1965.06.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 110η

Παρασκευὴ 25 Ἰουνίου 1965

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα, εἰς ἐκτέλεσιν τῆς κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 11ης Μαΐου 1965 ληφθείσης ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς καὶ τῆς δοθείσης μοι ἐξουσιοδοτήσεως, ὅτι προέβην, ἐν συμφωνίᾳ μετὰ τῶν κομμάτων, εἰς τὴν σύστασιν 20μελοῦς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν λαβουσῶν χώραν ὑπερβάσεων ἐπὶ τῶν ἐκτελεσθέντων κατὰ τὸ παρελθὸν Δημ. Ἔργων. Ἡ Ἐπιτροπὴ συνεκροτήθη ἐκ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Νικολάου Ἀλαβάνου, Χρήστου Βασματζίδη, Ἀλεξάνδρου Βερνίκου, Ἰωάννου Γιαμᾶ, Δημητρίου Διαμαντίδη, Δημητρίου Κωστῆ, Γεωργίου Λαζαρίδη, Δημοσθένους Παπαδοπούλου, Ἀγγέλου Παπαϊωάννου, Θεοχάρη Ρέντη, Χρήστου Τούντα, Νικολάου Ἀναγνωστοπούλου, Γεωργίου Βογιατζῆ, Δημητρίου Βουρδουμπᾶ, Δημητρίου Θανοπούλου, Ἀλεξάνδρου Θεοδοσιάδη, Λεωνίδα Μπουρνιᾶ, Ἀριστείδου Πρωτοπαπαδάκη, Βασιλείου Ἐφραιμίδη καὶ Θεοφράστου Παππᾶ ἢ Παπαχίου. Ἐπίσης προέβην, κατόπιν ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ Σώματος, εἰς τὴν σύστασιν 10μελοῦς ἐκ βουλευτῶν Ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην καὶ ὑπόδειξιν ἐπενεκτέων τροποποιήσεων εἰς τὴν νομοθεσίαν «περὶ προστασίας τῆς τιμῆς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου». Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἀπετελέσθη ἐκ τῶν βουλευτῶν: Γεωργίου Κοΐνη, Τάσου Κολοκυθᾶ, Θ. Μαναβῆ, Ἰωάννου Μελᾶ, Ἰωάν. Σεργάκη, Ἀγ. Σπηλιάκου, Κ. Στεφανάκη, Ἀντωνίου Τζιζῆ, Σταύρου Ἡλιοπούλου καὶ Τρ. Μιχαηλίδη. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Παπαληγούρας, ζητεῖ ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου νὰ μεταβῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Σ. Κατσώτας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Σ. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Τ. Γεωργίου, Κ. Περραιβός, Εὐάγγ. Βανταλῆς, Γεώργ. Ἀναγνωστόπουλος καὶ Τ. Καρδαρᾶς, καταθέτουσι τὴν κάτωθι δήλωσιν: Ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ἀναμένει μὲ ἀγωνίαν τὰς ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ αἰτήματός του, περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐξαγγελθέντων ἀπὸ πέρυσι μέτρων, ὡς πρὸς τὴν προστασίαν τῆς σιτοπαραγωγῆς. Ἐκφράζομεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἀναθεώρησις καὶ θὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς προσδοκίας τῶν ἀγροτῶν. Καὶ ἀναμένομεν ὁπωσδήποτε τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ὁρίου τῶν 100 στρεμμάτων (40–100) εἰς 150 στρέμματα. Ὁμοίως, ἀναμένομεν, ὅπως αἱ διαβαθμίσεις τῶν τιμῶν κατὰ ποιότητας μὴ ἔχουν μεγαλυτέραν διαφορὰν τῶν 10 λεπτῶν. Κατὰ τὴν λῆψιν τῶν τελικῶν ἀποφάσεων πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι παρὰ τὰς προβλέψεις, ἡ ἐφετεινὴ παραγωγὴ τοῦ σίτου θὰ εἶναι στρεμματικῶς μειωμένη καὶ δὲν θὰ ὑπερβῇ τελικῶς τὰς 1.800.000 τόννους ἔναντι 2.200.000 τῆς περυσινῆς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος. Τὸν λόγον ἔχει ὁ Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ κ. Α. Κανελλόπουλος.

§6Α. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Συντον.). Κοινὸν γνώρισμα, κύριοι συνάδελφοι, τῶν διατυπωθεισῶν καὶ διατυπουμένων ἐπικρίσεων ἐναντίον τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι ἡ δημιουργία αἰσθήματος ἀνασφαλείας. Αἰσθήματος ἀνασφαλείας ὡς πρὸς τὸ ἐθνικὸν θέμα, αἰσθήματος ἀνασφαλείας ὡς πρὸς τὸ οἰκονομικὸν θέμα. Καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις ἀπὸ τὴν Ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν τηρεῖται κατὰ τρόπον μονοσήμαντον, ἐπίμονον καὶ ἀπελπιστικῶς στεῖρον ἡ αὐτὴ πάντοτε ἀρχή, ἀλλὰ πάντοντε ἐπὶ ματαίῳ. Καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐφηρμόσθη καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ἐφαρμόζεται μὲ τὴν προσδοκίαν τῆς ἀποδόσεως. Ἀλλὰ τὸ χαρακτηριστικὸν αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, συνοδεύεται καὶ ἀπὸ ὡρισμένα ἄλλα γνωρίσματα, τὰ ὁποῖα ἀξίζει τὸν κόπον νὰ ἀναφερθοῦν. Πρῶτον, ἡ ἄρνησις, τὸ κύριον χαρακτηριστικὸν τῆς κριτικῆς τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις ὡς πρὸς τὰ οἰκονομικά. Δεύτερον, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀποφεύγει κατὰ σύστημα τὴν κατ’ ἀντιμωλίαν συζήτησιν. Καὶ τρίτον καὶ σπουδαιότερον, ὅτι εἰς τὴν κριτικήν της, εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως, εἴτε εὐθέως, εἴτε ὄχι, ὑπερέβη τὸ θεμιτὸν ὅριον, τὸ ὅριον τὸ ὁποῖον θὰ ἐπετρέπετο εἰς ἄνδρας διοικήσαντας ἐπὶ μακρὸν τὴν οἰκονομίαν καὶ ἔχοντας τὸ συναίσθημα τῆς εὐθύνης. Ὑπῆρξαν περίοδοι εἰς τὴν οἰκονομίαν πραγματικῆς κρίσεως κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ ὑπῆρξεν ἐπίσης περίοδος πρωτοφανοῦς ὀξύτητος τῶν πολιτικῶν πραγμάτων κατὰ τὸ παρελθόν, ἀλλὰ οὐδέποτε ἡ κριτικὴ τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως ἔφθανε μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν δημιουργίαν φοβίας, εἰς τὴν δημιουργίαν αἰσθήματος ἀνασφαλείας, ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας θὰ ἦτο ὁ κλονισμὸς τῆς οἰκονομίας. Ἐγνωρίσαμεν κατὰ τὸ παρελθὸν περιόδους κατὰ τὰς ὁποίας εἰς τὰ θυλάκια τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, συνεπείᾳ εἴτε τῆς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς καταστάσεως, εἴτε ἐξωτερικῶν γεγονότων δὲν ὑπῆρχεν, οὔτε μία λίρα πρὸς πώλησιν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ κορύφωμα τῆς ὀξύτητος ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις οὐδέποτε ἠθέλησε νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὸ θέμα αὐτό. Ἀντιθέτως προσεπάθει μὲ πᾶν μέσον νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ἰσορροπία, ἡ οἰκονομικὴ σταθερότης πρέπει πάντοτε νὰ τηρῆται ἐκτὸς οἱασδήποτε πολιτικῆς διαμάχης. Σήμερον ἀτυχῶς ἐφαρμόζεται τὸ σύνθημα «ἀποθανέτω ἡ ψυχή μου μετὰ τῶν ἀλλοφύλων». Εἶναι πράγματι καιρὸς κατόπιν τῆς δημιουργουμένης αὐτῆς ἀτμοσφαίρας ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ ἀναληφθῇ ἀπὸ μέρους ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης μία ψυχολογικὴ ἀντεπίθεσις λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὑφίστανται ὅλαι αἱ ἀντικειμενικαὶ προϋποθέσεις διὰ τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ διὰ τὴν ταχυτάτην πρόοδόν της. Ὁ ρόλος μου, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ βῆμα θὰ εἶναι περιωρισμένος. Θὰ προσπαθήσω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς αἰτιάσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διατυπωθείσας, εἴτε ἐμφανῶς, εἴτε ἀφανῶς. Θὰ ἔπρεπεν ὅμως προηγουμένως νὰ ἐξηγηθῇ δι’ ὀλίγων ποῖον ὑπῆρξε τὸ πλαίσιον τῆς ἀσκηθείσης πολιτικῆς εἰς τὸ βραχὺ χρονικὸν διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐξουσίαν. Χθὲς ὁ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς Ἀναπληρωτὴς Συντονισμοῦ κ. Παπανδρέου, ἐξέθεσεν εἰς γενικὰς γραμμὰς τὴν ἀκολουθηθεῖσαν πολιτικὴν καὶ τοὺς ἀντικειμενικοὺς σκοποὺς διὰ τὸ μέλλον. Ἡ οἰκονομική μας πολιτικὴ εἰς τὴν πρώτην φάσιν, ἡ ὁποία τερματίζεται περίπου εἰς τὴν περίοδον αὐτήν, περιελάμβανε δύο ἀντικειμενικοὺς σκοπούς. Ὁ πρῶτος ἀντικειμενικὸς σκοπὸς ἦτο ἡ ἐπιδίωξις δημιουργίας ἢ μεταφορᾶς εἰσοδήματος εἰς τὰς ἀσθενεστέρας τάξεις καὶ ἰδίως εἰς τὴν ἀγροτικήν. Καὶ ὁ δεύτερος στόχος συνίστατο εἰς τὴν θεμελίωσιν τῶν προϋποθέσεων διὰ τὴν ταχυτέραν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν. Ὁ πρῶτος στόχος, ἡ εἰσοδηματικὴ ἐνίσχυσις τῶν ἀσθενεστέρων τάξεων καὶ ἰδιαιτέρως τῆς ἀγροτικῆς δὲν ἦτο ἀποτέλεσμα ἁπλῶς καὶ μόνον κοινωνικοπολιτικῶν ἐπιδιώξεων. Δὲν ἐπεζητούσαμεν ἁπλῶς νὰ ἐνισχύσωμεν πάσχοντας. Ἦτο συνεπὴς ἀρχὴ οἰκονομική. Ἐπεδιώκετο διὰ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς τῆς ἐνισχύσεως τῶν τιμῶν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων, κυρίως ἡ διεύρυνσις τῆς Ἑλληνικῆς ἀγορᾶς, ἡ ὁποία θὰ ἐπέτρεπε καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς καὶ τὴν δημιουργίαν παραγωγικῶν μονάδων ἀρίστου μεγέθους. Ὀλίγοι γνωρίζουν, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀγορὰν μέχρι πρό τινος δύο ἑκατομμύρια ἀνθρώπων, δύο ἑκατομμύρια Ἑλλήνων, δὲν μετεῖχον εἰς τὴν συναλλακτικὴν ζωήν. Ἐπεδιώκετο παραλλήλως ἡ πλήρης ἀπασχόλησις τοῦ παραγωγικοῦ μας δυναμικοῦ. Ἦτο ἀτελές, ἦτο πλημμελὲς τὸ παραγωγικόν μας δυναμικόν, ἀλλὰ συνεπεία τῆς ἀνεπαρκοῦς ζητήσεως ἐλειτούργει ἐπίσης μὲ ὑποαπασχόλησιν καὶ ἐπεδιώκετο νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ πλήρης ἀπασχόλησις τοῦ παραγωγικοῦ μας δυναμικοῦ. Καὶ ἐπεδιώκετο ἐπίσης διὰ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς νὰ ἀνακοπῇ τὸ ρεῦμα τῆς μεταναστεύσεως, τὸ ὁποῖον ὅπως ὅλοι μας γνωρίζομεν ἦτο θανάσιμος κίνδυνος ὄχι μόνον οἰκονομικὸς ἀλλὰ καὶ ἐθνικός. Καὶ ταὐτοχρόνως διὰ τῆς ἐνισχύσεως αὐτῆς τῶν ἀγροτικῶν εἰσοδημάτων ἀπεβλέψαμεν εἰς τὸ νὰ ἐμπνεύσωμεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, κατόπιν τῆς ὁποίας θὰ ἠδύνατο νὰ ἐλπίζῃ, παραμένων εἰς τὰς ἑστίας του. Ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις ἔπαυσε πλέον νὰ στηρίζεται μονομερῶς εἰς μίαν τάξιν καὶ οἱ καρποί της νὰ ἀποδίδωνται εἰς ἄλλην. Ἐφηρμόσθη τοῦτο κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς πολλὰς περιπτώσεις. Σήμερον εἶναι πλέον ἐπιστημονικῶς ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἡ ἀνάπτυξις σημαίνει συμμετρίαν καὶ ἑπομένως σημαίνει ὁπωσδήποτε τὴν ἐξασφάλισιν τῶν δυνατοτήτων διὰ τὴν πρόοδον καὶ τὴν συμμετοχὴν ὅλων τῶν κατηγοριῶν τοῦ πληθυσμοῦ. Πολὺς ἐγένετο λόγος περὶ οἰκονομικῆς καὶ νομισματικῆς σταθερότητος κατὰ τὸ παρελθόν. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν ὑφίστατο αὕτη ἢ ὄχι, ἕνα εἶναι δεδομένον: Ἡ οἰκονομικὴ αὐτὴ σταθερότης ἐστηρίχθη ἐξ ὁλοκλήρου κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς τοὺς ἐργαζομένους. Διὰ τῶν ἐργαζομένων ἀγροτῶν καὶ ἐργατῶν ἐπετεύχθη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐχαρακτηρίσθη ὡς οἰκονομικὴ σταθερότης. Καὶ ἀπὸ τὴν ἄποψιν αὐτὴν εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὑψώνων εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας του τὴν φωνήν του περισσότερον ἀπὸ τὸν τιμάριθμον τῆς ἐποχῆς του, ἠθέλησε νὰ μᾶς διαβεβαιώσῃ ἐδῶ, ὅτι σήμερον πᾶσαι αἱ τάξεις πάσχουν δεινῶς καὶ πάσχουν καθ’ ὃν τρόπον οὐδέποτε κατὰ τὸ παρελθόν. Ἐλησμόνησεν ὅμως, ὅτι τὴν ἰδικήν του νομισματικὴν ἀναπροσαρμογήν, τὴν ὁποίαν δὲν κρίνω ἐδῶ, ἐστήριξεν ἐξ ὁλοκλήρου σχεδὸν εἰς δέσμευσιν τῶν ἀμοιβῶν τῶν ἐργαζομένων. Καὶ εἶναι εὔλογον νὰ αἰσθάνεται κανεὶς πικρίαν, διότι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, τοῦ ὁποίου ἐκτιμῶ καὶ τὴν φαντασίαν καὶ τὴν σύνεσιν, ἦλθεν ἐδῶ νὰ χρησιμοποιήσῃ δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά. Τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς πολιτικῆς τῆς ἐνισχύσεως τῶν εἰσοδημάτων εἶναι εἰς ὅλους γνωστόν, κ. συνάδελφοι. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως δι’ ὀλίγων νὰ ἐπαναλάβω ὡρισμένα κύρια σημεῖα. Διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Ε.Κ. εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐξουσίαν διατηρεῖται ἐπὶ τριετίαν ὁ αὐτὸς ὑψηλὸς ρυθμὸς αὐξήσεως τοῦ εἰσοδήματος. Ἐπὶ τρία συνεχῆ ἔτη κυμαίνεται περίπου ἡ αὔξησις αὐτὴ εἰς τὸ 8%. Σκεφθῆτε, ὅτι τὰ προγράμματα, τὰ ὁποῖα εἶχε καταρτίσει ἡ ΕΡΕ ἀπέβλεπον εἰς τὸ 6% ὡς μεγίστην ἐπιδίωξιν. Διατηρεῖται ἤδη ὁ ρυθμὸς 8% σταθερός. Καὶ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι περισσότερον καὶ ἀπὸ τὸ ὑψηλὸν ποσοστόν, σημασίαν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν ἔχει ἡ σταθερότης τοῦ ρυθμοῦ. Κατὰ τὴν προγενεστέραν περίοδον ἡ αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος ἐκυμαίνετο ἀρρύθμως ἀπὸ τὸ 2% μέχρι τὸ 11%. Πέραν ὅμως τούτου καὶ ἡ σύνθεσις τοῦ εἰσοδήματος μεταβάλλεται. Διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος τὸ εἰσόδημα τῆς βιομηχανίας ὑπερβαίνει τὸ εἰσόδημα ἐκ τῆς γεωργίας. Βεβαίως κανεὶς δὲν δύναται νὰ στηρίξῃ ἐπ’ αὐτοῦ τὴν βεβαιότητα, ὅτι εἰσήλθομεν εἰς πραγματικὴν φάσιν ἀναδιαρθρώσεως τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ ὅτι φθάνομεν εἰς τὸ κατώφλι τῆς βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως. Παρ’ ὅλα ταῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ χαιρετίσῃ κανεὶς αὐτὸ τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀποκλειστικῶς ὀφείλεται εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς ζητήσεως ποὺ προεκλήθη ἀπὸ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον ποὺ πολὺ συνετέλεσεν εἰς τὴν πλήρη ἀπασχόλησιν τοῦ βιομηχανικοῦ μας δυναμικοῦ καὶ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων. Μέσα εἰς τὸ 1964 αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις εἰς τὴν βιομηχανίαν ηὐξήθησαν κατὰ 37%, πραγματικὸν ρεκόρ. Καὶ αἱ συνολικαὶ ἐπενδύσεις εἰς τὸ 1964 ηὐξήθησαν περισσότερον ἀπὸ ὅτι κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη. Φθάνουν τὸ 7,9% τὸ 1963, τὸ 19% τὸ 1965, ὅπως προεβλέπομεν καὶ τὸ 21% τὸ 1964. Καὶ αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἰδιαιτέραν σημασίαν κυμαίνονται πέριξ τοῦ 18%. Νὰ μὴ νομισθῇ ἐπίσης, ὅτι πρόκειται περὶ ἐπενδύσεων ἀντιπαραγωγικῶν. Ἡ συμμετοχὴ εἰς τὰς ἐπενδύσεις τῶν διευθύνσεων τῆς οἰκονομίας μειώνεται ἐπὶ τοῦ συνόλου ἀπὸ 47,7% κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς 45%. Καὶ ἡ βιομηχανικὴ παραγωγὴ ἐπίσης, εἰς τὸ μικρὸν αὐτὸ χρονικὸν διάστημα αὐξάνεται μὲ τὸ σταθερὸν ποσοστὸν 11%, αὔξησις, ἡ ὁποία εἶναι διπλασία τῆς αὐξήσεως τῶν παρελθόντων ἐτῶν. Καὶ ἡ παραγωγὴ κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν σημειώνει μίαν αὔξησιν κατὰ 25% εἰς τὰ 1964. Μικρότερος ὁ ρυθμὸς εἰς τὰ 1965. Καὶ εἰς τὴν μετανάστευσιν, πραγματοποιεῖται ἀνακοπὴ τοῦ ρυθμοῦ αὐξήσεως. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ περισσότερον παρήγορον ἀπὸ ὅλα τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα συνετελέσθησαν εἰς τὸ 16μηνον αὐτὸ διάστημα. Παραλλήλως, κ. συνάδελφοι, ἐξήγησα, ὅτι ὁ δεύτερος στόχος εἰς τὴν φάσιν αὐτῆς τῆς πολιτικῆς μας, ὑπῆρξεν ἡ θεμελίωσις τῶν προϋποθέσεων τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Διὰ τὴν θεμελίωσιν αὐτὴν πρὶν ἀπὸ ὅλα ἔπρεπε νὰ δημιουργηθοῦν τὰ κατάλληλα ὄργανα, καὶ νὰ παύσῃ ὁ αὐτοσχεδιασμός. Ἔπρεπε νὰ δημιουργηθοῦν τὰ ὄργανα ἐπιστημονικῆς πολιτικῆς. Καὶ ἐδημιουργήθη τὸ Κυβερνητικὸν Οἰκονομικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζει τὴν ἑνότητα τῆς πολιτικῆς. Ἐδημιουργήθη ἡ Τράπεζα Βιομηχανικῆς Ἀναπτύξεως, ἡ ὁποία θὰ ἀποτελέσῃ τὸν παραστάτην τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας εἰς τὴν ἀνάπτυξιν. Ἐδημιουργήθη τὸ Κέντρον Οἰκονομικοῦ Προγραμματισμοῦ καὶ σειρὰ ἄλλων Ὀργανισμῶν, ὁ ρόλος τῶν ὁποίων εὐθὺς ἀμέσως θὰ ἀρχίσῃ νὰ ἐκδηλοῦται. Ἐθεμελιώθησαν ἐπίσης αἱ προϋποθέσεις διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐρεύνης, αἱ προϋποθέσεις διὰ τὴν περιφερειακὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν δημιουργίαν τῶν βιομηχανικῶν περιοχῶν καὶ ἡτοιμάσθη διὰ πρώτην φορὰν σαφῶς πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ εἰς τὸ πρόγραμμα ἐπίσης τῶν Δημ. Ἐπενδύσεων, εἰς τὸ μικρὸν χρονικὸν διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Ε.Κ. εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἐπῆλθον διαρθρωτικαὶ μεταβολαί. Διὰ πρώτην φορὰν τὸ κρατικὸν πρόγραμμα ἐπενδύσεων ἐνισχύει τόσον ἀφθόνως τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν. Διατίθενται περίπου 500 ἑκατομμύρια ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας ἀπὸ τὸ κρατικὸν πρόγραμμα ἐπενδύσεων. Ἐλέχθη, ὅτι δὲν ἔχομεν νὰ παρουσιάσωμεν ἔργον. Ἐλέχθη, ὅτι τίποτε ἀπολύτως δὲν ἔγινεν εἰς τὸ 16μηνον διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐξουσίαν. Εἶναι καὶ τοῦτο διττῶς ἐσφαλμένον. Πρῶτον, διότι καὶ ἐὰν δὲν συνετελεῖτο συγκεκριμένον ἔργον καὶ συνετελεῖτο μόνον ἡ ὁλοκλήρωσις τῶν προϋποθέσεων εἰς τὸ διάστημα αὐτό, ἡ κριτικὴ θὰ ἔπρεπε νὰ πραγματοποιηθῇ εἰς τὸ τέλος τῆς 4ετίας. Ἀλλὰ καὶ διότι δυνάμεθα νὰ ἐμφανίσωμεν ἔργον πραγματοποιηθὲν κατὰ τὸ 16μηνον αὐτὸ διάστημα. Ἐλέχθη, ὅτι δὲν ἐκάμαμεν καμμίαν βιομηχανίαν. Κατασκευάζονται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ ξένων κεφαλαίων, 4 μεγάλαι βιομηχανίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν ἀποφασιστικὴν σημασίαν εἰς τὴν διάρθρωσιν τοῦ βιομηχανικοῦ μας δυναμικοῦ. Ἐπετύχαμεν εἰς τὸ μικρὸν αὐτὸ διάστημα νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἠλεκτροδότησιν 470 χωρίων, ἐνῷ ἐπὶ 36 μῆνες ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπραγματοποίησε τὴν ἠλεκτροδότησιν 404 χωρίων. Εἰς τὴν ὁδοποιΐαν, ἔχομεν νὰ ἐμφανίσωμεν, παρὰ τὸν θρῦλον, περισσότερον πράγματι ἔργον. Ἀναφέρω χαρακτηριστικῶς διὰ νὰ γίνῃ ἀντιληπτόν, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῆς 8ετίας, διὰ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν, δηλαδὴ τὸ βασικὸν καὶ δευτερεῦον δίκτυον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, διετέθησαν 3 δισεκατομμύρια 234 ἑκατομμύρια. Κατὰ τὸ διάστημα τοῦ 16μήνου διετέθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν μας 1.348.000.000. Καὶ ἀπὸ πλευρᾶς κατασκευῆς ἔργου εἰς χιλιόμετρα κατὰ τὸ διάστημα τῆς 8ετίας κατεσκευάσθησαν 700 χιλ)τρα ἀνοιγμένα ἐκ τῆς δαπάνης ἐνῷ αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατασκευάζονται 1.150 χιλ)τρα. Εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν κατὰ τὴν 8ετίαν μόνον ἡ ΣΥΚΕΑ εἶχεν ἐκτελέσει περίπου 800 χιλ)τρα. Εἰς τὸ διάστημα τῶν 16 μηνῶν κατασκευάζονται ἔργα ὁδικοῦ δικτύου εἰς τὰς ἐπαρχίας 2.080 χιλ)τρα. Ἀλλὰ διαπράττομεν πάντοτε εἰς τὴν κριτικὴν ἕνα σφάλμα, ἀγνοοῦμεν ἕνα παράγοντα. Συγκρίνομεν τὸ πρῶτον 16μηνον τῆς ἰδικῆς μας διακυβερνήσεως πρὸς τὰ 8 ὅλα ἔτη τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Ἐσκέφθη κανεὶς ποτὲ νὰ κάμῃ μίαν ἀναγωγὴν τὶ ἔλαβε χώραν εἰς τὴν πρώτην διετίαν ἀπὸ τὴν διακυβέρνησιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τὶ εἰς τὸ πρῶτον 16μηνον ἀπὸ τὴν διακυβέρνησιν τὴν ἰδικήν μας; Ἐλάχιστα ἔργα εἶχον τότε πραγματοποιηθῆ καὶ οὐδὲν ἐπίσης ἔργον εἶχε θεμελιωθῆ. Καὶ ἐὰν θελήσῃ κανεὶς τὸ σύνολον τῆς 8ετίας νὰ κρίνῃ, κ. συνάδελφοι, θὰ ἔπρεπε νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα. Πράγματι κατὰ τὴν διαρρεύσασαν 8ετίαν, οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι ἐξετελέσθησαν ἔργα. Πολλὰ τῶν ἔργων αὐτῶν ὑπῆρξαν χρήσιμα, ἀνεξαρτήτως τῶν ὑπερβάσεων ἢ ὄχι. Ἀλλὰ ποῖος ἐξ ἡμῶν διηρωτήθη, ποία ὑπῆρξεν ἡ παραγωγικότης, ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν ἐκτελεσθέντων αὐτῶν ἔργων; Ὑπάρχει ἕνας ἁπλῶς λογαριασμός. Ἐχρησιμοποίησαν πόρους προελθόντας ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν. Ὁ προϋπολογισμὸς ἐπὶ τῆς ἐποχῆς των ἐδιπλασιάσθη. Ἐχρησιμοποίησαν πόρους ἀπὸ ἐξωτερικὸν δανεισμόν, ὁ ὁποῖος ἔφθασεν εἰς μέγιστον ὕψος. Καὶ μὲ τὰς δύο αὐτὰς πηγάς, μὲ τοὺς πόρους αὐτοὺς τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ μὲ τοὺς πόρους τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἐπέτυχον τί; Νὰ αὐξάνεται τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, τὸν πρῶτον χρόνον κατὰ 3% καὶ τὸν ἄλλον χρόνον κατὰ 5,5%. Ἐπέτυχον ἐπίσης νὰ τριπλασιάσουν τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου καὶ νὰ διπλασιάσουν τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἰσοζυγίου τρεχουσῶν συναλλαγῶν. Εἰς τὸ πρῶτον μάλιστα διάστημα τῆς διακυβερνήσεως ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, καθὼς θὰ εἴπω σὲ λίγο, ἡ αὔξησις τῶν ἐλλειμμάτων εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς ὑπῆρξε πολὺ μεγαλυτέρα ἀπὸ ὅσον φαίνεται, ὅτι ὑπῆρξεν εἰς τὸ 16μηνον. Ὕστερα ἀπ’ αὐτὴν τὴν ἀνάλυσιν, κ. συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ εἰσέλθωμεν εἰς ἀντίκρουσιν τῶν διατυπουμένων κατηγοριῶν ἐναντίον τῆς ἐφαρμοζομένης οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ἡ πρώτη κοινὴ δι’ ὅλους κατηγορία ἐναντίον τῆς πολιτικῆς μας εἶναι ὅτι προέβημεν εἰς ὑπερμέτρους παροχὰς καὶ ἐπιδοτήσεις, ἀποτέλεσμα τῶν ὁποίων ὑπῆρξεν ἡ αὔξησις τῆς ζητήσεως καὶ ἡ δημιουργία πληθωριστικῶν φαινομένων. Ἐν πρώτοις, εἶναι χαρακτηριστικὸν καὶ τὸ ἐτόνισεν ἰδιαιτέρως ὁ κ. Παπασπύρου, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀντιφάσκει. Κατηγοροῦν μὲ νοσταλγίαν, ὅτι ἐδώσαμεν πολλὰ καὶ συγχρόνως χαρακτηρίζουν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδώσαμεν εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν καὶ εἰς τοὺς ἐργαζομένους ὡς ἀνεπαρκῆ. Καὶ δὲν ἔχουν τὸ θάρρος νὰ τοποθετηθοῦν εὐθέως εἰς μίαν τῶν δύο θέσεων. Αἱ ἐπιδοτήσεις τῆς ἀγροτικῆς μας παραγωγῆς ὑπῆρξαν μικρότεραι ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἴσως θὰ ἦσαν ἀναγκαῖαι. Ἀνέρχονται εἰς τὸ 4% τῶν δαπανῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Γνωρίζετε εἰς τὴν Ἀμερικὴν ποῖαι εἶναι αἱ ἐπιδοτήσεις τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων; Τὸ ἥμισυ τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος εἰς τὴν Ἀμερικὴν προέρχεται ἀπὸ τὰς ἐπιδοτήσεις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς. Αἱ λοιπαὶ παροχαί, κύριοι, ὑπῆρξαν αἱ γνωσταὶ παροχαὶ πρὸς τὴν Παιδείαν, ἡ ἀναπροσαρμογὴ τῶν δημοσιοϋπαλληλικῶν μισθῶν καὶ ἡ σύμφωνος πρὸς τὴν παραγωγικότητα ἀναπροσαρμογὴ τῶν ἀμοιβῶν τῶν ἐργαζομένων. Καὶ ὅλα αὐτὰ ἐχαρακτηρίσθησαν ὑπέρμετροι παροχαὶ ποὺ θέτουν ἐν κινδύνῳ τὴν οἰκονομίαν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἴδωμεν μὲ ἀντικειμενικὸν τρόπον ἐὰν αἱ παροχαὶ αὐταὶ δημιουργοῦν πράγματι, ἐξ ἀντικειμένου ἢ ἐξ ὑποκειμένου κινδύνους διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν, πρέπει νὰ κάμωμεν τὴν ἀνατομίαν αὐτῶν τῶν «ὑπερμέτρων» παροχῶν. Ἐὰν αἱ παροχαὶ εἶναι ὑπέρμετροι, τοῦτο θὰ ἐσήμαινε μίαν ζήτησιν μεγαλυτέραν τῆς προσφορᾶς εἰς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν καὶ κατὰ συνέπειαν, θὰ εἴχαμεν ὡρισμένας ἐκδηλώσεις εἰς τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν ἢ εἰς τὰς τιμάς. Διότι, ἐὰν ἡ ζήτησις εἶναι μεγαλυτέρα τῆς προσφορᾶς, θὰ εἰσήγοντο περισσότερα προϊόντα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἢ μὴ δυνατῆς καθισταμένης τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσαγωγῶν, θὰ ἀνήρχοντο αἱ τιμαί. Ἀλλὰ πρὶν ἐξετάσωμεν τὶ συνέβη εἰς τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν καὶ εἰς τὰς τιμάς, θὰ πρέπει νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἐδημιουργήθη ὑπέρμετρος ζήτησις ἐκ τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας. Μᾶς ἐμφανίζουν ἑκάστοτε ὡρισμένους ἀριθμοὺς ἀπομεμονωμένους πρὸς δημιουργίαν ἐντυπώσεων. Ἡ νομισματικὴ κυκλοφορία ηὐξήθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος περίπου 25%. Ἤδη εἰς τὸ πρῶτον 5μηνον τοῦ τρέχοντος ἔτους εὑρίσκεται καθηλωμένη εἰς τὰ αὐτὰ ἐπίπεδα, ἡ δὲ συνολικὴ αὔξησις δὲν προβλέπεται μεγαλυτέρα τοῦ 12% διὰ τὸ 1965. Εἶναι συνεπῶς φυσιολογικὴ ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς δημιουργουμένας ἀνάγκας ἐκ τῆς ηὐξημένης παραγωγῆς καὶ τοῦ ἐγχρωματισμοῦ τῆς γεωργίας. Ἡ ποσοτικὴ θεωρία τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἐξ ἄλλου δὲν ἔχει σημασίαν. Σημασίαν ἔχει ἡ δαπάνη ἡ προερχομένη ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας. Ἂν μέρος ἐκ τῆς αὐξήσεως αὐτῆς ἀποθησαυρίζεται, δὲν ὑφίσταται ἐπίδρασις ἐπὶ τῆς οἰκονομίας. Ἡ ἐπίδρασις προέρχεται ἀπὸ τὴν γενομένην δαπάνην. Ἂς ἴδωμεν τὰς συνεπείας, ἀπὸ τὴν λεγομένην αὔξησιν τῆς ζητήσεως. Πρῶτος στόχος, τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν. Συνεπείᾳ τῆς ὑπερμέτρου ζητήσεως αὐξάνονται αἱ εἰσαγωγαί. Δημιουργεῖται ἔλλειμμα, μειοῦται τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα. Ἐν πρώτοις, ὅπως ὀρθῶς ἐτόνισε χθὲς ὁ κ. Ἀναπληρωτὴς Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπέστη οὐσιώδεις βελτιώσεις εἰς τὸ παρελθόν. Ἔπασχε καὶ πάσχει ἀπὸ διαβρωτικὴν ἀδυναμίαν. Εἶναι ἐλάχιστον τὸ ὕψος τῶν ἐξαγωγῶν μας. Τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν ἐπὶ μίαν 8ετίαν οὐδεμίαν ὑπέστη οὐσιώδη βελτίωσιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν συνεπῶς νὰ ζητοῦν νὰ διορθωθῇ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους; Ἰσχυρίζονται, ὅτι ἐδημιουργήθη ἔλλειμμα εἰς τὸ 1964–65. Πράγματι ἐδημιουργήθη ἕνα μικρὸν ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον εἶναι συνέπεια τῶν ἀναγκῶν μιᾶς οἰκονομίας προοδευούσης καὶ συνέπεια τῶν ἀναγκῶν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Εἰς τὸ ἰδικόν των 5ετὲς πρόγραμμα, μὲ αὔξησιν εἰσοδήματος 6%, προέβλεπον ἔλλειμμα διὰ τὸ 1964 100 ἑκατομμύρια δολλάρια καὶ κατηγοροῦν τὴν ἰδικήν μας Κυβέρνησιν διὰ τὸ ἔλλειμμα τοῦτο. Ἀλλὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ τονίσω, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα ποὺ εὑρίσκετο ἡ ΕΡΕ εἰς τὴν ἐξουσίαν, εἰς τὴν πρώτην διετίαν, ηὐξήθη τὸ ἔλλειμμα, τὸ ἐμπορευματικὸν κατὰ 100%, καὶ τὸ τῶν τρεχουσῶν συναλλαγῶν κατὰ 186%. Ἀλλὰ ἂς ἴδωμεν εἰδικώτερον τὶ συνέβη κατὰ τὸ παρελθόν. Ἐπιβεβαιοῦται ἐκ τῶν πραγμάτων ἡ κατηγορία, ὅτι συνεπείᾳ τῶν ὑπερμέτρων εἰσοδημάτων ὑφίστανται αἱ συνέπειαι αὐταὶ εἰς τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν; Τί συνέβη εἰς τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν; Πρῶτον ἔχομεν μίαν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν. Ἡ αὔξησις αὐτὴ τῶν εἰσαγωγῶν προέρχεται ἀπὸ μίαν μεταβολὴν τῶν τιμῶν ἐξωτερικοῦ. Ποσὸν 50 ἑκατομμυρίων δολλαρίων ἀφορᾷ ἡ μεταβολὴ αὐτὴ τῶν τιμῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ. Περαιτέρω ἡ αὔξησις τῆς εἰσαγωγῆς πρώτων ὑλῶν καὶ κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν. Τί ἄλλο θὰ ἦτο ὑγιέστερον διὰ μίαν ἀναπτυσσομένην οἰκονομίαν; Μᾶς κατηγοροῦν, ὅτι ηὐξήθησαν αἱ εἰσαγωγαὶ βιομηχανικῶν καταναλωτικῶν ἀγαθῶν. Πράγματι, ηὐξήθησαν, ἀλλὰ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἡ αὔξησις αὐτὴ ὑπῆρξε μεγαλυτέρα. Καὶ κατηγοροῦν ἀκόμη, ὅτι ηὐξήθη ἡ εἰσαγωγὴ τροφίμων. Καὶ τοῦτο εἶναι ἀνακριβές. Ἡ εἰσαγωγὴ τροφίμων ἀντιπροσωπεύει ἕνα ποσὸν 8 ἑκατ. δολλαρίων εἰς τὴν σημειωθεῖσαν αὔξησιν, δηλαδὴ 5,9%. Οὐσιαστικῶς εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ, κύριοι, τὸν τομέα τῶν εἰσαγωγῶν, ἡ διάρθρωσίς των ἀνταποκρίνεται πρὸς τοὺς ρυθμοὺς τῆς αὐξανομένης οἰκονομίας μας. Ὑπῆρξε μία δευτέρα αἰτία. Τὰ τουριστικὰ καὶ μεταναστευτικὰ ἐμβάσματα. Συνεπείᾳ τῶν γεγονότων τῆς Κύπρου, εἴχαμεν μίαν καθήλωσιν τῶν τουριστικῶν καὶ μίαν πτῶσιν τῶν μεταναστευτικῶν ἐμβασμάτων. Καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου ἐδημιουργήθη τὸ ἄνοιγμα εἰς τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν. Ἀλλὰ ἀμφότερα ταῦτα οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουν μὲ τὴν ἀσκουμένην οἰκονομικὴν πολιτικήν. Αἱ αὐταὶ ἐξελίξεις διαμορφοῦνται καὶ διὰ τὸ 1965. Καὶ ἐδῶ ἡ αὔξησις προέρχεται ἀπὸ κεφαλαιουχικὰ ἀγαθὰ καὶ πρώτας ὕλας. Ἐὰν δὲ εἰς τὴν πρώτην φάσιν τὸ ἔλλειμμα ἐμφανίζεται μεγαλύτερον, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι εἰσήχθησαν ὅλα τὰ καύσιμα τοῦ ἔτους κατὰ τὸ πρῶτον αὐτὸ χρονικὸν διάστημα εἰς τὸ ἥμισυ τῶν τροφίμων τῆς βοηθείας. Ἀναμένεται καλλιτέρα διαμόρφωσις τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐξαγωγῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς 15% διὰ πρώτην φοράν. Ἀλλὰ ἐὰν τέλος εἰς τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν ὑπάρχουν διαρθρωτικαὶ ἀνωμαλίαι αὗται εἶναι συνέπειαι τῆς πολιτικῆς τοῦ παρελθόντος καὶ ὄχι τῆς σημερινῆς. Ἐξήγησα, ὅτι ἡ αὔξησις δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν ἀσκουμένην πολιτικήν. Ἰδοὺ ἕνα παράδειγμα: Ἕνα τῶν σπουδαιοτέρων χαρακτηριστικῶν, κ. συνάδελφοι, εἶναι ὅτι χώρα γεωργική, ἡ Ἑλλὰς εἰσάγει καὶ εἰσήγαγε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος τρόφιμα, γεωργικὰ καὶ κτηνοτροφικὰ προϊόντα ἀξίας 130 ἑκατ. δολλ. Τὸ πρῶτον μέλημα μιᾶς χώρας γεωργικῆς ἐπὶ 8ετίαν θὰ ἦτο νὰ περιορίσῃ εἰς ἕνα λογικὸν ὕψος τὰς εἰσαγωγάς. Καὶ τοῦτο δὲν συνετελέσθη κατὰ τὸ παρελθόν. Ὑπάρχει τώρα μία κατηγορία, ἡ κατηγορία ὅτι ἐκλονίσαμεν τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ τὸ ἐξωτερικὸν ὡς πρὸς τὴν πορείαν τῆς οἰκονομίας μας. Ποῖα θὰ ἦσαν τὰ δείγματα τοῦ κλονισμοῦ τῆς οἰκονομίας; Τὸ πρῶτον δεῖγμα προφανῶς θὰ ἦτο ἡ εἰσροὴ τῶν κεφαλαίων ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Σᾶς δίδω στοιχεῖα διὰ τὴν εἰσροὴν αὐτήν. Ἐγκρίσεις εἰσαγωγῆς κεφαλαίων: 1963 44,3 ἑκατ. δολλ., 1964 60,6, 1965 πρῶτον πεντάμηνον 60,1 ἑκατ. δολλ. Εἰσαχθὲν συνάλλαγμα: 1963 40 ἑκατ., 1964 59, 1965 πρῶτον πεντάμηνον 38,6. Ἀλλὰ ὑπῆρξεν ἡ ἑξῆς παρατήρησις–εὕρημα, ὅσον ἀφορᾷ τὸ φαινόμενον αὐτό. Ἐλέχθη, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ νέων εἰσροῶν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν κεφαλαίων ἐκείνων, διὰ τὰ ὁποῖα εἶχον ὑποβληθῆ αἰτήσεις ἀπὸ τῆς ἐποχῆς των, καὶ τῶν ὁποίων συντελεῖται ἁπλῶς ἡ ἔγκρισις κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον. Καὶ τοῦτο εἶναι ἀνακριβές. Αἱ αἰτήσεις εἶναι τὸ κύριον στοιχεῖον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ διαπιστώσητε τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ἰσχυρισμοῦ καὶ τὴν ἐκδήλωσιν ἐμπιστοσύνης. Αἱ αἰτήσεις ἀνήρχοντο: 1963, 70 ἑκατ. δολλ., 1964, 124 ἑκατ., 1965, πρῶτον πεντάμηνον 50,3 ἑκατ. Εἶναι χαρακτηριστικὸν ἢ ὄχι ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχει καὶ δὴ ἐντονωτέρα ἡ ἐμπιστοσύνη τῆς ἀλλοδαπῆς πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν; Ὑπάρχει καὶ ἕνα δεύτερον στοιχεῖον διὰ νὰ κρίνωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην. Ἡ θέσις τῆς δραχμῆς εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ ἐλέχθη ἐδῶ, ὅτι ὑπῆρξε κάποια μεταβολὴ τῆς δραχμῆς ἐν σχέσει μὲ τὸ δολλάριον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μὲ ἀποτέλεσμα νὰ δημιουργοῦνται ἐντυπώσεις. Ἀναγινώσκω τὸ ἐπίσημον δελτίον τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος διὰ νὰ ἴδητε ποία εἶναι ἡ θέσις τῆς δραχμῆς αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὸ ἐξωτερικόν: «Τὰ Τραπεζογραμμάτια δραχμῶν πωλοῦνται ἐν Ἑλβετίᾳ εἰς τὰς κάτωθι τιμάς: 1 δολλ. ΗΠΑ=δρχ. 29,37–29,77 ἔναντι 29,85 τῆς ἐπισήμου τιμῆς τῆς Τρ. Ἑλλάδος. Ἤτοι ἡ τιμὴ εἰς ἣν πωλοῦνται ταῦτα εἶναι ἀνωτέρα τῆς τιμῆς εἰς ἣν πωλοῦνται ἐν Ἑλλάδι». Τὸ τρίτον δεῖγμα τοῦ κλονισμοῦ τῆς ἐμπιστοσύνης, πρὸς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν θὰ ἦτο ἡ πορεία τῶν καταθέσεων. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἰσέρχεται εἰς τὴν αἴθουσαν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Γ. Παπανδρέου, τὸν ὁποῖον οἱ βουλευταὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, χειροκροτοῦν ὄρθιοι). Ὕστερα ἀπὸ μίαν βραχεῖαν διαταραχὴν εἰς τὰς καταθέσεις συνεπείᾳ ἐξωτερικῶν γεγονότων, ἐπανέρχονται αἱ καταθέσεις εἰς τὰ φυσιολογικά των ἐπίπεδα. Ἰδιαιτέρως πρέπει νὰ ἐξαρθῇ τὸ σπουδαιότερον δεῖγμα, δηλαδὴ αἱ καταθέσεις μακρᾶς προθεσμίας. Αἱ μακροπρόθεσμοι καταθέσεις, ἔναντι μειώσεως τὸ 1964, ἐμφανίζουν κατὰ τὴν περίοδον Ἰανουαρίου–Ἀπριλίου αὔξησιν κατὰ 296 ἑκατ. Καὶ τέλος δεῖγμα τοῦ κλονισμοῦ θὰ ἦτο ἡ δυσπιστία τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας πρὸς τὰς ἐπενδύσεις, ἡ δυσπιστία τῆς βιομηχανίας πρὸς τὰς μακροπροθέσμους χρηματοδοτήσεις. Καὶ ἔχομεν εἰς τὸ μικρὸν αὐτὸ χρονικὸν διάστημα τοῦ πρώτου τριμήνου 1965 μίαν αὔξησιν κατὰ 100 ἑκατ. δρχ. τῶν μακροπροθέσμων χορηγήσεων πρὸς τὴν βιομηχανίαν. Καὶ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη κατηγορία, ἡ κατηγορία ἡ ἀναφερομένη εἰς τὰς τιμάς. Πράγματι ὑπάρχει ἐδῶ ἕνα θέμα. Ὑπάρχει εἰς ὡρισμένας κατηγορίας εἰδῶν ἀνατίμησις. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἴδωμεν εἰς τὴν πραγματικήν του διάστασιν τὸ φαινόμενον καὶ νὰ τὸ ἐξηγήσωμεν ὀρθῶς. Ἐν πρώτοις τὸ θέμα τοῦ τιμαρίθμου. Ἡ αὔξησις ἐκεῖ ὑπῆρξε λογικῶς μικρά. Ὁ συνάδελφος κ. Παπανδρέου ἀνέφερε χθὲς τοὺς ἀριθμοὺς τῶν αὐξήσεων. Κατὰ τὴν πρώτην περίοδον διακυβερνήσεως τῆς χώρας ὑπὸ τῆς ΕΡΕ, κατὰ τὴν πρώτην διετίαν, αἱ τιμαὶ ηὐξήθησαν κατὰ 7%, ὄχι κατὰ 1–2, 4–3, 8 ὡς νῦν. Ἐπίσης εἰς τὸ 1963 ὑπῆρξεν αὔξησις στὸν τιμάριθμον χονδρικῆς πωλήσεως κατὰ 8%. Σημασίαν ὅμως θὰ εἶχε νὰ διαπιστώσωμεν ἐὰν αἱ μεταβολαὶ ποὺ ἔλαβον χώραν εἰς τὰς τιμὰς εἶναι μεταβολαὶ ἐκδηλώσεως πληθωριστικῆς καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν πράγματι νὰ τὰς συγκρατήσωμεν εἰς τὰ λογικὰ ἐπίπεδα.

§7Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Νομίζω, ὅτι ἐλησμονήσατε καὶ τὴν ὀκᾶ κιλό.

§8Α. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ). Τὴν ἐξέφρασεν ὁ τιμάριθμος. Εἶναι πληθωρικὴ ἐκδήλωσις ἡ σημερινὴ μεταβολὴ τῶν τιμῶν; Βεβαίως, κ. συνάδελφοι, ἔχομεν ὡρισμένας μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρξαν ἀποτέλεσμα τῆς ἰδικῆς μας πολιτικῆς καὶ ἔχομεν τὸ θάρρος νὰ δηλώσωμεν, ὅτι αἱ μεταβολαὶ αὐταὶ ἔπρεπε ἀναγκαίως νὰ γίνουν, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀναπτύξωμεν τὸν βασικὸν κλάδον ποὺ χαρακτηρίζει τὴν δυναμικὴν πολιτικήν, δηλαδὴ τὸν κλάδον τῆς κτηνοτροφίας. Πράγματι λοιπὸν συνέβησαν μεταβολαὶ εἰς τὰ κτηνοτροφικὰ προϊόντα. Αἱ μεταβολαὶ αὗται, ἦσαν ἀποτέλεσμα τῆς ἰδικῆς μας πολιτικῆς. Σᾶς φέρω ἕνα χαρακτηριστικὸν παράδειγμα διὰ νὰ ἴδητε τὶ συνέβη μὲ τὰς μεταβολὰς αὐτάς. Εἰς τὸ πρόβειον κρέας ἐπῆλθε μία αὔξησις κατὰ 6 δρχ., ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 5 ἐπῆγαν εἰς τὸν παραγωγόν. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ μὲ τὸ βόϊον κρέας. Ὑπῆρξεν ἐπίσης ἕνας ἄλλος παράγων συνεπείας τοῦ ἐλλείμματος τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ὁ παράγων τῆς μεταβολῆς τῶν τιμῶν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Αἱ μεταβολαὶ αὗται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν γενικῶς αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ἀσυλλήπτως μεγαλύτεραι ἀπὸ ὅ,τι ἐν Ἑλλάδι. Νὰ σᾶς ἀναφέρω μερικοὺς χαρακτηριστικοὺς ἀριθμούς. Εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν μεταξὺ Φεβρουαρίου 1964 καὶ Φεβρουαρίου 1965, αἱ τιμαὶ ἀνήρχοντο κατὰ 20%. Εἰς τὸ Ἡνωμένον Βασίλειον 4,5%, εἰς τὴν Ἱσπανίαν 13,9%, εἰς τὴν Ἰταλίαν 5,6%, εἰς τὴν Ἰσλανδίαν 7,10%, εἰς τὴν Δανίαν 4,9%. Καὶ αὐτὸ εἶναι ὁ γενικὸς δείκτης καὶ ὄχι ὁ δείκτης τῶν τροφίμων. Προκειμένου περὶ τῶν εἰσαγομένων ἐν Ἑλλάδι κτηνοτροφικῶν προϊόντων ἡ αὔξησις κυμαίνεται ἀπὸ 15–20 εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει συνείδησιν τοῦ γεγονότος, ὅτι αἱ τιμαὶ ἀποτελοῦν δι’ αὐτὴν τὴν κόρην ὀφθαλμοῦ καὶ εἶναι διατεθειμένη δι’ ὅλων τῶν μέσων, διὰ ὅλων τῶν μέσων οἰκονομικῆς, πολιτικῆς, νὰ διατηρήσῃ...

§9Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἰς τὰ κατεψυγμένα κρέατα εἶναι 40%.

§10Α. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Συντον.). Μάλιστα. Εἰς τὰ κοτόπουλα, εἶναι 38,6%. Εἶναι διατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις διὰ ὅλων τῶν μέσων, οἰκονομικῆς, πολιτικῆς, νὰ διατηρήσῃ τὴν σταθερότητα τῶν τιμῶν. Ἡ ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν κάμω, εἶναι μία. Ὅτι, δὲν ὀφείλεται ἡ μεταβολὴ τῶν τιμῶν εἰς παράγοντας σχετιζομένους μὲ ὑπέρμετρον ζήτησιν, δὲν ὀφείλεται εἰς πληθωριστικὰ αἴτια. Εἶναι εἴτε συνέπεια ἰδικῆς μας πολιτικῆς, εἴτε συνέπεια ἀνατιμήσεων εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἴτε συνέπεια ὡρισμένης ἐποχιακῆς διακυμάνσεως. Εἰς πᾶσαν, ὅμως, περίπτωσιν, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐγένετο μεγαλυτέρα τοῦ δέοντος ἐκμετάλλευσις. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη ἐντὸς συντόμου χρονικοῦ διαστήματος, νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὴν πρώτην φάσιν τὴν παγίωσιν τῶν τιμῶν, πλὴν ἐκείνων, τὰς ὁποίας θέλει διατηρήσῃ εἰς ὡρισμένον ὕψος, διὰ τὴν προαγωγὴν τῆς παραγωγῆς καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰς τὴν δευτέραν φάσιν νὰ ἐπιτύχῃ τὴν μείωσίν των. Καὶ εἰδικὸς ὀργανισμὸς πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς ἡ ἐπιτροπὴ τῶν τιμῶν δι’ αὐτό. Εἰδικὰ μέτρα λαμβάνονται διὰ τὸν ἔλεγχον τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς, τοῦ κόστους πωλήσεως, τῶν ἀνατιμήσεων καὶ τῶν αἰτημάτων ὅλων τῶν ἀναπροσαρμογῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἡ συνείδησις, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, κυριαρχεῖ ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ἐπιβάλλει τὰς θελήσεις της. Διετυπώθη, τέταρτον, καὶ μία ἄλλη κατηγορία. Ἡ κατηγορία, ὅτι εἰς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν ἀκολουθεῖται, ἀφ’ ἧς ἀνήλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, πολιτικὴ καταναλώσεως, ὅτι διαρκῶς αὐξάνεται ὁ καταναλωτικὸς χαρακτήρ της. Εἶναι εὔκολον, κ.κ. συνάδελφοι, νὰ διατυπώνωνται ἐκφράσεις, ἄνευ οὐσιαστικοῦ περιεχομένου. Ποῖαι εἶναι αἱ ἀποδείξεις, ὅτι αὐξάνεται ὁ καταναλωτικὸς χαρακτὴρ τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας; Εἶναι ἡ διάρθρωσις τῆς ἐθνικῆς δαπάνης, πῶς δηλαδὴ χρησιμοποιοῦμεν τὸ σύνολον τῶν διαθεσίμων πόρων μας. Ἡ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι εἰς τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Ε.Κ. εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἡ σχέσις μεταξὺ ἐπενδύσεως καὶ καταναλώσεως ἔχει μεταβληθῆ ὑπὲρ τῆς ἐπενδύσεως. Δηλαδή, τὸ ποσοστὸν τῶν ἐπενδύσεων, ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς ἐθνικῆς δαπάνης, εἶναι πολὺ μεγαλύτερον ἀπὸ ὅ,τι ἦτο εἰς τὸ παρελθόν. Καὶ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον ἐπὶ τοῦ τμήματος τῶν ἐθνικῶν πόρων ποὺ αὐξάνονται, ἐπὶ τῆς αὐξήσεως αὐτῆς, ἡ μεγαλυτέρα ἀναλογία αὐξήσεως περιέχεται εἰς τὰς ἐπενδύσεις καὶ μικροτέρα εἰς τὴν κατανάλωσιν. Εἶναι αὐτὸ μία ἀπόδειξις, ὅτι ὄχι μόνον δὲν αὐξάνεται ὁ καταναλωτικὸς χαρακτήρ, ἀλλά, ἀντιθέτως, εἰς μέτρα βεβαίως λογικὰ περιορίζεται. Καὶ φθάνομεν εἰς τὸ ἐπίσης καταδημαγωγηθὲν περίφημον θέμα τῆς ἀποθεματοποιήσεως τῶν προϊόντων καὶ τῆς δημιουργίας τοῦ μεγάλου προβλήματος, τοῦ σίτου, καὶ τοῦ προβλήματος τοῦ καπνοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐν πρώτοις πρέπει νὰ ἐξηγήσωμεν, ὅτι αἱ μεταβολαί, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν καὶ εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ σίτου, καὶ ἑπομένως, αἱ μεταβολαὶ αἱ ἀφορῶσαι τὴν ἀναδιάρθρωσιν τῶν καλλιεργειῶν, δὲν ὑπῆρξαν οὐσιώδεις μεταξὺ τοῦ 1961 καὶ τοῦ 1963. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ 1962, διότι, ὅπως γνωρίζετε, ὑπῆρξεν ἔτος λόγῳ κλιματολογικῶν συνθηκῶν, μὴ ἐπιτρέψαν τὴν οὐσιώδη ἐντατικὴν καλλιέργειαν τοῦ σίτου. Τὰ κριτήρια εἶναι τὸ ἔτος 1961 καὶ τὸ ἔτος 1963. Εἰς τὸ 1961 εἶχον καλλιεργηθῆ διὰ σίτου 11,6 ἑκατ. στρέμματα. Εἰς τὸ 1963 11,8 ἑκατ. στρέμματα. Καὶ εἰς τὸ 1964 περιορίζομεν τὴν σιτοκαλλιέργειαν εἰς τὰ 11 ἑκατ. στρέμματα, ἴσως καὶ κατά τι ὀλιγώτερον. Ἐλέχθη, ὅτι ὅταν ἤλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἐνεθαρρύναμεν, διὰ παντὸς μέσου, τὴν αὔξησιν τῆς σιτοπαραγωγῆς, τῆς σιτοκαλλιεργείας. Καὶ αὐτό, κ.κ. συνάδελφοι, εἶναι ἀνακριβές, μολονότι καὶ ἐὰν συνέβαινε δὲν θὰ ἦτο φοβερόν. Ὅταν ἤλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν — ἂς πάρωμεν ἕνα χρονικὸν ὅριον, τὴν 15ην Νοεμβρίου—συντελεῖται ἕνα μέρος τῆς σπορᾶς· τὸ σύνηθες μέτρον σπορᾶς εἰς τὴν περίοδον αὐτὴν ἦτο περίπου 2–3 ἑκατ. στρέμματα. Δηλαδή, τὸ 1961, τὴν 15ην Νοεμβρίου, εἶχον σπαρεῖ 3,2 ἑκατ. στρέμματα. Τὴν 15.11.63, δηλαδή, ὀλίγον πρὶν ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, αἱ καλλιεργηθεῖσαι διὰ σίτου ἐκτάσεις, ἦσαν 5,7 ἑκατ. στρέμματα. Δηλαδὴ ὁλόκληρος ἡ θεωρουμένη αὔξησις τῆς καλλιεργηθείσης διὰ σιτηρῶν ἐκτάσεως, κατὰ τὴν περίοδον τοῦ 1963–1964 εἶχε συντελεσθῆ πρὶν ἢ ἔλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ὥστε, ἐὰν ὑπῆρξεν αὔξησις τῆς σιτοκαλλιεργείας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδοθῇ εἰς ἡμᾶς.

§11Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, κ. Ὑπουργέ; Ἡ καλλιέργεια σίτου καὶ βάμβακος, εἶναι ἕνας κύκλος. Προηγήθη τῆς μεγάλης σιτοκαλλιεργείας τὸ 1963 μία προηγουμένη μικρά, μὲ ἀπόδοσιν, νομίζω, 1.200.000 τόννους. Διότι, χάρις εἰς τὰς καιρικὰς συνθήκας, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ καλλιεργηθῇ τὸ προηγούμενον ἔτος, οὔτε τὸ ἥμισυ. Ἐπηκολούθησεν ἡ βαμβακοκαλλιέργεια, ἡ ἔλλειψις τῶν ἐργατικῶν χειρῶν καὶ ἐπηκολούθησεν, ἀδιαφόρως τῆς ἀνόδου τῆς Ε.Κ. εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§12Α. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Συντον.). Ἐπαναλαμβάνετε ἐκεῖνο ποὺ εἶπον. Καὶ ἐπειδὴ ἀκριβῶς τὸ ἐθεώρησα ὡς δεδομένον, παρέλειψα νὰ λάβω ὡς βάσιν τὸ 1962, συνεπείᾳ τοῦ γεγονότος ποὺ εὐστόχως ἐμνημονεύσατε. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν βάμβακα, ὑπάρχει, πράγματι, ἕνα πρόβλημα, διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν. Ἕνα πρόβλημα. Ἐπιδίωξις αὐξήσεως τῆς βαμβακοκαλλιεργείας. Ταυτοχρόνως, ὅμως, ὑπάρχει καὶ τὸ μεγαλύτερον πρόβλημα, τῶν ἐργατικῶν χειρῶν. Καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ μία οἱαδήποτε ὑποχώρησις εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος, αὐτὸ ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἔλλειψιν ἐργατικῶν χειρῶν. Καὶ οὐδεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἶναι δυνατὸν νὰ κατηγορήσῃ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν διὰ τὴν αἱμορραγίαν τῆς μεταναστεύσεως καὶ τὴν ἔλλειψιν τῶν ἐργατικῶν χειρῶν. Παρ’ ὅλα ταῦτα, ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις, ἐνίσχυσεν εἰς τὸ διπλάσιον περίπου, τὰς ἐπιδοτήσεις διὰ τὴν καλλιέργειαν βάμβακος. Καὶ τὸ αὐτὸ ἔπραξεν ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα εἴδη ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν, ὅπως εἶναι τὰ ψυχανθῆ, ἡ μηδικὴ καὶ τὸ τριφύλλι, εἰς τὰ ὁποῖα ἔδωσε πολὺ μεγαλυτέρας ἐπιδοτήσεις. Καὶ ἔφθασε διὰ πρώτην φορὰν ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική μας, νὰ θεσπίσῃ τιμὰς ἀσφαλείας διὰ τὰ κτηνοτροφικὰ προϊόντα, δηλαδὴ διὰ τὸ κρέας, προκειμένου, νὰ ἐνθαρρύνῃ τὸν παραγωγὸν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας. Ἐὰν ὑπάρχῃ πρόβλημα ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν καὶ ὑπάρχει, πράγματι, οἱ μόνοι ποὺ δὲν δικαιούμεθα νὰ κατηγορηθῶμεν δι’ αὐτό, εἴμεθα ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι καταβάλλομεν μεγίστην προσπάθειαν διὰ τὴν ἐνίσχυσιν αὐτῆς καὶ οἱ ὁποῖοι, ἐν συνεχείᾳ, πρόκειται νὰ λάβωμεν καὶ σειρὰν νέων μέτρων ἐντόνου ἐνισχύσεως τῆς ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν. Καὶ ἀναφέρεται, ἀκόμη, τὸ θέμα τοῦ καπνοῦ. Ὑπάρχει πρόβλημα, ὅσον ἀφορᾷ τὸν καπνόν. Πράγματι, ἔχομεν ἕνα ἀπόθεμα ἐκ τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ προστίθεται τὸ νέον ἀπόθεμα ἐκ τοῦ παρόντος ἔτους. Οἱ μόνοι, πάλιν, ποὺ δὲν δυνάμεθα νὰ κατηγορηθῶμεν διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἀποθεμάτων, εἴμεθα ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι παρελάβαμεν μίαν ἐξαγωγὴν καπνῶν, περίπου κυμαινομένην εἰς τὰ 53 —ἐὰν δὲν κάμνω λάθος — ἑκατομ. κιλῶν καὶ κατεφέραμεν αὐτὴν τὴν ἐξαγωγὴν νὰ τὴν κάμωμεν ρεκὸρ 78 ἑκατομμυρίων κιλῶν. Καὶ ἔχομεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι δι’ ὅλων τῶν λαμβανομένων μέτρων καὶ τῶν προσπαθειῶν μας, θὰ ἐπιτύχωμεν καὶ διὰ τὸ νέον ἔτος, μίαν αὔξησιν τῶν ἐξαγωγῶν, παραλλήλως, ὅμως, πρὸς μίαν ἐπιδιωκομένην καὶ ἐφαρμοζομένην ἤδη ρύθμισιν τῆς παραγωγῆς, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ τοποθετοῦμεν τὰ καπνά μας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, μὲ μεγαλυτέραν ὠφέλειαν ὑπὲρ τοῦ παραγωγοῦ καὶ τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας.

§13Γ. ΜΕΛΑΣ. Θὰ εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς πληροφορήσητε, εἰς τί ἀνῆλθον αἱ ἐφετειναὶ συνολικαὶ ἀγοραὶ καὶ εἰς τί ἀνῆλθον πέρυσι;

§14Α. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Συντον.). Ἔναντι τῶν περυσινῶν, αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν περίπου τὰ 104, ἐὰν δὲν κάμνω λάθος, ἑκατομμύρια κιλῶν εἰς τὸ σύνολον, 16 ἑκατ. ἠγόρασεν ὁ Ὀργανισμὸς Καπνοῦ, καὶ 4½ ἑκατομμύρια ἠγόρασε βραδύτερον. Ἐφέτος, ὑπελείφθη ἡ συνολικὴ ἀγορὰ ἀπὸ τὸ καπνεμπόριον, κατὰ τι διὰ δύο λόγους. Ὑπελείφθη κατὰ μικρὸν ποσόν, πρῶτον, διότι ἡ Γαλλία ἠγόρασεν ἐφέτος ὀλιγώτερα, ἐπειδὴ πέρυσι μὲ τὴν φροντίδα μάλιστα τοῦ κ. Μελᾶ, ἐπετεύχθησαν ἀγοραὶ μεγαλυτέρων ποσοτήτων, διότι ἡ ἄλλη δὲν εἶχεν ἐκτελέσει τὸ πρόγραμμά της κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ δεύτερον, διότι Ἀμερικανικὴ Ἑταιρεία, συνεπείᾳ τῆς ἀσκουμένης ἐντὸς τῆς Ἀμερικῆς πολεμικῆς, κατὰ τοῦ καπνοῦ, ἐδήλωσεν ἐξ ὑπαρχῆς, ὅτι θὰ περιορίσῃ τὸ πρόγραμμά της. Παρ’ ὅλα ταῦτα, καταβάλλομεν προσπαθείας, καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι καὶ εἰς τὰ 2 αὐτὰ σημεῖα, θὰ ἐπιτύχωμεν βελτίωσιν, ὥστε νὰ ἐξασφαλίσωμεν περίπου τὸ αὐτὸ συνολικὸν ὕψος διὰ τὸν καπνόν.

§15Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἐγὼ κρίνω, ὅτι θὰ ὑπολειφθῶμεν αἰσθητῶς, διότι ὑπῆρξεν ἀτύχημα ἡ ἀσκηθεῖσα πολιτική, καὶ ἤγαγεν εἰς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἤγαγε.

§16Α. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Συντον.). Δὲν ἐπηρέασε παντελῶς ἡ ἀσκηθεῖσα πολιτική. Ἀναφέρω τοὺς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι δεικνύουν, διατί ἐπῆλθεν ἡ μείωσις. Ἡ μείωσις ἐπῆλθε, συνεπείᾳ τῶν γαλλικῶν ἀγορῶν καὶ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ προγράμματος τῆς Ἀμερικανικῆς Ἑταιρείας. Εἰς τίποτε ἄλλο. Ἀντιθέτως, εἰς μίαν σκληρὰν μάχην μὲ τὸ ἐξωτερικόν, ἐπετύχομεν νὰ διατηρήσωμεν μόνοι ἡμεῖς ἐφέτος, περίπου, τὰς αὐτὰς τιμὰς μὲ τὰς περυσινάς.

§17Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἀνανεώνονται εἰς τὰς ἀγοράς.

§18Α. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Συντον.). Ἐξήγησα, ὅτι τοῦτο ὀφείλεται — κ. Μελᾶ, γνωρίζετε πόσον σᾶς τιμῶ — τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὰς τιμάς. Ἡ μείωσις ὀφείλεται εἰς ἄσχετα αἴτια. Ἐάν, βεβαίως, ἐπρόκειτο νὰ ὑποβιβάσωμεν τὰ καπνά μας εἰς κατωτέρας τιμάς, θὰ ἠμπορούσαμε νὰ τὰ ἐξαγάγωμεν ὅλα.

§19Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς μειώσεως τῆς τιμῆς τῶν καπνῶν, δὲν πρέπει νὰ συνδέεται μὲ τὸ θέμα τῆς ἐξαγωγῆς.

§20Α. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Συντον.). Εἶναι ζήτημα ἐξασφαλίσεως τοῦ ἀρίστου ὁρίου. Διότι, δὲν ἐδικαιούμεθα νὰ ὑποτιμήσωμεν τὰ καπνὰ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, οὔτε νὰ ἀδικήσωμεν τὸν παραγωγὸν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὑπῆρξαν πολλαὶ αἰτιάσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τῆς ἀσκηθείσης πολιτικῆς καὶ προσεπάθησα νὰ δώσω εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τῶν αἰτιάσεων ἀπάντησιν. Αἱ συνθῆκαι διαμορφώσεως, ὅλων τῶν μεγεθῶν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας ἀντικειμενικῶς εἶναι καλαί. Βεβαίως, ὑπάρχουν δυσχέρειαι καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀγνοήσῃ τὰς δυσχερείας αὐτάς. Εὑρισκόμεθα εἰς μίαν στροφὴν τῆς οἰκονομίας καὶ κατὰ τὴν στροφὴν αὐτήν, εἶναι εὔλογον νὰ παρατηροῦνται ὡρισμέναι ἐξάρσεις μεγεθῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπανέρχονται βραδύτερον εἰς τὰ φυσιολογικὰ ὅρια, καὶ μεταβολαὶ τῶν ὁποίων ἔχομεν πλήρως τὸν ἔλεγχον. Χρειάζεται, κ.κ. συνάδελφοι, νὰ ἀποκτήσωμεν ὅλην τὴν πεποίθησιν, ὅτι κυριαρχοῦμεν ἐπὶ τῆς οἰκονομίας, ὅτι ἐφαρμόζομεν πραγματικὴν πολιτικὴν καὶ νὰ πιστεύσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικήν, τῆς ὁποίας οἱ καρποὶ ἤδη ἐξεδηλώθησαν εἰς τὸ μικρὸν διάστημα τῶν 16 μηνῶν. Καὶ ὑπῆρξαν πολλαὶ ἀντιξοότητες εἰς τὴν διαμόρφωσιν αὐτῆς τῆς πολιτικῆς, μεταξὺ τῶν ὁποίων δὲν ἔπαιξε μικρὸν ρόλον εἰς τὸ δημοσιονομικὸν καὶ εἰς τὸ οἰκονομικὸν ἰσοζύγιον, ἡ ὑπόθεσις τῆς Κύπρου. Ἤδη, εὑρισκόμεθα εἰς μίαν νέαν φάσιν εἰς τὴν οἰκονομικὴν μας πολιτικήν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν ὄψει τῶν δημιουργηθεισῶν δυσχερειῶν καὶ τῆς μεταβατικῆς αὐτῆς περιόδου, πρὸ μακροῦ ἤδη, διεκήρυξεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὅτι ἔχομεν ὅλοι ὑποχρέωσιν νὰ ἐξασφαλίσωμεν διὰ τὴν ὁμαλὴν πορείαν τῆς οἰκονομίας μας, τὸν αὐτοέλεγχον καὶ τὸν αὐτοπεριορισμόν. Τὸν αὐτοέλεγχον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διατύπωσιν ἀλογίστων ἢ ὑπερβολικῶν αἰτημάτων ἔναντι τοῦ Κράτους καὶ τὸν αὐτοπεριορισμὸν ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάθεσιν τοῦ ἰδικοῦ μας εἰσοδήματος. Εἶναι εὔλογον, εἰς μίαν φάσιν τοιαύτην, ὡς ἡ Ἑλληνική, αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ προκαλῆται μία ἐπανάστασις τῶν προσδοκιῶν τῶν μαζῶν. Καὶ ὅσον διαπιστώνεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μας σπεύδει εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῶν προσδοκιῶν, εἶναι εὔλογον νὰ προκαλῆται περαιτέρω διατύπωσις αἰτημάτων, καταλλήλως διωγκωμένων ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουν νὰ ἐμπνεύσουν τὴν ἀνασφάλειαν. Πρέπει νὰ πιστεύσωμεν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι, ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν φάσιν αὐτήν, νὰ ἱκανοποιηθοῦν ὅλα τὰ αἰτήματα, ὅτι χρειάζεται συμμετρία καὶ ἱεράρχησις. Κατὰ τὰ λοιπά, πρέπει νὰ ἔχετε τὴν βεβαιότητα, ὅτι τὰ ἐπιτευχθέντα ἀποτελέσματα, καὶ τὰ ἀντικειμενικὰ δεδομένα, τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, ἐπιτρέπουν τὴν πλήρη αἰσιοδοξίαν διὰ τὸ μέλλον. Ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἤσκησε δριμύτατον ἔλεγχον, ἀλλὰ καὶ ἀπεδείχθη ἀνίκανος νὰ ἀντιληφθῇ αὐτὰ τὰ νέα μέτρα εἰς τὴν οἰκονομικήν μας πολιτικήν. Διὰ νὰ μεταχειρισθῶ μίαν ἔκφρασιν ποὺ ἐχρησιμοποίησεν κάποτε ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, παραλλάσσων τὴν φράσιν του, οἱ ἄνθρωποι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ζήσαντες καὶ ἀνατραφέντες εἰς ἕνα περιβάλλον, τὸ ὁποῖον ἦτο ἄκρως συντηρητικόν, καὶ περιωρισμένων ἐπιδιώξεων, ἀνέπτυξαν συνείδησιν τελεσιδίκως ὑπαναπτυξιακήν, καὶ κατέστησαν, διὰ τοῦτο, ἀνίκανοι νὰ ἀντιληφθοῦν καὶ τὰ νέα μέτρα καὶ τὰς νέας ἀντιλήψεις τῆς οἰκονομικῆς μας πολιτικῆς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§22Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρ. Κυβερν.). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις ἔθεσεν ἐνώπιον τοῦ σώματος ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Δύο εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἐζητήσαμε τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ σώματος: Ὁ πρῶτος εἶναι, διότι ἠθέλαμεν νὰ δοθῇ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πρὸ τῆς λήξεως τῆς Συνόδου, νὰ συνοψίσῃ τὸ δημιουργικὸν ἔργον της, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν εἴχομεν εὐκαιρίας, κατὰ τὰς προηγηθείσας ἑβδομάδας, μιᾶς γενικῆς συζητήσεως καὶ ἠθέλαμεν, ἀπαντῶντες εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία καθημερινῶς καὶ ἰδίως ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἐπέκρινε τὸ ἔργον μας, νὰ δώσωμεν μίαν εὐκαιρίαν ἀντιλόγου εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, ὥστε νὰ διαφωτισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, δεδομένου, ὅτι πρόκειται μακροὶ μῆνες νὰ διαρρεύσουν, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ νέα Σύνοδος τῆς Βουλῆς. Αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ πρῶτος λόγος. Ἀλλὰ ὑπῆρξε καὶ δεύτερος λόγος. Ἔγιναν δύο ψηφοφορίαι ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν εὐθυνῶν τῆς Ε.Ρ.Ε., ἡ μυστικὴ ψηφοφορία καὶ ἡ φανερά. Ἡ Ε.Κ. ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἕκαστος βουλευτὴς ἦτο ἐλεύθερος νὰ ἀποφασίσῃ κατὰ τὴν δικαστικήν του συνείδησιν. Δὲν ἦτο θέμα οὔτε κυβερνητικόν, οὔτε κομματικόν. Ἦτο θέμα ἀποκλειστικῶς δικαστικὸν καὶ ἕκαστος ἐδικαιοῦτο νὰ ἀποφασίσῃ κατὰ τὴν δικαστικήν του συνείδησιν. Τὴν γραμμὴν αὐτὴν εἴχομεν ἀκολουθήσει εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις τοῦ παρελθόντος καὶ αὐτὴν ἐφηρμόσαμεν καὶ σήμερον. Διότι, ὅμως, ἀκριβῶς, ὑπῆρξεν αὐτὴ ἡ ἐλευθερία τῆς δικαστικῆς συνειδήσεως, ἐπηκολούθησε διαφοροποίησις ψήφων τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Κ. Καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἠθέλησε νὰ συναγάγῃ ἐξ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ ἑνότης εἰς τὰς τάξεις μας. Ἠμφισβήτησε, κατ’ οὐσίαν, τὴν ὕπαρξιν τῆς συμπαγοῦς πλειοψηφίας, τὴν ὁποίαν ὥρισεν ἡ πανηγυρικὴ ἐτυμηγορία τῆς 16ης Φεβρουαρίου. Καὶ ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν τὴν ἀπάντησιν. Ἐλέχθη ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε., ὅτι τὸ θέμα ἦτο οἰκογενειακόν, ἦτο κομματικὸν καί, ἑπομένως, ἔπρεπε νὰ κριθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Κόμματος καὶ ὄχι εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς. Ἐὰν εἶχε δημιουργηθῆ θέμα εἰς τὰς σχέσεις τῶν μελῶν τῆς Ε.Κ. πρὸς τὸν ἡγέτην των, πράγματι, κατάλληλος αἴθουσα θὰ ἦτο ἡ αἴθουσα τοῦ Κόμματος. Ἀλλὰ τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον συνέβη, κ.κ. συνάδελφοι, συνέβη εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν. Καὶ διότι εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν εἶχε συντελεσθῆ ἡ διαφοροποίησις τῶν ψήφων, εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν ἔπρεπεν, ἐπίσης, νὰ ἐπιβεβαιωθῇ ἡ ἀπόλυτος ἑνότης τῆς Ε.Κ. (Χειροκροτήματα). Ἀπετόλμησαν νὰ εἴπουν, ἀκόμη, ὅτι ἡ θέσις πολιτικοῦ ζητήματος, ἀποτελεῖ ἠθικὸν ἐκβιασμόν. Ἀπορρίπτω μὲ ἀγανάκτησιν τὴν ὕβριν. Οὔτε ὁ ἡγέτης τῆς Ε.Κ. καταδέχεται νὰ ἀσκῇ ἐκβιασμόν, οὔτε οἱ ὑπερήφανοι ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν μέλη τῆς Ε.Κ., θὰ ἐδέχοντο ποτὲ νὰ ὑποστοῦν οἱονδήποτε ἐκβιασμόν. (Χειροκροτήματα). Ἀπετέλεσεν ἐπιθυμίαν ἐκείνων, ἀκριβῶς, τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι, κατὰ δικαστικὴν συνείδησιν, εἶχον διάφορον γνώμην, νὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ εὐκαιρία, διὰ νὰ δοθῇ μία ἀποστομωτικὴ ἀπάντησις εἰς ὅλους τοὺς διαβολεῖς, εἰς ὅλους τοὺς ἐχθροὺς τῆς Ε.Κ. Εἰς τὴν ἰδικήν των, κατ’ ἐξοχήν, ἐπιθυμίαν ἀντεπεκρίθην. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἐδέσποζε τῶν συζητήσεων, κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, ὑπῆρξε τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς τῶν ἀδικημάτων εἰς τὴν Δ.Ε.Η. καὶ εἰς τὰ μυστικὰ κονδύλια. Τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι περίπου ἐξηντλημένον μὲ τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν. Θὰ ἐπεθύμουν, μόνον, νὰ προβῶ εἰς μίαν σύντομον ἀνακεφαλαίωσιν. Τέσσαρα εἶναι τὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα τίθενται σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς παραγραφῆς. Τὸ πρῶτον ἐρώτημα εἶναι διατὶ ἐψηφίσαμεν, ὅσοι ἐψηφίσαμεν, παραγραφήν. Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἁπλῆ. Διότι, ὑπάρχει ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος πράγματι, ἐπιβάλλει τὴν ἀποδοχὴν τῆς παραγραφῆς. Καὶ θέλομεν νὰ τηρῆται ὁ νόμος. Μᾶς ἀπηύθυναν τὴν παρατήρησιν: Αὐτὸς ἦτο ὁ ἀνένδοτος ἀγών; Αὐτὸς ἦτο. Ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν εἶχεν ὡς σύμβουλον τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι εἶχον παραβιασθῆ, τὴν ἀποκατάστασιν τῆς νομιμότητος εἰς τὴν χώραν. Καὶ τώρα, ὅσοι ἐψηφίσαμεν παραγραφήν, τὴν ἐψηφίσαμεν πρὸς ἐπιβολὴν τῆς νομιμότητος. Εἴμεθα ἀπολύτως συνεπεῖς πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ πρῶτον ἐρώτημα, διατὶ ἐψηφίσαμεν παραγραφήν. Ὑπάρχει δεύτερον ἐρώτημα: Διατί πρὸς πρόληψιν τῆς παραγραφῆς δὲν ἐφέραμεν τὸ θέμα προηγουμένως εἰς τὴν Βουλήν; Προηγουμένως, σημαίνει πρὸ μιᾶς συνόδου, διότι μόνον αὐτὴ ἔχει προηγηθῆ. Ἡ Βουλὴ τοῦ Νοεμβρίου δὲν ἐλειτούργησε μετὰ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, διελύθη. Παρῆλθεν ἑπομένως μόνον μία, ἡ περυσινὴ σύνοδος τῆς Βουλῆς. Καὶ τώρα ἀπαντῶμεν: Καὶ ἂν ἀκόμη πέρυσιν ἤρχετο τὸ θέμα εἰς τὴν Βουλήν, ὁ διαδραμὼν εἰς τὸ παρελθὸν χρόνος πάλιν ἐπέβαλε τὴν παραγραφήν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ΔΕΗ, εἶναι ἀναμφισβήτητον, διότι εἶναι πολλαὶ αἱ σύνοδοι, αἱ ὁποῖαι ἔχουν διαδράμει. Ἀλλὰ καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ μυστικὰ κονδύλια ἰσχύει, διότι δὲν εἶναι κατ’ ἐξακολούθησιν ἀδίκημα. Ἕκαστον κονδύλιον εἶναι αὐτοτελές. Καὶ αἱ βαρεῖαι εὐθύναι ὑπῆρχον διὰ τὰς παλαιοτέρας συνόδους, διὰ τὰς ὁποίας ἔχει ἐπέλθει ἡ παραγραφή. Εἰς τὴν τελευταίαν σύνοδον ὑπάρχουν μόνον ἀσήμαντα θέματα, ἀνάξια συζητήσεως εἰδικοῦ δικαστηρίου. Σοβαρὸν ἦτο μόνον τὸ θέμα τῶν δαπανῶν τοῦ Ἁγίου Ὄρους, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἐπετρέπετο νὰ ἀποτελέσῃ θέμα δημοσιότητος. Ὑπάρχει καὶ τρίτον ἐρώτημα: Διατί τότε, ἀφοῦ ὑπῆρχεν ἡ παραγραφή, νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή, διατί δὲν ἔγινεν ἐπίκλησις τῆς παραγραφῆς τότε; Πρώτη ἀπάντησις εἶναι, ὅτι ἡ ψηφοφορία ἐκείνη ἦτο μυστικὴ καὶ ἕκαστος, ἑπομένως, εἶχε τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης του, χωρὶς νὰ ὀφείλῃ ἐξηγήσεις. Ἀλλ’ ὑπάρχει, δι’ ὅσους ἐψήφισαν τότε ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν, μία ἐξήγησις: Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἀνωτάτων δικαστικῶν εἶχεν ἐξετάσει μόνον τὰς εὐθύνας τῶν ὑπαλλήλων. Δὲν εἶχεν εἰσέλθει εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν Κυβερνητικῶν εὐθυνῶν. Καὶ ἐκρίθη ἀπὸ ὅσους τότε ἐψήφισαν τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐξέτασις καὶ τῶν ὑπουργικῶν εὐθυνῶν. Καὶ ἂν ἀκόμη δὲν ἐπρόκειτο νὰ συναχθοῦν ποινικαὶ εὐθύναι, θὰ συνεζητοῦντο πολιτικαὶ καὶ ἠθικαὶ εὐθῦναι. Καὶ τοῦτο συνέβη. Πράγματι, ἔπειτα ἀπὸ μίαν εὐσυνείδητον, ἀνωτέρας πνοῆς, ἐργασίαν τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ὅλοι ἀνεγνωρίσαμεν καὶ τὴν ὁποίαν καὶ πάλιν ἐνώπιον τοῦ Σώματος ἐξαίρω, ἀποδίδων τιμὴν εἰς ὅλα τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα εὐσυνειδήτως ἠργάσθησαν, ὑπεβλήθη ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ ἐνώπιον τοῦ λαοῦ μία πλήρης ἔκθεσις τῶν εὐθυνῶν. Ὑπηρέτησεν ἑπομένως ἕνα σκοπόν. Ἀναγνωρίζω εὐθέως, ὅτι αὐτὸ τὸ θέμα εἶναι ἐπίμαχον. Ἀλλὰ ὅπως ὑπάρχει ἐπιχείρημα δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχε παραγραφὴ ἔπρεπε τότε νὰ λήξῃ τὸ θέμα, δέχομαι ἐπίσης, ὅτι σοβαρὰ εἶναι τὰ ἐπιχειρήματα καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καίτοι ἐγνώριζον τὴν παραγραφήν, ἐν τούτοις ἐψήφισαν τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν, ἀφήνοντες εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς. Καὶ ὑπάρχει καὶ τέταρτον ἐρώτημα: Ἀφοῦ ἐπὶ τέλους ἔφθασεν εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἔκθεσις τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, διατί νὰ μὴ παραπεμφθοῦν εἰς Εἰδικὸν Δικαστήριον καὶ ἐκεῖνο νὰ κρίνῃ τὴν ὕπαρξιν παραγραφῆς; Ἀγαπητοί μου συνάδελφοι, τοιαύτη ἀπόφασις δι’ ὅσους ἐπίστευον, ὅτι ἐπῆλθε πλέον ἡ παραγραφή, δὲν θὰ ἦτο ἀνδρικὴ πρᾶξις. Καὶ θὰ ἀπετέλει ὄχι τιμήν, ἀλλά, ἐμπαιγμὸν τοῦ λαοῦ. Ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν δικαστικὴν του συνείδησιν ὁ βουλευτὴς ἐπίστευεν, ὅτι ἐπῆλθεν ἡ παραγραφή, ὤφειλε νὰ ἔχῃ τὸ ἀνδρικὸν θάρρος νὰ ἀποφανθῇ. Δὲν ἐπετρέπετο ἡ σκηνοθεσία καταρτισμοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἦτο βέβαιον, ὅτι θὰ ἀπηγγέλετο, πρὸ τῆς ἐξετάσεως τῆς οὐσίας, ἡ παραγραφή. Βεβαίως, ἄλλως τίθεται τὸ ζήτημα δι’ ὅσους ἐφρόνουν, ὅτι ἡ παραγραφὴ δὲν ἦτο πλήρως δεδομένη. Ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, διαιώνισις παρομοίου θέματος εἶναι προφανές, ὅτι ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν. Βεβαίως, οὐδέποτε θὰ εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ θυσιάσωμεν τὸν ἠθικὸν καθαρμόν, ὅταν θὰ ἦτο ποινικῶς δυνατός, ἐκ τῆς ἀνησυχίας, ὅτι ἡ παραπομπὴ θὰ ἀπετέλει ἀνωμαλίαν. Ὅσοι ὅμως εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ ἐξέτασις τῆς οὐσίας, σεβόμεθα τὴν ἔννοιαν τῆς Δικαιοσύνης, σεβόμεθα τὴν ἰδικήν μας συνείδησιν, σεβόμεθα τὸν λαόν, ἀποφαινόμενοι, ἡμεῖς, ὅτι ἐπῆλθεν ἡ παραγραφή. Καὶ ταὐτοχρόνως ἀποκαθιστῶμεν τὴν ὁμαλότητα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξήγησις τῆς ψήφου, τὴν ὁποίαν ἐδώκαμεν. Ἐλέχθη, ὅτι ἡ ψῆφος, τὴν ὁποίαν ἐδώκαμεν ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα συναλλαγῆς καὶ πιέσεως. Καὶ αὐτὴν τὴν ὕβριν τὴν ἀπορρίπτομεν μὲ ἀγανάκτησιν. Ὑπῆρξε συναλλαγὴ ἰδική μας μὲ τὴν ΕΡΕ; Διεπιστώσατε εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, ὅτι ὑπῆρξε συναλλαγή; (γέλωτες). Οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθύνῃ αὐτὴν τὴν ὕβριν, εἴτε πρὸς ἐμέ, εἴτε πρὸς οἱονδήποτε ἀπὸ τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν. Κατὰ συνείδησιν ἐψηφίσαμεν. Καὶ οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ μᾶς πιέσῃ. Μόνον ἡ ἐντολὴ τοῦ λαοῦ καὶ ἡ ἰδική μας συνείδησις. (Χειροκροτήματα). Γνωρίζομεν, ὅτι ὁ λαός μας ἤθελε τὴν παραπομπήν, ἤθελε τὸ εἰδικὸν δικαστήριον. Ἡ πλειονότης τοῦ ἰδικοῦ μας λαοῦ τὸ ἤθελε, καὶ ἐγνωρίζαμεν, ὅτι ἡ ψῆφος, τὴν ὁποίαν ἐδώκαμεν εἰς τὴν δεδομένην στιγμήν, ἦτο ψῆφος ἀντιδημοκρατική. Ἀλλὰ δὲν ἐδιστάσαμεν. Ἐδώκαμεν μίαν ἀκόμη ἀπόδειξιν εἰς τοὺς ἀντιπάλους μας, ὅτι δὲν ἐμπνεόμεθα ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς δημοτικότητος, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ αἴσθημα τοῦ καθήκοντος. Ἐὰν συμβαίνῃ ἐνίοτε αἱ πράξεις μας νὰ ἔχουν δημοτικότητα, δὲν εἶναι διότι ἔχομεν τὴν πρόθεσιν τῆς δημοτικότητος, ἀλλὰ διότι ἀνταποκρινόμεθα εἰς τὰ συμφέροντα τῶν ἐργαζομένων καὶ μοχθούντων ἀνθρώπων τοῦ λαοῦ μας, τοὺς ὁποίους κατὰ συνείδησιν ὑπερασπίζομεν. Ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος, ὅτι βαθμιαίως ἐπέρχεται ἡ διαφώτισις. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσεν ἐπίκρισιν ἐκ μέρους μιᾶς μερίδος τοῦ δημοκρατικοῦ κόσμου, θὰ ἀποτελέσῃ τίτλον. Διότι, εἶναι πράγματι γνώρισμα τῶν ἀληθῶν δημοσίων ἀνδρῶν τὸ θάρρος τῆς ἀντιδημοτικότητος. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς ΕΡΕ. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς παραγραφῆς. Ποίαν πολιτικὴν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ ΕΡΕ; Θὰ ἦτο δυνατόν, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἐφ’ ὅσον ἐτέθη θέμα διώξεως, νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι δὲν δέχεται καμμίαν διάμεσον λύσιν. Κατ’ εὐθεῖαν πρὸς τὸ εἰδικὸν δικαστήριον. Καὶ ἐκεῖ, οἱ τακτικοὶ δικασταὶ νὰ κρίνουν καὶ ὄχι οἱ πολιτικοί της ἀντίπαλοι. Δὲν τὸ ἔπραξε. Καὶ ὅταν ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς, ἡ πολιτική της ὑπῆρξε τραγέλαφος. Καιροσκοποῦσα, εἶχεν ὠτακουστήσει εἰς τὰς προθέσεις μας. Ἐὰν δὲν ἐπείθετο, ὅτι ἡμεῖς θὰ ἐψηφίζαμεν μόνοι τὴν παραγραφήν, ἦτο πρόθυμος νὰ μείνῃ καὶ νὰ ψηφίσῃ καὶ ἐκείνη τὴν παραγραφήν. Ὅταν ἀπὸ τὴν στάσιν τὴν κατηγορηματικήν, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν, ἐπείσθη, ὅτι ἡμεῖς θὰ ἐψηφίζαμεν τὴν παραγραφήν, ἐπεχείρησε τὴν φυγὴν τῶν γενναίων!!! Καὶ ἐνεκλείσθη εἰς τὴν αἴθουσάν της, ἀγωνιῶσα νὰ λάβῃ πληροφορίας. Καὶ ὅταν ἔλαβε πληροφορίας, ὅτι ἡ παραγραφὴ ἐψηφίσθη, ἐπανηγύρισεν. Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθη εἰς τὸν πανηγυρισμόν. Ἠθέλησε καὶ νὰ χλευάσῃ. Καὶ ἐπλήρωσεν αὐτὴν τὴν ἀπόπειραν τῆς χλεύης. Εἶχε λησμονήσει, ὅτι ἦτο ἀκόμη ἐκκρεμὲς τὸ ἄλλο θέμα τῶν μυστικῶν κονδυλίων. Καὶ ἐνώπιον αὐτοῦ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἢ νὰ ἔλθῃ νὰ ψηφίσῃ τὴν παραγραφήν, ἢ νὰ γίνῃ ἡ παραπομπὴ ἀπὸ λόγους ἀξιοπρεπείας, τῆς ἰδικῆς μας παρατάξεως, διότι δὲν θὰ εἴμεθα διατεθειμένοι, ἐπὶ τέλους, νὰ παραδοθῶμεν εἰς τὴν χλεύην τῆς φυγῆς τῆς ΕΡΕ. Καὶ ὅταν ἐπείσθη, ὅτι δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ψηφίσωμεν μόνοι, εὐτάκτως ἐπανῆλθε καὶ ἐψήφισε. Τοιουτοτρόπως ἐδοξάσθη μὲ τὴν συνέπειαν τῆς πολιτικῆς της εἰς τὸ θέμα τῆς παραπομπῆς τῶν ἡγετῶν της. (Χειροκροτήματα). Ἐρχόμεθα τώρα, ἀγαπητοί μου συνάδελφοι, εἰς τὸ μέγα ἐθνικὸν θέμα, εἰς τὸν Ἀγῶνα τῆς Κύπρου. Ἀπευθύνομεν τὸν χαιρετισμὸν τῆς Πατρίδος πρὸς τοὺς γενναίους ἀγωνιστάς, οἱ ὁποῖοι μάχονται διὰ νὰ δικαιώσουν τὴν ἐντολὴν τῆς Αἰωνίας Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Μᾶς καταγγέλλει ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς Κύπρου ἡμεῖς ἔχομεν ἀσυνέπειαν, ἔχομεν ἀντιφάσεις. Ἐτόλμησεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, νὰ γίνῃ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς Κύπρου κατήγορος. Καὶ τοῦ ἀπαντῶ ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ βήματος: Ἡ ΕΡΕ, ἡ ἡγεσία τῆς ΕΡΕ, εἰς τὸ θέμα τῆς Κύπρου δὲν ἔχει τίτλους νὰ εἶναι κατήγορος. Εἶναι κατηγορουμένη καὶ ἔνοχος καὶ κατάδικος εἰς τὴν Ἐθνικὴν συνείδησιν. (Χειροκροτήματα). Ἀπευθυνόμενοι πρὸς τὴν ΕΡΕ, ἔχομεν δικαίωμα νὰ εἴπωμεν: Τί μᾶς παρεδώσατε; Δὲν μᾶς παρεδώσατε μόνον τὴν συνθήκην τῆς Ζυρίχης. Μᾶς παρεδώσατε, τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1963, μᾶς παρεδώσατε μίαν ἐπανάστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τῆς Κύπρου, διὰ νὰ σπάσῃ τὰ δεσμὰ τῆς Ζυρίχης, μίαν κατάστασιν ἀναρχίας καὶ μίαν καθημερινὴν ἀπειλὴν ἀποβάσεως τῶν Τουρκικῶν στρατευμάτων εἰς μίαν Κύπρον ἐντελῶς ἄοπλον. Αὐτὰ μᾶς παρεδώσατε. (Χειροκροτήματα). Καὶ αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἔχομεν ἡμεῖς ἀντιμετωπίσει. Ἔκτοτε, παλαίοντες, ἔχομεν δημιουργήσει τὴν σημερινὴν βελτίωσιν, διότι σήμερον ὑπάρχει εἰρήνευσις, σήμερον ὑπάρχει ἐπάρκεια τῆς ἀμύνης. Σήμερον δὲν εἶναι πλέον στρατιωτικὸς περίπατος ἡ ἀπόβασις, εἶναι πόλεμος. Αὐτὴ εἶναι ἡ δική μας ἀπόδοσις. Καὶ τολμοῦν νὰ γίνωνται κατήγοροι! Ποία εἶναι ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἐχαράξαμεν εἰς τὸ θέμα τῆς Κύπρου; Ἡ πολιτικὴ ἔχει χαραχθῆ ἔκτοτε καὶ εἶναι ἀταλάντευτος: Ἀδέσμευτος ἀνεξαρτησία μὲ τὸ δικαίωμα τῆς Αὐτοδιαθέσεως, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει εἰς τὸν Κυπριακὸν λαὸν νὰ λάβῃ ἐλευθέρως τὴν ἀπόφασίν του καὶ νὰ ρυθμίσῃ τὸ μέλλον του. Καὶ ποία εἶναι ἡ ὁδός; Ἡ ὁδὸς τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Αὐτὴ ἡ πολιτικὴ ἐχαράχθη ἔκτοτε καὶ αὐτὴ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἡ πολιτική μας, ἀταλάντευτος. Ἀλλὰ ὑπάρχει τὸ θέμα τοῦ διαλόγου. Εἰς τὸ θέμα τοῦ διαλόγου δὲν ὑπάρχει ἀντίφασις. Διατί; Ἐδηλώσαμεν ἀνέκαθεν, ὅτι ἡμεῖς δὲν δεχόμεθα ἄλλην μεσολάβησιν ἀπὸ τὴν μεσολάβησιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἀπὸ τὸν ἐπίσημον Μεσολαβητὴν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Καὶ ἐμείναμεν πιστοὶ εἰς αὐτὴν τὴν γραμμὴν μέχρι τέλους, μέχρις ὅτου ὁ Μεσολαβητὴς ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν του. Καὶ συνέστησε μὲ τὴν ἔκθεσίν του συνομιλίας. Καὶ τὴν σύστασιν αὐτὴν ἐπανέλαβεν ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν Οὐ Θάντ. Δὲν ὑπάρχει, μεταβολὴ γραμμῆς. Ὑπάρχει μεταβολὴ ἀντικειμενικῶν δεδομένων, ἡ ὁποία ἐξηγεῖ διατὶ τότε ὁ διάλογος ἀπεκλείετο καὶ διατὶ σήμερον εἶναι ἐνδεδειγμένος. Ἡ συνέπεια εἶναι ἀπόλυτος. Τὶ προσδοκῶμεν ἀπὸ τὸν διάλογον; Δὲν δυνάμεθα νὰ διακινδυνεύσωμεν καμμίαν ἀπολύτως πρόβλεψιν. Ἁπλῶς, συνοδεύομεν τὸν διάλογον μὲ τὰς εὐχάς μας νὰ ὑπάρξῃ ἡ Εἰρήνη, νὰ ὑπάρξῃ ἡ δικαία, ἡ δημοκρατικὴ καὶ ἡ μόνη δυνατὴ ὁριστικὴ λύσις τοῦ Κυπριακοῦ καὶ νὰ ἀποκατασταθοῦν αἱ συμμαχικαὶ σχέσεις. Ἀλλὰ ἐὰν συνέβαινε νὰ μὴ εὐοδωθῇ ὁ διάλογος ἡ γραμμὴ παραμένει: Ἀδέσμευτος ἀνεξαρτησία μὲ τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως, συμφώνως πρὸς τὸ ὁποῖον ὁ Κυπριακὸς λαὸς ἐλευθέρως θὰ ἐκλέξῃ τὸ μέλλον του. Ἰδοὺ ἡ ἀπόλυτος συνέπεια. Καὶ διὰ νὰ φθάσωμεν ἀσφαλέστερον εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, χρειάζεται μία ἄλλη προϋπόθεσις, ἡ ὁποία ἀπετέλεσε τὸ ἰδικόν μου μήνυμα πρὸς τὴν Κύπρον μὲ τὴν εὐκαιρίαν τῆς παρουσίας εἰς τὰς Ἀθήνας τῶν Κυπρίων δημάρχων. Ἑνότης καὶ ἐντὸς τῆς Κύπρου καὶ μεταξὺ τῆς Κύπρου καὶ τῆς Ἑλλάδος. Ἔχω διακηρύξει εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἐπαναλαμβάνω: «Ἡ ἑνότης εἶναι προϋπόθεσις τῆς Ἑνώσεως». Καὶ αὐτὴν τὴν ἔκκλησιν ἀπευθύνω πρὸς ὅλους τοὺς ὑπευθύνους καὶ ἀνευθύνους διαχειριστὰς τῆς Κυπριακῆς ὑποθέσεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Ἀπετέλεσεν ἓν ἀπὸ τὰ κύρια θέματα τῆς συζητήσεως ἡ ὑπόθεσις τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων τῆς χώρας. Κατηγόρησεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅτι ἡμεῖς δὲν θέτομεν τὸν Στρατὸν ἐκτὸς τῆς πολιτικῆς, ὅτι τὸν εἰσάγομεν εἰς τὴν πολιτικήν, ἡμεῖς. Διερωτῶμαι πῶς ἐτόλμησεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἔπειτα ἀπὸ τὰς ἀποκαλύψεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν, ἔπειτα ἀπὸ τὸ πραξικόπημα «ΠΕΡΙΚΛΗΣ», τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθές, τὸ ὁποῖον εἶναι αὐτόφωρον καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ στίγμα ἐσαεὶ τῆς ΕΡΕ πῶς ἐτόλμησε νὰ ἀπευθύνῃ κατηγορίαν, ὅτι ἡμεῖς εἰσάγομεν εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις τὴν πολιτικὴν καὶ τὸ Κόμμα. Διεμαρτυρήθη ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅταν ὁ ὅρος «στιγματισμὸς» ἐχρησιμοποιήθη ἐπὶ τῶν ἄλλων θεμάτων. Ἠδύνατο νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχῃ τελεσίδικος καταδίκη, ὁ ὅρος εἶναι ἀπαράδεκτος. Ἀλλ’ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἐκλογικοῦ πραξικοπήματος, ἡ ἀπόδειξις εἶναι πλήρης, εἶναι δεδομένη ἐκ τῶν κειμένων, τὰ ὁποῖα ἀνεκοινώθησαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐδόθησαν εἰς τὴν δημοσιότητα. Δικαιούμεθα ἑπομένως εἰς αὐτὸν τὸν χαρακτηρισμόν. Τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα ἀπέβλεψεν εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ Ἕλληνος στρατιώτου ὡς ὀργάνου βιασμοῦ τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς Κυβερνήσεως ἑνὸς Κόμματος. Διὰ τοῦτο ἐκήρυξα τότε, μετὰ τὴν ἀποκάλυψιν τοῦ πραξικοπήματος «ΠΕΡΙΚΛΗΣ»: Ἡ ΕΡΕ εἶναι κοινοβουλευτικὸς μανδύας τοῦ φασισμοῦ. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ἀλλ’ ἐνῷ ἡ ΕΡΕ ὡς Κυβέρνησις, προέβη εἰς αὐτὴν τὴν ἀνόσιον πρᾶξιν, νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ τέκνα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς βιασμὸν τῆς θελήσεώς του, διότι τοὺς ἐνέπνευσε τὴν ἰδέαν, ὅτι αὐτὸς ὁ βιασμὸς εἶναι ἐθνικὴ πρᾶξις — αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ παραπλάνησις— τώρα, ὡς Ἀντιπολίτευσις, διαπράττει τὸ ἴδιον, διότι ὑπονομεύει καθ’ ἡμέραν τὸ Στράτευμα. Κατασκευάζει ψευδεῖς εἰδήσεις περὶ καταστροφῶν εἰς τὸν Στρατὸν καὶ μικρὰ περιστατικὰ τὰ ἀνάγει εἰς τεράστια θέματα καὶ διασύρει καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὴν κατάστασιν τοῦ Στρατεύματος. Κατηγορῶ τὴν ΕΡΕ, ὅτι δὲν σέβεται τὸ Στράτευμα τῆς χώρας. Ὤφειλε, μετ’ ἀπολύτου ἐπιφυλάξεως, νὰ ἀσχολῆται μὲ τὸ θέμα. Οὐδέποτε βεβαίως νὰ ἀποκρύπτῃ τὴν ἀλήθειαν, ἀλλ’ οὔτε νὰ σκευωρῇ ψεύδη, οὔτε νὰ ἐξογκώνῃ εἰδήσεις. Καὶ γνωρίζομεν ἀπὸ τὰ δύο τελευταῖα περιστατικά, πόσον ἄνισος ὑπῆρξεν ὁ μέγας θόρυβος καὶ ἡ μικρὰ οὐσία των. Ἰδοὺ ἡ εὐθύνη τῆς ΕΡΕ σήμερον, καὶ ὡς Ἀντιπολίτευσις. Ἀπέναντι αὐτῆς τῆς τακτικῆς τῆς ΕΡΕ ἡμεῖς ἀπαντῶμεν: Σεβόμεθα τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Δὲν καταδεχόμεθα νὰ σκεφθῶμεν κἂν τὴν ἀνόσιον πρᾶξιν, τὴν εἰσαγωγὴν κομματισμοῦ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Στρατόν. Τιμῶμεν τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ἀγωνιζόμεθα νὰ τεθοῦν ἐκτὸς βολῆς ἀπὸ οἱανδήποτε κομματικὴν προσπάθειαν. Δὲν θέλομεν Στράτευμα ἰδικόν μας, τοῦ ἰδικοῦ μας κόμματος. Ἀλλὰ καὶ δὲν δεχόμεθα Στρατὸν ἀνήκοντα εἰς οἱονδήποτε ἄλλο Κόμμα. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα. Οἱ βουλευταὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐγείρονται καὶ χειροκροτοῦν ὄρθιοι). Δὲν δεχόμεθα νὰ ὑπάρχουν ἐγκάθετοι, οἱ ὁποῖοι—βεβαίως ἐὰν ὑπάρχουν καὶ ὅπου ὑπάρχουν θὰ εὑρεθοῦν—νὰ ἀναφέρωνται πρῶτον εἰς τὸ Κόμμα των καὶ ἔπειτα εἰς τὰς προϊσταμένας ἀρχάς των. Πρῶτον εἰς τοὺς παρακρατικοὺς καὶ κατόπιν εἰς τὸ Κράτος. Θὰ πληροφορηθοῦν, ὅτι ὀφείλουν νὰ ἀναφέρουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὰς προϊσταμένας Ἀρχάς, καὶ εἰς οὐδένα ἄλλον. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ἐὰν ὑπάρχουν ἐγκάθετοι, οἱ ὁποῖοι θεωροῦν προϊσταμένας των Ἀρχάς, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σήμερον εὑρίσκονται ἐκτὸς τοῦ Στρατεύματος, πλανῶνται ἐλπίζοντες, ὅτι θὰ μείνουν ἀκαταδίωκτοι. Ὁ Στρατὸς θὰ ἐξυγιανθῇ καὶ θὰ ἀνήκῃ μόνον εἰς τὸ Ἔθνος. (Ἐγερθέντες, χειροκροτοῦν ἅπαντες οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ.). Ἐκ μέρους τῆς Ἀριστερᾶς, ἐτέθη χθὲς θέμα «κρίσεως τῆς Ἐξουσίας», ὅπως ἐπωνομάσθη. Ἰσχυρίσθη ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, ὅτι σήμερον ὑπάρχει «πρόβλημα Ἐξουσίας». Ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐλέγχει τὸν Στρατόν, ὅτι ἄλλαι δυνάμεις τὸν διοικοῦν... Δίδω ρητὴν καὶ κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν: Δὲν εἶναι ἀλήθεια. Ἡ Κυβέρνησις ἐλέγχει τὸ Στράτευμα εἰς ἀκέραιον. Ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ τὴν ἐξουσίαν καὶ τὴν εὐθύνην ὁλόκληρον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησίς μου. Καὶ προσθέτω ὅτι, ἐὰν εἶχε συμβῆ νὰ ὑπάρχῃ «καταμερισμὸς ἐξουσίας», ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν Ἀρχήν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ἡ ἔννοια τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας εἶναι, ὅτι ὁ λαὸς εἶναι κυρίαρχος καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐμπιστοσύνης του ἀσκεῖ πλήρη ἐξουσίαν καὶ ἀναλαμβάνει πλήρη εὐθύνην. Αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμή μας, ὁ σεβασμὸς τοῦ πνεύματος καὶ τοῦ γράμματος τοῦ Πολιτεύματος τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα). Ἐλέχθη, ἐπίσης, ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοποτηρηταὶ ἄλλων δυνάμεων. Ἀποκρούω μὲ ἀγανάκτησιν καὶ αὐτὴν τὴν ὕβριν. Δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν ἰδικήν μας Κυβέρνησιν τοποτηρηταὶ ἄλλων δυνάμεων. Ὑπάρχουν μέλη τῆς Κυβερνήσεως, (χειροκροτήματα). Καί ὅπως ἐπανειλημμένως ἔχω διακηρύξει, δὲν ὑφίσταται ὑπουργικὴ πολιτική. Ὑφίσταται μόνον κυβερνητικὴ πολιτική. Καὶ ἂν συνέβαινε νὰ ὑπάρχουν Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ ἔχουν ὑπουργικὴν πολιτικὴν καὶ νὰ μὴ συμμορφοῦνται πρὸς τὴν κυβερνητικὴν πολιτικήν, οἱ Ὑπουργοὶ αὐτοί, παραιτοῦνται. Καὶ ἡ παραίτησίς των γίνεται δεκτή. (Χειροκροτήματα). Ἀπηυθύνθη, ἐπίσης, ἐναντίον ἡμῶν ἡ κατηγορία, ὅτι ἀποτελοῦμεν κίνδυνον διὰ τὴν ἐσωτερικὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας, ὅτι εἰσάγομεν, ἐπίσης, κομματισμὸν εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας. Καὶ ποῖοι καὶ πότε ἐτόλμησαν νὰ διατυπώσουν αὐτὴν τὴν κατηγορίαν; Ἡ Ε.Ρ.Ε. τὴν ἑπομένην τῶν ἀποκαλύψεων τῆς Θεσσαλονίκης! Ἀπεκαλύφθη—καὶ βεβαίως, δὲν εἶναι ἀκόμη τελεσίδικος ἡ ἀπόφασις—ὅτι εἰς τὸν καιρὸν τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε., ὑπῆρχον παρακρατικαὶ ὀργανώσεις καὶ ὑπῆρχεν ἐπίσημος συνεργασία τῶν Σωμάτων τῆς Ἐθνικῆς Ἀσφαλείας μὲ τὰ καθάρματα τῶν παρακρατικῶν ὀργανώσεων, εἰς τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀνατεθῆ ἡ συγκέντρωσις τῶν «πατριωτῶν» καὶ εἶχε δοθῆ τὸ δικαίωμα καὶ ἡ ἐντολὴ τῶν ἐπιθέσεων. (Φωναὶ: αἶσχος, αἶσχος). Καὶ αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τοῦ λόγου μου, ὅταν εἶπον, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο ἠθικὸς αὐτουργός. (Χειροκροτήματα). Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ὀργανώνῃ τὸ σχέδιον, τὴν συνεργασίαν τῶν κρατικῶν Σωμάτων τῆς Ἐθνικῆς Ἀσφαλείας μὲ ὀργανώσεις κακοποιῶν, εἰς τοὺς ὁποίους ἀναθέτει τὴν ἐντολὴν τῆς ἐπιθέσεως ἐναντίον πολιτῶν, τότε ὑφίσταται ὁ ἐνδεχόμενος δόλος. Τότε ἔχει τὴν ἠθικὴν αὐτουργίαν τῶν ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα τυχὸν θὰ προκύψουν. (Χειροκροτήματα). Σήμερον εἰς τὰ Σώματα τῆς Ἐθνικῆς Ἀσφαλείας ἐπικρατεῖ πλήρης συνείδησις καθήκοντος. Δὲν ἀσκοῦμεν καμμίαν πίεσιν κομματικοῦ φρονήματος. Ζητοῦμεν ἀπὸ τὰ Σώματα Ἀσφαλείας, νὰ εἶναι παραστάται τῶν πολιτῶν. Τὸ νόημα τῆς πολιτικῆς δημοκρατίας, εἶναι, ὅτι τὸ φρόνημα εἶναι ἐλεύθερον καὶ διώκεται μόνον ἡ πρᾶξις, ἡ παράνομος πρᾶξις. Αὐτοῦ τοῦ πνεύματος φορεῖς εἶναι σήμερον οἱ ἄνδρες τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας. Ἔχουν συμφιλιωθῆ μὲ τοὺς πολίτας, αἰσθάνονται, ὅτι εἶναι παραστάται τῶν πολιτῶν καὶ οἱ πολῖται ἀνταποδίδουν αὐτὴν τὴν ἀναγνώρισιν. Παρέχομεν σημαντικὴν ἱκανοποίησιν εἰς τὰ δίκαια αἰτήματα τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας. Δὲν τὸ ἐπράξαμεν διὰ νὰ ἔχωμεν οἱανδήποτε προσωπικὴν ἢ κομματικὴν ἀνταπόδοσιν. Τὸ ἐπράξαμεν, διότι ἐκρίναμεν, ὅτι τὰ αἰτήματά των ἦσαν δίκαια. Καὶ μίαν ζητοῦμεν ἀνταπόδοσιν: Νὰ ἐπιτελοῦν μὲ μεγαλύτερον ζῆλον τὸ ἐθνικόν των καθῆκον, νὰ εἶναι ἐγγυηταὶ καὶ παραστάται τῆς τάξεως, προστάται τῶν ἀνθρώπων τοῦ λαοῦ μας, κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν ὕπαιθρον. Ἡ Κυβέρνησις ἐπεκρίθη διὰ τὴν οἰκονομικήν της πολιτικήν. Ἀπήντησαν ἤδη οἱ οἰκονομικοὶ Ὑπουργοί. Θὰ ἀρκεσθῶ, διὰ τοῦτο, εἰς μίαν συνοπτικὴν διατύπωσιν. Ἀποστολή μας εἶναι νὰ αὐξήσωμεν τὸ ἐθνικόν μας εἰσόδημα, διότι πρέπει πρῶτον, νὰ ἔχωμεν καὶ ἔπειτα νὰ μοιράσωμεν. Ἀλλὰ ταὐτοχρόνως, μὲ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ προϊόντος, μεριμνῶμεν διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Μεριμνῶμεν νὰ ἀνταμείψωμεν τὸν ἱερὸν μόχθον τῶν ἐργαζομένων, ἁπλῶν ἀνθρώπων, τοῦ λαοῦ μας. Καὶ ἔχει τοῦτο ἐπιτευχθῆ εἰς σημαντικὸν βαθμόν. Ἡ ὕπαιθρος σήμερον εὑρίσκεται, οἰκονομικῶς, ἀπείρως καλύτερον ἀπὸ πρίν. Καὶ τὸ ἀναγνωρίζουν οἱ ἀγρόται μας καὶ μᾶς ἐκφράζουν εὐγνωμοσύνην. Καὶ ἀπεδείξαμεν, ἐπίσης, εἰς τὴν πρᾶξιν, ὅτι ἡ πραγματοποίησις τῆς κοινωνικῆς δημοκρατίας, τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης, δὲν ἀντιστρατεύεται πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἀντιθέτως, ἰδίως ὑπὸ τὰς ἰδικάς μας οἰκονομικὰς συνθήκας, προϋποθέσεις τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, εἶναι ἡ κοινωνικὴ δικαιοσύνη, εἶναι ἡ ἐπάρκεια τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τῶν μαζῶν. Μόνον, ὅταν οἱ ἐργαζόμενοι ἄνθρωποι, εἰς τὰς πόλεις καὶ τὴν ὕπαιθρον, δύνανται νὰ ἀγοράσουν, εἶναι δυνατόν, κατ’ ἐξοχὴν ἡ βιομηχανία, νὰ εὕρῃ ἀγοραστὰς τῶν προϊόντων της. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ βιομηχανία μας, κατὰ τὰ πρῶτα στάδια, κύριον καταναλωτὴν ἔχει τὸ ἐσωτερικόν, ἀποτελεῖ ὑπηρεσίαν πρὸς τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν, ἡ ἐφαρμογὴ τῆς κοινωνικῆς Δικαιοσύνης. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὁμιλῶν εἰς τὴν αἴθουσαν τῶν βιομηχάνων: «Δίδομεν εἰς τοὺς ἀγρότας, διὰ νὰ τὰ δώσουν εἰς τοὺς βιομηχάνους». (Γέλωτες). Ἀλλά, βεβαίως, ἡ πολιτικὴ τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης, τὴν ὁποίαν ἐφηρμόσαμεν, γίνεται πάντοτε ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς νομισματικῆς σταθερότητος, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ προϋπόθεσιν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἀλλὰ εἶναι ἡ νομισματικὴ σταθερότης μέσον καὶ ὄχι σκοπός. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά μας μὲ τοὺς ἀντιπάλους μας. Ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐπιδίδεται εἰς μίαν διπλῆν κριτικὴν καὶ ἀποδεικνύει τοῦτο τὸν βαθμὸν τοῦ αἰσθήματος εὐθύνης, ἀπὸ τὸ ὁποῖον κατέχεται. Ὅταν ὁμιλῇ εἰς τὴν Βουλήν, ἐλέγχει τὰς παροχὰς τὰς ἰδικάς μας, διότι δῆθεν ὑπονομεύουν τὴν νομισματικὴν σταθερότητα. Καὶ ὅταν ὁμιλῇ εἰς τὰς ἐπαρχίας, εἰς τὸν λαόν, κατηγορεῖ τὴν Κυβέρνησιν, διότι δίδει ἀνεπαρκεῖς παροχὰς καὶ ὀργανώνει, ἐν ἁρμονίᾳ μὲ τὴν ΕΔΑ, ἐξεγέρσεις μὲ μαύρας σημαίας ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ αἴσθημα εὐθύνης δημοσίων ἀνδρῶν! Ἀγαπητοί μου συνάδελφοι, Ἡ Ε.Κ. ἀντιμετωπίζει δύο ἀντιπολιτεύσεις. Ἀντιμετωπίζει τὴν Ἀντιπολίτευσιν τῆς Ἀριστερᾶς, ἡ ὁποία διαρκῶς ἰσχυρίζεται, ὅτι δὲν ἔχομεν ἐφαρμόσει τὸ πρόγραμμά της, (γέλωτες–χειροκροτήματα). Ἐφαρμόζομεν ἡμεῖς τὸ ἰδικόν μας πρόγραμμα καὶ τὸ ἐφαρμόζομεν μὲ πλήρη καὶ ἀπόλυτον συνέπειαν. Καταγγελλόμεθα, διότι δὲν δεχόμεθα τὴν νομιμοποίησιν τοῦ Κ.Κ. Οὐδέποτε τὸ ἐπηγγέλθημεν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ. Ἀντιθέτως, ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, ἐκηρύξαμεν, ὅτι δὲν δεχόμεθα τὴν νομιμοποίησιν. Εἴμεθα συνεπεῖς πρὸς τὰς ἐπαγγελίας μας, ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοῦ ὁποίου ἐλάβομεν τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν. Καταγγελλόμεθα, διότι δὲν δεχόμεθα τὸν ὁμαδικὸν ἐπαναπατρισμόν. Καὶ πάλιν ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅταν ἐνεφανίσθημεν, διεκηρύξαμεν, ὅτι δὲν θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸν ὁμαδικὸν ἐπαναπατρισμόν. Θὰ ἐξετάζωμεν ἀτομικὰς περιπτώσεις καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς ἐξετάσεως, θὰ λαμβάνωνται αἱ ἀποφάσεις. Εἴμεθα συνεπεῖς πρὸς τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐξηγγείλαμεν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ καὶ τὸ ὁποῖον, μὲ τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν του, μᾶς ἔδωσεν ἐντολὴν νὰ ἐφαρμόσωμεν. Χθές, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΔΑ, εἰς τόνον ἀφελείας, προέβη εἰς μίαν δήλωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔδωκα ἀπάντησιν καὶ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπαναλάβω σήμερον. Ἔχει δικαίωμα ἡ ΕΔΑ νὰ καθορίζῃ τὸ πρόγραμμά της καὶ τὴν τακτικήν της καὶ τοὺς λόγους της. Δὲν εὐθυνόμεθα ἡμεῖς διὰ τὰς πράξεις της. Εὐθυνόμεθα μόνον διὰ τοὺς ἰδικούς μας λόγους καὶ διὰ τὰς ἰδικάς μας πράξεις. Ἡμεῖς οὐδέποτε συνεζητήσαμεν συνεργασίαν, οὐδέποτε ἐδέχθημεν ἐκλογικὴν συνεργασίαν καὶ εἴμεθα τίμιοι ἀπέναντι τοῦ Λαοῦ καὶ ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους διακηρύσσοντες, ὅτι δὲν ὑπῆρξε περίπτωσις συνεργασίας. (Χειροκροτήματα). Τὸ 53% εἶναι μόνον ἰδικόν μας. (Χειροκροτήματα). Καὶ ὑπάρχει ἡ Ἀντιπολίτευσις τῆς ΕΡΕ. Ἀπεφάσισεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ νὰ μιμηθῇ τὸν Ἀνένδοτον Ἀγῶνα καὶ τὸν ἐβάπτισεν «ὑπέρτατον». Ἀλλὰ ἐπλανήθη εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν δεδομένων. Ὁ Ἀνένδοτος Ἀγὼν εἶχε δύο προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξησφάλισαν τὴν νίκην του, τὴν νίκην τῆς Δημοκρατίας. Εἶχε καὶ ἠθικὴν καὶ λογικὴν βάσιν. Ἡ ἠθικὴ βάσις συνίστατο εἰς τὸ γεγονός, ὅτι κατήγγειλλε τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα τοῦ 1961, τὸ ὁποῖον ἦτο πραγματικόν. Πράγματι, εἶχε βιασθῆ, εἶχε νοθευθῆ, ἡ θέλησις τοῦ Λαοῦ. Καὶ ὅταν κατηγγέλλαμεν τὴν βίαν καὶ τὴν νοθείαν, εὑρίσκαμεν ἀνταπόκρισιν εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Λαοῦ μας, διότι ὅλοι τὸ ἐγνώριζαν ἀπὸ τὴν προσωπικήν των πεῖραν. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἠθικὴ βάσις τοῦ ἀγῶνος μας. Καὶ ὑπῆρχε καὶ ἄλλη λογικὴ βάσις. Ὅταν κατηγγέλλαμεν τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα, τὸν βιασμὸν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, προσεθέσαμεν: Ζητοῦμεν τιμίας ἐκλογὰς διὰ νὰ ἐκφρασθῇ ἡ ἀληθὴς θέλησις τοῦ Λαοῦ μας. Ἰδοὺ ἡ συνέπεια, ἡ ἠθική, ἡ λογικὴ καὶ ἡ πολιτικὴ τοῦ Ἀνενδότου Ἀγῶνος. Σήμερον δὲν ὑπάρχει καμμία βάσις. Δὲν δύνανται νὰ ἐπικαλεσθοῦν βιασμὸν καὶ νόθευσιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ὅλοι γνωρίζουν, ὅτι ὁ θρίαμβος τῆς 16ης Φεβρουαρίου, ὁ θρίαμβος τῆς Ε.Κ., ἔγινεν ὑπὸ συνθήκας ἀπολύτου ἐλευθερίας. Καὶ ἐπίσης, δὲν ἀποτολμοῦν τὴν συνέπειαν: «Ἐκλογάς». Οὐδέποτε τὰς ἠκούσαμεν. Τί ἐπιδιώκουν; Ἐπιδιώκουν σκευωρίαν, κατασκευὴν σχημάτων ἐντὸς τῆς αἰθούσης, τὰ ὁποῖα νὰ ἐμφανισθοῦν ὡς πρόκλησις καὶ ὡς χλεύη τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα). Ἀπέναντι αὐτῆς τῆς προσπαθείας ἐδώσαμεν ἄλλοτε τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνομεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Οὔτε προδόται, οὔτε μωροὶ ὑπάρχουν εἰς τὴν Ε.Κ. (Χειροκροτήματα). Εἰς μάτην ἐλπίζουν. Ἡνωμένοι ὡς εἷς ἄνθρωπος, οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ., (παρατεταμένα χειροκροτήματα), πιστοὶ εἰς τὴν ἐντολὴν τοῦ Λαοῦ μας, παραμένομεν κάτω ἀπὸ τὰς πτυχὰς τῆς τιμίας σημαίας τῆς ἀληθοῦς Δημοκρατίας καὶ θὰ προχωρήσωμεν πρὸς τὸ μέλλον, διὰ νὰ ὁλοκληρώσωμεν τὸ δημιουργικὸν ἔργον μας. (Ὄρθιοι οἱ Ὑπουργοὶ καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ. χειροκροτοῦν ἐπὶ πολλὴν ὥραν).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μετὰ πρότασιν τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Δ.Α., παρακαλῶ τὸ Σῶμα νὰ ἐγκρίνῃ διακοπὴν τῆς συνεδριάσεως ἐπὶ 10′ λεπτά. Τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον καὶ διὰ τὴν προετοιμασίαν τῆς ψηφοφορίας, ἡ ὁποία θὰ ἐπακολουθήσῃ ἀμέσως. Μόνον ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ θὰ ὁμιλήσῃ, ἑρμηνεύων τὴν ψῆφον τῆς παρατάξεώς του. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουν ζητήσει τὸν λόγον ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ κ.κ. Β. Ἐφραιμίδης καὶ Α. Μπριλλάκης, παραιτοῦνται τοῦ λόγου ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι καὶ οὐδεὶς ἄλλος θὰ ὁμιλήσῃ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 10′ λεπτά. (Ὥρα 10 μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10.10′ μ.μ.).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., ἔχει τὸν λόγον.

§25Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ζητήματος ἐμπιστοσύνης, ἐτόνισα ἐκ μέρους τῆς παρατάξεως τῆς ΕΔΑ, ὅτι τὸ θέμα δὲν εἶναι ἡ ὀρθότης ἢ ἡ μὴ ὀρθότης καὶ ἡ ἀπόδοσις ἢ μὴ ἀπόδοσις αὐτῶν ἢ ἐκείνων τῶν ἐπὶ μέρους οἰκονομικῶν, τεχνικῶν ἢ διοικητικῶν μέτρων, ἀλλὰ τὸ ὀξύτατον πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὸ τελευταῖον δεκαήμερον ὑπὸ δύο μορφὰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἶναι, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ σεισμὸς εἰς τὰς τάξεις τῆς δημοκρατικῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τὴν ἔκβασιν, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸ θέμα τοῦ ἠθικοῦ καθαρμοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἀποκάλυψις τῆς σοβούσης κρίσεως ἐξουσίας. Δι’ αὐτὸ θὰ ἀντιπαρέλθω χωρὶς νὰ σημαίνῃ, ὅτι ἡ ΕΔΑ συμμερίζεται εἰς ὁλόκληρον, ἀπεναντίας ἔχει ριζικὰς εἰς διάφορα σημεῖα ἀντιρρήσεις, θὰ ἀντιπαρέλθω τὰ θέματα ὡς ἀνεπτύχθησαν σχετικῶς μὲ τὸν οἰκονομικὸν καὶ τὸν τεχνικὸν τομέα καὶ θὰ περιορισθῶ εἰς συνοπτικωτάτην ἔκθεσιν παρατηρήσεων ἐπὶ τοῦ καθ’ αὑτὸ πολιτικοῦ ζητήματος, ὡς τὸ συνώψισε πρὸ ὀλίγου ἤδη διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀρχόμενος τῆς ἀγορεύσεώς του, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπανέλαβεν ἐπὶ τὸ καλλιεπέστερον, ἀλλὰ πιστεύω ὄχι ἐπὶ τὸ νομικώτερον, ὅσα πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἀπόψεως τῆς παραγραφῆς ἐξετέθησαν ἀπὸ Κυβερνητικοὺς ρήτορας καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς παραγραφῆς καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἐμπιστοσύνης. Νομίζω, ὅτι καλύτερον θὰ ἦτο νὰ ἀκολουθηθῇ ἡ ἔμπνευσις ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἔγκυρος δημοκρατικὴ κυβερνητικὴ ἐφημερίς. «Ὅσα ὀλιγώτερα εἴπομεν διὰ τὴν παραγραφήν, τόσον καλύτερον θὰ εἶναι διὰ τὴν Κυβέρνησιν». Ὁπωσδήποτε θὰ ἤθελον νὰ σημειώσω κάτι τι, ὅτι εἴτε ἀπὸ παρανόησιν, εἴτε ἀπὸ ἠθελημένην μεταβολὴν τοῦ νοήματος τῶν λόγων μας, ἐναντίον σαφεστάτης καὶ ὑπογραμμισθείσης δηλώσεώς μας, μᾶς ἀπέδωσαν, ὅτι κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ συναλλαγὴν μὲ τὴν ΕΡΕ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς παραγραφῆς. Ἡ καταγγελία μας ἦτο κατηγορηματικὴ καὶ σαφής. Ἐπρόκειτο περὶ πιέσεων ἐκ τῶν ἄνω καὶ περὶ συναλλαγῆς πρὸς τὰ ἄνω. Ἡ διάψευσις, τὴν ὁποίαν καὶ προεῖδον καὶ προεῖπον, καίτοι δὲν ἀποδίδει τὰ γεγονότα, θὰ μᾶς ἦτο εὐπρόσδεκτος ἐὰν εἶχε τοὐλάχιστον τὴν ἔννοιαν, ὅτι εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ γίνουν δεκταὶ πιέσεις καὶ δὲν θὰ γίνουν εὐθυγραμμίσεις πρὸς συστάσεις τοιούτου περιεχομένου. Δεύτερον σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τὸ σχετικὸν μὲ τὸ μέγα ἐθνικὸν θέμα, τὸ Κυπριακόν. Ἐπανελήφθησαν διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν, ἐνώπιον τοῦ Σώματος, διακηρύξεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ εἶχε κανεὶς νὰ ἀντείπῃ, ἀλλὰ παρεσιωπήθησαν πλεῖσται κυβερνητικαὶ ἐνέργειαι καὶ πλεῖσται κυβερνητικαὶ παραλείψεις, αἱ ὁποῖαι συγκρούονται πρὸς τὰς διακηρύξεις αὐτάς. Εἰδικῶς ἐπεχειρήθη νὰ ἐπαναληφθῇ ἀπόψε ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ χθὲς εἶχε τεθῆ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι ὁ Ἑλληνοτουρκικὸς διάλογος δὲν ἀποτελεῖ παρὰ συμμόρφωσιν εἰς σύστασιν τοῦ μεσολαβητοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν Γκάλο Πλάζα. Δυστυχῶς, τὰ πράγματα δὲν ἔχουν ἔτσι καὶ θὰ ἤθελον, ἀντὶ πάσης ἀντιπαρατηρήσεως νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τοῦ Σώματος τὴν ὑπ’ ἀριθ. 170 παράγραφον τῆς ἐκθέσεως Γκάλο Πλάζα, ἔχουσαν ἐπὶ λέξει ὡς ἑξῆς: «Ἐὰν ἔχω νὰ κάμω καμμίαν ἐπίσημον σύστασιν, εἶναι, ὅτι οἱ ἐνδιαφερόμενοι θὰ ἔπρεπε νὰ προσπαθήσουν ὑπὸ τὸ φῶς τῶν παρατηρήσεων τὰς ὁποίας ἔκαμα εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν νὰ ξεκαθαρίσουν τὰς σκέψεις των περὶ τὸ νὰ συναντηθοῦν —μὲ ἢ χωρὶς τὴν παρουσίαν μου, ἀναλόγως τῶν ἐπιθυμιῶν των— εἰς ἕνα κατάλληλον τόπον, τὸ ἐνωρίτερον δυνατόν. Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ διαδικασία, ἡ ὁποία ἔχει τὰς μεγαλυτέρας πιθανότητας νὰ φέρῃ ἀποτελέσματα καρποφόρα, θὰ ἦτο ἐὰν μία τοιαύτη συνάντησις ἢ σειρὰ συναντήσεων, ἐλάμβανε χώραν μεταξὺ ἀντιπροσώπων τῶν δύο κυριωτέρων παρατάξεων ποὺ ἀνήκουν εἰς τὴν Κύπρον: τῆς Ἑλληνοκυπριακῆς καὶ τῆς Τουρκοκυπριακῆς κοινότητος. Ἐξήγησα προηγουμένως (ἴδε παράγρ. 126 καὶ 127) τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ὑποστηρίζω τὴν ἄποψιν αὐτήν». Πράγματι, δὲν ἦτο δυνατὸν μεσολαβητὴς ἐκ μέρους τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν νὰ δεχθῇ ἄλλο τι, παρὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνάδει πρὸς τὰς ἀρχὰς τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὅτι ἡ λύσις τοῦ Κυπριακοῦ ἀνήκει εἰς τοὺς Κυπρίους, καὶ ἡ ρύθμισις τῆς τύχης μιᾶς χώρας, ἀνεξαρτήτου καὶ μέλους τοῦ ΟΕΗ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνήκῃ εἰς δύο ἄλλας χώρας, εἰς δύο ἄλλας ἐπικρατείας, ἔστω καὶ ὁμοεθνεῖς ἑκάστη πρὸς μίαν ἐκ τῶν δύο κοινοτήτων τῆς νήσου. Περαιτέρω, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, προέβη εἰς μίαν ὀρθὴν ἔκκλησιν ἑνότητος. Φοβούμεθα, ὅμως, ὅτι κατὰ τὴν διαδρομὴν τῶν συζητήσεων δὲν ἐξεδηλώθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἑνότης, εἰς αὐτὴν τὴν περὶ ἑνότητος σύστασιν, ἀλλὰ ἀπεναντίας ἐρρίφθη βόμβα κατὰ τῆς ἑνότητος εἰς τὴν Κύπρον. Ὡς πρὸς τὸ ἐπίμαχον θέμα τοῦ στρατοῦ, ἤρχισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπαντᾷ εἰς τὴν κριτικὴν τῆς ΕΡΕ καὶ νὰ διερωτᾶται, πῶς τολμᾷ ἡ ΕΡΕ νὰ ὁμιλῇ περὶ ἀναμίξεως καὶ προσπαθειῶν ἀναμίξεως τοῦ στρατοῦ εἰς τὸν κομματισμόν, ἐπιχειρουμένης ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ὅταν ὑπάρχῃ ἀποδεδειγμένον τὸ πραξικόπημα, τὸ ἐγκληματικὸν σχέδιον «Περικλῆς». Θὰ ἐδικαιοῦτο κανεὶς νὰ ἀντιπαρατηρήσῃ, ἐφ’ ὅσον εἶναι πράγματι ἀποδεδειγμένον αὐτὸ τὸ ἐγκληματικὸν πραξικόπημα, ποῖαι ὑπῆρξαν αἱ κυρώσεις; Πῶς ἀσκοῦν τὴν ἀνωτάτην διοίκησιν τοῦ στρατοῦ καὶ διευθύνουν ἄλλους καιρίους τομεῖς οἱ πρωτεργάται τοῦ «Περικλῆς»; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ χθὲς καὶ σήμερον εἰς πολὺ χαμηλὸν τόνον, πρέπει νὰ τὸ ἀναγνωρίσω, προέβη εἰς τὸ προσφιλές του διμέτωπον κήρυγμα. Πιστεύομεν, ὅτι, εὑρισκομένης εἰς ἐξέλιξιν μιᾶς ἀποπείρας ὑπονομεύσεως τῆς δημοκρατικῆς ὁμαλότητος, εἰς τὰ δημοκρατικὰ πολιτεύματα δὲν βοηθοῦν τὰ κηρύγματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διχάζουν τὰς δημοκρατικὰς δυνάμεις, ὁπουδήποτε καὶ ἂν εἶναι πολιτικῶς ἐντεταγμέναι ἐκεῖναι αἱ δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὴν ἐφεδρείαν τῆς νομιμότητος καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ συντριβῇ κάθε ἐπιβουλή. Ὑπενθυμίζω τὴν ἀντίθετον στάσιν τοῦ στρατηγοῦ Ντὲ Γκώλ, ὁ ὁποῖος ὅταν εἰς τὰς 22.4.62 ἐπέκειτο μετὰ τὸ πραξικόπημα τοῦ Ἀλγερίου ἡ ρῆψις ἀλεξιπτωτιστῶν τοῦ ΟΑΣ εἰς τὸ ἀεροδρόμιον τοῦ Ὀρλύ, ἀπηυθύνθη εἰς ὅλας τὰς δημοκρατικὰς δυνάμεις καὶ πρῶτα εἰς τὴν Γενικὴν Συνομοσπονδίαν Ἐργατῶν τὴν τελοῦσαν ὑπὸ ἀριστερόν, ὑπὸ κομμουνιστικόν, ἔλεγχον. Περαιτέρω ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχων ἀθετήσει πέρα γιὰ πέρα τὰς ἐπαγγελίας του περὶ ἀποκαταστάσεως τῆς δημοκρατίας καὶ περὶ καταργήσεως τῶν ἐκτάκτων μέτρων, περὶ ἀποκαταστάσεως τῆς ἰσοπολιτείας εἰς τὴν χώραν αὐτήν, περὶ καταργήσεως τοῦ παρασυντάγματος καὶ ἰσχύος ἔστω τοῦ συντηρητικοῦ συντάγματος τοῦ 1952 —τοῦ ἐν ἰσχύϊ— ἠθέλησε νὰ παρακάμψῃ τὰς κυβερνητικὰς εὐθύνας δι’ ἑνὸς εὐφυολογήματος. Ἐζήτησεν —εἶπεν— ἡ ΕΔΑ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ πρόγραμμά της. Ὄχι, κ. Πρόεδρε. Ἡμεῖς ἔχομεν τὸ πρόγραμμά μας καὶ τὸ προβάλλομεν καὶ ὑποστηρίζομεν τὴν ὀρθότητά του, ἀλλὰ πιστεύομεν, ὅτι ἡ ἐλαχίστη τῶν ὑποχρεώσεών σας ἦτο νὰ ἐφαρμόσετε τοὐλάχιστον τὸ ἰδικόν σας πρόγραμμα καὶ τὰς ἰδικάς σας διακηρύξεις. Ἀπὸ ἑνάμισυ δὲ ἔτος βλέπομεν συρόμενον καὶ ἀποσυρόμενον τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν ἐκτάκτων μέτρων, καὶ ἀποκαταστάσεως ἑνὸς ἔστω τμήματος στοιχειώδους δημοκρατικῆς ἰσότητος, μὲ ὅλας τὰς τρομερὰς ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας ἔχει, εἰς τὸν τομέα τῆς νομιμοποιήσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος καὶ τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ τῶν πολιτικῶν προσφύγων, δύο θέματα διὰ τὰ ὁποῖα ὅσην δήποτε καὶ ἂν αἱ δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περιέχουν ἄρνησιν δὲν παύομεν νὰ τὰ διεκδικοῦμεν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς ὅλους τοὺς τόνους διακηρύσσεται, ὅτι ἐθριάμβευσεν ἡ δημοκρατία, νὰ ἔχωμεν ἐν ἰσχύϊ ἀναλλοίωτον καὶ μέχρι κεραίας τὸ νομικὸν καθεστὼς τῶν ἐκτάκτων μέτρων καὶ τοῦ παρασυντάγματος. Νὰ ἔχωμεν τὴν ἐγκύκλιον 1010 ποὺ ἀποστερεῖ λόγῳ φρονημάτων τοὺς μαθητὰς τῆς δυνατότητος νὰ τύχουν ἐκπαιδεύσεως. Νὰ ἔχωμεν τὴν οἵαν ἔχομεν μεταχείρισιν τοῦ συνδικαλισμοῦ, τὴν παραπομπὴν ἰδιωτῶν εἰς στρατοδίκας, μὲ τὴν γνωστὴν πρόκλησιν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου Παπαδοπούλου. Καὶ δὲν θέλω νὰ σημειώσω, ὅτι ἐκ τῶν ὑστέρων διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐμπιστοσύνης ἐπενόησεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Μπακόπουλος, κάτι τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν ἰσχυρισθῆ, κατὰ τὴν πρώτην ἐπὶ τοῦ θέματος συζήτησιν, ὅτι τάχα ὑπῆρξε χαρακτηρισμὸς κατὰ τὸ πόρισμα, περὶ κατασκοπείας. Σήμερον, ἐδημοσιεύθη τὸ πόρισμα. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον φέρει ἔκδηλον τὴν σφραγῖδα, ὅτι συνετάγη παρὰ παρανοϊκοῦ, εἴτε λόγῳ παθήσεως, εἴτε λόγῳ κακῆς προθέσεως. Καὶ ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ γνωστὸς συμβιβασμὸς εἰς πιέσεις δὲν θὰ ἤρκει τὸ πόρισμα αὐτό, διὰ τὴν σύλληψιν ὄχι ἀνθρώπων, ἀλλὰ διὰ τὴν σύλληψιν ἑνὸς ἔστω ποντικοῦ. Καὶ ἐν τούτοις παρὰ τὸ παράφρον περιεχόμενόν του, δὲν περιέχει οὔτε κἂν τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι πρόκειται περὶ κατασκοπείας ἢ περὶ ἀποπείρας κατασκοπείας. Ἑπομένως ὅταν ἐκ τῶν ὑστέρων ἀντελήφθη ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι παρὰ τὸν νόμον ἐγένοντο αἱ συλλήψεις καὶ ἡ παράδοσις ἰδιωτῶν ἀναρμοδίως εἰς τὴν στρατιωτικὴν δικαιοσύνην, πρὸς δικαιολόγησιν ἔφερεν ἀνακριβῶς ἐνώπιον τοῦ Σώματος κάτι τι τὸ ὁποῖον δὲν προκύπτει ὅτι ὑπῆρχε ἐξ αὐτοῦ τοῦ πορίσματος. Κύριε Πρόεδρε, τελικῶς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἠμφεσβήτησεν, ὅτι ὑπάρχει ἡ κρίσις ἐξουσίας τὴν ὁποίαν ἐπεσημάναμεν. Τὴν ἠρνήθη καὶ ἐπανέλαβε διακηρύξεις, αἱ ὁποῖαι καὶ εἰς τὸ παρελθὸν εἶχον λεχθῆ καὶ διαψευσθῆ ἀπὸ τὰ πράγματα. Πάντως διεκήρυξεν, ὅτι ἀσκεῖ ἡ Κυβέρνησις εἰς ἀκέραιον τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν τῆς παρέχει τὸ Σύνταγμα. Ὅσον καὶ ἂν δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό, εὔχομαι νὰ σημαίνῃ ἀπόφασιν νὰ τὴν ἀσκήσῃ ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ μέλλον. Δυστυχῶς ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος ἐπιβάλλει ἐπιφυλακτικότητα. Δεδομένου, ὅτι ἡ ἀλήθεια δὲν πρέπει ν’ ἀποκρύπτεται, θὰ ἔπρεπε καὶ ἀνεμένομεν, νὰ κατατοπίσῃ τὴν συντριπτικὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς ἀληθοῦς καταστάσεως, ὥστε νὰ ὀξύνῃ τὴν ἐπαγρύπνησίν του, καὶ νὰ κινητοποιήσῃ τὰς λαϊκὰς δυνάμεις μπροστὰ στὶς ὁποῖες θὰ ἀναχαιτισθῇ καὶ θὰ συντριβῇ κάθε ἐπιβουλὴ κατὰ τῆς δημοκρατίας. Κατόπιν αὐτῶν τῶν συνοπτικῶν διαπιστώσεων, προβαίνω ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος τῆς ΕΔΑ εἰς τὴν ἀκόλουθον δήλωσιν: «...(ἀναγινώσκει)...».

ΔΗΛΩΣΙΣ

Ἡ Κοινοβουλευτικὴ ὁμὰς τῆς ΕΔΑ συνάγει ἀπὸ τὴν ἕως τώρα ἐφαρμοσθεῖσαν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ τὰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος τὰ ἀκόλουθα συμπεράσματα: 1) Ἀποδοκιμάζει τὴν πολιτικὴν ποὺ ἤσκησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ὁποία ἀποτελεῖ οὐσιαστικὴν ἀπαγγίστρωσιν ἀπὸ τὰς ἐπαγγελίας ποὺ ἔδωσε καὶ τὴν λαϊκὴν ἐντολὴν ποὺ ἔλαβε πρὸς πλήρη ἀποκατάστασιν καὶ στερέωσιν τῆς δημοκρατικῆς νομιμότητος καὶ τῆς ὁμαλότητος εἰς τὴν χώραν, καθὼς καὶ πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἀμέσων καὶ ζωτικῶν προβλημάτων τοῦ λαοῦ καὶ τῆς χώρας. 2) Καταλογίζει βαρυτάτας εὐθύνας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι βαδίζουσα ἀπὸ ὑποχωρήσεως εἰς ὑποχώρησιν ἠνέχθη συνεχεῖς ἐπεμβάσεις ἀμερικανῶν καὶ αὐλῆς καὶ τὴν ἄσκησιν ἀπὸ τὸ Στέμμα καὶ τὴν στρατιωτικὴν «χούνταν» ἐξουσιῶν καὶ ἁρμοδιοτήτων ποὺ δὲν τοὺς παρέχουν τὸ πολίτευμα καὶ οὕτως ἐτέθησαν εἰς διακινδύνευσιν αἱ βάσεις τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας. Ἡ πολιτικὴ αὐτή, ἀπεθράσυνε τοὺς ἀντιδραστικοὺς κύκλους τῆς ὀλιγαρχίας καὶ τοὺς ἐπέτρεψε μὲ τὴν ἐνθάρρυνσιν καὶ ἔμπνευσιν τῶν ξένων, νὰ ἐπιδοθοῦν ὄχι μόνον εἰς τὴν συστηματικὴν ὑπονόμευσιν τοῦ ἐκδημοκρατισμοῦ καὶ τῆς ὁμαλῆς πορείας τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ εἰς πλήρη ἀνατροπὴν τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας. 3) Θεωρεῖ, ὅτι αὐτὴ ἡ «κρίσις ἐξουσίας» καὶ τὸ πρόβλημα τῆς προασπίσεως τῶν δημοκρατικῶν κατακτήσεων καὶ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ἐπαγγελιῶν, τὸ μέγα θέμα τῆς ἀποκαταστάσεως καὶ στερεώσεως τῆς δημοκρατίας πρέπει ἀμέσως νὰ ἐκκαθαρισθοῦν: α) Μὲ τὴν κατοχύρωσιν εἰς τὸ ἀκέραιον τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας καὶ τῆς ὑπευθύνου ἀσκήσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὅλων τῶν ἐξουσιῶν ποὺ τῆς ἀνήκουν κατὰ τὸ πολίτευμα. β) Τὴν ἐκδημοκράτησιν τῆς Αὐλῆς καὶ τὸν περιορισμὸν τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος εἰς τὰ αὐστηρὰ πλαίσια τοῦ Συντάγματος. γ) Τὴν διάλυσιν τῆς «χούντας» τοῦ ΙΔΕΑ, τῶν ΤΕΑ καὶ κάθε ὀργανώσεως εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις ποὺ ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐπιβολὴν ἀντιδημοκρατικῶν λύσεων. Τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν εὐθυνῶν ἐκ τῆς ἐπιχειρήσεως «ΠΕΡΙΚΛΗΣ», τὸν στοιχειώδη ἐκδημοκρατισμὸν καὶ τὴν ἐθνικοποίησιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. δ) Τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἐκδημοκρατικοποιήσεως εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς, εἰς τὴν νομοθεσίαν, τὴν διοίκησιν καὶ αὐτοδιοίκησιν, τὴν οἰκονομίαν, τὸν κρατικὸν μηχανισμόν, τὸ ἐκλογικὸν σύστημα μὲ τὴν ἄμεσον καὶ πλήρη κατάργησιν τοῦ καθεστῶτος τῶν ἐκτάκτων μέτρων καὶ μὲ ὅλα τὰ ἄλλα ἀναγκαῖα νομοθετικὰ καὶ διοικητικὰ μέτρα. ε) Τὴν ἄσκησιν μιᾶς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας καὶ εἰρήνης καὶ λύσεως τοῦ Κυπριακοῦ κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς ἀδεσμεύτου ἀνεξαρτησίας καὶ αὐτοδιαθέσεως διὰ τοῦ ΟΗΕ. 4) Διατηρεῖ σοβαρὰς ἐπιφυλάξεις, ὡς πρὸς τὴν πραγματοποίησιν τῶν θετικῶν σημείων τῶν Κυβερνητικῶν δηλώσεων, ποὺ ἐγένοντο κατὰ τὸ κλείσιμον τῆς προσφάτου συζητήσεως ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως λόγῳ τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος. Πέραν τῶν ἀνωτέρω ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ὁμὰς τῆς ΕΔΑ λαμβάνουσα σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἀντιδημοκρατικὴ συνωμοσία, ἐνθαρρυνομένη ἀπὸ τὴν κυβερνητικὴν ὑποχωρητικότητα εὑρίσκεται τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἰς πλήρη ἐξέλιξιν. Α) Δηλοῖ ὅτι: δὲν παρέχει ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καταδικάζει τὴν ὣς τώρα πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν συμμετοχὴν τοποτηρητῶν εἰς τὴν σύνθεσίν της. Ζητεῖ ἄμεσον καὶ ἀποφασιστικὴν ἀλλαγὴν εἰς τὴν κυβερνητικὴν πολιτικήν, σύμφωνα μὲ τὴν θέλησιν τῆς συντριπτικῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ, συνοδευομένην καὶ ἀπὸ τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν προσώπων ποὺ ἔχει ἤδη ἐπισημάνει ὁλόκληρος ἡ δημοκρατικὴ κοινὴ γνώμη. Β) Ἀποφασίζει νὰ ἀπαντήσῃ «παρὼν» εἰς τὸ τεθὲν ζήτημα ἐμπιστοσύνης, πιστεύουσα ὅτι, εἰς τὰς σημερινὰς συνθήκας καὶ ἐν ὄψει τῆς ὀξύτητος τῆς πάλης διὰ τὴν προάσπισιν τῆς δημοκρατικῆς ὁμαλότητος καὶ τὴν ἀποκατάστασιν περιφρούρησιν καὶ διεύρυνσιν τῆς δημοκρατίας, αὐτὴ ἡ μορφὴ τῆς ψήφου ἐκφράζει δημιουργικὰ τὰς θέσεις της. Ἡ ΕΔΑ πιστεύει, ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὑπάρχουν ὅλαι αἱ δυνατότητες νὰ ἀνατραποῦν τὰ σχέδια τῶν δυνάμεων τῆς ἀνωμαλίας, νὰ ἀποκατασταθῇ καὶ νὰ προχωρήσῃ ἡ Δημοκρατία σύμφωνα μὲ τὴν θέλησιν τῆς συντριπτικῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ. Προϋπόθεσις εἶναι ἡ ἀνοικτὴ καταγγελία εἰς τὸν λαὸν τῆς ἐξυφαινομένης συνωμοσίας, ἡ προσφυγὴ εἰς τὴν ὑποστήρηξίν του, ἡ ἀγωνιστικὴ συμπαράστασις ὅλων τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων. Ἡ ΕΔΑ θὰ στηρίξῃ δι’ ὅλων της τῶν δυνάμεων τὴν ἐφαρμογὴν τοιαύτης πολιτικῆς καὶ καλεῖ πρὸς τοῦτο τὴν Κυβέρνησιν κάθε μέλος της, κάθε βουλευτήν της, κάθε δημοκρατικὸν παράγοντα νὰ ἀναλάβωμεν τὰς εὐθύνας μας. Αἱ δυνάμεις τῆς δημοκρατικῆς ὁμαλότητος εἶναι ἀκατανίκητοι.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδενὸς ἄλλου ζητήσαντος τὸν λόγον, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔχουν ἀποχωρήσει μετὰ τὴν ψηφοφορίαν, νὰ ἐπικυρώσωμεν τὰ πρακτικὰ τῆς 23ης καὶ 24ης τρέχοντος ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις.

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης νὰ μὲ ἐξουσιοδοτήσητε νὰ ἐπικυρώσω ὑπ’ εὐθύνην μου τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται ὅπως προσέλθουν ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ κ.κ. Σ. Κατσώτας καὶ Μ. Θεοδωράκης, προκειμένου νὰ διεξαχθῇ ἡ ψηφοφορία. Οἱ ἐκφράζοντες τὴν ἐμπιστοσύνην των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν λέγουσι ΝΑΙ, οἱ ἐκφράζοντες τὴν δυσπιστίαν των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν λέγουσιν ΟΧΙ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι: Ὁ βουλευτὴς κ. Βερνῖκος, ἐκ Λονδίνου διὰ τηλεγραφήματός του ἐκφράζει ἀνεπιφυλάκτως τὴν ἐμπιστοσύνην του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἡγουμενάκης, ἐκ Παρισίων διὰ τηλεγραφήματός του ψηφίζει ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. Πιτούλης, διὰ τηλεγραφήματός του ἐκ Ζυρίχης, ψηφίζει ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Η. Σακαλῆς, διὰ τηλεγραφήματός του ἐκ Λονδίνου, ψηφίζει ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Δεσύλλας, διὰ τηλεγραφήματός του ἐκ Κερκύρας, μὴ δυνηθεὶς νὰ προσέλθῃ, ψηφίζει ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Ρέντης, διὰ τηλεγραφήματός του ἐξ Ὄσλο Νορβηγίας, δίδει ἀνεπιφυλάκτως τὴν ἐμπιστοσύνην του εἰς τὴν Κυβέρνησιν. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα):

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν συνόλῳ 184. Εἶπον ΝΑΙ 163, παρὼν 20 καὶ εἷς ἐδήλωσεν ὅτι ρίπτει λευκὴν ψῆφον. Συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις ἔτυχε τῆς ψήφου τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§32ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. (Ὥρα 11.15′ μ.μ.)