπηρεσίας του. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σ. Γεωργίου, κατοίκου Μουσιωτίτσης Ἰωαννίνων, αἰτουμένου χορήγησιν οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως λόγῳ καταστροφῆς δενδροφυτευμένου ἀγροῦ ἐκ τῶν πλημμυρῶν τοῦ ποταμοῦ Λούρου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Δ. Καραντζένης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῆς Ἐπιτροπῆς παραγωγῶν ἑσπεριδοειδῶν Ἄρτης, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν μὴ ἐπιδότησιν πορτοκαλίων μέρλιν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Δ. Λυμπέρης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Πετροπηγῆς Χρυσουπόλεως Καβάλας, αἰτουμένου ρύθμισιν ζητήματος σχετικῶς μὲ τὴν συγκέντρωσιν τῆς ὀρύζης εἰς τὴν ὡς ἄνω Κοινότητα κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Κ. Περραιβός, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Χρηματομεσιτῶν Λαρίσης, Βόλου, Καρδίτσης καὶ Τρικάλων, αἰτουμένων καταβολὴν ἀποζημιώσεως, ὡς καὶ παροχὴν συντάξεως μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ληφθέντων μέτρων διὰ τοὺς χρηματομεσίτας. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Κ. Περραιβός, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων τῶν Κοινοτήτων Δήμητρας, Ἀετολόφου κλπ. ἐπαρχίας Ἁγυιᾶς, αἰτουμένων παραχώρησιν ἐκτάσεων προερχομένων ἐκ τῶν ἀποστραγγιστικῶν ἔργων τῆς λίμνης Κάρλας. Ὁ βουλευτὴς Ξάνθης κ. Α. Μπαλτατζῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Θυμάτων ἀμάχου πληθυσμοῦ τοῦ Νομοῦ Δράμας, αἰτουμένης ἄμεσον ἐπαναχορήγησιν τῶν διακοπεισῶν συντάξεων εἰς τὰ θύματα ἀμάχου πληθυσμοῦ. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Γ. Γραφάκος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἰωάννου Παπαγεωργίου Δικαστικοῦ κλητῆρος, κατοίκου Γερακίου Λακεδαίμονος, αἰτουμένου ἀναγνώρισιν ἐτῶν προϋπηρεσίας του. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Λαντζούνης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Τυφωνοπλήκτων Τριφυλλίας «Ο ΝΕΣΤΩΡ», αἰτουμένων χορήγησιν συμπληρωματικῆς πιστώσεως διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἡμιτελῶν οἰκιῶν των κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Δ. Λασκαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Τοπικοῦ Ὀργανισμοῦ Ἐγγείων Βελτιώσεων Πύργου Θεσσαλονίκης, διαμαρτυρομένου διὰ τὰς ἐπιβληθείσας ἐπιβαρύνσεις ἐκ τῆς λειτουργίας τῶν ἀντλιοστασίων Χαλάστρας. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Δ. Θεοχαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν περιφερείας Ἀμυνταίου, αἰτουμένης ἀναθεώρησιν τῶν ἐξαγγελθέντων μέτρων καπνοκαλλιεργείας διὰ τὸ ἔτος 1966 κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Ἀνερούσης καὶ Γ. Ἡγουμενάκης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Ε. Μπαμπούνη, κατοίκου Ἀθηνῶν, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ὑπὸ τῆς Ὀλυμπιακῆς Ἀεροπορίας παραγγελίαν τῶν 3 ἀεροσκαφῶν BOEING πρὸς ὄφελος τῆς Ἑταιρείας Ὠνάση κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Χρίστογλου, καταθέτει ἀναφορὰν ἐκπροσώπων τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Σερρῶν, αἰτουμένων ὅπως καθορισθῇ ὡς χρόνος ἐνάρξεως τῶν ἀγορῶν καπνῶν ἡ 10 Φεβρουαρίου καὶ ὡς χρόνος λήξεως αὐτῶν ἡ 10 Ἀπριλίου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Χρίστογλου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐπιστημόνων Μαιῶν περιφερείας Ἐφετείου Θεσσαλονίκης, αἰτουμένου μονιμοποίησιν τῶν εἰς τὰ Ἀγροτικὰ Ἰατρεῖα ἐργαζομένων Μαιῶν, καθιέρωσιν μέτρου μεταθέσεως αὐτῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Δ. Καραντζένης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν παραγωγῶν ἑσπεριδοειδῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Ἀνθοτόπου, αἰτουμένων καταβολὴν κατακρατηθείσης ἀξίας 15% ἐπὶ τῶν πωληθέντων καὶ παραδοθέντων πορτοκαλίων εἰς τὴν ἐξαγωγικὴν ἑταιρείαν «ΦΡΑΓΚΙΣΤΑ». Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Κουτσοχέρας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν βιοτεχνῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς–Περιχώρων, αἰτουμένων τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς Βοιωτίας κ. Γ. Τζώρτζης, διὰ τηλεγραφήματός του διαβιβάζει διαμαρτυρίαν τῶν κατοίκων Ἀσωπίας διὰ τὴν μεταφορὰν τῆς Ὑποδιοικήσεως Ἀσωπίας Θηβῶν εἰς Σχηματάριον καὶ αἰτεῖται τὴν ἐπαναφοράν της εἰς Ἀσωπίαν. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Δάφνης Νιγρίτης, αἰτουμένου αὔξησιν τοῦ καθορισθέντος πρὶμ διὰ τὰ καπνὰ ἐσοδείας 1964 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Γεωργοενώσεως Νιγρίτης, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν χορήγησιν μειωμένου πρὶμ διὰ τὰ καπνὰ ἐσοδείας 1964 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Χρίστογλου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Γ. Π. Συνεταιρισμοῦ Δάφνης Νιγρίτης, αἰτουμένου αὔξησιν τοῦ καθορισθέντος πρὶμ διὰ τὰ καπνὰ ἐσοδείας 1964 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Χρίστογλου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Γεωργοενώσεως Νιγρίτης, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ ἐξαγγελίαν τῶν μέτρων προστασίας διὰ τὰ καπνὰ ἐσοδείας 1965 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐμποροεπαγγελματικοῦ Συλλόγου Ροδολείβους, αἰτουμένου ἵδρυσιν Ἐφορίας Καπνοῦ εἰς Ροδολείβους κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου Δραβίσκου, αἰτουμένου ρύθμισιν ζητήματος σχετικῶς μὲ τὴν λειτουργίαν τῶν μαθητικῶν συσσιτίων εἰς τὸ ἐν λόγῳ Σχολεῖον. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Χρίστογλου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Γεωργοενώσεως Νιγρίτης, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν χορήγησιν μειωμένου πρὶμ διὰ τὰ καπνὰ ἐσοδείας 1964 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν διδασκάλων Β. Ἑλλάδος τῶν διαγωνισθέντων διὰ μετεκπαίδευσιν καὶ συγκεντρωσάντων 240 μόρια, αἰτουμένων ὅπως κληθῶσι καὶ αὐτοὶ πρὸς μετεκπαίδευσιν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἐνημερώσω ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἀπὸ τοὺς τεχνικοὺς συναδέλφους, Πολιτικοὺς Μηχανικοὺς καὶ Ἀρχιτέκτονας, οἱ ὁποῖοι ἐδέχθησαν νὰ ἀποτελέσουν τὴν συμβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς διασκευῆς τοῦ μεγάρου τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ, λοιπόν, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω πρὸς ἐνημέρωσίν σας ὁλόκληρον τὴν ἔκθεσίν των: Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Φεβρουαρίου 1966 Κύριε Πρόεδρε, Ἡ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1160)658)21.1.65 Ὑμετέρας ἀποφάσεως συσταθεῖσα Ἐπιτροπὴ διὰ τὴν μελέτην καὶ ὑπόδειξιν τῶν ἀναγκαίων διαρρυθμίσεων τῶν χώρων τοῦ Βουλευτηρίου καὶ τὴν ἀντικατάστασιν τῶν ἐγκαταστάσεων, ἠλεκτρικῶν, ψυκτικῶν καὶ θερμάνσεως, συνῆλθεν εἰς ἐπανειλημμένας συνεδριάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐξήτασε τὰ ὡς ἄνω θέματα καὶ μὲ τὴν συνεργασίαν τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιακῶν παραγόντων ὑπέδειξεν εἰς τὸν Ἀρχιτέκτονα κ. Π. Μανουηλίδην τὰς διαρρυθμίσεις, αἱ ὁποῖαι δέον νὰ γίνουν εἰς τοὺς χώρους τοῦ Βουλευτηρίου. Βάσει τῶν ὑποδείξεων αὐτῶν, ὁ κ. Π. Μανουηλίδης ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ Εἰδικοῦ Συμβούλου κ. Θ. Βοζίκη καὶ τοῦ Δ)ντοῦ προσωπικοῦ κ. Α. Μηλιώτη, κατήρτισε τὸ ὁριστικὸν σχέδιον τῆς διαρρυθμίσεως τῶν ἐσωτερικῶν χώρων τοῦ ἰσογείου, τὸ ὁποῖον καὶ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν μας τὴν 3ην ἀρξαμένου μηνός. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνέκρινε τὸ ὑποβληθὲν σχέδιον μὲ μόνην τροποποίησιν τὴν ὑπὸ τοῦ Δ)ντοῦ τοῦ Προσωπικοῦ κ. Α. Μηλιώτη, ὑποδειχθεῖσαν ἀντίστοιχον μεταφορὰν τῆς αἰθούσης ἀναμονῆς, καὶ τοῦ Γραφείου Ἐντύπων καὶ τοῦ παρακειμένου πολιτικοῦ γραφείου. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της τὰς ἐπιστολὰς τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως κ. Π. Κανελλοπούλου καὶ τοῦ ἐκπροσώπου τῆς Ἑνώσεως Κέντρου κ. Ν. Μπακοπούλου, αἱ ὁποῖαι ἀνεκοινώθησαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἰς τὴν Βουλήν, ἰδίως κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς 1ης καὶ 2ας Φεβρουαρίου καὶ τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τοὺς διαδρόμους τοῦ Βουλευτηρίου κατὰ τὰς συνεδριάσεις τοῦ Σώματος. Διὰ νὰ δοθῇ μία λύσις εἰς τὴν ἀπαράδεκτον κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ γενικῶς εἰς τοὺς χώρους τοῦ Βουλευτηρίου, πρέπει νὰ ἐλέγχωνται ὑπὸ τοῦ Φρουραρχείου καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς, οἱ χῶροι ἐντὸς τῶν ὁποίων εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ κινοῦνται οἱ κ.κ. βουλευταὶ κατὰ τὰς συνεδριάσεις τοῦ Σώματος ἢ τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Καὶ οἱ χῶροι αὐτοί, δὲν ἐλέγχονται, ὅταν οἱ ὑπάλληλοι ὅλων τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι στεγάζονται εἰς τὸ Μέγαρον, ὡς καὶ τὸ κοινὸν τὸ συναλλασσόμενον μὲ αὐτὰς διασχίζει ὅλους αὐτοὺς τοὺς χώρους. Δι’ αὐτό, ἡ Ἐπιτροπὴ μετὰ τὴν ἔγκρισιν τῆς διαρρυθμίσεως τῶν χώρων τοῦ ἰσογείου καὶ πρὶν προχωρήσῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς διαρρυθμίσεως τῆς αἰθούσης τῶν συνεδριάσεων καὶ τῶν πέριξ αὐτῆς χώρων, κατέληξεν εἰς τὰς ἑξῆς ἀποφάσεις, τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ὁποίων ἀναμένει ἀπὸ ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ἔχετε τὴν συμπαράστασιν τῆς Βουλῆς, τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν καὶ ἡμῶν. Αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι αἱ ἑξῆς: 1. Τὴν ἐπισκευὴν καὶ διαμόρφωσιν τῆς αἰθούσης τῶν τροπαίων, ὥστε νὰ εἶναι κατάλληλος διὰ πανηγυρικὰς ἑορτὰς δι’ ὃν σκοπὸν ἔχει γίνει. 2. Τὴν ἄμεσον διαμόρφωσιν τῆς Μεγάλης Μεσημβρινῆς Αἰθούσης, εἰς ἐντευκτήριον τῶν κ.κ. βουλευτῶν, ὅπως ἔχει ἀποφασισθῆ καὶ τὴν μεταφορὰν τῶν ὑπαλλήλων εἰς τὸν πρῶτον ὄροφον. 3. Τὴν ἐξεύρεσιν τριῶν τοὐλάχιστον αἰθουσῶν διὰ τὰς συνεδριάσεις τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι νὰ μὴ συνεδριάζουν τοῦ λοιποῦ εἰς τὰς αἰθούσας τῶν Κομμάτων. 4. Τὴν ἐντὸς μηνὸς ἀναμόρφωσιν καὶ βελτίωσιν τοῦ καφενείου τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι μόνον διὰ τοὺς κ.κ. βουλευτάς, κατὰ τὰς συνεδριάσεις τοῦ Σώματος. 5. Τὴν ἐντὸς δύο μηνῶν μεταφορὰν ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς εἰς τὴν μεσημβρινὴν πλευρὰν τοῦ πρώτου ὀρόφου. 6. Τὴν ἐντὸς μηνὸς προκήρυξιν δημοπρασίας διὰ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ τρόπου θερμάνσεως, ὡς ἡ ἔγκρισις τοῦ Ὑπουργείου. 7. Τὴν ἐντὸς μηνὸς προκήρυξιν δημοπρασίας, διὰ τὴν βελτίωσιν ἢ ἀντικατάστασιν τῶν ἐγκαταστάσεων κλιματισμοῦ. 8. Τὴν ἐντὸς δύο μηνῶν ὑποβολὴν μελέτης διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν μικροφωνικῶν ἐγκαταστάσεων τῆς αἰθούσης. 9. Τὴν ἄμεσον ἀντικατάστασιν ὅλων τῶν ἀνελκυστήρων τοῦ μεγάρου, δι’ ἀνελκυστήρων λειτουργούντων αὐτομάτως καὶ 10. Τὴν ἐντὸς τριῶν μηνῶν ὑποβολὴν τῆς μελέτης διὰ τὸν στρατωνισμὸν τῶν ἀνδρῶν τοῦ Φρουραρχείου τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν βορείαν πλευρὰν τοῦ μεγάρου. Μετὰ τιμῆς Α. Ρουσσόπουλος, Ι. Χαραλαμπόπουλος, Θ. Ρέντης, Δ. Κωστῆς, Α. Πρωτοπαπαδάκης, Γ. Βογιατζῆς, Α. Θεοδοσιάδης, Ν. Ἀναγνωστόπουλος, Ν. Κιτσίκης.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5Γ. ΠΑΝΑΓΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη, κ. Πρόεδρε, νὰ ἔχωμεν μίαν αἴθουσαν, ἡ ὁποία νὰ μεταβληθῇ εἰς ἑστιατόριον ἢ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἰς SELF–SERVICE. Δὲν εἶναι δουλειὰ αὐτή. Εὑρισκόμεθα ἐδῶ καὶ διανυκτερεύομεν νηστικοί. Καὶ αὐτό, νομίζω, δὲν εἶναι ἐποικοδομητικόν. Ἠμπορεῖ νὰ διαρρυθμισθῇ μία αἴθουσα εἰς ἑστιατόριον ἢ SELF–SER-VICE.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, οἱ συνάδελφοι Πολιτικοὶ Μηχανικοὶ καὶ Ἀρχιτέκτονες, προσδιώρισαν τὴν αἴθουσαν ἡ ὁποία θὰ διασκευασθῇ εἰς ἐντευκτήριον τῶν βουλευτῶν. Ἡ συνεχομένη αἴθουσα, εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον ἐργάζονται οἱ πρακτικογράφοι, προεβλέπετο ἀπὸ τὸ ἀρχικὸν σχέδιον ἐπὶ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἑστιατόριον. Καὶ εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, ἐλπίζω, πάρα πολὺ σύντομα, ὅταν διαρρυθμισθῇ τὸ ἐντευκτήριον τῶν βουλευτῶν, νὰ ἐγκατασταθῇ τὸ ἑστιατόριον. Θὰ συμβληθῶμεν μὲ ἓν ἐκ τῶν γειτονικῶν ἑστιατορίων, διότι βέβαια μαγειρεῖον, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναλάβῃ τὴν προμήθειαν τῶν φαγητῶν. Οὕτω, μαζὶ μὲ τὸ ἐντευκτήριον, θὰ ἔχωμεν συνεχόμενον ἑστιατόριον τῶν κ.κ. βουλευτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, οἱ συνάδελφοι κ.κ. Ι. Μποῦτος καὶ Λ. Μπουρνιᾶς, ἐζήτησαν τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁρίστε, κ. Μποῦτο.

§7Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὴν 31.1.1966, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου, εἶχον ὑποσχεθῆ εἰς τὸ Σῶμα νὰ καταθέσω τὸ σχέδιον ἐκθέσεως τοῦ Ο.Ο.Σ.Α. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, νὰ προβῶ εἰς τὴν ὑποσχεθεῖσαν κατάθεσιν τοῦ ἐγγράφου, ἐν μεταφράσει, μὲ τὴν δήλωσιν, πρῶτον, ὅτι ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην τῆς πιστότητος τῆς μεταφράσεως καὶ δεύτερον, ὅτι πρόκειται, πράγματι, περὶ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον κατηρτίσθη ἀπὸ τοὺς ἐμπειρογνώμονας τοῦ ΟΟΣΑ, ἐπὶ τῇ βάσει ἀντικειμενικῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει των. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι τὸ ἔγγραφον τοῦτο, ἐνέχει πολὺ μεγαλυτέραν σημασίαν διὰ τὴν ἀπεικόνισιν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας, ἀπὸ ὅσην σημασίαν θὰ ἔχῃ ἡ τελικὴ ἔκθεσις, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ καὶ θὰ καταρτισθῇ, τῇ συνεργασίᾳ τοῦ Ὀργανισμοῦ καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἐλπίζω, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κ. Πρόεδρε, νὰ καταθέσω, ἐν μεταφράσει, τὸ σχέδιον.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ κατατεθῇ καὶ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§9Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Θὰ δημοσιευθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ἢ θὰ διανεμηθῇ αὐτοτελές;

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

ΕΛΛΑΣ

ΕΚΘΕΣΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ

Εἰσαγωγή. 1. Κατὰ τὰ ἔτη 1964 καὶ 1965, ἡ ἐπέκτασις τῆς παραγωγῆς τῆς Ἑλλάδος, συνεχίσθη μὲ ὑψηλὸν ρυθμόν. Συγχρόνως ὅμως, ἡ ἐσωτερικὴ καὶ ἐξωτερικὴ οἰκονομικὴ ἰσορροπία ἐτέθη σοβαρῶς ἐν κινδύνῳ. Ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν ἐπεταχύνθη, τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν διεταράχθη καὶ τὰ συναλλαγματικὰ ἀποθέματα ἐμειώθησαν. Τὰ ἀνωτέρω ἦσαν ἀποτελέσματα τῆς ὑπερβολικῆς αὐξήσεως τῆς ἐσωτερικῆς ζητήσεως, ἡ ὁποία προεκλήθη κυρίως ἀπὸ μίαν πολιτικὴν αὐξήσεως τῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν τοῦ Δημοσίου ὡς καὶ τῶν μεταβιβάσεων, δαπάναι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀντεσταθμίσθησαν παραλλήλως ἀπὸ μίαν αὔξησιν τῶν ἐσόδων. 2. Τὸ βασικὸν καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ ἔτος 1966 θὰ εἶναι ἡ ἐπαναφορὰ τῆς ἐξωτερικῆς καὶ ἐσωτερικῆς οἰκονομικῆς ἰσορροπίας. Ἡ προσπάθεια αὕτη θὰ εἶναι δύσκολος. Θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὐοδωθῇ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἐφαρμόσῃ τὰ ἀπαραίτητα μέτρα μὲ σταθερότητα καὶ ἐφ’ ὅσον ἀκόμη ἡ κοινὴ γνώμη θὰ ἐννοήσῃ, ὅτι κάθε ἄλλη πολιτικὴ θὰ ὁδηγήσῃ πρὸς ἕνα πληθωρισμὸν ὡς καὶ εἰς τὴν διακοπὴν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ τῆς κοινωνικῆς προόδου, ἐπὶ ἕνα ἀπρόβλεπτον ἀριθμὸν ἐτῶν. 3. Μετὰ τὴν ἀνάλυσιν διὰ τὰ ἔτη 1964 καὶ 1965 (μέρος I) ἡ παροῦσα ἔκθεσις ἀσχολεῖται μὲ τὰς προοπτικὰς διὰ τὸ ἔτος 1966 καὶ μὲ τὰ ἄμεσα προβλήματα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς (μέρος 2). Ἀλλὰ καθίσταται ἀπαραίτητον νὰ ἀφιερωθῇ ἕνα μέρος τῆς ἐκθέσεως (μέρος 3) εἰς τὴν ἀνάλυσιν ὡρισμένων προβλημάτων τῆς πολιτικῆς ἀναπτύξεως ἡ μὴ ὀρθὴ ἐπίλυσις τῶν ὁποίων θὰ εἶχε δυσμενῆ ἀποτελέσματα ἀκόμη καὶ εἰς τὴν βραχυχρόνιον πολιτικήν, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι αὐτὰ τὰ προβλήματα ὡς ἐπίσης καὶ αἱ δυσκολίαι τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν εἶναι στενῶς συνδεδεμένα μὲ πολλὰς πλευρὰς τῆς πολιτικῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. I. Ἡ ΕΞΕΛΙΞΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΑ

ΕΤΗ 1964 ΚΑΙ 1965.

4. Τόσον κατὰ τὸ ἔτος 1964, ὅσον καὶ τὸ ἔτος 1965, ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία ἐπραγματοποίησεν ὑψηλοὺς ρυθμοὺς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς. Τὸ ἀκαθάριστον ἐθνικὸν προϊόν ηὐξήθη κατὰ 8,2% τὸ 1964 καὶ κατὰ 7,3% τὸ 1965. Ὁ βιομηχανικὸς τομεὺς ἐπέτυχε τὴν μεγαλυτέραν πρόοδον, δηλαδὴ 12% τὸ 1964 καὶ 9,6% τὸ 1965. Διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς χώρας ἡ ἀξία τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς ὑπερέβη τὴν ἀξίαν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς (ὁ βιομηχανικὸς τομεὺς ἀντιπροσωπεύει 28% περίπου τοῦ ἀκαθαρίστου ἐγχωρίου προϊόντος, ἔναντι 25% τοῦ γεωργικοῦ τομέως, κατὰ τὰ τελευταῖα δύο ἔτη). Ἡ ἰδιωτικὴ κατανάλωσις ἐνθαρρυνθεῖσα ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν πολιτικὴν αὐξήσεως τῶν εἰσοδημάτων ἦτο ὑψηλὴ κατὰ τὰ τελευταῖα δύο ἔτη, ὑπερέβη δὲ τὸ 8% ἐτησίως. Αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις ἐπίσης ηὐξήθησαν σοβαρῶς, ἀντιπροσωπεύουν δὲ τὰ 20% τῆς ἐθνικῆς δαπάνης. Ἀντιθέτως αἱ δημόσιαι ἐπενδύσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἤδη μειωθῆ κατὰ τὸ ἔτος 1963, ηὐξήθησαν ἐλάχιστα, ἐνῷ ἀντιθέτως ηὐξήθησαν σοβαρῶς αἱ Κυβερνητικαὶ τρέχουσαι δαπάναι καὶ μεταβιβάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπερρόφησαν διαρκῶς καὶ περισσοτέρους κρατικοὺς πόρους. Ἡ πίεσις τῆς ἐσωτερικῆς ζητήσεως προεκάλεσε μίαν σοβαρὰν διαταραχὴν τῆς οἰκονομικῆς ἰσορροπίας. Ἡ γενικὴ αὔξησις τῶν τιμῶν ἀνῆλθε εἰς 3,5% (δείκτης προκύπτων ἐκ τοῦ ἐθνικοῦ προϊόντος) ἐτησίως καθ’ ἕκαστον τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν, ἔναντι 1,9% κατὰ μέσον ὅρον, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν πέντε προηγουμένων ἐτῶν. Αἱ εἰσαγωγαὶ ηὐξήθησαν ἐπίσης σοβαρῶς καὶ τὰ συναλλαγματικὰ ἀποθέματα ἐμειώθησαν τὸ 1964, ἀκόμη δὲ περισσότερον κατὰ τὸ ἔτος 1965. (Πίναξ 1: Ἐθνικὸν προϊόν 1962–1965). Αἱ συνθῆκαι τῆς προσφορᾶς. 5. Τὰ συνολικὰ ἀποτελέσματα τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς ἦσαν ἱκανοποιητικὰ κατὰ τὸ ἔτος 1964. Τὸ ἀκαθάριστον προϊὸν τῆς γεωργίας ηὐξήθη κατὰ 3,8% εἰς ὄγκον, ἔναντι 9,3% τοῦ προηγουμένου ἔτους. Ὁ ρυθμὸς οὗτος διὰ ἓν ἔτος μειωμένης ἀποδόσεως τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὑψηλός, ὀφείλεται δὲ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν ηὐξημένην συγκομιδὴν σίτου (αὔξησις 40% ἐν σχέσει πρὸς τὸ 1964), ἡ ὁποία ἦτο ἀποτέλεσμα, τῆς αὐξήσεως τῶν καλλιεργηθεισῶν ἐκτάσεων ὡς ἐπίσης καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδόσεων. Ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς δημητριακῶν, ἡ ὁποία εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν ἐπιθυμητὴν ἐξέλιξιν (ἡ παραγωγὴ σίτου ὑπερβαίνει τώρα κατὰ ⅓ τὰς ἐθνικὰς ἀνάγκας) προῆλθεν ἐκ τῶν κάτωθι δύο λόγων: α) Εἰς τὴν διατήρησιν ἢ μᾶλλον εἰς τὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν ἀσφαλείας, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ὑπὸ τοῦ Κράτους, παρὰ ὡρισμένης διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς (1), τιμαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι οὐσιωδῶς ἀνώτεραι τῶν διεθνῶν. β) Εἰς τὴν μείωσιν τῶν ἐργατικῶν χειρῶν εἰς τὴν γεωργίαν λόγῳ τῆς ἐνταθείσης μεταναστεύσεως ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς. Ἀντιθέτως, ὁ τελευταῖος αὐτὸς λόγος προεκάλεσε μίαν σοβαρὰν μείωσιν τῆς παραγωγῆς βάμβακος (παραγωγή, ἡ ὁποία χρειάζεται σοβαρὸν ἀριθμὸν ἐργατικῶν χειρῶν) παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ὁ βάμβαξ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἀπετέλει ἕνα τῶν πλέον δυναμικῶν προϊόντων διὰ τὰς Ἑλληνικὰς ἐξαγωγάς. Ἀποτέλεσμα τῆς ἀνωτέρω ἐξελίξεως ἦτο, ὅτι τὸ ¼ περίπου τῆς παραγωγῆς σίτου κατὰ τὸ 1964 ἠγοράσθη καὶ ἐναποθηκεύθη ἀπὸ τὸ Κράτος, τὸ βάρος δὲ τῆς συγκεντρώσεως αὐτῆς ἔφερεν ὁ κρατικὸς προϋπολογισμός. Μίαν ἀνάλογον ἐξέλιξιν ἐσημείωσε καὶ ἡ παραγωγὴ καπνοῦ. Αἱ ὑψηλαὶ τιμαί, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἐνεθάρρυνον τοὺς παραγωγοὺς νὰ παράγουν περισσότερον καπνόν, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ αὐξηθοῦν τὰ ἀποθέματα καὶ τὸ Κράτος, νὰ καταβάλῃ πριμοδοτήσεις διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ προϊόντος εἰς βάρος ἐπίσης τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τέλος ἡ προσφορὰ προϊόντων, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ ἐσωτερικὴ ζήτησις ηὐξήθη πολὺ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη (κτηνοτροφικὰ προϊόντα) ἐλάχιστα ηὐξήθη καὶ ἡ πρόσθετος ζήτησις ἐκαλύφθη ἀπὸ τὰς εἰσαγωγάς. (Πίναξ 2: Γεωργικὴ παραγωγή). 6. Κατὰ τὸ 1965 ἡ ἐξέλιξις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς παρουσίασε περίπου τὰ αὐτὰ χαρακτηριστικά. Ἡ παραγωγὴ σίτου δὲν ἦτο παρὰ ἐλαχίστως μικροτέρα τῆς τοῦ ἔτους 1964, γεγονός, τὸ ὁποῖον ἠνάγκασε τὸ Κράτος νὰ ἀγοράσῃ εἰς τὰς τιμὰς ἀσφαλείας καὶ νὰ ἐναποθηκεύσῃ 400.000 τόννους σίτου· μετὰ τὴν συγκομιδὴν τοῦ ἔτους 1965, ἓν ἑκατομμύριον τόννοι σίτου ἔπρεπε νὰ ἀποθηκευθοῦν καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ πωληθοῦν εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ ἦτο ἐλαφρῶς μειωμένη, γεγονός, τὸ ὁποῖον διηυκόλυνε κάπως τὴν πώλησιν τῶν ἀποθεμάτων τῆς παραγωγῆς τοῦ 1964, ἡ παραγωγὴ τοῦ βάμβακος ἦτο ἐπίσης χαμηλὴ ὅπως καὶ κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος, γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐμείωσε τὰς δυνατότητας ἐξαγωγῆς τοῦ προϊόντος τούτου. Δεδομένου, ὅτι ἀναμένεται μία ὑψηλὴ ἐλαιοπαραγωγή, εἶναι μᾶλλον βέβαιον, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν εἰσοδημάτων τῶν ἀγροτῶν ἐσυνεχίσθη καὶ κατὰ τὸ 1965 καὶ οὕτω ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ ἐν τῷ συνόλῳ της θὰ αὐξηθῇ περίπου 4% κατ’ ὄγκον. 7. Ἡ αὔξησις τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς ἦτο ταχεῖα κατὰ τὸ ἔτος 1964, καὶ τοῦτο ὠφείλετο κατὰ σημαντικὸν μέρος εἰς τὴν διὰ πρώτην φορὰν ἔναρξιν λειτουργίας ὡρισμένων βιομηχανικῶν μονάδων. Ὁ ἐτήσιος μέσος ὅρος τοῦ γενικοῦ δείκτου βιομηχανικῆς παραγωγῆς (μεταποίησις, ὀρυχεῖα, ἐνέργεια καὶ ἠλεκτρισμὸς) ἦτο ἀνωτέρα κατὰ 12% ἔναντι τοῦ προηγουμένου ἔτους (ἔναντι 6,5% τὸ 1964 ἐν σχέσει μὲ τὸ ἔτος 1963). Ἡ αὔξησις τοῦ δείκτου τῆς μεταποιητικῆς βιομηχανίας ηὐξήθη κατὰ 11,2% (ἔναντι 7,4% τὸ 1963 ἐν σχέσει πρὸς τὸ 1962). Τὸ ἥμισυ τῆς αὐξήσεως ταύτης ὀφείλεται εἰς τὴν μεταλλουργίαν, εἰς τὰς ὑφαντικὰς βιομηχανίας καὶ εἰς τὴν χημικὴν βιομηχανίαν. Ἡ βιομηχανία καπνοῦ (ἀντανακλῶσα τὸ στάδιον πρώτης ἐπεξεργασίας τῆς πρώτης ὕλης ἐξαρτωμένη ἑπομένως ἀπ’ εὐθείας ἐκ τοῦ ὄγκου παραγωγῆς) συμμετέσχε κατὰ τὸ ⅕ εἰς τὴν γενικὴν ἐτησίαν αὔξησιν τοῦ δείκτου. Ἡ οἰκοδομικὴ δραστηριότης ὑπῆρξε λίαν ὑψηλὴ (+21,9% ἔναντι +14,1% τοῦ 1963), γεγονός, τὸ ὁποῖον ἦτο λίαν εὐνοϊκὸν διὰ κλάδους δραστηριότητος, οἱ ὁποῖοι συνδέονται ἀμέσως μὲ τὰς οἰκοδομὰς καὶ τὰ δημόσια ἔργα. 8. Ἡ βιομηχανικὴ δραστηριότης συνεχίσθη ἐπίσης καὶ κατὰ τοὺς πρώτους ἐννέα μῆνας τοῦ ἔτους 1965, παρὰ τὴν ἐλαφρὰν μείωσιν τοῦ ρυθμοῦ αὐξήσεως· ὁ μέσος ὅρος τῶν τριῶν πρώτων τριμήνων τοῦ ἔτους, ἦτο ἀνώτερος κατὰ 9,5% ἔναντι τοῦ μέσου ὅρου τῆς ἀναλόγου περιόδου τοῦ 1964 (ἡ ὁποία ὑπερέβαινε κατὰ 11,3% τὸ ἐπίπεδον τοῦ 1963). Καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1965 ἕνα μεγάλο μέρος (σχεδὸν ⅓) τῆς αὐξήσεως τοῦ δείκτου τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς ὀφείλεται εἰς τὴν βιομηχανίαν τοῦ καπνοῦ. Ἐὰν λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν τὸν εἰδικὸν δείκτην, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν συμμετέχει ὁ κλάδος τῆς βιομηχανίας καπνοῦ ὡς ἐπίσης καὶ ὁ κλάδος τῆς βιομηχανίας τροφίμων καὶ ποτῶν (ἡ ὁποία οὐδεμίαν σχεδὸν πρόοδον παρουσίασεν) ἡ αὔξησις τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς κατὰ τοὺς ἐννέα πρώτους μῆνας τοῦ ἔτους περιορίζεται εἰς 8,9% ἔναντι 12,5% κατὰ τὴν ἀντίστοιχον περίοδον τοῦ προηγουμένου ἔτους. Διὰ τὸ σύνολον τοῦ ἔτους ἀναμένεται νέα αὔξησις τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ ἐλαφρῶς μικροτέρα ἀπὸ αὐτήν, ἡ ὁποία ἐσημειώθη κατὰ τὸ 1964 (+9,6% καὶ 8,5% διὰ τὰς βιομηχανίας μεταποιήσεως) (Στατιστικὸν παράρτημα, Πίναξ 2). 9. Κατὰ συνέπειαν οὔτε κατὰ τὸ ἔτος 1964 οὔτε κατὰ τὸ ἔτος 1965 διαβλέπει κανεὶς βασικὰς ἀλλαγὰς εἰς τὴν διάρθρωσιν κατὰ κλάδους τῆς βιομηχανίας· αἱ ἐκ παραδόσεως βιομηχανίαι (διατροφῆς, καπνοῦ, ποτῶν, καὶ ὑφαντικαὶ βιομηχανίαι) συνεχίζουν νὰ ἀντιπροσωπεύουν τὸ ἥμισυ περίπου τοῦ συνόλου τῆς παραγωγῆς τῆς βιομηχανίας. Διαρθρωτικαὶ ἀλλαγαὶ δύνανται νὰ ἀναμένωνται διὰ τὸ ἔτος 1966 καὶ κυρίως διὰ τὸ ἔτος 1967 λόγῳ τῆς παραγωγῆς νέων βιομηχανικῶν συγκροτημάτων, τὰ ὁποῖα συντόμως θὰ λειτουργήσουν (ESSO PAPAS εἰς Θεσσαλονίκην, PECHINE εἰς Δελφούς, SAINT GOBAIN εἰς Νέαν Καρβαλὴ κλπ.). 10. Αἱ ὑπηρεσίαι ηὐξήθησαν κατά τι ταχύτερον κατὰ τὸ 1964 (+8,4%) ἔναντι τοῦ 1963 (+7,5%). Κατὰ τὸ ἔτος 1965 ὁ ρυθμὸς αὐξήσεως τῶν ὑπηρεσιῶν ἐπανῆλθεν εἰς τὸ ἐπίπεδον τοῦ 1963 (+7,5%). Ἀπασχόλησις. 11. Εἶναι σχεδὸν βέβαιον, ὅτι ἡ ἀπασχόλησις κατὰ τὸ 1964 καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1965, ἀνῆλθεν εἰς ὑψηλότερα ἐπίπεδα ἔναντι τῶν προηγουμένων ἐτῶν· ἀλλὰ εἶναι δύσκολον νὰ ἐκτιμηθοῦν αἱ διαφοραὶ τοῦ ἑνὸς ἔτους ἔναντι τοῦ προηγουμένου, δεδομένου, ὅτι αἱ διαθέσιμοι πληροφορίαι εἶναι ἐλάχισται καὶ ἐν μέρει ἀντιφάσκουν. Ὁ μέσος ἀριθμὸς τῶν ἐγγεγραμμένων ἀνέργων παρουσιάζει συνεχῆ μείωσιν ἀπὸ τὸ ἔτος 1960 (μεῖον 6,9% τὸ 1964), ἀλλὰ ἡ ἐξέλιξις αὕτη ἀντικατοπτρίζει ἀναμφισβητήτως τὴν μείωσιν ἐκ λόγων μεταναστεύσεως. Ὁ εἰδικὸς δείκτης τῆς ἀπασχολήσεως εἰς τὴν μεταποιητικὴν βιομηχανίαν δεικνύει μίαν ἀσήμαντον αὔξησιν ἐν σχέσει πρὸς τὸ προηγούμενον ἔτος· ὁ δείκτης οὗτος, ὁ ὁποῖος βασίζεται εἰς δεῖγμα ὡρισμένων βιομηχανιῶν, δὲν καλύπτει οὔτε τὴν ἵδρυσιν νέων μονάδων, οὔτε τὴν ἐξαφάνισιν παλαιῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει δεδομένων τοῦ Ἱδρύματος Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων (δεδομένα, τὰ ὁποῖα βασίζονται εἰς δεῖγμα 100 ἐπιχειρήσεων εἰς τὴν περιοχὴν Ἀθηνῶν) ἐμφανίζεται μείωσις τῆς ἀπασχολήσεως κατὰ 4,5% περίπου ἐν σχέσει μὲ τὸ 1963, γεγονὸς ποὺ δὲν δικαιολογεῖται εὔκολα. Ἡ αὔξησις τῆς μέσης ἑβδομαδιαίας διαρκείας τῆς ἐργασίας (+2,2% ἔναντι μιᾶς μειώσεως 1,5% κατὰ τὸ 1963) δεικνύει μᾶλλον, ὅτι ἡ ζήτησις ἐργατικῶν χειρῶν θὰ ἔπρεπε νὰ ἦτο ἀρκετὰ ὑψηλὴ κατὰ τὸ 1964· οἱ τομεῖς κατασκευῶν τῶν δημοσίων ἔργων καὶ τῶν μεταφορῶν, εἶχον ἓν ἐπίπεδον ἀπασχολήσεως ἀρκετὰ ὑψηλότερον ἔναντι τοῦ προηγουμένου ἔτους. Εἶναι ἀπαραίτητον καὶ ἐπεῖγον νὰ βελτιωθοῦν αἱ συνθῆκαι στατιστικῶν πληροφοριῶν εἰς τὸν τομέα τῆς ἀπασχολήσεως. Αἱ συνθῆκαι τῆς ζητήσεως. 12. Κατὰ τὰ ἔτη 1964 καὶ 1965 ηὐξήθη σημαντικῶς ἡ ἰδιωτικὴ ζήτησις καὶ ἡ δημοσία κατανάλωσις· ἀντιθέτως αἱ δημόσιαι ἐπενδύσεις παρέμεινον εἰς χαμηλὸν ἐπίπεδον. 13. Ἡ ἰδιωτικὴ κατανάλωσις ηὐξήθη κατὰ 8,2% (εἰς ὄγκον) τὸ ἔτος 1964, ἤτοι ἦτο ἐλαφρῶς μικροτέρα ἔναντι τοῦ ἔτους 1963 (10,5%). Ἡ αὔξησις αὐτὴ βασικῶς ὀφείλεται εἰς τὴν αὔξησιν τῶν γεωργικῶν εἰσοδημάτων (8,6% κατὰ μέσον ὅρον διὰ τὸ 1963 καὶ 1964, ἔναντι 3,8% κατὰ μέσον ὅρον διὰ τὴν περίοδον 1958–1962) καὶ κατὰ ἕνα μικρότερον ποσοστὸν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Κατὰ τὸ 1965 ἡ αὔξησις τῆς ἰδιωτικῆς καταναλώσεως διετηρήθη σταθερὰ εἰς τὸ αὐτὸ ἐπίπεδον τοῦ προηγουμένου ἔτους (8,6%). Ἡ δημοσία κατανάλωσις ἐπίσης ἐσημείωσε σημαντικὴν αὔξησιν κατὰ τὸ ἔτος 1964 (7,1%) καὶ τὸ 1965 (11,9%). 14. Αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις ηὐξήθησαν σημαντικῶς κατὰ τὸ ἔτος 1964 (25,3% εἰς ὄγκον, ἔναντι 14% κατὰ τὸ 1963). Ἡ πρόοδος αὕτη ὀφείλεται βασικῶς εἰς τὴν αὔξησιν τῶν παραγωγικῶν ἐπενδύσεων εἰς τὴν βιομηχανίαν (35% εἰς ὄγκον) ἐνῷ ἡ οἰκοδομικὴ δραστηριότης ηὐξήθη μὲ μικρότερον ρυθμὸν (21,9%). Τὸ 1965 αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις θὰ πρέπει νὰ ἐσημείωσαν ἀνάλογον αὔξησιν ἐὰν κρίνῃ κανεὶς ἀπὸ τὸ ὕψος τῶν εἰσαγωγῶν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν καὶ ἀπὸ τὰς ἀδείας οἰκοδομήσεως. Ἡ μεγάλη αὔξησις τῶν ἐπενδύσεων κατὰ τὰ δύο αὐτὰ ἔτη ἐξηγεῖται ἐν μέρει ἀπὸ τὴν κατασκευὴν νέων ἔργων, κυρίως ξένων ἐπιχειρήσεων. Τοῦτο εἶναι ἐπίσης πιθανὸν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν εὐνοϊκῶν φορολογικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν τὸ 1964(1) καὶ τὰ ὁποῖα διετηρήθησαν κατὰ τὸ ἔτος 1965 τόσον ὑπὲρ τῶν ἐπιχειρηματιῶν, ὅσον καὶ ὑπὲρ τῶν ἑταιρειῶν. Τέλος ἡ αὔξησις κατὰ τὸ ἔτος 1965 τῶν εἰσαγωγῶν (2) τῶν γεωργικῶν μηχανημάτων, αἱ ὁποῖαι ηὐξήθησαν κατὰ 48%, δεικνύει, ὅτι ἡ σημαντικὴ βελτίωσις τῆς χρηματοδοτήσεως τῆς γεωργίας (3) ἔπαιξεν ἕνα σημαντικὸν ρόλον εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐπενδύσεων. Ἀναμένεται, ὅτι διὰ τὸ σύνολον τοῦ ἔτους ἡ αὔξησις τῶν ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων θὰ ἀνέλθῃ περίπου εἰς 19%. (1) Ἐτησία μελέτη Ο.Ο.Σ.Α. ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος, Αὔγουστος 1964, σελ... (παρ. 37). (2) Στοιχεῖα Τελωνείων, Ἰανουάριος–Σεπτέμβριος 1961. (3) Ἀντιπροσωπεύει τὸ 10% τοῦ συνόλου τῶν εἰσαγωγῶν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν. 15. Ἡ αὔξησις τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων τὸ 1964 (+3,3% εἰς ὄγκον) δὲν ἦτο ἐπαρκὴς διὰ νὰ ἀντισταθμίσῃ τὴν μείωσιν (−8%), ἡ ὁποία ἐσημειώθη κατὰ τὸ 1963. Ἡ δυσκολία χρηματοδοτήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων ἔπαιξε σημαντικὸν ρόλον ἀνασχέσεως εἰς τὴν αὔξησιν, ἡ ὁποία προεβλέπετο διὰ τὸ 1965 (+3% ἔναντι 9%, ἡ ὁποία προεβλέπετο ἀρχικῶς), καὶ οὕτως αἱ δημόσιαι ἐπενδύσεις εὑρίσκονται ἀκόμη κάτω ἀπὸ τὸ ἐπίπεδον τοῦ 1962. Ἡ ἐξέλιξις αὕτη, ἡ ὁποία βασικῶς ὀφείλεται εἰς προβλήματα χρηματοδοτήσεως (ἀντιθέτως πρὸς ὅ,τι συνέβαινε τὸ 1963 ὅπου τεχνικαὶ δυσκολίαι εἶχον μειώσει τὴν δυνατότητα ἐκτελέσεως ἔργων, διὰ τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐξασφαλισθῆ ἡ χρηματοδότησις) θὰ πρέπει νὰ ἐμβάλῃ εἰς σοβαρὰς ἀνησυχίας, εἰς τὴν περίπτωσιν μιᾶς χώρας ὅπου αἱ ἀνάγκαι ἐξοπλισμοῦ (διὰ τὰς μεταφοράς, συγκοινωνίας, ἐκπαίδευσιν, ὑγείαν, γεωργικὴν ὑποδομὴν κλπ.) μὴ ἐπαρκῶς ἱκανοποιηθεῖσαι κατὰ τὸ παρελθόν, αὐξάνουν συνεχῶς ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν αὔξησιν τῆς ἐκβιομηχανίσεως. (Πίναξ 3: Αἱ ἐπενδύσεις τὸ 1963 καὶ 1964). Ἡ οἰκονομικὴ καὶ δημοσιονομικὴ ἰσορροπία. 16. Ἡ οὐσιώδης αὔξησις τῶν παραγόντων τῆς ἐσωτερικῆς ζητήσεως τὸ 1964 προεκάλεσε πιέσεις ἐπὶ τῶν τιμῶν καὶ ἐπὶ τῶν εἰσοδημάτων τῶν μισθωτῶν, ἀλλὰ κυρίως εἶχεν ἐπιπτώσεις ἐπὶ τῆς ἐξελίξεως τῶν ἐξωτερικῶν συναλλαγῶν, ὅπου τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον ἐχειροτέρευσε σοβαρῶς. Τὸ 1965 τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον ἐχειροτέρευσεν ἔτι περισσότερον, συγχρόνως δὲ ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν ἐπεταχύνθη. Ἡ ἐθνικὴ δαπάνη ἐκαλύφθη ὁλονὲν καὶ περισσότερον ἀπὸ μεταβιβάσεις ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Αἱ μεταβιβάσεις αὗται, αἱ ὁποῖαι ἀπετέλουν τὸ 5% περίπου τῆς ἐθνικῆς δαπάνης κατὰ τὴν περίοδον 1960 ἕως 1963, ἀντιπροσωπεύουν τὸ 7,2% τὸ 1964 καὶ τὸ 9,5% τὸ ἔτος 1965. (Πίναξ 4: Χρηματοδότησις τῆς ἐθνικῆς δαπάνης). Τιμαὶ καὶ ἡμερομίσθια. 17. Τὸ ἐπίπεδον τῶν ἐσωτερικῶν τιμῶν, κατὰ τὸ 1964, ἐπηρεάσθη κυρίως ἀπὸ δύο παράγοντας: Τὴν αὔξησιν τῶν διεθνῶν τιμῶν ὡρισμένων βασικῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται καὶ τὴν πολιτικὴν προστασίαν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις. Ἡ αὔξησις τῆς ἐσωτερικῆς ζητήσεως φαίνεται νὰ ἔπαιξεν ὀλιγώτερον ρόλον, διότι ἢ ἐνίσχυσεν ἀμέσως τὴν αὔξησιν τῆς προσφορᾶς, ὅταν αἱ συνθῆκαι τῆς παραγωγῆς τὸ ἐπέτρεπον π.χ. εἰς τὴν βιομηχανίαν ὑφασμάτων, εἰς τὴν βιομηχανίαν παραγωγῆς οἰκοδομικῶν ὑλικῶν κλπ. ἢ μετεφράσθη εἰς αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν προϊόντων διατροφῆς, εἰδῶν ἠλεκτρικῆς ἐφαρμογῆς, μηχανημάτων. Ἡ Κυβέρνησις ηὐνόησε συχνάκις τὴν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν κάθε φορὰ ποὺ αὐτὸ καθίστατο ἀπαραίτητον λόγῳ μὴ ἀναλόγου αὐξήσεως τῆς ἐσωτερικῆς παραγωγῆς προκειμένου νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ ζήτησις, εἴτε διὰ μειώσεως ἢ ἀκόμη καὶ πλήρους καταργήσεως (ἀλλὰ προσωρινὰ) τῶν δασμῶν, (ὡς διὰ τὸ κρέας, προϊόντα γάλακτος, ἐργαλεῖα κλπ.). Ὑπολογίζεται, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν τὸ 1964 ἦτο 3,4% ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δείκτου ἀποπληθωρισμοῦ τοῦ ἐθνικοῦ προϊόντος (ἐκ τοῦ ὁποίου πράγματι προκύπτει, ὅτι αἱ τιμαὶ τῶν γεωργικῶν προϊόντων ηὐξήθησαν οὐσιωδῶς λόγῳ τῶν Κυβερνητικῶν ἀποφάσεων). Ἀντιθέτως, ὁ δείκτης τῶν τιμῶν καταναλωτοῦ δὲν ηὐξήθη παρὰ 0,8% κατὰ μέσον ὅρον ἐτησίως, ἐν τούτοις ἡ αὔξησις τοῦ δείκτου τούτου κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἦτο 1,5% (0,7% κατὰ τὸ 1963). Ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν ἐπεταχύνθη ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1965, ὁ δείκτης τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου 1965 ὑπερέβη κατὰ 3,8% τὸ ἐπίπεδον τοῦ Νοεμβρίου 1964, ἐνῷ μέσος ὅρος τῶν δύο πρώτων μηνῶν τοῦ ἔτους ὑπερέβαινε κατὰ 2,8% τὴν ἀντίστοιχον περίοδον τοῦ 1964. Οἱ ἀριθμοὶ συμπίπτουν μὲ τὴν ἐκτίμησιν κατὰ τὸ 1965 τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν διὰ τὸ ἐθνικὸν προϊὸν (+3,4%). Ὁ δείκτης τῶν τιμῶν χονδρικῆς πωλήσεως ηὐξήθη κατὰ τὸ 1964 κατὰ 3,8% ἐπὶ ἐτησίας βάσεως, ἐνῷ αἱ τάσεις αὐξήσεως τοῦ δείκτου αὐτοῦ συνεχίσθησαν καὶ κατὰ τὸ 1965, ἡ αὔξησις τῶν πρώτων δύο μηνῶν ἀνῆλθεν εἰς 4,3% ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀντίστοιχον περίοδον τοῦ 1964. 18. Ἡ αὔξησις τῶν ἡμερομισθίων ἐπεταχύνθη κατὰ τὸ 1964 ἐν σχέσει μὲ τὰ προηγούμενα ἔτη ὑπὸ τὴν συνδυαζομένην ἐπίδρασιν δύο παραγόντων: Ἀπὸ τὴν μείωσιν τῶν ἐργατικῶν χειρῶν εἰς τὴν γεωργίαν, ὡς ἀποτέλεσμα τῆς μεταναστεύσεως καὶ τῆς ἀστικοποιήσεως καὶ ἀπὸ τὴν πλέον φιλελευθέραν κοινωνικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν υἱοθέτησεν ἡ Κυβέρνησις. Ἡ αὔξησις τῶν ἡμερομισθίων εἰς τὴν γεωργίαν ὑπολογίζεται εἰς 20% τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ἔτος 1964 καὶ μᾶλλον πρέπει νὰ ἦτο ἡ ἰδία κατὰ τὸ ἔτος 1965. Ἡ αὔξησις τῶν ἡμερομισθίων εἰς τὴν γεωργίαν, δυσχερῶς ὑποφερτὴ εἰς ἕνα τομέα, ὁ ὁποῖος εἶναι πολὺ ὀλίγον μηχανοποιημένος, εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν μεταφορὰν ἐργατικῶν χειρῶν εἰς καλλιέργειες μὴ ἐντατικές, ὅπως ἤδη ἀναφέραμεν προηγουμένως (παρ. 7 καὶ 8). Εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ τὰς ὑπηρεσίας, ἡ ὑπογραφὴ τῆς νέας ἐθνικῆς συλλογικῆς συμβάσεως κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1964 ηὔξησε τὰ κατώτατα ἡμερομίσθια, τὰ ὁποῖα ἴσχυον τὸν Ἰούλιον τοῦ 1962, κατὰ ποσοστὰ κυμαινόμενα ἀπὸ 11,9% ἕως 13,6% καὶ μὲ ἀναδρομικὴν ἰσχὺν ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1964. Ἐπίσης διὰ πρώτην φορὰν ἐδόθη ἐπίδομα ἀδείας (ἴσον πρὸς τὸ ¼ τοῦ μηνιαίου μισθοῦ διὰ τὸ ἔτος 1964 καὶ ἴσον μὲ τὸ ἥμισυ τοῦ μισθοῦ ἀπὸ τὸ ἔτος 1965). Τὸ ἐπίδομα αὐτὸ ἀναλογεῖ εἰς μίαν μέσην αὔξησιν 3,7% ἐτησίως. Ἡ ὑπογραφὴ τῆς συλλογικῆς συμβάσεως ἐδημιούργησε μίαν σειρὰν ἀναπροσαρμογῶν τῶν διαφόρων τομέων μὲ σημασίαν κυμαινομένην ἀναλόγως μὲ τοὺς τομεῖς. Εἰς τὴν μεταποιητικὴν βιομηχανίαν, ἡ μέση αὔξησις τοῦ 1964 ἦτο 11,8% ἔναντι 5,8% τοῦ 1963 καὶ 7% τοῦ 1962. 19. Ἡ τάσις ὑψώσεως τῶν μισθῶν ἐσυνεχίσθη τὸ 1965. Ἡ στενότης τῆς ἀγορᾶς ἐργασίας καὶ αἱ διεκδικήσεις τῶν συνδικάτων κατέληξαν εἰς τὴν ὑπογραφὴν (τὴν 16ην Δεκεμβρίου 1965) μιᾶς νέας συλλογικῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία καθώρισε τὰ ἡμερομίσθια ἀπὸ τὴν 1ην Ἰανουαρίου 1966. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως ταύτης τὰ ἐλάχιστα ἡμερομίσθια ποὺ εἶχαν καθορισθῆ βάσει τῆς προηγουμένης συμβάσεως, ηὐξήθησαν κατὰ ποσοστὰ κυμαινόμενα ἀπὸ 17,2% ἕως 23% διὰ τοὺς ἐνηλίκους ἐργάτας (καὶ πολὺ περισσότερον διὰ τοὺς μαθητευομένους). (Πίναξ 4. Ὕψος ἡμερομισθίων). (Πίναξ 4. Βασικὰ ἡμερομίσθια βάσει συμβάσεων). 20. Ἡ αὔξησις τῆς ρευστότητος τῆς οἰκονομίας (ἐκτὸς τοῦ Τραπεζιτικοῦ συστήματος) ἐπεταχύνθη τὸ ἔτος 1964. Κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἡ αὔξησις τῆς προσφορᾶς χρήματος ἀνῆλθεν εἰς 21% ἔναντι 15% τοῦ 1963. Ἡ αὔξησις τοῦ λογιστικοῦ χρήματος ἦτο ἀκόμη πλέον σημαντικὴ (23%, ἔναντι 16% 1963). Ἡ ἐξέλιξις αὕτη ὀφείλεται κατὰ πρῶτον λόγον εἰς τὴν σημαντικὴν αὔξησιν τῆς χρηματοδοτήσεως τοῦ δημοσίου τομέως, ἡ ὁποία σχεδὸν ἐδιπλασιάσθη τὸ 1964 ἐν σχέσει μὲ τὸ 1965. Συγχρόνως, ἡ καθαρὰ χρηματοδότησις τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέως ηὐξήθη πολύ, ἡ αὔξησις τῶν πιστώσεων πρὸς τὴν οἰκονομίαν ἐμειώθη ἐλαφρῶς ἐν σχέσει πρὸς τὸ 1963, ἀλλὰ ὁ ρυθμὸς αὐξήσεως τῶν καταθέσεων ὄψεως καὶ ταμιευτηρίων ἐμειώθη οὐσιωδῶς. Ἡ μείωσις αὕτη ἐξηγεῖται τοὐλάχιστον ἐν μέρει ἀπὸ τὴν ἀγορὰν χρυσῶν λιρῶν ἀπὸ τοὺς ἰδιῶτες εἰς τὴν ἐλευθέραν ἀγορὰν χρυσοῦ, ὡς ἀποτέλεσμα τῶν πολιτικῶν γεγονότων (Κυπριακὴ κρίσις). Ἡ σημαντικὴ μείωσις τῶν ἀποταμιεύσεων ἐδημιούργησε μίαν σημαντικὴν μείωσιν τῆς ρευστότητος τοῦ τραπεζικοῦ συστήματος. Ἐπίσης ἡ μείωσις τῶν συναλλαγματικῶν ἀποθεμάτων καὶ αἱ πωλήσεις χρυσοῦ ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἀγοράν, εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα τὴν περιωρισμένην αὔξησιν τοῦ ὄγκου τοῦ χαρτονομίσματος. Τὸ 1965, ἡ αὔξησις τῶν χρηματικῶν διαθεσίμων ἦτο πολὺ μειωμένη (+ 9% διὰ τοὺς πρώτους 10 μῆνες ἔναντι 15% διὰ τὴν ἰδίαν περίοδον τοῦ 1964). Κατὰ τὸ ἔτος 1965 ἡ χρηματοδότησις τοῦ Δημοσίου τομέως εἶχε μικρότερη ἀκόμη ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας ἔναντι τοῦ ἔτους 1964, καὶ ἡ καθαρὰ χρηματοδότησις τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέως ἐμειώθη περίπου εἰς τὸ ἥμισυ ὡς ἀποτέλεσμα τόσον τῆς ἐπιβραδύνσεως εἰς τὴν αὔξησιν τῶν πιστώσεων ὅσον καὶ τῶν καταθέσεων ὄψεως καὶ τοῦ ταμιευτηρίου. Ἀντιθέτως ὁ ἐξωτερικὸς τομεὺς τῆς οἰκονομίας ἐπέδρασεν ὀλιγώτερον δυσμενῶς εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας κατὰ τὸ 1965 ἔναντι τοῦ 1964. (Πίναξ 5. Προσφορὰ χρήματος). 21. Αἱ χορηγηθεῖσαι πιστώσεις εἰς τὸν ἰδιωτικὸν τομέα ηὐξήθησαν ὀλιγώτερον κατὰ τὸ 1964 (+14%) ἔναντι τοῦ 1963 (+ 17%), ἡ αὔξησις τῶν πιστώσεων ἐπεβραδύνθη ἔτι περισσότερον κατὰ τοὺς 9 πρώτους μῆνας τοῦ 1965 (+ 7,8% ἔναντι 11,7%, 12,6% κατὰ τὰς ἀντιστοίχους περιόδους τῶν ἐτῶν 1964 καὶ 1963). Ὁ βασικὸς παράγων αὐτῆς τῆς καθυστερήσεως εἰς τὴν αὔξησιν τῶν πιστώσεων φαίνεται ὅτι εἶναι, κυρίως κατὰ τὸ δεύτερον ἥμισυ τοῦ ἔτους 1964, ἡ μείωσις τῆς ρευστότητος τῶν Τραπεζῶν. Συγχρόνως ἀπὸ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1964, ἡ πολιτικὴ τῶν νομισματικῶν ἀρχῶν ἦτο ἀκόμη πλέον συμπιεστική, καὶ ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1965 ἡ ἐπιβολὴ ἑνὸς ἐτησίου γενικοῦ νομισματικοῦ προγράμματος ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὸν καλύτερον ἔλεγχον ἐπὶ τῆς δραστηριότητος τοῦ τραπεζιτικοῦ συστήματος ἐπιβάλλοντες ὡρισμένους στόχους καὶ περιορισμοὺς ἐν σχέσει μὲ τὴν γενικὴν νομισματικὴν ἰσορροπίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξέλιξιν τῶν πιστώσεων κατὰ τομεῖς, αἱ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τὴν βιομηχανίαν ηὐξήθησαν κατὰ τὸ 1964 σημαντικῶς (+16%) ἂν καὶ ὀλιγώτερον ἀπὸ τὸ 1963 (+ 18,5%). Κατὰ τοὺς πρώτους 9 μῆνας τοῦ ἔτους 1965 αἱ πιστώσεις παρουσιάζουν ἐπιβράδυνσιν 4,7% ἔναντι 11,9% διὰ τὴν ἰδίαν περίοδον τοῦ 1964. Αἱ χορηγηθεῖσαι πιστώσεις διὰ τὴν κατασκευὴν οἰκιῶν ηὐξήθησαν ταχέως (26% τὸ 1964 καὶ 16% κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν 9 πρώτων μηνῶν τοῦ 1965). Αἱ χορηγηθεῖσαι πιστώσεις εἰς τὸν ἐμπορικὸν τομέα ἐσημείωσαν κατὰ τὸ 1964 μικρὰν αὔξησιν, (+ 9%) ἐν σχέσει μὲ τὰ δύο προηγούμενα ἔτη (ὅπου ἡ αὔξησίς των ἦτο περίπου 30% κατ’ ἔτος). Ἡ σημαντικὴ αὕτη μεταβολὴ ἴσως νὰ ὀφείλεται εἰς τὴν ἀλλαγὴν τοῦ τρόπου χρηματοδοτήσεως τοῦ ἐμπορίου τοῦ καπνοῦ. Ἡ συλλογὴ καὶ ἐναποθήκευσις τοῦ καπνοῦ, ἡ ὁποία μέχρι τοῦ τέλους τοῦ 1963 ἐγένετο ἀπὸ τὰς ἰδιωτικὰς ἐμπορικὰς ἐπιχειρήσεις, ὑπήχθη ἀπὸ τὸ 1964 κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὸ κράτος. Τὸ 1965 ἡ αὔξησις τῶν πιστώσεων εἰς τὸ ἐμπορικὸν τομέα ἦτο σημαντικὴ (+13% εἰς 9 μῆνας). Ὅσον ἀφορᾶ τὴν κατανομὴν τῶν πιστώσεων κατὰ εἶδος πιστώσεως ἔλαβε χώραν κατὰ τὸ 1964 καὶ τὸ ἔτος 1965 μία εὐνοϊκὴ ἐξέλιξις ὑπὲρ τῶν μεσοπροθέσμων δανείων καὶ κυρίως τῶν μακροπροθέσμων. Τοῦτο ὀφείλεται ἐν μέρει εἰς τὴν δραστηριότητα τοῦ Ὀργανισμοῦ διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ ἀπὸ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1964 ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν Βιομηχανικῆς Ἀναπτύξεως, ἡ ὁποία διεδέχθη τὸν Ὀργανισμὸν αὐτόν, ἀλλὰ ἐπίσης καὶ ἀπὸ τὴν σημαντικὴν ἀνάπτυξιν τῶν μακροπροθέσμων δανείων τὰ ὁποῖα ἐχορηγήθησαν ἀπὸ τὰς ἐμπορικὰς τραπέζας. (Πίναξ 6. Πιστώσεις εἰς τὴν Οἰκονομίαν). 22. Αἱ πιστώσεις εἰς τὸν δημόσιον τομέα ηὐξήθησαν σημαντικῶς κατὰ τὸ 1964, περίπου εἰς τὸ αὐτὸ ὕψος ἐν τῷ συνόλῳ μὲ τὰς πιστώσεις τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέως. Τὸ χρεωστικὸν ὑπόλοιπον τοῦ Δημοσίου ἔναντι τῆς τραπέζης αὐξήθηκε κατὰ 4,8 δισ. δρχ. (ἤτοι κατὰ 30%). Ἐπὶ πλέον ἐμειώθησαν κατὰ 600.000.000 δρχ. τὰ βραχυχρόνια ὑπὲρ τοῦ κράτους κεφάλαια εἰς τὰς τραπέζας. Τὸ ἔτος 1965 ἡ ἐξέλιξις ἦτο ὀλιγώτερον εὐνοϊκή. Κατὰ τοὺς 9 πρώτους μῆνας τοῦ ἔτους τούτου τὸ καθαρὸν χρέος τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τοῦ τραπεζιτικοῦ συστήματος ηὐξήθη κατὰ 1,8 δισ. δρχ. Ἀντιθέτως τόσον κατὰ τὸ 1964 ὅσον καὶ τὸ 1965 αἱ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι διετέθησαν εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις καὶ εἰς ἄλλους δημοσίους ὀργανισμοὺς ηὐξήθησαν κατά τι. Ἐν μέρει αὐτὸ ἐξηγεῖται ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῶν ἐπιχειρήσεων αὐτῶν νὰ προσφύγουν εἰς τὴν κεφαλαιαγορὰν κατὰ τὸ 1964 (δάνεια 800.000.000 δρχ. τῆς Δημοσίας Ἐπιχειρήσεως Ἠλεκτρισμοῦ) καὶ εἰς δάνεια τοῦ ἐξωτερικοῦ κατὰ τὸ 1965. Δημόσια Οἰκονομικά. 23. Ὁ ἀρχικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ 1964 (ἴδε πίνακα 7) προέβλεπε μίαν σημαντικὴν αὔξησιν πολὺ ταχυτέραν τῶν τρεχουσῶν δαπανῶν παρὰ τῶν τρεχουσῶν εἰσπράξεων καὶ ἕνα πλεόνασμα τῆς τάξεως τοῦ 1,9 δισεκατ. δρχ., ὅπως καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1963. Συγχρόνως ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων προεβλέπετο νὰ ἀνέλθῃ ἀπὸ 6,3 εἰς 7,25 δισεκ. δρχ. Θὰ ἦτο δυνατὸν κανεὶς νὰ προβλέψῃ, ἐξ ἄλλου, ὅτι αἱ δαπάναι ἐκτὸς προϋπολογισμοῦ, αἱ ὁποῖαι γίνονται διὰ τὴν συγκράτησιν τῶν γεωργικῶν τιμῶν (δαπάναι, αἱ ὁποῖαι φαίνονται εἰς τὸν λογαριασμὸν καταναλωτικῶν ἀγαθῶν τῆς Κυβερνήσεως παρὰ τῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος) θὰ ἀνήρχοντο σημαντικῶς συνεπείᾳ τῆς ὑψώσεως τῶν τιμῶν ἀσφαλείας τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Διὰ τὴν κάλυψιν τοῦ λογαριασμοῦ καταναλωτικῶν ἀγαθῶν φαίνεται, ὅτι προεβλέπετο νὰ δοθοῦν 750 ἑκατ. δρχ. ἀπὸ τὸ τρέχον περίσσευμα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ χρηματοδότησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπενδύσεων προεβλέπετο, ὅτι θὰ καλυφθῇ κατὰ 1,1 δισεκ. δρχ. ἀπὸ τὸ πλεόνασμα τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ, κατὰ 1,2 δισεκ. ἀπὸ ἐσωτερικὰ δάνεια μακροπρόθεσμα καὶ κατὰ 1,7 δισεκ. δρχ. περίπου ἀπὸ πιστώσεις τοῦ προγράμματος δημοσίων ἐπενδύσεων ποὺ δὲν θὰ ἐχρησιμοποιοῦντο (τὸ 1963 ἡ ἀνάλογος πρόβλεψις ἀνήρχετο εἰς 400 ἑκατ. δρχ.). (Πίναξ Κ 7. Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους). 24. Πράγματι αἱ τρέχουσαι εἰσπράξεις, αἱ ὁποῖαι ηὐξήθησαν κατὰ 15,7% ἔναντι τοῦ 1963, ὑπερέβησαν κατὰ 800 ἑκατομμ. δρχ. τὰς ἀρχικὰς προβλέψεις. Ὁ μεγαλύτερος ρυθμὸς αὐξήσεως εἰς τὰς εἰσπράξεις ἐσημειώθη εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους (+24% ἔναντι τοῦ 1963), ἀλλὰ ἡ κυρία αὔξησις προῆλθεν ἀπὸ τοὺς ἐμμέσους φόρους, ἀντικατοπτρίζουσα οὕτω τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως καὶ τῶν εἰσαγωγῶν. Αἱ τρέχουσαι δαπάναι ἔμειναν ὡς προεβλέποντο. Αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι παρουσίασαν κυρίως μεγάλην αὔξησιν ἦσαν αἱ μεταβιβάσεις (+21,6%), οἱ μισθοὶ τοῦ προσωπικοῦ (+16,1%) καὶ ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ δημοσίου χρέους (+10,5%). Ὁ τομεύς, ὁ ὁποῖος κυρίως ηὐνοήθη ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῶν πιστώσεων (+35,1%) ἦτο ἡ ἐκπαίδευσις ἐν σχέσει μὲ τὰς ἐκπαιδευτικὰς μεταρρυθμίσεις ποὺ ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους. Παρὰ τὴν μὴ πραγματοποίησιν ὡρισμένων ἐξωτερικῶν πηγῶν, ποὺ εἶχον ὑπολογισθῆ εἰς τὸν προϋπολογισμόν, τὸ πλεόνασμα τοῦτο ὑπερέβη τὰς ἀρχικὰς προβλέψεις καὶ ἔφθασε τὰ 2.040 ἑκατ. δρχ. Παρ’ ὅλα ταῦτα, τὸ πρόγραμμα τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων δὲν ἐπραγματοποιήθη παρὰ κατὰ 5 δισεκ. δρχ. περίπου. Οἱ λόγοι τοῦ περιωρισμένου αὐτοῦ προγράμματος δὲν εἶναι εὐκρινεῖς. Δὲν φαίνεται, ὅτι ὑπῆρξεν ἔλλειψις ἔργων, ὡς κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη συνέβαινε, ἀλλ’ ἀντιθέτως, τὸ ὕψος τῶν ἔργων ἐν ἐκτελέσει, ὑπερέβαινε κατὰ πολὺ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων (ὑπολογίζεται, ὅτι εἰς τὸ τέλος τοῦ 1965, τὸ συνολικὸν ὕψος τῶν ἔργων ἐν ἐκτελέσει ἔφθανε τὰ 30 δισεκ. δρχ.). Αἱ δυσκολίαι χρηματοδοτήσεως ἔπαιξαν, χωρὶς καμμίαν ἀμφιβολίαν, ἕνα σπουδαῖον ρόλον. Τὰ νέα μακροπρόθεσμα δάνεια, τὰ ὁποῖα ὑπελογίζετο, ὅτι θὰ ἀντληθοῦν ἀπὸ τὴν ἐσωτερικὴν ἀγοράν, δὲν ἔλαβον χώραν καὶ ἀντὶ τούτων ἡ Κυβέρνησις προσέφυγεν εἰς ἔντοκα γραμμάτια παρὰ τοῦ Τραπεζιτικοῦ συστήματος. Ἐξ ἄλλου, ἡ ἐξωτερικὴ βοήθεια, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπελόγιζεν ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἐπραγματοποιήθη καὶ μόνον περὶ τὸ τέλος τοῦ ἔτους ἡ Κυβέρνησις ἠδυνήθη νὰ συνάψῃ δάνειον ἀπὸ μίαν ὁμάδα Ἀμερικανικῶν Τραπεζῶν ὕψους περίπου ἀντιστοίχου τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον προεβλέπετο ἀπὸ ἐξωτερικὴν βοήθειαν. Ἐν τούτοις, ἄλλοι τρόποι προσωρινῆς χρηματοδοτήσεως θὰ ἠμποροῦσαν νὰ χρησιμοποιηθοῦν. Ἐὰν δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν εἶναι, διότι συγχρόνως ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ λογαριασμοῦ καταναλωτικῶν ἀγαθῶν, ἡ ὁποία χρηματοδότησις ἀνῆλθεν εἰς 1.800 ἑκατ. δρχ. διὰ τὴν χρηματοδότησιν συγκεντρώσεως τοῦ καπνοῦ. 25. Ὁ ἀρχικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ 1965 προέβλεπε νέαν ἀκόμη αὔξησιν, περισσότερον σημαντικὴν ἀπὸ τὸ 1964, τῶν τρεχουσῶν δαπανῶν (17,4%) ὡς ἀποτέλεσμα τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δημοσίου χρέους (+31,5%), τῶν μεταβιβάσεων (23,5%) καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν (+10,2%). Συγχρόνως ἐγένετο σημαντικὴ μείωσις τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν (κατὰ 10%). Παρὰ τὴν μείωσιν αὐτήν, προεβλέπετο μία αὔξησις ἀμέσων φόρων κατὰ 19,4% καὶ περίπου τὸ ἴδιο διὰ τοὺς ἐμμέσους φόρους. Τὸ τρέχον πλεόνασμα θὰ ἔπρεπε οὕτω νὰ ἀνέλθῃ εἰς 2 δισεκ. δρχ., ἐκ τῶν ὁποίων 1.200 ἑκατ. θὰ συνέβαλον εἰς τὴν χρηματοδότησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπενδύσεων, ὁ ὁποῖος ἀνήρχετο εἰς 7,9 δισεκ. δρχ. (ἢ 6,5 δισεκ. δρχ., λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει τῶν μὴ χρησιμοποιηθησομένων πιστώσεων). Ἐπὶ πλέον, προεβλέπετο ἡ προσφυγὴ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἀγορὰν διὰ μακροχρόνιον δάνειον 900 ἑκατ. δρχ. καὶ ἡ προσφυγὴ εἰς τὴν ἐξωτερικὴν βοήθειαν καὶ ἐξωτερικὰ δάνεια ὕψους 3.150 ἑκατ. δρχ. 26. Ἡ ἐξέλιξις τῶν 8 πρώτων μηνῶν τοῦ 1965 δὲν ἦτο ἀνάλογος τῶν προβλέψεων. Ἡ ἀπόδοσις τῶν ἀμέσων φόρων ἦτο πολὺ μικροτέρα ἀπὸ τὴν ἀντίστοιχον περίοδον τοῦ 1964 καὶ αἱ ἀποδόσεις τῶν ἐμμέσων φόρων, παρὰ τὸ ὅτι εἶχον αὔξησιν—κυρίως λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων—ἦτο μικροτέρα ἀπὸ τὰς προβλέψεις. Ἡ ἐξέλιξις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων κατέστη ἀκόμη πλέον ἀνησυχητική, κατὰ τὴν ὑπόλοιπον περίοδον, αἱ δαπάναι μόλις ὑπερέβησαν τὸ ἐπίπεδον (ἤδη πολὺ μέτριον) τῆς ἀντιστοίχου περιόδου τοῦ ἔτους 1964. Δεδομένου, ὅτι κανένα δάνειον δὲν ἐπετεύχθη καὶ ἡ ἐξωτερικὴ βοήθεια οὐσιαστικῶς ἦτο ἀνύπαρκτος, αἱ δαπάναι τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπενδύσεων ἐχρηματοδοτήθησαν περίπου μὲ 1.500 ἑκατ. δρχ. ἀπὸ προκαταβολὰς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Ἐξ ἄλλου, αἱ καθαραὶ δαπάναι τοῦ λογαριασμοῦ καταναλωτικῶν ἀγαθῶν ἦσαν πολὺ ὀλιγώτεραι μέχρι τὸν Ὀκτώβριον ἔναντι τοῦ προηγουμένου ἔτους. Διὰ τὸ σύνολον τοῦ ἔτους αἱ προβλέψεις διὰ τὰς συνολικὰς τρεχούσας δαπάνας ἀνέρχονται εἰς 27,7 δισεκ. δρχ. καὶ αἱ εἰσπράξεις ἐξ ἐσωτερικῶν πηγῶν περίπου εἰς τὸ ἴδιον ἐπίπεδον. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ, ἑπομένως, κανένα πλεόνασμα ἀπὸ τὸν τρέχοντα προϋπολογισμόν. Αἱ πληρωμαὶ διὰ τὸ πρόγραμμα δημοσίων ἐπενδύσεων τοῦ 1965 ὑπολογίζονται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς 5,4 δισεκ. δρχ. καὶ θὰ χρηματοδοτηθοῦν κατὰ τὸ μεγαλύτερον μέρος ἀπὸ προκαταβολὴν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀπὸ ἔντοκα γραμμάτια. Ἐπὶ πλέον, ὑπολογίζεται, ὅτι τὸ συνολικὸν ἔλλειμμα ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῶν τιμῶν ἀσφαλείας διὰ τὰ γεωργικὰ προϊόντα θὰ ἀνέλθῃ εἰς 1,7 δισεκ. δρχ. Ἐν ὄψει μιᾶς τοιαύτης σοβαρᾶς καταστάσεως ἡ Κυβέρνησις κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλήν, πρὸ τοῦ τέλους τοῦ 1965, ἕνα σχέδιον προβλέπον τὴν αὔξησιν τῶν φόρων κατὰ τὸ 1966. Ἰσοζύγιον πληρωμῶν. 27. Τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν, τὸ ὁποῖον ἦτο ἱκανοποιητικὸν μέχρι τοῦ ἔτους 1963, παρὰ τὰς διαρθρωτικάς του ἀδυναμίας, ἐχειροτέρευσε σημαντικῶς κατὰ τὸ 1964 καὶ 1965. Ἡ αὔξησις τῶν εἰσαγωγῶν ἐπεταχύνθη κατὰ τὸ 1964, ἀκόμη δὲ περισσότερον κατὰ τὸ 1965, ἐπὶ πλέον τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, τὸ ὁποῖον ηὐξήθη κατὰ τὰ δύο ἔτη, ἦτο ἐπίσης ἀποτέλεσμα τῆς οὐχὶ ἱκανοποιητικῆς ἀναπτύξεως τῶν ἐξαγωγῶν. Παράγοντες ἐξωοικονομικοὶ (Κυπριακὴ κρίσις τοῦ 1964, κυβερνητικὴ κρίσις τοῦ θέρους τοῦ 1965) ἐπηρέασαν δυσμενῶς τὸ ἰσοζύγιον τῶν τρεχουσῶν συναλλαγῶν ἐξ ἀδήλων πόρων. Παρὰ τὴν σημαντικὴν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν —ὀφειλομένην κυρίως εἰς δάνεια, τὰ ὁποῖα συνῆψε τὸ Κράτος— τὸ ἰσοζύγιον τῶν πληρωμῶν παρουσίασεν ἕνα ἔλλειμμα τὸ 1964 καὶ τὸ 1965 καὶ τὰ ἐπίσημα συναλλαγματικὰ ἀποθέματα ἐμειώθησαν. Πίναξ 8 καὶ 8 ΒΙΣ)... Ἰσοζύγιον Πληρωμῶν). 28. Τὸ ἔτος 1964 ἡ αὔξησις τῶν εἰσαγωγῶν ἦτο μικροτέρα ἀπὸ τὸ ἔτος 1963 ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στατιστικῶν πληροφοριῶν τῶν τελωνείων (10,5% ἔναντι 15,5%), ἐν τούτοις αἱ πληρωμαὶ δι’ εἰσαγωγὰς ηὐξήθησαν ὀλίγον ταχύτερον (17,3% ἔναντι 16,4%) (1). Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς στατιστικῆς τῶν τελωνείων ἡ εἰσαγωγὴ κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν παρουσίασε μεγαλυτέραν αὔξησιν (+30,8%, δηλαδὴ τὸ ⅕ τοῦ συνόλου τῶν εἰσαγωγῶν). Αἱ εἰσαγωγαὶ τῶν καταναλωτικῶν ἀγαθῶν βιομηχανίας (ἀντιστοιχοῦν εἰς τὸ ⅓ περίπου τοῦ συνόλου τῶν εἰσαγωγῶν) ηὐξήθησαν κατὰ 17%. Ἡ αὔξησις τῶν εἰσαγωγῶν εἰδῶν διατροφῆς (+12%) ἀντικατοπτρίζει τὴν κακὴν προσαρμογὴν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς εἰς τὰς ἀλλαγὰς τῆς ἐσωτερικῆς ζητήσεως. (1) Ἡ διαφορὰ τῶν στατιστικῶν Τελωνείου τῆς στατιστικῆς πληρωμῶν διὰ τὰς ἀγορὰς εἶναι ἰδιαιτέρως σημαντικὴ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς Ἑλλάδος λόγῳ τῶν τριῶν κατηγοριῶν εἰσαγωγῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐμφανίζονται εἰς τὴν στατιστικὴν τῶν πληρωμῶν: α) μεταφορὰ πλοίων Ἑλληνικῆς ἰδιοκτησίας ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν, β) εἰσαγωγαί, αἱ ὁποῖαι καλύπτονται ἀπὸ πιστώσεις ἀπὸ τοὺς προμηθευτὰς καὶ γ) εἰσαγωγαὶ κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν, αἱ ὁποῖαι ἀντιστοιχοῦν εἰς ὡρισμένον εἶδος τῶν ἐπενδύσεων. 29. Τὸ ἔτος 1965 ἡ αὔξησις τῶν εἰσαγωγῶν ἦτο 27% κατὰ τοὺς δύο πρώτους μῆνας ἐν συγκρίσει μὲ τὴν ἀντίστοιχον περίοδον τοῦ 1964 (πάλιν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς στατιστικῆς τῶν τελωνείων). Αἱ πληρωμαὶ διὰ εἰσαγωγὰς διὰ τὸ σύνολον τοῦ ἔτους φαίνεται, ὅτι θὰ ἀνέλθουν περίπου εἰς 980 ἑκατ. δολλάρια, ἤτοι 18% πλέον τοῦ 1964. Ἐν τούτοις, αἱ αὐξήσεις αὐταὶ ἀντικατοπτρίζουν ηὐξημένον ἐπίπεδον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἤδη ἐπιτευχθῆ εἰς τὸ τέλος τοῦ 1964. Αἱ εἰσαγωγαὶ τῶν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν παρουσίασαν πάλιν τὴν μεγαλυτέραν αὔξησιν κατὰ τὸ 1965. 30. Ἡ αὔξησις τῶν ἐξαγωγῶν κατὰ τὸ 1964 ἦτο μικρὰ (8% ἐπὶ τῇ βάσει τῆς στατιστικῆς τῶν τελωνείων, 4% ἐπὶ τῇ βάσει τῆς στατιστικῆς πληρωμῶν)· ἐν τούτοις, ἡ σύγκρισις μὲ τὸ 1963 εἶναι πολὺ ὀλίγον ἐνδεικτική, δεδομένου, ὅτι αἱ ἐξαγωγαὶ τοῦ ἔτους 1963 ἦσαν ὑπερβολικῶς ηὐξημέναι λόγῳ τῶν καθυστερημένων πωλήσεων καπνοῦ, πωλήσεις αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ λάβουν φυσιολογικῶς χώραν κατὰ τὸ ἔτος 1962. Μεταξὺ 1962 καὶ 1964 αἱ ἐξαγωγαὶ ηὐξήθησαν κατὰ 24% ἐπὶ τῇ βάσει τῆς στατιστικῆς τῶν τελωνείων, καὶ κατὰ 27% ἐπὶ τῇ βάσει τῆς στατιστικῆς τῶν πληρωμῶν. Δὲν εἶναι τόσον ὁ ρυθμὸς αὐξήσεως τῶν εἰσαγωγῶν, ἀλλὰ ἡ διάρθρωσίς των, ἡ ὁποία παραμένει ἀνησυχητική. Παρὰ τὴν ἐμφάνισιν ὡρισμένων νέων προϊόντων (καπνός, σταφίδα κλπ.) κατέχουν βασικὴν θέσιν καὶ αἱ ἐξαγωγαὶ τῶν προϊόντων βιομηχανίας εἶναι πολὺ μικραὶ (5% περίπου τοῦ συνόλου τῶν ἐξαγωγῶν). Τὸ 1965 ἡ στατιστικὴ τῶν τελωνείων τῶν πρώτων 8 μηνῶν παρουσιάζει μίαν αὔξησιν τῶν ἐξαγωγῶν κατὰ 14% ἔναντι τῆς ἰδίας περιόδου τοῦ 1964. Ἡ αὔξησις τῶν πληρωμῶν διὰ τοὺς πρώτους 9 μῆνας εἶναι 18%. Ἡ ἐξέλιξις αὐτὴ ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν πώλησιν ἀποθεμάτων καπνοῦ. Διὰ τὸ σύνολον τοῦ ἔτους ἡ αὔξησις τῶν συνολικῶν ἐξαγωγῶν δὲν φαίνεται, ὅτι θὰ ὑπερβῇ τὸ 10%. 31. Ἡ συνεχὴς αὔξησις τῶν εἰσπράξεων ἐξ ἀδήλων πόρων εἶχεν ἐπιτρέψει κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τὴν κάλυψιν σχεδὸν ἐν τῷ συνόλῳ του τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου. Ἀπὸ τὸ ἔτος 1963 ὅμως, ἡ αὔξησις αὐτὴ ἐμειώθη σημαντικά. Τὸ 1964 τὸ καθαρὸν ὑπόλοιπον τῶν ἀδήλων πόρων ἦτο ἐλαφρῶς μικρότερον ἔναντι τοῦ προηγουμένου ἔτους. Αἱ εἰσπράξεις τοῦ τουρισμοῦ παρουσίασαν μίαν μείωσιν, τὸ ἴδιον δὲ καὶ τὰ ἐμβάσματα ἐκ μεταναστεύσεως. Ὑπάρχει ἐδῶ ἀσφαλῶς μία ἐπίπτωσις ἀπὸ τὴν κρίσιν τῆς Κύπρου, ἡ ὁποία ἐπηρέασε σχεδὸν ἄμεσα τὴν τουριστικὴν κίνησιν. Πράγματι, ὁ ἀριθμὸς τῶν τουριστῶν ηὐξήθη κατὰ 3% ἐνῷ αἱ εἰσπράξεις τοῦ τουρισμοῦ ἐμειώθησαν κατὰ 6%. Κατὰ τοὺς πρώτους 9 μῆνας τοῦ 1965 ἡ τουριστικὴ κίνησις ηὐξήθη ἐκ νέου παρὰ τὴν πολιτικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν κατὰ τὸ θέρος τοῦ 1965. Ἐν τούτοις, μέρος τοῦ συναλλάγματος ἀπὸ τὸν τουρισμὸν δὲν ἐνεφανίσθη ἐπισήμως. Ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον ἕως τὸν Σεπτέμβριον ὁ ἀριθμὸς τῶν τουριστῶν ηὐξήθη κατὰ 31% ἐνῷ αἱ εἰσπράξεις ηὐξήθησαν κατὰ 18%. Περισσότερον θὰ πρέπει νὰ ἀνησυχήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ταχεῖα αὔξησις τῶν ἀδήλων τρεχουσῶν δαπανῶν (+ 30% τὸ 1964, + 17%, διὰ τοὺς πρώτους 9 μῆνας τοῦ 1965). Δαπάναι, αἱ ὁποῖαι ἀρχίζουν νὰ συνιστοῦν ἕνα σημαντικὸν μέρος τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν τῆς Ἑλλάδος. Φαίνεται, ὅμως, ὅτι τὸ τελικὸν ἰσοζύγιον τῶν ἀδήλων πόρων θὰ παρουσιάσῃ μίαν σημαντικὴν αὔξησιν τὸ 1965 (+ 450 ἑκατ. $ ἔναντι 350 τὸ 1964). 32. Τὸ ἔλλειμμα τῶν τρεχουσῶν συναλλαγῶν, τὸ ὁποῖον ἀνῆλθεν ἀπὸ 57 ἑκατ. $ τὸ 1963 εἰς 173 ἑκατ. $ τὸ 1964, καὶ 190 ἑκατ. $ διὰ τοὺς πρώτους 9 μῆνας τοῦ 1965, ἐκαλύφθη κατὰ ἕνα μέρος ἀπὸ τὴν εἰσροὴν ἰδιωτικῶν καὶ δημοσίων κεφαλαίων (ἴδε πίνακα 8). Εἶναι ἐνθαρρυντικόν, ὅτι τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς εἰσαγωγῆς ἰδιωτικῶν κεφαλαίων ἀποτελοῦν κεφάλαια μακροπρόθεσμα, τόσον κατὰ τὸ 1964, ὅσον καὶ κατὰ τὸ 1965. Ἂν καὶ ἕνα μέγα μέρος τῶν κεφαλαίων τούτων εἶναι ἀποτέλεσμα παλαιοτέρων συμβάσεων διὰ μεγάλα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν πρὶν ἀπὸ μερικὰ ἔτη (ΠΕΣΣΙΝΕ, ΕΣΣΟ ΠΑΠΠΑΣ κλπ.). Σημαντικὴν αὔξησιν ἐπίσης παρουσίασαν καὶ τὰ δάνεια τὰ κρατικὰ ὡς καὶ τῶν δημοσίων ἐπιχειρήσεων, τὰ ὁποῖα ἂν καὶ ὀλιγώτερον σημαντικὰ κατὰ τὸ 1963, ἀνῆλθον εἰς 69 ἑκατ. $ τὸ 1964, καὶ 18 ἑκατ. $ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ 1965 (δάνειον τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ Ἀμερικανικὰς Τραπέζας κλπ.). Ἀντιθέτως, εἰσροὴ κεφαλαίων ἀπὸ βοήθειαν καὶ πολεμικὰς ἐπανορθώσεις γίνεται ὁλονὲν καὶ πλέον ἀσήμαντος. 33. Ἡ ἐπίδρασις τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν εἰς τὰ συναλλαγματικὰ ἀποθέματα συνεκρατήθη κατὰ ἕνα μέρος ἐκ τῆς σημαντικῆς αὐξήσεως τῶν πιστώσεων τῶν προμηθευτῶν. Ἡ αὔξησις αὐτῶν ἦτο 32 ἑκατ. $ τὸ 1964 (ἐκ τῶν ὁποίων 15 ἑκατ. $ ἦσαν βραχυχρόνιαι πιστώσεις), 25 ἑκατ. $ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ 1965 (ἐκ τῶν ὁποίων πάλι 15 ἑκατ. $ ἀποτελοῦν βραχυπροθέσμους πιστώσεις). Τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1965 τὸ συνολικὸν ὕψος τῶν πιστώσεων ἦτο ἴσον σχεδὸν μὲ τὰ συναλλαγματικὰ ἀποθέματα τῆς χώρας. Ἐξ ἄλλου, οἱ πιστωτικοὶ λογαριασμοὶ τῶν ξένων, βραχυχρονίως εἰς ἐμπορικὰς Τραπέζας λογαριασμοί, οἱ ὁποῖοι τὸ 1963 εἶχον αὐξηθῆ κατὰ 38 ἑκατ. $, ἐμειώθησαν κατὰ 35 ἑκατ. $ τὸ 1964. Ἐν τούτοις ηὐξήθησαν ἐκ νέου κατὰ 9 ἑκατ. κατὰ τοὺς πρώτους 8 μῆνας τοῦ 1966. Τὰ ἐπίσημα συναλλαγματικὰ ἀποθέματα ἐμειώθησαν κατὰ 11,6 ἑκατ. κατὰ τὸ 1964 (καὶ κατὰ 35–40 ἑκατ. δολλάρια τὸ 1965).

ΙΙ. ΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΑΙ ΔΙΑ ΤΟ 1966 ΚΑΙ ΤΑ ΑΜΕ-

ΣΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟ-

ΛΙΤΙΚΗΣ

34. Δύο βασικὰ προβλήματα ἀντιμετωπίζουν σήμερον οἱ ὑπεύθυνοι διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Οἰκονομικὴν Πολιτικήν. Πρόκειται κατὰ πρῶτον λόγον διὰ τὴν συγκράτησιν τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν, τὴν συγκράτησιν τῆς ἐπιδεινώσεως τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν ὡς ἐπίσης καὶ τὴν δημιουργίαν ἐκ νέου πλεονάσματος τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ ἱκανοῦ νὰ χρηματοδοτήσῃ κατὰ ἕνα σημαντικὸν ποσοστὸν τὰς δημοσίας ἐπενδύσεις, δηλαδὴ κυρίως νὰ ἐπαναφερθῇ ἡ ἰσορροπία τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως ἐν τῷ συνόλῳ των. Ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ θέσῃ τὰς βάσεις μιᾶς συγκεκριμένης καὶ συστηματικῆς πολιτικῆς ἀναπτύξεως, προκειμένου νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ συνέχισις τῆς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας πρὸς τὴν ὁδὸν τῆς ἐκβιομηχανοποιήσεως καὶ διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα θὰ θέσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ ἔνταξίς της εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, συγχρόνως δὲ νὰ δυνηθῇ ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὰς δυνατότητας, τὰς ὁποίας τῆς προσφέρει ἡ ἔνταξις αὐτή. 35. Ἡ ἐξέλιξις τῆς οἰκονομίας κατὰ τὸ 1966 παρουσιάζεται ἰδιαιτέρως ἀβεβαία. Ἀπὸ πλευρᾶς ζητήσεως πολλοὶ παράγοντες θὰ ἐπηρεάσουν κατὰ διαφόρους κατευθύνσεις. Τὰ γεωργικὰ εἰσοδήματα δὲν φαίνεται, ὅτι θὰ αὐξηθοῦν ὅπως τὸ 1965 (τὸ 1966 εἶναι ἕνα ἔτος μειωμένης ἐλαιοπαραγωγῆς καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἤδη ἀνεφέρθησαν ἀνωτέρω, τοὐλάχιστον ἐλπίζεται, θὰ τείνουν νὰ μειώσουν τὴν παραγωγήν). Τὰ εἰσοδήματα τῶν μισθωτῶν ἀντιθέτως θὰ ἀσκήσουν τὴν ἐπίδρασιν, ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς αὐξήσεως βάσει τῶν τελευταίων συλλογικῶν συμβάσεων — αὔξησις περίπου 20% ἐν σχέσει μὲ τὸ 1964, ἀλλὰ δὲν θὰ εἶναι περισσότερον τοῦ 10% ἐν σχέσει μὲ τὸ ἔτος 1965. Ἐν τῷ συνόλῳ ἡ ὀνομαστικὴ αὔξησις τῶν εἰσοδημάτων τῶν καταναλωτῶν προβλέπεται, ὅτι θὰ εἶναι τῆς τάξεως τοῦ 7–8% ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν οὐδεμιᾶς ἀλλαγῆς τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν καὶ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν τὸ ἔτος 1965, ἡ ὀνομαστικὴ αὔξησις τῶν εἰσοδημάτων τῶν καταναλωτῶν προβλέπεται, ὅτι θὰ εἶναι τῆς τάξεως τῶν 5–6% εἰς σταθερὰς τιμάς. Αἱ τρέχουσαι δαπάναι τοῦ Κράτους προβλέπονται, ὅτι θ’ αὐξηθοῦν μὲ βάσιν τὸν ἤδη προϋπολογισμὸν τοῦ 1966 περίπου 9% ὀνομαστικῶς καὶ κατὰ ἕνα ποσοστὸν μικρότερον 4% εἰς σταθερὰς τιμάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν δημοσίων ἐπενδύσεων, αἱ προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ν’ αὐξηθῇ κατὰ 14% (εἰς ὄγκον). Αἱ προβλέψεις ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἰδιωτικὰς ἐπενδύσεις εἶναι φυσικὰ αἱ πλέον δυσχερεῖς. Ἡ πραγματοποίησις ὡρισμένων μεγάλων ἔργων φαίνεται ἀσφαλής, ἀλλὰ ἐὰν ἐξαιρέσῃ κανεὶς τὰ ἔργα αὐτά, δὲν φαίνεται πιθανόν, ὅτι αἱ ὑπόλοιποι παραγωγικαὶ ἐπενδύσεις εἰς τὸν ἰδιωτικὸν τομέα θὰ σημειώσουν οὐσιώδη πρόοδον. Λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει μιᾶς πιθανῆς αὐξήσεως τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος ἡ αὔξησις τῶν ἐπενδύσεων κατὰ 12% ἕως 15% εἰς ὄγκον (ἔναντι 19% τὸ 1965) εἶναι δυνατή. Ἡ δημιουργία ἀποθεμάτων (ἀντικατοπτρίζουσα τὴν συγκομιδὴν διαφόρων γεωργικῶν προϊόντων) φαίνεται, ὅτι θὰ εἶναι μικροτέρα ἐν σχέσει πρὸς τὸ 1965. Συνολικῶς ἡ αὔξησις τῆς ἐσωτερικῆς ζητήσεως φαίνεται, ὅτι θὰ εἶναι εἰς σταθερὰς τιμάς, τῆς τάξεως τοῦ 6% — 7%. Μία αὔξησις τῆς αὐτῆς τάξεως τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς φαίνεται πραγματοποιήσιμος. Ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ θὰ εἶναι ἐλαφρῶς μειωμένη, ἐνῷ ἡ βιομηχανικὴ παραγωγὴ προβλέπεται ν’ αὐξηθῇ κατὰ 10% καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν κατὰ 7% (ἔναντι 11% καὶ 8% κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη). Δεδομένου, ὅτι τὰ εἰσοδήματα τὰ προερχόμενα ἐξ ἀλλοδαπῆς φαίνεται, ὅτι μᾶλλον θ’ αὐξηθοῦν σημαντικῶς (περίπου 12%) εἶναι δυνατὸν νὰ προβλέψῃ κανείς, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τῶν τρεχουσῶν συναλλαγῶν θὰ παραμείνῃ εἰς τὸ αὐτὸ ἐπίπεδον ὡς καὶ τὸ 1965. Ἐν τούτοις, ἡ πραγματοποίησις αὐτῆς τῆς θεωρητικῆς ἰσορροπίας βασίζεται ἐπὶ πάρα πολλῶν προϋποθέσεων, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν φαίνονται εὐχερεῖς νὰ πραγματοποιηθοῦν. (Πίναξ 9. Συνθῆκαι ἰσορροπίας τὸ 1966). 36. Ἡ ἰδιωτικὴ κατανάλωσις ἀποτελεῖ τὸ σημαντικώτερον μέρος τῆς ζητήσεως καὶ ἀντιπροσωπεύει περίπου τὸ 70%. Ἀσκεῖ ἄμεσον καὶ ἰσχυρὰν ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν, λόγῳ τῶν εἰσαγωγῶν καταναλωτικῶν ἀγαθῶν ἐκ μεταποιήσεως καὶ τῶν ἀγαθῶν διατροφῆς. Καὶ ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς ζητήσεως εἶναι ποὺ προέρχονται οἱ κίνδυνοι ἀνατροπῆς τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν. Θὰ πρέπει ἑπομένως, οὐσιωδῶς νὰ περιορισθῇ ὁ ρυθμὸς αὐξήσεως τῆς ἰδιωτικῆς καταναλώσεως —ἡ ὁποία ἐξ ἄλλου ἦτο σημαντικὴ κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη— ὥστε νὰ μὴ ὑπερβῇ τὸ 5% κατὰ τὸ 1966. Τοῦτο θ’ ἀπαιτήσῃ μίαν συνεχῆ παρακολούθησιν τῆς ἐξελίξεως τῶν εἰσοδημάτων. Κυρίως θὰ πρέπει κατὰ πρῶτον λόγον νὰ μὴ αὐξηθοῦν αἱ ἐπιδοτήσεις καὶ ἄλλαι τρέχουσαι μεταβιβάσεις πρὸς τὸν γεωργικὸν τομέα, ἐκτὸς φυσικὰ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι συντελοῦν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ἀποδοτικῶν καλλιεργειῶν. Κατὰ δεύτερον λόγον θὰ πρέπει ν’ ἀποφευχθοῦν νέαι αὐξήσεις τῶν μισθῶν πέραν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἤδη ἐδόθησαν. Τέλος, διὰ τὴν μείωσιν τῶν κινδύνων μιᾶς ὑπερβολικῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως καὶ προκειμένου νὰ μειωθοῦν αἱ ἐπιδράσεις ἐπὶ τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν, εἶναι ἀπαραίτητον ν’ αὐξηθοῦν οἱ ἄμεσοι φόροι ὡς καὶ οἱ ἔμμεσοι ἐπὶ τῶν διαρκῶν καταναλωτικῶν ἀγαθῶν. 37. Ἡ ἀνάγκη αὐξήσεως τῶν φόρων παρουσιάζεται ἀκόμη πλέον ἰσχυρὰ ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ θέμα τῆς ἰσορροπίας τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν. Εἶναι ἐμφανὴς ἡ ἀνάγκη τῆς ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέρας αὐξήσεως τῶν τρεχουσῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους. Φυσικὰ μία ἐλαφρὰ αὔξησις λόγῳ τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ δημοσίου χρέους, τῆς αὐξήσεως τοῦ συνόλου τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων λόγῳ προαγωγῶν καὶ λοιπά, καθίσταται ἀναπόφευκτος. Ἡ Κυβέρνησις ὑπολογίζει, ὅτι τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ τοῦ 1966 θὰ ἀνέλθῃ εἰς 30,3 δισεκ. δρχ., δηλαδὴ μία αὔξησις κατὰ 2,6 δισεκ. (9,4%) ἔναντι τῶν δαπανῶν τοῦ 1965. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς εἰσπράξεις (27,7 δισεκ. δρχ. τὸ 1965) ὑπολογίζεται, ὅτι θ’ αὐξηθοῦν αὐτομάτως κατὰ 3 δισεκ. δρχ. (λόγῳ αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος). Τὸ πλεόνασμα τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ (300 ἑκατ.) θὰ ἦτο ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας τελείως ἀνεπαρκὲς διὰ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπενδύσεων. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ Κυβέρνησις κατέθεσεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὴν αὔξησιν διαφόρων φόρων. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀφορᾷ κυρίως αὔξησιν κατὰ 10% τῶν συντελεστῶν ἀμέσου φορολογίας, αὔξησιν τοῦ συντελεστοῦ φορολογίας τοῦ κύκλου ἐργασιῶν ἀπὸ 14,6% ἕως 29%, αὔξησιν κατὰ 30–40% διὰ τὸ 1966 καὶ 1967 τῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας αὐτοκινήτων ἰδιωτικῆς χρήσεως καὶ εἰς τὰ φορτηγά, αὔξησιν τῶν τελῶν χαρτοσήμου, κατάργησιν τῶν ὑφισταμένων φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν διαφόρων κατηγοριῶν εἰσοδημάτων. Ὑπολογίζεται, ὅτι αἱ ὡς ἄνω διαρρυθμίσεις θὰ ἀποδώσουν ἔσοδα 1,7 δισεκ. δρχ. τὸ 1966 οὕτως ὥστε τὸ συνολικὸν πλεόνασμα τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ νὰ φθάσῃ περίπου τὰ 2 δισεκ. δρχ. 38. Ὁ προϋπολογισμὸς ἐπενδύσεων τῆς Κεντρικῆς Κυβερνήσεως τὸ 1966 ἀνέρχεται εἰς 6 δισεκ. (Ἐνῷ ὁ τοῦ 1965 προέβλεπε 6 δισεκ. δρχ., ἐκ τῶν ὁποίων μόνον 5,4 δισεκ. δρχ. θὰ πραγματοποιηθοῦν, λόγῳ τῶν δυσχερειῶν χρηματοδοτήσεως). Ἐὰν τὸ πλεόνασμα τῶν 2 δισεκ. τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ πραγματοποιηθῇ καὶ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ ἐξ ἑνὸς δισεκ. δρχ. ἔσοδον ἐξ ἐπενδύσεων (κυρίως συμμετοχαὶ ἄλλων δημοσίων ὀργανισμῶν, δήμων καὶ κοινοτήτων κλπ.). Εἰς τὴν χρηματοδότησιν ἔργων τὰ ὁποῖα τοὺς ἀφοροῦν τὸ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπενδύσεων θὰ εἶναι τῆς τάξεως τῶν 3 δισεκ. Ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζει, ὅτι θὰ ἀντλήσῃ κεφάλαια ἀπὸ τὴν ἐσωτερικὴν ἀγορὰν ὑπὸ μορφὴν δανείων ὕψους 1,2 δισεκ. Τὸ ὕψος αὐτὸ φαίνεται μᾶλλον πραγματοποιήσιμον (μακροχρόνια δάνεια ὕψους 1,5 δισεκ. δρχ. ἐπραγματοποιήθησαν κατὰ τὸ ἔτος 1963) ἐφ’ ὅσον ὅμως ἀποκατασταθῇ ἡ οἰκονομικὴ ἰσορροπία καὶ ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ κοινοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπόλοιπον, ἤτοι 1,8 δισεκ. δρχ., ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζει, ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ ἐξωτερικὴν χρηματοδότησιν. Ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων γεννᾷ ἐπίσης καὶ ἄλλα προβλήματα (φύσις τῶν ἔργων), τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὸ τμῆμα τῆς ἐκθέσεως, τὸ ὁποῖον ἀνελύθη. 39. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἰδιωτικὰς ἐπενδύσεις, δὲν φαίνεται, ὅτι θὰ πρέπει κανεὶς νὰ φοβᾶται, τοὐλάχιστον πρὸς τὸ παρόν, τὴν ὑπερβολικήν των αὔξησιν. Ἡ ἐπιδείνωσις τῆς δυσπιστίας τῶν ἐπιχειρηματιῶν ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς ἀντιπληθωριστικὰς ἐπιδράσεις τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἐξωτερικοῦ ἰσοζυγίου (μὲ τὴν παραδοχὴν ἰσορροπίας τοῦ δημοσίου τομέως) συνεπάγονται μᾶλλον στασιμότητα τῶν ἰδιωτικῶν παραγωγικῶν ἐπενδύσεων, ἐκτὸς μερικῶν μεγάλων ἔργων, ἡ κατασκευὴ τῶν ὁποίων θὰ συνεχισθῇ ἢ θὰ περατωθῇ κατὰ τὸ 1966 καὶ τῶν ὁποίων ἡ χρηματοδότησις (ἐξωτερικὴ καὶ ἐσωτερικὴ) εἶναι ἤδη ἐξησφαλισμένη ἀπὸ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἤδη ἔχουν εἰσπραχθῆ. Εἶναι μάλιστα πιθανόν, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ 1966, ἐπεμβάσεις τῶν νομισματικῶν ἀρχῶν θὰ καταστοῦν ἀναγκαῖαι, προκειμένου ν’ ἀποφευχθῇ μία ὑπερβολικὴ στενότης τῶν πιστώσεων. Ἰδιαιτέρως μία τοιαύτη πολιτικὴ περιορισμῶν φαίνεται ἀναγκαία εἰς τὸν τομέα τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος (ἡ αὔξησις τῶν πιστώσεων τοῦ 1964 ἦτο 26% καὶ 17% κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν πρώτων 9 μηνῶν τοῦ 1965). Ἐξ ἄλλου ἡ πολιτικὴ μειώσεως τῶν πιστώσεων πρὸς τὸν οἰκονομικὸν τομέα εἶναι ἀπαραίτητος καὶ γιὰ ἄλλους λόγους. Ἐπίσης εἶναι ἀπαραίτητον, ὅπως διατηρηθοῦν καὶ διευρυνθοῦν οἱ περιορισμοί, οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν τὸ 1965 ὅσον ἀφορᾷ τὴν πώλησιν ἐπὶ πιστώσει καταναλωτικῶν ἀγαθῶν. 40. Ἡ ἀποκατάστασις μιᾶς ἀνεκτῆς ἰσορροπίας εἰς τὸ ἰσοζύγιον διὰ πληρωμὴν θὰ παρουσιάσῃ ἀναμφισβητήτως τὴν μεγαλυτέραν δυσχέρειαν. Ἀκόμη καὶ ἐὰν ἡ αὔξησις τῆς ἐσωτερικῆς ζητήσεως διατηρηθῇ, ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ προϊόντος, τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν, θὰ εὑρίσκεται εἰς ἰσορροπίαν. Οἱ ἐσωτερικοὶ καὶ ἐξωτερικοὶ πόροι, δὲν δύνανται εὐκόλως, οἱ μὲν ν’ ἀντικαταστήσουν τοὺς δὲ καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς Ἑλλάδος. Ὑπὸ ἄλλην σκοπιάν, τὸ πρόβλημα εἶναι ἄμεσα συνδεδεμένον μὲ τὴν ἐλαστικότητα τῶν εἰσαγωγῶν, ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἐθνικὰ προϊόντα. Ἡ ἐλαστικότης αὕτη ἦτο, κατὰ μέσον ὅρον 1,8 κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν 10 τελευταίων ἐτῶν. Μία αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ προϊόντος κατὰ 6% τὸ 1966, θὰ ἐπέφερεν αὐτομάτως μίαν αὔξησιν κατὰ 10%–12% τῶν εἰσαγωγῶν περίπου 100 ἕως 120 ἑκ. δολλαρίων. Οὕτω, αἱ εἰσαγωγαὶ θὰ ἀνέλθουν περίπου εἰς 1.100 ἑκατ. δολλ. (ἔναντι 980 τοῦ 1965). Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς θὰ ἠδύνατο νὰ αὐξηθῇ περαιτέρω, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν αὔξησιν τῶν ἐπενδύσεων (μέρος σημαντικόν, τῶν ὁποίων ἀποτελοῦν αἱ εἰσαγωγαὶ) καὶ τὴν ἀνάγκην βελτιώσεως τῆς καταναλωτικῆς δαπάνης. Πράγματι, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις προβλέπει μίαν αὔξησιν κατὰ 15% τῶν εἰσαγωγῶν, ἡ ὁποία ἀναβιβάζει ταύτας εἰς 1.130 ἑκατομ., ἐπὶ τῇ βάσει προβλέψεως αὐξήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ προϊόντος. Αἱ προβλέψεις διὰ τὰς ἐξαγωγὰς τοῦ 1966, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν τὰς πιθανὰς ἐξαγωγὰς τῶν νέων βιομηχανικῶν μονάδων, αἱ ὁποῖαι θὰ λειτουργήσουν τὸ 1966, ἀνέρχονται εἰς 390 ἑκατομμύρια δολλάρια. Οὕτω, τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, θὰ ἀνέλθῃ εἰς 740 ἑκατομμύρια δολλάρια, ἤτοι 100 ἑκατομμύρια δολλάρια τοῦ 1965. Λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς αὐξήσεως τοῦ καθαροῦ ὑπολοίπου τῶν ἀδήλων πόρων (ὑπόλοιπον τὸ ὁποῖον προβλέπεται, ὅτι θὰ ἀνέλθῃ εἰς 400–450 ἑκατομμύρια δολλάρια, τὸ ἔλλειμμα τῶν τρεχουσῶν συναλλαγῶν, τὸ ὁποῖον ἐπισήμως προβλέπεται, θὰ εἶναι τῆς τάξεως τῶν 290 ἑκατομμυρίων δολλαρίων (ἔναντι 240 ἑκατ. τοῦ 1965). Ἡ προβλεπομένη εἰσροὴ κεφαλαίων θὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ ὕψος τῶν 200 ἑκατ. δολλ. (ἔναντι 190 ἑκατ. τοῦ 1965). Τὸ τελικὸν ἔλλειμμα τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν, θὰ ἀνέλθῃ οὕτω εἰς 90 ἑκατ. δολλ. (ἔναντι 35–40 τοῦ 1965). Ἡ πρόβλεψις αὐτὴ θὰ ἠδύνατο νὰ διαληφθῇ ὡς ὀλίγον ἀπαισιόδοξος. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιτύχῃ νὰ συγκρατήσῃ τὴν αὔξησιν τῆς ἐσωτερικῆς ζητήσεως, εἰς λογικὰ ὅρια, δύναται κανεὶς νὰ ἀναμένῃ, ὅτι αἱ εἰσαγωγαὶ θὰ αὐξηθοῦν κατά τι ὀλιγώτερον, ἀπ’ ὅσον προβλέπονται. Ἐξ ἄλλου, ὅμως, τὸ προβλεπόμενον ποσὸν εἰσροῆς κεφαλαίων, εἶναι ἐλαφρῶς ὑπερτιμημένον. III. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΕΩΣ 41. Μὲ τὴν οἰκονομικὴν καὶ δημοσιονομικὴν σταθεροποίησιν τοῦ 1952–1953, αἱ ἐπιτεύξεις τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας ὑπῆρξαν ἐξαιρετικαί. Τὸ ἀκαθάριστον ἐθνικὸν προϊόν, ηὐξήθη ἀπὸ τὸ 1953 ἕως τὸ 1963 μὲ ἕνα μέσον ἐτήσιον ρυθμόν, 6,3%, εἰς σταθερὰς τιμάς, ἐνῷ αἱ τιμαὶ δὲν ηὐξήθησαν παρὰ ἐλαφρῶς καὶ τὰ συναλλαγματικὰ ἀποθέματα ἀνῆλθον ἀπὸ 120 ἑκατομμύρια δολλάρια, εἰς 280 ἑκατομμύρια δολλάρια. Ὅπως εἴδομεν, εἰς προηγουμένας παραγράφους, κατὰ τὰ ἔτη 1964 καὶ 1965, ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ προϊόντος, ἦτο ἀκόμη μεγαλυτέρα, ἀλλὰ ἠκολουθήθη ἀπὸ πληθωριστικὰς τάσεις καὶ ἀνισορροπίαν τοῦ ἰσοζυγίου ἐξωτερικῶν πληρωμῶν. 42. Τὰ ἀποτελέσματα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῶν τελευταίων 12 ἐτῶν, ὁπωσδήποτε δὲν εἶναι ἀρνητικά. Ἐγένετο τεραστία προσπάθεια διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας. Νέαι καλλιέργειαι (βάμβαξ, ὄρυζα) ἀνεπτύχθησαν αἱ δὲ γεωργικαὶ ἐξαγωγαὶ κατὰ κάποιον τρόπον διαφοροποιήθηκαν. Τὰ τελευταῖα ἔτη, ὁ νόμος διὰ τὴν προσέλκυσιν ξένων κεφαλαίων καὶ αἱ συμφωνίαι, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν μὲ ξένους βιομηχάνους καὶ κεφαλαιούχους, ἐπέτρεψαν τὴν ἐγκατάστασιν μερικῶν μεγάλων βιομηχανικῶν μονάδων. Ἡ ὑποδομὴ καὶ ἡ τουριστικὴ διαφήμισις ἀνεπτύχθησαν. Ἡ ἀσκηθεῖσα νομισματικὴ πολιτικὴ ὑπῆρξεν, ἐπίσης, λίαν ἀποτελεσματική. Ἡ φορολογικὴ πολιτικὴ ἐπέτρεψε τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ 1963, τὴν δημιουργίαν σοβαροῦ πλεονάσματος τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποιήθη διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων. 43. Ἐν τούτοις, κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα, δὲν ἔγινε καμμία προσπάθεια ἐπιλύσεως ὡρισμένων πολλῶν σοβαρῶν προβλημάτων. Ἡ διάρθρωσις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ἔμεινε σχεδὸν ἡ ἰδία καὶ δὲν ἔγινε καμμία σοβαρὴ προσπάθεια, διὰ τὴν προσαρμογὴν της πρὸς νέας κατευθύνσεις, ἐν σχέσει μὲ τὴν διεθνῆ ζήτησιν, οὔτε πρὸς τὴν προβλεπομένην ἐξέλιξιν τῆς ἐσωτερικῆς ζητήσεως. Ἐπίσης, δὲν ἀντεμετωπίσθησαν περισσότερον σοβαρὰ προβλήματα, ὡς τὸ θέμα τῆς μικρᾶς γεωργικῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τῆς ἐγκαταλείψεως τῆς ὑπαίθρου. Εἰς τὸν βιομηχανικὸν τομέα, δὲν φαίνεται, ὅτι ὑπῆρξε μία συστηματικὴ πολιτική, ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς χώρας. Ἡ διοχέτευσις τῆς ἰδιωτικῆς ἀποταμιεύσεως πρὸς παραγωγικὰς ἐπενδύσεις, ἦτο σχεδὸν ἀνύπαρκτος. Παρὰ τὴν λῆψιν ὡρισμένων μέτρων, φορολογικῶν, τὰ ὁποῖα εὐνοοῦσαν τὴν ἀποκέντρωσιν, ἡ τρομερὰ ἀνάπτυξις τῆς περιοχῆς Ἀθηνῶν, συνεχίσθη καὶ ἡ περιοχὴ αὐτὴ ἀπορροφᾷ τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν πόρων τῆς χώρας. Ἡ ἐκπαίδευσις, κυρίως, ἡ ἐπαγγελματικὴ καὶ τεχνική, ἐβελτιώθη ἐλάχιστα καὶ πολλὰ ἀκόμη ἀπομένουν νὰ γίνουν, προκειμένου νὰ τὴν προσαρμώσῃ κανεὶς εἰς τὰς ἀνάγκας μιᾶς συνεχῶς ἀνανεουμένης κοινωνίας πρὸς τὴν ὁδὸν τῆς ἐκβιομηχανίσεως. Ἡ διοίκησις παρέμεινε συγχρόνως πολυάριθμος καὶ ὀλίγον ἀποδοτική. 44. Ἡ κατάστασις αὕτη ἐχειροτέρευσε ἀκόμη περισσότερον ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ποὺ ἠκολουθήθη, κατὰ τὰ ἔτη 1964 καὶ 1965. Βεβαίως, ἡ πολιτικὴ αὕτη, ἀπέβλεπε νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὡρισμένα διαρκῆ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται διὰ τὴν χώραν — τὸ χαμηλὸν εἰσόδημα τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τῶν γεωργῶν, ὡς ἐπίσης τὴν παροχὴν παιδείας εἰς εὐρυτέρας μάζας. Εἴδομεν ἤδη εἰς προηγουμένας παραγράφους, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὕτη ἐδημιούργησε μίαν πληθωριστικὴν κατάστασιν μὲ ἀποτέλεσμα τὴν ἐξαφάνισιν τοῦ πλεονάσματος τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὕψωσιν τῶν τιμῶν καὶ ἀνισορροπίαν τῶν ἐξωτερικῶν συναλλαγῶν. Ἀλλὰ ἀκόμη πλέον σοβαρὸν εἶναι ἴσως τὸ γεγονός, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὕτη ἐφηρμόσθη χωρὶς καμμίαν ἀντίληψιν διὰ τὸ μέλλον τῆς ἀναπτύξεως ὁδηγοῦσα οὕτω εἰς μίαν ἐπιδείνωσιν τῶν διαρθρωτικῶν ἀδυναμιῶν τῆς χώρας, κατευθύνοντας τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν κατὰ τρόπον μὴ ὀρθολογιστικόν, ἀναπτύσσοντας οὕτω ἕνα καθεστώς, τὸ ὁποῖον διὰ μεγάλον ἀριθμὸν ἐτῶν δὲν θὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ἱκανοποιητικὴν ἐκπαίδευσιν τῶν νέων, χρησιμοποιῶντας παραγωγικὰ τὰς ἱκανότητάς των. (Πίναξ 10. Αὔξησις τῆς ζητήσεως). 45. Προγράμματα ἀναπτύξεως υἱοθετήθησαν ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις, ἀπὸ τὸ 1960 καὶ σήμερον ἕνα παρόμοιον πρόγραμμα διὰ τὴν περίοδον τοῦ 1960–70 εὑρίσκεται ὑπὸ ἐξεργασίαν. Μέχρι τοῦδε ὅμως αὐτὰ τὰ προγράμματα ἦσαν ἕνα σύνολον μικροοικονομικῶν προβλέψεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποτελοῦν παρὰ τὴν ἐπιθυμητὴν ἐξέλιξιν ὡρισμένων παραμέτρων στόχων διαγράφουν δὲ ἐπίσης τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἡ ἐξέλιξις αὕτη θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ χώραν. Παρόμοια προγράμματα πράγματι δὲν δύναται κανεὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἄνευ χρησιμότητος. Ἀλλὰ ἡ οὐσία τοῦ προβλήματος ἔγκειται ἀλλοῦ. Ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία χρειάζεται πρὶν ἀπ’ ὅλα μίαν πολιτικὴν ἀναπτύξεως, συγκεκριμένης καὶ συνεχοῦς, ἡ ὁποία θὰ ἐπιβάλῃ συγχρόνως τὰς κατευθύνσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐπιθυμηταὶ καὶ τὰ ἀπαραίτητα μέτρα διὰ νὰ δυνηθῇ κανεὶς νὰ ἐπιτύχῃ τοὺς στόχους. Μετὰ τὴν ἀναγγελίαν μιᾶς τοιαύτης πολιτικῆς εἶναι ἀπαραίτητον ὅπως καθορισθοῦν τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν προγραμμάτων. Τέλος ὁ συντονισμὸς τῶν δραστηριοτήτων μεταξὺ τῶν φορέων πολιτικῆς καὶ φορέων ἐκτελέσεως θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλισθῇ. Οἱ ἑπόμενοι παράγραφοι σκοπὸν ἔχουν νὰ ἐξετάσουν μεταξὺ τῶν διαφόρων προβλημάτων μιᾶς τοιαύτης πολιτικῆς ἀναπτύξεως, αὐτὰ τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὴν μεγαλυτέραν σημασίαν βραχυχρονίως καὶ μεσοπροθέσμως. 46. Εἰς τὸν τομέα τῆς γεωργίας, ἡ πρώτη ἐρώτησις, ἡ ὁποία τίθεται, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐπιθυμητῆς κατευθύνσεως τῶν καλλιεργειῶν. Ἡ κατεύθυνσις αὐτή, δὲν εἶναι δύσκολος νὰ καθορισθῇ, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀρχάς της. Κατὰ πρῶτον, πρέπει ἡ διάρθρωσις τῆς παραγωγῆς νὰ προσαρμοσθῇ εἰς ἐσωτερικὴν ζήτησιν, ἡ ὁποία συνεχῶς ἐξελίσσεται. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων, ἡ ὁποία παρατηρεῖται ἀπὸ ἐδῶ καὶ ὡρισμένα ἔτη, θὰ ἐπιταχυνθῇ εἰς τὰ ἑπόμενα. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς δὲν θέλῃ νὰ εὑρεθῇ πρὸ μεγάλων δυσκολιῶν, τὰς ὁποίας ἐγνώρισαν, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἄλλαι χῶραι, ὅπως ἡ Ἰταλία, ἡ Ἱσπανία — ὅπου ἡ αὔξησις τῶν εἰσοδημάτων ἐδημιούργησεν σοβαρά, τόσον ἐπὶ τῶν τιμῶν των, ὅσον καὶ ἐπὶ τῶν εἰσαγωγῶν — θὰ πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ ληφθοῦν σοβαρὰ μέτρα, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας. Συγχρόνως, θὰ πρέπει νὰ μειωθῇ ἡ παραγωγὴ τοῦ σίτου, εἰς τὸ ἐπίπεδον, τὸ ὁποῖον ἀντιστοιχεῖ εἰς τὰς ἐγχωρίους ἀνάγκας. Κατὰ δεύτερον λόγον, θὰ πρέπει νὰ ἐνθαρρυνθῇ καὶ εὐνοηθῇ ἡ παραγωγὴ ἐξαγωγίμων προϊόντων, ὡς ὁ βάμβαξ καὶ τὰ ὀπωροκηπευτικά, διὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν τεράστιαι δυνατότητες εἰς τὴν Δυτικὴν Εὐρώπην. 47. Ἡ πολιτικὴ αὕτη τῆς κατευθύνσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ἡ ὁποία θεωρητικῶς γίνεται δεκτὴ ἀπὸ ὅλους, θὰ πρέπει νὰ γίνῃ συγκεκριμένη διὰ μέτρων ἱκανῶν νὰ ὁδηγήσουν εἰς τὴν κατεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ. Καὶ ὅμως, εἰς τὸν τομέα αὐτὸν παρουσιάζονται αἱ ἀδυναμίαι τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Ἑλλάδος. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ἡ πολιτικὴ τῆς γεωργίας, ἔλαβε κυρίως τὴν μορφὴν μιᾶς ὑποστηρίξεως τιμῶν, χωρὶς νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν αἱ ἀνάγκαι διαρθρωτικῶν μεταβολῶν. Ἡ ὑποστήριξις τῶν τιμῶν ἦτο ἀκόμη πλέον ἰσχυρὰ κατὰ τὸ 1964 καὶ οὕτω κατέληξεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὑπερπαραγωγῆς σίτου τὸ 1964, ὅπως καὶ τὸ 1965. Τὸ φθινόπωρον τοῦ 1964, ἐγένετο μία προσπάθεια μειώσεως τῶν δυσμενῶν ἀποτελεσμάτων μιᾶς τοιαύτης πολιτικῆς, διὰ νέων μέτρων. Ἡ Κυβέρνησις, διὰ πρώτην φοράν, ἀνήγγειλε ἐκ τῶν προτέρων τὰς ἐλαχίστας τιμάς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἰσχύουν διὰ τὸν σῖτον, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους 1964 — 1965. Αἱ τιμαὶ αὗται, ἦσαν φθίνουσαι, ἀναλόγως πρὸς τὴν καλιεργουμένην ἔκτασιν τῶν μικρῶν ἰδιοκτητῶν ἀπολαμβανόντων ὑψηλοτέρας τιμάς. Συγχρόνως, ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἔλαβε τὴν ἄδειαν νὰ χορηγήσῃ εἰς τοὺς μικροὺς γεωργούς, (οἱ ὁποῖοι εἶχον καλλιεργήσει κατὰ τὸ 1963 — 1964 μέχρι 4 ἑκτάρια σίτου), ἕνα δάνειον, χωρὶς τόκους, ἴσον πρὸς 5 φορὰς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἶχον λάβει κατὰ τὸ 1964, κατὰ τὴν συγκέντρωσιν τῆς παραγωγῆς ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἀλλά, συγχρόνως θὰ ἀνελάμβανον τὴν ὑποχρέωσιν οἱ μικροὶ αὐτοὶ καλλιεργηταί, νὰ μὴ καλλιεργήσουν σῖτον, ἀλλὰ νὰ χρησιμοποιήσουν τὸ κεφάλαιον αὐτό, διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῶν ἀναγκαίων ἐπενδύσεων εἰς τὴν ἀναπροσαρμογὴν καλλιεργειῶν. Ἀνηγγέλθησαν συγχρόνως, καὶ αἱ τιμαὶ ἀσφαλείας διὰ τὰ κτηνοτροφικὰ φυτά, διὰ τὸ κρέας, διὰ τὸ γάλα καὶ τὰ αὐγά, ἐπίσης, καὶ αἱ ἐπιδοτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδίδοντο, ἀναλόγως μὲ τὴν καλλιεργουμένην ἔκτασιν, ἀπὸ ἐπιθυμητὰς καλλιεργείας, π.χ. βάμβαξ. Ὁ σκοπὸς μιᾶς τοιαύτης πολιτικῆς ἦτο, λοιπόν, ἡ ἐνθάρρυνσις νέων καλλιεργειῶν, ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς προϊόντων τῆς κτηνοτροφίας, καὶ ἡ ἀποθάρρυνσις ἀπὸ τὴν σιτοκαλλιέργειαν. Ἀλλά, αὐτὰ τὰ μέτρα, δὲν εἶχον κανὲν ἀποτέλεσμα, διότι ὅταν ἀνηγγέλθησαν, δὲν εἶχον ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν αἱ σχέσεις, αἱ ὁποῖαι ὑφίσταντο μεταξὺ κόστους παραγωγῆς καὶ τιμῶν τῶν διαφόρων προϊόντων. Ἀπεδείχθη, ὅτι αἱ τιμαὶ ἀσφαλείας, διὰ τὸν σῖτον, ἰδιαιτέρως διὰ τοὺς μικροὺς καλλιεργητάς, ἦτο ἡ πλέον συμφέρουσα ἀπὸ ἄλλου εἴδους ἐπεμβάσεις, ἀκόμη δὲ περισσότερον ὅπου, λόγῳ ἐλλείψεως ἀγροτικῶν χειρῶν, τὰ ἡμερομίσθια ἐπιέζοντο πρὸς τὰ ἄνω. Αἱ δενδροκαλλιέργειαι, πράγματι, δὲν ἐπηρεάζονται, παρὰ μακροπροθέσμως, ἀπὸ τὰς ἐπιδράσεις ἐπὶ τῶν τιμῶν καὶ δι’ ἄλλας καλλιεργείας (βάμβαξ ἰδιαιτέρως), τὸ κόστος τῶν ἐργατικῶν χειρῶν παίζει σοβαρὸν ρόλον. Ἡ καλλιέργεια τοῦ βάμβακος (τοῦ ὁποίου ἡ παραγωγὴ κατὰ τὸ 1964 καὶ τὸ 1965, ἐμειώθη κατὰ 30%, ἐν σχέσει μὲ τὸ ἐπίπεδον ΡΕΚΟΡ τοῦ ἔτους 1963), ἀντεκατεστάθη ἀπὸ τὴν καλλιέργειαν τοῦ σίτου, παρὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἐπιδοτήσεων καὶ ἄλλων κρατικῶν παροχῶν. Εἶναι χαρακτηριστικὸν σχετικὰ μὲ αὐτὸ τὸ θέμα, ὅτι τὸ 1965, ἡ Θεσσαλία, ὅπου κατ’ ἐξοχὴν παράγεται σῖτος, ἔδωσεν εἰς τὸ Κράτος, πολὺ ὀλιγώτερον σῖτον ἀπὸ τὴν Κεντρικὴν Μακεδονίαν, ἡ ὁποία μέχρι τοῦ 1963 παρήγαγε κυρίως βάμβακα. (Πίναξ 2: Γεωργικαὶ Ἐπιδοτήσεις). 48. Εἶναι, λοιπόν, ἀπαραίτητον, ὅπως λάβῃ χώραν σταδιακῶς καὶ κατὰ ἕνα τρόπον περισσότερον περιοριστικόν, ἀλλὰ κυρίως πλέον ἐκλεκτικὸν μία πολιτικὴ ὑποστηρίξεως τῶν γεωργικῶν τιμῶν διὰ τὴν μείωσιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τὴν ἐνθάρρυνσιν μιᾶς καλυτέρας κατανομῆς τῶν διαφόρων καλλιεργειῶν. Θὰ πρέπει νὰ εἶναι κανεὶς βέβαιος, ὅτι αἱ διάφοροι πολιτικαὶ ὑποστηρίξεως τῶν τιμῶν εὐνοοῦν, ἀντὶ νὰ ἐπιφέρουν τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα, τὴν διαρθρωτικὴν ἀλλαγὴν τῶν καλλιεργειῶν. Θὰ πρέπει, τέλος, καὶ κυρίως πέραν τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους, ἐπὶ τῶν τιμῶν, νὰ δοθῇ καὶ τεχνικὴ βοήθεια εἰς τοὺς γεωργοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπιδίδονται εἰς τὰς καλλιεργείας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐπιθυμηταί. Ὡρισμένα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ἐσχάτως, φαίνεται, ὅτι σκοπὸν ἔχουν νὰ κατευθύνουν τὴν παραγωγὴν πρὸς μίαν τοιαύτην ἐπιθυμητὴν κατεύθυνσιν καὶ εὐχὴ γίνεται, ὅπως συνεχισθοῦν τὰ μέτρα αὐτὰ καὶ τονωθοῦν ἔτι περαιτέρω. Πράγματι, οἱ πόροι, οἱ ὁποῖοι προβλέπονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1966, διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῆς γεωργίας, ἀφ’ ἑνὸς εἶναι σημαντικῶς κατώτεροι ἀπὸ αὐτούς, τοὺς ὁποίους εἶχε προβλέψει ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1965 (1,3 δισεκ. δραχμάς, ἔναντι 1,7 δισεκ. δρχ.). Ἐξ ἄλλου, ὅμως, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀνήγγειλεν ἐσχάτως, (Ὀκτώβριος 1965), ὅτι αἱ τιμαὶ τοῦ σίτου, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι αἱ αὐταὶ τὸ 1966, ὡς αἱ τιμαὶ τοῦ 1965, τὸ μέτρον αὐτὸ ἀνηγγέλθη ὑπὸ ὡρισμένους περιορισμούς. Τὸ Κράτος, δὲν θὰ ἀγοράζῃ πλέον σῖτον, ὁ ὁποῖος καλλιεργεῖται εἰς μὴ ἀρδευομένας περιοχάς, (περιοχαί, αἱ ὁποῖαι θὰ πρέπει νὰ χρησιμοποιηθοῦν μόνον δι’ ἀποδοτικὰς καλλιεργείας, ὡς ὁ βάμβαξ), ἐπίσης αἱ ἐπιδοτήσεις εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος, δὲν θὰ λάβουν χώραν ἀναλογικὰ μὲ τὴν καλλιεργουμένην ἔκτασιν, ἀλλὰ ἀνάλογα μὲ τὴν ποσότητα τοῦ μὴ ἐκκοκκισμένου βάμβακος, ὁ ὁποῖος θὰ καλλιεργηθῇ. Τέλος, θὰ ἐπιδοτηθοῦν αἱ νέαι φυτεῖαι κτηνοτροφικῶν φυτῶν. 49. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας παρουσιάζονται δύο ὁμάδες προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦν μίαν ἐπείγουσαν ἀντιμετώπισιν. Ἡ πρώτη ὁμὰς τῶν προβλημάτων αὐτῶν εἶναι σχετικὴ μὲ τὴν ἵδρυσιν νέων μεγάλων βιομηχανικῶν μονάδων. Φαίνεται, ὅτι πρὸς τὸ παρόν, οὐδὲν νέον μεγάλον ἔργον ὑπάρχει διὰ νὰ συνεχισθῇ μετὰ τὰ μεγάλα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν τὰ τελευταῖα ἔτη (Ἐργοστάσιον ἀλουμινίου, Πεσινέ, Βιομηχανικὸν Συγκρότημα ΕΣΣΟ ΠΑΠΠΑΣ, κλπ.). Τὰ ἔργα αὐτὰ εὑρίσκονται ἐν ἐκτελέσει καὶ ἀναμένονται νὰ περατωθοῦν εἰς τὸ ἐγγὺς μέλλον. Λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν ἀπαραιτήτων καθυστερήσεων, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἀπὸ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποφασίζεται ἓν ἔργον μέχρι τὴν πραγματοποίησίν του (καθυστερήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν, κατὰ τὴν διάρκειαν πολλῶν ἐτῶν, διὰ τὰ ἀνωτέρω μεγάλα ἔργα), ἢ μὴ ἐμφάνισις εἰς τὸν ὁρίζοντα νέου ἔργου, κινδυνεύουν νὰ ὁδηγήσῃ εἰς μίαν διακοπὴν τοῦ ρυθμοῦ ἀναπτύξεως. Εἶναι ἀπαραίτητον, λοιπόν, ὅπως διάφοροι τεχνικοοικονομικαὶ μελέται, αἱ ὁποῖαι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, εὑρίσκονται εἰς ἐπεξεργασίαν, περατωθοῦν τὸ συντομώτερον, ὥστε ταχέως νὰ ληφθοῦν ἀποφάσεις σχετικαὶ μὲ τὸν τρόπον χρηματοδοτήσεως τῶν ἔργων αὐτῶν κλπ. Θὰ πρέπει νὰ τονισθῇ σχετικὰ μὲ αὐτὸ τὸ θέμα, ὅτι ἀπὸ τὰ 150 ἑκατομμύρια δολλάρια, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ κανεὶς ἀπὸ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Τράπεζαν Ἐπενδύσεων, διὰ τὴν περίοδον 1963–1967, μόνον ἕνα μικρὸν μέρος, μέχρι στιγμῆς ἔχει χρησιμοποιηθῆ διὰ βιομηχανικὰ ἔργα. 50. Ἡ δευτέρα ὁμὰς προβλημάτων, ἡ ὁποία ἐξ ἄλλου εἶναι στενῶς συνδεδεμένη μὲ τὴν πρώτην, σχετίζεται μὲ τὴν χρηματοδότησιν τῆς βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως καὶ ἰδιαιτέρως μὲ τὴν χρηματοδότησιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν δημιουργίαν νέων βιομηχανιῶν. Εἰς τὸ παρελθὸν ἡ λειτουργία αὐτὴ εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς δύο Ὀργανισμούς. Πρῶτον, εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Χρηματοδοτήσεως Οἰκονομικῆς Ἀναπτύξεως (Ο.Χ.Ο.Α.), ὁ ὁποῖος ἱδρύθη τὸ 1954, ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς Συμβάσεως, ἡ ὁποία ἔγινεν μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ὁ Ο.Χ.Ο.Α., εἶχεν ἀναλάβη τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαχειρίζεται δάνεια, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἰς Ἑλληνικὰς ἐπιχειρήσεις, μέσα εἰς τὰ πλαίσια τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ, μεταξὺ τοῦ 1948 καὶ τοῦ 1954, δηλαδὴ νὰ κάμνῃ πᾶσαν προσπάθειαν νὰ εἰσπράξῃ τὰς πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον λήξει καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ ποσὰ αὐτά, διὰ νέα δάνεια. Τὸ 1955, ἕως τὸ 1962, ὁ Ο.Χ.Ο.Α., ἐνέκρινε 403 δάνεια, τὰ ὁποῖα ἀντεπροσώπευον ἕνα ποσὸν 100 ἑκατομμυρίων δολλαρίων περίπου. Τὰ δάνεια αὐτά, ἐδόθησαν εἰς τὴν βιομηχανίαν, (ὑψικάμινον, νηματουργεῖα, μηχανήματα ἠλεκτρικῆς ἐφαρμογῆς κλπ.), εἰς ὑπηρεσίας (κατασκευὴ ξενοδοχείων), εἰς τὰς μεταφοράς. Ἀλλά, κατὰ τὴν χορήγησιν τῶν δανείων αὐτῶν, ὁ Ο.Χ.Ο.Α., φαίνεται, ὅτι ἔπαιξε τὸν ρόλον ἑνὸς ὀργανισμοῦ ἁπλῶς τραπεζιτικοῦ, ἀλλὰ μὴ λαμβάνοντος ὑπ’ ὄψιν τὰ προβλήματα ἀναπτύξεως καὶ ἱδρύσεως νέων βιομηχανιῶν, ἀλλὰ κυρίως, ἐνήργησε μὲ κριτήρια, ὡς ἡ φήμη τῶν ἐπιχειρήσεων, αἱ ὁποῖαι ζητοῦν δάνειον, τὰς προσωπικὰς ἱκανότητας τῶν διευθυντῶν τῶν ἐπιχειρήσεων, τὴν σημασίαν τῶν ἰδίων κεφαλαίων κλπ. Δεύτερον, ὁ Ὀργανισμὸς Βιομηχανικῆς Ἀναπτύξεως, ὁ ὁποῖος ἱδρύθη τὸ 1959, μὲ σκοπὸν νὰ ἐνθαρρύνῃ τὸν ἐκσυγχρονισμὸν τοῦ παραγωγικοῦ δυναμικοῦ καὶ νὰ εὐκολύνῃ τὴν εἰσροὴν ξένων κεφαλαίων. Ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς παρουσιάζετο, κυρίως, ὡς ἕνα γραφεῖον μελετῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀναλάβει τὴν ἑτοιμασίαν τεχνικῶν μελετῶν δι’ ἐπενδύσεις, καὶ τὴν παροχὴν πληροφοριῶν εἰς τοὺς ἐπιχειρηματίας, ἐγχωρίους, ὅσον καὶ τοὺς ξένους, εἰς τὰς δυνατότητας ἐπενδύσεων. Ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς του, μέχρι τοῦ 1964, ὁ Ο.Β.Α. συμμετεῖχεν εἰς διαφόρους ἑταιρείας, διὰ ποσὸν περίπου 11 ἑκατ. δολλαρίων. Ἕνας νόμος τοῦ Σεπτεμβρίου 1964, συνεχώνευσε τὸν Ο.Χ.Ο.Α. μὲ τὸν Ο.Β.Α. καὶ ἐδημιουργήθη ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα Οἰκονομικῆς Ἀναπτύξεως. (Δὲν ὑφίστανται, πρὸς τὸ παρόν, πληροφορίαι σχετικαὶ μὲ τὴν δραστηριότητα τῆς Τραπέζης κατὰ τὸ 1965). Φαίνεται, ὅτι ἡ νέα αὐτὴ Τράπεζα, τείνει νὰ προσανατολισθῇ καὶ αὐτὴ ἐπίσης, πρὸς τὴν χορήγησιν πιστώσεων τραπεζικοῦ τύπου. Δεδομένου, ὅτι οἱ ὅροι τοῦ τραπεζιτικοῦ συστήματος, εἶναι ἀρκετοὶ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν μακροχρονίων πιστώσεων, εἶναι φανερόν, ὅτι ἡ λειτουργία αὐτῆς τῆς Τραπέζης, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ μελέτη, ἡ χρηματοδότησις, ἡ συμμετοχὴ εἰς διαφόρους ἑταιρείας, καὶ ἐν ἀνάγκῃ, ἡ ἀνάληψις ἀπὸ τὴν ἰδίαν βιομηχανικῶν, νέων, ἔργων. Τὰ μεγάλα κεφάλαια, τὰ ὁποῖα διαθέτει καὶ τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα δύναται, εὐκόλως, νὰ ἐξεύρῃ, ἔπρεπε νὰ τῆς ἐπιτρέψουν νὰ παίξῃ ἕνα ρόλον σημαντικὸν διὰ τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. 51. Εἰς τὸν τομέα τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, δὲν φαίνεται, ὅτι ὑπάρχουν πλέον αἱ στενότητες, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον κάποτε, δηλαδὴ ἡ ἔλλειψις μελετῶν, δεδομένου, ὅτι τὸ σύνολον τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἤδη ἔχουν ἀρχίσει, εἶναι ὑπὸ ἐκτέλεσιν, ἀνέρχεται εἰς τὸ ἀπίστευτον ποσὸν τῶν 30 δισεκατομμυρίων δραχμῶν, (ἕνα τέταρτο τοῦ Ἐθνικοῦ προϊόντος, ἢ πέντε φορὰς ὁ προϋπολογισμὸς τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων). Δεδομένης τῆς σπατάλης, ἡ ὁποία γίνεται μὲ τὴν ἔναρξιν τόσον μεγάλου ἀριθμοῦ ἔργων συγχρόνως, (σπατάλη, ἡ ὁποία γίνεται ὑπὸ μορφὴν ἀκινητοποιήσεως κεφαλαίου, φθορᾶς τῶν ἔργων, μὴ περαιωμένων κλπ.), ἡ Κυβέρνησις θὰ πρέπει νὰ λάβῃ ἄμεσα μέτρα, διὰ νὰ ἐπιβάλῃ μίαν ἱεραρχίαν προτεραιοτήτων, μεταξὺ τῶν ἔργων αὐτῶν, βάσει τῆς οἰκονομικῆς των σημασίας. Αὐτὸ τὸ ἴδιον γεγονὸς δεικνύει τὴν ἀνάγκην, ὅτι ἀπὸ τώρα καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, τὸ πρόγραμμα δημοσίων ἐπενδύσεων, θὰ πρέπει νὰ ἀποτελῇ ἀντικείμενον μελετῶν, περισσότερον σοβαρῶν, τόσον εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς ἐπιλογῆς τῶν ἔργων, ὅσον καὶ εἰς τὸ ἐπίπεδον ἐκτελέσεως αὐτῶν. Ἐξ ἄλλου, ἡ ἀνάγκη τῆς σημαντικῆς αὐξήσεως τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων εἰς τὰ ἑπόμενα ἔτη, εἶναι ἀναμφισβήτητος καὶ θὰ πρέπει κανεὶς νὰ φοβῆται, ὅτι πολὺ δυσχερῶς θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκπληρωθῇ ἡ καθυστέρησις, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν εἰς τὸ πρόγραμμα δημοσίων ἐπενδύσεων, ἀπὸ τὸ ἔτος 1962. Ἡ αὔξησις τῶν ἐπενδύσεων, θὰ ἀπαιτήσῃ μίαν παράλληλον αὔξησιν τῶν μέσων χρηματοδοτήσεως καὶ ἀνεξαρτήτως πόσον μεγάλη θὰ εἶναι ἡ ἀνάγκη κυβερνητικῆς προσφυγῆς εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἶναι προφανές, ὅτι ἡ δημοσία ἀποταμίευσις, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καὶ ἕνα μεγάλον μέρος τῆς χρηματοδοτήσεως τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, θὰ πρέπει νὰ αὐξάνῃ. Θὰ πρέπει, λοιπόν, ὄχι μόνον νὰ καταστῇ καὶ πάλιν ὁ προϋπολογισμὸς πλεονασματικός, ὡς ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται, διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1966, ἀλλὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν προσεχῶν ἐτῶν, τὴν συνεχῆ καὶ ταχεῖαν αὔξησιν τῶν πλεονασμάτων. Δεδομένου, ὅτι ἡ ἐλαστικότης τῶν φορολογικῶν εἰσπράξεων, ἐν σχέσει μὲ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, παρουσιάζεται ἀρκετὰ μεγάλη εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὸ σημαντικώτερον μέσον, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ κανεὶς μίαν σοβαρὰν δημοσίαν ἀποταμίευσιν, θὰ εἶναι ἡ μείωσις, ὅσον εἶναι δυνατόν, τῆς αὐξήσεως τῶν τρεχουσῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ. 52. Ἡ σημαντικὴ αὔξησις τῶν τρεχουσῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν, προέρχεται, κυρίως, ἀπὸ δαπάνας συνδεδεμένας μὲ τὴν κοινωνικὴν πολιτικὴν — εἴτε ἀφορᾷ τὴν αὔξησιν τῶν ἐπιδοτήσεων πρὸς τὴν γεωργίαν, τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεων εἰς τοὺς ἡλικιωμένους γεωργούς, ἢ ἀκόμη τὴν δωρεὰν παιδείαν καὶ τὴν ἐπιμήκυνσιν τῆς ὑποχρεωτικῆς παιδείας. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφιβάλλῃ διὰ τὴν ἀξίαν τῶν κοινωνικῶν στόχων. Ἡ βελτίωσις τοῦ ἐπιπέδου ζωῆς, ἡ δυνατότης μορφώσεως τοῦ λαοῦ, ἡ δικαία κατανομὴ τῶν πόρων εἰς ὅλους, εἶναι οἱ τελικοὶ σκοποὶ καὶ ἡ δικαιολόγησις πάσης πολιτικῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἀλλά, ἐὰν κανεὶς λαμβάνῃ μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐμελετήθησαν σοβαρῶς καὶ τὰ ὁποῖα δὲν λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν τὴν οἰκονομικὴν πραγματικότητα, τότε ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἀπομακρυνθῇ κανεὶς ἀπὸ τὴν ἐπίτευξιν τῶν κοινωνικῶν στόχων καὶ ἀντὶ νὰ πραγματοποιηθοῦν, νὰ ἔχῃ τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Ἡ ἀνισορροπία τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν καὶ τῆς οἰκονομίας, ἐν τῷ συνόλῳ της, ἡ ὁποία προεκλήθη κατὰ τὰ τελευταῖα δύο ἔτη, ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῶν τρεχουσῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, δίδει ἕνα θαυμάσιον παράδειγμα. Ἀλλά, πέραν τῆς ἐπιπτώσεως, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐπὶ τῆς ἀνισορροπίας τῆς δημοσιονομικῆς καταστάσεως τὰ μέτρα, εἶχον, ἐπίσης, δυσμενῆ ἀποτελέσματα εἰς τοὺς τομεῖς ἀκόμη ἐκείνους, τοὺς ὁποίους εἶχε τεθῆ ὡς στόχος ἡ βελτίωσίς των. Τέτοια ἀποτελέσματα, εἴδομεν ἀνωτέρω, κατὰ τὴν ἐξέτασιν τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς. Ἕν ἄλλο παράδειγμα, εἶναι σχετικὸν μὲ τὸ θέμα τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἡ εἰσαγωγὴ τῆς δωρεὰν παιδείας εἰς ὅλα τὰ ἐπίπεδα καὶ ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποτροφιῶν, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν ἀπὸ τὸ 1964, θὰ πρέπει νὰ γίνουν δεκτὰ λίαν εὐνοϊκῶς. Ἀλλά, ἡ ἐπιμήκυνσις τῆς ὑποχρεωτικῆς παιδείας, (ἀπὸ 6 εἰς 9 ἔτη), εἶναι ἕνα μέτρον, τὸ ὁποῖον κινδυνεύει νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἀντιθέτους στόχους, ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν καὶ νὰ καταλήξῃ εἰς μίαν ἐπιδείνωσιν τῆς ποιότητος τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐὰν δὲν εἶναι ἑτοίμη ἀπὸ πλευρᾶς σχολικῶν κτιρίων καὶ διδακτικοῦ προσωπικοῦ, ποὺ δὲν ἐπιτυγχάνονται ἀπὸ τὴν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν ἄλλην. Ἐξ ἄλλου, δεδομένου, ὅτι ἡ ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις δὲν ἔδωσε τὴν ἀπαραίτητον θέσιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ κατέχῃ ἡ ἐπαγγελματικὴ καὶ τεχνικὴ ἐκπαίδευσις, δύναται κανεὶς νὰ ἔχῃ φόβους, ὅτι τοῦτο θὰ καταλήξῃ, κυρίως, εἰς τὴν αὔξησιν τῶν νέων, οἱ ὁποῖοι, ἔχοντες λάβει μίαν ἡμιεκπαίδευσιν ἀκαδημαϊκήν, ἀρνοῦνται νὰ κάνουν χειρονακτικὰς ἐργασίας καὶ θὰ ἀναζητοῦν μίαν ἀπασχόλησιν κοινωνικῶς ὀλιγώτερον παραγωγικήν, εἰς τὴν διοίκησιν καὶ τὰς ὑπηρεσίας. Δεδομένου, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ καταργηθῇ ἡ ἐπιμήκυνσις τῆς ὑποχρεωτικῆς παιδείας, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ λάβουν χώραν αἱ μεταρρυθμίσεις ἐκεῖναι, ὥστε τὰ ἐπὶ πλέον ἔτη ἐκπαιδεύσεως, τὰ ὁποῖα ἔγιναν ὑποχρεωτικά, νὰ δίδουν τὴν δυνατότητα εἰς τοὺς νέους, νὰ γίνουν εἰς τὴν ζωήν των καὶ ἐπαγγελματικὰ χρήσιμοι. Θὰ ἦτο ἰδιαιτέρως εὐκταῖον, ἐὰν εἰς τὰς γεωργικὰς περιοχὰς ἐδημιουργοῦντο ταχέως μέσαι σχολαί, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐδίδασκον γεωργικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ σύγχρονον ζωοτεχνικήν.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

53. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, ἡ ὁποία ἤρχισε πρὸ δώδεκα ἐτῶν, συνεχίσθη καὶ κατὰ τὰ ἔτη 1965 καὶ 1966. Ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ προϊόντος διὰ τὰ ἔτη αὐτὰ ἦτο τῆς τάξεως τοῦ 7–8%. Ἡ αὔξησις τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς ὑπῆρξεν ἀκόμη μεγαλυτέρα καὶ διὰ πρώτην φορὰν τὸ ποσοστὸν τῆς βιομηχανίας εἰς τὸ σύνολον τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς ὑπερέβη τὸ ποσοστὸν τῆς γεωργίας. Ποιοτικῶς ἐπίσης ἡ βιομηχανία εἰσῆλθεν εἰς ἕνα στάδιον διὰ τῆς ἐγκαταστάσεως μεγάλων βιομηχανικῶν μονάδων διὰ τῶν ὁποίων ἀναμένονται ἐξαγωγαὶ νέων βιομηχανικῶν προϊόντων. Μὲ κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον προσεγγίζει τώρα τὰ 500 δολλάρια δὲν θὰ ἐχρειάζοντο εἰς τὴν Ἑλλάδα παρὰ ὀλίγα ἔτη ἰσορροπημένης ἀναπτύξεως διὰ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ στάδιον τῆς αὐτονόμου βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως. 54. Ἐν τούτοις τὸ τελευταῖον αὐτὸ μεταβατικὸν στάδιον παρουσιάζει δυσχερῆ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἐνεφανίσθησαν κατὰ τὰ ἔτη 1964 καὶ 1965. Ἀντιθέτως πρὸς τὰ δύο τελευταῖα ἔτη, ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία πρὸ αὐτῶν ἐπέτυχε τὸ ἀξιόλογον ἀποτέλεσμα νὰ συνδυάσῃ ἕνα ὑψηλὸν ρυθμὸν ἀναπτύξεως μὲ καθεστὼς οἰκονομικῆς σταθερότητος. Ἀντιθέτως τὰ δύο τελευταῖα ἔτη χαρακτηρίζονται ἀπὸ ηὐξημένας τάσεις ὑψώσεως τῶν τιμῶν καὶ δυσμενεῖς ἐπιπτώσεις ἐπὶ τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν. Ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν ἀνῆλθεν εἰς 3,5% δι’ ἕκαστον τῶν δύο ἐτῶν — 1964 καὶ 1965 — καὶ διὰ πρώτην φορὰν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν τὰ συναλλαγματικὰ ἀποθέματα ἐμειώθησαν. Κατὰ ἕνα μέρος αὐτὸ ἦταν τὸ ἀποτέλεσμα ἀναποφεύκτων παραγόντων. Ἡ ἐργατικὴ μετανάστευσις πρὸς τὰς χώρας τῆς δυτικῆς Εὐρώπης, ἂν καὶ εἶναι εὐνοϊκὴ διὰ τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν ἐπέφερε μίαν ἀνισορροπίαν εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς ἐργασίας καὶ ηὔξησε τὰς πιέσεις ἐπὶ τῶν μισθῶν. Ἡ μετανάστευσις αὐτὴ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ὑπαίθρου ἐδημιούργησε προβλήματα διὰ τὰς γεωργικὰς καλλιεργείας, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦν πολλὴν ἐργασίαν. Τὰ πολιτικὰ γεγονότα τοῦ 1964 (κρίσις Κύπρου) καὶ τοῦ 1965 (Κυβερνητικὴ κρίσις) ἐπέφερον μίαν μείωσιν τῶν ἀδήλων εἰσπράξεων, ἐδημιούργησαν μίαν δυσπιστίαν καὶ ἐδυσκόλευσαν ἔτι περαιτέρω τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν. Ἐξ ἄλλου τὰ ἀτυχήματα αὐτὰ ἀπέδειξαν διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν τὴν διαρθρωτικὴν εὐπάθειαν τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν τῆς χώρας. 55. Ἐν τούτοις αἱ δυσκολίαι αὐταὶ ἐπεδεινώθησαν ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη. Τὰ ληφθέντα μέτρα κατὰ τὸ 1964, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν μὲ κριτήρια πολιτικὰ καὶ κοινωνικά, ὡδήγησαν εἰς μίαν αὔξησιν τῶν εἰσοδημάτων, ἰδίως τῶν γεωργικῶν, ὑπερβαίνουσα τὴν δυνατότητα διατηρήσεως οἰκονομικῆς ἰσορροπίας. Τὰ μέτρα αὐξήσεως τῶν γεωργικῶν εἰσοδημάτων ἦσαν ἀκόμη πλέον ἀτυχῆ, διότι δὲν ἐγένετο τοὐλάχιστον προσπάθεια συνδέσεως τῶν εἰσοδημάτων αὐτῶν μὲ μίαν βελτίωσιν εἰς τὴν διάρθρωσιν τῶν καλλιεργειῶν, καὶ οὕτω κατέληξεν εἰς μίαν αὔξησιν παραγωγῆς μὴ ἀποδοτικῆς (ὡς ὁ σῖτος, τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ ἀποθηκεύσῃ καὶ νὰ ἐξάγῃ μὲ ζημίαν) εἰς βάρος ἄλλων καλλιεργειῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἠδύναντο νὰ ἐξαχθοῦν, ὅπως ὁ βάμβαξ. Ἡ ταχεῖα αὔξησις τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐπιδοτήσεις εἰς τὴν γεωργίαν ὅσον καὶ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τὴν αὔξησιν τῶν τρεχουσῶν δαπανῶν (κυρίως εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν) ἀντὶ παραλλήλως νὰ ἀντισταθμισθοῦν ἀπὸ μίαν προσπάθειαν αὐξήσεως τῶν εἰσπράξεων τοῦ προϋπολογισμοῦ συνεδυάσθη μὲ μίαν ἐλάφρυνσιν τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν. Τὸ πλεόνασμα τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐχρηματοδότει τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν ἐπενδύσεων, ἐμειώθη πολὺ τὸ 1964 καὶ σχεδὸν ἐξηφανίσθη τὸ 1965. Συνεπείᾳ τούτων, αἱ δημόσιαι ἐπενδύσεις ἠναγκάσθησαν οὕτω νὰ μειωθοῦν τὸ 1965, καὶ τόσον κατὰ τὸ 1964, ὅσον καὶ κατὰ τὸ 1965 ἐχρηματοδοτήθησαν κατὰ ἕνα συνεχῶς αὐξανόμενον ποσοστὸν μὲ βραχυχρόνια δάνεια. 56. Τὸ πρῶτον καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ 1966 εἶναι νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ἰσορροπίαν τῆς οἰκονομίας καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ δημοσιονομικοῦ τομέως. Ἡ ἐπίτευξις τῶν στόχων αὐτῶν ἀπαιτεῖ πρῶτον ἕνα σοβαρὸν περιορισμὸν τῆς περαιτέρω αὐξήσεως τῶν εἰσπράξεων ἐξ ἐσωτερικῶν πηγῶν. Ἡ ἐπίτευξις τῶν ἐν λόγῳ στόχων ἀπαιτεῖ ἐπίσης μίαν πολιτικὴν μετριοπαθείας εἰς τὴν αὔξησιν τῶν εἰσοδημάτων τόσον τῶν ἀγροτικῶν, ὅσον καὶ τῶν ἀστικῶν. Θὰ πρέπει συγχρόνως νὰ ἐξασφαλισθῇ, ὅτι τὰ ἀπαραίτητα μέτρα διὰ τὴν ἐπαναφορὰν τῆς ἰσορροπίας δὲν θὰ ἐπιφέρουν ἐπιβράδυνσιν τῆς ἀναπτύξεως πέραν τοῦ σημείου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναπόφευκτον καὶ θὰ ἐπηρεάσῃ δυσμενῶς τὰς ἰδιωτικὰς καὶ δημοσίας ἐπενδύσεις. Τὸ πλέον λεπτὸν σημεῖον θὰ εἶναι ἡ ἐπαναφορὰ τῆς ἰσορροπίας τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν. Θὰ εἶναι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα δύσκολον νὰ ἐξαφανισθῇ τελείως, τὸ 1966 τὸ ἔλλειμμα ἐξωτερικῶν συναλλαγῶν. Ἡ πραγματοποίησις μιᾶς τοιαύτης πολιτικῆς δὲν παρουσιάζει τίποτα τὸ ἀδύνατον, ἀλλὰ θὰ ἀπαιτήσῃ σταθερὰ μέτρα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ μίαν κατανόησιν τῆς σοβαρότητος τῶν προβλημάτων ἐκ μέρους ὅλων τῶν πολιτικῶν κομμάτων καὶ τῆς κοινῆς γνώμης. Ἡ ἐπιτυχία μιᾶς τοιαύτης πολιτικῆς θὰ ἐπέτρεπεν ἐν συνεχείᾳ νὰ ἐπιταχυνθῇ ὁ ρυθμὸς ἀναπτύξεως καὶ νὰ ἐπαναρχίσῃ ἡ προσπάθεια ἀσκήσεως κοινωνικῆς πολιτικῆς, ἀλλὰ τὴν φορὰν αὐτὴν θὰ πρέπει νὰ βασισθῇ ἐπὶ ρεαλιστικῶν βάσεων. Ἡ ἀποτυχία μιᾶς τοιαύτης πολιτικῆς θὰ ἐσήμαινε τὴν εἴσοδον τῆς χώρας εἰς φάσιν πληθωρισμοῦ, τὸ ἀναπόφευκτον ἀποτέλεσμα τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο ἡ διακοπὴ τῆς ἀναπτύξεως καὶ τῆς κοινωνικῆς προόδου διὰ ἕνα ἀριθμὸν ἐτῶν μὴ δυναμένων νὰ προβλεφθοῦν. 57. Ἡ ἐπαναφορὰ τῆς δημοσιονομικῆς ἰσορροπίας θὰ ἀπαιτήσῃ μίαν αὔξησιν τῶν φόρων. Τὰ ἐσχάτως προταθέντα μέτρα εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἀποτελοῦν μίαν ἀξιόλογον προσπάθειαν πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν. Ἐξ ἄλλου εἶναι ἀπαραίτητον νὰ μειωθῇ εἰς τὸ ἐλάχιστον δυνατὸν ἡ αὔξησις τῶν τρεχουσῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους. Ἰδιαιτέρως τὸ ἐπίπεδον ὡρισμένων γεωργικῶν ἐπιδοτήσεων θὰ πρέπει νὰ μειωθῇ εἰς τὸ πλέον ἀπαραίτητον ὅριον δεδομένου, ὅτι πολλαὶ ἐξ αὐτῶν οὐχὶ μόνον δὲν ἐπιτυγχάνουν σοβαρὰ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ καταλήγουν ἐπίσης εἰς τὴν ἐνθάρρυνσιν καλλιεργειῶν ἀντιοικονομικῶν καὶ ὁδηγοῦν τὸ Κράτος εἰς σοβαρὰς ζημίας, ἐνῷ τελικῶς αἱ ζημίαι αὗται ἐπιβαρύνουν τὸ σύνολον τοῦ πληθυσμοῦ. Ἐὰν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν μέτρων τὸ πλεόνασμα τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ ἐπανέλθῃ εἰς τὰ πρότερα ἐπίπεδα καὶ ἐὰν ἡ ἐπαναφορὰ τῆς ἐμπιστοσύνης ἐπιτρέψῃ τὴν προσφυγὴν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἀγοράν, διὰ μακροπρόθεσμα δάνεια θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ ἓν ἐπίπεδον δημοσίων ἐπενδύσεων οὐσιωδῶς ὑψηλότερον ἀπὸ ἐκεῖνο τοῦ 1965. Ἀλλὰ δεδομένου, ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὑπάρχει μέγας ἀριθμὸς ἔργων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀρχίσει καὶ δὲν ἔχουν περατωθῆ, εἶναι ἀπαραίτητον ὅπως δημιουργηθῇ τὸ ταχύτερον μία ἱεράρχησις τῶν ἔργων τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων ἐν ἐκτελέσει ἀναλόγως πρὸς τὴν οἰκονομικήν των σκοπιμότητα, ἡ δὲ ἱεράρχησις αὐτὴ νὰ τηρηθῇ σταθερῶς κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐκτελέσεως. 58. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἰδιωτικὸν τομέα εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἐξασφαλισθῇ, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξουν νέαι γενικαὶ αὐξήσεις τῶν εἰσοδημάτων τὸ 1966 καὶ ὅτι ἡ αὔξησις τῆς ἰδιωτικῆς καταναλώσεως θὰ ἐπανέλθῃ εἰς ἕνα ρυθμὸν ἀνάλογον μὲ τὰς πραγματικὰς δυνατότητας τῆς χώρας λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἀνάγκης νὰ αὐξηθῇ τὸ μέρος τῶν ἐπενδύσεων διὰ τὴν ἐθνικὴν ἄμυναν κατὰ 5% περίπου. Θὰ πρέπει ἐπίσης νὰ διατηρηθοῦν καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ ἐνισχυθοῦν οἱ ἐφαρμοσθέντες περιορισμοὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς πιστώσεις εἰς τὴν κατανάλωσιν καὶ νὰ γίνῃ σοβαρωτέρα παρακολούθησις τῆς ἐπεκτάσεως τῶν πιστώσεων εἰς τὴν οἰκονομικὴν δραστηριότητα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἰδιωτικὰς παραγωγικὰς ἐπενδύσεις οἱ κίνδυνοι ἀναφαίνονται μᾶλλον ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς περιωρισμένης αὐξήσεώς των, αἱ δὲ νομισματικαὶ ἀρχαὶ θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἕτοιμοι νὰ ἐπέμβουν προκειμένου νὰ ἐνισχύσουν τὰς ἰδιωτικὰς ἐπενδύσεις, ἐφ’ ὅσον ἐν προκειμένῳ δὲν τίθεται ἐν κινδύνῳ ἡ γενικὴ ἰσορροπία. 59. Ὅπως ἀπέδειξεν ἡ πεῖρα τῶν τελευταίων δύο ἐτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ὀρθὴν ἐπίλυσιν ἀμέσων προβλημάτων οὔτε τὴν διαρθρωτικὴν τοιαύτην μιᾶς χώρας, χωρὶς μίαν συνεπῆ οἰκονομικὴν πολιτικήν. Ἡ διακήρυξις μιᾶς τοιαύτης πολιτικῆς καὶ τῶν μέσων διὰ τὴν ἐπίτευξίν της καθίσταται ἐπείγουσα. Εἶναι ἰδιαιτέρως ἀπαραίτητον νὰ καθορίσῃ κανεὶς εὐκρινῶς τὸν προσανατολισμόν, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ χώρα εἰς τὸν γεωργικὸν τομέα καὶ νὰ ἐξασφαλισθοῦν ὅλαι αἱ δυνατότητες ὅσον ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τῶν τιμῶν ἀσφαλείας, ἐπιδοτήσεων κλπ., οὕτως ὥστε τὰ μέτρα αὐτὰ πραγματικῶς νὰ ἐπιτύχουν τοὺς στόχους, τοὺς ὁποίους θέτει ἡ Κυβέρνησις. Ἡ προετοιμασία διὰ τὴν δημιουργίαν νέων μεγάλων βιομηχανικῶν ἔργων θὰ πρέπει νὰ ἐπιταχυνθῇ καὶ ἡ νέα Τράπεζα Βιομηχανικῆς Ἀναπτύξεως θὰ πρέπει νὰ ἀφοσιωθῇ εἰς τὴν ὑποβοήθησιν τῆς πραγματοποιήσεως νέων μεγάλων μονάδων καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἵδρυσίν των ἡ ἰδία. 60. Ἡ προσπάθεια ἐπαναφορᾶς τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος δὲν σημαίνει, ὅτι ὁπωσδήποτε θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα καὶ τὴν ἄμεσον ἐξάλειψιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν, τὸ ὁποῖον κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ παρουσιάσῃ ἔλλειμμα τὸ 1966. Δεδομένου, ὅτι τὸ ἐπίπεδον τῶν συναλλαγματικῶν ἀποθεμάτων ἐμειώθη σημαντικῶς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, εἶναι εὐκταῖον ὅπως ἡ Ἑλλὰς ἐπιτύχῃ τὴν βοήθειαν τῶν εὐρωπαϊκῶν καὶ διεθνῶν νομισματικῶν ἱδρυμάτων. Μακροπροθέσμως ἡ ἀνάπτυξις τῆς χώρας θὰ ἀπαιτήσῃ μίαν εἰσροὴν ξένων κεφαλαίων. Ἡ εἰσροὴ τῶν ἰδιωτικῶν κεφαλαίων ηὐξήθη σημαντικῶς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Ἡ περαιτέρω αὔξησίς των κατὰ τὰ προσεχῆ ἔτη θὰ εἶναι ἴσως περισσότερον προβληματική. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ κρατικὰ κεφάλαια ἐκτὸς ἀπὸ τὰς πιστώσεις τῆς Εὐρωπαϊκῆς Τραπέζης Ἐπενδύσεων, ἡ Ἑλλὰς θὰ δυνηθῇ νὰ προσφύγῃ ἐπίσης εἰς τὴν Διεθνῆ Τράπεζαν Ἀναπτύξεως, καὶ δύναται νὰ ἐλπίζεται ἐπίσης, ὅτι τὸ Κονσόρτσιουμ διὰ τὴν βοήθειαν πρὸς τὴν Ἑλλάδα, τὸ ὁποῖον συνεστήθη τὸ 1962 ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ ΟΟΣΑ, θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς εἰσροῆς πόρων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συζητεῖται τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Α.Ν. 1671)1951 «περὶ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργείων».

§11Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐπανειλημμένων συζητήσεων ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διετυπώθησαν ἀπὸ μέρους συναδέλφων διάφοροι αἰτιάσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάστασιν καὶ τὴν ἐν γένει διαβίωσιν τῶν κρατουμένων ἀξιωματικῶν διὰ τὴν ὑπόθεσιν «Ἀσπίδα». Παρ’ ὅλον, ὅτι αἱ αἰτιάσεις αὗται οὐδεμίαν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον, ἐπειδὴ διὰ τὰ ἴδια θέματα ἔχουν κατατεθῆ διάφοροι ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις, ἔδωσα κατά τινα προηγουμένην συνεδρίασιν μίαν γενικὴν ἀπάντησιν, ὅτι δὲν κατεσκευάσθησαν παρ’ ἐμοῦ οὔτε εἰδικὰ κελιὰ μὲ βασανιστήρια διὰ τοὺς κρατουμένους ἀξιωματικούς, λόγῳ τοῦ «Ἀσπίδα», οὔτε εἰδικὰ πηγάδια καὶ ὅτι κρατοῦνται εἰς τὰς συνήθεις διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς φυλακάς. Ἐκ τῆς ἐγγυτέρας ὅμως ἐξετάσεως τοῦ θέματος προέκυψε τοῦτο τὸ καταπληκτικὸν ὅτι ἢ τὰ πράγματα παρεστάθησαν εἰς τοὺς συναδέλφους κατὰ τρόπον τοὐλάχιστον ὑπερβολικὸν ἢ εἰδικώτερον τὰ περὶ πηγαδίων, εἰς τὰ ὁποῖα μάλιστα, κατῆλθε καὶ συμπαθέστατος κατὰ τὰ ἄλλα συνάδελφος, ἀνήκουν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ διεθνοῦς ἥρωος τῆς μυθολογίας Μινχάουζεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διέταξα ἔκτοτε ὅλα τὰ ἁρμόδια ὄργανα τοῦ Ὑπουργείου Ἐθν. Ἀμύνης, ἀρχίζοντας ἀπὸ τὸν Βασιλικὸν Ἐπίτροπον παρὰ τῷ Στρατοδικείῳ, καθὼς καὶ ἀπὸ τοὺς διοικητὰς τοῦ Σώματος τῶν Τεθωρακισμένων καὶ τῶν ἄλλων σχηματισμῶν, ὅπου κρατοῦνται οἱ ὡς ἄνω ἀξιωματικοί, καὶ ἔγινεν εἰδικὴ ἔρευνα ἐπὶ τῶν ὅρων διαβιώσεως. Πρόκειται, ὡς γνωστόν, περὶ 18 ἐν ὅλῳ ἀξιωματικῶν. Ἐξ αὐτῶν οἱ δύο ἔχουν πλέον, λόγῳ τοῦ ὅτι ἀπώλεσαν τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀξιωματικοῦ, μεταφερθῆ εἰς τὰς πολιτικὰς φυλακὰς «Ἀβέρωφ» καὶ ἑπομένως ὑφίστανται τὴν μεταχείρισιν ὅλων τῶν ἄλλων Ἑλλήνων κρατουμένων. Διὰ τοὺς ὑπολοίπους 16 ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς σχετικὰς ἐκθέσεις τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου καὶ τῶν προϊσταμένων τῶν σχηματισμῶν, θὰ παρεκάλουν δέ, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἢ καὶ ἀπὸ μέρους τοῦ Προεδρείου, νὰ καταχωρηθοῦν εἰς τὰ πρακτικά, εἰς τρόπον ὥστε νὰ γίνουν εὐρύτερον κτῆμα ὄχι μόνον τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἀλλὰ καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, χωρὶς τοῦτο νὰ σημαίνῃ οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, ὅτι ἀποδέχομαι, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο ἔχει οἱανδήποτε σχέσιν μὲ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Ἑπομένως, καταθέτω ὅλα τὰ σχετικὰ καὶ παρακαλῶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, νὰ δημοσιευθοῦν εἰς τὰ πρακτικά, παρακαλῶ δὲ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἐπέδειξαν τόσον ἐξαιρετικὸν ἐνδιαφέρον, νὰ λάβουν γνῶσιν τῶν λεπτομερειῶν ἀπὸ τὰ ἐπίσημα πλέον πρακτικὰ τῆς Βουλῆς.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΙΣ

Οἱ διὰ τὴν ὑπόθεσιν «ΑΣΠΙΔΑ» τελοῦντες ἐν προφυλακίσει εἴκοσιν (20) Ἀξιωματικοὶ κατανέμονται ὡς κατωτέρω: Αʹ. Εἰς Σ. Υ. Τεθ)νων. 1) Συνταγ)ρχης Τσαμασιώτης 2) Συνταγ)ρχης Ἀναγνωστόπουλος 3) Ἀντ)ρχης Λαμβουνέλης 4) Λοχαγὸς Θεοδοσίου 5) Λοχαγὸς Καπένος 6) Λοχαγὸς Κουφαλιτάκης 7) Λοχαγὸς Πανοῦτσος 8) Λοχαγὸς Παπαγιαννόπουλος 9) Λοχαγὸς Βλάχος 10) Λοχαγὸς Θεοδώρου 11) Λοχαγὸς Τόμπρας 12) Λοχαγὸς Οἰκονόμου 13) Ὑπολ)γὸς Σταυρόπουλος Τὰ τῆς διαβιώσεώς των ἐν γένει ἀναφέρονται ἐν τῇ συνημμένῃ ἀπὸ 1.2.1966 ἀναφορᾶς τοῦ Σ.Υ. Τεθ)νων πρὸς ΓΕΣ) Δ)νσιν Στρατ. Δ)σύνης. Βʹ. Εἰς Σ. Φ. Μπογιατίου. 1) Λοχαγὸς Μπουλοῦκος. Διὰ τὰς συνθήκας διαβιώσεως τούτου καὶ τὰ παράπονά του, διετάχθη καὶ ἐνήργησεν ἐξέτασιν, ὁ Βασ. Ἐπίτροπος Δ)ρκοῦς Στρατοδικείου Ἀθηνῶν, ἀντίγραφον δὲ τῆς ἀπὸ 7.2.1966 ἐξετάσεώς του ἐπίσης ἐπισυνάπτεται. Ὡς σχετικαὶ ἐπίσης ἐπισυνάπτονται καὶ αἱ ὑπ’ ἀριθ. 45313)168)28.1. 1966 καὶ 400)5)208)5.7.66 ἀναφοραὶ Σ. Φ. Μπογιατίου. 2) Λοχαγὸς Κατσάρης. Τὰ τῆς διαβιώσεώς του ἀναφέρονται εἰς σχετικὴν ἀναφορὰν τῆς Δ)νσεως Στρατ. Δ)σύνης ΓΕΣ πρὸς Γραφεῖον Υ.ΕΘ.Α. καὶ Σ.Ο.Α.Μ., ἐπὶ σχετικῆς ἐπιστολῆς τῆς συζύγου του πρὸς Σ.Ο.Α.Μ. Δʹ. Εἰς Σ. Υ. Δ)Β. 1) Λοχαγὸς Παπαγεωργόπουλος. Τὰ τῆς διαβιώσεως τοῦ ἀνωτέρω ἀναφέρονται εἰς σχετικὴν ἀπὸ 7.2.1966 ἀναφορὰν τοῦ Σ.Υ. Δ)Β πρὸς Δ)νσιν Στρατ. Δ)σύνης ΓΕΣ ἀπευθυνομένην, ἐπισυναπτομένη τῇ παρούσῃ. Τέλος, οἱ ὑπόλοιποι δύο κρατούμενοι Συντ)ρχαι ἐν ἀποστρατίᾳ Χονδροκούκης καὶ Παπατέρπος μετεφέρθησαν εἰς τὰς πολιτικὰς φυλακὰς «Ἀβέρωφ».

ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΝ ΕΞΑΙΡ. ΕΠΕΙΓΟΝ

Πρός: Γ.Ε.Σ.)Δ)σιν Δικ)κοῦ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΤΕΘ. Κοιν.: Γραφεῖον κ. Ἀρχηγοῦ Γ.Ε.Σ. Διοικητὴς Συ. Τ.)Διοικητὴν Ἀριθ. Φ.400)14)546 Β.Ε.Τ. 902 τῇ 1 Φεβρ. 1966 Θέμα: Διοικητικά. 1. Ἀναφέρονται κατόπιν προφορικῆς διαταγῆς κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὰ κάτωθι σχετικῶς μὲ τὴν διαβίωσιν ἐν γένει τῶν προφυλακισμένων Ἀξ)κῶν: α) Προφυλακισμένοι Ἀξ)τικοί: Εἰς τὸ ΣΤ. εἶναι προφυλακισμένοι οἱ κάτωθι (13) δεκατρεῖς ἀξιωματικοί:

2) Ὁ Συντ)ρχης Παπατέρπος Ἀλέξανδρος ἐσχάτως ἀποστρατευθεὶς μετεφέρθη εἰς πολιτικὰς φυλακάς. Ἐβράδυνεν ἡ μεταφορὰ τοῦ ὡς ἀνωτέρω Συντ)ρχου εἰς τὰς πολιτικὰς φυλακάς, διότι οὗτος ἐδήλωσεν, ὅτι ἐπεθύμει μικρὰν παράτασιν τῆς παραμονῆς του εἰς τὰς στρατ. φυλακάς, ἵνα συμβουλευόμενος τὸν συνήγορόν του καὶ συγγενεῖς του, ἀποφασίσῃ τελικῶς ἐὰν θὰ ὑποβάλῃ δήλωσιν διὰ τὴν συνέχισιν τῆς παραμονῆς του εἰς τὰς στρατιωτικὰς φυλακὰς ἢ τὴν μεταγωγήν του εἰς τὰς πολιτικὰς τοιαύτας. Τελικῶς δὲν ὑπέβαλε δήλωσιν, μεταφερθεὶς εἰς τὰς πολιτικὰς φυλακάς. β) Διαβίωσις: 1) Ἅπαντες οἱ προφυλακισμένοι διαβιοῦν εἰς τὸν Ξενῶνα Ἀγάμων Ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοπέδου, ὁ ὁποῖος διευθετήθη καταλλήλως ἵνα παρέχονται αἱ ἐπιβαλλόμεναι εὐκολίαι ὡς πρὸς τοὺς κρατουμένους καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀσφάλειαν. Τὸ κτίριον τοῦτο εἶναι νεόδμητον, περιβάλλεται ὑπὸ μικροῦ ἀλσυλίου καὶ διαθέτει μεμονωμένα δωμάτια ἅτινα προβλέπονται διὰ τὴν διαβίωσιν ἀγάμων Ἀξιωματικῶν, ἐπὶ πληρωμῇ, πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου. Ἕκαστον δωμάτιον φέρει ἐντοιχισμένην ντουλάπα, ἰδιαίτερον φωτισμόν, δάπεδον ἐκ παρκὲ καὶ ἓν μεγάλον παράθυρον. Ὁ φωτισμὸς εἶναι ἄπλετος καὶ ὁ ἀερισμὸς πλήρης. Εἰς ἕκαστον δωμάτιον διατίθεται μονὴ κλίνη μετὰ στρώματος καὶ ἕκαστος τῶν κρατουμένων διαθέτει ἀνὰ πέντε ἕως ἓξ κλινοσκεπάσματα, πλὴν τοῦ λοχαγοῦ Πανούτσου, ὅστις τῇ ἐπιθυμίᾳ του διαθέτει τρία. Ἐπιτρέπεται εἰς ἅπαντας καὶ χρησιμοποιοῦν συνδόνια ἐκ τῶν οἰκιῶν των. Τὸ κτίριον ἀποτελεῖται ἐκ δύο ὀρόφων καὶ εἰς ἕκαστον ὄροφον διατίθενται λουτῆρες, νιπτῆρες, ἀποχωρητήρια, ἅπαντα πολυτελοῦς κατασκευῆς. Εἰς τὸν κάτω ὄροφον διαθέτει ἀτομικὸν λουτρὸν μετὰ ἠλεκτρικοῦ θερμοσίφωνος ὡς καὶ τέσσαρας καταιονητῆρας. Ἕκαστος τῶν κρατουμένων ποιεῖται χρῆσιν τοῦ λουτροῦ ὑποχρεωτικῶς ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος καὶ κατὰ τὰς λοιπὰς ἡμέρας ἀναλόγως τῆς ἀρεσκείας του. Ἀφ’ ἧς κατεσκευάσθη τὸ κτίριον (ἀπὸ δεκαετίας), δὲν προεβλέφθη, οὔτε ἐγένετο ἐγκατάστασις κεντρικῆς θερμάνσεως ὑπὸ τῶν διαβιούντων ἐν αὐτῷ, καθ’ ὅσον λόγῳ καλῆς κατασκευῆς δὲν προέκυψε θέμα θερμάνσεως, οὐδέποτε δὲ μέχρι τοῦδε οἱ ἐν αὐτῷ διαμένοντες ἀξιωματικοὶ ἐπ’ ἐνοικίῳ ᾐτήσαντο τοποθέτησιν θερμαστρῶν καθ’ ὅσον ὁ προσανατολισμὸς τοῦ κτιρίου εἶναι τοιοῦτος, ὥστε ἀπὸ τῆς ἀνατολῆς μέχρι τῆς δύσεως νὰ περιλούεται ὑπὸ τοῦ Ἡλίου. Ἐσχάτως ἐπετράπη ἡ χρησιμοποίησις εἰς τοὺς ἐπιθυμοῦντας ἠλεκτρικῆς θερμάστρας λόγῳ τοῦ ἐνσκήψαντος ψύχους. Ἡ ἐν γένει καθαριότης δωματίων καὶ κοινοχρήστων χώρων τοῦ κτιρίου ἐκτελεῖται καθ’ ἑκάστην ὑπὸ ὁπλιτῶν τῆς μονάδος. 2) Ὁ Συνταγματάρχης Τσαμασιώτης ἐσχάτως μετεφέρθη εἰς τὸ ὡς ἄνω κτίριον διαμένων πρότερον εἰς τὸν ἄνω ὄροφον ἑτέρου κτιρίου. Ἡ τοιαύτη ἀπομόνωσις τοῦ ἀνωτέρω ἀξιωματικοῦ, ἐπεβλήθη καθ’ ὅσον οὗτος ἐτέλει εἰς τὸ στάδιον τῶν προανακρίσεων. Ἤδη ὡς ἀνεφέρθη, μετεφέρθη εἰς τὸ ἐσχάτως ἐκκενωθὲν ὑπὸ τοῦ Συνταγματάρχου Παπατέρπου δωμάτιον. γ) Σίτισις: Ἅπαντες οἱ προφυλακισμένοι λαμβάνωσι τὸ αὐτὸ συσσίτιον μετὰ τῶν εἰς τὸ Συ. Τ. ὑπηρετούντων μονίμων ἀξιωματικῶν, ἐκ τῆς Λέσχης Ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοπέδου. Ἐπὶ πλέον εἰς ἅπαντας ἐπιτρέπεται ἡ ἀγορὰ εἰδῶν ἀτομικῆς χρήσεως κλπ. εἴτε ἐκ τοῦ Κ.Ψ.Μ. τοῦ στρατοπέδου, εἴτε ἐκ τῶν ἐκτὸς τοῦ στρατοπέδου κειμένων καταστημάτων. Διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κρατουμένων πρὸς τοῦτο, ἔχουσι διατεθῆ τρεῖς ὁπλῖται ἀγγελιαφόροι ἐκ τῆς μονάδος. δ) Ψυχαγωγία: Ἅπαντες οἱ κρατούμενοι βάσει τοῦ Κανονισμοῦ φυλακῶν ἐξέρχονται ἡμερησίως ἐπὶ τρίωρον εἰς τὸ προαύλιον καὶ τὸ παρακείμενον δασύλλιον, παρεχομένης εἰς τούτους καὶ τῆς δυνατότητος ἀθλοπαιδιῶν. Ἐπιτρέπεται ἡ ἀνάγνωσις καὶ ἡ διατήρησις βιβλίων ἐπιστημονικοῦ ἢ φιλολογικοῦ περιεχομένου εἰς εὐρεῖαν κλίμακα, πλὴν τοῦ ἡμερησίου τύπου. Πλέον τῆς 3ώρου ἐξόδου παρέχεται εἰς τούτους τρὶς τῆς ἑβδομάδος ἡμίσεια ὥρα διὰ τὸ ἐπισκεπτήριον. ε) Ἐπισκέψεις: Οἱ κρατούμενοι δέχονται τρὶς τῆς ἑβδομάδος ἐπισκέψεις διαρκείας ἡμισείας ὥρας, βάσει ἐγγράφου ἀδείας, ἥτις εἶναι συνεχοῦς διαρκείας, τοῦ Εἰσηγητοῦ τοῦ ἐνεργοῦντος τὴν προανάκρισιν. Τὰ σημειώματα ἀφοροῦν βασικῶς τοὺς οἰκείους των. Ἐκ τούτων ὁ Συνταγματάρχης Τσαμασιώτης, ἐπειδὴ εὑρίσκεται εἰς τὸ στάδιον τῆς προανακρίσεως, ἐξαιρεῖται πρὸς τὸ παρὸν τῶν ἀνωτέρω ἐπισκέψεων. Ἐπισκέψεις συνηγόρων λαμβάνουν χώραν ἀπὸ τῆς ἀνατολῆς μέχρι τῆς δύσεως εἰς οἱανδήποτε ὥραν καὶ ἂν ἐπιθυμοῦν οὗτοι. Ὡς χῶρος συνεντεύξεων μετὰ συνηγόρων καὶ συγγενῶν χρησιμοποιοῦνται τὰ τέσσαρα δωμάτια τοῦ ἄνω ὀρόφου τοῦ κτιρίου, διὰ τὴν πληρεστέραν καὶ ταχυτέραν ἐξυπηρέτησιν κρατουμένων καὶ ἐπισκεπτῶν. Οὐδεὶς ἐκ τῶν κρατουμένων παρεπονέθη μέχρι τώρα διὰ καθυστέρησιν ἢ περιορισμὸν τῶν ἀνωτέρω ἐπισκέψεων συγγενῶν καὶ συνηγόρων. στ) Ὑγειονομικὴ περίθαλψις: Ὑπὸ τῆς Διοικήσεως κατηρτίσθη βιβλίον ἀσθενῶν τῶν κρατουμένων. Εἰδικῶς συσταθεῖσα ἐπιτροπὴ ἐκ δύο ἰατρῶν ἐπεσκέφθη καὶ ἐξήτασε λεπτομερῶς ὅλους τοὺς κρατουμένους καὶ ἐνέγραψε τὰς παρατηρήσεις της δι’ ἕνα ἕκαστον εἰς τὸ ὡς ἄνω βιβλίον. Πλὴν τῆς τοιαύτης ἐξετάσεως καθ’ ἑκάστην παρέχεται ἡ ὑγειονομικὴ περίθαλψις ὑπὸ τῶν ἰατρῶν τῆς Μονάδος, ὁσάκις τοῦτο ἤθελεν αἰτηθῇ ὑπὸ κρατουμένου τινός. Εἰς εἰδικὰς περιπτώσεις τινὲς τῶν κρατουμένων μετεφέρθησαν εἰς τὰ Στρατιωτικὰ Νοσοκομεῖα πρὸς γνωμάτευσιν ὑπὸ εἰδικῶν ἰατρῶν διὰ παλαιὰς παθήσεις. Ὁμοίως ἐκλήθησαν εἰδικοὶ στρατιωτικοὶ ἰατροὶ ἐκ τῶν Στρατ. Νοσοκομείων ἵνα ἀποφανθοῦν ἐπὶ ἀναφερθεισῶν διαφόρων παθολογικῶν αἰτιάσεων τῶν κρατουμένων. Ἐσχάτως ἐτοποθετήθη ὀδοντίατρος, ὅστις καὶ παρέχει ὀδοντιατρικὴν περίθαλψιν εἰς τὸ Ὀδοντιατρεῖον τῆς Μονάδος, τῆς ἀνάγκης ταύτης καλυφθείσης μέχρι τοῦδε δι’ ἐπισκέψεων εἰδικῶς καλουμένου Στρατ. ὀδοντιάτρου ἐκ τοῦ 430 Στρατ. Νοσοκομείου. Ἤδη λαμβάνουν χώραν αἱ σχετικαὶ ἐνέργειαι διὰ τὴν ἔκδοσιν βιβλιαρίων ὑγειονομικῆς περιθάλψεως διὰ τοὺς κρατουμένους καὶ τὰ προστατευόμενα μέλη τῶν οἰκογενειῶν των, ὡς καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς μονίμους Ἀξ)κοὺς τοῦ Στρατοπέδου. ζ) Μισθοδοσία: Οἱ κρατούμενοι ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ των καὶ τῶν ἐτῶν ὑπηρεσίας λαμβάνουν ἀνελλιπῶς τὸν μισθόν των καὶ τὰ εἰδικὰ ἐπιδόματα, μειωμένα κατὰ πενήντα τοῖς ἑκατὸν (50%), ὡς τοῦτο προβλέπεται διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 9)59 κωδικοποιήσεως, διὰ τοὺς Ἀξ)κοὺς τοὺς διατελοῦντες ἐν διοικητικῇ προφυλακίσει δι’ ἐντάλματος. Ἅπαντες οἱ ἀνωτέρω ἔλαβον τὸ δῶρον Χριστουγέννων καὶ ἤδη καὶ τὸν μισθὸν μηνὸς Φεβρουαρίου ἐ.ἔ. Ἕκαστος τούτων διαθέτει ἰδιαίτερον μισθολογικὸν φάκελλον ἀποσταλέντα ὑπὸ τῆς Μονάδος του. Ἡ καταβολὴ τοῦ μισθοῦ λαμβάνει χώραν τὸν αὐτὸν χρόνον ὡς καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς Ἀξ)κοὺς τῆς Μονάδος, ἐφαρμοζομένων δι’ ἅπαντας τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων. η) Χορηγήσεις: Χορήγησις ἱματισμοῦ λαμβάνει χώραν εἰς ἅπαντας ὡς καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς Ἀξ)κοὺς τοῦ Στρατοπέδου. 2. Παράκλησις ὅπως διατάξητε σχετικῶς.

ΚΩΝ)ΝΟΣ ΜΑΝΤΖΙΟΣ

Ταξίαρχος–Διοικητὴς

ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΗ

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ

ΠΡΟΣ: Υ.ΕΘ.Α.)Γραφεῖον Ὑπουργοῦ ΚΟΙΝ.: Α.Σ.Δ.Ε.Ν.)Γρ. Δικ)κοῦ ΘΕΜΑ: Δικαστικαὶ–Διοικητικαὶ πράξεις.

Ο Β. ΕΠΙΤΡΟΠΟΣ Α.Σ. ΑΘΗΝΩΝ

ΑΡΙΘ. Ε.Π. 19

Β.Σ.Τ. 902)7.2.1966

Συνημμ. τῇ ἀναφορᾷ 12 Σχετικὴ ἡ ὑπ’ ἀριθ. Ε.Π.)Φ.114)1)26)30061)5.2.66 Ὑμετέρα. 1. Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ὕπερθεν Ὑμετέρας, ἐνεργήσας ἄμεσον αὐτοπρόσωπον ἐξέτασιν διεπίστωσα τὰ κάτωθι: α) Ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ δημοσιεύματος τῆς ἐν Ἀθήναις ἐκδιδομένης ἡμερησίας ἐφημερίδος «ΒΗΜΑ» ὑπὸ χρονολογίαν 5.2.1966, ἐπὶ τῶν συνθηκῶν διαβιώσεως τοῦ ἐν ταῖς Σ.Φ. Μπογιατίου κρατουμένου ὑποδίκου Λοχαγοῦ Πεζ. ΜΠΟΥΛΟΥΚΟΥ ΑΡΙΣΤΟΔΗΜΟΥ, ἐξ ἐπιτοπίου καὶ ἐμπεριστατωμένης ἐρεύνης τοῦ ὅλου θέματος ἐν συναρτήσει καὶ μὲ τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ τούτου τοῦ Λοχαγοῦ Μπουλούκου προέκυψεν, ὅτι πράγματι οὗτος ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τῆς κρατήσεώς του εἰς Σ.Φ. Μπογιατίου ἔχει ὑποβάλλει πληθὺν ἀναφορῶν εἰς τρόπον ὥστε ἡ διεύθυνσις τῶν Φυλακῶν νὰ ἀναγκασθῇ νὰ σχηματίσῃ ἰδιαίτερον φάκελλον «Ἀναφοραὶ Λοχαγοῦ Μπουλούκου Ἀρ.». Τὸν φάκελλον τοῦτον παρέλαβον καὶ τὸν ἠρεύνησα μετ’ ἰδιαιτέρας προσοχῆς, διεπίστωσα δέ, ὅτι πράγματι πλεῖσται ἐξ αὐτῶν ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν φυλακῶν δι’ ἀσημάντους, ὅλως αἰτίας, πλὴν ὅμως εἰς ἁπάσας ἐδόθη προφορικὴ ἀπάντησις καὶ ἔλαβεν οὗτος γνῶσιν, ὡς τοῦτο ἐνδεικτικῶς σημειοῦται εἰς τὸ περιθώριον τῶν ἀναφορῶν του. Ὅσαι ἐκ τούτων ἐκρίθησαν, ὅτι θὰ ἔδει νὰ τύχωσι περαιτέρω προωθήσεως, ὑπεβλήθησαν διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. Ε.Π.)Φ.454.9)4)

140)26.1.66, Ε. Π.)Φ.453)13)168)28.1.1966, Ε. Π.)

453)15)169)31.1.66 καὶ Ε.Π.)Φ.453)23)217)3.1.1966 ἀναφορῶν τῶν Σ.Φ.Μ. εἰς Α.Σ.Δ.Ε.Ν. Γραφ. Δι)κοῦ, ὡς ἐποπτεύουσαν Ἀρχὴν τῆς Διοικήσεως τῶν Σ.Φ.Μ. καὶ εἰς τὸν Βασ. Ἐπίτροπον τοῦ Δ.Σ. Ἀθηνῶν ὡς ἐποπτεύοντα εἰς τὴν ἐνάσκησιν τῶν δικαστικῶν καθηκόντων ἐπὶ τῶν πρὸς τοῦτο ἐντεταλμένων ὀργάνων τῶν Φυλακῶν. Ἰδιαιτέρως ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. Ε.Π.)Φ.454.9)4)140)26.1. 1966 ὡς ἄνω ἀναφορᾶς, ἀφορώσης δικαστικὰ θέματα, ἐδόθη ὑφ’ ἡμῶν ἡ δέουσα ἀπάντησις ὡς ἐκ τῆς συνημμένης ἐν ἀντιγράφῳ Ε.Π. 15)21.1.66 ἡμετέρας ἐμφαίνεται. β) Ἐν ὄψει τῆς ὑφ’ ἡμῶν ἐνεργηθείσης ἐκτάκτου ἐπιθεωρήσεως ὁ Διοικητὴς Σ.Φ.Μ. διετάχθη καὶ ὑπέβαλε τὴν συνημμένην ὑπ’ ἀριθ. Ε.Π.)Φ.400)5)218)5.1.66 ἀναφοράν, ἧς τὸ περιεχόμενον ὡς πρὸς τὰς συνθήκας κρατήσεως καὶ διαβιώσεως τοῦ Λοχαγοῦ Μπουλούκου ἀνταποκρίνεται πλήρως εἰς τὴν ἀλήθειαν, ὡς προσωπικῶς διεπίστωσα καὶ εἰς τὸ περιεχόμενον τῆς ὁποίας ἐξ ὁλοκλήρου ἀναφέρομαι. γ) Ἐπικοινωνήσας μετὰ ταῦτα κατ’ ἰδίαν μετὰ τοῦ ὑποδίκου Λοχαγοῦ Μπουλούκου Ἀρ., τὸν ἐκάλεσα νὰ μοῦ ἀναφέρῃ ρητῶς τὰ συγκεκριμένα παράπονα, ἅτινα εἶχε νὰ ὑποβάλῃ. Οὗτος ἐπανῆλθεν εἰς τὰ παλαιότερα τοιαῦτα, περὶ ὧν αἱ συνημμέναι ἀναφοραὶ τῶν Σ.Φ.Μ. ἐπιμείνας ἰδιαιτέρως εἰς τὸ θέμα τῆς καλύψεως τῶν δύο παραθύρων τοῦ θαλάμου διὰ ξυλοτὲξ καὶ εἰς τὸν περιωρισμένον χῶρον τοῦ προαυλίου διὰ τὴν κίνησίν του κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐλευθέρας ἐξόδου του ἐκ τοῦ θαλάμου κρατήσεώς του. Τοῦ ἐδόθη ἀμέσως ἡ ἀπάντησις ὑφ’ ἡμῶν, ὅτι τοῦτο ὀρθῶς ἐγένετο διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ στοιχειώδης ἀπομόνωσίς του τῇ ἐγκρίσει τοῦ Δ)τοῦ Α.Σ.Λ.Ε.Ν. καὶ ἡμῶν. Τὰ αὐτὰ ὡς ἄνω παράπονα εἶχεν ὁμοίως ἀναφέρει καὶ κατὰ τὴν τακτικὴν τριμηνιαίαν ἐπιθεώρησιν τῶν Φυλακῶν ἐνεργηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Βασ. Ἀντεπιτρόπου τοῦ Δ.Σ. Ἀθηνῶν Ταγ)ρχου Σ.Δ. Σκεμπέα Γρηγορίου καὶ κατὰ τὴν ἔκτακτον τοιαύτην ἐνεργηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Δ)ντοῦ Γραφ. Δικ. Α.Σ.Λ.Ε.Ν., Συντ)ρχου Σ.Δ. Κώτσαρη Χρήστου καὶ τοῦ ἐδόθη, ὀρθῶς, ἡ αὐτὴ ὡς ἄνω ἀπάντησις. δ) Εἰς ἑτέραν ἐρώτησίν μου ἐὰν ἔχῃ νὰ ἀναφέρῃ ἄλλο παράπονον ἢ αἴτημα, οὗτος ἀνέφερε: 1) Ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ παρουσιασθῇ προσωπικῶς εἰς τὸν κ. Υ.ΕΘ.Α. καὶ ἀναφέρῃ τοὺς λόγους δι’ οὓς δὲν ἐνεργεῖται κανονικῶς ἡ εἰς βάρος του ἀνάκρισις καὶ 2) ὅπως μερίμνῃ τοῦ αὐτοῦ κ. Υ.ΕΘ.Α. τὸν ἐπισκεφθῶσιν εἰς τὰς Φυλακὰς μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς προστασίας τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου κλπ., διὰ νὰ τοὺς ἐκθέσῃ τὰς «μεσαιωνικὰς» συνθήκας τῆς κρατήσεώς του... ε) Ἐκ τῆς διατυπώσεως καὶ μόνον τῶν δύο ὡς ἄνω, οἱονεὶ αἰτημάτων τοῦ ἐν λόγῳ Λοχαγοῦ Μπουλούκου Ἀρ., καθ’ ἡμᾶς, αἱ προσπάθειαι τούτου ἀπέβλεπον, ἀποβλέπουν καὶ θὰ ἀποβλέπουν καθημερινῶς διὰ τῆς δημιουργίας μεγάλου θορύβου ἐκ τῆς ὑποβολῆς, δῆθεν, παραπόνων καὶ διὰ τῆς δημοσιεύσεως ἐπιστολῶν εἰς τὰς ἐφημερίδας ὑπ’ αὐτοῦ καὶ τῶν συνηγόρων του, εἰς τὸ νὰ δημιουργοῦν δυσμενῆ ἐντύπωσιν διὰ τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Υ.ΕΘ.Α., ὡς ἱεραρχικῶς προϊσταμένου τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων — πολιτικῶς ἐκμεταλλεύσιμον — ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὅπως καταστήσουν ἐκ τῶν προτέρων διαβλητὰς ἁπάσας τὰς δικαστικὰς πράξεις καὶ ἐνεργείας ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ «ΑΣΠΙΔΑ» δι’ ἣν κατηγορεῖται οὗτος. 2. Ἐπὶ τοῦ ἑτέρου θέματος, δηλονότι τῆς ἀνοικτῆς ἐπιστολῆς τοῦ ἐν προφυλακίσει τελοῦντος Λοχαγοῦ Μπουλούκου Ἀρ. σχετικῶς μὲ τὸν ἀντικανονικόν, κατ’ αὐτόν, τρόπον λήψεως συμπληρωματικῆς ἀπολογίας του ὑπὸ τοῦ Εἰσηγητοῦ τοῦ VII Τμήματος τοῦ Δ.Σ. Ἀθηνῶν Ἀν)ρχου Σ.Δ. Λαγάνη Π., ἀναφέρεται, ὅτι ἐν ὄψει τῶν διατάξεων περὶ τοῦ τρόπου ἐξετάσεως κατηγορουμένων (ἄρθρ. 294 Σ.Π.Κ. καὶ ἄρθρ. 273, 274, 223 Κ.Π. Δικονομίας καὶ 434 Σ.Π.Κ.) αἱ ἐνέργειαι τοῦ ὡς ἄνω Εἰσηγητοῦ–Ἀνακριτοῦ ὑπῆρξαν νόμιμοι ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, αἱ δὲ ἐπανειλημμέναι προσκλήσεις τούτου πρὸς τὸν κατηγορούμενον Λοχαγὸν Μπουλοῦκον Ἀρ. ἵνα ἀπολογηθῇ καὶ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς τιθεμένας ἐπ’ αὐτοῦ ἐρωτήσεις, κεῖνται ἐντὸς τῶν νομίμων πλαισίων τῶν ἀνακριτικῶν του καθηκόντων ὡς ἐπίσης καὶ αἱ διευκρινίσεις τοῦ αὐτοῦ ἀνακριτοῦ περὶ τῆς κατηγορουμένης πράξεως καὶ τῆς προβλεπομένης ποινῆς. Καθ’ ἃ συνάγεται ἐκ τοῦ περιεχομένου τῆς συνημμένης ἐπιστολῆς, αἱ ὡς ἀπειλαὶ προβαλλόμεναι ἢ ἐκλαμβανόμεναι ὑπὸ τοῦ ἐπιστολογράφου κατηγορουμένου δὲν ἀποτελοῦσιν ἄλλο τι εἰ μὴ ἄσκησιν τῶν νομίμων αὐτοῦ καθηκόντων. Εἰδικώτερον ἐπειδὴ κατὰ τὸ ἐπεισόδιον τὸ περιγραφόμενον ὑπὸ τοῦ ἐπιστολογράφου, ἐν πολλοῖς ψευδῶς, ἦτο κατὰ συγκυρίαν παρὼν καὶ ὁ ὑποφαινόμενος, ἀναφέρεται ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ὅτι τόσον προκλητική, ἀντιστρατιωτικὴ καὶ αὐθάδης ἦτο ἡ στάσις καὶ ἡ ἐν γένει συμπεριφορὰ τοῦ κατηγορουμένου Λοχαγοῦ Μπουλούκου Ἀρ., ὥστε μόνον εἰς τὴν ἐξαιρετικῶς ψύχραιμον στάσιν τοῦ ἀνακριτοῦ κ. Λαγάνη καὶ τὴν παρουσίαν τοῦ ὑποφαινομένου ἐδόθη διέξοδός τις, δεδομένου ὅτι ὁ ἐπιστολογράφος ἔξαλλος ἐξῆλθε μόνος τοῦ γραφείου τοῦ ἀνακριτοῦ, ὠρυόμενος, χωρὶς νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν οὐδενὸς κλείσας παταγωδῶς τὴν θύραν. Καὶ οὕτω, ἀντὶ νὰ αἰτῆται συγγνώμην διὰ τὴν ὅλως ἀνάρμοστον συμπεριφοράν του, ζητεῖ τὸν ἔλεγχον τοῦ ὑποστάντος προσβολὴν ἀνακριτοῦ.

ΠΑΠΑΠΟΥΛΟΣ ΗΛΙΑΣ

ΣΤΡΑΤ. ΔΙΚ. ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Αʹ. ΤΑΞ.

ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΗ

ΠΡΟΣ: ΓΕΣ)Δ)νσιν Στρατ. Δικ)σύνης ΚΟΙΝ.: ΑΣΔΕΝ)Γραφ. Δι)κοῦ κ. Β.Ε.Α.Σ. Ἀθηνῶν

Σ. Φ. Μπογιατίου

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ

ΣΤΡΑΤ. ΦΥΛ. ΜΠΟΓΙΑΤΙΟΥ

ΓΡΑΦΕΙΟΝ ΥΠΑΣΠΙΣΤΟΥ

ΑΡΙΘ. Φ. 400)5)218

ΒΣΤ 902 τῇ 5.1.1966 ΘΕΜΑ: Προσωπικὸν–Διοικητικά. ΣΧΕΤ.: α) Α.Π. Φ. 454.5)5)46432)18.1.66 ΥΕΘΑ) ΓΕΣ) Δ. Στρατ. Δικ)σύνης. β) ΕΠ. 15)29.1.66 Σ.Ε.Α.Σ. ΑΘΗΝΩΝ Ι. Ἀναφέρεται ὅτι ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς Δ)σεως τῶν Σ. Φ. Μπογιατίου ὑπὸ τοῦ Ταγμ)ρχου Πεζ. ΚΑΡΒΕΛΗ ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ τὴν 3.11.65, ὁ παρ’ ἡμῖν κρατούμενος ἐν προφυλακίσει καὶ ἀπομονώσει Λοχαγὸς Πεζ. ΜΠΟΥ-ΛΟΥΚΟΣ ΑΡΙΣΤΟΔΗΜΟΣ, ὑπέβαλε διαφόρους ἀναφορὰς παραπόνων διὰ τὰ κάτωθι ἀντικείμενα: α. Παρεπονέθη διὰ τὴν μὴ λῆψιν λουτροῦ ἀπὸ τῆς προφυλακίσεώς του καὶ μέχρι τῆς 15.12.65. Ἀναφέρεται ὅτι τὸ παράπονον τοῦτο δὲν εὐσταθεῖ ἐξ ὁλοκλήρου καθ’ ὅσον, κατὰ τοὺς θερινοὺς μῆνας ἐλάμβανε ψυχρὸν λουτρόν, ἀπὸ δὲ τῆς 15.12.65 λαμβάνει θερμὸν τοιοῦτον δὶς τῆς ἑβδομάδος κατασκευασθείσης πρὸς τοῦτο προχείρου ἐγκαταστάσεως, κατόπιν προφορικῆς Διαταγῆς Στρατηγοῦ Δ)τοῦ ΑΣΔΕΝ. β. Παρεπονέθη διὰ μὴ παρεχομένην Ἰατρικὴν περίθαλψιν. Τοῦτο τυγχάνει ἀναληθὲς καθ’ ὅσον, ὁσάκις ᾐτήσατο τοιαύτην τοῦ παρεσχέθη αὐθωρεὶ ὑπὸ τοῦ Ἰατροῦ τῶν Φυλακῶν. γ. Παρεπονέθη δι’ ἀπόφραξιν τῶν παραθύρων τοῦ θαλάμου του διὰ λαμαρινῶν καὶ ὅτι ἐστερήθη τοῦ φωτισμοῦ καὶ ἐξαερισμοῦ. Τοῦτο τυγχάνει ἀναληθές, καθ’ ὅσον, ὁ θάλαμος ἔνθα κρατεῖται οὗτος, διαθέτει (4) ἐν ὅλῳ παράθυρα, ἐξ ὧν ἐκλείσθησαν μόνον τὰ (2) διὰ ξυλοτὲξ καὶ οὐχὶ διὰ λαμαρινῶν. Τὸ μέτρον τοῦτο ἐλήφθη ἵνα ἐπιτευχθῇ ἡ στοιχειώδης ἀπομόνωσίς του, καθ’ ὅσον ὁ ἐν λόγῳ Λοχαγὸς καθ’ ἑκάστην ἀνερριχᾶτο εἰς τὰς βάσεις τῶν ἐν λόγῳ παραθύρων εὑρισκομένων πρὸς τὴν πλευρὰν τοῦ Λόχου Φρουρᾶς τῶν Φυλακῶν καὶ ἤρχετο εἰς ἐπαφὴν μὲ τοὺς διερχομένους κάτωθι αὐτῶν ὁπλίτας τοῦ Λόχου, οὓς ἐχρησιμοποίει φαινομενικῶς μὲν δι’ ἐξυπηρέτησίν του, οὐσιαστικῶς ὅμως διὰ μεταφορὰν πληροφοριῶν ἐκτὸς τῶν Φυλακῶν. Τὸ ληφθὲν ὡς ἄνω μέτρον διὰ τὴν ἀπομόνωσίν του ἀνεφέρθη προφορικῶς ὑπὸ τῆς Δ)νσεως τῶν Φυλακῶν εἰς τὸν Στρατηγὸν Δ)τὴν ΑΣΔΕΝ καὶ ἔτυχε ἐγκρίσεως τούτου. δ. Παρεπονέθη διὰ τὴν μὴ ἐξυπηρέτησίν του ὡς πρὸς τὴν διὰ τηλεφώνου εἰδοποίησιν τῶν συνηγόρων του καὶ τῶν οἰκείων του. Καὶ τοῦτο τυγχάνει ἀναληθές, καθ’ ὅσον, ἡ Δ)σις τῶν Φυλακῶν ἔχει ἀναθέσει εἰς τὸν Ἀξ)κὸν Πληροφοριῶν τῆς Μονάδος Λοχαγὸν ΑΛΟΥΠΗΝ ΑΘΑΝΑ-ΣΙΟΝ τὴν ἄμεσον ἐξυπηρέτησίν του ὡς πρὸς τὰ ἀνωτέρω εὐθὺς ὡς ἤθελεν ὑποβληθῇ τοιοῦτον αἴτημα. ε. Παρεπονέθη διὰ τὸν φοβερὸν καὶ πρωτάκουστον τρόπον διαβιώσεώς του ἐν ταῖς φυλακαῖς. Ἐπὶ τούτων ἀναφέρονται τὰ κάτωθι: 1) Ὁ περὶ οὗ πρόκειται Λοχαγὸς κρατεῖται εἰς Θάλαμον Ἀξ)κῶν κρατουμένων ὅστις τυγχάνει μοναδικὸς ἐν ταῖς φυλακαῖς Μπογιατίου. Ὁ Θάλαμος οὗτος διαθέτει χωριστὸν ἀφοδευτήριον, νιπτῆρα, τὴν προαναφερθεῖσαν ἐγκατάστασιν θερμοῦ λουτροῦ, κλίνην, τράπεζαν ἑστιάσεως, ἄπλετον φωτισμὸν ἐκ τῶν 2 μὴ φραχθέντων παραθύρων, ὡς καὶ ἠλεκτροφωτισμὸν καὶ θέρμανσιν ἐπὶ 24ώρου βάσεως. Ὁμοίως διαθέτει προαύλιον ἔνθα ἐξέρχεται καθ’ ἑκάστην καὶ ἀπὸ ὥρας 12.00′–14.00′ καὶ 16.00′–17.00′ διὰ ψυχαγωγίαν συμφώνως τῷ Κανονισμῷ. 2) Ὁμοίως ἔχει διατεθῆ καθ’ ἑκάστην εἷς (1) Ὁπλίτης τῆς Α.Μ. διὰ τὴν ἐξυπηρέτησίν του ἤτοι: μεταφορὰν συσσιτίου τοῦ παρεχομένου ὑπὸ τῶν Φυλακῶν ὡς καὶ τοῦ τοιούτου τοῦ προσκομιζομένου ὑπὸ τῶν οἰκείων του, πλύσιν τῶν εἰδῶν ἑστιάσεως, καθαριότητα τοῦ θαλάμου καὶ ἀφοδευτηρίου, μεταφορὰν καυσοξύλων καὶ γενικῶς διὰ πᾶσαν νόμιμον ἐξυπηρέτησιν. στ. Παρεπονέθη διὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἀντιδικονομικῶν μέτρων παρεμποδιζόντων τὴν ὑπεράσπισίν του ἤτοι: περιορισμὸν τοῦ ὡραρίου ἀπὸ 2 ὥρας εἰς ἡμίσειαν τοιαύτην καὶ τὴν ἐπὶ παρουσίᾳ ὀργάνου τῶν Φυλακῶν ἐπίσκεψιν τῶν συνηγόρων του. Ἐπ’ αὐτῶν ἀναφέρεται ὅτι τὰ ἀνωτέρω μέτρα ἐλήφθησαν εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ὕπερθεν σχετικῆς Ἀπορρήτου Δ)γῆς, ὡς καὶ τοῦ ἄρθρου 33 τοῦ Κανονισμοῦ τῶν Στρατ. Φυλακῶν. Διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἀνωτέρω μέτρων ἐνημερώθη τόσον ὁ Λοχαγὸς ΜΠΟΥΛΟΥΚΟΣ, ὅσον καὶ οἱ συνήγοροι τούτου προφορικῶς ἐν τῷ Γραφείῳ τοῦ ὑποφαινομένου. Κατὰ τὴν ἀνωτέρω ἐνημέρωσιν οὗτοι ᾐτήσαντο ἀντίγραφον τῆς ἀνωτέρω Δ)γῆς, ἢ τὸν ἀριθμὸν ταύτης καὶ ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν ὑπὸ τῆς Δ)σεως τῶν Φυλακῶν, ὅτι ἡ Δ)γὴ εἶναι Ἀπόρρητος καὶ δὲν κοινοποιεῖται. ζ. Ἐκ τῶν ὡς ἄνω ὑποβληθεισῶν ἀναφορῶν παραπόνων, ὑπεβλήθησαν ἐν ἀντιγράφῳ εἰς ΑΣΔΕΝ)Γραφεῖον Δικ) κοῦ καὶ εἰς Β.Ε.Δ.Σ. Ἀθηνῶν, μόνον αἱ ἀπὸ 21.1.66, 24.1. 66 καὶ 1.2.66 τοιαῦται, αἱ δὲ λοιπαὶ δὲν ὑπεβλήθησαν καθ’ ὅσον ἱκανοποιήθησαν ἅπασαι ὑπὸ τῶν Φυλακῶν ὡς ἐμπίπτουσαι εἰς τὴν ἁρμοδιότητα καὶ δικαιοδοσίαν τῆς Δ)σεως. η. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω ὑποβληθεισῶν ἀναφορῶν ἐπεστράφησαν ἡμῖν ὑπὸ τοῦ κ. Β.Ε.Δ.Σ. Ἀθηνῶν διὰ τοῦ ὕπερθεν (β) σχετικοῦ αἱ ἀπὸ 22 καὶ 24.1.66 τοιαῦται. Διὰ τῆς ἀνωτέρω Δ)γῆς καθωρίζετο ὅπως γνωστοποιηθῇ τὸ περιεχόμενον ταύτης εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον, γεγονὸς ὅπερ ἔλαβε χώραν ἐν τῷ Γραφείῳ τῆς Δ)σεως τῶν Φυλακῶν προφορικῶς τὴν 1.2.66, παρουσίᾳ τῶν Λοχαγῶν ΑΛΟΥΠΗ ΑΘΑ-ΝΑΣΙΟΥ καὶ ΡΕΒΥΘΗ ΚΩΝ)ΝΟΥ. 2. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω παράκλησις διατάξητε ὅ,τι ἠθέλατε ἐγκρίνει.

ΚΑΡΒΕΛΗΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ

Τάγ)ρχης–Διοικητὴς

ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΝ

ΠΡΟΣ. ΑΣΔΕΝ)Δ)νσιν Δικ)κοῦ ΚΟΙΝ. κ. ΒΕΛΣ Ἀθηνῶν Σ. Φ. Μπογιατίου.

ΕΠΕΙΓΟΝ

ΣΤΡΑΤ ΦΥΛ. ΜΠΟΓΙΑΤΙΟΥ

ΓΡΑΦ. 2ον Ἀριθ. Φ. 453)13)168 ΒΣΤ 902 τῇ 28.1.1966 ΘΕΜΑ: Δικαστικαὶ Διοικητικαὶ πράξεις. 1. Ἀναφέρεται ὅτι σήμερον καὶ περὶ ὥραν 12.30 ἐπεσκέφθη κατόπιν ἐγκρίσεως τοῦ Δ)τοῦ τῶν Φυλακῶν, ὁ ἐκ τῶν συνηγόρων Δικηγόρος κ. ΣΤΑΘΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗ-ΣΤΟΣ τὸν ἐν ἀπομονώσει τελοῦντα ὑπόδικον Λοχαγὸν

ΜΠΟΥΛΟΥΚΟΝ ΑΡΙΣΤΟΔΗΜΟΝ.

2. Τὴν συνομιλίαν τὴν παρηκολούθησε τὸ ἐντεταλμένον πρὸς τοῦτο ὄργανον τῶν Φυλακῶν (δεσμοφύλαξ καὶ ὁπλίτης τῆς Α.Μ.) στρατιώτης ΛΕΙΠΡΟΓΛΟΥ ΚΩΝ)ΝΟΣ. 3. Ἡ συνομιλία διήρκεσε μέχρι τὴν 13.00 ὥραν, καθ’ ἣν ὁ συνήγορος ἀπεχώρησεν ἐκ τοῦ κρατητηρίου τοῦ Λοχαγοῦ Μπουλούκου, συνοδευόμενος ὑπὸ τοῦ ἀνωτέρω ὀργάνου τῶν Φυλακῶν. 4. Κατὰ τὴν διαδρομὴν ἀπὸ τοῦ κρατηρίου ὡς τῆς κυρίας Πύλης τοῦ Στρατοπέδου, ὁ ἐν λόγῳ συνήγορος ἀπηύθυνεν πρὸς τὸ ἀνωτέρω ὄργανον τὰς φράσεις: «Πὲς στοὺς συναδέλφους σου ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ καὶ ΚΥΡΙΑΖΗ νὰ διαβάσουν σήμερον ἢ αὔριον τὰ ὀνόματά τους εἰς τὰς ἐφημερίδας «ΑΝΕΝΔΟΤΟ», «ΕΘΝΟΣ» καὶ «ΝΕΑ». 5. Ἐπειδὴ οἱ ἀνωτέρω ἀναφερόμενοι ὁπλῖται ἀνήκουν εἰς τὴν Α. Μ. τῶν Φυλακῶν καὶ εἶναι ἐντεταλμένοι νὰ ἐκτελοῦν εἰδικὰ καθήκοντα ἀφορῶντα τὸν κρατούμενον Λοχαγὸν ΜΠΟΥΛΟΥΚΟΝ, αἱ ἐν λόγῳ φράσεις ἐλέχθησαν μὲ προφανῆ σκοπὸν ἀπειλῆς καὶ ἐκβιασμοῦ τῶν ἀνωτέρω ὀργάνων, ἵνα μὴ ἐκτελοῦν τὰ καθήκοντά των τιμίως καὶ εὐσυνειδήτως. 6. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω παράκλησις διατάξητε σχετικῶς.

ΚΑΡΒΕΛΗΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ

ΤΑΓ)ΡΧΗΣ–ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ

Ἀκριβὲς ἀντίγραφον ΒΣΤ 902 τῇ 7.2.1966

Ἡ Δ)νσις Στρ. Δ)σύνης)ΓΕΣ

Ι. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ

Λοχαγὸς Στρ. Δικ.

ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΝ

Πρὸς: Γραφεῖον κ. Υ.ΕΘ.Α. Κοιν.: Κ. Φ.

Δ)ΝΣΙΣ ΣΤΡΑΤ. Δ)ΣΥΝΗΣ)Γ.Ε.Σ.

ΤΜΗΜΑ ΙΙ

ΤΗΛΕΦ. 2357.

Ἀριθ. Φ. 453)113)345217 Β.Σ.Τ. 902 τῇ 4.2.1966 Συνημ. τῷ ἔγγρ. 3. Θέμα: Δικαστικαὶ πράξεις. Σχετ. ὑπ’ ἀριθ. Φ. 114)1)21)30044)1.2.66 ὑμετ. 1. Ἐπὶ ὕπερθεν σχετικοῦ καὶ πρὸς ἐνημέρωσιν γνωρίζονται τὰ κάτωθι: Ὁ Λοχαγὸς Δ)Β Κατσάρης Θωμᾶς τελεῖ ἐν προφυλακίσει, εἰς ΣΒΟΠ ἀπὸ τῆς 7.12.65, διαμένων εἰς δωμάτιον εὐάερον καὶ εὐήλιον. Τὸ δωμάτιον τοῦτο ἦτο πρότερον τὸ 1ον Ε. Γ., τὸ ὁποῖον ἐξεκενώθη πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. 2. Οὐδὲν παράπονον ἐξέφρασε μέχρι σήμερον δι’ οἱανδήποτε αἰτίαν. 3. Οὗτος ᾐτήσατο καὶ ἐξέρχεται τοῦ κρατητηρίου τρὶς τῆς ἡμέρας ἐπὶ μίαν ὥραν. Λαμβάνει τὸ φαγητόν του ἐκ τῆς Λέσχης τῶν Ἀξιωματικῶν. 4. Εὑρίσκεται εἰσέτι ἐν ἀπομονώσει. Ὁ δικηγόρος του κ. Παπασταύρου τὸν ἐπισκέπτεται συχνά. Ἡ σύζυγός του δὲν τὸν ἔχει ἐπισκεφθῆ καθ’ ὅσον αὕτη διαμένει εἰς Θεσ)νίκην. Ἀλλὰ καὶ οὐδέποτε μέχρι σήμερον οὗτος τῆς ἀπέστειλεν ἐπιστολήν. Ὡς ἡ Διοίκησις τοῦ Σ.Β.Ο.Π. μᾶς ἐπληροφόρησεν, οὗτος ἀποφεύγει ἄγνωστον διὰ ποίαν αἰτίαν, νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπαφὴν μετ’ αὐτῆς, εἰς δὲ ἐπιστολὴν πρὸς φίλον του τὸν παρακαλεῖ νὰ γνωρίσῃ εἰς αὐτὴν ὅτι διατελεῖ ἐν εἰδικῇ ἀποστολῇ.

Ν. ΚΟΜΙΑΝΟΣ

Ταξίαρχος–Δ)ντὴς

Ἀκριβὲς ἀντίγραφον

Ι. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ

Λοχαγὸς Στρ. Δικ.

ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΝ

ΑΠΟΡΡΗΤΟΝ

ΠΡΟΣ Γ.Ε.Σ.)Δ)νσιν Στρατ)κῆς Δικαιοσύνης. ΚΟΙΝ. Συ. Δ)2ον.

ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΩΝ

Γραφεῖον 2ον

Ἀριθ. Φ. 453.2)10700

Β.Σ.Τ. 902, 7 ΦΕΒΡ. 1966

ΘΕΜΑ: Κρατούμενοι Ἀξ)κοὶ 1. Ἀναφέρεται ὅτι παρ’ ἡμῖν κρατεῖται ἐν ἀπομονώσει ὁ Λοχαγὸς ΠΥΡ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓ. 2. Οὗτος μετεφέρθη ἐκ τῆς Σ.Σ.Ε. τὴν 10.10.66 κατόπιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. Φ. 241.1.)1060)9.10.65 Δ)γῆς ΑΣΔΕΝ. 3. Ὁ διατεθεὶς χῶρος εἶναι ἓν γραφεῖον κενωθέν, ἵνα χρησιμοποιηθῇ ὡς χῶρος κρατήσεως τοῦ ἀνωτέρω Λοχαγοῦ. Εἶναι εὐήλιον, εὔαερον, εἰς τὸν δεύτερον ὄροφον κτιρίου τοῦ Συ. Δ. καὶ τοῦ παρέχεται ἄνεσις νὰ βαδίζῃ ἐντὸς αὐτοῦ. 4. Ὑπάρχει ἠλεκτρικὴ θερμάστρα καίουσα καθ’ ὅλον τὸ 24)ωρον. 5. Τρώγει ἐκ τοῦ φαγητοῦ τῆς Λέσχης Ἀξ)κῶν καὶ ὅταν δὲν τοῦ ἀρέσει, κατόπιν ἐντολῆς τοῦ Ταξιάρχου Δ)τοῦ Συ. Δ. τοῦ παρέχεται ἰδιαίτερον φαγητὸν (μπριζόλαι κτλ.). 6. Ὁ συνήγορός του δύναται νὰ τὸν ἐπισκέπτεται καθ’ ἑκάστην. 7. Αἱ ὧραι ἐξόδου εἶναι αἱ κάτωθι: α. Πρὸ τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ Συν)ρχου ΧΟΝΔΡΟ-

ΚΟΥΚΗ Δ. (–10.00′–11.00′, 14.00′–16.00′,

19.00′–20.00′). β. Μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ ἀνωτέρου Συντ)ρχου, (–0.9.00′–10.00′, 11.00′–12.00′) περίπατος ἐν τῷ Στρατοπέδῳ τοῦ Συ. Δ.), 13.00′— 15.00′ καὶ 18.00′–19.00′. 8. Ἑκάστην ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΝ ἢ ΣΑΒΒΑΤΟΝ λαμβάνει ἀνελλιπῶς λουτρόν. 9. Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς εἰς τὸ Συ. Δ. διαμονῆς του οὐδὲν παράπονον ἐξέφρασε σχετικὸν μὲ τὴν διαμονήν του. 10. Τὸν ἀνωτέρω οὐδεὶς συγγενής του τὸν ἐπισκέπτεται καθ’ ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ τελῇ ἐν ἀπομονώσει.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ

Ταξίαρχος–Διοικητὴς

Διὰ τὴν ἀκρίβειαν

ΣΤΑΥΡΑΓΓΕΛΟΣ ΓΑΜΒΡΙΝΟΣ

Λοχαγὸς Δ)ντὴς 2ου Γραφείου.

§12Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τσιαπάρα, θὰ ἐγγραφῆτε καὶ θὰ ὁμιλήσητε. Ἐὰν πρόκειται νὰ δώσητε ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν δὲν ἔχετε τὸν λόγον, διότι τότε θὰ προκαλέσητε μίαν παρεμπίπτουσαν συζήτησιν ἄσχετον πρὸς τὸ θέμα. Ἄλλωστε, αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοῦ ἐκοινοποιήθη καὶ ἔνστασις ἀπαρτίας. Συνεπῶς πρὸ παντὸς ἄλλου προέχει ἡ διαπίστωσις ὑπάρξεως ἢ μὴ ἀπαρτίας. Κύριε Τσιαπάρα, ἐπειδὴ εἶσθε παλαιὸς Κοινοβουλευτικός, φρονεῖτε ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ καθιερώσωμεν τοιαύτην ἀρχήν;

§14Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν σχετικῶν ἐρωτήσεων τῶν γενομένων ἐκ μέρους τῶν συναδέλφων συνηγόρων τῶν κρατουμένων ἀξιωματικῶν, ἀπαντᾷ βεβαίως μὲ μίαν γενικὴν ἀπάντησιν, νομίζω ὅτι τὰ ἐπὶ μέρους θέματα τῶν περὶ οὗ ὁ λόγος ὑποθέσεων, δημιουργοῦν πλέον καὶ ὑποχρέωσιν εἰς ἐμὲ ὡς συνηγόρου τοῦ συνταγματάρχου Τσαμασιώτη νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύο λέξεις διὰ νὰ μὴ δημιουργοῦνται ἐντυπώσεις.

§15Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ δὲν ἀνεκοίνωσα τίποτε, ἁπλῶς κατέθεσα ἔγγραφα. Δεύτερον, διετύπωσα τὰς ἐπιφυλάξεις μου, ὅτι δὲν ἔχουν σχέσιν αὐτὰ μὲ τὴν διεξαγομένην συζήτησιν καὶ τρίτον καὶ ἐγὼ ἐπέρασα κάπως ἀπὸ τὴν δικηγορίαν, καὶ ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν ἐντὸς τῆς Βουλῆς νὰ μεταφέρωνται τὰ ἐπαγγελματικὰ θέματα τῶν δικηγόρων τῶν κρατουμένων; Τότε δὲν πρόκειται περὶ κοινοβουλευτικῆς συζητήσεως, λυποῦμαι πολύ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὅσοι νομικοὶ παρίστανται ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης θὰ συμμερισθοῦν τὴν ἄποψίν μου.

§16Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλεῖ δι’ ἕτερον συνάδελφον καὶ ὄχι δι’ ἐμέ. Εἶναι κατάθεσις ἐγγράφων ἐξαχθέντων ἐκ τῆς ὅλης ἀνακρίσεως καὶ τῆς διαδικασίας σχετικῶς μὲ τὸ θέμα τῆς μεροληπτικότητος ἢ μὴ ὅσον ἀφορᾷ μόνον τὴν ζωὴν τῶν κρατουμένων;

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τσιαπάρα, σεῖς εἶσθε ὀξυνούστατος καὶ γνωρίζετε τὴν κοινοβουλευτικὴν τακτικήν. Θὰ ἐγγραφῆτε καὶ θὰ ὁμιλήσετε. Ἐὰν μὲν ἦτο προσωπικὸν τὸ θέμα, θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ ὁμιλήσετε ἀμέσως, ἀλλὰ θὰ ἐγγραφῆτε καὶ θὰ ἐκφράσετε τὰς ἀπόψεις σας, μὲ τὴν σειράν σας. Ἀλλὰ τώρα προέχον εἶναι νὰ διαπιστώσωμεν ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπαρτία ἢ ὄχι. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπεβλήθη ἡ κάτωθι πρότασις: Πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Κύριε Πρόεδρε, Ἐπειδὴ κατὰ τὸ ἄρθρον 39 τοῦ Κανονισμοῦ δὲν ὑφίσταται ἡ νόμιμος ἀπαρτία, παρακαλοῦμεν ὅπως προβῆτε εἰς ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου τῶν βουλευτῶν πρὸς διαπίστωσιν τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ ἀπαρτίας. Κ. Κωνιωτάκης, Λ. Λασκαρίδης, Κ. Σιγανίδης, Φ. Παπαδόπουλος, Ι. Βαλυράκης, Ε. Βανταλῆς, Γ. Μιχελογιάννης, Γ. Καραγκιώζης, Ι. Χαραλαμπόπουλος, Ν. Ζορμπᾶς, Γ. Τζώρτζης, Γ. Παπαγιαβῆς, Ι. Κυριαφίνης, Λ. Ἀντωνιάδης, Γ. Λαζαρίδης, Γ. Παπαδημητρίου, Φ. Βουνάτσος, Λ. Διαμαντίδης. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος τῶν κυρίων βουλευτῶν. Ὁ κ. Τζώρτζης καὶ ὁ κ. Πιπιλῆς ἐπὶ τοῦ καταλόγου. (Προσελθόντων τῶν ἐπὶ τοῦ καταλόγου κ.κ. βουλευτῶν, ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία). (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Διαμαντόπουλος).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις.

§19ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΗΣ ΕΚ. Ἔληξεν ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου.

§20Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε, ὅτι ἤρχισεν ἡ ἄθροισις τῶν παρόντων, διατὶ λοιπὸν δὲν ἀναγγέλετε τὴν λῆξιν τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου;

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφωνῶ μὲ αὐτό, ἀλλὰ ἐγὼ θὰ τὸ ἀναγγείλω καὶ ὄχι οἱ βουλευταὶ νὰ τὸ φωνάζουν ἀπὸ κάτω αὐτό. Νὰ μάθουν νὰ σέβωνται τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς.

§22Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μάθῃ καὶ ὁ Πρόεδρος νὰ σέβεται τὴν Βουλήν. Ὅταν εἴπατε, ὅτι ἄρχεται ἡ ἀρίθμησις ἔπρεπε νὰ ἀναγγείλετε καὶ τὴν λῆξιν τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου. Ὄχι αὐτὰ τὰ τεχνάσματα. Παραλείψατε νὰ κάμετε τὸ καθῆκον σας. Κοροϊδεύετε τὴν Βουλὴν καὶ δὲν τὸ ἀνεχόμεθα. Ἐμπαίζετε τὴν Βουλὴν καὶ δὲν τὸ ἀνεχόμεθα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ἀπόλυτον δίκαιον, ἀφ’ ἧς στιγμῆς τελειώσει ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ εἴπῃ παρών. Ὁ Πρόεδρος ὅμως θὰ ἀναγγείλῃ τὴν λῆξιν τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου καὶ ὄχι οἱ βουλευταί.

§24Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ παράπονόν μας, ὅτι παρ’ ὅλον ὅτι ἤρχισεν ἡ ἀρίθμησις δὲν ἀναγγείλατε καὶ τὴν λῆξιν τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Κτυπῶν τὴν χεῖραν του ἐπὶ τῆς ἕδρας). Ἐγὼ ὅμως θὰ ἀναγγείλω τὴν λῆξιν τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου καὶ ὄχι ἀπὸ κάτω οἱ βουλευταί.

§26Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μὴ κτυπᾶτε τὸ χέρι σας.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινώνω τὸ ἀποτέλεσμα ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου προκύπτει, ὅτι ἦσαν παρόντες 108, συνεπῶς ἡ συνεδρίασις συνεχίζεται.

§28Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πρωτοφανὲς ἐν ἀρχῇ τῆς συνεδριάσεως νὰ ὑποβάλλεται ἔνστασις ἀπαρτίας, ἐνῷ πάντοτε καὶ ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου, εἴτε ἦτο εἰς τὴν ἐξουσίαν εἴτε ὄχι, δὲν ὑπῆρχον παρὰ μόνον 15 ἕως 25 βουλευταὶ εἰς τὴν αἴθουσαν, ὅταν ἐγένετο τὴν Τετάρτην νομοθετικὴ ἐργασία. Εἶναι πρωτοφανὲς νὰ γίνεται αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔγινε σήμερον. Ἀποτελεῖ, πρῶτον, ἔλλειψιν σεβασμοῦ ἀπέναντι τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐργάζωνται τὸ πρωΐ, μεταβαίνοντες εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, ἀποτελεῖ, δεύτερον, ἔλλειψιν σεβασμοῦ ἀπέναντι τῆς αἰθούσης, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν παράδοσιν ἔχει. Εἶναι ἀδύνατον νὰ συγκεντρώνωνται οἱ βουλευταὶ τὴν Τετάρτην τὸ πρωΐ πρὶν περάσῃ 1–1½ τῆς ὥρας. Ἀκόμη καὶ τὸ βράδυ δὲν ἔχει συμβῆ ποτὲ αὐτό, νὰ ὑποβληθῇ τόσον ἐνωρὶς ἔνστασις. Δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ περιπέσαμεν ἡμεῖς ποτὲ εἰς τοιοῦτον ἁμάρτημα ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς συνεδριάσεως νὰ ὑποβάλωμεν ἔνστασιν ἀπαρτίας καὶ νὰ διώχνωμεν τοὺς βουλευτάς, διὰ νὰ μὴ παραστοῦν καὶ διὰ νὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ λειτουργία τοῦ Πολιτεύματος. Ἡ Δημοκρατία ἀπαιτεῖ λειτουργίαν τοῦ Πολιτεύματος. Ἡ Δημοκρατία ἀπαιτεῖ λειτουργίαν τοῦ Πολιτεύματος καὶ ὄχι ὑπονόμευσιν αὐτοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ).

§29Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὄντως ἡ δημοκρατία ἀποτελεῖ λειτουργίαν πολιτεύματος, ἐπιτάσσει διὰ ρητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, πότε ὑπάρχει ἀπαρτία καὶ ἐπιτάσσει καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, καὶ ὁ Πρόεδρος διαπιστώνῃ ἐὰν ἡ ἔνστασις ἀπαρτίας ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα. Εἴδατε, ὅτι ἤμην ἐν γνώσει τῆς ὑποβολῆς ἐνστάσεως ἀπαρτίας καὶ παρέμεινα. Θὰ ἰδῆτε, ὅτι μετ’ ὀλίγον καὶ πάλιν δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀπαρτία καὶ θὰ πταίωμεν ἡμεῖς ἐὰν ζητήσωμεν καὶ πάλιν τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς ἀπαρτίας. Ἀλλὰ διὰ νὰ λειτουργῇ τὸ πολίτευμα πρέπει οἱ βουλευταὶ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίζουν νὰ εἶναι παρόντες, διότι πρὸ παντὸς ἔργον τῶν βουλευτῶν τῆς πλειοψηφίας εἶναι νὰ συντελοῦν διὰ νὰ λειτουργῇ τὸ πολίτευμα.

§30Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔλεγον, ὅτι οἱ βουλευταὶ δὲν πρέπει νὰ παρίστανται. Ἐγὼ ἐπανειλημμένως εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς ΕΡΕ καὶ εἰς ἄλλας περιστάσεις ἔχω ἐπισημάνει τὴν ἀνάγκην τῆς παρουσίας καὶ ἐπεσήμανα τὸν κίνδυνον, ὁ ὁποῖος προκύπτει ἐκ τῆς παραμελήσεως αὐτοῦ τοῦ στοιχειώδους καθήκοντος τῆς παρουσίας ἐδῶ. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ὡρισμέναι παραδόσεις, αἱ ὁποῖαι εἴτε καλαί, εἴτε κακαί, εἴτε ἄξιαι ἐπαίνου, εἴτε ἄξιαι κατακρίσεως, ἔχουν ἰσχύσει, καὶ δὲν εἶναι νοητὸν αἱ παραδόσεις αὐταὶ νὰ καταπατῶνται. Ποῖαι εἶναι αἱ παραδόσεις; Ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς συνεδριάσεως καὶ ἐντὸς μιᾶς ἢ δύο ὡρῶν, νὰ μὴ γίνεται ἔνστασις ἀπαρτίας. Εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. ἐκπρόσωπος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ γνωρίζει πόσον τὸν τιμῶ ὡς Κοινοβουλευτικὸν ἄνδρα καὶ πόσον βαθέως πιστεύω, ὅτι πιστεύει εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ εἰς τὴν Δημοκρατίαν, εἶπεν πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἀδειάσῃ καὶ πάλιν ἡ αἴθουσα. Ἀδειάζει, ξαναγεμίζει, δηλαδὴ σημειοῦται, αὐτὴ ἡ ἄμπωτις καὶ παλίρροια, ἡ ὁποία πάντοτε ἐσημειοῦτο καὶ σημειοῦται καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν τῶν ΗΠΑ. Κύριοι, μετέβην κάποτε εἰς τὴν Γερουσίαν τῆς Οὐασιγκτῶνος καὶ ἦσαν παρόντες ἑπτὰ καὶ οὐδεὶς ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβάλῃ ἔνστασιν ἀπαρτίας. Οἱ ἄλλοι ἦσαν εἰς ἐπιτροπὰς ἀφωσιωμένοι εἰς ἄλλα ἔργα καὶ τὰ δύο κόμματα ἀφῆκαν ὡρισμένους ἀντιπροσώπους των, οἱ ὁποῖοι διεχειρίζοντο τὰ νομοθετικὰ θέματα ἐκείνην τὴν στιγμήν. Αὐτὸ ὅμως τὸ πρᾶγμα, τὸ νὰ γίνεται συστηματικῶς ὑποβολὴ ἐνστάσεως ἀπαρτίας —ἐὰν πρέπει βουλευτὴς πρὸς στιγμὴν νὰ ἐξέλθῃ διὰ νὰ ἴδῃ ἕνα Ὑπουργὸν ἢ κάποιον ἄλλον, τὸν ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἴδῃ, ἐὰν πρέπει κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου νὰ εἶναι παρὼν— αὐτὸ κατ’ ἐμὲ κοινοβουλευτικῶς καὶ δημοκρατικῶς εἶναι ἁμάρτημα. Καὶ ἡμεῖς ἐκάμαμεν ἄλλοτε ἔνστασιν ἀπαρτίας, ἀλλὰ μετὰ δύο ἢ τρεῖς ὥρας, ὅταν εἶχε καταλάβει τοὺς βουλευτὰς κόπωσις, ὅταν ὑπῆρχον καὶ θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ παρακολούθησις ἀπῄτει ἔντασιν προσοχῆς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἔντασις αὐτὴ νὰ παραταθῇ πέραν τῶν δύο ἢ τριῶν ὡρῶν. Βεβαίως εἰς ἄλλας περιπτώσεις πρέπει νὰ παραταθῇ καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ καὶ ἓξ καὶ ἑπτὰ ὥρας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἄτοπον. Ἀποτελεῖ προσβολὴν μεγαλυτέραν τοῦ πολιτεύματος ἡ προσπάθεια ματαιώσεως τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν ὁποίαν δὲν συμφωνεῖ ἕνα τμῆμα τῆς Βουλῆς. Ἀλλοίμονον ἐὰν ἔπρεπε καλὰ καὶ σώνει νὰ συμφωνῇ μὲ μίαν Κυβέρνησιν πᾶν τμῆμα τῆς Βουλῆς διὰ νὰ λειτουργῇ ἡ αἴθουσα αὐτὴ κανονικῶς. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου ἐσημειώθη τὸ φαινόμενον τῆς ταυτοχρόνου ἀποχωρήσεως ἐκείνων τῶν βουλευτῶν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐδῶ. Αὐτό, ἀγαπητὲ κ. Πρόεδρε, ἀποτελεῖ προσβολὴν τοῦ πολιτεύματος, ἀποτελεῖ προσβολὴν τῆς δημοκρατίας. Νὰ παύσουν, λοιπόν, νὰ ὁμιλοῦν περὶ δημοκρατίας καὶ ἡ δημοκρατία νὰ γίνῃ ἔργον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§31Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ λειτουργῇ τὸ Πολίτευμα. Σύμφωνοι. Ἐν τῇ ὁμαλῇ, ὅμως, λειτουργίᾳ τοῦ Πολιτεύματος περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἔνστασις ἀπαρτίας. Τὸ μάθημα αὐτὸ τὸ ἐπήραμε ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε. κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, ὅτε παρημποδίζετο τὸ ἔργον τὸ νομοθετικὸν τῆς Ε.Κ. μὲ τὶς ἀλλεπάλληλες ἐνστάσεις ἀπαρτίας τῆς Ε.Ρ.Ε. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.). Ἂς τὸ γνωρίζουν ὅσοι ὁμιλοῦν περὶ ἐκτροπῆς ἐκ τοῦ Πολιτεύματος, ὅτι τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας θὰ τὴν ἀσκοῦμεν διὰ νὰ παρεμποδίσωμεν τὴν συνέχισιν τῆς ἐκτροπῆς τοῦ Πολιτεύματος, ἡ ὁποία συνέβη τὴν 15ην Ἰουλίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.). Τὸ ἔχομεν, ἄλλως τε, διακηρύξει αὐτό. Δὲν δεχόμεθα μάθημα ἀπὸ κανένα, περὶ σεβασμοῦ πρὸς τὸ Πολίτευμα καὶ εἰδικώτερον ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε., διότι ἔχομεν διακηρύξει καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ὅτι ὁ κ. ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἐκτροπὴν ἐκ τοῦ Πολιτεύματος, δὲν εἶναι μόνον οἱ ἀποστάται, ἀλλὰ κυριώτερος ὑπεύθυνος εἶναι ἡ Ε.Ρ.Ε., διότι ἐὰν ἡ Ε.Ρ.Ε. δὲν εἶχε δηλώσει εἰς τὸν Βασιλέα, ὅτι οἱ 99 βουλευταί της θὰ ὑποστηρίξουν οἱονδήποτε κυβερνητικὸν σχῆμα τοὺς ὑπεδείκνυε τὸ Στέμμα, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἐκτροπή. Ἑπομένως, δίδαγμα σεβασμοῦ πρὸς τὸ Πολίτευμα, πρὸς ἀποφυγὴν ἐκτροπῆς, δὲν δεχόμεθα. Εἴμεθα πάντοτε εὐπειθεῖς πρὸς τὸ Πολίτευμα. Βεβαίως, ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱαδήποτε Κυβέρνησις, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἔχῃ σύμφωνον ὅλον τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, ἀλλὰ τὸ σημερινὸν φαινόμενον ἀποτελεῖ μίαν ἐκτροπὴν ἐκ τοῦ Πολιτεύματος πρωτοφανῆ καὶ τὴν ὁποίαν θὰ καταπολεμοῦμεν διὰ παντὸς μέσου, τὸ ὁποῖον μᾶς παρέχει τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.).

§32Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι καταπονοῦμεν τὴν Βουλὴν καὶ λυποῦμαι καὶ ἐξ ὀνόματος τοῦ ἐκπροσώπου τῆς Ἑνώσεως Κέντρου κ. Μπακοπούλου, διότι ἀμφότεροι τὴν καταπονοῦμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Εἶμαι, ὅμως, ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω. Τὸ πολιτικὸν θέμα, εἶναι ἕτερον, δὲν θὰ τὸ συζητήσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Δι’ ἐμὲ ὑπάρχει τὸ Σύνταγμα ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν ἄρθρων του καὶ τῶν διατυπώσεών του. Τί ἀπαιτεῖ τὸ Σύνταγμα; Ἀπαιτεῖ νὰ ὑπάρχῃ Κυβέρνησις, στηριζομένη ἐπὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Δὲν ἀπαιτεῖ τὸ Σύνταγμα νὰ ὑπάρχῃ Κυβέρνησις τῆς ἀρεσκείας οἱουδήποτε. (Φωναί: ἐκ τοῦ λαοῦ). (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Λάθος. Δὲν γνωρίζετε τί θέλει ὁ λαὸς αὐτὴν τὴν στιγμήν. Δεύτερον, θὰ παρεκάλουν νὰ διαβάσετε τὸ Σύνταγμα. Τὸ Σύνταγμα δὲν λέγει, ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν στηρίζονται αἱ Κυβερνήσεις ἐρωτωμένου τοῦ λαοῦ. Εἰς τὴν Βουλὴν στηρίζονται αἱ Κυβερνήσεις, ἐρωτωμένης τῆς Βουλῆς, δηλαδή, ἐρωτωμένων τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ. Ὁ λαός, δὲν εἶναι διαρκῶς παρὼν καὶ εἶναι λίαν πιθανόν, οὐδεὶς τὸ ἀμφισβητεῖ, νὰ ἔχῃ μετακινηθῆ ἀπὸ ἀπόψεως πεποιθήσεων ὁ λαός. Εἶπον, ὅτι δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ πολιτικὸν θέμα, ἐὰν θέλετε, νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, νὰ τὸ συζητήσω μαζί του. Ἀλλά, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, νὰ τονίσω, ὅτι εἶναι παράδοξος ἡ θεωρία, νὰ χαρακτηρίζεται ὡς ἐκτροπὴ ἡ τήρησις τοῦ ἄρθρου ἐκείνου τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις στηρίζονται ἐπὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ παραβίασις, ἡ ἄγνοια καὶ ἡ περιφρόνησις τῶν ἄρθρων τοῦ Συντάγματος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε.). (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν, καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Δ. Παπασπύρου).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§34Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν, διὰ νὰ μὴ ἀνακόψωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐὰν τὴν ἀνεκόπταμεν, φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἦτο παρατεταμένη ἡ συζήτησις, θὰ παρεκάλουν, τὴν Παρασκευήν, νὰ δοθῇ ὁ λόγος, εἰς τὸν ἐπανακάμψαντα συνάδελφόν μου κ. Προκοπίδην, ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος καὶ βεβαίως καὶ πάντα ἄλλον καὶ εἰς τὸν κ. Ἀνδρεάδην, φυσικά, διὰ νὰ ἀπαντήσῃ. Νομίζω, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλή, θὰ τὸ θεωρῇ τοῦτο ἀναγκαῖον.

§35Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄντως, ὑπάρχει ἕνα θέμα μεταξὺ τῶν δύο συναδέλφων, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διαλευκανθῇ καὶ ἡ διαλεύκανσις δὲν γίνεται μόνον διὰ τοῦ μονολόγου τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου. Δεχόμεθα, εὐχαρίστως, καὶ οἱ δύο κ.κ. συνάδελφοι, νὰ λάβουν τὸν λόγον, διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα μὲ εὐπρέπειαν.

§36Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ οὐδεὶς ἄλλος, πλὴν ἡμῶν ὡς ἀρχηγῶν ἢ ἐκπροσώπων τῶν κομμάτων.

§37Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐπικοινωνίας τῶν παραμεθορίων πληθυσμῶν καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ εἶναι παρὼν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§38Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ συζήτησις θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἐπὶ τῆς διατυπώσεως τῶν βαρυτάτων φράσεων τοῦ ἑνὸς κατὰ τοῦ ἄλλου, δὲν λέγω, βεβαίως, ποῖος εἶπε τὰς βαρυτάτας φράσεις.

§39Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν πρόκειται περὶ προσωπικοῦ θέματος, ἀσφαλῶς θὰ περιορισθῇ μεταξὺ τῶν δύο συναδέλφων.

§40Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν γίνῃ ἐπέκτασις τῆς συζητήσεως, τότε βεβαίως, θὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς αὐτῆς περιοχῆς καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τὸ ἐγκρίνῃ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§41Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§42Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον εἶναι συζήτησις πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, θὰ πρέπει νὰ τὸ ἐγκρίνῃ καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§43Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, δὲν χρειάζετια ἔγκρισις τοῦ Προέδρου. Θὰ παρεκάλουν, ἐπαναλαμβάνω, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ εἶναι παρών, κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτήν.

§44ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τώρα νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§45Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Θέλουν τὴν συζήτησιν τώρα, ἐκεῖνοι οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἀπουσίαζον κατὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ καταλόγου;

§46Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι διὰ τὴν φράσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπικρίνῃ. Ἀλλά, ἀντερωτῶ, πόσοι ἀπὸ τοὺς 108 ποὺ εἶπον παρὼν ἦσαν παρόντες, ὅταν ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας; Ἄλλο τὸ ζήτημα τῆς δεοντολογίας, ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς ὑποβολῆς ταύτης. Ἀλλά, ὅταν οἱ βουλευταὶ βλέπουν, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν εἶναι παρόντες ἀπὸ ὅλας τὰς παρατάξεις, περίπου 20, καθῆκον τους εἶναι νὰ ὑποβάλλουν ἔνστασιν ἀπαρτίας. Ἐρωτᾶ, ὁ κ. Ὑπουργός τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐὰν οἱ βουλευταὶ ποὺ ὁμιλοῦν τώρα, ἦσαν παρόντες. Ἀντερωτῶ, πόσοι ἀπὸ τοὺς 108 ἦσαν παρόντες κατὰ τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας;

§47Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ἔχω πρόθεσιν νὰ ἀνοίξω μίαν συζήτησιν, διότι εἶναι σαφές, ὅτι πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν αὐτὴν τείνει καὶ ὁ σκοπὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἀλλά, πῶς ἐξηγεῖ δύο τινὰ ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅταν εὐθὺς μετὰ τὴν ἀπόρριψιν τῆς ἐνστάσεως ἀπαρτίας, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου ἀπὸ τοὺς 15 βουλευτὰς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἐνεφανίσθησαν 70. Ἀνέμενον εἰς τὰς αἰθούσας;

§48Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνεφανίσθησαν, καθ’ ὃν τρόπον ἐνεφανίσθησαν καὶ συνάδελφοι τῆς συμπολιτεύσεως. Καὶ εἶπον, πρὸ ὀλίγου καὶ φαίνεται, ὅτι δὲν τὸ ἀντελήφθη ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι τὸ δικαίωμά μας τῆς ἐνστάσεως ἀπαρτίας, θὰ τὸ ἀσκοῦμεν. Θεωροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὡς ἐπιβάτιδα τῆς ἐξουσίας καὶ θὰ προσπαθήσωμεν διὰ παντὸς νομίμου μέσου, τὸ ὁποῖον παρέχει τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι τοῦ Κράτους, νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀπομάκρυνσίν της ἐκ τῆς ἐξουσίας. Ἰδοὺ ἡ Ρόδος, ἰδοὺ καὶ τὸ πήδημα.

§49Χ. ΠΙΠΙΛΗΣ. Διὰ τὸν σεισμόν, κ. Πρόεδρε, ἐλήφθη ἀπόφασις; Δὲν ἤκουσα, ἂν τὴν Παρασκευὴν θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, μετὰ τὰς προσωπικὰς ἐξηγήσεις.

§51Μ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ τελευταῖος ἀγορητὴς διὰ τὸ νομοσχέδιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἦτο ὁ κ. Θεοτόκης, ὁ ὁποῖος ὡμίλησεν ὡς εἰδικὸς ἀγορητὴς τῆς Ε.Ρ.Ε. Δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ λόγος καὶ ὁ ἀντίλογος;

§52Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ τελευταῖος ἀγορητὴς ἦτο ὁ κ. Θεοτόκης, ὡς εἰδικὸς ἀγορητὴς τῆς Ε.Ρ.Ε. Θὰ ὁμιλήσῃ πάλιν συνάδελφος ἐκ τῆς ἰδίας παρατάξεως;

§53ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). Ἐδόθη ὁ λόγος εἰς τὸν κ. Λαυρεντίδην.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, δὲν ἤμουν παρὼν καὶ ἡ ὑπηρεσία μοῦ ἀνέφερεν, ὅτι τελευταῖος ὁμιλητὴς ἦτο ὁ κ. Μερκούρης. (Φωναὶ ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Κύριοι συνάδελφοι, ἐν συνεχείᾳ θὰ ὁμιλήσουν δύο συνάδελφοι ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου.

§55Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ καὶ ὡς ἐκ τούτου, δὲν πρόκειται νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ τὸ Σῶμα. Καλὸν βεβαίως, θὰ ἦτο νὰ τηρηθῇ ἡ σειρὰ τοῦ λόγου καὶ ἀντιλόγου. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, ὁ κ. Πρόεδρος, ἐδήλωσεν, ὅτι μετ’ ἐμὲ θὰ ὁμιλήσουν δύο ἐν συνεχείᾳ συνάδελφοι ἐκ τῆς Ε.Κ. καὶ ἐφ’ ὅσον ἐκλήθην ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου, νὰ λάβω τὸν λόγον, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀρχίσω τὴν ὁμιλίαν μου. Κύριοι συνάδελφοι, εἰλικρινῶς ἐκφράζω τὴν λύπην μου, διότι ἕνα τόσον τυπικὸν νομοσχέδιον, ἔχει προκαλέσει τόσην ὀξύτητα καὶ ἔφθασε εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἀπασχολῇ ἀκόμη καὶ τὸν διεθνῆ τύπον, ὡς εἶπε προχθὲς ὁ συνάδελφος κ. Μερκούρης. Ἤθελα νὰ γνωρίζω, κ.κ. βουλευταί, ἐὰν κανεὶς ἀπὸ τοὺς συναδέλφους ποὺ ἐπολέμησαν τὸ νομοσχέδιον, πιστεύῃ εἰλικρινά, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ βλάπτῃ κανένα. Θὰ ἀναπτύξω, κ.κ. συνάδελφοι, τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων ποὺ ἐπαγγέλλονται τοὺς εἰδικοὺς διὰ κάθε συζητούμενον ἐν τῇ Βουλῇ θέμα. Ἑπομένως, δὲν θὰ ἐπιμείνω, κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών μου, ὅτι γνωρίζω τὰ στρατιωτικὰ ἢ τὰ ἄλλα συναφῆ μὲ τὰ στρατιωτικὰ θέματα, ὡς τὰ θέματα τῆς Χούντας κλπ., ποὺ ἄλλοι συνάδελφοι ἰσχυρίζονται, ὅτι τὰ γνωρίζουν. Τὸ 1951, κ.κ. βουλευταί, ὀρθότατα ἡ Πολιτεία ἐσκέφθη καὶ διὰ σχετικοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος, ἐθέσπισε τὴν ἁπλούστευσιν τῆς διαδικασίας ὑπογραφῆς τῶν δημοσίων ἐγγράφων τρεχούσης φύσεως. Διὰ τοῦ νόμου τούτου, ἐδόθη ἡ ἐξουσιοδότησις, νὰ δύνανται καὶ οἱ τμηματάρχαι τῶν Ὑπουργείων, νὰ ὑπογράφουν ὡρισμένα δημόσια ἔγγραφα. Καὶ εἶναι εἰς ὅλους γνωστόν, κ.κ. βουλευταί, ὅτι ὅταν οἱ τμηματάρχαι, οἱ ὑπάλληλοι δηλαδὴ τῆς καρριέρας, ὑπογράφουν δημόσια ἔγγραφα, ὑπογράφουν ταῦτα, μὲ περισσοτέραν εὐθύνην. Διότι, εἶναι πάλιν καὶ σὲ ὅλους σας γνωστόν, κατὰ ποῖον τρόπον, πολλὲς φορὲς ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, ὑπογράφει τὰ ἔγγραφα. Καὶ τοῦτο, διότι, λόγῳ φόρτου ἐργασίας ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μελετήσῃ τὰ πρὸς ὑπογραφὴν προσκομιζόμενα εἰς αὐτὸν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ἔγγραφα. Διὰ τοῦ νόμου ποὺ σήμερον συζητοῦμεν, παρέχεται τὸ δικαίωμα καὶ εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν Ἐπιτελικῶν Γραφείων, νὰ δύνανται εἰς τὸ ἑξῆς νὰ ὑπογράφουν ἔγγραφα, ποὺ μέχρι σήμερον ὑπογράφουν μόνον οἱ Ἐπιτελάρχαι. Τοῦτο εἶναι φυσικόν, νὰ γίνῃ, ἀφοῦ τὸ αὐτὸ ἀκριβῶς γίνεται καὶ μὲ ὅλας τὰς ἄλλας δημοσίας ὑπηρεσίας. Διότι, ἐὰν θέλετε, κ.κ. συνάδελφοι, νὰ σοβαρολογοῦμεν, πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι κίνδυνος — ὡς ἰσχυρίζονται οἱ συνάδελφοι τῆς Ε.Κ. καὶ τῆς Ε.Δ.Α.— ὑπάρχει μόνον, ὅταν αἱ ἐξουσίαι ἑνὸς Ὑπουργείου ὑπάγωνται εἰς ἕνα καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον. Ἐδῶ, διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου γίνεται μιὰ ἀποκέντρωσις, γίνεται μία διασπορά, ἠμπορῶ νὰ εἴπω, τῶν ἐξουσιῶν. Θὰ ἤθελα, κ.κ. συνάδελφοι, νὰ σᾶς εἴπω, διότι ἐγὼ τὸ ἐπέτυχα καὶ εὔχομαι εἰς ὅλους σας, νὰ τὸ ἐπιτύχετε, ὅτι κατορθώνω νὰ κρίνω μὲ ἀντικειμενικότητα τὰ πράγματα. Ἂς ἐνθυμηθῶμεν, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι κατὰ πρῶτον, ὅλοι ἀνήκομεν εἰς τὸ Ἔθνος καὶ κατόπιν εἰς τὰ κόμματα. Δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ διασύρεται ὁ Κοινοβουλευτισμός, ἀφοῦ μὲ ἕνα τόσον ἁπλοῦν καὶ ἀθῶον νομοσχέδιον, ταλαιπωρεῖται ἐπὶ τόσας συνεδριάσεις ἡ Βουλή, χωρὶς νὰ δύναται νὰ ψηφίσῃ τοῦτο. Διὰ νὰ ὑπάρχῃ, κ.κ. συνάδελφοι, Κοινοβουλευτισμός, χρειάζεται κατ’ ἀρχὴν πίστις εἰς τοῦτον. Καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ πίστις εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ τὴν δημοκρατίαν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἰσχυριζώμεθα, ὅτι ἀγωνιζόμεθα διὰ τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμούς. Προέρχομαι, κ.κ. βουλευταί, ἀπὸ ἀκριτικὴν περιφέρειαν, ἡ ὁποία ἐδοκίμασε πάρα πολλά, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ συμμοριτοπολέμου. Καὶ δύναμαι εὐθαρσῶς νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ ἀκριτικὸς κόσμος, σοβαρῶς ἀνησυχεῖ διὰ τὰ γιγνόμενα. Ἔχω εἰς χεῖρας μου καὶ θὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω μίαν ἄκρως ἀπόρρητον ἀναφορὰν ποὺ ὁ Ταξίαρχος κ. Τσεπαπαδάκης, ἀπηύθυνε τὴν 22.2.1965 πρὸς τὸν τότε Πρωθυπουργὸν κ. Παπανδρέου. Ἀφοῦ ἀκούσετε, κ.κ. βουλευταί, αὐτὰ ποὺ εἰς τὴν ἄκρως ἀπόρρητον ἀναφορὰν του λέγει, ὁ κ. Τσεπαπαδάκης, βάλετε κατόπιν ἕνας ἕκαστος χωριστὰ τὸ χέρι σας εἰς τὴν καρδιὰ καὶ ἀποφασίσατε, ἐὰν πρέπει νὰ συνεχίσετε τὴν τακτικὴν ποὺ μέχρι σήμερον συνεχίζετε καὶ ἂν πρέπει νὰ ἀσκῆτε, καθ’ ὃν τρόπον τὰ ἀσκεῖτε τὰ κοινοβουλευτικά σας ἔργα. Λέγει, λοιπόν, ὁ κ. Τσεπαπαδάκης, τὰ ἑξῆς: «Ἄκρως ἀπόρρητον–Δεύτερον Γραφεῖον — τηλ. 2262. Ἀρ. 215923)4)87919, ΒΣΤ 902, 22 Φεβρουαρίου 1966, ἐπεῖγον. α) Ἡ ἕδρα τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Κ.Κ.Ε. φέρεται εἰς Βουκουρέστιον, κλιμάκια δὲ τοῦ Κ.Κ.Ε. φέρονται ὑπάρχοντα εἰς Βαρσοβίαν, Βερολῖνον, Πράγαν, Βουδαπέστην, Τύραννα, Σκόπια, Λευκωσίαν, Βιέννην καὶ Παρισίους. Εἰς ἕκαστον κλιμάκιον, ὑπάρχουν δύο ἕως τρία μέλη τοῦ ΚΚΕ, ἅτινα ἔχουν εἰς ὅλας τὰς χώρας τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης, μικρὰς Κ.Ο. β) Μεγίστη δραστηριότης παρατηρεῖται εἰς τὸ κλιμάκιον Λευκωσίας, λέγεται δέ, ὅτι ἐκ τοῦ ΑΚΕΛ ἐφωδιάσθη ἡ ΕΔΑ κατὰ τὰς ἐκλογάς, διὰ 135.000 λιρῶν, ὡς καὶ ἐξ ἐράνου γενομένου μεταξὺ τῶν Κ)Σ Οὐγγαρίας. γ) Κατὰ τὸ Κ.Κ.Ε., τὸ σημερινὸν πολιτικὸν κλῖμα τῆς Ἑλλάδος, εἶναι λίαν εὐνοϊκὸν διὰ τὴν προπαρασκευὴν καὶ πραγματοποίησιν τοῦ τετάρτου γύρου, καθ’ ὅσον 1) παρέχεται δυνατότης ἐπαναπατρισμοῦ, ὑπὸ διαφόρους μορφάς, δυναμικῶν στελεχῶν τοῦ Κ.Κ.Ε., πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ἀγῶνος ἐν Ἑλλάδι. 2) Ὑπάρχει μεγαλυτέρα δυνατότης κινήσεως καὶ δράσεως τῆς Ε.Δ.Α. καὶ τῶν μελῶν τοῦ Κ.Κ.Ε. καὶ διεισδύσεως εἰς ὅλας τὰς τάξεις καὶ τὰ κοινωνικὰ στρώματα, πρὸς συγκρότησιν δυναμικῶν πυρήνων. 3) Ὑπάρχει μεγαλυτέρα δυνατότης κινητοποιήσεως τῶν μαζῶν διὰ τῶν «Λαμπράκηδων» καὶ πάσης φύσεως σωματείων ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Κ.Κ.Ε. 4) Ὑπάρχει εὐκολία προπαγάνδας, πρὸς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς καὶ ἀστυνομικούς, ὅπως ἐπαγρυπνοῦν διὰ τὴν διάσωσιν τῆς δημοκρατίας ἀπὸ πραξικόπημα τῆς Δεξιᾶς. δ) Κατὰ τὸ Κ.Κ.Ε., ὁ τέταρτος γῦρος, θὰ πραγματοποιηθῇ διὰ τῆς δραστηριότητος ὅλων τῶν δημοκρατικῶν ὁμάδων καὶ τῆς κινητοποιήσεως τῶν δυναμικῶν στοιχείων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀστικοδημοκρατικὴ ἀλλαγὴ καὶ ἐκ ταύτης ἡ ἐπικράτησις τοῦ Κ.Κ.Ε., ὅπως καὶ εἰς τὰς λοιπὰς Ἀνατολικοευρωπαϊκὰς χώρας, μὲ ταὐτόχρονον, ἐφ’ ὅσον ἀπαιτηθῇ, ἔνοπλον ἀγῶνα εἰς σποραδικὰ σημεῖα τῆς χώρας. ε) Ὁ ἐπαναπατρισμὸς καὶ αἱ κινήσεις σημαινόντων στελεχῶν τοῦ Κ.Κ.Ε., πρὸς τὴν Ἑλλάδα, φαίνεται, ὅτι ἐνισχύονται σοβαρῶς ὑπὸ παραγόντων ἐν Ἑλλάδι». Ἐμφανίζεται δηλαδὴ ἡ ΕΔΑ, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι παρῃτήθη πλέον τῶν ἀνατρεπτικῶν της προθέσεων καὶ ὅτι τάχα ἀγωνίζεται διὰ τὴν παγίωσιν τοῦ ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου τοῦ τόπου. Ἡ ΕΔΑ, κ.κ. συνάδελφοι, ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ, ὅ,τι θέλει. Δὲν εἶναι, ὅμως, δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπὸ κανένα πιστευτή. Λέγει, παρακάτω, εἰς τὸ ἄκρως ἀπόρρητον ἔγγραφόν του ὁ κ. Τσεπαπαδάκης: «Οἱ ἐν Βουλγαρίᾳ κομμουνιστοσυμμορῖται, εἰς περίπτωσιν συρράξεως μὲ τὴν Τουρκίαν, λόγῳ τοῦ Κυπριακοῦ, πρόκειται νὰ ἀποτελέσουν ἴδιον στρατιωτικὸν τμῆμα, ὅπερ θὰ εἰσέλθῃ εἰς Ἑλλάδα, διὰ νὰ τὴν ἐνισχύσῃ. Τὸ τμῆμα τοῦτο, θὰ πλαισιοῦται ὑπὸ βουλγάρων καὶ Ρώσων ἀξιωματικῶν, καὶ θὰ τελῇ ὑπὸ διοίκησιν τοῦ Ἑλληνικῆς καταγωγῆς στρατηγοῦ τοῦ βουλγαρικοῦ στρατοῦ....... Μέχρι τέλους Ἰουνίου 1964, ἐπεδόθησαν μυστικῶς 3.000 προσκλήσεις εἰς ἐμπίστους κομμουνιστοσυμμορίτας διὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ ἐν λόγῳ τμήματος». Κύριοι συνάδελφοι, προχθὲς ἐδιάβασα μίαν ἀνταπόκρισιν καταπληκτικήν.

§56Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, κ. συνάδελφε;

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται ἡ διακοπή, κ. συνάδελφε.

§58Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐπιτρέπω, κ. Ἀνδρεάδη, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν ὁ κ. Πρόεδρος.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω ἐγώ. Διὰ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ διακοπὴ πρέπει καὶ ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτωρ, νὰ συγκατατίθενται.

§60Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς διακοπῆς ποὺ ἐζήτησεν, ὁ κ. συνάδελφος, ἤθελε νὰ πληροφορηθῇ, καὶ τὸ ζητῶ καὶ ἐγώ, αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀπὸ τὸν κ. Λαυρεντίδην, εἰς ποίαν ἐφημερίδα ἐδημοσιεύθη ἡ ἄκρως ἀπόρρητος ἀναφορὰ τοῦ κ. Τσεπαπαδάκη.

§61Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἡμέρα» εἰς τὰς 29 Ἰουλίου. Αὐτὸ σᾶς ἱκανοποιεῖ;

§62Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμένα, οὔτε μὲ ἱκανοποιεῖ, οὔτε δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ. Ἤθελα ἁπλῶς νὰ ἴδω, εἰς ποίαν ἐφημερίδα ἐδημοσιεύθη, διὰ νὰ κρίνωμεν τὴν σοβαρότητα τοῦ φύλλου.

§63Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Ἀφοῦ, κ.κ. συνάδελφοι, ἀναφερόμεθα εἰς ἀριθμοὺς ἐμπιστευτικοῦ πρωτοκόλλου καὶ εἰς ἡμερομηνίαν τοῦ ἀπορρήτου ἐγγράφου, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει σημασίαν, διὰ τό, εἰς ποίαν ἐφημερίδα ἐδημοσιεύθη τὸ ἔγγραφον τοῦτο.

§64Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε συνάδελφε, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐφημερὶς τὸ ἐδημοσίευσε, νομίζω, ὅτι σεῖς δὲν ἔχετε κανένα λόγον νὰ εἴπητε, πῶς περιῆλθεν εἰς χεῖρας τῆς ἐφημερίδος. Κατὰ τὴν γνώμην μου, κακῶς περιῆλθεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν εἶναι θέμα νὰ σᾶς ἀπασχολήσῃ.

§65Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Ἐάν, καλῶς ἢ κακῶς περιῆλθεν, αὐτὸ δὲν τὸ ἐξετάζω, διότι εἶναι θέμα τοῦ παρελθόντος. Ἐγὼ ἁπλῶς εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ἀναφέρω καὶ νὰ τὸ συνδυάσω μὲ ἄλλο δημοσίευμα. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰς 12 Δεκεμβρίου 1965, ἐδημοσιεύθη εἰς ἄλλην ἐφημερίδα, τὴν «Ἀκρόπολιν», τὸ ἑξῆς: «Διὰ τοῦ ραδιοσταθμοῦ τῆς Σόφιας, οἱ Βούλγαροι ἀποκαλύπτουν ἐπισήμως πλέον, ὅτι συνειργάσθησαν μὲ τὸν «ΕΛΑΣ». Ποῦ ὑπηρέτησαν οἱ μονάδες των;. Οἱ Βούλγαροι ἐξαίρουν ἤδη τὸ γεγονός, ὅτι συνειργάσθησαν κατὰ τὴν κατοχὴν — ὅτε ἡ Βουλγαρία ἦτο πιστὴ θεραπαινὶς τῆς Ναζιστικῆς Γερμανίας — μὲ τὸν ΕΛΑΣ, εἰς τὴν Μακεδονίαν. Εἰς ἔκτασιν μάλιστα καὶ εἰς χρόνον ποὺ ἐπιτρέπουν νὰ συναχθοῦν ἐνδιαφέροντα συμπεράσματα. Ἡ ἀποκάλυψις γίνεται ἐπισήμως. Ἀναφέρονται ὀνομασίαι στρατιωτικῶν σχηματισμῶν, ἀριθμοὶ κλπ. Συγκεκριμένως, τὴν 3 Δεκεμβρίου, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ ραδιοσταθμοῦ τῆς Σόφιας, εἰς τὴν σειρὰν τῶν ἐκπομπῶν «Συνεργασία Βουλγάρων καὶ Ἑλλήνων στὰ χρόνια τοῦ Βʹ Παγκοσμίου Πολέμου», κάποιος σύντροφος Νικολάϊ Τοντόρωφ, ἀνέφερε, μεταξὺ ἄλλων, ὅτι: 1) Πολλοὶ Βούλγαροι, ὅπως οἱ Μπέλκιν, Κυρίλλος Ἰβάνωφ, Δημητρὼφ, Χριστώφ, Γκλίτσεφ, Πετρὼφ, Τσέρμεφ κ.ἄ. διέπρεψαν ὡς ἡγετικὰ στελέχη εἰς τὰς τάξεις τοῦ ΕΛΑΣ εἰς Μακεδονίαν. 2) Κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1943 συνεκροτήθη ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ ΕΛΑΣ, βουλγαρικὸν ἀνταρτικὸν σῶμα, ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Τάγμα Χρῆστο–Μπόνεφ». 3) Ἕτερον βουλγαρικὸν ἀνταρτικὸν τμῆμα, ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Τάγμα Ἀντὸν–Ποπώφ», συγκροτηθὲν εἰς τὴν περιοχὴν Πετριτσίου, προωθήθη εἰς Ἑλληνικὸν ἔδαφος καὶ ἐπὶ ἕνα μῆνα συνεπολέμησε μὲ τὸν ΕΛΑΣ (ἐναντίον τῶν ἐθνικοφρόνων ἀνταρτῶν, Ἑλλήνων φυσικά) 4) Ἐντεταγμένον εἰς τὸ 81ον Σύνταγμα τοῦ ΕΛΑΣ, ἔδρα τὸ βουλγαρικὸν ἀνταρτικὸν συγκρότημα Βασιλέσκου, δυνάμεως 60 ἀνδρῶν. Εἰς τὸ 31ον Σύνταγμα τοῦ ΕΛΑΣ, ὑπηρέτουν 19 βούλγαροι ἀντάρται. 5) Κατὰ Σεπτέμβριον 1944 συνεκροτήθη βουλγαρικὸν ἀνταρτικὸν Σύνταγμα πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ΕΛΑΣ εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω συνάγεται, ὅτι: α) Ὁ ΕΛΑΣ ἐπεζήτει τὴν συνεργασίαν τῶν Βουλγάρων δημίων τῆς Ἑλληνικῆς Μακεδονίας, ἀρκεῖ νὰ ἐξυπηρετοῦντο οἱ σκοποὶ τοῦ Κ.Κ.Ε. β) Τὸ Ε.Α.Μ., ἠδιαφόρει, ἐὰν ἡ συνεργασία μὲ τοὺς Βουλγάρους ἐσήμαινε τὴν προώθησιν τῶν ἐπεκτατικῶν βλέψεων τῆς Σόφιας, εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος, ἀσχέτως κρατοῦντος εἰς τὴν Βουλγαρίαν κοινωνικοῦ καθεστῶτος. γ) Ὁ ΕΛΑΣ ἐχρησιμοποίησε Βουλγάρους ἐναντίον τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων. Ταῦτα, κ.κ. συνάδελφοι, διὰ νὰ περιληφθοῦν εἰς τὰ πρακτικά, διὰ νὰ ἴδητε τὴν συσχέτισιν τῶν κειμένων. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ρημαγμένος τόπος τοῦ ἀκριτικοῦ Βορρᾶ, ὑπέστη ζημίας 985 ἑκατ. δολ. τῆς ἀγοραστικῆς ἀξίας τοῦ 1958. Ἔχω τὰ κείμενα τοῦ 1955, ὅταν Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τῆς Ἑλλάδος, ἦτο ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῶν ὁποίων ἠρώτουν πότε, ἐπὶ τέλους, θὰ ἀποζημιωθοῦν τὰ θύματα τῆς Βουλγαρικῆς κατοχῆς. Καὶ ἤδη, ἐνῷ δὲν ἔχουν ἀκόμη ἀποζημιωθῇ, ἑτοιμάζονται νὰ ὑποστοῦν τὸν 4ον γύρον.

§66Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Καλύπτει αὐτὰ τὸ νομοσχέδιον;

§67Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Αὐτὰ μᾶς τὰ διδάξατε σεῖς, κ. Κοΐνη, ποὺ ὅταν ὁμιλῆτε δὲν ἀναφέρεσθε καθόλου εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλά, κ. Κοΐνη, σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τὸ σπίτι τοῦ κρεμασμένου, δὲν μιλᾶνε γιὰ σχοινί.

§68Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Ἐπειδὴ εἶπα, ὅτι, ἂν καλύπτῃ αὐτὰ τὸ νομοσχέδιον;

§69Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὡς κοινοβουλευτικὸς ἄνθρωπος, θὰ ἔλεγα, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ συσχετισθοῦν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι εἶχον πολλοὺς δισταγμούς, ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ κάμω αὐτὴν τὴν συσχέτισιν. Ὅταν ὅμως, ἀκούω ἀπὸ τοὺς συναδέλφους τῆς ἰδικῆς σας πτέρυγος, νὰ λέγετε τὰ ὅσα λέγετε, ἄσχετα μὲ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον καὶ νὰ ἀφήνετε νὰ δημιουργῆται εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ὅλα αὐτὰ συμβαίνουν διὰ νὰ συζητοῦνται, εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς ἀντικρούσω μὲ κείμενα ἀδιάψευστα. Καὶ ἐπάνω εἰς αὐτὰ ἐγὼ αἰσθάνομαι ὡς ἑνιαῖον τὸ σύνολον τῶν Ἑλλήνων. Ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὴν Ἑλλάδα μας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Ὁ τρίτος γύρος ἐκόστισε...

§70Γ. ΠΑΝΑΓΟΣ. Ὁ τρίτος ἢ ὁ τέταρτος;

§71Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸν κάμωμεν ἡμεῖς τὸν τέταρτον.

§72Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Καὶ 4 ἑκατομμύρια γύρους νὰ κάμετε, κ.κ. συνάδελφοι, θὰ πρέπει νὰ ξέρετε, ὅτι θὰ εἶσασθε πάντοτε ἀπὸ κάτω καὶ ἡμεῖς ἀπὸ πάνω.

§73Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Διατί δὲν κάνετε ἐκλογάς;

§74Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Ἡ ψυχή μου πονάει, ὅπως καὶ ἡ ἰδική σας, κ. Παπαπαναγιώτου.

§75Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐνόμισα, ὅτι τὸ εἴπατε δι’ ἡμᾶς.

§76Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Εἶναι τόσον ἐμφανὴς ἡ ἀποστροφή σας πρὸς τὰ ἀριστερά, ὥστε καὶ ἂν κάνετε παρέα, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ παρεξηγηθῆτε.

§77Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Σεῖς κάνετε παρέα μὲ τὸν κ. Τσιριμῶκον.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Παπαπαναγιώτου. Πήρατε πιστοποιητικόν. Μὴ διαμαρτύρεσθε.

§79Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ συμμοριτοπόλεμος ἐκόστισεν εἰς τὸν ἄμοιρον αὐτὸν τόπον, μόνον εἰς νεκρούς, τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων 9.449, ἐξ ὧν 8.612 ὁπλῖται καὶ 637 ἀξιωματικοί. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιμένω εἰς αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν 637 τῶν ἀξιωματικῶν, διὰ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχήν σας, ἐν συσχετισμῷ πρὸς τὸν ὁλικὸν ἀριθμὸν τῶν ἀπωλειῶν, ὁ ὁποῖος μᾶς κάνει νὰ αἰσθανώμεθα ἀληθινὴν ὑπερηφάνειαν διὰ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις.

§80Φ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί σχέσιν ἔχουν αὐτὰ μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§81Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Ἔχουν σχέσιν, ἀλλὰ ὅλοι δὲν μποροῦν νὰ τὴν καταλάβουν. Ἔλεγον, λοιπόν, οἱ προπαγανδισταὶ πρὸς τοὺς στρατιώτας: «Σᾶς τραβοῦν εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν, οἱ ἀξιωματικοί σας, διὰ νὰ σᾶς ἐξοντώσουν, ἐνῷ αὐτοὶ κρύβονται». Οἱ ἀξιωματικοί, κ.κ. συνάδελφοι, ἐπρομάχουν τῶν ἐθνικῶν ἰδεωδῶν καὶ δὲν ἐκρύπτοντο. Ἐξ αὐτοῦ καὶ ἡ δυσαναλογία ἐν συσχετισμῷ πρὸς τὸ σύνολον τῶν ἀπωλειῶν, εἰς τὰς ἀπωλείας τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀντὶ δηλαδὴ αἱ ἀπώλειαι τῶν ἀξιωματικῶν, ἐν σχέσει πρὸς τὸ σύνολον, νὰ εἶναι 1 πρὸς 40, ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ, τὸν ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα, ἀποδεικνύεται, ὅτι ὑπῆρξεν ἕνας πρὸς 15. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). Αὐτὸ εἶναι ἡ τρανωτέρα ἀπόδειξις περὶ τοῦ ποία εἶναι ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σθένος τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν.

§82Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδή, ὑπεβλήθη ἡ ἔνστασις ὑπὸ συναδέλφου, εἰπόντος: Τί σχέσιν ἔχουν αὐτὰ μὲ τὸ νομοσχέδιον, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν. Τὴν ἐδώσατε, βέβαια, σεῖς, ἀγαπητὲ κ. Λαυρεντίδη, μὲ τρόπον κτυπητόν, ἐγὼ θὰ τὴν δώσω μὲ ὡρισμένους συλλογισμούς. Ἀπὸ τοὺς κόλπους αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν αὐτὰς τὰς θυσίας, ἔχουν προκύψει οἱ ἀνώτεροι καὶ ἀνώτατοι σήμερον ἀξιωματικοὶ ποὺ χαρακτηρίζονται ὡς χοῦντες, ποὺ δυσφημοῦνται καὶ ποὺ συκοφαντοῦνται. Ἑπομένως, ἡ σχέσις εἶναι ἄμεσος. Καὶ δὲν εἶναι μόνον ἡ σχέσις ἄμεσος, μεταξὺ τῶν ὅσων εἴπατε σεῖς, πρὸς αὐτὸ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἄλλοι συνεδύασαν μὲ τὴν χούνταν, ἀλλὰ εἶναι ἄμεσος ἡ σχέσις καὶ τῶν ἐπιτιθεμένων κατὰ τοῦ νομοσχεδίου πρὸς τοὺς φύλακας αὐτοὺς τοῦ Ἔθνους, οἱ ὁποῖοι τόσας ὑπέστησαν θυσίας. Ὅσοι δὲν κατανοοῦν, ὅτι βάλλοντες κατὰ τῶν φυλάκων αὐτῶν τοῦ Ἔθνους, οἱ ὁποῖοι τοιαύτας ὑπέστησαν θυσίας, βάλλουν κατ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ Ἔθνους, ὅσοι δὲν τὸ κατανοοῦν αὐτό, παρακαλῶ νὰ τὸ μελετήσουν. Καὶ εὔχομαι νὰ τὸ κατανοήσουν εἰς τὸ μέλλον. Δὲν πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ προκαλέσω. Πρόκειται νὰ παρακαλέσω νὰ σκεφθοῦν πολλοὶ ἀπὸ τοὺς βουλευτάς, χωρὶς νὰ τὸ θέλουν — ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχουν καὶ μερικοί, οἱ ὁποῖοι τὸ θέλουν καὶ οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς ἄλλην ἰδεολογίαν καὶ ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἀνατροπὴν τῆς δημοκρατίας — νὰ σκεφθοῦν, ὅτι ὄχι πλαγίως, ἀλλὰ εὐθέως βάλλουν κατὰ τοῦ Ἔθνους, βάλλοντες συνεχῶς ἐπὶ ἔτη κατὰ τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Ἐδῶ ἠκούσατε, πρὸ ὀλίγου, συνταγματάρχου, ἀνήκοντος εἰς τὸ στενὸν περιβάλλον τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., κείμενον καὶ ἀντὶ νὰ προσέξετε, σεῖς οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ., τὸ περιεχόμενον, ἠρωτήσατε «ποῦ ἐδημοσιεύθη»; Δηλαδή, ἄλλα ἀντὶ ἄλλων: Ἀντὶ ἡ σκέψις τῶν ὡρισμένων βουλευτῶν τῆς Ε.Κ., νὰ πάῃ εἰς τὸ Ἔθνος, ἀντὶ ἡ συνείδησίς των νὰ ἀνησυχήσῃ, ἀντὶ ἐπίσης νὰ ὑπερηφανευθοῦν, διότι ἐχρησιμοποιήσατε, κ. Λαυρεντίδη, κείμενον ἀνδρός, ὁ ὁποῖος ἔθιξε βαρύτατα τὴν Ε.Ρ.Ε., ὑπογράψας τὸ γνωστὸν πόρισμα, ἠρωτήθητε, ποῦ ἐδημοσιεύθη. Αὐτὰ εἶναι συμπτώματα, τὰ ὁποῖα μοῦ ἐμπνέουν πολλὰς σκέψεις καὶ ἀνησυχίας πρὸς τὸ μέλλον. Εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν θὰ ἔπρεπε τὰ Κόμματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν πιστεύουν εἰς ἄλλην ἰδεολογίαν — σεβαστὴν εἰς ἄλλας χώρας, ἀλλὰ μὴ παραδεκτὴν εἰς τὴν χώραν μας — θὰ ἔπρεπεν εἰς τὸ θέμα τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, τὸ θέμα τοῦ κινδύνου τῆς δημοκρατίας, νὰ εἶναι σύμφωνα, θὰ ἔπρεπεν ὅλοι νὰ εἶναι ὑπερήφανοι, διὰ τὰ θύματα τὰ ὁποῖα ἔκλαυσεν ἡ τάξις τῶν ἀξιωματικῶν. Τουλάχιστον, εἰς αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ εἴμεθα σύμφωνοι. Ἦτο σύμφωνος τότε ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., διατί δὲν εἶναι σήμερον; Διατί διακόπτετε, ὅταν ἀναγιγνώσκωνται ἀριθμοί, οἱ ὁποῖοι συνδέονται μὲ μίαν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ ὁ κ. Παπανδρέου ἐπρωτοστάτησεν, μετασχὼν τὸ 1947, μαζὶ μὲ ἐμέ, εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ ἀειμνήστου Μαξίμου; Ὁμιλῶ, εἰδικώτερον περὶ τοῦ νῦν Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἀείμνηστος Σοφούλης, ἔφερε τὴν εὐθύνην τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν τοῦ ἐθνικοῦ τότε ἀγῶνος, εὐθύνην ἱστορικήν. Πρέπει τάχα, νὰ ἐντρέπωνται οἱ ὀπαδοὶ τοῦ ἀειμνήστου Σοφούλη καὶ τοῦ νῦν Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., διότι γίνεται μνεία πραγμάτων, τὰ ὁποῖα συνδέονται καὶ μὲ τὴν ἐθνικὴν συνεισφορὰν ἐκείνων; Αὐτὸ εἶναι περίεργον, πράγματι. Ἀνησυχῶ βαθύτατα. Δι’ αὐτὸ ἔχω ἀποφασίσει νὰ μὴ προκαλῶ. Ὑπάρχουν στιγμαί, ποὺ ἠμποροῦμεν νὰ ἐξοργιζώμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, καὶ προκαλοῦμεν, ἀλλὰ ἐγὼ ἔθεσα πλέον ὡς ἀρχήν μου, νὰ μὴ προκαλῶ, ἀλλὰ νὰ παρακαλῶ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ τόπος νὰ σωθῇ μόνον «μὲ μᾶς». Ἡμεῖς πρωτοστατοῦμεν καὶ εἶμαι ὑπερήφανος διὰ τοῦτο, ὡς Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἀλλὰ χρειαζόμεθα καὶ «σᾶς».

§83Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Τοὺς συνοδοιπόρους.

§84Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί διακόπτετε μὲ τὴν λέξιν αὐτήν, κ. συνάδελφε;

§85Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Διότι μᾶς ἐπρήξατε μὲ τὴν λέξιν αὐτήν. Ὡς τὸ Ἔθνος νὰ ἀνήκῃ μόνον εἰς σᾶς.

§86Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί τὴν ὥραν ποὺ διατυπώνω παράκλησιν, σεῖς τὴν παίρνετε ὡς πρόκλησιν; Καὶ μάλιστα σεῖς ποὺ ἔχετε προσωπικὴν φιλίαν μαζί μου; Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν ἐλέχθη ἀπὸ ἐμέ, ὅτι συνοδοιπορεῖτε μὲ τὴν ΕΔΑ, ἐλέχθη κάτι ἄλλο, ὅτι συνοδοιπορεῖ ἡ ΕΔΑ μαζί σας, αὐτὴ εἶναι ἡ νέα τακτικὴ ποὺ ἀκολουθεῖ καὶ αὐτὸ ἔχει, πράγματι, λεχθῆ ἀπὸ ἐμέ, δὲν ἔχει λεχθῆ τὸ ἄλλο, πιθανὸν μερικοὶ εἰς ὥραν ἐξάψεως νὰ εἶπον τὸ ἄλλο, ἀλλὰ ἀπὸ ἐμὲ ἔχει λεχθῆ αὐτὸ ποὺ ἀποτελεῖ ἱστορικὴν διαπίστωσιν. Καὶ τὰς ἱστορικὰς διαπιστώσεις εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὰς διατυπώνω, εἴτε εἶναι εὐχάριστοι, εἴτε εἶναι δυσάρεστοι, ἀκόμη καὶ διὰ τὸ Κόμμα ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ὁποίου εὑρίσκομαι. Καταλήγω: Ἀνησυχῶ, φοβοῦμαι διὰ τὴν ἐπιβίωσιν τοῦ γένους μας, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀλιγάριθμον. Δὲν εἴμεθα, οὔτε Σλαῦοι, οὔτε Γερμανοί, οὔτε Ἀγγλοσάξωνες, οὔτε Λατίνοι, οὔτε Ἰνδοί, οὔτε Κινέζοι, οὔτε Ἄραβες. Εἴμεθα Ἕλληνες, ὀλιγάριθμον Γένος. Φοβοῦμαι, ὅτι ἐὰν παύσωμεν νὰ εἴμεθα Ἕλληνες, δημοκρατικοὶ Ἕλληνες, καὶ συνδεθῶμεν μὲ οἱανδήποτε ἰδεολογίαν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει πηγὴν τὴν Ἑλλάδα, θὰ χαθῶμεν ὡς γένος.

§87Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤκουσα μὲ ἀπόλυτον σεβασμὸν καὶ μὲ πλήρη συμμετοχὴν τὴν πρὸς Δημόνικον παραίνεσιν τοῦ ἀξ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., ὁ ὁποῖος ἐξῆρε τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον αὐτός, ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε., τρέφει πρὸς τὰ θύματα τοῦ Ἐθνικοῦ Στρατοῦ, κατὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον. Δὲν ἔχει, ὅμως, τὸ δικαίωμα, ἐὰν αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῶν λόγων του, νὰ ἀμφισβητήσῃ οὐδὲν πόρρωθεν, ὅτι καὶ ἡμεῖς καὶ ὡς ἄτομα καὶ ὡς Κόμμα, ἀποδίδομεν τὸν αὐτὸν σεβασμὸν πρὸς τὰ θύματα τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν καὶ αἰσθανόμεθα εὐγνωμοσύνην πρὸς τὰ θύματα αὐτά, διότι ἔσωσαν τὸ κοινωνικὸν καθεστώς, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ ὑπάρχῃ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ θίγωμεν τὴν ἡγεσίαν τοῦ Στρατοῦ, διότι ἡ πρᾶξις αὐτὴ στρέφεται κατὰ τοῦ Ἔθνους, στρέφεται κατὰ τοῦ στρατεύματος, στρέφεται κατὰ τοῦ Σώματος τῶν ἀξιωματικῶν. Καὶ ἄλλοτε, εἴπομεν, ὅτι δὲν διεκδικοῦμεν, τὸ δικαίωμα νὰ λέγωμεν, ὅτι ἀπονέμομεν τὸν σεβασμόν, τὴν ἐκτίμησιν πρὸς τὸν Ἐθνικὸν Στρατόν, κατὰ τρόπον μείζονα παντὸς ἄλλου, ἀλλὰ καὶ δὲν δίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς κανέναν ἄλλον νὰ λέγῃ τὸ ἀντίστροφον, ὅτι ἡμεῖς ὑπολειπόμεθα εἰς ἐκδήλωσιν σεβασμοῦ πρὸς τὸν στρατὸν καὶ τὰ στελέχη του. Ἡμεῖς καὶ κατὰ τὸν πρῶτον ἀνένδοτον ἀγῶνα, ἐστηλιτεύσαμεν μὲ τὰ ζωηρότερα χρώματα τὴν τότε ἡγεσίαν τοῦ στρατεύματος. Δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Καὶ τότε ἐτονίσαμεν, ὅτι τὰ παράνομα, αἱ καταδίκαι, κατὰ τῶν ἐνεργειῶν τῆς τότε ἡγεσίας τοῦ στρατεύματος, δὲν ἐστρέφοντο κατὰ τοῦ στρατεύματος, ἀλλὰ κατὰ τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατεύματος. Δὲν στρεφόμεθα κατὰ τοῦ στρατοῦ. Στρεφόμεθα καὶ ἀγωνιζόμεθα ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ, ὅταν ἐπισημαίνωμεν ὑπερβάσεις τοῦ ἄλφα ἢ βῆτα ὀργάνου εἰς οἱανδήποτε βαθμίδα καὶ ἐὰν ἵσταται. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπεν, ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι μερικοὶ συνάδελφοι ἠθέλησαν νὰ μάθουν εἰς ποίαν ἐφημερίδα ἀνεγράφη. Ἐὰν ἀνεγράφη εἰς ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν ἐφημερίδα, καθ’ ἡμᾶς, δὲν παίζει κανέναν ρόλον. Τὴν ἀξίαν τὴν ἔχει ἡ ἀναφορά, τὴν ἔχει ἐκ τοῦ περιεχομένου της, ἐκ τοῦ κύρους τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον τὴν ὑπογράφει. Ἠρωτήθη ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, εἰς ποίαν ἐφημερίδα ἐδημοσιεύθη, καὶ σᾶς εἶπον καὶ ἂν ἔλεγεν, ὅτι αὐτὴ εἶναι «Ἡ Ἡμέρα», ἢ αὐτὴ ἢ ἄλλη ἐφημερίς, θὰ ἔληγε τὸ θέμα. Ὡς πρὸς τὸ θέμα, λοιπόν, τοῦτο, ἀναγνωρίζομεν εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ εἰς τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅλο τὸ ἐνδιαφέρον τους διὰ τὸν στρατόν, ἀλλὰ ὅπως μᾶς παρεκάλεσε νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς τὰ αὐτὰ αἰσθήματα, παρακαλῶ καὶ ἐγώ, ἐκ μέρους τῆς Ε.Κ., τόσον τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅσον καὶ ὅλους τοὺς συναδέλφους τῆς Ε.Ρ.Ε., καὶ ὅλον τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε., τὸ ἐκδηλούμενον διὰ τῆς λαϊκῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν ἔχει ἢ τὴν ὁποίαν διεκδικεῖ νὰ ἀνακτήσῃ, νὰ τὴν δέχεται, νὰ μὴ ἀφήνῃ κἂν νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι ἡ Ε.Κ. διαπνέεται ἀπὸ ἥσσονος ἀξίας αἰσθήματα πρὸς τὸν ἐθνικὸν στρατόν μας.

§88Χ. ΕΡΜΕΙΔΗΣ. Τὸ ἐδείξατε αὐτό.

§89Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Ποῖος σᾶς ἔφερεν ἀπὸ τὴν πατρίδα σας; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§90Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν αὐθάδη παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου, ὅτι τὰ ἐδείξαμεν, ἔχω νὰ ἀπαντήσω μόνον, ὅτι ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω καὶ ὁ ἔχων ὀφθαλμοὺς ὁρᾶν, ὁράτω. Ἐὰν δὲν ἔχῃ, οὔτε ὦτα, οὔτε ὀφθαλμούς, διὰ νὰ βλέπῃ, εἶναι μειονέκτημα ἰδικόν του.

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁ ἀγαπητός μου φίλος κ. Ἐρμείδης, παρενέβη καὶ ἐδόθη αὐτὴ ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. ἐκπροσώπου τῆς Ε.Κ., ὀφείλω νὰ ἐπισημάνω τὸ ἑξῆς: Ἡ ἔννοια τοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὸ στράτευμα γενικῶς, ἐνδιαφέροντος τοῦ ὁποίου ἡ ἐκδήλωσις γίνεται καὶ εἰς ἐφημερίδας ἀκόμη τῆς ἄκρας Ἀριστερᾶς, ἡ ἔννοια αὐτὴ εἶναι ἄσχετος μὲ τὴν ἀξιουμένην ὑπὸ τῆς ἰδικῆς μου σκέψεως — δὲν ὑπαγορεύω θελήσεις εἰς ἄλλους, ἀλλὰ ἔχει καὶ ἡ σκέψις μου μίαν ἀξίωσιν πρὸς τὸν ἑαυτόν μου καὶ τὴν ἐκδηλώνω — εἶναι ἄσχετος μὲ τὴν ἀξίωσιν νὰ μὴ γίνεται συστηματικὴ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν βολὴ ἐναντίον τῆς ἡγεσίας. Ἂν εἶχεν ἀρκεσθῆ ἡ Ε.Κ. καὶ ἂν εἶχεν ἀρκεσθῆ ὁ τύπος τῆς Ε.Κ. νὰ ἐπιτεθοῦν ἐναντίον ἑνὸς Στρατηγοῦ, ὁσονδήποτε ἄδικος καὶ ἂν ἦτο ἡ ἐπίθεσις καὶ ἠρκεῖτο εἰς τοῦτο καὶ μόνον, θὰ ἔλεγον ἔχει ἄδικον, κατὰ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν, ἀλλὰ δὲν προσβάλλει γενικῶς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις καὶ τὸ Ἔθνος. Ὅταν, ὅμως δὲν γίνεται τίποτε, ἄλλο, καὶ εἰς τὸν τύπον τῆς Ε.Κ. αὐτὲς τὶς ἡμέρες, παρὰ λόγος περὶ χούντας, δηλαδὴ περὶ ἀριθμοῦ μεγάλου, περὶ ἀφηρημένης ὁλότητος ἀξιωματικῶν, ὅταν γίνεται ἐπίθεσις ἐναντίον παντὸς Ἀρχηγοῦ Ἐπιτελείου, εἴτε διορισθέντος ὑπὸ τῆς Ε.Ρ.Ε., εἴτε διορισθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Γεωργίου Παπανδρέου, εἴτε διορισθέντος ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ κ. Στεφανοπούλου, τότε γίνεται ἐπίθεσις, ἀγαπητοί μου φίλοι, ἐναντίον τοῦ στρατεύματος. Ἡ ἐπίθεσις ἐγένετο κατὰ τῶν Ἀρχηγῶν Ἐπιτελείου, ποὺ διώρισεν ἡ Ε.Ρ.Ε., ἡ ἐπίθεσις ἐσυνεχίσθη ἐναντίον τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου, τὸν ὁποῖον δὲν ὥρισεν ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ τὸν ὁποῖον ἐπέλεξεν ὁ κ. Γεώργιος Παπανδρέου καὶ ὕβρεις ἐξετοξεύθησαν ἐναντίον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἐπέλεξεν. Ἡ ἐπίθεσις γίνεται σήμερον ἐναντίον τοῦ ἐντιμοτάτου καὶ γενναιοτάτου Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. τοῦ σημερινοῦ. Ἔ, τί σημαίνει αὐτό; Δὲν σημαίνει τάχα φθορὰν τοῦ στρατεύματος; Δὲν σημαίνει βολὴν ἐναντίον τοῦ στρατεύματος, δὲν σημαίνει βολήν, χωρὶς νὰ τὸ θέλουν οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι πράττουν ἐναντίον τοῦ Ἔθνους, ὅταν δὲν γίνεται τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ὁμιλοῦν περὶ ΙΔΕΑ καὶ περὶ χούντας.

§92Σ. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Διὰ τὸν ΙΔΕΑ δὲν μᾶς εἴπατε.

§93Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς ὁμιλῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν διὰ τὸν ΙΔΕΑ. Ἔπρεπε νὰ μείνετε εἰς τὸν στρατὸν διὰ νὰ διαπιστώσητε, ὅτι δὲν ὑπάρχει. Ἐφύγατε προώρως καὶ καλὸν θὰ ἦτο ἀφοῦ ἐβγάλατε τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων καὶ τὴν ἐβγάλατε καλά, καὶ εἶσθε καλὸς ἀξιωματικός, καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἐμένατε μερικὸν χρόνον διὰ νὰ ἴδητε τοὐλάχιστον τοῦτο, καὶ διὰ νὰ αὐξηθῇ ἄλλωστε ὁ ἀριθμὸς τῶν κεντρώων ἀξιωματικῶν εἰς τὸ στράτευμα. Διατί ἐφύγατε ἀφοῦ συμφέρον τοῦ κόμματός σας ἦτο νὰ εἶσθε εἰς τὸν στρατόν; (Χειροκροτήματα). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι εἶχον εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν συσπειρωθῆ εἰς τὸν ΙΔΕΑ, ἔχουν γηράσει καὶ ἀποστρατευθῆ, νὰ σβήσωμεν τὴν λέξιν «γηράσει», διότι ἠμπορεῖ νὰ τὴν διαβάσουν καὶ θὰ στενοχωρηθοῦν. Δὲν γηράσκομεν ποτὲ ἔστω καὶ ἂν μεγαλώνωμεν εἰς τὴν ἡλικίαν, ἔστω καὶ ἂν ἀποστρατευθῶμεν, ὄχι ἡμεῖς οἱ πολιτικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀποστρατευόμεθα, ἀλλὰ οἱ δημόσιοι λειτουργοί.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει καθολικὴ συμφωνία.

§95Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, γνωρίζω, ὅτι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι εἰς πολὺ παλαιοτέραν ἐποχὴν εἶχον σχηματίσει τὸν ἀντισύνδεσμον κατὰ τῶν στασιαστῶν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, ἔχουν ἀπομακρυνθῆ ἀπὸ τὸν στρατὸν λόγω ἡλικίας. Εἶναι ζήτημα ἂν ὑπάρχῃ καὶ ἕνας, ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπάρχουν τρεῖς, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελοῦν τρεῖς κοῦκοι τὸν ΙΔΕΑ; Δεύτερον, ἠκούσθη συνάδελφος τῆς Ε.Κ., νὰ φωνάζῃ: Τότε διατὶ γίνεται λόγος περὶ ΑΣΠΙΔΑ; Δὲν ἔκαμον ἐγὼ μνείαν πρῶτος περὶ ΑΣΠΙΔΑ. Ὁ Πρωθυπουργὸς κ. Γ. Παπανδρέου, ἀνέθεσε διοικητικὴν ἐξέτασιν καὶ ἡ διοικητικὴ ἐξέτασις ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του κατέδειξε τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς τῆς συνωμοσίας χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε τὴν ἐξέτασιν ἐντὸς δύο ἑβδομάδων νὰ ἀνακαλύψῃ τοὺς ἀρχηγούς. Καὶ ὅταν λέγῃ ἐκεῖνος εἰς τὸν ὁποῖον ἀνέθεσεν ὁ κ. Γ. Παπανδρέου, ὅτι δὲν κατώρθωσε νὰ ἀνακαλύψῃ τοὺς ἀρχηγούς, ἔπρεπε νὰ πάῃ εἰς τὸ ἀρχεῖον ἡ ὑπόθεσις; Ἦτο φυσικὸν ἡ ὑπόθεσις νὰ πάῃ εἰς τὸν τακτικὸν ἀνακριτήν. Καὶ ποῖος τὴν ἔστειλεν εἰς τὸν τακτικὸν ἀνακριτήν, μήπως ἐγώ; Τὴν ἔστειλεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Γεωργίου Παπανδρέου. Ἀφήσατε, λοιπόν, τοὺς παραλληλισμούς. Ὁ ΑΣΠΙΔΑ ὑπάρχει, ἐνῷ τὸ ἄλλο εἶναι..... ΙΔΕΑ σας.

§96Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὰς παρεμβάσεις καὶ ἰδιαιτέρως εὐχαριστῶ διὰ τὴν παρέμβασιν τοῦ σεβαστοῦ μου Ἀρχηγοῦ κ. Κανελλοπούλου, ὁ ὁποῖος εἶπε μὲ καλύτερα λόγια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶχον κατὰ νοῦν νὰ εἴπω ἐγώ. Ἤθελον, κ.κ. βουλευταί, νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἄξιοι πάσης τιμῆς ἀξιωματικοί, ὡς ὁ ἀξιωματικὸς κ. Σπαντιδάκης, ὁ ὁποῖος ὑπηρετῶν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ Ἰλάρχου κατὰ τὸν Ἀλβανικὸν πόλεμον ἐτραυματίσθη καὶ παρ’ ὅλον, ὅτι τοῦ ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία συνεπείᾳ τοῦ τραύματός του ἐκείνου νὰ ἔλθῃ εἰς τὰ μετόπισθεν, ἐπροτίμησε νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν καὶ νὰ τύχῃ τῶν ἰατρικῶν περιθάλψεων εἰς τὴν σκηνήν. Καὶ δὲν εἶναι μόνον ὁ κ. Σπαντιδάκης, ὁ ὁποῖος καίτοι τραυματισθεὶς παρέμεινεν εἰς τὴν πρώτην γραμμήν, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἔπραξαν τὸ αὐτὸ ἐκλαμβάνοντες τὸν ὑπὲρ ὅλων ἀγῶνα ὡς προσωπικήν των ὑπόθεσιν. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς προσωπικήν μου περίπτωσιν. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ὅμως νὰ προσθέσω, ὅτι καὶ ἐγὼ τρεῖς φορὲς ἐτραυματίσθην καὶ δὲν ἐδέχθην νὰ ἔλθω εἰς τὰ μετόπισθεν. Τοιαύτην γενναιότητα ἐπέδειξε καὶ ὁ Στρατηγὸς Σπαντιδάκης, διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἀποτελεῖ τιμὴν καὶ δόξαν διὰ τὸ στράτευμα. Στέκει, κ.κ. βουλευταί, ὁ κ. Σπαντιδάκης τόσον ὑψηλά, ὥστε ὁσηδήποτε λάσπη καὶ ἂν ἐκτοξευθῇ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ εἰς τὸν ἰδικόν του οὐρανόν. Βέβαιον εἶναι, ὅτι ἡ λάσπη αὐτὴ θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ πρόσωπον ἐκείνων ποὺ τὴν ἐκτοξεύουν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Τελειώνων, θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω ἀπὸ ἀπόψεως νομοτεχνικῆς, ὅτι ἀντὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι καταργεῖται τὸ δεύτερον ἐδάφιον τῆς παραγρ. 1 τοῦ ἄρθρου 12, καλύτερον θὰ ἦτο νὰ εἴπωμεν, ὅτι καταργεῖται τὸ δεύτερον σκέλος τοῦ πρώτου ἐδαφίου τῆς παραγρ. 1. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, κ.κ. βουλευταί, σχετικῶς μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον καὶ σᾶς εὐχαριστῶ.

§97Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου εἰσήγετο πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν εἰς ἠρεμωτέρους καιροὺς καὶ εἰς χρόνον εὐρύθμου λειτουργίας τῶν κοινοβουλευτικῶν μας θεσμῶν, θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἔπρεπε μόνον νὰ κριθῇ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικοῦ καὶ τυπικοῦ περιεχομένου καὶ ἀσφαλῶς θὰ ἀπεφεύγοντο παρατηρήσεις καὶ κρίσεις, αἱ ὁποῖαι ἔδωσαν εὐκαιρίαν νὰ λεχθοῦν τόσα πράγματα καὶ νὰ γίνῃ συναγωνισμὸς ἀπὸ τὰς διαφόρους παρατάξεις περὶ τοῦ ἐνδιαφέροντός των διὰ τὸν στρατόν, ὅπερ κατὰ γενικὴν ὁμολογίαν ἐν κατακλεῖδι βλάπτει καὶ τὸν στρατὸν καὶ τὴν πατρίδα μας. Ἐὰν σήμερον ἠδύνατο νὰ γίνῃ κάποια συζήτησις διὰ τὸν στρατόν, μόνον μία συζήτησις ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἵσταται παράπλευρος εἰς τὰς ἐνόπλους μας δυνάμεις εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπαυξήσουν τὸ κῦρος καὶ τὸ ἠθικὸν αὐτῶν καὶ νὰ τὰς καταστήσουν περισσότερον ἀξίας νὰ προστατεύσουν τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος καὶ νὰ παραμείνουν πιστοὶ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ὅρκου, τὸν ὁποῖον ἔχουν δώσει. Διότι, σήμερον, κύριοι βουλευταί, ἀκούονται φωναί, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται νὰ διαταράξουν τὴν γαλήνην μας σχετικῶς μὲ τὴν διατήρησιν τῆς ἐθνικῆς καὶ ἐδαφικῆς μας ἀκεραιότητος. Εἰς αὐτὰς τὰς ἀπειλὰς μόνον μία ἀπάντησις πρέπει νὰ δοθῇ. Ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς εἶναι ἕτοιμος καὶ τὸ ἔθνος ἡνωμένον καὶ εἰς θέσιν νὰ ὑψώσῃ τὸ ἀνάστημά του εἰς κάθε ξένην ἐπέμβασιν. Ἐὰν ὑπάρχουν ἀποφράδες ἡμέρες, ὅπως ἐκείνη τῆς 15ης Ἰουλίου, ποὺ μᾶς χωρίζουν, ὑπάρχουν ὅμως καὶ ἡμέραι δόξης διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, ὅπως ἐκείνη τῆς 28ης Ὀκτωβρίου, αἱ ὁποῖαι ἑνώνουν τοὺς πάντας διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν. Ἔπρεπε, λοιπόν, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀποφύγωμεν τὴν κριτικὴν τοῦ στρατοῦ καὶ νὰ μὴ δώσωμεν εὐκαιρίαν συναγωνισμοῦ εἰς ἐκδήλωσιν ἐνδιαφέροντος ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ, ὡς ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ πρὸ ὀλίγου κατελθὼν τοῦ βήματος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐδίστασε νὰ ἐπιτεθῇ ἐναντίον μιᾶς ὁλοκλήρου παρατάξεως ἡ ὁποία μόνον σελίδας δόξης ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ διὰ τὴν πατρίδα μας. Ξεκινᾷ ἡ παράταξίς μας ἀπὸ τὸν μεγάλον Ἐλευθέριον Βενιζέλον διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς τὸν ἀείμνηστον Θεμιστοκλῆν Σοφούλην καὶ τὸν γενναῖον στρατηγὸν Ν. Πλαστήραν. Καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰς τὸν συνετὸν Σ. Βενιζέλον καὶ τὸν ἀκαταμάχητον κ. Γ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ἔπεσεν ὑποστηρίζων τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα. Εἰς μίαν τοιαύτην παράταξιν δὲν ἐπιτρέπεται εἰς οὐδένα νὰ κάμῃ εὐθεῖαν ἐπίθεσιν ἢ νὰ διατυπώνῃ ὑπαινιγμούς, διότι τῆς παρατάξεως ἐκείνης αἱ περγαμηναὶ καὶ οἱ τίτλοι εἶναι τόσον μεγάλαι, ὥστε οὐδεὶς νὰ δύναται νὰ τὰς θίξῃ. Ἐάν, λοιπόν, δὲν ἦτο τεταραγμένη ἀπὸ ἀπόψεως εὐρύθμου λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος ἡ ἐποχή μας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον χωρὶς νὰ διατυπώσωμεν ἄλλας ὑποψίας. Δυστυχῶς οἱ σημερινοὶ χρόνοι εἶναι τεταραγμένοι καὶ τὸ πολίτευμά μας δὲν λειτουργεῖ εὐρύθμως. Δι’ αὐτὸ θὰ ἔπρεπεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ ἀποφύγῃ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Βουλὴν τοιούτου εἴδους νομοσχεδίου. Ἐὰν εἶχεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ τὴν ἐλαχίστην σοφίαν δὲν ἔπρεπεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀναταράξῃ ἔτι περισσότερον τὰ τεταραγμένα ὕδατα καὶ νὰ μὴ φέρῃ νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν ὡς τὸ ὑπὸ κρίσιν τὰ ὁποῖα δίδουν λαβὴν νὰ κρίνῃ τις τὸν στρατόν. Φαίνεται, ὅμως, ὅτι οἱ παλαιοί μας σύντροφοι εἰς τοὺς ἀγῶνας διὰ τὴν ἀναστήλωσιν τῆς Δημοκρατίας δὲν δύνανται σήμερον νὰ ἀντιληφθοῦν, διότι ἔχασαν τὴν δύναμιν, ὅτι αἱ πράξεις των αὐταὶ ἔρχονται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸ κοινὸν αἴσθημα. Καὶ ἂν ἤθελέ τις, κύριοι βουλευταί, νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς ἀθῶον τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ τὸ πράξῃ, διότι αὐτὸ τοῦτο τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου δίδει λαβὴν εἰς παρεξηγήσεις. Αἱ ἴδιαι αἱ διατάξεις μᾶς κρούουν τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου καὶ μᾶς λέγουν: «Εἴμεθα ὕποπτοι, προσέξατέ μας». Λέγει ἡ καταργουμένη διάταξις, ὅτι διὰ Διατάγματος δύναται νὰ παρασχεθῇ τὸ δικαίωμα ὑπογραφῆς εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν Γενικῶν Ἐπιτελείων ἢ τοὺς βοηθούς του. Ἡ σήμερον προτεινομένη νὰ ψηφισθῇ διάταξις, λέγει, ὅτι διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργοῦ δύναται νὰ παρασχεθῇ τὸ δικαίωμα ὑπογραφῆς ὡρισμένων ἐγγράφων καὶ παρ’ ἄλλων κλιμακίων πέραν τῶν ἀρχηγῶν τῶν Γενικῶν Ἐπιτελείων. Ἡ καταργουμένη δηλαδὴ διάταξις ἀπαιτεῖ τὴν ἔκδοσιν Β. Διατάγματος. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ κάποιος ἔλεγχος ἀπὸ τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας πρὶν ἐκδοθῇ τὸ Β. Διάταγμα. Προϋποθέτει δηλαδὴ ἡ διάταξις ἐκείνη τὴν παρεμβολὴν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας τὸ ὁποῖον δύναται νὰ περιστείλῃ κάθε ἐκτροπήν. Μὲ τὴν προτεινομένην νὰ ψηφισθῇ διάταξιν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὴν κρίσιν. Ἀποφασίζει μόνον ὁ Ὑπουργὸς διὰ πράξεώς του. Αὐτὸ καὶ μόνον, κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ μᾶς κάμῃ νὰ ἀντιδράσωμεν κατὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου καὶ νὰ τὸ θεωρήσωμεν ὡς ὕποπτον. Ἂς ἀντιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἔχομεν διάθεσιν νὰ τὴν ἀντιπολιτευθῶμεν εἰς τὰ θέματα τῆς ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ. Ἔχομεν ὅμως ὑποχρέωσιν νὰ σημαίνωμεν τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου ὅταν διαπιστώνωμεν κομματικὰς ἐνεργείας εἰς τὸν στρατόν. Ἂς προσέξῃ λοιπὸν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Διαμαντόπουλος).

§98Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἐπειδὴ εἶσθε ἐκ τῶν ἐλαχίστων οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ βασικοῦ, τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου; Διότι αὐτὰ ποὺ λέγετε δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὴν νέαν διατύπωσιν, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τῆς ἀνατυπώσεως. Πρῶτον μὲν εἰς τὴν ἀνατύπωσιν, δὲν καταργεῖται ἡ πρώτη διάταξις, ἁπλῶς συμπληροῦται καὶ δεύτερον εἰς τὴν ἀνατύπωσιν, σαφῶς ἔχει τεθῆ ἡ διάταξις, ὅτι ἀφορᾷ τυπικὰ ἔγγραφα καὶ ταὐτοχρόνως, σαφῶς πλέον εἰσάγεται ἡ ἁρμοδιότης τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν λέγετε, ὅτι ἐπιχειρῶ νὰ καταργήσω τὰς ἁρμοδιότητας τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Ἀκριβῶς ὅμως μὲ τὴν ἀνατύπωσιν, δημιουργῶ τὰς ἁρμοδιότητας τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Ἐὰν θέλετε νὰ συζητῶμεν σοβαρὰ, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε.

§99Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὡς γνωρίζετε, τὰ Διατάγματα ὑπάγονται εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας πρὸ τῆς ἐκδόσεώς των καὶ ὄχι αἱ πράξεις τῶν Ὑπουργῶν περὶ ὧν προβλέπει ἡ ὑπὸ κρίσιν διάταξις.

§100Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ὄχι, κ. συνάδελφε, δὲν ἐδιαβάσατε τὴν ἀνατύπωσιν. Διὰ τοῦτο δὲν πταίω ἐγώ. Ἡ ἀνατύπωσις, λέγει, ὅτι παραμένει ἐν ἰσχύϊ ἡ πρώτη διάταξις καὶ ὅτι συμπληροῦται διὰ τῆς δευτέρας διατάξεως αὕτη.

§101Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Μὲ συγχωρῆτε, ἐπειδὴ δὲν τὴν ἔχω τὴν ἀνατύπωσιν. Δώσατέ μου τὴν ἀνατύπωσιν.

§102Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Μὰ ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου χωρὶς τὴν τελικὴν διατύπωσιν καὶ νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ σᾶς δώσω ἐγὼ τώρα τὴν ἀνατύπωσιν;

§103Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, καὶ ἡ ἀνατύπωσις αὐτὸ λέγει. Ἀποφεύγετε τὸν ἔλεγχον τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Ἡ ἀνατύπωσις ὁρίζει, ὅτι διὰ πράξεώς σας, θὰ μεταβιβάσητε δικαίωμα ὑπογραφῆς εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Ἐπιτελείων καὶ εἰς τὰ κατώτερα κλιμάκια. Ἡ πρᾶξις αὕτη δὲν θὰ διέλθῃ ἐκ τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας πρὸς ἐπεξεργασίαν πρὶν δημοσιευθῇ. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ ποὺ ἐπισημαίνω μεταξὺ τῆς παλαιᾶς καὶ τῆς νέας διατάξεως.

§104Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριε συνάδελφε, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι δὲν καταργεῖται διὰ τῆς διατάξεως τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας.

§105Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά μας. Τὰς ἁρμοδιότητας διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς παραχωρεῖ πρᾶξις Ὑπουργοῦ καὶ ὄχι Διάταγμα. Συνεπῶς, ἀποφεύγεται ὁ ἔλεγχος τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Καὶ δι’ αὐτὸ διαφωνῶ πρὸς τὸ σχέδιον. Καὶ δικαίως τὸ κρίνω ὡς ὕποπτον ἀφοῦ ἀποκλείει τὴν ἐπεξεργασίαν καὶ τὸν ἔλεγχον τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ ὡμιλήσαμεν πολὺ περὶ διοικήσεως Στρατοῦ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σημειώσω, ὅτι ὑπάρχουν πολλὰ διοικητικὰ προβλήματα ποὺ ἀπασχολοῦν τὰς Ἔνόπλους μας Δυνάμεις. Θὰ ἐπεθύμουν πολὺ μία Κυβέρνησις νὰ ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σειρὰν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔλυον τὰ προβλήματα αὐτά. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ὅμως νὰ θίξω ὡρισμένα θέματα ποὺ ἀπασχολοῦν τὰς Ἐνόπλους μας Δυνάμεις καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἀπησχόλησαν ὡς ἔδει τὴν Βουλήν. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ 6ετίας παρατηρεῖται ἀπροθυμία τῶν νέων πρὸς κατάταξιν εἰς τὰς Στρατιωτικὰς Σχολάς. Ἐνῷ κατὰ τὸ παρελθὸν αἱ αἰτήσεις διὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Σχολὴν Εὐελπίδων ἀνήρχοντο εἰς τὰς 3.000 περίπου, ἀπό τινων ἐτῶν ἐμειώθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων προσεγγίσας τελικῶς τὰς 1.000 αἰτήσεις. Εἰς τὴν Σχολὴν Δοκίμων ἐφέτος διὰ 12 θέσεις μαχίμων ἀξιωματικῶν ὑπέβαλον αἰτήσεις μόνον 25 νέοι καὶ διὰ 12 θέσεις μηχανικῶν ὑπέβαλον αἰτήσεις μόνον 75. Αὐτὴ ἡ ἀπροθυμία τῶν νέων νὰ εἰσαχθοῦν εἰς Στρατιωτικὰς Σχολὰς πρέπει νὰ γίνῃ ἀντικείμενον μελέτης ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ μέρους τῆς ἡγεσίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Διότι, ἐὰν ἀρχίσωμεν τὴν δημιουργίαν στελεχῶν μὲ αὐτὸν τὸν μικρὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποψηφίων διὰ τὴν εἰσαγωγὴν των εἰς τὰς Στρατιωτικὰς Σχολάς, θὰ φθάσῃ ὁ καιρὸς ποὺ ἡ ἡγεσία τοῦ Στρατεύματος θὰ προέρχεται ἀπὸ πρόσωπα ὄχι ὑψηλοῦ πνευματικοῦ ἐπιπέδου. Αὐτὸ τὸ θέμα πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ ἰδιαιτέρως, διότι ἐπιβάλλεται ὅπως ἡ ἡγεσία τοῦ Στρατεύματος ἀποτελεῖται ἀπὸ πρόσωπα ποὺ ἔχουν ὑψηλὸν πνευματικὸν ἐπίπεδον. Νὰ ἕνα πρόβλημα ποὺ ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσῃ τὸ πεντάγωνον καὶ ὄχι τὸ πονηρὸν σχέδιον νόμου τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν σήμερον.

§106Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, καταστρέφετε τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου σας.

§107Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν καταστρέφω τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια...... (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Κεφαλληνός, διακόπτει τὸν ρήτορα, μὴ ἀκουόμενος).

§108Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριε συνάδελφε, σᾶς εἰδοποίησεν ὁ Ἰνστρούκτορας;

§109Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ κόμμα, δὲν ὑπάρχουν Ἰνστρούκτορες.

§110Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριε συνάδελφε, ἤκουσα τὸν κ. Κεφαλληνὸν νὰ σᾶς εἰδοποιῇ, ὅτι ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας, καὶ διὰ τοῦτο νὰ συντομεύσητε τὸν λόγον σας.

§111Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι ἐθνικὸν καὶ μεγάλης σημασίας, οὐδεὶς δύναται νὰ μὲ ἐμποδίσῃ νὰ εἴπω αὐτὰ ποὺ θέλω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἔχομεν ἐπίσης θέμα διοικητικῆς ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τῶν Ἐθνικῶν Δυνάμεων καὶ τῶν Διοικητικῶν Ὑπηρεσιῶν αὐτοῦ. Ἀλλὰ τὸ θέμα τοῦτο δὲν θίγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ στρατός μας ἐκινήθη μὲ τὸ πνεῦμα καὶ τὴν διοικητικὴν διάρθρωσιν, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγε τὸ 1914 ἡ Γαλλικὴ Στρατιωτικὴ Ἀποστολή. Ὅπως καὶ τὸ Ναυτικόν, βάσει τοῦ μηχανισμοῦ τῆς Ἀγγλικῆς Ἀποστολῆς. Ἡ Γαλλικὴ καὶ Ἀγγλικὴ ὅμως Ἀποστολή, προσεπάθησαν νὰ προσαρμόσουν τοὺς κανονισμοὺς των πρὸς τὸν χαρακτῆρα τῶν Ἑλλήνων καὶ πράγματι τοῦτο ἔγινε κατορθωτόν, ὥστε τόσον ὑπέροχα ἀπέδωσαν αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις μας, κατὰ τὸν πρῶτον καὶ δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον. Μετὰ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον ἔπαυσαν νὰ ἰσχύουν οἱ ὑπὸ τῶν δύο αὐτῶν Ἀποστολῶν εἰσαχθέντες κανονισμοὶ καὶ εἰσήχθησαν εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις μας τὰ συστήματα Ἀμερικανικῆς προελεύσεως, χωρὶς ὅμως νὰ φροντίσουν παράλληλα νὰ ἀφομοιωθοῦν τὰ Ἀμερικανικὰ συστήματα πρὸς τὴν νοοτροπίαν τοῦ στρατοῦ μας. Ἐκ τοῦ συστήματος αὐτοῦ τοῦ Ἀμερικανικοῦ, προῆλθεν ἡ συσσώρευσις καὶ ἡ μὴ ταχεῖα διεκπεραίωσις τῶν ἐγγράφων. Διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ εἰσήχθη ὁ θεσμὸς τῶν Ἐπιτροπῶν καὶ τῶν συσκέψεων. Εἰς αὐτὸ ὑπεισῆλθε καὶ τὸ οἰκονομικὸν συμφέρον, διότι διὰ τὰς συσκέψεις καὶ Ἐπιτροπὰς ἐχορηγοῦντο καὶ πρόσθετοι ἀμοιβαί. Μέχρι τοῦδε, βάσει τοῦ συστήματος τοῦ ἰσχύοντος, ὑπέγραφον μόνον ὁ Ὑπουργὸς καὶ οἱ 4 Ἐπιτελάρχαι. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἰσχυριζόμεθα, ὅτι θέλομεν νὰ μεταβιβάσωμεν ἁρμοδιότητας ὑπογραφῆς καὶ εἰς κατωτέρους ἀξιωματικούς. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι τὸ πεντάγωνον θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι δὲν πταίει τὸ σύστημα ὑπογραφῆς τῶν ἐγγράφων, ἀλλὰ πταίει τὸ ὅτι οἱ εἰσαχθέντες νέοι Κανονισμοὶ δὲν προσηρμόσθησαν πρὸς τὴν νοοτροπίαν τοῦ στρατοῦ μας. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἡμεῖς δὲν συμφωνοῦμεν μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν τὸ καταπολεμοῦμεν. Ἀλλὰ μαχόμεθα ἐπίσης καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον. Ὁ Στρατός μας, κ.κ. συνάδελφοι, τὴν ἐποχὴν αὐτὴν ἰδιαίτερα τῆς πολιτικῆς κρίσεως καὶ τῶν πολιτικῶν διενέξεων, ἔπρεπε νὰ μείνῃ ἐκτὸς αὐτῶν.

§112Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ὁ Ἀνδρέας ......

§113Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸν νὰ θέλουν διάφοροι παράγοντες νὰ χρησιμοποιήσουν τὸν ἐθνικόν μας στρατὸν διὰ τὴν ἐπιβολὴν Δικτατορίας. Τρία ἐκ τῶν κυριωτέρων στελεχῶν τῆς ΕΡΕ, παρεδέχθησαν, ὅτι συζητεῖται ἡ ἐπιβολὴ Δικτατορίας. Δι’ αὐτὸ ἐπιμένομεν νὰ μὴ ἀποξενωθῇ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία ἀπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἐάν, πράγματι, ὁ στρατὸς δὲν θὰ ὑπακούῃ εἰς τὰς διαταγὰς τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων, τότε, ἀσφαλῶς, ἠμποροῦμε νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς τὴν τρέλλαν τῆς Δικτατορίας. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν θέλομεν ὅπως ἡ πολιτικὴ ἡγεσία μὴ ἀποξενωθῇ τοῦ ἐλέγχου τοῦ στρατοῦ. Ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀσχολῆται καὶ νὰ γνωρίζῃ ὅλα εἰς τὸ στράτευμα, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ ὑπεύθυνος ἐνώπιόν μας, ἐνώπιον τοῦ λαοῦ. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν καὶ ἀπορρίπτομεν τὸ νομοσχέδιον. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς ὅσους φλυαροῦν, ὅτι πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ Δικτατορία — καὶ τὸ λέγουν τοῦτο διὰ νὰ ἐκφοβίσουν τὴν παράταξίν μας καὶ τὸν δημοκρατικὸν λαὸν — τοὺς λέγομεν, ὅτι τὰ συνθήματα αὐτὰ δὲν πιάνουν καὶ τοὺς εἰδοποιοῦμεν, ὅτι Δικτατορία δὲν γίνεται. Ἀλλὰ ἐὰν ὑπάρχουν ἄνθρωποι παράφρονες ποὺ τὸ πιστεύουν, τοὺς λέγομεν, ὅτι ἐγκληματοῦν καὶ κατὰ τοῦ Ἔθνους, διότι δίδουν τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἐχθρούς μας νὰ ἰσχυρίζωνται, ὅτι θὰ ἐξέλθωμεν τοῦ δημοκρατικοῦ στρατοπέδου καὶ ὅτι θὰ ἐνσπείρωμεν ζιζάνια καὶ εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Ἐπειδὴ ἡμεῖς, εἰς τὴν αἴτησιν αὐτήν, εἴμεθα ὡς ὑπεύθυνοι, θὰ τοὺς εἴπωμεν μιὰ γιὰ πάντα καὶ ἐκ τῆς ὑπευθύνου αὐτῆς θέσεως τοὺς προειδοποιοῦμεν, ὅτι ἡ Δικτατορία δὲν γίνεται οὔτε θὰ γίνῃ δι’ ἀντικειμενικοὺς καὶ ὑποκειμενικοὺς λόγους. Ἂς παύσουν οἱ ψίθυροι ποὺ μειώνουν τὸ ἠθικὸν τοῦ λαοῦ μας καὶ τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατοῦ μας. Διότι, ὅταν ὁ στρατὸς ἀκούῃ αὐτοὺς τοὺς ψιθύρους, καὶ τὰς προπαγάνδας, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς ὄργανον ἐναντίον τοῦ λαοῦ, ὁ στρατὸς ὁ ὁποῖος προέρχεται ἀπὸ τὰ σπλάγχνα τοῦ λαοῦ, διότι καὶ οἱ ἄνδρες τοῦ στρατοῦ εἶναι ἄνθρωποι τοῦ λαοῦ, ὅταν σκέπτεται, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ κάποτε δι’ αὐτόν τὸν σκοπόν, τὸ ἠθικόν του πίπτει. Καὶ ἡμεῖς, δὲν θέλομεν νὰ πέσῃ, οὔτε τὸ ἠθικὸν τοῦ ἐργαζομένου δημοκρατικοῦ λαοῦ, ἀλλ’ οὔτε καὶ τοῦ στρατοῦ. Τὸν στρατὸν τὸν θέλομεν ὑψηλά, τὸν θέλομεν ἐθνικόν, δὲν ἀνήκει εἰς κανένα, δὲν εἶναι σῶμα πραιτωριανῶν, εἶναι στρατὸς ποὺ ἀνήκει εἰς τὸ Ἔθνος, εἶναι στρατὸς τῆς Ἑλλάδος, τὸν θέλομεν μὲ μεγάλον ἠθικόν, ἀκμαῖον ἠθικόν, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ, ἐὰν ἔλθῃ ἡ στιγμή, νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον του. Κύριοι βουλευταί, αὐτὴν τὴν ὥραν ὁμιλῶ ὑπευθύνως καὶ ἔναντι τοῦ λαοῦ καὶ ἔναντι τῆς ἱστορίας. Ἐνθυμοῦμαι τὴν μεγάλην νύκτα τῆς 28ης Ὀκτωβρίου 1940, ὅπου εἶχον τὸ προνόμιον, ἀπὸ μίαν διοικητικὴν θέσιν νὰ λάβω ἐγὼ τὸ σύνθημα τῆς κινητοποιήσεως τοῦ Ναυτικοῦ καὶ ἔκαμον ἐγὼ τὴν κινητοποίησιν καὶ μὲ συνεκίνησε τὸ γεγονός, ὅτι εἰς τὸν πρῶτον ποὺ ἐτηλεφώνησα, τὸν ναύαρχον Καββαδίαν καὶ εἰς τὸν τελευταῖον ὑπαξιωματικόν, μοῦ ἀπήντησε, σπεύδω ἀμέσως, ζήτω ἡ Ἑλλάς. Αὐτὸ τὸ ἠθικὸν εἶχεν ὁ στρατὸς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ μὲ αὐτὸ τὸ ἠθικὸν ἐπολέμησε καὶ αὐτὸ τὸ ἠθικὸν θέλομεν νὰ ἔχῃ ὁ στρατός. Ὁ στρατὸς δὲν εἶναι μονοπώλιον κανενός, δὲν ἀνήκει εἰς κανένα, ἀνήκει εἰς τὸ Ἔθνος καὶ ἡμεῖς τὸν θέλομεν μὲ ὑψηλὸν τὸ φρόνημα καὶ τὸ ἠθικὸν καὶ μάλιστα αὐτὴν τὴν ὥραν, ποὺ ἐξ ἀνατολῶν μᾶς ἔρχονται αἱ κρούσεις τῶν κινδύνων, δὲν πρέπει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ μονοπωλήσωμεν ὁ ἕνας διὰ τὸν ἄλλον τὸν στρατόν. Ὀφείλομεν νὰ διακηρύξωμεν ἅπαντες ἀπὸ τῆς μιᾶς πλευρᾶς μέχρι τῆς ἄλλης, ὅτι εἴμεθα ἡνωμένοι ἐνώπιον τοῦ κινδύνου καὶ ὅλοι τὸν στρατόν μας τὸν βλέπομεν μὲ τὸ αὐτὸ φρόνημα καὶ τὸ αὐτὸ πνεῦμα, ὥστε οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ ἔχουν μεγάλον ἠθικόν, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ πολεμήσουν. Ὑμεῖς, ὅμως, διὰ τῆς προσπαθείας ποὺ καταβάλλετε μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, προσπαθεῖτε νὰ μειώσητε τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατοῦ.

§114Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Τὰ ἔργα σας, ἔδειξαν τί σκέπτεσθε διὰ τὸν στρατόν. (Θόρυβος).

§115Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὰ ἔργα μας τὸ ἔδειξαν, βεβαίως. Κύριοι βουλευταί, ἐθνικὸν χρέος ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς, ποὺ βλέπομεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ τὰς διοικητικὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ τὴν θέσιν τοῦ στρατοῦ ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους καὶ ἐνώπιον τῆς ἱστορίας, ἐθνικὸν χρέος ἐπιβάλλει μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς νὰ πολεμήσωμεν ὥστε νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι δὲν εἶναι καθαρῶς τυπικὸν νομοσχέδιον, εἶναι νομοσχέδιον ποὺ ὑποκρύπτει σκοποὺς ἄλλους, πέραν τῆς ὀργανώσεως καὶ τῆς διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, καὶ εἴμεθα ἐν τάξει καὶ ἔναντι τοῦ λαοῦ καὶ μὲ τὴν συνείδησίν μας, διότι καταπολεμοῦμεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένομεν νὰ μὴ ψηφισθῇ. Καὶ καλοῦμεν τοὺς συναδέλφους τῶν ἄλλων πλευρῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσουν, ἀνεξαρτήτως τῶν ὅσων ἐλέχθησαν, ἀνεξαρτήτως πάσης ἄλλης θέσεως, τὴν ὁποίαν θὰ πάρουν τὰ κόμματά των, νὰ σκεφθοῦν ἐὰν θὰ πρέπει νὰ ἐπιμείνουν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας.

§117Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐὰν δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις θὰ ἤθελον νὰ δώσω μαίν ἀπάντησιν.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δέχεται.

§119Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐρωτῶ τὸν κ. Μπακόπουλον, ὡς ἐκπρόσωπον τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἐὰν δέχεται νὰ δώσω σύντομον ἀπάντησιν εἰς τὰ λεχθέντα παρ’ ὅλον, ὅτι ὑπεβλήθη ἡ ἔνστασις ἀπαρτίας;

§120Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι περίεργος ἡ ἀποστροφὴ πρὸς ἐμέ. Δὲν διευθύνω ἐγὼ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ὁ Πρόεδρος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἐφαρμόζω τὸν Κανονισμόν.

§122Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει καλῶς.

§123Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Γνωρίζω, κ. Μπακόπουλε, ὅτι γνωρίζετε ἄριστα τὸν Κανονισμὸν καί, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἀλλὰ σᾶς ἐζήτησα νὰ εἴπω δύο λέξεις εἰς ἀπάντησιν τῶν λεχθέντων καὶ μοῦ ἠρνήθητε. Σᾶς συγχαίρω, κ. ἐκπρόσωπε τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀποδεικνύετε τὴν κοινοβουλευτικήν σας ὀρθοδοξίαν μὴ μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ ὁμιλήσω.

§124Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ ὑπάρχει καμμία παρεξήγησις. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ἐὰν πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἢ ὄχι.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἠρώτησα τὴν Βουλήν, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, οὔτε σεῖς δὲν ἔχετε τὸν λόγον κ. Μπακόπουλε.

§126Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα, ἄδικος εἶναι ἡ ἀποστροφή σας πρὸς ἐμέ.

§127Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσετε τὴν Βουλὴν ἐὰν θέλῃ νὰ ἀκούσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀναγινώσκω τὴν αἴτησιν ἐνστάσεως ἀπαρτίας. Πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς Κύριε Πρόεδρε, Δεδομένου, ὅτι συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις 39 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, δὲν ὑφίσταται ἡ νόμιμος ἀπαρτία, παρακαλοῦμεν ὅπως προβῆτε δι’ ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου πρὸς τὴν διαπίστωσιν τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ ἀπαρτίας. Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Φ. Παναγιωτόπουλος, Γ. Τζώρτζης, Ι. Ἀλευρᾶς, Θ. Ἀνδρεάδης, Λ. Παπαδόπουλος, Γ. Καστανίδης, Τ. Κεφαλληνός, Κ. Ταλιαδούρης, Α. Ἀγγελούσης, Φ. Βουνάτσος, Λ. Βουρδουμπᾶς, Λ. Παπαϊωάννου, Θ. Καμπερίδης, Τ. Κατσικόπουλος, Ι. Ἰγνατιάδης, Λ. Ἀντωνιάδης, Κ. Σιγανίδης, Σ. Κοντομάρης, Γ. Παπαγιαβῆς. Παρακαλῶ ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ κ.κ. Ἀνερούσης καὶ Παπαδόπουλος. (Προσελθόντων τῶν ἐπὶ τοῦ καταλόγου κληθέντων κ.κ. βουλευτῶν, ἄρχεται ἡ διὰ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου προέκυψεν ἡ παρουσία 91 βουλευτῶν, καὶ συνεπῶς ἡ Βουλὴ δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἐλλείψει ἀπαρτίας δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 3.05′ μ.μ.)