1965.06.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 106η

Πέμπτη 17 Ἰουνίου 1965

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7.20′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ἡγουμενάκης ζητεῖ ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου νὰ μεταβῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Τσιριμῶκος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρός τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θ. Καμπερίδης, Β. Ἰντζές, Γ. Καραγκιώζης, Α. Παπαδόπουλος, Α. Λιακόπουλος, Σ. Τσαπάρας, Ε. Πέτσος, Ε. Ἀνθόπουλος, Θ. Ἀνδρεάδης καὶ Χ. Χονδρομματίδης, καταθέτουσι προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως θεμάτων Κοινωνικῆς Ἀσφαλίσεως καὶ περὶ ἑτέρων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Χ. Πιπιλῆς, καταθέτει ὑπόμνημα Συλλόγου ὑπαλλήλων Κεντρικοῦ Ταμείου Γεωργίας, Κτηνοτροφίας καὶ Δασῶν, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ὑπαλληλικήν των τακτοποίησιν. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Δ. Θεοχαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Γ.Π. Συνεταιρισμοῦ Πολυποτάμου Νομοῦ Φλωρίνης, αἰτουμένου πριμοδότησιν τῆς ἐξαγωγίμου φράουλας. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Ι. Προκοπίδης, καταθέτει ψήφισμα κατοίκων Γιαννιτσῶν, αἰτουμένων ἵδρυσιν Πρωτοδικείου ἐν τῇ ἐν λόγῳ πόλει. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Ι. Προκοπίδης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν ὑπαλλήλων ὑπομηχανικῶν Ἐδέσσης, αἰτουμένων χορήγησιν προσθέτου τεχνικοῦ ἐπιδόματος. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Ἀθ. Φιλιππίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Κοινότητος Πολυχρόνου Νομοῦ Χαλκιδικῆς, αἰτουμένου ἠλεκτροδότησιν τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ἀθαν. Κωνσταντινίδης, καταθέτει ὑπόμνημα Συνεταιρισμοῦ Πωλήσεως, Συγκεντρώσεως καὶ Ἐπεξεργασίας Κουκουλίων Σουφλίου, αἰτουμένου οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν καὶ ἀποπεράτωσιν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων Ἕβρου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Δούκας καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουν ψήφισμα τῆς Ἑνώσεως Ἐργατῶν–Ἐργατριῶν Χρυσουπόλεως Καβάλας, αἰτουμένης τὴν ἔγκρισιν κονδυλίων διὰ τὴν ἀνέγερσιν γραφείων τοῦ Σωματείου, ἐπέκτασιν τοῦ ΙΚΑ ἀπὸ Χρυσούπολιν, Παράδεισον, ἀσφάλισιν ὅλων τῶν ἐργατοϋπαλλήλων κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Δούκας, Β. Ἐφραιμίδης καὶ Ι. Παπαδημητρίου, καταθέτουν ἀναφορὰν Γεωργοτεχνικοῦ Συλλόγου Βορ. Ἑλλάδος «Δήμητρα» αἰτουμένου κατάργησιν τοῦ ἀντεργατικοῦ Α.Ν. 1427)1.3.50 διὰ τοῦ ὁποίου τὸ ὑπηρετικὸν προσωπικὸν τῆς Βασιλικῆς Προνοίας ἐξῃρέθη τῆς προστασίας τῆς Ἐργατικῆς Νομοθεσίας ὡς πρὸς τὰς ὥρας ἐργασίας, ἀποζημιώσεως κλπ. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Γερ. Μεταξᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν Συλλόγου ὑπαλλήλων Κεντρικοῦ Ταμείου καὶ Ταμείων Γ.Κ. καὶ Δασῶν, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ὑπαλληλικήν των τακτοποίησιν. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Κουτσοχέρας, καταθέτει ὑπόμνημα κατοίκων περιφερείας Ἁγ. Στυλιανοῦ Ἄρεως καὶ Νέας Κωνσταντινουπόλεως, αἰτουμένων ρύθμισιν ὕψους οἰκοδομῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Μπριλλάκης, Ξ. Γρηγόρης, Π. Δούκας καὶ Β. Νεφελούδης, καταθέτουν ὑπομνήματα κατοίκων Πατρῶν, Αἰγίου, Αἰτωλ)νίας, Καβάλας, αἰτουμένων κατάργησιν τῶν ἐκτάκτων μέτρων, ἀπόλυσιν τῶν ὑπολοίπων πολιτικῶν κρατουμένων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σάμου κ. Ι. Σπύρου, καταθέτει ψήφισμα Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Συμβουλίων, Σωματείων καὶ Ὀργανώσεων Νομοῦ Σάμου, αἰτουμένων ἔγκρισιν δαπάνης διὰ διάνοιξιν ὁδοῦ ἀπὸ Καρλοβασίου μέχρις ἰαματικῶν πηγῶν καὶ τουριστικὴν ἀξιοποίησιν περιοχῆς. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Τσιάρας καὶ Γ. Πανάγος, καταθέτουν ὑπόμνημα κατοίκων Κοινότητος Ἐξοχῆς Νομοῦ Θεσσαλονίκης, αἰτουμένων ἐπαναπατρισμὸν τοῦ ἡλικίας 65 ἐτῶν συγχωριανοῦ των ἰατροῦ Ἐπαμεινώνδα Σακελλάρη, πολιτικοῦ πρόσφυγος. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ὑπόμνημα Συλλόγου ὑπαλλήλων Δήμου Ἀθηναίων, αἰτουμένων ρύθμισιν βαθμολογικῆς των ἐξελίξεως. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Συλλόγου ὑπαλλήλων Κεντρικοῦ Ταμείου καὶ Ταμείων Γ.Κ. καὶ Δασῶν, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ὑπαλληλικήν των τακτοποίησιν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Τσιάρας καὶ Γ. Πανάγος, καταθέτουν ὑπόμνημα κατοίκων Κοινότητος Προχώματος Θεσσαλονίκης, αἰτουμένων ἀποφυλάκισιν πολιτικῶν κρατουμένων, κατάργησιν ἐκτάκτων μέτρων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σάμου κ. Ι. Σπύρου, καταθέτει ἀναφορὰν Οἰνοποιητικοῦ Συνεταιρισμοῦ Ἁγ. Κων)νου Σάμου, αἰτουμένου ἐπιδότησιν τοῦ οἴνου διὰ μιᾶς δραχμῆς κατὰ χιλιόγραμμον. Ὁ βουλευτὴς Σάμου κ. Ι. Σπύρου, καταθέτει ἀναφορὰν Κοινότητος Μαραθοκάμπου Νομοῦ Σάμου, αἰτουμένης ἠλεκτροδότησιν. Ὁ βουλευτὴς Σάμου κ. Ι. Σπύρου, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Σάμου, αἰτουμένου ὅπως αἱ ἀγορασθεῖσαι ποσότητες καπνοῦ ὑπὸ ΕΟΚ ἐπεξεργασθῶσιν ἐν τῇ νήσῳ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§6Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις βαίνει πρὸς τὸ τέρμα της. Καὶ ὑπῆρξεν ἡ συζήτησις ἡ διεξαχθεῖσα —καὶ ἡ καταλαβοῦσα, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἓξ ὁλοκλήρους συνεδριάσεις, ἡ ἀποψινὴ εἶναι ἡ ἑβδόμη— ὀδυνηρά. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ προηγούμενον. Ἡ διεξαχθεῖσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μάχη, δὲν ἦτο μάχη ἰδεῶν. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ προσθέσω, ὅτι δὲν ἦτο κἂν μάχη ἐπιχειρημάτων. Εἰς ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα προέβαλεν ἡ μερίς, ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εὑρίσκομαι, εἰς ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα προέβαλεν ἡ μερὶς αὐτὴ οὐχὶ ὡς κόμμα ἀλλὰ ὡς φορεὺς ὡρισμένων ἀντικειμενικῶν πεποιθήσεων δὲν ἠκούσθη ἀντίλογος οὐσιαστικός. Ὅσα οἱ κ.κ. κατήγοροι διετύπωσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶναι ὅλα προπαρασκευασμένα. Βεβαίως εἶναι φυσικὸν νὰ προετοιμασθῇ πᾶς ὅστις ὁμιλεῖ ἐπὶ θεμάτων τόσον δυσκόλων, ἀλλὰ νομίζω, ὅπως συμβαίνει εἰς τὰ δικαστήρια, ὅτι ὀφείλει ὁ εἷς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰ στοιχεῖα καὶ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα φέρει ὁ ἕτερος. Καὶ διαπιστώνω, θὰ διαπιστωθῇ ἐκ τῆς μελέτης τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς τῶν ἓξ αὐτῶν συνεδριάσεων ἀπὸ ὅλους σας, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἴτε ὡς ἐκπρόσωποι τῆς Ε.Κ. εἴτε τῆς Ε.Δ.Α. μετέσχον τῆς ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὡμίλησαν ἀπὸ τοῦ βήματος δὲν ἐδέχθησαν κἂν νὰ ἀπαντήσουν εἰς ὅσα εἴπομεν ἡμεῖς. Ἐπισημειῶ τὸ γεγονὸς τοῦτο, ὅτι δηλαδὴ ἅπαντες οἱ ὁμιληταὶ τῆς Ε.Κ. καὶ τῆς Ε.Δ.Α. —οἱ περισσότεροι τῶν ὁποίων μετέσχον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς— ἐπανήρχοντο συνεχῶς εἰς τὰς αὐτὰς σκέψεις χωρὶς νὰ φαίνεται ὅτι εἶχον ἀκούσει κἂν τὶ εἶπαν οἱ κύριοι τῆς ἑτέρας πλευρᾶς. Δὲν ἠθέλησαν νὰ ἀκούσουν διότι ἐὰν ἤκουον δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ ἀπαντήσουν. Αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον θὰ συναγάγῃ αὐτὸς οὗτος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὑπῆρξεν ὀδυνηρὰ ἡ συζήτησις, δὲν τὸ ἀποκρύπτω, ὀδυνηρὰ καὶ δι’ ἐμέ, διὰ τὸ κόμμα τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἡγοῦμαι καὶ πιστεύω, ὅτι πέραν τούτου ὑπῆρξεν ὀδυνηρὰ διὰ τὴν χώραν καὶ ὑπῆρξε πρωτοφανὴς εἰς τὰ χρονικὰ τῆς Βουλῆς καὶ ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι οἱασδήποτε Βουλῆς. Κόμμα κυβερνῆσαν ἐπὶ 8ετίαν ἀφοῦ περιῆλθε —βάσει τοῦ νόμου τῆς Δημοκρατίας— εἰς τὴν θέσιν τῆς μειοψηφίας ἐτέθη μὲ αὐτονοήτως καὶ φυσικῶς δεδομένην τὴν πολιτικὴν ἀντίθεσιν ἢ μᾶλλον ἐχθρότητα τῆς πλειοψηφίας, ἐτέθη ἀπὸ τὴν κρίσιν τῶν πλειοψηφησάντων ἀντιπάλων του. Τὸ γεγονός, ὅτι κατὰ τὴν ψηφοφορίαν περὶ συγκροτήσεως τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, εὑρέθη οὐσιώδης ἀριθμὸς βουλευτῶν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ἔχω δικαίωμα νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἦσαν μόνον βουλευταὶ τῆς Ε.Κ. καὶ οὐχὶ τῆς Ε.Δ.Α., ἡ ὁποία εἶχε τὴν πρωτοβουλίαν τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑπογράψει ἅπαντες πλὴν τοῦ Προέδρου αὐτῆς, τὸ ὅτι εὑρέθη ἀριθμὸς οὐσιώδης βουλευτῶν τῆς Ε.Κ., οἱ ὁποῖοι ἀντετάχθησαν διὰ τῆς ψήφου των εἰς τὴν σύστασιν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἢ ἀπεχώρησαν ἀπὸ τὴν αἴθουσαν καὶ δὲν μετέσχον τῆς ψηφοφορίας, αὐτὸ βεβαίως εἶναι πρὸς τιμήν των. Ἀλλὰ ἐπιτρέψατέ μου νὰ προχωρήσω —διότι ἡ γνῶσις μου ἡ σχετικὴ πρὸς τὴν ἀνθρωπίνην καὶ τὴν πολιτικὴν ψυχολογίαν εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη—ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὅτι κατανοῶ καὶ τὴν στάσιν πολλῶν ἐξ ἐκείνων τῶν μελῶν τοῦ κόμματος τῆς Ε.Κ., τὰ ὁποῖα ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς προτάσεως, δηλαδὴ ὑπὲρ τῆς συστάσεως ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Εὑρέθησαν ἐνώπιον διλήμματος. Δὲν γνωρίζω ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν τὸ δίλημμα αὐτὸ ἀνεπτύχθη εἰς τὰς σκέψεις των. Δὲν γνωρίζω ὅλας τὰς φάσεις, τὰς ὁποίας προσέλαβεν, ἀλλὰ εὑρέθησαν ἐνώπιον διλήμματος ἀρκετὰ σοβαροῦ καὶ θὰ εἶπον ὅλοι ἢ τινὲς ἐκ τῶν κυρίων, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς συστάσεως Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς: «Τὶ θὰ εἴπῃ ὁ λαός, τὶ θὰ εἴπῃ τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀκολουθεῖ καὶ πῶς θὰ δικαιολογηθῇ ἔναντι τοῦ τμήματος αὐτοῦ τοῦ λαοῦ ἡ ψῆφος μας ἡ ἀθωωτικὴ διότι ὅσοι ἐψήφισαν κατὰ τῆς συστάσεως Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἔδωσαν ψῆφον ἀθωωτικὴν τὶ θὰ εἴπῃ κατόπιν τῶν ἐπὶ ἔτη γενομένων ἐκ μέρους μας —χρησιμοποιῶ τὸ πρῶτον πρόσωπον τοῦ πληθυντικοῦ διὰ λογαριασμόν των— ἐπιθέσεων καὶ καταγγελιῶν περὶ σκανδάλων καὶ κατόπιν τῶν δοθεισῶν ὑποσχέσεων δι’ ἐπισημοτάτων χειλέων καὶ διὰ τῶν χειλέων ἀσφαλῶς πολλῶν ἐξ ἡμῶν, κ.κ. συνάδελφοι τῆς Ε.Κ., ὅτι μετὰ τὴν κατάκτησιν τῆς ἐξουσίας θὰ ἀνεζητοῦντο εὐθῦναι. Τὸ δίλημμα αὐτὸ ἀσφαλῶς ἐβάρυνεν εἰς τὴν συνείδησιν πολλῶν ἐκ τῶν συναδέλφων τῆς Ε.Κ., οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς συστάσεως τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ εἶπον ὅτι καὶ αὐτὸ ἀκόμη τὸ κατανοῶ. Διότι ἡ πολιτικὴ ζωὴ δὲν διέπεται μόνον ἀπὸ τοὺς κανόνας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διέπουν τὰς ἄλλας ἐκδηλώσεις τῆς ζωῆς, τὰς σχέσεις μεταξὺ φίλων, μεταξὺ μελῶν τῆς αὐτῆς οἰκογενείας ἢ καὶ τὰς οἱασδήποτε ἄλλας σχέσεις. Καὶ ἂν ὑπάρχουν σκοπιμότητες, τότε, χωρὶς νὰ ἔχῃ τις πλήρη συνείδησιν τοῦ γεγονότος, ὅτι παραβιάζει ἠθικὸν κανόνα, τὸν παραμερίζει πρὸς ἱκανοποίησιν ἄλλων σκοπῶν. Αὐτὸ γίνεται ἔτι μᾶλλον καὶ εἰς πολὺ μεγάλην κλίμακα εἰς τὴν πολιτικὴν ζωήν. Ἤλπιζα ὅτι δὲν θὰ ἐγίνετο προκειμένου περὶ τοιούτου θέματος, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ἐξηγῶ ψυχολογικῶς. Φράσις λεχθεῖσα ὑπὸ συναδέλφου τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐκπροσωποῦντος περιφέρειαν τῆς Βορείου Ἑλλάδος, μοῦ δίδει μάλιστα τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι ἡ διάγνωσίς μου εἶναι ὀρθή. Δηλαδή, ὅτι πέραν τοῦ γεγονότος, ὅτι τὴν θεωρῶ ὀρθὴν βάσει τῶν ψυχολογικῶν γνώσεων μικρῶν ἢ μεγάλων, ἐπεβεβαιώθη αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον ὑπὸ συναδέλφου τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως, ὁ ὁποῖος ἀνεφώνησε: «Ἐὰν πράξωμεν τοῦτο, τὶ θὰ εἴπῃ ὁ λαός;». Ὑπῆρξεν εἰλικρινής, ἐξέφρασεν ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πράγματι ἐκίνει τὴν σκέψιν του. Ἀλλὰ εὑρέθη ἄλλος συνάδελφος ἐπίσης τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐκπροσωπῶν περιφέρειαν τῆς Ἠπείρου, ὁ ὁποῖος ἠγέρθη ἀμέσως καὶ εἶπεν, ὅτι προκειμένου περὶ τοιούτων θεμάτων δὲν ἐρωτᾷ τὶ θὰ εἴπῃ ὁ λαός, ἀλλὰ τὶ θὰ εἴπῃ ἡ συνείδησίς του. Πιστεύω, ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι αὐτὴ ἡ διαφορετικὴ τοποθέτησις δὲν ἀφορᾷ μόνον τοποθέτησιν δύο διαφορετικῶν προσώπων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ δὴ εἰς τοὺς κόλπους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀλλὰ ἀφορᾷ διττὴν τοποθέτησιν, ὑπὸ μορφὴν διλήμματος, ἡ ὁποία καὶ εἰς τὴν συνείδησιν ἑκάστου ἐκ τῶν βουλευτῶν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐσημειώθη. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνέλαβον τὴν ἡγεσίαν τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως κατὰ τὰς δυσκόλους ὥρας τῆς ζωῆς της, ἀλλὰ καὶ διεδέχθην τὸν Πρωθυπουργὸν μὲ τὸν ὁποῖον συνειργάσθην ὡς Ἀντιπρόεδρος ἐπὶ 4 ἔτη καὶ ὁ ὁποῖος ἵδρυσε τὴν Ε.Ρ.Ε., τὸν Πρωθυπουργόν, ὁ ὁποῖος προσέφερεν εἰς τὸν τόπον, ὅσα βλέπει ὁλόκληρος ὁ λαὸς καὶ τὰ ὁποῖα εἶδον καὶ φοβοῦμαι ὅτι ἀρχίζουν νὰ μὴ βλέπουν πλέον μὲ τὴν αὐτὴν ἐμπιστοσύνην καὶ ὅλοι οἱ ξένοι. Δὲν θὰ τὸ κρίνω ἐγώ. Ὁμολογῶ, ὅτι εἶμαι προκατειλημμένος. Ἡ προκατάληψις δὲν ἀποτελεῖ κακὴν ἰδιότητα, οὔτε ἰδικήν μου, οὔτε ἰδικήν σας, κύριοι ἀντίπαλοι. Εἰς τοὺς ἀγῶνας τοὺς πολιτικοὺς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ προκατάληψις. Τὸ θέμα εἶναι ποῖον εἶναι τὸ περιεχόμενον τῆς προκαταλήψεως. Τὸ ἰδικόν μας, ὅλων φυσικὰ τῶν συναδέλφων τῆς ΕΡΕ εἶναι θετικόν, συνδέεται μὲ τὰ ἐπιτελεσθέντα. Ἡ προκατάληψις τῶν ἀντιπάλων ἔχει περιεχόμενον ἀρνητικόν, συνδέεται μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπεθύμουν ἀσφαλῶς νὰ εἶχον ἐπιτελέσει, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἐπετελέσθησαν ὑπὸ ἄλλων, καὶ εἰδικώτερον ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῶν ὀκτὼ ἐτῶν. Εἶμαι ὑπερήφανος καὶ διὰ τὸ ἕνα καὶ διὰ τὸ ἄλλο. Εἶμαι ὑπερήφανος καὶ διότι διεδέχθην τὸν κ. Καραμανλῆν, ἀλλὰ καὶ διότι τὸν διεδέχθην καὶ ἀνέλαβον τὴν ἡγεσίαν τῆς ΕΡΕ κατὰ τὰς ὥρας τὰς δυσκόλους, τῶν ἰσχνῶν ἀγελάδων. Ἀνέμενον, δὲν σᾶς τὸ ἀποκρύπτω, ὅτι θὰ ἐγίνετο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Φεβρουαρίου καὶ ἐντεῦθεν. Πρέπει βεβαίως, νὰ προσθέσω, ὅτι ἀνέμενον, ὅτι θὰ ἐγίνετο ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1964, μετὰ τὸν Φεβρουάριον, δηλ. τί ἀνέμενα; Ὅτι ἡ δέσμευσις καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ νῦν Πρωθυπουργοῦ καὶ ὑμῶν ὅλων, κύριοι βουλευταὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἔναντι τοῦ τμήματος ἐκείνου τοῦ λαοῦ τοῦ πολὺ μεγάλου τὸ ὁποῖον σᾶς ἐψήφισεν, ὅτι ἡ δέσμευσις αὐτὴ θὰ σᾶς ὑπεχρέωνε νὰ παραμερίσητε τὸ δίλημμα, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα προηγουμένως καὶ νὰ ἀποφασίσητε νὰ κινήσητε ποινικὴν ἀγωγὴν βάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Ἀνέμενα, ὅτι τοῦτο θὰ ἐσημειοῦτο μετὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1964 ἀμέσως. Ὁμολογῶ, ὅτι μὲ εἶχε ξενίσει τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἐγένετο, μὲ εἶχε ξενίσει κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος μὲ εἶχε κάμει νὰ σκέπτωμαι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὅτι ὅσοι ἀνέρχονται εἰς τὴν ἐξουσίαν βλέπουν ἴσως κατὰ τρόπον διάφορον τὰ πράγματα ἀπὸ ὅτι τὰ ἔβλεπον πρὶν ἀνέλθουν. Ἠπατήθην μέχρις ἑνὸς σημείου, διότι δὲν γνωρίζω φυσικὰ τί θὰ ἔπραττεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ τί θὰ ἔπραττον οἱ κυβερνητικοὶ βουλευταί, εἰς ἣν περίπτωσιν ἡ Ἄκρα Ἀριστερά, ἡ ΕΔΑ, δὲν ἀπεφάσιζε νὰ ὑποβάλῃ τὸν Φεβρουάριον τὴν πρότασιν περὶ Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Πάντως ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Φεβρουαρίου ἡ Κυβέρνησις — καὶ τονίζω «ἡ Κυβέρνησις» — διότι τὰ λεγόμενα περὶ ἐλευθερίας συνειδήσεως ἐπὶ τοιούτων θεμάτων θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ διαγραφοῦν καὶ ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς — ἡ Κυβέρνησις ὄχι ἁπλῶς υἱοθέτησε — διότι δὲν δικαιοῦται νὰ λέγῃ, ὅτι υἱοθετεῖ μίαν πρότασιν τὴν ὁποίαν δὲν ἐγκρίνει, τὴν πρότασιν τῆς ΕΔΑ, ἀλλὰ ἀνέλαβεν ἠθικῶς καὶ οὐσιαστικῶς τὴν πρωτοβουλίαν τῆς διώξεως. Ἂν δὲν ἄφηνε νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιθυμία της, θὰ ἦτο πολὺ μεγαλύτερος ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ὁ ὁποῖος θὰ ἐψήφιζε κατὰ τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Διατί; Διότι θὰ ἀπήλλασσεν ἡ Κυβέρνησις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πιστεύω, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀρχηγὸς τῆς Ε. Κ. εἶχε καθῆκον νὰ πράξῃ, θὰ ἀπήλλασσε πολλοὺς βουλευτὰς τοῦ κόμματός του οἱ ὁποῖοι δὲν ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου τῆς τοιαύτης ἐλευθερίας σκέψεως καὶ συνειδήσεως ὥστε νὰ καταψηφίσουν τὴν πρότασιν, θὰ τοὺς ἀπήλλασσεν ἐκ τοῦ διλήμματος περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα. Θὰ ἔπερνεν ἐπάνω του τὴν εὐθύνην τοῦ διλήμματος, τὴν εὐθύνην τῆς ἀντιμετωπίσεώς του. Ἀλλὰ τὴν ἀφῆκεν ἐπάνω εἰς τοὺς ὤμους τῶν ὀπαδῶν του, καὶ χωρὶς νὰ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐκ φύσεως οἱ ἀρχηγοὶ ἔχομεν ὤμους ἰσχυροτέρους ἀπὸ τοὺς ἀκολουθοῦντας ἡμᾶς, πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ θεωρῶμεν τοὺς ὤμους μας ἰσχυροτέρους καὶ νὰ ἀναλαμβάνωμεν ἡμεῖς τὸ βάρος. Ἑπομένως δικαιοῦμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκίνησεν — ἔστω ἐμμέσως — τὴν ποινικὴν δίωξιν. Δὲν παρεσύρθη. Ἀλλοίμονον ἂν παρασύρωνται Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι εἶχον μάλιστα πρὸ ἔτους τιμηθῆ διὰ μιᾶς τόσον μεγάλης πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀνέλαβε, λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις οὐσιαστικῶς τὴν εὐθύνην νὰ κινηθῇ ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου ἡ διαδικασία διώξεως τῶν ἀντιπάλων. Ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου μέχρι σήμερον ἔχομεν τὴν σύστασιν Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν τὴν Βουλὴν κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις. Ἔχομεν τὴν σύστασιν Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὰς λεγομένας ὑπερβάσεις καὶ διὰ πολλὰ ἄλλα πέραν τῶν ὑπερβάσεων. Καὶ ἔχομεν καὶ τὴν τελευταίαν πρότασιν ἐπὶ τῆς ὁποίας βεβαίως δὲν ἔλαβεν ἀκόμη θέσιν ἡ Βουλή, πρότασιν προελθοῦσαν ἐπίσης ἀπὸ τὴν ΕΔΑ περὶ συστάσεως Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὰ μυστικὰ κονδύλια. Μὲ ἄλλας λέξεις ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου τὸ κόμμα τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἡγοῦμαι ἔχει περιαχθῆ εἰς μίαν κατάστασιν ἡ ὁποία ἐὰν δὲν εἴχομεν τὴν πίστιν ἡ ὁποία διέπει τὴν ψυχήν μας, ὅτι εἴμεθα ξένοι πρὸς ὅλας τὰς κατηγορίας αἱ ὁποῖαι στρέφονται ἐναντίον μας, ἐὰν δὲν εἴχομεν μέσα μας τὴν δύναμιν τῆς θελήσεως ἡ ὁποία μᾶς διέπει, θὰ μᾶς εἶχε κάμψει. Καὶ ὑπερηφάνως διαπιστώνω τὸ γεγονός, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐκάμφθημεν, ἀλλ’ ἐγενόμεθα ἰσχυρότεροι. Ἐπὶ 5 μῆνας ἔχει ἀπασχοληθῆ ἡ Βουλὴ ἐπανειλημμένως ἐπὶ ὥρας μακράς, ἐπὶ ἡμέρας πολλάς, ἐπὶ νύκτας μακράς, μὲ θέματα συνδεόμενα μὲ τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας ὑφ’ ἡμῶν. Τί ὡραιότερον θὰ ἦτο ἂν εἶχεν ἀπασχοληθῆ μὲ τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχον σχέσιν μὲ τὴν δημιουργίαν. Δὲν πταίομεν ἡμεῖς ἂν ἐπαύσαμεν νὰ εἴμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν δικαιούμεθα βάσει τῆς ἐτυμηγορίας τοῦ λαοῦ νὰ δημιουργήσωμεν περισσότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήσαμεν. Ἐκλήθητε σεῖς. Εἶναι χαρακτηριστικὸν ὅτι οὔτε μιᾶς νυκτὸς συνεδρίασις δὲν ἔχει γίνει διὰ μέγα θέμα συνδεόμενον εἴτε μὲ τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ, εἴτε μὲ τὰ μεγάλα ἐθνικὰ ζητήματα. Καὶ ἐγένοντο τόσαι ὁλονύκτιοι συνεδριάσεις διὰ νὰ κατηγορῆται ἡ ΕΡΕ, διὰ νὰ ὑφίσταται τὴν συστηματικὴν ἐκ μέρους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ τῆς ΕΔΑ ἐπιθέσεως. Δὲν γνωρίζω νὰ ὑπάρχῃ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον νὰ καθιστᾷ θεμιτὴν τὴν τακτικὴν αὐτὴν ἡ ὁποία ἠκολουθήθη ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου καὶ ἐντεῦθεν, ἢ μᾶλλον γνωρίζω, ὅτι δὲν ὑπῆρξε ποτέ. Συνησπίσθησαν διὰ πρώτην φορὰν αἱ δυνάμεις τῆς πλειοψηφίας διὰ νὰ καταστήσουν εἰ δυνατὸν τὸν βίον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τοῦ μεγαλυτέρου κόμματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δημοκρατικῶς ἀβίωτον. Βεβαίως δὲν ἐπέτυχον καὶ δὲν θὰ τὸ ἐπετύχουν ἀλλὰ ἡ ἐπιχείρησις ἐσημειώθη. Πιστεύω ἀκραδάντως ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι βάσει τῶν ἀγράφων ἀρχῶν τοῦ Δημοκρατικοῦ Πολιτεύματος ἡ ἐπιχείρησις αὐτὴ δὲν εἶναι θεμιτή. Διατί; Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ζητεῖ νὰ ἐγκαινιάσῃ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ ποινικῆς εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν ὡς ὅπλου κατὰ τῆς ἐξ ὁρισμοῦ εὑρισκομένης εἰς ἀριθμητικὴν μειονεκτικότητα Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ἐὰν τοῦτο ἐπικρατήσῃ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ ἡ Δημοκρατία. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι: Ἐὰν τὰ πράγματα ἔχουν ἔτσι, ἐάν, δηλαδή, ἀπὸ ἀπόψεως ἀγράφων νόμων τοῦ Δημοκρατικοῦ Πολιτεύματος ἡ γενομένη ἐπιχείρησις ὑπῆρξεν, ὅπως ἰσχυρίζομαι, ἀντίθετος πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς Δημοκρατίας, διατί ἐδέχθην, ὡς ἀρχηγὸς κόμματος, καὶ ἀνέλαβον τὴν εὐθύνην νὰ εἰσηγηθῶ εἰς ἐπανειλημμένας συσκέψεις, ἄλλοτε καὶ προσφάτως, τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος τοῦ κόμματος, ἀνέλαβον τὴν εὐθύνην νὰ εἰσηγηθῶ τὴν συμμετοχὴν εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς ἱστορίας; Τῆς συμμετοχῆς, πρὸ μηνῶν, εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τῆς συμμετοχῆς εἰς τὰς συζητήσεις ἐπὶ τοιούτων θεμάτων; Ὅλοι βεβαίως θὰ γνωρίζητε, ὅτι τὸ μεγαλύτερον τμῆμα τῶν ὀπαδῶν τοῦ κόμματος τοῦ ὁποίου ἡγοῦμαι, προετίμα τὴν μὴ συμμετοχὴν εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ ἔφθανε, πέραν τούτου, εἰς τὴν προβολὴν ἔναντι ἐμοῦ — διότι ὅλα αὐτὰ εἰς τὶς πλάτες τῶν ἀρχηγῶν ρίπτονται· καὶ ὀρθῶς, μέχρις ἑνὸς σημείου — εἰς τὴν προβολὴν ἔναντι ἐμοῦ τῆς ἀξιώσεως ὅπως διακόψωμεν τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν παροῦσαν Βουλήν, δηλαδή, κηρύξωμεν ἀποχήν, ἀποχὴν μέχρι τέλους, ὁπότε καὶ τὸ τέλος θὰ ἔφθανε ταχέως. Τί εἴδους τέλους; Δὲν τὸ ἐγνώριζαν. Καὶ ἐπειδὴ μοῦ ἀρέσει εἰς τὴν πολιτικήν μου ζωὴν νὰ γνωρίζω, καθ’ ὅσον εἶναι δυνατόν, ἢ νὰ διατιμῶ, ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων προβλημάτων, τὰ ἐνδεχόμενα πρὸς ὄφελος ἢ εἰς βάρος τῆς χώρας, δι’ αὐτὸ καὶ δὲν ὑπέκυψα εἰς τὴν πίεσιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἀπὸ πάσης σχεδὸν πλευρᾶς ἠσκήθη — οὐχὶ ἀπὸ πλευρᾶς τῶν συναδέλφων μου ἐν τῇ Βουλῇ, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ περισσότεροι ἦσαν καὶ ἐξ ἀρχῆς σύμφωνοι μαζί μου καὶ οἱ πάντες συνεφώνησαν, ὅταν ἐπέμεινα εἰς τὴν εἰσήγησίν μου — ἀπὸ πολλῶν πλευρῶν, ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης. Καὶ ἡ πίεσις ὑπῆρξε μεγάλη καὶ ἦτο πίεσις συνδεομένη μὲ μίαν ἀπολύτως δεδικαιολογημένην ὀργήν, ἀλλὰ ὡς ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος δὲν ἐδικαιούμην νὰ ἀρκεσθῶ εἰς ἐκτίμησιν τοῦ περιστατικοῦ αὐτοῦ, τοῦ μεγάλου, ἀπὸ ἀπόψεως ψυχολογικῆς καὶ ἠθικῆς, ἀλλὰ περιστατικοῦ τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀορίστους συνεπείας διὰ τὸν τόπον. Δὲν παρεσύρθην λοιπόν. Δὲν ἐννοῶ εἰς τὴν πολιτικήν μου ζωὴν — ἐπιτρέψατέ μου αὐτὴν τὴν κάπως ἐγωϊστικὴν διατύπωσιν — νὰ σύρωμαι καὶ νὰ παρασύρωμαι. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας καὶ ἄλλο σημαντικὸν περιστατικόν, πρόσφατον περιστατικόν, τὸ ὁποῖον καταδεικνύει, ὅτι δὲν παρασύρομαι. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ μνημονεύσω κἂν τὸ περιστατικὸν τοῦτο. Τὸ θεωρῶ, ὅτι εὑρίσκεται ὄπισθεν ἡμῶν πλέον. Ἀλλὰ μήπως, ἐρωτᾶται, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ ὁ ἴδιος ἰσχυρίζομαι καὶ τὸ λέγω αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐνώπιόν σας, ὅτι παρεβιάσθησαν οἱ ἄγραφοι κανόνες, αἱ ἄγραφοι ἀρχαὶ τῆς Δημοκρατίας, μήπως εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἔπρεπε νὰ φθάσω μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ τῆς ἀποχωρήσεως τοῦ κόμματος ἀπὸ τὴν Βουλήν; Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι παρεμερίσθησαν ἢ παρεβιάσθησαν αἱ ἄγραφοι ἀρχαὶ τῆς Δημοκρατίας. Τὸ γράμμα ὅμως τοῦ Συντάγματος καὶ τὸ γράμμα τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν δὲν ἀπέκλειε καὶ δὲν ἀποκλείει, ἐπιτρέψατέ μου αὐτὴν τὴν περίεργον διατύπωσιν, τὴν παραβίασιν αὐτῶν τῶν ἀγράφων κανόνων. Διατί; Ἴσως διότι δὲν τὴν ἐφαντάσθησαν ὡς δυνατήν, ὡς πιθανὴν οἱ συντάκται τοῦ Συντάγματος ἢ οἱ συντάκται τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Πάντως, εἴτε τὴν ἐφαντάσθησαν ὡς δυνατήν, εἴτε ὄχι, δὲν τὴν προέβλεψαν. Ἄρα, ἐφ’ ὅσον δὲν τὴν προέβλεψαν, δὲν τὴν ἀπέκλεισαν. Εἷς ἐκ τῶν κορυφαίων, μάλιστα, ἑρμηνευτῶν τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ὅπως ἠκούσατε χθὲς ἀπὸ τὰ χείλη τοῦ συναδέλφου μου κ. Παπακωνσταντίνου, ἐχαρακτήρισεν ὡς οἱονεὶ μοιραῖον, ἀναγκαῖον κακὸν τὴν δυνατότητα παραβιάσεως αὐτῆς τῆς ἀρχῆς, τῆς ἀρχῆς ὅπως μὴ καταπιέζῃ ἡ πλειοψηφία τὴν μειοψηφίαν χρησιμοποιοῦσα τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν πρὸς πολιτικὸν σκοπόν. Ἀλλά, ὡς προσέθεσεν ὁ διακεκριμένος νομομαθής, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως. Τοιαῦται διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ τοιούτων νόμων δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ ἀξίζουν, ἐφ’ ὅσον γίνεται καὶ ἡ κατάλληλος χρῆσις αὐτῶν, καὶ περιέχουν κινδύνους ὅταν δὲν γίνεται ἡ κατάλληλος χρῆσις αὐτῶν. Θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅτι ὅταν ἡ ΕΔΑ αἰφνιδιαστικῶς, προέβαλε τὴν ἀξίωσιν καὶ κατέθεσε τὴν πρότασιν περὶ συστάσεως Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον, ἠγέρθην ἀμέσως, ἠγέρθην ἅμα τῇ ἀναγνώσει ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τοῦ κειμένου, καὶ εἶπον, πέραν ὀλίγων ἄλλων λέξεων, τὰς ὁποίας ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ εἴπω, καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ πρότασις ἐγένετο ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Πῶς ἦτο δυνατόν, νὰ ἀντείπω εἰς τὸ Σύνταγμα, πῶς νὰ ἀντείπω εἰς τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ἔστω καὶ ἂν γίνεται κακὴ χρῆσις τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν δίδει; Ἔστω, λοιπόν, καὶ παραβιαζομένων τῶν ἀγράφων ἀρχῶν τῆς Δημοκρατίας, ἡ κινηθεῖσα, ποινικὴ δίωξις ἐγένετο ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ νόμου. Καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ παρατηρήσω κάτι οὐσιῶδες καὶ νὰ παρακαλέσω ὅπως ἰδιαιτέρως προσέξητε τὴν παρατήρησιν αὐτήν. Εἰς ὥρας, κατὰ τὰς ὁποίας κρίνεται παγκοσμίως ἡ ἀντοχὴ τῆς Δημοκρατίας, ὤφειλα νὰ δώσω τὸ παράδειγμα τῆς πλήρους προσαρμογῆς, τῆς μέχρι θρησκευτικοῦ φανατισμοῦ προσαρμογῆς καὶ εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος, ἔστω καὶ ἂν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νοήματος, τοῦ περιεχομένου εἰς τὸ σχετικὸν γράμμα τοῦ Συντάγματος ὑπῆρξεν, οὐσιαστικῶς, ἀντίθετος πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς Δημοκρατίας. Εἶναι προτιμότερον νὰ πάσχῃ ἕνα κόμμα, σεβόμενον ὅμως τὴν Δημοκρατίαν, παρὰ νὰ ἀποφεύγῃ τὴν οἱανδήποτε δοκιμασίαν καὶ τὰ οἱαδήποτε παθήματα, ἀρνούμενον κατὰ τὸ δοκοῦν, τὸ κῦρος τῶν κανόνων τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ). Ἀλλὰ καὶ ἄλλος λόγος ἐπέβαλλε νὰ μὴ παρασυρθῶ ἀπὸ τὸ ρεῦμα τῶν ἐπιθυμιῶν τῶν φίλων τῆς ΕΡΕ, νὰ μὴ παρασυρθῶ ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην τῆς παρατάξεως, τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπῶ καὶ νὰ ἀποφασίσω, ὅπως ἀπεφάσισα, τὸν Φεβρουάριον, τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν. Μὲ ἀπαλλάσσει τῆς ἀνάγκης νὰ ἀναπτύξω τὸν ἰδιαίτερον αὐτὸν σπουδαῖον λόγον ἡ πράγματι ὑπερβαλλόντως εἰλικρινὴς τοποθέτησις, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ γενικὸς εἰσηγητὴς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, πρὸ ὀλίγων μόλις ἡμερῶν, λαβὼν πρῶτος, ὡς γνωστόν, τὸν λόγον. Ὁ γενικὸς εἰσηγητὴς ὡμίλησε περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ διεξετραγώδησε μάλιστα διότι ἐχρησιμοποίησε λέξεις σχεδὸν μελοδραματικάς, ὡμίλησε περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς παρουσίας τῶν τεσσάρων βουλευτῶν τῆς ΕΡΕ εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, διότι ἠκούσθη κάποιος ψίθυρος ἢ ἀντίρρησις, ὅτι δὲν ἦσαν μελοδραματικαὶ αἱ φράσεις, ἃς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπιμείνω εἰς τὸν χαρακτηρισμόν, διότι μελοδραματικὴ εἶναι ἡ φράσις, διὰ τῆς ὁποίας μεταβάλλεται ἡ τετρὰς τῶν βουλευτῶν εἰς ὀκτὼ ὀφθαλμούς, βασκάνους, ὅπως εἶπε χθές, λίαν προσφυῶς, ὁ φίλος κ. Παπακωνσταντίνου. Διὰ νὰ εἴπῃ ὁ γενικὸς εἰσηγητὴς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπε, σχετικῶς μὲ τὴν σημασίαν τῆς παρουσίας τῶν ὀκτὼ ὀφθαλμῶν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, σημαίνει ὅτι κάτι ἐστοίχισαν εἰς τοὺς κατηγόρους οἱ ὀκτὼ ὀφθαλμοί. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἔφθανεν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασεν ὁ γενικὸς εἰσηγητής, νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι περιτταὶ αἱ καταθέσεις τῶν μαρτύρων, ἔφθασε δηλαδή, μέχρι τοῦ σημείου νὰ χαρακτηρίσῃ περιττὰς καὶ τὰς καταθέσεις τῶν μαρτύρων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ζητηθῆ ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. Διατί προέβη εἰς αὐτὴν τὴν γενικὴν ἀποδοκιμασίαν μαρτύρων, οἱ ὁποῖοι φέρουν ὀνόματα, πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ὄχι ὅλοι, τιμώμενα ὑπὸ πάντων; Δὲν λέγω, ὅτι οἱ ἄλλοι δὲν εἶναι ἄξιοι τυχὸν τιμῆς, ἀλλὰ εἶναι ἄγνωστοι, ἀνευρέθησαν, ἀνεσύρθησαν ἐκ τῆς ἀφανείας καὶ ἤχθησαν εἰς τὴν ἐπιφάνειαν, χωρὶς νὰ πρέπει. Κύριοι βουλευταί, διὰ τῆς παρουσίας τῶν ὀκτὼ ὀφθαλμῶν, καὶ ἂς προσθέσω, κυρίως τῶν ὀκτὼ χειλέων, διότι ὀκτὼ εἶναι τὰ χείλη τὰ ὁποῖα ἔθετον ἐρωτήσεις, ἀπεκαλύφθη ἡ ἀλήθεια. Εἶναι περίεργον, ὅτι ἠνωχλήθησαν οἱ ὀκτὼ τῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν γνωρίζω ἐὰν ὅλοι ἢ τινὲς ἐξ αὐτῶν, διότι ἐτέθησαν ἐρωτήματα, ἐρωτήματα τὰ ὁποῖα ὤφειλον νὰ θέσουν οἱ ἴδιοι, ἐὰν ἦσαν πράγματι, κριταὶ ἀντικειμενικοί. Δὲν θὰ εἴχομεν τὴν δικογραφίαν τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ἂν δὲν ἦσαν οἱ τέσσαρες, οἱ ὁποῖοι ὠνομάσθησαν ὑπερασπισταί, ὡσὰν νὰ ἔπρεπε καλὰ καὶ σώνει νὰ εἶναι ὅλοι κατήγοροι καὶ ἐκ προκαταλήψεως ἐχθροί, μέσα εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν. Κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὀκτὼ ὀφθαλμοὶ τῶν μελῶν τῆς ΕΡΕ εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν, δὲν ἐτρόμαξαν τοὺς μάρτυρας. Ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ἐτρόμαξαν τοὺς κατηγόρους. Διατί νὰ φοβηθοῦν οἱ μάρτυρες!!! Ὡραιότατα, παρετήρησε χθές, καὶ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ συγκινήσῃ πάντας εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὁ κ. Παπακωνσταντίνου, ὅτι οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοὶ ἦσαν οἱ ὀφθαλμοὶ τῆς ἐκπεσούσης δόξης. Διατί νὰ φοβηθοῦν οἱ μάρτυρες τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτούς, ὅταν παραπλεύρως εἰς τοὺς τέσσαρας, οἱ ὁποῖοι κατεῖχον αὐτοὺς τοὺς βασκάνους ὀφθαλμούς, ἦσαν ὀκτὼ ἄλλοι, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ ἑπτὰ — διότι δὲν δικαιοῦμαι νὰ εἴπω, ὅτι κυβερνᾷ ἡ ΕΔΑ — ἀντιπροσωπεύουν τὴν ἐξουσίαν, τὴν δύναμιν, αὐτὴν τὴν στιγμήν. Τόσον ἀσθενὴς εἶναι ἡ δύναμις; Τόσον ἀσταθὴς εἶναι ἡ ἐξουσία, ὥστε οἱ τέσσαρες οἱ ὁποῖοι ἐξεπροσώπουν τὴν αἴγλην τῆς ἐκπεσούσης δόξης, νὰ ἀσκοῦν μεγαλυτέραν ἐπιρροήν; Κύριοι, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ φίλος κ. Παπακωνσταντίνου, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ συμπληρώσω τὴν φράσιν του καὶ νὰ εἴπω, ὅτι οἱ ὀκτὼ ὀφθαλμοί, δὲν ἦσαν μόνον — καὶ θὰ εἶναι πλήρως σύμφωνος μαζί μου — οἱ ὀφθαλμοὶ τῆς ἐκπεσούσης δόξης, ἀλλὰ ἦσαν καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ τῆς ἀληθείας. Καὶ αὐτὴ — ἡ ἀλήθεια — τοὺς μὲν μάρτυρας ἐβοήθησε καὶ ἐνίσχυσε, τοὺς δὲ κατηγόρους ἠνώχλησε καὶ κατετάραξεν. Τοιουτοτρόπως, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὴν παρουσίαν τῶν τεσσάρων βουλευτῶν τῆς ΕΡΕ — καὶ ἐπιμένω εἰς τὸ θέμα, διότι τὸ πρᾶγμα ἔχει σημασίαν ἰδιαιτέραν δι’ ἐμέ, ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης τοῦ κόμματος τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπῶ — πιστεύω, ὅτι ἐδικαιώθην. Καὶ πάντοτε εἷς ἡγέτης κόμματος εὑρίσκει τὴν δικαίωσίν του, ὅταν ἀντιτίθεται εἰς ἐσπευσμένας ροπὰς τῆς Κοινῆς Γνώμης τοῦ κόμματός του. Ἐπιτρέψατέ μου, λοιπόν, νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Ἀκριβῶς ἐὰν δὲν ἦσαν παρόντες οἱ 4 βουλευταὶ τῆς ΕΡΕ, δὲν θὰ ἐτίθεντο ὡς εἶπον, εἰς τοὺς μάρτυρας τὰ ἐρωτήματα τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν καὶ δὲν θὰ περιήρχετο κἂν ἐγκαίρως εἰς γνῶσιν ἡμῶν τοὐλάχιστον, τὸ πλῆθος ἐκείνων τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα συσσωρευμένα εἰς φακέλλους, ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὰ ὁποῖα τὰ ἐζήτησεν ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ τὰ ἔλαβεν ἀπὸ τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα, ἀπὸ τὴν ΔΕΗ κλπ. Καὶ τὰ θέματα αὐτά, ἐφ’ ὅσον ὑπῆρξεν αὐτὴ ἡ διάθεσις ἀναζητήσεως εὐθυνῶν καὶ δὴ ποινικῶν, δὲν ἀντιμετωπίζονται μόνον μὲ γενικὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ ἀντιμετωπίζονται καὶ μὲ τὴν ἀνεύρεσιν ἑκάστου συγκεκριμένου στοιχείου τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς διάφορα ἔγγραφα καὶ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀποτελῇ λεπτομέρειαν τύποις ἐνῷ νὰ ἐπηρεάζῃ μεγάλως τὴν οὐσίαν. Τοιουτοτρόπως ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἀνετράπη ἡ κατηγορία, ὄχι μόνον ἀνετράπη, ἀλλὰ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι συνετρίβη. Ἡ κατηγορία εἶχε τρία κεφάλαια. Ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Παπακωνσταντίνου, ὅτι εἶχε τρία καὶ μόνον τρία καὶ εἶναι χαρακτηριστικὸν τῆς ἐξεζητημένης προσπαθείας τῶν κατηγόρων, νὰ ἐπιδείξουν δῆθεν ἀμεροληψίαν, τὸ γεγονός, ὅτι ἐφεῦρον καὶ κατεσκεύασαν καὶ ἄλλα κεφάλαια διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπουν, ἰδοὺ κύριοι εἰς τὰ ἄλλα εἴμεθα ἀπαλλακτικοί, ἀλλὰ ἐκεῖ ὅπου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴμεθα τί νὰ κάμωμεν, ἀφοῦ ἡ συνείδησίς μας δὲν τὸ ἐπιτρέπει νὰ εἴμεθα καὶ ἐκεῖ ἀπαλλακτικοί. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει εἰς τὸ μέλλον νὰ ἀκολουθῆται ἡ φαρισαϊκὴ αὐτὴ τακτική. Καὶ μὲ τρόπον γενναῖον ἔπρεπε νὰ ἔλθουν καὶ νὰ εἴπουν οἱ ὀκτὼ κατήγοροι: Παραπέμπομεν ὅλους, τὸν Καραμανλῆν, τὸν Παπαληγούραν καὶ Μάρτην, δι’ ὅλα τὰ κεφάλαια τῆς κατηγορίας, διότι ὅλα τὰ ἄλλα σημεῖα δὲν ἀποτελοῦν συγκεκριμένην κατηγορίαν ὥστε νὰ ὁρισθοῦν καὶ εἰδικοὶ εἰσηγηταὶ πρὸς ἀνάπτυξιν ἀπαλλακτικῆς προσπαθείας. Βεβαίως κατεδείχθη, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ εἰσηγηταὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀπαλλακτικοὶ ἀφῆκαν αἰχμὰς καὶ τὰ ἀντίστοιχα τμήματα τῆς ἐκθέσεώς των περιέχουν ἀνεπιτρέπτους ὑπαινιγμούς. Τὰ τρία κεφάλαια τῆς κατηγορίας αὐτῆς ἔχετε ἀκούσει ἐπανειλημμένως. Ὁ Μέγδοβας συνδεδυασμένος μὲ τὰς γαλλικὰς πιστώσεις, δεύτερον ἡ ECI καὶ τρίτον τὸ ἀλουμίνιον. Καὶ πέραν αὐτῶν ὅλα τὰ ἄλλα ἦσαν διηυθυσμένη ἀμφιβολία. Κύριοι βουλευταί, ὁ Μέγδοβας καὶ αἱ Γαλλικαὶ πιστώσεις ἐνεφανίσθησαν ὡς θέματα συνδεόμενα μὲ τὴν εὐθύνην τοῦ τότε κατὰ καιροὺς Ὑπουργοῦ Βιομηχανίας ἢ Συντονισμοῦ, κ. Παπαληγούρα καὶ αὐτοῦ τούτου τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς περιόδου ἐκείνης κ. Καραμανλῆ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐρευνήσω τὸ θέμα; Οὐδεὶς ἐκ τῶν κυρίων κατηγόρων ἐτόλμησε νὰ ἀντικρούσῃ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας καὶ ὅσα εἶπον οἱ ἄλλοι κύριοι, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν. Οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ, πῶς εἶναι δυνατὸν ἄνθρωπος (ὁμιλῶ περὶ τοῦ Παπαληγούρα), ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε δυσκολίας, συνεχῶς εἰς τὴν OL–CO, ὁ ὁποῖος περιώρισε τὴν ἔκτασιν ὡρισμένων συμβάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐδέσμευον τὸ Κράτος, ὁ ὁποῖος ἀντέδρασε κατὰ τὸ 1955, 56, 57 καὶ μέχρι τοῦ 1958 — πέραν αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει πλέον θέμα — εἰς πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑπερβολή, ἂν καὶ συμβατικῶς δεδομένη, βλαβερὰ διὰ τὴν Δ.Ε.Η. καὶ τὴν χώραν, ἀξίωσις τῆς OL–CO, πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἔπραξεν ὅλα αὐτά, νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ηὐνόησε τὴν OL–CO; Ἐδῶ πρόκειται περὶ μιᾶς καταπληκτικῆς ἐλλείψεως καλῆς πίστεως. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἔλλειψις καλῆς πίστεως, εἶναι καὶ ἔλλειψις θάρρους, διότι δὲν ἀπήντησαν οἱ κύριοι. Νὰ ἀπαντήσουν, πῶς συμβιβάζουν τὰ ἀσυμβίβαστα. Αὐτὸ ἔπρεπε νὰ πράξουν ἀπὸ τὸ βῆμα. Διότι αὐτὸ γίνεται εἰς τὰ δικαστήρια, αὐτὸ γίνεται, ὅταν ἔρχωνται εἰς ἀντιδικίαν ἡ πολιτικὴ ἀγωγὴ καὶ ἡ ὑπεράσπισις. Ὤφειλον νὰ ἀπαντήσουν καὶ νὰ εἴπουν, ἦτο στάσις αὐτή, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ὁ κ. Παπαληγούρας ἀπέναντι τῆς OL— CO, ὅταν τὸ 1954 ἐθεώρησε καθῆκον του καὶ ἐπέτυχε νὰ τροποποιήσῃ ἐν μέρει τὴν σύμβασιν, εἰδικώτερον ὄχι ὡς πρὸς τὸ κατασκευαστικὸν μέρος τοῦ Μέγδοβα, ὅπου δὲν ἦτο ἀνάγκη, διότι εἶχε γίνει ἕνας ἐπιτυχὴς διαγωνισμὸς κατὰ τὰ τέλη τοῦ 1954, ἀλλὰ ὡς πρὸς τὸ θέμα τῶν παραγγελιῶν ὑλικοῦ καὶ ἐπέτυχεν εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τῆς OL— CO καὶ πρὸς ὄφελος τῆς Δ.Ε.Η. καὶ τῆς χώρας, νὰ μειώσῃ τὴν δέσμευσιν τὴν συμβιβαστικήν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν, νὰ μειώσῃ τὸ ποσὸν ἀπὸ 3,5 δισεκ. εἰς 1,5 δισεκ.; Ἔτσι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, δὲν εἶναι;

§7Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Μάλιστα.

§8Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦσαν αὐτὰ πρὸς ὄφελος τῆς OL–CO; Διατὶ δὲν ἀπήντησε κανεὶς ἀπὸ σᾶς, κύριοι κατήγοροι; Καὶ ἐπανελαμβάνατε καὶ ἀνεμασούσατε τὰ ἴδια, τὰ ὁποῖα εἴχατε εἴπει κατὰ τὸν Φεβρουάριον; Ἡ ἀλήθεια δὲν σᾶς πείθει; Ἡ πραγματικότητα δὲν σᾶς ἀνοίγει τὰ μάτια; Καὶ πέραν αὐτῶν, ἦλθε τὰ ἔτη 1956, 1957, 1958 καὶ ἠκούσατε καὶ ἀπὸ τὸν κ. Παπαληγούραν καὶ ἀπὸ τὸν κ. Παπακωνσταντίνου χθὲς καὶ νομίζω καὶ ἀπὸ τὸν κ. Καλλίαν, τὴν πρώτην ἡμέραν, τὸ τί ἔπραξεν ἀντιδρῶν. Ἠγνοήσατε ὅλα αὐτά; Ὁ Παπαληγούρας ἀντέδρα εἰς τὰ συμφέροντα τῆς OL–CO, διότι ἐνδιεφέρετο διὰ τὴν OL— CO. Ὁ Παπαληγούρας περιώρισε τὰς δικαιοδοσίας τῆς OL–CO, διότι ἐνδιεφέρετο διὰ τὴν OL–CO. Ἔ! τοιοῦτον κατηγορητήριον, δὲν εἶχεν ὑπάρξει ποτὲ εἰς τὴν ἱστορίαν δικαστηρίων ἢ Βουλῶν. Εἰς θέματα, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, ὁ ἀντίπαλος εἶναι ἴσως φυσικόν, νὰ προτιμᾷ νὰ μεταβάλλῃ τὴν ἀμφιβολίαν εἰς κατηγορίαν. Τὸ κατανοῶ. Εἰς θέματα, ὅμως, τὰ ὁποῖα εἶναι φαεινότερα τοῦ φωτός, τὸ νὰ ἐπιμένουν νὰ μείνουν καὶ νὰ ζοῦν εἰς τὸ σκότος τοῦ μίσους καὶ τῆς κακίας, αὐτὸ δὲν τὸ ἐννοῶ. Ὁλόκληρη ἡ ἱστορία τοῦ Μέγδοβα, ἔργον παμμέγιστον, ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπερήφανοι ὅλοι οἱ Ἕλληνες καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἶναι ὑπερήφανος καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὡς ἀπαρτιζομένη ἀπὸ Ἕλληνας καὶ ὅλη ἡ Βουλή, εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ Μέγδοβα, ἔργον, τόσον μεγάλον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐν μέρει κατὰ τύχην καὶ λόγῳ τῆς ἱκανότητος τοῦ Παπαλεονάρδου καὶ τῆς ἀνωτάτης ἐπιβλέψεως τοῦ κ. Παπαληγούρα, τὸ εὐθηνότερον, ποὺ ἔχει γίνει, τὰ πράγματα ἔχουν ἔτσι. Ἔχουν ἔτσι, εἴτε τὸ θέλουν οἱ κατήγοροι, εἴτε ὄχι. Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός θὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος βλάπτει τὰ συμφέροντα τῆς OL —CO πρὸς ὄφελος τῆς Δ.Ε.Η. ἢ τοῦ τόπου, νὰ ὠφελῇ ταυτοχρόνως τὰ συμφέροντα τῆς OL–CO. Αὐτὰ λέγονται μόνον ἀπὸ ὅσους δὲν ἔχουν ὀφθαλμούς, διὰ νὰ βλέπουν, ὦτα, διὰ νὰ ἀκούουν, καὶ καρδίας, διὰ νὰ πάλλουν κατὰ τρόπον ἐλεύθερον καὶ οὐχὶ ἐμπαθῆ. Κύριοι βουλευταί, ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον θέμα. Θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ αὐτοῦ μόνον μὲ ἐλαχίστας φράσεις, εἰς τὸ θέμα τῆς ECI. Ἐνεφανίσθην, ὡς γνωρίζετε, ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐξητάσθην ὡς μάρτυς. Θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ κατανοήσητε, κ.κ. συνάδελφοι, τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκομαι, θέσιν ἐξαιρέτως ὀδυνηρὰν καὶ ἠθικῶς κρίσιμον. Οἱ κύριοι, τοὺς ὁποίους ἐξελέξατε, πέραν τῶν 4 τῆς Ε.Ρ.Ε., μὲ ἐχαρακτήρισαν, ἐμμέσως, ὡς ψευδομάρτυρα. Καλῶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νὰ ἀποφανθῇ ἐκεῖνος, ἐὰν εἶμαι ψευδομάρτυς ἢ ὄχι. Εἶπον εἰς τοὺς κυρίους, οἱ ὁποῖοι πράγματι μοῦ συμπεριεφέρθησαν εὐγενῶς, ἀλλὰ θὰ προετίμων νὰ μὴ μοῦ συμπεριεφέροντο εὐγενῶς, ὅταν μὲ ἤκουον, νὰ συμπεριεφέροντο ἐν ὀνόματι τῆς ἀληθείας καὶ τῆς δικαιοσύνης καὶ νὰ ἔπραττον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε, ὅταν θὰ συνέτασσον τὸ πόρισμά των. Εἶπον εἰς τοὺς κυρίους, ὅτι ὁ Καραμανλῆς, οὐδὲν ἐγνώριζεν περὶ τῆς ECI. Εἶπον εἰς τοὺς κυρίους καὶ εἶναι γραμμένον τοῦτο εἰς τὴν ἐξ 85 ἢ 90 σελίδων κατάθεσίν μου, εἶπον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι οὐδὲν ἐγνώριζεν ὁ Καραμανλῆς. Ἐγὼ ἐπῆγα καὶ εἶπον εἰς τὸν Καραμανλῆν, διὰ τὴν ECI. Τὴν EBASCO, βεβαίως, τὴν εἶχεν ἀκούσει, τὴν εἴχατε ἀκούσει ὅλοι. Ἡ ἑταιρεία αὐτὴ ἐμόνταρε τὴν ὅλην ὑπόθεσιν τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ καὶ ἔπειτα τὴν παρέδωσεν εἰς τοὺς Ἕλληνας. Βεβαίως, ἐξετέλεσε τὸ ἔργον της πολὺ καλά. Τὴν ECI οὐδέποτε τὴν εἶχεν ἀκούσει ὁ κ. Καραμανλῆς. Ἐγὼ τοῦ ὡμίλησα περὶ αὐτῆς. Εἶπον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι ὄχι μόνον εἰς τὸν κ. Μάρτην, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐμὲ ἦλθεν ὁ ἐξ Ἀμερικῆς ἀφιχθεὶς Πρόεδρος ἢ Ἀντιπρόεδρος τῆς ECI — δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ ὄνομά του — καὶ μοῦ ἐξέθεσε τὰ πράγματα. Τότε ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Μάρτην, διότι εἰς ἐμὲ δὲν ἔδωσεν ὑπόμνημα, καὶ εἶδον, ὅτι κατηγόρει τὴν EBASCO, ὅτι προέβη, ὅτι εἶχε κάμει πρότασιν, ἡ ὁποία δὲν ἦτο οἵα ἔπρεπε νὰ εἶναι. Καὶ βεβαίως, μὲ ἐπηρέασε τὸ γεγονός, ὅτι ἡ EBASCO ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία ἄνευ διαγωνισμοῦ, καὶ ὀρθῶς ἄνευ διαγωνισμοῦ, εἶχε κάμει τὴν προμελέτην ἐπὶ τοῦ ἔργου καὶ βάσει τῆς προμελέτης ἐγένοντο αἱ προδιαγραφαὶ διὰ τὴν μελέτην καὶ ἐπίβλεψιν. Ὅταν μοῦ τὰ εἶπον, ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ μεταβῶ εἰς τὸν Πρωθυπουργόν, διότι ἠκούοντο πολλά, ὄχι ὑπὸ ἔννοιαν κακήν, ἀλλὰ ἀπὸ ἔννοιαν, ὅτι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑπηρετήσει ἄλλοτε ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τῆς EBA-SCO ἦτο φυσικὸν νὰ τὴν σέβωνται, νὰ ἐπηρεάζωνται ὑπ’ αὐτῆς. Καὶ ἐπῆγα εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ τοῦ εἶπον νὰ καλέσῃ τοὺς διοικοῦντας τὴν Δ.Ε.Η. καὶ νὰ τοὺς εἴπῃ, ὅτι θὰ πρέπει νὰ προσέξουν καὶ ὅτι τὴν ὑπόθεσιν θὰ πρέπει νὰ τὴν ἐξετάσουν ἐκ νέου. Καὶ ὁ κ. Καραμανλῆς ἐδέχθη αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον, μὴ γνωρίζων καὶ μὴ ἐνθυμούμενος ἐκείνην τὴν στιγμήν, ὅταν ἦλθεν ὁ κ. Γουναράκης, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὸν τίτλον κἄν, τὴν φίρμαν κἄν, τοῦ ἄλλου Τεχνικοῦ Γραφείου, δηλαδὴ τῆς ECI. Ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας καὶ ἐμοῦ, οἱ ὁποῖοι εἴχομεν συνέλθει καὶ δι’ ἄλλα θέματα, εἰς τὸ γραφεῖόν του καὶ ὄχι, φυσικά, διὰ νὰ παραστῶμεν ὡς μάρτυρες εἰς αὐτὴν τὴν σκηνήν, εἶπεν, εἰς τὸν κ. Γουναράκην: Προσέξατε καὶ ἐὰν τὰ πράγματα ἔχουν ἔτσι, ἀρχίσατε ἀπὸ αὐτὴν τὰς διαπραγματεύσεις. Βεβαίως, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι τὸ Δ.Σ. θὰ συνεφώνει. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν, ὁ Καραμανλῆς, ἐλησμόνησε τὴν ὑπόθεσιν. Κύριοι, ἐγὼ αὐτὸ τὸ κατέθεσα ἐνόρκως καὶ οἱ κύριοι ἐθεώρησαν, ὅτι εἶμαι ψευδομάρτυς. Κρίνατε καὶ ἀποφασίσατε. Τὸ τρίτον κεφάλαιον τῆς κατηγορίας, εἶναι τὸ ἀλουμίνιον. Τὸ ἀλουμίνιον εἶναι μέγα ἔργον. Δύο μῆνες, ὅπως ἠκούσατε καὶ χθές, πρὶν ἢ γίνῃ ἡ πρότασις, ἡ ὁποία καὶ ἐξειλίχθη εἰς σύμβασιν καὶ ἐξελίσσεται ἤδη εἰς μίαν σπουδαίαν, πραγματικότητα, εἶχον μεταβῆ εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ἐδέχθην ἀπὸ τὴν σημαντικωτέραν ἑταιρείαν ἀλουμινίου, εἰς τὴν ὁποίαν μετέβην, μαζὶ μὲ τὸν κ. Μάρτην καὶ τὸν κ. Α. Τσάτσον, Πρόεδρον καὶ διευθύνοντα σύμβουλον εἰς τὸν OBA, ἐδέχθην τὴν ἀπάντησιν, μολονότι εἶχεν κινήσει τὸ ἐνδιαφέρον αὐτῆς τῆς ἑταιρείας, ὁ Ἀντικαγκελάριος τότε καὶ νῦν Καγκελάριος τῆς Δυτικῆς Γερμανίας δόκτωρ Ἔρχαρτ, ὁ ὁποῖος εἶχεν καὶ προετοιμάσει τὰς ἐπαφάς μου, ἐδέχθην τὴν ἀπάντησιν τὴν ἀπογοητευτικήν, ὅτι δὲν εἶχε κανένα ἐνδιαφέρον. Δὲν ἠρκέσθη νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔχει ἐνδιαφέρον, ἀλλὰ προσεπάθησαν οἱ κύριοι τῆς ἑταιρείας, νὰ μᾶς εἴπουν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱδρυθῇ ὑπὸ συνθήκας, αἱ ὁποῖαι νὰ εἶναι συνθῆκαι συναγωνισμοῦ, ἐπιχείρησις ἀλουμινίου, ἀλουμίνας καὶ ἀλουμινίου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ χθὲς ἠκούσατε, ὅτι ἀμέσως μετὰ ἐγένοντο δύο προτάσεις, ἡ μία δι’ ἀλουμίναν καὶ ἀλουμίνιον καὶ ἡ ἄλλη μόνον δι’ ἀλουμίνιον, χωρὶς νὰ χρησιμοποιῆται δηλαδὴ ὁ ὑπόγειος Ἑλληνικὸς πλοῦτος, ὁ Ἑλληνικὸς βωξίτης. Τὸ ἐθεωρήσαμεν, κύριοι, ὡς μέγα γεγονός, ὡς οἰωνὸν ἀγαθὸν καὶ ἦτο πράγματι μέγα γεγονός. Ποῦ νὰ φαντασθῶμεν, ὅτι τὸ μέγα γεγονός, θὰ ἐξηλίσσετο εἰς μίαν — ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, — μικρόψυχον ὑπόθεσιν ποινικῆς διώξεως, ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν τιμὴν τῆς πραγματοποιήσεως αὐτοῦ τοῦ μεγάλου βήματος. Καὶ ἠκούσατε ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, τὸν φίλον κ. Πρωτοπαπαδάκην, Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ τότε, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι αὐτὸς διεπραγματεύθη τὸ ὅλον θέμα, διότι οὔτε φυσικὰ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, ὁ κ. Μάρτης, ἐπὶ τόσον εἰδικῶν τεχνικῶν θεμάτων, ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ πρωτοβουλίαν — ὡς γνωστόν, ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης εἶναι τεχνικός, εἶναι μαθηματικὸς καὶ οἰκονομολόγος — οὔτε, φυσικά, ὁ Πρωθυπουργὸς εἶχε τὸν χρόνον ἢ τὴν δυνατότητα νὰ ἀσχοληθῇ μὲ λεπτομερείας, οὔτε πρέπει, ὡς Πρωθυπουργός, νὰ ἀσχολῆται μὲ λεπτομερείας. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης διεχειρίσθη τὸ ζήτημα, σᾶς τὸ εἶπεν ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς. Ὁ τότε Πρωθυπουργός, κ. Καραμανλῆς, τὸ παρηκολούθει μὲ ἔντασιν προσοχῆς μεγάλην. Ἄλλως τε, δὲν ὑπῆρξε καὶ στιγμή, ὅπου ἡ ἔντασις τῆς προσοχῆς του νὰ μὴ εἶναι μεγάλη καὶ ἦλθεν ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν — ἔτυχε νὰ εὑρίσκωμαι εἰς τὸ γραφεῖόν του — εἶπεν, εἰς τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην ἢ τὸν κ. Λαμπροῦκον, ἀπόψε, ἐπὶ τέλους, νὰ τελειώνωμεν. Διατί τὸ εἶπε; Πρῶτον, διότι κάθε Πρωθυπουργός, ὅπως κατέθεσα ἐνώπιον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, βιάζεται νὰ παρουσιάσῃ κάτι, ὁ κ. Παπανδρέου, νὰ παρουσιάσῃ ἄλλα πράγματα, ὁ κ. Καραμανλῆς, ἐβιάζετο νὰ παρουσιάσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐνόμιζεν, ὅτι ἦσαν χρησιμώτερα διὰ τὴν στερέωσιν τῆς οἰκονομίας καὶ τὴν πρόοδον τοῦ τόπου. Ἀλλὰ δὲν ἦτο μόνον αὐτό, τὸ ὁποῖον τοῦ ἐπέβαλε νὰ βιασθῇ. Ἦτο καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπεσήμανεν ὁ κ. Δημητρακόπουλος, τὸ εἶπε καὶ ὁ κ. Γ. Ράλλης καὶ χθὲς ὁ κ. Παπακωνσταντίνου. Ὁ κ. Δημητρακόπουλος, χωρὶς νὰ εἶναι ὁ ὑπεύθυνος Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, ἐσκέφθη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχε σκεφθῆ ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος. Εἶπεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Δ.Ε.Η.: Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, μὴ τὸ μάθῃ κανείς, ὅτι εἴμεθα εὐχαριστημένοι καὶ δὲν θελήσουν νὰ προχωρήσουν εἰς τὴν ὁριστικὴν συμφωνίαν, εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῶν συμβάσεων. Ὅταν ἐλέχθη εἰς τὸν κ. Καραμανλῆν, ὅτι ἐφθάσαμεν ἐκεῖ, ὅτι αὐτὰ εἶναι τὰ δεδομένα, ὅτι δὲν ὑποχωρεῖ ἡ ἐπιχείρησις περισσότερον, ἐδῶ, ὅμως, ὑπεχώρησεν εἰς τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ σημεῖον, ποῖος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐνδιεφέρετο διὰ τὸν τόπον, θὰ ἔλεγεν, ἄφησε νὰ περάσουν δύο–τρεῖς ἡμέραι καὶ ποῖος θὰ ἔλεγεν, ἂς συνέλθῃ τὸ Συμβούλιον καὶ ἂς συζητήσῃ δύο ἑβδομάδας; Κατευθύνουν οἱ Πρωθυπουργοί, κύριοι, καὶ ἰδίως εἰς τοιαῦτα μεγάλα θέματα καὶ λαμβάνουν ἀποφάσεις. Καὶ ἐκείνην τὴν στιγμὴν εἶπε νὰ κληθῇ ἀμέσως τὸ Συμβούλιον, τὸ ἀπόγευμα, ἔστω καὶ ἐὰν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἦτο, τύποις, κάπως ἀνώμαλον, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι θὰ ἔπρεπεν 24 ὥρας πρίν, νὰ στέλλεται ἡ ἡμερησία διάταξις καὶ δὲν ἔπρεπε. Καὶ ἀκριβῶς αὐτὸ εἶναι τὸ κατόρθωμα, διότι ἠμποροῦσε νὰ χαλάσῃ ἡ ὑπόθεσις. Καλέσατέ τους ἀπόψε, εἶπε, νὰ καταλήξωμεν καὶ νὰ τὸ ἀνακοινώσω αὔριον. Αὐτὸ ἔγινε, κύριοι, καὶ αὐτὸ εἶναι ἀπάτη, εἶναι ἀπιστία, εἶναι παράβασις καθήκοντος, εἶναι ἀτιμωτικὴ πρᾶξις. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχω νὰ εἴπω περισσότερα, πολλὰ εἶναι καὶ αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπον. Αἰσθάνομαι, πράγματι, κάποιαν ψυχικὴν συστολήν, διότι ἠναγκάσθην νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοιούτων θεμάτων. Δηλαδή, ἂς εἴπω τὴν λέξιν, αἰσθάνομαι κάποιαν ἐντροπήν. Καὶ τὸ λέγω. Ἀλλά, διατὶ νὰ αἰσθάνωμαι ἐντροπήν; Ἀνακαλῶ τὴν σκέψιν. Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔστω καὶ ἐὰν ἀπαρτίζεται κατὰ πλειοψηφίαν ἀπὸ ἀντιπάλους, πρέπει κανεὶς νὰ δίδῃ λόγον. Ὡραιότατα ἤρχισε τὴν ὁμιλίαν του, ὁ κ. Παπαληγούρας. Καὶ εἶμαι ὑπερήφανος, διότι τὸν εἶχα μαθητήν μου εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, εἶμαι ὑπερήφανος, διότι ἐγὼ τὸν εἰσήγαγον εἰς τὴν πολιτικήν, εἶμαι ὑπερήφανος, διότι ὅταν κατὰ τὴν κατοχὴν ἦτο εἰς τὸ Λονδῖνον, ὅπου μετέβη ἐξ Ἑλβετίας, ὑπὸ περιπετειώδεις συνθήκας, διὰ νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του, ἦλθε, παρὰ τὴν ἔντονον σύστασιν καὶ τὴν ἀντίδρασιν τοῦ ἀειμνήστου Βαρβαρέσου, ἐπιμένοντος νὰ μείνῃ ἐκεῖ, ἦλθεν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, καὶ ὑπηρέτησε καὶ ἐγένετο ἀξιωματικὸς καὶ ἐστάλη εἰς τὴν κατεχομένην Ἑλλάδα, ὅταν οἱ Γερμανοὶ ἦσαν ἀκόμη ἐδῶ καὶ ἔλαβε καὶ δικαίως φέρει εἰς τὸ στῆθος του, τὸ Ἀριστεῖον Ἀνδρείας. Δὲν τὸ φέρω ἐγώ, διότι δὲν ἔπραξα ὅσα ἔπραξε, ὑπηρέτησα ὑπὸ ὅρους σκληροὺς μέν, ἀλλὰ χωρὶς νὰ ἐκτεθῶ τότε ὡς στρατιώτης, εἰς αὐτοὺς τοὺς κινδύνους, ἐξετέθην εἰς ἄλλους κινδύνους ἀλλοῦ, ἀλλὰ ὡς Ὑπουργὸς πλέον, ὄχι ὡς στρατιώτης. Εἶμαι ὑπερήφανος, λοιπόν, διότι ἐγὼ τὸν εἰσήγαγον, μετὰ ταῦτα, τὸ 1946, εἰς τὴν πολιτικήν. Καὶ λέγω, ὅτι ὀρθῶς εἶπεν, ἀρχόμενος τοῦ λόγου του, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες πρέπει νὰ λογοδοτοῦν. «Λόγον διδόναι», εἶναι βασικὴ ἀρχή, τὴν ὁποίαν ἔχομεν παραλάβει ἀπὸ τοὺς ἀρχαίους Ἀθηναίους. Καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει κάπου– κάπου, τῶν ἀρχαίων Ἀθηναίων τὴν παρουσίαν, νὰ τὴν αἰσθανώμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Νὰ τὴν αἰσθανώμεθα, ὁπότε, ἐὰν τὴν αἰσθανώμεθα, θὰ ἐνθυμούμεθα, ὅτι καὶ κακίαι ὑπῆρχον τότε, ὅπως ὑπάρχουν καὶ μέσα μας, πολλὲς φορές, ἀλλὰ καὶ ὑπέροχοι στάσεις ἐσημειώθησαν, κατὰ τὸ διάστημα ἑκατόν, κατ’ οὐσίαν, ἐτῶν, διότι ἑκατὸν χρόνια διήρκεσεν ἡ δόξα τῶν Ἀθηνῶν καὶ οὔτε κἂν τόσα. Καὶ τότε, οἱ ἀρχαῖοι Ἀθηναῖοι, πάντοτε, ἦσαν πρόθυμοι νὰ δίδουν λόγον. Οὕτω, δίδω λόγον καὶ ἐγὼ καὶ ἔδωσε λόγον καὶ ὁ κ. Παπαληγούρας. Διατί δὲν ἦλθε νὰ δώσῃ λόγον ὁ Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς; Κύριοι, ὁ Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς, ἐκυβέρνησε τὸν τόπον ἐπὶ ὀκτὼ ἔτη, ἔπραξεν ὅ,τι γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι ἔπραξεν, ἐπραγματοποίησεν ὅσα ποτὲ εἰς τοιοῦτον χρονικὸν διάστημα ἐπραγματοποιήθησαν. Ἐκεῖνος, ὕστερα ἀπὸ ὀκτὼ ἔτη Πρωθυπουργίας τοιαύτης, εἶχε τὸ δικαίωμα καὶ ἔχει νὰ ἀφήσῃ τὴν δικαίαν πικρίαν του, τὴν βαθεῖαν πικρίαν του, νὰ παραμερίσῃ αὐτὸ τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον κατέχει ἐμέ, ἢ κατέχει τὸν κ. Παπαληγούραν, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν προσφέρει πολὺ ὀλιγώτερα. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς Ἑνιαίας Δημοκρατικῆς Ἀριστερᾶς, κ. Ἠ. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§10Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, χαρακτηριστικὸν καὶ ἐξαιρετικὰ ἐνδιαφέρον διὰ τὸ ἱστορικὸν δίπτυχον πρόκειται ὅπως φαίνεται νὰ ἐμφανίσουν αἱ αὐριαναὶ Ἑλληνικαὶ ἐφημερίδες. Εἰς τὴν νέαν πτυχὴν θὰ ἐξαγγέλλεται ἡ ἀπόφασις ἡ ἐπιβάλλουσα βαρείας καταδίκας εἰς τὸν ἕως πρὸ ὀλίγου συνάδελφόν μας, τὸν τιμημένον στρατηγὸν Αὐγερόπουλον καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ κατηγορηθέντας εἰς μίαν ἀθλίαν δικαστικὴν σκηνοθεσίαν. Εἴμεθα ὑπερήφανοι διὰ τοὺς καταδικασθέντας ἀγωνιστὰς καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ἐκδηλοῦμεν τὴν συμπαράστασίν μας. Ἡ ἄλλη πτυχὴ θὰ περιέχει καθ’ ὅλας τὰς ἐνδείξεις τὴν λεύκανσιν καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν κατηγορηθέντων βάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Κύριοι βουλευταί, ὅταν εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας μου δι’ ἐλαχίστων θὰ ἐντάξω τὴν συζητουμένην ὑπόθεσιν, τὸ ἄδοξον τέλος εἰς τὸ ὁποῖον ἄγονται αἱ ἐπαγγελίαι περὶ ἠθικοῦ καθαρμοῦ, εἰς τὸ πλαίσιον ἄλλων ὁμοίας αἰτιολογίας, ὁμοίας πολιτικῆς ἐμπνεύσεως, ὁμοίας προελεύσεως συγχρόνων, σημερινῶν βαρυσημάντων πολιτικῶν ἐξελίξεων, θὰ καταστῇ φανερὸν ὅτι ἡ σημερινὴ ἡμέρα γράφει μίαν μαύρην σελίδα διὰ τὴν Δημοκρατίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπενθυμίσω ὡρισμένα πράγματα. Καθ’ ὅλον τὸν ἥμισυ παρόντα αἰῶνα ἐκτὸς ἀπὸ τὴν περίοδον τῆς Κατοχῆς καὶ τῶν δικτατορικῶν Κυβερνήσεων, ἡ χώρα ἐκυβερνήθη οὐσιαστικῶς ἀπὸ τὰς δύο παρατάξεις, ἀπὸ τὸν παλαιὸν Βενιζελισμὸν καὶ τὸν ἀντιβενιζελισμόν. Εἶναι δυνατόν, εἶναι ἐνδεχόμενον, ὡς ἐξαίρεσις, ὄχι ὡς κανών, νὰ παρουσιάσθησαν καὶ παλαιότερον περιπτώσεις ὑποψίας ἀπίστου διαχειρίσεως. Ὑπενθυμίζω ὅμως, ὅτι ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς 8ετίας τῆς ΕΡΕ, ἤτοι ἀπὸ τὸ 1956, εἰς τὴν ἀρχὴν ὑποψίαι ἐξελιχθεῖσαι ὕστερα εἰς κοινὴν βοήν, εἰς δημοσίαν κατηγορίαν περὶ ἀπίστου διαχειρίσεως ἐνεφανίζοντο ἀπὸ μῆνα σὲ μῆνα. Ἀρχίσαμε τὸ 1956 μὲ τὰ ὀλιγώτερον σημαντικά. Πρῶτον ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις τῶν πιστώσεων «Μέλισσα», ἡ γνωστὴ ὡς ὑπόθεσις «κουμπάρου». Μετ’ ὀλίγον ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις Παπαεμμανουήλ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σταθῶ ἐπ’ ἐλάχιστον εἰς αὐτήν, ὄχι διὰ νὰ τὴν ὑπενθυμίσω, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπενθυμίσω τοῦτο, ὅτι διαχειριζόμενος ξένα χρήματα, τὰ χρήματα τοῦ ἱδρυτοῦ τοῦ Ἱδρύματος Σισμανόγλου, ὁ Παπαεμμανουὴλ εἶχε προβῆ εἰς ἔργα σπουδαῖα, καὶ εἰς τὴν ὀργάνωσιν ἑνὸς ἀπολύτως ἐκσυγχρονισμένου νοσηλευτικοῦ ἱδρύματος. Τὸ ὅτι ὅμως ξένα χρήματα, ἢ μᾶλλον μέρος ξένων χρημάτων, τὰ ὁποῖα διεχειρίσθη, διετέθησαν ὀρθῶς, δὲν ἀπέτρεψε τὴν καταδίκην του εἰς 4ετῆ φυλάκισιν δι’ ὅσον τμῆμα ἀπίστως διεχειρίσθη. Ἐάν, λοιπόν, ὑπῆρξαν καὶ ὑπῆρξαν, χθὲς μάλιστα μὲ λυρισμόν, ὡρισμέναι ἐξάρσεις περὶ ἔργων τὰ ὁποῖα ἐγένοντο, εἴτε μὲ ὑπερφορολόγησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἴτε μὲ ὑποχρέωσιν αὐτοῦ, δὲν σημαίνει ὅτι νομιμοποιεῖται ὁ διαχειριστὴς τῶν ξένων χρημάτων εἰς πᾶσαν οἱανδήποτε ἀθέμιτον καὶ ἐπιζήμιον πρᾶξιν ἔξω τῆς πίστεως πρὸς τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον προορίζεται ἡ διαχείρισις καὶ ἡ διάθεσίς των. Σὲ λίγο, μετὰ τὴν ὑπόθεσιν Παπαεμμανουὴλ ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις τῶν μεταλλείων Βάβδου. Κατόπιν ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις τῶν βραχωδῶν οἰκοπέδων, ἡ ἀνεξήγητος καὶ σφοδρὰ ἐπικριθεῖσα σειρὰ παραχωρήσεων κατὰ τὴν συνομολόγησιν τῶν συμβάσεων Νιάρχου, Ὠνάση, Κέννεκοτ Κόπερ. Κατόπιν ἔρχεται τὸ σκάνδαλον τοῦ πρώτου διϋλιστηρίου. Ἔρχεται μετὰ ἡ περίπτωσις τῆς παραχωρήσεως εἰς ἕνα ἰδιώτην, στενῶς συνδεόμενον μὲ τὴν ἡγεσίαν τῆς τότε Κυβερνήσεως, μέρος τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος τῆς χώρας διὰ νὰ ἀγοράσῃ δι’ αὐτοῦ καὶ νὰ ἀποκτήσῃ μίαν ἢ δύο Τραπέζας. Ἔρχεται κατόπιν ἡ διαβόητος περίπτωσις Μποῦγκε, διὰ τὴν ὁποίαν παμψηφεὶ ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν Προοδευτικῶν, ἐψήφισε τὴν παραπομπὴν κατὰ τὸν νόμον περὶ τῆς εὐθύνης Ὑπουργῶν ἀποτραπεῖσαν μὲ τὴν ἀπαλλακτικὴν ψῆφον τῆς πλειοψηφίας τῆς ΕΡΕ. Κατόπιν ἦλθεν ἡ ἄλλη σύμβασις τῆς Μποῦγκε, ἡ γνωστὴ σύμβασις τῆς «Μούργας». Κατόπιν ἔρχεται τὸ διϋλιστήριον Τὸμ Πάππας, ἡ σκανδαλωδεστάτη δευτέρα σύμβασις τῆς Ὀλυμπιακῆς τὰ ἔργα ἀζώτου καὶ ΛΙΠΤΟΛ, ὁ Παναμᾶς τῶν μυστικῶν κονδυλίων, αἱ διαβόητοι ἐργολαβίαι, ἡ Ὁμόνοια, ἡ Πάρνης, τὰ Τουριστικά. Καὶ διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ πλέον ἀμφιβολία οὔτε εἰς τὰ ἔσχατα πέρατα τῆς Ἑλλάδος περὶ τοῦ τρόπου καὶ τῆς ἀντιλήψεως ἡ ὁποία ἐπεκράτει ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τοῦ χρήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὑπάρχει ἡ κραιπάλη μικρῶν κοινωφελῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιοῦντο πρὸς ἐξαγορὰν Κοινοταρχῶν καὶ Δημάρχων καὶ πρὸς κομματισμόν. Κατόπιν ἔρχονται τὰ τῆς Ἐργατικῆς Ἑστίας. Ὅλα αὐτὰ ἀποτελοῦν ἕνα κατάλογον μακρότατον τοῦ ὁποίου ἀτελῶς ἀπὸ μνήμης παραθέτω μερικὰ ἀπὸ τὰ ποιὸ διαβόητα δεδομένα. Εἶναι δημοσία ἡ κατακραυγὴ καὶ ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις δίδει ἀφειδῶς ὑποσχέσεις περὶ ἠθικοῦ καθαρμοῦ. Ὑπόσχεται τὴν δημοσίευσιν τῆς Μαύρης Βίβλου τῶν ἔργων καὶ τῶν ὑπερβάσεων, εἰδικώτερον δὲ περὶ τοῦ ἀλουμινίου, ποὺ ὑπῆρξε τὸ ἀποκορύφωμα ὅλης αὐτῆς τῆς θεωρηθείσης ὡς ἀπίστου διαχειρίσεως. Εἴχομεν φράσεις ἐπιγραμματικάς: «Ἀποδεικνύεται ἐλέγετο τότε, ὅτι ἡ ΕΡΕ δὲν εἶναι μόνον παράνομος, εἶναι καὶ ἠθικῶς ἔκπτωτος. Δὲν εἶναι Κυβέρνησις, εἶναι συμμορία. Μὲ τὸν ἀνένδοτον ὁ λαὸς θὰ καταλύσῃ καὶ τὴν παράνομον Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἀνήθικον σύμβασιν. Ἡ Δημοκρατία θὰ νικήσῃ καὶ μαζὶ μὲ τὴν Δημοκρατίαν ἡ ἀρετή». Κύριοι συνάδελφοι, δὲν μᾶς διέπει πνεῦμα ἀντεκδικήσεως. Εἴμεθα ὅμως ὑπερήφανοι, διότι ἡμεῖς ἐφέραμεν τὸ βάρος τῆς εἰσαγωγῆς πρὸς κρίσιν μερικῶν πτυχῶν ἀπὸ αὐτὴν τὴν καταγγελθεῖσαν ὡς ἄπιστον διαχείρισιν. Καὶ ἔχομεν εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν βραχωδῶν οἰκοπέδων τὴν γνωστὴν λύσιν. Καὶ ὕστερα — δὲν ἦτο δυνατὸν ἄλλως γενέσθαι — μετὰ τὴν πρότασιν τῆς ΕΔΑ, περὶ συστάσεως Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ὑπερβάσεων, ἔχομεν τὴν ὑποβολὴν κατὰ τὴν τρίτην καὶ τελευταίαν ἡμέραν συζητήσεως ἰδίας προτάσεως τοῦ αὐτοῦ περιεχομένου καὶ τὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης πρόταξιν τῆς ψηφοφορίας κατὰ τρόπον ταχυδακτυλουργικὸν διὰ νὰ μὴ φανῇ, ὅτι ἡ ΕΔΑ παρέσυρε τοὺς βουλευτὰς τῆς Ε. Κ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀνάγκην οὔτε εὑρεσιτεχνίας, οὔτε προβαδίσματος, ἀπεβλέψαμεν εἰς τὴν οὐσίαν καὶ δι’ αὐτὸ ἐψηφίσαμεν τὴν ὀψιγενῶς ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως πρότασιν.

§11Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἀπέγινεν;

§12Η. ΗΛΙΟΥ. Θὰ μᾶς τὸ εἴπῃ ὁ κ. Πρόεδρος, ἐκτὸς ἂν πρόκειται νὰ καταποντισθῇ καὶ αὐτή. Ἔπειτα ἔχομεν τὸν θρῦλον μιᾶς ὑπὸ τοῦ ὡρισμένου καὶ μάλιστα ὑπὸ μείζονος ἀριθμοῦ κυβερνητικῶν βουλευτῶν ὑπογραφείσης προτάσεως διὰ τὰ μυστικὰ κονδύλια, μετὰ τὰς ἐκθέσεις τῶν Ἀνωτάτων Δικαστικῶν κ.κ. Τούση, Κανελλάκου καὶ Σακελλαρίου καὶ κατόπιν γνωστῶν πιέσεων ἡ πρότασις ἐκείνη δὲν ἐμφανίζεται, δὲν κατατίθεται, χρειάζεται καὶ ἐδῶ τὴν πρωτοβουλίαν νὰ πάρῃ ἡ ΕΔΑ. Καὶ ἤδη μολονότι ἐκκρεμεῖ μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ ΠΕΣΣΙΝΕ συζήτησις πρὸς ἀναθεώρησιν τῆς συμβάσεως, ἥτις ὑπεγράφη, ὑφ’ ἃς συνθήκας ὑπεγράφη καὶ ἐνῷ ἦτο ἀπαραίτητον καὶ ἐνῷ ἦτο ἐθνικὴ ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, διὰ τῆς ὁποίας νὰ προκύπτῃ, ὅτι ἡ σύμβασις ἐκείνη ὑπεγράφη διὰ δόλου καὶ ἀπάτης, ὁδηγεῖται ἡ ὅλη ὑπόθεσις ἡ ψηφισθεῖσα τὸν Φεβρουάριον ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Σώματος εἰς τοὺς σκοπέλους τῆς παραγραφῆς. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ μὲν τῆς νομικῆς πτυχῆς τῆς παραγραφῆς ἐπιφυλάσσομαι ἀπὸ τῆς θέσεώς μου καὶ μὲ τὴν ἰδιότητα τοῦ νομικοῦ ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τῶν διαδικαστικῶν ζητημάτων νὰ εἴπω τὰς ἀπόψεις μου καὶ νὰ πείσω διατὶ ἡ παραγραφὴ δὲν ὑπάρχει. Ἤθελα ὅμως νὰ σημειώσω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι τόσον ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἐπὶ τῆς προτάσεως πρὸς σύστασιν Ἐξεταστικῆς καὶ ὄχι Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὰ βραχώδη οἰκόπεδα, ὅσον καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅσον ἐπίσης καὶ ἄλλοι ὁμιληταὶ καὶ ὁ συνάδελφος τῆς ΕΡΕ κ. Ἰορδάνογλου, εἰς ἀξιοσημείωτον ὁμιλίαν του, φαίνονται κυριαρχούμενοι ἀπὸ τὴν ἀνησυχίαν μήπως γίνῃ τοῦτο. Ἐὰν ὑπάρξῃ ἀπόφασις παραπομπῆς καὶ ἔπειτα τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον ἀποφανθῇ ὑπὲρ τῆς παραγραφῆς, μήπως προσγίνῃ βλάβη μὴ δυναμένη νὰ ἐκκαθαρισθῇ δικαστικῶς εἰς τοὺς Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι ἐγκαλοῦνται. Δι’ αὐτὸ ὑπεστηρίχθη, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαγγελθῇ ὁπωσδήποτε ἡ παραγραφή. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ πάσχει. Βεβαίως ὑπάρχουν εἰς τὴν κοινωνικὴν ζωὴν πλαδαρᾶς ἴσως ἠθικῆς ἀντιλήψεως καὶ συμπεριφορᾶς ἀφανῆ καὶ ἄσημα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα προκειμένου νὰ ἀντικρύσουν τὸν δικαστήν, ἁρπάζονται ἀπὸ οἱονδήποτε λόγον ἐξαλείψεως τοῦ ἀξιοποίνου, ὄχι μόνον ἀπὸ τὴ παραγραφὴν ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἔμπρακτον μετάνοιαν, ἡ ὁποία σημαίνει ὁμολογίαν τοῦ ἀδικήματος κατὰ ξένης περιουσίας. Ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι διὰ τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν ὅταν ὑπάρχῃ συζήτησις περὶ ἀξιοποίνου παραβάσεως, ὑπάρχει τὸ πολιτικῶς καὶ ἠθικῶς ἀπαράγραπτον, ὅπως ἀπαράγραπτος εἶναι καὶ ἡ λαϊκὴ ἀξίωσις διὰ χρηστὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων πραγμάτων. Μήπως ἐπειδὴ μὲ τὸ πρόσχημα τῆς παραγραφῆς παρεκάμφθη ἡ σύστασις Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν βραχωδῶν οἰκοπέδων, ἔπαυσε τάχα διὰ τοῦτο νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἐνώπιον τοῦ λαοῦ τὸ θέμα αὐτό; Ὥστε ἓν ἐπιχείρημα ἀπρόσφορον διὰ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας μεγαλοποιεῖται ἁπλῶς διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πρόσχημα καὶ διὰ νὰ συγκαλυφθῇ ἡ ὑπόθεσις. Δὲν θὰ ὑποπέσω εἰς τὸ λάθος νὰ ἐξετάσω τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Ὑπάρχει ἕνα μακροσκελὲς πόρισμα τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὸ ὁποῖον ἰδιαίτερα ἐκτίθενται εἰς 80 σελίδες αἱ παραπεμπτικαὶ ἀπόψεις καὶ ἐνδείξεις κατὰ τὴν κρίσιν τῆς πλειοψηφίας καὶ εἰς ἄλλας τόσας αἱ ἀπαλλακτικαὶ προτάσεις τῆς μειοψηφίας. Τὸ πόρισμα αὐτὸ ἔρχεται κατόπιν τοῦ πορίσματος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκτάκτου ἐλέγχου ἐκ τριῶν Ἀνωτάτων Δικαστικῶν, μελῶν τῶν τριῶν Ἀνωτάτων Δικαστηρίων τῆς χώρας. Καταλαμβάνει τὸ πόρισμα ἐκεῖνο 130 σελίδας. Ἐπὶ ἑξαήμερον ἠκούσθησαν ἐδῶ αἱ ἐκτιθέμεναι ἀπόψεις ἀναλυτικῶς ἐξεταζομένου καὶ ἐκτιθεμένου τοῦ θέματος. Θὰ περιορισθῶ σήμερον μόνον εἰς ἕνα νέον στοιχεῖον, εἰς τὴν σήμερον δημοσιευθεῖσαν καὶ πρὸ μηνὸς μόλις ὑποβληθεῖσαν ἔκθεσιν τοῦ Βρεταννοῦ Μπόλτον, εἰς τὸν ὁποῖον εἶχεν ἀνατεθῆ ὑπὸ τῆς ΔΕΗ ἡ μελέτη τῶν θεμάτων τῆς συμβάσεως ἀλουμινίου συνταχθεῖσα πρὸ μηνός. Ἀναφέρει μεταξὺ ἄλλων ἡ ἔκθεσις αὐτὴ ὡς τέταρτον σημεῖον τὰ ἑξῆς: «Ἐκτιμᾶται σήμερον, ὅτι τὸ πραγματικὸν κόστος τοῦ παρεχομένου εἰς τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου ρεύματος θὰ εἶναι περίπου 2,5 φορὰς ἀνώτερον τῆς τιμῆς τῆς προβλεπομένης ὑπὸ τῆς συμβάσεως». Ἀκολουθοῦν ἄλλα τρία σημεῖα καὶ εἰς τὸ συμπέρασμά της ἡ ἔκθεσις λέγει: «Ἡ ζημία ἐκ τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ ἀλουμινίου, ἀναφέρει ἡ αὐτὴ ἔκθεσις Μπόλτον θὰ πρέπει νὰ καταλυφθῇ διὰ τῶν τιμῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιβαρύνουν τοὺς ἄλλους καταναλωτάς, ἐκτὸς ἐὰν ἐφαρμοσθῇ ἡ λύσις τῆς ἐπιδοτήσεως. Εἰς ἀριθμοὺς τοῦτο ἀντιπροσωπεύει διὰ τὸ ἔτος 1966 αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ ρεύματος ὅλων τῶν ὑπολοίπων πελατῶν κατὰ 5% περίπου». Ἀπὸ τὰ δύο πορίσματα καὶ ἀπὸ τὴν συζήτησιν συνάγεται, ὅτι προέκυψαν σοβαρώταται, βαρύταται ἐνδείξεις περὶ τελέσεως τῶν κατηγορουμένων πράξεων. Ἐπεχειρήθη ἡ ἀνασκευὴ τῶν ἐνδείξεων δοθεισῶν ἐξηγήσεων. Αἱ ἐξηγήσεις αἱ δοθεῖσαι δὲν ἐξηφάνισαν, δὲν ἀνέτρεψαν τὰς ἐνδείξεις. Διότι ἡ ἀνάκρισις μόνον ἐνδείξεις μελετᾷ. Δὲν εἶναι Δικαστήριον, δὲν ἀποφαίνεται τελικῶς ἐὰν μετουσιοῦνται αἱ ἐνδείξεις εἰς ἀποδείξεις. Ἐὰν αἱ ἐνδείξεις μετουσιωθοῦν εἰς ἀποδείξεις, τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον θὰ κρίνῃ, αὐτὸ εἶναι ἁρμόδιον. Τὸ σύστημα τὸ Ἑλληνικόν, περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, διεπόμενον ἀπὸ τὸ Σύνταγμα, εἶναι σοφὸν καὶ εἶναι σχεδὸν πρωτότυπον, ἦτο ἡ δευτέρα χώρα, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ποὺ ἐθεσμοθετήθη τὸ σύστημα περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ἦτο ἡ δευτέρα χώρα ποὺ εἰσήγαγεν ἀνάλογον σύστημα δικαστικῆς κρίσεως τῶν ἐγκαλουμένων Ὑπουργῶν. Εἰς ὅλας σχεδὸν τὰς χώρας τοῦ κόσμου καὶ σήμερον ἀκόμη, αἱ εὐθῦναι τῶν Ὑπουργῶν δικάζονται ἀπὸ πολιτικὰ Σώματα, ἀπὸ τὴν Γερουσίαν ἢ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τῶν Λόρδων. Θέλω νὰ καταστήσω σαφές, ὅτι ἀρκεῖ τὸ γεγονός, ὅτι ὑπάρχουν ἐνδείξεις διὰ νὰ μᾶς ὑποχρεώσῃ ἠθικῶς εἰς ὑπερψήφισιν τῆς προτάσεως τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ ψῆφος μας θὰ σημάνῃ, ὅτι ὑπάρχουν σοβαραὶ ἐνδείξεις. Δὲν πρόκειται νὰ εἶναι ψῆφος καταδικαστική. Ἄλλος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ πολίτευμα θὰ ἀποφανθῇ. Εἶναι τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, συντιθέμενον ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ δώδεκα ἐκ τοῦ συνολικοῦ ἀριθμοῦ Ἀρεοπαγιτῶν, Ἐφετῶν καὶ Προέδρων αὐτῶν διὰ κληρώσεως ἀναδεικνυομένων. Δὲν ἔχομεν ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ καταδικάσωμεν. Ἀλλὰ καὶ ἐφ’ ὅσον βαρύταται ἐνδείξεις προκύπτουν, δὲν εἶναι δικαίωμά μας νὰ ἀπαλλάξωμεν. Ἡ δὲ χθεσινὴ ἐπιχειρηματολογία περὶ τοῦ ἀντιθέτου, ἡ προβληθεῖσα ἀπὸ τὸν Πρόεδρον κ. Πιπινέλην, εἶναι τοὐλάχιστον πρωθύστερα, διότι ὑπεστήριξεν ὅτι χρειάζεται πλήρης ἀπόδειξις διὰ νὰ χωρήσῃ τὸ Σῶμα εἰς παραπομπήν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι βέβαια κάτι τι ποὺ φαίνεται σὰν μεγαλοψυχία καὶ γενναιοφροσύνη τὸ νὰ παίρνῃ κανεὶς θέσιν ὑπὲρ ἀπαλλαγῆς οἱουδήποτε ἐγκαλουμένου. Ἀπεναντίας, ἀξίωσις περὶ ἐφαρμογῆς τῶν ποινικῶν νόμων, ἐμφανίζεται σὰν σκληρότης, σὰν κακότης, σὰν πολιτικὸς διωγμός. Ἀλλὰ μία τοιαύτη συναισθηματικὴ τοποθέτησις ποὺ χαρίζεται εἰς ἐκείνους ποὺ τυχὸν ἠδίκησαν, εἰς ἐκείνους περὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν ἐνδείξεις ὅτι ἠδίκησαν καὶ ἀπέστησαν ἀπὸ τὴν ὀφειλομένην χρηστὴν διοίκησιν, αὐτὴ ἡ συναισθηματικὴ ἐπιείκεια εἶναι σκληρά, ἀπηνὴς καὶ ἄδικος πρὸς τὸν μοχθοῦντα λαόν, ὁ ὁποῖος ἐπεβαρύνθη ἀπὸ τὴν κρινομένην ὑπόθεσιν μὲ τοὐλάχιστον 3.800.000.000, κατ’ ἄλλους δὲ ὑπολογισμούς, ἴσως φθάσῃ μέχρι 10.800.000.000 ἡ σπατάλη. Ἡ καθιέρωσις τῆς ἀσυδοσίας, ἡ νομιμοποίησις τῆς ἀτάκτου καὶ ἀπίστου διαχειρίσεως, εἶναι καιρὸς νὰ τερματισθῇ. Εἶναι καιρὸς νὰ τεθῇ τελεία καὶ παῦλα εἰς τὴν 8ετῆ παράδοσιν τῆς ΕΡΕ. Πρέπει κάποτε νὰ γίνωμεν Κράτος. Νὰ παύσῃ ἡ πλαδαρὰ ἀντίδρασις κατὰ τῆς ἀπίστου διαχειρήσεως. Διότι ἄλλως ἀγόμεθα πλὴν ἄλλων καὶ εἰς ὑπονόμευσιν καὶ κατάλυσιν καὶ τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν, ὅπως μὲ τόσην πειστικότητα ἀνέπτυξεν ἐνώπιον ἡμῶν χθὲς ὁ συνάδελφος κ. Ἐφραιμίδης. Πέραν τῶν ἀνεπαρκῶν ἐξηγήσεων ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἡ ΕΡΕ προέβαλεν ὡρισμένα προσφιλῆ της ἐπιχειρήματα. Περίπου ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀγορητὰς μὲ ἀποκορύφωμα πάλιν τὴν τοποθέτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πιπινέλης, ἠθελήθη νὰ παρασταθῇ, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1877, ὁ νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ἦτο νόμος μὴ ἀποβλέπων εἰς τὴν τιμώρησιν τῶν ἀδικούντων ἐνδεχομένως Ὑπουργῶν, ἀλλὰ εἰς τὴν προστασίαν τῆς τιμῆς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ὄχι. Ὁ νόμος ἐκεῖνος καὶ ἡ πρόβλεψις τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος εἶναι νόμοι προστασίας τοῦ λαοῦ ἀπὸ ἀδικοπραγοῦντας Ὑπουργούς. Προνοοῦν δὲ τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ νόμος μίαν διαδικασίαν περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, καθιέρωσαν Δικαστήριον, διότι ἐδέχθησαν τὸ αὐτονόητον αὐτό, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὴν βάσιν κάθε Δημοκρατίας, ὅτι οἱ δημόσιοι ἄνδρες δὲν εἶναι ἀνώτεροι ὑποψίας, ἀλλὰ λογοδοτοῦν καὶ ἐλέγχονται καὶ δίδουν λόγον τῶν ἀξιοτιμωρήτων πράξεών των. Φυσικὰ δὲ ὁ ὁρίζων αὐτὴν τὴν διαδικασίαν ὥρισε καὶ τὰς διαδικαστικὰς ἐγγυήσεις ἐναντίον κάθε ἀδίκου καταδιώξεως ἢ καταδίκης, ὅπως καὶ ἡ Κοινὴ Ποινικὴ Δικονομία ὁρίζει διαδικαστικὰς ἐγγυήσεις κατὰ τῆς ἀδίκου καταδιώξεως οἱουδήποτε, καὶ τοῦ τελευταίου ἰδιώτου. Δὲν καθιερώνει ὅμως καὶ διὰ τοῦτο, οὔτε ὑπεστηρίχθη ποτέ, ὅτι καθιερώνει τὸ ἀκαταδίωκτον. Ἐξ ἄλλου ἡ μειοψηφία τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς εἶπε περίπου τὰ ἀκόλουθα: «Ἀπαιτεῖται ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῶν κρινομένων ὑποθέσεων, νὰ εἶναι πάντοτε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἠθικὸν καὶ πολιτικὸν ἀνάστημα». Ζητῶ νὰ μοῦ συγχωρηθῇ ἡ χρῆσις μιᾶς λαϊκῆς παροιμίας. Ἐδῶ τίθεται, ὅπως λέγει ὁ λαός, μπρὸς ὁ ἀραμπᾶς καὶ πίσω τὰ βόδια. Θεωρεῖται ὡς ἀπριόρι δεδομένον, ὅτι ὑπάρχει τὸ ἦθος, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ ταμποῦ καὶ δὲν εἶναι αἱ πράξεις τῶν διαχειριζομένων τὰ δημόσια πράγματα ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἄγουν εἰς συμπεράσματα περὶ τοῦ ἤθους. Εἶναι δηλαδὴ τὸ ἐκ τῶν προτέρων δεδομένον ἦθος, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποκλείει κάθε ἐνέργειαν ἐλέγχου καὶ ἐξετάσεως πράξεων, περὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν βαρύταται ἐνδείξεις, ὅτι ἀποτελοῦν ἐκδήλωσιν ἀπίστου διαχειρίσεως. Παραβλέπω, κύριοι συνάδελφοι, τὸ βασικὸν ἐπιχείρημα τοῦ Προέδρου κ. Πιπινέλη, ὅτι δίωξις δικαστικὴ δι’ ἐνδείξεων περὶ ἀπίστου διαχειρίσεως ἤθελον ἀγάγει εἰς παροξυσμὸν καὶ εἰς ἐθνικὸν διχασμόν. Ἐν ὀνόματι αὐτοῦ τοῦ ἐπιχειρήματος, ἐζητήθη νὰ ἐξαιρεθῇ κάθε ἐλέγχου πᾶσα παρανομία, πᾶσα ἀτασθαλία, πᾶσα διαχείρισις. Κύριοι συνάδελφοι, οὐδεὶς φυσικὰ ἔμφρων δημοκρατικὸς ἄνθρωπος ἔχει τὴν αὐταπάτην, ὅτι ἡ ἀποψινή, μέλλουσα, ἀπαλλακτικὴ ψῆφος θὰ ὁδηγήσῃ εἰς μὴ παροξυσμόν, Εἶναι γνωστόν, ὅτι μόλις λευκανθοῦν, κατὰ τὸ πρότυπον τῶν δικαστηρίων ἀποναζιστικοποιήσεως τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, ὅπου οἱ χθεσινοὶ δικασταὶ τῶν στρατοπέδων καὶ ἡγέται τῶν Ἔς–Ἔς παραδίδονται καὶ λευκαίνονται καὶ ἐξέρχονται ὡς γνήσιοι δημοκράται καὶ ὀπαδοὶ τῶν ἀρχῶν τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, μόλις παραδοθοῦν λευκοὶ οἱ ἐγκαλούμενοι Ὑπουργοί, θὰ ἐπαναρχίσῃ ἀδίστακτος καὶ ἀνελέητος κατὰ τῆς Δημοκρατίας, ὄχι ἁπλῶς τῶν Κομμάτων, πόλεμος: Κατὰ τῆς οἰκονομίας, κατὰ τῆς πίστεως εἰς τὸ νόμισμα, κατὰ τῶν πάντων ἀνατρεπτικὸς πόλεμος τῆς ΕΡΕ, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσῃ τὴν 8ετίαν, τὴν ὁποίαν παρέτεινε δι’ ἐκλογικῶν πραξικοπημάτων, διὰ βιασμοῦ τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ὁποίας ἀγλαοὶ καρποὶ εἶναι αἱ ἄπιστοι διαχειρίσεις, τὰς ὁποίας ἐμνημόνευσα. Ἔτσι, ὁ καταδικασθεὶς καὶ κατηγορούμενος καὶ σήμερον ἀπὸ τὸν λαόν, θὰ ἐμφανισθῇ ὡς τιμητὴς καὶ ἡ δημοκρατία ποὺ ἐθριάμβευσε, θὰ εἶναι ἀποδυναμωμένη κατὰ ἓν βασικὸν ὅπλον της. Ἀλλά, ἀνεξαρτήτως τούτου, πιστεύω, ὅτι ἀποτελεῖ φαρισαϊσμὸν τὸ νὰ ἐπισείῃ ὡς κακὸν τὸν ἐθνικὸν διχασμόν, ἐκείνη ἡ παράταξις, ποὺ ὡς μοναδικὸν ὅπλον τῆς πολιτικῆς της ἐπικρατήσεως ἔχει τὸν διχασμὸν καὶ τὸν ἀποκλεισμὸν ἀπὸ τὴν δημοσίαν ζωὴν τῶν ὑγιεστέρων, τῶν προοδευτικωτέρων μελῶν τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, τῶν ἐργαζομένων μαζῶν. Κύριοι συνάδελφοι, πῶς ὅμως αἱ ἐπαγγελίαι διὰ τὸν ἠθικὸν καθαρμόν, πῶς ἡ πανηγυρισθεῖσα ἀπὸ τὸν λαὸν ψῆφος περὶ συστάσεως Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, τοῦ Φεβρουαρίου, πῶς ἡ πολύμοχθος ἐργασία καὶ τὰ συντριπτικὰ πορίσματα τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, πλειοψηφίας ἐπὶ τέλους κυβερνητικῶν βουλευτῶν, πῶς λησμονοῦνται καὶ ἀποδοκιμάζονται; Τὶ ὑπάρχει πίσω ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀλλαγὴν σκηνικοῦ μεταξὺ Φεβρουαρίου καὶ ψήφου Ἰουνίου; Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀνάγκη τοῦ διαλόγου, ἡ ἀνάγκη τῆς προσπαθείας ἐποικοδομήσεως δημοκρατικοῦ μέλλοντος διὰ τὴν χώραν, ἐπιβάλλει εἰς ἐμὲ παρρησίαν καὶ εἰλικρίνειαν. Καὶ πρὸς τὴν ἡγεσίαν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ πρὸς τὰς δημοκρατικὰς μάζας ποὺ ἔδωσαν κατηγορηματικὰς ἐντολάς, ὄχι ἐξουσιοδότησιν ἐν λευκῷ, ποὺ ἔδωσαν κατηγορηματικὰς ἐντολὰς βασισθείσας εἰς προεκλογικὰς ἐπαγγελίας, εἰς ἕνα πρόγραμμα συγκεκριμένον καὶ σαφές, σπουδαῖον κεφάλαιον τοῦ ὁποίου ἦτο ὁ ἠθικὸς καθαρμός. Ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ στελέχη καὶ τοὺς βουλευτὰς ποὺ ἐξεδήλωσαν μὲ τὴν ἐκκρεμῆ πρότασίν των περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας τὴν ἀντίθεσίν των πρὸς τὴν λύσιν πρὸς τὴν ὁποίαν ὁδηγοῦνται καὶ ὅσον καὶ ἂν πιέζονται κατανοοῦν, ὅτι κάθε πίεσις πρὸς συμβιβασμὸν ἀποτελεῖ παραχώρησιν, ἐγκατάλειψιν διακηρύξεων καὶ ἀποδυναμώνει τὴν Δημοκρατίαν. Κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλω εὐθύτητα, εἰλικρίνειαν, παρρησίαν. Ἡ νέα τροπὴ ποὺ καταποντίζει τὴν ἐπαγγελίαν περὶ ἠθικοῦ καθαρμοῦ, εἶναι προϊὸν μιᾶς πολιτικῆς σκέψεως καὶ μάλιστα μιᾶς πολιτικῆς συναλλαγῆς καὶ δὴ μιᾶς ὑπηγορευμένης πολιτικῆς. Καὶ τὸ χειρότερον δὲν ἐξαντλεῖται κἂν εἰς τὴν θέσιν ἐπὶ τοῦ προβλήματος τῆς παραπομπῆς ἢ τῆς παραγραφῆς ἡ ὑπαγορευομένη πολιτική. Ἀποτελεῖ τὸ σημερινὸν θέμα τὴν μίαν πλευρὰν ἀπὸ ἕνα πολύπλευρον σύστημα μέσα εἰς τὸ ὁποῖον ἐντάσσονται ὑπαγορευόμεναι ὑποχωρήσεις εἰς πλείονας κρισίμους τομεῖς τῆς σημερινῆς δημοσίας ζωῆς. Διετυπώθη δημοσία καὶ κατηγορηματικῶς. Τὸ ἐζήτησεν ἡ Αὐλή, τὸ ἐζήτησεν ὁ Βασιλεύς. Οἱαδήποτε διάψευσις, ἀναμενομένη ἄλλως τε, δὲν θὰ καλύψῃ τὴν ἀλήθειαν. Ἀνεγνωρίσθη πανηγυρικῶς ἡ ἀλήθεια ἀπὸ τὸν κυβερνητικὸν τύπον. Δὲν διεψεύσθη, ἐνῷ κατ’ ἐπανάληψιν ἐδημοσιεύθη. Καὶ τέλος εἶναι γνωστὰ καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτεθοῦν καὶ τὰ πρόσωπα καὶ αἱ συνθῆκαι καὶ ὁ τρόπος καὶ ὁ χρόνος τῆς ἀσκήσεως αὐτῶν τῶν εἰσηγήσεων. Κύριοι συνάδελφοι, πρῶτα–πρῶτα, ἂς πάρωμεν αὐτὸ τὸ ταλαίπωρον Σύνταγμα. Τὸ ἄρθρον 79 ὁρίζει, ὅτι οὐδεμία διαταγὴ τοῦ Βασιλέως, ἔγγραφος ἢ προφορική, ἀπαλλάσσει τῆς εὐθύνης τοὺς Ὑπουργούς. Τὸ δὲ ἄρθρον 81 ὁρίζει ὅτι ὁ Βασιλεὺς δύναται νὰ ἀπονείμῃ χάριν εἰς Ὑπουργὸν καταδικασθέντα ὑπὸ τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου μόνον τῇ συγκαταθέσει τῆς Βουλῆς. Δηλαδή, εἰδικῶς εἰς τὸ θέμα αὐτὸ οὔτε ἐκ τῶν προτέρων ἔγκρισις εἶναι ἀνεκτή, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὸ προνόμιον τῆς χάριτος εἶναι ἀκέραιον, τελοῦν ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς ἐγκρίσεως, τῆς συγκαταθέσεως τῆς Βουλῆς. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται τὰ πράγματα αὐτά; Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ὁμιλήσω μὲ παρρησίαν, διότι κρίνονται σπουδαῖα συμφέροντα καὶ προβλήματα τῆς χώρας. Ἔλαβεν ἡ ἡγεσία τῆς Κυβερνήσεως ἐπιτακτικὴν ἐντολὴν νὰ ἀσκήσῃ πραγματικὴν ἐξουσίαν κατὰ δημοκρατικὸν τρόπον; Τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ἐντολῆς αὐτῆς παρέλειψεν. Ἠδύνατο ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔχῃ καταλάβει τὴν ἐξουσίαν δημοκρατικῶς, νὰ ἀποκαταστήσῃ δημοκρατίαν, νὰ ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὰς θέσεις—κλειδιὰ τοὺς πρωτεργάτας τοῦ φασισμοῦ, τοὺς πρωτεργάτας τοῦ πραξικοπήματος, τοὺς πρωτεργάτας τοῦ σχεδίου «Περικλῆς», νὰ ἐκδημοκρατήσῃ τὴν διοίκησιν, νὰ ἐκδημοκρατήσῃ τὴν Αὐλήν, νὰ ἐθνικοποιήσῃ τὸν στρατόν, τὸν ὁποῖον ἄφησε ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ ΙΔΕΑ καὶ τῶν πρωτεργατῶν τοῦ «Περικλῆ», νὰ ἐκδημοκρατήσῃ τὴν νομοθεσίαν καὶ τὴν οἰκονομίαν, νὰ ἀσκήσῃ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ καὶ ἐπὶ τῶν διεθνῶν σχέσεων ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη, τὴν ἀδέσμευτον ἀπὸ πάσης πιέσεως Ἑλληνικὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ σημειώσω, ὅτι ἐνῷ μεγαλοστόμως διεκηρύσσετο, ὅτι ἡ δημοκρατία ἐθριάμβευσεν, ἡ ἡγεσία τῆς Κυβερνήσεως κατείχετο ἀπὸ τὴν ψυχολογίαν ἡττημένου, ἀπὸ τὸ πλέγμα τοῦ ἐθνικῶς μὴ ἀξιοπίστου ὁ ὁποῖος ἐθεώρησεν, ὅτι τοῦ παρείχοντο ὡς παραχώρησις ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τοῦ ἔδωσε δικαιωματικῶς ἡ ψῆφος τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος τοῦ ἔδωσε τὴν ἐντολὴν νὰ τὰ ἐφαρμόσῃ. Ἔτσι ἐσταθεροποιήθησαν θέσεις τὰς ὁποίας εἶχε πρόριζα κλονίσει ὁ ἐκλογικὸς σεισμὸς τῆς 16ης Φεβρουαρίου 1964. Ἀνεπτύχθη συνωμοσία καὶ ἀντεπίθεσις μὲ ἀποτέλεσμα τὸ ὅτι, εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, πρέπει νὰ καταλάβωμεν διὰ νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς τὰς ἐθνικῶς συμφερούσας λύσεις, εἰς τὰς λύσεις ποὺ ἀποκαθιστοῦν τὴν δημοκρατίαν, ἐξέσπασε καὶ μαίνεται κρίσις ἐξουσίας εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Τὸ ἴδιον ποὺ συμβαίνει, κ. συνάδελφοι μὲ τὸν ἠθικὸν καθαρμὸν συνέβη καὶ μὲ τὸ στρατιωτικὸν μὲ τοὺς παραμερισμοὺς καὶ τὴν ἐξουδετέρωσιν καὶ προγραφὴν νομιμοφρόνων ἀξιωματικῶν. Τὸ ἴδιον συμβαίνει μὲ τὸ Κυπριακόν, ὅπου παρὰ τὰς ἐπαγγελίας καὶ παρὰ τὴν ἀρχικῶς ἐξαγγελθεῖσαν πολιτικὴν κατελήξαμεν εἰς τὸ νὰ ἐξαρτῶμεν τὴν αὐτοδιάθεσιν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴν συνεννόησιν μὲ τὴν Τουρκίαν καὶ θέτομεν τὴν πραγμάτωσιν ἀπαραγράπτων δικαιωμάτων ὑπὸ τὴν αἵρεσιν συγκαταθέσεως τῆς Τουρκίας. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ μὲ τὸ μέγα θέμα ποὺ ἐξέσπασε τὴν ἑβδομάδα αὐτὴν ἀπὸ τοὺς προβοκάτορας. Ἐνῷ τὸ ἄρθρον 97 παρ. 2 τοῦ Συντάγματος ὁρίζει, ὅτι ἰδιῶται δύνανται νὰ ὑπαχθοῦν ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τῶν στρατιωτικῶν δικαστηρίων μόνον διὰ πράξεις στρεφομένας κατὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ τοῦτο ἡρμηνεύθη καὶ ἀπὸ τοὺς στρατιωτικοὺς ἀκόμη δικαστικοὺς συγγραφεῖς, ὅτι τὸ «δύναται» ἀπαιτεῖ νόμον διὰ τοιαύτην παραπομπήν, οὐδεμία δὲ διάταξις νόμου ἐπιτρέπει αὐτά, τὰ ὁποῖα συνέβησαν τὴν ἑβδομάδα αὐτήν, ὁ κύριος 817760, δηλαδὴ ὁ ἀντισυνταγματάρχης, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ σχέδιον Περικλῆς ἦτο ὁ κλειδοκράτωρ δι’ αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τηλεφώνου, τὸ δεξὶ χέρι τοῦ τότε ἀρχηγοῦ τῆς ΚΥΠ Νάτσινα, συνέταξεν ἓν ἔγγραφον γνωσθὲν εἰς τὸν ἀντιπολιτευόμενον τὴν Κυβέρνησιν τύπον πρὶν γνωσθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ πίσω ἀπὸ τὴν πλάτην τῆς Κυβερνήσεως ἐκίνησεν ὁλόκληρον τὸν κρατικὸν μηχανισμὸν καὶ συνελήφθησαν ἰδιῶται εἰς τὰ τέσσαρα πέρατα τῆς Ἑλλάδος. Διότι ἐνῷ αὐτὰ ὅλα δὲν τὰ ἐπιτρέπει τὸ Σύνταγμα .....

§13Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι αὐτός, ἡ Κυβέρνησις.

§14Η. ΗΛΙΟΥ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, δὲν ἔδωσα ἀφορμήν, παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε.

§15Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ λάβω θέσιν ἐπ’ αὐτοῦ, εἰσέρχεσθε εἰς θέματα ξένα.

§16Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐὰν λοιπὸν σήμερον γίνεται αὐτὴ ἡ σειρὰ συλλήψεων παρὰ τὸ Σύνταγμα καὶ ἡ παράδοσις εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀρχάς, διατὶ αὔριον ἕνας ἄλλος ἢ ὁ ἴδιος ὁ κ. 817760 δὲν θὰ γράψῃ ἕνα πόρισμα—χαρτὶ καὶ στυλογράφον ἔχει— διὰ 500 καὶ διὰ 10.000 πολίτας; Ὑπάρχει ὄχι πίεσις ἀλλὰ κατάλυσις τῶν δημοσίων ἐλευθεριῶν, ἐὰν παραδίδωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἰδιῶται εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀρχὰς ἄνευ δικαιοδοσίας διὰ νὰ ὑποστοῦν ὅσα ὑπέστησαν ἐκεῖνοι οἱ ἀεροπόροι εἰς τὴν γνωστὴν σκηνοθετηθεῖσαν δίκην.

§17Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε ......

§18Η. ΗΛΙΟΥ. Παρακαλῶ τελειώνω. Τερματίζω ἐντὸς πέντε λεπτῶν. Κύριοι συνάδελφοι δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω τίποτε ἐπὶ τῆς οὐσίας. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὑπάρχῃ ἁπλῆ πρόκλησις ἄνευ φθορᾶς τινος ἢ ἐὰν ἡ πρόκλησις αὐτὴ συνδυάζεται μὲ φθορὰν οἱανδήποτε, εἶναι πάντως προκαταρκτικῶς ἀναγκαῖον νὰ ἀπολυθοῦν ἀμέσως οἱ παρανόμως καὶ ἀντισυνταγματικῶς κρατούμενοι ἀπὸ στρατιωτικὰς ἀρχὰς καὶ δεύτερον —πρέπει νὰ τὸ γνωρίζετε— ἐὰν ὑπάρχῃ οἱαδήποτε φθορὰ ἀναζητήσατέ την ἀλλοῦ, ἀναζητήσατε ἐὰν τὴν φθορὰν αὐτὴν οἱ ἴδιοι οἱ προβοκάτορες τὴν ἔκαμαν, ἀναζητήσατέ την εἰς ξένους δακτύλους, οἱ ὁποῖοι ἀνησυχοῦν διὰ τὴν ὡρίμανσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ χειραφέτησίν του ἀπὸ τὴν ἐξάρτησιν ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ, ἀναζητήσατέ την ἐνδεχομένως —εἰς τὸν Ἕβρον ἔλαβε χώραν καὶ εἶναι γνωστὸν τὸ ἐπίπεδον τῶν σχέσεων μὲ τὴν Τουρκίαν— ἀναζητήσατέ την εἰς τουρκικὸν δάκτυλον, ἀναζητήσατέ την ὁπουδήποτε ἀλλοῦ, ἀλλὰ τὸ μόνον ποὺ ἀποκλείεται, τὸ μόνον ποὺ δὲν ἠμπορεῖτε, διότι δὲν ὑπάρχει, διότι εἶναι ἐσχάτη συκοφαντία, νὰ τὴν ἀναζητήσετε εἰς τὴν ἀριστεράν. Εἶναι ἡ ἀριστερὰ ξένη ἀπολύτως. Καταγγέλλω καὶ στιγματίζω τὰς ἀδιστάκτους αὐτὰς μεθόδους ὑπονομεύσεως τῆς δημοκρατίας, ἔστω καὶ ἂν ἔσπευσε πρὸ πάσης ἐξακριβώσεως ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ ὁμιλήσῃ περὶ κομμουνιστικοῦ δακτύλου, ὡς νὰ μὴ τοῦ ἔφθανε τὸ πάθημά του τῆς ἐπερωτήσεως Φροντιστοῦ περὶ κομμουνιστικοῦ δακτύλου. Κύριοι συνάδελφοι, ἐτελείωσα τὴν παρέκβασιν, ἀλλὰ ἦτο ἀπαραίτητος ἡ ἀπαρίθμισις τῶν ὁμοίας φύσεως καὶ ἐμπνεύσεως θεμάτων μὲ τὰ θέματα ποὺ εὑρίσκονται ἐπὶ τάπητος, θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔδει νὰ εἶχον ἔλθει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, πρὸς συζήτησιν λόγῳ τῆς ὑψίστης σοβαρότητός των, ἀλλὰ ἀναγγέλλεται —πρᾶγμα ποὺ μοῦ θυμίζει τὰς μεθόδους τοῦ ἱδρυτοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε.— ἀναγγέλλεται, ὅτι μετὰ τὸ κλείσιμον τῆς Βουλῆς ἀπὸ ραδιοφώνου διὰ μονολόγου θὰ τὰ ἐκθέσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἦτο ἀπαραίτητος ἡ παράθεσις ὅλων αὐτῶν τῶν δεδομένων διὰ νὰ ἀποδειχθῇ πόθεν προήρχετο ἡ ἔμπνευσις διὰ τὴν ἐκφύλισιν τῆς ὑποθέσεως τοῦ ἠθικοῦ καθαρμοῦ ποὺ τόσον ἐπιτακτικῶς τὸ ἐζήτησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως λέγω μὲ εἰλικρίνειαν καὶ μὲ παρρησίαν, δὲν γνωρίζω ἢ μᾶλλον γνωστότατον εἶναι, δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω κατὰ ποῖον τρόπον ἀσκεῖται ἐπ’ αὐτοῦ ἡ πίεσις καὶ ὁ ἐκβιασμός, ποὺ ἀναμφισβητήτως καὶ ἀπὸ ἐξωπολιτικοὺς καὶ ἀπὸ ξένους κύκλους ἀσκεῖται, ἀλλὰ ἔχει χρέος, διότι ὁ λαὸς τοῦ ἔδωσε τὴν δύναμιν, νὰ ἀντιστῇ καὶ νὰ χωρήσῃ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς ὑπαρχούσης κρίσεως ἐξουσίας. Ἐὰν δὲν ἀντιστῇ δὲν ὑπάρχει πυθμήν, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν θὰ τὸν ρίψουν καὶ δὲν ὑπάρχει ταπείνωσις εἰς τὴν ὁποίαν δὲν θὰ τὸν ὑποβάλουν. Κύριοι συνάδελφοι, αἱ ἐφεδρεῖαι τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς νομιμότητος εἶναι τεράστιαι. Καὶ μία οὐσιαστική, ὄχι μόνον διὰ ὡραίων λόγων καὶ δι’ ὡραίων ἐπιγραμμάτων ἐκδήλωσις σταθερότητος καὶ ἀντιστάσεως εἰς τὴν ἐκτροπὴν ξεσηκώνοντας θύελλαν λαϊκῆς δημοκρατικῆς συμπαραστάσεως θὰ ἐνεργήσῃ πολλαπλασιαστικῶς, θὰ ἐκμηδενίσῃ κάθε συνωμοσίαν κατὰ τῆς δημοκρατίας καὶ θὰ καταστήσῃ ἀκατάλυτα τὰ ὀχυρὰ τῆς Δημοκρατίας. Ὀφείλω νὰ προείπω, ὅτι ἐὰν τελεσιδίκως πεισθῇ ὁ λαός, ὅτι ὁδηγεῖται μὲ στενά, μὲ ἀσταθῆ, μὲ κλονιζόμενα βήματα, καὶ ὅτι σύρεται πρὸς τὸν ἐξανδραποδισμὸν ἐκ νέου, τὸν ἐξανδραποδισμὸν αὐτὸν τὸν ἀποστέργει, τὸν ἀποκρούει, καὶ ἐκινήθη νὰ τὸν ἀνατρέψῃ τότε ποὺ ἦτο καθεστώς, τότε ποὺ ἦτο κατάστασις, τότε ποὺ εἶχεν ἐπιβληθῆ μὲ τὴν βίαν καὶ μὲ τὴν νοθείαν καὶ μὲ τοὺς παρακρατικούς. Καὶ θὰ ὑπάρξουν αἱ δυνάμεις, αἱ δυνάμεις αἱ ἀστείρευτοι ὡς Δημοκρατία, αἱ ὁποῖαι θὰ προστατεύσουν ἀποτελεσματικὰ τοὺς θεσμοὺς καὶ θὰ διευρύνουν ἀκόμα παραπέρα τὶς Δημοκρατικὲς κατακτήσεις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΔΑ).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§20Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν πρόκειται ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἠλιοῦ εἰς τὴν πολιτικολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐκτὸς θέματος καὶ ἐκτὸς Κανονισμοῦ. Δὲν δύναμαι ὅμως ν’ ἀφήσω ἀναπάντητον τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς ἀγορεύσεώς του διὰ τοῦ ὁποίου ἠθέλησε νὰ ἐμφανίσῃ, ὅτι ἐξέφυγε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἀσφάλεια τῆς Χώρας, ἡ ἀσφάλεια τῶν πολιτῶν, ὅτι συλλαμβάνονται πολῖται ἀπὸ ἀστυνομικὰς ἀρχάς, ὅτι παραπέμπονται εἰς Στρατοδικεῖα, παρὰ τὸ Σύνταγμα, παρὰ τοὺς νόμους. Καὶ ἐχρησιμοποίησε πρὸς στήριξιν τῆς ἐπιχειρηματολογίας του τὰς τελευταίας συλλήψεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἀλλαχοῦ. Τὴν εὐθύνην τὴν φέρω ἐγώ. Ἐγὼ διέταξα τὰς συλλήψεις ἐκείνας. Αἱ Στρατιωτικαὶ Ἀρχαὶ εἶναι ἄμοιροι τῶν συλλήψεων. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν κατηγγέλθησαν, ὅτι ἐγένοντο ὡρισμέναι παράνομοι πράξεις εἰς τὴν Θράκην καὶ ὅτι ἐκ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἔχει συλλέξει ἡ προανάκρισις τῶν Στρατιωτικῶν ἀρχῶν παρέχεται ἡ ὑποψία, παρέχεται ἡ βασιμότης, ὅτι ὑπάρχει εὐρυτέρα συμμετοχὴ εἰς τὰς ἐκνόμους ἐκείνας ἐνεργείας. Συνεσκέφθην καὶ μὲ τὰς ἁρμοδίας Στρατιωτικὰς Ἀρχάς. Δὲν θέλω, δὲν μοῦ ἐπιτρέπεται νομίζω, ἐφ’ ὅσον ἐκκρεμεῖ ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τῶν ἁρμοδίων δικαστικῶν ἀρχῶν τοῦ τόπου μας, ἀδιαφόρως ἐὰν αἱ Στρατιωτικαὶ αὐταὶ Ἀρχαί, αἱ δικαστικαὶ ἀρχαὶ δὲν εἶναι τῆς ἀρεσκείας ἐκείνου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τοῦ εὑρισκομένου εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὀργάνωσις τῆς Πολιτείας μας, αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀσκοῦντες τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν καὶ ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ εἶναι οἱ νόμοι καὶ ἐνεργοῦν τὰ ἁρμόδια ὄργανα ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου ἐντὸς τοῦ Συντάγματος εἶναι σεβαστοί. Εἴχομεν, λοιπόν, αὐτὴν τὴν πληροφορίαν καὶ ἔδωκα ἐντολὴν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὰς ἀστυνομικὰς ἀρχὰς νὰ προβοῦν εἰς τρεῖς συλλήψεις ἐν Ἀθήναις. Διότι δύο συλληφθέντες εἶχον ἀναφέρει ἐγγράφως ὅτι τὴν ἐντολὴν διὰ τὴν κατηγορουμένην πρᾶξιν εἶχον πάρει ἀπὸ τὸν πατέρα τους καὶ ὁ πατήρ τους ἦτο κάτοικος Ἀθηνῶν. Νὰ μὴ συλληφθῇ νὰ μὴ γίνῃ μία ἔρευνα εἰς τὸ σπίτι τους νὰ ἴδωμεν τί ἔγινε; Τρεῖς συλλήψεις ἔγιναν εἰς Ἀθήνας παρουσίᾳ Εἰσαγγελέως διὰ τῶν Ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν καὶ ὄχι διὰ τῶν Στρατιωτικῶν. Μετεφέρθησαν εἰς Θεσσαλονίκην εἰς τὰς ἁρμοδίας Στρατιωτικὰς ἀρχάς, διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους βάσει τῆς φύσεως τοῦ καταγγελθέντος, ἂς εἴπωμεν, ἐγκλήματος ἁρμόδιαι ἦσαν αἱ Στρατιωτικαὶ Ἀρχαὶ καὶ ἀναμένομεν τὴν ἐξέλιξιν τῆς ἀνακρίσεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὅλον θέμα. Ἐμεγαλοποιήθη ἀδίκως χωρὶς καμμίαν βάσιν. Τρεῖς συλλήψεις ἐγένοντο ἐν Ἀθήναις καὶ ἐδῶ πέρα ἀνεγράφη, ὅτι ἐκινητοποιήθη ὁλόκληρος ἡ ἀστυνομία τὴν νύκτα τῆς Παρασκευῆς πρὸς τὸ Σάββατον. Οὔτε κινητοποίησις ὑπῆρξεν, οὔτε τίποτε. Τέσσαρες ὁμάδες Ἀστυνομικῶν ἀπὸ 3–4 ἀστυνομικὰ ὄργανα μὲ ἕνα Εἰσαγγελέα συνέλαβον 3 ἀνθρώπους καὶ ἔκαμον ἔρευναν εἰς τὸ σπίτι τους διὰ νὰ ἴδουν ἂν ὑπάρχουν πειστήρια. Αὐτὸ εἶναι ὅλο τὸ θέμα.

§21Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀμφισβητῶ ἂν ὑπάρχει οἱαδήποτε διάταξις νόμου, ἡ ὁποία νὰ ἐπιτρέπῃ καὶ νὰ καθυπαγάγῃ αὐτὰς τὰς πράξεις εἰς τὰς Στρατιωτικὰς Ἀρχάς. Ἀνεξαρτήτως τούτου δὲν εἶναι ζήτημα ἀρεσκείας ἢ μὴ ἀρεσκείας παρατάξεως εἶναι ζήτημα ἀρεσκείας τοῦ Συντάγματος. Ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ πληροφορῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ βασανίζονται ὅπως ἐβασανίσθησαν οἱ ἀεροπόροι καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εὑρίσκονται εἰς κίνδυνον ζωῆς καὶ σωματικῆς ἀκεραιότητος.

§22Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τίθεται ἄλλο θέμα, ἂν οἱ συλληφθέντες σύμφωνα μὲ τὸ Σύνταγμα καὶ μὲ τοὺς νόμους τυγχάνουν κακομεταχειρίσεως. Εἶναι ἄλλο τὸ θέμα αὐτὸ καὶ ἄλλο τὸ θέμα ἂν αἱ συλλήψεις ἐγένοντο σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους καὶ τὸ Σύνταγμα ......

§23Η. ΗΛΙΟΥ. Ἔχετε εὐθύνην.

§24Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἕτερον ἑκάτερον.

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτος, ἀπὸ ἀπόψεως κανονισμοῦ ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως σεβασμοῦ τοῦ μεγάλου προβλήματος τὸ ὁποῖον παρεμπιπτόντως ἐθίγη, ὡμίλησεν ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, ἐπὶ τοῦ θέματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου, ἐγὼ τοὐλάχιστον, μολονότι ἀρχηγὸς πολὺ μεγαλυτέρου κόμματος, δὲν θεωρῶ ὅτι ὁ Κανονισμὸς μοῦ ἐπιτρέπει νὰ ὁμιλήσω. Ἀλλὰ πέραν τούτου, ὄχι μόνον ὁ Κανονισμὸς δὲν μοῦ τὸ ἐπιτρέπει, ἀλλὰ δὲν μοῦ τὸ ἐπιτρέπει καὶ τὸ γεγονός, ὅτι προβλήματα τὰ ὁποῖα ἐξετάζονται ὑπὸ τῆς Δικαιοσύνης, πέραν ὡρισμένων κρίσεων γενικῶν τὰς ὁποίας δικαιούμεθα νὰ διατυπώσωμεν διὰ τοῦ τύπου ἢ καὶ ἐδῶ, ὅτι πλέον τούτων, δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, παρὰ μόνον ὅταν ἔχῃ κανεὶς τὸ αἴσθημα τῆς ἐνοχῆς, νὰ τὰ θίγῃ προώρως. Δὲν ἔχω τὸ αἴσθημα αὐτό. Ἀλλὰ ἔχω φροντίδα ἐθνικὴν καὶ προχωρῶ πέραν τούτου. Ἔχω ἐθνικὴν ἀγωνίαν. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν θὰ ὁμιλήσω.

§26Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι ἀπαράδεκτος καὶ ἐπιστρέφεται ὁ ὑπαινιγμὸς περὶ αἰσθήματος ἐνοχῆς. Ὑπῆρξεν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἀεροπορίας ὅταν ἔγιναν οἱ γνωστοὶ βασανισμοὶ εἰς τοὺς ὁποίους ἀνεφέρθην καὶ ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ αἴσθημα ἐνοχῆς ἐμπνέον αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν διαγωγὴν τῆς Δημοκρατίας, διὰ τῶν ἀφοσιωμένων εἰς τὴν παράταξίν του παρακρατικῶν. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς

ΕΡΕ).

§27Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρὸς τοὺς κ.κ. βουλευτὰς τῆς ΕΡΕ). Παρακαλῶ. Οὐδὲν ἐπεισόδιον διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ ἄλλο θέμα. Κύριε Πρόεδρε, πάλιν ἀνακριβείας, ὡς συνήθως, λέγει ὁ κομμουνισμός, διὰ τῶν χειλέων τοῦ κ. Ἠλιοῦ. Δὲν ὑπῆρξα ἐγὼ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, οὔτε ἦτο ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὅταν ἐγένοντο ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπαινίσσεται. Ἦτο εἰς τὴν ἐξουσίαν Κυβέρνησις Κέντρου μὲ Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸν κ. Μαῦρον. Ἐγὼ ἔπραξα ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον. Ἀνέθεσα εἰς Ἀνώτατον Δικαστήν, οὐχὶ τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ εἰς τὸν τότε Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸν κ. Κυριακόπουλον, τὴν Προεδρίαν τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, διακοπείσης τῆς Συνεδριάσεως τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, ἡ ὁποία εἶχεν ἀρχίσει — δὲν τὴν διέκοψα ἐγὼ ἀλλὰ οἱ ἴδιοι οἱ δικασταὶ ἀπεφάσισαν — καὶ ἀνέθεσα, πρὸ τούτου, εἰς ἄλλον Ἀρεοπαγίτην, ὁ ὁποῖος μετὰ ταῦτα, ἐγένετο Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἰς τὸν Ἀποστολόπουλον, προανάκρισιν ἐπὶ αὐτῶν τὰ ὁποῖα ἔλεγεν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ κομμουνισμός, ἀφ’ ἑτέρου δέ, αἰφνιδίως, τὸ Κέντρον, τὸ ὁποῖον ἦτο ὑπεύθυνον δι’ ὅσα εἶχον τυχὸν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του γίνει. Καὶ ἀμφότεροι δὲν ἐξηκρίβωσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέγοντο. Ἐγὼ δὲν ἠμποροῦσα νὰ τὰ ἀνακαλύψω εἰς τὸ παρελθόν, οὔτε ἠμποροῦσα νὰ ἔχω ἀναδρομικὴν μνήμην πραγμάτων τὰ ὁποῖα δὲν συνέβησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ἰδικῆς μου εὐθύνης. Καὶ ἐπροχωρήσαμεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν ὅπως ἐπροχωρήσαμεν. Καὶ δι’ αὐτὸ ἄλλως τε ὁ ἱδρυτὴς τῆς ΕΡΕ ἔδωσε τὸ 1955 τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν. Ἐπομένως, ἀνακριβείας εἶπεν ὁ κ. Ἠλιοῦ, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ δημιουργήσῃ ἐντυπώσεις. Ἀλλὰ εἶναι πάρα πολὺ κίβδηλον αὐτὸ τὸ νόμισμα τῶν ἐντυπώσεων. Εἶπεν ἀνακριβείας, διότι ἐγὼ παρέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης 6 μῆνας μετὰ τὴν πρωτόδικον ἀπόφασιν καὶ 7 ἢ 8 ἢ 9 μῆνας, μετὰ τὴν προανάκρισιν καὶ ἀνάκρισιν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου καὶ μὲ Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅπως προεῖπον, τὸν κ. Μαῦρον.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§29Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἀρκεσθῶ εἰς ὀλίγα τινὰ τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω ὡς συνήθως ἀπὸ τῆς θέσεώς μου μὲ ηὐξημένην συνείδησιν εὐθύνης, ἂν μοῦ ἐπιτρέπεται ἡ ἔκφρασις, διότι εἰς τὴν ἐμφανιζομένην οὕτως εἰπεῖν ἀντιδικίαν μεταξὺ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἢ πάντως μερίδος αὐτῆς καὶ τῆς ΕΔΑ πρὸς τὴν ΕΡΕ ἡμεῖς οἱ Προοδευτικοὶ παραμένομεν ἐντελῶς ἀπ’ ἔξω. Καὶ τοῦτο διότι οὔτε ἐλεγχόμενοι εἴμεθα, οὔτε ἐλέγχοντες, ἐπὶ πλέον δὲν ὑπεσχέθημεν προεκλογικῶς, καὶ ἐννοῶ ὅταν ἠγωνίσθημεν μόνοι, Εἰδικὰ Δικαστήρια. Πέραν τούτου ὑπεστηρίξαμεν ἐγκαίρως πρῶτοι, ὅτι τὰ κρινόμενα θέματα εἶναι παραγεγραμμένα. Μετὰ τὴν χθεσινὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν ὑπὸ κρίσιν θεμάτων, ἐπιβάλλεται κατ’ ἐμὲ μία συντομωτάτη ἱστορικὴ ἀναδρομή. Συμπληροῦται ἀκριβῶς ἔτος, ὅτε τῇ πρωτοβουλίᾳ τῆς ΕΔΑ ἦλθεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πρὸς συζήτησιν ἡ πρότασις πρὸς σύστασιν Ἐξεταστικῆς τῶν Πραγμάτων Ἐπιτροπῆς διὰ τὰ θέματα τῶν οἰκοπέδων. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ἔλαβε τὸν λόγον καθορίσας τὴν στάσιν του, καὶ τὸν λόγον ἐκεῖνον ἐπανειλημμένως τοὐλάχιστον ἐγὼ ἐμνημόνευσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Τὸν ἔκρινα τότε ὀρθόν. Καὶ ἠκολούθησα τὴν ἰδίαν τότε γραμμήν. Ἐν τῇ πορείᾳ ἐγὼ παρέμεινα συνεπής, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μετέβαλε τακτικὴν καὶ μόλις χθὲς ἐπανῆλθεν εἰς τὴν παλαιάν του ἀφετηρίαν. Κατὰ τὴν ὁμιλίαν του ἐκείνην τὴν σύντομον, δύο ἰδίως θέματα ἔθιξεν: Τὸ ἓν ἦτο ἡ πομπώδης δήλωσις, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἐτήρει τὰς ὑποσχέσεις πρὸς τὸν λαὸν διὰ τὸν ἠθικὸν καθαρμόν, καὶ τὸ ἄλλο ἦτο ἡ δήλωσις, ὅτι καὶ μόνον ὁ κίνδυνος, τὸ πόρισμα τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἀνάγκην δημιουργίας συστάσεως Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία θὰ ἔφερεν ἐνδεχομένως εἰς Εἰδικὸν Δικαστήριον τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δικάσῃ λόγῳ παραγραφῆς, ἐπιβάλλει ἠθικῶς τὴν ἀπόρριψιν τῆς προτάσεως. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον τῆς τηρήσεως τῶν ὑπεσχημένων, λυποῦμαι διότι ἦσαν ἁπλῶς μεγάλοι λόγοι. Διότι κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην εἰδικῶς ἐμνημονεύθη τοὐλάχιστον διὰ τὰ μυστικὰ κονδύλια, ὕπαρξις καὶ εἰσαγγελικῆς ἐκθέσεως καὶ ὡριμότης ἐργασίας διὰ τὴν περαιτέρω ἐξέλιξίν της τοὐλάχιστον ἐνώπιον τοῦ Σώματος, χωρὶς ὅμως καὶ νὰ συμβῇ τοῦτο. Εἶναι ἐπίσης βαρυσήμαντος ἡ ἀναφορὰ πρὸς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην, πρὸ ἔτους, διότι ἦτο ἡ τελευταία, ἡ ὁποία συνεζητήθη κατὰ τὴν προηγουμένην σύνοδον. Ἡ προηγουμένη σύνοδος ἐπέτρεπε δι’ ὡρισμένα τοὐλάχιστον θέματα καὶ δι’ ἐκείνους, ὅπως ἐγώ, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι ὑπολογίζεται ἡ ἔκτακτος σύνοδος εἰς τὰς τρεῖς προηγουμένας συνόδους αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν τὴν παραγραφήν, νὰ τὰ θέτουν ἐκτός. Ἀφ’ ἧς ἐχάθη αὐτὴ ἡ σύνοδος αἱ πιθανότητες οἱουδήποτε πλέον ἐλέγχου ἐξηφανίσθησαν. Συνεπῶς καθ’ ὅλην τὴν σύνοδον αὐτὴν νομίζω, ὅτι ὁμιλοῦμεν μᾶλλον βυζαντινολογοῦντες. Καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀρχομένου τοῦ ἔτους αὐτοῦ τέλη Ἰανουαρίου, πάλιν πρωτοβουλία τῆς ΕΔΑ ἦλθεν εἰς τὸ Σῶμα ἡ συζήτησις περὶ συστάσεως Ἀνακριτικῆς πλέον Ἐπιτροπῆς διὰ τὰ περὶ ὧν καὶ σήμερον ὁ λόγος θέματα. Τότε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠρκέσθη νὰ ἀφήσῃ τὸ Σῶμα ἐλεύθερον νὰ κρίνῃ κατὰ δικαστικὴν συνείδησιν, διότι τὸ θέμα τὸ ἔκρινεν ἠθικὸν καὶ δικαστικόν, ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν οὐδέποτε ἐγὼ κατενόησα, ἀλλὰ καὶ δὲν θὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν ὁμιλίαν, διότι ἐνῷ ἔχω πρόθεσιν νὰ εἶμαι βραχύλογος θὰ μακρυλογήσω καὶ θὰ καθιστάμην Ἀκαδημαϊκός, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν μοῦ ἀρέσει, Ἀκαδημαϊκὸς εἰς τὴν συζήτησιν.

§30Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐτρίτωνεν.

§31Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Θὰ ἐτετάρτωνεν, διότι εἶσθε τρεῖς. Εἶναι εὐχάριστοι αὐταὶ αἱ διακοπαὶ ὅπως καὶ τὰ προηγηθέντα τῆς ὁμιλίας μου ἐπεισόδια, διότι ἡ ἀτμόσφαιρα ἦτο ὑποτονικὴ καὶ δὲν εἶναι εὐχάριστον νὰ ἀρχίζῃ κανεὶς εἰς μίαν ὑποτονικὴν ἀτμόσφαιραν καὶ νὰ ἐπιδιώκῃ νὰ τὴν κάμῃ θερμήν. Ὅταν εἶναι πολὺ θερμὴ εἶναι καλλίτερον νὰ ἐμφανίζεται κατευναστής. Μετὰ τὴν μικρὰν αὐτὴν παρέκβασιν, ἐπανέρχομαι εἰς τὴν ἐπανάληψιν τῶν ὅσων συνέβησαν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως συστάσεως Ἐπιτροπῆς τέλη Ἰανουαρίου μὲ ἀρχὰς Φεβρουαρίου, ὁπότε ὁ μὲν κ. Πρωθυπουργὸς περιωρίσθη εἰς αὐτὴν τὴν δήλωσιν, ἐγὼ δὲ ὡς ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ὑπεστήριξα δὶς τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς ἐπιμένων εἰς τὴν ἀρχικὴν γραμμὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐπρόκειτο περὶ ἁπλῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὄχι καὶ Ἀνακριτικῆς, εἶχε δὲ σημασίαν διότι τότε ἐθίγη, κατ’ ἐμέ, νομίζω, ἐξαντλητικῶς τὸ νομικὸν ζήτημα ἀπὸ ἐμὲ καὶ δι’ αὐτὸ δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω — παραπέμπω δὲ τοὺς ἐνδιαφερομένους εἰς τὰς δύο, συντόμους ἄλλωστε, ἀγορεύσεις μου τῆς 29ης Ἰανουαρίου καὶ τῆς 5ης Φεβρουαρίου τρέχοντος ἔτους — καὶ ἐθίγη τὸ θέμα εἰς τὸ βασικώτερόν του σημεῖον, εἰς τὸν ὑπολογισμὸν ἢ μὴ τῆς Ἐκτάκτου Συνόδου διὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς παραγραφῆς, διότι ἐὰν ἠθέλομεν δεχθῆ, ποὺ ἐγὼ τὸ ἀποκρούω, τὸ ἐπιχείρημα περὶ κατ’ ἐξακολούθησιν ἐγκλήματος ἢ περὶ συνεχιζομένου ἐγκλήματος, καὶ ταῦτα ἐὰν ἠθέλομεν δεχθῆ, πάντως φθάνομεν εἰς τὸ ὁριακὸν σημεῖον τῆς παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ, ὁπότε ἀρχίζει ὁ ὑπολογισμὸς τῶν Συνόδων, μιὰ ἐπὶ Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως Πιπινέλη, ἡ ἔκτακτος, μία τακτική, ἡ πρώτη τῆς Κυβερνήσεως Παπανδρέου καὶ ἡ δευτέρα τακτικὴ ἐπὶ Κυβερνήσεως Παπανδρέου, λήξασα πέρυσιν. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα ἐκεῖνο. Ἐτέθη, συνεζητήθη καὶ ἐν γνώσει τῆς συζητήσεως ἐκείνης, ἐν γνώσει τῶν θεμάτων ὑπεβλήθη — διότι ἐλέχθη καὶ αὐτό, ὅτι ἡ ἔνστασις τῆς παραγραφῆς ὑποβάλλεται εἰς πᾶσαν στάσιν τῆς δίκης, εἰς πᾶσαν στάσιν προκύπτοντος θέματος — ὑπεβλήθη πανηγυρικῶς, ἀνεπτύχθη εἰς δύο συνεδριάσεις καὶ ἀπεκρούσθη διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Σώματος καὶ συνεστήθη ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή. Καὶ διερχόμεθα ἤδη μίαν ἐνδιάμεσον περίοδον, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐμμέσως, διὰ τῶν πλαγίων ἐκείνων πληροφοριῶν, καὶ ὁ φίλιός της τύπος συνεχῶς ἐξαγγέλλει, ὅτι πρόκειται νὰ μὴ ἀφεθῇ ἡ πρωτοβουλία εἰς τὴν Ἀριστερὰν καὶ θὰ συσταθῇ κατόπιν προτάσεως βουλευτῶν τοῦ Κέντρου Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ τὰ μυστικὰ κονδύλια. Περιττὸν νὰ λεχθῇ ὅτι ὁ χρόνος παρήρχετο καὶ τίποτε ἀπὸ αὐτὰ δὲν συνέβαινε. Ὁπότε πάλιν ἀνέλαβε τὴν πρωτοβουλίαν, τρίτην κατὰ σειράν, ἡ Ἀριστερὰ καὶ διὰ τὴν Ἐξεταστικὴν πλέον Ἐπιτροπὴν τῶν 7 ἢ 8 θεμάτων τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν τὴν Βουλὴν τὸν παρελθόντα Ἀπρίλιον καὶ περισσότερον τὸν παρελθόντα Μάϊον. Πάλιν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην τῆς Κυβερνήσεως τὰς ὀρθὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ τῆς τονίσω πάλιν, ὅτι καταλήγητε εἰς τὸ ἴδιον ἀδιέξοδον — ἐκτὸς τοῦ ὅτι δημιουργεῖται συνταγματικὸν ἄτοπον, νὰ ζητῆται ἡ σύστασις Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς μετὰ δύο καὶ τρία ἔτη, ὅταν δὲν ὑπάρχουν Ὑπουργοὶ ἐν ἐνεργείᾳ — καὶ ἐπανέλαβον τὰς ἀπόψεις μου διὰ τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς. Τότε ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ μὲ ἕνα τόνον εὐχολογικὸν μὲ τὸν ὁποῖον ἠθέλησε νὰ μὲ διδάξῃ, ὅτι ἡ Δημοκρατία ζητεῖ τὸ φῶς, τὴν ἀποκάλυψιν καὶ δὲν ἀποβλέπει εἰς τίποτε ἄλλο ἡ Ἕνωσις Κέντρου παρὰ εἰς τὸν φωτισμὸν τοῦ κόσμου καὶ εἰς τὴν τιμωρίαν τῶν πραγματικῶς ὑπευθύνων καὶ ἐξ αὐτοῦ δὲν ἔχομεν τίποτε νὰ φοβηθῶμεν. Ὅσοι δὲ ὑπεστήριξαν τὰ περὶ παραγραφῆς δὲν ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν, ἂν καὶ παρενοεῖτο ὁ λόγος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἀφεώρα τὴν σύστασιν Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐνῷ ἀφεώρα τὴν σύστασιν Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ κείμενα. Τὰ ἔχω ἀναγνώσει πολλὲς φορὲς καὶ δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω, ἂν καὶ θὰ ἔπρεπε, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι μὲ κάποιον βιαιότερον τόνον ἀπήντησα πρὸς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς λέγῃ τὰ περὶ φωτὸς τῆς Δημοκρατίας, ὅταν ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυ ἔτος εἰς τὴν ἐξουσίαν, εἰς δύο διαφορετικὰς περιόδους καὶ εἰς τρεῖς Συνόδους, ἐλθόντες μὲ τὴν πλουσίαν μὲ 53%, πρωτοφανῆ πλειοψηφίαν, ὅλο μεγάλα λόγια λέγουν περὶ τιμωρίας τῶν ὑπευθύνων καὶ περὶ μελετῶν. Καὶ ὅμως οὐδὲν ἔπραξαν. Τοὐλάχιστον δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξαγγέλλουν τὰ περὶ φωτός. Ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν ἔπρεπε νὰ ἔχουν κάποιαν δρᾶσιν, κάποιαν ἐνέργειαν. Ἀλλὰ ἤρχοντο πάντοτε πλασέ, καὶ εἰς τὰ ἄλλα ὡς γνωστὸν θέματα καὶ ὄχι μόνον εἰς τὰ θέματα τοῦ ἠθικοῦ καθαρμοῦ, ἀπὸ τὴν ΕΔΑ. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν. Κατὰ τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως ἔχομεν νέαν φάσιν, ἐνῷ πολλὰ λέγονται ἔξω τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, κατ’ ἐμέ, κατὰ τρόπον ὄχι συνήθη, ἐνεφανίσθη αἰφνιδίως καὶ ἀνέπτυξεν ἀπὸ τῆς θέσεώς του τὴν θεωρίαν του, ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι παραγεγραμμένη καὶ συνεπῶς, πρέπει τὸ σῶμα νὰ τὸ λάβῃ αὐτὸ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν. Ἀντιλαμβάνεσθε, κ. Πρόεδρε, πόσον ἰδιαιτέρως κολακεύομαι, ὅταν, μετὰ ἓξ μῆνας, ἔρχωνται καὶ ἀναγνωρίζουν τὰς θεωρίας μου καὶ τὰς ἀπόψεις μου. Διὰ τὸ Κυπριακὸν ἐχρειάσθη ἕνας χρόνος, διὰ τὴν παραγραφήν, ἓξ μῆνες. Πρόοδος, βέβαια, εἶναι ἀπὸ ἕνα χρόνον οἱ ἓξ μῆνες. Ἀλλ’ ἀπὸ αὐτοῦ τοῦ σημείου, μέχρι τοῦ νὰ ἀφήσω χωρὶς νὰ ζητήσω ἀπάντησιν εἰς ἐρώτημα ἐκ τῶν πραγμάτων τιθέμενον, ἰδίως, μετὰ τὴν χθεσινὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καλύπτοντος καὶ ὑπερκαλύπτοντος τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Δηλαδὴ εἶπε χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ αἴτημα τῆς παραγραφῆς, εἶναι καὶ νόμιμον καὶ τίμιον. Καὶ ὅτι μὲν εἶναι νόμιμον, θὰ τὸ δεχθῶ. Τὸ ἐρώτημα εἶναι, ἐὰν τώρα προβαλλόμενον εἶναι καὶ τίμιον. Καὶ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς. Ὡς εἶπον, κ. Πρόεδρε, δὲν θὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν, τὴν νομικήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, τοσούτῳ μᾶλλον, διότι ἔχω τόσους συνηγόρους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναλάβουν αὐτοὶ νὰ ἀναπτύξουν τὰ ἐπιχειρήματα, ὥστε εἶναι περιττὸν ἐγὼ νὰ ὑποστηρίξω τὴν παραγραφήν. Θὰ ἤθελα, ὅμως, νὰ τονίσω, τὰ ἑξῆς, ὅτι ἡ παραγραφὴ δὲν ἀποτελεῖ γέφυραν διεξόδου ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον, οὔτε εὔσχημον τρόπον ἐξόδου ἀπὸ τὴν δυσάρεστον, ἐνδεχομένως, θέσιν ἐρεύνης τῆς οὐσίας καὶ λῆψιν ἀποφάσεως ἐπ’ αὐτῆς. Ἡ παραγραφὴ εἶναι νομικὸν καὶ πραγματικὸν γεγονός, ἡ ὁποία ἢ ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ, ἀποτελεῖ δεσμεύουσαν δι’ ὅλους πραγματικότητα. Εἶναι παγία, σχεδόν, ἡ ἀντίληψις τῶν εἰδικῶν, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίξουν, ὅτι ἀκριβῶς ἡ παραγραφὴ ἀποτελεῖ, ὄχι ἁπλῶς δικονομικόν, ἀλλὰ γνησίως οὐσιαστικὸν λόγον, παρεμποδίζοντα τὴν ἔγερσιν τῆς δημοσίας κατηγορίας. Διότι «τὸ πρὸς ἔγερσιν τῆς ποινικῆς ἀγωγῆς δικαίωμα εὑρίσκεται πρὸς τὴν ἀξίωσιν τῆς Πολιτείας πρὸς τιμώρησιν ὡς μέσου πρὸς σκοπόν. Οὐδεμία, ὅμως, ἀνάγκη τοῦ μέσου ὑφίσταται ἕως ὅτου ὁ σκοπὸς δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ. Ἤτοι, ἐφ’ ὅσον ἐκ τῶν προτέρων εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ δίωξις εἶναι ματαία καὶ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ δικαστικῶς, βεβαίωσις ἐνοχῆς. Ἀνεπιτρέπτως, ὅθεν καὶ ἡ πρὸς ἀνάκλησιν ἐντολή». Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, δυσκόλως θὰ εὕρουν, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον ὑποστηρίζουν τὴν παραγραφήν, δικαιολογίαν διατί τώρα τὴν ὑποστηρίζουν καὶ ὄχι πρὸ 5 μηνῶν, ὅταν πρὸ 5 μηνῶν πανηγυρικῶς τὴν ὑπεστήριξα ἐγώ. Ἂν θέλουν νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν ἀνάλυσιν, εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν πραγματικῶν γεγονότων, νομίζω, ὅτι ὑποτιμοῦν ἑαυτούς. Πότε, ἐπὶ τέλους, ἔπαυσε νὰ εἶναι Πρωθυπουργὸς ὁ κ. Καραμανλῆς, εἶναι πασίγνωστον καί, πράγματι, πασίδηλον. Δὲν ἔπρεπε νὰ ἀναμένωμεν ἀπὸ κανένα νὰ μᾶς τὸ εἴπῃ. Συνεπῶς, ἐὰν ἐφθάναμεν νὰ ὑπολογίζωμεν, τοὐλάχιστον τὴν περίπτωσιν τῶν 2 συνόδων, μὲ τὴν ἔκτακτον, ὁπωσδήποτε εἶναι παραγεγραμμένη, ἐκτὸς ἐὰν καταλήξωμεν εἰδικῶς εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, ὅτι ἡ παραγραφὴ δὲν ἀφορᾷ τὰς ἐκτάκτους συνόδους, ἀλλ’ ὅτι ἀφορᾷ πράξεις, αἱ ὁποῖαι συνέβησαν εἰς πολὺ ἀπωτέραν περίοδον τῶν 3 καὶ 4, ἐνδεχομένως συνόδων, μὴ συμπεριλαμβανομένων τῶν ἐκτάκτων, ἐφ’ ὅσον θεωρηθῇ, ὅτι ἰσχύουν αἱ θεωρίαι τοῦ κατ’ ἐξακολούθησιν ἢ συνεχοῦς, ἀδικήματος. Ἐπαναλαμβάνω καὶ λέγω, αὐτὸ τὸ πραγματικὸν γεγονὸς ὑπῆρχε. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπῆρχε, κ. Πρόεδρε, νομική τις ἀμφιβολία, νομίζω ὅτι εἶναι παγία ἀρχὴ τοῦ ποινικοῦ καὶ τοῦ Δημοσίου Δικαίου, ὅτι πάντοτε, ἡ ἀμφιβολία εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἐλεγχομένου, ὄχι ἐναντίον. Δηλαδή, εἶναι ὁ κίνδυνος, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνησυχία, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταλήξωμεν εἰς δικαστήριον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔνιπτε τὰς χεῖρας καὶ θὰ ἔλεγε, δὲν δικάζω. Καὶ θὰ ἀφήναμε τοὺς συναδέλφους μας, νῦν καὶ πρώην, ἀδικάστους καὶ εἰς ἀδυναμίαν νὰ ὑποστηρίξουν τὴν τιμήν των, ἀφοῦ ἐστερήθησαν τοῦ δικαιώματος τῆς μονομαχίας. Λέγω, ὅτι ὁ κίνδυνος αὐτὸς θὰ μᾶς ἔκαμε πάρα πολὺ διστακτικούς, διὰ νὰ ἀποφασίσωμεν τὴν κίνησιν τοῦ μηχανισμοῦ τῆς κατηγορίας. Εἶπε, βέβαια, ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὅτι εἶναι ὑπὲρ τὸ δέον ἐξεζητημένη αὐτὴ ἡ φοβία μας. Καί, ὅμως, θὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ ἐγὼ εἰς ἕνα μόνον σημεῖον τὸν Ἀραβαντινόν, αὐθεντίαν εἰς αὐτὸ τὸ θέμα, ὁ ὁποῖος, προσπαθῶν νὰ πείσῃ, ὅτι εἶναι ὀρθὸς ὁ θεσμὸς τῆς παραιτήσεως τῆς Βουλῆς ἀπὸ τῆς κατηγορίας καὶ ὑποστηρίζων, ὅτι αὐτὸ τὸ δικαίωμα πρέπει νὰ τὸ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία καὶ ἡ Βουλή, παρὰ τὴν γνώμην τοῦ κατηγορουμένου καὶ παρὰ τὸν κίνδυνον νὰ θεωρῇ αὐτὸν ἀνυπεράσπιστον, τονίζει ταυτοχρόνως, ἐπὶ λέξει, τὰ ἑξῆς: «Ὅτι τοιαύτη ἐκ μέρους τῆς κατηγορούσης Βουλῆς ἐγκατάλειψις τῆς κατηγορίας, ἰσοδυναμεῖ πρὸς ἀθώωσιν». Δηλαδή, βλέπετε, ποίαν ἀποδίδει σημασίαν εἰς τὸ ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀφίσωμεν οὐδένα μὲ ὑποψίαν, μὲ μειωμένην τὴν τιμήν του καὶ μὴ δυνάμενον νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτόν. Εἶναι πολὺ μεγάλης σημασίας αὐτό. Εἶναι πολιτικόν, βέβαια, ἐπιχείρημα, ἀλλὰ πολιτικοὶ ἄνδρες εἴμεθα, πολιτικὰς εὐθύνας ἀναλαμβάνομεν, διότι αἱ πολιτικαὶ πράξεις κρίνονται ἀπὸ τὰς ἐπιπτώσεις καὶ αἱ ἐπιπτώσεις, θὰ εἶναι πολιτικαί. Διερωτᾶται ἤδη κανείς, ἐάν, διὰ τοῦ συλλογισμοῦ αὐτοῦ, θέλῃ νὰ ἀρνηθῇ τὸ δικαίωμα, ὁποτεδήποτε ἡ Βουλὴ νὰ ἐπαναφέρῃ ἐκ νέου τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς καὶ συνεπῶς, ἐὰν ὀρθῶς ἢ ὄχι εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος, ὅτι νομίμως τὸ φέρει. Κατ’ ἐμέ, τὸ φέρει νομίμως, ἐπειδὴ δὲν εἴμεθα δικαστήριον, ἀλλὰ πολιτικὸν Σῶμα καὶ συνεπῶς τὸ φέρει μὲν νομίμως, ἀλλ’ ἀκαίρως. Ὑποστηρίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸ φέρῃ κατ’ ἐμέ, ὁπότε δὲν θὰ ἐδημιουργοῦντο ζητήματα διότι ἐὰν ἠκολουθεῖτο καὶ ἡ παρ’ ἐμοῦ ὑποστηριχθεῖσα ἄποψις, δὲν θὰ ὑπῆρχε θέμα. Τώρα, ὅμως, δημιουργεῖται τεράστιον θέμα. Σήμερον, καλῶς ἢ κακῶς, ὑπάρχει ἕνα πόρισμα, τοῦ ὁποίου ἡ πλειοψηφία εἶναι παραπεμπτική. Ἡ παραγραφὴ σήμερον, δὲν ἀναιρεῖ τὸ πόρισμα, τὸ ὁποῖον μένει καὶ ἀφήνει ἐνδεχομένως, ἀνοικτὴν τὴν θύραν ἀνιέρου ἐκμεταλλεύσεως εἰς βάρος τῆς τιμῆς πολιτῶν. Συνεπῶς, εἶναι νόμιμον, ἀλλὰ ἄκαιρον. Τώρα ἐρωτᾶται, ἂν εἶναι ἠθικὸν καὶ τίμιον. Θὰ ἦτο τίμιον, ἐὰν δὲν ἄφηνε οὐδὲ σκιὰν ὑποψίας, οὐδὲ σκιὰν δυνατότητος ἐκμεταλλεύσεως. Ἐὰν εἶχε γίνει πρότασις ἐξ ἀρχῆς, βεβαίως, θὰ ἦτο καθ’ ὅλα τίμιον, τώρα, ὅμως, ἀφήνει κενά. Ἀντιλαμβάνομαι τὸ ἀδιέξοδον εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει περιέλθει ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ ἀδιέξοδον αὐτὸ τὴν ὁδηγεῖ εἰς τὸ νὰ ἀναζητῇ μεθόδους ἐξόδου καὶ φυσικῷ τῷ λόγῳ εἶναι καὶ αὐτὸς ἕνας τρόπος ἐξόδου. Διότι, ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶναι, ἐπὶ τέλους, πολὺ καλύτερον νὰ ὑπάρχῃ μία πλειοψηφία πορίσματος, παρὰ μία πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, ἐπικυρούσης τὸ πόρισμα. Καὶ ὁ τρόπος διεξόδου μὲ τὴν παραγραφήν, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ἄκομψος, εἶναι, πάντως, κάποιος τρόπος διὰ νὰ προστατεύσῃ τὸ Σῶμα ἀπὸ τὴν συμφοράν, ἐὰν αὔριον τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον, συνερχόμενον, ὅπως εἶναι βέβαιον, δὲν θὰ ἐδίκαζε, προσβάλλον οὕτω ἀποφασιστικῶς τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, διότι ὡδήγησεν εἰς δικαστήριον, ἐν γνώσει ἢ ἐν ἀμφιβολίᾳ, σοβαρᾷ, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ μὴ δικασθοῦν ποτέ, οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, νὰ διεκδικήσουν, δηλαδή, τὸ δίκαιόν των. Κατὰ συνέπειαν, ἀποτελεῖ βεβαίως, διέξοδον ἡ ἀποδοχὴ τῆς παραγραφῆς ἐκείνης τώρα, δι’ ἐμὲ δέ, εὐχάριστον, τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως, ὅτι προτιμότερον τοῦτο, παρὰ νὰ συνεχίζεται ἡ διαδικασία τῆς περαιτέρω κατηγορίας. Διότι, ἀνήκω εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, χωρὶς νὰ συνδέουν ἐκ τῆς ἐν προκειμένῳ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ἐπιπτώσεις ἐξ αὐτῆς καὶ μόνον ἀνησυχοῦν δι’ ὅσα συμβαίνουν εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Δὲν πρόκειται νὰ κάμω παρεκβάσεις, ἀλλὰ αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω τινά. Διότι αἱ διαπιστώσεις μου ἀποτελοῦν ἐνίσχυσιν τῆς ἰδικῆς μου ἐπιχειρηματολογίας, ὅτι ὁ τόπος χρειάζεται ἠρεμίαν. Ἡ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ περισσοτέρους λόγους νὰ ἀνησυχῇ. —καὶ ἐξηγῶ διὰ τῶν κατωτέρω, προσθέτους λόγους τοῦ ἀδιεξόδου της—. Θὰ ἔπρεπε καὶ τὴν ὑστάτην ὥραν νὰ σκεφθῇ, ὅτι εἶναι δύσκολον πρᾶγμα νὰ παραπέμπῃ εἰς δίκην ἕνα διατελέσαντα Πρωθυπουργόν, ἐπὶ 8ετίαν, ὁ ὁποῖος, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ἐκτὸς τῆς πολιτικῆς, ἀσκεῖ οὐσιαστικὴν ἀκτινοβολίαν εἰς τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ νὰ ἐλέγχῃ μίαν πολὺ μεγάλην μερίδα λαοῦ. Τὸ ἀπέδειξε δὲ τοῦτο εἰς πολὺ δυσκόλους στιγμάς. Εἶναι, λοιπόν, ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις, νὰ ὑπολογίζῃ, εἰς ἐνδεχομένους μεγάλους ἀντικτύπους. Θὰ ἔχῃ, ἴσως, καὶ ἄλλον λόγον ἀνησυχίας, ἡ Κυβέρνησις. Ἀνέγνωσα σήμερον εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἐπίκειται ἐντὸς τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος, ἡ ἀναγνώρισις νέας συμφωνίας τῆς ΠΕΣΙΝΕ, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο μία ἀντινομία. Διότι, ἀπὸ τὴν μίαν πλευράν, γίνεται νέα συμφωνία καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην, ὑπάρχει κατηγορία διὰ τοὺς συντάξαντας τὴν πρώτην καὶ συζητεῖται παραπομπὴ αὐτῶν εἰς Εἰδικὸν Δικαστήριον. Θὰ εἴπητε, ἴσως, ὅτι ἡ νέα συμφωνία, θὰ εἶναι πολὺ καλυτέρα. Ἀμφιβάλλω, περὶ αὐτοῦ, ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου ἄλλας περιπτώσεις τοῦ παρελθόντος. Πάντως, οὕτως ἢ ἄλλως, θὰ ἦτο ἀντινομία. Ὑπάρχει, ὅμως, καὶ ἄλλος λόγος μεγαλυτέρας ἀνησυχίας διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ὅλοι μας δηλαδὴ ἀνησυχοῦμεν, πρέπει μὲ ὅσα αὐτὴ γνωρίζει νὰ ἀνησυχῇ περισσότερον διὰ τὴν κατάστασιν, Βεβαίως, αἱ ἐπίσημοι δηλώσεις, εἶναι καθησυχαστικαί. Καὶ τώρα ποὺ θὰ προστεθῇ καὶ τὸ ραδιόφωνον, κάθε βράδυ οἱ Ἕλληνες τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀκούοντες τὰ μεταδιδόμενα ὑπὸ τοῦ ραδιοφώνου, θὰ νομίζουν, ὅτι οἱ Ἕλληνες τοῦ ἐσωτερικοῦ, ζοῦν παραδεισιακὴν ἐποχήν. Θὰ ἤθελον, νὰ παρασχεθῇ καὶ εἰς ἐμὲ ἡ εὐχέρεια, καὶ εἰς τὸν κ. Κανελλόπουλον, καὶ εἰς τὸν κ. Πασαλίδην, νὰ κάμωμεν χρῆσιν τοῦ ραδιοφώνου. Καὶ ἐὰν μᾶς εἴπουν, ὅτι αὐτὸ δὲν συνέβαινεν εἰς τὸ παρελθόν, ἴσως, νὰ τοὺς εἴπωμεν, τότε, ὅτι δὲν ἐλειτούργει τότε ἡ δημοκρατία, ἀλλὰ τώρα λειτουργεῖ! Ἐὰν συνέβαινε τοῦτο, θὰ προσεγειώναμεν τοὺς περισσοτέρους ἀκροατὰς καὶ θὰ τοὺς ἐλέγαμεν, ὄχι βεβαίως, ὅτι ζῶμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καλὰς ἡμέρας, ἀλλὰ τὴν πραγματικότητα, ὅτι δηλαδὴ ὑπάρχουν μεγάλαι δυσχέρειαι εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν σοβαρωτάτων προβλημάτων τοῦ τόπου. Εἰς διεθνῆ κλίμακα, ἐπίσης, θὰ κατετοπίζαμεν, τὴν κοινὴν γνώμην, ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι ἀπιθάνως δυσάρεστος. Καὶ ἡ κοινὴ γνώμη πρέπει νὰ συνειδητοποιήσῃ τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν εἰς παγκόσμιον κλίμακα. Εἶναι βέβαιον, ὅτι τίποτε δὲν εἶναι σταθερὸν διεθνῶς σήμερον. Καὶ ὅτι εἶναι πλάνη νὰ νομίζωμεν, ὅτι ὑπάρχει, ἔστω καὶ ἕνα σημεῖον τῆς γῆς, τὸ ὁποῖον ἀναταράσσεται καὶ εἶναι νοητὸν νὰ μᾶς ἀφήνῃ ἀδιαφόρους. Οὐδέποτε ἄλλοτε ἡ ἀρχὴ τῶν συγκοινωνούντων ἀγγείων ἴσχυε περισσότερον, προκειμένου περὶ τῶν παγκοσμίων προβλημάτων καὶ δι’ ἡμᾶς, ὅσον σήμερον. Πρέπει νὰ ἀνησυχοῦμεν ἐξ ἴσου διὰ ὅσα συμβαίνουν εἰς τὸ Βιετνάμ, ἢ εἰς τὸν Σὰν Δομίνικο, μὲ τὰ ὅσα συμβαίνουν εἰς τὴν Κύπρον! Τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα, ποὺ ἀντιμετωπίζουν, ἡ Ἀμερικὴ καὶ ἡ Ἀγγλία, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐπηρεάσουν καὶ ἡμᾶς. Καθὼς ἐπίσης, καὶ κάθε διένεξις τοῦ στρατηγοῦ Ντὲ Γκώλ, καθὼς καὶ ἡ ἐνδεχομένως ἐπιστροφὴ τοῦ Τίτο εἰς τὴν Μόσχαν. Αὐτὰ εἶναι προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ ἔχουν τεραστίας ἐπιπτώσεις καὶ εἰς τὴν χώραν μας καὶ ἐνῷ πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολοῦν, ἡμεῖς ἀπασχολούμεθα περὶ πάντων τῶν ἄλλων καὶ ὄχι καὶ περὶ αὐτῶν. Ἔχομεν, ἐπίσης, τὸ Κυπριακόν. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ἰδιαιτέρως ἀνήσυχος, δι’ αὐτὸ τὸ θέμα. Ἔχομεν, ἐπίσης, τὰ θέματα τοῦ στρατοῦ. Δὲν πρόκειται, βεβαίως, νὰ ὁμιλήσω σήμερον διὰ τὸν στρατόν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι μεταφέρω τὴν πραγματικὴν ἀνησυχίαν τῆς κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία ἀδιαφορεῖ ἐὰν ἡ μία ἐφημερὶς παρουσιάζῃ τὰ πράγματα ἔτσι καὶ ἡ ἄλλη, κατὰ διάφορον τρόπον, ποὺ τῆς συμφέρει. Ἀνησυχεῖ ὁ λαός, διότι παρουσιάζεται τὸ σημερινὸν θέαμα. Διότι ἀναγινώσκει εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὑποβάλλονται ψηφίσματα σωματείων ἢ ἄλλων ὀργανώσεων, ἀκόμη καὶ νέων, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ εἰδικὰ θέματα τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ ὁ στρατὸς δὲν ἠμπορεῖ, παρὰ νὰ εἶναι μόνον Ἐθνικός. Καὶ ἀφ’ ἧς γίνεται συζήτησις περὶ τοῦ στρατοῦ καὶ ἀναγράφονται εἰς τὰς ἐφημερίδας, τὰ ὅσα ἀναγράφονται, οἱ κίνδυνοι εἶναι μεγάλοι. Διότι ἀπὸ 30ετίας καὶ πλέον, δὲν συνέβαινον καὶ δὲν ἀνεγράφοντο, τὰ ὅσα ἀναγράφονται εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅσα αὐτὰς τὰς ἡμέρας. Εἶναι, λοιπόν, δικαιολογημένη ἡ ἀνησυχία τῆς κοινῆς γνώμης, διὰ τὸν στρατόν. Εἶναι, ὡσαύτως, δικαιολογημένη ἡ ἀνησυχία διὰ τὸν οἰκονομικὸν τομέα. Αἱ δαπάναι τῆς ζωῆς ηὐξήθησαν τόσον πολύ, ὥστε τὰ ἄλλα προβλήματα νὰ τίθενται σήμερον εἰς τὸ περιθώριον. Καὶ δὲν θὰ πάρετε οἱονδήποτε ταξί, τοῦ ὁποίου ὁ ὁδηγὸς νὰ μὴ σᾶς διαμαρτυρηθῇ διὰ τὴν ἀκρίβειαν τῆς ζωῆς καὶ διὰ τοῦ πῶς πηγαίνει ἡ κατάστασις. Νομίζω, ὅτι πράγματι, μεταφέρω ἀνησυχίας τῆς κοινῆς γνώμης. Ἐπίσης, εἶναι τόση καὶ τοιαύτη ἡ κυβερνητικὴ ἀστάθεια, ὥστε νὰ ἀναμένωμεν ὅλοι ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας, νὰ πληροφορηθῶμεν, καθημερινῶς, καὶ νέας ἀντιθέσεις εἰς τοὺς κόλπους τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ σπανίως μέχρι σήμερον, Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐπῆρε τοιαύτην πλειοψηφίαν, συγκεντρώσασα τὸ 53%, νὰ τὴν ἴδωμεν εἰς τόσον βραχὺ χρονικὸν διάστημα, κλονιζομένην. Τίποτε, λοιπόν, δὲν ἀποκλείεται, οὔτε καὶ ἐκλογαί, καὶ ἂν εἴμεθα σώφρονες ἄνθρωποι, θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ τὸ ἐνδεχόμενον τῶν ἐκλογῶν. Καὶ θὰ πρέπει νὰ ψηφίσωμεν ἐκλογικὸν νόμον. Δὲν κάμνω ὑπαινιγμόν, ἀλλὰ σαφῆ πρότασιν. Καὶ εἶναι ἀτύχημα, ὅτι ἡ Βουλὴ εἰς διακοπάς, δὲν δύναται νὰ ἀποφασίσῃ περὶ ἐκλογικοῦ νόμου. Νομίζω, ὅτι ἡμεῖς πρέπει νὰ τὸ ἀποφασίσωμεν καὶ ἐκτάκτως, ἐν ἀνάγκῃ, νὰ καλέσωμεν τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ψηφίσῃ ἐκλογικὸν νόμον. Καὶ ὁ νόμος, κατ’ ἐμέ, πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, ἐκτὸς ἂν ὑπάρχουν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν μετωπικὸν ἀγῶνα, ὁπότε, ἂς ζητήσουν τὸ πλειοψηφικόν. Χρειάζονται αἱ καθαραὶ θέσεις. Θὰ ἔλεγον, μάλιστα, ἐὰν ἐτελείωναν ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα, περὶ εἰδικῶν δικαστηρίων, καὶ θὰ συντελοῦσε καὶ αὐτὸ εἰς τὴν χαλάρωσιν τῆς πολιτικῆς ὀξύτητος, καὶ ὑπεβοηθεῖτο γενικῶς ἡ ἀποκατάστασις ἠρέμου κλίματος, χωρὶς πλάνας, μύθους καὶ ἀμφιβολίας, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο ἄκρως ὠφέλιμον διὰ τὴν δημοκρατίαν. Διερωτῶμαι, ἂν τότε δὲν θὰ ἔπρεπε, ἐπὶ πλέον, νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὴν πρότασιν τοῦ ἀειμνήστου Σοφοκλῆ Βενιζέλου, περὶ τῆς θέσεως τοῦ Κομμουννιστικοῦ Κόμματος. Καὶ ἔρχομαι πάλιν εἰς τὸ κύριον θέμα καὶ λέγω, τί προτείνω. Κύριε Πρόεδρε, προτείνω, καθαρά, νὰ ἀπορριφθῇ ἡ πρότασις παραπομπῆς, δηλαδὴ νὰ ἀπορριφθῇ τὸ πόρισμα. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι αὐτὰς τὰς συζητήσεις, περὶ ἄλλων προτάσεων. Τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον, ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ τὴν σύστασιν Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Συνεστήθη ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ εἰργάσθη κατὰ τρόπον ἀποδοτικόν. Κατώρθωσε, εἰς σύντομον χρονικὸν διάστημα, νὰ καταθέσῃ τὸ πόρισμά της, καλὸν ἢ κακόν, εἶναι ἄλλο θέμα. Ἐκλήθημεν ἤδη ἡμεῖς, διὰ νὰ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ τοῦ πορίσματος. Καὶ ἐπειδὴ θὰ ἀποφασίσωμεν, ἐὰν θὰ πρέπει νὰ προχωρήσῃ ἢ νὰ σταματήσῃ ἡ διαδικασία, δὲν ἀντιλαμβάνομαι, διατί συζητοῦμεν διάφορα ἄλλα ζητήματα. Θὰ μοῦ εἴπητε: Σεῖς, κ. Μαρκεζίνη, τί θὰ πράξετε; Κάμετε ὑπομονὴν καὶ θὰ τὸ ἀκούσετε. Ὁμιλῶ διὰ τὴν μεθόδευσιν. Τὸ πρᾶγμα, κατ’ ἐμέ, εἶναι πάρα πολὺ ἁπλοῦν: Θὰ ὑποβληθῇ ἡ πρότασις. Καὶ ἡ πρότασις ἀφίνει τὴν εὐχέρειαν δι’ ὅλας τὰς λύσεις. Ὁ μὴ ἐπιθυμῶν νὰ μὴ γίνῃ παραπομπή, λόγῳ παραγραφῆς, δὲν ἔχει παρὰ νὰ προβῇ εἰς σχετικὴν δήλωσιν, δικαιολογῶν τὴν ψῆφον του. Ὁ ἐπιθυμῶν νὰ μὴ γίνῃ παραπομπή, διότι ἔχει γενικωτέρας ἀνησυχίας, δὲν ἔχει καὶ αὐτός, παρὰ νὰ τὸ δηλώσῃ. Ὁ νομίζων, ὅτι εἶναι ἀθῷοι, οἱ ὑπὸ ἔλεγχον, ἂς τὸ εἴπῃ. Οἱ μὴ θέλοντες νὰ ἐκτεθοῦν, ἐφ’ ὅσον ἡ ψηφοφορία δὲν εἶναι μυστική, δὲν θὰ δηλώσουν τίποτε. Διότι, ἐὰν προκρίνωμεν χωριστὴν πρότασιν περὶ παραγραφῆς, τότε τὸ ἀρχικὸν σφάλμα, νὰ μὴ δεχθῆτε ἐγκαίρως τὴν παραγραφήν, τὸ καθιστᾶτε πλέον ἐμφανές. Εἶναι τὸ ἐπιεικέστερον, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω, κ. Πρόεδρε. Ὡς πρὸς ἡμᾶς, τοὺς Προοδευτικούς, δὲν ἔχω δισταγμὸν νὰ δηλώσω, κ. Πρόεδρε, ὅτι οἱ Προοδευτικοί, θὰ καταψηφίσουν τὴν πρότασιν, εἰς τὴν οὐσίαν. Θὰ εἶχον ὅλην τὴν εὐχέρειαν, κ. Πρόεδρε, δοθέντος, ὅτι ἐγὼ πρῶτος ἔθιξα τὴν παραγραφήν, ἐὰν πράγματι ἤθελον νὰ καλυφθῶ ἀπὸ τὴν παραγραφήν, νὰ καταψηφίσω διὰ τὴν παραγραφὴν ἢ νὰ σιωπήσω. Δὲν τὸ κάμω διὰ δύο λόγους. Καὶ νομίζω, ὅτι ἡ πρᾶξις μου εἶναι γενναία. Ὁ εἷς λόγος εἶναι, ὅτι ὅσα ἐξήγησα τὰ πιστεύω, ὅτι, δηλαδή, δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τοὺς ἐλεγχομένους ἀνυπερβλήτους. Δὲν γνωρίζω δὲ ἄλλον δρόμον, διὰ νὰ τὸ ἐπιτύχωμεν, παρὰ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπρότεινε ὁ Ἀραβαντινὸς καὶ ἐμνημόνευσα προηγουμένως. Ὅτι, δηλαδή, ἡ πρᾶξις ἀπορρίψεως σημαίνει ἀθώωσιν. Ἀλλά, πέραν τούτου, κ. Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν θὰ στηριχθῶ οὔτε εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Ἀνέγνωσα καὶ ἐγὼ τὸ πόρισμα καὶ ἤκουσα τοὺς περισσοτέρους τῶν ρητόρων, ἀλλὰ δὲν ἀνέγνωσα τὰς ἀγορεύσεις. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὰ θέματα τῆς οὐσίας, ἀλλὰ εἰλικρινῶς σᾶς λέγω, ὅτι χωρὶς νὰ ἀποσύρω τίποτε ἀπὸ ὅσα ἑκάστοτε ὑπεστήριξα, διὰ παραλείψεις, λάθη, ὑπερβάσεις τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅταν ἦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀπὸ ὅσα ἤκουσα, δὲν κατώρθωσα νὰ πεισθῶ, ὅτι ἀπὸ τὰ διάφορα «ἐπειδὴ» τοῦ πορίσματος τῆς πλειοψηφίας δικαιολογεῖται τὸ «διὰ ταῦτα». Νομίζω, ὅτι ὁ κοινὸς ἄνθρωπος σκέπτεται ὡς ἐγώ. Δὲν ἐπείσθην, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ παραπέμπεται πρώην Πρωθυπουργὸς καὶ νὰ μὴ παραπέμπεται ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Δὲν ἐπείσθην, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδοθῇ εἰς αὐτὸν πρόθεσις. Δὲν ζητῶ βεβαιότητα. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, συμφωνῶ μὲ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἠλιοῦ. Ὅταν λέγω, ὅτι δὲν ἐπείσθην, σημαίνει, ὅτι δὲν ἐπείσθην οὔτε δι’ ὕπαρξιν ἐνδείξεων, ὄχι κἂν ἀποδείξεων. Πρέπει ἀκόμη νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πολὺ μὲ ἐπηρέασεν, ὅτι οἱ περισσότεροι τῶν ρητόρων τῆς πλειοψηφίας, οἱ λαβόντες μέρος εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ πορίσματος, ᾐσθάνοντο ἐπιμόνως τὴν ἀνάγκην νὰ δικαιολογήσουν, ὅτι πράγματι, ἀντικειμενικῶς ἔκρινον. Εἶναι ἀδυναμία, κ. Πρόεδρε, αὐτό. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, κάτι ἄλλο ἀκόμη, ὅτι συμφωνῶ καὶ ἐγώ, ὅτι καὶ ἡ ἐλαχίστη μομφὴ διὰ τοὺς μάρτυρας, ἀποδεικνύει τὸ ὀλιγώτερον, ὅτι οἱ μάρτυρες, δὲν προσέφερον τὸ ἀναμενόμενον ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν ὑλικόν. Ἐπειδὴ τὸ ὑλικὸν εἶναι πτωχόν, κατηγοροῦνται οἱ μάρτυρες. Ἐὰν προσέφερον καλὸν ὑλικόν, δὲν θά κατηγοροῦντο οἱ μάρτυρες. Ἐὰν δὲ πάλιν θελήσετε, κ. Πρόεδρε, νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὅλαι αἱ κατηγορίαι, εἴτε λόγῳ παραγραφῆς, εἴτε δι’ ἄλλους λόγους, δὲν ὑφίστανται καὶ παραμένει μόνον ἡ παράβασις καθήκοντος, πιστεύσατέ με, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἂν φθάσωμεν ἐκεῖ, θὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κόσμος, δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, — θὰ εἴπῃ δι’ ὑμᾶς, διότι ἐγὼ θὰ καταψηφίσω, — μετὰ ἀπὸ τόσον θόρυβον ἐπὶ τόσα ἔτη, ἐκεῖ κατελήξατε; Ὤδινεν ὄρος καὶ ἔτεκε μῦν. Ἡ ἀπόρριψις τῆς προτάσεως, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν οὐσίαν, εἶναι πολιτικῶς ὀρθή, εἶναι δικαία καὶ ἐθνικῶς συμφέρουσα. Εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην μου, καὶ κοινοβουλευτικῶς ὠφέλιμος. Θὰ ἀναβιβασθῇ τὸ ἐπίπεδον τοῦ κοινοβουλευτικοῦ βίου. Καὶ πιστεύσατέ με, κ. Πρόεδρε, — ὁμιλῶ μὲ εἰλικρίνειαν, ἀλλὰ καὶ μὲ θάρρος — ὅτι κατ’ ἐξοχὴν σήμερον, ἔχει ἀνάγκην ἐνισχύσεως ὁ κοινοβουλευτικὸς βίος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἔχει ἀνάγκην ὑψίστην. (Χειροκροτήματα).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§33Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας ἔληξεν. Ἀπομένει ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομικοῦ θέματος τῆς παραγραφῆς τῶν κατηγορουμένων ἀδικημάτων. Ἐλέχθη, ὅταν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔθεσε τὸ ζήτημα τῆς παραγραφῆς, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅτι ἡ δήλωσις τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἀπετέλεσεν αἰφνιδιασμόν. Δὲν γνωρίζω, ποῖον εἶναι τὸ περιεχόμενον τοῦ αἰφνιδιασμοῦ. Δὲν ἐζητήθη τὴν ἡμέραν ἐκείνην νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς παραγραφῆς. Ἑπομένως, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, οὐδεὶς αἰφνιδιασμός, ἀλλὰ τοὐναντίον ἡ ἐξαγγελία πρὸς τὴν Βουλήν, ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὅτι προσέξατε, ὑπάρχει καὶ τὸ θέμα τὸ νομικὸν περὶ παραγραφῆς, ἀπετέλει σεβασμὸν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ἐκτέλεσιν καθήκοντος ἀπὸ μέρους τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ παροχὴν χρέους εἰς ὅλους τοὺς βουλευτὰς νὰ μελετήσουν τὸ θέμα, διὰ νὰ εἶναι ὥριμοι νὰ λάβουν τὴν ἀπόφασίν των, ὅταν θὰ κληθοῦν νὰ ψηφίσουν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς παραγραφῆς. Ἑπομένως, ὄχι μόνον αἰφνιδιασμὸς δὲν ὑπῆρξεν, ἀλλὰ τοὐναντίον, μία ἄκαιρος εἰδοποίησις εἰς τοὺς βουλευτάς, ὅτι θὰ ἔχουν νὰ ἀντιμετωπίσουν καὶ τὸ νομικὸν αὐτὸ θέμα. Κύριοι βουλευταί, ἐλέχθη, διατί ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὡς Πρόεδρος τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου, οἷον εἶναι ἡ Βουλή, δὲν ὑπομιμνήσκει εἰς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς, ἡ Βουλὴ σήμερον, ἀσκεῖ τὰ καθήκοντα, τὴν δικαιοδοσίαν, τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου τῶν Δικαστῶν τοῦ Πλημμελειοδικείου. Τοῦτο, ἄλλωστε, τὸ ἐτόνισε σαφῶς ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅταν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἶπεν, ὅτι ὄντως δικαστικὰ καθήκοντα ἀσκεῖ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος καὶ ὅτι ἡ Βουλή, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, ἐν προκειμένῳ, παρὰ ἕνα πολυπληθὲς Δικαστικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν, βούλευμα, ὅπως θέλετε πάρετέ το, ἐὰν οἱ κατηγορούμενοι συνάδελφοι, εἶναι παραπεμπτέοι εἰς τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον ἢ ὄχι. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψίς μας καὶ περὶ αὐτῆς θὰ ψηφίσωμεν, ἐὰν φθάσωμεν εἰς τὴν κατ’ οὐσίαν κρίσιν τοῦ θέματος. Κύριοι βουλευταί, ὁ νόμος περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν, ὁρίζει, ὅτι τὸ ἀξιόποινον τῶν ἀδικημάτων, ἐξαλείφεται διὰ τῆς παραγραφῆς, μετὰ τὴν λῆξιν τριῶν ἀμέσως, ἅμα τῇ πράξει, βουλευτικῶν συνόδων. Καὶ ἐγεννήθη τὸ θέμα, συντρέχουν τὰ πραγματικὰ περιστατικὰ διὰ νὰ γίνεται ὄντως λόγος περὶ παραγραφῆς; Ὑπάρχουν δηλαδὴ τρεῖς ἀμέσως ἑπόμεναι τῇ πράξει βουλευτικαὶ σύνοδοι, μετὰ τὴν λῆξιν τῶν ὁποίων δὲν χωρεῖ κατηγορία, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν; Κύριοι βουλευταί, ἐγένοντο ἐπικρίσεις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διατί δὲν ἔφερε τὸ ζήτημα ἐγκαιρότερον εἰς τὴν Βουλήν. Ἀπαντῶ: Οὔτε τὸ ζήτημα διώξεως δὲν ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅταν ἄλλοι βουλευταὶ ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας, ἀσκοῦντες ἴδιον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τοὺς παρέχει τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ὑπέβαλαν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν αἴτησιν περὶ συστάσεως Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπὶ τῆς ὁποίας συζητοῦμεν, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε μέρος, ὡς Κυβέρνησις, ἀλλὰ ἀφῆκεν ἐλευθέρους τοὺς φίλους της νὰ κρίνουν κατὰ δικαστικὴν συνείδησιν. Ἑπομένως, οὐδεμίαν μομφήν, διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἔφερεν ἐγκαιρότερον. Ἠμπορεῖ ἐξ ἄλλων λόγων νὰ ὑπάρξῃ περιθώριον ἐπικρίσεως τῆς γενικωτέρας πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως γίνεται σήμερον προσπάθεια καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται νὰ συζητήσωμεν σήμερον. Ὑπάρχει ὅλος ὁ χρόνος νὰ προκληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς γενομένης πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τότε θὰ ὁμιλήσουν ὅλοι ὅσοι νομίζουν, ὅτι πρέπει νὰ λάβουν τὸν λόγον, ἀλλὰ τώρα συζητοῦμεν μόνον ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς παραγραφῆς. Κύριοι βουλευταί, ἐλέχθη καὶ κατὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, τὸ παράπονον, ἡ μομφὴ ἂν θέλετε, διατί τὴν ἀνακοίνωσίν του, ὅτι ὑπάρχει θέμα παραγραφῆς, δὲν τὴν ἔκαμεν ἐνωρίτερον. Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἁπλῆ. Διότι, κατὰ τὸ ἄρθρον 112 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ἡ ἔναρξις τῆς παραγραφῆς ἄρχεται ἀπὸ τῆς τελέσεως τῆς ἀδίκου πράξεως. Καὶ μόνον διὰ τοῦ πορίσματος τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, καθωρίσθησαν ἐπακριβῶς τὰ χρονολογικὰ σημεῖα τῆς τελέσεως τῶν κατηγορουμένων πράξεων. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, δι’ ἡμᾶς, καὶ δι’ ἐμὲ προσωπικῶς, τὸν ὑποστηρίζοντα τὴν παραγραφήν, ἡ ἐργασία τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀποτελεῖ πολύτιμον στοιχεῖον καὶ ὀφείλω νὰ ἐξάρω ὡς βουλευτής, καὶ γενικῶς τὸ ἐπίμοχθον καὶ εὐσυνείδητον ἔργον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ τὸ ἔργον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ἔργον ἀνθρώπινον, δικαστικῆς κρίσεως καὶ ἐπικρίσεως. Ἀλλὰ δι’ ἡμᾶς, εἶναι ἔργον εὐσυνείδητον, ἀνεξαρτήτως τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἕκαστος δύναται νὰ σχηματίσῃ περὶ τοῦ ἀληθοῦς, περὶ τοῦ ἐπηρεασμοῦ ἢ ἀνεπηρεάστου ἐπὶ τοῦ πορίσματος. Δι’ αὐτὸ δι’ ἡμᾶς, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ παρέσχε τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον παρέσχεν εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι ἀξία πάσης ἐκτιμήσεως, πάσης ἀναγνωρίσεως. Ἔχομεν, λοιπόν, δεδομένα τὰ χρονικὰ ὅρια, ἀφ’ ἧς ἄρχεται ἡ παραγραφή. Καὶ γεννᾶται τὸ θέμα. Ἔληξαν ἔκτοτε τρεῖς ἑπόμεναι τῇ πράξει, τῇ κατηγορουμένῃ πράξει, σύνοδοι, διὰ νὰ ὑπάρχῃ παραγραφή; Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει τὸ ἐπίμαχον θέμα. Καὶ ἐδῶ, ὅπως εἰς ὅλα τὰ νομικὰ θέματα, ὑπάρχει διαφωνία, ἐὰν εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῶν τριῶν συνόδων, ὑπολογίζεται καὶ ἡ ἔκτακτος σύνοδος. Ἐὰν εἰς τὸν ὑπολογισμὸν αὐτὸν ὑπολογισθῇ καὶ ἡ ἔκτακτος σύνοδος, τότε, δι’ οὐδὲν κεφάλαιον τῆς κατηγορίας εὐσταθεῖ πλέον κατηγορία, ἔχουν κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ Νόμου, ἐξαλειφθῆ τὰ ἀξιόποινα τῶν κατηγορουμένων ἀδικημάτων, λόγῳ παραγραφῆς ἀκόμη καὶ διὰ τὴν παράβασιν καθήκοντος. Καὶ τοῦτο, ἀνεξαρτήτως τῆς κατ’ οὐσίαν ἀξίας τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ κατηγορουμένου ἀδικήματος. Κύριοι βουλευταί, καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν ἀπιστίαν, τὴν ἀπάτην, οὐδεὶς δύναται νὰ γίνῃ λόγος, ὅτι ἔχουν παραγραφῆ, διότι ἔκτοτε ἔχουν συμπληρωθῆ τρεῖς τακτικαὶ σύνοδοι. Αἱ κατηγορούμεναι πράξεις ἀνάγονται εἰς τὸ 1960. Ἀπὸ τοῦ 1960 καὶ ἐντεῦθεν, ἔχουν προέλθει πλείονες τῶν τριῶν Βουλευτικῶν Συνόδων, εἶναι περιττὸν νὰ ἀναγνώσω τὴν χρονολογίαν μιᾶς ἑκάστης. Διὰ τὴν τρίτην κατηγορίαν, τὴν παράβασιν καθήκοντος, ἔχομεν καὶ ἐκεῖ τρεῖς συνόδους. Ἡ κατηγορουμένη πρᾶξις, ἀναφέρεται εἰς τὸ πόρισμα, ὅτι ἔλαβε χώραν ἀπὸ 29.2.1956 ἕως 11.6.1963. Ἀπὸ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1963 καὶ ἐντεῦθεν ἔχουν διαρρεύσει αἱ τρεῖς σύνοδοι. Ἡ πρώτη, ἡ ἔκτακτος σύνοδος τῆς Κυβερνήσεως Πιπινέλη, ἡ δευτέρα, ἡ τακτικὴ σύνοδος τῆς Κυβερνήσεως Παπανδρέου, Δεκέμβριον 1963, Ἰανουάριον 1964 καὶ ἡ τρίτη σύνοδος Κυβερνήσεως Παπανδρέου, ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου 1964 καὶ ἐντεῦθεν. Διανύομεν ἤδη τὴν τετάρτην σύνοδον. Γεννᾶται, ὅμως, τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει τεθῆ καὶ εἰς τὴν ἐπιστήμην, ἡ ἔκτακτος σύνοδος ὑπολογίζεται; Ὑπάρχει μία γνωμάτευσις τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, κ. Καλλιμοπούλου, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίζεται, ὅτι ἡ ἔκτακτος σύνοδος, δὲν ὑπολογίζεται. Ὑπάρχει καὶ δευτέρα, τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου, τοῦ κ. Σγουρίτσα, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπολογίζει τὴν ἔκτακτον σύνοδον. Ὑπάρχει καὶ τοῦ κ. Βαμβέτσου ἡ γνώμη, φρονοῦντος, τὰ αὐτά. Ποία εἶναι ἡ ἐπιχειρηματολογία; Λέγουν, ναὶ μὲν ὁ Νόμος δὲν κάμνει διάκρισιν μεταξὺ ἐκτάκτου καὶ τακτικῆς συνόδου, ἀλλὰ ἐὰν ὑπολογίσωμεν, ὅτι ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ Νόμου, ὑπάρχει καὶ ὁ ὑπολογισμὸς καὶ τῆς ἐκτάκτου συνόδου, τότε ὁ χρόνος τῆς παραγραφῆς, εἶναι ὑπεράγαν βραχύς, κατὰ τοὺς ἀντιφρονοῦντας. Ἀλλά, κ.κ. βουλευταί, ὁ Δικαστὴς δὲν εἶναι Νομοθέτης καὶ ὁμιλῶ, κύριοι, μὲ ἀπόλυτον σεβασμὸν καὶ πρὸς τὸ πρόσωπόν των καὶ πρὸς τὴν γνώμην των. Κύριοι, αὐτοὶ νομίζουν, ὅτι ἡ προθεσμία εἶναι βραχεῖα, ἀλλὰ αὐτὸ τὸ θέμα εἶναι θέμα νέας συνταγματικῆς νομοθετικῆς ρυθμίσεως, δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ μεταβάλουν τὸ κείμενον τοῦ Νόμου. Ἐπιθυμῶ νὰ σημειώσω τοῦτο ἀπὸ καθαρῶς ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως καὶ θὰ περιορισθῶ αὐστηρῶς ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ποινικῆς καὶ νομικῆς ἐπιστήμης, ὅπως καθορίζεται εἰς τὸ Ποινικὸν Δίκαιον. Ὑπάρχει θεμελιώδης ἀρχὴ τοῦ ποινικοῦ δικαίου, κατὰ τὴν ὁποίαν θεμελίωσις τοῦ ἀξιοποίνου ἑρμηνεύεται στενῶς. Ὁ ποινικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος καθορίζει τὰ τῆς θεμελιώσεως τοῦ ποινικοῦ ἀδικήματος, ἑρμηνεύεται στενῶς. Καὶ τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς ἡ πολιτεία τὸ καθώρισεν, διότι θέλει νὰ παραιτῆται τοῦ δικαιώματος τῆς διώξεως ὡρισμένης πράξεως. Συνεπῶς καὶ ἡ παραγραφὴ ἀφορᾷ εἰς τὴν θεμελίωσιν τῆς ἀξιοποίνου πράξεως. Ἄρα, αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ ποινικοῦ δικαίου καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τοιαύτην θεμελίωσιν ἀκόμη καὶ διὰ τῆς παραγραφῆς ἑρμηνεύονται στενῶς. Καὶ ὅταν ὁ νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ὁ ὁποῖος θεμελιοῖ τὸν θεσμὸν τῆς παραγραφῆς, ἄρα τὸ ἀξιόποινον τοῦ κατηγορουμένου ἑκάστοτε ἀδικήματος δὲν κάμει διάκρισιν μεταξὺ ἐκτάκτου ἢ τακτικῆς συνόδου, πρέπει νὰ ἑρμηνευθῇ στενῶς, ἐὰν θέλωμεν ὡς νομικοὶ νὰ ἑρμηνεύσωμεν κατὰ τοὺς κανόνας τῆς νομικῆς ἐπιστήμης κείμενον τοῦ νόμου. Καὶ ἐπὶ πλέον εἶναι νομικὸν ἀξίωμα μὴ δεκτικὸν οὐδεμιᾶς ἀμφισβητήσεως, ὅτι διὰ τὸν ἑρμηνευτὴν τοῦ νόμου, εἴτε δικαστὴς εἶναι αὐτός, εἴτε διοίκησις, ὅπου ὁ νόμος δὲν διακρίνει οὔτε ὁ δικαστὴς διακρίνει. Ὁ νόμος δὲν κάμει καμμίαν διάκρισιν μεταξὺ τακτικῆς καὶ ἐκτάκτου συνόδου. Κατὰ τὸ ἑρμηνευτικὸν αὐτὸ ἀξίωμα οὔτε ὁ δικαστὴς ἔχει δικαίωμα νὰ κάμῃ διάκρισιν καὶ συνεπῶς θὰ ὑπολογισθῇ καὶ ἡ ἔκτακτος ἐνδεχομένη σύνοδος. Καὶ ταύτης ὑπολογιζομένης καὶ τὸ ἀδίκημα ἀκόμη περὶ παραβάσεως καθήκοντος εἶναι παραγεγραμμένον. Ἐλέχθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ἐὰν δεχθῆτε κύριοι τὴν παραγραφὴν ἀφήνετε ἐκθέτους τοὺς καθ’ ὧν ἡ ἔγκλησις βάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Ἐρωτῶ, σύμφωνα καὶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν ἡ παραγραφὴ εἶναι συντετελεσμένη, ἐὰν ἀντελήφθην ὀρθῶς τὰς ἀπόψεις σας, καὶ συνεπῶς, κύριοι βουλευταί, προσέξατε ἐὰν δὲν δεχθῆτε τὴν παραγραφὴν καὶ παραπέμψητε, ὅπως ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν.....

§34Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δι’ ὄνομα Θεοῦ δὲν εἶπα αὐτό, τοὐναντίον εἶπα νὰ ἀπορριφθῇ ἡ παραπομπή.

§35Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Μὲ συγχωρῆτε, ἔχετε δίκαιον, εἴπατε νὰ ἀπορριφθῇ ἡ κατηγορία. Ἀλλὰ ἐὰν παραπέμψητε καὶ πᾶνε εἰς τὸ δικαστήριον καὶ τὸ δικαστήριον δεχθῇ τὴν παραγραφήν, δὲν παραμένουν ἐξ ἴσου ἔκθετοι ἄνευ κρίσεως δικαστικῆς; Βλέπετε εἰς ποῖον ἀδιέξοδον φθάνομεν διὰ τῆς ἀπορρίψεως τῆς παραγραφῆς.

§36Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μὲ συγχωρῆτε. Ἐγὼ ἐτόνισα ὅτι ἐφθάσαμε εἰς τὸ ἀδιέξοδον διότι ἐγκαίρως δὲν ὑπεστηρίξατε τὴν παραγραφήν, ὁπότε δὲν θὰ ὑπῆρχεν αὐτὸ τὸ ἀδιέξοδον. Δυστυχῶς δὲν πταίει κανεὶς ἄλλος παρὰ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐβράδυνε νὰ ἀντιληφθῇ τὸν ὀρθὸν δρόμον.

§37Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικ.). Νομίζω ὅτι ἀπήντησα σαφῶς ἐπὶ τῆς αἰτιάσεως αὐτῆς.

§38Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπειδὴ ἔχω ἐκτίμησιν διὰ σᾶς, δὲν πιστεύω ὅτι τὸ ἐπιχείρημα ἀνταποκρίνεται εἰς πραγματικότητα. Διὰ σᾶς ὡς Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ποὺ ἔχετε τὴν εὐθύνην ὑψηλοῦ λειτουργήματος καὶ εἶσθε διακεκριμένος νομικός, νὰ περιμένετε τὸ πόρισμα τῆς ἐπιτροπῆς διὰ νὰ διαπιστώσετε τὰς ἡμερομηνίας. Αὐτὴ εἶναι προσωπική μου γνώμη. Δὲν θέλω νὰ κάμω προσωπικὴν ἐπίθεσιν, ἀλλὰ ἐπειδὴ σᾶς τιμῶ εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ δεχθῶ δι’ ἕνα κοινὸν ἄνθρωπον, ἀλλὰ ὄχι δι’ ἕνα διακεκριμένον νομικὸν καὶ Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§39Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικ.). Τὸ ἀντιλαμβάνομαι καὶ ἐπὶ τῆς αἰτιάσεως αὐτῆς ἀπήντησα ἤδη σαφῶς καὶ προσέθεσα νὰ θελήσετε νὰ ἀσκήσετε πολιτικὸν ἔλεγχον ἐπ’ αὐτοῦ. Ἄλλο θέμα αὐτὸ καὶ ἄλλο τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν περὶ τῆς παραγραφῆς. Ἄλλο τὸ θέμα, διατὶ δὲν προεβλέφθη τότε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἶπα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὔτε τότε οὔτε τώρα λαμβάνει θέσιν, οὔτε προεκάλεσεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ὑπὸ συζήτησιν αἴτησιν περὶ παραπομπῆς τῶν κ. συναδέλφων. Νὰ εἴμεθα σαφεῖς ἐπ’ αὐτοῦ.

§40Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ πρὶν ἢ διεξαχθῇ ἡ ἀνάκρισις, ἐὰν ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἀδικήματα ποῖα καὶ πόσα ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι κατ’ ἐξακολούθησιν καὶ νὰ μὴν εἶχον ὑποπέσει εἰς τὴν παραγραφήν. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ A PRIORI ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐτερματίσθη ἡ ἐγκληματικὴ δρᾶσις τὸ 1960 καὶ δὲν συνεχίζεται ἡ ἐγκληματικὴ αὐτὴ δρᾶσις καὶ ἴσως καὶ μέχρι σήμερον, ὡς ἠμποροῦσε νὰ ὑποστηριχθῇ ἐὰν ὑπῆρχαν τὰ πραγματικὰ περιστατικά. Συνεπῶς δὲν εἶναι βάσιμος ὁ ἰσχυρισμὸς καὶ τὸ ἐπιχείρημα εἶναι ἀδικαιολόγητον, ὅτι ἔπρεπε βάσει τῶν ἡμερομηνιῶν τῆς ἐκθέσεως τῶν κυρίων δικαστικῶν ἐκτάκτου ἐλέγχου νὰ ἐπισημανθῇ ἡ παραγραφὴ καὶ ἅμα τῇ θέσει τοῦ ζητήματος ὑπὸ τῶν κ. βουλευτῶν περὶ διώξεων τῶν ἐγκαλουμένων Ὑπουργῶν νὰ χωρήσῃ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ ἀποφασίσῃ διὰ τὴν παραγραφήν. Αὐτὸ εἶναι ἀκατανόητον.

§41Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικ.). Αὐτὸ τὸ εἶπα καὶ εἶπα, ὅτι ὁ καθορισμὸς τοῦ χρόνου καθ’ ὃν ἔλαβον χώραν αἱ κατηγορούμεναι πράξεις, καθορίζεται μόνον διὰ τοῦ πορίσματος τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Κύριοι βουλευταί, σᾶς ἐμνημόνευσα τὴν γνώμην τοῦ κ. Καλλιμοπούλου καὶ τοῦ κ. Σγουρίτσα. Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ μνημονεύσω καὶ τοὺς ἀντίθετα φρονοῦντας ἴσης ἀξίας καὶ ἐπιστημονικῆς καὶ νομικῆς. Καὶ μνημονεύω πρῶτον τὴν γνώμην τοῦ ἀειμνήστου καθηγητοῦ Ι. Ἀραβαντινοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ πρῶτος συγγράψας μελέτην περὶ τῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν καὶ εἰς χρόνον ἐγγὺς εὑρισκόμενον μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου. Ἰδού τὶ λέγει: «Ὁ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμος τοῦ 1876 ἀπῄτησε πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ πρὸς παραγραφὴν χρόνου τὴν παρέλευσιν τριῶν βουλευτικῶν συνόδων ἀπὸ τῆς πράξεως διὰ πάντα τὰ εἰς τὴν εἰδικὴν δοσιδικίαν τῶν ὑπουργῶν ὑπαγόμενα ἀδικήματα ἄνευ διακρίσεως τινός, τροποποιήσας κατὰ τοῦτο τὰς περὶ παραγραφῆς διατάξεις τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ νόμου καὶ ὡς πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ ὡς πρὸς τοὺς συνενόχους μὴ Ὑπουργούς. Κατακρίνομεν τὴν διάταξιν ταύτην ὑπὸ διττὴν ἔποψιν, ὅτι δὲν διέκρινε τὰ ὑπὸ τοῦ κειμένου ποινικοῦ νόμου προβλεπόμενα ὑπουργικὰ ἀδικήματα τῶν μὴ τοιούτων». Ὅτι ὁ νόμος δηλαδὴ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν δὲν καθορίζει λεπτομερῶς τὰ ἀδικήματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπεται ἡ παραπομπὴ Ὑπουργοῦ εἰς τὸ εἰδικὸν δικαστήριον καὶ κάνει καὶ διαφορισμὸν μεταχειρίσεως ἀπὸ τὴν μεταχείρισιν, τὴν ὁποίαν καθορίζει ὁ πάγιος ποινικὸς νόμος: «Καὶ δεύτερον κατακρίνω τὸν νόμον, διότι ἔταξε λίαν σύντομον χρόνον παραγραφῆς, δυνάμενον νὰ συμπληρωθῇ διὰ μιᾶς ἐκτάκτου συνόδου καὶ διὰ μιᾶς διαλύσεως τῆς Βουλῆς πρὸ τῆς συμπληρώσεως διετίας. Ἐὰν εἰς τὰς λέξεις βουλευτικῶν συνόδων τοῦ ἀνωτέρω νόμου προσετίθετο τὸ ἐπίθετον τακτικῶν, ἡ διάταξις ἤθελεν εἶναι πληρεστέρα». Λέγει, δηλαδή, ὅτι καὶ ἐγὼ εὑρίσκω, ὅτι ἡ προθεσμία τὴν ὁποίαν τάσσει ὁ νόμος εἶναι βραχεῖα, ἀλλὰ τί νὰ κάμωμεν, αὐτὸ λέγει ὁ νόμος. Κοτζὰμ Ἀραβαντινὸς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης λέγει, δὲν ἠμπορῶ νὰ τεθῶ ὑπεράνω τοῦ νόμου. Τὰ αὐτὰ ὑποστηρίζει καὶ ὁ καθηγητὴς Γεωργόπουλος, «Μαθήματα Συνταγματικοῦ Δικαίου 1958». «Ὁ νόμος ΧΠΣΤʹ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν ὁρίζει εἰδικὴν παραγραφὴν εἰς τὰ ποινικὰ ἀδικήματα τῶν Ὑπουργῶν. Ταῦτα κατὰ τὸ ἄρθρον 8 παραγράφονται μετὰ τὴν λέξιν τριῶν βουλευτικῶν συνόδων ἀμέσως ἑπομένων τῇ πράξει. Δεδομένου ἐξ ἄλλου, ὅτι ὁ νόμος δὲν ποιεῖται διάκρισιν πρέπει νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ὡς σύνοδοι νοοῦνται κατ’ αὐτὸν ὄχι μόνον αἱ τακτικαὶ τοιαῦται, ἀλλὰ καὶ αἱ ἔκτακτοι. Τοῦτο δὲ καθιστᾶ τὴν παραγραφὴν ἐξαιρετικὰ σύντομον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ὀρθόν. Ἄλλο ὅμως εἶναι τὸ ὀρθὸν καὶ ἄλλο τὸ νόμιμον. Κύριοι βουλευταί, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ νέαν γνωμάτευσιν τῶν Καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Η. Κυριακοπούλου καὶ Ἀρ. Μάνεση, οἱ ὁποῖοι διὰ μακρῶν σκέψεων ὑποστηρίζουν, ὅτι καὶ αἱ ἔκτακτοι σύνοδοι ὑπολογίζονται. Κύριοι βουλευταί, λέγουν οἱ ἀντίθετα φρονοῦντες, ὅτι ἠμπορεῖ μία Κυβέρνησις διαθέτουσα τὴν πλειοψηφίαν καὶ ἐπιθυμοῦσα νὰ τιμωρήσῃ ἢ νὰ ἐκδικηθῇ ἢ νὰ ἐξευτελίσῃ ἀντιπάλους της, νὰ μὴ προκαλέσῃ Ἔκτακτον Σύνοδον, ἢ νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ θέλῃ νὰ τοὺς βοηθήσῃ, νὰ προκαλέσῃ μίαν Ἔκτακτον Σύνοδον καὶ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν παραγραφήν. Κύριοι βουλευταί, λάβετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ὅταν εἰς τὰ 1876 ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν ἴσχυε τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864 καὶ εἶχε διάταξιν, ἡ ὁποία προέβλεπεν, ὡς πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ Τακτικὰς καὶ Ἐκτάκτους Συνόδους. Ἡ διάταξις ἐκείνη ἐπανελήφθη εἰς ὅλα τὰ Συντάγματα ἔκτοτε καὶ τοῦ 1911 καὶ τοῦ 1927 καὶ τοῦ ἰσχύοντος τοῦ 1952. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, παρὰ τὸ ἀπόφθεγμα, ὅτι ὁ Νομοθέτης θεωρεῖται πάντοτε ἔμφρων, δὲν τοῦ ἐγεννήθη ἡ ἰδέα αὐτὴ τότε; Ἐὰν ὁ Συνταγματικὸς Νομοθέτης δὲν ἤθελε νὰ ὑπολογίζεται ἡ Ἔκτακτος Σύνοδος, δὲν τοῦ ἐγεννήθη ἡ σκέψις αὐτή, παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας ἀναθεωρήσεις τοῦ Συντάγματος, νὰ προσφέρῃ τὴν διάκρισιν αὐτήν, ὅτι λέγοντες τρεῖς συνόδους ἐννοοῦν καὶ τὰς τρεῖς τακτικάς; Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἐὰν ὁ νομοθέτης τότε ἤθελε νὰ καθορίσῃ χρόνον παραγραφῆς, ἂς εἴπωμεν τριετῆ ἢ τετραετῆ, θὰ τὸ καθώριζεν. Τὸ σχέδιον τοῦ Τρικούπη, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῆ τότε εἰς τὴν Βουλήν, ὥριζε 5ετῆ χρόνον παραγραφῆς καὶ ἡ Βουλή, ἡ ὁποία ἐψήφισεν, εἶπε μόνον τρεῖς συνόδους, ἄνευ οὐδεμιᾶς διακρίσεως, τακτικῆς ἢ ἐκτάκτου συνόδου. Θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τρία χρόνια, δὲν τὸ εἶπεν ὅμως, εἶπε βραχύτερον χρόνον ἀπὸ τὴν τριετίαν, τρεῖς συνόδους. Ὁ νομοθέτης τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὅπως καὶ ὁ νομοθέτης πάσης ἐποχῆς, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του καὶ τὰς συγχρόνους νομοθεσίας, ἀναφορικῶς πρὸς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἐρρύθμιζε καὶ εἰδικῶς ὁ Αὐστριακὸς Νόμος, ὁ ὁποῖος τότε ὥριζε παραγραφὴν ἐντὸς μιᾶς συνόδου. Ὁ Ἕλλην νομοθέτης τὸ ἔκαμε τρεῖς συνόδους. Ἀκόμη καὶ τελευταῖα νέοι νομοθέται ὥρισαν δύο συνόδους. Πῶς ἡμεῖς ὄχι; Κύριοι βουλευταί, ἕνα μόνον θὰ σᾶς προσθέσω. Οὔτε τὸ Σύνταγμα οὔτε κανένας Νόμος καθορίζει διάφορον ἁρμοδιότητα τῆς Ἐκτάκτου Συνόδου ἀπὸ τῆς Τακτικῆς ἢ ἀντιστρόφως, ἐὰν θέλετε, τῆς Τακτικῆς Συνόδου ἀπὸ τὴν Ἔκτακτον Σύνοδον. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία διαφορά. Οἵας ἐξουσίας καὶ ἁρμοδιότητας ἔχει ἡ Τακτικὴ Σύνοδος, τὰς αὐτὰς ἔχει καὶ ἡ Ἔκτακτος. Θέλετε παράδειγμα τῶν ἡμερῶν μας; Τὸ 1963 παρῃτήθη ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ καὶ ἐγένετο ἡ Κυβέρνησις Πιπινέλη. Ἐκλήθη εἰς Ἔκτακτον Σύνοδον ἡ Βουλὴ ἀπὸ τὴν Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν Πιπινέλη, τὴν ἔκαμε Πολιτικὴν Κυβέρνησιν, διότι τῆς ἔδωσε ψῆφον ἐμπιστοσύνης καὶ εἰργάσθη ἡ Σύνοδος αὐτὴ ὡς Ἔκτακτος, ὡς καὶ ἡ Τακτική. Ἤσκησεν ὅλα τὰ καθήκοντα τῆς Τακτικῆς Συνόδου. Ἔκαμε νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἐκύρωσε συμβάσεις, ἔκαμε δὲ καὶ Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Μὲ ποῖον δικαίωμα καὶ μὲ ποῖον νομικὸν κῦρος θὰ εἴπωμεν σήμερον, ὅτι δὲν ὑπολογίζεται εἰς αὐτὴν ἡ παραγραφή; Καὶ ἐφ’ ὅσον οὔτε τὸ Σύνταγμα, οὔτε ὁ Νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν ἀπαγορεύει εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ ὑποβάλουν τὴν αἴτησιν περὶ διώξεως τοῦ ἄλφα ἢ βῆτα Ὑπουργοῦ κατὰ τὴν Ἔκτακτον Σύνοδον, τὶ θὰ εἴπητε; Ὅτι δὲν ὑπολογίζεται; Βάσει ποίας διατάξεως; Ποῖον Σύνταγμα τὸ ἀπαγορεύει; Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως νομικῶν κειμένων καὶ λογικῆς νομικῆς ἑρμηνείας, στηριζομένης ὄχι εἰς αὐθαίρετα λογικὰ συμπεράσματα, ἀλλὰ εἰς τοὺς γενικοὺς ἑρμηνευτικοὺς κανόνας τῶν Νόμων, πρέπει νὰ δεχθῶμεν, ὅτι καὶ αἱ Ἔκτακτοι Σύνοδοι ὑπολογίζονται διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς παραγραφῆς. Τοῦτο δοθέντος, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, δὲν ὑπάρχει θέμα, ὅτι ἡ παραγραφὴ ἔχει συμπληρωθῆ ἤδη καὶ τὴν παραδοχὴν τῆς παραγραφῆς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ. Ἀλλὰ κατὰ τὰς συζητήσεις τῶν ἡμερῶν αὐτῶν ἐθίγησαν δύο θέματα. Πρῶτον ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Ἠλιόπουλον, ὅτι τάχα ἐφ’ ὅσον ἡ κατηγορουμένη πρᾶξις εἶναι ἀπάτη, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀρχίσῃ ὁ ὑπολογισμὸς τῆς παραγραφῆς, ἐὰν δὲν ἀρχίσῃ ἡ ζημία τῆς ΔΕΗ. Ποία εἶναι ἡ κατηγορία; Ὅτι οἱ ἐγκαλούμενοι Ὑπουργοί, δολίως ἐπέφεραν ζημίαν εἰς τὴν ΔΕΗ. Καὶ λέγουν, πῶς θὰ ἐπέλθῃ ἡ παραγραφὴ τῆς ἀδίκου αὐτῆς πράξεως, ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ ἡ ζημία; Θὰ πρέπει νὰ ἴδωμεν πρῶτον, ἐὰν ἐπῆλθεν ἡ ζημία καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπέλθῃ ἡ ζημία, τότε ἄρχεται ὁ χρόνος τῆς παραγραφῆς. Δὲν εὐσταθεῖ ὁ ὑπολογισμὸς αὐτός. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀπάτη ἀνήκει εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν λεγομένων οὐσιαστικῶν ἐγκλημάτων. Ὁ ὁρισμὸς τοῦ οὐσιαστικοῦ ἐγκλήματος, κατὰ τὸ Ποινικὸν Δίκαιον ἔχει ὡς ἑξῆς: Οὐσιαστικὸν ἔγκλημα εἶναι ἐκεῖνον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου, πλὴν τῆς μεταβολῆς εἰς τὸν ἐξωτερικὸν κόσμον ἐκ τῆς ἐνεργείας, δηλαδὴ ἐκτὸς τῆς τελέσεως τῆς ἀδίκου πράξεως, ὁ νόμος ἀπαιτεῖ καὶ ἕτερον ἀπώτερον ἀποτέλεσμα, τὴν ζημίαν. Νομίζω, ὅτι δὲν ἀνεπτύχθη τὸ θέμα αὐτὸ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Ἠλιόπουλον, ἀλλὰ ἐσημείωσα τὴν περίοδον ἐκείνην τῆς ἀγορεύσεώς του, ἡ ὁποία ἀναγράφεται καὶ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψίς του. Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῶν ἑξῆς κειμένων τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Σᾶς εἶπον ποῖος εἶναι ὁ ὁρισμὸς τοῦ οὐσιαστικοῦ Ποινικοῦ ἀδικήματος. Πῶς τὸ ἀντιμετωπίζει ὁ Ποινικὸς Νόμος καὶ πῶς τὸ ἀντιμετωπίζει ἡ Νομολογία τῶν Δικαστηρίων μας; Κατὰ τὸ ἄρθρον 112 τοῦ Ποινικοῦ Κώδικος, ἡ προθεσμία τῆς παραγραφῆς ἄρχεται ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐτελέσθη ἡ ἀξιόποινος πρᾶξις. Ἀπὸ τὸ πόρισμα ἔχομεν δεδομένον τὸν χρόνον τελέσεως τῆς ἀδίκου πράξεως. Τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς εἶναι χωριστόν. Ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ νομολογία μᾶς διδάσκει ὅτι ἐπὶ τῶν οὐσιαστικῶν ἐγκλημάτων —θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ κείμενα διὰ νὰ μὴ γίνῃ λάθος καὶ δὲν θὰ ἔχετε ζωντανὴν τὴν εἰκόνα τὸ τὶ διδάσκει ἡ νομολογία καὶ ἡ ἐπιστήμη— ἐπὶ τῶν οὐσιαστικῶν ἐγκλημάτων... (ἀναγινώσκει)... Αὐτὸ ἀπεδέχθη ὁ Ἄρειος Πάγος μὲ τὰς ἀποφάσεις 260)57 καὶ 258)59 δημοσιευθείσας εἰς τὰ ποινικὰ χρονικὰ τόμος Ζʹ σελὶς 510. Ἐπίσης τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν διὰ τῆς ἀποφάσεώς του 160)60 δημοσιευθείσης εἰς τὸ ποινικὰ χρονικὰ καὶ εἰς τόμον Ιʹ σελὶς 549. Ἐπομένως καὶ ἡ ἄποψις ὅτι πρέπει νὰ ἀναμένωμεν τὴν ζημίαν τῆς ΔΕΗ δὲν εὐσταθεῖ νομικῶς. Τὰ ἴδια διδάσκει ὁ καθηγητὴς Χωραφᾶς. (Γενικαὶ Ἀρχαὶ τοῦ 1956 παρ. 28 26). Εἰς τὴν Γερμανίαν ὑπάρχει ἀντίθετος ρύθμισις. Ἐπὶ τῆς παραγραφῆς σκοπεῖται ὁ χρόνος τοῦ ἀποτελέσματος. Τοῦτο ἦτο γνωστόν, εἰς τὸν Ἕλληνα νομοθέτην. Ὁ Ἕλλην νομοθέτης δὲ τὸ ἐδέχθη. Ὁ Χωραφᾶς διδάσκει τὰ ἀντίθετα. Τὰ Δικαστήρια, ὁ Ἄρειος Πάγος καὶ τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν ἀποφαίνονται ἀντιθέτως. Ἐπομένως ἡ ἄποψις τοῦ κ. Ἠλιοπούλου δὲν εὐσταθεῖ. Ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κ. Μακρῆν χθὲς ὅτι ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ γίνῃ ἑνιαία ψηφοφορία μὲ τρία θέματα. Παραγραφή, ἀθώωσις, παραπομπή. Καὶ αὐτὸ δὲν εὐσταθεῖ νομικῶς. Ἡ παραγραφὴ ἐμποδίζει πᾶσαν περαιτέρω ἐνέργειαν. Ἐλέχθη ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀποφανθῇ περὶ παραγραφῆς. Μόνον τὸ Δικαστήριον ἔχει τὸ δικαίωμα αὐτό. Ἀλλὰ ὡς εἶπον καὶ ὡς ἐδέχθη καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἡ Βουλὴ δὲν ἐνεργεῖ ὡς πολιτικὸν Σῶμα, ἐνεργεῖ ὡς Δικαστικὸν Σῶμα. Ὡς δικαστικὸν συμβούλιον. Ἰδοὺ τί διδάσκει ἡ Ἐπιστήμη. «Ἡ Βουλὴ πλὴν τῆς ἀσκήσεως ποινικῆς ἀγωγῆς ἀποφαίνεται καὶ περὶ τῆς παραπομπῆς εἰς τὸ ἀκροατήριον τῶν ὑπευθύνων Ὑπουργῶν. Συνεπῶς ἔχει δικαιοδοσίαν δικαστικοῦ συμβουλίου. Εἶναι δὲ ἀναμφισβητήτως δεκτὸν ὅτι τὸ συμβούλιον ἐξετάζει τὴν ὕπαρξιν παραγραφῆς καὶ ἐφ’ ὅσον διαπιστώσῃ ὅτι συντρέχουν οἱ ὅροι ἀποφαίνεται ὅτι δὲν θὰ γίνῃ κατηγορία λόγῳ παραγραφῆς». Ἢ θὰ δεχθῆτε ὅτι ὑπάρχει παραγραφὴ καὶ δὲν δύναται νὰ γίνῃ κατηγορία, ἢ τότε εἶσθε ἐλεύθεροι νὰ φθάσετε εἰς ἄλλας λύσεις. Ἢ ἀθώωσις, ἢ παραπομπὴ εἰς τὸ Δικαστήριον. Κύριοι βουλευταί, ἐξετέλεσα τὸ καθῆκον μου καὶ ὡς βουλευτής, καὶ ὡς νομικός. Τὸ κατ’ ἐμὲ ἔχω ἀκράδαντον τὴν πεποίθησιν μετὰ μελέτην ἐμπεριστατωμένην ὅτι καὶ ἔκτακτοι σύνοδοι ὑπολογίζονται διὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς παραγραφῆς. Ἀπὸ τῆς τελέσεως τῶν κατηγορουμένων πράξεων ἔχουν παρέλθει τρεῖς σύνοδοι. Συνεπῶς ἡ Βουλὴ ἔχει ὑποχρέωσιν, ἐὰν θέλῃ νὰ ἀποφανθῇ ὡς Δικαστικὸν Σῶμα, ὡς Δικαστικὸν Συμβούλιον καὶ μὲ δικαστικὴν συνείδησιν νὰ δεχθῇ τὴν παραγραφὴν καὶ νὰ ἀποφανθῇ ὅτι δὲν χωρεῖ πλέον περαιτέρω οὐδεμία ἐνέργεια διώξεως τῶν ὑπὸ κατηγορίαν πρώην Ὑπουργῶν.

§42Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς παραγραφῆς παρακαλῶ νὰ ἀκουσθοῦν καὶ αἱ ἀντίθετοι ἀπόψεις.

§43Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ἀσφαλῶς δὲν ἔχει ἀντίρρησιν ὁ κ. Ἡλιοῦ νὰ ὁμιλήσω πρὶν ἀπ’ αὐτόν. Παρακαλῶ ὅμως νὰ ἀκουσθοῦν πρῶτον καὶ οἱ ἄλλοι κύριοι τῆς Κυβερνήσεως.

§44Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει φοβοῦμαι μήπως ἀντὶ δύο ἀγορεύσεων θὰ ἔχετε 4, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ προκύψῃ ἀνάγκη ἀπαντήσεως.

§45Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ σᾶς ἀκούσωμεν πρῶτα.

§46Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχω τὸ ταλέντο τοῦ νὰ ἀποκρύπτω τὰς σκέψεις μου. Ἐξ ἄλλου δὲν ἐπιθυμῶ οὔτε κὰν νὰ ἐμφανίζωμαι ὡς συρόμενος εἰς οἱανδήποτε ψηφοφορίαν καὶ δι’ αὐτὸ ἔλαβα τὸν λόγον διὰ νὰ ἐξηγήσω τὴν ψῆφον μου ὑπὲρ τῆς παραγραφῆς. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ὁμιλήσω μὲ ἀπόλυτον ἠρεμίαν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι ἡ εἴδησις ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ πλειοψηφία, ἡ δημοκρατικὴ πλειοψηφία, νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς παραγραφῆς, ἔχει προκαλέσει ἀγανάκτησιν εἰς ἕνα μεγάλο τμῆμα τῆς δημοκρατικῆς κοινῆς γνώμης. Αὐτὸ δὲν εἶναι καθόλου δυσάρεστον εἰς οἱανδήποτε καὶ ἂν ἀνήκῃ κανεὶς μερίδα καὶ οἱανδήποτε καὶ ἂν ἐκφράζῃ γνώμην, διότι ἀποδεικνύει τὴν ἠθικὴν ὑγείαν τοῦ Δημοκρατικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἔθνους αὐτοῦ. Ὁ λαὸς ἀντιδρᾶ συναισθηματικῶς εἰς τὴν ἰδέαν τῆς παραγραφῆς, διότι συγχέει τὴν ἔννοιαν τῆς παραγραφῆς μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς διαγραφῆς καὶ νομίζει, ὅτι ἡ παραγραφὴ εἶναι ἕνα γεγονὸς ἠθελημένον, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ παραβλέψωμεν καὶ ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς νὰ δικασθοῦν ἢ νὰ μὴ δικασθοῦν, νὰ καταδικασθοῦν ἢ νὰ μὴ καταδικασθοῦν οἱ ἐγκαλούμενοι διὰ τὰς πράξεις περὶ τῶν ὁποίων ἔγινε λόγος. Πρέπει δὲ νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι γενικῶς ἡ παραγραφὴ ὡς λόγος ἐξαλείψεως τοῦ ἀξιοποίνου τῆς πράξεως εἶναι δύσπεπτον νομικὸν γεγονός. Ὁ ἴδιος ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος δέχεται ὅτι βεβαίως ἐξαλείφεται ἡ ποινικὴ ἀγωγὴ διὰ τὸν νεκρόν, ἐὰν τοῦ ἐξηγήσῃς ὅτι δὲν διώκεται ὁ νεκρός, ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δέχεται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τιμωρηθῇ ὁ παράφρων, ἢ ὅτι δύναται νὰ τιμωρηθῇ ἐλάχιστα λόγῳ ἐλαφρυντικῶν περιστάσεων ἕνας ἄλλος, δὲν ἀντιλαμβάνεται δὲν τὸ εἰσπνέει, πὼς ἐπειδὴ ἐπέρασε ὀλίγος καιρὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συλλάβῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικάσῃ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταδικάσῃ καὶ νὰ φυλακίσῃ τὸν ἔνοχον ἀδικημάτων τὰ ὁποῖα θεωρεῖ σοβαρά. Καὶ τὸ ἐρώτημα εἶναι, πρέπει ἡμεῖς ὡς πολιτικὸν Σῶμα καὶ ὄχι ἁπλῶς ὡς πολιτικὸν Σῶμα, ὡς Κοινοβούλιον τῆς χώρας, πρέπει ἡμεῖς νὰ ἀντιδράσωμεν εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν σκέψιν ἢ τὴν ψυχολογίαν τοῦ λαοῦ, διὰ τῆς ἁπλῆς ὑποταγῆς εἰς τὴν σκέψιν, ὅτι ἡμεῖς πρέπει νὰ κάμωμε τὸ καθῆκον μας νὰ παραπέμψωμεν τοὺς ἐγκαλουμένους καὶ ἂς ἔλθῃ τὸ Δικαστήριον νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι παραγεγραμμένον τὸ ἀδίκημα, ἢ πρέπει νὰ ἀναλάβωμεν ἡμεῖς τὴν εὐθύνην μας καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι τὰ ἀδικήματα διὰ τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἀποχρῶσαι ἐνδείξεις ὅτι ἐξετελέσθησαν εἶναι παραγεγραμμένα; Ὀφείλομεν ἡμεῖς νὰ ἀπαγγείλωμεν τὴν παραγραφὴν ἀναλαμβάνοντες τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ λαοῦ; Εἶμαι ὑπὲρ τῆς δευτέρας γνώμης, διότι εἶναι ἀδύνατον πρῶτον νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι δὲν δικαιοῦται ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς παραγραφῆς. Θὰ ἦτο ἀστεῖον, ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία δύναται νὰ μεταβάλῃ καὶ τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐγκαλέσῃ τοὺς Ὑπουργούς, ἡ ὁποία δύναται νὰ παραπέμψῃ τοὺς Ὑπουργοὺς νὰ μὴ δύναται νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν τὸ ἀδίκημα εἶναι παραγεγραμμένον. Νὰ δύναται νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ ὄχι ἐπὶ τοῦ τύπου. Εἶναι ἀπαράδεκτον εἰς ἕνα Κοινοβούλιον νὰ λέγῃ ὅτι ἐναποθέτει τὴν εὐθύνην κρίσεως ἑνὸς θέματος προδικαστικοῦ εἰς τοὺς τακτικοὺς Δικαστὰς διότι δὲν ἔχει τὸ θάρρος ἀπέναντι τοῦ λαοῦ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἕως ἐδῶ ἠδυνάμην νὰ φθάσω καὶ ὄχι παρακάτω, διότι ἡ παραγραφὴ εἶναι δεδομένη. Ἑπομένως, τὸ μόνον ἐρώτημα τὸ ὁποῖον τίθεται εἶναι ἐὰν ὑπάρχῃ ἢ δὲν ὑπάρχει παραγραφή. Ἐὰν ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι δὲν ὑπάρχει μετὰ λόγου γνώσεως καὶ μετὰ ἐπιχειρημάτων νομικῶν, δικαίωμά των νὰ ψηφίσουν ἐναντίον τῆς παραγραφῆς. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι ὑπάρχει παραγραφή, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀφείλουν νὰ ψηφίσουν ὑπὲρ αὐτῆς. Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ ἴδιος λαὸς ὁ ὁποῖος εἶναι σήμερον δυσαρεστημένος ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ ὅτι σταματᾷ ἡ ποινικὴ δίωξις τῶν ἐγκαλουμένων Ὑπουργῶν, ὁ ἴδιος λαὸς θὰ τιμήσῃ τὸ θάρρος τῆς πλειοψηφίας ἡ ὁποία θὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ θὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς ἀληθείας διὰ τῆς ψήφου τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ. Ἄλλωστε, κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι τὸ εἶπε καὶ σήμερον ἀκόμη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν λαόν: Ὑπεσχέθημεν σεβασμὸν τοῦ νόμου. Ὁ σεβασμὸς τοῦ νόμου εἶναι καὶ ὑπὲρ ἡμῶν, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ἐναντίον μας, εἶναι ὑπὲρ τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ εἶναι καὶ ἐναντίον της. Καὶ ὁ νόμος εἶναι ὅτι μετὰ πάροδον τριῶν συνόδων παραγράφονται τὰ ἀδικήματα τῶν Ὑπουργῶν. Θὰ εἴπω τὴν γνώμην μου παρακατιὼν περὶ τοῦ νόμου. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ σεβασμὸς τοῦ νόμου μᾶς ἐπιβάλλεται. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀποκρούσω ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως ὄχι τὸν ὑπαινιγμόν, ἀλλὰ τὴν βαρυτάτην κατηγορίαν τὴν ὁποίαν ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ ἀπηύθυνε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἡ ἄποψις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῆς παραγραφῆς ἀποτελεῖ ὑπηγορευμένην συναλλαγήν. Ἀποκρούω μὲ ἀγανάκτησιν τὸν ὑπαινιγμὸν ἢ τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Εἶναι πράγματα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ γράφωνται εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀλλὰ ὄχι νὰ λέγωνται εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Οὔτε ὑπαγορεύσεις δέχεται ἡ Κυβέρνησις οὔτε εἰς συναλλαγὴν μὲ τὴν ΕΡΕ ἔχει προέλθει. (Χειροκροτήματα). Καὶ δὲν αὐταπατώμεθα. Δὲν εἶναι πρᾶξις κατευνασμοῦ ἡ παραγραφή. Δὲν εἶναι πρᾶξις εὐνοίας. Εἶναι πρᾶξις σεβασμοῦ πρὸς τὸν νόμον. Καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ἀπὸ αὔριον ποὺ θὰ ἔχωμεν ψηφίσει τὴν παραγραφήν, ἡ ΕΡΕ θὰ γίνῃ ἔτι ἐπιθετικωτέρα ἐναντίον μας διότι θὰ ἔχῃ ἀπαλλαγῆ τῆς κατηγορίας ἡ ὁποία τὴν βαρύνει. Οὐδεμίαν συναλλαγὴν θέλομεν. Ἂς ἀσκήσῃ τὴν ἀντιπολίτευσίν της μὲ ὅσην ὀξύτητα θέλει. Θὰ ἀντισταθῶμεν καὶ θὰ ὁδηγήσωμεν τὸν λαὸν εἰς τὴν κοινωνικήν, οἰκονομικὴν καὶ πολιτικὴν δημοκρατίαν. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν μᾶς λέγουν ὅτι ἐδιαλέξαμεν τὴν παραγραφὴν ὡς λύσιν τοῦ ἀδιεξόδου.

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ δὲν ὡμίλησα ἀκόμη.

§48Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐλέχθη καὶ ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας.

§49Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ λέγω καὶ ἐγὼ τί γράφουν ὅλας αὐτὰς τὰς ἡμέρας αἱ ἐφημερίδες σας, δὲν θὰ τελειώσωμεν. Νὰ περιμένετε, λοιπόν, νὰ ἀκούσετε τί θὰ εἴπῃ ἡ Ε.Ρ.Ε.

§50Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὸ εἶπεν ὁ κ. Μαρκεζίνης ὅτι εἶναι ἔξοδος ἐκ τοῦ ἀδιεξόδου. Εἰς οὐδὲν ἀδιέξοδον εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις. Ἀπολύτως εἰς κανέν. Διότι ἁπλούστατα δὲν εἶναι κατηγορουμένη ἡ Κυβέρνησις. Κοντεύομεν νὰ μεταβάλωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς κατηγορουμένην διὰ τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν κατὰ τὴν 8ετίαν. Καὶ μᾶς λέγει ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὅτι ὁ κ. Καραμανλῆς ἐπηρεάζει ἕνα μέρος τοῦ κόσμου. Ἦτο Πρωθυπουργὸς ἐπὶ 8ετίαν. Μὰ αὐτὸ εἶναι τὸ πρόβλημα. Ὅτι ἦτο ἐπὶ 8ετίαν ἕνας Πρωθυπουργὸς ὁ ὁποῖος ἐκυβέρνησεν ὡς ἐκυβέρνησε καὶ αὐτὸ ἔκαμε τὸν λαὸν νὰ μᾶς δώσῃ τὴν ἐντολὴν τοῦ ἠθικοῦ καθαρμοῦ. (Χειροκροτήματα).

§51Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Μίαν μόνον φράσιν. Ἦσαν ὅλαι αἱ περιπτώσεις παραγεγραμμέναι ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου εἰς τὴν ἐξουσίαν;

§52Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἔχετε τὴν ἐντύπωσιν, κύριε συνάδελφε, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ ἐπιχείρημα; Εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἀπαντήσω. Ἐπίσης, εἴπατε περὶ τῆς συμφωνίας μὲ τὴν ΠΕΣΣΙΝΕ. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς, διότι δὲν μετέχω εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς αἱ ὁποῖαι ἀσχολοῦνται μὲ αὐτό. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἡ διόρθωσις τῆς συμφωνίας μὲ τὴν ΠΕΣΣΙΝΕ δὲν δύναται νὰ εἶναι τόση ὅση γνωρίζομεν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελῇ τοῦτο συγχωροχάρτι διὰ τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν. Σημαίνει ἁπλούστατα, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις ἐκ τῶν ὑστέρων εἶναι πολὺ δύσκολον ἂν ὄχι ἀδύνατον νὰ μεταβάλλουν ὅρους, τοὺς ὁποίους ἐδέχθη ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις.

§53Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀλλ’ ὡς Ἀντιπολίτευσις ἄλλα εἴπατε εἰς τὸν λαόν. Συνέβη νὰ εἶσθε καὶ ὑμεῖς καὶ ἐγὼ Ἀντιπολίτευσις. Καὶ ἡμεῖς καὶ σεῖς ἐκρίναμεν τὴν σύμβασιν ΤΟΜ — ΠΑΠΠΑΣ καὶ Πεσσινέ. Ἀλλὰ οὐδέποτε ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι δὲν θὰ τὰ ἐφαρμόσωμεν, ἐνῷ ἡ Ε.Κ. ἔλεγεν, ὅτι δὲν θὰ τὰ ἐφαρμόσῃ.

§54Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἐξεφράσατε τὰς ἀνησυχίας σας, διὰ τὴν διεθνῆ συγκυρίαν. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις πολλὲς φορὲς εἰς τὴν ἄρνησιν ὡρισμένων πραγμάτων ποὺ γίνονται εἶναι ὑπερβολικωτέρα τοῦ δέοντος. Καὶ τοῦτο, διότι ἐλπίζει μήπως αἱ ἀπειλαὶ σταματήσουν καὶ τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον συμβαλλόμενον καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων βεβαίως, ὅταν γίνῃ Κυβέρνησις καὶ εὑρίσκεται πρὸ συμβολαίων, ΠΑΚΤΑ ΣΟΥΝΤ ΣΕΡΒΑΝΤΑ, ἡ μεταβολὴ τῶν συμβολαίων αὐτῶν εἶναι διεθνῶς δυσκολωτέρα ἀπὸ ὅ,τι εἶναι ἡ ἐπαγγελία τῆς μεταβολῆς τῶν συμβάσεων. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ θέμα τοῦ πότε ὑπῆρξε καὶ διατί ἔγινεν ἡ Ἐπιτροπή. Θὰ ἀπαντήσω εὐθέως, ὅπως καὶ εἰς τὰ ἄλλα ἐρωτήματα. Καὶ ἂν ἀκόμη δεχθῶμεν, ὅτι κακῶς ἀπεφασίσαμεν, τότε, τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν — διὰ νὰ σᾶς κάμω παραχώρησιν — σημαίνει αὐτό, ὅτι σήμερον παύει νὰ ὑπάρχῃ παραγραφή; Τὸ θέμα δὲν εἶναι, ἐὰν ἐκάμαμεν λάθος ποὺ ἐδέχθημεν τὴν Ἐπιτροπήν. Τὸ θέμα εἶναι ἐὰν ὑπάρχῃ ἔστω καὶ τώρα, ἡ παραγραφή. Ἀλλὰ θὰ εἴπω πάρα κάτω περὶ αὐτοῦ. Ἂς εἴπωμεν, ὅτι δὲν ἐγένετο ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ εἴχομεν δεχθῆ τὴν πρότασίν σας, τότε, ποὺ ἴσως νὰ ἦτο ὀρθή. Κατὰ τί θὰ ἐβελτιοῦτο ἡ κατάστασις; Ὑπῆρχεν ἐνώπιόν μας μία ἔκθεσις διοικητικὴ καμωμένη ἀπὸ δικαστικούς, ἡ ὁποία ἄφηνεν ἐκτεθειμένους τοὺς Ὑπουργοὺς κατὰ τὸν χείριστον τρόπον. Γιατὶ ἐκείνη ἡ ἔκθεσις ἦτο τόσον ὀλίγη, ὥστε σᾶς ἱκανοποιοῦσε καὶ μόνον τὸ πόρισμα εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ἐκθέτει τοὺς ἐγκαλουμένους Ὑπουργούς; Ἡ ἔκθεσις ἡ διοικητικὴ ὑπῆρχεν ἀπὸ τότε καὶ ἦτο δεδομένη. Καὶ δὲν προσέθεσε δυσμενὲς στοιχεῖον τὸ πόρισμα. Ἀντιθέτως, ὡρισμένα κεφάλαια τῆς ἐκθέσεως, τὰ ἀπεμάκρυνεν, ὡς στοιχεῖα ἀδικήματος καὶ περιώρισε τὰ ἀδικήματα ἡ Ἐπιτροπή.

§55Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω, ὅτι μὲ τὴν λογικὴν σας, εἶμαι σύμφωνος, ὥστε καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὸ πόρισμα ἐπείσθην νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς οὐσίας. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι ἡ πρᾶξις νὰ συσταθῇ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ νὰ τεθῇ ὁ μηχανισμὸς τοῦ Εἰδικοῦ Δικαστηρίου εἰς λειτουργίαν διὰ παραγεγραμμένας ὑποθέσεις, ἦτο ὀρθὴ πρᾶξις.

§56Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, σᾶς ἔκαμα πρὶν τὴν παραχώρησιν καὶ ἂν ἀκόμη ἦτο λανθασμένη ἡ πρᾶξις ἐκείνη, δὲν μεταβάλλει τὴν τοποθέτησιν τοῦ πράγματος. Δὲν μεταβάλλει οὔτε τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς, οὔτε τὸ θέμα τῆς οὐσίας. Δι’ ἐμέ, ἡ ἔκθεσις ποὺ ὑπῆρχεν ὡς ὑλικόν, ἦτο ἔκθεσις ποὺ ἄφηνεν ἐκτεθειμένους τοὺς ἐγκαλουμένους Ὑπουργούς, κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον ἀπαγγελλομένης τότε τῆς παραγραφῆς. Διότι ἦτο ἀδύνατον τότε νὰ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῆς οὐσίας. Δὲν ὑπῆρχε πόρισμα καὶ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Ρ.Ε. τὸ θέμα τῶν ἐγκαλουμένων, εἰδικῶς ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης, ἴσως τὸ πόρισμα νὰ εἶναι καλύτερον, διότι τοποθετεῖ ὡρισμένα ἀδικήματα ἐνώπιον τῶν ὁποίων δύναται νὰ ὑπάρξῃ κρίσις οὐσίας.

§57Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐὰν τόσον ὑποτιμᾶτε τὴν οὐσίαν τοῦ πορίσματος, τότε ἔχετε δίκαιον.

§58Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἔλθω εἰς τὸ πόρισμα. Ἑπομένως ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς οὐσίας, νομίζω, ὅτι ἡ ἔκθεσις, ὅπως ἦτο ἡ διοικητική, δὲν ἐξέθετεν ὀλιγώτερον τοὺς ἐγκαλουμένους Ὑπουργούς. Καὶ ἔχομεν ἀπὸ ἀπόψεως τύπου ἕνα ὑλικὸν μιᾶς εἰδικῆς ἐκθέσεως ποὺ δικαιολογεῖ τὰς ὑπονοίας. Τίποτε δὲν εἶναι φυσικώτερον ἀπὸ τὸ νὰ δεχθῶμεν τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν ὑπάρχουν ἐνδείξεις καὶ διὰ ποῖα ἀδικήματα ὑπάρχουν. Αὐτὸ ἦτο τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς. Διότι ἡ Ἐπιτροπὴ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἔκθεσις δείχνει ὡρισμένας ἀτασθαλίας, ἀλλὰ ἀδίκημα κανένα δὲν στοιχειοθετεῖται. Καὶ θὰ ἠδύνατο κάλλιστα νὰ εἶναι τὸ πόρισμα ἀπαλλακτικὸν κατὰ πλειοψηφίαν ἢ ὁμοφώνως. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ πόρισμα. Ὀφείλω νὰ ἀπονείμω τὸν ἔπαινον, ὁ ὁποῖος ὀφείλεται εἰς τὴν φιλοπονίαν, τὴν ἀντικειμενικότητα καὶ τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἀπέδωσεν ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὸ ἔργον αὐτό. (Χειροκροτήματα). Καὶ θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἀπαντήσω, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι τὸ ὅτι τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ᾐσθάνοντο τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπουν πρῶτα ἀπ’ ὅλα, ὅτι ἠθέλησαν νὰ ἐκτελέσουν τὸ καθῆκον των ἀντικειμενικῶς, δὲν ἀποδεικνύει, ὅτι εἶχον τὸ αἴσθημα ἐνοχῆς δι’ ἐκεῖνα ποὺ ἔπραττον ἀποδεικνύει ὅτι εἶχον τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ κατηγορίας ἑνὸς Πρωθυπουργοῦ καὶ δύο Ὑπουργῶν καὶ ᾐσθάνοντο τὴν ἀνάγκην νὰ διαβεβαιώσουν τὴν Βουλὴν καὶ δι’ αὐτῆς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἔπραξαν τὸ καθῆκον των, καθ’ ὃν τρόπον ἐκεῖνος ἀνέμενε καὶ ἡ πλειοψηφία ἀνέμενε κατὰ τρόπον ἀντικειμενικὸν καὶ κατὰ συνείδησιν, εἴτε ἐπλανήθησαν, εἴτε ὄχι. (Χειροκροτήματα). Καὶ δι’ αὐτό, δὲν ὑποτιμῶμεν ἡμεῖς καθόλου τὴν ἀξίαν τοῦ πορίσματος. Ἀλλά, κ.κ. συνάδελφοι, ὅταν θέλωμεν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν παραγραφήν, τὸ κάμομεν μὲ τὸ θάρρος τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν καὶ εἰς τὸ θάρρος αὐτὸ ἐμπεριέχεται ὄχι νὰ εἴπωμεν, ὅτι δεχόμεθα ἢ δὲν δεχόμεθα τὸ πόρισμα τῆς πλειοψηφίας. Τὸ παραμερίζομεν, διότι ὀφείλομεν νὰ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῆς παραγραφῆς. Τὸ πόρισμα εἶναι κοινὸν κτῆμα. Ὅ,τι καὶ ἂν λεχθῇ ἐδῶ, τὸ γνωρίζει ὁ λαὸς καὶ γνωρίζει ὁ λαός, τί εἶπεν ἡ πλειοψηφία καὶ τί εἶπεν ἡ μειοψηφία καὶ ἠκούσθησαν καὶ ὅλαι αἱ ἀγορεύσεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ἡμεῖς, ὅτι τὸ πόρισμα ἔχει τὴν ἄλφα ἢ τὴν βῆτα ἀξίαν, ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας. Ἢ τὸ δεχόμεθα ἢ τὸ ἀπορρίπτομεν. Διότι ἡμεῖς, ἐγὼ τοὐλάχιστον ἢ ὅσοι δεχόμεθα τὴν παραγραφήν, τὴν δεχόμεθα χωρὶς κανενὸς εἴδους περαιτέρω προσθήκην. Ἀρνούμεθα ἀπολύτως, ὅτι σήμερον ἐπειδὴ ἡ παραγραφὴ ἔχει ἐπέλθει, πρέπει ἡμεῖς νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἢ ἀπορρίπτομεν τὰ συμπεράσματα τῆς πλειοψηφίας, ἀπορρίπτομεν τὸ πόρισμα καὶ προσφέρομεν, ὅπως θέλετε ὑμεῖς, καθ’ ὃ ἔχετε δικαίωμα, ἀθώωσιν. Αὐτὸ θὰ ἦτο ἕνας ἠθικὸς ἐκβιασμός, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν πηγαίνομεν. Ἀρνούμεθα τὴν ἀθώωσιν, δεχόμεθα τὴν παραγραφήν. (Χειροκροτήματα). Ὅπως ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, ἀρνούμεθα τὸν ἀντίθετον ἐκβιασμόν. Ἡ ἀποδοχὴ ἢ μὴ τῆς παραγραφῆς, δὲν εἶναι θέμα οὐσίας, οὔτε προοδευτικότητος, οὔτε συντηρητικότητος. Προοδευτικὸς δὲν εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ποὺ δὲν δέχεται τὴν παραγραφὴν ὅταν ὑπάρχῃ καὶ συντηρητικὸς δὲν εἶναι ὁ ἄνθρωπος ποὺ δέχεται τὴν παραγραφήν, ὅταν ὑπάρχῃ. Πρὸς τί νὰ ἀποφασίσωμεν τὴν παραπομπήν; Ἐκεῖνο θὰ ἦτο ἐξαπάτησις τοῦ λαοῦ, ἢ δὲν θὰ ἦτο θάρρος. Ἐὰν πιστεύῃ κανεὶς εἰς τὴν παραγραφήν, ἢ δὲν θὰ ἦτο ἐπαρκὲς θάρρος ἔναντι τοῦ λαοῦ νὰ εἴπωμεν, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, ὅτι δυστυχῶς ἔχουν παραγραφῆ τὰ ἀδικήματα, ἢ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν θὰ ἦτο θέλησις ἐξαπατήσεως τοῦ λαοῦ νὰ τοῦ εἴπωμεν, ὅτι ἰδού, στέλνομεν εἰς τὸ δικαστήριον τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς καὶ τὸ δικαστήριον ἂς κάμῃ ὅ,τι θέλει. Ἀρνούμεθα, λοιπόν, καὶ τὸν ἕνα ἠθικὸν ἐκβιασμὸν καὶ τὸν ἄλλον ἠθικὸν ἐκβιασμόν. Ἂς καταγγελώμεθα ἐξ Ἀριστερᾶς, ὅτι συνηλλάγημεν μετὰ τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἂς καταγγελώμεθα ἐκ Δεξιῶν, ὅτι θέλομεν νὰ στιγματίσωμεν ἀθώους ἀνθρώπους. Ἀρνούμεθα καὶ τοὺς δύο ἐκβιασμούς. Τὴν παραγραφὴν τὴν δεχόμεθα, ὡς ὠμόν, στυγνόν, νομικὸν γεγονός. Κύριοι βουλευταί, θέμα τίθεται, ἐὰν ὁ Νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἱκανοποιητικός. Ἐὰν πράγματι ὤφειλεν ἢ δὲν ὤφειλε νὰ προβλέπῃ παραγραφὴν μέσα εἰς τρεῖς συνόδους. Ὅταν ἐψηφίσθη ὁ Νόμος αὐτὸς ὑπῆρχεν ἄλλου εἴδους συγκρότησις τῶν Κοινοβουλίων. Αὐτὰ τὰ συμπαγῆ κόμματα, μὲ τὴν πλειοψηφίαν τὴν ἄρρηκτον, ἦσαν ἄγνωστα ἐκείνην τὴν ἐποχήν. Ἦταν, τότε, πολὺ περισσότερα ἄτομα μέσα εἰς τὴν Βουλήν, ἦσαν ἄτομα εἰς τὰ κόμματα, ἦσαν φεουδάρχαι τοπικοὶ καὶ ἤθελον μίαν παραγραφὴν σύντομον καὶ διὰ λόγους ἠθικούς, διότι ἔπρεπε γρήγορα νὰ τελειώνῃ καὶ νὰ μὴ εἶναι ἐπ’ ἄπειρον ἕνας Ὑπουργὸς ὑπὸ κατηγορίαν καὶ διὰ λόγους πραγματικούς. Διότι, εἰς ἣν περίπτωσιν κατὰ τὴν διάρκειαν μιᾶς περιόδου ὑπῆρχε κατηγορία ἦσαν βέβαιοι, ὅτι θὰ ὑπῆρχον ἀρκετοὶ ἀνεξάρτητοι ἄνθρωποι ὥστε νὰ παραπέμψουν τοὺς ὑπὸ κατηγορίαν. Τὰ νέα κόμματα, ποὺ ἔχουν τὴν ἔννοιαν τῆς πολιτικῆς ἑνότητος ἀνεπτυγμένην, πολὺ περισσότερον, δὲν ἀνέχονται αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν νοοτροπίαν, καὶ ἴσως τὸ συμπέρασμα ποὺ βγαίνει ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν εἶναι, ὅτι θὰ πρέπει ἡ παραγραφή, προκειμένου περὶ ἀδικημάτων Ὑπουργῶν, νὰ ἐπιμηκυνθῇ. Τρεῖς σύνοδοι, εἶναι ὀλίγαι. Τὸ νὰ εἴπωμεν ἀπὸ ἐκεῖ, ὅτι ἡ ἔκτακτος σύνοδος δὲν εἶναι ἰδία μὲ τὴν τακτικήν, ἀποτελεῖ, δι’ ἐμέ, νομικὴν πλάνην, ἂν ὄχι σόφισμα, διότι καὶ ἡ ἔκτακτος σύνοδος, δὲν διαφέρει ἀπὸ τὴν τακτικήν, κατὰ τίποτε. Ἑπομένως, εἶναι ἀδύνατον εἰς τρεῖς συνόδους νὰ λύωνται τὰ προβλήματα αὐτά. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι διὰ τὸ μέλλον. Διὰ τὸ παρὸν εἶναι, ὅτι ὁ Νόμος ἰσχύει. Οὐδεὶς δύναται νὰ μᾶς κάμῃ, ἐπειδὴ ἰσχύει ὁ Νόμος, νὰ ἀποφανθῶμεν κατ’ οὐσίαν. Ἄλλως τε — καὶ τὸ λέγω διὰ τὸν φίλτατον κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν — δὲν ἐπῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν ἡ βάσανος τῆς ἀκροαματικῆς διαδικασίας, ὡς ἀπαιτεῖ ὁ Νόμος. Μετὰ τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν ἀκροαματικὴν διαδικασίαν καὶ μάρτυρες ἐξετάζονται καὶ τὸ περίφημον ἐμμάρτυρον ὑλικὸν περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἐλέχθη ὡς ἰσχυρίζονται τινές, ὅτι δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, ἀλλ’ ἁπλῶς, ὅτι ἐκρίθη καὶ ἠλέγχθη, ἀπὸ μέρους τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ ἐμμάρτυρον ὑλικὸν καὶ τὸ ὅλον ἀποδεικτικὸν ὑλικὸν ὑποβάλλεται εἰς βάσανον διαφορετικήν, ὅπως εἰς ὅλα τὰ ποινικὰ δικαστήρια. Ἐδῶ ἠκούσαμεν ὡρισμένας ἀγορεύσεις, βάσει τοῦ πορίσματος, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν. Ἡ συζήτησις δικαιολογεῖ μόνον συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς παραγραφῆς, τὸ ὁποῖον ἀνέκυψε. Τώρα, μαζὶ μὲ τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς, προσετέθησαν ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν συζητήσεις περὶ ἀνησυχιῶν διὰ τὸ μέλλον. Ἐάν, κ.κ. βουλευταί, ἡ συζήτησις περὶ ἀνησυχιῶν, προέρχεται ἐκ Δεξιῶν, λέγομεν τί πρὸς ὑμᾶς; Τὰς πράξεις σας νὰ ἴδητε, σεῖς οἱ ὁποῖοι ἐν ὀνόματι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θέλετε νὰ δημιουργήσητε ἀτμόσφαιραν ἀνησυχίας μέσα εἰς τὸν τόπον. Ἡμεῖς εἴμεθα ὀξυδερκεῖς καὶ γνῶσται ὁλοκλήρου τοῦ μηχανισμοῦ τῆς προκλήσεως ἀνησυχιῶν εἰς ὅλα τὰ ἐπίπεδα, τὰ ὁποῖα ἔχετε στόχον καὶ τῆς προσπαθείας σας νὰ δημιουργήσητε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον αὐτὸν Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Συμπολιτεύσεως). Καὶ θὰ εἴπωμεν καὶ πρὸς τὴν Ἀριστεράν, ποὺ ἀνησυχεῖ, ἐπίσης, διὰ τὸ μέλλον τῆς δημοκρατίας. Ἐπιχειρεῖ, διὰ τῆς προσπαθείας της, νὰ προκαλέσῃ εἰς τοὺς ἰδικούς μας ὀπαδοὺς τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι συνηλλάγημεν μὲ τὴν Δεξιὰν καὶ ὅτι προδίδομεν τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ. Δὲν γνωρίζει, ὅτι ἡ μόνη ἐγγύησις διὰ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τῆς δημοκρατίας, ἡ μόνη ἐγγύησις, εἶναι ἡ ἑνότης τῆς πλειοψηφίας καὶ ἡ ἑνότης τῆς πλειοψηφίας ἐν τῇ Βουλῇ μὲ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία ἔφερε τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρέπει νὰ τὴν στηρίξῃ διὰ νὰ στηρίξῃ τὴν δημοκρατίαν καὶ τὴν προκοπὴν τῆς δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§60Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὸν λόγον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναλάβω ὡρισμένας εὐθύνας ἔναντι ὁλοκλήρου τῆς Ε.Ρ.Ε., δηλαδὴ τῶν βουλευτῶν, τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ εὑρισκομένων, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τοῦ τμήματος τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἀκολουθεῖ τὴν Ε.Ρ.Ε., εὐθύνας, τὰς ὁποίας εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱοσδήποτε ἔχων συνείδησιν τῆς σημασίας τῶν λόγων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἀνελάμβανε. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι ἦλθον ἀπόψε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, μὲ τὴν ἀπόφασιν νὰ συστήσω εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους, τοὺς ἀπαρτίζοντας τὴν Ε.Ρ.Ε., νὰ μετάσχουν τῆς ψηφοφορίας, διὰ τὴν παραγραφήν. Διατί; Διότι κατ’ ἀρχήν, αὐτὸ ἐπιβάλλει ἡ Κοινοβουλευτικὴ τάξις, δηλαδὴ νὰ ἀποφαίνεται κανεὶς ἐπὶ παντὸς θέματος. Βεβαίως, θὰ ἀνέπτυσσα ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐν συντομίᾳ, θὰ σᾶς εἴπω καὶ τὴν στιγμὴν αὐτήν. Θὰ ἔλεγα, ὅτι μεταχείρισις τέως Πρωθυπουργοῦ καὶ Ὑπουργῶν, οἵα ἐγένετο ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου μέχρι σήμερον, ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, δὲν ἔχει γίνει ποτὲ εἰς τὸ παρελθόν. Θὰ ἔλεγον — καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ τὸ εἴπω — ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία προχθὲς διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ ἀπόψε, διὰ τῶν Ὑπουργῶν τῆς Δικαιοσύνης καὶ Ἐσωτερικῶν, χθὲς δὲ διὰ δηλώσεως αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον λυποῦμαι, ὅτι ἀπουσιάζει, ἐνῷ δὲν ἔπρεπε νὰ ἀπουσιάζῃ εἰς τοιαύτας κρισίμους συζητήσεις τῆς Βουλῆς, θὰ ἔλεγα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία τάσσεται τώρα ὑπὲρ τῆς παραγραφῆς, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε ταχθῆ ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου. Καὶ τὸ εἶπεν τὸν περασμένον Φεβρουάριον ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν καὶ τὸ ἀνέπτυξεν δι’ ὀλίγων καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐσιώπησεν, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀπόψε διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν ὡμίλησε μόνον περὶ τῆς παραγραφῆς, ἀλλὰ ἤσκησε πολιτικὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὡμίλησε δι’ ὀλίγων τότε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἐπὶ τῶν θεμάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπῆρξεν λαλίστατος, ἄνευ νομικοῦ λόγου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Διατί, λοιπόν, τὸν Φεβρουάριον, ὅταν ἐτέθη τὸ ζήτημα καὶ φυσικὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ τεθῇ ὑπ’ ἐμοῦ, διὰ λόγους στοιχειώδους εὐθιξίας, δὲν ἔλαβεν θέσιν ἡ Κυβέρνησις; Δὲν ἔλαβεν θέσιν, οὔτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, δὲν ἔλαβεν θέσιν οὐδείς, πλὴν τῆς Ε.Δ.Α. καὶ εἰδικώτερον τοῦ κ. Ἡλιοπούλου, ὁ ὁποῖος ἔκτοτε ἀπέκρουσε τὴν θεωρίαν τῆς παραγραφῆς, τὴν κλασσικήν, τὴν βασιζομένην ἐπὶ τῶν στοιχειωδῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου.

§61Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Οὔτε σεῖς.

§62Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, δὲν τὸ ἔκαμα ἐγώ, διότι διὰ λόγους στοιχειώδους εὐθιξίας, ἀξιότιμε καὶ φίλε κ. βουλευτά, δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ τὸ πράξω. Ἐγὼ ἤμην ὁ κατηγορούμενος καὶ δὴ εἰς ἰδιότυπον δίκην. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Κύριοι, δὲν μοῦ ἔκαμε διακοπήν, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἄτοπος ὥστε νὰ ἐκνευριζώμεθα ἀμέσως, ἔκαμε μίαν ἁπλῆν σκέψιν, τὴν ὁποίαν μοῦ ὑπέβαλεν καὶ εἶχα καθῆκον νὰ δώσω ἀπάντησιν. Παρακαλῶ, νὰ μὴ γίνῃ περαιτέρω καμμία διακοπή.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τὸ Προεδρεῖον παρακαλεῖ, τοὺς κ.κ. βουλευτάς, νὰ ἀκούσουν μετὰ προσοχῆς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., χωρὶς καμμίαν διακοπήν.

§64Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγνωρίζατε ὅλοι, ὅσοι ἀπαρτίζετε τοὺς ἀντιπάλους τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι τὰ πάντα ἦσαν παραγεγραμμένα. Εἴχατε τὴν δυνατότητα, ὅπως τὸ εἶπον κατὰ τὴν πρώτην μου ἀγόρευσιν ἀπόψε, νὰ τὰ φέρετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ μετὰ ταῦτα, ἐνώπιον τοῦ Εἰδικοῦ Δικαστηρίου καὶ δὲν τὸ ἐπράξατε. Ἀφήνω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ κρίνῃ τὴν στάσιν σας. Δὲν τὸ ἐπράξατε, ὅταν θὰ ἦτο δυνατὸν οἱ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὁριζόμενοι δικασταί, νὰ ἀποφανθοῦν ἐπὶ τῆς οὐσίας, καὶ τὸ ἐπράξατε τὸν Φεβρουάριον, ὅταν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν πλέον οἱ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος τεταγμένοι δικασταὶ νὰ ἀποφανθοῦν ἐπὶ τῆς οὐσίας. (Χειροκροτήματα). Σᾶς κατηγορῶ ὡς ἄνδρας πολιτικούς, οἱ ὁποῖοι παραβιάζετε τὰς παραδόσεις καὶ ἠθικὰς ἀρχὰς τῆς δημοκρατίας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Σᾶς κατηγορῶ ὡς ἄνδρας πολιτικούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχετε τὸ θάρρος τῆς ἀναλήψεως εὐθυνῶν. Πέρυσιν εἴχατε φοβηθῆ νὰ φέρετε τὸ ζήτημα, δὲν ἐγνωρίζατε ποία θὰ ἦτο ἡ ἐξέλιξις ἢ ἐδιστάσατε, διότι σᾶς ἔλειπεν ἡ βούλησις καὶ σᾶς λείπει καὶ θὰ σᾶς λείπῃ διαρκῶς μέχρις ὅτου πέσετε. (Χειροκροτήματα). Ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, καὶ ὅταν ἡ Ε.Δ.Α. τὸ ἔφερε τὸ ζήτημα, τότε, ἐπήρατε τὸ ζήτημα ἀπὸ τὰ χέρια τῆς Ε.Δ.Α. καὶ τότε, πλέον, γνωρίζοντες, ὅτι τὰ πάντα ἔχουν παραγραφῆ, παρεπέμψατε τὸ ζήτημα εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐπροτείνατε, διότι βεβαίως, ἡ Κυβέρνησις, ὑπέδειξε τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα μετέσχον, μέλη τῆς Βουλῆς, μέλη τοῦ Κόμματός σας, τὰ ὁποῖα ἐγνωρίζατε, ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἦσαν κατήγοροι καὶ ὅτι δὲν ἤθελον νὰ μάθουν τὴν ἀλήθειαν, διότι ὑπῆρχον ἄλλοι βουλευταὶ τῆς Ε.Κ., οἱ ὁποῖοι θὰ ἦτο δυνατόν, ἐπίσης, νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλὰ ἐφθάσατε μέχρι τοῦ σημείου, ἀξιότιμοι κ.κ. κυβερνῆται τῆς Ἑλλάδος, νὰ ἐπιλέξητε εἰδικῶς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν κατήγοροι, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον καταδεικνύει στοιχειώδη δημοκρατικὴν εὐπρέπειαν. Αὐτὰ θὰ μείνουν ὡς στίγματα εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος, (χειροκροτήματα), καὶ ὄχι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προσπαθεῖτε καὶ σεῖς, ὄχι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ Τύπος σας, νὰ παρουσιάσῃ ὡς στίγματα. Καὶ ἀφήσατε νὰ προχωρήσῃ ἡ διαδικασία, ἀφήσατε νὰ λεχθοῦν ὅσα ἐλέχθησαν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἤλθατε καὶ εἴπατε, ὅτι τὰ πάντα ἔχουν παραγραφῆ. Κύριοι, ἐὰν ἠρκεῖτο, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν εἶπε χθὲς καὶ ἐὰν ἠκούομεν μόνον τὸν λόγον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, θὰ ἀπεφάσιζα, παρὰ τὸν κίνδυνον νὰ γράψουν αὔριον αἱ ἐφημερίδες σας, κ.κ. βουλευταὶ τοῦ Κέντρου, ὅτι τὸ στίγμα εἶναι ἀνεξίτηλον, θὰ ἀπεφάσιζα τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Τώρα, κατόπιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν ὡμίλησεν ὡς νομικός, ἀλλά, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι γνωρίζει, ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἔχει παραγραφῆ, ὡμίλησε διὰ νὰ δυσφημήσῃ τὴν Ε.Ρ.Ε., ἔχω καθῆκον νὰ καλέσω τοὺς βουλευτὰς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅπως μὲ ἀκολουθήσουν εἰς τὴν ἀποχὴν ἀπὸ τῆς ψηφοφορίας. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε. Φωναί: Μπράβο, μπράβο!!). Κύριοι, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ γενναιότης ὡδήγησε τὴν Κυβέρνησιν καὶ αὐτὸν εἰδικώτερον, εἰς τὴν στάσιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἀπόψε ἐτήρησε. Ὄχι, κύριοι, τὸ ἀντίθετον τῆς γενναιότητος. Ἔλλειψις γενναιότητος, διὰ νὰ μὴ εἴπω δειλία. Ἦλθεν, ἀπόψε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, προφανῶς κατόπιν ἐντολῆς τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως — ἐκτὸς ἐὰν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλθῃ καὶ δηλώσῃ ὅτι δὲν ἔδωσε τοιαύτην ἐντολὴν καὶ ἀποκηρύξῃ τὸ περιεχόμενον τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, (χειροκροτήματα) — ἦλθεν ἀπόψε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐνῷ τὸ θέμα, ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς, τὸ εἶχεν ἄριστα, ὡς νομικός, ἀναπτύξει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἦλθε μόνον καὶ μόνον, λόγῳ τῶν διαιρέσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὴν Ε.Κ., νὰ ἱκανοποιήσῃ εἰς βάρος τῆς δικαιοσύνης, εἰς βάρος τῆς ἀληθείας, τὴν πλευρὰν τῶν φωνασκούντων, τὴν πλευρὰν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν ἀνωμαλίαν εἰς τὴν χώραν. (Χειροκροτήματα). Αὐτὸ δὲν θὰ πῇ θάρρος. Αὐτὸ θὰ πῇ ἔλλειψιν θάρρους, ἔλλειψιν σθένους, ἔλλειψιν πρωτοβουλίας, ἔλλειψιν βουλήσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπόψε, ὁ κ. Πρωθυπουργός, καλεῖται νὰ ἀποδείξῃ, ἐὰν ἔχῃ ἀκόμα ὑπόλειμμα βουλήσεως μέσα του. Ἐὰν ἔχῃ, πρέπει νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ ἀποκηρύξῃ τὸν λόγον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). (Μεθ’ ὅ, οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀποχωροῦν τῆς αἰθούσης).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§66Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητῶ, κ. Πρόεδρε, ἐξ ὀνόματος τοῦ τμήματος τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπῶ, ἀντὶ νὰ ἀπαντήσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἀπαντήσῃ ὁ Πρωθυπουργός. (Ἀκολούθως, ὁ κ. Κανελλόπουλος, ἐξέρχεται τῆς αἰθούσης, ὁμοῦ μετὰ τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ προσέλθῃ εἰς τὴν συνεδρίασιν.

§68Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν τόνον, ποὺ θὰ ἀπήντων εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., ἐὰν ἦτο παρών. Μοῦ ἀρέσει ἐνώπιος ἐνωπίῳ νὰ ἀπαντῶ, ὅταν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω αὐστηρῶς. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔλθῃ νὰ ὁμιλήσῃ ἀλλὰ δὲν εἶναι δικαίωμα τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., νὰ ὁρίζῃ, ἐὰν θὰ ὁμιλήσῃ ὁ Ὑπουργὸς ἢ ὁ Πρωθυπουργός, (χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Κ.), ὅταν ἐπέρασε τὴν ὥραν του ὑβρίζοντας τὸν Ὑπουργόν. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ προσέρχεται ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Γ. Παπανδρέου, χειροκροτούμενος ζωηρῶς ὑπὸ τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Κ., οἱ ὁποῖοι ἐγείρονται ἐπίσης. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐπανέρχονται εἰς τὴν αἴθουσαν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. κ. Π. Κανελλόπουλος μετὰ τῶν βουλευτῶν τοῦ Κόμματός του).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§70Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπιθυμῶ νὰ προβῶ εἰς τὴν ἐξήγησιν, ὅτι διότι τὸ θέμα δὲν εἶναι οὔτε Κυβερνητικόν, οὔτε κομματικόν, δὲν ὤφειλον νὰ παρίσταμαι. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος τῆς ἀπουσίας μου. Ἐπιθυμῶ, ἐπίσης, νὰ προσθέσω, ὅτι τιμῶ εἰς τὸ ἀκέραιον τὸν λόγον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. (Φωναὶ ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Κ.: Μπράβο, Μπράβο. Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἔχει τὸν λόγον.

§72Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν παρέμβασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, νομίζω, ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ λάβω τὸν λόγον ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, χωρὶς νὰ σᾶς ἐνοχλήσω.

§73Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ εὑρίσκωμαι εἰς τὸ βῆμα, μετὰ τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Μοῦ εἶναι ἀρκετά. (Ἀπομακρύνεται τοῦ βήματος).

§74Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνέμενον — καὶ ἦτο αὐτονόητον — ὅτι θὰ συμβῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέβη. Ἀντὶ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ὅσα εἶπον, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔπρεπε νὰ ἀπαντήσῃ ἐρχόμενος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἔξοδός μας, δὲν ἦτο δεῖγμα ἀποδοκιμασίας προσωπικῆς, ἔναντι τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ ἦτο ἐκδήλωσις τῆς ἀξιώσεως, ὅπως τὴν ἀπάντησιν δώσῃ ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ ἦλθε καὶ τὴν ἔδωσε, διὰ μιᾶς ἢ δυὸ φράσεων. Καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, κατόπιν τῶν φράσεων αὐτῶν, ὀρθῶς ἀπὸ τῆς πλευρᾶς του, ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ δώσῃ περαιτέρω ἀπάντησιν. Κύριοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀνέμενον καὶ τὸ ἀνέμενον πλήρως, διότι ἐγνώριζον, ὅτι θὰ ἔλειπε ἡ ἀπαιτουμένη γενναιότης, ἀνέμενον, ὅτι θὰ ἤρχετο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ θὰ ἔλεγε, ὅτι τιμᾷ τὸν ὑβριστικόν, δι’ ὁλόκληρον μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ τὸν ὑβριστικόν, κατὰ βάθος, καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν Νόμων, λόγον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Διότι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, πρῶτον, διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, δεύτερον σεῖς ὁ ἴδιος καὶ τρίτον διὰ τῶν Ὑπουργῶν σας, ἐκηρύξατε τὴν ὕπαρξιν παραγραφῆς. Ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ πλήρης σιωπὴ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν...

§75ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μπά!...

§76Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ πλήρης σιωπὴ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, πλὴν τοῦ Κυρίου, ὁ ὁποῖος ἐβόησε, δὲν ὡμίλησε, ἀλλ’ ἦχον ἐξέβαλε. Πλὴν τοῦ Κυρίου αὐτοῦ, ἡ Βουλὴ ἔπρεπε νὰ σιωπήσῃ. Διότι, παιγνίδια τοιαῦτα, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι ἀνεκτὰ εἰς τὴν Δημοκρατίαν, ἀπὸ τὴν μία μεριὰ νὰ λέγετε, ὅτι εἶναι παραγεγραμμένα τὰ ἀδικήματα καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ νὰ στέλνετε εἰς τὴν αἴθουσαν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος, ἀντιθέτως πρὸς τὴν σεμνὴν καὶ συνετὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀνῆλθε εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ συμβιβάσῃ εἰς βάρος τῆς τιμῆς πολιτικῶν ἀνδρῶν, εἰς βάρος τῆς ἀληθείας, εἰς βάρος τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ὁ ὁποῖος ὁρίζει, τὰ τῆς παραγραφῆς, νὰ συμβιβάσῃ τὰ ἐν τῷ Κόμματι διεστῶτα. Κατ’ οὐσίαν αὐτὸ ἐπράξατε καὶ ἔτσι σκέπτεσθε εἰς ὅλα τὰ θέματα καὶ διότι ἔτσι σκέπτεσθε κινδυνεύει ὁ τόπος. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχετε ἴδει πῶς φέρομαι ἐγὼ εἰς περιστάσεις, ὄχι ἀναλόγους, διότι ἐδῶ κατεδείχθη, ὅτι ὅλα ἦταν συκοφαντίαι, ἀλλὰ εἰς περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον πλευρὰν μεμπτὴν καὶ ἀφεώρουν ὑμᾶς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε.). Λυποῦμαι βαθύτατα. Καὶ ἀπεστείλατε τὸν Ὑπουργόν, τὸν ὁποῖον ἀπεστείλατε καὶ εἰς τὰς διαφόρους πόλεις τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ ἐκφωνῇ λόγους ἐμπρηστικούς, — ἐνῷ ἔπρεπε νὰ γνωρίζετε, ὅτι δὲν ἐκφωνοῦν οἱ κυβερνῶντες, λόγους ἐμπρηστικούς, — δημιουργοῦν, πράττουν, ἀλλὰ σεῖς συνηθίζετε μόνον αὐτὸ νὰ κάμετε. Εἴτε διὰ τῶν χειλέων σας, εἴτε διὰ τῶν χειλέων ἄλλων Ὑπουργῶν, νὰ ἐκφωνῆτε ἐμπρηστικοὺς λόγους, λησμονοῦντες, ὅτι εἶσθε τεταγμένοι διὰ νὰ φροντίζετε διὰ τὸν λαόν, ἀπεστείλατε, λοιπόν, ἐδῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ πράξῃ κάτι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνήκουστον, νὰ εἴπῃ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται, καλῶς ἢ κακῶς, διὰ τὴν παραγραφήν. «Κύριοι, ἡσυχάσατε. Κατ’ ἀνάγκην, πᾶμε εἰς τὴν παραγραφήν, ἐνῷ ὅλα αὐτὰ ἔχουν γίνει καὶ τὸ ἔχομεν διακηρύξει». Καὶ ὅπως γράφουν αἱ ἐφημερίδες σας, «τὸ στίγμα θὰ μείνῃ, ἐσαεί, ἐὰν ψηφισθῇ ἡ παραγραφή». Γνωρίζετε, ὅμως, ὅτι εἴτε ψηφισθῇ, εἴτε ὄχι, γνωρίζετε, ὅτι καὶ ἐδῶ νὰ μὴ ἀπεφασίζετο ἡ παραγραφὴ θὰ ἀπεφασίζετο ὑπὸ τοῦ Εἰδικοῦ Δικαστηρίου, πρὶν — διότι ἐκεῖνο θὰ ἔχῃ εὐπρέπειαν — πρὶν εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας. Ἀλλά, παρὰ ταῦτα, σᾶς λέγω, ὅτι στίγμα δὲν θὰ μείνῃ εἰς βάρος ἡμῶν. Στίγμα θὰ μείνῃ εἰς βάρος τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τῶν μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ Κόμματος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§78Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ὅλων τῶν παρατάξεων. Τὰ πρακτικὰ εἶναι ἐδῶ. Καὶ ἡ στενογραφία. Οὐδέποτε ὡμίλησα περὶ στίγματος, τὸ ὁποῖον θὰ μείνῃ ἐσαεί.

§79Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον, ὅτι τὸ εἴπατε σεῖς.

§80Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀντιθέτως, εἶπον, ὅτι ἐφ’ ὅσον ψηφίζομεν τὴν παραγραφήν, δὲν δικαιούμεθα νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀποδεχόμεθα τὸ πόρισμα τῶν ἰδικῶν μας φίλων, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν, κατὰ πλειοψηφίαν, τὴν παραπομπήν.

§81ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Τῆς Ε.Ρ.Ε.). Ψεύδεσθε.

§82Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὰ εἶπον. εἶναι γραμμένα. Καὶ ψεύδεσθε καὶ σεῖς ποὺ διακόπτετε καὶ ὁ Ἀρχηγός σας λέγων τὰ ἀντίθετα.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§84Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. καταλογίζει εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου τὴν εὐθύνην, διότι παλαιότερον δὲν ἐπεδίωξε τὴν δίωξιν, ὁπότε δὲν θὰ ὑπῆρχε περίπτωσις παραγραφῆς. Λυποῦμαι, διότι λησμονεῖ ἕνα θεμελιῶδες γεγονός, ὅτι ἀνεμένετο τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν δικαστῶν. Ἀκόμη καὶ τὸ Ἐφετεῖον ἀνέβαλεν ἀπόφασιν, ἐν ἀναμονῇ τοῦ πορίσματος τῶν δικαστῶν. Ὑπῆρξε πρᾶξις συνειδήσεως, ἀξιοπρεπείας καὶ τιμιότητος, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ἀπορεῖ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., διότι ὑπῆρξεν ἀπάντησις εἰς τὰς ὕβρεις, αἱ ὁποῖαι ἐξετοξεύθησαν ἐναντίον τῆς Ε.Κ. καὶ ἐναντίον τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀπετέλει χρέος ἡ ὑπεράσπισις τῆς τιμῆς καὶ τῆς Ε.Κ. καὶ τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἰργάσθη μὲ συνείδησιν εὐθύνης. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Δὲν θὰ ἀφήσωμεν ἀνυπεράσπιστον τὴν τιμήν μας εἰς τὰς ὕβρεις σας. Εἴμεθα ὑπερήφανοι, πιστεύομεν εἰς τὴν ἀρετήν μας καὶ δὲν δεχόμεθα ὕβρεις ἀπὸ κανένα. (Χειροκροτήματα). Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ὑπηνίχθη τὴν γενναιοφροσύνην του εἰς μίαν κωμικὴν ὑπόθεσιν ἐναντίον μου, εἰς τὴν ὁποίαν ἔσωσε τὴν ἀξιοπρέπειάν του, μὴ συμμετασχών. Καὶ ἐνόμισεν, ὅτι αὐτὴ ἡ ὑποτιθεμένη γενναιοφροσύνη ἐπέβαλεν εἰς τὰ μεγάλα θέματα τῆς χώρας, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Ε.Κ. εἰς τὸ παρελθόν, ὡς Ἀντιπολίτευσις, ἤσκησε βιαιότατον ἔλεγχον καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἠκολούθησε καὶ σήμερον τιμίως τὴν διαδικασίαν τῶν νόμων, ὅτι ὑπῆρχε περίπτωσις ἀνταποδόσεως γενναιοφροσύνης. Ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων καὶ ἐντεῦθεν πρὸς τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος. Ἔχομεν πλήρη συνείδησιν εὐθύνης δημοσίων ἀνδρῶν. Δὲν σπιλώνομεν ὑπολήψεις, ἀκολουθοῦμεν τὴν ἐπιταγὴν τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων. Μετὰ τὸ πόρισμα τὸ δικαστικόν, ἀπετέλει χρέος τιμῆς ἡ σύστασις Ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν. Ἐκεῖθεν θὰ συνήγετο ἡ βεβαία χρονολογία, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ προέκυπτεν ἐὰν ἐπῆλθεν ἢ ὄχι ἡ παραγραφή. Ἐπιτελοῦμεν εἰς ἀκέραιον τὸ καθῆκον μας, τηροῦμεν τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι εἰς τὰς τάξεις τοῦ Κέντρου ὑπάρχει ἀγανάκτησις ἐναντίον τῆς ἀποδοχῆς τῆς παραγραφῆς. Εἶναι βέβαιον καὶ ἀποδεικνύει τὸ θάρρος μας νὰ ὑπερασπίσωμεν τὴν παραγραφήν, διότι τὴν ἐπιτάσσει ὁ νόμος. Τοῦτο ἀποδεικνύει τὴν πρώτην ἀρετὴν τῶν δημοσίων ἀνδρῶν, τὸ θάρρος ἔναντι τῆς ἀντιδημοτικότητος. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ἡ ἀπόφασίς μας. Διατί; Διότι σεβόμεθα τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους. Δὲν ἔχομεν τὴν ἀνανδρίαν νὰ παραπέμψωμεν εἰς τὸ Δικαστήριον, διὰ νὰ ἀπαγγείλῃ ἐκεῖνο τὴν παραγραφήν. Ἔχομεν τὴν τιμιότητα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, μετὰ τὴν βεβαίωσιν τῆς χρονολογίας τοῦ ἀδικήματος, τὴν ὕπαρξιν τῆς παραγραφῆς. Καὶ ἐξετάζοντες τὴν παραγραφήν, διεπιστώσαμεν, ὅτι ἐπῆλθεν. Ἐνοχλοῦμεν τὸν αἴσθημα τοῦ λαοῦ μας, ἀλλὰ θὰ μᾶς τιμήσῃ αὔριον περισσότερον ὁ λαός μας, ὅταν θὰ διαπιστώσῃ, ὅτι δὲν ρυμουλκούμεθα. Δὲν εἴμεθα οὐραγοί, εἴμεθα ὁδηγοὶ τοῦ λαοῦ καὶ ἐπιτελοῦμεν εἰς τὸ ἀκέραιον τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον μᾶς ὑπαγορεύει τὸ Σύνταγμα, οἱ νόμοι καὶ ἡ τιμὴ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§85Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐζήτησεν ὅπως ἀναγνωσθοῦν, φυσικὰ ὄχι αὐτὴν τὴν στιγμήν, τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνουν τὸν λόγον του. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἅπαντες οἱ ἀκροαταί, ἄλλοι κατὰ τρόπον, τὸν ὁποῖον θὰ ἦσαν διατεθειμένοι καὶ νὰ ὁμολογήσουν, ἄλλοι χωρὶς νὰ τὸ ὁμολογήσουν, θὰ ἔχουν πεισθῆ, ὅτι μεγάλη ὑπῆρξεν ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τοῦ λόγου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ λόγου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ ὅτι ἄλλος ὑπῆρξεν ὁ σκοπὸς αὐτοῦ τοῦ δευτέρου λόγου. Δὲν ἔχω ἀνάγκην, παρὰ νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: Ἔγραψα, καθ’ ἣν ὥραν ὡμίλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔγραψα, ὅτι ἐτόνισεν, ἴσως οὐχὶ ἅπαξ, ὅτι διεπράχθησαν ἀδικήματα ἐπὶ τῆς ὀκταετίας, ἀλλὰ τί νὰ κάμωμεν; Ἦλθεν ἡ παραγραφή. Γενναῖοι ἄνδρες δὲν τὸ κάμνουν αὐτό. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ δῆθεν ἀδικήματα —καὶ παρακαλῶ νὰ σκεφθῆτε, ὅτι ὀφείλετε νὰ εἶσθε γενναῖοι μέσα σας— ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὰ δῆθεν ἀδικήματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἐρευνήσῃ τὸ Δικαστήριον καὶ νὰ ἀποφανθῇ —πιθανὸν νὰ εἴμεθα ἔνοχοι, πιθανὸν νὰ εἴμεθα ἀθῷοι— ἀφ’ ἧς στιγμῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἐρευνήσῃ, ἐκτοξεύει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν φράσιν αὐτὴν καὶ πῶς ἔχει τὴν δημοκρατικὴν ἀρετὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ λέγῃ, ὅτι τιμᾷ τὸν τοιοῦτον λόγον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ του; Εἶμαι βέβαιος, ὅτι μέσα του δὲν τὸν τιμᾷ καὶ ὅτι θὰ εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς δύσκολον θέσιν, ἀλλὰ θὰ προτιμήσῃ, χάριν τῆς ἑνότητος τοῦ κόμματος νὰ παραβιάσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μέσα του ἀσφαλῶς ὑπάρχει, ὡς ἠθικὴ ἀρχή. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα νὰ προσέλθῃ καὶ δι’ αὐτὸ ἐξήλθομεν, διότι δὲν ἦτο τεταγμένος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀνταπαντήσῃ εἰς ἐμέ. Ἀνέμενον νὰ ἴδω, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ὡμίλει. Ὁμολογῶ, ὅτι ἔμεινα κατάπληκτος ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματα καὶ τὰς φράσεις, ποὺ ἐχρησιμοποίησεν. Κύριοι, ἐν παρενθέσει λέγω, ὅτι δὲν ἐπερίμενα ποτέ, ἔστω καὶ τὴν παραμικρὰν εὐχαριστήριον λέξιν. Ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου ἀπόψε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἐκείνη ἦτο κωμική. Ὅ,τι τὸν συμφέρει νὰ εἶναι κωμικόν, εἶναι πάντοτε κωμικόν, εἴτε πρόκειται περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, εἴτε πρόκειται περὶ τοῦ ΑΣΠΙΔΑ. Ὅ,τι δὲν τὸν συμφέρει νὰ εἶναι κωμικὸν καὶ ἀσήμαντον, τὸ διακηρύσσει ἐπὶ ἔτη. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπὶ ἔτη, κύριε Πρόεδρε καὶ κύριοι βουλευταί, χωρὶς νὰ ἀναμένῃ τὸ πόρισμα τῶν τριῶν δικαστικῶν, ἔλεγεν, ἐτόνιζεν, ἐκραύγαζεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς περιοδείας του ὅταν διεξῆγε τὸν ἀγῶνα τὸν ἀνένδοτον κατὰ τὰς ἐκλογάς, ὅτι φοβερὰ πράγματα ἔγιναν εἰς τὸν τομέα αὐτὸν καὶ ὅτι αἱ ποινικαὶ εὐθῦναι μας εἶναι μεγάλαι, ἀφοῦ τὰ ἔλεγεν αὐτά, τί ἐπερίμενε τὸ πόρισμα τῶν Δικαστικῶν; Ἢ ἔπρεπε νὰ μὴ τὰ λέγῃ, ὁπότε θὰ ἦτο τιμία ἡ στάσις του καὶ νὰ ἀναμείνῃ τὸ πόρισμα τῶν Δικαστικῶν ἔστω καὶ παρερχομένου τοῦ χρόνου τοῦ πραγματοποιοῦντος τὴν παραγραφήν, ἢ ἔπρεπε, πρὶν κατατεθῇ τὸ πόρισμα τῶν δικαστικῶν, νὰ κινήσῃ τὴν ποινικὴν ἀγωγήν, ὅταν ἡ ὑπόθεσις δὲν ἦτο παραγεγραμμένη. Ἁπλούστατα τὸ πόρισμα θὰ ἔφθανε μετὰ δύο, μετὰ τρεῖς, μετὰ πέντε μῆνας καὶ θὰ κατετίθετο εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ ἂν ἀκόμη δὲν κατετίθετο εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν τὸ πόρισμα, ὁ νόμος ὁ συστήσας τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν δικαστῶν εἶναι ἔκτακτος, δὲν ἐχρειάζετο κἂν ὁ νόμος, ἦτο ἐπιβεβλημένον, ἐφ’ ὅσον ἐπὶ τόσα ἔτη ἔλεγε τὰ ὅσα ἔλεγεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀμέσως μετὰ τὴν 16ην Φεβρουαρίου, πανίσχυρος, μὲ τὸν θώρακα τοῦ 53%, νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ζητεῖ τὴν κάθαρσιν. Ἡ δικαιολογία, ὅτι ἀνέμενε τὸ πόρισμα τῶν τριῶν δικαστικῶν, εἶναι οἰκτρά. Κύριοι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ἐμπλακῆ εἰς φοβερὰς ἀσυνεπείας. Φοβοῦμαι, διότι τὸν βλέπω νὰ μειδιᾷ, ὅτι δὲν ἔχει συλλάβει τὸ μέγεθος καὶ τὴν ἔκτασιν τῶν τραγικῶν διλημμάτων, ἐνώπιον τῶν ὁποίων, ἐσωτερικῶς, ἀπὸ ἀπόψεως συνειδήσεως εὑρίσκεται. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ διλήμματα, τὰ ἀφορῶντα τὸ κόμμα του, δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν. Αὐτὰ προσεπάθησε, διὰ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Τσιριμώκου, νὰ τὰ ἀντιμετωπίσῃ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν.

§86Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Κοιτάξατε τὰ ἰδικά σας.

§87Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν. Ἐφ’ ὅσον δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν δὲν κοιτάζω τὰ ἰδικά σας.

§88ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.) ... (Δὲν ἠκούσθη).

§89Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἄτοπον καὶ ἀπρεπὲς νὰ ὁμιλῆτε περὶ τοῦ ἰδικοῦ μας κόμματος. Τὸ κόμμα μας εἶναι ἕνα ἑνιαῖον κόμμα μὲ ἑνιαῖον πνεῦμα, μὲ ἑνιαίαν ἰδεολογίαν, μὲ ὑπερτάτην ἠθικὴν δύναμιν.

§90Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Καὶ ἡμεῖς εἴμεθα...

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί εἴσαστε σεῖς, τὸ βλέπομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας τὰς ἰδικάς σας. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δέχομαι διακοπάς. Δὲν προκαλῶ. Ἐγκαλῶ καὶ ἔχω δικαίωμα νὰ ἐγκαλῶ. Δὲν εἶναι δυνατὸν σεῖς νὰ στιγματίζετε καὶ ἐγὼ νὰ μὴ ἔχω τὸ δικαίωμα μὲ αὐστηρὸν τόνον νὰ ἐλέγξω, ὅ,τι στιγματίζετε. Στοιχειώδης τοὐλάχιστον αἴσθησις ἱστορικῆς εὐπρεπείας θὰ ἐπέβαλε νὰ μὴ διακόπτετε, ὅταν ὑπερασπίζομαι κόμμα, τὸ ὁποῖον βάλλεται καθ’ ὃν τρόπον βάλλεται, ὅταν εἶμαι ἐπὶ κεφαλῆς μειοψηφίας εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἶναι συγκεντρωμέναι αἱ δυνάμεις τῆς πλειοψηφίας τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν Ε.Δ.Α. ἐναντίον μου καὶ ἐναντίον τοῦ κόμματος...

§92Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἀπὸ ἄλλους...

§93Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴτε ἔχετε ἀνάγκην, εἴτε ὄχι, ὑπάρχει εὐθυγράμμισις ἐναντίον μας. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαπαναγιώτου, σᾶς παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§95Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐάν, κ. Πρόεδρε, καὶ μία διακοπὴ μοῦ γίνῃ, θὰ γίνῃ καὶ θὰ γίνουν διακοπαὶ εἰς βάρος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. (Θόρυβος). Θὰ γίνουν καὶ θὰ γίνωνται πάντοτε.

§96Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀπειλεῖτε.....

§97Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτό, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἀποτελεῖ ἀπειλήν. Θὰ ἀποτελέσῃ πρᾶξιν διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἀπεκαθίστατο κάποια ἰσορροπία καὶ ἰσονομία. Δὲν εἶναι δυνατόν, εἰς βάρος τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ μειονεκτοῦντος ἀριθμητικῶς ἐν τῇ Βουλῇ κόμματος νὰ γίνωνται αὐτὰ τὰ πράγματα, ἐνῷ ὅταν ὁμιλῇ ὁ πλεονεκτῶν καὶ πλεονέκτης εἰς τὴν συγκέντρωσιν τίτλων ἀρετῆς καὶ ἄλλων τίτλων, (χειροκροτήματα), νὰ μὴ διακόπτεται ποτέ, διότι ἡμεῖς ἔχομεν ἦθος καὶ ὅταν ὑφιστάμεθα αὐτὴν τὴν ἀνήθικον ἐπίθεσιν. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν, ὅτι δὲν συνηθίζει νὰ σπιλώνῃ ὑπολήψεις. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν κωμικὴν ὑπόθεσιν, δὲν θὰ ἐπανέλθω ἐπ’ αὐτῆς παρὰ τὴν πρόκλησιν. Ἀνέμενον βεβαίως ἄλλην στάσιν. Θὰ κρίνῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ποία εἶναι ἡ ἰδική μου στάσις καὶ ποία, εἶναι ἡ ἰδική σας, κύριε Πρωθυπουργέ. Δὲν θὰ ἐπιτρέψω εἰς τὸ κόμμα νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ θέμα, ἂν καὶ ὑπάρχει θέμα. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν θὰ τὸ φέρω καὶ τὸ δηλῶ, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψω εἰς οὐδένα βουλευτὴν τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ τὸ φέρῃ ἐκ νέου παρὰ τὴν πρόκλησιν καὶ παρὰ τὴν ἀπολύτως ἐστερημένην στοιχειώδους γούστου φράσιν, ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἦτο κωμικὴ καὶ ὅτι θὰ ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειάν μου, ἐὰν συνεφώνουν πρὸς τὴν γνωστὴν ἐρώτησιν βουλευτοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. Εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετος αὐτὴν τὴν στιγμὴν πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος, νὰ θίγῃ, γνωρίζων ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου, ὅτι θὰ ἔχουν παραγραφῆ, νὰ ἐπιχειρῇ νὰ στιγματίσῃ μίαν ὁλόκληρον παράταξιν. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω, δὲν θὰ στιγματισθῶμεν ἡμεῖς, στιγματίζεσθε σεῖς.

§98Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχει στάδιον ἀπαντήσεως, διότι οὐδὲν προσέθεσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἰσχυρίσθη μόνον, ὅτι παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἀνεμέναμεν τὴν ἔκθεσιν τῶν τριῶν δικαστικῶν ὠφείλαμεν νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν διαδικασίαν τῆς παραπομπῆς. Ἀλλὰ ἡμεῖς ὡς Ἀντιπολίτευσις εἴχομεν ἀξιώσει νὰ γίνῃ ὁ καταρτισμὸς τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξηκολούθει τὸ ἔργον της. Ἐφετεῖα ἀπεφάνθησαν, ὅτι ἀναβάλλουν ἀποφάσεις ἐν ἀναμονῇ τοῦ πορίσματος τῶν δικαστῶν. Θὰ ἦτο πρᾶξις λογικῶς, πολιτικῶς καὶ ἠθικῶς ἀπαράδεκτος ἐὰν παρὰ τὸ γεγονὸς τῆς ἀναμονῆς ἐπεσπεύδαμεν τὴν δίωξιν. Ἰδοὺ διατὶ δὲν ἦτο οἰκτρὰ ἡ δικαιολογία, ἦτο οἰκτρὸς ὁ συλλογισμὸς τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. Οὐδὲν ἄλλο προσέθεσε πέραν τοῦ ὅτι συνοδοιποροῦμεν μὲ τὴν Ε.Δ.Α. Ἡ βιαιότης τῆς ἐπιθέσεως τῆς Ε.Δ.Α. ἐναντίον τῆς Ε. Κ. ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τοῦ θέματος βεβαιώνει εἰς πόσον βαθμὸν ὑπάρχει ἡ συνοδοιπορία. Δὲν εἴμεθα συνοδοιπόροι, οὔτε τῆς δεξιᾶς, οὔτε τῆς ἀριστερᾶς. Εἴμεθα ἡ ἀληθὴς Δημοκρατία. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§99Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὸν διάλογον μεταξὺ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἤθελον ἁπλῶς νὰ προβῶ εἰς δύο διαπιστώσεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διὰ μακρῶν ὑποστηρίζων σήμερον τὴν περίπτωσιν τῆς παραγραφῆς, μεταξὺ τῶν ἄλλων, ἐξήγησεν ὅτι ἡ μεσολαβήσασα ἔκτακτος σύνοδος ὑπολογίζεται εἰς τὰς τρεῖς συνόδους τῆς παραγραφῆς. Δηλαδὴ συνεφώνησε μὲ τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα καὶ ἐγὼ πρὸ πέντε μηνῶν. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων ἡ δήλωσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἀνέμενε τὴν βεβαίωσιν τοῦ χρόνου ὑπὸ τοῦ πορίσματος διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν δήλωσιν τῆς παραγραφῆς, ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὰ ὅσα ἐξέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Εἶναι βεβαιωμένη ἡ χρονολογία τῆς ἀποχωρήσεως τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, Ἰούνιος 1963, εἶχον μεσολαβήσει δύο τακτικαὶ καὶ μία ἔκτακτος σύνοδος καὶ συνεπῶς ἐγνωρίζαμεν ὅλοι, ὅτι αἱ ὑποθέσεις αὐταὶ ἦσαν παραγεγραμμέναι. Προβαίνω καὶ εἰς τὴν δευτέραν διαπίστωσιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον, εἶναι, ὅτι μετ’ ὀλίγον λήγουν καὶ αἱ συνεδριάσεις τῆς παρούσης Συνόδου καὶ μὲ τὴν λῆξιν παραγράφονται καὶ αἱ ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως περὶ καθαρμοῦ.

§100Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ κύριος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν λησμονεῖ, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἐκτάκτου Συνόδου δὲν ὑπῆρχεν ὁμοφωνία. Ἐδικαιούμεθα ἑπομένως νὰ ἀποκρούσωμεν τὸ ἐνδεχόμενον αὐτό, λόγῳ ἀμφιβολίας ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἰδοὺ διατί, καίτοι συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐπειδὴ δὲν ἐφαίνετο ὁμόφωνος ἡ γνώμη ἐδικαιούμεθα καὶ ὠφείλαμεν νὰ πράξωμεν ὅ,τι ἐπράξαμεν.

§101Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι εἶναι κατώτερον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὸ νὰ δηλώνῃ, ὅτι ἐπειδὴ ὑπῆρχε ἀμφιβολία ἔπρεπε νὰ ἀναμένῃ πέντε μῆνας διὰ νὰ λύσῃ τὴν ἀμφιβολίαν αὐτήν. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν πρώτων συζητήσεων ἐπὶ τῆς προτάσεως συστάσεως Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἔλαβον δὶς τὸν λόγον καὶ ὑπεστήριξα τὴν παραγραφὴν εἰς τὰς 29 Ἰανουαρίου καὶ ἐπανῆλθον ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος εἰς τὰς πέντε Φεβρουαρίου δηλ. ἓξ ἡμέρας μετά. Ἀλλοίμονον ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, οἱ νομικοὶ της σύμβουλοι, ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡς νομικὸς ἐπὶ τέλους δὲν ἦτο εἰς θέσιν εἰς ἓξ ἡμέρας νὰ μορφώσῃ πεποίθησιν ἐπὶ τοῦ ὅλου θέματος. Καὶ ἀνέμενε τὸ πεντάμηνον καὶ τὸ πόρισμα διὰ νὰ μορφώσῃ γνώμην ἐπὶ τοῦ ἐγκαίρως ὑπ’ ἐμοῦ τεθέντος νομικοῦ θέματος; Ἀφήνω, ὅτι εἰς τὴν ὁμιλίαν μου προηγουμένως ἐξήγησα καὶ τοῦτο, ὅτι ἀκόμη καὶ ἀμφιβολίαι τυχὸν ὑπὲρ τοῦ ἐλεγχομένου θὰ ἐκρίνοντο. Δὲν θὰ ἔπρεπε δηλ. νὰ συσταθῇ ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἡλιοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§103Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μόλις εἶχε τερματίσει τὴν ὁμιλίαν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐκθέσας τὰς ὑπὲρ τῆς παραγραφῆς ἀπόψεις, ὑπενθυμίζω, ὅτι εἶχον ζητήσει τὸν λόγον διὰ νὰ ἐκθέσω τὰς ἐναντίας ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι καὶ δὲν ἐξετέθησαν παντάπασιν ἐνώπιον τοῦ Σώματος ἐνῷ περὶ αὐτοῦ πρόκειται νὰ κληθῇ καὶ νὰ κρίνῃ. Ἐμεσολάβησεν ὅμως ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ δώσω ὡρισμένας ἀπαντήσεις καὶ ἡ ὀξεῖα καὶ λαῦρος ἐπίθεσις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., ἐπίθεσις εἰς τοιοῦτον τόνον καὶ μὲ τοιαύτας φράσεις περὶ ἠθικοῦ στιγματισμοῦ, ὥστε πᾶς ἀγνοῶν τυχὸν τί ἐδῶ μέσα συζητεῖται καὶ ἐρχόμενος τὴν στιγμὴν ἐκείνην θὰ ἐπίστευεν, ὅτι κατηγοροῦνται οἱ ἀντίπαλοι τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι εἶναι ὑπὸ δεινὴν κατηγορίαν καὶ ὑπὸ πρότασιν παραπομπῆς οἱ ἀντίπαλοι τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ἐκορυφώθη εἰς παροξυσμὸν εἰσαγγελικῆς μανίας ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐναντίον των. Αὐτὰ ἐπιβεβαιώνουν ὅσα πρὸ ὀλίγου προεῖπον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐξετάζων τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ κ. Πιπινέλη, ὅτι ἢ θὰ δοθῇ συγγνώμη ἢ θὰ ὑπάρξῃ παροξυσμὸς καὶ διχασμός. Ἔλεγον ἐπ’ αὐτοῦ πρὸ ½ ἢ 1 ὥρας καὶ τὸ διαβάζω ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ ποὺ μόλις μοῦ ἐδόθησαν, πρὸς θεώρησιν: «Κύριοι συνάδελφοι, οὐδεὶς φυσικὰ ἔμφρων δημοκρατικὸς ἄνθρωπος ἔχει τὴν αὐταπάτην, ὅτι ἡ ἀποψινὴ μέλλουσα ἀπαλλακτικὴ ψῆφος θὰ ὁδηγήσῃ εἰς μὴ παροξυσμόν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι μόλις λευκανθοῦν κατὰ τὸ πρότυπον τῶν δικαστηρίων ἀποναζιστικοποιήσεως τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, ὅπου οἱ χθεσινοὶ διοικηταὶ τῶν στρατοπέδων καὶ ἡγέται τῶν Ἔς–Ἔς παραδίδονται καὶ λευκαίνονται καὶ ἐξέρχονται ὡς γνήσιοι δημοκράται καὶ ὀπαδοὶ τῶν ἀρχῶν τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, μόλις παραδοθοῦν λευκοὶ οἱ ἐγκαλούμενοι Ὑπουργοὶ θὰ ἐπαναρχίσῃ ἀδίστακτος καὶ ἀνελέητος κατὰ τῆς δημοκρατίας, ὄχι ἁπλῶς τῶν κομμάτων, πόλεμος. Κατὰ τῆς οἰκονομίας, κατὰ τῆς πίστεως εἰς τὸ νόμισμα, κατὰ τῶν πάντων, ἀνατρεπτικὸς πόλεμος τῆς Ε.Ρ.Ε., ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσῃ τὴν 8ετίαν, τὴν ὁποίαν παρέτεινε δι’ ἐκλογικῶν πραξικοπημάτων, διὰ βιασμοῦ τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ὁποίας ἀγλαοὶ καρποὶ εἶναι αἱ ἄπιστοι διαχειρίσεις τὰς ὁποίας ἐμνημόνευσα. Ἔτσι ὁ καταδικασθεὶς καὶ κατηγορούμενος καὶ σήμερον ἀπὸ τὸν λαὸν θὰ ἐμφανισθῇ ὡς τιμητής». Δὲν παρῆλθον πολλὰ λεπτὰ τῆς ὥρας διὰ νὰ ἐπαληθευθῇ ἡ πρόβλεψίς μου καὶ νὰ διαλυθοῦν αἱ οἱαιδήποτε αὐταπάται. Καὶ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἦλθε τὸ θεῖον δῶρον τῆς παραγραφῆς, ἀνοίγει ἡ ὄρεξις τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ προχωρεῖ καὶ πάρα πέρα. Πρὶν εἰσέλθω ὅμως εἰς τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς τὸ καθαρῶς νομικόν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω μίαν σύντομον ἀπάντησιν εἰς δύο σημεῖα, πρὸς τὴν ἀριστερὰν ἀπευθυνόμενα, τοῦ λόγου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἀποκρούει μετ’ ἀγανακτήσεως τὰ περὶ ἀπηγορευμένης συναλλαγῆς. Τὴν μὲν ἀπόκρουσιν, τὴν διάψευσιν, τὴν προεῖπον ὅταν ὡμίλησα καὶ ἔθεσα τὸ πασίγνωστον τοῦτον θέμα. Τὸ «μετ’ ἀγανακτήσεως» δὲν θὰ τὸ συνεβούλευον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὄχι, διότι μοῦ κακοφαίνεται. Ὑπάρχουν ἀρκετὰ περιθώρια εἰς τὴν φιλίαν μας, ὥστε νὰ τοῦ κάμω τὴν πίστωσιν καὶ μιᾶς φραστικῆς ἀγανακτήσεως. Δὲν θὰ τοῦ τὴν συνεβούλευον, διὰ νὰ μὴ ἐκτίθεται. Διότι εἶναι πάρα πολλοὶ οἱ καλῶς γνωρίζοντες καὶ εἰς πάρα πολὺ καλὴν θέσιν νὰ γνωρίζουν, ὅτι μὲ ὅσα ἐγὼ ἐβεβαίωσα εἶπον τὴν ἀλήθειαν καὶ ὅτι ἀγανακτῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν συνεκάλυψε τὴν ἀλήθειαν καὶ διότι εἶναι γνωστὰ καὶ τὰ πρόσωπα καὶ αἱ συνθῆκαι καὶ αἱ περιστάσεις καὶ ὁ τόπος καὶ ὁ χρόνος καθ’ ὃν ἔλαβον χώραν αἱ πιέσεις πρὸς συναλλαγὴν καὶ διότι τὰ ἐπισημότερα καὶ ἐγκυρότερα κυβερνητικὰ ὄργανα ἀποκαλύπτουν ἐπιμόνως καὶ ἐπαναλαμβάνουν εἰς κάθε νέαν πίεσιν καὶ εἰς κάθε νέον βῆμα πρὸς τὴν συναλλαγὴν τὴν πληροφορίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία προερχομένη ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν, ἀπὸ τὸ Κυβερνητικὸν στρατόπεδον θὰ ὤφειλε βεβαίως νὰ εἶχε μετ’ ἀγανακτήσεως διαψευσθῆ καὶ ἀποκρουσθῆ ἐὰν δὲν ἦτο μέχρι κεραίας ἀκριβής. Μία δευτέρα ἀπάντησις εἰς τὰ λεγόμενα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἔκαμε μίαν ἀποστροφὴν σκοπιμότητος. Εἶπεν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν: Δὲν γνωρίζει ἐπὶ τέλους ἡ ἀριστερά, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ κίνδυνος ἀνωμαλίας μοναδικὴν ἐγγύησιν ἀποτελοῦμεν ἡμεῖς, τὸ Κέντρον, ποὺ εἴμεθα πλειοψηφία καὶ Κυβέρνησις; Καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι οἱαδήποτε Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, οἱαδήποτε Δημοκρατικὴ πλειοψηφία, ἐχομένη σταθερῶς τοῦ ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου καὶ τῆς νομιμότητος ἀκόμη καὶ ἂν ἀνῆκεν εἰς τὴν δεξιάν, ἐὰν τυχὸν τὸ κόμμα τῆς δεξιᾶς ἦτο Δημοκρατικὸν βεβαίως θὰ ἔπρεπε νὰ τεκμαίρεται, ὅτι ἀποτελεῖ μίαν ἐγγύησιν ἀντιμετωπίσεως καὶ ἀποτροπῆς τῆς ἀνωμαλίας. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὅμως ἀπὸ παραχώρησιν εἰς παραχώρησιν, ἀπὸ ὑποχώρησιν εἰς ὑποχώρησιν ἀπὸ ἀπεκδύσεως τῶν ἐξουσιῶν εἰς ἀπέκδυσιν, καταλαμβάνει τὴν Κυβέρνησιν πλημμυρὶς τῆς ἀνωμαλίας καὶ καταποντίζεται εἰς ἀλλεπαλλήλους ἐκδηλώσεις ἀνωμαλίας, παύει νὰ εἶναι ἐγγύησις καὶ βεβαίως δὲν γνωρίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀποστροφήν του τὴν ρητορικῶς ὡραίαν, ἀλλὰ οὐσιαστικῶς ἄκρως ἐπικίνδυνον ἐὰν ἐγίνετο πιστευτή, ὁ φίλος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ τώρα νὰ μοῦ συγχωρηθῇ εἰς τὸ νομικιστικὸν θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου τόσα ἐλέχθησαν ἀπὸ τῆς μιᾶς μόνον πλευρᾶς νὰ ἔχω τὸν ρόλον νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀντίθετον ἄποψιν, ἐκείνην τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν παρεδέχθη ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς τὸν Φεβρουάριον, λύσασα τότε τὸ ζήτημα διὰ νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς προτάσεως ἧς ΕΔΑ. Ὁ Νικόλαος Σαρίπολος εἰς τὸ Συνταγματικὸν του Δίκαιον χαρακτηρίζει ἤδη ὡς ὑπεράγαν βραχεῖαν τὴν τριετίαν δηλ. τὴν διάρκειαν τῶν τριῶν συνόδων διὰ τὴν παραγραφήν. Τὸ πρῶτον θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι γενικῆς ἰσχύος διὰ τὸ σύνολον τῶν παραπεμπτικῶν προτάσεων, ἀλλ’ ἀκόμη ἀποτελεῖ πρόκριμα καὶ διὰ τὴν πρότασιν περὶ μυστικῶν κονδυλίων εἶναι τὸ τῆς ἐκτάκτου συνόδου. Κύριοι συνάδελφοι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὑπεστήριξαν, ὅτι δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τακτικῆς καὶ ἐκτάκτου συνόδου. Ὑπάρχει ἡ ἑξῆς μεγίστη διαφορά, ὅτι κάθε τακτικὴ σύνοδος ἀνταποκρίνεται πρὸς ἓν ἔτος καὶ ὅτι διὰ τοὺς συνυπολογισμοὺς τῆς ἐκτάκτου συνόδου ἢ δύο ἐκτάκτων συνόδων ἢ ἀκόμη καὶ συνόδων, αἱ ὁποῖαι ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των εἶναι ἔκτακτοι περιστέλλεται ὁ ὑπεράγαν κατὰ τοὺς συνταγματολόγους βραχὺς χρόνος τῆς τριετοῦς παραγραφῆς ἐνδεχομένως εἰς μονοετῆ. Ἡ παραδοχὴ καὶ τῆς ἐκτάκτου συνόδου σημαίνει, ὅτι ἀπὸ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1963, ὅτε ἔληξεν ἡ δευτέρα σύνοδος τῆς Βουλῆς τοῦ 1961 ἕως τὸν Ἰούνιον τοῦ 1964, μέσα εἰς ἕνα χρόνον ἐπῆλθε γενικὴ παραγραφή, διότι ὑπῆρξαν τρεῖς σύνοδοι, ἡ ἔκτακτος Πιπινέλη, ἡ δίμηνος τῆς Βουλῆς τοῦ Δεκεμβρίου, τῶν ἐκλογῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου καὶ ἡ πρώτη σύνοδος τῆς παρούσης Βουλῆς ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Δηλαδή, ὅσος χρόνος χρειάζεται διὰ νὰ παραγραφῇ ἕνα πταῖσμα, ἐκείνου, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε ἀσβεστώσει τὸ πεζοδρόμιον ἐμπρὸς εἰς τὸ σπίτι του, τόσος χρόνος χρειάζεται καὶ διὰ τὴν παραγραφὴν βαρυτάτων, εἰς βαθμὸν κακουργήματος, ἐγκλημάτων πραττομένων παρ’ Ὑπουργῶν κατὰ κατάχρησιν ἰδιαιτέρας ἐμπιστοσύνης, ἐνῷ διὰ τὸν κοινὸν πολίτην ἡ παραγραφὴ θὰ ἦτο 15ετὴς διὰ τὰ κακουργήματα, 5ετὴς διὰ τὰ πλημμελήματα. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Ἕλλην πολίτης ἔχει βαθύτατα ἐρριζωμένον τὸ αἴσθημα τῆς ἰσότητος ἐνώπιον τοῦ νόμου, περὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει καὶ ρητὴ συνταγματικὴ ἐπιταγὴ ἐκ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Συντάγματος καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἀμφίβολος καὶ ἡ συνταγματικὴ αὐτὴ ἀπόκλισις ὡς πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς ἀπὸ τοὺς γενικοὺς περὶ παραγραφῆς κανόνας, οὐδενὸς συντρέχοντος λόγου. Διότι πράγματι, οἱ διαχειριζόμενοι τὸ δημόσιον χρῆμα ὡς Ὑπουργοὶ καὶ ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των διαθέτοντες εἰδικὴν ἐπιρροήν, ἐκ τῆς ἰδιότητός των εἶναι εἰς θέσιν νὰ δυσχεράνουν τὴν κατηγορίαν, νὰ δυσχεράνουν τὴν συλλογὴν ἀποδείξεων, τὴν κίνησιν τῆς διώξεως, τὴν συλλογὴν τῶν στοιχείων, τὴν ἀνεύρεσιν καὶ τὴν προθυμίαν τῶν μαρτύρων καὶ ἔτσι καταντᾶ νὰ εἶναι οὐσιαστικῶς ἀκαταδίωκτοι διὰ βαρέα κακουργήματα μετὰ βραχυχρονιωτάτην παραγραφήν. Ἀνεξαρτήτως, ἑπομένως, ἀπὸ τὴν ἀντισυνταγματικότητα λόγῳ ἐλλείψεως ἰσότητος, εἶναι ἠθικῶς καὶ πολιτικῶς κρίσιμος ἡ ἀπόφασις τῆς παραδοχῆς τῆς παραγραφῆς. Θὰ ἐδείκνυε ἠθικὴν πλαδαρότητα ποὺ θὰ ἐπέφερε κατακρήμνισιν τοῦ κύρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Θὰ ἔδιδε εἰς τὸν λαὸν τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ, ὅτι ἐδῶ εὑρισκόμεθα διὰ νὰ κουκουλώσωμεν ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους, διὰ νὰ συγκαλύψωμεν ἡμῶν αὐτῶν καὶ ἀλλήλων τὰ ἀνομήματα. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς ἀνύποπτον χρόνον, κράτιστοι νομομαθεῖς, ὅπως ὁ Κράτιστος τῶν ζώντων Νομικῶν Βαμβέτσος, ὅπως ὁ καθηγητὴς τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν κ. Σγουρίτσας, ὅπως ὁ Ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Καλλιμόπουλος ἐδίδαξαν ὅτι αἱ ἔκτακτοι Σύνοδοι δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους δὲν εἶναι ληπτέαι ὑπ’ ὄψει. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ ὕπαρξις νομικῆς ἀμφισβητήσεως καὶ ἐνῷ εἶναι βέβαιον, ὅτι τὴν νομικὴν ἀμφισβήτησιν πρέπει νὰ κάμῃ ἕνα δικαστήριον τῆς περιωπῆς καὶ τοῦ κύρους τοῦ δικαστηρίου τοῦ ἄρθρου 80 τοῦ Συντάγματος, ἐκ λόγων πολιτικῶν παρασυρόμενοι καὶ ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ νὰ ρίψωμε πέπλον ἐπὶ ἀδικημάτων ἀντικοινωνικῶν νὰ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ στασιαζομένου νομικοῦ ζητήματος, ἐναντίον τῆς ἁρμοδιότητος τῆς δικαιοσύνης; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν κατασκευήν; Πέραν τούτου, εἰς κάθε περίπτωσιν ἐπὶ ἀδικημάτων παραλείψεως ὁ χρόνος τῆς τελέσεως θεωρεῖται κατὰ τοὺς Ποινικολόγους καὶ εἰς τὴν θεωρίαν καὶ εἰς τὴν πρᾶξιν, ὅτι ἄρχεται ἀπὸ τοῦ χρονικοῦ σημείου καθ’ ὃ ἔδει τὸ βραδύτερον νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐνέργεια κλπ. Ἀναφέρει ὁ Χωραφᾶς εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου εἰς τὴν σελίδα 352 τοῦ συγγράμματός του ἐκδόσεως τοῦ 1964, ὡς τυπικὰ παραδείγματα ἀδικημάτων διὰ παραλείψεως, τὴν παρασιώπησιν ἐγκλημάτων πρὸς τὴν ὁποίαν ἐξισοῦται καὶ ἡ παράβασις καθήκοντος. Κατὰ ταῦτα ἐπὶ παραβάσεως καθήκοντος, ἐγκλήματος διὰ παραλείψεως τελουμένου, ἡ παραγραφὴ ἄρχεται ἀπὸ τὸ τελευταῖον σημεῖον καθ’ ὃ παύει ἡ πρὸς ἐνέργειαν ὑποχρέωσις, δηλαδὴ ἀπὸ τὴν 9.6.63, χρόνον παραιτήσεως τῶν ἐγκαλουμένων καὶ ὑπάρχει τὸ ἀπαράγραπτον, ἐκτὸς ἐὰν δέχεται τὸ Σῶμα καὶ τὴν ἔκτακτον Σύνοδον, ὁπότε δὲν γίνεται συζήτησις οὔτε διὰ τὴν παροῦσαν οὔτε διὰ τὴν ἑπομένην πρότασιν τῶν μυστικῶν κονδυλίων. Ἐπειδὴ γνωρίζει, ὅτι αὐτὸ εἶναι δύσκολον νὰ γίνῃ δεκτόν, ὁ κ. Παπαληγούρας, πρὸς θεραπείαν, διὰ μακρῶν ἀνέπτυξεν, ὅτι θὰ ἐδημιουργεῖτο μία κατάστασις κινδύνου εἰς τοὺς δημοσίους ἄνδρας, διότι θὰ ἐσύροντο ἐπὶ παραβάσει καθήκοντος καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἑνός, ὅπως τὸ ἀπεκάλεσε, τεκμηρίου παντογνωσίας διὰ πᾶσαν παράβασιν οἱουδήποτε ὑφισταμένου των ἢ οἱουδήποτε ὑπὸ τὴν ἱεραρχικὴν ἐξουσίαν καὶ τὸν διοικητικὸν ἔλεγχόν των, τελοῦντος ὀργανισμοῦ ἢ δημοσίας ἐπιχειρήσεως. Ὄχι, εἶναι σόφισμα αὐτό. Ἡ παράβασις καθήκοντος τιμωρεῖται μόνον ἐκ δόλου πραττομένη. Δὲν ἐγκαλεῖται, εἰς κάθε περίπτωσιν καθ’ ἣν παρενόμησεν εἷς ὑφιστάμενος ἐπὶ παραβάσει καθήκοντος κατὰ τρόπον ἀφῃρημένον. Ἀπεναντίας, ἡ πρότασις τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐν ὄψει τῶν συνθηκῶν, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς ἐνδείξεις, ὅτι ἦτο γνωστὴ εἰς τοὺς ἐγκαλουμένους ἡ ἐνέργεια καὶ ἠδύναντο ἐγκαίρως νὰ παρέμβουν καὶ νὰ τὴν προλάβουν, δέχεται εἰς τὴν συγκεκριμένην αὐτὴν περίπτωσιν παράβασιν καθήκοντος. Πέραν τούτου, ἔθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τὸ ζήτημα τῶν οὐσιαστικῶν ἀδικημάτων ἢ τῶν ἀδικημάτων μετ’ ἀποτελέσματος. Ὑπάρχουν ἐγκλήματα τυπικὰ καὶ ἐγκλήματα οὐσιαστικά. Ἐγκλήματα τυπικὰ εἶναι ἐκεῖνα ποὺ τελοῦνται διὰ μόνης τῆς ἐνεργείας τοῦ πράττοντος, λ.χ. ψευδορκία, πλαστογραφία, κιβδηλεία, ἐμπρησμός. Καὶ ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ κανένα ἀποτέλεσμα, πραγματώνεται τὸ ἀδίκημα, συντελεῖται ἡ ἀντικειμενικὴ ὑπόστασις τοῦ ἐγκλήματος καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἄρχεται ἡ παραγραφή. Ἀπεναντίας ἄλλα ἐγκλήματα ἐν οἷς καὶ ἡ ἀπάτη καὶ ἡ ἀπιστία εἶναι οὐσιαστικὰ ἢ μετ’ ἀποτελέσματος. Δηλαδὴ δὲν ὁλοκληρώνεται ἡ νομική των ὑπόστασις, ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ καὶ τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα. Καὶ μᾶς εἶπε μὲν ἄλλα τινὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω τὴν ἑρμηνείαν τοῦ Μπουροπούλου, τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ Ποινικοῦ Κώδικος εἰς τὰς σελ. 298 καὶ 299 τοῦ συγγράμματός του, ὁ ὁποῖος παρατηρεῖ ὅτι ἀφετηρία πρὸς παραγραφὴν δὲν εἶναι ὁ χρόνος τῆς ἐνεργείας τοῦ πράξαντος, διότι θὰ προσέκρουεν εἰς τὸ περὶ δικαίου συναίσθημα, νὰ ἀρχίσῃ ἢ ἀκόμη καὶ νὰ συμπληρωθῇ ἡ παραγραφὴ πρὶν ἢ ὑπάρξῃ ἀξιόποινος πρᾶξις, πρὶν δηλαδὴ ἐπέλθῃ τὸ διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἀντικειμενικῆς ὑποστάσεως τῆς πράξεως ἀπαραίτητον ἀποτέλεσμα. Πραγματικά, ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ὑπάρχει ἀκόμη ἡ πρᾶξις, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ παραγραφὴ πρὶν ἀκόμη συντελεσθῇ ἡ πρᾶξις ἡ καταδιωκομένη; Ὁ κ. Μπουρόπουλος ἀκολουθούμενος ἐν πολλοῖς καὶ ἀπὸ τὴν Νομολογίαν τῶν Ποινικῶν μας Δικαστηρίων, παραπέμπει εἰς τοὺς δοκιμωτέρους τῶν Γερμανῶν Ποινικολόγων, οἱ ὁποῖοι παρομοίαν διάταξιν τοῦ Γερμανικοῦ Ποινικοῦ Κώδικος ἡρμήνευσαν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἑπομένως δὲν εἶναι παραδοξολόγημα, ἀλλ’ εἶναι ἀπολύτως ὀρθὴ νομικὴ ἑρμηνεία, ὅτι πρὶν ἢ ὁλοκληρωθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀπάτης καὶ τῆς ἀπιστίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ τρέχουσα ἡ παραγραφή. Ἐνόμισα, κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ ἔπρεπε καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπῆρξε συνηγορία ἀπὸ πλευρᾶς Ὑπουργείου Δικαιοσύνης ἀντιτιθεμένη πρὸς τὸ νόημα τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς τοῦ Φεβρουαρίου, ψήφου ἀπαρτισθείσης βεβαίως διὰ τῆς πλειοψηφίας καὶ τοῦ κυβερνῶντος κόμματος, ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε δι’ ὀλίγων νὰ ἐκθέσω τὰς ἀντιθέτους ἀπόψεις, ὥστε οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει παρορμήσεων, ἀλλὰ ἐν γνώσει ἀμφοτέρων τῶν ἀπόψεων νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς παραγραφῆς τὸ Σῶμα.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον.

§105Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολὺ ὀλίγα θέλω νὰ προσθέσω καὶ ἐγώ, διότι μοῦ ἐγεννήθησαν μερικὰ ἐρωτήματα λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν εἶμαι νομικός. Παρῆλθον, δὲν πρέπει νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν, ἀλλὰ εἶμαι ἀναγκασμένος διὰ νὰ εὕρω τὴν σκέψιν μου, παρῆλθον περίπου 17 μῆνες ἀπὸ τότε ποὺ ἀπὸ τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα εἴχομεν ὑποσχεθῆ, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ παρελθόντος. Δὲν γνωρίζω τὶ ἐμεσολάβησε, σήμερον, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἀνέμενε τὸ πόρισμα τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνετέθη ἡ ἔρευνα καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν καθυστέρησεν ἡ ὑποβολὴ τῆς προτάσεως διὰ τὴν συγκρότησιν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς ἢ μᾶλλον διὰ τὴν παραπομπὴν εἰς εἰδικὸν δικαστήριον. Ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἴμεθα νομικοὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἠκούσαμεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, ποὺ ἤρχισεν ἡ συζήτησις, δηλαδὴ ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον καὶ διήρκεσε σχεδὸν ὁλόκληρον τὸν Φεβρουάριον, ὅτι ἐκτὸς τῆς πολιτικῆς μας ἰδιότητος, ὡς σῶμα πολιτικόν, θὰ κρίνωμεν καὶ μὲ δικαστικὴν συνείδησιν. Ἐπαναλαμβάνω, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἴμεθα νομικοὶ καὶ νομίζω, ὅτι εἴμεθα πλειοψηφία εἰς τὴν Βουλήν, καίτοι ὑπάρχουν πολλοὶ νομικοί, θὰ ἐπαίζαμεν τὸν ρόλον τοῦ ἐνόρκου καὶ ὡς πρώτη βάσις ἔρχεται τὸ πόρισμα τῶν 3 δικαστικῶν, τὸ ὁποῖον, ὅσον καὶ ἂν θέλωμεν νὰ τὸ ἀγνοήσωμεν εἶναι συντριπτικὸν διὰ τοὺς κατηγορουμένους Ὑπουργούς. Ὑποβάλλεται ἡ πρότασις τῆς ΕΔΑ, γίνεται πρότασις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει τὴν συγκρότησιν τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Κατὰ τὴν συζήτησιν ὑπῆρξε μία πρότασις ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν περὶ παραγραφῆς, ἐγένετο συζήτησις, ἀπεκρούσθη ἡ πρότασις αὐτὴ καὶ ἐκλήθημεν εἰς ψηφοφορίαν διὰ τὴν συγκρότησιν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Θεωρῶ λοιπόν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ἐκδηλώσει τὴν γνώμην της, ὅσον ἀφορᾷ τὴν παραγραφήν, διότι τὴν ἀπέκρουσε διὰ τῆς ψηφοφορίας τῆς συγκροτήσεως ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, ἀπέκρουσε τὴν πρότασιν τῆς παραγραφῆς, ἡ ὁποία εἶχεν ὑποβληθῆ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν. Κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν ὑπάρχει παραγραφή, δὲν ὑπάρχει θέμα δηλαδὴ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν παραγραφήν. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου ἔχομεν τὸ πόρισμα τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἶναι συντριπτικόν. Βεβαίως ὑπάρχει καὶ τὸ πόρισμα τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ὁμιλῶ ὡς νομικός, διότι δὲν εἶμαι νομικός, ἦτο καθῆκον ἀνθρώπινον τῶν τεσσάρων μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα ἀνῆκον εἰς τὴν παράταξιν, ἡ ὁποία κατηγορεῖτο, νὰ κάμουν τὸν συνήγορον τῶν κατηγορουμένων καὶ μὲ ὅλον τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ κανεὶς πρὸς τοὺς συνηγόρους, ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐξέδωσεν ἕνα πόρισμα παραπεμπτικόν. Μετὰ ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἱστορικὸν ἐρχόμεθα σήμερον καὶ ἔρχεσθε σεῖς, κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἐντελῶς αἰφνιδιαστικῶς, σεῖς, ὁ ὁποῖος εἶσθε καὶ Πρόεδρος τοῦ Δικαστικοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ κρίνῃ μὲ δικαστικὴν συνείδησιν καὶ λέγετε, ὅτι ἐπείσθητε ὅτι ἔχουν παραγραφῆ τὰ ἀδικήματα αὐτά. Καὶ μοῦ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα τοῦ μὴ νομικοῦ, ἐὰν ὁ Πρόεδρος ἑνὸς Σώματος, τὸ ὁποῖον καλεῖται νὰ δικάσῃ μὲ τὴν συνείδησίν του, ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ προδικάζῃ τὴν ἀπόφασιν τῶν βουλευτῶν καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι ἐγὼ ὡς Πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου ἔχω πεισθῆ, ὅτι ἀδίκημα δὲν ὑπάρχει, διότι ἔχει παραγραφῆ. Εἶναι μία ἐπέμβασις καὶ μία ἐπιρροὴ ἐπάνω εἰς ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦμεν τὸ Σῶμα τῶν ἐνόρκων, διότι δὲν εἴμεθα νομικοί. Συνεπῶς, ἦτο ἀτόπημα ἐκ μέρους σας, κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, νὰ ἐκφράσητε αὐτὴν τὴν γνώμην, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀκόμη συνεζητεῖτο εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐὰν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ πόρισμα τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Πρὶν νὰ τελειώσω ἤθελον νὰ προσθέσω κάτι τι. Ἀνήκω εἰς τὸν παλαιὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ ποτὲ ὁ πολιτικὸς αὐτὸς παλαιὸς κόσμος δὲν ἐλάμβανεν ἀποφάσεις, ὅπως ὑπῆρξαν κατὰ τὸ πρόσφατον παρελθόν, ποὺ ἔχομεν ἐπανειλημμένας ἀπορρίψεις τῆς πλειοψηφίας τῆς ΕΡΕ διὰ προτάσεις, ὄχι Ἀνακριτικῶν Ἐπιτροπῶν, ἀλλὰ Ἐξεταστικῶν τῶν Πραγμάτων Ἐπιτροπῶν. Τὸν παλαιὸν καιρὸν δὲν θὰ ἐγένετο ἕνα τέτοιο πρᾶγμα. Οἱ ἴδιοι δὲ ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ εἶχε στηριχθῆ εἴτε συκοφαντική, εἴτε ἀστήρικτος κατηγορία, θὰ ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐζήτουν τὴν συγκρότησιν τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ ΕΡΕ μᾶς ἐδίδαξεν, ὅτι ἀπέκρουε πάντοτε, ὅταν ἐτίθετο ἕνα τοιοῦτον πρόβλημα καὶ ἐτίθετο οὐχὶ ἀπὸ μίαν ὁμάδα ἢ ἀπὸ ἕνα μικρὸν κόμμα, ἀλλὰ ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία καὶ μὲ τὰ ποσοστὰ τῆς νοθείας καὶ τῆς βίας ἀντεπροσώπευε τὸ μισὸ ποσοστὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀπέκρουε τὰς Ἐπιτροπὰς ἡ ΕΡΕ. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. Πιπινέλης καὶ λέγει, ὅτι προσέχετε ἐὰν γίνῃ παραπομπὴ θὰ πᾶμε εἰς διχασμόν. Ἐπήγαμεν εἰς διχασμὸν καὶ βεβαίως τὸ κορύφωμα τοῦ διχασμοῦ ἦτο ἡ τραγικὴ ἐκείνη ὑπόθεσις τῶν Ἕξ, ποὺ συνεκλόνισε τὴν Ἑλληνικὴν ψυχὴν ἀπὸ τὸ 1915 ἕως τὸ 1935, ἐπὶ 20 ἔτη, ὁ διχασμὸς ἐκεῖνος μὲ ὅλας τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πιπινέλης ἀπέφυγε πάντοτε νὰ λαμβάνῃ μέρος, διότι πότε ἦτο διευθυντὴς τοῦ γραφείου τοῦ Μιχαλακοπούλου καὶ πότε ἐτοποθετεῖτο εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μερκούρη, ὁμιλεῖτε βεβαίως περὶ διχασμοῦ, ἀλλὰ δὲν ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος τῆς παραγραφῆς.

§107Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ σαφῶς σχετικοῦ ζητήματος. Διότι ἐδιχάσθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τότε, οὐδέποτε ὅμως ἐδιχάσθη διὰ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο ἀτόπημα ἀπὸ μέρους Ὑπουργοῦ καὶ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν οὗτος ἐκαλεῖτο νὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Διαμαντόπουλος, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς παραπομπῆς.

§109Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς παραπομπῆς. Δὲν δύναμαι ἄλλως τε νὰ παραγνωρίσω τὴν ἀγάπην τὴν ὁποίαν μοῦ ἔχετε, ὅπως καὶ τὴν ἀγάπην τὴν ὁποίαν μοῦ ἔχει ὁ κ. Παπασπύρου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὴν ἀγάπην του θὰ μὲ ἔσφιγγε μέχρι θανάτου. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν ἱκανοποίησίν μου, διότι καὶ ἐγὼ ὡς μὴ νομικός, καθ’ ὃ ἰατρός, ὅταν ὡμίλησα εἶπον, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ παραγεγραμμένου ἀδικήματος, ὅτι εἴχομεν παραγραφήν. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὡμίλησε περὶ Δημοκρατίας καὶ ἐφ’ ὅσον καὶ ἐγὼ ἀνήκω εἰς τὴν δημοκρατικὴν παράταξιν — παρὰ τὸ ὅτι σεῖς λέγετε, ὅτι δὲν εἶμαι — νὰ δηλώσω καὶ ἄλλην μίαν φορὰν καὶ πρὸς τὴν παράταξίν μου καὶ πρὸς τὴν παράταξιν τῆς Ε. Κ. καὶ πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ τὰ ἑξῆς: Ἐνῷ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπέβαλα συγκεκριμένην ἐρώτησιν διὰ δύο βουλευτὰς τῆς ΕΡΕ, οἱ ὁποῖοι εἶχον δώσει χρήματα πρὸς χρηματοδότησιν περιοδικοῦ ἐκδιδομένου εἰς τὸ ἐξωτερικόν, τὸ ὁποῖον περιοδικὸν ἐχρηματοδοτεῖτο ὑπ’ αὐτῶν διὰ νὰ ὑβρίζῃ τὴν Ε. Κ. καὶ νὰ ἐξυμνῇ τὸν κ. Καραμανλῆν...

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ παραγραφῆς ἔγραφε τίποτε τὸ περιοδικόν;

§111Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. ... τὸ παράπονόν μου εἶναι, ὅτι τότε ἡ Ε. Κ. δὲν ἔλαβε τὴν πρέπουσαν θέσιν διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν σημερινὴν δήλωσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι δὲν εἴχομεν τὸ θάρρος.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδενὸς ἑτέρου ζητήσαντος τὸν λόγον ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη τόσον ἐπὶ τῆς οὐσίας, ὅσον καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς παραγραφῆς, ἐκτὸς ἐὰν ὁ κ. Παπαληγούρας ἔχῃ νὰ προσθέσῃ ἄλλο τι.

§113Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὄχι, δὲν ἔχω τίποτε νὰ εἴπω.

§114Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, παρακαλῶ.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πλέον συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας. Προχωροῦμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§116Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ γίνῃ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς παραγραφῆς;

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§118Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχω ἐντολὴν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ καὶ ἐξ ὀνόματος τοῦ ὁποίου ὁμιλῶ, ὅτι σύμφωνα πρὸς ὅσα προηγουμένως εἶπεν, ἡ ΕΡΕ δὲν θὰ μετάσχῃ εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§119Α. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ μὴ καθυστερήσητε τὴν συζήτησιν, καταθέτω ἐπιστολὴν διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον τὴν ὁποίαν θὰ δώσω καὶ παρακαλῶ ὅπως καταχωρηθῇ ὁλόκληρος εἰς τὰ πρακτικά.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας...

§121Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ θὰ παραμείνω καὶ θὰ ψηφίσω ὅτι ὑπάρχει παραγραφή, διότι τὴν ἔχω ὑποστηρίξει. Ἀλλὰ δηλῶ, ὅτι ἀποτελεῖ παρατυπίαν ἡ διαδικασία ποὺ ἀκολουθοῦμεν. Ἔπρεπε νὰ ἀρκεσθῶμεν, ὡς ἐδήλωσα καὶ προηγουμένως, εἰς τὴν ψήφισιν ἢ καταψήφισιν τοῦ ὑποβληθέντος πορίσματος.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδή, ἀνεφέρθη κατὰ παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, ὅτι δῆθεν δὲν ὑπῆρξεν ἰσοτιμία εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπειδὴ αὐτὸ ἀφορᾷ τὸ Προεδρεῖον, θὰ ἤθελον νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὰς ἓξ συνεδριάσεις κατηναλώθησαν 40 ὧρες καὶ 45 λεπτά, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἐκάλυψεν 10 ὥρας καὶ 25 λεπτά, ἡ ΕΡΕ 25 ὥρας καὶ 20 λεπτά, ἡ ΕΔΑ 4 ὥρας καὶ ἡμίσειαν, οἱ Προοδευτικοὶ ἡμίσειαν ὥραν πλὴν τῆς ἀποψινῆς ὁμιλίας τοῦ κυρίου Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν ὅτι ὄχι μόνον ἐνεκρίθη πλήρης ἰσοτιμία ἀλλὰ ἐδόθη ὀρθῶς καὶ δικαίως πλεονεκτικὴ θέσις εἰς τὴν παράταξιν τῆς ΕΡΕ τῆς ὁποίας εἶναι μέλη οἱ ἐγκαλούμενοι.

§123Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, ἀποτελεῖ δικαίωμα καὶ τῶν Κομμάτων καὶ τῶν βουλευτῶν ἡ παραμονὴ ἢ ἡ ἀποχώρησις ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἡ μὴ συμμετοχὴ εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως συμμετέσχον καθ’ ὅλα τὰ στάδια τῶν συζητήσεων δυσκολεύεται κανεὶς νὰ ἐννοήσῃ ποίαν ἔννοιαν ἔχει ἡ ἀποχώρησις εἰς τὴν ὥραν τῆς ψηφοφορίας. Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐφ’ ὅσον εἶναι γνωστὴ ἡ γραμμή, τὴν ὁποίαν ἔχομεν χαράξει, μίαν μόνον ἔννοιαν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ φυγή: Ἐπιθυμεῖ ἡ ΕΡΕ νὰ ψηφισθῇ ἀνεμπόδιστος ἡ παραγραφή. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, σᾶς ἀνακοινῶ τὰς κάτωθι ἐπιστολὰς τῶν κ.κ. Λούλη καὶ Α. Μπουρνιᾶ ὡς καὶ τηλεγράφημα τοῦ κ. Σκορδίλη. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17.6.65 Ἐξοχώτατον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Κύριε Πρόεδρε, Καίτοι εἶχον ἐγγραφῆ διὰ νὰ ὁμιλήσω χθές, ἡ ἐξέλιξις τῆς συζητήσεως καὶ ἡ διάθεσις τοῦ ταχυτάτου τερματισμοῦ τοῦ θέματος εἰς προκεχωρημένην ὥραν τῆς νυκτὸς καὶ ἐπὶ παρουσίᾳ ἐλαχίστου ἀριθμοῦ συναδέλφων, μὲ ἠνάγκασαν νὰ ματαιώσω ἀναγκαστικῶς τὴν ὁμιλίαν μου, δι’ ὃ καὶ ἀπευθύνω πρὸς ὑμᾶς τὴν κάτωθι ἐπιστολὴν μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά, διότι ἀποτελεῖ συγχρόνως καὶ τὴν δικαιολογίαν τῆς σημερινῆς ψήφου μου. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διεκήρυξαν ἀνέκαθεν ὅτι τὴν κρίσιν μας ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς παρούσης ὑποθέσεως πρέπει νὰ κατευθύνουν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἀντικειμενικὰ κριτήρια καὶ καθαρὰ δικαστικὴ συνείδησις, χωρὶς ἐπιρροὴν ὀφειλομένην εἰς κομματικοὺς ὑπολογισμοὺς ἢ λόγους πολιτικῆς σκοπιμότητος. Εἰς τὴν παροῦσαν της λειτουργίαν ἡ Βουλὴ ἀποτελεῖ δικαστικὸν σῶμα καὶ ἐκφέρει οὐσιαστικῶς δικαστικὴν ἀπόφασιν. Πολλῷ μᾶλλον δὲ συμβαίνει τοῦτο διὰ τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, οἱ ὁποῖοι ὀρθότατα, ἀφέθησαν ἐλεύθεροι παρὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος νὰ κρίνουν κατὰ συνείδησιν καὶ ἐλευθέραν κρίσιν. Ἐὰν εἶχε δοθῆ πολιτικὴ κατεύθυνσις, τοῦτο δὲν θὰ ἀντέκειτο πρὸς τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς εἰς τὴν Βουλὴν ἀνέθεσε τὸν ρόλον τοῦ κατηγόρου κατὰ Ὑπουργῶν, ἐν γνώσει τοῦ ὅτι αὕτη ἀποτελεῖ πολιτικὸν Σῶμα καὶ ὄχι δικαστήριον. Μία λοιπὸν κατευθυντήριος γραμμή, διδομένη ἐκ τῶν ἄνωθεν διὰ λόγους πολιτικῆς σκοπιμότητος, θὰ εἶχε, φυσικά, ἀπόλυτον ἢ σχετικὴν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς κρίσεως ἑκάστου βουλευτοῦ, ἀλλὰ συγχρόνως θὰ παρέδιδεν εἰς τὴν ἱστορίαν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἵνα κριθῇ αὕτη ὡς πολιτικὴ πρᾶξις καὶ ὄχι ὡς δικαστικὴ ἀπόφασις. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τοιοῦτον θέμα δὲν ὑφίσταται δι’ ἡμᾶς, ἡ κρίσις μας ἐπὶ τῆς οὐσίας πρέπει νὰ εἶναι κρίσις δικαστική, περιοριζομένη εἰς τὴν ἔρευναν τῆς τυχὸν ὑπάρξεως ποινικῆς εὐθύνης τῶν ἐγκαλουμένων, ἐν ἀπολύτῳ διακρίσει πρὸς τὰς ὑφισταμένας τυχὸν πολιτικάς των εὐθύνας καὶ μὲ γνώμονα ὅτι πρέπει νὰ προκύπτουν σαφεῖς ἐνδείξεις ποινικῶν παραβάσεων δι’ ἕκαστον τῶν ἐγκαλουμένων, ἵνα ἀποφασίσωμεν τὴν παραπομπὴν καὶ ἑπομένως καὶ τὸν διασυρμὸν ἑνὸς πολιτικοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον, καὶ ἐκ μόνης τῆς ἰδιότητός του ταύτης, ὑπόκειται μοιραίως εἰς δικαίας ἢ ἀδίκους συναισθηματικὰς ἀντιδράσεις τῆς κοινῆς γνώμης. Καὶ αὐτὰ μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὰ κριτήρια, βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἐρευνηθῇ ἡ οὐσία τῆς ὑποθέσεως. Ἀλλ’ ἤδη ἐτέθη ἀπροόπτως τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς. Καὶ ἐπὶ τοῦ καθαρῶς νομικοῦ αὐτοῦ θέματος, ἐὰν ἐτίθετο θέμα κομματικῆς πειθαρχίας, θὰ ἠσκεῖτο μὲν βαθυτέρα ἐπιρροὴ εἰς τὴν κρίσιν τῶν βουλευτῶν, ἀλλὰ ἡ ἀπόφασις δὲν θὰ ἀπετέλει νομικὴν κρίσιν, ἀλλὰ πρᾶξιν πολιτικήν, διὰ τὴν ὁποίαν τὴν εὐθύνην θὰ ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τῆς Ἱστορίας. Μὴ τιθεμένου κἂν τοιούτου θέματος, εἶναι προφανές, ὅτι πρέπει νὰ κρίνωμεν μὲ νομικὴν συνείδησιν τὸ θέμα τοῦτο, δεδομένου ὅτι μολονότι δὲν εἴμεθα ἁρμόδιοι νὰ διαπλάττωμεν νομολογίαν ἐπὶ νομικῶν προβλημάτων, αἱ ἀποφάσεις μας, ἀκόμη καὶ αἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συζητήσεις, ἐπὶ νομικῶν θεμάτων, ὅταν δὲν ἀποτελοῦν καθαρῶς πολιτικὰς πράξεις, ἀσκοῦν οὐσιώδη ἐπιρροὴν εἰς τὴν διάπλασιν τῆς νομολογίας ταύτης. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης εὑρίσκω σαφέστατα ὀρθὴν τὴν ἔποψιν ὅτι διὰ τὴν παραγραφὴν ὑπολογίζονται μόνον αἱ τακτικαὶ σύνοδοι τῆς Βουλῆς. Τὸ Σύνταγμα γνωρίζει οὐσιαστικῶς μίαν μόνον Σύνοδον τῆς Βουλῆς, τὴν τακτικήν. Τὸ ἄρθρον 54 ὁρίζει ὅτι ἡ Βουλὴ συνέρχεται αὐτοδικαίως κατ’ ἔτος τὴν 15ην τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου εἰς τακτικὴν σύνοδον διὰ τὰ ἐτήσια ἔργα, ἐκτὸς ἂν διὰ τὰ ἔργα αὐτὰ ὁ Βασιλεὺς συγκαλέσῃ αὐτὴν πρότερον, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 37. Ἤτοι τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 37 σύγκλησιν τῆς Βουλῆς, πέραν τῆς ὀφειλομένης συγκλήσεώς της εἰς τακτικὴν σύνοδον, θεωρεῖ «νομικῶς» τὸ Σύνταγμα ὄχι ὡς ἄλλην σύνοδον, ἀλλά, τρόπον τινά, ὡς συμπλήρωμα τῆς τακτικῆς συνόδου. Ἄν ὅμως ἀναγνώσῃ τις τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Συντάγματος, θὰ διαπιστώσῃ ὅτι αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ κατ’ ἄλλον χρόνον (πέραν τῆς τακτικῆς συνόδου καὶ πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῆς) σύγκλησις τῆς Βουλῆς εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ πρακτικῇ ὀνομάζομεν ἔκτακτον σύνοδον. Κατὰ συνέπειαν ὅταν ὁ νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν ὁμιλῇ περὶ τρίτης συνόδου, ἐννοεῖ, προφανῶς, τὰς συνόδους τῆς Βουλῆς, τὰς ὁποίας ἐννοεῖ καὶ τὸ Σύνταγμα, ἤτοι τὰς τακτικὰς συνόδους. Εἶναι, ἄλλωστε, καὶ λογικὸν ὅτι, προκειμένου περὶ παραγραφῆς, ἡ ὁποία μοιραίως συνάπτεται πρὸς πάροδον ὡρισμένου χρόνου, δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀναφορὰ εἰς ἐκτάκτους συνόδους, τῶν ὁποίων ἡ χρονικὴ διάρκεια δυνατὸν νὰ ἰσοῦται οὐσιαστικῶς τῷ μηδενί, ἐν περιπτώσει π.χ. ἀμέσου διαλύσεως τῆς Βουλῆς, ἐνῷ ἡ τακτικὴ σύνοδος, ἡ πραγματικὴ σύνοδος, ἔχει ἐκ τοῦ Συντάγματος ὡρισμένον ἐλάχιστον ὅριον διαρκείας. Χωρίς, ἐξ ἄλλου, νὰ παραβλέπωμεν καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι μία ἔκτακτος σύνοδος ἔχει συνήθως περιωρισμένην ἀποστολὴν καὶ θέματα καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ἀσχοληθῇ μὲ θέματα εὐθύνης Ὑπουργῶν καί, λόγῳ τῆς ἀδυναμίας ταύτης, ἐπέρχεται καὶ ἐν τοῖς πράγμασιν ἀναστολὴ τῆς παραγραφῆς. Εἰς τὴν προκειμένην ὅμως περίπτωσιν ὑπάρχει καὶ κάτι ἄλλο: Τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς ἔχει τεθῆ καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ θέματος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ ψηφίσασα τὴν σύστασιν Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, σιωπηρῶς καὶ ἐμμέσως ἀπέρριψε τὴν ὕπαρξίν της. Δὲν εἶναι σοβαρὸν τὴν μίαν φορὰν νὰ ἀπορρίπτωμεν καὶ τὴν ἄλλην νὰ δεχώμεθα τὴν παραγραφήν, πολλῷ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἦτο γνωστή, ἐξ ἀρχῆς, ἡ ἡμερομηνία διαπράξεως τῶν καταγγελλομένων παραβάσεων. Οὔτε δὲ ἦτο δυνατὸν νὰ προκύψῃ μεταγενεστέρα παράβασις διασώζουσα τὸ ἀδίκημα ἐκ τῆς παραγραφῆς. Διὰ τοὺς ἀνωτέρω λόγους εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ψηφίσω κατὰ τῆς παραγραφῆς. Νομίζω, ὅτι, ἄν, παρὰ τὸν νόμον, ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῆς παραγραφῆς, δημιουργοῦμεν, ἐκτὸς τῆς ἐσφαλμένης ἑρμηνείας τοῦ Συντάγματος, καὶ μίαν πολιτικὴν ἀνωμαλίαν: Ἐὰν μὲν εἶναι ἔνοχοι οἱ ἐγκαλούμενοι, τότε δίδομεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι παρεμποδίζομεν τὸν ἠθικὸν καθαρμόν, ὃν ἐπηγγέλθημεν, καὶ ἀφήνομεν εἰς ἄλλους τὸν ρόλον τοῦ πρωταγωνιστοῦ. Ἐὰν δὲ δὲν εἶναι ἔνοχοι, δίδομεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἠθελήσαμεν ἁπλῶς νὰ τοὺς στιγματίσωμεν, χωρὶς νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ ἐκδοθῇ ἀπόφασις ἐπὶ τῆς οὐσίας ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὸ θάρρος νὰ διατυπώσωμεν τὴν γνώμην μας ἐπὶ τῆς οὐσίας ταύτης. Πανταχόθεν θὰ κατηγορηθῶμεν δι’ ἔλλειψιν πολιτικοῦ θάρρους. Καὶ εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν θὰ παράσχωμεν ἀκουσίως τὰ ὅπλα. Καὶ μία τοιαύτη κατηγορία, ἀπευθυνομένη πρὸς τὸν δημοκρατικὸν κόσμον, εἶναι ἄδικος καὶ ἀπαράδεκτος.

Μετὰ πάσης τιμῆς

ΑΠ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ

Βουλευτὴς Εὐβοίας Ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Ἐνταῦθα Κύριε Πρόεδρε, μὴ δυνάμενος λόγῳ ἀτυχήματος νὰ παραστῶ κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω, ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος τῆς παραγραφῆς τῶν ἀδικημάτων, διὰ τὰ ὁποῖα ἐγκαλοῦνται πρώην Ὑπουργοί, εὐαρεστηθῆτε νὰ ἀνακοινώσητε εἰς τὸ Σῶμα τὴν κάτωθι δήλωσίν μου. Ὡς ἐξέθεσα δι’ ὀλίγων κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, πιστεύω, ὅτι ὁ νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ἀναθέτων εἰς ταύτην τὴν προδικασίαν διὰ τὴν παραπομπὴν Ὑπουργῶν εἰς τὸ εἰδικὸν Δικαστήριον, σκοπὸν ἔχει τὴν ἀνάθεσιν τῆς κρίσεως καὶ τῆς λήψεως ἀποφάσεως ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου εἰς πολιτικὸν Σῶμα, τοῦ ὁποίου ἡ συγκρότησις καὶ ἡ εἰδικὴ πεῖρα περὶ τὰ Κυβερνητικὰ ἔργα καὶ τὴν Διοίκησιν ἐν γένει διασφαλίζουν τὴν εὐρύτητα τῆς κρίσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος εἰς κατηγορίας ἐναντίον Ὑπουργῶν κατὰ τὴν ἐνάσκησιν καθηκόντων των. Διότι δύνανται νὰ ὑπάρξουν περιπτώσεις ἀναλήψεως πρωτοβουλίας καὶ εὐθυνῶν παρὰ τινος Ὑπουργοῦ, ἄνευ αὐστηρᾶς προσαρμογῆς εἰς τοὺς τύπους, αἱ ὁποῖαι ὅμως ἐπιβάλλονται ἐκ τῆς γενικωτέρας σκοπιμότητος τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου. Διὰ τὸ συγγνωστὸν ἢ μὴ τῶν ἐνεργειῶν τούτων καθίσταται διὰ τοῦ νόμου ἁρμοδία ἡ Βουλή, ὡς Πολιτικὸν Σῶμα, διότι ἡ κρίσις περὶ τούτου ἐκφεύγει τῆς ἁρμοδιότητος τῶν τακτικῶν Δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν νὰ εἶναι αὐστηρῶς προσηλωμένοι εἰς τὸν τύπον καὶ τὸν νόμον. Δὲν συμβαίνει ὅμως τὸ αὐτὸ προκειμένου περὶ καθαρῶς νομικῶν θεμάτων, ὡς εἶναι ἡ παραγραφὴ ἑνὸς ἀδικήματος, διὰ τὰ ὁποῖα οὐδεὶς λόγος συντρέχει νὰ ἀνατίθενται εἰς Πολιτικὸν Σῶμα, ἀναρμόδιον καθ’ ὅλα διὰ τὴν ἐπίλυσιν νομικῶν προβλημάτων. Εἰς τὴν Βουλὴν ἓν καὶ μόνον δικαίωμα δίδεται διὰ τοῦ σχετικοῦ νόμου, δημιουργοῦντος ἐξαιρετικὸν δίκαιον, ἡ κρίσις ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἤτοι ἂν συντρέχῃ περίπτωσις παραπομπῆς ἑνὸς Ὑπουργοῦ εἰς τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον. Ἡ παραγραφὴ τοῦ ἀδικήματος, αὐστηρῶς νομικὸν θέμα, παραμένει εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν τακτικῶν Δικαστηρίων, ἐφ’ ὅσον μάλιστα δὲν ὑπάρχει ρητὴ διάταξις τοῦ νόμου περὶ τοῦ ἀντιθέτου. Ἀλλὰ καὶ ἂν δεχθῶμεν, κατὰ ἀπαράδεκτον κατ’ ἐμέ νομικῶς παρέκκλισιν, τοιαύτην ἁρμοδιότητα τῆς Βουλῆς, δὲν δύναται εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει προχωρήσει σήμερον ἡ ὑπόθεσις τῆς παραπομπῆς τῶν ἐγκαλουμένων κυρίων Ὑπουργῶν νὰ τίθεται θέμα παραγραφῆς. Τοῦτο θὰ ἠδύνατο νὰ τεθῇ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἅμα τῇ καταθέσει τῆς προτάσεως περὶ καταρτισμοῦ Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἔρευναν τῶν ἐν τῇ προτάσει κατηγοριῶν. Μὴ τεθέντος ὅμως τοιούτου θέματος κατὰ τὸ στάδιον τοῦτο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία κατόπιν τούτου εἰσῆλθεν εἰς τὴν οὐσιαστικὴν ἔρευναν τῶν κατηγοριῶν καὶ ἐπεράτωσε ταύτην, προκύπτει σαφῶς καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ μὴ θέσεως ζητήματος παραγραφῆς. Ἐπάνοδος τῆς Βουλῆς σήμερον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου θὰ ἀπετέλει παλινῳδίαν ταύτης. Ἤδη μετὰ τὸν τερματισμὸν τοῦ ἔργου τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς ὡς καὶ τῆς σχετικῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ πορίσματος ταύτης, νόμιμος, λογικὴ καὶ συνεπὴς λύσις, ἀπομένει ἡ ἔκδοσις ἀποφάσεως ἐπὶ τῆς οὐσίας τῶν διατυπωθεισῶν κατηγοριῶν, πρὸς τὴν ὁποίαν καὶ συντάσσομαι. Ἐπιθυμῶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ τονίσω ὅτι ἡ διατυπουμένη ἀνωτέρω γνώμη μου οὐδόλως δύναται νὰ συσχετισθῇ μὲ τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῆς προτάσεως παραπομπῆς τῶν ἐγκαλουμένων ἀξιοτίμων κυρίων Ὑπουργῶν. Δέον ἐπίσης νὰ σημειώσω ὅτι διατυπώνων τὰς ἀνωτέρω σκέψεις δὲν παρημέλησα νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου τὸ ἠθικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται ἐξ ἐνδεχομένης παραπομπῆς τούτων, χωρὶς νὰ δυνηθοῦν νὰ ὑπερασπίσουν τὴν ἀθῳότητά των ἐνώπιον τοῦ Εἰδικοῦ Δικαστηρίου. Ἀλλὰ τὸ ἠθικὸν θέμα θὰ παραμείνῃ καὶ ἴσως ἀκόμη ὀξύτερον, ἂν διὰ τυπικοὺς λόγους δὲν καταστῇ δυνατὴ ἡ λῆψις τελικῆς ἀποφάσεως παρὰ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἐνῷ οὐδεὶς δύναται νὰ προδικάσῃ τὸ ἀποτέλεσμα ταύτης.

Μετὰ τιμῆς

Γ. Θ. ΛΟΥΛΗΣ.

Κύριον Πρόεδρον Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἀθήνας Εἶμαι ἐναντίον παραπομπῆς εἰς Εἰδικὸν Δικαστήριον ἀξίων τέκνων Πατρίδος Κων. Καραμανλῆ, Παν. Παπαληγούρα, Νικ. Μάρτη στόπ. Ἀνέμενον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὑστάτην στιγμὴν γενναιότητα ἀναγνωρίσῃ πλάνην της στόπ. Λυποῦμαι εἰλικρινῶς διότι ἡ Κυβέρνησις προσποιεῖται ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνεται ὁδηγεῖ χώραν εἰς νέας ἀπροσδιορίστου ἐκτάσεως πολιτικὰς περιπετείας στόπ. Πιστεύω, ὅτι Βουλὴ αἰρομένη ὑπεράνω οἱουδήποτε πολιτικοῦ ἢ προσωπικοῦ ἀνταγωνισμοῦ δὲν θὰ ἀποδεχθῇ κατηγορίας στόπ.

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΣΤΥΛ. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ.

Βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων Κύριοι βουλευταί, θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Παρακαλῶ νὰ προσέλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Τ. Πλεύρης καὶ Ν. Στειρόπουλος. Τὸ ἐρώτημα τίθεται ὡς ἑξῆς: Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι τὸ ἀξιόποινον τῶν ἐν τῷ πορίσματι τῆς διὰ τῆς ἀπὸ 12.2.1965 ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς συσταθείσης Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἀναφερομένων πράξεων ἢ παραλείψεων ἐξηλείφθη διὰ τῆς παραγραφῆς συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 8 τοῦ νόμου ΦΠΣΤ «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν» ἐν ὄψει τῶν μέχρι σήμερον ἀπὸ τῆς τελέσεως ἑκάστης πράξεως συνόδων τῆς Βουλῆς λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι τοῦτο λέγουσιν ὄχι.

§125Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ διατύπωσις, θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἁπλῆ. Τὰ περὶ ὧν πρόκειται θέματα εἶναι ἢ δὲν εἶναι παραγεγραμμένα; Ἐὰν ἡ πρότασις ἔχῃ ἄλλην διατύπωσιν θὰ ἀναγκασθῶ νὰ μὴ μετάσχω τῆς ψηφοφορίας. Ἐπαναλαμβάνω. Ἡ διατύπωσις πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: Εἶναι ἢ δὲν εἶναι παραγεγραμμένα τὰ εἰς τὸ πόρισμα περιλαμβανόμενα θέματα; Ἡ ἄλλη φρασεολογία θὰ πρέπει νὰ λείψῃ.

§126Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικ.). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν εἶναι ὀρθή. Ὑπάρχει παραγραφή, διὰ τὰ ἀδικήματα ναὶ ἢ ὄχι;

§127Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τὸ ἐρώτημα θὰ πρέπει νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: Οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν παραγραφὴν λέγουσι ναί, οἱ μὴ ὑποστηρίζοντες τὴν παραγραφὴν λέγουσιν ὄχι.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον τὸ θέλετε λακωνικώτερον τὸ ἐρώτημα, θὰ τὸ διατυπώσωμεν ὡς ἑξῆς: Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι τὰ εἰς τὴν κατηγορίαν περιεχόμενα θέματα ἔχουσι παραγραφῆ λέγουσι ΝΑΙ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ΟΧΙ. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα).

(Περαιωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα):

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 169. Εἶπον ΝΑΙ 113, ΟΧΙ 49 καὶ ΠΑΡΩΝ 7. Συνεπῶς, ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, ὅτι ἔχει ἐπέλθει παραγραφὴ ἐπὶ τῶν κατηγορηθέντων ἀδικημάτων. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, νὰ ἐπικυρώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς παρελθούσης Τετάρτης 16ης τρέχοντος, καὶ νὰ μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ διὰ τὴν ἐπικύρωσιν ὑπ’ εὐθύνην μου τῶν πρακτικῶν τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§130ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ἀπὸ ὅλας τὰς πλευράς, λόγῳ τῆς κοπώσεως τῶν τελευταίων ἡμερῶν νὰ μὴ συνέλθῃ σήμερον ἡ Βουλή, ἀλλὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν.

§132ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§134ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6 μ.μ. (Ὥρα 1.30′ π.μ.)