1965.11.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 2α.

Δευτέρα 15 Νοεμβρίου 1965

Προεδρία: κ. Δ. Γ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ

(Ὥρα 7 μ.μ.)

§1ΠΡΟΣΩΡΙΝΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μπαλτατζῆς, ζητεῖ 15θήμερον ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΣΩΡΙΝΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ἐπίσης, ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαγεωργίου, ζητεῖ 20ήμερον ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΣΩΡΙΝΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένην ἀδείας. Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα, τὰ κάτωθι τηλεγραφήματα ἀξιοτίμων κ.κ. συναδέλφων: 1) Τοῦ βουλευτοῦ Κοζάνης κ. Μιχ. Παπακωνσταντίνου. «Ἀδυνατῶν, ἐκ λόγων ἀνωτέρας βίας, παραστῶ ψηφοφορίαν Προέδρου Βουλῆς, δηλῶ, ὅτι ψηφίζω ὑποδειχθησόμενον ὑπὸ Ε.Κ. καὶ Ἀρχηγὸν της Γεώργιον Παπανδρέου». 2) Τοῦ βουλευτοῦ Αἰτωλοακαρνανίας κ. Κωνσταντίνου Τρικούπη. «Εὑρισκόμενος ὑπὸ ἐπισήμῳ προσκλήσει Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως, ἀδυνατῶ παραστῶ ἀποψινὴν ψηφοφορίαν στόπ. Ἐξουσιοδοτῶ ἐν λευκῷ Ἀρχηγὸν Ε.Ρ.Ε. κ. Παναγιώτην Κανελλόπουλον». 3) Σταματίου Μερκούρη, βουλευτοῦ Ἀθηνῶν. «Ἀναρρωνύων, ἀδυνατῶ παραστῶ συνεδρίασιν ἐκλογῆς Προέδρου, παρακαλῶ ἀνακοινώσατε Προεδρεῖον, συμφωνῶ χαραχθεῖσαν γραμμὴν ΕΔΑ στόπ. Καταψηφίζω Πρόεδρον ὑποδειχθέντα ὑπὸ παρούσης Κυβερνήσεως. Καταδικάζω καὶ πάλιν αὐλικὸν πραξικόπημα 15ης Ἰουλίου». Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα, δήλωσιν τοῦ βουλευτοῦ Ἄρτης κ. Πέτρου Γαρουφαλιᾶ, ἔχουσαν οὕτω: «Ἄν καὶ ἡ δίμηνος διακυβέρνησις τῆς χώρας ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἱκανοποιεῖ τὰς προσδοκίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι δὲν ἀντεμετώπισεν ἐπιτυχῶς προβλήματα συνδεόμενα μὲ αὐτὸν τοῦτον τὸν σκοπὸν τῆς ὑπάρξεώς της, ἂν καὶ ἡ συμπεριφορὰ ὡρισμένων Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως, τόσον κατὰ τὴν κρίσιν τῆς 15ης Ἰουλίου ἐ.ἔ., ὅσον καὶ μετ’ αὐτήν, ὑπῆρξε κάθε ἄλλο παρὰ ἀνάλογος τῶν κρισίμων στιγμῶν, ἐν τούτοις, διότι ὑψίστη ἐθνικὴ ἀνάγκη ἐπέβαλε καὶ ἐπιβάλλει τὴν διατήρησιν ἐπί τινα χρόνον εἰσέτι τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, θὰ ψηφίσω καὶ τώρα ὑπὲρ τοῦ Κυβερνητικοῦ ὑποψηφίου».

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς ἡμερησίας διατάξεως, εἶναι ἐκλογὴ Προέδρου τοῦ Σώματος. Παρακαλῶ ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται, ἐπὶ μὲν τῆς ψηφοδόχου, οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Κοντομάρης καὶ Α. Τσαλδάρης, ἐπὶ δὲ τοῦ καταλόγου, οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Χασαπίδης καὶ Α. Γκίλλας. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν, ἄρχεται ἡ ὀνομαστική, διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορία πρὸς ἀνάδειξιν τοῦ Προέδρου τοῦ Σώματος). Διεξαχθείσης τῆς ψηφοφορίας, καὶ πρὸ τῆς ἀναγγελίας τοῦ ἀποτελέσματος, ὁ Προεδρεύων τῆς Βουλῆς κ. Α. Πετραλιᾶς, λέγει τὰ ἑξῆς):

§6ΠΡΟΣΩΡΙΝΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω ἐπιστολὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἔχουσαν οὕτω: Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Νοεμβρίου 1965 Πρὸς Τὸ Ἀξιότιμον Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἐνταῦθα Ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεύς, διὰ Διατάγματος, ὑπὸ σημερινὴν χρονολογίαν, ἀπεδέχθη τὴν παραίτησιν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Δημητρίου Παπασπύρου. Δέξασθε, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἐξαιρέτου πρὸς ὑμᾶς ὑπολήψεώς μου. Ὁ Πρόεδρος

Τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

§7Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ παρακαλῶ, τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ δηλώσῃ εἰς τὸ Σῶμα, ποῦ ὑπεγράφη αὐτὸ τὸ Διάταγμα. Εἶναι σαφὲς ἐκ τοῦ νόμου περὶ Ἀντιβασιλείας καὶ ἐκ τοῦ Συντάγματος, ὅτι ἡ Βασιλικὴ ἐξουσία ἀσκεῖται ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἐπικρατείας, ὁσάκις δὲ ὑπάρχει ἀποδημία, εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἐπαγωγὴ τῆς Ἀντιβασιλείας εἰς τὸν Διάδοχον, ἐὰν εἶναι ἐνῆλιξ, ἄλλως εἰς τὴν Βασίλισσαν, μὴ ὑπαρχούσης Βασιλίσσης, εἰς τοποτηρητήν, ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Δὲν ἀσκεῖται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Εἶναι ἀπολύτως σαφὲς ἐκ τοῦ Συντάγματος. Ἑπομένως, δὲν ὑπάρχει Διάταγμα, κατὰ τὸ Σύνταγμα. Ἔχουν προσβληθῆ ἤδη ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας καὶ ἄλλα Διατάγματα, τὰ ὁποῖα ὑπεγράφησαν ἔξω τῆς Ἐπικρατείας, ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν εἰς θέματα, ὅπως τὸ σημερινόν, νὰ παραβιασθῇ τὸ Σύνταγμα, ἐκ τοῦ ὁποίου ρητῶς προκύπτει, ὅτι ἡ Βασιλικὴ ἐξουσία ἀσκεῖται αὐτοπροσώπως ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, εὑρισκομένου ἐντὸς τῆς Ἐπικρατείας, ἐν ἀποδημίᾳ δέ, πάντοτε ὑποχρεωτικῶς, ἐπάγεται Ἀντιβασιλεία, οἵα δὲν ὑπάρχει σήμερον.

§8Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Νομοτύπως, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐστάλη εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς αὐτὴν τὴν ὥραν, πρὸς περιγραφὴν τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον ὁρίζει σαφῶς, ὅτι οὐδεὶς βουλευτής, ὢν Ὑπουργός, δύναται νὰ εἶναι, συγχρόνως, μέλος τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς. Ἀμφισβητοῦμεν ἀπολύτως, καὶ δι’ οὓς λόγους ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν πραγματικῶν γεγονότων, τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ τοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον, ἂν ὑπῆρχεν, ἔπρεπε νὰ ἀναφέρῃ τὴν χρονολογίαν, τὸν τόπον ἐκδόσεως, ἀριθμὸν φύλλου Ἐφημερίδος Κυβερνήσεως, διὰ νὰ εἶναι νομότυπος ἡ παραίτησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Συνεπῶς, δὲν ὑπάρχει νομότυπος παραίτησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου, ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καί, κατὰ συνέπειαν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς καί, ἑπομένως, εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογή του. Ἀμφισβητοῦμεν ἀπολύτως τὴν νομιμότητα τῆς ἐκλογῆς καὶ ἀποροῦμεν, πῶς ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ ἔχῃ πλήρη στοιχεῖα, ἦλθεν εἰς τὸ Σῶμα, ὡς Κυβέρνησις, διὰ νὰ περιγράψῃ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Εἶναι καταπληκτικὸν καὶ τὸ καταγγέλλομεν.

§9Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ αὐστηρῶς νομικῆς ἀπόψεως ἐξεταζόμενον τὸ ζήτημα, ἔχει ὡς ἑξῆς: Τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον αὐτὸς οὗτος ὁ κ. βουλευτὴς Χίου ἀνέγνωσε, λέγει ρητῶς, ὅτι δὲν δύναται νὰ εἶναι τις, ταὐτοχρόνως, Ὑπουργὸς καὶ μέλος τοῦ Προεδρείου. Δὲν λέγει, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκλεγῇ μέλος τοῦ Προεδρείου ἓν μέλος τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἦτο δυνατόν, δηλαδὴ τὸ Διάταγμα, καὶ αὔριον ἀκόμη, νὰ ὑπογραφῇ καὶ δημοσιευθῇ. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ ταὐτόχρονος ἄσκησις τῶν δύο καθηκόντων. Εἶναι τόσον σαφὴς ἡ διάταξις, ὥστε νομίζω, ὅτι μόνον λόγοι ἄλλοι εἶναι δυνατὸν νὰ ὡδήγησαν εἰς τὴν παράδοξον θεωρίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐκλεγεὶς — διότι φαίνεται, ὅτι ἐξελέγη, διὰ νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ κάποια ἀνησυχία εἰς τὴν πλευρὰν αὐτὴν — ὁ ἐκλεγεὶς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ νομίμως ἐκλεγείς. Νομίμως, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκλεγῇ καὶ ἂν ἀκόμη αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶχε παραιτηθῆ ἀπὸ Ὑπουργὸς καὶ δὲν εἶχε δημοσιευθῆ τὸ Διάταγμα. Φθάνει νὰ μὴ εἶναι αὔριον ταὐτοχρόνως καὶ Ὑπουργὸς καὶ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§10Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ μὲ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ζορμπᾶς. Ἐπὶ πλέον, τὸ γεγονός, ὅτι τὸ Διάταγμα ἦλθεν ὀλίγην ὥραν προτοῦ ἀναγνωσθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας, εἶναι χαρακτηριστικόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διαισθάνεται, ὅτι ὁ κ. Παπασπύρου, δὲν δύναται νὰ ἐκλεγῇ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἐφ’ ὅσον νομίμως, δὲν παρητήθη ἀπὸ Ὑπουργός. Ἐν τούτοις, ἐπιμένομεν, ὅτι εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογή, διότι δὲν δημιουργεῖται ἀσυμβίβαστον, ἀλλ’ ἀνεπίτρεπτον ἐκλογῆς καὶ παρακαλοῦμεν νὰ μᾶς δώσετε νὰ ἴδωμεν τὸ Διάταγμα.

§11Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀσυμβίβαστον ἢ μή, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ἐκ τοῦ γράμματος καὶ τοῦ πνεύματος τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἐκ τῆς παραδόσεως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλεγῇ Ὑπουργὸς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκήσῃ τὰ καθήκοντά του, παρὰ ἀφοῦ παραιτηθῇ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ἀλλὰ ὑπάρχει πάντοτε τὸ μεῖζον θέμα, ὅτι δὲν ὑπάρχει Διάταγμα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ Διάταγμα, διότι δὲν ἐπιτρέπεται ἄσκησις τῆς Βασιλικῆς ἐξουσίας ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Τὸ σχετικὸν ἄρθρον 49 τοῦ Συντάγματος, λέγει, ὅτι ἐν περιπτώσει ἀποδημίας τοῦ Βασιλέως, ἐκτὸς τοῦ Κράτους, ἡ Βασιλεία ἀνατίθεται «...(ἀναγινώσκει)...». Δὲν προβλέπει δηλαδὴ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει τὸ πολίτευμα τὴν ἄσκησιν Βασιλικῆς ἐξουσίας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡ ἀποδημία ἐπάγεται αὐτομάτως καὶ ὑποχρεωτικῶς καὶ τὴν Ἀντιβασιλείαν, εἶναι δὲ ἀντικανονικόν, ἀνεξαρτήτως ἂν ὑπάρχῃ ἔλλειψις μιᾶς προνοητικότητος εἰς τὸ ἀναθεωρηθὲν αὐτὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, εἶναι ἀντικανονικόν, ὅτι συγχρόνως ἀπουσιάζουν καὶ ὁ Βασιλεὺς καὶ ἡ Βασίλισσα. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα. Δὲν ὑπάρχει, ἑπομένως, Διάταγμα παραιτήσεως. Καὶ ἂν ἀκόμη — διότι δὲν ἀμφισβητοῦμεν τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως — καὶ ἂν ἀκόμη τηλεγραφικῶς ὑπεβλήθη παραίτησις, καὶ τηλεγραφικῶς ἐδόθη συναίνεσις πρὸς ὑπογραφὴν καὶ δημοσίευσιν τοιούτου Λιατάγματος, Διάταγμα δὲν ὑπάρχει, κατὰ τὴν βάσιν τοῦ πολιτεύματος. Αὐτὸ εἶναι βασικόν. Θὰ ἤθελον — βεβαίως μόνον ἀνεπισήμως εἶναι γνωστὸν τὸ ἀποτέλεσμα — θὰ ἤθελον ἐπειδὴ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἔθεσεν ἕνα ζήτημα διότι αὐτὴ ἡ πλευρὰ ἀνησυχεῖ, θὰ ἤθελον νὰ ἔλεγον, ὅτι μόνον ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος συνυπολογιζομένης καὶ τῆς ψήφου ἀκόμη τοῦ ἀπόντος βουλευτοῦ τῆς Συμπολιτεύσεως κ. Τρικούπη, προκύπτει, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον κυβερνητικῆς κρίσεως. Διότι καὶ μὲ ἐκείνην τὴν ψῆφον συνεκέντρωσεν ὁ κυβερνητικὸς βουλευτὴς 150 ψήφους.

§12ΠΡΟΣΩΡΙΝΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον τὸ ὑπ’ ἀριθ. 209 φύλλον τοῦ πρώτου τεύχους τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ ὁποῖον δημοσιεύεται τὸ ὑπ’ ἀριθ. 874)15.11.1965 Β. Δ., ἔχον ὡς ἑξῆς:

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Νοεμβρίου 1965 Ἀριθ. φύλλου 209

ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟΝ

Β. ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ’ ΑΡΙΘ. 874

Περὶ ἀποδοχῆς παραιτήσεως Ὑπουργοῦ.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 31 τοῦ Συντάγματος, Ἀποδεχόμεθα Τὴν ὑποβληθεῖσαν Ἡμῖν παραίτησιν τοῦ Ἡμετέρου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Δημ. Παπασπύρου. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἡμετέρου Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, θέλει δημοσιεύσει καὶ ἐκτελέσει τὸ παρὸν Διάταγμα. Ἐν Β. Πρεσβείᾳ Κοπεγχάγης τῇ 15 Νοεμβρίου 1965

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Β.

Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου

ΣΤΕΦ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

§13Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Ἐπανέρχομαι, κ. Πρόεδρε, εἰς ὅσα πρὸ ὀλίγου ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ κ. Ἡλιοῦ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τοῦ Βασιλέως καὶ τῆς Βασιλίσσης ἀπουσιαζόντων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ μὴ διορισθέντος Τοποτηρητοῦ, ἡ Βασιλικὴ ἐξουσία δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ ἀσκηθῇ καὶ συνεπῶς τὸ Διάταγμα, περὶ ἀποδοχῆς τῆς παραιτήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι ἀνυπόστατον. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἄλλως ἔχουν τὰ πράγματα καὶ ἔχει ὑπογραφῆ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἕνα τοιοῦτον Διάταγμα, καὶ πάλιν τὸ Διάταγμα τοῦτο εἶναι ἀνυπόστατον, διότι δὲν ἔχει δημοσιευθῆ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, πέραν τούτων, ἡ ἐκλογὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὡς Προέδρου τοῦ Σώματος, εἶναι ἄκυρος, διότι ἡ Βουλή, ὅταν διεξήγετο ἡ ψηφοφορία, δὲν ἐτέλει ἐν γνώσει τῆς παραιτήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐκ τοῦ ἀξιώματός του. Εἶναι ὁμοία ἡ περίπτωσις, ὡς ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐψήφιζεν ὡς Πρόεδρον αὐτῆς ἄτομον, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἦτο βουλευτής. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ ἐκλογὴ θὰ ἦτο ἄκυρος. Τὸ αὐτὸ πρέπει νὰ συμβῇ καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν ὡς Πρόεδρον αὐτῆς ἄτομον, τὸ ὁποῖον ὡς Ὑπουργός, κατὰ τὸν Κανονισμόν, δὲν δύναται νὰ ἐκλεγῇ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Ἡ ἐκλογή, συνεπῶς, τοῦ κ. Παπασπύρου ὡς Προέδρου τῆς Βουλῆς, εἶναι ἄκυρος, κατὰ τὴν ρητὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, θεσπιζούσης ἀνεπίτρεπτον ἐκλογῆς Ὑπουργοῦ ὡς μέλους τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς.

§14Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, θὰ πρέπει, νομίζω, νὰ ἀνακοινωθῇ προηγουμένως τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διεξαχθείσης ψηφοφορίας. Ἀνακοινώσατε πρῶτα τὸ ἀποτέλεσμα καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον νὰ ἀπαντήσω εἰς τοὺς κυρίους ποὺ ὡμίλησαν προηγουμένως.

§15Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Διαμαρτύρομαι, κ. Πρόεδρε, διότι πρὶν περαιώσω τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών μου, ἐδώσατε τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· τοῦτο δέ, καίτοι πρῶτος ἐξ ὅλων εἶχον ζητήσει νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ἐπικαλούμενος ἀκυρότητα τῆς ἐκλογῆς.

§16ΠΡΟΣΩΡΙΝΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διεξαχθείσης ψηφοφορίας. Ἐψήφισαν ἐν συνόλῳ 297. Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου ἔλαβεν 149 ψήφους, ὁ κ. Ε. Μπακλατζῆς 143, ὁ κ. Α. Σπηλιάκος 1, ὁ κ. Α. Παπανδρέου 1, ὁ κ. Ρουσόπουλος 1 καὶ εὑρέθησαν λευκὰ 2 ψηφοδέλτια. Συνεπῶς, Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐξελέγη ὁ κ. Δ. Παπασπύρου, ὁ ὁποῖος παρακαλεῖται νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν. (Ἐνῷ ὁ ἐκλεγεὶς Πρόεδρος, κ. Δ. Παπασπύρου, προσέρχεται καὶ καταλαμβάνει τὴν ἕδραν, οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀπέρχονται, οἱ δὲ βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως χειροκροτοῦν).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι βαθύτατα εὐγνώμων πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, οἵτινες διὰ τῆς ψήφου των μοῦ ἔδωσαν τὴν ὑψίστην τιμὴν νὰ προεδρεύσω τοῦ Σώματος κατὰ τὴν ἀρχομένην Σύνοδον. Πρὸς αὐτούς, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς συναδέλφους οἵτινες ἐξεδήλωσαν τὴν προτίμησίν των κατὰ διάφορον τρόπον, παρέχω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἔχω πλήρη συνείδησιν τῶν εὐθυνῶν μου καὶ ὅτι θὰ ἀσκήσω τὰ καθήκοντά μου μὲ ἀμεροληψίαν καὶ ἀπόλυτον ἀντικειμενικότητα. Δύσκολοι εἶναι οἱ καιροὶ καὶ βαρεῖαι αἱ εὐθῦναι ὅλων μας. Ἡ ὀξύτης τῶν πολιτικῶν ἀντιθέσεων ἐπηρεάζει τὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλλὰ τοῦτο ἐπιτείνει τὰς εὐθύνας μας. Διότι ἡ ἐπίλυσις τῶν πολιτικῶν προβλημάτων ὅσον δυσκολώτερα εἶναι, τόσον περισσότερον ὑποβοηθεῖται ἀπὸ τὴν ἤρεμον καὶ δημοκρατικὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ὑπάρχουν οἱ γραπτοὶ νόμοι, ποὺ προσδιορίζουν τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις ἑκάστου ἐξ ἡμῶν. Καὶ πέραν τούτων εἶναι οἱ ἄγραφοι νόμοι, ποὺ ἔχουν καθιερώσει εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ τοῦ λαοῦ τοὺς κανόνας τῆς κοινοβουλευτικῆς τάξεως καὶ εὐρυθμίας. Οὐδεὶς δύναται νὰ τεθῇ ὑπεράνω τῶν νόμων. Τοῦτο ἰσχύει περισσότερον διὰ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, οἵτινες ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν ὑψηλῶν καθηκόντων των ὀφείλουν νὰ εὐλαβοῦνται τοὺς θεσμοὺς καὶ νὰ σέβωνται τὴν νομιμότητα, παρέχοντες ἑαυτοὺς ὑπόδειγμα πρὸς ὅλους τοὺς πολίτας. Τὸ Σύνταγμα προσδιορίζει τὴν ἄσκησιν τῶν ἐξουσιῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἐν γενικότητι τὰ τῆς λειτουργίας τοῦ Σώματος. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ἐξ ἄλλου, καθορίζει ἐν λεπτομερείᾳ τὸν τρόπον τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐργασιῶν καὶ τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰ δικαιώματα τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς. Παρέχω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν ὑψηλῶν καθηκόντων μου θὰ τηρήσω κατὰ τρόπον ἀπαράβατον τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν Κανονισμὸν καὶ θὰ καταβάλω κάθε προσπάθειαν, διὰ τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐν πνεύματι ἀμοιβαίου σεβασμοῦ καὶ συναδελφότητος. Ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου θὰ προστατευθῇ ὅπως καὶ ὅλα τὰ δικαιώματα τῶν μελῶν τοῦ Σώματος, ἀνεξαρτήτως τῆς παρατάξεως εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουν. Καὶ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ὁ ἀμοιβαῖος σεβασμὸς καὶ κατανόησις μεταξὺ τῶν συναδέλφων, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποδώσῃ χρήσιμον διὰ τὴν Πατρίδα καὶ τὸν λαὸν ἔργον. Δὲν παραγνωρίζω τὴν ἐπικρατοῦσαν ὀξύτητα εἰς τὰς σχέσεις τῶν ἐν τῇ Βουλῇ πολιτικῶν παρατάξεων. Ἀλλὰ ἡ ἐπίλυσις τῶν μεγάλων προβλημάτων μόνον μὲ ἤρεμον διάλογον καὶ ὑπεύθυνον διαβούλευσιν δύναται νὰ προαχθῇ. Εἰς τὰ ἐλεύθερα καθεστῶτα τὸ ἀγαθὸν τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου ἀποτελεῖ βασικὸν στοιχεῖον τῆς ἀληθοῦς, τῆς πραγματικῆς Δημοκρατίας. Αὐτὸ τὸ θεμελιῶδες δικαίωμα εἶναι ἱερὸν καὶ ἀπαραβίαστον εἰς τὸ Βουλευτήριον καὶ χρέος ὅλων μας εἶναι ἡ κατοχύρωσίς του. Οὕτω πως θὰ εἶναι ἀποδοτικαὶ αἱ συζητήσεις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τόσον διὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ὅσον καὶ διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ἀλλ’ ἡ ὁμαλὴ πορεία τῶν συζητήσεων καὶ γενικώτερον ἡ εὔρυθμος λειτουργία τῆς Βουλῆς, δὲν ἀφοροῦν μόνον τὸ Προεδρεῖον τοῦ Σώματος. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς παρουσίας της καὶ τοῦ κύρους της δίδει τὸν τόνον τῶν συζητήσεων καὶ τὸ μέτρον τῆς ἀξίας τοῦ ἐπιτελουμένου ἔργου. Ἀλλὰ βαρεῖα ἐξ ἴσου εἶναι καὶ ἡ εὐθύνη ὁλοκλήρου τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας. Συμπολίτευσις καὶ Ἀντιπολίτευσις χρέος ἔχουν νὰ διασφαλίζουν διὰ τῆς παρουσίας των καὶ τῆς ὑποταγῆς των εἰς τὸν Κανονισμὸν τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Κύριοι βουλευταί, εἰς περιόδους πολιτικῆς ἐντάσεως, εἶναι συχνοὶ οἱ πειρασμοὶ τῆς ἀναζητήσεως πρωτοτύπων καὶ ἐντυπωσιακῶν ἐνεργειῶν αἱ ὁποῖαι δὲν συνάδουν πρὸς τὴν κοινοβουλευτικὴν ὀρθοδοξίαν. Ἐπικαλοῦμαι τὴν συναίσθησιν ὅλων σας περὶ τοῦ ἀσφαλοῦς γεγονότος ὅτι, ἐὰν αἱ παρεκκλίσεις αὐταὶ δύναται νὰ ἀποδώσουν παροδικὰ ὀφέλη, ὅμως ἡ τήρησις τῆς κοινοβουλευτικῆς τάξεως εἶναι μακροπροθέσμως ὁ μοναδικὸς τρόπος διὰ τὴν διασφάλισιν τοῦ θεμελιώδους ἀγαθοῦ τῆς Δημοκρατίας χωρὶς τὴν ὁποίαν οὔτε τοῦ λαοῦ τὰ συμφέροντα ἠμποροῦν νὰ διασφαλισθοῦν οὔτε καὶ τῶν πολιτικῶν κομμάτων ἡ ὑπόστασις καὶ ἡ προκοπή. Πιστεύω βαθύτατα, ὅτι τὰ πάθη καὶ αἱ ὀξύτητες εἶναι φαινόμενα παροδικά, ἀναπόφευκτα ἴσως ἐνίοτε, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐπωφελῆ διὰ τὸ ἐθνικὸν σύνολον καὶ διὰ τὸ ἐλεύθερον πολίτευμα. Τὰ πάγια συμφέροντα τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ ταυτίζονται μὲ τὴν προαγωγὴν καὶ τὴν κατοχύρωσιν τῆς Δημοκρατίας. Καὶ τὸ κρηπίδωμα τῆς Δημοκρατίας εἶναι τὸ Κοινοβούλιον. Ἄς διαφυλάξωμεν τὸ κῦρος του ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ καὶ ἂς ἐξυψώσωμεν τὸ γόητρόν του μὲ ὅλας μας τὰς δυνάμεις, βέβαιοι, ὅτι ὑπηρετοῦμεν κατὰ τὸν ἀσφαλέστερον τρόπον τὰς ὑπερτάτας ἀξίας τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ τὰ θεμελιωδέστερα συμφέροντα τοῦ λαοῦ μας. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ ὅπως μὲ ἐξουσιοδοτήσητε ἵνα ἐπικυρώσω ὑπ’ εὐθύνῃ μου τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ἐπίσης, ὅπως συναινέσητε νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν δι’ αὔριον μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως τὴν ἐκλογὴν πρώτου Ἀντιπροέδρου τοῦ Σώματος καὶ τῶν λοιπῶν μελῶν τοῦ Προεδρείου.

§20ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6′30 μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἐκλογὴν πρώτου Ἀντιπροέδρου τοῦ Σώματος καὶ λοιπῶν μελῶν τοῦ Προεδρείου. (Ὥρα 9.15′ μ.μ.)