1965.06.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 105η

Τετάρτη 16 Ἰουνίου 1965

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Φ. Παναγιωτόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Φ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Ἰντζές, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Β. ΙΝΤΖΕΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Γ. Μεταξᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν Συλλόγου Ἐπιστ. Διοικητικοῦ Προσωπικοῦ ΙΚΑ, αἰτουμένου ἐπιψήφισιν τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ρυθμίσεως θεμάτων Κοινωνικῆς Ἀσφαλείας κλπ.» καὶ ἐπέκτασιν τούτων καὶ εἰς τὰ Ν.Π.Δ.Δ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Περρωτῆς, καταθέτει ψήφισμα Δημοτικοῦ Συμβουλίου Καλαμάτας, αἰτουμένου ἵδρυσιν ἐκπαιδευτικῶν Σχολῶν ἐν τῇ ἐν λόγῳ πόλει. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Δούκας καὶ Α. Τσιάρας, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Καβάλας, αἰτουμένου τὴν ἵδρυσιν εἰς Καβάλαν παραρτήματος τοῦ εἰς Δράμαν ὑποκαταστήματος τῆς Ὑπηρεσίας Διαχειρίσεως Ἀνταλλαξίμων Περιουσιῶν (Δ.Α.Π.). Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Α. Παπαλουκᾶς, διὰ τηλεγραφήματός του διερμηνεύει ἀνησυχίαν κατοίκων ἐκλογικῆς του περιφερείας, οἵτινες ἐνῷ ἀνέμενον ἐξαγγελίαν τιμῶν, χρόνου καὶ τρόπου ἀπορροφήσεως βασικῶν των προϊόντων, σίτου καὶ καπνοῦ ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, πληροφοροῦνται ἀποκαλυφθείσας ἀνωμαλίας εἰς τὸ στράτευμα κλπ., καὶ αἰτεῖται τὴν ἄμεσον ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν τοῦ ἐν λόγῳ θέματος. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Κοινότητος Καταρράκτου–Ἰωαννίνων, αἰτουμένης χορήγησιν πιστώσεως διὰ τὴν κατασκευὴν ἁμαξιτῆς ὁδοῦ συνδεομένης μετὰ τῆς Δημοσίας τοιαύτης. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Κερασέας Ἰωαννίνων, αἰτουμένης χορήγησιν πιστώσεως πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἀνεγειρομένου Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίας Παρασκευῆς. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Θ. Παπαπαναγιώτου, καταθέτει ψήφισμα Ἐθνικῆς Ἑνώσεως Θυμάτων Ἀμάχου Πληθυσμοῦ Νομοῦ Δράμας, αἰτουμένης ἐπαναχορήγησιν συντάξεων εἰς τὰ ἐκ τῆς Βουλγαρικῆς κατοχῆς θύματα. Ὁ βουλευτὴς Φωκίδος κ. Α. Γκελεστάθης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρου Κοινότητος Λιλαίας, αἰτουμένου κρατικὴν συμπαράστασιν πρὸς τοὺς χαλαζοπλήκτους παραγωγοὺς τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος. Ὁ βουλευτὴς Φωκίδος κ. Α. Γκελεστάθης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Προέδρου Κοινότητος καὶ Συνεταιρισμοῦ Πολυδρόσου, αἰτουμένων οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν, ἀναστολὴν ἐπὶ τριετίαν ἐξοφλήσεως χρεῶν πρὸς ΑΤΕ κλπ. εἰς τοὺς χαλαζοπλήκτους τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Θ. Παπαπαναγιώτου, καταθέτει ἀναφορὰν Συλλόγου Ταχ. Ὑπαλλήλων Αʹ Κατηγορίας Μακεδονίας–Θράκης, αἰτουμένων ρύθμισιν βαθμολογικῆς των ἐξελίξεως. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Χαραυγῆς–Πωγωνίου Ἰωαννίνων, αἰτουμένης οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἐκ τοῦ πολέμου καταστραφέντων κοινοτικῶν κτιρίων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Ἀχιλ. Παπαλουκᾶς, διὰ τηλεγραφήματός του διερμηνεύει τὴν ἀγανάκτησιν τῶν κατοίκων τῆς ἐκλογικῆς του περιφερείας, διότι ἐνῷ ἀναμένουν τὴν ἐξαγγελίαν ἐπισήμως τοῦ χρόνου καὶ τρόπου ἀπορροφήσεως καὶ τὰς τιμὰς τῶν βασικῶν προϊόντων των σίτου καὶ καπνοῦ ἐσωτερικῆς καταναλώσεως καὶ διατελοῦν καὶ ἐν ἐκδήλῳ ἀνησυχίᾳ κατόπιν τῶν ἐπιβεβαιωθεισῶν δολιοφθορῶν εἰς τὸν Ἐθνικὸν Στρατὸν καὶ συλλήψεων ὑπόπτων καὶ τῆς ἀποκαλυφθείσης παραστρατιωτικῆς ὀργανώσεως ΑΣΠΙ-ΔΑ, παρακολουθοῦν ἀπασχόλησιν τοῦ Σώματος μὲ σχοινοτενεῖς ἀγορεύσεις περὶ παραπομπῶν καὶ παραγραφῶν μετὰ δύο ἔτη ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληροφορήσῃ τὸ Σῶμα ἐπὶ τῶν ἄνω θεμάτων καὶ διεξαχθῇ καὶ συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν πρὸ τῆς λήξεως τῆς συνόδου. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν ἐπιστατῶν Δημοσίων Ἔργων, αἰτουμένων ρύθμισιν βαθμολογικοῦ των ζητήματος. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Π. Κατσώτας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐξωραϊστικοῦ Ἀλληλοβοηθητικοῦ καὶ Ψυχαγωγικοῦ Συλλόγου «Οἱ Τρεῖς Ἱεράρχαι» τῆς συνοικίας «Περικλέους», αἰτουμένων ὅπως τὰ ἐκχωρηθέντα εἰς αὐτοὺς οἰκήματα (Πρόσφυγας καὶ Γηγενεῖς) ἀπὸ τοῦ ἔτους 1956, ἐκχωρηθοῦν ὁριστικῶς καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς χρηματικῆς καταβολῆς. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Ν. Σταυριανοῦ, κατοίκου Πειραιῶς, αἰτουμένου ρύθμισιν ζητήματος ὕψους οἰκοδομῶν εἰς περιφέρειαν Πλατείας Ἀλεξάνδρας Πειραιῶς καὶ Λεωφόρου Βασ. Κωνσταντίνου Ἀθηνῶν κλπ. Οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, διὰ τοῦ Πρυτάνεως αὐτῶν κ. Ν. Ἀσπιώτη, αἰτοῦνται ἀναπροσαρμογὴν τῶν ἀποδοχῶν των. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Γ. Μεταξᾶς, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Ἐπιχειρηματιῶν Κατασκευαστῶν Οἰκοδομικῶν καὶ Τεχνικῶν Ἔργων, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἐπικειμένην ψήφισιν φορολογικοῦ νομοσχεδίου ὡς περιέχοντος καταστρεπτικὰς διατάξεις διὰ τοὺς ἐν λόγῳ ἐπιχειρηματίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τάκης Καρδάρας, καταθέτει ψήφισμα σιτοπαραγωγῶν Λαρίσης, αἰτουμένων κατάργησιν τῆς ἐπιβληθείσης 15λέπτου εἰσφορᾶς καὶ διαβαθμίσεως τῶν τιμῶν τοῦ σίτου μὲ βάσιν τὴν καλλιεργουμένην ἔκτασιν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Ι. Βαλυράκης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν Κοινοτήτων Κανδάνου, Πλεμενιανῶν, Κακοδικίου καὶ Παλαιοχώρας Σελίνου Χανίων Κρήτης, αἰτουμένων ὅπως κατὰ τὴν ἀρξαμένην διαπλάτυνσιν τῆς παλαιᾶς ὁδοῦ ἀκολουθηθῇ παλαιὰ χάραξις Γάλλου Μηχανικοῦ. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Θ. Ἀνδρεάδης, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων καὶ Ἑλληνικῆς Δημοκρατικῆς Νεολαίας Δήμου Γιαννιτσῶν, αἰτουμένων σύστασιν Πρωτοδικείου εἰς Γιαννιτσά.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ κ. Κ. Παπακωνσταντίνου, ἔχει τὸν λόγον.

§6Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἔχει ἐξαντληθῆ τὸ θέμα, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησεν ἐπὶ τόσας ἡμέρας τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἡ Βουλὴ ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν της τὰ δύο πορίσματα, τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς μειοψηφίας καὶ τὰς ἐκθέσεις καὶ τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς μειοψηφίας. Ἤκουσα τὰς ὁμιλίας τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι παρήλασαν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης καὶ νομίζω, ὅτι θὰ ἐπερίττευεν ἐντελῶς ἡ ἰδική μου ὁμιλία τὴν ἑσπέραν αὐτήν, ἐὰν δὲν ἐφοβούμην, ὅτι ἡ παράλειψίς μου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔλλειψις ὁλοκληρωτικῆς ἀνταποκρίσεως εἰς τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ Βουλὴ εἰς τὰ μέλη τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐδέχθην τὴν ἐντολὴν τῆς Βουλῆς μὲ αἴσθημα εὐθύνης. Προσεπάθησα μὲ τὰς περιωρισμένας δυνάμεις μου νὰ συμβάλω εἰς τὴν διερεύνησιν τῆς ὑποθέσεως ἀπὸ ὅλας της τὰς πλευράς. Ὅταν ἔφθασεν ἡ ὥρα τῆς διαμορφώσεως τῶν πορισμάτων τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τῆς διατυπώσεως τῆς εἰσηγήσεως, εἶχεν ἤδη καταστῆ σαφές, ὅτι ὑπῆρχε διάστασις ἀπόψεων μεταξὺ τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς μειοψηφίας. Δὲν γνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, ἂν ἔχετε διατελέσει ποτὲ μέλη Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἢ καὶ Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐγὼ προσωπικῶς εἶχον τὴν εὐτυχίαν, μέχρι τῆς ἐποχῆς αὐτῆς, νὰ μὴ ἔχω μετάσχῃ οὔτε εἰς ἀνακριτικὴν οὔτε εἰς ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν. Μετέσχον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐκαλεῖτο νὰ κρίνῃ τὰς εὐθύνας ἑνὸς τέως Πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν συνεργατῶν του, ἀποφασισμένος νὰ καταβάλω πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν, ὅπως εἶπον, εἰς τὴν διερεύνησιν τῆς ὑποθέσεως. Ἤκουσα μὲ θλῖψιν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κύριον εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας, ὅτι μετὰ τῶν ἀγαπητῶν συναδέλφων τῆς μειοψηφίας, ἐπετελέσαμεν εἰς τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν ἔργον συνηγόρων. Δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ ἀνταποδώσω τὴν φιλοφρόνησιν. Διότι ἡ ἀνταπόδοσις θὰ ἐστερεῖτο καὶ χάριτος καὶ πρωτοτυπίας. Περιορίζομαι μόνον νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου, πῶς, νέος πολιτευτὴς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, φιλοδοξεῖ νὰ συνεχίσῃ τὴν ὡραίαν παράδοσιν τοῦ ὑπερηφάνου Ρουμελιώτου, τοῦ ὁποίου φέρει τὸ ὄνομα καὶ θέλει νὰ συνεχίσῃ τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν εἰς τὴν Φθιώτιδα, πῶς ἐπέτρεψεν εἰς ἑαυτὸν νὰ διατυπώσῃ εἰς βάρος τῶν συναδέλφων του τοιαύτην μομφήν; Καὶ ἐκπλήσσομαι διότι καὶ εἰς βάρος τῆς ἰδικῆς του ἐπιστημονικῆς συγκροτήσεως ἔβαλεν ἀστόχως δι’ ὅσων εἶπε. Καὶ ἀκόμη ἐκπλήσσομαι διότι ἀδικαιολογήτως διέψευσε καὶ τὰς ἐλπίδας ἀνανεώσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ τοὺς συναδέλφους ἐν τῇ μειοψηφίᾳ, εἰς τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς διεθέσαμεν τὰς πνευματικάς μας δυνάμεις, ἐὰν ὑπάρχουν. Ἀφιερώσαμεν τὴν ἐργατικότητα καὶ τὸν ζῆλον μας διὰ τὴν διερεύνησιν τῆς ἀληθείας, ἐὰν ὑπάρχῃ ἐργατικότης. Διεθέσαμεν ἁγνὴν διάθεσιν καὶ προσήλωσιν πρὸς τὸ καθῆκον, ἐὰν ἔχετε διαπιστώσει, ὅτι ὑπάρχει εἰς τοὺς τέσσαρας τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν μειοψηφίαν ἁγνὴ πρόθεσις καὶ διάθεσις. Καὶ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὰ κείμενα τῶν δύο εἰσηγήσεων καὶ τὰ πορίσματα. Καὶ δὲν θὰ εἶναι δυσχερὲς εἰς τιμίους ἀνθρώπους νὰ συναγάγουν τὰ συμπεράσματά των. Καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη διὰ νὰ συναγάγητε τὰ συμπεράσματα νὰ ἀκούσητε τοὺς χαρακτηρισμοὺς τῆς μιᾶς πλευρᾶς περὶ τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσεν ἡ ἄλλη. Θὰ διεξέλθω τὸ θέμα καὶ μὲ αἴσθημα εὐθύνης καὶ μὲ αἴσθημα σεβασμοῦ πρὸς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Νομίζω, ὅτι ὑπὲρ πᾶν ἄλλο, ἐκεῖνο ποὺ ἔχει ἀνάγκην ὁ τόπος μας τὴν ἐποχὴν αὐτήν, ὑπὸ κοινοβουλευτικὸν καθεστώς, εἶναι ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν νοημοσύνην τῶν ἄλλων πρῶτον καὶ ἔπειτα ἡ εὐπρέπεια. Ἔχω λάβει μέρος εἰς ὀξεῖς ἀγῶνας εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μαχόμενος καὶ ὑπερασπιζόμενος τὰς ἰδέας εἰς τὰς ὁποίας ἔχω παραμείνει πιστός. Ἀλλὰ δὲν ἐπέτρεψα εἰς ἑαυτόν, μαχόμενος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ ἀγνοήσω τὰς ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ διέπουν τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ διεξάγεται ὁ κοινοβουλευτικὸς ἀγών. Καὶ πέραν τῆς εὐπρεπείας ὁ κοινοβουλευτικὸς ἀγὼν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξάγεται παρὰ μὲ τὸν σεβασμὸν τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου ἐκείνων, οἵτινες ὑποστηρίζουν τὰς ἀντιθέτους μὲ ἡμᾶς ἀπόψεις. Διότι δὲν δύναται νὰ καυχηθῇ τις ὅτι ἐπιδεικνύει προσήλωσιν εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα καὶ τὴν δημοκρατίαν, ὅταν ἀκούῃ εὐχαρίστως ἀπόψεις συμφώνους πρὸς τὰς ἰδικάς του. Προσήλωσιν πρὸς τὸ δημοκρατικὸν ἰδεῶδες ἀποδεικνύει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀκούῃ ἀπόψεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀντίθετοι μὲ τὰς ἰδικάς του. Καὶ τότε θὰ ἔχῃ δικαιώσει τὴν διακήρυξίν του, ὅτι ἀγωνίζεται διὰ τὴν δημοκρατίαν. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας, ὅτι ἐπετελέσαμεν ἔργον συνηγόρου. Μετριοφρόνως ἐκράτησε δι’ ἑαυτὸν καὶ τοὺς συναδέλφους τῆς πλειοψηφίας τὸ ἔργον τοῦ ἐνσυνειδήτου καὶ ἀπὸ ἀνωτέρας σκοπιᾶς κριτοῦ τῆς ὑποθέσεως. Πᾶς ἀνὴρ ἑαυτῷ δίκαιος· Κύριος δὲ κατευθύνει τὰς καρδίας πάντων. Ἀλλὰ ἀφοῦ ὁ κ. συνάδελφος ἠσχολήθη μὲ τὸ θέμα αὐτό, θὰ ἔχῃ διαπιστώσει ἴσως, ὅτι δὲν ὑπάρχει εἰς τοὺς τέσσαρας βουλευτάς, τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν μειοψηφίαν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, τοὐλάχιστον λόγος ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡ Νομοθεσία ἔχει καθιερώσει παγίως ὡς συνιστῶντας ἐν πάσῃ περιπτώσει λόγους ἐξαιρέσεως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἀνακριτικοῦ ἢ εἰσαγγελικοῦ καὶ δικαστικοῦ ἐν γένει ἔργου. Οἱ ὀφθαλμοί μας, οἱ ὀκτὼ ὀφθαλμοὶ τῆς μειοψηφίας, προσηλώθησαν εἰς τοὺς μάρτυρας, τοὺς ἐξετασθέντας εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν, εἶπεν ὁ κ. εἰσηγητής. Πράγματι προσηλώθησαν. Ἀλλὰ ἦσαν οἱ ὀφθαλμοὶ τῆς ἐκπεσούσης ἄλλοτε ποτὲ δόξης. Οἱ ὀφθαλμοί μας δὲν κατηυγάζοντο ἀπὸ τὴν γοητείαν τῆς σήμερον ἐν τῇ πράξει ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας. Καὶ οἱ ὀφθαλμοί μας ἐζήτουν δικαιοσύνην. Καὶ οἱ ὀφθαλμοί μας ὑπενθύμιζον εἰς τοὺς μάρτυρας τὸ χρέος τῆς ἀληθείας. Ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐκλήθη διὰ νὰ συγκεντρώσῃ στοιχεῖα ποινικῆς εὐθύνης Ὑπουργῶν. Καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ περιορίσῃ τὸ ἔργον της εἰς τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν. Καὶ αἱ ἐκθέσεις θὰ ἔπρεπε νὰ περιορισθοῦν εἰς τὸ ἔργον τῆς εὐθύνης Ὑπουργῶν. Καὶ αὐτὸ ἐτονίσθη εἰς τὰς συνεδριάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐτερμάτισαν τὸ ἔργον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς μετὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν μαρτύρων καὶ ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ληφθῇ ἡ ἀπόφασις ἐπὶ τῶν διαφόρων κεφαλαίων τῆς κατηγορίας. Καὶ ἐλέχθη τότε, ἀπὸ ὅλα τὰ μέλη τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι δὲν ἐνδιέφερε τὶ ἔχει πράξει ὁ Πεζόπουλος ἢ ὁ Γουναράκης ἢ ἄλλος τις, καλῶς ἢ κακῶς διοικήσας τὰ πράγματα τῆς ΔΕΗ. Ἐκεῖνο, ὅπερ ἐνδιέφερεν εἶναι, ἡ ἀναζήτησις εὐθυνῶν Ὑπουργῶν. Καὶ περὶ τούτου εἶχεν ἐντολὴν ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή. Καὶ μὲ αὐτὸ τὸ θέμα ἠσχολήθη ἡ ἔκθεσις τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ τώρα, δικαστικὸν ἔργον καλεῖται νὰ ἐπιτελέσῃ ἡ Βουλή. Πολιτικὸν Σῶμα εἶναι, βεβαίως, ἡ Βουλὴ καὶ ὁ νόμος ἔχει ἐμπιστευθῆ εἰς τὸ Πολιτικὸν Σῶμα τὴν δικαστικὴν κρίσιν. Δὲν εἶναι ἡ μοναδικὴ περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα ἀναγνωρίζει αὐτὴν τὴν διασταύρωσιν εἰς τὴν ἄσκησιν τῶν λειτουργιῶν τῆς Πολιτείας. Σημασίαν ἔχει, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὸ πολιτικὸν Σῶμα, ἡ Βουλή, καλεῖται νὰ ἀσκήσῃ τὸ δικαστικὸν καθῆκον ἀπηλλαγμένη κομματικῶν δεσμεύσεων καὶ ὑπεράνω κομματικῶν ἀντιθέσεων. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ συμφωνοῦν, ἀπολύτως, πάντες. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο ὅπερ ἔχει σημασίαν. Ἐλέχθη, ὅτι ἡ Βουλὴ μεταβάλλεται εἰς Δικαστήριον καὶ ὅτι οἱ βουλευταὶ πρέπει νὰ ἀποκτήσουν δικαστικὴν συνείδησιν. Κύριοι, μὲ συνείδησιν πρέπει νὰ κρίνουν οἱ βουλευταί. Μὲ συνείδησιν καθαρὰν καὶ τιμίαν. Καὶ ὅταν ὑπάρχῃ τοιαύτη συνείδησις, ἡ προσθήκη τῆς δικαστικῆς συνειδήσεως δὲν προσθέτει τίποτε ἀπολύτως. Ἐκεῖνο ποὺ ἐνδιαφέρει εἶναι νὰ ἐνθυμηθῇ τὸ Σῶμα, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ κατὰ τὸν εἰδικὸν νόμον, ἀσκεῖ, πράγματι, δικαστικὰ καθήκοντα ὡς Πολιτικὸν Σῶμα καὶ ὅτι εἶναι ἀπηλλαγμένον κομματικῆς δεσμεύσεως. Ὅπως καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις τὰ Πολιτικὰ Σώματα εἶναι ἀπηλλαγμένα τῆς κομματικῆς δεσμεύσεως. Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νὰ ἀναγνώσω περικοπὴν ἀπὸ τὴν συγγραφὴν τοῦ μοναδικοῦ ἑρμηνευτοῦ τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν, τοῦ ἀειμνήστου καθηγητοῦ καὶ παλαιοῦ συμπολίτου μου Π. Ἀραβαντινοῦ. «Μελέτη περὶ τῆς εὐθύνης τῶν ἡγεμόνων καὶ τῶν Ὑπουργῶν». «Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὡς ἐκ τοῦ ἐν γένει ἐν τῇ συνταγματικῇ πολιτείᾳ προορισμοῦ της, εἶναι εἰς θέσιν καὶ ὀφείλει νὰ ἐλέγχῃ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἑπομένως, εἶναι εἰς θέσιν καλλίτερον παντὸς ἄλλου νὰ ἀνακαλύπτῃ τὰ συμβαίνοντα ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ τῇ διοικήσει. Ἡ δημοσία καὶ ἐλευθέρα συζήτησις καὶ ἡ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἀσφαλεστέρα ἐκτίμησις τῶν πολιτικῶν περιστάσεων ἐγγυῶνται εἰς μέγαν βαθμὸν ὅτι δυσκόλως δύνανται νὰ λάβωσι χώραν ψευδεῖς καὶ μικρολόγοι κατηγορίαι. Βεβαίως, δύναται πολλάκις ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὡς πολιτικὸν Σῶμα, ἐπηρεαζομένη ἀπὸ κομματικὰ πάθη νὰ σύρῃ ἀδίκως ἐπὶ τῆς ἕδρας τοῦ κατηγορουμένου ἕνα ἀθῶον Ὑπουργόν. Καὶ τὸ κακὸν τοῦτο δύναται ἀληθῶς νὰ συμβῇ». Εἰς τὴν ἔκθεσιν τῶν ἀπόψεών μου, κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῶν κεφαλαίων τῆς κατηγορίας, θὰ εἶμαι σύντομος, ὅσον ἐπιτρέπει ἡ σοβαρότης τῶν θεμάτων. Ἔχουν ἄλλωστε φωτίσει τὴν συζήτησιν εἰς ὅλα τὰ κεφάλαια τῆς κατηγορίας αἱ ὁμιλίαι τῶν ἀγαπητῶν συναδέλφων τῆς μειοψηφίας, αἱ γενόμεναι μετὰ βαθεῖαν μελέτην καὶ μετὰ τὴν μακρὰν παρακολούθησιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ ἐὰν μοῦ ἐπιτρέπηται ἡ ἔκφρασις, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω ὅτι μὲ ἰδιαιτέραν ἀνακούφισιν τὴν στιγμὴν αὐτὴν διαπιστώνω, ὅτι τὸ ἔργον μου ἔχει καταστῆ εὐχερές, ἰδιαιτέρως μάλιστα ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἀνδρικὴν ὁμιλίαν τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη καὶ τὴν τόσον θεμελιωμένην ὁμιλίαν τοῦ νέου βουλευτοῦ Θεσσαλονίκης κ. Ἰορδάνογλου, τοῦ ὁποίου ἡ παρουσία εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν συνδέεται μὲ τὰς ἐλπίδας ἀνανεώσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας. Θὰ εἶναι ἀνάγκη προηγουμένως νὰ λεχθοῦν ὡρισμέναι λέξεις περὶ τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὄχι, βεβαίως, διὰ νὰ προβῶ εἰς χαρακτηρισμὸν τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσεν ἡ πλειοψηφία. Αὐτὸ εἶναι μακρὰν τῶν προθέσεών μου καὶ τῆς ἐπιθυμίας μου. Καὶ δὲν θὰ παρασυρθῶ εἰς τοιαύτας κρίσεις. Εἶναι, ὅμως, ἀνάγκη νὰ τονίσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι ἡ ἄμεσος ἀπὸ τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐξέτασις τῶν μαρτύρων ἀποτελεῖ ἀνυπολόγιστον προσφορὰν εἰς τὴν ἀναζήτησιν τῆς ἀληθείας καὶ ὅταν ἔχῃ προηγηθῆ ἐξέτασις τῶν θεμάτων ἀπὸ Ἐπιτροπὴν δικαστῶν, ἐνεργοῦσαν διοικητικὸν ἔλεγχον. Τουλάχιστον αὐτὸ διεπιστώθη εἰς τὴν ὑπόθεσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας συζητοῦμεν. Ἡ προσφορὰ βεβαίως αὐτὴ εἶναι πολὺ σημαντικωτέρα ὅταν ἡ ἐξέτασις γίνεται ἐνώπιον τῆς Ὁλομελείας τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι τότε παρέχεται ἡ εὐχέρεια εἰς ὅλα τὰ μέλη νὰ διευκρινίζουν πολλὰς πτυχὰς τῶν συζητουμένων ὑποθέσεων, τὰς ὁποίας εἶναι ἐνδεχόμενον ἄλλα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ μὴ γνωρίζουν. Καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς ἐνώπιον τῆς Ὁλομελείας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐξετάσεως τῶν μαρτύρων ἠκολουθήθη κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀδιάφορον ἐὰν κατηναλώθησαν πολλαὶ συνεδριάσεις καὶ μακραὶ εἰς τὴν ἐξέτασιν μαρτύρων ἐπουσιωδῶν. Ἔτσι ἠθέλησεν ἡ πλειοψηφία καὶ ἔτσι ἔγινε. Δὲν πρόκειται νὰ ἀσκηθῇ ἐπ’ αὐτοῦ κριτική. Βραδύτερον καὶ ὅταν ἐπίεζε, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὁ χρόνος, διότι παρήρχετο ἡ ταχθεῖσα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν προθεσμία, παρέστη ἀνάγκη κατατμήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς κλιμάκια, νομίμως βεβαίως, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν. Καὶ κατενεμήθησαν τὰ μέλη τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς εἰς κλιμάκια διὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν μαρτύρων. Καὶ εἰς τὰ κλιμάκια αὐτὰ ὑπῆρχον πλέον δύο μόνον βάσκανοι ὀφθαλμοὶ ἀντὶ τῶν ὀκτώ. Ἐλέχθη, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι τὸ ἔργον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐστερήθη τῆς ἐπικουρίας τῶν μαρτύρων. Ἐὰν αὐτὸ ἐσήμαινεν, ὅτι δὲν ὑπῆρξαν μάρτυρες, ὅτι δὲν ὑπῆρξαν μαρτυρικαὶ καταθέσεις διὰ τὴν ἐπιστήριξιν τῶν κατηγοριῶν, τὸ πρᾶγμα δὲν δικαιολογεῖ τὴν πικρίαν καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ προκαλῇ ἀπογοήτευσιν. Ἀντιθέτως, νομίζω ὅτι μὲ ἱκανοποίησιν θὰ ἔπρεπε καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ὑποδεχθοῦν τὰς διαπιστώσεις ταύτας, διότι δι’ αὐτῶν ἀποδεικνύεται, ὅτι δὲν ὑπάρχουν παραβάται τοῦ Ποινικοῦ Νόμου εἰς τὸν Πολιτικὸν κόσμον, μὲ τὸν ὁποῖον οἱ σήμερον κυβερνῶντες εἶναι ὑποχρεωμένοι, κατ’ ἐπιταγὴν τοῦ Συντάγματος, νὰ ἐναλλάσσωνται εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας. Ἀλλὰ διετυπώθη τὸ παράπονον, ὅτι ἔλειψαν οἱ μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι πιθανὸν ὑπῆρχον παλαιότερον, ὅταν ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ ἐκτάκτου ἐλέγχου τῆς ΔΕΗ ἐθεωρήθη, ὅτι εἶχε συνεισφέρει εἰς τὴν θεμελίωσιν τῆς κατηγορίας. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρέπει νὰ συγχέωμεν δύο διάφορα πράγματα. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ ἐκτάκτου ἐλέγχου τῆς ΔΕΗ ἤσκησεν ἔλεγχον ἐπὶ τῶν ὑπευθύνων διὰ τὴν διαχείρισιν τῆς ΔΕΗ. Ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ εἶχε ἄλλον ἔργον. Ἐπρόκειτο νὰ ἀναζητήσῃ τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν. Δὲν γνωρίζω καὶ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τὴν στιγμὴν αὐτήν, ποῖαι εἶναι αἱ εὐθῦναι τῶν διαχειριστῶν τῆς ΔΕΗ. Καὶ εἰς ἐμὲ προσωπικῶς θὰ ἦτο πολὺ δυσχερὲς νὰ λάβω θέσιν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ λόγῳ παλαιᾶς προσωπικῆς ἀντιδικίας μὲ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν μεγαλυτέραν εἰς βάρος του κατηγορίαν. Ἀλλὰ εἶχον δηλώσει ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι οἱαδήποτε ἀντίθεσις προσωπικὴ δὲν πρόκειται νὰ μὲ ἐμποδίσῃ ἀπὸ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος καὶ τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν μοῦ εἶχε δώσει ἡ Βουλή, ὅπως ἄλλωστε ἔχω συνηθίσει, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ μοῦ ἔχει ἀναγνωρίσει εὔορκον ἐκπλήρωσιν τῆς ἀποστολῆς μου εἰς ὅσους τομεῖς εὑρέθην ἀσκῶν ἐξουσίαν κατὰ τὸν μακρόν, ἀτυχῶς, χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον εὑρίσκομαι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§7Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Δὲν γνωρίζουν δυστυχῶς οἱ πολιτικοὶ τὰς εὐθύνας τῶν διαχειριστῶν τῆς ΔΕΗ. Καὶ οἱ σημερινοὶ τὸ ἴδιον πράττουν.

§8Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι τὰ δεδομένα τῆς ἐξετάσεως τῶν μαρτύρων ἐνώπιον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν δικαιολογοῦν τοὺς μύδρους, οἱ ὁποῖοι ἐξαπελύθησαν κατὰ τῆς κεφαλῆς τῶν μαρτύρων, τῶν σοβαρωτέρων. Ὑποθέτω ὅτι, ἀντιθέτως, θὰ ἔπρεπεν εὐχαριστίαι νὰ ὀφείλωνται εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διεφώτισαν τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς. Θὰ ἀσχοληθῶ κατ’ ἀνάγκην μὲ τὸ ζήτημα τοῦ ἐλέγχου τῶν μαρτύρων καὶ τῶν μαρτυρικῶν καταθέσεων. Βεβαίως, αἱ καταθέσεις τῶν μαρτύρων εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς. Καὶ σύμφωνα μὲ τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, οἱ κ. βουλευταὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ λάβουν γνῶσιν τῶν καταθέσεων. Ἀλλὰ εἶναι τόσον μακρὸς ὁ κατάλογος καὶ τόσον ὀγκώδεις αἱ καταθέσεις, ὥστε δὲν ἐπαρκεῖ ὁ χρόνος εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ μελετήσουν τὰς καταθέσεις. Ἠκούσατε περὶ τοῦ Διον. Παπαλεονάρδου. Δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν κρίσιν περὶ αὐτοῦ, τιμητικήν, ἐξόχως τιμητικήν, τοῦ πορίσματος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐκτάκτου Ἐλέγχου τῶν Ἀνωτάτων Δικαστικῶν. Διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ χρησιμοποιήσω ὡρισμένας περικοπὰς ἑνὸς κειμένου καὶ νὰ ἀπορρίπτω τὰς ὑπολοίπους. Ἀλλὰ εἶναι δεδομένον, ὅτι ὁ Διον. Παπαλεονάρδος ἐπετέλεσεν ἔργον, τοῦ ὁποίου τὴν ἀναγνώρισιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρίδῃ οὐδείς. Ἐτάχθη ἐπὶ κεφαλῆς τῆς νέας ὑπηρεσίας τοῦ ἐλέγχου τῶν ἔργων τοῦ Ταυρωποῦ. Ἐκαλεῖτο ἡ Δ.Ε.Η., διὰ πρώτην φοράν, νὰ ἐκτελέσῃ τὸ πρῶτον ὑδροηλεκτρικὸν ἔργον ὑπὸ ἰδίαν εὐθύνην. Διότι μέχρι τὸ 1955 τὸ ἔργον εἶχεν ἐκτελέσει ἡ Ἀμερικανικὴ Διοίκησις, ἢ EBASCO δηλαδή. Καὶ ἐκαλεῖτο ἡ Ἑλληνικὴ Διοίκησις νὰ ἐκτελέσῃ τὸ μεγαλύτερον τῶν ἔργων, ὄχι μόνον τῶν ἔργων ἐξηλεκτρισμοῦ, τὸ μεγαλύτερον τῶν ἐν Ἑλλάδι, μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐκτελεσθέντων ἔργων. Νὰ δώσω, ἐν συντομίᾳ, περιγραφὴν τοῦ ἔργου. Ἔπρεπε νὰ γίνῃ φράγμα ὕψους διπλασίου τοῦ φράγματος τοῦ Μαραθῶνος. Ἔπρεπε νὰ γίνῃ φράγμα, τὸ ὁποῖον νὰ ἀντέχῃ εἰς πίεσιν ὕδατος δεκαπλασίου τῆς μεγίστης χωριτικότητος τῆς λίμνης Μαραθῶνος. Ἔπρεπε νὰ γίνουν σήραγγες προσαγωγῆς. Ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀγωγὸς χαλύβδινος 3 χιλιάδων μέτρων, διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ ὕδατος ἀπὸ τῆς ἐξόδου τῆς σήραγγος μέχρι τοῦ ἐργοστασίου. Ἔπρεπε νὰ ἐκτιμηθῇ ἡ σεισμογένεια τοῦ ἐδάφους, ὅπως, ὑποθέτω, ὁ ἀξιότιμος καθηγητὴς κ. Ρουσόπουλος θὰ ἐξηγήσῃ μετ’ ὀλίγον, εἰς μίαν περιοχήν, ἡ ὁποία εἶχε ἐλεγχθῆ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, μετὰ τοὺς σεισμοὺς τῆς Θεσσαλίας, ὡς σεισμογενής, καὶ ὁ Διον. Παπαλεονάρδος διεξεδίκησε βῆμα πρὸς βῆμα, σπιθαμὴν πρὸς σπιθαμήν, τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Δ.Ε.Η. Ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία ἐτέλει ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψίν του, ἐξησφάλισε τὴν ἐκτέλεσιν ἔργου τεχνικῶς ἀρτιωτάτου καὶ εὐθηνοτέρου ἐκ τῶν μέχρι τότε ἐκτελεσθέντων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐξήγησεν ὁ συμπολίτης μου κ. Παπαληγούρας προχθὲς τὸ θέμα τοῦτο. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι τὸ ἔργον τοῦ Ταυρωποῦ εἶναι εὐθηνότερον ἀπὸ ἀπόψεως κόστους ἐγκατεστημένης ἰσχύος. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἔχει καὶ μεγάλην ἀξίαν, ὅπως θὰ εἴπῃ ὁ κ. Κιτσίκης. Διότι τὸ κόστος τῆς ἰσχύος εἶναι καὶ συνάρτησις ἄλλων πολλῶν παραγόντων. Τῆς διαμορφώσεως τοῦ ἐδάφους, τῆς λεκάνης ἀπορροῆς, τοῦ ὄγκου συγκεντρώσεως τῶν ὑδάτων, τοῦ ὕψους τῆς πτώσεως κ.ο.κ. Ἀλλά, ἐξησφάλισε καὶ τὸ χαμηλότερον κόστος κατὰ μονάδα ἐργασίας. Τὸ χαμηλότερον κόστος κατὰ μονάδα κατασκευῆς μπετόν, ἐκσκαφῆς, ἐκβραχισμοῦ, κτισίματος, χαλυβδίνων ἀγωγῶν κ.ο.κ. Καὶ ὁ Παπαλεονάρδος, αὐτός, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐπιτελέσει τὸ ἔργον τοῦτο, εἶναι ἀναξιόπιστος μάρτυς, διότι δὲν ἐβεβαίωσεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ βεβαιώσῃ διὰ νὰ θεμελιωθῇ ἡ κατηγορία. Εἶπε καὶ κάτι ἄλλο ὁ Παπαλεονάρδος ἀπαντῶν εἰς τὰς ἐρωτήσεις. Σᾶς ἠμπόδισε κανεὶς Ὑπουργός, ἐπενέβη κανεὶς Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων σας; Καὶ ἀπήντησε σαφῶς καὶ ἀπεριφράστως: Οὐδείς, ποτέ. Τὸν Πρωθυπουργὸν μάλιστα, τότε, τὸν εἶδον μόνον εἰς τὰ ἐγκαίνια τοῦ ἔργου. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἶπε διὰ τὸν τότε Ὑπουργὸν Βιομηχανίας καὶ σήμερον ἐλεγχόμενον, τὸν συμπολίτην μου κ. Παπαληγούραν, ὁσάκις ἐκλήθη νὰ παρέμβῃ, ἐτάχθη πάντοτε ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς ΔΕΗ. Καὶ προσέθεσε καὶ μίαν ἄλλην πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀκούσῃ τὸ Σῶμα: Κυβερνητικὸς τότε, τῆς παρατάξεώς μας, βουλευτὴς εἶχε προσφύγει εἰς τὸν Ὑπουργὸν Βιομηχανίας, τὸν κ. Παπαληγούραν, παραπονούμενος, ὅτι κατὰ τὴν πρόσληψιν τῶν ἐργατῶν καὶ δὲν ξέρω τὶ ἄλλο, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τοῦ Ταυρωποῦ, εἶχον προτιμηθῆ οἱ ἀντίπαλοί μας, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ Κέντρον. Καὶ διαμαρτύρεται ὁ Κυβερνητικὸς βουλευτὴς εἰς τὸν Ὑπουργὸν Βιομηχανίας διὰ τὴν στάσιν τοῦ Προϊσταμένου τῆς ὑπηρεσίας τοῦ κ. Παπαλεονάρδου. Καὶ ἐκλήθη ὁ κ. Παπαλεονάρδος παρόντος τοῦ καταγγέλλοντος βουλευτοῦ. Καὶ ὅταν ὁ κ. Παπαλεονάρδος ἐξήγησε πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα, ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἐδίστασεν, ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ βουλευτοῦ, νὰ τοῦ εἴπῃ, κ. Παπαλεονάρδο, ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον. Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν πτυχὴν τῆς ἀκολασίας τῶν παρεμβάσεων τῶν Ὑπουργῶν εἰς τὴν δραστηριότητα τῆς ΔΕΗ, εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τῆς μεγάλης ἀποστολῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει τάξει ὁ νόμος, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἐστήριξε τόσας ἐλπίδας ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ εὐλόγως. Προσῆλθον καὶ ἄλλοι μάρτυρες. Προσῆλθεν ὁ καθηγητὴς τοῦ Πολυτεχνείου κ. Φλαμπουριάρης. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι ἡ ἐπιστημονικὴ ἀνάδειξις τοῦ ἀνθρώπου, στερουμένου, ὅπως ἀποδεικνύεται εὐχερείας οἰκονομικῆς κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς σταδιοδρομίας του προκαλεῖ τὴν συμπάθειαν καὶ τὴν ἐκτίμησιν ὅλων τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἀναγνωρίζουν τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν ἀξίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δι’ ἰδίων δυνάμεων ἐπιβάλλονται καὶ προβάλλονται. Ὑπῆρξεν ὁ κ. Φλαμπουριάρης μέλος τοῦ Δ. Συμβουλίου μέχρι τοῦ τέλους Δεκεμβρίου 1954. Τὸν Αὔγουστον τοῦ 1955 ἀπὸ τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην, Ὑπουργὸν Βιομηχανίας, ἢ τύποις ἀπὸ τὸ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η., προσελήφθη βοηθὸς τοῦ Γεν. Δ)ντοῦ καὶ ὠνομάσθη ἐν συνεχείᾳ ἀναπληρωτὴς βοηθὸς Γεν. Δ)ντοῦ. Ὑπῆρξε τὸ πρῶτον στέλεχος μετὰ τὸν Γεν. Δ)ντὴν τῆς ΔΕΗ. Παρέμεινεν ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀναπληρωτοῦ βοηθοῦ Γεν. Δ)ντοῦ ἀπὸ τὸ 1955 μέχρι τοῦ Ἰουλίου 1962, ἐπὶ 7ετίαν περίπου. Ὁ κ. Φλαμπουριάρης, ὅπως εἶναι γνωστόν, κατέχει εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον ἕδραν σχετικὴν μὲ τὰ θέματα τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ. Εἶναι γνωστός, διότι ἔχει λάβει θέσιν καὶ δημοσίᾳ εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀεροστροβίλων. Ὁ κ. Φλαμπουριάρης ὤθησε τὴν κριτικήν του ἐναντίον τοῦ σημερινοῦ Γεν. Δ)ντοῦ τῆς ΔΕΗ κ. Δημοπούλου, μέχρι καὶ τοῦ συλλόγου τῶν καθηγητῶν τῆς Σχολῆς τῶν Μηχανολόγων εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον. Καὶ ὅταν συνεζητήθη ἡ μετατροπὴ τῆς ἐκτάκτου ἕδρας τοῦ κ. Δημοπούλου εἰς τακτικήν, ὁ κ. Φλαμπουριάρης προέβαλε καὶ τὸ ζήτημα τῆς κατ’ αὐτὸν ἐσφαλμένης πολιτικῆς τοῦ σημερινοῦ Γεν. Δ)ντοῦ τῆς ΔΕΗ εἰς τὸ ζήτημα τῆς προθεσμίας τῶν ἀεροστροβίλων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ ἀεροστροβίλων καὶ μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῆς πληροφορίας, περὶ τῆς γνησιότητος, τῆς ὁποίας δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω καὶ νὰ ἐλέγξω, διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς ὅσα λέγονται περὶ τοῦ ἔργου τοῦ Ταυρωποῦ, περὶ τοῦ βαθμοῦ τῆς ἀσφαλείας τῆς ἀντισεισμικότητος, θὰ προσθέσω: Γίνεται συζήτησις διὰ τὴν ἀπώλειαν ἢ διὰ τὴν ζημίαν ἑνὸς ἀεροστροβίλου. Δύναται ὅμως νὰ ἀντιληφθῇ κανεὶς τί θὰ συνέβαινε, ἐὰν ὁ κακὸς ὑπολογισμὸς τῆς ἀντιστάσεως τοῦ φράγματος καὶ μία συμφορὰ ἀπὸ ἕνα σεισμὸν ἐπέφερε τὴν καταστροφὴν τοῦ φράγματος καὶ ἐξεχύνοντο τὰ νερὰ τῆς λίμνης τοῦ Μέγδοβα πρὸς τὴν Τριχωνίδα καὶ ἐθρηνοῦντο θύματα ἀνθρώπινα καὶ καταστροφὴ τῆς παραγωγῆς καὶ δὲν ἀνευρίσκοντο θραύσματα ἁπλῶς μετάλλου; Δύναται νὰ ἀντιληφθῇ κανεὶς ποία θὰ ἦτο ἡ θέσις τοῦ ἀτυχοῦς Ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκαλεῖτο τότε νὰ δώσῃ λόγον, διότι αὐτός, δικηγόρος καὶ μὴ εἰδικὸς τεχνικός, δὲν ἠδυνήθη νὰ προσδιορίσῃ τὴν ἀκρίβειαν τοῦ βαθμοῦ ἀντισεισμικότητος καὶ τὸν βαθμὸν ἀσφαλείας, μὲ τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κτισθῇ τὸ φράγμα τοῦ Ταυρωποῦ; Ὁ κ. Φλαμπουριάρης ἐξητάσθη ὡς μάρτυς εἰς τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν ἐν ὁλομελείᾳ. Ἐνώπιον αὐτῆς ἐξητάσθη καὶ ὁ παλαιὸς Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας εἰς τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν Ἠλεκτρισμοῦ, ὁ κ. Βλαχόπουλος, ὁ ὁποῖος ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ ὑπῆρξε Κυβερνητικὸς Ἐπίτροπος εἰς τὴν ΔΕΗ ἀπὸ τοῦ τέλους Νοεμβρίου 1957 μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐξόδου του ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, μέχρι τοῦ 1960. Τὸ ἐνθυμοῦμαι πολὺ καλά, διότι συνέπεσε μὲ τὴν ἔξοδον τῶν Γενικῶν Διευθυντῶν τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Καὶ ἐνθυμοῦμαι τότε, ὅτι ἡ προσπάθεια παρατάσεως τοῦ ὁρίου ἡλικίας τοῦ ἐξελθόντος τότε Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Φορολογίας ἀντιμετώπισε τὴν γενικὴν ἀρχὴν τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ παραταθῇ τὸ ὅριον οὐδενὸς Γενικοῦ Διευθυντοῦ εἰς οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν. Λοιπόν, τὸ 1960 ἐξῆλθε τῆς ὑπηρεσίας, καταληφθεὶς ἀπὸ τὸ ὅριον ἡλικίας ὁ κ. Βλαχόπουλος. Τὸ 1962 μετέσχε εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ΔΕΗ, ὡς ἰδιώτης πλέον, μέχρι τοῦ Αὐγούστου 1964, ὅτε ἀπεχώρησεν ἐπίσης μὲ τὸν νόμον τῆς ἀνασυνθέσεως ὅλων τῶν Διοικητικῶν Συμβουλίων τῶν Ὀργανισμῶν καὶ τῶν ἐπιχειρήσεων. Ἠκούσατε τὰς ἡμέρας αὐτὰς νὰ γίνεται πολὺς λόγος περὶ μιᾶς, κατ’ ἀντιπαράστασιν, ἐξετάσεως τῶν δύο ἀνωτάτων λειτουργῶν. Αἰσθάνομαι προσωπικὴν ἱκανοποίησιν, διότι ἀντετάχθην εἰς αὐτὸν τὸν ἐξευτελισμόν. Ὅταν ἐτέθη τὸ ζήτημα ἀπὸ τὸν κ. Ἠλιόπουλον, εἶπον, ὅτι τὸ πρᾶγμα δύναται νὰ κριθῇ ἀπὸ τὰ ἔγγραφα καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβληθοῦν δύο ἀνώτατοι κρατικοὶ λειτουργοὶ εἰς τὴν ταπείνωσιν τῆς κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξετάσεως, ἀφοῦ δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐξετασθοῦν ἐπὶ θεμάτων ἐπιστημονικῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων, ἐπὶ τέλους, θὰ ἦτο νοητὴ ἡ κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασις, ἀλλὰ ἐπὶ κοινῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ἕκαστος ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων του, ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ διαπιστωθοῦν ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἐγγράφων. Ὡμοίαζε τὸ πρᾶγμα μὲ τὸν ἀγροφύλακα τὸν ὁποῖον καλεῖ ὁ εἰρηνοδίκης ἢ ὁ δικαστὴς τοῦ μονομελοῦς καὶ τοῦ λέγει: «Κάτσε ἀγροφύλακα, διότι ἐγείρονται ἀμφιβολίαι διὰ τὴν ἀξιοπιστίαν σου, νὰ σὲ ἐξετάσω κατ’ ἀντιπαράστασιν μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινότητος ἢ δὲν ξέρω ποῖον ἄλλον». Θὰ δώσω δι’ ὀλίγων φράσεων τὴν εἰκόνα τῆς ὑποθέσεως. Καὶ θὰ τὴν δώσω, κ. συνάδελφοι, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὰ ἐλέγξετε καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, μὲ πλήρη σεβασμὸν πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Τὸ ἔτος 1958, εἶχεν ἐξασφαλισθῆ ἡ ἐξαγωγὴ ἀποθεμάτων ἑλληνικῶν οἴνων εἰς τὴν Γαλλίαν μὲ ἀνταλλαγὴν βιομηχανικῶν προϊόντων. Οἱ Ἑλληνικοὶ οἶνοι, ἀπώλητοι καὶ ἀδιάθετοι, εἶχον ἐξασφαλίσει τιμάς, τὰς ὁποίας οὐδέποτε περίπου εἶχον γνωρίσει τὰ ἑλληνικὰ ἀγροτικὰ προϊόντα. Καὶ ἀπέμενεν ὁ προσδιορισμὸς τῆς τιμῆς, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ ἐχρεώνετο ἡ Ἑλλὰς διὰ τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα καὶ συγκεκριμένως τὸ ἠλεκτρομηχανολογικὸν ὑλικόν, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ προμηθευθῶμεν ἀπὸ τοὺς Γάλλους διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Δ.Ε.Η. Τὸ πρωτόκολλον συμφωνίας ἀνταλλαγῆς μεταξὺ Ἑλληνικῆς καὶ Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, προέβλεπε διαιτησίαν καὶ ὥριζε ρητῶς, ὅτι εἰς περίπτωσιν οἱασδήποτε διαφωνίας καθίσταται μία διαιτησία ἐξ ἑνὸς Ἕλληνος καὶ ἑνὸς Γάλλου, διοριζομένων ἀντιστοίχως ὑπὸ τῶν οἰκείων Κυβερνήσεων. Καὶ εἰς περίπτωσιν διαφωνίας διωρίζετο ἐπιδιαιτητὴς διὰ κοινῆς συμφωνίας τῶν δύο ἐνδιαφερομένων μερῶν. Ἡ διαφωνία, ἡ διαφορά, εἶχεν ἐντοπισθῆ, ὅσον ἀφορᾶ τὴν τιμὴν τοῦ ἠλεκτρομηχανολογικοῦ ὑλικοῦ, εἰς 2.200.000 ἢ 2.500.000 δολλάρια. Κατέστη σαφές, ὅτι ἡ Γαλλικὴ πλευρὰ δὲν ἦτο διατεθειμένη νὰ ὑποχωρήσῃ περισσότερον. Καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ — ἔχομεν φθάσει εἰς τὸν Ὀκτώβριον ἢ Νοέμβριον 1958, ἡ νέα παραγωγὴ εὑρίσκεται πλέον εἰς τὰς ἀποθήκας, ἐπίεζον αἱ προθεσμίαι — καὶ ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν διαιτησίαν. Καὶ ὡρίσθη, ὡς διαιτητής, ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν πλευράν, ὁ ἁρμόδιος Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας, ὁ κ. Βλαχόπουλος. Καὶ ὡρίσθη καὶ ἀπὸ τοὺς Γάλλους ἄλλον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀνάμιξιν ἐπιχειρηματικὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα, Γάλλος ὑπήκοος. Δικαίωμα τῶν Γάλλων ἦτο νὰ ὁρίσουν τὸν διαιτητὴν τῆς προτιμήσεώς των. Ἰδού, ὅμως, πῶς ἐκτίθεται τὸ ἱστορικὸν αὐτὸ ἀπὸ τὸν κ. Φλαμπουριάρην. Ὁ κ. Φλαμπουριάρης ὡς μάρτυς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκτάκτου ἐλέγχου, ἐβεβαίωσεν, ὅτι οἱ Γάλλοι ὑπεχώρησαν ἐν μέρει εἰς τὴν ἀξίωσίν των καὶ ἐζήτουν ἀρχικῶς διεθνῆ διαιτησίαν — παρακαλῶ προσέξατε, ἔχει σημασίαν ἡ κάθε πρότασις. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μὲ πλήρη καὶ ἀπόλυτον σεβασμὸν πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἐκτίθεται τὸ ζήτημα–Ἐζήτουν οἱ Γάλλοι, κατὰ τὸν κ. καθηγητήν, διεθνῆ διαιτησίαν, τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ ἀπέκρουσε. Καὶ παραδόξως ὀλίγον βραδύτερον οἱ Γάλλοι ἀπεδέχθησαν Ἑλληνικὴν ἀποκλειστικῶς διαιτησίαν. Ὡρίσθη διαιτητὴς ὁ κ. Ν. Βλαχόπουλος, ὁ ὁποῖος πρὸς γενικὴν κατάπληξιν ἐδέχθη ἐξ ὁλοκλήρου τὰς Γαλλικὰς ἀπόψεις καὶ μετ’ ὀλίγον ἔλαβε Γαλλικὸν παράσημον.

§9Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Αὐτὰ τὰ λέγει ὁ Φλαμπουριάρης.

§10Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάθεσις τοῦ Φλαμπουριάρη. Ὁ κ. Φλαμπουριάρης ἐξεταζόμενος εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν, κατέθεσεν ὅτι οἱ Γάλλοι, μετὰ τὴν ἀρχικὴν ὑποχώρησιν, ἐπέμειναν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 2.200.000 δολλ. Ὅταν ἡ Ἑλληνικὴ πλευρὰ δηλώνῃ ὅτι θὰ προσφύγῃ εἰς τὴν ἐπὶ τῆς συμβάσεως προβλεπομένην διαιτησίαν, οἱ Γάλλοι ἀπήντησαν ὅτι τὴν διενέργειαν τῆς διαιτησίας δὲν δύνανται νὰ τὴν ἀρνηθοῦν, πλὴν προκαταβολικῶς δηλοῦν, καὶ αὐτὰ προκύπτουν ἀπὸ τὰ πρακτικά, ὅτι ἀνακαλοῦν ὅλας τὰς ἐθελουσίως γενομένας ὑπ’ αὐτῶν παραχωρήσεις, διὰ νὰ τεθῇ ἐν τῷ συνόλῳ ἡ διαφορὰ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν διαιτητῶν καὶ ὅτι ἐπιφυλάσσονται νὰ κρίνουν καὶ περὶ τῆς πραγματοποιήσεως γενικῶς τῆς ἀνταλλαγῆς μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαιτησίας. Ἐτίθετο πλέον καὶ ὑπὸ κρίσιν ὁλόκληρον τὸ πρόβλημα τῆς ἀνταλλαγῆς. Ἡ διαιτησία τῶν δύο κυρίων, τοῦ Ἕλληνος καὶ τοῦ Γάλλου, περιώρισε τὰς Γαλλικὰς ἀπαιτήσεις κατὰ 600.000 νομίζω δολλάρια. Δὲν ἀπεδέχθη λοιπὸν τὰς γαλλικὰς ἀξιώσεις εἰς τὸ σύνολον. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο καὶ ἐνῷ ἡ νέα παραγωγὴ ἐπίεζεν, ὁ Βλαχόπουλος ἔπραξε δι’ ἐμὲ κάτι τὸ ὁποῖον δὲν τιμᾷ Ἕλληνα διαιτητήν. Ἐλησμόνησεν ὅτι εἶναι διαιτητής, ἐλησμόνησεν ὅτι ἐκτελεῖ χρέη διαιτητοῦ. Καὶ ἐνεθυμήθη ὅτι εἶναι ὑπάλληλος τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ σφάλμα του. Καὶ θὰ τὸ πληρώσωμεν τὸ σφάλμα του, διότι εἰς πᾶσαν περίπτωσιν θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ μεθ’ ἡμῶν διαπραγματευόμενος ξένος νὰ μᾶς εἴπῃ: Τί διαιτησίαν νὰ κάμω μὲ σᾶς καὶ τίνα Ἕλληνα διαιτητὴν νὰ δεχθῶ, ὅταν ἀνώτατος Ἕλλην ὑπάλληλος ἀποδεικνύεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διαχειριζόμενος τὴν ἐντολὴν τῆς διαιτησίας; Διότι τί ἔκαμεν ὁ Βλαχόπουλος; Προσέφυγεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, εἰς τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην καὶ τοῦ λέγει: Κύριε Ὑπουργέ, αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπετύχομεν μέχρι σήμερον. Ἐκόψαμεν αὐτά, τὰ ὁποῖα ἠμπορούσαμε. Περισσότερα δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω. Ὁ Γάλλος δὲν ὑποχωρεῖ. Δώσατέ μου ἐντολήν, τί θέλετε. Νὰ κλείσω τὴν διαιτησίαν ἢ νὰ ἐπιμείνω, διὰ νὰ πᾶμε εἰς ἐπιδιαιτησίαν; Καὶ δι’ αὐτὸ λέγω, ὅτι εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον δὲν ἐπετρέπετο. Διότι ἐνεθυμήθη ὅτι ἦτο ὑπάλληλος τοῦ Βασιλείου μόνον, διὰ νὰ ὑβρίζεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὁ Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος ἦτο γνώστης τῆς ὑποθέσεως, καὶ ἤξευρε πόσον ἔχομεν μοσχοπωλήσει τὰ κρασιά μας καὶ τοὺς σταφιδίτες τῆς Ἀχαΐας, τῶν Πατρῶν....

§11Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί ὁμιλεῖτε ἐπιτιμητικῶς διὰ τὰς Πάτρας;

§12Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Διότι εἰς τὰς Πάτρας ἔγινε ποινικὴ δίκη καὶ διότι ἔγινεν ἐπερώτησις εἰς βάρος τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ἐμοῦ τότε ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§13Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπηκολούθησε καὶ δίκη.

§14Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἐπηκολούθησε καὶ δίκη εἰς τὴν ὁποίαν ἤμην καὶ μάρτυς.

§15Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι δῆθεν ὑπεστήριξα πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἐπρωτοστάτει ὑπὲρ τῆς Ε.Κ. καὶ τῶν Ἀγροτικῶν, ἐνῷ δὲν ὑπεστήριξα κανένα, παρὰ μόνον τὴν ἀλήθειαν.

§16Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἔλαβε λοιπὸν τὴν ἐντολὴν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ νὰ κλείσῃ τὴν διαιτησίαν. Καὶ ὀρθῶς. Διότι ἔπρεπε ἄλλως νὰ μεσολαβήσῃ τὸ στάδιον τῆς ἐπιλογῆς τοῦ ἐπιδιαιτητοῦ καὶ νὰ συμπέσῃ ἡ προτίμησις τῶν δύο Κυβερνήσεων εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἐπιδιαιτητοῦ. Καὶ πέραν αὐτοῦ, κύριοι βουλευταί, ποῖος ἦτο δυνατὸν ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἐγγυηθῇ, ὅτι ὁ τρίτος ἐπιδιαιτητὴς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ καλύτερον ἀποτέλεσμα ὑπὲρ τῶν Ἑλληνικῶν ἀπόψεων, ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐξασφαλίσει ὁ Βλαχόπουλος διὰ τῆς διαιτησίας του; Καὶ ἔκλεισεν ἡ διαιτησία. Καὶ ὅταν ὁ Βλαχόπουλος, ὁ ἀτυχὴς ἠρωτήθη περὶ τοῦ παρασήμου του, ἀπήντησεν ὅτι δύο χρόνια ἀργότερον λόγῳ τῶν ὑπηρεσιακῶν του ἐπαφῶν εἰς τὴν Γαλλίαν, ἔλαβεν ἓν παράσημον ἀπὸ τοὺς Γάλλους. Προσωπικῶς ἐγὼ δὲν εἶχα καμμίαν ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ παρασήμου, καίτοι δὲν ἔχω ξένα τοὐλάχιστον παράσημα πολλά. Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῶ ὅτι ξένον κράτος, ὁ Στρατηγὸς Ντὲ Γκὼλ ἐπὶ παραδείγματι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, διότι μετὰ τὸ 1958 γίνονται αὐτά, θὰ ἐπαρασημοφόρει Ἕλληνα πολίτην διότι εἰς μίαν διαφορὰν μὲ Γάλλους πολίτας εἶχε θυσιάσει τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος του διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ συμφέρον τῶν Γάλλων πολιτῶν. Καὶ ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γαλλικοῦ Κράτους, δι’ αὐτὸ θὰ ἐπεβράβευε τὸν Ἕλληνα πολίτην, μὲ τὸ γαλλικὸν παράσημον τῆς τιμῆς. Καὶ αὐτὰ λέγονται μὲ σοβαρότητα καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκτάκτου ἐλέγχου καὶ εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ μεταφέρονται καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὁ Βλαχόπουλος προσεκόμισε τὰ ἔγγραφα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀπεδεικνύετο καὶ ἂν θέλετε, τὰ ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν σας, ἀπεδεικνύετο πλέον, ποῖον ἦτο τὸ ἀντικείμενον τῆς διαιτησίας. Ἔγινεν, ὅμως, ἡ κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασις καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω, πῶς ἔγινε καὶ τὶ ἐλέχθη εἰς τὴν κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασιν. Εἶπον ὅτι τὴν διαφορὰν τῶν καταθέσεων εἶχεν ἐπισημάνει ὁ ἀξιότιμος κ. Ἡλιόπουλος καὶ εἶχεν εἴπει, ὁ κ. Ἡλιόπουλος, εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 12ης Μαρτίου 1965, ἐπὶ λέξει, τὰ ἑξῆς: «Ὁ κ. Φλαμπουριάρης κατέθεσεν, ὅτι δὲν προβλέπεται διαιτησία..... «...(ἀναγινώσκει)...». Καὶ ἀκριβῶς εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, προσέθεσε τὰ περὶ γαλλικοῦ παρασήμου πρὸς τὸν Βλαχόπουλον. Ἡ κατάθεσις τοῦ κ. Βλαχοπούλου, εἶναι ἐντελῶς διάφορος ἐπὶ τῶν σημείων αὐτῶν. Καὶ ἡ διαφορὰ θὰ λυθῇ μόνον μὲ τὴν κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασιν». Καὶ ἤρχισεν ἡ ἐξέτασις καὶ μετὰ διαφόρους ἐρωτήσεις ἦλθεν ἡ σειρά μου νὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ μὲ τοὺς βασκάνους ὀφθαλμούς μου, ἐρωτήσεις. Καὶ ἐρωτῶ, ἐπὶ λέξει. Ἀντιγράφω ἀπὸ τὰ πρακτικά: Ἐρωτῶ, τὸν κ. Βλαχόπουλον, νὰ ἀπαντήσῃ ἅπαξ ἔτι, ἐὰν μετεβλήθη ὁ ὑπὸ τοῦ πρωτοκόλλου προβλεπόμενος τρόπος καταρτισμοῦ τῆς διαιτησίας. Εἰδικώτερον, μήπως δὲν προβλέπεται κἂν διαιτησία. Μήπως οἱ Γάλλοι ἐπρότειναν, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν συζητήσεων, διεθνῆ διαιτησίαν, τὴν ὁποίαν ἀπέκρουσε τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ἂν εἶναι ἀκριβές, ὅτι τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐπανηγυρίσθη ὡς ἐπιτυχία ἡ ἀποδοχὴ ὡς μοναδικοῦ διαιτητοῦ Ἕλληνος καὶ δὴ ὑμῶν, τοῦ ἐξεταζομένου μάρτυρος. Καὶ ὁ μάρτυς ἀπήντησεν, ἐπὶ λέξει: «Βλαχόπουλος: Τὸ πρωτόκολλον εἰς τὴν παράγρ. 3, ἀναφέρει ρητῶς, ὅτι ἡ διαιτησία λαμβάνει χώραν διὰ τοῦ διορισμοῦ ἑνὸς Γάλλου καὶ ἑνὸς Ἕλληνος διοριζομένων ἀντιστοίχως ὑπὸ τῶν οἰκείων Κυβερνήσεων. Ἡ διάταξις αὐτή, δὲν ἐτροποποιήθη καὶ βάσει αὐτῆς ἔλαβε χώραν ἡ διαιτησία, εἰς ἣν μετέσχεν εἷς Γάλλος καὶ εἷς Ἕλλην. Ἄρα ἐπρόκειτο περὶ διεθνοῦς διαιτησίας». Ἐστράφην πρὸς τὸν κ. Φλαμπουριάρην, λέγων, ἐπὶ λέξει: «Παρακαλῶ τὸν κ. καθηγητήν, νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως, τῆς ὑποβληθείσης εἰς τὸν κ. Βλαχόπουλον». Καὶ ἔτσι γίνεται ἡ κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασις. Καὶ ὁ κ. καθηγητὴς ἀπαντᾷ: «Εἰς τὴν προηγουμένην μου κατάθεσιν, δὲν εἶπον ὅσα ὁ κ. Ἠλιόπουλος διετύπωσεν εἰς παρατηρήσεις περὶ τῆς διαιτησίας, ὅταν ἐζήτησε τὴν κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασιν. Ἀλλ’ εἶπον, ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα, ὅτι οἱ Γάλλοι ἦσαν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐδέχοντο τὴν διαιτησίαν. Καὶ προηγουμένως ἀνέφερον τὸ κείμενον τῆς διαιτησίας οὐδέποτε ἀνέγνωσα». Δὲν τὸ εἶχεν ἀναγνώσει οὐδέποτε ὁ ἀναπληρωτὴς τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ καὶ πρῶτος τῇ τάξει μετὰ τὸν Πεζόπουλον. Καὶ ἐν συνεχείᾳ: «Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπή σας θὰ ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ τὸ κείμενον τῆς διαιτησίας καὶ ἰδίως τὸ σχετικὸν συμβόλαιον προμηθείας». Ἐν τῷ μεταξύ, εἶχεν ἐκραγῆ ἡ ἀγανάκτησις τοῦ κ. Ἠλιοπούλου, εἰς τὸν ὁποῖον ἔλεγεν, ὅτι δὲν εἶχε κατανοήσει τὴν ἀπάντησίν του. Ἀλλὰ μὲ ἀδιακρισίαν εἰς τὴν ἄσκησιν τῶν εἰσαγγελικῶν καθηκόντων, ἐσυνέχισα τὰς ἐρωτήσεις μου. «Ποίαν διαιτησίαν ἀπέκρουσαν οἱ Γάλλοι»; Καὶ ὁ μάρτυς ἀπήντησεν: «...(Ἀναγινώσκει)...». «Δὲν ἐγένετο λόγος περὶ εἴδους διαιτησίας, ἀλλ’ ἀσφαλῶς, θὰ ἐφοβοῦντο τὴν διεθνῆ διαιτησίαν, πρὸς τὴν ὁποίαν εἶχον δικαίωμα νὰ καταλήξουν». Καὶ ὅταν ἠρωτήθη ἀμέσως, ἐν συνεχεία, ἡ διαιτησία Βλαχοπούλου καὶ Γάλλου, εἶναι Ἑλληνικὴ ἢ διεθνής, ὁ μάρτυς ἀπήντησεν, ἐπὶ λέξει: «Ἐχρησιμοποιήσαμεν, ἀτυχῶς, τὸν ὅρον Ἑλληνική». Καὶ ἐπηκολούθησεν ἡ ἑξῆς ἐρώτησις: Γνωρίζετε, κ. καθηγητά, ὅτι μία τοιαύτη ἀπάντησις εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐκτάκτου Ἐλέγχου, παρέσυρε καὶ τοὺς δικαστάς, ὥστε νὰ ὁμιλοῦν περὶ Ἑλληνικῆς ἀποκλειστικῶς διαιτησίας τοῦ κ. Βλαχοπούλου; Καὶ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις: «Δὲν νομίζω, ὅτι παρέσυρα τοὺς τρεῖς ἀνωτάτους δικαστάς. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἀντελήφθησαν καὶ αὐτοὶ τὰ πράγματα, ὡς ἀκριβῶς ἦσαν κατ’ ἰδίαν». Ἐάν, κ.κ. βουλευταί, ὑπάρχῃ ἔστω καὶ ἕνα «καὶ» καὶ ἕνα «,», πέραν τῶν ὅσων ἀναγράφονται εἰς τὰ πρακτικά, παραιτοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοῦ δικαιώματος νὰ συνεχίσω τὴν ὁμιλίαν μου. Καὶ ἄλλαι ἐρωτήσεις κατέστησαν δυσχερῆ τὴν θέσιν τοῦ κ. Φλαμπουριάρη. Ὅταν ἤρξατο ἡ κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασις, —ἦτο Μεγάλη Ἑβδομάς.— Καὶ διεκόπη τὴν πρώτην ὥραν μετὰ τὸ μεσονύκτιον, διὰ νὰ συνεχισθῇ τὴν ἄλλην ἑβδομάδα, χωρὶς νὰ ἐπαναληφθῇ. Καὶ ἐδόθη ἡ ἐξήγησις, ὅτι ὁ κ. Βλαχόπουλος, εἶχεν ἀναχωρήσει ἐξ Ἀθηνῶν. Δὲν γνωρίζω, ποῖος ἀπέφυγε τὴν κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασιν. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἕνας ἀπὸ τοὺς δύο ἀνωτάτους κρατικοὺς λειτουργούς, εἶχεν ἐξουθενωθῆ ἀπὸ τὴν κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασιν. Ποῖος ἦτο αὐτός; Θὰ βγάλετε μόνοι σας τὸ συμπέρασμα. Ἀλλὰ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ λέγονται πλεῖστα πράγματα ὑπὸ τῶν μαρτύρων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθησαν τὰ πορίσματα. Θὰ τελειώσω μὲ τὴν ἀνάγνωσιν παραδόξου κειμένου τοῦ πορίσματος τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐκτάκτου Ἐλέγχου τῶν τριῶν ἀνωτάτων δικαστικῶν, σελ. 40. Τέλος τοῦ κεφαλαίου Δʹ: «... (ἀναγινώσκει)...». Παραθέτομεν ἐνταῦθα ἐν περιλήψει ὅσα ὁ ἄλλοτε ἀναπληρωτὴς Γεν. Διευθυντὴς καὶ καθηγητὴς κ. Φλαμπουριάρης, ἀναφέρει εἰς τὴν ἀπὸ 4.4.1964 ἔνορκον κατάθεσίν του: «Κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις τῆς προμηθείας τῆς 2ας μονάδος Πτολεμαΐδος, πρὸς περαιτέρω αὔξησιν τῆς γενομένης μειώσεως ἐκ 2.500.000 δολλαρίων κατὰ τὰς ἀπόψεις τοῦ ἀναπληροῦντος τὸν ἀπουσιάζοντα Γ. Πεζόπουλον, Ἰ. Φλαμπουριάρη, ἡ ALSTHOM ἀπέκρουσε τὴν προταθεῖσαν ἀπὸ τὸν προεδρεύοντα σχετικῆς συσκέψεως Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ Α. Πρωτοπαπαδάκη, διεθνῆ διαιτησίαν καὶ ἀντεπρότεινε διὰ τοῦ ἐμπορικοῦ ἀκολούθου τῆς Γαλλικῆς Πρεσβείας FAURE, συμβιβασμόν, προϋποθέτοντα ὑποχωρήσεις ἐκ μέρους τῶν Γάλλων. Τοῦ Α. Πρωτοπαπαδάκη, ὅμως, ἀρνηθέντος αὐτόν, ἡ ALSTHOM, περιέργως, μετὰ τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ Γ. Πεζοπούλου, ἐδέχθη Ἑλληνικὴν διαιτησίαν καὶ αὐτὴ μὲν ἐπέτυχε νὰ δικαιωθῇ ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὰς ἀπόψεις της, ὁ δὲ διαιτητὴς καὶ Γεν. Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας Βλαχόπουλος νὰ λάβῃ... Γαλλικὸν παράσημον καὶ διορισμὸν εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἡ Ἐπιτροπή, δὲν ἠδυνήθη νὰ συγκεντρώσῃ περισσότερα στοιχεῖα». Καὶ προσθέτει, μετριοφρόνως, τὸ πόρισμα τῶν δικαστῶν... «...(Ἀναγινώσκει)...». «Δὲν ἠδυνήθη νὰ συγκεντρώσῃ περισσότερα στοιχεῖα». Ἀλλά, τί στοιχεῖα ἐχρειάζοντο νὰ συγκεντρωθοῦν; Ἤρκει νὰ ζητηθῇ τὸ πρωτόκολλον τῆς ἀνταλλαγῆς, τῆς διαιτησίας, καὶ νὰ πληροφορηθοῦν, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἐλευθέρας προμηθείας. Διότι, οὔτε αὐτὸ δὲν εἶχον ἀντιληφθῆ, ὅτι δηλαδὴ ἐπρόκειτο περὶ προμηθείας δι’ ἀνταλλαγῆς τῶν προϊόντων τῆς ἀτυχοῦς Ἑλληνικῆς γῆς, τὰ ὁποῖα ἐδέησε νὰ ἐξαχθοῦν εἰς ὑψηλὰς τιμάς. Καί, ὅμως, οὔτε αὐτὸ εἶχεν ἀντιληφθῆ ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐκτάκτου Ἐλέγχου. Μήπως ἔπταισαν εἰς αὐτὸ οἱ ὀκτὼ βάσκανοι ὀφθαλμοὶ τῆς μειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς; Ἀλλὰ θὰ συνεχίσω μὲ τὸν κ. Φλαμπουριάρην. Βεβαίως, εἶναι σκληρὸν τὸ ἔργον τοῦ Εἰσαγγελέως. Ἐρωτᾶται, λοιπόν, ὁ κ. Φλαμπουριάρης. Διότι εἶχε κάμει παλαιότερον λόγον περὶ πιέσεων καὶ κυβερνητικῶν ἐπεμβάσεων: Ἐδέχθη ποτέ, καμμίαν ἐπέμβασιν; Πρὶν ἐρωτηθῇ διὰ τοὺς ἄλλους. Καὶ ἀπαντᾷ εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 9ης Μαρτίου, κατὰ τὴν ἐξέτασίν του: «Ἀπὸ κανένα μέλος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶχον πιεσθῆ οὐδέποτε. Ἠσθανόμην ἕνα σεβασμὸν τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ πρόσωπόν μου. Καὶ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ᾐσθάνθην ἐγὼ πίεσίν τινα. Ἐπιθυμίαι ὑπῆρχον. Ὅπως, π.χ., ἡ συνείσπραξις τῶν συνδρομῶν τοῦ ραδιοφώνου, μὲ τὸ ἀντίτιμον τῆς καταναλώσεως τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας. Ἀλλὰ αἱ ἐπιθυμίαι αὗται, δὲν εἶχον καμμίαν συνέπειαν εἰς βάρος μου». Αὐτὴ ἦτο ἡ βαρεῖα ἐπιθυμία ἡ ὁποία δὲν εἶχε καμμίαν συνέπειαν εἰς βάρος του. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα σημεῖα εἰς τὴν κατάθεσιν τοῦ Φλαμπουριάρη. Ἠρωτήθη παρ’ ἐμοῦ: «Σᾶς ἠνώχλησε κανείς, ἐπειδὴ δὲν συνεφωνήσατε μὲ ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως ἢ τοῦ Κυβερνητικοῦ Ἐπιτρόπου ἀπὸ τὸ 1955, ὅτε διωρίσθητε ἀναπληρωτὴς Γενικὸς Διευθυντής;». Καὶ ὁ μάρτυς ἀπήντησεν: «Οὐδέποτε». Ἠρωτήθη ἀπὸ τὸν κ. Ἠλιόπουλον, ὁ ὁποῖος τοῦ ὑπέμνησεν, ὅτι εἰς τὴν παλαιάν του κατάθεσιν εἶχεν εἴπει περὶ πιέσεων καὶ ἐπεμβάσεων τοῦ Συμβουλίου, δεδομένου, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ἠλιόπουλος, ὅτι ὄχι μόνον ἐπὶ Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῆς σημερινῆς, χρησιμοποιοῦνται πρόσωπα, κατὰ τὸν κ. Φλαμπουριάρην, πρόθυμα νὰ ὑποκύψουν εἰς τὰς παρεμβάσεις. Καὶ ὁ μάρτυς ἀπήντησε: «Δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω μὲ μίαν λέξιν, διότι μία τοιαύτη ἀπάντησις ἠμπορεῖ νὰ παρεξηγηθῇ. Μία Κυβέρνησις, ἡ οἱαδήποτε Κυβέρνησις, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ὅπως ἐγὼ ἔχω ἀντιληφθῆ, τὰ πράγματα, ἔχει ὡρισμένας ἐπιθυμίας, τὰς ὁποίας μεταβιβάζει εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον. Ἡ Κυβέρνησις, ἐνδεχομένως, νὰ μὴ γνωρίζῃ τὴν σοβαρότητα τῶν συνεπειῶν τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ἐπιθυμιῶν. Καθῆκον τῶν πρὸς οὓς ἀπευθύνεται, νὰ διαφωτίσουν τὴν Κυβέρνησιν. Ὁμιλῶ γενικῶς διὰ τὴν οἱανδήποτε Κυβέρνησιν. Ὅπως ἔχω ἀναφέρει εἰς τὸ ὑπόμνημά μου, πολλάκις ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῶν συνεπειῶν ἐφαρμογῆς ἐπιθυμιῶν της. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὰς ἀπόψεις μου». Ἀναφέρεται προφανῶς εἰς τὰς Κυβερνήσεις τῆς Ε.Ρ.Ε., διότι ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου 1962, ἔχει ἀπομακρυνθῆ τῆς Δ.Ε.Η. Ὁ κ. Φλαμπουριάρης, δὲν ἦτο εἰς τὴν Δ.Ε.Η., ὅταν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου ἤσκει τὴν ἐξουσίαν. Ἑπομένως, αὐτὸ ποὺ λέγει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὰς ἀπόψεις του, ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ συνεχίζονται αἱ ἐρωτήσεις. Αἱ ἀπαντήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἶναι αἱ ἑξῆς: «Ἐγὼ δὲν πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔκαμεν ὑποδείξεις, τὰς ὁποίας ἐπίστευε ζημιογόνους». Ἀκοῦστε καὶ ἄλλην ἀπάντησιν. Πλανᾶται ἡ Κυβέρνησις πολλὰς φοράς. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τοὺς συμβούλους της καὶ οἱ διοικοῦντες τὴν ἐπιχείρησιν εἶναι ἓν εἶδος συμβούλων της. Ἐὰν οἱ διοικοῦντες τὴν ἐπιχείρησιν νομίζουν, ὅτι ἡ ἐκπλήρωσις τῶν ἐπιθυμιῶν της, θὰ εἶναι ζημιογόνος, διὰ τὴν ἐπιχείρησιν, ὀφείλουν νὰ τὸ ἐξηγήσουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐθεώρησα, ὅμως, χρέος εἰς τὸ τέλος νὰ θέσω καὶ ὠμὴν τὴν ἐρώτησιν, ἐπὶ λέξει: «Κύριε καθηγητά, κατὰ τὴν περίοδον, εἰς τὴν ὁποίαν διετελέσατε ἀναπληρωτὴς τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ καὶ ἐλαμβάνοντο διάφοροι ἀποφάσεις, μετεῖχον συνεχῶς ἢ εἰς ὡρισμένην περίοδον, εἰς τὸ Δ. Σ. οἱ κ.κ. Γαλάνης καὶ Πεσμαζόγλου, οἱ σημερινοὶ ὑποδιοικηταὶ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος; Καὶ ἔτσι θὰ λάβῃ ἀφορμὴν καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἐνθυμηθῇ ὡρισμένα πρόσωπα, τῆς διοικήσεως τῆς Δ.Ε.Η. — ὁ ἀντιστράτηγος Σειραδάκης, παλαιὸς Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. καὶ προσφάτως ὑποψήφιος βουλευτὴς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Οἱ ἀποθανόντες στρατηγοὶ Πουλόπουλος καὶ Κιτριλάκης, ὁ Γεν. Διευθυντὴς σήμερον τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κ. Λεβῆς, ὁ παλαιὸς Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου τοῦ Κράτους, μὲ τὸν ὁποῖον συνειργάσθην ἁρμονικῶς καὶ ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου 1962, μέχρι σήμερον, ἀντιπρόεδρος τῆς Δ.Ε.Η. κ. Γρ. Ζαρειφόπουλος. Ὁ πρώην Πρόεδρος τοῦ Χρηματιστηρίου Ἀθηνῶν κ. Β. Κόλλιας. Ὁ ἐ.ἀ. Ναύαρχος κ. Τσάφος. Ὁ κ. Πανᾶς. Καὶ ὁ κ. Ἀνάργυρος Δημητρακόπουλος, ἀντιπρόεδρος τοῦ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η., ἀπὸ τοῦ 1955 μέχρι τοῦ 1962 καὶ ἔκτοτε Κυβερνητικὸς Ἐπίτροπος τῆς Δ.Ε. Η. Παλαιὸς καθηγητὴς τοῦ Πολυτεχνείου, Ὑπουργός, βουλευτὴς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος καὶ πάντοτε φίλος τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, κ. καθηγητὰ — διότι ὅλα αὐτὰ ἀπετέλουν μέρος τῆς ἐρωτήσεώς μου — θεωρεῖτε, ὅτι ὅλα τὰ πρόσωπα ταῦτα, διὰ νὰ φανοῦν εὐχάριστα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν ἀνανέωσιν τῆς θητείας των, θὰ ἦσαν διατεθειμένα νὰ παραβιάσουν τὴν συνείδησίν των καὶ νὰ θυσιάσουν τὸ συμφέρον τῆς Δ.Ε.Η.»; Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἀπάντησιν: «Φλαμπουριάρης: Δὲν θὰ σᾶς ἀπαντήσω — εἶναι ἡ προσφιλὴς μέθοδος— μονολεκτικῶς. Οἱαδήποτε πρᾶξις, οἱουδήποτε προσώπου, ἠμπορεῖ νὰ ὠφελῇ, νὰ μὴ βλάπτῃ, καθόλου ἢ νὰ βλάπτῃ ἀνεπαισθήτως ἢ καὶ περισσότερον. Ὑπάρχει διαβάθμισις. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα μοῦ ἀναφέρετε, διὰ τῶν πράξεών των, θὰ ἐνόμισαν, ὅτι δὲν θὰ ἔβλαπτον κλπ. Ἡ Ἐπιτροπή σας θὰ κρίνῃ τὰ περαιτέρω». Ἀλλά, νομίζω, ὅτι τὰ περαιτέρω, πρέπει νὰ τὰ κρίνῃ ἡ Βουλή, καὶ ὄχι ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή. Ἠρώτησα καὶ κάτι ἄλλο, τὸν κ. Φλαμπουριάρην. Τὸν Ἰούλιον τοῦ 1962, ἐξ ἀφορμῆς τῆς συζητήσεως τοῦ Νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶχεν εἰσηγηθῆ ὁ κ. Παπαληγούρας, ὡς Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, διὰ τὸν βίαιον τερματισμὸν τῆς θητείας τοῦ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η., εἶχε δημοσιεύσει εἰς τὸ «ΕΘΝΟΣ» ἐπιστολήν. Τὸν ἠρώτησα, ὅταν τὸν Ἰούνιον τοῦ 1962, ἐδημοσιεύσατε ἐπιστολήν, ἡ ὁποία δὲν ἀπεδείκνυε φιλίαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν νύκτα τοῦ Ἰουλίου 1962 εἴχατε δείξει ἀπροθυμίαν νὰ διευκολύνετε τοὺς Ὑπουργούς, ἀναζητοῦντες κάποιο στοιχεῖον, ἐκ τῶν γνωστῶν ἐπιστολῶν Παπαδούκα, «ποία ὑπῆρξε, διὰ τὰ περιστατικὰ ταῦτα, ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως, ἔναντι ὑμῶν», «...(ἀναγινώσκει)...». Ἀπήντησεν, ἐπὶ λέξει: «Ἐπέμενε νὰ μὲ χρησιμοποιήσῃ εἰς τὸ νέον Δ.Σ. ὡς ἀντιπρόεδρον. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἰδικῶς ἐπέμενε περισσότερον ὁ κ. Καραμανλῆς. Διὰ τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶμαι βέβαιος». Καὶ παρέχει πρὸς τοῦτο συγκεκριμένα στοιχεῖα καὶ ἀποδείξεις διὰ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Περὶ τοῦ κ. Παπαληγούρα ἦτο ἀπολύτως πεπεισμένος, καὶ ἐν συνεχεία, ἐξηγεῖ, διατί δὲν ἐδέχθη. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω, διατί δὲν ἐδέχθη;

§17ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Τῆς Ε.Ρ.Ε.). Ὄχι, ὄχι.

§18Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ὄχι. Θὰ παρεκάλουν τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος ἀγαπητὸν καὶ ἐκλεκτὸν συνάδελφον, κ. Παπακωνσταντίνου, νὰ μὴ εἴπῃ διὰ τίνα λόγον δὲν ἐδέχθη. Συνδέεται ὁ λόγος μὲ μίαν φυσικὴν κατ’ ἐμὲ ἀνθρωπίνην ἀδυναμίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποκαλυφθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§19Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἀνταποκρίνομαι εἰς τὴν παράκλησιν τοῦ κ. Προέδρου καὶ παραπέμπω τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ πληροφορηθοῦν εἰς τὸ πόρισμα τῆς μειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§20Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸ εἴπητε.

§21Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Εἶπον πλέον, ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς τὴν παράκλησιν τοῦ κ. Προέδρου. Καὶ εἶπον, κ. Διαμαντόπουλε, ὅτι παραπέμπω εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Νὰ σᾶς δώσω τὴν σελίδα νὰ διαβάσητε.

§22Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σημασία ἔχει κυρίως, ὅτι ἡ 3μελὴς Ἐπιτροπὴ τῶν Δικαστικῶν, ἐβασίσθη ἐπὶ μερικῶν προχείρων φράσεων, τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ κ. Φλαμπουριάρης. Δὲν ἠρεύνησεν. Ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ υἱοθετήσῃ ἀνεξελέγκτως τὸ σφᾶλμα, εἰς τὸ ὁποῖον περιέπεσε ὁ κ. Φλαμπουριάρης, ὅταν εἶπεν, ὅτι ἡ διαιτησία ἦτο Ἑλληνική. Αὐτὸ εἶναι ἐπαρκές. Πέραν αὐτοῦ, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ φθάσωμεν καὶ μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἐδέχθη νὰ μετάσχῃ τοῦ Δ.Σ. Ὅπως γνωρίζετε, κ. Παπακωνσταντίνου, ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ἐνόμισα, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῇ τὸ αἴτημα, λογικὸν κατ’ ἐμέ, τοῦ κ. Φλαμπουριάρη. Δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ ἱκανοποίησίς του. Θεωρῶ, πάντως, τὸ αἴτημα, τὸ ὁποῖον εἶχε προβάλει, φυσικὸν καὶ ἀνθρώπινον.

§23Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Πάντως, δὲν συνδέεται μὲ περιορισμὸν τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ἀντιπροέδρου, δὲν συνδέεται μὲ οἱασδήποτε δεσμεύσεις εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν καθηκόντων του. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως δεδομένον.

§24Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§25Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Καὶ ἡ ἄρνησίς του εἶχε ἐντελῶς ἄλλα ἐλατήρια. Ἀλλὰ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ἀπασχολήσω τοὺς ἀξιοτίμους κ.κ. βουλευτάς, ἐπ’ ὀλίγον, μὲ τὴν στάσιν τοῦ καθηγητοῦ κ. Φλαμπουριάρη, τὴν ἑσπέραν τοῦ Ἰουλίου 1962, ὅταν συνεζητήθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως τὸ Ν.Δ. περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς διοικήσεως τῆς Δ.Ε.Η. Εἶχε λεχθῆ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον σημερινὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, κ. Μητσοτάκην, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὰ πρακτικὰ τοῦ Δ.Σ. συζήτησις περὶ μιᾶς ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ὁ ἐν Λυὼν ἄμισθος Ἕλλην Πρόξενος, εἶχεν ἀπευθύνει εἰς μέλος τοῦ Δ.Σ. περὶ μιᾶς ἀκριτομυθίας, περὶ μιᾶς ἐκμυστηρεύσεως τοῦ βιομηχανικοῦ συγκροτήματος OL–CO, ὅτι καταβάλλεται προμήθεια εἰς τὸν Πεζόπουλον, διὰ τὰς προμηθείας τῆς Δ.Ε.Η. Καὶ ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὑπερασπιζόμενος τὸ νομοσχέδιον τὴν ὥραν ἐκείνην, ἐν συνεννοήσει μὲ τὸν κ. Ζησάκην, Ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας, ἀποστέλλουν τὸν διευθυντὴν τοῦ Γραφείου τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας, ἵνα εὕρῃ εἰς προκεχωρημένας ὥρας τῆς νυκτός, τὸν κ. Φλαμπουριάρην, τὸν πρῶτον εἰς τὴν Δ.Ε.Η., διότι ὁ Πεζόπουλος ἐτέλει ὑπὸ κατηγορίαν καὶ ἐπέκειτο ὁ ἀποκεφαλισμός του, διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Νὰ τὸν παρακαλέσουν νὰ μεταβῇ εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Δ.Ε.Η. Αὐτὴ ἦτο ἡ θυσία. ἡ ὁποία τοῦ ἐζητεῖτο. Νὰ ἐξετάσουν τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ ἴδουν, τί περιλαμβάνεται εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ τί εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνευρεθῇ διὰ τὴν ὑπόθεσιν ἐκείνην καὶ τί γνωρίζει ὁ ἴδιος, διὰ νὰ μεταβιβασθῇ εἰς τοὺς Ὑπουργούς. Καὶ ὁ ἴδιος εἶπεν, ὅτι ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω τίποτε. Καὶ εἶπεν, ἐξεταζόμενος ὡς μάρτυς. Μά, ποῖος ἔδωσε σημασίαν εἰς τὰς κατηγορίας αὐτάς, ποὺ λέγει ὁ Παπαδούκας, περὶ προμηθειῶν; Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ βράδυ, εἶπον, ὅτι δὲν μπορῶ νὰ πάω εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Δ.Ε.Η., δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς δώσω πληροφορίας, διότι δὲν γνωρίζω τί γράφουν τὰ πρακτικὰ καὶ ἐνδέχεται νὰ εὑρεθῶ κατηγορούμενος. Ὅπως εἶπεν, ἐξεταζόμενος ὡς μάρτυς, ὁ ἴδιος, ὅταν ὁ ἀπεσταλμένος τῶν δύο Ὑπουργῶν ἐπέμεινε, τοῦ εἶπεν: Ἀπευθυνθῆτε τηλεφωνικῶς εἰς τὴν Λυών, τὸ μεσονύκτιον, νὰ βρῆτε τὸν Ἕλληνα Πρόξενον, τὸν κ. Παπαδούκαν, νὰ σᾶς πληροφορήσῃ ἐκεῖνος, περὶ τίνος πρόκειται. Καὶ ἀφοῦ ὑπεβλήθησαν κατὰ τὴν ἐξέτασίν του εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν, διάφορα ἐρωτήματα, καταλήγω εἰς τὴν ἐρώτησιν: «Κύριε καθηγητά, δὲν νομίζετε, ὅτι εἴχατε ὑποχρέωσιν, ὅταν δύο Ὑπουργοὶ σᾶς ζητοῦν, νὰ διευκολύνετε τὴν συζήτησιν, καὶ τὴν διαφώτισιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, δὲν νομίζετε, ὅτι ἔπρεπε νὰ καλέσητε ἕναν ὑπάλληλον τῆς Δ.Ε.Η. καὶ νὰ πᾶτε εἰς τὰ γραφεῖα αὐτῆς καὶ νὰ βρῆτε τὰ πρακτικά; Νὰ πράξητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔκαμε μόνος του ὁ Ὑπουργὸς Βιομηχανίας, δυνηθεὶς νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν πρακτικῶν τὴν ἰδίαν νύκταν;». Καὶ μοῦ δίδει τὴν ἀπάντησιν: Τοὺς εἶπον νὰ προσφύγουν τηλεφωνικῶς εἰς τὴν Λυών. Καὶ τὸν ἐρωτῶ, ἔκπληκτος. Κύριε Φλαμπουριάρη, ἦτο εὐκολώτερον νὰ ἐζήτουν καὶ νὰ εὕρουν τὸν Πρόξενον εἰς τὴν Λυών, τὸ μεσονύκτιον, νὰ τὸν εὕρουν εἰς τὸ γραφεῖον του, διὰ νὰ τοὺς δώσῃ πληροφορίας, ἐπειδὴ ὑπάρχει μιᾶς ὥρας διαφορὰ εἰς τὸ ὡράριον μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν καὶ δὲν ἦτο εὐκολώτερον νὰ πᾶτε σεῖς, εἰς τὰ Γραφεῖα τῆς Δ.Ε.Η., διὰ νὰ εὕρητε τὸν τόμον τῶν πρακτικῶν καὶ νὰ δώσετε τὰς πληροφορίας ποὺ σᾶς ἐζήτουν οἱ Ὑπουργοί; Δὲν κατέστη δυνατὸν καὶ αὐτὸ τὸ λέγω μὲ λύπην, κ.κ. συνάδελφοι, νὰ ἐξετάσῃ ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ τὸν κ. Ἀνάργυρον Δημητρακόπουλον. Ὅταν θὰ ἔλθω εἰς εἰδικὸν θέμα τοῦ ἔργου τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ ὁμιλήσω διεξοδικώτερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ τῶν λεπτομερειῶν, τὰς ὁποίας ἀντεμετωπίσαμεν, ἐν σχέσει μὲ τὴν ζητηθεῖσαν καὶ μὴ πραγματοποιηθεῖσαν ἐξέτασιν τοῦ κ. Ἀναργύρου Δημητρακοπούλου. Ἐξητάσθησαν μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ἐξετασθῆ προηγουμένως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐκτάκτου Ἐλέγχου, ὅπως ὁ κ. Ζολώτας καὶ ἄλλοι. Ἢ ἐξητάσθησαν μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐξετασθῆ καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐκείνην. Καὶ ἀντιθέτως, δὲν ἐξητάσθησαν παρ’ ἡμῶν ἄλλοι, ἐξετασθέντες εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐκτάκτου Ἐλέγχου. Ποία εἶναι ἡ σημασία, ἡ βαρύτης ἑκάστου μάρτυρος; Θὰ τὴν ἔχετε ἀκούσει καὶ θὰ τὴν ἔχετε διαπιστώσει εἰς τὴν ἔκθεσιν τῶν κατ’ ἰδίαν θεμάτων. Προσωπικῶς, περιωρίσθην νὰ δώσω τὴν εἰκόνα τῶν κυριωτέρων μαρτύρων. Καὶ οἱ κυριώτεροι μάρτυρες τῆς ὑποθέσεως ἦσαν ὁ Παπαλεονάρδος, ὁ Φλαμπουριάρης, ὁ Βλαχόπουλος, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. Ὄχι ἐξεταζόμενος ἐπὶ κρίσεων καὶ συμπερασμάτων, ἀλλὰ ἐπὶ πραγματικῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἔζησεν ὁ ἴδιος. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἄλλοτε καὶ ὡρισμένοι ἄλλοι μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι κατέθεσαν τὰ ὅσα κατέθεσαν. Τὰ μέλη τοῦ Δ.Σ. Ἠκούσατε χθὲς διαφόρους ἀπαντήσεις τοῦ στρατηγοῦ Σειραδάκη. Αὐτὸ ἦτο τὸ μειονέκτημα τῆς ἐν κλιμακίοις ἐξετάσεως τῶν μαρτύρων. Διότι αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀπήντησεν ὁ στρατηγὸς Σειραδάκης, ὡς λεχθέντα, δῆθεν, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Δ.Σ. τῆς 27ης Ἰουλίου 1961, κατὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς συμβάσεως μεταξὺ Δ.Ε.Η. καὶ Βιομηχανίας Ἀλουμινίου, οὐδέποτε ἐλέχθησαν. Ὅταν θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ἀλουμινίου, θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐκ τῶν ἐγγράφων, τί εἶπεν ὁ στρατηγὸς Σειραδάκης. Ἐξητάσθη καὶ ὁ βαρυνόμενος μὲ τὰς ἀνωμαλίας τῆς Δ.Ε.Η. ἄλλοτε Γενικὸς Διευθυντής, καθηγητὴς Πεζόπουλος, καθὼς καὶ ὁ Πρόεδρος Γουναράκης. Ἡ ἐξέτασίς των περιωρίσθη μόνον εἰς τὸ θέμα τοῦ, ἐὰν ἐδέχθησαν πιέσεις ἢ ὄχι, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς Ὑπουργούς. Ἀνεξαρτήτως τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν λαμβάνω, ἀπέναντι τῶν προσώπων αὐτῶν, νομίζω, καὶ ὑποθέτω, ὅτι ὅσοι ἔχουν ἀσκήσει δικηγορίαν, καὶ φαντάζομαι, ὅτι τὰ 9)10 τῆς αἰθούσης αὐτῆς, προέρχονται ἐκ τῆς δικηγορίας, δύνανται νὰ γνωρίζουν, ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ μαρτυρία μάρτυρος, καταθέτοντος εἰς βάρος του. Διότι καὶ οἱ δύο ἀπήντησαν, ὅτι οὐδέποτε ἠσκήθη πίεσις κατ’ αὐτῶν. Ἄρα, καὶ ἄδικοι καὶ παράνομοι καὶ αὐθαίρετοι πράξεις, ἐὰν ὑπάρχουν παρ’ αὐτῶν διαπραχθεῖσαι, περὶ αὐτῶν θὰ κρίνῃ ἡ Ποινικὴ Δικαιοσύνη, βαρύνουσιν αὐτούς, ἄνευ οὐδενὸς ἐλαφρυντικοῦ, οὔτε τῆς πιέσεως, οὔτε τῆς ἐπεμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ αὐτό, νομίζω, ὅτι ἔχει ἰδιάζουσαν σημασίαν διὰ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, σήμερον. Ἐλέχθη, κ.κ. βουλευταί, ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῆς παραπομπῆς τῶν ἐλεγχομένων Ὑπουργῶν, εἰς πολλὰ κεφάλαια τῆς κατηγορίας. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές, οὕτω διατυπούμενον. Ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐζήτησε καὶ εἰσηγεῖται τὴν παραπομπὴν τῶν ἐλεγχομένων, καὶ διὰ τὰ τρία κεφάλαια τῆς κατηγορίας, δι’ ὅλα τὰ κεφάλαια τῆς κατηγορίας, ἐξαιρέσει ὡρισμένων σημείων τοῦ πρώτου κεφαλαίου. Ποῖα εἶναι τὰ κεφάλαια τῆς κατηγορίας; Ἡ πρότασις τῶν βουλευτῶν τῆς ΕΔΑ τῆς 22.1.1965 καθορίζει ἀνωμαλίας εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου Ταυρωποῦ, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς προμηθείας καὶ τὰς Γαλλικὰς πιστώσεις καὶ ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὴν προμήθειαν καὶ μὲ τὸ 5% καὶ τὰς ἐπιστολὰς Φιλαρέτου. Δευτέρα κατηγορία εἶναι ἡ ἀνάθεσις τῆς μελέτης καὶ τῆς ἐπιβλέψεως τοῦ ἔργου Κρεμαστῶν. Τρίτη κατηγορία, ἡ σύμβασις παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς τὴν Βιομηχανίαν Ἀλουμινίου. Τετάρτη κατηγορία, δὲν ὑπάρχει. Λέγει ἡ πρότασις κατηγορίας: «Πρὸς πάσας τὰς ἀνωτέρω παρανόμους πράξεις καὶ παραλείψεις (Ταυρωποῦ– Γαλλικῶν πιστώσεων, μελέτης Κρεμαστῶν καὶ Ἀλουμινίου), ὧν ζητεῖται ἡ καταδίωξις, δέον νὰ συνδεθοῦν, ὑπομιμνησκόμενα, ὅσα ἐν τῷ πορίσματι τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐκτάκτου Ἐλέγχου ἀναφέρονται, ἐν σχέσει μὲ ὑπόπτους πράξεις καὶ παραλείψεις αὐτῶν, σχετικῶς, α) μὲ τὰς ἀσφαλίσεις τῶν ἔργων τοῦ Μέγδοβα, (σελ. 40 κ.ἑ.), β) μὲ τὰς μεταφορὰς (σελ. 78 κ.ἑ.), γ) μὲ τὴν ἐξαγορὰν ἠλεκτρικῶν ἐπιχειρήσεων (σελ. 110 κ.ἑ.), δ) μὲ τὰς δημοσιεύσεις καὶ συνδρομὰς εἰς τὸν τύπον (σελ. 119 κ.ἑ.), διὰ πολλὰς τῶν ὁποίων πράξεων καὶ παραλείψεων, παρεγράφη μὲν πιθανῶς τὸ ἀξιόποινον, κατὰ τοῦ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν Νόμου, ὡς πρὸς ὑπευθύνους, τυχόν, Ὑπουργούς, δέον ἐν τούτοις, νὰ διεξαχθῇ καὶ περὶ τούτων ἀνάκρισις, καὶ διότι καὶ αἱ πράξεις αὗται συνθέτουν τὸ ὅλον πλαίσιον τῆς παρανόμου δραστηριότητος τῶν ὑπευθύνων διὰ τὴν διαχείρισιν τῆς Δ.Ε.Η. ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἐσημειώθησαν καὶ ἑπτὰ προηγούμενα κεφάλαια παρανομίας, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν παρεγράφη δι’ αὐτὰς τὸ ἀξιόποινον, προκειμένου περὶ συναιτίων μὴ Ὑπουργῶν». Αὐτὰ λέγει ἡ πρότασις τῆς κατηγορίας. Ἀλλά, ὅπως εἶναι γνωστόν, ἡ Βουλή, δὲν συνιστᾷ Ἐπιτροπὴν διὰ τὴν ἔρευναν θεμάτων, ἀσχέτων πρὸς τὸ ἔργον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ Ἐπιτροπὴν διὰ τὴν ἔρευναν εὐθυνῶν τῶν Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν κεφαλαίων τῆς κατηγορίας. Καὶ τὰ κεφάλαια τῆς κατηγορίας εἶναι τρία. Καὶ ἐπὶ τῶν τριῶν κεφαλαίων τῆς κατηγορίας, ἐξαιρέσει ὡρισμένων σημείων τοῦ πρώτου κεφαλαίου, ἡ Ἐπιτροπή, κατὰ πλειοψηφίαν, ἐζήτησε τὴν παραπομπήν. Θὰ εἴπητε: Μά, διατί ἐπιμένετε εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, ἀφοῦ οὕτως ἢ ἄλλως, εἴτε ἀπετέλεσεν τοῦτο κεφάλαιον τῆς κατηγορίας, εἴτε δὲν ἀπετέλεσεν, ἡ πρότασις καὶ τῆς πλειοψηφίας, εἶναι ἀπαλλακτική. Ἔ, ὄχι, κ.κ. συνάδελφοι. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ποὺ ἀπεφάνθη ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἡ κατηγορία. Ἀπησχολήθη, μάλιστα, κατὰ προτίμησιν, κατὰ τὰς πρώτας συνεδριάσεις. Καὶ ἐν ὁλομελείᾳ ἐξήτασε μάρτυρας, διὰ τὰ θέματα αὐτά, τὰ ὑπομιμνῃσκόμενα ἁπλῶς πρὸς τὰς κατηγορίας, διὰ τὰς ὁποίας ζητεῖται ἡ παραπομπὴ τῶν Ὑπουργῶν. Ἀλλὰ εἶχε καὶ παράδοξον ἐξέλιξιν ἡ ἀπαλλακτικὴ ἀπόφασις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς πλειοψηφίας, εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν «Μεταφορῶν». Ἐνθυμοῦνται, ἴσως, οἱ κ.κ. βουλευταί, τὴν διακοπήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸς τὸν ἀγαπητὸν μου συνάδελφον κ. Καλλίαν, ἀγορεύοντα πρὸ ἡμερῶν καὶ εἰσηγούμενον τὸ θέμα. Πάντως, εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ ἀναγνώσω τὴν περικοπὴν τοῦ πορίσματος τῆς μειοψηφίας, ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον κατ’ αὐτὴν δὲν δικαιολογεῖ πρότασιν παραπομπῆς. Καί, ὅμως, ἰδοὺ τί γράφει: «Τὸ θέμα τοῦ ἐξετασθέντος μάρτυρος Σπανουδάκη, ἦτο ἀξιοθρήνητον. Ἐπροτάθη ἕνας μεσίτης, οὗτινος τὸ ὄνομα, οἱ συνάδελφοι τῆς μειοψηφίας, δὲν ἐνεθυμοῦντο. «...(Ἀναγινώσκει)...». Ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ ἀξιοθρηνήτου, κ.κ. βουλευταί, ἀπευθύνεται μετὰ γενναιοφροσύνης καὶ μετὰ εὐγενείας περισσῆς, πρὸς ἡμᾶς, τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν μειοψηφίαν τῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν ἀφορᾷ, βεβαίως, οὔτε τὸν Σπανουδάκην, οὔτε τὴν ἐξέτασίν του. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὴν κατηγορίαν ἢ διὰ τὸ ὁποῖον ἡ πλειοψηφία ἐνόμισε, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀπαλλακτική, εὗρε τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπῃ, ὅτι ὑπῆρξεν ἀξιοθρήνητος ἡ ἐμφάνισις τῶν βουλευτῶν τῆς μειοψηφίας, ἀγνοούντων, μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς, τὸ ὄνομα τοῦ μεσίτου. Καὶ ἐδόθη ἡ ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπαναλάβω, δυστυχῶς. Ὅτι τὸ ὄνομα τοῦ μεσίτου καὶ ἡ βεβαίωσίς του καὶ πάρα πολλαὶ φωτοτυπίαι τῆς βεβαιώσεως, ὑπῆρχον εἰς τὴν διάθεσιν τῶν μελῶν τῆς μειοψηφίας ἀπὸ τῆς 10ης Μαρτίου 1965. Καὶ τὴν 15ην Μαΐου, νομίζω, δὲν ἐνθυμοῦμαι ποίαν ἡμέραν, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἐξετασθῇ ὁ μάρτυς αὐτός, ἐθεωρήθη, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ κοινωνιολογηθῇ ἀκόμη τὸ ὄνομά του, μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ προσήρχετο νὰ ἐξετασθῇ. Ἀλλὰ ἡ ἔκθεσις ἡ ἀπαλλακτικὴ τῆς πλειοψηφίας, εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό, ἔχει περιλάβει καὶ τὸ κείμενον ἑνὸς ἐγγράφου τοῦ Δημοσίου Ταμείου Ἀμαρουσίου πρὸς τὸν Διοικητὴν Χωροφυλακῆς Κηφισίας. Θὰ τὸ ἔχετε ἀναγνώσει, ὑποθέτω, κ.κ. συνάδελφοι. Εἰς τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο, ὁ Ταμίας, ὁ δημόσιος Ἀμαρουσίου, ὁ τελῶν ὑπὸ τὰς ὁδηγίας καὶ τὰς ἐντολὰς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ζητεῖ ἀπὸ τὴν Χωροφυλακὴν καὶ μάλιστα ἐντόνως, τὴν ἐκτέλεσιν ἐντάλματος προσωπικῆς κρατήσεως κατὰ τοῦ ὀφειλέτου τοῦ Δημοσίου, ὁ ὁποῖος ἦτο μεταφορεὺς τῆς Δ.Ε.Η., ὁ Ἀλεξᾶτος. Καὶ καταλήγει τὸ ἔγγραφον τοῦ Δημοσίου Ταμείου, τὸ ἀπευθυνόμενον πρὸς τὴν Ἀστυνομίαν — καὶ παρακαλῶ νὰ ἐνθυμηθῆτε τὴν λεπτομέρειαν αὐτήν,— λέγει εἰς τὸν Ἀστυνόμον: Πρὸς διαφύλαξιν τοῦ γοήτρου τῆς ἐξουσίας, ἐπιβάλλεται ἡ προσωπικὴ τοῦ Διοικητοῦ τῆς Χωροφυλακῆς, ἐπέμβασις, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἐντάλματος. Καὶ παρακαλεῖ νὰ λάβῃ ἀπάντησιν ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Χωροφυλακῆς. Νομίζετε, ὅτι ὁ Δ)ντὴς Ταμείου θὰ ἔγραφε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς τὸν Διοικητὴν τῆς Χωροφυλακῆς, ἂν δὲν ᾐσθάνετο τὰ νῶτα του ἐξησφαλισμένα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν; Δὲν ἔχει σημασίαν, κύριοι βουλευταί, τὸ ὅτι ὁ ὁμιλῶν τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἶχε τὴν τιμὴν τῆς Δ)σεως τότε τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Διότι τὴν ἁρμοδιότητα τῆς παρακολουθήσεως τῆς εἰσπράξεως τῶν Δημοσίων ἐσόδων εἶχεν ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Ἀλιπράντης ὡς Ὑφυπουργὸς τότε τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ τὸ Γεν. Λογιστήριον εἶχε δείξει ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν παρακολούθησιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς καὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ Δημοσίου. Τὸ ἔγγραφόν του ὁ Ταμίας ἐκοινοποίησε πρὸς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, τὴν ΙΙ Δ)νσιν, διὰ νὰ ἐνημερώσῃ τοὺς Προϊσταμένους του ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν του. Ἔχετε ἐπίσης ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς μειοψηφίας εἰδικῶς καὶ ἀπὸ τὴν εἰσήγησιν τοῦ κ. Καλλία, ἔχετε γνῶσιν τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίσθη τότε καὶ τώρα ὁ ὀφειλέτης αὐτός. Βεβαίως, ἡ ὀφειλὴ μειοῦται σὺν τῷ χρόνῳ. Ἀλλά, τηρουμένων καὶ τῶν ἀναλογιῶν, πρέπει νὰ λεχθῇ, ὅτι ὅταν Ὑφ)ργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ Ὑπουργὸν ἐμὲ ἢ τὸν κ. Θεοτόκην, ἦτο ὁ κ. Ἀλιπράντης, ὁ Ἀλεξᾶτος ὑπεχρεοῦτο νὰ καταβάλλῃ τὸ 5πλάσιον τοὐλάχιστον ποσὸν ἀναλογικῶς, διότι ἄλλως εἰς ἀπολύτους ἀριθμοὺς ἐκαλεῖτο νὰ καταβάλλῃ τὸ 20πλάσιον καὶ 30πλάσιον ἀπὸ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα καλεῖται νὰ καταβάλῃ τώρα. Διότι τότε ὑποχρεοῦτο νὰ καταβάλλῃ 100.000 καὶ 150.000 μηνιαίως διὰ νὰ τύχῃ ἀναστολῆς. Τώρα ἔτυχεν ἀναστολῆς τὸν Μάρτιον τοῦ 1965, τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1964 καὶ Μάρτιον τοῦ 1964 μὲ καταβολὴν δέκα πέντε καὶ τριῶν χιλιάδων μηνιαίως, μὲ ὑπογραφὴν εἴτε τοῦ Ὑφ)ργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἴτε τοῦ Γεν. Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1961, ἐπὶ Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, μὲ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸν σημερινὸν Γεν. Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, πάλιν ἔτυχε τῶν αὐτῶν διευκολύνσεων ἀναλόγως μὲ ἐκείνας τὰς ὁποίας τυγχάνει σήμερον. Καὶ τὸ αὐτὸ εἶχε γίνει καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως τῶν ἐκλογῶν τοῦ Νοεμβρίου 1963. Παρὰ ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, ἰδοὺ τὶ γράφει τὸ πόρισμα τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. «Καὶ τὸ ἔγγραφον τοῦτο», τὸ ἔγγραφον τὸ ἀπευθυνόμενον ἀπὸ τὸν ταμίαν πρὸς τὸν Διοικητὴν τῆς Χωροφυλακῆς, «ἀνηλεὲς μαστίγωμα κατὰ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου». Τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον λέγει εἰς τὸν ἀστυνόμον: «Πρόσεξε, μόνος σου προσωπικῶς νὰ φροντίσῃς νὰ τὸ εἰσπράξῃς διὰ τὴν τιμὴν τῆς ὑπηρεσίας σου» — «τὸ ἐκοινοποίησεν εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον μοναδικὸν παράδειγμα!» (μετὰ θαυμασμοῦ), «ὁ ὑφιστάμενος νὰ ἐλέγχῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸν προϊστάμενον». Ἀλλὰ ποῖον προϊστάμενον; Τὸν ὑπομοίραρχον τῆς Χωροφυλακῆς, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπευθύνεται ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ταμείου; «Ὁ ὑφιστάμενος νὰ ἐλέγχῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸν προϊστάμενον». «Τὸ ράπισμα» λέγει, «τὸ ἐδέχθη ἀδιαμαρτυρήτως τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Οὔτε ἐκάλεσεν εἰς ἀπολογίαν τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ταμείου, οὔτε τὸν ἐτιμώρησε, ἀλλὰ οὔτε καὶ εἰς διάψευσιν προέβη». Μὰ νὰ τὸν τιμωρήσῃ ἐπρόκειτο ὁ Πιντέρης, ὁ Διευθυντὴς τῆς δευτέρας Διευθύνσεως ἢ ὁ κ. Ἀλιπράντης, ἢ εὔφημον μνείαν νὰ κάμῃ διὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν; Ἀλλὰ ἐπηκολούθησαν τὰ μέτρα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τῆς 18ης Μαρτίου 1960 εἶχε τὴν ἑξῆς συνέχειαν. Μετὰ 3 ἡμέρας ἀκριβῶς ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως τοῦ ἐγγράφου τοῦ Ταμείου πρὸς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, τὴν 21.1.60 ἀπεστάλη ἔγγραφον ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον πρὸς τὸ Ἀρχηγεῖον Χωροφυλακῆς μὲ ἀριθμὸν 67688 καὶ ζητεῖ νὰ διαταχθοῦν αἱ ὑπηρεσίαι του διὰ τὴν ἄμεσον ἐκτέλεσιν τοῦ ἐντάλματος. Δὲν τὸ ἐγνώριζεν αὐτὸ ὁ συντάκτης τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειοψηφίας; Μετὰ 10 ἡμέρας, τὴν 2.4.60, ἐπηκολούθησε νέον ἔγγραφον τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου πρὸς τὸ Ἀρχηγεῖον Χωροφυλακῆς μὲ ἀριθ. πρωτ. 80485. Μὲ σύστασιν καὶ πάλιν νὰ διαταχθῇ ἡ ἄμεσος ἐκτέλεσις. Καὶ ὁ συντάκτης τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειοψηφίας, νομίζει, ὅτι εἰς τὴν ἐπίσημον ἔκθεσιν πρὸς τὴν Βουλήν, εἶναι δυνατὸν νὰ γράψῃ. «Ἀνηλεὲς καὶ πρωτοφανὲς μαστίγωμα ἀπὸ τὸν ὑφιστάμενον καὶ ράπισμα». Τὸ ράπισμα δίδει ἡ ἀλήθεια καὶ τὸ ράπισμα δίδει ἡ ἀπάντησις ἐκ τῶν ἐγγράφων. Ἀλλὰ δὲν ἐτελείωσεν ἐδῶ ἡ θλιβερὰ αὐτὴ ὑπόθεσις. Μετὰ δίμηνον, εἰς τὰς 6 Ἰουλίου ἡ ἁρμοδία Διεύθυνσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἀπευθύνεται καὶ πάλιν πρὸς τὸν Ταμίαν Ἀμαρουσίου καὶ τοῦ λέγει, πρωτοφανὲς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Μὴ ἐπηρεάζεσαι ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ἡ ὁποία ἀνῄρεσε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἥτις εἶχε βεβαιώσει φόρον τοῦ Ἀλεξάτου, διότι καὶ παρὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ὁ Ἀλεξᾶτος εἶναι ὀφειλέτης τοῦ Δημοσίου καὶ πρέπει νὰ συνεχίσῃς τὴν λῆψιν μέτρων ἐναντίον του. Εἶναι ἀδιάφορον, βεβαίως, τὸ θέμα, κύριοι βουλευταί, διότι εἶναι ἀπαλλακτικὴ ἡ πρότασις τῆς πλειοψηφίας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀδιάφορον ἠθικῶς τὸ θέμα. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀδιάφορον διὰ τὴν κρίσιν οἱουδήποτε τιμίου βουλευτοῦ ὅταν γράφωνται αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας ἐπὶ ἀπαλλακτικῆς προτάσεως. Διατί; Διὰ νὰ σπιλωθοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διῴκησαν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν νὰ ἐπιτελέσουν τὸ ἔργον τοῦ ἀνακριτοῦ. Ποῖον λόγον ἐξυπηρέτησαν αὐτὰ τὰ πρωτοφανῆ, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέγνωσα ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, «τὸ ἀνηλεὲς μαστίγωμα»; Θὰ πρέπει βεβαίως νὰ εἰσέλθω κάποτε, κύριοι βουλευταί, εἰς τὰ κατ’ ἰδίαν θέματα τοῦ κατηγορητηρίου. Καὶ εἶπον ἀπ’ ἀρχῆς, ὅτι μοῦ ἔχει πλέον καταστήσει τὸ ἔργον εὐχερὲς ἡ ὁμιλία τῶν κ.κ. συναδέλφων τῆς μειοψηφίας. Ἐπὶ τοῦ πρώτου κεφαλαίου τῆς κατηγορίας καὶ αἱ ἀγορεύσεις τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. εἰσηγητῶν τοῦ κ. Γ. Ράλλη καὶ τοῦ κ. Μπούτου, ἀλλὰ καὶ ἡ ὁμιλία τοῦ συμπολίτου μου καὶ ἐλεγχομένου Ὑπουργοῦ, τοῦ κ. Παπαληγούρα, ἔδωσαν πλήρη τὴν εἰκόνα τοῦ ἔργου τοῦ ἐπιτελεσθέντος τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀπὸ τὸν ἴδιον καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀπὸ τὸν ἴδιον καὶ ὡς Ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας καὶ ὡς Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ κατὰ περιόδους. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ ἐπισημάνω ὡρισμένα θέματα, ὡρισμένα κεφαλαιώδη σημεῖα τῆς ὑποθέσεως. Ποῖαι ἦσαν αἱ προθέσεις καὶ ποῖαι ἦσαν αἱ προσπάθειαι τοῦ Παπαληγούρα. Νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἢ ὄχι τὸ συμφέρον τῆς ΔΕΗ καὶ τοῦ Κράτους; Τὰ γεγονότα καὶ αἱ προσπάθειαί του θὰ δώσουν τὴν ἀπάντησιν. Τὸ 1955 ἐξασφαλίζει τὸν περιορισμὸν τῶν ὑποχρεώσεων, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἀναληφθῆ προηγουμένως πρὸ αὐτοῦ, διὰ τὴν ἀγορὰν ὑλικοῦ ἐλαφροῦ, 4 δισεκατομμυρίων φράγκων, ἄνευ διαγωνισμοῦ. Καὶ ἐπιτυγχάνει τὸν περιορισμὸν εἰς 1,5 δισεκ. Τὸ 1955 ἐπίσης ἐξασφαλίζει ἐλευθερίαν διὰ τὴν προμήθειαν μηχανημάτων τοῦ Μέγδοβα, καίτοι καὶ πάλιν ὑπῆρχε συμβατικὴ δέσμευσις, δυνάμει συμβάσεως προκατόχου του. Τὸ 1956 ἀποσυνδέει τὴν ἐκτέλεσιν τῶν παλαιῶν συμβολαίων ἀπὸ τὴν ἀξίωσιν τῶν Γάλλων νὰ ἀπορροφήσουν ἄνευ διαγωνισμοῦ ὑλικὸν 2 δισεκ., παρὰ τοὺς δισταγμοὺς καὶ τὰς ἀντιρρήσεις τοῦ Δ. Σ. τῆς ΔΕΗ τότε. Τὸ 1956 γίνεται ἀντιπρότασις τοῦ Παπαληγούρα πρὸς τοὺς Γάλλους, μετὰ τὴν ἀπόρριψιν τῶν 2 δισεκ., νὰ γίνῃ ἡ προμήθεια μὲ συνδυασμὸν τῶν τιμῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξησφαλίζοντο εἰς διεθνῆ διαγωνισμόν. Τὸ 1957, εἰς τὸν ἀναχωροῦντα Γουναράκην εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, δίδει, ὅπως προκύπτει ἀπὸ ἔγγραφα πλέον καὶ ὄχι ἀπὸ μαρτυρίας, ἐντολὴν καὶ τοῦ λέγει: Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ στέρξῃ εἰς ἀποδοχὴν νέων πιστώσεων ἐὰν δὲν εἶναι συνδεδυασμέναι μὲ τὴν ἐνέργειαν διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Βεβαίως οἱ Γάλλοι ἀπορρίπτουν τὴν πρότασιν καὶ ὁ Γουναράκης ἔρχεται κομιστὴς ἄλλης προτάσεως ἐκ Παρισίων, περὶ πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ φθάσουν καὶ μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 20 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπορρίπτουν τὴν πρότασιν. Ἄλλη ἐνέργεια τοῦ 1957. Ὁ κ. Παπαληγούρας προσφέρει εἰς Γερμανικὸν ἀνταγωνισμὸν τὸ ⅓ τοῦ ἐργοστασίου Μέγδοβα. Πρόκειται περὶ τοῦ πρακτικοῦ Μπλῦχε (;) —Ἔρχαρτ–Παπαληγούρα. Μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν συνδέεται τὸ περίπυστον θέμα τοῦ 5%. Ἐξέθεσα ποῖαι προσπάθειαι κατεβλήθησαν τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, τοῦ Ἰουνίου 1962, διὰ νὰ πεισθῇ ὁ κ. Φλαμπουριάρης νὰ ἀφήσῃ τὴν ἄνεσίν του καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὰ γραφεῖα τῆς ΔΕΗ διὰ νὰ ἐλέγξῃ τὰ Πρακτικὰ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Ἐξήγησα καὶ ἔχετε πλέον ἤδη σχηματισμένην ὑποθέτω ἀντίληψιν, ὅτι οὐδεὶς ἐπίστευεν εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνην τότε. Ἄλλο τὸ κλῖμα τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη καὶ τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ νέας συνθήκας μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν ἐπιστολῶν. Τὸ 1961 ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸν «Νεολόγον» τῶν Πατρῶν αἱ δύο ἐπιστολαὶ Φιλαρέτου καὶ ἡ μία σελὶς τῆς τρίτης ἐπιστολῆς. Καὶ τὸ 1962 συνέρχεται ἡ ἀντιπροσωπευτικὴ συνέλευσις τῆς ΔΕΗ, τὸ ἀνώτατον ὄργανον ἐλέγχου τῆς Διοικήσεως τῆς ΔΕΗ, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ὅπως γνωρίζετε, ἀπὸ τοὺς Προέδρους τῶν τριῶν Ἀνωτάτων Δικαστηρίων, ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους, ἀπὸ ἐκπροσώπους τῶν μεγαλυτέρων Δήμων Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης, Βόλου, Λαρίσης, Ἡρακλείου κλπ., ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Τ.Ε.Ε., ἀπὸ τοὺς Προέδρους τοῦ Βιομηχανικοῦ, τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ ἄλλων Ἐπιμελητηρίων. Καὶ συνέρχεται ὑποχρεωτικῶς τοὐλάχιστον κατ’ ἔτος ἡ ἀντιπροσωπευτικὴ συνέλευσις, διὰ νὰ κρίνῃ τὴν διαχείρισιν καὶ τὸ ἔργον τῶν ὑπευθύνων διαχειριστῶν τῆς ΔΕΗ. Δὲν ἔχει γνῶσιν ὁ Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ὁ ἀείμνηστος Σαλιώτης, δὲν ἔχει γνῶσιν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, δὲν ἔχει γνῶσιν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, δὲν ἔχει γνῶσιν ὁ Πρόεδρος τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου καὶ οἱ ἐκπρόσωποι ὅλων τῶν Δήμων καὶ Ἱδρυμάτων, δὲν ἔχουν γνῶσιν τῶν δύο ἐπιστολῶν καὶ τῆς μιᾶς σελίδος τῆς τρίτης ἐπιστολῆς τὰς ὁποίας ἐδημοσίευσεν ὁ Νεολόγος τῶν Πατρῶν; Ποία ὑπῆρξεν ἡ ἀντίδρασις τῆς ἀντιπροσωπευτικῆς συνελεύσεως; Ἀπόλυτος ἱκανοποίησις καὶ εὐαρέσκεια εἰς τὸν Πεζόπουλον καὶ εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον διὰ τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεως. Ἀπόλυτος ἐναρμόνισις μὲ τὴν στάσιν ὁλοκλήρου τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς ΔΕΗ, εἰς τὸ ὁποῖον μετέχει ὁ Δημητρακόπουλος καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερον προηγουμένως. Δὲν ἐζητήθη εὐθύνη ἀπὸ κανένα. Θὰ νομισθῇ, λοιπόν, ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ὁ Πρόεδρος τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου καὶ οἱοσδήποτε ἄλλος, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἐλαστικὴν τὴν συνείδησίν του καὶ νὰ ἀδιαφορήσῃ διὰ τὰ ἀνομήματα τοῦ Πεζοπούλου καὶ τὰς ἐπιστολὰς τὰς ὑπόπτους, αἱ ὁποῖαι περιέχουν ἐπιληψίμους φράσεις καὶ αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸν Νεολόγον τῶν Πατρῶν. Ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μὴ τὰς ἔχουν διαβάσει καὶ νὰ εἶναι ἔνοχοι παραβάσεως καθηκόντων καὶ συνεργοὶ ἀπιστίας, διότι δὲν ἐκίνησαν τὴν ποινικὴν δίωξιν ἐναντίον τοῦ Πεζοπούλου; Ἀλλὰ ἐνεργεῖται διοικητικὸς ἔλεγχος ἀπὸ τρεῖς Ἀνωτάτους Δικαστικούς, βάσει εἰδικοῦ νόμου, ἀπὸ τὸν Ἀρεοπαγίτην, ἀπὸ τὸν Σύμβουλον Ἐπικρατείας καὶ ἀπὸ τὸν μακαρίτην Σύμβουλον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Καὶ δὲν σκέπτεται κανεὶς ἀπὸ τοὺς τρεῖς ἀνωτάτους δικαστικούς, τοὐλάχιστον ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον θητείαν εἰς τὴν τακτικὴν δικαιοσύνην καὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον χρηματίσει ἀνακριταί. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι καὶ ὁ Ἀρεοπαγίτης καὶ ὁ μακαρίτης Σύμβουλος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου προέρχονται ἀπὸ τὴν τακτικὴν Δικαιοσύνην, εἶχον ὅλοι ὑπηρεσίαν ἀνακριτοῦ. Δὲν ἐθεώρησαν ὑποχρέωσιν νὰ καλέσουν τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸν Πρόεδρον τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου καὶ οἱονδήποτε ἄλλον, ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μετέσχον εἰς τὴν ἀντιπροσωπευτικὴν συνέλευσιν, διὰ νὰ μὴ περιορισθοῦν εἰς τὸν κύριον Φλαμπουριάρην καὶ εἰς τὸν κύριον Βουγιούκαλον καὶ νὰ τοὺς εἴπουν. Κύριοι, ἐδῶ ἐδημοσιεύθησαν τὸν Ἰούλιον τοῦ 1961 αὐταὶ αἱ 2½ ἐπιστολαὶ εἰς τὸν Νεολόγον τῶν Πατρῶν. Ποία ὑπῆρξεν ἡ ἀντίδρασίς σας; Τί ἐκάματε; Τὸ ἐθεωρήσατε ἐπίμεμπτον ἢ ἀνάξιον λόγου. Ἀλλὰ τὸ μένος τῶν ἐνεργούντων τὴν ἐξέτασιν ἐξαντλεῖται ἀλλοῦ. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Φλαμπουριάρην, γνωρίζετε τὸν Παπαληγούραν; Μοῦ ἀπαντᾷ: Πάρα πολὺ καλὰ καὶ ἔχω μεγίστην ἐκτίμησιν διὰ τὴν εὐφυΐαν καὶ τὴν ἀντίληψίν του. Καὶ νομίζετε, κύριε καθηγητά, ὅτι ὁ κ. Παπαληγούρας ἐὰν ἐγνώριζε τίποτε περὶ ἐπιστολῶν Παπαδούκα θὰ ἔστελεν εἰς σᾶς τὴν νύκτα νὰ πληροφορηθῇ περὶ τῶν πρακτικῶν; Καὶ ἐὰν ἐνθυμεῖτο τίποτε, θὰ τὸ ἠρνεῖτο εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, ἐνῷ θὰ ἐγνώριζεν, ὅτι τὴν ἑπομένην ἕνα τηλεφώνημά σας, μία οἱαδήποτε μαρτυρία τῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, τὰ ὁποῖα εἶχον μετάσχει εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἐπιστολῶν τοῦ Παπαδούκα, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸν ἀποκαλύψῃ. Καὶ τὸν θεωρεῖτε τόσον ἀφελῆ, ὥστε νὰ ἀρνηθῇ ἐν γνώσει εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν γνωρίζει, ὅτι ὑπῆρχεν ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη; Καὶ διατί θὰ τὸ ἠρνεῖτο, ἐὰν ἐγνώριζε τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς; Μήπως προέκυψε τίποτε ἀπὸ τὴν ἐπιστολὴν Παπαδούκα εἰς βάρος του; Μήπως τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ΔΕΗ εἶχε διαπιστώσει, ὅτι ἦτο ἐπιλήψιμος ἡ ἐπιστολὴ Παπαδούκα; Ἀντιθέτως, ὑπῆρχε καὶ ἡ ἀπερίφραστος μαρτυρία τοῦ κυρίου Ἀναργύρου Δημητρακοπούλου: «Φυσικὸν νὰ μᾶς δυσφημῇ ἡ OL–CO κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον». Δηλαδὴ τότε ὅλοι ἐπίστευον, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ συκοφαντίας καὶ ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ τὸ πιστεύῃ, ἐὰν τὸ εἶχε πληροφορηθῇ, θὰ ἦτο ἡ Κυβέρνησις. Ὁ Καραμανλῆς, ὁ Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ καὶ ὁ Ὑπουργὸς Βιομηχανίας. Μόνον αὐτοὶ δὲν ἐδικαιοῦντο νὰ τὸ ἀγνοοῦν, ἔστω καὶ ἂν δὲν ἀποδεικνύεται ὅτι εἶχον λάβει γνῶσιν. Ὅλοι οἱ ἄλλοι ἐδικαιοῦντο νὰ τὸ ἀγνοοῦν. Καὶ κυρίως ἐδικαιοῦντο νὰ μὴ πιστεύουν τὰ μέλη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκ καθήκοντος, βάσει νόμου, ἀπετέλουν τὴν ἀντιπροσωπευτικὴν συνέλευσιν καὶ ἤλεγχον τὸ ἔργον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς ΔΕΗ. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἐπιμείνω περισσότερον εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ τῆς κατηγορίας, διότι δὲν νομίζω, ὅτι χρειάζεται. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ἐπιλογῆς τοῦ ἀναδόχου τῆς μελέτης καὶ τῆς ἐπιβλέψεως τοῦ ἔργου Κρεμαστῶν Ἀχελώου, ἡ ὁμιλία τοῦ ἀγαπητοῦ μου συναδέλφου κ. Καλλία, ἔχει διαφωτίσει πλήρως τὸ ζήτημα, ὥστε νὰ μὴ χρειάζεται νὰ προσθέσω τίποτε. Ὁ κύριος Καλλίας ἔδωσε πλήρη, ζωηρὰν καὶ ἀνάγλυφον τὴν εἰκόνα τῆς ὑποθέσεως. Διηυκρινίσθη προχθὲς ἀπὸ τὴν νεωτέραν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ἰορδάνογλου, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει ζημία ἀπὸ τὴν ECI, ἀλλὰ τοὐναντίον, κέρδος ἔχει πραγματοποιήσει ἡ ΔΕΗ. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ ἐκτάκτου ἐλέγχου ὁμιλεῖ περὶ ζημίας 281.000 δολλαρίων. Παρελείφθη βεβαίως νὰ ὑπολογισθῇ ἡ διαφορὰ ἐκ τῆς ἀμοιβῆς τοῦ ἐργολάβου ἐπὶ ποσοστῷ καὶ νὰ ὑπολογισθοῦν αἱ συνέπειαι, τὰς ὁποίας εἶχον οἱ ἄλλοι ὅροι τῆς προτάσεως τῆς EBASCO, ἔναντι τῶν ὅρων τῆς προτάσεως τῆς ECI. Ἀλλὰ καὶ ἄνευ τοῦ συνυπολογισμοῦ ὅλων αὐτῶν τῶν ἄλλων ὅρων καὶ προϋποθέσεων, τὰς ὁποίας εἶχε περιλάβει ἡ προσφορὰ τῆς EBASCO, μόνον ὁ ὑπολογισμὸς τῆς διαφορᾶς τῆς ἀμοιβῆς, τῆς ἐπὶ ποσοστῷ, ἔχει ὑπερκαλύψει τὴν διαφορὰν τῶν δαπανῶν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ἔλαβεν ἀπόφασιν, ἀπόφασιν δὲ ὁμοφώνως, τὴν πρώτην φορὰν διὰ νὰ ἀρχίσῃ τὰς διαπραγματεύσεις του μὲ τὴν ECI καὶ τὴν δευτέραν φορὰν διὰ νὰ ἐπικυρώσῃ τὰ ἀποτελέσματα τῶν διαπραγματεύσεων, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ΔΕΗ ἔσφαλε καὶ ὑπάρχει ζημία, ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ παραδοχὴ αὐτή, αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας τότε, εἶναι ἔνοχοι ἀπιστίας καὶ ὅτι ἐπεζήτησαν νὰ βλάψουν τὰ συμφέροντα τῆς ΔΕΗ καὶ νὰ ὠφεληθοῦν τρίτοι; Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πιστεύει ἡ Βουλή, ὅτι ἀσκοῦνται αἱ ἐξουσίαι τῶν Ὑπουργῶν. Ἀλλὰ πρέπει, κύριοι νὰ ἀποκαλύψω μίαν ἄλλην πλευρὰν τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Ἐγένετο ἡ περίφημος διάσκεψις τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐξετέθησαν αἱ ἀπόψεις τῶν ἐπὶ μέρους εἰσηγητῶν τῶν διαφόρων θεμάτων. Καὶ ἐζητήθη διὰ τὴν κατηγορίαν τῆς ἐπιλογῆς τοῦ μελετητοῦ τοῦ ἔργου Κρεμαστῶν, ἡ παραπομπὴ ἐπὶ ἐκβιάσει. Διότι, σύμφωνα μὲ τὴν διάταξιν τοῦ Π.Ν., ὁ Καραμανλῆς καὶ ὁ Μάρτης, ὡς Ὑπουργὸς Βιομηχανίας, ἐξεβίασαν τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον. Ἤσκησαν ἀπειλήν. Βίαν ἢ ἀπειλὴν ἀπαιτεῖ τὸ ἄρθρον τοῦ Π.Ν. Ἐδῶ ὑπεστηρίχθη, ὅτι ἠσκήθη ἀπειλή, διότι ὁ Πεζόπουλος, «ἀνοικτός», ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, ἀπὸ τὰς διαφόρους κατηγορίας ἐναντίον του ἢ ἀπὸ τὰς ἀνησυχίας ἀπὸ τὴν ἐπιστολὴν Παπαδούκα, ἐφοβεῖτο καὶ ὑπέκυψε. Καὶ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν: «Μὰ καλά, ἡ ἀπειλὴ ἠσκήθη κατὰ Πεζοπούλου. Κατὰ τῶν ἄλλων, ὅμως, μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, τὰ ὁποῖα συνέπραξαν ὅλα εἰς τὴν λῆψιν τῆς ἀποφάσεως, ποία ἀπειλὴ ἠσκήθη; Μὲ τί ἠπείλησαν τὸν Δημητρακόπουλον, τὸν Κόλλιαν καὶ ὅλους, ὅσους ἀπετέλουν τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, διὰ νὰ ὑποκύψουν καὶ νὰ συντελεσθῇ τὸ ἀδίκημα τῆς ἐκβιάσεως»; Δὲν μοῦ ἐδόθη ἀπάντησις, ἀλλὰ τὴν ἑπομένην, ἢ μεθεπομένην, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ληφθῇ ἀπόφασις τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ ἀδίκημα τῆς ἐκβιάσεως εἶχε λησμονηθῆ καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐτέθη ὑπὸ ψήφισιν ἀδίκημα ἀπιστίας. Κλείνω καὶ τὸ κεφάλαιον αὐτό. Ἀπομένει, κ.κ. βουλευταί, πρὸς ἐξέτασιν τὸ τρίτον κεφάλαιον τῆς κατηγορίας. Ἡ σύμβασις παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς τὴν Βιομηχανίαν Ἀλουμινίου. Δὲν θὰ ἐπαναλάβω ὅσα ἔχουν λεχθῆ μέχρι σήμερον περὶ τοῦ ὅτι ἡ ἵδρυσις Βιομηχανίας Ἀλουμινίου, ἀπετέλεσεν ὄνειρον ὅλων τῶν γενεῶν, τοὐλάχιστον τῆς τελευταίας περιόδου, ἐπιθυμίαν ὅλων τῶν τεχνικῶν, ὅταν ἡ ἵδρυσις Βιομηχανίας Ἀλουμινίου περιελαμβάνετο εἰς ὅλα τὰ προγράμματα βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως ἀπὸ τοῦ 1945 καὶ ἐντεῦθεν, ἀκόμη δὲ καὶ εἰς μελέτην τοῦ τεχνικοῦ ἐπιμελητηρίου, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς τῆς χώρας. Παρὰ ταῦτα, προσέκοπτεν ἡ πραγματοποίησις τῆς ἐπιδιώξεως αὐτῆς, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἡ πρώτη ὕλη, ὁ βωξίτης, προσέκοπτεν εἰς διάφορα ἐμπόδια. Εἰς τὴν ἔλλειψιν τεχνικῆς ὀργανώσεως καὶ εἰς τὴν ἔλλειψιν ἐπαρκοῦς καὶ εὐθηνῆς ἐνεργείας. Τὸ 1957, τὸ 1958, τὸ 1959 ἐγένοντο θεωρητικαὶ συζητήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ ἐζητοῦντο τιμαί. Ἀλλὰ ἡ πρόοδος τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς χώρας καὶ ἡ οἰκονομικὴ σταθερότης, ἡ ὁποία εἶχεν ἐπιτευχθῆ εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, εἶχε δημιουργήσει τὰς προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπέτρεπον τὴν ἐπιτυχῆ ἀντιμετώπισιν καὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Εἶχεν ἐμπεδωθῆ ἡ ἐμπιστοσύνη εἰς τὸ μέλλον τῆς χώρας καὶ οἶκοι ξένοι, οἱ ὁποῖοι μετὰ ἀδιαφορίας ἄλλοτε ἐδέχοντο συζήτησιν διὰ τὴν ἵδρυσιν βιομηχανίας ἀλουμινίου, ἔδειξαν ἐνδιαφέρον. Ὁ Ἀντιπρόεδρος, τότε, τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγὸς σήμερον τῆς Ε.Ρ.Ε., ἐνόρκως κατέθεσεν ἐνώπιον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶχε μεταβῆ εἰς Γερμανίαν τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1960 μετὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας καὶ ἐγκαλουμένου κ. Μάρτη καὶ προέβησαν εἰς διαφόρους βολιδοσκοπήσεις, ἄνευ ἀποτελέσματος, ἀπὸ τοὺς Γερμανούς.

§26Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι μόνον εἰς βολιδοσκοπήσεις. Ἀλλά, συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν τότε Ὑπουργὸν Βιομηχανίας κ. Μάρτην, ἀπὸ τὸν τότε ἀναλαβόντα Πρόεδρον καὶ Διευθύνοντα Σύμβουλον τοῦ Ο.Β.Α., τὸν κ. Α. Τσᾶτσον καὶ ὡρισμένους ἄλλους ἁρμοδίους, ἐπεσκέφθην τὴν μεγαλυτέραν ἐπιχείρησιν ἀλουμινίου εἰς τὴν ἐν Γερμανίᾳ ἕδραν της, διὰ νὰ προκαλέσω ἐνδιαφέρον. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἡ μετάβασίς μου, ἦτο μετάβασις, ἡ ὁποία εἶχε συνδυασθῆ καὶ μὲ ἐνδιαφέρον τοῦ τότε Ἀντικαγκελλαρίου καὶ νῦν Καγκελλαρίου κ. Ἔρχαρτ, ὁ ὁποῖος εἶχε δώσει καὶ ὁδηγίας καὶ εἶχε καταστρώσει τὸ πρόγραμμα τῶν ἐπαφῶν μου. Προσεπαθήσαμεν ὅλοι νὰ πείσωμεν τοὺς ἐπικεφαλῆς τῆς κατ’ ἐξοχὴν εἰδικῆς, ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐν Γερμανίᾳ Ἑταιρείας, ὅπως ἐνδιαφερθοῦν καὶ μᾶς ἠρνήθησαν κατηγορηματικῶς. Πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό, ἐπεστρέψαμεν ἀπογοητευμένοι. Μᾶς ἐλέχθη, ὅτι ἀποκλείεται ἡ ἀνάληψις ὑπὸ ξένων οἴκων, μιᾶς τοιαύτης ἐπενδύσεως ἐν Ἑλλάδι.

§27Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Καὶ παλαιότερον ἀκόμη, ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὡς Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, κατὰ τὴν μετάβασίν του εἰς τὸν Καναδᾶν, εἶχε προσπαθήσει, ματαίως, νὰ προκαλέσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ἀσχολουμένων μὲ τὴν Βιομηχανίαν Ἀλουμινίου εἰς τὴν χώραν ἐκείνην. Ἀλλά, εἶπον, ὅτι ἡ ἐμπέδωσις τῆς πίστεως εἰς τὸ μέλλον τῆς χώρας, εἶχε δημιουργήσει τὴν ἐμπιστοσύνην, εἶχε διανοίξει πηγὰς χρηματοδοτήσεως, εἶχε διευκολύνει τὴν ἀνάληψιν νέων ἔργων ἐξηλεκτρισμοῦ, εἶχε καταστήσει δυνατήν, πλέον, τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος. Διεξήχθησαν διαπραγματεύσεις, περὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω, διότι εἶναι γνωστὰ τὰ θέματα αὐτά. Κατὰ τὸν Μάρτιον τοῦ 1960, τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας, ἀντεμετώπισαν δύο οὐσιαστικὰς προτάσεις. Τὴν πρότασιν τῶν Γάλλων, τῆς Ἑταιρείας Πεσσινέ, συνεργαζομένης μὲ τὴν Κομπάνια καὶ τὴν πρότασιν τοῦ Ἀμερικανικοῦ οἴκου REYNOLDS, συνεργαζομένου μὲ τὸν Νιάρχον. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι ἐκ τῶν δύο αὐτῶν προτάσεων, μόνον ἡ μία οὐσιαστικῶς ἐνδιέφερε τὴν χώραν. Μόνον ἡ μία ἐκ τῶν δύο προτάσεων ἀφεώρα ὡλοκληρωμένην βιομηχανίαν ἀλουμινίου. Ἡ πρότασις REYNOLDS — Νιάρχου, ἀφεώρα τὴν δημιουργίαν βιομηχανίας παραγωγῆς ἀλουμινίου ἐξ ἀλουμίνας εἰσαγομένης ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Εἶναι γνωστόν, εἰς τοὺς τεχνικούς, ὅτι ἡ ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια χρειάζεται, κυρίως εἰς τὸ δεύτερον στάδιον τῆς παραγωγῆς ἀλουμινίου ἐξ ἀλουμίνας. Ἐκαλεῖτο, λοιπόν, ἡ Ἑλλάς, διὰ τῆς δευτέρας προτάσεως, νὰ διαθέσῃ τὴν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειάν της, ὄχι διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ ἰδικοῦ της ὑπογείου πλούτου, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀξιοποίησιν ἀλουμίνας εἰσαγομένης ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡ ἄλλη πρότασις τῶν Γάλλων, ἦτο ὡλοκληρωμένη βιομηχανία παραγωγῆς ἀλουμίνας, ἀπὸ βωξίτην καὶ ἀλουμινίου ἐξ ἀλουμίνας. Ἀπεχώρησεν ἡ REY-NOLDS καὶ ὁ Νιάρχος ἡνώθη μὲ τοὺς Γάλλους. Οὐδεὶς εἶχε δικαίωμα νὰ ἐμποδίσῃ τὴν συνεργασίαν. Ἐξηκολούθησαν αἱ διαπραγματεύσεις καὶ κατέληξαν εἰς τὴν συμφωνίαν, ἡ ὁποία εἶναι γνωστὴ καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Ἡ συμφωνία ἀφορᾷ τὴν δημιουργίαν βιομηχανίας διὰ τὴν παραγωγὴν 100.000 τόννων ἀλουμίνας, τοὐλάχιστον 52½ χιλιάδων τόννων ἀλουμινίου. Ποῖα εἶναι τὰ ὠφελήματα ἐκ τῆς ἱδρύσεως τῆς βιομηχανίας αὐτῆς τῆς ἠλεκτροβόρου, ὅπως ἀποκαλεῖται ἀπὸ τοὺς εἰδικούς, ἔχει ἤδη ἀναπτύξει ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης καὶ ὁ κ. Ἡλιόπουλος, ὥστε θὰ ἦτο ματαιοπονία νὰ ἀσχοληθῶ καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Βουλή.

§28Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μία λεπτομέρεια, κ. συνάδελφε, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἔχῃ τόσην σημασίαν διὰ τὸ συζητούμενον θέμα, ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ σημασίαν διὰ τὸ μέλλον. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀλουμίνα ἡ σύμβασις ὁμιλεῖ διὰ 100.000 τόννους κατ’ ἐλάχιστον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀλουμίνιον, ὁμιλεῖ διὰ 52.500 τόννους ἀκριβῶς.

§29Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν δύναται νὰ αὐξηθῇ εἰς 53.500;

§30Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὄχι, ἄνευ νεωτέρας συμφωνίας.

§31Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι ἡ σύμβασις ἀναφέρεται εἰς τὴν παραγωγὴν αὐτῶν τῶν ποσοτήτων. Ἔλεγον, ὅτι ἡ ἵδρυσις τῆς Βιομηχανίας, δὲν πρόκειται ἁπλῶς νὰ ἀξιοποιήσῃ τὸν Ἑλληνικὸν βωξίτην, δὲν πρόκειται ἁπλῶς νὰ δημιουργήσῃ εὐκαιρίας ἐργασίας, οὔτε νὰ βοηθήσῃ τὸ τόσον διεθνῶς πάσχον ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον τῆς χώρας μας, ἀλλὰ πρόκειται νὰ γίνῃ καὶ ἀφορμὴ περαιτέρω ἐκβιομηχανίσεως διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ὑπογείου πλούτου. Πόσον εἶναι τὸ κέρδος ἐκ τῆς ἱδρύσεως τῆς βιομηχανίας αὐτῆς, δὲν εἶναι βεβαίως τῆς ὥρας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ κ. Ζολώτας, καθηγητής, ἁρμόδιος, εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν, Ἀκαδημαϊκός, Διοικητὴς τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος, εἰς ἐργασίαν του, δημοσιευθεῖσαν πέρυσι μὲ τὸν τίτλον ἡ συναλλαγματικὴ ἰσορροπία καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις, ἔχει προσδιορίσει εἰς ὡρισμένον ὕψος, σημαντικόν, τὴν συναλλαγματικὴν ὠφέλειαν. Ἀλλά, εἴτε εἶναι ὅση τὴν προσδιορίζει ὁ κ. Ζολώτας, εἴτε εἶναι μικροτέρα, εἶναι, ἐν πάσῃ περιπτώσει, βέβαιον, ὅτι ἐκ τῆς δημιουργίας τῆς βιομηχανίας αὐτῆς, αὐξάνεται τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα καὶ κυρίως βελτιοῦται τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον καὶ τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν τῆς χώρας, περαιτέρω. Εἰς τὸν ὅμιλον τῆς βιομηχανίας κατ’ ἀξίωσιν Ἑλληνικήν, προσετέθη καὶ ὁ ΟΒΑ, τὸν ὁποῖον ἔχει ὑποκαταστήσει σήμερον ἡ ΕΤΒΑ. Ὑπεγράφησαν δύο συμβάσεις, ἡ σύμβασις μεταξὺ τῆς Δ.Ε.Η. καὶ τοῦ ὁμίλου τῆς βιομηχανίας περὶ παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς βιομηχανίας καὶ ἡ σύμβασις μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ὁμίλου τῆς βιομηχανίας, διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς βιομηχανίας. Ἐλέχθη, κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι ἡ σύμβασις μεταξὺ Δ.Ε.Η. καὶ βιομηχανίας ἀλουμινίου, εἶχεν ὑπογραφῆ ἀπὸ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τῆς Δ.Ε.Η., ὁ ὁποῖος εἶχε δεσμεύσει τὴν Δ.Ε.Η., ἄνευ γνώμης τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ εἶχε δημιουργήσει ὑποχρεώσεις ἄνευ τῆς ἀποφάσεως τοῦ κατὰ νόμον ἁρμοδίου ὀργάνου, τοῦ δεσμεύοντος τὴν Δ.Ε.Η. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἐχρειάζετο ἀπάντησις εἰς μίαν τοιαύτην θεωρίαν. Διότι, εἶναι γνωστόν, ὅτι οὐδεὶς δὲν δικαιοῦται νὰ συμβληθῇ μὲ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ ἐξασφαλίσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσδοκᾷ ἀπὸ τὴν σύμβασιν. Καὶ ὁ Γενικὸς Διευθυντής, δὲν ἐκπροσωπεῖ καὶ δὲν δεσμεύει τὴν Δ.Ε.Η. Τὴν Δ.Ε.Η. τὴν δεσμεύει τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον. Καί, ἑπομένως, καὶ οἱ Γάλλοι καὶ ὁ Νιάρχος καὶ ὁ Ρέϋνολτς, διὰ τὸν ὁποῖον εἶχε κρατηθῆ ὀψιὸν διὰ νὰ μετάσχῃ τῆς συμβάσεως, ἤξευραν νὰ προστατεύουν τὰ δικαιώματά των. Καὶ ἐγνώριζον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀρκεσθοῦν εἰς τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Μάτην, ἑπομένως, ἡ προσπάθεια. Ἔπρεπε νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ ἀπόφασις τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλὰ δὲν ἤρκει μόνον τοῦτο. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 τῆς εἰδικῆς συμβάσεως, μεταξὺ Δ.Ε.Η. καὶ Βιομηχανίας Ἀλουμινίου, ἀναγράφεται — εἶπον κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι μὲ σεβασμὸν πρὸς τὴν αἴθουσαν καὶ τὴν νοημοσύνην τῶν συναδέλφων, θὰ ἐκτεθοῦν τὰ πράγματα — ἀναγράφεται ἐπὶ λέξει: «Ἡ παροῦσα σύμβασις θέλει τεθῆ ἐν ἰσχύϊ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τῆς μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως συνομολογηθείσης συμφωνίας περὶ ἱδρύσεως βιομηχανίας». Λέγει ρητῶς, δηλαδή, ἡ σύμβασις, μεταξὺ Δ.Ε.Η. καὶ Βιομηχανίας, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἄρθρου 2, «ἡ παροῦσα σύμβασις θέλει τεθῆ ἐν ἰσχύϊ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τῆς μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως συνομολογηθείσης συμφωνίας περὶ ἱδρύσεως βιομηχανίας». Ἀλλὰ πρὶν ἢ τεθῆ εἰς ἰσχὺν ἡ σύμβασις μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Βιομηχανίας Ἀλουμινίου, δὲν ἰσχύει ἡ σύμβασις παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας καὶ ἐὰν ἀκόμη ἔχῃ ἐπικυρωθῆ ἀπὸ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον. Ὄχι ἁπλῶς ἂν ἔχῃ ὑπογραφῆ ἀπὸ τὸν Πεζόπουλον, ἀλλὰ καὶ ἂν ἔχῃ ἐπικυρωθῆ ἀπὸ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον. Καὶ τί λέγει ἡ σύμβασις μεταξὺ Δημοσίου καὶ Βιομηχανίας; Εἰς τὸ ἄρθρον 30 ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, μὲ τὸν κ. Μάρτην, λέγει: «Ἡ παροῦσα θέλει κυρωθῆ νομοθετικῶς. Ἡ ἰσχὺς τῆς παρούσης θέλει ἀρχίσει ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κυρωτικοῦ τῆς παρούσης συμβάσεως Νόμου, ἢ Νομοθετικοῦ Διατάγματος», ἐφ’ ὅσον ἤθελε ἔλθει πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Βουλήν, ἢ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. Ἄρα ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν εἶχε μονογράψει ὁ Πεζόπουλος καὶ ἐὰν τὴν εἶχεν ἐπικυρώσει τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἰσχύσῃ, ἐὰν δὲν ἐτίθετο προηγουμένως ἐν ἰσχύϊ ἡ σύμβασις τοῦ Δημοσίου μὲ τὴν Βιομηχανίαν ἀλουμινίου. Καὶ ἡ σύμβασις τοῦ Δημοσίου μὲ τὴν ἐπιχείρησιν ἀλουμινίου, δὲν θὰ ἐτίθετο ἐν ἰσχύϊ ἐὰν δὲν ἐδημοσιεύετο ὁ νόμος, ὁ κυρωτικὸς τῆς συμβάσεως εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Διατί ἐπὶ τόσας ἡμέρας ἡ συζήτησις; Εἶχε προεξοφληθῆ ἡ ἀπόφασις; Ὑπῆρξε φενάκη καὶ ἀπετέλει κωμῳδίαν ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον! Ἦτο δυνατὸν νὰ πλανηθῇ εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς τὸ Συμβούλιον καὶ οὕτω ἡ ἀπόφασίς μου νὰ μὴ ἐξυπηρετῇ τὸ συμφέρον τῆς ἐπιχειρήσεως. Καὶ ἠδύναντο νὰ προσέλθουν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς Ὑπουργοὺς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας καὶ νὰ τοὺς εἴπουν: Ἡ σύμβασις δὲν ἰσχύει πρὶν δημοσιευθῇ ὁ κυρωτικὸς Νόμος. Καὶ ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία ὑπεγράφη καὶ ἡ ὁποία ἐκυρώθη μὲ σπουδήν, εἶναι σύμβασις ζημιογόνος. Ἀλλά, κ.κ. βουλευταί, δὲν ἔγινεν αὐτό. Ἔγινεν ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον. Θὰ ὁμιλήσω περὶ τούτου εἰς τὴν δέουσαν θέσιν, ἐν συνεχείᾳ. Καὶ ἐπειδὴ ἤρχισεν ἡ συζήτησις περὶ τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως καὶ διὰ νὰ ἔχωμεν ὁλοκληρωτικὴν εἰκόνα τῆς ὑποθέσεως, ἐπιμένω ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων. Καταλογίζεται, ὅτι ἡ σύμβασις, τόσον μακρᾶς διαρκείας, — 50 ἐτῶν — ὥρισε τὰς τιμὰς εἰς δολλάρια καὶ δὲν προβλέπει ἀναπροσαρμογήν. Καὶ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, ὅτι εἰς δολλάρια εἶναι καὶ αἱ ὑποχρεώσεις διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου, ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ προέλθῃ τὸ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα. Καὶ ἂν ἐξανεμισθοῦν τὰ δολλάρια, αὐτὸ θὰ ἔχῃ συνέπειαν, ὄχι διὰ τὴν τιμὴν μόνον ποὺ θὰ εἰσπράττῃ, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἰδικῶν της ὑποχρεώσεων, δι’ ὅλο τὸ κεφάλαιον, διότι πρόκειται περὶ δανείων εἰς δολλάρια. Καὶ ὑπάρχει καὶ μείζων κατοχύρωσις, διότι ἔχει διαφυλαχθῆ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἡ ἰσχὺς τοῦ Ἑλληνικοῦ Νόμου. Καὶ τυχὸν μεταβολὴ ἀπρόβλεπτος θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος. Ἀλλὰ αὐτὴ ἡ διάταξις πρέπει νὰ κρίνῃ τὸ περιεχόμενον μιᾶς συμβάσεως; Ἀκούσατε τί λέγει ἡ σύμβασις τοῦ Δημοσίου μετὰ τῆς Βιομηχανίας Ἀλουμινίου, «...(ἀναγινώσκει) ...». Λῆξις τοῦ ἔργου κλπ. Αʹ ἑξάμηνον 1964, ἄρθρ. 4 παράγρ. 1. Καὶ διετυπώθη κατηγορία, ὅτι ἐδεσμεύθη ἡ Δ.Ε.Η. καὶ κινδυνεύει νὰ μείνῃ ἄνευ ρεύματος ἡ πρωτεύουσα. Ἂν δὲν ἔχῃ ἐκτελεσθῆ τὸ ἔργον τοῦ Ἀχελώου, θὰ εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ δώσετε ρεῦμα ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν δίκτυον καὶ θὰ στερήσετε, οὕτω, τὸ ρεῦμα ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας «μουζίκους», διὰ νὰ τὸ δώσετε εἰς τὴν βιομηχανίαν. Μουζίκοι ἐκαλοῦντο οἱ Ἕλληνες πολῖται, ἀπὸ τοὺς ἐπικριτὰς τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ λέγει τὸ ἄρθρον 4. «Ἡ πρόοδος τῶν ἔργων θὰ ἀκολουθῇ παραλλήλως τὴν πρόοδον τῶν ἐργασιῶν τῶν ὑδροηλεκτρικῶν τοῦ Ἀχελώου». Καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 24 λαμβάνεται πρόνοια διὰ πᾶσαν περίπτωσιν καθυστερήσεως, ἐξ ἀνωτέρας βίας, ἢ ἀπροβλέπτου τεχνικῆς δυσχερείας. Ἔτσι ὑπάρχει καὶ ἡ ἐγγύησις, ἡ προϋπόθεσις καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητηθῇ ρεῦμα πρὶν τελειώσῃ τὸ ἔργον τοῦ Ἀχελώου. Εἰς τὸ ἄρθρον 7, παρέχεται ἡ ἐγγύησις τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως τῆς Δ.Ε.Η., διὰ τὴν παροχὴν τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας. Ποίας ὑποχρεώσεις ἀναλαμβάνει ἡ ξένη ἀνάδοχος; Θὰ ἀγοράζῃ τὰς πρώτας ὕλας ἐν Ἑλλάδι, εἰς τιμὰς ἴσας πρὸς τὰς διεθνεῖς τσίφ. Θὰ χρησιμοποιῇ πρώτας ὕλας — πλὴν βωξίτου–Ἑλληνικάς, εἰς τιμὰς διεθνεῖς. Καὶ ὑπεχρεώθη ἡ ἀνάδοχος νὰ παίρνῃ καὶ Ἑλληνικὰ καύσιμα. Ὑπάρχει διάταξις διὰ τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον θὰ διατηρήσῃ, μετὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου, ἡ ὁποία λέγει, «...(ἀναγινώσκει)...». Τὸ ἐργατικὸν προσωπικόν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἐπὶ πλέον τοῦ 15% —ξενικὸν— ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ ἀπασχολουμένου προσωπικοῦ, κατὰ τὰ δύο πρῶτα ἔτη τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου, 8% διὰ τὰ ἑπόμενα 3 ἔτη καὶ 3% διὰ τὸν ὑπόλοιπον χρόνον τῆς συμβάσεως. Καὶ ὑπάρχει καὶ περαιτέρω διάταξις, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ προσπαθήσῃ διὰ τὸν περιορισμόν, ἔτι περαιτέρω, τῶν ἀνωτέρω ποσοστῶν. Τὸ ξένον προσωπικόν, τὸ ὁποῖον θὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ φορολογῆται διὰ τὸ κτώμενον εἰσόδημά του, σύμφωνα μὲ τοὺς Ἑλληνικοὺς Νόμους. Θὰ εἶχεν ἐφαρμογὴν ὁ Νόμος 2687, περὶ προσελκύσεως τῶν ξένων κεφαλαίων. Οἱ οἰκονομικοὶ ὅροι εἶναι περίπου οἱ ἴδιοι, οἱ συναντώμενοι εἰς ὅλας τὰς συμβάσεις παρομοίου τύπου. Διατηρεῖται τὸ ὑφιστάμενον φορολογικὸν καθεστὼς καὶ ἡ ἀνάδοχος φορολογεῖται βάσει τῶν γενικῶν κανόνων περὶ Α.Ε. Οὐδεμία διάταξις χορηγεῖ προνόμια διὰ τὴν διάθεσιν τοῦ προϊόντος. Ἡ διάθεσις τοῦ προϊόντος, θὰ γίνεται εἰς τιμὰς ἐλευθέρως διαμορφουμένας, βάσει ρητῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 13 τῆς συμβάσεως. Ἄρα καὶ ὁ Καναδὸς καὶ ὁ Γάλλος, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνίζεται τὴν Γαλλικὴν παραγωγὴν ἐν Ἑλλάδι, χωρὶς νὰ καθιεροῦνται προνόμια διὰ τὴν ἐδῶ δημιουργουμένην ἑταιρείαν. Ὑπάρχουν ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι αἴρονται, ὅταν τὸ διατεθὲν εἰς ἐγκαταστάσεις ποσόν, θὰ ἔχῃ ὑπερβῆ τὸ τετραπλάσιον αὐτῶν. Κατάπτωσις τῶν ἐγγυήσεων ἐπέρχεται δι’ ἁπλῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, κατὰ τὸ ἄρθρον 25 τῆς συμβάσεως. Ἡ δὲ ἀνάδοχος ἔχει, ἁπλῶς, δικαίωμα προσφυγῆς. Ἡ βιομηχανία ἐξ ἰδίων ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ κατασκευάσῃ ὁδοὺς προσπελάσεως καὶ βασικὰ λιμενικὰ ἔργα, μὲ δαπάνην 1 ἑκατ. δολλαρίων. Δι’ ἔργα μεγαλυτέρου ὕψους, βαρύνεται ἡ ἰδία ἑταιρεία, ἀλλὰ ἔχει δικαίωμα νὰ ἀναζητήσῃ δανειοδότησιν μὲ τόκον 4½%, ἄρθρον 20 τῆς συμβάσεως. Ἡ ἀνάδοχος θὰ ὀργανώσῃ, δαπάναις της, οἰκιστικὰ κέντρα — καὶ οἰκιστικὸν κέντρον, δὲν σημαίνει μόνον κατοικία προσωπικοῦ — καὶ τὸ Δημόσιον θὰ παράσχῃ ἁπλῶς τὴν βοήθειάν του, διὰ τὴν ἐξεύρεσιν δανείου. Καὶ ἡ δαπάνη θὰ βαρύνῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὴν βιομηχανίαν. Ὁμοίως, βάσει τοῦ ἄρθρου 20 τῆς συμβάσεως, καθιεροῦται διαιτησία ἁπλῆ, εὐχερής. Ἐὰν ἡ ἀνάδοχος βραδύνῃ ἢ δυστροπῇ νὰ ὁρίσῃ τὸν διαιτητήν της, ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας, δύναται νὰ ὁρίσῃ τὸν διαιτητὴν τῆς βιομηχανίας. Καὶ τὸν ἐπιδιαιτητήν, δὲν θὰ τὸν ὁρίσῃ τὸ Πολυτεχνεῖον τῆς Ζυρίχης, οὔτε ὁ Μπάουερ. Ἔχει καθορισθῆ ἀπὸ τώρα. Εἶναι ὁ Πρόεδρος τοῦ ἐν Λωζάνῃ Ὁμοσπονδιακοῦ Δικαστηρίου τῆς Ἑλβετίας ἢ ὁ ἀναπληρωτής του, ἢ ὁ ὑπὸ τοῦ Προέδρου ὁριζόμενος δικαστὴς τοῦ Ὁμοσπονδιακοῦ Δικαστηρίου τῆς Ἑλβετίας, ἄρθρον 28 τῆς συμβάσεως. Ἀντίστοιχα περίπου εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ προβλέπει καὶ ἡ σύμβασις, ἡ εἰδική, περὶ παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας. Διετυπώθησαν καὶ ἄλλαι ἐπικρίσεις, κατὰ τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ ἔχουν δοθῆ ἤδη ἀπαντήσεις· καὶ ἐπειδὴ παρέρχεται ἡ ὥρα, δὲν θὰ ἐπιμείνω ἐπ’ αὐτῶν. Τί, ἄλλως τε, νὰ εἴπῃ τις εἰς τὴν ἐπίκρισιν, ὅτι ἐδεσμεύθησαν οἱ βωξῖται τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ ἔχει ἀπαγορευθῆ ἁπλῶς ἡ ἐξαγωγὴ βωξιτῶν ἀπὸ τὴν χώραν μας πέραν τοῦ 1.000.000 τόννων ἐτησίως καὶ εἶναι δεδομένον, ὅτι μέχρι σήμερον ἐξάγονται 800.000 τόννοι; Καὶ ἀναγιγνώσκομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, τὰς ἡμέρας αὐτάς, ὅτι μεταλλευτικὴ ἐπιχείρησις καλεῖ τοὺς ἁρμοδίους ἐκπροσώπους τοῦ Κράτους καὶ συνιστᾶται Ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν περιλαμβάνεται καὶ ἐκπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας Ἀλουμινίου, διὰ τὴν ἐπαλήθευσιν τῶν διαπιστώσεων, τὰς ὁποίας ἔχει κάνει ἡ ἐπιχείρησις περὶ νέων ἀποθεμάτων βωξίτου, αἱ ὁποῖαι θὰ καταστήσουν περιττὴν καὶ τὴν ἐπιφύλαξιν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶχε ληφθῆ κατὰ τὴν σύμβασιν καὶ ἦτο ἀπαραίτητος, διότι δὲν ἐνόμιζεν, ὅτι εἶχε κανεὶς τὴν ἀξίωσιν τὸ Κράτος νὰ παραμείνῃ ἀπαθὴς θεατής, τοῦ νὰ ἐξάγεται ὁ βωξίτης μὲ 5 δολλάρια κατὰ τόννον εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καίτοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατεργάζεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ ἐξάγεται ἰσοδύναμον τοῦ εἰς 4 τόννους βωξίτου παραγόμενον ἀλουμίνιον ἑνὸς τόννου ἀντὶ 520 ἢ 530 δολλαρίων. Ἀλλά, κ.κ. βουλευταί, ἡ βασικὴ ἐπίκρισις, ἡ ὁποία διετυπώθη, ἀναφέρεται εἰς τὸ θέμα τῆς τιμῆς τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας. Καὶ περὶ τὸ θέμα αὐτὸ ἔγιναν συζητήσεις καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως τὴν 13ην Σεπτεμβρίου καὶ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1960, ὅταν συνεζητεῖτο πρότασις βουλευτῶν περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Ν.Δ., διὰ τοῦ ὁποίου εἶχεν ἐπικυρωθῆ ἡ σύμβασις μεταξὺ Δημοσίου καὶ τῆς Βιομηχανίας Ἀλουμινίου. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν, ἐναντίον τῆς προτάσεως ἀκυρώσεως τοῦ Ν.Δ. ἄρα ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, δὲν ἐψήφισαν μόνον οἱ βουλευταὶ τότε τῆς πλειοψηφίας, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε., ἀλλὰ καὶ οἱ παρόντες εἰς τὴν ψηφοφορίαν βουλευταὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Βουλευτής, μάλιστα, τότε, τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος μετέχει σήμερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶχεν ὁμιλήσει κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 13ης ἢ 14ης Σεπτεμβρίου 1960, παρόντος τοῦ ἀειμνήστου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων Σοφοκλῆ Βενιζέλου, πρὸς τὴν μνήμην καὶ τὴν γενναιότητα τοῦ ὁποίου θὰ εἶμαι, ἰσοβίως, εὐγνώμων. Καὶ εἶχεν εἴπει, ὁμιλῶν ὁ βουλευτὴς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁμιλῶν ἐξ ὀνόματος τοῦ Κόμματος: «Ἐὰν πεισθῶμεν ἐκ τῆς συζητήσεως, ὅτι ἡ σύμβασις προστατεύει τὸ ἀληθὲς συμφέρον τοῦ Δημοσίου, θὰ ψηφίσωμεν ὑπέρ, καὶ ἐψήφισαν ὑπὲρ οἱ παρόντες καὶ ὁ ὁμιλήσας εἰς τὴν Βουλήν, παριστάμενος τότε κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει, ὅτι θὰ ἐπείσθησαν καὶ ἐκεῖνος καὶ οἱ παρόντες, ὅτι προστατεύει τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἡ σύμβασις. Εἰς ποίαν τιμὴν ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ τὸ ρεῦμα πρὸς τὴν Βιομηχανίαν Ἀλουμινίου, ἀπετέλεσε, βεβαίως, ἀντικείμενον τῶν διαπραγματεύσεων. Καὶ διαπραγματεύσεις διεξήγοντο διὰ τὸ σύνολον τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλουν τότε, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν δύο Ὑπουργῶν, κυρίως τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, καὶ Βιομηχανίας, μετέχοντος, βεβαίως, καὶ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Δ.Ε.Η., ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ ὁ ἐπίσημος σύμβουλος εἰς τὰ θέματα τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας. Εἶχον κάμει τοὺς ὑπολογισμοὺς εἰς τὴν Δ.Ε.Η., εἶχον γίνει διαπραγματεύσεις, εἶχε προταθῆ ἀπὸ τοὺς διαπραγματευομένους τιμὴ 2 μίλς, τοὐτέστιν 6 λεπτῶν τῆς δραχμῆς κατὰ κιλοβατώρα καὶ μετὰ διαφόρους συζητήσεις καὶ διαπραγματεύσεις, ἐπιπόνους, εἶχε φθάσει ἡ προσφορὰ εἰς 3,10 μίλς τοῦ δολλαρίου διὰ τὰ πρῶτα 16 ἔτη τῆς συμβάσεως καὶ 3,60 μὶλς διὰ τὰ ὑπόλοιπα χρόνια, τὰ 34 τῆς διαρκείας τῆς συμβάσεως. Δηλαδή, μέσος ὅρος τιμῆς διὰ τὴν διάρκειαν τῆς συμβάσεως, 3,44 μίλς, ἢ 10,32 λεπτὰ τῆς δραχμῆς. Εἶναι ἀναγκαῖον, κ.κ. βουλευταί, ἀπὸ τὴν ἀρχὴν νὰ διευκρινισθοῦν ὡρισμένα πράγματα. Ἐλέχθη, ὅτι ἡ τιμὴ αὐτὴ εἶναι ἡ χαμηλοτέρα, ἡ ὁποία ποτὲ ἀντεμετωπίσθη. Ὅτι ἡ τιμὴ αὐτὴ ἀποτελεῖ χαριστικὴν παροχήν, ἡ ὁποία κατεσπατάλησε τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον, χάριν τῶν Γάλλων, χάριν τῶν ξένων. Ἔχω εἰς χεῖρας μου ἐργασίαν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας, κ. Ζίγδη, ὑπὸ τὸν τίτλον «ἡ πορεία καὶ προοπτικὴ ἀναπτύξεως τῆς Ἑλληνικῆς Οἰκονομίας, τὸ ὁριστικὸν 5ετὲς πρόγραμμα». Ἔχει ἐκδοθῆ εἰς τὰς Ἀθήνας τὸ 1960. Εἰς τὴν σελίδα 28, γράφει τὰ ἑξῆς, ἐπὶ λέξει: «Τὸ ρεῦμα τῆς Δ.Ε.Η., λόγῳ τοῦ τρόπου χρηματοδοτήσεως τῶν νέων ἔργων, στοιχίζει πολύ». Δὲν ἐγνώριζε τότε ὁ γράφων, ποῖος τόκος θὰ ἐξησφαλίζετο κατόπιν ἀπὸ τὴν D.L.F. «Ἀποκλείει τὴν δυνατότητα ἠλεκτροβόρων βιομηχανιῶν. Ὡς γνωστόν, διὰ τὴν λειτουργίαν βιομηχανίας ἀλουμινίου, ἀπαιτεῖται ρεῦμα πρὸς δέκα λεπτὰ τῆς δραχμῆς κατὰ ὡριαῖον κιλοβάττ». Ἄρα, κατὰ τὸν κ. Ζίγδην, τὸν ἐπικριτὴν τῆς συμβάσεως, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἱδρυθῇ βιομηχανία, ἂν ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος ἦτο ἀνωτέρα τῶν 10 λεπτῶν. Ἄρα, ἐὰν ἐξησφαλίζετο ἡ ἵδρυσις βιομηχανίας καὶ ἡ παροχὴ ρεύματος μὲ 10 λεπτά, αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς χαριστικὴ παροχή, ἀφοῦ μὲ περισσότερο τῶν 10 λεπτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ καὶ νὰ λειτουργήσῃ ἡ βιομηχανία. Εἶναι δυνατόν, κ.κ. συνάδελφοι, νὰ ὑποστηρίξωμεν, ὅτι ἡ βιομηχανία δὲν ἠμπορεῖ νὰ λειτουργήσῃ ἂν πληρώσῃ πάρα πάνω ἀπὸ 10 λεπτὰ καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν συγχρόνως, ὅτι ἐὰν πληρώσῃ 10,30, αὐτὸ ἀποτελεῖ χαριστικὴν παροχὴν εἰς τοὺς Γάλλους; Νὰ μοῦ πῆτε, ὅτι ἀποτελεῖ ζημίαν τῆς Δ.Ε.Η., αὐτὸ νὰ τὸ συζητήσωμεν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγεται, ὅτι ἀποτελεῖ χαριστικὴν προσφοράν. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἡ γνώμη τοῦ κ. Κιτσίκη, εἰς τὴν Νέαν Οἰκονομίαν. Νὰ τὰ πάρωμε μὲ τὴν σειράν. Τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1959, γράφει, ὁ κ. Κιτσίκης: «Ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος, καθίσταται ἀπαγορευτικὴ εἰς τοιαύτας περιπτώσεις, δι’ ὡρισμένας βιομηχανίας, ὅπως διὰ τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ χορηγούμενον ρεῦμα, δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τιμὴν ἀνωτέραν τῶν 10 λεπτῶν». Τεῦχος Ἀπριλίου τοῦ 1959, τὰ «μεγάλα ἔργα χωρὶς οἰκονομικὸν προγραμματισμόν», τοῦ καθηγητοῦ κ. Ν. Κιτσίκη, βουλευτοῦ Ἀθηνῶν. Ἀλλὰ ἐπακολουθεῖ καὶ ἄλλη μελέτη τοῦ κ. Κιτσίκη, τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1960 εἰς τὴν Νέαν Οἰκονομίαν... «Ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος πρέπει νὰ κυμαίνεται μεταξὺ 2–3 χιλιοστῶν τοῦ δολλαρίου ἀνὰ κιλοβατώραν, δηλαδὴ 6–9 λεπτὰ τῆς δραχμῆς». Καὶ προβαίνει καὶ εἰς ἄλλους ὑπολογισμούς. Θὰ τοὺς ἀναγνώσω, διότι ὡς τεχνικὸς εἶναι ἀνεγνωρισμένης φήμης καὶ καθηγητὴς τοῦ Πολυτεχνείου. «Εἰς τὸν Καναδᾶν καὶ εἰς τὴν Νορβηγίαν, ἡ τιμὴ αὐτὴ εἶναι ἀκόμη μικροτέρα κλπ.». «...(Ἀναγινώσκει)...». Τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ συναγωνιζώμεθα τὴν διεθνῆ παραγωγὴν ἀλουμινίου, ἂν ἔχωμεν τὴν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν πρὸς 10,5 λεπτὰ ἀνὰ κιλοβατώραν, ὑπολογιζομένων ὅλων τῶν ἄλλων συντελεστῶν καὶ τῆς εὐκολίας τῆς μεταφορᾶς καὶ τῆς ὑπάρξεως ἐδῶ τῶν κοιτασμάτων τοῦ βωξίτου καὶ τῆς εὐθηνίας τῶν ἐργατικῶν κλπ., κλπ. Μέχρι 10,5 λεπτὰ ἀνὰ κιλοβατώραν, ἠμπορεῖ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν ἀνταγωνισμόν, ἐπειδὴ οἱ Καναδοὶ ἔχουν εὐθηνότερον ρεῦμα, ἀλλὰ πληρώνουν μεταφορικὰ διὰ τὴν μεταφορὰν τῆς πρώτης ὕλης».

§32Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐν συνεχεία, τί λέγει τὸ συμπέρασμα, διότι ἀποκρύπτετε τὴν οὐσίαν.

§33Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Νὰ ἔλθετε νὰ τὸ διαβάσετε εἰς ἄλλο ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἔχει δημοσιευθῆ τὸν Μάϊον τοῦ 1960, τῆς αὐτῆς Ἐπιθεωρήσεως. «Ἡ Ἑταιρεία PESSINEY, τῆς ὁποίας ἀναμένονται προτάσεις, ἵδρυσε τὸ 1957 τὴν μόλις περατωθεῖσαν εἰς EDEA τῶν ἐκβολῶν τοῦ ποταμοῦ SANACA τοῦ CA-MEROUN μεταλλουργίαν ἀλουμινίου, δυναμικότητος 45.000 τόννων ἐτησίως. Ὑδροδυναμικὴ ἐγκατάστασις ἐπὶ τοῦ SANACA παρέχει ἐτησίως ἕνα δὶς τριακόσια ἑξῆντα ἑκατομμύρια κιλοβατώρας, δηλαδή, ὅσα θὰ δώσῃ περίπου ὁ Ἀχελῶος, μὲ τιμὴν 4,2 λεπτῶν τῆς δραχμῆς». Ἀλλὰ θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ κείμενα αὐτά, ἐν καιρῷ. Ἐλέχθη, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν, ἀνέγνωσε τὰ κείμενα τῆς PESSI-NEY, περὶ τῶν τιμῶν, μὲ τὰς ὁποίας αἱ ἄλλαι βιομηχανίαι προμηθεύονται τὸ ρεῦμα. Ἀλλὰ αἱ τιμαί, τὰς ὁποίας ἀνέγνωσεν ὁ κ. Μάρτης, εἶναι ἀνώτεραι ἀπὸ τὰς τιμὰς ποὺ περιέχονται εἰς τὰ φύλλα τῆς Νέας Οἰκονομίας, τὰ ὁποῖα φιλοξενοῦν τὰ ἄρθρα τοῦ κ. Κιτσίκη. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διαπραγματεύσεων, τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, εἶχε τὴν ὑπόνοιαν, εἶχε τὴν ἀμφιβολίαν, εἶχε τὴν ἐπιφύλαξιν, ἴσως ὁ Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, ὅτι ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν τελικῶς εἶχον καταλήξει προσφέροντες οἱ διαπραγματευόμενοι, ἦτο ἐνδεχόμενον, κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη, ὅταν θὰ ἦτο μικροτέρα ἡ τιμή, εἰς 3,10, νὰ ἀφήνῃ ἄνοιγμα ταμειακόν, νὰ προκαλῇ κάποιαν ζημίαν εἰς τὴν Δ.Ε. Η., ἡ ὁποία βεβαίως, θὰ ἐκαλύπτετο κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη. Καὶ ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Δ.Ε.Η. τοὺς λογαριασμοὺς αὐτούς. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ ἐξαπατήσῃ, κ.κ. συνάδελφοι, τὸ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η. καὶ νὰ τὸ παρασύρῃ εἰς μίαν ἀθλίαν ἀπόφασιν καταστρεπτικὴν διὰ τὰ συμφέροντα τῆς Δ.Ε.Η. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ συνεργάτης τοῦ Καραμανλῆ, λέγει στὸν Πεζόπουλο: Γιὰ προσέξατε κύριοι. Διότι ἀπὸ τοὺς λογαριασμούς, ποὺ κάμνετε σεῖς, ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε ζημίαν. Καὶ ἐπανέλαβε τοὺς λογαριασμοὺς ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς καὶ ἐπανέρχεται μετὰ 2–3 ἡμέρας καὶ λέγει: Ὄχι, κ. Ὑπουργέ, ἐγὼ εἶμαι αἰσιόδοξος, δὲν ἔχετε δίκαιον. Οἱ λογαριασμοί σας εἶναι ἀπαισιόδοξοι. Κατ’ οὐδεμίαν περίοδον τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως θὰ προκληθῇ ζημία, ἀπὸ τὴν τιμὴν εἰς βάρος τῆς Δ.Ε.Η. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, σκληροτράχηλος ὅπως εἶναι γνωστόν, ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ τὰς ἀμφιβολίας του. Καὶ μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ πρωτοκόλλου, μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ὑπογραφῆς τῆς ὁριστικῆς συμφωνίας, μέχρι τῆς 27ης Αὐγούστου. Καὶ προκαλεῖ νέαν ἐπιβεβαίωσιν τῆς Δ.Ε.Η., τὴν ὁποίαν παρέχει ὁ κ. Ἀποστολάκης, ὁ ἁρμόδιος διευθυντής, μὲ τὴν ὑπογραφήν του. «Ἡμερομηνία 26.8.60, ἡ Δ.Ε.Η. προβλέπεται, ὅτι θὰ ἐξασφαλισθῇ εἰδικῶς ἐπὶ τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων Ἀχελώου. «... (Ἀναγινώσκει)...». «... Ἡ ἀνὰ KWH τιμὴ ὁρίζεται εἰς 3–6 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου διὰ τὴν περίοδον, ἥτις ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἀποπληρωμῆς τῶν χρεῶν τῆς Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας Ἀλουμινίου, ἐξαιρέσει τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου, ἢ τὸ βραδύτερον ἀπὸ τοῦ 16ου ἔτους τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Κατὰ τὴν προηγουμένην χρονικὴν περίοδον, ἡ ἀνὰ KWH τιμὴ ὁρίζεται εἰς 3,1 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου. Ἡ τιμὴ αὕτη θὰ προσαυξάνεται καὶ κατὰ τὴν περίοδον ταύτην μέχρι 3–6 χιλιοστὰ δολλαρίου, διὰ τῆς εἰς ὄφελος τῆς Δ.Ε.Η. παρακρατήσεως ποσοῦ, ἴσον πρὸς τὰ 15% τοῦ ὑπολειπομένου, ἐνδεχομένως, κέρδους, μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τοκοχρεωλυσίων, τὸν σχηματισμὸν τῶν ὑπὸ τοῦ Νόμου ἐπιβαλλομένων ἀποθεματικῶν, τὴν πληρωμὴν ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου μερίσματος πρὸς 8% καὶ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἀντιστοίχου φόρου. Αἱ συμφωνηθεῖσαι τιμαὶ χρεώσεως τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, διὰ τὴν τροφοδότησιν τῆς Βιομηχανίας Ἀλουμινίου, ἐξασφαλίζουν εἰς τὴν Δ.Ε.Η., ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν κάλυψιν ὅλων τῶν ἐξόδων λειτουργίας καὶ συντηρήσεως τῶν ἱδρυθησομένων νέων, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, εἰδικῶν ἐγκαταστάσεων παραγωγῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν τοκοχρεωλυτικήν, ἐντὸς εἰκοσιπενταετίας, ἐξόφλησιν τῶν δανείων χρηματοδοτήσεως τῶν ἔργων. Δέον νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἡ διάρκεια ζωῆς τῶν ὡς ἄνω ἐγκαταστάσεων παραγωγῆς τῆς Δ.Ε.Η. εἶναι ἀνωτέρα τῶν 40 ἐτῶν. Οὕτω, ἡ Δ.Ε.Η. δυναμένη πλέον νὰ ἐκμεταλλευθῇ κατ’ οἰκονομικὸν τρόπον τὰς μεγαλυτέρας ὑδροδυναμικὰς δυνατότητας τοῦ Ἀχελώου, ἠμπορεῖ νὰ διαθέτῃ εἰς χαμηλὴν τιμὴν τὰς ἀναγκαιούσας ποσότητας ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν μεγάλων βασικῶν ἠλεκτροβόρων, ἠλεκτρομεταλλουργικῶν καὶ ἠλεκτροχημικῶν βιομηχανιῶν. Τί ἄλλο πρέπει νὰ κάμῃ, ὁ Ὑπουργός, ὁ διαπραγματευόμενος τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως; Τί ἄλλο πρέπει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις;

§34Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ μὴ κάμῃ κανένα ἔργον.

§35Κ. ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, διὰ τὸ θέμα τοῦ Ἀποστολάκη;

§36Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Λυποῦμαι πολύ, δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω ἐξαίρεσιν. Θὰ φθάσω εἰς τὸν Ἀποστολάκην καὶ εἰς τὸν Μάρτιον τοῦ 1963. Μὴ ἀνησυχῆτε. Ὑπῆρχεν ἐπὶ πλέον ἡ ἐντολὴ τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ περὶ αὐτῆς ὁμιλοῦν τὰ ἔγγραφα, ὁμιλοῦν καὶ οἱ μάρτυρες. Μάρτυρες ὄχι βεβαίως ἐκεῖνοι, ὡς ἀπεκαλύφθησαν προηγουμένως. Θὰ σᾶς εἴπω περὶ ποίων μαρτύρων πρόκειται, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα. Καὶ ἡ ἐντολὴ τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἦτο. Τὸ ρεῦμα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τὴν Δ.Ε.Η. θὰ διατεθῇ εἰς τὴν βιομηχανίαν, δὲν θὰ ἔπρεπε ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ περιέχῃ ἐπιδότησιν. Δὲν θὰ ἔπρεπε κατὰ κανένα τρόπον νὰ ἐπιφέρῃ ζημίαν εἰς τὴν Δ.Ε.Η. Καὶ ἡ ἐπισήμανσις δὲν ἐγένετο ἅπαξ. Ἐπανελήφθη ἀκόμη καὶ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς ἓξ Ὑπουργῶν οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ παρίσταντο κατὰ τὴν ἐπισήμανσιν αὐτὴν καὶ ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κ. Ζολώτας καὶ ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ κ. Λαμπροῦκος καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ο.Β.Α. κ. Α. Τσάτσος καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖοι ἄλλοι. Καὶ ἐρωτᾶ καὶ πάλιν τὸν Γεν. Διευθυντὴν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. «Κύριε Πεζόπουλε, ἔχετε ἐξασφαλίσει τὰ συμφέροντα τῆς Δ.Ε.Η., ἐπροσέξατε εἰς τὴν τιμήν;». Καὶ ἐπαναλαμβάνει ὁ Πεζόπουλος. Μάλιστα ἔχομεν προσέξει ἀπολύτως. Ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν ἐξησφαλίσαμεν δὲν προκαλεῖ ζημίαν, τοὐναντίον μάλιστα ἐξασφαλίζει κέρδη, ὠφέλη εἰς τὴν Δ.Ε.Η. Πῶς ἀποδεικνύονται αὐτὰ τὰ πράγματα; Θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ὥραν των. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὡμίλησα προηγουμένως περὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Ἀποστολάκη θὰ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀρκετὸν χρόνον πρὸ τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ θέματος τῆς βιομηχανίας τοῦ ἀλουμινίου, τὴν 7.12.1957, ἡ ἐπιχείρησις ἠλεκτρισμοῦ μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ ἀπευθύνει εἰς τὰ Ἑλληνικὰ μεταλλεῖα Α.Ε. ἔγγραφον, διὰ νὰ τοὺς εἴπῃ τὰ ἑξῆς: «Ἀναφερόμενος εἰς τὸ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. ὑπ’ ἀριθ. 1193)ΓΣ)ΚΚ ἐπιστολὴν ὑμῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἀκόλουθα: Διὰ τὴν περίπτωσιν τοποθετήσεως τῶν ἐγκαταστάσεων ὑμῶν μέχρις ἀποστάσεως 25 χλμ. ἀπὸ τοῦ ἀτμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου τῆς ΔΕΗ ἐν Πτολεμαΐδι καὶ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τροφοδοτήσεως ἠλεκτρομεταλλουργικῶν κλιβάνων τοῦ τύπου τῆς Ὑμετέρας ἐκμεταλλεύσεως, ἡ ΔΕΗ δύναται νὰ σᾶς προτείνῃ τιμολόγιον παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, τὸ ὁποῖον θὰ καταλήξῃ εἰς συνολικὸν κόστος κατὰ καταναλισκομένην καθ’ ἕκαστον μῆνα κιλοβατώραν ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας περίπου 0,19 δρχ. Ἡ τιμὴ αὕτη θὰ πραγματοποιηθῇ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ἡ συναφθησομένη μεταξὺ ὑμῶν καὶ ἡμῶν ὡς ἀπορροφουμένη ὑπὸ τῶν ἐγκαταστάσεων ὑμῶν ἰσχὺς θὰ εἶναι 12.000 KW, ἡ δὲ ἐλαχίστη κατανάλωσις ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας κατὰ τὴν διάρκειαν ἑνὸς ἔτους δὲν θὰ εἶναι μικροτέρα τῶν 100.000.000 κιλοβατωρῶν. Τὰ τιμολόγια τῆς ΔΕΗ εἶναι ἐκπεφρασμένα εἰς δραχμὰς δὲν δύναται δὲ νὰ ἀναληφθῇ ὑπ’ αὐτῆς οὐδεμία ὑποχρέωσις διὰ δέσμευσιν εἰς ξένον νόμισμα». Αὐτὰ λέγει, κύριοι βουλευταί, ἡ ΔΕΗ τὸ 1957. Πρὶν ἐξασφαλίσῃ τὴν εὐθηνὴν ἐνέργειαν τοῦ Ἀχελώου καὶ πρὸς ἐπιχείρησιν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο πελάτης 100 ἑκατομμυρίων κιλοβατωρῶν. Καὶ τῆς ἔλεγε: Καθορίζω τὴν τιμὴν εἰς δραχμὰς μάλιστα, ὄχι εἰς δολλάρια. Σοῦ προσφέρω μὲ 19 λεπτὰ διὰ 100 ἑκατομμύρια κιλοβατώρας. Καὶ μετὰ 3 ἔτη, τὸ 1960 ἀπευθύνεται εἰς τὴν Ἑταιρίαν τοῦ Ἀλουμινίου διὰ 800 ἑκατομμύρια κιλοβατώρας, 8 φορὰς παραπάνω κατανάλωσιν ἀπὸ ἐκείνην, περὶ τῆς ὁποίας ἐπρόκειτο τὸ 1957 καὶ ὅταν ἔχουν ἐξασφαλισθῆ αἱ προϋποθέσεις εὐθηνῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας καὶ ὅταν ἡ συνομολόγησις τῆς τιμῆς γίνεται εἰς δολλάρια. Διὰ νὰ τῆς εἴπουν, ὅτι σοῦ προσφέρομεν τὴν κιλοβατώραν μὲ 10.32 λεπτά. Ἀλλὰ ὅλα αὐτὰ εἶναι παράδοξα, ὕποπτα, ἀποδεικτικὰ δολίας προαιρέσεως, δηλωτικὰ ἀπάτης εἰς βάρος τῆς ΔΕΗ πρὸς τὸ συμφέρον τῶν ξένων, οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργήσουν βιομηχανίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι τιμὴ ἀνωτέρα τῶν 10 λεπτῶν ἦτο ἀπαγορευτικὴ καὶ κατὰ τὸν κ. Ζίγδην καὶ κατὰ τὸν κ. Κιτσίκην. Ἀλλὰ μήπως, κ. συνάδελφοι, τὴν 1.12.1963 εἰς συνέδριον μηχανολόγων εἰς τὸ Ναύπλιον, παρουσίᾳ τοῦ σημερινοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας, ὁ τότε Γενικὸς Δ)ντὴς τῆς ΔΕΗ κ. Καλλίνσκης δὲν ἐξήγγειλεν, ὅτι ἡ ΔΕΗ ἔχει ὑπὸ μελέτην καὶ θὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν βιομηχανικὸν τιμολόγιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ἀπὸ τὰ εὐθηνότερα τῆς Εὐρώπης; Μήπως δὲν εἶναι βέβαιον ἀπολύτως καὶ δὲν πρέπει εἰς τὴν ἔκθεσιν, τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς μειοψηφίας διαπιστωμένον, ὅτι ἡ ΔΕΗ ἀπὸ τὰ 1962 καὶ ἐνωρίτερον ἔχει μελετήσει νέα τιμολόγια, τὰ ὁποῖα ἐξησφάλιζαν τιμὴν χορηγήσεως τοῦ ρεύματος πολὺ χαμηλοτέραν ἀπὸ τὰ ἐπίπεδα, εἰς τὰ ὁποῖα εὑρίσκεται σήμερον; Λέγεται μὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ζημιωθῇ ἡ ΔΕΗ ἀπὸ τὴν τιμήν, ἡ ὁποία συνωμολογήθη; Θὰ ἠδύνατο, κ. βουλευταί, νὰ δοθῇ ἀπάντησις εὐθέως καὶ εὐχερῶς. Αὐτὸ εἶναι θέμα τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Ἂν ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τῆς ΔΕΗ ἐψεύσθη, ἂν ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τῆς Δ.Ε.Η., κατὰ τὴν ἐπιεικεστέραν κρίσιν ἐπλανήθη εἰς τοὺς ὑπολογισμούς του, δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Καραμανλῆς, οὔτε ὁ Μάρτης, ἀφοῦ ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐκρίθη ἀθῶος ἀπὸ τὴν Βουλήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν λόγον, διότι ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς Πεζόπουλος ἔσφαλεν, οὔτε νὰ θεωρηθοῦν, ὅτι τὸν ἐχρησιμοποίησαν ὡς μέσον ἐξαπατήσεως τῆς ΔΕΗ. Διὰ νὰ ὠφελήσουν ποῖον; Θὰ ἠδύνατο, λοιπόν, νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ ἀπάντησις. Ἀλλὰ ὑπάρχουν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν αἴρουν, ἂν ὑπάρχουν εὐθῦναι εἰς οἱονδήποτε κεφάλαιον ἄλλο, τὴν εὐθύνην τοῦ Πεζοπούλου ἢ τινὸς ἄλλου εἰς τὴν ΔΕΗ. Ὑπάρχει, κ. συνάδελφοι, ἡ ἐπίσημος διαπίστωσις τῆς ΔΕΗ, ἡ περιλαμβανομένη εἰς τὴν εἰσήγησιν περὶ ἀλουμινίου τοῦ Ἀρεοπαγίτου κ. Παπαϊωάννου, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη τὸ πόρισμα τῶν τριῶν δικαστικῶν. Τί λέγει ἡ ἐργασία αὐτὴ τῶν τεχνικῶν τῆς ΔΕΗ; Πρῶτον διὰ τὸ ρεῦμα Καστρακίου, μέσον κόστος ρεύματος εἰς μὶλς μετὰ τῆς δαπάνης διασυνδέσεως καὶ μεταφορᾶς τοῦ ρεύματος κατὰ κιλοβατώραν 4,34 μίλς.

§37Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι τὸ ἀπόλυτον κόστος, ὅπως τὸ ὠνόμασαν οἱ πλειοψηφοῦντες τῆς Ἐπιτροπῆς.

§38Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κρεμαστὰ Ἀχελώου, παραγωγὴ 1 δισεκ. 600 ἑκατομμ. κιλοβατώρας. Ἀπόλυτον κόστος ὅπως προτιμᾶτε....

§39Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι ὅρος τὸν ὁποῖον εἰσήγαγε τὸ πόρισμα τῶν πλειοψηφούντων μελῶν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§40Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κόστος 3,24 μὶλς κατὰ κιλοβατώραν. Τραγικὴ εἶναι, κ.κ. βουλευταί, ἡ διάψευσις τῶν ἐπικρίσεων. Ἀλλὰ τὶ πταίουν οἱ κατηγορούμενοι καὶ οἱ ἐλεγχόμενοι Ὑπουργοί; Ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐπιτύχουν τὰ ἔργα καὶ εἰς τὸ Καστράκι καὶ εἰς τὰ Κρεμαστὰ καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸν Ἀχελῷον 1600 ἑκατομ. κιλοβατώρας μὲ 3,24 μὶλς καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸ Καστράκι 800.000 κιλοβατώρας μὲ 4,34 μίλς. Διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ γίνεται ἡ ἔκθεσις τῆς ΔΕΗ καὶ νὰ καλῆται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀποθαυμάσῃ τὸ ἔργον τῶν Κρεμαστῶν, διὰ τὸ ὁποῖον ἄλλοι ἐμόχθησαν καὶ τώρα καλοῦνται νὰ δώσουν λόγον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ). Καὶ νὰ δημοσιεύεται εἰς τὰς ἐφημερίδας ἡ φωτογραφία αὐτὴ μὲ τὴν λεζάντα: «Εἰς τὰ Κρεμαστὰ τοῦ Ἀχελώου ὅπου κατασκευάζεται τὸ μεγαλύτερον ὑδροηλεκτρικὸν ἔργον τῆς Ἑλλάδος...», διὰ τὸ ὁποῖον καλεῖται νὰ λογοδοτήσῃ ὁ Καραμανλῆς, «...ἡ ἐργασία συνεχίζεται ἀδιάκοπα ὁλόκληρον τὴν νύκτα ὑπὸ τὸ φῶς ἰσχυροτάτων προβολέων. Σ’ ὅλα τὰ τμήματα τοῦ ἔργου... (ἀναγινώσκει)... τὸ θέαμα εἶναι φαντασμαγορικόν». Μὰ μήπως δὲν εἶναι φαντασμαγορικὴ καὶ ἡ συζήτησις, τὴν ὁποίαν κάμνομεν ἡμεῖς ἐδῶ πέρα διὰ τὸν ὑπεύθυνον τοῦ ἔργου αὐτοῦ; «Τὸ φράγμα Βασιλεὺς Παῦλος, τὸ ὑψηλότερον γεώφραγμα τῆς Εὐρώπης, διαγράφεται μὲ τὸν ὄγκον του ἐπιβλητικόν, ὅπως ἐπίσης καὶ ὁ ὑπερχειλιστὴς τοῦ φράγματος δεξιά... (ἀναγινώσκει)...». «Ἡ τεχνητὴ λίμνη τῶν Κρεμαστῶν θὰ ἔχῃ χωριτικότητα 4.700.000.000 κυβικὰ μέτρα (110 φορὲς μεγαλύτερη ἀπὸ τὴν Λίμνην τοῦ Μαραθῶνος). Ὁ ὑδροηλεκτρικὸς σταθμὸς τῶν Κρεμαστῶν θὰ ἀρχίσῃ νὰ λειτουργῇ ἐντὸς τοῦ ἔτους ... (ἀναγινώσκει)...». Ὅ,τι κατηνάλωσεν εἰς ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν ἡ Ἑλλὰς τὸ 1964 θὰ τὸ δώσῃ τὸ 1966 μόνον τὸ ἔργον τῶν Κρεμαστῶν. Καὶ τὴν ὥραν αὐτὴν ποὺ συζητοῦμεν ἡμεῖς ἐδῶ, βεβαίως ὅπως γράφει ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῆς μειοψηφίας, εἰς τὴν Βοιωτικὴν ἀκτὴν τοῦ Κορινθιακοῦ ἔχει ὑψωθῆ καὶ τὸ ἐργοστάσιον τῆς βιομηχανίας τοῦ Ἀλουμινίου. Ἔχει διαμορφωθῆ ὁ λιμήν, ἔχουν διανοιχθῆ οἱ δρόμοι τῆς προσπελάσεως καὶ ἐντὸς ὀλίγου χρόνου θὰ λειτουργήσῃ καὶ τὸ ἐργοστάσιον. Καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον καλεῖται ὁ δημιουργὸς νὰ καθήσῃ εἰς τὸ σκαμνὶ καὶ νὰ λογοδοτήσῃ διότι ἐδημιούργησε τὸ ἔργον. Ἀλλὰ εἴπομεν, 3,24 μὶλς προσδιορίζει ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς ΔΕΗ τὸ ἀπόλυτον, ἢ τὸ μέσον κόστος εἰς τὰ Κρεμαστὰ καὶ 4,34 εἰς τὸ Καστράκι. Ἀλλά, κ. κ. συνάδελφοι, τὸ μέσον κόστος ὑπολογίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δαπανῶν ἐκμεταλλεύσεως. Καὶ εἰς τὰς δαπάνας ἐκμεταλλεύσεως ὑπολογίζεται φυσικὰ πρῶτα–πρῶτα ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ κεφαλαίου. Τὸ ὅλον ἔργον ἔχει ἐκτελεσθῆ μὲ δάνεια, κεφάλαια καὶ πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῇ τὸ κεφάλαιον τὸ διατεθέν. Καὶ ὑπολογίζεται τόκος πρὸς 6%. Ἀλλὰ ὁ μέσος τόκος τῶν ἔργων αὐτῶν, ἀτυχῶς διὰ τοὺς ἐπικριτὰς τῆς συμβάσεως, εὐτυχῶς διὰ τὸ ἔργον καὶ διὰ τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας, εἶναι 5%. Διατί; Διότι 3,5% εἶναι ὁ τόκος τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου 6,5% εἶναι ὁ τόκος τοῦ ἐσωτερικοῦ ὁμολογιακοῦ δανείου. Καὶ ὁ μέσος τόκος εἶναι 5%. Ὑπάρχει καὶ ἓν κεφάλαιον, ἕνα δάνειον 6.000.000 δολλαρίων, μὲ τόκον πολὺ χαμηλότερον τοῦ 3,5%, μὲ τόκον 2,84%, τὸ ὁποῖον ὑποβιβάζει ἀκόμη περισσότερον τὸν τόκον. Ἐὰν μὲ τόκον 6% τὸ κόστος τοῦ ρεύματος, τὸ μέσον, ἢ τὸ ἀπόλυτον κόστος εἶναι 3,24 μὶλς εἰς τὰ Κρεμαστὰ καὶ 4,34 εἰς τὸ Καστράκι, μὲ τόκον 5%, ὑποβιβάζεται τὸ κόστος κατὰ 15– 20% τοὐλάχιστον. Ἀλλὰ πρόκειται ὅπως εἴπομεν, περὶ τοῦ μέσου κόστους ἢ τοῦ ἀπολύτου κόστους. Καὶ διατυπώνεται ἡ ἀπορία, καλά, θὰ δίδῃ ἡ ΔΕΗ φθηνὸ τὸ ρεῦμα εἰς τὸ ἀλουμίνιον καὶ θὰ χρεώνῃ τοὺς μουζίκους τῆς ὑπολοίπου Ἑλλάδος μὲ ἀκριβὸ τὸ ρεῦμα; Ἔ, κ.κ. συνάδελφοι, ἔχει κατ’ ἐπανάληψιν εἰπωθῆ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὥστε δὲν θὰ ἔπρεπε πλέον νὰ χρῄζῃ ἀπαντήσεως. Ἀλλὰ βλέπω, ὅτι ἐπανέρχονται ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Καὶ θὰ καταφύγω πρὸς μεγάλην μου θλῖψιν μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, νομίζω καὶ ὁ κ. Ἰορδάνογλου ἐδῶ, μεθ’ ὅσα εἶπε καὶ προχθὲς ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ἀλλὰ καὶ τὸν Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον τοῦ 1965 διὰ νὰ καταστήσῃ σαφὲς τὸ πρᾶγμα, ὅτι ὅταν πληρώνῃ κανεὶς τιμὴν μικράν, ἀλλὰ χρησιμοποιεῖ τὴν ἐγκατάστασιν ὁλόκληρον τὸ 24ωρον, σημαίνει, ὅτι πληρώνει κατὰ τρόπον δίκαιον καὶ ἴσον ἀναλόγως τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον χρησιμοποιεῖ τὴν ἐγκατάστασιν. Καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος χρησιμοποιεῖ τὴν ἐγκατάστασιν μόνον 2 ἢ 3 ὥρας τὴν ἡμέραν, εἰς ὥρας αἰχμῆς, διὰ νὰ λειτουργήσῃ τὴν κουζίνα του καὶ αὐτὸς πληρώνει κατὰ τρόπον δίκαιον καὶ ἀνάλογον μὲ τὴν συμμετοχήν του, διότι ἀφήνει ἐν ἀχρηστίᾳ τὰς ἐγκαταστάσεις. Διότι πρέπει καὶ αὐταὶ νὰ συντηροῦνται καὶ νὰ πληρώνῃ τὸ τοκοχρεωλύσιον, ἐνῷ μένουν ἐν ἀχρηστίᾳ τὸν ὑπόλοιπον χρόνον, τὰς 20 ὥρας τοῦ 24ώρου. Καὶ ἀναγκάζομαι νὰ προέλθω εἰς ἁπλούστευσιν τοῦ πράγματος. Νὰ καταφύγω εἰς τὴν σούσταν ἢ ἐὰν θέλετε εἰς τοὺς καιροὺς τῆς μηχανοκινήτου μεταφορᾶς μας, νὰ καταφύγω εἰς τὸ αὐτοκίνητον. Ἐὰν ἔχῃ κανεὶς ἓν αὐτοκίνητον διὰ τὸ ὁποῖον πληρώνει τὰ γραμμάτια τῆς ἐξοφλήσεως καὶ τὴν συντήρησιν καὶ τὸ γκαρὰζ εἰς τὸ ὁποῖον σταθμεύει τὸ αὐτοκίνητον καὶ τὸ χρησιμοποιεῖ ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος διὰ νὰ πηγαίνῃ εἰς τὴν ἐξοχὴν δι’ ἀναψυχήν, βεβαίως τὸ κόστος τῆς διαδρομῆς αὐτῆς θὰ εἶναι ὑψηλόν, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἀνάλογον μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον χρησιμοποιεῖ τὸ αὐτοκίνητόν του. Διότι ἐνῷ θὰ πρέπει νὰ ἐξοφλῇ τὰ γραμμάτιά του, ἐνῷ θὰ πρέπει νὰ πληρώνῃ τὸ γκαράζ, νὰ πληρώνῃ τὴν συντήρησιν, ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος θὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ. Ἐὰν ἄλλος τις ἔχῃ τὸ ἴδιον αὐτοκίνητον, πληρώνει τὰ ἴδια γραμμάτια, τὴν ἰδίαν συντήρησιν, τὸ ἴδιον γκαράζ, ἀλλὰ τὸ χρησιμοποιεῖ καθημερινῶς διὰ νὰ πηγαίνῃ καὶ αὐτὸς καὶ ὅλα τὰ μέλη τῆς οἰκογενείας του ἢ μία ὁμὰς τῶν ἐργαζομένων εἰς τὸ ἐργοστάσιόν του καθημερινῶς, τὸ κόμιστρον τὸ ἰδικόν του δὲν θὰ εἶναι εὐθηνότερον; Καὶ δικαίως δὲν πρέπει νὰ εἶναι εὐθηνότερον δι’ ἑκάστην διαδρομήν; Δὲν θὰ κατανέμωνται αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι βαρύνουν τὸ αὐτοκίνητον διὰ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ χρέους τῆς ἀγορᾶς, διὰ τὴν συντήρησιν, διὰ τὰς ἄλλας ὑποχρεώσεις, δὲν θὰ βαρύνουν τὰς πολλὰς μεταφοράς, διὰ τὰς ὁποίας χρησιμοποιεῖται τὸ αὐτοκίνητον; Εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι ἄδικος ἡ ἐπιβάρυνσις εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς; Ἕκαστος ἐπιβαρύνεται κατὰ τὸν τρόπον τῆς χρησιμοποιήσεως διὰ τὰ γενικὰ ἔξοδα. Καὶ ἐπὶ πλέον καταβάλλει τὰ καύσιμα.

§41Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Τὸ Τ3 δὲν τὸ πληρώνομεν εὐθηνότερον ἀπὸ τὸ ρεῦμα τὸ φωτιστικόν;

§42Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Βεβαιότατα.

§43Ι. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ὅταν ὑπάρχῃ ἐργασία δὲν ἔχει σημασίαν αὐτὸ ποὺ εἴπατε.

§44Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Λυποῦμαι πάρα πολὺ ἐὰν μεθ’ ὅλα ὅσα ἐλέχθησαν ὑπάρχῃ ἀπορία εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἐλέχθη, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἕκαστος πληρώνει κατὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον χρησιμοποιεῖ τὸ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα καὶ πληρώνει κατὰ τρόπον δίκαιον καὶ ἀνάλογον τοῦ τρόπου τῆς χρησιμοποιήσεως, χωρὶς οὐδεὶς νὰ ἐπιδοτῇ. Καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ, τέλος τις ὁ ἐπιδοτῶν, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος χρησιμοποιεῖ περισσότερον τὰς ἐγκαταστάσεις, ἐπιδοτῶν χάριν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τὰς χρησιμοποιεῖ μόνον δι’ ὡρισμένας ὥρας, κατὰ τὰς ὥρας τῆς αἰχμῆς, ὅταν ὅλος ὁ πληθυσμὸς ἐπιδιώκῃ νὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν, τὸν αὐτὸν ἀκριβῶς χρόνον. Καὶ νομίζω, ὅτι πλέον ἔχει γίνει σαφὲς τὸ πρᾶγμα, ὅτι ὅταν μὲ διαπίστωσιν ἐπίσημον τιμῆς 3,24 καὶ 4,34 τόκον 6% μέσον κόστος καὶ μὲ τιμὴν πολὺ κάτω τῶν 3 μὶλς μὲ τόκον 5% μέσον κόστος ἢ ἀπόλυτον κόστος, ἀφοῦ ἐπεκράτησεν αὐτὸς ὁ ὅρος εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκρίνεται ἡ ΔΕΗ καὶ νὰ πραγματοποιῇ κέρδος, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται λόγος, ὅτι ἡ τιμὴ ἡ συμφωνηθεῖσα τὸ 1960 δημιουργεῖ ζημίαν εἰς τὴν ΔΕΗ; Εἶπον, ὅτι καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἐδημιούργει ζημίαν, δι’ αὐτὴν θὰ ἔπρεπε νὰ λογοδοτήσουν οἱ ὑπεύθυνοι διαχειρισταὶ καὶ οἱ εἰδικοὶ διὰ τὰ τεχνικὰ θέματα. Εἴδομεν ὅμως πῶς ἔγινε καὶ ἡ ἐπικύρωσις τῆς συμφωνίας. Βεβαίως, θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς ἔχει δώσει ἐξήγησιν σαφῆ τοῦ λόγου, διὰ τὸν ὁποῖον ἐζήτει ἄλλοτε 4, ἄλλοτε 4,5 καὶ ἄλλοτε 5. Ὑπάρχει ἔγγραφόν του τοῦ 1957, εἰς τὸ ὁποῖον λέγει διὰ περισσὴν ἀσφάλειαν ζητοῦμεν αὐτὰ τὰ ποσά. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἐξετάσωμεν ἐκ τοῦ σύνεγγυς ποία θὰ εἶναι ἡ πραγματικὴ κατάστασις καὶ ἐλέγοντο αὐτὰ πρὶν ἐξασφαλισθῇ ἡ εὐθηνὴ χρηματοδότησις καὶ ἡ εὐθηνὴ ἐνέργεια τοῦ Ἀχελώου. Εἶπον, ὅτι εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου πρόκειται νὰ παρασχεθῇ ρεῦμα ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν ἐργοστασίων Ἀχελώου. Ἐλέγετο μάλιστα κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Πεζοπούλου, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ καὶ συνδυασμὸς καὶ θερμικοῦ ἐργοστασίου. Αὐτὸ δὲ λέγεται καὶ εἰς τὸ ἔγγραφον πρὸς τὸν Ὑπουργὸν Βιομηχανίας καὶ εἰς τὸ σημείωμα πρὸς τὸν Φλαμπουριάρην, νομίζω δὲ καὶ πρὸς τὸν πρόεδρον τοῦ Δ.Σ. Ποία ὑπῆρξεν ἡ θέσις, τὴν ὁποίαν ἔλαβον οἱ ἐπικριταί; Ἠρνήθησαν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθοῦν αὐταὶ αἱ τιμαί. Ἐκ τῶν πραγμάτων διεπιστώθη, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ καὶ εὐθηνότερον κόστος. Ἠγωνίσθησαν νὰ ἀποδείξουν, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἐπάρκεια ρεύματος. Διαπιστοῦται, ὅτι ὑπάρχει. Καὶ καλεῖται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ θαυμάσῃ τὴν ἔκθεσιν καὶ νὰ πανηγυρίσῃ. Προσέθεσε προχθὲς ἐξεταζόμενος εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν ὁ καθηγητὴς κ. Κιτσίκης: Ἡ κατασκευὴ τοῦ φράγματος Κρεμαστῶν καὶ ἡ δημιουργία ἐκεῖ τῆς μεγάλης λίμνης ἐναποθηκεύσεως τοῦ ὕδατος, ἀποτελεῖ ρυθμιστικὴν δεξαμενὴν καὶ διὰ τὸ κατάντις φράγμα τοῦ Καστρακίου, κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐξασφαλίζει καὶ ἀπὸ τὸ Καστράκι πλέον παραγωγὴν πρωτοβάθμιον, ἂς μὴ ξενίσῃ ἡ φράσις, δηλαδὴ συνήθη παραγωγὴν τόσων ἑκατομμυρίων κιλοβατωρῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξέφυγον ἴσως τοῦ κ. καθηγητοῦ, ὁ ὁποῖος εἶπεν εἰς τὴν ἀρχήν, ὅτι χρειάζονται 1.000.000.000 κιλοβατῶραι περίπου, παραγωγήν, ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει τὰς ἀνάγκας τῆς βιομηχανίας τοῦ ἀλουμινίου. Διότι τὸ ἐργοστάσιον, τοῦ ὁποίου πανηγυρίζεται τώρα ἡ ἐπικειμένη ἀποπεράτωσις, ἔχει λύσει καὶ ὡρισμένα προβλήματα τοῦ ἄλλου ἐργοστασίου, τοῦ Καστρακίου. Ρυθμίζει τὴν παροχὴν τοῦ ὕδατος καὶ εἰς τὸ ἄλλο ἐργοστάσιον διὰ νὰ ἔχῃ ρυθμισμένην καὶ σταθερὰν τὴν παροχὴν τοῦ ὕδατος καὶ τὸ νέον ἐργοστάσιον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀποδίδῃ σταθερὰν παραγωγὴν ρεύματος καὶ τὸ νέον ἐργοστάσιον, ἀδιαφόρως τῆς ὑδραυλικότητος τοῦ ἔτους καὶ τῆς περιόδου τῆς ἐποχῆς τοῦ ἔτους. Εἶχα τὴν εὐκαιρίαν, κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω διὰ νὰ εἴπω κατὰ ποῖον τρόπον τὸ ἄρθρον 2 τῆς συμβάσεως τῆς εἰδικῆς μεταξὺ τῆς ΔΕΗ καὶ τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου εἶχεν ἐξασφαλίσει, ὅτι δὲν θὰ ἐτίθετο εἰς ἰσχὺν ἡ σύμβασις ἐκείνη, ἐὰν προηγουμένως δὲν ἐκυροῦτο διὰ νόμου καὶ δὲν ἐδημοσιεύετο εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως ὁ κυρωτικὸς νόμος τῆς συμβάσεως μεταξὺ Δημοσίου καὶ βιομηχανίας. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου ἐπρόκειτο νὰ παρασχεθῇ τὸ ρεῦμα ἀπὸ τὸν συνδυασμὸν τῶν ἐργοστασίων τοῦ Ἀχελώου. Ἐλέχθη ὅτι τὸ μέσον κόστος ὅλων τῶν ἐργοστασίων τῆς ΔΕΗ καὶ τῶν παλαιῶν καὶ τῶν ὑδροηλεκτρικῶν καὶ τῶν θερμικῶν καὶ τοῦ Ἀλιβερίου καὶ παντὸς ἄλλου εἶναι ὑψηλὸν καὶ ἑπομένως μὲ τὸ μέσον αὐτὸ κόστος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ ἀζήμιος παροχὴ εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου μὲ τὰς συνομολογηθείσας τιμάς. Καὶ ἔχει λεχθῆ κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι διὰ τὴν δημιουργίαν τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν καὶ διὰ τὴν τροφοδότησιν μιᾶς βιομηχανίας ἐθνικῆς σημασίας, ἡ ὁποία θὰ ἀπησχόλει συνεχῶς καθ’ ὅλον τὸ 24ωρον ἐγκατεστημένην ἰσχὺν ἀπὸ 85 ἕως 115 χιλιάδες κιλοβάτ, ἔπρεπε νὰ διατεθῇ εὐθηνὴ ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια. Διότι θὰ ἦτο ἄλλως παράδοξον νὰ ἐπιμένῃ κανεὶς νὰ δημιουργήσῃ βιομηχανίαν ἠλεκτροβόρον μὲ τὰ παλαιὰ ἢ μὲ τὰ δαπανηρὰ ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα τυχὸν ἔχει δημιουργήσει ἢ μὲ τὸ ὑψηλὸν κόστος, τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζεται, διότι τὰ ἐργοστάσια αὐτὰ χρησιμοποιοῦνται εἰς ὥρας αἰχμῆς, διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ρεύματος κατὰ τὰς ὥρας ὅπου ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς ἔχει ἀνάγκην τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, ἐνῷ τὰ ἴδια ἐργοστάσια παραμένουν ἐν ἀδρανείᾳ κατὰ τὰς ὑπολοίπους ὥρας. Καὶ ἔχει γίνει τοῦτο ἀποδεκτὸν ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ διεθνῶς. Καὶ ὁ μάρτυς Ἀγγελᾶτος, μηχανικὸς τῆς ΔΕΗ, ἐξεταζόμενος ἐνώπιον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐν κλιμακίῳ....

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Εἰς τὴν Γαλλίαν πόσον τὸ παίρνει;

§46Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Μὲ διακοπὰς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν γίνεται συζήτησις σοβαρά. Καὶ δὲν θὰ ἐπιτρέψω ἐγὼ εἰς ἑαυτὸν νὰ καταβιβάσω τὸ ἐπίπεδον τῆς συζητήσεως εἰς τὸν τόνον καὶ εἰς τὸ ἐπίπεδον αὐτό. Ὅποιος θέλει, νὰ μὲ διαδεχθῇ καὶ νὰ ἀπαντήσῃ. Ἔλεγε, λοιπόν, ὁ μάρτυς αὐτός, ὁ Ἀγγελᾶτος, ἐξεταζόμενος: Βεβαίως ἡ διεθνὴς βιβλιογραφία, εἶναι ἰδική του ἔκφρασις, δὲν εἶναι ἰδική μου, γνωρίζει περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας διατίθενται ἀποκλειστικῶς πηγαὶ εὐθηνῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰδικῶς διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν βιομηχανιῶν ἐθνικοῦ χαρακτῆρος, ἐθνικοῦ ἐνδιαφέροντος. Ἐτέθη ἡ ἀρχή. Καὶ ὅταν ἦλθεν ἡ σειρά μου, τὸν ἠρώτησα τὴν ἰδίαν καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν, μετὰ τὴν διακοπὴν τῆς ἐξετάσεώς του: Ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ δώσητε μίαν ἀπάντησιν; Ἡ βιομηχανία ἀλουμινίου διὰ τὴν Ἑλλάδα περιλαμβάνεται μεταξὺ τῶν βιομηχανιῶν τοῦ γενικοῦ ἐθνικοῦ ἐνδιαφέροντος, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσατε καὶ διὰ τὰς ὁποίας καὶ ἡ διεθνὴς βιβλιογραφία ἐνδιαφέρεται, παραδέχεται ὅπως ἡ διάθεσις ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας γίνεται ἐξ εἰδικῶν πηγῶν; Κι’ ὁ μάρτυς ὑπεκρίνετο, ὅτι δὲν ἀντελαμβάνετο τὴν ἐρώτησιν. Τὴν ἐπανέλαβα δὶς καὶ τρὶς καὶ εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀναγνώσω τὰς ἐρωτήσεις μου διὰ νὰ ἀποδειχθῇ κατὰ ποῖον τρόπον ἐπεζήτησε νὰ ἀποφύγῃ νὰ δώσῃ ἀπάντησιν συμπληρωματικὴν ἐπὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἴσως ἀθελήτως εἶχεν εἴπει εἰς τὴν πρώτην του ἀπάντησιν. Ἀλλὰ εἴτε τὰ παραδέχεται, εἴτε ὄχι ὁ κ. Ἀγγελᾶτος, εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ εἶναι παραδεδεγμένον τοῦτο γενικῶς. Καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς ἐτέθη ὡς προϋπόθεσις καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Καὶ τὸ Δ. Σ. τῆς Δ.Ε.Η. εἰς ἀπόφασίν του (240Α)60) ληφθεῖσαν τὴν 27.6.60, ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: «Ἀποφασίζει, ἀναθέτει εἰς τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν ....γʹ) τὸ ἐν τῷ σχεδίῳ συμβάσεως μετὰ τῶν ἐν τῇ παραγράφῳ 1 τῆς παρούσης μνημονευομένων ὁμίλων καθοριζόμενον τιμολόγιον εἶναι συνάρτησις τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ παρασχεθησομένη ἐνέργεια θέλει παράγεται ὑπὸ ἐπὶ τούτῳ κατασκευασθησομένων φραγμάτων καὶ σταθμῶν παραγωγῆς, λειτουργούντων μὲ κόστος ἐπιτρέπον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἐν τῷ σχεδίῳ συμβάσεως τιμολογίου». Ἡ προϋπόθεσις αὕτη ἐτέθη σαφῶς εἰς ὅλας τὰς συζητήσεις τοῦ Δ. Συμβουλίου καὶ κατόπιν κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ τὴν Βουλήν. Δὲν ἀπεκρύβη τίποτε. Ρητῶς, σαφῶς καὶ ἀπεριφράστως ἐτέθη ἡ προϋπόθεσις αὐτὴ εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δ. Σ., ὅτι τὸ ρεῦμα θὰ παρέχεται ἀπὸ τὰ εἰδικὰ αὐτὰ φράγματα καὶ τοὺς σταθμούς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ πρὸς τὸ Δ. Σ. τῆς Δ.Ε.Η. βάσει τῆς ὁποίας γίνεται ἡ συζήτησις διὰ τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως τίθεται σαφῶς ἡ προϋπόθεσις: Τὸ ρεῦμα τ. α. δίδεται ἀπὸ τὸ ἔργον τοῦ Ἀχελώου μὲ θερμικὴν ...... (ἀναγινώσκει) ....... Ὑπάρχει, ἐπίσης, τὸ σημείωμα τοῦ Πεζοπούλου πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Δ. Σ. τῆς 26.6.60, τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὸ κόστος πάντοτε ἀπὸ τὰ ἐργοστάσια τοῦ Ἀχελώου. Καὶ λέγει εἰς αὐτὸ ἐν συνεχείᾳ ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς Πεζόπουλος: Ὁ ἴδιος, ἐξ ἐγγυτέρας ἐρεύνης κόστους παραγωγῆς ἐκ τῶν συνδυασμένων τριῶν — τότε — ἐργοστασίων Ἀχελώου, διεπίστωσε τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς εἰς 5–6 μίλλς. Διεπιστώθη ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅτι ὑπερέβαλε. Προσέθεσεν, ὅτι ὑπὸ τὰς συνθήκας παροχῆς εἰς τὸ ἀλουμίνιον, θὰ ἦτο πρέπον καὶ δυνατὸν νὰ δοθῇ τὸ ρεῦμα εἰς τιμὴν μέχρι 3 μίλς. Καὶ ἐξηγεῖ, ὅτι καταλήγει εἰς τοῦτο, διότι ἡ ἐπὶ πλέον ἐνέργεια τῶν ἐργοστασίων θὰ παρείχετο εἰς τὴν κατανάλωσιν εἰς πολὺ ὑψηλοτέραν τιμὴν ὑπὸ συντελεστὴν χρησιμοποιήσεως πολὺ χαμηλότερον, κατὰ τὰς ἐπικρατούσας ἐν τῷ τιμολογίῳ ἐνεργείας ἀρχάς. Κατὰ ταῦτα, ἡ συμφωνηθεῖσα τιμὴ κατ’ οὐδεμίαν περίοδον θὰ εἶναι ζημιογόνος καὶ ἡ εἰκὼν μεταβάλλεται ἄρδην ὡς πρὸς τὰ ὀφέλη τῆς Δ.Ε.Η. Διότι ὑπὸ αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις ἀπὸ τοῦ 16ου ἔτους θὰ συσσωρεύωνται κέρδη μέχρι τέλους τοῦ 50οῦ ἔτους, εἴτε ὑπὸ μορφὴν ἀνυπάρκτων κεφαλαίων, εἴτε ὑπὸ μορφὴν ἀποθεματικῶν ἀποσβέσεων συνολικοῦ ποσοῦ 130 ἑκατομμυρίων δολλαρίων... Δὲν τὰ ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Προτιμότερον ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ κέρδους, μεταξὺ τῶν δύο ἐκτιμήσεων — (ἰδικοῦ του καὶ Ὑπουργείου)... Καὶ ἐπαναλαμβάνω: «Ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἐκτιμήσει της εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της τὸ ἀποτέλεσμα ὑπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ ὄχι ὅσα σᾶς ἀνεκοίνωσα ὡς ἰδικά μου ἀποτελέσματα ὑπολογισμῶν». Δηλαδή, τὰ πλέον αἰσιόδοξα καὶ ἀπολύτως ἱκανοποιητικά. Θὰ ἴδωμεν, ἐὰν αὐτὰ τὰ πράγματα θὰ ἐπιτρέψουν συζήτησιν περὶ ἀπάτης. Διότι, ἐπὶ τέλους, εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ ὁ Πεζόπουλος ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος πρὸς ἐπιτυχίαν τῆς ἀπάτης διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς ἀπόψεις τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ. Εἶναι δυνατόν, ὅμως, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐξαπάτησιν τοῦ Δ. Σ. νὰ ὑπερακοντίζῃ τὰς ἀπόψεις τῶν ἐντολέων του καὶ νὰ ἐμφανίζεται εἰς τὸ Δ.Σ. καὶ νὰ λέγῃ: Αὐτὰ ὑπολογίζει ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ αὐτοὺς τοὺς φόβους διατυπώνει, πλήν, ὅμως, ἐγώ, ὁ ὁποῖος εἶμαι ἐντολεὺς τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν προσπάθειαν ἐξαπατήσεώς σας, ἔχω κάμει ἄλλους ὑπολογισμούς. Καὶ οἱ ὑπολογισμοὶ οἱ ἰδικοί μου, εἶναι πολὺ πλέον αἰσιόδοξοι, ἀπὸ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, τοῦ ὁποίου τὴν ἀπάτην προσπαθεῖ νὰ διευκολύνῃ μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ Δ. Σ. Νομίζω, ὅτι στεροῦνται στοιχειώδους σοβαρότητος αὐταὶ αἱ σκέψεις. Δὲν θὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον, ὅτι δὲν εἶχε δημιουργηθῆ δέσμευσις διὰ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, ἀφοῦ ἀποφασίζον ὄργανον ἦτο τὸ Δ.Σ. καὶ ἀφοῦ μάλιστα ὑπῆρχε καὶ διάταξις, ἡ ὁποία ἐξήρτει τὴν ἀπόφασιν ἀπὸ τὴν ἰσχὺν τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ θὰ σᾶς ἀναγνώσω κείμενον τῆς συνεδριάσεως τοῦ Δ. Σ. Ὁ κ. Φλαμπουριάρης εἶχε λάβει τὴν παράκλησιν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ, ὡς ἰσχυρίζεται, νὰ τὸν ἀναπληρώσῃ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, διότι ὁ Πεζόπουλος ἐπείγετο, ὅπως λέγει, νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὁ κ. Φλαμπουριάρης ἠρνήθη, διότι, ὅπως ἐξήγησεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκτάκτου ἐλέγχου δὲν συνεμερίζετο τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Πεζοπούλου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Μετέσχεν ὅμως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Δ. Σ. ἐπὶ τῆς συμβάσεως παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου ἐκ μέρους τῆς ΔΕΗ. Καὶ εἰς οὐδεμίαν στιγμὴν τῆς συζητήσεως εἰς τὸ Δ. Σ. ἐξεδήλωσεν ἀντίθεσιν ἢ ἀνησυχίαν οἱανδήποτε ὅταν συνεζητοῦντο αἱ οἰκονομικαὶ συνέπειαι τῆς συμβάσεως. Ἀντιθέτως, ὁ κ. Φλαμπουριάρης παρενέβη κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην εἰς ἄλλα θέματα. Εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι ὁ πρῶτος μετὰ τὸν Πεζόπουλον, ὁ Ἀναπληρωτὴς Γενικὸς Διευθυντής, ἐὰν πράγματι εἶχεν ἀνησυχίας, ἐὰν ἐπίστευεν, ὅτι ἡ τιμὴ ἡ συμφωνηθεῖσα ἐξέθετεν εἰς καταστροφὴν καὶ εἰς κινδύνους τὴν Δ.Ε.Η., θὰ παρέμενε σιωπῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως, θὰ ἐλάμβανε τὸν λόγον εἰς ἄλλα θέματα καὶ δὲν θὰ προσεπάθει ἔστω καὶ διὰ μιᾶς φράσεως νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῶν μελῶν τοῦ Δ. Σ. ἐπὶ τοῦ τεραστίου κινδύνου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐξετίθετο ἡ ΔΕΗ διὰ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς συμβάσεως αὐτῆς; Ἢ ἐπὶ τέλους δὲν θὰ ἔπρεπε κατ’ ἰδίαν νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν τοῦ Προέδρου τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἢ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ, ἐὰν εἶχεν ἀνησυχίας πράγματι ὁ ἴδιος; Ἀλλὰ δὲν εἶπε τίποτε. Διὰ τὰς διαπραγματεύσεις καὶ τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως, ὁ Γενικὸς Διευθυντής, ἀπόντος τοῦ τότε Προέδρου Γουναράκη εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἶχε κρατήσει ἐνήμερον τὸν Ἀντιπρόεδρον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου κ. Ἀνάργυρον Δημητρακόπουλον. Αὐτὸ προκύπτει σαφῶς ἀπὸ τὰ Πρακτικὰ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. Δημητρακοπούλου, λέγοντος, ὅτι ἔχει τηρηθῆ ἐνήμερος καὶ ὅτι κατετοπίσθη ἀπὸ τὸν κ. Πεζόπουλον. Ἐξεδήλωσε δυσφορίαν ὁ Πρόεδρος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου κ. Γουναράκης, διότι ἐκλήθη τὴν αὐτὴν ἡμέραν τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον πρὸς συζήτησιν τῆς συμβάσεως καὶ ἐξεδήλωσαν δυσφορίαν καὶ ὡρισμένα ἄλλα μέλη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐξηκολούθει ἡ συζήτησις καὶ ἐπροχώρει ἡ ἐνημέρωσις τῶν μετεχόντων εἰς τὴν συνεδρίασιν καὶ ἡ κατατόπισις αὐτῶν εἰς τὰς λεπτομερείας, τὴν ἔκπληξίν των διαδέχεται ἱκανοποίησις, διὰ νὰ ἐπακολουθήσῃ ὁ ἐνθουσιασμὸς διὰ τὰς διαπιστωθείσας ἐκ τῶν συζητήσεων οἰκονομικὰς συνεπείας τῆς καθορισθείσης τιμῆς παροχῆς τοῦ ρεύματος. Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς ἐδικαιολόγησε τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως καὶ εἶπεν, ὅτι τὸ βράδυ τὸ Σάββατον κατέληξαν εἰς συμφωνίαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναπαυθοῦν καὶ σήμερον φέρουν τὴν σύμβασιν πρὸς ἔγκρισιν. Οὐδεὶς ἀντέλεξεν. Ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν πείθει περὶ τούτου. Ὑπάρχουν τὰ πρακτικὰ εἰς τὴν διάθεσιν ὅλων τῶν βουλευτῶν, διότι ἔχουν κατατεθῆ. Περιλαμβάνονται δὲ καὶ εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ Ἀρεοπαγίτου κ. Παπαϊωάννου. Ἡ συζήτησις ἔκλεισε μὲ ὁμόφωνον ἀπόφασιν ἐπικυρώσεως τῆς συμβάσεως καὶ μὲ πρότασιν τοῦ ἀρχικῶς δυσφοροῦντος Προέδρου νὰ ἐκφρασθοῦν τὰ συγχαρητήρια διὰ τὴν συμφωνίαν. Καὶ ὅταν ἡ πρότασις τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ ἐζήτησε νὰ περιληφθῇ εἰς τὸν κύκλον τῶν δικαιουμένων τῶν συγχαρητηρίων καὶ ὁ ἀναπληρωτὴς κ. Φλαμπουριάρης, ὁ ὁποῖος ἦλθε κατόπιν ὡς μάρτυς ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκτάκτου ἐλέγχου καὶ ἐνώπιον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε, δὲν εὗρεν εἰς τὴν συνεδρίασιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου οὔτε μίαν τυπικὴν δικαιολογίαν διὰ νὰ ἐξαιρέσῃ τὸν ἑαυτόν του ἀπὸ τὰ πρόσωπα, τὰ δικαιούμενα τῶν εὐχαριστιῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου διὰ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶχε ἐπιτελεσθῆ, ἐὰν πράγματι ἐπίστευεν, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἐπροξενεῖτο ζημία καὶ καταστροφὴ μάλιστα εἰς τὴν Δ.Ε.Η. Τὰ πορίσματα τῆς συζητήσεως, εἶχον ὑπερκεράσει διὰ τοὺς γνωρίζοντας ἁπλῶς τὴν Ἑλληνικὴν τὴν προοπτικὴν τῆς εἰσηγήσεως τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς ἀνεφέρθη εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβάλει καὶ εἰς τὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον εἶχε στείλει εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Καὶ εἶπεν περὶ τοῦ Ταμειακοῦ ἀνοίγματος καὶ περὶ τῶν ἀνησυχιῶν τοῦ Ὑπουργοῦ Βιομηχανίας. Καὶ εἶπεν, ὅτι κατὰ τοὺς ἰδικούς του ὑπολογισμοὺς αἱ ἀνησυχίαι τοῦ Ὑπουργοῦ δὲν ἐδικαιολογοῦντο. Καὶ παρέσχε τὴν κατηγορηματικὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Δ.Ε.Η. καὶ τῶν ἰδικῶν του, ἡ ΔΕΗ δὲν θὰ εἶχε ζημίαν κατὰ οὐδεμίαν περίοδον τῆς συμβάσεως, παρὰ τὴν συντηρητικὴν ἐκτίμησιν τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ διευκρίνησεν, ὅτι κατὰ τοὺς γενομένους ὑπολογισμοὺς τὰ κέρδη θὰ ἀνέλθουν σημαντικῶς κατὰ τὴν δευτέραν περίοδον, εἴτε μετὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν δανείων, εἴτε ὅτε ἡ ἐκμετάλλευσις δὲν θὰ βαρύνῃ τὰς ὑποχρεώσεις ἐξυπηρετήσεως κεφαλαίων. Καὶ ἡ συζήτησις διεξήχθη, ὅπως εἶναι γνωστὸν καὶ ὅπως εἶναι εὐχερὲς νὰ διαπιστωθῇ ἀπὸ τὴν ἁπλῆν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν μὲ βάσιν τὴν ἀναγνωσθεῖσαν εἰσήγησιν τοῦ Γεν. Δ)ντοῦ. Εἰς αὐτὴν ὑπάρχουν ὡρισμέναι φράσεις, τὰς ὁποίας θὰ σᾶς ἀναγνώσω διότι ἔχουν ἀναγνωσθῆ μόνον ὡρισμένα ἀποσπάσματα. «Κατὰ πᾶσαν πρόβλεψιν γενομένην παρ’ ἐμοῦ, ἡ τιμὴ τῶν 3,1 MILS, ὄχι 3,6, δὲν θὰ εἶναι ζημιογόνος διὰ τὴν ΔΕΗ, κατ’ οὐδεμίαν περίοδον». Καὶ εἰς ἄλλον σημεῖον λέγει: «Τονίζω καὶ πάλιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κρίνουσα τὰς τιμὰς ταύτας ὡς ζημιογόνους ἔχει ὑπ’ ὄψει της τὰ ἀποτελέσματα τῶν ὑπολογισμῶν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ ὄχι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐν τῇ παρούσῃ μου σᾶς ἀνεκοίνωσα ὡς ἰδικά μου ἀποτελέσματα ὑπολογισμῶν». Καὶ ὑπάρχουν ἀκόμη καὶ αἱ ἑξῆς φράσεις: «Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχετε ἀντίρρησιν εἰς τὴν ἀρχήν, ὅτι ἡ ΔΕΗ πρέπει νὰ συμβάλῃ διὰ χαμηλοῦ τιμολογίου, ἵνα πραγματοποιηθῇ γενικωτέρα ἐπιδίωξις — λέγω τὰ ἑξῆς: Μὲ τὴν τιμὴν τῶν 3,1 καὶ 3,6 μὶλς τοῦ δολλαρίου, ἐγὼ νομίζω, ὅτι κατ’ οὐδεμίαν περίοδον δὲν θὰ ὑποστῇ βλάβην ἢ ζημίαν ἡ ΔΕΗ. Ὁ Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ ἀκόμη, ὅστις εἶναι περισσότερον συντηρητικός, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ἀσφαλείας τῆς ΔΕΗ, ἐδέχθη τοὺς ὑπολογισμοὺς κατὰ τοὺς ὁποίους ἐπὶ μίαν 16ετίαν ἐνδεχομένως νὰ ὑφίσταται ζημίαν, ἡ ὁποία ὅμως θὰ ἀποσβεσθῇ ἀπὸ τοῦ 17ου μέχρι τοῦ 28ου ἔτους, πέραν τοῦ ὅτι ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ χρόνου θὰ ἔχῃ γίνει καὶ ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν δανειακῶν κεφαλαίων. Συνεπῶς, μετὰ τὸ 28ον ἔτος ἡ ΔΕΗ θὰ ἔχῃ ...». Ὁ Πρόεδρος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἔπειτα ἀπὸ ἀνάπτυξιν τῆς ὑποθέσεως, δὶς καὶ τρὶς διεπίστωσε τὴν ἱκανοποίησιν διὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Γεν. Δ)ντοῦ περὶ ταμειακοῦ ἀνοίγματος κατὰ τὴν πρώτην περίοδον. Ὁ Ἀντιπρόεδρος κ. Δημητρακόπουλος κατ’ ἐπανάληψιν διέστειλε τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Γεν. Δ)ντοῦ ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ διὰ νὰ εἴπῃ ἐπὶ λέξει καὶ τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὰ πρακτικά: «Τὸ συμπέρασμα τῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος εἶναι, ὅτι ἡ βιομηχανία ἀλουμινίου πρόκειται νὰ προσφέρῃ πολλὰ εἰς τὸν τόπον». Παραδέχεται ἐν συνεχείᾳ, ὅτι εἶχε κατατοπιστικὰς πληροφορίας ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ἀπὸ τὸν Γεν. Δ)ντὴν καὶ προσθέτει: «Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι διὰ τῶν ἐπιτευχθέντων ὑπὸ τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ ὅρων, ἡ Δ.Ε.Η. μὲ τὰ σημερινὰ δεδομένα οἰκονομικῶς μὲν θὰ εἶναι ἄτρωτος...». Ὑπερθεματίζει ὁ κ. Δημητρακόπουλος εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἀποδόσεως τῶν ἔργων παραγωγῆς ρεύματος καὶ ὑπολογίζει τὴν ζωὴν τῶν ἔργων τοῦ πολιτικοῦ Μηχανικοῦ εἰς 100 χρόνια, προκειμένου νὰ προσδιορίσῃ τὰς ἐτησίας ὑποχρεώσεις καὶ τὰ κέρδη. Καὶ καταλήγει εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως μὲ τὰ ἀκόλουθα: «Παρακαλῶ νὰ κάμω τὴν ἑξῆς σύστασιν. Ἐκ τῶν ὅσων γνωρίζω καὶ ἐκ τῶν συζητήσεών μου μετὰ τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ, ἐὰν αἱ σημεριναί μας συζητήσεις, αἱ καταχωρηθεῖσαι εἰς τὰ πρακτικά, γνωσθοῦν εἰς εὐρύτερον κοινόν, εἶναι ἐνδεχόμενον οἱ συμβασιοῦχοι νὰ φανοῦν ἀπαιτητικώτεροι εἰς τὴν τιμὴν τοῦ ρεύματος». Ὁ κ. Δημητρακόπουλος δὲν εἶναι ἄγνωστος τεχνικός. Ἦτο Καθηγητὴς τοῦ Πολυτεχνείου. Ἦτο Γεν. Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν καὶ Ὑπουργός, καὶ διετέλεσε Πρόεδρος τῆς Δ.Ε.Η. ἀπὸ τὸ 1951–1955 καὶ Ἀντιπρόεδρος τῆς Δ.Ε.Η. ἀπὸ τὸ 1955–1960. Ὁ Γεν. Διευθυντὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κ. Λεβῆς, δὲν ὑπῆρξε φίλος τῆς ΕΡΕ. Καὶ ἐκεῖνος ἐκκινῶν ἀπὸ τὰ πραγματικὰ δεδομένα, ἰδίᾳ δὲ τὰς συντηρητικὰς ἐκτιμήσεις περὶ ταμειακοῦ ἰσοζυγίου τῆς αʹ περιόδου τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, διετύπωσε διαφόρους σκέψεις περὶ τοῦ ὕψους τοῦ κατὰ τὰς ἐκτιμήσεις αὐτοῦ συνολικοῦ ἀνοίγματος, διεπίστωσε τὰς ὑφισταμένας προβλέψεις μεταγενεστέρας ὑπερκαλύψεως, διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὰς ἀκολούθους διαπιστώσεις ἐπὶ λέξει: «Σήμερον πλέον δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ ἐγκαταστήσωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα βιομηχανίαν Ἀλουμινίου, συμπίπτει δὲ τοῦτο μὲ τὰς διεξαγομένας συζητήσεις διὰ τὴν εἴσοδον τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν». Ὁ κ. Λεβῆς ἐλέγχων τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ ἀνοίγματος (κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ) καὶ ἐκκινῶν ἀπὸ τὴν παραδοχὴν ὅτι, πρὸς μείζονα ἀσφάλειαν, ἔκαμε καὶ ὁ ἴδιος ὑπολογισμοὺς μὲ τὸ ἄνοιγμα (ζημίαν) τῶν 8 ἕως 11 ἑκατομ. δολλαρίων κατὰ τὴν πρώτην 16ετίαν, διεπίστωσεν ὅτι τὸ ἄνοιγμα αὐτὸ ἀνέρχεται εἰς 25% τὸ πολὺ ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἔργων καὶ ὅτι τοιοῦτον ποσοστὸν δὲν θεωρεῖται μεγάλον, ἐφ’ ὅσον ἐξασφαλίζεται μακρὰ ἐκμετάλλευσις καὶ κατέληξεν ἐπὶ λέξει: «Ἡ ζημία αὐτὴ τῶν 8–11 ἑκατομ. δολλαρίων εἶναι τόσον μικρά, ὥστε νὰ μὴ γεννῶνται ζητήματα. Κατόπιν αὐτοῦ ἀπὸ οἰκονομικῆς πλευρᾶς δὲν γεννᾶται ζήτημα». Ἀλλὰ τὶ ἄλλο ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν πλευρὰν ἔπρεπε νὰ ἐρευνήσῃ τὴν ἡμέραν ἐκείνην τὸ Δ. Σ. ἀφοῦ εἶχον ἐξασφαλισθῆ αἱ λοιπαὶ προϋποθέσεις καὶ δὲν ἐτίθετο ζήτημα ἐπαρκείας ἐνεργείας διὰ τὸ μέλλον; Ὁ Ναύαρχος Τσάφος, ἐὰν θεωρῆται καὶ αὐτὸς ἄνθρωπος μὲ ἦθος λέγει: «Γεγονὸς ἀνατρέπον τοὺς δισταγμοὺς εἶναι ὅτι ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς εἶναι αἰσιοδοξότερος ἀκόμη τοῦ Ὑπ. Συντονισμοῦ..... Συμφωνῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι πρέπει νὰ ἐγκρίνωμεν τὸ προτεινόμενον συμβόλαιον». Καὶ ὁ Στρατηγὸς Σειραδάκης: «Συμφωνῶ ἀπολύτως διὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ». Καὶ ὁ Στρατηγὸς Σειραδάκης — εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπομνησθῇ ὅτι ὑπῆρξεν ὑποψήφιος τῆς Ε.Κ. κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1964. «... (ἀναγινώσκει)...» — ἀναφερόμενος εἰς τὰς οἰκονομικὰς συνεπείας ὡς ἐκ τῆς συμφωνηθείσης τιμῆς εἶχεν εἴπει: «Συνεπῶς, εἶναι ἀκόμη περισσότερον εὐχάριστος ἡ σύναψις τοῦ συμβολαίου ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν καὶ προϋπολογισμοὶ πλέον αἰσιόδοξοι, οἱ ὁποῖοι λέγουν, ὅτι ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν εἶναι δυνατὸν ὄχι μόνον ζημίας νὰ μὴ ἔχωμεν, ἀλλὰ καὶ κέρδη, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀποσβέσεως τῶν δανειακῶν κεφαλαίων». Λεπτομερεῖς ὑπῆρξαν καὶ αἱ ὁμιλίαι τοῦ κ. Γρ. Πανᾶ, ὅστις ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἔδωσε τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὑπάρχουν διὰ τὸ ἀλουμίνιον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τιμαὶ ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας κάτω καὶ τῶν 2 μίλς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐξετίμησε τὰς ὠφελείας τῆς ΔΕΗ ἐκ τῆς συμφωνηθείσης τιμῆς, εἰπὼν ἐν σχέσει μὲ τὰς διαπραγματεύσεις καὶ τὴν κυβερνητικὴν θέσιν: «Ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, καθ’ ὅσον γνωρίζω, ἀπέκλεισε τὴν περίπτωσιν ἐπιδοτήσεως τοῦ ρεύματος καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ εὐτύχημα.... Δι’ αὐτό, κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ ὅτι αἱ προβλέψεις μας εἶναι καλύτεραι καὶ ἀπὸ τὰς προβλέψεις τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία περὶ τοῦ ὅτι πρέπει νὰ ἐγκρίνωμεν τὸ συμβόλαιον. Ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας ὄχι μόνον εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει νὰ ἐγκρίνωμεν τὴν σύμβασιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν θεωρήσωμεν καὶ ὡς ἀπαρχὴν μιᾶς νέας τάσεως ἐκβιομηχανίσεως τῆς Ἑλλάδος μὲ πολὺ εὐνοϊκὰ ἀποτελέσματα διὰ τὴν χώραν καὶ τὴν ΔΕΗ». Δὲν γνωρίζω, κ. συνάδελφοι, ἐὰν ἔχετε συναντήσει πλέον ἐνθουσιώδη ἀποδοχὴν ἐκ μέρους συλλογικοῦ ὀργάνου οἱασδήποτε ἀποφάσεως οἰκονομικοῦ περιεχομένου. Καὶ ἐὰν μεθ’ ὅλα ὅσα ἐλέχθησαν εἰς τὴν συνεδρίασιν αὐτήν, τῶν ὁποίων τὸ συμπέρασμα ἐπὶ λέξει σᾶς ἀνέγνωσα καὶ ἐὰν μετὰ τὴν ὑπὸ τὸ κράτος ἐκδήλου ἐνθουσιασμοῦ λῆψιν ἀποφάσεως καὶ διατύπωσιν συγχαρητηρίων, ἡ ἀπόφασις ἐκείνη θεωρεῖται ὡς ληφθεῖσα ἐν σπουδῇ καὶ ὡς ἐπιβληθεῖσα εἰς ἀμφιβάλλοντας συμβούλους, μὲ συνέπειαν νὰ μετατεθοῦν αἱ εὐθύναι εἰς Ὑπουργοὺς καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τότε ἀσφαλῶς, ὅπως λέγει καὶ εἰς τὸ πόρισμα τῆς μειοψηφίας της ἡ Ἐπιτροπή, ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα εἶναι ἀπρόσφορος διὰ νὰ ἀποτελέσῃ μέσον συνεννοήσεως καὶ ἐκφράσεως ἰδεῶν μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων. Ἐπιμένω εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἐξετέθησαν βεβαίως κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν συζητήσεων διάφοροι σκέψεις. Ἀλλὰ εἶναι χαρακτηριστικόν, ὅτι οἱ διατυποῦντες τὰς σκέψεις ἐκείνας προήρχοντο ἐν συνεχείᾳ τῆς συζητήσεως εἰς διαπιστώσεις πλέον ἱκανοποιητικὰς καὶ δὲν ἔμεινε οὔτε μία φράσις οἱουδήποτε ὁμιλητοῦ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἄνευ ἀπαντήσεως, μετὰ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ἐθεώρησεν ὁ ἴδιος ὑποχρέωσίν του νὰ προβῇ εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι, μετὰ τὰς δοθείσας ἐξηγήσεις καὶ διευκρινήσεις, εἶχε πεισθῆ περὶ τοῦ συμφέροντος τῆς ΔΕΗ διὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς συμβάσεως ἐκείνης. Ἀλλὰ δὲν ἔληξε, κ. βουλευταί, ὅπως εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ σᾶς εἴπω πρὸ μιᾶς ὥρας καὶ πλέον, ἡ συζήτησις. Καὶ τὸ θέμα ἐπανῆλθεν εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ΔΕΗ. Βεβαίως ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐκτάκτου Ἐλέγχου ἀρεοπαγίτης κ. Παπαϊωάννου μετὰ μεγάλης καὶ ζηλευτῆς ἐπιμελείας ἔχει συγκεντρώσει πᾶν ὅ,τι ἔχει γραφῆ ἐν σχέσει μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Κατὰ κανόνα δὲ ὅ,τι ἔχει γραφῆ ἐναντίον τῆς συμβάσεως. Βεβαίως, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐξετάσῃ ὅλα τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα εἶχον λάβει μέρος εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τῆς συμβάσεως. Δὲν ἐθεώρησε ὅμως ἄξιον ἡ Ἐπιτροπή, ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ τεχνικῶν θεμάτων καὶ παραδέχεται ὅτι «δὲν ἠδυνήθημεν» ἢ «δὲν ἠσχολήθημεν» μὲ τὴν ἐξέτασιν τῶν τεχνικῶν θεμάτων, δὲν ἐσκέφθη νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν ἐπικουρίαν πραγματογνωμόνων εἰδικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαφωτίσουν, ὅπως διαφωτίζουν καὶ τοὺς δικαστὰς εἰς πᾶσαν διαφορὰν προκειμένου περὶ εἰδικῆς ἐμπειρίας τῆς ὁποίας οὗτοι στεροῦνται. Δὲν τὸ ἐθεώρησαν ἄξιον οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐκτάκτου Ἐλέγχου. Γράφει ὅμως καὶ πρέπει νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν, μεταξὺ τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους δικαιολογεῖται μία ὑψηλὴ ἴσως ὑψηλοτέρα τιμὴ ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς τὴν Ἑλλάδα—κάποιος τεχνικὸς (καὶ ἐφιλοξενήθη εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἀρεοπαγίτου). — Ὑπάρχουν ὡρισμένα πλεονεκτήματα διὰ τὴν ἵδρυσιν βιομηχανίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὑπάρχει ὁ βωξίτης ἐπὶ τόπου, ὑπάρχουν τὰ εὐθηνὰ ἐργατικά. Εἶναι γνωστόν, ἀπὸ τοὺς εἰδικοὺς πάντοτε καὶ ὄχι ἀπὸ ἐμὲ τὸν δικηγόρον, ὅτι εἰς τὴν παραγωγὴν ἑνὸς τόννου ἀλουμινίου ἀξίας 500–550 δολλαρίων μόνον κατὰ 30–35 δολλάρια ὑπεισέρχεται ὁ παράγων τῆς ἐργασίας. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ κάποιος ἄλλος σοβαρὸς συντελεστής, εἰς τὸν ὁποῖον πρέπει καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποδώσῃ ἰδιαιτέραν σημασίαν. Τὰ ναῦλα τῆς μεταφορᾶς τοῦ ἀλουμινίου ἀπὸ Καναδᾶ τσὶφ Πειραιᾶ. Καὶ αὐτὰ εἶναι 40–45 δολλάρια κατὰ τόννον. Ὡς ἐάν, κύριοι βουλευταί, οἱ 52.500 τόννοι ἀλουμινίου ἐπρόκειτο νὰ καταναλωθοῦν ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ ἔχωμεν τὴν διαφορὰν τοῦ κόστους τῶν ναύλων ἀπὸ τὸν ἀνταγωνισμὸν τοῦ Καναδικοῦ ἀλουμινίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεβαρύνετο μὲ τὰ ναῦλα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκέρδιζε τὸ Ἑλληνικὸν ἀλουμίνιον. Καὶ τοῦτο, ὅταν εἶναι γνωστόν, ὅτι σήμερον ἡ Ἑλληνικὴ κατανάλωσις ἔχει ἀνέλθει εἰς 3.500 τόννους καὶ ἡ παραγωγὴ τοῦ ἐργοστασίου θὰ ἀποδώσῃ 52.500 τόννους, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι 48.000 τόννοι πρέπει νὰ ἐξάγωνται εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ κατὰ συνέπειαν ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει τὸ πλεονέκτημα τῶν ναύλων, τοὺς ὁποίους θὰ ἐκερδίζαμεν ἐκ τῆς μεταφορᾶς ἀπὸ τὸν Καναδᾶν, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἡ ἐπιβάρυνσις τῶν ναύλων τοῦ προϊόντος, τὸ ὁποῖον θὰ φεύγῃ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα πρὸς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἔτυχε τῆς προσοχῆς τοῦ ἀξιοτίμου συντάκτου τῆς εἰσηγήσεως καὶ περιελήφθη αὐτούσιον. Εἶναι χαρακτηριστικόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι οὐδὲν μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἐζήτησεν ἀναβολὴν ἐπὶ τῆς λήψεως ἀποφάσεως. Καὶ ὑποθέτω, ὅτι ἡ προσωπικότης τῶν μελῶν, τὰ ὁποῖα μετεῖχον τῆς συζητήσεως ἐγγυᾶται, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ Δημητρακόπουλος, ὁ Λεβῆς, ὁ Πανᾶς, ὁ Κόλλιας, ὁ Σειραδάκης, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν τόσον ἐπιπολαίως νὰ προχωρήσουν εἰς τὴν λῆψιν ἀποφάσεως, ἐὰν εἶχον δισταγμοὺς καὶ θὰ ἦτο εὐχερὲς νὰ εἴπουν, ὅτι θὰ ἀναβάλωμεν ἐπὶ δύο ἡμέρας, διὰ νὰ μελετήσωμεν πληρέστερον τὴν ὑπόθεσιν. Ἐλάχιστοι ἐθεωροῦντο φίλοι τῆς τότε Κυβερνήσεως. Καὶ πλεῖστοι ἦσαν τοποθετημένοι εἰς τὴν ἀντίπαλον πολιτικὴν παράταξιν. Ὑπάρχει καὶ μία περικοπὴ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Λεβῆ, ἡ ὁποία ἐξηγεῖ, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ εἶχε λήξει ἐνωρίτερον ἐὰν ἡ εἰσήγησις τοῦ κ. Πεζοπούλου ἦτο περισσότερον λεπτομερής. Λέγει ὁ κ. Λεβῆς, ὅτι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον κατηνάλωσε τόσην ὥραν, διότι ἡ εἰσήγησις δὲν ἦτο πλήρως λεπτομερειακή. «... (ἀναγινώσκει)...». Ἡ ἄποψις ὅτι οἱ σύμβουλοι ἐξηναγκάσθησαν διὰ νὰ ἀποφασίσουν τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, νὰ συζητηθῇ, προκειμένου περὶ προσωπικοτήτων τῶν ὀνομάτων, τὰ ὁποῖα προηγουμένως ἐμνημόνευσα; Καὶ τὶ ἦτο δυνατὸν νὰ διακινδυνεύσῃ ὁ Δημητρακόπουλος, ἐὰν ἠρνεῖτο τὴν ἑσπέραν ἐκείνην τὴν ἐπικύρωσιν, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης;

§47Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Διατί ἀπευθύνεσθε εἰς ἐμέ;

§48Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Διότι ἐκπροσωπεῖτε τὴν ἔννοιαν τῆς Δικαιοσύνης.

§49Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν ἐκπροσωπῶ τίποτα. Δὲν παρίσταμαι ὡς Ὑπουργός. Παρακολουθῶ τὴν συζήτησιν ὡς ἁπλοῦς βουλευτής. Σᾶς παρακολουθῶ μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ δὲν μοῦ ἔχει διαφύγει καμμία φράσις σας.

§50Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Σᾶς εὐχαριστῶ. Τί θὰ διεκινδύνευεν ὁ Δημητρακόπουλος ἐὰν ἐζήτει μίαν ἀναβολὴν ἡμερῶν; Θὰ τὸν ἔπαυεν ὁ Καραμανλῆς; Καὶ αὐτὸ θὰ ὑπελόγιζεν ὁ στρατηγὸς Σειραδάκης ἢ ὁ ναύαρχος Τσάφος, ἢ ὁ Πρόεδρος τοῦ Χρηματιστηρίου Ἀξιῶν Ἀθηνῶν; Θὰ ὑπελόγιζον τὴν ἀποζημίωσιν τῶν 1.500 ἢ 2.000 δραχμῶν, ὡς μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, μὴ πλήρως ἀπασχολουμένων; Τί θὰ διεκινδύνευον ὅλοι αὐτοὶ ἐὰν ἔλεγον, ὅτι δὲν ἐπείσθημεν καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ νὰ μᾶς δώσητε πλείονα στοιχεῖα, διὰ νὰ μορφώσωμεν ἀσφαλῆ γνώμην περὶ τὸ θέμα; Ἀλλὰ ὑπάρχει ἐπιβεβαίωσις, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς νέαν συζήτησιν ἐνώπιον τοῦ Δ. Σ. Καὶ δὲν μνημονεύεται εἰς τὸ πόρισμα τοῦ ἐκτάκτου ἐλέγχου. Μολονότι συνεζητήθη εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 24.11. 1960 ἐν τῷ Δ. Σ. τῆς ΔΕΗ μετὰ μῆνας 5, ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐπικυρώσεως συμβάσεως, γενομένης τὴν 24)7 καὶ συνέρχεται καὶ πάλιν τὸ Δ. Σ. μετὰ 5 μῆνας καὶ ἀκολουθεῖ συζήτησις ἐπὶ ἄλλων θεμάτων.

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς παραμονὰς τῆς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεως.

§52Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Διαρκούσης τῆς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεως. Εἶχεν ἀρχίσει ἡ συζήτησις τὴν 13ην Νοεμβρίου. Εἶχε διαρρεύσει τότε ἀπὸ τὴν ΔΕΗ τμῆμα μόνον ἑνὸς ἐγγράφου. Καὶ αὐτὸ ἦτο τὸ παράδοξον. Προσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν τμῆμα μιᾶς ἐκθέσεως τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Ὄχι ὁλόκληρος ἡ ἔκθεσις. Καὶ οἱ διοικοῦντες τὴν ΔΕΗ ἐθεώρησαν, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ὑπάρχει εὐρυθμία εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς ΔΕΗ. Καὶ εἶχε προηγηθῆ συνέντευξις εἰς τὸν τύπον τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ, τοῦ Πεζοπούλου καὶ τοῦ Προέδρου τοῦ ΟΒΑ τὴν 22αν Ἰουλίου. Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον συνεζήτησεν οὐσιαστικῶς ἐκ νέου τὴν ὑπόθεσιν. Διατυποῦνται ἀπόψεις ἐξ ἀφορμῆς τῆς ὑποκλοπῆς τοῦ ἐγγράφου καὶ ἐξαπολύει μύδρους πρῶτον ὁ κ. Δημητρακόπουλος. Εἶχε ξυπνήσει τὸ γραφειοκρατικόν του συναίσθημα ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἢ εἶχε ξυπνήσει ὁ φιλότιμος ἀνήρ, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνέχεται νὰ κλέπτωνται τὰ ἔγγραφα; Καὶ ὁ κ. Δημητρακόπουλος καταφέρεται ἐναντίον τοῦ παραδόξου αὐτοῦ φαινομένου καὶ ζητεῖ νὰ ἀνευρεθῇ ὁ ἔνοχος καὶ νὰ ἐπιβληθοῦν κυρώσεις. Καὶ ἀκολουθεῖ συζήτησις ἐὰν ἔπρεπε νὰ γίνῃ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως εἰς τὴν Βουλὴν ἀνακοίνωσις τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ καὶ τοῦ Προέδρου τοῦ ΟΒΑ. Διατυποῦνται διάφοροι γνῶμαι. Καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω. Εἰς τὴν συζήτησιν ἐπρωτοστάτησε καὶ πάλιν ὁ Ἀντιπρόεδρος, ὁ κ. Δημητρακόπουλος, ὁ ὁποῖος ἐτόνισεν, ὅτι καταδικάζει τὴν τακτικὴν παραδόσεως εἰς τὴν δημοσιότητα ἐμπιστευτικῶν ἐγγράφων τῆς Ὑπηρεσίας τῆς ΔΕΗ, ἐπικροτεῖ τὴν ἀνακοίνωσιν τῆς Διοικήσεως τῆς ΔΕΗ πρὸς περιφρούρησιν τοῦ κύρους καὶ τοῦ γοήτρου τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ τῶν διοικούντων αὐτήν, διαπιστώνει ὅτι ἡ ἀνακοίνωσις περιεῖχε τὰς εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον διατυπωθείσας ἀντιλήψεις καὶ διευκρινίζει, ὅτι ἐμμένει εἰς τὴν ἀρχικήν του θέσιν προσθέτων, ὅτι «περὶ ἐμπορικῶν διαπραγματεύσεων ἐπρόκειτο καὶ ἐφθάσαμεν ἐκεῖ ὅπου ἠμπορέσαμεν νὰ φθάσωμεν». Καὶ συμπληρώνει ὁ Λεβῆς: «Ἐκπλήρωσιν καθήκοντος ἀποτελεῖ ἡ δημοσίευσις τῆς ἀνακοινώσεως μὲ τὴν διαπίστωσιν, ὅτι τὰ θέματα τῆς ἀνακοινώσεως ἦσαν γνωστὰ εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον». Ὁμιλοῦν ἄλλοι Σύμβουλοι. Ὁμιλεῖ ὁ Πρόεδρος τοῦ Δ. Σ. Ὁμιλεῖ ὁ Σειραδάκης κατ’ ἐπανάληψιν. Ὁμιλεῖ ὁ Στρατηγὸς Πουλόπουλος, μακαρίτης τώρα, ὁ ὁποῖος θέτει λεπτομερῶς τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Ἀναφέρει ὁ Πεζόπουλος πάλιν τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως. Καὶ προσθέτει ὁ Στρατηγὸς Σειραδάκης, ὅτι θεωρεῖ ἀνεπίκαιρον τὴν δημοσίευσιν, διότι κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας συνεζητεῖτο ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ πρότασις νόμου περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Ν. Διατάγματος. Καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ δημοσίευσις ἐκείνη καὶ ἡ πρὲς κόνφερανς τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ νὰ ἐμπλέξῃ τὴν ΔΕΗ εἰς τὴν πολιτικὴν διαμάχην μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ εἶπεν: «Ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ παρατήρησίς μου δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ τεχνοοικονομικὸν μέρος τῆς ὑποθέσεως, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ συμφωνῶ». Καὶ πάλιν μετὰ 5 μῆνας ἐπαναλαμβάνει ἀπεριφράστως, ὅτι συμφωνεῖ. Ἀνεγνώσθησαν περικοπαὶ τῆς καταθέσεώς του, ἐνώπιον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐνώπιον τοῦ κλιμακίου. Εἰς αὐτὰς λέγονται διάφορα πράγματα, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε εἶχεν εἴπει οὔτε εἰς τὴν μίαν συνεδρίασιν τοῦ Δ. Σ., οὔτε εἰς τὴν ἄλλην. Τὴν 24 Νοεμβρίου 1960 εἶπεν ἐπὶ λέξει: «Ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ παρατήρησίς μου δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὸ τεχνοοικονομικὸν μέρος τῆς ὑποθέσεως, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ συμφωνῶ. Ἁπλῶς ἠθέλησα νὰ εἴπω, ὅτι θεωρῶ ἄκαιρον τὴν ἀνακοίνωσιν λόγῳ τῆς πολιτικῆς ἐμπλοκῆς εἰς τὸ Κοινοβούλιον». Τώρα, κύριοι βουλευταί, θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος τῶν κυβερνητικῶν εὐθυνῶν ἀφοῦ ἐτέθη τὸ ἱστορικόν. Εἶπον, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε δώσει κατηγορηματικὴν ἐντολὴν εἰς τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τῆς ΔΕΗ, ὅτι δὲν δέχεται ἐπιδότησιν τοῦ ρεύματος, ὅτι ἐπιθυμεῖ ἡ τιμὴ νὰ μὴ προκαλῇ ζημίας εἰς τὴν ΔΕΗ. Λέγει ὁ Πεζόπουλος εἰς τὴν συνέντευξιν τῆς 22ας Νοεμβρίου: «Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ τονίσω ἐξ ὑπαρχῆς εἶναι, ὅτι οὐδέποτε ἐπιέσθημεν νὰ ὑπογράψωμεν τὴν σύμβασιν ἢ νὰ συμφωνήσωμεν εἰς μίαν τιμὴν (ὁμιλῶ τώρα εἰδικῶς διὰ τὴν ΔΕΗ) ἡ ὁποία νὰ εἶναι εἰς βλάβην τῶν συμφερόντων τῆς ΔΕΗ καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Θέλω νὰ εἴπω ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ὁ ἴδιος ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἐκάλεσεν ὅταν ἤρχισαν αἱ διαπραγματεύσεις μὲ τὴν Ἑταιρείαν PECHI-NE διὰ τὸ στενὸν θέμα τῆς πωλήσεως τοῦ ρεύματος καὶ ἐδήλωσε σαφῶς, ὅτι δὲν δέχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ αὐτὸς προσωπικῶς, καμμίαν συμφωνίαν μεταξὺ ΔΕΗ καὶ PE-CHINE, ἡ ὁποία θὰ ὡδήγει εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον καλῶς ἢ κακῶς χαρακτηρίζεται ὡς ἐπιδότησις. Δηλαδὴ μὲ ἄλλα λόγια καμμίαν συμφωνίαν ἡ ὁποία θὰ ὡδήγει εἰς πώλησιν ὑπὸ τῆς ΔΕΗ ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς τιμὴν κάτω τοῦ κόστους παραγωγῆς. Καὶ βάσει αὐτῆς τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν πάντοτε, διεπραγματεύθημεν διὰ τὴν ἀγοραπωλησίαν τοῦ ρεύματος. Ἐν οὐδεμιᾷ πάντως περιπτώσει, ἀνεξαρτήτως αὐτῆς τῆς ἐντολῆς τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ΔΕΗ θὰ ἐπώλει εἰς τιμὴν χαμηλοτέραν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως, ἡ ὁδηγία αὕτη τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐσήμαινε νὰ μὴ διστάσωμεν νὰ διαρρήξωμεν τὰς διαπραγματεύσεις, ἐν ᾗ περιπτώσει θὰ ὡδήγουν πρὸς τιμὰς χαμηλοτέρας τοῦ κόστους παραγωγῆς. Αὐτὰ ἤθελα ἐκ τῶν προτέρων νὰ δηλώσω». Καὶ εἰς ἄλλο σημεῖον τῆς συζητήσεως εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 27 Ἰουλίου παρόντος τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, μοῦ ἐπανέλαβεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως «ἐξετάσατε, προσέξατε τὰ συμφέροντα τῆς ΔΕΗ. Εἶναι ἡ τιμὴ ἐπωφελὴς διὰ τὴν ΔΕΗ»; Καὶ ἐξητάσθη ἀπὸ τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν ὁ κ. Ζολώτας, ὁ ὁποῖος ἠρωτήθη ἀπὸ τὸν κ. Καλλίαν καὶ ὁ κ. Ζολώτας ἀπήντησεν, ὅτι πράγματι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐσυνήθιζεν εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Οἰκονομικῆς ἐξ Ὑπουργῶν Ἐπιτροπῆς νὰ καλῇ εἰς συμμετοχὴν καὶ τοὺς Διοικητὰς τῶν Τραπεζῶν καὶ τοὺς ἐκπροσώπους τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων καὶ ἐκάλει καὶ ἐκεῖνον. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἔκαμε συζήτησιν κατ’ ἐπανάληψιν περὶ ἀλουμινίου. Καὶ εἰδικῶς διὰ τὸ θέμα διὰ τὸ ὁποῖον μὲ ἐρωτᾶτε, ἠμπορῶ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι βεβαίως θὰ τὸ εἶπε, διότι θὰ ἦτο παράδοξον νὰ μὴ τὸ εἶχεν εἴπει. Ἐάν, κ.κ. βουλευταί, εἰς τὸν τόπον αὐτὸν δὲν θεωρῆται ὡς ἔντιμος ἄνθρωπος οὔτε ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, οὔτε ὁ διατελέσας πρωθυπουργὸς ἐπὶ 8ετίαν, οὔτε ὁ ἀσκήσας ὑπουργικὰ καθήκοντα, τότε βεβαίως ὅλα εἶναι φενάκη καὶ ψεύδη, τὰ ὁποῖα ἐφευρέθησαν διὰ νὰ παραπλανήσουν καὶ τὸ Δ. Συμβούλιον τῆς Δ.Ε.Η. καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐὰν ὅμως ὑποτεθῇ ὅτι αὐτοὶ εἶναι ἔντιμοι ἄνθρωποι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος δὲν ἔχει λόγους νὰ ψεύδεται ἐνόρκως διὰ νὰ διασώσῃ τὸν κ. Καραμανλῆν, τότε ὑποθέτω ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ προσέξῃ, νὰ σταθῇ μὲ σκέψιν εἰς ὡρισμένας μαρτυρικὰς καταθέσεις. Δι’ ἐμέ, εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό, ἔχει ἰδιαιτέραν σημασίαν ἡ κατάθεσις τοῦ Ἀρχηγοῦ μας, τοῦ κ. Κανελλοπούλου. Διότι ὁ κ. Κανελλόπουλος δὲν ἔδωσε κρίσεις καὶ πληροφορίας τρίτων. Ἐβεβαίωσεν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως τὰ γεγονότα ἐκεῖνα. Εἶπεν ὅτι καὶ παρουσίᾳ του ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐνώπιον τῆς ἐξ Ὑπουργῶν Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπεσήμανε εἰς τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τῆς ΔΕΗ τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποδώσῃ ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὴν τιμὴν τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν δέχεται ἐπιδότησιν. Ποῖαι εἶναι αἱ ἀποδείξεις, αἱ περαιτέρω; Πέραν τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, ὁ ὁποῖος εἶναι αὐτήκοος τῆς πρωθυπουργικῆς ἐντολῆς μάρτυς, πέραν τῆς μαρτυρίας τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, ὁ ὁποῖος ἐχειρίσθη ὑπευθύνως τὸ θέμα αὐτό, πέραν τῆς μαρτυρίας τοῦ κ. Λαμπρούκου, Γεν. Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπίσης μετέσχε τῶν διαπραγματεύσεων ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἐξεφράσθησαν, διετυπώθησαν κρίσεις περὶ τοῦ κυρίου Λαμπρούκου. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι ὁ κ. Λαμπροῦκος παλαιὸς ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἐπελέγη τὸ 1951, ὅταν Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἦτο νομίζω ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἐπελέγη ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν οἰκονομικὴν διὰ τὴν ἐπάνδρωσιν τοῦ νέου ὑπάρχοντος μέν, ἀλλὰ μὴ ἐπαρκῶς ἐπηνδρωμένου Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Δὲν τὸν ἔχομεν ἐπιλέξει ἑπομένως ἡμεῖς τὸν κ. Λαμπροῦκον καὶ δὲν τὸν ἔχομεν τοποθετήσει ἡμεῖς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Καὶ παρέμεινεν ἀπὸ τὸ 1951 εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ὁ κ. Λαμπροῦκος, καταλαβὼν ἐν συνεχείᾳ καὶ τὴν θέσιν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ, ἐπὶ ἔτη δὲ ἀσκήσας καὶ καθήκοντα Γενικοῦ Γραμματέως. Ἀλλὰ μήπως, κ. συνάδελφοι — καίτοι δὲν ἔχει αὐτὸ μεγάλην σημασίαν διότι ὅλοι εἶναι δυνατὸν νὰ πλανηθοῦν— ἀλλὰ μήπως ὁ κατηγορούμενος Γενικὸς Διευθυντὴς τῆς ΔΕΗ καθηγητὴς Πεζόπουλος, τότε ἐτοποθετήθη εἰς τὴν ΔΕΗ; Διότι καὶ περὶ αὐτοῦ πρέπει νὰ γίνῃ λόγος. Ὑπῆρξεν ὁ ἐκλεκτὸς τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἐν ἔτει 1951 ἐκλήθη νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὴν ΔΕΗ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῆς, ὅταν ἀκόμη εὑρίσκοντο ἐδῶ οἱ Ἀμερικανοὶ τῆς EBASCO.

§53Θ. ΡΕΝΤΗΣ. Καὶ τί σημαίνει αὐτό;

§54Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε συμπολίτα, ἀπὸ ἐσᾶς ἐπερίμενα...

§55Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἀτύχημα.

§56Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Παρακαλῶ μὴ μὲ διακόψετε διὰ νὰ τελειώσω μὲ ἠρεμίαν. Διότι δὲν θέλω ἡ ὁμιλία μου νὰ καταλήξῃ εἰς διένεξιν μετὰ τοῦ συμπολίτου μου. Τὸ τί σημαίνει θὰ τὸ ἀκούσητε. Εἶπον, ὅτι πᾶς δύναται νὰ πλανηθῇ. Δὲν τὸ ἠκούσατε αὐτὸ ποὺ εἶπα; Ἑπομένως, πρὸς τί ἡ ἐρώτησις; Ἀλλὰ ἦτο ἐκλεκτὸς ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ὄχι ἡμῶν. Ἐμεῖς τὸν εὕρομεν εἰς τὴν ΔΕΗ καὶ τὸν ἐχρησιμοποιήσαμεν ὅπως ἐχρησιμοποιεῖτο καὶ περισσότερον. Καὶ διετηρήθη μέχρι τοῦ 1962. Καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐδίστασε τὸ 1962, ὅτε ἐδημιουργήθη ἡ γνωστὴ κατάστασις, νὰ λάβῃ τὸ νομοθετικόν, τὸ ἔσχατον μέτρον τῆς βιαίας καταλύσεως τῆς διοικήσεως, τοῦ τερματισμοῦ τῆς θητείας του καὶ τῆς συστάσεως ἐπιτροπῆς ἐκτάκτου ἐλέγχου διὰ τὴν ἐνέργειαν ἀνακρίσεως διοικητικῆς ὅλου τοῦ ἔργου καὶ ὅλης τῆς διαχειρίσεως τῆς ΔΕΗ. Διατί λοιπόν, θὰ καταλογισθῇ εἰς βάρος τῆς ΕΡΕ; Θέλετε ἐπὶ τέλους νὰ εἴπητε, ὅτι ὁ Πεζόπουλος ἔγινε εἰς τὸ τέλος ὁ ἐκλεκτὸς ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας; Εἴπατέ το, ἀλλὰ μὴ εἴπετε, ὅτι ἡ ΕΡΕ τὸν εἶχεν ἐπιλέξει. Δὲν θὰ ἐπιμείνω εἰς ἄλλας καταθέσεις διότι σᾶς ἔχω κουράσει. Ἀλλὰ θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰς καταθέσεις τῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Διότι αὐτοὺς πρέπει νὰ τοὺς ἀκούσητε καὶ ὡς μάρτυρας, ἀφοῦ τοὺς ἠκούσατε ὁμιλοῦντας ὡς μέλη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Ὁ Ναύαρχος Τσάφος ἐξεταζόμενος ὡς μάρτυς, κατέθεσε τὰ ἀκόλουθα ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου καὶ συναφοῦς ζητήματος τῶν ἀορίστων αἰτιάσεων περὶ κυβερνητικῶν παρεμβάσεων: «Οὐδεὶς ποτὲ Ὑπουργὸς ἢ μέλος τοῦ Διοικ. Συμβουλίου προσεπάθησε νὰ μὲ ἐπηρεάσῃ εἰς τὴν λῆψιν ἀποφάσεως καὶ ὑπὸ τύπον διαβιβάσεως παρακλήσεως.....». Ἡ σύμβασις διὰ τὸ ἀλουμίνιον ἐμονογραφήθη ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς ἐγκρίσεως. Προσωπικῶς θὰ προετίμων νὰ ἐνημερωθῶ προηγουμένως, ἀλλὰ ἀπὸ τὰ τεθέντα ὑπ’ ὄψει στοιχεῖα ἀπὸ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ καὶ τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν ἐμόρφωσα ἐλευθέρως τὴν γνώμην ὅτι ἡ σύμβασις ἦτο ἐπωφελὴς διὰ τὴν

Δ.Ε.Η.

Καὶ τὴν γνώμην ταύτην διατηρῶ καὶ σήμερον. Ἐννοῶ ὅτι ἐνῷ κατὰ τὴν πρώτην περίοδον δυνατὸν νὰ προκύψουν ζημίαι, αὗται θὰ ὑπερκαλυφθοῦν κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη... καὶ εἰς τὸ σύνολον ἡ ΔΕΗ θὰ ἔχῃ ὄφελος. Σημειωτέον ὅτι ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς ὑπεστήριξεν ὅτι κατὰ τὴν ἰδικήν του ἄποψιν οὔτε κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη θὰ προέκυπτε ζημία..., ἐνῷ, ὡς μᾶς εἶπε, διάφορος ἦτο ἡ ἀντίληψις τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ.... Ἡ εἰσήγησις τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ ἦτο ἀπολύτως πειστική. Οὐδεμία διαφωνία ἐπὶ τῆς εἰσηγήσεως ταύτης ἔφθασεν εἰς τὸ Δ.Σ. ἐκ μέρους συνεργατῶν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Παρίσταντο μάλιστα εἰς τὴν συνεδρίασιν ὁ ἀναπληρωτὴς κ. Φλαμπουριάρης. Ἐκ τῆς συζητήσεως εἰς τὸ Δ.Σ. τὰ προκύψαντα στοιχεῖα ἦσαν ἐνισχυτικὰ διὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς γνώμης μου. Μὲ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως δὲν θὰ ἀνεστέλετο ὁ ρυθμὸς ἐπιτεύξεως τῶν ἄλλων σκοπῶν..... Μὲ πολλὴν εὐχαρίστησιν τὸ Δ.Σ. ἔβλεπεν ὅτι ἦτο δυνατὴ ἡ πραγματοποίησις ἑνὸς ὀνείρου τῶν τελευταίων γενεῶν, μὲ εὐρείας ἐπιπτώσεις εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας.... Θεωρῶ σκόπιμον νὰ ἀναφέρω ὅτι οὐδεμία ἀντίρρησις ἢ δισταγμὸς διετυπώθη ἐν τῷ Δ.Σ. καὶ κατὰ ἐπακολουθήσασαν συνεδρίασιν μετά τινας μῆνας ἐπὶ ὑποθέσεως γενομένης ἀνακοινώσεως. Σημειωτέον ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ τῶν δύο συνεδριάσεως διετυπώθησαν εἰς τὸν τύπον ἀντιρρήσεις καὶ ἐπικρίσεις. Ὁ Γρ. Πανᾶς ἐρωτηθεὶς ἐπὶ τῆς ἐννοίας τῶν λεχθέντων κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 27ης Μαΐου διευκρίνισεν: «Αἱ φράσεις περὶ τῆς τιμολογήσεως τοῦ ρεύματος τοῦ Ἀχελώου ἀπετέλουν ἐπανάληψιν ἐπὶ λέξει τῆς εἰς τὸ σχετικὸν σημεῖον διατυπώσεως τῆς εἰσηγήσεως τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ καὶ προσέθεσεν: «Ἐκ τῆς συνεχείας τῆς εἰσηγήσεως καὶ ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ ἐσχημάτισα τὴν γνώμην ὅτι, βάσει τῆς ἀρχῆς, καθ’ ἣν ὁ πελάτης μὲ μεγάλον συντελεστὴν χρησιμοποιήσεως, καταβάλλει μικρὰν τιμήν, θὰ διεμορφοῦντο τιμαὶ χαμηλότεραι τῆς μέσης τοιαύτης διὰ τὴν κατηγορίαν ταύτην. «Νομίζω, ὅτι εἰς τὸ πραγματικὸν κόστος πρέπει νὰ περιλαμβάνωνται ἅπασαι αἱ δαπάναι λειτουργίας, τὰ ἀναλογοῦντα γενικὰ ἔξοδα, οἱ τόκοι τῶν δανείων καὶ αἱ ἀποσβέσεις, οὐχὶ ὅμως καὶ τὸ χρεωλύσιον, ἀναφέρομαι δὲ ὡς πρὸς τοῦτο καὶ εἰς τό, εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἀρεοπαγίτου κ. Παπαϊωάννου, περιλαμβανόμενον ὑπόμνημα τοῦ κ. ΜΠΟΛΤΟΝ». Συγκεκριμένως ἐπὶ τοῦ κόστους τοῦ ρεύματος κατέθεσεν ὅτι ἀπὸ τὰ προμνημονευθέντα στοιχεῖα, προκύπτει ὅτι τὸ κόστος διὰ μὲν τὸ Καστράκι εἶναι 4.30 μίλς, διὰ δὲ τὰ Κρεμαστὰ 3,24 μίλς, περιλαμβανομένης καὶ τῆς δαπάνης μεταφορᾶς εἰς τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου. «Ἀμφότεραι αἱ τιμαὶ εἶναι χαμηλότεραι τῆς ἀναφερθείσης μέσης τιμῆς 5–6 μίλς, εἰς ἣν κατ’ ἐμὲ περιέχονται καὶ τὰ χρεωλύσια». Περαιτέρω διηυκρίνισεν ὅτι ἡ ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ ὑπολογισθεῖσα τιμὴ εἶναι ὑπερτέρα τοῦ πραγματικοῦ κόστους, κυρίως δὲ κατέστησε σαφὲς ὅτι καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν του ἀντίληψιν ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τῆς ΔΕΗ, τόσον διὰ τῆς ἐπιστολῆς του πρὸς τὸν ἀναπληρωτὴν — βοηθόν, ὅσον καὶ διὰ τῆς ἐπιστολῆς του πρὸς τὸν Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ συνεδύαζε τὴν ἐκ τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων Ἀχελώου παροχὴν μὲ ἐνίσχυσιν θερμικοῦ σταθμοῦ. Ἐβεβαίωσεν ἐπίσης ὅτι οἱ μνημονευθέντες ἀριθμοὶ κόστους ρεύματος Κρεμαστῶν καὶ Καστρακίου (3,24 καὶ 4,30 μὶλς) συνάγονται μὲ ὑπολογισμὸν τόκου 6% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου κατασκευῆς τῶν ἔργων, ἐνῷ ὁ πραγματικὸς μέσος τόκος εἶναι χαμηλότερος, βάσει δὲ αὐτοῦ προκύπτει χαμηλότερον κόστος ρεύματος. Διηυκρίνησεν ἐν συνεχείᾳ ὅτι μετὰ τὴν ἀποπληρωμὴν τῶν δανείων, τὸ κόστος τοῦ ρεύματος θὰ εἶναι χαμηλότερον κατὰ τοὺς τόκους. «Συνεπῶς, διὰ τὴν περίπτωσιν Κρεμαστῶν, ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν χονδρικῶς τμῆμα δανείου 40 ἑκατ. δολλ. πρὸς 35% καὶ ἰσόποσον τμῆμα 40 ἑκατ. δολλ. πρὸς 6,5% μὲ τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ μέσου ὅρου τῶν δύο τόκων, ὑπολογίζω κατὰ προσέγγισιν ὅτι διὰ μὲν τὰ πρῶτα 15 ἔτη τῆς λειτουργίας τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου, ὅταν θὰ ἐξοφληθοῦν τὰ ἐσωτερικὰ δάνεια, ὁ μέσος ὅρος τοῦ ἐτησίου τόκου θὰ εἶναι 2.100.000 δολλ. κατὰ δὲ τὴν ἑπομένην 10ετίαν, καθ’ ἣν θὰ ἐξοφλῆται μόνον τὸ δάνειον ἐξωτερικοῦ, ὁ μέσος ἐτήσιος τόκος θὰ εἶναι 730.000 περίπου δολλ. Συνεπῶς, μετὰ τὴν πάροδον 25ετίας θὰ ἐξοικονομοῦνται δύο ἑκατ. καὶ ἑκατὸν χιλιάδες δολ. διὰ τόκους, ἅτινα ἀντιστοιχοῦν περίπου πρὸς 1,45 μὶλς ἀνὰ κιλοβατώραν ἐπὶ ἔλαττον τοῦ ἀρχικοῦ κόστους (3,24). Ὁ μάρτυς ἐξετίμησεν ὅτι μετὰ 25ετίαν θὰ ἔχουν ἐξοφληθῆ ὅλα τὰ δάνεια τοῦ ὑδροηλεκτρικοῦ ἔργου καὶ «κατὰ τὴν αὐτὴν περίοδον, ἢ καὶ ὀλίγον ἀργότερον θὰ ἔχουν καλυφθῆ τὰ τυχὸν ταμιακὰ ἐλλείμματα τῆς ἀρχικῆς περιόδου...». Τὴν στιγμὴν ἐκείνην συνεπῶς ἡ ΔΕΗ οὐδὲν θὰ ὀφείλῃ καὶ θὰ ἔχῃ ἓν ἐργοστάσιον μὲ ζωὴν τοὐλάχιστον ἑτέρων 35 ἐτῶν. Καὶ κατὰ τὴν ὑπολειπομένην περίοδον αἱ ἀποσβέσεις καὶ τὰ κέρδη ἀποτελοῦν καθαρὰν ὠφέλειαν τῆς Δ.Ε.Η. Διηυκρίνησεν, ὁμοίως, ὅτι ὁ ὀρθὸς συνδυασμὸς ἐπιβάλλει τὴν σύνδεσιν τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου —καλυτέρου πελάτου —μὲ τὸ κόστος τοῦ ρεύματος Κρεμαστῶν, χαμηλότερον τῆς συμφωνηθείσης μέσης τιμῆς. Ὁ μάρτυς ἐξηγεῖ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι δικαιολογημένη ἡ σύνδεσις τῆς τιμῆς τοῦ ρεύματος τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου πρὸς τὸ μέσον κόστος τοῦ ρεύματος τοῦ διασυνδεδεμένου δικτύου, παρέχει πληροφορίας περὶ τῶν διεθνῶν τιμῶν ἐνεργείας εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου, κατὰ κανόνα σημαντικῶς κατωτέρας τῶν 3 μίλς. Ἀνεφέρθη, ἐπίσης, εἰς τὴν μετὰ πεντάμηνον ἐπακολουθήσασαν συζήτησιν εἰς τὸ Διοικ. Συμβούλιον τῆς ΔΕΗ καὶ προσέθεσε: «Δὲν θεωρῶ τὰ μέλη τοῦ Δ.Σ. τῆς ΔΕΗ ἐπιδεκτικὰ ἀσκήσεως ἐπιβολῆς καὶ ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των καὶ ὡς ἐκ τῆς προσωπικότητός των. Προσωπικῶς δὲν ᾐσθάνθην πίεσιν καὶ ἐπιβολὴν ἐκ μέρους κυβερνητικῶν παραγόντων ἢ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως». Ἀλλὰ νὰ φθάσω καὶ εἰς ἄλλους μάρτυρας. Ὁ κ. Λεβῆς ἐνθυμεῖται σαφῶς τὸν διαχωρισμὸν μεταξὺ τῶν ἐκτιμήσεων τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὅτι ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς εἰς τὴν εἰσήγησίν του ἔκαμε λόγον ὅτι εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶχε δώσει στοιχεῖα καὶ ἀριθμοὺς ἐμφανίζοντας ὑψηλότερον κόστος τοῦ ρεύματος ὥστε εἰς περίπτωσιν ἀποδοχῆς νὰ εἶχε κέρδος μεγαλύτερον. Ἡ περικοπὴ αὕτη τῆς καταθέσεως εἰδικοῦ περὶ τὰ οἰκονομικὰ καὶ τοὺς ἀριθμοὺς μάρτυρος παρέχει καὶ τὴν ἐξήγησιν τῆς τακτικῆς τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ, ἐν συσχετίσει πρὸς τὰς ἐνίοτε παρατιθεμένας ἰδίας αὐτοῦ ἐξηγήσεις. Καὶ αὐτὰ τὰ καταθέτει τὸν Μάϊον τοῦ 1965. Καὶ αὐτὸς ὁ οὕτω σκεπτόμενος τὸ 1960, εἶναι τὸ ὄργανον τῆς ἀπάτης, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποιήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι «τὸ εἶπα ἔτσι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε ἐὰν τὴν ἔπειθα νὰ ἔχωμεν..... (ἀναγινώσκει)....». Καὶ λέγει ἐπίσης, ὅτι ὁ ἀναπληρωτὴς—βοηθὸς παρίστατο ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς τὸ Δ.Σ. ἄνευ ψήφου, παρέχων πληροφορίας ἐπὶ τεχνικῶν θεμάτων καὶ ἐτόνισεν ὅτι ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν ἔγκρισιν τῆς συμβάσεως ὑπῆρξε διεξοδικὴ καὶ ἐπέτρεψεν «εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον νὰ σχηματίσω σαφῆ θέσιν ἐπὶ τοῦ θέματος βάσει τῶν ὑποβληθέντων στοιχείων». Ὁμοίως ἔδωσε καὶ τὴν ὀρθὴν ἑρμηνείαν τῶν περὶ μονογραφῆς τῆς συμβάσεως κλπ. ὑποστηριζομένων, βεβαιῶν ὅτι «τὰ λεχθέντα παρ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ Σειραδάκη εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 27.6.1960 περὶ αἰφνιδιασμοῦ παρέχουν ἔνδειξιν ὅτι εἶχε μονογραφηθῆ ἡ σύμβασις ΔΕΗ — ἀλουμινίου καὶ εἶχε καθορισθῆ ἡ τιμὴ ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς ἐγκρίσεως τῆς συμφωνίας καὶ τῆς τιμῆς ὑπὸ τοῦ Δ. Συμβουλίου τῆς

Δ.Ε.Η.».

Ἐν σχέσει μὲ τὸ ἐνδιαφέρον τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὴν Βουλὴν θέμα ἀπήντησε κατηγορηματικῶς ὅτι οὐδέποτε εἶχε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι αἱ ἀποφάσεις τοῦ Δ.Σ. ἐλαμβάνοντο κατὰ κυβερνητικὴν ἐπιταγήν, συγκεκριμένως δὲ οὐδέποτε προσωπικῶς ὠχλήθη ἀπὸ οὐδὲν μέλος τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπε διὰ τὰς τιμὰς τοῦ Καναδᾶ, εἶπε διὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς προσπαθείας εἰς τὸν Καναδᾶ, εἶπε διὰ τὴν δημοσίευσιν εἰς τὰς 19.11.1960 καὶ προσέθεσεν: «Ἤμην σύμφωνος μὲ τὴν γενομένην δημοσίευσιν. Καὶ θὰ ἤμην ἀνακόλουθος ἂν εἶχα ἀντιρρήσεις, ἀφοῦ εἶχα ψηφίσει τὴν σύμβασιν. Ὁ μάρτυς, ὁ κ. Λεβῆς, εἶχε συμμετάσχει εἰς μεταγενεστέρας συνεδριάσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς τιμῆς τοῦ ρεύματος διὰ τὸ ἀλουμίνιον τὸ 1963 καὶ φαίνεται, ὅτι τότε παρεδέχετο νὰ ἀντίθετα. Ἔκτοτε ὅμως ἀπὸ τοῦ Μαρτίου τοῦ 1963 ἐπηκολούθησεν ἡ διαπίστωσις τῆς Δ.Ε.Η. περὶ τοῦ μέσου κόστους, τοῦ ἀπολύτου κόστους τῶν σταθμῶν Κρεμαστῶν καὶ Καστρακίου. Καὶ φυσικὸν ἦτο ὁ μάρτυς τῆς καταρτίσεως αὐτοῦ καὶ τῆς ἀντιλήψεως αὐτοῦ νὰ ἀντελήφθη περὶ τίνος πράγματι ἐπρόκειτο. Διότι ὅπως εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, τὰ ἀποτελέσματα ἐμπράκτως εἶχον δικαιώσει ἐκτιμήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον στηρίξει τὴν σύμβασιν τῆς παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας. Εἰς τὴν συνεδρίασιν τοῦ Μαΐου τοῦ 1963, διαπιστοῦται ὅτι τὸ κόστος τοῦ ρεύματος Καστρακίου, τὸ μέσον, τὸ ἀπόλυτον, θὰ εἶναι 4.34. Καὶ διαπιστοῦται ὑφ’ ὅλων τῶν μελῶν τοῦ Δ.Σ. τὰ ὁποῖα δὲν ἐπροχώρησαν εἰς τὴν συζήτησιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ διαπιστωθῇ ὅτι ὑπελογίσθη τόκος 6% καὶ μέσον κόστος, ἀπόλυτον κόστος, 4,34, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ κίνδυνος δημιουργίας ζημίας διὰ τὴν ΔΕΗ. Καὶ δὲν εἶχεν ἐπακολουθήσει καὶ ἡ ἀποκάλυψις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ μάρτυς κ. Κιτσίκης ἐνώπιον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι ἡ ρυθμιστικὴ δεξαμενὴ τοῦ φράγματος Καστρακίου ἐξασφαλίζει πρωτοβάθμιον ἐνέργειαν εἰς μεγάλο ὕψος καὶ εἰς τὸν σταθμὸν Καστρακίου. Θὰ ἠδύνατο δὲ νὰ προστεθῇ ἐν σχέσει μὲ τὴν προθυμίαν μὲ τὴν ὁποίαν ὁ νομικὸς σύμβουλος, ὁ νέος νομικὸς σύμβουλος τῆς Δ.Ε.Η. συνέστησε νὰ διαβιβασθοῦν αἱ νέαι ἀπόψεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ παρουσία τοῦ νέου νομικοῦ συμβούλου, ἐγκρίτου ἀληθῶς νομικοῦ, κ. Κουτσοχέρα, διὰ νὰ τεθοῦν τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν τους, ἀποτελεῖ μίαν ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπιβεβαίωσιν τοῦ κομματικοῦ καθεστῶτος, τοῦ κομματικοῦ κράτους, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐγκαθιδρύσει ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ καὶ εἰς τὴν διοίκησιν τὴν κρατικὴν καὶ εἰς τοὺς κρατικοὺς ὀργανισμούς, εἰς τρόπον ὥστε ἐπὶ κεφαλῆς τῆς νομικῆς ὑπηρεσίας τῆς Δ.Ε.Η. νὰ τεθῇ ὁ κ. Πλατσῆς, ἀνεγνωρισμένης, βεβαίως, ἀξίας νομικός. Ὁ στρατηγὸς Σειραδάκης, ὡς μάρτυς, μετὰ διαφόρους ἀναπτύξεις περὶ τῆς ἐννοίας καὶ τῆς ἀποστολῆς τῶν μελῶν τοῦ Δ.Σ., ἁπαντῶν ἐπὶ ἐρωτημάτων εἶπεν: «Εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν ἐπενέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ νὰ προκαλέσῃ ζημίαν» καὶ ὅτι «βεβαίως εἶχα τὴν δυνατότητα νὰ καταψηφίσω τὴν σύμβασιν, ἐὰν ἐπίστευον ὡς σύμβουλος, ὅτι ἡ χορήγησις ρεύματος εἰς τὴν Ἑταιρείαν Ἀλουμινίου εἶναι ἐπιζήμιος διὰ τὴν ΔΕΗ». Καὶ αὐτὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1965. Καὶ ὁ κ. Κόλλιας, ὁ Πρόεδρος τοῦ Χρηματιστηρίου, τὸν Μάϊον τοῦ 1965 ἐβεβαίωσεν ὅτι τὴν σύμβασιν εἶχεν ὑπογράψει ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς κυρώσεως ὑπὸ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, μόνου ἁρμοδίου ὀργάνου διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως. Ἐξήγησεν ὅτι ἐνεκρίθη ὁμοφώνως καὶ μετὰ ἐνθουσιασμοῦ ἡ σύμβασις καὶ ὅτι κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ, πρὸς ἣν οὐδεὶς τῶν παρισταμένων τεχνικῶν διεφώνησεν, ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος διὰ τὴν αʹ περίοδον (3,10 μὶλς) δὲν θὰ ἄφηνε ζημίας, ἐνῷ ἡ τιμὴ τῆς βʹ περιόδου (3.60 μὶλς) θὰ ἦτο θετικῶς ἐπωφελὴς καὶ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δεδομένου τούτου τὸ Δ. Σ. ὁμοφώνως καὶ μετ’ ἐνθουσιασμοῦ ἐδέχθη τὴν ἐπικύρωσιν τῆς συμβάσεως. Προσέθεσεν, ὅτι εἰς τὸν ἴδιον ὑπῆρχεν ἡ σκέψις, ὅτι καὶ ἂν τὸ ἔργον Καστρακίου θὰ ἐστοίχιζεν ἀκριβότερα τοῦ προβλεπομένου, ἡ διαφορὰ τοῦ κόστους θὰ ἀπετέλει ζημίαν ὑπεραναπληρουμένην ἐκ τῶν ἐμμέσων ὠφελειῶν τῆς ΔΕΗ καὶ τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου γενικώτερον. Τὴν ὠφέλειαν τῆς ΔΕΗ ὑπολογίζει εἰς δεκάδας ἑκατομ. δολλαρίων βάσει τῶν ἐκτιμήσεων τῶν τεχνικῶν τῆς ΔΕΗ, ἀναφερόμενος δὲ εἰς τὰ κέρδη ἀπὸ τῆς ἐξοφλήσεως τοῦ τοκοχρεωλυτικοῦ δανείου, βεβαιοῖ, ὅτι τὰ κατασκευαζόμενα ἔργα θὰ παραμείνουν ὡς πρόσθετος ὠφέλεια ἐπὶ μακρὰς δεκαετηρίδας ἐκ τῆς χρησιμότητος κατὰ τὸ τμῆμα τῶν ἔργων πολιτικοῦ μηχανικοῦ καὶ κατὰ μικρότερον χρόνον κατὰ τὰ ἄλλα. Θεωρεῖ ὡς ἔμμεσον ὠφέλειαν διὰ τὴν ΔΕΗ τὸ ὅτι ἡ διὰ τοῦ ἀλουμινίου διεύρυνσις τῆς συνολικῆς ἀπορροφήσεως ρεύματος θὰ ἐπέτρεπε τὴν κατασκευὴν μεγαλοδυνάμων μονάδων παραγωγῆς εὐθηνοτέρου κόστους. Ὁ ἴδιος, ὡς μάρτυς, ἔδωσεν ἐναργῆ εἰκόνα τῆς συζητήσεως τῆς συμβάσεως εἰς τὸ Δ. Σ. καὶ ἐβεβαίωσεν, ὅτι παρὰ τὰς ἀρχικὰς παρατηρήσεις τὸ Συμβούλιον ἔκρινεν, ὅτι «ἠδύνατο νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ λῆψιν ἀποφάσεως καὶ ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ προστεθῇ ἂν ἐμεσολάβει μεγαλύτερον χρονικὸν διάστημα». Καὶ θὰ φθάσω εἰς τὸν κ. Δημητρακόπουλον. Δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ ἐξέτασίς του ὡς μάρτυρος. Εἶχα ἐπιμείνει μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων καὶ τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς μειοψηφίας, ὅτι ἦτο ἐπιβεβλημένη ἡ ἐξέτασις τοῦ κ. Δημητρακοπούλου καὶ λόγῳ τῆς προσωπικῆς του θέσεως καὶ λόγῳ τῆς ἰδιότητος τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰς τὴν ΔΕΗ καὶ λόγῳ τῆς δράσεως ἐκ τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ἀλουμινίου καὶ εἰς τὰς ἄλλας ὑποθέσεις. Θιασώτης τῆς ἀποφάσεως τῆς ἀναθέσεως τῆς μελέτης Κρεμαστῶν ECI μὲ τὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν παραδέχεται ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ ἐκτάκτου ἐλέγχου τῶν 280.000 δολλαρίων. Ὁ κ. Δημητρακόπουλος ἦτο ὁ πρωτοστατήσας διὰ τὴν ἀπροσδιοριστίαν τῶν ὅρων τῆς προσφορᾶς τῆς EBASCO καὶ διὰ τὸ ἀδιάβλητον τῆς ἀποφάσεως. Πρέπει νὰ προτιμηθῇ ἡ ECI εἶχεν εἴπει ὁ Δημητρακόπουλος. Καὶ ἐπρότεινα ἐὰν ἡ κατάστασις τῆς ὑγείας του ἢ ἄλλοι τινὲς λόγοι δὲν ἐπέτρεπον εἰς τὸν Δημητρακόπουλον νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, νὰ μεταβῶμεν ἡμεῖς εἰς τὴν οἰκίαν του διὰ νὰ λάβωμεν τὴν κατάθεσίν του. Ἔγιναν καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ συνεννοήσεις καὶ δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ ἐξέτασίς του οὔτε κατ’ οἶκον. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἠδύνατο νὰ γίνῃ τὶ πλέον τῶν ὅσων ἐγένοντο, δὲν δύναμαι νὰ ἀρνηθῶ, ὅτι ἔγιναν αὐτά, πρέπει ὅμως νὰ σημειώσω, ὅτι μία ἐπιστολὴ τοῦ κ. Δημητρακοπούλου πρὸς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν μὲ ἡμερομηνίαν 13 Μαΐου 1965, ἡ ὁποία εἶχε περιέλθει εἰς χεῖρας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, κατέληξε νὰ γίνῃ γνωστὴ εἰς τὰ μέλη τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον καὶ ὑποθέτω καὶ εἰς τὰ μέλη μειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, μόλις τὴν 29ην Μαΐου καὶ ἀφοῦ προηγουμένως ἐζητήθη κατ’ ἐπανάληψιν ἡ προσαγωγή της, μετὰ σχετικὴν δὲ εἰδοποίησιν τοῦ ἀποστολέως της. Διότι, πράγματι, ὁ κ. Δημητρακόπουλος εἶχε τὴν εὐγένειαν νὰ μὲ εἰδοποιήσῃ, ὅτι ἀπέστειλεν ἀπὸ τῆς 13 Μαΐου ἐπιστολὴν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξηγεῖ ὡρισμένα ζητήματα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ἀλουμινίου. Καὶ δὲν εἶχε καταστῆ δυνατὴ ἡ ἐνημέρωσίς μας μέχρι τῆς 29ης Μαΐου, ὅτε πλέον ἡ Ἐπιτροπὴ εἶχε φθάσει εἰς τὸ στάδιον τῆς διασκέψεως διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἀποφάσεών της.

§57Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐπὶ τῇ ἐπετείῳ τῆς ἁλώσεως τῆς Κων)πόλεως.

§58Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Συνέβη τὴν ἡμέραν ἐκείνην νὰ τελῆται καὶ κάποια σεμνὴ ἑορτὴ εἰς κάποιαν Ἐκκλησίαν καὶ ἐλάμβανε χώραν καὶ ὁμιλία εἰς τὸν Παρνασόν.

§59Η. ΗΛΙΟΥ. (Διακόπτει μὴ ἀκουόμενος).

§60Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Δὲν εἶναι τόσον ἁπλᾶ διὰ νὰ προκαλοῦν τόσον ταπεινὰς διακοπὰς τὰ θέματα περὶ τῶν ὁποίων συζητοῦμεν. Γράφει εἰς τὴν ἐπιστολήν του εἰς τὰς 13.5.65 ὁ κ. Ἀνάργυρος Δημητρακόπουλος: «Ἔμμονος κατέστη εἰς ἐμὲ καὶ συνεχῶς ἐνισχυομένη ἡ πεποίθησις, ὅτι ἡ ἐν Ἑλλάδι ἵδρυσις Βιομηχανίας Ἀλουμινίου θὰ ἦτο ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἀσύγκριτος καὶ αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν καὶ ἐν σχέσει πρὸς οἱασδήποτε ἄλλας βιομηχανίας, ἱδρυθησομένας εἰς τὸ μέλλον... Ὡς Πρόεδρος τῆς ΔΕΗ κατὰ τὴν περίοδον 1951– 1955 ἀνέθεσα εἰς Ἕλληνα μεταλλειολόγον ἐγκατεστημένον εἰς ΗΠΑ, νὰ μὲ πληροφορήσῃ ἂν ὑπῆρχον δυνατότητες προσφυγῆς εἰς τὴν Ἀμερικὴν διὰ τὴν ἵδρυσιν......... Ἡ ἀπάντησις, βάσει ἐμπεριστατωμένων στοιχείων ὑπῆρξεν ἀρνητικὴ καὶ μάλιστα ἀπογοητευτική». Ἀσχολούμενος ἐν συνεχείᾳ μὲ τὰ ἐν ἔτει 1960 γενόμενα διαπιστώνει, ὅτι ἀναπληρῶν ἐπ’ ὀλίγον τὸν ἀπουσιάζοντα Πρόεδρον ἐπληροφορεῖτο παρὰ τοῦ τότε Γεν. Διευθυντοῦ, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ἐμελετᾶτο πρότασις τῆς ἑταιρείας PECHINEY, ὅτι διὰ τὸ ἐνδιαφέρον τὴν ΔΕΗ ζήτημα διὰ τὴν τιμὴν τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, ἐγίνοντο ἐν τῷ Ὑπ. Συντονισμοῦ διάφοροι ὑπολογισμοὶ καὶ ὅτι πάντα ταῦτα «διεξήγοντο ὑπὸ τὴν ἄμεσον παρακολούθησιν τοῦ Ὑπουργοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη». Καὶ εἰς ἄλλο σημεῖον προσθέτει ἐν συνεχείᾳ πρὸς ταῦτα: Τὰ πάντα ἐκάλυπτεν ἡ ἐγγύησις τῆς ἐντιμότητος καὶ γνωστῆς αὐστηρότητος τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ. Καὶ ἡ μᾶλλον φιλύποπτος φαντασία ἦτο ἀδύνατον νὰ θεωρήσῃ καὶ ὡς πιθανὸν ἀκόμη, ὅτι τὰ τῶν τιμῶν θὰ ἀπέβαινον ἐπιζήμια εἰς τὴν ΔΕΗ. Νομίζω δέ, ὅτι ἀνάλογοι ἦσαν αἱ σκέψεις καὶ τῶν λοιπῶν μελῶν τοῦ Διοικ. Συμβουλίου. Ἀποκαλύπτων, ὅτι «πελωρία ὑπῆρξεν ἡ ψυχική του ἱκανοποίησις ἐκ τῶν δοθεισῶν πληροφοριῶν» καὶ προχωρῶν εἰς τὴν ἀνασκόπησιν τοῦ θέματος, βεβαιοῖ, ὅτι κατὰ τὴν πρὸς τὸ Δ. Σ. εἰσήγησιν τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ ἡ τιμὴ τῶν 3,10 μίλλς, εἰς ἣν εἶχον καταλήξει καὶ ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ τοῦ Δ. Σ. τῆς ΔΕΗ, θὰ ἦτο ζημιογόνος κατὰ τὰς ἀπόψεις τοῦ Ὑπουργ. Συντονισμοῦ καὶ ὅτι ἡ ζημία θὰ ἐκαλύπτετο ἐκ τῆς κατὰ τὴν βʹ περίοδον αὐξήσεως κλπ. καὶ ὅτι, ἀντιθέτως κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ καὶ ἡ τιμὴ τῆς πρώτης περιόδου θὰ ἠδύνατο νὰ μὴ ἀποβῇ ζημιογόνος. «Ἀπέφυγεν ὅμως οὗτος τὴν ἔγκαιρον ἀνακοίνωσίν της ἵνα μή, πληροφορουμένη τοῦτο τυχὸν ἡ Ἑταιρεία, ἐπιζητήσῃ ἔτι περαιτέρω μείωσιν τῆς ἐν λόγῳ τιμῆς». Ἀναφέρεται ἀκολούθως εἰς τὸν τρόπον τοῦ ὑπολογισμοῦ, εἰς τὰς διαφόρους μελέτας κόστους τῶν ἔργων, ἐκτεινόμενος δὲ καὶ εἰς τὴν ἔκθεσις BOLTON, διαπιστώνει, ὅτι καὶ ἡ EBASCO μὲ ὅλην τὴν ἐμπειρίαν ἠναγκάσθη νὰ μεταβάλῃ τὰ τὸ πρῶτον μελετηθέντα παρ’ αὐτῆς τιμολόγια, περὶ τῶν ὁποίων σήμερον εἶναι δυνατὴ ἡ συζήτησις μετὰ μεγαλυτέρας εὐκολίας λόγῳ κτηθείσης πείρας κλπ. Καὶ βάσει ὅλων τῶν ἐκτιθεμένων στοιχείων καταλήγει εἰς τὴν διαπίστωσιν: «Ἡ ἀδυναμία τοῦ ἐλέγχου τῶν τιμῶν ὑπὸ τοῦ Δ. Σ. οὐδένα ἔπαιξε ρόλον κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς τιμῆς διὰ τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου. Οὐδὲ σκιὰ ὑποψίας ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ περὶ διαβλητοῦ τῆς τιμῆς ταύτης εἰς μίαν πελωρίαν ὑπόθεσιν, τὸ ὁποῖον μετ’ ὀλίγον, τυχὸν ὑφιστάμενον, θὰ ἀπεκαλύπτετο. Εὐρυτάτης ἔτυχε συζητήσεως ἡ τιμὴ εἰς τὸ Ὑπουργ. Συντονισμοῦ». Ἀκολούθως ἀναφέρεται εἰς ἐπίσκεψιν παρ’ αὐτῷ ἀντιπολιτευομένου τότε βουλευτοῦ, ὅταν ἐπέκειτο ἡ συζήτησις τῆς συμβάσεως τῆς Βουλῆς διὰ νὰ προσθέσῃ, ὅτι εἶχε γίνει «θιασώτης καὶ στηρικτὴς τῆς συμβάσεως, χωρὶς νὰ ὑποστῇ οὐδενὸς οἱανδήποτε πίεσιν ἢ ἁπλῆν σύστασιν». Ἐκθέτει ἐν συνεχείᾳ, ὅτι ὁ ἴδιος ἐθεώρησεν ἐπιλήψιμον τὸν τρόπον ὑποκλοπῆς ὑπηρεσιακῶν ἐγγράφων τῆς ΔΕΗ κατήγγειλε τὴν πρᾶξιν εἰς τὸ Δ. Σ. ὅταν ἐσυνεχίζετο ἡ ἐπὶ τῆς συμβάσεως συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐθεώρησεν χρέος του νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τοῦ λαθραίως λαβόντος τὸ ἔγγραφον. Ἐν σχέσει μὲ τὰς διατυπουμένας εἰς τὴν ἐπιστολὴν ἐκείνην σκέψεις του, ἐνδιαφέρουσα εἶναι ἡ ἐν παραγρ. 3 τοῦ στοιχ. στʹ περικοπή: «Εἶχον πεισθῆ, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ξένος πρὸς τὰ εἰς τὴν ΔΕΗ ἀναγόμενα γεγονότα, τὰ ὁποῖα εἶχον ἰδιαιτέραν εὐαισθησίαν. Τοῦτο δὲ ἦτο καὶ ἡ κυριωτέρα αἰτία τῆς ἀναθέσεως εἰς ἐμὲ τὸ 1962 τῶν καθηκόντων τοῦ Κυβερνητικοῦ Ἐπιτρόπου τῆς ΔΕΗ. Ὑπῆρξε δὲ ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο καὶ σύντομος ἀλληλογραφία τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μετὰ τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου τοῦ Προέδρου καὶ ἐμοῦ, ἐκ τῆς ὁποίας ἐπισυνάπτω ἀντίγραφον. Ἀντιγράφομεν περικοπὴν καὶ τῆς σχετικῆς ἀπὸ 25 Ἰουνίου 1960 ἐπιστολῆς του πρὸς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον τοῦ τότε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως: «Μεγάλη τιμὴ καὶ ἠθικὴ ἱκανοποίησις νὰ στηρίξῃ ὁ κ. Πρόεδρος εἰς ἐμὲ τὴν ἐπαγρύπνησιν ἐπὶ τῶν δραστηριοτήτων τῆς ΔΕΗ ἀφήνων μάλιστα εἰς τὸ περιθώριον τὴν πολιτικήν μου θέσιν. Ηὐχαρίστησα τὸν ἴδιον κατὰ τὴν μίαν καὶ μόνην συνάντησίν μας, ὅτε μοῦ ἐπρότεινε τὴν θέσιν τοῦ Κυβερνητικοῦ Ἐπιτρόπου, ὄχι ὡς ὑπαλλήλου......, ἀλλὰ ὡς ὀργάνου τῆς Κυβερνήσεως πρὸς μίαν συνεχῆ διαφώτισιν......., καὶ κατέληγεν ὡς ἀκολούθως: Πέραν τῶν ὅσων ὁ ἴδιος (ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως) μοὶ ἐξήγησε κατὰ τὴν συνάντησίν μας, ἀπὸ ἐτῶν, ἐξ αὐτῶν τῶν δεδομένων τῆς ΔΕΗ εἶχον πεισθῆ, ὅτι ἦτο ξένος πρὸς τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐκέκτηντο ἰδιαιτέραν εὐαισθησίαν, τινὰ τῶν ὁποίων ὑπῆρξαν καὶ ἀντικείμενα σχολίων. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας διὰ νόμου ἐτερμάτισαν τὴν θητείαν τοῦ Συμβουλίου καὶ καθιέρωσαν ἐπὶ νέων βάσεων τὴν παρουσίαν Κυβερνητικοῦ Ἐπιτρόπου». Ἐπισημαίνει καὶ ὁ ἴδιος τὴν πολιτικήν του θέσιν. Ἦτο καὶ εἶναι γνωστή. Ἐλέγχθη, ὅμως, ὅτι ἦτο συγγενὴς τοῦ μακαρίτου Τριανταφύλλου καὶ δι’ αὐτὸ εἶχε παύσει τάχα νὰ εἶναι φίλος τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀξία προσοχῆς ὑπῆρξεν ἡ ἐπὶ ἰδίας ἀντιλήψεως τῶν γεγονότων καὶ μετὰ λόγου γνώσεως ἐμπεριστατωμένη κατάθεσις τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ κ. Ι. Λαμπρούκου. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ ἄλλας καταθέσεις. Καὶ τί νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, διὰ τὰς ἄλλας καταθέσεις; Ἔχετε ἐνώπιόν σας πλήρη τὴν εἰκόνα τῆς ὑποθέσεως. Ἔχετε κυρίως δεδομένον, ὅτι ὁ Πρόεδρος τότε τῆς Κυβερνήσεως — καὶ εἶναι βεβαιωμένον διότι τὸ ἔχει πιστοποιήσει καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ καὶ τότε Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τόσοι ἄλλοι μάρτυρες — ἔχετε δεδομένον, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε δώσει τὴν ἐντολὴν νὰ μὴ συμφωνηθῇ τιμὴ ἐπιζημία εἰς τὴν ΔΕΗ. Ἔχετε δεδομένον, ὅτι ἡ ἐντολὴ αὐτὴ ἐπανελήφθη ἀκόμη καὶ μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως, ὅταν ἐπέκειτο ἡ κύρωσις. Εἶναι δεδομένον, ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ ἦτο πλέον συντηρητικὸς ἀπὸ τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς γενομένους ἀπὸ τὴν Διοίκησιν τῆς ΔΕΗ. Ἔχετε δεδομένον, ὅτι ὁ Πεζόπουλος προσῆλθεν εἰς τὸ Δ. Σ. τῆς ΔΕΗ καὶ εἶπεν: Ὁ Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ καὶ αἱ Ὑπηρεσίαι του κάμουν ὑπολογισμούς, βάσει τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν ἡ ΔΕΗ κατὰ τὴν πρώτην δεκαεξαετίαν τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως νὰ ὑποστῇ ζημίαν. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἐκτίμησιν καθ’ οἱανδήποτε περίοδον δὲν θὰ φθάνῃ εἰς ζημίαν, ἀλλὰ πάντοτε θὰ ἔχῃ κέρδη μὲ τὰς τιμὰς τὰς ὁποίας συνεφώνησε. Καὶ ἔχετε δεδομένον, ὅτι τὰ μέλη τοῦ Δ. Σ. εἶναι προσωπικότητες, αἱ ὁποῖαι ἔχουν παράσχει τὰς ὑπηρεσίας των καὶ ἔχουν διακριθῆ εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς κρατικῆς καὶ κοινωνικῆς ζωῆς. Καὶ ὅλα τὰ μέλη τοῦ Δ. Σ. ἀποφαίνονται ὁμοφώνως καὶ ἐγκρίνουν τὴν σύμβασιν καὶ ἐμμένουν εἰς τὴν ἔγκρισιν καὶ μετὰ 5 μῆνας, τὴν 24.11.60. Καὶ ἐπαναλαμβάνουν τὰ αὐτά, ἐξεταζόμενοι μετὰ πέντε περίπου ἔτη, τὸν Μάϊον τοῦ 1965. Θὰ μείνῃ καμμία......... Θὰ μείνῃ καμμία ἀμφιβολία εἰς τὴν συνείδησίν σας, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ Καραμανλῆς καὶ ὁ Μάρτης ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ ἐχρησιμοποίησαν τὸν Πεζόπουλον ὡς ὄργανον διὰ νὰ ἐξαπατήσουν τὸ Δ. Σ. τῆς ΔΕΗ, διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τιμὴν ρεύματος, ἡ ὁποία καταστρέφει τὴν ΔΕΗ καὶ ὠφελεῖ τοὺς Γάλλους; Ἀλλὰ πῶς τοὺς ὠφελεῖ ἀφοῦ ὁ κ. Ζίγδης καὶ ὁ κ. Κιτσίκης ὑποστηρίζουν, ὅτι μὲ τιμὴν ἀνωτέραν τῶν 10 λεπτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ βιομηχανία; Ἡ Βουλὴ θὰ κρίνῃ καὶ θ’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος. Κύριοι βουλευταί, τὸν Ἰούνιον 1962 μετὰ τὴν δημοσίευσιν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῶν Ἀθηνῶν «Ἐλευθερία» ὅλων τῶν γνωστῶν ἐπιστολῶν Φιλαρέτου, διότι δὲν γνωρίζω ἂν ὑπάρχουν ἄλλαι, οὔτε ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην ἂν ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι. Ἔτσι, κ. Κουτσοχέρα;

§61Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Πολλαί, πολλαί...

§62Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἀπευθύνεσθε εἰς ἐμὲ συνεχῶς...

§63Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Δὲν νομίζω, ὅτι σᾶς προσβάλλει.

§64Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε ὁ ἐπιμελέστερος βουλευτὴς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου.

§65Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἠξεύρετε ἄλλωστε πόσον σᾶς ἐκτιμῶ.

§66Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἀμοιβαίως. Καὶ δι’ αὐτὸ ἀπηυθύνθην πρὸς ὑμᾶς. Λοιπὸν ἐδημοσιεύθησαν αἱ ἐπιστολαὶ εἰς τὴν Ἐφημερίδα «Ἐλευθερία» καὶ ἐδημιουργήθη ὁ γνωστὸς θόρυβος. Καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰσάγει τὸ Ν. Δ. εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ καρατομεῖ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν καὶ τὸ Δ. Σ. Συνιστᾷ κατόπιν προτάσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ διὰ τῆς πλειοψηφίας τὴν ὁποίαν διέθετε ἡ ἰδία, συνιστᾷ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐκτάκτου Ἐλέγχου. Δὲν ἐδείλιασεν οὔτε ὁ Πρωθυπουργός, οὔτε ὁ Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, οὔτε οὐδεὶς ἄλλος ὅταν ἐτέθησαν τὰ πράγματα ὅπως ἐτέθησαν μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν ἐπιστολῶν, νὰ λάβουν ἔσχατον μέτρον ἐναντίον τῆς Διοικήσεως τῆς ΔΕΗ. Δὲν ἐφοβήθησαν ἀποκαλύψεις οὐδενός, τυχὸν μηνύοντος καὶ ἀποφασισμένου, ἢ διατεθειμένου ἴσως ν’ ἀποκαλύψῃ τὴν συνεργασίαν εἰς τὴν ἀπάτην εἰς βάρος τῆς ΔΕΗ. Ἐπέμειναν μέχρι τέλους μετὰ σταθερότητος. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι τὴν ἡμέραν τῆς Βασιλικῆς ἑορτῆς τὴν 29.6. 1962, ὅταν ἀκόμη δὲν εἶχε κατέβη ὁ Πρωθυπουργὸς διὰ νὰ συνοδεύσῃ τὸν Βασιλέα εἰς τὴν κατάθεσιν τοῦ στεφάνου, εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου ἔγινε συζήτησις, εἰς τὴν ὁποίαν συμμετεῖχα, πῶς θὰ ἦτο δυνατόν, ψηφιζομένου τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἢ τὴν ἑπομένην τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, νὰ ἀπαγορευθῇ βίᾳ ἡ εἴσοδος εἰς τὰ Γραφεῖα τῆς ΔΕΗ. Διότι ὑπῆρχε πληροφορία, ὅτι καὶ παρὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου, ἡ Διοίκησις, προβάλλουσα ἀντισυνταγματικότητα τοῦ νόμου, θὰ ἐπεχείρει νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰ γραφεῖα τῆς ΔΕΗ, καὶ νὰ ἀσκήσῃ καθήκοντα. Αὐτὸς ἦτο ὁ Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος ἐφοβεῖτο τὸν συνεργὸν καὶ τὸν συνένοχόν του εἰς τὴν ἀπάτην. Ὑπάρχει παράβασις καθήκοντος πλέον μετὰ τὴν λῆψιν τοῦ δρακοντείου μέτρου τῆς βιαίας ἀποβολῆς καὶ τοῦ τερματισμοῦ τῆς θητείας; Δὲν ἐλήφθησαν μέτρα, ἀλλὰ ἐλήφθη τὸ ἔσχατον, ὁ ἀποκεφαλισμός. Καὶ συνεστήθη ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ ἐκτάκτου ἐλέγχου, διὰ νὰ παραδώσῃ τὸ πόρισμά της εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα διὰ τὸν ἔλεγχον τῶν ποινικῶν εὐθυνῶν. Καὶ συζητοῦμεν, κατόπιν αὐτοῦ ἂν ὑπάρχῃ μετὰ τὸν Ἰούνιον 1962, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου, μετὰ τὴν καρατόμησιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, μετὰ τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἐκτάκτου ἐλέγχου, ἂν ὑπάρχῃ παράλειψις ἐνεργείας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως; Ποίας ἐνεργείας;

§67Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἠκούσατε λεγόμενον ἀπὸ τοὺς κατηγόρους, οἱ ὁποῖοι ἀποκαλύπτεται, ὅτι μόνον κατήγοροι ὑπῆρξαν καὶ οὐχὶ κριταὶ πραγματικοί, ὅτι εἶναι ἐξαιρετικὰ ὕποπτον τὸ ὅτι εἰς τὸν νόμον ἐτέθη ἡ διάταξις, τὸ πόρισμά της ἡ τριμελὴς ἐξ ἀνωτάτων δικαστικῶν Ἐπιτροπὴ νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ οὐχὶ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν Εἰσαγγελέα. Τὸ ὅτι εἶπον ἄνδρες, μετέχοντες τοῦ Κοινοβουλίου, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα σημαίνει, ὅτι δὲν λογίζονται, ἀλλὰ παραλογίζονται ἢ δὲν σταθμίζουν λογικῶς τοὺς λόγους των. Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω: Τώρα, ποῦ ὑποβάλλονται ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν Εἰσαγγελέα αἱ ἐκθέσεις τοῦ κ. Τούση, αἱ ἐκθέσεις τοῦ κ. Σακελλαρίου, ἢ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως; Εἶναι ὕποπτος ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐθέσπισε καὶ μάλιστα ἄνευ νόμου, ἐπιλέξας μόνος τὰ πρόσωπα καὶ μὴ ἐμπιστευθεὶς τὴν ἐκλογήν των εἰς τὰ ἀνώτατα δικαστήρια, διότι ἐθέσπισεν, αὐτοδικαίως μάλιστα, χωρὶς νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλήν, χωρὶς νόμον, τὴν ἀρχὴν νὰ ὑποβάλλωνται αἱ ἐκθέσεις εἰς αὐτόν; Ἐὰν καθιστᾷ τοῦτο ὕποπτον τὸν κ. Γεώργιον Παπανδρέου, ὅσον καθιστᾷ ὕποπτον τὸν κ. Γεώργιον Παπανδρέου, ἄλλο τόσον καθιστᾷ ὕποπτον τὸν κ. Κωνσταντῖνον Καραμανλῆν. Δι’ αὐτὸ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω καὶ νὰ καταγγείλω ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, ὡς τοὐλάχιστον παραλογισμόν, ἂν ὄχι ἀνήθικον σκέψιν, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ὑπό τινων συναδέλφων ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§68Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία οὔτε χωρεῖ ἀντίρρησις εἰς τὴν διαπίστωσιν ταύτην, τὴν ὁποίαν ἐκάματε, κ. Πρόεδρε. Εἶναι δεδομένον ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα εἶχον περιέλθει εἰς χεῖρας τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς καὶ ὅτι εἶχε γίνει ἀνάκρισις ἐφ’ ὅλων τῶν θεμάτων. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν εἶχε γίνει ἀνάκρισις καὶ ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἐκκρεμὴς ἀνάκρισις, ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον εἶχε παυθῆ καὶ ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἶχε συσταθῆ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐκτάκτου Ἐλέγχου, εἶναι δυνατὸν μεταξὺ σοβαρῶν ἀνθρώπων νὰ γίνεται συζήτησις ὅτι ὑπάρχει πλέον παράλειψις ἐνεργείας; Παράλειψις ποίας ἐνεργείας; Ἐνεργείας πρὸς ποίαν ἀρχήν; Παράλειψις ποίας πράξεως, ποίας διατάξεως, ποίας ὑποχρεώσεως; Ἀλλὰ ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς εἶχε ζητήσει τὸν χωρισμὸν τῆς κρίσεως τῆς δικαστικῆς τοῦ Πεζοπούλου καὶ τῶν συνεργῶν του ἀπὸ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἐνοχὴ καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπιστία, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν Κρεμαστῶν καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπάτη εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ἀλουμινίου, δὲν εἶναι δυνατός, δὲν εἶναι νοητὸς ὁ χωρισμός. Θὰ ἀναγνώσω τί λέγει πάλιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὁ ἑρμηνευτὴς τοῦ νόμου μας, ὁ Ἀραβαντινός... «καὶ νομικῶς καὶ πολιτικῶς εἶναι σόλοικος... (ἀναγινώσκει)...».

§69Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Εἰς αὐτὴν τὴν παράγραφον ἀνεφέρθην καὶ ἐγώ.

§70Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Πολιτικῶς... (ἀναγινώσκει). Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Ἡ πρότασις παραπομπῆς λέγει, ὅτι ἔγινεν ἀπάτη, ἐπὶ ζημίᾳ τῆς ΔΕΗ καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ προσπορισθοῦν κέρδη εἰς τοὺς ἀντισυμβαλλομένους; Ἐν γνώσει των; Ἄνευ συμμετοχῆς των εἰς τὸν δόλον; Ἄνευ διατυπώσεως κατηγοριῶν ἐναντίον αὐτῶν; Πῶς εἶναι δυνατὸν μεταξὺ τιμίων ἀνθρώπων νὰ λέγωνται αὐτά; Ἐὰν ὁ κ. Καραμανλῆς ἐλησμόνησε τὸ καθῆκον του καὶ τὴν ἀποστολήν του καὶ ἔδωσε τὸ ρεῦμα φθηνὰ εἰς τοὺς Γάλλους, χαρισθεὶς εἰς αὐτούς, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνοι νὰ εἶναι ἀθῶοι τῆς πράξεως. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο δεκτόν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ γίνεται λόγος περὶ αὐτοῦ εἰς τὸ πόρισμα τῆς πλειοψηφίας; Ἢ ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν πόρισμα παραπεμπτικὸν τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Μάρτη καὶ νὰ λησμονήσωμεν τοὺς συνεργοὺς καὶ συναιτίους καὶ κυρίως τὸν ὠφεληθέντα ἀπὸ τὴν ἀπάτην, τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου, ἐὰν ὑπάρχῃ ὄφελος, μεθ’ ὅσα ἔχει εἴπει ὁ κ. Ζίγδης καὶ ὁ κ. Κιτσίκης. Δὲν θὰ ἐπιμείνω περισσότερον ἐπὶ τῶν σημείων αὐτῶν, ἡ σημασία τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἀφ’ ἑαυτῆς ἔκδηλος. Καὶ ἔχω ἤδη περατώσει τὴν ἀγόρευσίν μου ἐπὶ τῆς ἀποστολῆς μου ὡς μέλους τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Μετὰ τῶν συναδέλφων μου τῆς μειοψηφίας εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μου διὰ τῆς ὑποβληθείσης ἐκθέσεώς μας καὶ τῶν συμπερασμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα κατελήξαμεν. Ἐπιθυμῶ, τώρα, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προβῶ εἰς ὡρισμένας σκέψεις, ὡς μέλος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Τριπλῆ εἶναι ἡ εὐθύνη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἠθικὴ πολιτικὴ καὶ δικαστική. Εἰς τὴν τελευταίαν περιλαμβάνεται καὶ ἡ ποινικὴ καὶ ἡ ἀστική. Ἡ ἠθικὴ εὐθύνη, ὅπως ἔχει διαμορφωθῆ σήμερον ἀπὸ τοὺς δημοσιολόγους, ἔχει δικαστὴν τὴν κοινὴν γνώμην, ἡ ὁποία παρακολουθεῖ τὸν Ὑπουργόν, ὑπὸ τὸ καθεστὼς μάλιστα τῆς ἐλευθεροτυπίας, διὰ χιλίων ὀφθαλμῶν. Καὶ πᾶν βῆμα τῶν Ὑπουργῶν εἶναι ἐκτεθειμένον εἰς πικρὰν καὶ συχνὰ εἰς ἄδικον ἐπίθεσιν. Ἡ πολιτικὴ εὐθύνη κρίνεται εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Τί θὰ ἠδύνατο ὅμως νὰ λεχθῇ διὰ τὴν ποινικὴν κατηγορίαν; Διὰ τὴν προσπάθειαν διατυπώσεως ποινικῆς εὐθύνης, ὅταν ἀπὸ ἐμπεριστατωμένην ἔρευναν τῶν πράξεων, ἀποδεικνύεται, ὅτι διὰ τῆς ὑπουργικῆς δραστηριότητος, ἀπεσκοπήθη ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ δημοσίου συμφέροντος; Καὶ τοιαύτη προσπάθεια, ὅπως ἔχει ἤδη ἐξηγήσει καὶ χθὲς ὁ Πρόεδρος κ. Πιπινέλης καὶ ἄλλοι ἀγορηταί, δὲν πρόκειται ν’ ἀποβῇ οὔτε πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, οὔτε πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ συνόλου. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ἀκόμη ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ Ὑπουργοὶ φέρονται ἐνεργοῦντες κατ’ ἄσκησιν διακριτικῆς εὐχερείας. Διότι ὑπὸ τὰς τοιαύτας συνθήκας οὐδεὶς ἔντιμος καὶ εὐσυνείδητος ἄνθρωπος θὰ εἶναι διατεθειμένος νὰ παριστάνῃ τὸν Ὑπουργόν, ὑποχρεωμένος νὰ παρακολουθῇ τὴν μοιραίαν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων χωρὶς νὰ δίδῃ λύσεις καὶ νὰ τολμᾷ νὰ ἀναλαμβάνῃ τὰς εὐθύνας, διὰ νὰ μὴ εἶναι ἐκτεθειμένος εἰς τὸν κίνδυνον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς κατηγορίας ἐπὶ τῶν ὁποίων συζητοῦμεν ἐπὶ 6 ἡμέρας καὶ διὰ νὰ μὴ διατρέχῃ τὸν κίνδυνον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον. Καὶ εἰς τὸ θέμα τοῦτο ἀναφέρομαι εἰς τὸν ἀείμνηστον συμπατριώτην μου Ἀραβαντινόν, ὁ ὁποῖος γράφει: «Ὁ Ὑπουργὸς εἶναι δημόσιος λειτουργός. Εἰς ἕκαστον λειτουργόν, κατ’ ἀνάγκην καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας ἀφέθη ὡρισμένη τις σφαῖρα ἐλευθέρας ἐνεργείας, ὅπως συμπληροῖ οὗτος τὸν μὴ δυνάμενον νὰ προΐδῃ καὶ περιλάβῃ πάσας τὰς λεπτομερείας δεδομένης περιστάσεως νόμον. Καὶ εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὡς δημόσιον λειτουργόν, ἀφέθη ἐπίσης, κατ’ ἀνάγκην καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας, σφαῖρα τις ἐλευθέρας ἐνεργείας, ἥτις κατὰ τοσοῦτον εἶναι εὐρυτέρα, καθ’ ὅσον ὁ Ὑπουργὸς ἵσταται ἐπὶ κορυφῆς πάντων τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Καὶ ὡς ἐκ τῆς ἐπὶ πᾶσαν τὴν Πολιτείαν ἐπεκτεινομένης ἐνεργείας του, ἔχει ἀνάγκην μείζονος ἐλευθερίας πρὸς λύσιν καὶ οἰκονομίαν τῶν ἀπείρων καὶ ποικίλων ζητημάτων καὶ περιστάσεων, ἅτινα καθ’ ἑκάστην παρουσιάζονται εἰς αὐτόν...». Ἀλλὰ θὰ ἐπανέλθω εἰς τὰς σκέψεις τοῦ Ι. Ἀραβαντινοῦ ἐπὶ τοῦ ἀπασχολοῦντος τὸ Σῶμα θέματος, διαχωρίζοντος ἀπολύτως τὴν ποινικὴν εὐθύνην τοῦ ἐκ κακοβουλίας δράσαντος ἀπὸ τὰ οἱαδήποτε ἀποτελέσματα τῆς ἐντίμου Κυβερνητικῆς δράσεως. «Ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ μὴ συγχύζῃ τὴν ἀμέλειαν πρὸς τὴν ἀτυχῆ ἔκβασιν μιᾶς ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἡ ἔκβασις δὲν ἐξαρτᾶται μόνον ἀπὸ τῶν πράξεων καὶ προπαρασκευῶν τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἡ καλλίστη διεύθυνσις δὲν δύναται νὰ ἐξασφαλισθῇ κατὰ τῶν δυστυχημάτων». Ποῖοι οἱ ἐλεγχόμενοι. Ἔχετε ἀκούσει, κύριοι βουλευταί, τὰς κατηγορίας. Γνωρίζετε πλέον τὴν ἀλήθειαν. Καὶ δὲν θὰ εἶναι ὑπερβολὴ ἂν διατυπωθῇ ὡς συμπέρασμα ἡ διαπίστωσις ὅτι ἡ κατηγορία ἔχει καταρρεύσει. Ἀλλὰ κατὰ συνείδησιν θὰ κρίνετε, ἐπιτελοῦντες ἔργον δικαστικόν, καὶ πρέπει νὰ εἶναι γνωστὴ ἡ προσωπικότης τοῦ ἐλεγχομένου. Ἀποτελεῖ τοῦτο κανόνα ἀναφαίρετον εἰς πᾶσαν δικαστικὴν κρίσιν. Ὁ ἄλλοτε Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας κ. Ν. Μάρτης, πρὸ τῆς ἀναμίξεώς του εἰς τὴν πολιτικήν, δικηγόρος εἰς τὴν Καβάλαν, προερχόμενος ἀπὸ ἀγροτικὴν οἰκογένειαν τοῦ Παγγαίου, εἶχεν ὑπηρετήσει εἰς τὸν Στρατὸν ἐπὶ 45 καὶ πλέον μῆνας. Καὶ εἶχεν ἐθελοντικὴν κυρίως ὑπηρεσίαν εὔορκον εἰς τὸν Στρατὸν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς καὶ τῆς Ἰταλίας. Εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν διεκρίθη διὰ τὸν ἄδολον χαρακτῆρα του, τὴν εὐθύτητα καὶ τὸν ἐνθουσιασμόν, μὲ τὸν ὁποῖον ἐπεδίδετο εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ἔργου του. Ὁ κ. Π. Παπαληγούρας εἶχε διακριθῆ διὰ τὴν ἐπιστημονικήν του ἐπίδοσιν καὶ νεώτατος εἶχεν ἀποκτήσει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀκαδημαϊκὰς διακρίσεις. Ὅταν ἡ χώρα ἐστέναζεν ὑπὸ τοὺς κατακτητάς, προσέφερε τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὴν ἀγωνιζομένην εἰς τὴν ξένην Ἑλλάδα. Καὶ ἀναμιχθεὶς νέος εἰς τὴν πολιτικὴν κατέλαβε ταχέως ἐπιφανῆ θέσιν εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς χώρας. Κατ’ ἐπανάληψιν ἐχρησιμοποιήθη ἐπιτυχῶς ὡς Ὑπουργὸς καὶ δὶς εὑρέθη ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Ἔχει ἀποδείξει ὅτι διακαίεται ἀπὸ φιλοδοξίας καὶ ἔχει ἀναμφισβητήτως ὑψωθῆ ὑπὲρ τὸ κοινὸν μέτρον εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἔ. Θὰ ἦτο κατώτερον τῆς σοβαρότητος τῆς αἰθούσης ἐὰν κατελογίζετο παράβασις καθήκοντος καὶ συνεργία εἰς ἐγκληματικὰς πράξεις εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀποδείξει δι’ ἔργων ὅτι τρέφουν ὑψηλοτέρας φιλοδοξίας καὶ ἁγνοτέρας προθέσεις. Ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς καὶ ἱδρυτὴς τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως, εἶχε πραγματοποιήσει εἰς τὰς ἡμέρας μας τὴν φιλοδοξίαν, ἡ ὁποία κατευθύνει καὶ πρέπει νὰ κατευθύνῃ τὰ βήματα πάντων ὑμῶν, τῶν νέων κυρίως βουλευτῶν. Ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐγκατελείψατε τὰς ἰδιωτικάς σας ἀσχολίας, διὰ νὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Καὶ εἶχε ἐνσαρκώσει τὸ δημοκρατικὸν ἰδεῶδες τῶν σημερινῶν χρόνων. Πτωχὸς ἐκ πτωχῆς καὶ πολυμελοῦς οἰκογενείας, μὲ φιλοδοξίας καὶ ὄνειρα. Βιοπαλαιστὴς ὑπῆρξεν ὁ πατήρ του. Ἀλλὰ καὶ ὁραματιστὴς τῆς ἐθνικῆς ἀναστάσεως. Παρέστην μάρτυς τῆς σκηνῆς. Γηραιὸς Ἱεράρχης ἐνηγκαλίζετο τὸν πρώην Πρωθυπουργὸν λέγων μὲ ἔκδηλον συγκίνησιν. Ἐνθυμοῦμαι τὸν πατέρα σου καὶ τὸ σπίτι σας ὡς ἱεροκῆρυξ. Εἴχαμε μεταβάλει μίαν ἀποθήκην σας εἰς μυστικὴν ἀποθήκην ὅπλων τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνος. Καὶ ὅλη ἡ οἰκογένειά σας ἐκινδύνευεν ἡμέραν καὶ νύκτα ἐὰν ἀπεκαλύπτετο τὸ τρομερὸν μυστικόν. Ὑπῆρξα συνεργάτης του εἰς ὅλας τὰς Κυβερνήσεις του. Εἶχεν ἀποδείξει ὑπερηφάνειαν καὶ ἦθος. Διεκρίθη διὰ τὴν ἀντικειμενικότητα καὶ τὸ θάρρος του εἰς ὅσα Ὑπουργεῖα διηύθυνε. Καὶ διῆλθεν ἀπὸ πολλά. Καὶ ἐπέστη κάποτε ὁ χρόνος νὰ κυβερνήσῃ τὸν τόπον, ὅταν ἔδωσε τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς χώρας ἡ Βόρειος Ἑλλὰς διὰ πρώτην φοράν, ἔπειτα ἀπὸ 50 ἔτη ἐλευθέρου πολιτικοῦ βίου. Τρὶς εἶχε περιβληθῆ μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας. Δὲν εἶχε φθάσει εἰς τὴν Κόρινθον ὡς κληρονόμος τοῦ Φιλίππου μὲ τὴν δύναμιν τῆς Μακεδονικῆς φάλαγγος διὰ νὰ ἀνακηρυχθῇ στρατηγὸς τῶν Ἑλλήνων. Ἐφιλοδόξησε νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν λησμόνησιν τοῦ διχασμοῦ καὶ εἰς τὴν δημιουργίαν πραγματικοῦ κράτους. Δὲν κρίνεται τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὸ ἔργον του. Εἶναι, ὅμως, βέβαιον ὅτι ἡ διάβασίς του συνεδέθη μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἄνθησιν τῆς χώρας. Διώκησε μὲ εὐθύτητα καὶ οὐδετερότητα. Ἠγνόησε ἂν ὑπάρχουν φίλοι ἢ ἀντίπαλοί του καὶ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν ἀνεζήτει τοὺς ἀξίους καὶ τοὺς ἱκανούς, διὰ νὰ τοὺς θέση ἐπὶ κεφαλῆς εἰς ὅλας τὰς λειτουργίας τῆς Πολιτείας. Εἰς τὴν Δικαιοσύνην. Εἰς τὴν Διοίκησιν. Εἰς τὸν Στρατόν. Εἰς τὴν Διπλωματικὴν Ὑπηρεσίαν. Εἰς τὴν Διοίκησιν τῶν Ὀργανισμῶν. Εἰς τὴν Διοίκησιν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας. Ἀνεζήτησε μετὰ ἰδιαιτέρας ἐπιμελείας τοὺς εὑρισκομένους εἰς ἀντίπαλον πολιτικὴν παράταξιν. Τὸν Δημητρακόπουλον. Τὸν στρατηγὸν Σειραδάκην. Μόνον δι’ αὐτὸν εἰς τοὺς τελευταίους χρόνους ἐγένετο παράτασις τοῦ ὁρίου ἡλικίας. Τὸν Ἀνδρέαν Παπανδρέου. Τὸν Ναύαρχον Παναγιωτόπουλον. Τὸν Γρηγ. Ζαριφόπουλον. Τὸν Βῆχον, τὸν καὶ εἰκονομάχον. Καὶ τόσους ἄλλους. Εἰς τὰς ἡμέρας του, τὸ ὄνομα τῆς Ἑλλάδος, ὡς Κράτους καὶ ὡς μέλους τῆς Διεθνοῦς Κοινωνίας, ἐνέπνεε σεβασμόν. Αὐτὸν ζητεῖ ἡ πλειοψηφία τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἀπὸ τὸν Βασιλέα νὰ τὸν θεωρήσῃ ὕποπτον ἀπάτης καὶ ἀπιστίας. Διαπρεπὴς νομομαθής, ὁ Διομ. Κυριακός, ἀσχολούμενος μὲ τὴν ἑρμηνείαν τῆς νομοθεσίας περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν ἔγραφε: «Μέγα ζήτημα ἀποτελεῖ ἡ ποινικὴ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ. Αἱ κατὰ τῶν Ὑπουργῶν κατηγορίαι ἀποτελοῦσι συμβεβηκότα πολιτικὰ διεγείροντα ἐπὶ ἔτη πάθη καὶ μίση, ἅτινα δύνανται νὰ σφαγιάσωσι τοὺς ἀποβαλόντας τὴν ἐν ταῖς Βουλαῖς πλειονότητα, καίτοι ἀθώους. Ποινικαὶ δίκαι κατὰ Ὑπουργῶν γεννῶσι παρανοήσεις καὶ διαγείρουσι τὰ πάθη, τὰ ἐκτεθέντα τὰ μάλιστα εἰς κίνδυνον τὴν τάξιν καὶ εἰρήνην τῆς Πολιτείας». Ἐγνώρισε καὶ ἄλλοτε, εἰς τὸ πρόσφατον παρελθόν, διχασμὸν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἐπρόκειτο, τότε περὶ διαμάχης πέριξ τοῦ τεραστίου θέματος. Τοῦ ἐθνικοῦ μας προβλήματος καὶ τῆς θέσεως τῆς χώρας εἰς κρισίμους ὥρας. Καὶ ὅμως, μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἐτῶν, τὸν Νοέμβριον 1929, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἔλεγεν ἐπὶ λέξει εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Κοινοβουλίου: «Διάπυρος ὁ πόθος μου, ὅπως πρὶν κλείσω τὰ μάτια μου ἰδῶ τὸ ἐσωτερικὸν χάσμα, τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος, καλῶς ἢ κακῶς προεκάλεσα, γεφυρούμενον καὶ ἐξαλειφομένην τὴν διαίρεσιν, τὴν ὁποίαν ἡ πολιτική μου ἐδημιούργησε διὰ μεγάλους λόγους, ποὺ θὰ ἐκτιμήσῃ ἡ Ἱστορία. Καὶ ὁ ἀκαδημαϊκὸς κ. Γ. Νόβας, ἐδημοσίευσεν ἐκμυστηρεύσεις τοῦ ἀποθανόντος μεγάλου Ἕλληνος: «Θέλω νὰ σᾶς ἐμπιστευθῶ, κύριε Νόβα. Ἔχω σκουλήκι μέσα μου τὸν ἐθνικὸ διχασμό. Τὸν ἐδημιούργησε μιὰ ἱστορικὴ περίστασις ἐξαιρετική. Ἀλλὰ ἐτράβηξε πάρα πολὺ καὶ πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ τερματισθῇ. Καὶ θέλω, προτοῦ πεθάνω νὰ ἰδῶ τὴν Ἑλλάδα ἑνωμένη ψυχικῶς, ὅπως ἦτο στὰ 1912–13. Σᾶς εἶπα. Ἔχω σκουλήκι μέσα μου τὸν ἐθνικὸ διχασμό». Δὲν θὰ ὑπομνήσω ἄλλα γεγονότα τῆς νεωτέρας πολιτικῆς ἱστορίας τῆς Ἑλλάδος. Οὔτε πρόκειται νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸ παρελθόν, εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν Ἀθηνῶν, οὔτε εἰς τοὺς χρόνους τῆς ἀναγεννήσεως. Νομίζω, ὅμως, ὅτι θὰ εἶναι χρήσιμον νὰ ἀκουσθῇ περικοπὴ ὁμιλίας τοῦ Ἀνδρέου Μιχαλακοπούλου, γενομένη εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Μάϊον τοῦ 1927: «Εἶμαι εὐτυχὴς ὅπου παρουσιάσθη ἡ προκειμένη ἐπερώτησις διὰ νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν ἐξηγήσεις τινὰς ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύμβασιν, τῆς ὁποίας ἡ ἱστορικὴ εὐθύνη ἀφορᾷ ἐμέ, ὡς Ἀρχηγὸν τότε τῆς Κυβερνήσεως... Ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἀποφασίζων νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸν ἰδιωτικὸν βίον καὶ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον τρέφει καὶ ὄνειρα τινὰ μικρότερα ἢ μεγαλύτερα». Καὶ ἔκλεισε τὴν ὁμιλίαν του διὰ τῶν ἀκολούθων φράσεων: «Ἐνόμισα, κύριοι, ὅτι ἔκαμα ἕνα ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι μίαν ἡμέραν ἀγαθὸν διὰ τὴν χώραν μας. Ὀφείλω νὰ εἴπω τοῦτο, διότι δὲν μοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ οὔτε εἰς τὴν συνέλευσιν νὰ ἐκθέσω τὰς σκέψεις μου, οὔτε νὰ ἀντικρούσω τὰς εἰς τὸν Τύπον αἰτιάσεις τοῦ ἔργου». Καὶ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον θὰ ἀπέβαινεν ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ τόπου ἦτο ἡ κατάθεσις διὰ τὰς Ἀθήνας τῶν 300 χιλιάδων κατοίκων τῆς λίμνης τοῦ Μαραθῶνος καὶ τῆς ἐξ αὐτῆς ὑδρεύσεως. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ἔργου τῆς 8ετίας. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν καὶ ἐγένετο ἀναδρομὴ παράδοξος μέχρι τοῦ Σωκράτους καὶ τοῦ Πλάτωνος, θὰ εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ὑπομνήσω ὅτι ρητῶς εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν ὁρίζεται ὅτι ὁ ἐγκαλούμενος Ὑπουργὸς ἐὰν θέλῃ δύναται νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ δώσῃ πληροφορίας. Βεβαίως, κύριοι βουλευταί, τὸ δικαστήριον ἀποτελεῖ ἐγγύησιν. Ἐγγύησιν, ὅπως ἔγραφε δόκιμος συγγραφεύς, διὰ τὴν προστασίαν τοῦ ἐντίμου καὶ δημιουργικοῦ Ὑπουργοῦ κατὰ τῶν προσβολῶν ταπεινῆς διαβολῆς, ἢ ἀλόγου καταφορᾶς καταδημαγωγηθέντος πλήθους. Ὁ φθόνος, ἡ συκοφαντία, τὰ πολιτικὰ πάθη, σταματοῦν πρὸ τοῦ Δικαστηρίου, ὅταν θὰ κριθῇ κατ’ οὐσίαν ἡ κατηγορία. Ἀλλὰ θὰ φθάσῃ ποτὲ ἡ σημερινὴ κατηγορία εἰς τὴν κατ’ οὐσίαν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου; Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀμείλικτον ἐρωτηματικόν, τὸ ὁποῖον πᾶς ἔντιμος ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, ἐλεύθερος κομματικῆς δεσμεύσεως, ὀφείλει νὰ θέσῃ εἰς τὴν συνείδησίν του, ὅταν θὰ δώσῃ τὴν ψῆφον του διὰ νὰ μὴ συντελέσῃ εἰς τὴν σπίλωσιν τῶν ὑπολήψεων καὶ νὰ δώσῃ ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα τῆς παραπομπῆς τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς δημιουργικῆς περιόδου εἰς τὸ εἰδικὸν δικαστήριον. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§71Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§73Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ διὰ δευτέραν φορὰν μοῦ ἐπετέθη ἐπειδὴ διετύπωσα διάφορον γνώμην ὡς πρὸς τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐπιτροπῆς τῶν τριῶν ἀνωτάτων δικαστικῶν. Μὲ κατήγγειλε καὶ πάλιν, εἶναι ἡ δευτέρα φορὰ ποὺ μοῦ ἀπηύθυνε καταγγελίαν, εὔχομαι νὰ μοῦ ἀπαγγείλῃ καὶ τρίτην, διότι τότε ἐλπίζω, ὅτι θὰ γίνωμεν φίλοι. Καὶ ποῦ τὸ βασίζω; Τὸν Νοέμβριον τοῦ 1954 βιαιότατα κατήγγειλε τὸν ἀρχηγὸν τότε τῶν Προοδευτικῶν καὶ σήμερον εἶναι φίλοι. Καὶ τὸ 1958 βιαιότατα κατήγγειλε τὸν ἀξιότιμον κ. Καραμανλῆν καὶ εἶναι φίλοι. Τρίτη καταγγελία καὶ δι’ ἐμὲ ἂς ἐλπίσω, ὅτι θὰ γίνωμεν φίλοι. Μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἐπειδὴ ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ προσχωρήσω πρὸς τὰ ἐκεῖ εὔχομαι καὶ ἐλπίζω νὰ προσχωρήσῃ ὁ κ. Κανελλόπουλος πρὸς τὰ ἐδῶ.

§74Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Βασιλᾶτος, ἔδωσεν ἕνα τόνον, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπαιτεῖ ἀνταπάντησιν ἰδικήν μου. Παρὰ ταῦτα θὰ ἤθελα νὰ βεβαιώσω ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, καὶ τοὺς κυρίους συναδέλφους καὶ τὸν κ. Βασιλᾶτον, ὅτι δὲν ἐνεθυμούμην, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον πράγματι ἐστηλίτευσα καὶ στηλιτεύω, κατήγγειλα καὶ καταγγέλλω, ὅτι τὸ εἶχεν εἴπει ὁ κ. Βασιλᾶτος. Ἐνόμιζα, ὅτι κἄποιος τὸ εἶχεν εἴπει ἢ ὁ κ. Ἠλιόπουλος ἢ ὁ κ. Βασιλᾶτος. Καὶ κατήγγειλα καὶ καταγγέλλω, ὅτι δὲν εἶναι νοητὸν οὔτε λογικῶς, οὔτε ἠθικῶς νὰ συνάγεται ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι εἰς ἕνα νόμον δὲν ὡρίσθη ὅτι μία τριμελὴς ἐπιτροπὴ δικαστικῶν ἀπ’ εὐθείας θὰ στέλλῃ τὸ πόρισμά της εἰς τὸν Εἰσαγγελέα ἀλλὰ θὰ τὸ ὑπέβαλεν εἰς τὸν Πρωθυπουργόν, νὰ συνάγεται ἐξ αὐτοῦ ὕποπτος διάθεσις. Ἐπιμένω, ὅτι καὶ λογικῶς καὶ ἠθικῶς ὁ ἰσχυριζόμενος τοιοῦτον τι δὲν εἶναι ἐν τάξει.

§75Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἀπήντησα, κ. Πρόεδρε. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον. Ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ ἀγορεύσεις δὲν θὰ δύνανται τοῦ λοιποῦ νὰ ὑπερβοῦν τὸ ἡμίωρον. Ὁ κ. Ἐφραιμίδης, θὰ δύναται νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ μίαν ὥραν, διότι ὡρίσθη ὑπὸ τοῦ κόμματος τῆς ΕΔΑ εἰδικὸς ἀγορητής.

§77Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐλπίζω, κύριοι βουλευταί, καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ μὴ ὑπερβῶ τὰ χρονικὰ ὅρια τὰ ὁποῖα διαγράφει ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Ἔγινε πολὺς λόγος καὶ πολλοὶ ἀγορηταὶ καὶ ὁ κατελθὼν ἄρτι τοῦ βήματος ἀγορητὴς τῆς ΕΡΕ ἐπεκαλέσθησαν τὸν κίνδυνον τοῦ ἐθνικοῦ διχασμοῦ συνεπείᾳ τῆς συζητουμένης ὑποθέσεως. Ἐὰν πρόκειται περὶ ἀπειλῆς, ἀπαντῶμεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ νομίζω, καὶ ἡ συντριπτικὴ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, ἀποκρούει τὴν ἀπειλὴν αὐτὴν διότι γνωρίζει τί σημαίνει ἐθνικὸς διχασμὸς καὶ ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι αὐτοῦ. Ἐὰν πάλιν αἱ προειδοποιήσεις περὶ ἐθνικοῦ διχασμοῦ διατυπώνωνται ἐξ εἰλικρινοῦς διαθέσεως διὰ τὴν ἀναμενομένην συμφοράν, ἀπαντῶμεν. Ἂς ἡσυχάσουν αἱ καρδίαι τῶν ἀνησυχούντων, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἕτοιμος νὰ περιφρουρήσῃ τὴν ἑνότητά του. Ἄλλως τε δὲν ὑπάρχει οὔτε κατὰ φαντασίαν ὁ δῆθεν κίνδυνος. Διότι, ἀλλοίμονον ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διχασθῇ ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς τοιούτου θέματος. Θὰ ἔλεγα, ὅτι μία τοιαύτη σκέψις ἀποτελεῖ ἐπιπολαιότητα. Ὅταν συζητῆται μία πρότασις σύμφωνα μὲ τὴν συνταγματικὴν διαδικασίαν περὶ παραπομπῆς Ὑπουργῶν τινων, ὅταν συζητῆται ἕνα θέμα ἠθικῆς τάξεως καὶ καθαρᾶς λωποδυσίας, θὰ ἦτο ἀνόητον νὰ ὑποστηρίξωμεν, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ ἐθνικὸν διχασμόν. Εἶναι, κύριοι βουλευταί, πασίδηλον γεγονός, ὅτι ὑπὸ τὴν ΔΕΗ, ὑπὲρ τὴν ΔΕΗ καὶ περὶ τὴν ΔΕΗ, συνετελέσθησαν σκάνδαλα ἐπὶ σκανδάλων, λωποδυσίαι ἐπὶ λωποδυσιῶν καὶ δωροδοκίαι. Εἶναι ἐπίσης γεγονός, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ σκάνδαλα κατηγγέλθησαν καὶ διὰ τοῦ Τύπου καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὅσον κανὲν ἄλλο περιστατικόν. Εἶναι γεγονός, ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου βήματος τῆς Βουλῆς ἐπεσημάνθη ἡ εὐθύνη τῶν Ὑπουργῶν, τῶν ἐχόντων τὴν ἐποπτείαν ἐπὶ τῆς ΔΕΗ. Καὶ ἔρχονται αἱ τότε Κυβερνῶντες καὶ οἱ ὑπερασπίζοντες τὴν ὑπόθεσιν ταύτην καὶ μᾶς λέγουν «τί θέλετε, ἐπήραμε τὰ μέτρα μας, ἐψηφίσαμεν νόμον καὶ ἀπεκεφαλίσαμεν τὴν διοίκησιν τῆς ΔΕΗ». Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ἐπιχείρημα ἀποτελεῖ καὶ τὴν κυριωτέραν ὁμολογίαν τῆς ἐνοχῆς. Κατέληξεν ἡ τότε Κυβέρνησις εἰς τὸν ἀποκεφαλισμὸν τῆς ΔΕΗ κατόπιν τῆς γενικῆς κατακραυγῆς, τῆς ἐκδηλωθείσης ὑφ’ ὅλων τῶν παραγόντων πιέσεως καὶ ἀπεκαλύφθησαν τὰ σκάνδαλα, δὲν ὑπῆρχε πλέον ἔδαφος περαιτέρω συγκαλύψεως τῶν ὑπευθύνων τῆς ΔΕΗ, ἠναγκάσθη τότε ἡ Κυβέρνησις νὰ πάρῃ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐπῆρε καὶ νὰ ἀποκεφαλίσῃ τὴν ΔΕΗ. Αὐτὸ εἶναι τὸ κυριώτερον ἐπιχείρημα ὅλων τῶν συναδέλφων τῆς Δεξιᾶς καὶ τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ ὑπερασπίσουν τὴν θλιβερὰν αὐτὴν ὑπόθεσιν. Λέγει ἡ λαϊκὴ παροιμία, ὅτι ὁ πνιγμένος πιάνεται ἀπὸ τὰ μαλλιά του. Αὐτὸ ἀκριβῶς συνέβη μὲ τοὺς ἐγκαλουμένους Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦν νὰ ὑπερασπίσουν τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Μεταξὺ τῶν ἄλλων οἱ κ.κ. συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ ἐπεκαλέσθησαν καὶ ἀποσπάσματά τινα ἐκ δημοσιευμάτων τοῦ συναδέλφου κ. Κιτσίκη εἰς τὸ περιοδικὸν «Νέα Οἰκονομία». Ἀλλὰ θὰ ἠδύναντο τὰ ἴδια λόγια τοῦ κ. Κιτσίκη νὰ ἐπικαλεσθοῦν καὶ ἐκ τῶν ἀγορεύσεών του ποὺ ἔκαμεν ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, διότι καὶ ἐδῶ καὶ εἰς τὸ περιοδικὸν «Νέα Οἰκονομία», ὁ κ. Κιτσίκης ἐπαναλαμβάνει τὰ αὐτὰ ἀληθῆ πράγματα. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἀπῆλθεν τῆς αἰθούσης καὶ δὲν θὰ ἀκούσῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ εἴπω καὶ τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος εἰς πολλὰς περιπτώσεις ἔχει χαρακτηρίσει ὡς ἀσχημίαν. Οἱ ἀξιότιμοι ἀγορηταὶ τῆς ΕΡΕ καὶ ὁ κ. Παπακωνσταντίνου, τὸν ὁποῖον ἠθέλησα ἀπόψε νὰ προστατεύσω εἰπὼν εἰς τοῦτον νὰ ἀναγνώσῃ καὶ τὰς δύο ἐν συνεχείᾳ γραμμὰς τοῦ δημοσιεύματος τοῦ κ. Κιτσίκη, ἀπεμόνωσαν καὶ ἀνέγνωσαν ἐκ τοῦ δημοσιεύματος τοῦ κ. Κιτσίκη μόνον μίαν φράσιν ἡ ὁποία συνέφερεν εἰς αὐτοὺς καὶ παρέλειψαν νὰ ἀναγνώσουν ὁλόκληρον τὸ κείμενον ὥστε νὰ καταστῇ ἀντιληπτόν, τί ἀκριβῶς ὁ κ. Κιτσίκης ὑποστηρίζει. Ἰδοὺ τί γράφει ὁ κ. Κιτσίκης εἰς τὸ περιοδικὸν «Νέα Οἰκονομία». Αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐν συνεχείᾳ καὶ τὰ ὁποῖα περιέχονται εἰς τὸ αὐτὸ κείμενον, ὁ κ. Παπακωνσταντίνου δὲν τὰ ἀνέγνωσεν (ἀναγινώσκει). «Ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος, ὅπως καὶ ἄλλοτε ὑπεστήριξα, δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀνωτέρα τῶν 3½ χιλιοστῶν τοῦ δολλ. δηλαδὴ τῶν 10½ λεπτῶν, διὰ νὰ εἶναι συναγωνιστικὴ ἡ τιμὴ κόστους τοῦ ἀλουμινίου, ἀλλὰ τὴν τιμὴν αὐτὴν δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πραγματοποιήσῃ ἡ ΔΕΗ χωρὶς τεραστίαν ζημίαν καὶ μάλιστα χάριν μιᾶς ξένης Ἑταιρείας. Μόνον ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐθνικῆς βιομηχανίας καὶ κατόπιν οἰκονομικῆς μελέτης ἐξ ἧς θὰ ἐξήγετο τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ τεραστία ζημία καλύπτεται ὑπὸ τῶν κερδῶν τῆς ἐξαγωγικῆς ἐθνικῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου καὶ τῶν βιομηχανιῶν ἐφαρμογῆς τοῦ ἀλουμινίου, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ σκέψις περὶ τιμῆς ρεύματος τόσον χαμηλῆς». Αὐτὰ περιέχονται εἰς τὸ περιοδικὸν «Νέα Οἰκονομία» τοῦ Ἀπριλίου 1960. Ὥστε εἶναι ἀνέφικτον αὐτὸ τὸ κόστος λέγει ὁ κ. Κιτσίκης. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλο τεῦχος τῆς «Νέας Οἰκονομίας», τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1963, λέγει ὁ κ. Κιτσίκης: «Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ συναγωνιζώμεθα τὴν διεθνῆ παραγωγὴν ἀλουμινίου, ἂν ἔχωμεν τὴν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν πρὸς 10½ λεπτὰ κατὰ ΩΧΒ. Ἀλλὰ ἡ τιμὴ αὐτὴ εἶναι ἀνέφικτος ὑπὸ τοὺς σημερινοὺς ὅρους χρηματοδοτήσεως τῆς παραγωγῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Τὸ κόστος τοῦ ρεύματος τῆς ΔΕΗ εἶναι πολλαπλάσιον τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ (30–35 λεπτὰ κατὰ

ΩΧΒ)».

Ὥστε εἶναι ἀνέφικτον αὐτὸ τὸ κόστος. Ἀλλὰ προχωρεῖ καὶ λέγει ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ τεθῇ ἀπαράβατος ὅρος, ὅτι πρέπει ἡ βιομηχανία νὰ εἶναι ἐθνικὴ βιομηχανία καὶ τὰ κέρδη της νὰ περιήρχοντο εἰς τὸ δημόσιον καὶ τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ἐπέτρεπον νὰ καλύψωμεν τὴν ζημίαν ἐκ τῆς χαμηλῆς τιμῆς τοῦ ρεύματος. Ἀλλὰ ἐρωτῶ ἐδῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει καὶ ὁ πλέον κακόπιστος ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἡ ΠΕΣ-ΣΙΝΕ εἶναι ἐθνικὴ βιομηχανία καὶ τὰ κέρδη της εἶναι κέρδη τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου; Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ δευτέρα περίπτωσις τοῦ τρόπου ποὺ προσεπάθησαν νὰ παραπλανήσουν τὴν Βουλὴν εἰς τὸ στάδιον αὐτὸ οἱ ὑπερασπισταὶ τῶν ἐγκαλουμένων. Εἴδατε πῶς ἔγινεν ἡ κακομεταχείρισις τοῦ πορίσματος τῶν τριῶν δικαστῶν καὶ τοῦ πορίσματος τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὅπου διατυποῦνται ἀπόψεις ἀντίθετοι τῆς ὑπερασπίσεως τῶν ἐγκαλουμένων ὑφίστανται κακομεταχείρισιν καὶ τὸ πόρισμα καὶ οἱ τρεῖς δικασταὶ καὶ μάλιστα ἀφήνουν καὶ ὑπονοούμενα, τὰ ὁποῖα θὰ τὰ εἴπουν δῆθεν εἰς τὸ οὖς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διὰ νὰ κλονίσουν τὸ κῦρος τῶν τριῶν Δικαστῶν. Θέλουν νὰ ρίψουν λάσπην εἰς τὸ πρόσωπον τῶν τριῶν Δικαστῶν. Ὅταν ἠναγκάσθησαν νὰ συγκροτήσουν τὴν ἐπιτροπὴν τῶν τριῶν Δικαστῶν ἔλεγον ὅτι ἰδού, συγκροτοῦμεν ἐπιτροπὴν μὲ ὅ,τι τὸ τελειότερον, ὅ,τι τὸ καλύτερον ὑπάρχει. Ἀλλὰ τὰ πράγματα δὲν ἐπῆγαν κατὰ τὰς προσδοκίας των, καὶ τὰ πράγματα κατέληξαν εἰς συμπεράσματα δυσμενῆ διὰ τοὺς ἐγκαλουμένους. Καταβάλλεται λοιπὸν σήμερον ἡ προσπάθεια διαβολῆς τοῦ κύρους τοῦ πορίσματος καὶ τοῦ προσώπου τῶν τριῶν Δικαστῶν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, τί θὰ ἐγένετο ἐὰν τὸ πόρισμα αὐτὸ παρεδίδετο εἰς τὸν Ἀρχιδικαστὴν τῆς ΕΡΕ; Θὰ ἐχρησιμοποιεῖτο μόνον ὡς σωσίβιον ἐὰν ἔλεγε πράγματα ἀρεστὰ εἰς τοὺς ἐγκαλουμένους. Ἐὰν ὅμως διετυποῦτο ὡς ἔχει σήμερον θὰ ἠχρηστεύετο! Ἡ σημερινὴ κακομεταχείρισις τῶν τριῶν Ἀνωτάτων δικαστικῶν καὶ τοῦ πορίσματός των ἐπιβεβαιώνει τὸν ἰσχυρισμόν μου. Ἡ αὐτὴ τακτικὴ ἐχρησιμοποιήθη καὶ διὰ τὸ θέμα τοῦ Ἀλουμινίου καὶ διὰ τὸ διαβόητον θέμα τῆς τιμῆς τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Ἐδῶ κατεβλήθη μία προσπάθεια τεχνικοοικονομικῶν ἀναλύσεων. Καὶ τὴν προσπάθειαν αὐτὴν ἀνέλαβεν ὅπως καὶ ἄλλοτε μεταξὺ ἄλλων, κυρίως ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης. Κύριοι βουλευταί, ἀφ’ ἧς ἀπὸ ἐτῶν ἤρχισεν ἡ συζήτησις περὶ ἀλουμινίου, ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης καὶ ἡ παράταξίς του ἐμμένουν εἰς τὴν αὐτὴν ἐπιχειρηματολογίαν. Τὴν ἔχουν δανεισθῆ. Ὅ,τι ἔλεγεν ὁ Πεζόπουλος, ὡρισμέναι διατυπώσεις τοῦ Πεζοπούλου — μετὰ ὡρισμένην περίοδον — παραμένει ὡς ἐπιχειρηματολογία, τὴν ὁποίαν προσπαθεῖ νὰ ἀναπτύξῃ ἡ ὑπεράσπισις τῶν ἐγκαλουμένων. Ἀλλά, κ.κ. βουλευταί, ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, ἔχουν τόσην σχέσιν μὲ τὴν οἰκονομικὴν καὶ τεχνικὴν ἀνάλυσιν, ὅσην σχέσιν ἔχει τὸ περίφημον ὀλλανδικὸν ἀστεῖον τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, μὲ τὴν ἐλευθεροτυπίαν. Διότι, κ.κ. βουλευταί, οἱ πολλὲς ἀναλύσεις καὶ οἱ πολλοὶ ἀριθμοὶ γίνονται καὶ δίδονται μὲ τὸν σκοπὸν νὰ δημιουργήσουν σύγχυσιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ οἱ ἁπλοῖ λογαριασμοὶ εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ δίδουν ξεκάθαρη τὴν εἰκόνα. Χωρὶς μακρὰς ἀναλύσεις, ἀρκοῦμαι εἰς τὰ ἑξῆς: Κατὰ τὸν ἰσχυρισμὸν τῆς Δ.Ε.Η. τοῦ 1964, τὸ μέσον κόστος ἠλεκτρικοῦ ρεύματος εἰς τὸ ἐθνικὸν δίκτυον, εἶναι 38,5 λεπτὰ μέχρι καὶ τοῦ 1964. Κατὰ τὰ στοιχεῖα τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, εἰς τὸν Ἀχελῶον, ὅταν τελειώσουν τὰ ἔργα, ἐὰν ὅλα ἐξελιχθοῦν εὐνοϊκῶς, θὰ εἶναι ὡρισμένες μονάδες χαμηλότερον. Δὲν λέγω ἀκριβῶς τὶς μονάδες, διότι δὲν ἐνδιαφέρει. Ἐκεῖνο ποὺ ἐνδιαφέρει εἶναι, ὅτι τὸ κόστος τοῦ ρεύματος Ἀχελώου, δὲν θὰ εἶναι ἀπομονωμένον ἀπὸ τὸ σύνολον τῆς παραγωγῆς τῆς Δ.Ε.Η. Θὰ συναποτελέσῃ τὸ μέσον κόστος μὲ τὸ σύνολον τοῦ δικτύου, περίπου 35–30 λεπτά. Ἐπωλήσατε μὲ τιμὴν 9 καὶ 10 λεπτά, ἑπομένως, ἐπωλήσατε κατὰ 20–25 λεπτὰ εὐθηνότερον τὸ ρεῦμα εἰς τὴν PESSINE καὶ ἐζημιώσατε τὴν Δ.Ε.Η. 200.000.000 ἢ 250.000.000. Αὐτὸ τὸ ἀποκρύψατε, περὶ αὐτοῦ σκοπίμως παρεπλανήσατε τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, ἰδοὺ ἡ ἀπάτη. Κατὰ τὴν ἀνάλυσιν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε, ὑπάρχει καὶ περαιτέρω ἀπομόνωσις, διότι ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, εἶπεν, ὅτι θὰ παρέχεται μὲν τμῆμα τοῦ ρεύματος εἰς τὴν PESSINE ἀπὸ τὸν Ἀχελῶον, ἀλλὰ τὸ ὑπόλοιπον θὰ μοσχοπουλιέται διὰ μέσου τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου, ἀκριβώτερα. Καὶ αὐτὰ ὅλα, κ.κ. συνάδελφοι, ὅταν ὑπάρχῃ ἡ διαβεβαίωσις τοῦ κ. Καραμανλῆ, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία ἐπιδότησις. Ἀλλὰ ἰδοὺ ἡ ἐπιδότησις. Τὸ εἶπεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης. Θὰ μοσχοπουλιέται τὸ ρεῦμα εἰς τὸ ἐθνικὸν δίκτυον καὶ θὰ καλυφθῇ ἡ ζημία, ἀπὸ τὴν χαμηλὴν τιμὴν πρὸς τὴν PESSINE. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν μᾶς ἔλεγεν, ὅτι ἡ PESSINE ἔχει ἐξεύρει ἕνα σύστημα, μὲ μίαν ἰδιότυπον πρίζαν, νὰ ἔχῃ ρεῦμα ἀποκλειστικῶς — κατ’ ἀπομόνωσιν τμήματος τοῦ συνόλου τῆς παραγωγῆς,—ἴσως δὲν θὰ ὑπῆρχε λόγος νὰ συζητήσωμεν. Ἀλλὰ ἡ PESSINE, πέραν τοῦ Ἀχελώου, θὰ ἠλεκτροδοτεῖτο καὶ ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν δίκτυον.

§78Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπεται μίαν ἐρώτησιν;

§79Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρωτοπαπαδάκη, ἔχετε ὁμιλήσει ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, χιλιάδες φορές. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ ἐπιμένετε. Δὲν δέχομαι διακοπάς. Θὰ ὑποστῆτε τὴν τακτικήν σας.

§80Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐδέχθην διακοπάς.

§81Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἶναι φανερόν, ἑπομένως, ὅτι ἐφ’ ὅσον διεπράχθη αὐτὴ ἡ παράβασις, ὑπάρχει καὶ τὸ ἀδίκημα τῆς ἀπάτης. Καὶ προκειμένου νὰ ἀπαλλαγοῦν τοῦ ἀδικήματος αὐτοῦ τῆς ἀπάτης, προβάλλουν ὡρισμένα ἐπιχειρήματα, προβάλλουν τὴν γνώμην τῶν ὑπευθύνων συμβούλων τους, καὶ πρῶτον τὸν ἀρχι–υπεύθυνον, κ. Πεζόπουλον. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πεζόπουλος, μετὰ τὰ ὅσα συνέβησαν, δὲν ἀποτελεῖ, οὔτε φύλλον συκῆς, διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἐγκαλουμένων. Εἶχαν ὑπ’ ὄψει των, ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένοντο συζητήσεις περὶ τῆς τιμῆς τοῦ ρεύματος, ὅλοι οἱ τεχνικοί, διετύπωναν ριζικὰς ἀντιρρήσεις. Καὶ ἐνῷ ὅλοι οἱ τεχνικοὶ διετύπωναν ἀντιρρήσεις, μόνον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ προκαλέσῃ μίαν εἰδικὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ κολοσσιαίου αὐτοῦ θέματος. Ἀντὶ τούτου, μᾶς ἐπεκαλοῦντο ἑκάστοτε τὰς ἀπόψεις, πότε τοῦ κ. Βλαχοπούλου καὶ πότε τοῦ κ. Πεζοπούλου. Βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ ἀπόψεις αὐτῶν τῶν κυρίων νὰ θεωρηθοῦν ἀλήθεια. Θέτω ὑπ’ ὄψιν παντὸς τὰς ἐκθέσεις τοῦ Μπόλτον, περὶ τοῦ ὁποίου, ὅμως, ἐξέφρασεν ἀμφιβολίας ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης. Δὲν ἀμφέβαλε διὰ τὰ σκάνδαλα τοῦ Πεζοπούλου, ἀμφέβαλε διὰ τὰς ἐκθέσεις Μπόλτον. Καὶ ὅταν ὑπῆρχαν τὰ στοιχεῖα ἀπὸ διαφόρους πηγὰς ἀδιάσειστα, ὅταν ὑπῆρχαν τὰ στοιχεῖα τοῦ κ. Κούμουλου καὶ ἡ ὁμολογία αὐτοῦ τοῦ Πεζοπούλου, ὁμιλοῦντος εἰς ἀπάντησιν ἐρωτήσεως τοῦ κ. Κιτσίκη, περὶ τῆς τιμῆς 4½ μίλς, ὅταν ὑπῆρχαν στοιχεῖα πλήρη, ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται, ὅτι καλῶς ἐστηρίζετο μόνον εἰς τὰς ἐκθέσεις τῶν ὑπευθύνων της. Τὸ προπατορικὸν ἁμάρτημα, κ.κ. συνάδελφοι, τῆς ὑποθέσεως, ἤρχισεν ἀπὸ τὸ 1957. Διότι τότε, ὡς ἀπεκαλύφθη ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τοῦ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η., ἐγένετο συζήτησις περὶ προμηθείας 5%, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀναμιχθῆ ὁ κ. Πεζόπουλος. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἐγνώριζε τὴν περίπτωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις. Πέραν, ὅμως, αὐτοῦ, ἐπηκολούθησαν αἱ συζητήσεις τῶν ἐτῶν 1960 καὶ 1962. Καὶ τὰ ἐπακολουθήσαντα κατὰ τὴν συζήτησιν ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα, ἐδέσμευαν τὴν συνείδησιν τοῦ Πεζοπούλου καὶ τὸν ἐκράτουν δέσμιον καὶ ὑπόχρεον εἰς ὅ,τι τοῦ ἐζήτει ἡ Κυβέρνησις, νὰ καλύπτῃ μὲ τὸ ἐπιστημονικὸν κῦρος του. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι εἰς τὰς προθέσεις μου νὰ εἰσέλθω ἐπὶ λεπτομερειῶν. Ἡ Ε.Ρ.Ε. γνωρίζει, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὑπεράσπισιν τῶν ἐγκαλουμένων, ἐπὶ τῶν εἰδικῶν θεμάτων. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, τὸ περισσότερον βάρος της, τὸ ἔρριψε διὰ τῶν ἀγορητῶν της εἰς ὡρισμένα εὐρύτερα ἐπιχειρήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ θὰ ἀσχοληθῶ. Ἐλέχθη, ὅτι ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή, δὲν ἔχει νὰ ἐπικαλεσθῇ ὑλικὸν ἀπὸ μάρτυρας κατηγορίας. Δὲν πρόκειται νὰ ἐρευνήσω τὰς κατηγορίας. Ἀλλ’ οἱ μάρτυρες αὐτοί, τοὐλάχιστον ἀπὸ τὸ περιβάλλον τῆς Δ.Ε.Η., ἔχουν χαρακτηρισθῆ ἀπὸ αὐτοὺς τούτους τοὺς ἐγκαλουμένους καὶ τοὺς ὑπερασπιστάς των, ὡς ἀναξιόπιστοι. Πρὸ ὀλίγου ἀντελήφθημεν, τί εἶπεν διὰ τὸν κ. Φλαμπουριάρην, ὁ κ. Παπακωνσταντίνου. Ἐλέχθη περὶ τῶν μαρτύρων αὐτῶν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ θιάσου, ὁ κ. Γρηγορίου μάλιστα, τοὺς ἀπεκάλεσε τσίρκο. Νομίζω, ὅτι εἶναι καὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ ἄλλον. Νομίζω, ὅμως, ὅτι τινὲς τούτων, ἐξηρτῶντο ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν Δ.Ε.Η. καὶ ἐκινοῦντο ἀπὸ ἰδιοτελὲς προσωπικὸν συμφέρον. Εἶχεν ἐγκαθιδρυθῆ ἕνα σύστημα συμμορίας, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ἕνας ἐκράτει τὸν ἄλλον. Δὲν ὁμιλῶ δι’ ὅλους καὶ δι’ ὅλας τὰς περιπτώσεις, ἀλλ’ εἶναι βέβαιον, ὅτι ὑπάρχει σύνδεσμος ἀλληλοεκβιασμοῦ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν καὶ εἶμαι, ἐπίσης, βέβαιος, ὅτι περὶ τούτου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφιβάλλῃ οὐδεὶς συνάδελφος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐλέχθη δημοσίᾳ εἰς δίκην ἀπὸ σημαίνοντα οἰκονομικὸν παράγοντα, ὅτι ἔχει μίαν βαλίτσαν εἰς τὴν ὁποίαν κρατάει πολλούς. Τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς βαλίτσας ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, καὶ εἰς τὴν συζητουμένην ὑπόθεσιν. Εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας: Διατί τοὺς κατηγορεῖ ἡ σημερινὴ κυβερνητικὴ πλευρά, ἀφοῦ τοὺς κρατάει ἀκόμη εἰς ὑπευθύνους θέσεις; Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβητήτως μία εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία κρατάει ὄχι μόνον εἰς αὐτόν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλους τομεῖς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχον φύγει. Οἱ ὑπερασπισταὶ τοῦ ἐγκαλουμένου, ἐπεκαλέσθησαν τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἐὰν ἐπιμείνῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν κατηγορίαν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ φθάσῃ ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, θὰ συμβῇ κάτι τρομερὸν διὰ τὸν τόπον. Θὰ δημιουργηθῇ εὐθυνοφοβία εἰς τοὺς ὑπευθύνους, θὰ παραλύσῃ ἡ δημιουργικὴ πρωτοβουλία τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν. Εἶναι γεγονός, ὅτι θὰ συμβῇ εὐθυνοφοβία. Εἶναι γεγονός, ὅτι θὰ παραλύσουν αἱ πρωτοβουλίαι. Θὰ παραλύσουν ὅμως ἐκεῖνες οἱ πρωτοβουλίες οἱ ὁποῖες θὰ κατατείνουν εἰς τὸ νὰ ἐξυπηρετήσουν ἰδιοτελῆ — σκανδαλώδη, ἀντίθετα πρὸς τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, συμφέροντα. Ἐνῷ οἱ πρωτοβουλίες οἱ ἔντιμες, οἱ ἀνιδιοτελεῖς, ἐκεῖνες ποὺ θὰ βοηθήσουν τὸν τόπον, ὄχι μόνον δὲν θὰ παραλύσουν λόγῳ τοῦ ἐλέγχου καὶ τῶν ποινικῶν κυρώσεων, ἀλλὰ ὅσον περισσότερον εἶναι αὐτὲς ἔντονες, τόσον θὰ συντελέσουν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν πρωτοβουλιῶν τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν Ὑπουργῶν. Διότι τότε ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ διὰ τὰς ἐντίμους ἐνεργείας του ἐξησφαλισμένον τὸ ἀδιάβλητον, ἐφ’ ὅσον εἰς τὸν δημόσιον βίον θὰ εἶναι γεγονὸς ὅτι ὅπου σκάνδαλον — παράβασις, ἐκεῖ ἔλεγχος καὶ ποινικὴ κύρωσις. Προεβλήθη, ὡς ἀπόδειξις, ὅτι βαίνουν ὁμαλῶς τὰ τῆς ΔΕΗ, ὅτι τὰ δάνεια αὐτῆς καλύπτονται ἀπὸ τὸν λαὸν μὲ τόσην προθυμίαν. Ἀλλὰ δάνεια μὲ τόκον 6½ εἰς τὸν τόπον μας εἶναι δυσεύρετα. Προσθέσατε τώρα καὶ τὴν τόσον εὐρέως γενομένην διαφήμισιν καὶ θὰ ἴδητε τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον καλύπτονται τὰ δάνεια αὐτὰ ἀπὸ τὸν λαόν. Ἐλέχθη ἀκόμη, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ συζητουμένη ὑπόθεσις δὲν εἶναι ἄλλο τι παρὰ προσπάθεια πολιτικοῦ διωγμοῦ. Τὸ δῆθεν ἐπιχείρημα, ἐὰν γίνῃ δεκτὸν τότε θὰ καταλήξωμεν σὲ ἀδιέξοδο. Διότι, κάθε φορὰ ποὺ θὰ ὑπάρχῃ θέμα νὰ κινηθῇ ἡ διαδικασία περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν οἱ ἐγκαλούμενοι θὰ ἰσχυρίζωνται, ὅτι ἐπιχειρεῖται πολιτικὸς διωγμός. Ἔπρεπε οἱ ἐπικαλεσθέντες ἀβασανίστως τὸ ἐπιχείρημα, ἐὰν ἤθελον νὰ φθάσουν εἰς τὴν τελευταίαν συνέπειαν τῆς ἐπιχειρηματολογίας, νὰ εἴπουν, ὅτι πλέον ἡ διαδικασία ἡ προβλεπομένη ὑπὸ τοῦ Συντάγματος περὶ παραπομπῆς πρέπει νὰ καταργηθῇ. Ἐπιζητοῦμεν τὴν παραπομπὴν αὐτὴν ἐξ ἐμπαθείας πολιτικῆς. Ἀλλὰ ἐδῶ πρόκειται περὶ θεμάτων ἠθικῆς τάξεως, περὶ καταχρήσεως καὶ ἀκόμη περὶ παραβάσεως καθήκοντος, ἀπιστίας καὶ ἀπάτης, κἄτι ἀνάλογον — ἐπὶ ἄλλου ἐπιπέδου μὲ τὴν ὑπόθεσιν Σισμανογλείου, τότε δὲν ὑπῆρξε κανεὶς ποὺ νὰ ἐσκέφθη, ὅτι εἰς τὸ θέμα Παπαεμανουὴλ ὑπῆρξε πολιτικὴ ἐμπάθεια, τὸ αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ παραδεκτὸν καὶ ἐν προκειμένῳ. Ἡ ἄποψις, πολιτικὴ ἐμπάθεια, διωγμός, ἐθνικὸς διχασμὸς κλπ. ἀπὸ τὸν κ. Πιπινέλην ὑπερέβη τὰ ὅρια. Διότι, ἐπαραλλήλισε τὴν συζητουμένην περίπτωσιν μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἕξ πολιτικῶν ἡγετῶν. Ἀνεμένομεν, ὅτι ὁ παραλληλισμός, δι’ ὅσους ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν μνήμην τῶν ἕξ, οἱ ὁποῖοι ἐξετελέσθησαν ὑπὸ τὰς γνωστὰς συνθήκας τοῦ 1922, θὰ αἰσθάνωνται τὴν ὑποχρέωσιν νὰ θεωρήσουν ὑβριστικὸν τὸν παραλληλισμόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως ἐν προκειμένῳ νὰ γίνῃ παραλληλισμός, διότι ἄλλα ὑπῆρξαν τὰ γεγονότα καὶ τὰ αἴτια τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καθ’ ἃ ἐξετελέσθησαν οἱ ἕξ καὶ ἄλλα εἶναι τῆς σημερινῆς κρινομένης περιπτώσεως. Σήμερον πρόκειται περὶ καταχρήσεων, περὶ ἀπάτης κλπ. Ἐπιμένομεν, ὅτι διὰ νὰ μὴ ἀφήσῃ ἐκρηκτικὰς συνεπείας ἡ συζητουμένη ὑπόθεσις πρέπει νὰ φθάσῃ ἐκεῖ ποὺ πρέπει εἰς τὴν διαδικασίαν, δηλαδὴ τοῦ Εἰδικοῦ Δικαστηρίου, μόνου ἁρμοδίου διὰ νὰ κρίνῃ τὴν φοβερὰν αὐτὴν ὑπόθεσιν. Ἐὰν γίνῃ τοῦτο, τότε ἐμποδίζεται ἡ διαβολὴ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, ἀποφεύγει ὁ πολιτικὸς κόσμος τὸ στῖγμα. Αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ ἔτη ὑπῆρξεν αἴτημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πρέπει νὰ ξεκαθαρισθῇ. Κύριοι συνάδελφοι, πολλὰ ἐλέχθησαν καὶ περὶ ἡμῶν αὑτῶν ὡς δικαστῶν καὶ τῆς Βουλῆς ὡς δικαστηρίου καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς συνέβαλε καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητά του αὐτὴν καθὼς ἐπίσης καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Προέδρου τῆς Ἀκαδημίας καὶ παρ’ ὀλίγον Προέδρου τοῦ δικαστηρίου. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν χρειάζονται προϋποθέσεις. Ἀλλὰ πέραν τούτου χρειάζεται νὰ βλέπωμεν καὶ τὰ πράγματα μακρὰν ἀπὸ διαφανεῖς φαρισαϊσμούς. Ὁ κ. Κανελλόπουλος λέγει, ὅτι ἀπέφυγε νὰ θέση θέμα παραγραφῆς διὰ λόγους εὐθιξίας καὶ εἶπεν, ὅτι σεῖς κρίνετε κατὰ συνείδησιν. Βεβαίως, διὰ λόγους εὐθιξίας δὲν ἐπεκαλέσθη τὴν παραγραφήν, ἀλλὰ οἱ κ.κ. τῆς ΕΡΕ τὴν παρακαλοῦν. Ὁ κ. Ράλλης εἶπεν, ὅτι τὰ μέλη τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους ἦσαν «κατ’ ἐπάγγελμα συνήγοροι», κατ’ ἐπέκτασιν δέ, ὅσοι βουλευταὶ κηρύσσονται ὑπὲρ τῆς παραγραφῆς. Αὐτοὶ ἐξ ἐπαγγέλματος κατήγοροι καὶ φυσικὰ ἐξ ἐπαγγέλματος συνήγοροι ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, συνάδελφοί των. Ἀλλὰ τότε; Πῶς ὁ κ. Κανελλόπουλος, ἐνῷ μᾶς καλεῖ νὰ ἀποφασίσωμεν ὡς δικασταί, ὁ ἴδιος «ἐκ λόγων» πολιτικῆς εὐθιξίας, ἀρνεῖται νὰ λάβῃ θέσιν ἐπὶ τοῦ νομικοῦ γεγονότος τῆς παραγραφῆς; Καὶ τί εἴδους δικασταὶ εἶναι οἱ βουλευταί, ὅταν οἱ ἀγορηταὶ τῆς ΕΡΕ τοὺς διαχωρίζουν εἰς κατηγόρους καὶ ὑπερασπιστάς; Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ ὑπόθεσις χρειάζεται εἰλικρίνειαν καὶ θάρρος ἀναλήψεως εὐθυνῶν. Ἡ πραγματικότης εἶναι, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καλούμεθα νὰ ἀποφασίσωμεν ὡς ἐλεύθεροι ἄνθρωποι, ὡς βουλευταὶ ποὺ ἠκούσαμεν τὸ ὅλον θέμα ἀπὸ πάσης πλευρᾶς καὶ νὰ ψηφίσωμεν κατὰ συνείδησιν. Τὰ περὶ δικαστηρίου καὶ δικανικῆς συζητήσεως δὲν εἶναι, νομίζω, σοβαρὰ πράγματα. Κύριοι συνάδελφοι, ἐλέχθη διὰ τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς, ὅτι δὲν ἐτέθη ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε., ἀλλὰ ἐτέθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ ἐγὼ θέλω νὰ θέσω ἕνα ἐρώτημα κατόπιν τῶν ἀποψινῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὰς ὁποίας ὑπαναχωρῶν καὶ πιεζόμενος, πιέζει τοὺς συναδέλφους τῆς Ε.Κ. νὰ ψηφίσουν παραγραφήν. Πρῶτον, πρὸς τὴν Ε.Ρ.Ε., τί θὰ κάμῃ ὁ κ. Κανελλόπουλος, θὰ ψηφίσῃ τὴν παραγραφήν; Καὶ δεύτερον, ὁ κ. Πεζόπουλος, εἴτε τὸ θέλετε εἴτε ὄχι, θὰ φθάσῃ εἰς τὸ δικαστήριον καὶ ὅταν θὰ ἴδῃ, ὅτι δὲν τὸν περιμένουν πλέον οἱ θῶκοι οὔτε τῆς Δ.Ε.Η. οὔτε καὶ τοῦ Πολυτεχνείου, διατὶ δὲν θὰ εἴπῃ, ἐν ὄψει ὅτι θὰ καταδικασθῇ, ὅτι, ναί, καὶ ἐγὼ διέπραξα σφάλματα, ἔχω εὐθύνας, ἀλλὰ καὶ ἐλαφρυντικά, διότι εἶχον καὶ πιέσεις καὶ διαταγὰς καὶ ἔχω στοιχεῖα καὶ ἔγγραφα εἰς χεῖρας μου, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀποκαλυφθῇ ἡ πλήρης εὐθύνη τῶν σήμερον ἐγκαλουμένων. Ἐὰν γίνῃ τοῦτο, ἐρωτῶ: Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν περὶ παραγραφῆς σήμερον, ποῦ θὰ σταθοῦν; Θὰ δικασθῇ καὶ θὰ καταδικασθῇ ὁ Πεζόπουλος καὶ θὰ ἔχουν διαφύγει μὲ τὸ σωσσίβιον τῆς παραγραφῆς οἱ ἐγκαλούμενοι ποὺ ἐκάλυψαν τὰ ἐγκλήματά του, ἢ καὶ εὐθύνονται δι’ αὐτὰ ὡς συναυτουργοί; Τότε, ἐπαναλαμβάνω, ὁποία θὰ εἶναι ἡ θέσις τῶν κ.κ. πρώην Ὑπουργῶν καὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. ὁλοκλήρου, καθὼς καὶ ἐκείνων τῆς κυβερνητικῆς πλειοψηφίας ποὺ θὰ ψηφίσουν ὑπὲρ τῆς παραγραφῆς; Πέραν νομικῶν συγχύσεων καὶ τεχνασμάτων, ὁ λαὸς θὰ στιγματίσῃ τὴν παραγραφὴν ὡς «κόλπο» ἀλληλοκουκουλώματος τῶν σκανδάλων τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Παρεξηγεῖ ὁ λαός, ὅταν, ἀντὶ τοῦ Εἰδικοῦ Δικαστηρίου, ἡ Βουλή, ὁ ἴδιος ὁ πολιτικὸς κόσμος, αὐτο–παραγράφῃ τὰς ποινικάς του εὐθύνας. Ἡ κοινὴ γνώμη δὲν δύναται ἀσφαλῶς νὰ ἀνεχθῇ τὴν ἀπόρριψιν τῆς προτάσεώς μας. Ἡ κοινὴ γνώμη ἀναμένει ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ πράξῃ τὸ καθῆκον της, νὰ παραπέμψῃ τοὺς ὑπευθύνους, δι’ ἀποφάσεώς της, εἰς τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον. Δὲν εἶναι βάσιμος ὁ ἰσχυρισμός, τὸν ὁποῖον προέβαλον προλαλήσαντες συνάδελφοι τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι διαβάλλεται ὁ κοινοβουλευτισμὸς καὶ θίγεται ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας, ὅταν λαμβάνωνται τοιαῦται ἀποφάσεις. Τὸ ἀντίθετον. Ἐὰν δὲν ἀποφασισθῇ ἡ παραπομπή, τότε τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ τὴν ἀναλάβετε σεῖς, κύριοι, ποὺ ὑποστηρίζετε τὴν παραγραφὴν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν ἀπόψε τὰς γνωστὰς δηλώσεις. Κύριοι βουλευταί, διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ παρελθόντος τῶν καταχρήσεων καὶ τῶν σκανδάλων εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἔχει ἀναλάβει δέσμευσιν τμῆμα τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ εἰδικώτερον ἡ σημερινὴ κυβερνῶσα παράταξις. Ἐνῷ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐλέγοντο καὶ ἀπὸ τὸν νῦν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ ἄλλα ἐπίλεκτα στελέχη τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἐπιβάλλεται ὁπωσδήποτε ἡ ἐκκαθάρισις τῶν σκανδάλων τοῦ παρελθόντος, σήμερον βλέπομεν νὰ γίνωνται δηλώσεις καὶ νὰ τίθεται θέμα παραγραφῆς, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ ἡ Ε.Ρ.Ε. Βεβαίως, ἡμεῖς δὲν παριστάνομεν τοὺς συμβουλάτορας, ἁπλῶς ὑπενθυμίζομεν καὶ ἐπισημαίνομεν. Ἄλλα διεκηρύξατε πρὸς τὸν λαόν. Τότε ὁ κ. Ζίγδης ἔλεγεν: «Μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἡ διάδοχος Κυβέρνησις θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ φέρῃ σὰν ἕνα ἀπὸ τὰ πρῶτα νομοθετήματα τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ θὰ ἀποτελέσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα πρόκλησιν δι’ ἐθνικοποίησιν. Ἐὰν αὐτοὶ οἱ κύριοι δι’ ὑμῶν ἐπιτύχουν σήμερον νὰ γίνουν οἱ κύριοι τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας καὶ τῶν βωξιτῶν τῆς Ἑλλάδος, νὰ ἠξεύρουν, ὅτι αὔριον ὑποχρέωσις πάσης ἐντίμου Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ προβῇ εἰς ἐθνικοποίησιν. Ἂς τολμήσουν νὰ ἔλθουν οἱ κύριοι αὐτοὶ ἐδῶ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ποὺ δὲν θὰ βαρύνεται μὲ τὴν ἐνοχὴν τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία νὰ μὴ θεωρήσῃ ὡς στοιχειῶδες καθῆκον της τὴν ἐθνικοποίησιν αὐτῆς τῆς Ἑταιρείας». Εἶναι ἀγόρευσις ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῆς 19 Νοεμβρίου 1960, σελὶς 25, ὅταν ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ προτάσεως περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Ν.Δ. 411)60. Ἀνάλογα εἶχον εἴπει καὶ οἱ κ.κ. Μαῦρος, Μητσοτάκης, Κωστόπουλος κλπ. Ἐπίσης εἶχεν ὑποβληθῆ μία πρότασις, δι’ ἧς ἐζητεῖτο ἡ σύμβασις αὐτὴ νὰ παραπεμφθῇ δι’ διεξοδικὴν διερεύνησιν εἰς τὸ Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον καὶ κατόπιν ἐρεύνης αὐτῆς νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ πρότασις αὐτή, ἡ ὁποία φέρει ἡμερομηνίαν 17.11.1960, ὑπογράφεται καὶ ἀπὸ τὸν νῦν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ πλεῖστα ἄλλα ἐπίλεκτα στελέχη τῆς Ε.Κ. Ἡ πρότασις αὐτὴ συζητηθεῖσα τότε ἀπερρίφθη ὑπὸ τῆς Ε.Ρ.Ε. Ὁ κ. Μαρῆς, ὁμιλῶν μετὰ τὴν ἀπόρριψιν τῆς ἐν λόγῳ προτάσεως, εἶπεν, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ἀπερρίφθη ὑπὸ τῆς Ε.Ρ.Ε. βαναύσως. Ὥστε, κ.κ. βουλευταί, ὅταν ὁ λόγος περὶ παραγραφῆς δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε μὲ ποῖον τρόπον ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῆς Βουλῆς ἔχουν δεσμευθῆ αἱ παρατάξεις καὶ εἰδικώτερον ἡ σήμερον κυβερνῶσα παράταξις. Ἡ ἰδική μας παράταξις νομίζει, ὅτι ἐπετέλεσε τὸ χρέος της, ὑπῆρξε συνεπὴς πρὸς ὅσα τότε ἔλεγεν ἐναντίον τῆς συμβάσεως καὶ πρὸς ὅσα ἐν συνεχείᾳ ὑπεσχέθη περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν σκανδάλων τοῦ παρελθόντος, ἔφερε τὴν ἐν λόγῳ πρότασιν, ὥστε νὰ ἐκκαθαρισθῇ μία ἀπαράδεκτος κατάστασις τοῦ παρελθόντος. Ἔφερε τὴν πρότασιν περὶ τῆς ἀνακριτικῆς κλπ., ὥστε τὸ ὑπάρχον ἀνακαθάριστον θέμα τῆς Δ.Ε.Η. νὰ ἐκκαθαρισθῇ. Πρόθεσίς μας, ἀσχέτως διωκομένων προσώπων, εἶναι νὰ μὴ μείνουν ἀτιμώρητοι οἱ διαπράξαντες σκάνδαλα εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῶν συμφερόντων τῆς χώρας. Διότι ἡ ἀτιμωρησία αὐτή, γίνεται ἀφορμὴ — πηγὴ ἀνωμαλίας. Οἱ ἔνοχοι, τὸ εἴδαμε κατὰ τὴν 8ετίαν, διὰ νὰ μὴ ἀποκαλυφθοῦν τὰ σκάνδαλα, δὲν ἠμποροῦσαν νὰ φαντασθοῦν τὴν κανονικὴν διαδικασίαν τῆς ἐναλλαγῆς εἰς τὴν ἐξουσίαν. Καὶ διὰ νὰ τὴν παρεμποδίσουν κατέφυγον μέχρι τοῦ ἀπαραδέκτου σημείου νὰ χρησιμοποιήσουν τὴν βίαν καὶ τὴν νοθείαν καὶ νὰ καταπνίξουν τὴν λαϊκὴν θέλησιν, διὰ νὰ παραμείνουν εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἡ παράταξίς μας, ἀφοσιωμένη εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, νομίζει, ὅτι θὰ τὰ ἐξυπηρετήσῃ ἐὰν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς καταστάσεως. Πιστεύομεν, ὅτι καὶ εἰς τὴν παράταξιν τῶν ἐγκαλουμένων, κατὰ συντριπτικὴν πλειοψηφίαν, ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀποδοκιμάζουν τὰς πράξεις αὐτὰς καὶ δὲν θὰ ἤθελαν νὰ ὑπάρχουν εἰς τὴν παράταξίν των ἄνθρωποι βαρυνόμενοι μὲ σκάνδαλα καὶ καταχρήσεις. Ἀλλὰ ἡ ὅλη ὑπόθεσις, τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, δὲν ἔγινε μόνον διότι ὑπῆρξαν χαλαροὶ ὡρισμένοι ἐκ τῆς παρατάξεως τῆς Ε.Ρ.Ε., οὔτε διότι ὑπῆρξαν Ὑπουργοὶ καὶ Πρωθυπουργοὶ ἐπιλήσμονες τοῦ καθήκοντός των, ἀλλὰ καὶ διότι ὑπῆρξαν καὶ πιέσεις ὑπερκυβερνητικῶν καὶ ἐξωτερικῶν παραγόντων. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐξησκήθησαν πιέσεις. Καὶ βοᾷ καὶ σήμερον τὸ Πανελλήνιον ἀπὸ τὰς ἐξασκουμένας πιέσεις διὰ τὸ στρατιωτικόν, τὸ Κυπριακὸν καὶ τὸ θέμα τοῦ ἐκδημοκρατισμοῦ. Κύριοι βουλευταί, ἤθελα ὑπὸ αὐτὸ τὸ φῶς νὰ εἴπω, ὅτι αἴτημα τοῦ λαοῦ ἦτο, ὅσοι ὑπῆρξαν αἴτιοι τῶν σκανδάλων τῶν λωποδυσιῶν καὶ τῶν ἄλλων ἀποδιδομένων εἰς αὐτοὺς κατηγοριῶν, νὰ καθήσουν εἰς τὸ σκαμνί. Καὶ ἐκεῖ, ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης νὰ εὕρουν τὸν τρόπον νὰ ἀποδείξουν τὴν ἀθωότητά των. Κύριοι βουλευταί, θὰ σᾶς ἀναγνώσω κείμενον τοῦ Ρήγα Φεραίου ἀπὸ προκήρυξίν του πρὸς τοὺς Ἕλληνας καὶ σχέδιον τοῦ Συντάγματός του. Εἰς τὸ ἄρθρον 30 λέει: «Τὰ ὀφφίκια τῆς Πατρίδος εἶναι καθ’ αὐτὸ πρὸς καιρόν, ὅταν θέλῃ καὶ κρίνει εὔλογον ἡ διοίκησις αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ θεωρῶνται ὡς ξεχωρισταὶ τιμαί, μήτε ὡς ἀνταμοιβαί, ἀλλὰ ὡς χρέη ἀπαραίτητα τῶν πολιτῶν εἰς τὸ νὰ δουλεύουν τὴν Πατρίδα των». Καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 31 λέγει: «Τὰ ἐγκλήματα τῶν ἐπιτρόπων τοῦ ἔθνους καὶ τῶν ἀξιωματικῶν ποτὲ δὲν ἔχουν νὰ μείνουν ἀτιμώρητα. Κανένας δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ στοχάζεται τὸν ἑαυτόν του ἀπαραβίαστον περισσότερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ἤγουν ὅταν σφάλλῃ μεγάλος ἢ μικρὸς ὁ νόμος τὸν παιδεύει ἀφεύκτως κατὰ τὰ σφάλματα, ἂς εἶναι καὶ ὁ πρῶτος ἀξιωματικός». Κύριοι βουλευταί, τὰ Συντάγματα τὰ ἐπαναστατικὰ μέχρι καὶ τοῦ σημερινοῦ ὑπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἔβλεπαν τὰ πράγματα. Ὅποιος εἶναι ἔνοχος νὰ δίδῃ λόγον τῶν πράξεών του. Τὰ περὶ παραγραφῶν κλπ. προκαλοῦν ζημίαν ἀπροσδιόριστον διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ. Ἡ Κυβέρνησις εἶχε δηλώσει ὅταν ἦτο Ἀντιπολίτευσις, ὅτι ὅταν θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν θὰ συζητήσῃ μὲ τοὺς Πεσσινέδες τὴν ἀναθεώρησιν τῆς συμβάσεως. Μὲ ποίαν διαπραγματευτικὴν ἰσχύν, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ συζητήσετε μὲ τοὺς Πεσσινέδες; Ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὑποστηριχθέντα ὑπὲρ τῆς Συμβάσεως εἶναι ἐπιχειρήματα τῶν ξένων — τῆς Πεσσινέ. Αὐτὸ εἶναι τὸ συνεχιζόμενον ἔγκλημα τῶν ἐγκαλουμένων καὶ τῶν συνηγόρων των. Τὰς ἀγορεύσεις των θὰ ἐπικαλεσθοῦν οἱ Πεσσινέδες. Μόνον ἐὰν θὰ δυνηθῆτε νὰ τοὺς εἴπητε, ὅτι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι διεπραγματεύθησαν τὴν σύμβασιν μὲ αὐτούς, ἦσαν ἄνθρωποι διαβλητοὶ καὶ διὰ τῶν πράξεών των ἐζημίωσαν τὰ συμφέροντα τῆς χώρας καὶ δι’ αὐτὸ ἐτιμωρήθησαν, μόνον τότε θὰ ἔχετε διαπραγματευτικὴν ἱκανότητα.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ρουσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§83Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέτω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν, τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἐκπροσώπων τῶν Κομμάτων, τοῦτο: Εἶμαι τὸ ἁρμοδιώτερον καὶ τὸ ἀντικειμενικώτερον μέλος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ θὰ ἠδυνάμην, λόγῳ τῆς ἰδιότητός μου, νὰ διαφωτίσω τὸ σῶμα, ἐπὶ πολλῶν σημείων. Ἡ πρώτη Ἐπιτροπὴ τῶν τριῶν δικαστῶν, ἔπασχεν ἀπὸ τὴν ἀτέλειαν, ὅτι δὲν περιελάμβανε τεχνικὸν μέλος, συζητουμένου ἑνὸς κατ’ ἐξοχὴν τεχνικοῦ θέματος. Ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή, ἔπασχεν ἐκ τῆς ἰδίας ἐλλείψεως. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐφ’ ἑνὸς κατ’ ἐξοχὴν τεχνικοῦ θέματος, ἐὰν δὲν ἀκούσῃ καὶ ἐμέ. Λόγῳ, ὅμως, τοῦ προκεχωρημένου τῆς ὥρας, δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν αἴθουσαν, παρὰ μόνον ὀλίγοι συνάδελφοι καὶ θὰ πρέπει νὰ μὲ ἀκούσουν ὅλοι. Διὰ τοῦτο, θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ σώματος, νὰ δεχθοῦν νὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν, πρῶτος.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ εἶχα ἀντίρρησιν, κ. συνάδελφε, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι αὔριον θὰ ὁμιλήσουν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων.

§85Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐξήγησα, διὰ ποίους λόγους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσω ἀπόψε.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ὁμιλήσῃ αὔριον ὁ κ. Ρουσόπουλος;

§87ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. Κύριοι συνάδελφοι, αὔριον θὰ ὁμιλήσουν καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων.

§88Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ εἶμαι πολὺ σύντομος καὶ παρὰ τὴν βαρύτητα τοῦ θέματος, δὲν θὰ ἀπασχολήσω πολὺ τὴν Βουλήν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ θέλουν νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἄλλοι αὔριον.

§90Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμίαν ἀντίρρησιν δικαιοῦμαι νὰ προβάλλω εἰς μίαν τόσον θεμιτὴν ἀξίωσιν καὶ παράκλησιν, τὴν ὁποίαν διατυπώνει συνάδελφος καὶ δὴ συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τὰς ἰδιότητας ἐκείνας, τὰς ὁποίας, ὅλοι ἀναγνωρίζομεν εἰς αὐτόν. Θὰ παρεκάλουν, ὅμως, τὸ ἑξῆς: Εἰς ἣν περίπτωσιν ὁμιλήσῃ πρῶτος αὔριον ὁ κ. Ρουσόπουλος, καταλαμβάνων τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν θὰ κατελάμβανεν, εἴτε ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε ἐγώ, καὶ ἀπὸ πλευρᾶς ἰδικῆς μου, εὐχαρίστως, θὰ παρεχώρουν τὴν θέσιν αὐτήν, θὰ ἤθελα, ὅμως, νὰ γνωρίζω καὶ νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ καὶ ἡ Βουλή, ὅτι μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ρουσόπουλου, οὐδεὶς ἄλλος θὰ ὁμιλήσῃ, διότι ἔχει παραταθῆ πάρα πολὺ ἡ συζήτησις. Εἶναι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ ἑβδόμη συνεδρίασις, ἡ ὁποία θὰ ἀφιερωθῇ εἰς τὸ θέμα καὶ ὅλοι εἴχομεν προετοιμασθῆ ψυχικῶς, ἠθικῶς, διανοητικῶς, διὰ νὰ λάβουν αὔριον τὸν λόγον οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, πρῶτος μέν, ἐὰν δὲν θὰ ὡμίλει ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐγώ, δεύτερος ὁ κ. Ἡλιοῦ, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, τρίτος ὁ κ. Μαρκεζίνης, καὶ θὰ κατελήγομεν, ἐὰν βεβαίως καὶ ὁ κ. Παπαληγούρας θὰ ἤθελε νὰ ὁμιλήσῃ, διότι εἶναι ὁ μόνος ἐν τῇ Βουλῇ ἐγκαλούμενος βουλευτής, νὰ κάμῃ ὡρισμένας παρατηρήσεις καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ τὸ Προεδρεῖον, δὲν θὰ τοῦ ἠρνεῖτο καὶ ἡμεῖς, δὲν θὰ εἴχομεν ἀντίρρησιν καὶ θὰ ἐπηγαίναμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Ἂν τὸ γεγονός, ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ρουσόπουλος πρῶτος αὔριον, θὰ ἀπετέλει προηγούμενον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔδιδε καὶ εἰς ἄλλους συναδέλφους τὴν δυνατότητα καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσουν τὸν λόγον, θὰ ἀνετρέπετο ὁλόκληρος αὐτὴ ἡ σειρά. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, θὰ ἦτο δυνατόν, ἂν αὐτοδεσμευθῶμεν τὰ Κόμματα, ὅτι δὲν θὰ ὁμιλήσουν ἄλλοι βουλευταί, ἢ μᾶλλον παράκλησιν νὰ διατυπώσουν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδίσουν συναδέλφους νὰ λάβουν τὸν λόγον, παράκλησιν νὰ διατυπώσουν, νὰ μὴ λάβῃ οὐδεὶς ἄλλος τὸν λόγον καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ γίνῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴχομεν προϋπολογίσει, δηλαδὴ ἡ ὁμιλία τῶν Ἀρχηγῶν ἢ ἐκπροσώπων τῶν Κομμάτων, ἂν δεχθῶμεν τὴν αὐτοδέσμευσιν αὐτήν, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ὁμιλήσῃ πρῶτος αὔριον, ὁ κ. Ρουσόπουλος. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Γ. Ἀθανασιάδης–Νόβας).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι πολλοὶ ἐγγεγραμμένοι καὶ ἂν ἐπιτραπῇ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ρουσόπουλος, θὰ ζητήσουν καὶ ἄλλοι τὸν λόγον.

§92Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ ἀναγνώσητε τὸν κατάλογον τῶν ἐγγεγραμμένων;

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ κ. Ροδόπουλος.

§94Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος, δὲν θὰ ὁμιλήσῃ, διότι μοῦ εἶπεν, ὅτι παραιτεῖται τοῦ λόγου, ἀναλαμβάνω ἐγὼ τὴν εὐθύνην.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ κ. Κοθρῆς.

§96Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοὺς βουλευτὰς τῶν ἄλλων κομμάτων, δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ κ. Μακρῆς.

§98Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω ἀπόψε.

§99Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ διατυπώσω τὴν ἑξῆς σκέψιν, ἢ μᾶλλον νὰ θεμελιώσω αὐτὴν τὴν παρέμβασίν μου, ἡ ὁποία αὐτὴ καθ’ ἑαυτή, δὲν εἶναι κοινοβουλευτικῶς θεμιτὴ καὶ ἐπιτετραμμένη, ἀλλὰ εἶναι παρέμβασις συνδεομένη μὲ τὴν κόπωσιν, τὴν ὁποίαν ὅλοι καὶ μὲ τὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν, νομίζω, ὅτι αἰσθάνονται ὅλοι οἱ κ.κ. συνάδελφοι, νὰ τελειώσωμεν αὔριον, ὥστε τὴν Παρασκευήν, διατυπώνω παράκλησιν πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, νὰ μὴ ἔχωμεν συνεδρίασιν καὶ νὰ διακόψωμεν διὰ τὴν Δευτέραν, Σάββατον καὶ Κυριακὴν νὰ ἀναπαυθοῦν. Διότι, πράγματι, ὑπῆρξε πάρα πολὺ ἔντονος καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ σωματικοῦ κόπου καὶ τοῦ κόπου τῶν νεύρων καὶ τῆς καταπονήσεως τῆς νευρικῆς, ἡ συνεχὴς αὐτὴ συζήτησις, ἡ ὁποία γίνεται ἐπὶ δύο, σχεδόν, ἑβδομάδας. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν διατυπώνω τὴν παράκλησιν.

§100Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἔλεγον τὸ ἑξῆς: Βεβαίως, εἶναι ἕνας τρόπος αὐτὸς τὸν ὁποῖον προτείνει ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀντιμετωπίσεως τῆς ὑπερβολικῆς σωματικῆς καὶ νευρικῆς ἐντάσεως καὶ κοπώσεως τοῦ σώματος ἀπὸ τὰς συνεχεῖς καὶ ὁλονυκτίους συνεδριάσεις. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο, νομίζω, περισσότερον ὀρθόδοξον καὶ περισσότερον ἀσφαλές, θὰ ἦτο, εἴτε αὔριον, εἴτε καὶ μεθαύριον, νὰ ὑπάρξῃ, μετὰ τὸν τερματισμὸν τῶν ὁμιλιῶν, ὅλων τῶν ἐγγεγραμμένων βουλευτῶν, νὰ ὑπάρξῃ συνεδρίασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὐθὺς ἀμέσως νὰ λάβουν τὸν λόγον, εἴτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε, ἂν ἐκεῖνος δὲν θελήσῃ νὰ λάβῃ τὸν λόγον, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, οὔτε νὰ δεσμευθῶμεν, οὔτε νὰ προεξοφλήσωμεν καὶ διὰ τὸν κ. Ρουσόπουλον καὶ διὰ τὸν κ. Παπαληγούραν, ὁ ὁποῖος ἔχει κάθε δικαίωμα, νὰ ὁμιλήσῃ. Ξεκινᾷ κανεὶς μὲ τὴν σκέψιν, ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ ἕνα τέταρτον καὶ ἐξελίσσεται ἡ ὁμιλία, εἴτε συνεπείᾳ μιᾶς διακοπῆς, εἴτε συνεπείᾳ, ἐπὶ τέλους, ἑνὸς κακοῦ ὑπολογισμοῦ, ἢ μιᾶς παρεμβάσεως, σὲ 1½ ὥρα. Διακοπὲς ἠκούσαμεν, κατὰ τὴν διαδρομὴν τῶν ἓξ αὐτῶν συνεδριάσεων, διακοπές, οἱ ὁποῖες διήρκουν περισσότερον παρ’ ὅσον μία, κατὰ τὸν Κανονισμόν, συνήθης ὁμιλία. Ἄν, ὅμως, πρόκειται οἱ Ἀρχηγοί, ἢ οἱ ἐκπρόσωποι τῶν Κομμάτων νὰ ἀρχίσουν, ἐνδεχομένως, περὶ τὰς 10, καταλαβαίνετε, ὅτι εἶναι μία κατάστασις πολὺ δύσκολος.

§101Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ρουσόπουλον, νὰ ὁμιλήσῃ ἀπόψε. Εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ μείνωμεν καὶ νὰ συνεχίσωμεν ἀπόψε 2–3 ὥρας, διὰ νὰ ἀκούσωμεν τὸν κ. Ρουσόπουλον καὶ τὸν κ. Μακρῆν.

§102Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐκτός, ἐὰν συνεννοηθῶμεν νὰ γίνῃ αὔριον ἡ ἐξάντλησις τοῦ καταλόγου τῶν βουλευτῶν, καὶ τοῦ κ. Παπαληγούρα.

§103Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὄχι.

§104Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν, ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸν κ. Παπαληγούραν, ἐπειδὴ εἶναι ἐγκαλούμενος, νὰ ὁμιλήσῃ καὶ μεθ’ ἡμᾶς, μετὰ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων. Ἐκτὸς ἐὰν ὁμιλήσουν τινὲς ἐπὶ καθαρῶς νομικῶν ζητημάτων.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλήφθη ἀπόφασις χθὲς τὸ βράδυ, ἡ διάρκεια τῆς ὁμιλίας νὰ εἶναι ἡμίωρος.

§106Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν, πάντως, τὸν κ. Ρουσόπουλον, νὰ ὁμιλήσῃ ἀπόψε.

§107Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσω ἡμίσειαν ὥραν, διότι ἔχω νὰ εἴπω σοβαρὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠκούσθησαν μέχρι σήμερον. Ἔχω εὐθύνην τοῦ θέματος, ὄχι μόνον ὡς βουλευτοῦ, ἀλλὰ καὶ ὡς τεχνικοῦ. Παρακαλῶ, νὰ ὁμιλήσω αὔριον καὶ ὄχι μόνον ἡμίσειαν ὥραν.

§108Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον, προσωπικῶς, οὐδεμίαν ἀντίρρησιν θὰ εἶχον, ἀλλά, ὁ κ. Ἡλιοῦ, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, ἔφερεν ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημέναι, ὅτι δηλαδὴ εἶναι δυνατὸν ἂν δὲν θεωρηθῇ ἡ συζήτησις περαιωμένη, νὰ ζητήσουν τὸν λόγον καὶ ἄλλοι συνάδελφοι. Καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ προσθέσω, καὶ τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ, τὸν κ. Ρουσόπουλον, ἰδιαιτέρως, νὰ ἐκτιμήσῃ. Πέραν τῆς κοπώσεως, ἡ ὁποία τελικῶς, δὲν ἀποτελεῖ παρὰ μίαν ἐπίκλησιν ψυχολογικοῦ δεδομένου, τὸ ὁποῖον ψυχολογικῶς δεδομένον, ἂν δὲν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐπιμείνω εἰς αὐτό, ἐπληροφορήθην, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προέβη ἀπόψε εἰς ὡρισμένας ἀνακοινώσεις. Μεταθέτει διὰ τῶν ἀνακοινώσεων αὐτῶν, τὸ ὅλον θέμα ἐκ τοῦ καθαρῶς νομικοῦ ἐπιπέδου. Αἱ ἀνακοινώσεις εἶναι κατηγορηματικαί. Θὰ ἦτο περίεργον, μετὰ τὰς ἀνακοινώσεις ἔναντι τῶν ὁποίων πρέπει ἡμεῖς οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, νὰ λάβωμεν θέσιν, εἴτε τὴν αʹ, εἴτε τὴν βʹ, νὰ ἐξακολουθήσωμεν συζητοῦντες ἐπὶ μακρόν, δηλαδὴ ἀφιερώνοντες μίαν ὁλόκληρον συνεδρίασιν καὶ ἀναβάλλοντες τὰς ὁμιλίας τῶν Ἀρχηγῶν διὰ μεθαύριον. Δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὸ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν διάθεσιν τῆς κοινῆς γνώμης. Ἐκτὸς τούτων, διαπιστώνω καὶ τὰ ἑξῆς: Δὲν εἶναι δυνατόν, αὔριον τὸ πρωΐ, ποὺ θὰ ὁμιλήσουν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, νὰ εἶναι κενὴ ἡ αἴθουσα, ὅπως καὶ σήμερα. Σήμερον δὲν ἐξέφρασα τὴν ἔκπληξίν μου. Δὲν προεκάλεσα ζήτημα. Θὰ ἠδυνάμην νὰ τὸ προκαλέσω, διότι οἱ κρίνοντες ἀπουσιάζουν. Δὲν ὑπῆρχον εἰς τὴν αἴθουσαν ἄνω τῶν 20, ἐκτὸς τῆς ΕΔΑ. Ἡ ΕΔΑ ἔχει 100% προεξοφλήσει τὴν ἰδικήν της στάσιν, διότι ἔχει κάμει τὴν πρότασιν, ἀλλὰ δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιον καὶ μὲ τὴν Ε.Κ. καὶ εἰς τὰς καλυτέρας στιγμάς, δὲν ἦσαν παρόντες ἄνω τῶν 20 βουλευτῶν, ἐκ τῶν 170 τῆς Ε.Κ. Δὲν ἐδημιούργησα ζήτημα, διότι ἐσεβάσθην τὴν κόπωσιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἠδυνάμην νὰ μὴ σεβασθῶ, διότι πολλοὶ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπουσιάζουν, ἀπουσιάζουν συνεχῶς. Καὶ θὰ ἐδικαιολογούμην σήμερον νὰ διαμαρτυρηθῶ. Δὲν τὸ ἔπραξα, σήμερον. Δὲν εἶναι, ὅμως, δυνατὸν αὔριον νὰ γίνῃ ὁλόκληρος συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ νὰ μὴ παρίστανται. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, αὔριον, δὲν θὰ τὸ ἀποδεχθῶ.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, νὰ προχωρήσωμεν ἀπόψε, κ. Πρόεδρε, συνεχίζοντες τὴν συζήτησιν.

§110Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δέχομαι νὰ δεσμεύσω τὴν Ε.Ρ.Ε., ἐὰν αὔριον ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ρουσόπουλος, ὥστε οὐδεὶς δύναται νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἀλλά, δὲν δέχονται οἱ ἄλλοι.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ χθὲς κατηναλώσαμεν πολλὴν ὥραν, ὅπως καὶ ἀπόψε εἰς δευτερευούσης σημασίας συζητήσεις, χάνοντας, ἔτσι, πολύτιμον χρόνον, ἀσκόπως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνεχίσωμεν ἐπ’ ἄπειρον χωρὶς νὰ τερματισθῇ ποτὲ ἡ συζήτησις. Ἡ ἄποψις τοῦ Προεδρείου εἶναι νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν δέχεται νὰ ὁμιλήσῃ ἀπόψε ὁ κ. Ρουσόπουλος, νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Μακρῆς καὶ οἱ λοιποὶ ἐγγεγραμμένοι. Οἱ ἀπόντες θὰ διαγραφοῦν. Καὶ ἂν ἡ ἐξέλιξις τῆς συζητήσεως τὸ ἐπιτρέψῃ, ἂς ἐγγραφοῦν ἐκ νέου. Θὰ παρεκάλουν καὶ πάλιν τὸν κ. Ρουσόπουλον, νὰ ὁμιλήσῃ ἀπόψε, θὰ ἀκουσθῇ, ὅπως πάντοτε, μετὰ προσοχῆς καὶ εὐλαβείας. Οἱ ἀπόντες συνάδελφοι, ἀσφαλῶς, θὰ ἀναζητήσουν εἰς τὰς πρακτικά, τὴν ὁμιλίαν του.

§112Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ ζητήσω συγγνώμην ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν ἀποβλέπω οὔτε εἰς τὰ Πρακτικά, οὔτε εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀκουσθῶ ἀπὸ τοὺς κυρίους συναδέλφους βουλευτάς. Δι’ αὐτὸ θέλω νὰ ὁμιλήσω αὔριον.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔθεσεν ἀπόψε ἄλλο θέμα. Ὑπάρχει συνεπῶς θέμα νομικὸν τεθειμένον τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ προταχθῇ ἀνὰ πᾶσαν ὥραν καὶ ἐὰν τεθῇ αὔριον π.χ. ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τότε θὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος νὰ μὴ δυνηθῆτε νὰ ὁμιλήσετε καθόλου. Εἶναι δὲ γεγονὸς ἀναμφισβήτητον ὅπως ἐτόνισεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη αἰσθάνεται κόπωσιν ἐκ τῆς ὑπερμέτρου παρατάσεως.

§114Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς δηλῶ, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ ὁμιλήσω ἀπόψε εἰς τὰς 1.30 ἡ ὥρα. Εἶναι ἐξαιρετικὴ διαδικασία καὶ ἐξαιρετικὴ ὑπόθεσις καὶ δι’ αὐτὸ ζητῶ τὴν ἐξαίρεσιν αὐτήν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν τὸ ἀναγνωρίζῃ νὰ μὲ συγχωρῆτε ποὺ σᾶς ἀπησχόλησα.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θὰ εἴπητε οὐσιαστικὰ πράγματα καὶ διὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ ἀκουσθῆτε. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ρουσόπουλος δὲν δέχεται νὰ ὁμιλήσῃ ἀπόψε, ὁ κ. Δ. Μακρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§116Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ ἔργον καὶ τὰ πορίσματα τῆς συσταθείσης Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Παρηκολούθησα μὲ μεγάλην προσοχὴν τὰς συζητήσεις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ ἔλαβον ὑπὸ ἰδιαιτέραν σημείωσιν τὴν ἐξαγγελίαν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὴν παροῦσαν φάσιν ἡ Βουλὴ ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ καθήκοντα δικαστικὰ καί, συνεπῶς ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης θὰ πρέπει νὰ ἀποφασίσωμεν μὲ μόνον γνώμονα τὴν συνείδησιν. Δὲν ἔχω διάθεσιν νὰ ἀμφισβητήσω τὴν τοιαύτην διάθεσιν τοῦ Προεδρείου καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ συμβάλλω κατὰ τὸ μέτρον τῶν δυνάμεών μου, εἰς τὴν λῆψιν τῆς ὀρθοτέρας ἀποφάσεως. Διὰ τοῦ διατυπωθέντος πορίσματος τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς προτείνεται ἡ παραπομπὴ εἰς τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον τοῦ ἱδρυτοῦ τῆς ΕΡΕ καὶ δύο ἐκλεκτῶν συνεργατῶν του, ἐπὶ τῇ βάσει ἐνδείξεων, αἱ ὁποῖαι, κατὰ πλειοψηφίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐθεωρήθησαν καὶ ἐπαρκεῖς καὶ ἀποχρῶσαι. Ἐπὶ τῶν δῆθεν ἐνδείξεων, τὰς ὁποίας ἐπεκαλέσθη ἡ πλειοψηφία τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἀπήντησαν ἤδη οἱ συνάδελφοι τῆς μειοψηφίας καὶ οἱ ἐγκαλούμενοι Ὑπουργοὶ κατὰ τρόπον ὥστε, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, αἱ προβληθεῖσαι ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς ἐνδείξεις νὰ κονιορτοποιηθοῦν. Δὲν προτίθεμαι, συνεπῶς, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ αὐτὸ τὸ θέμα. Πέραν ὅμως, τῶν οἱωνδήποτε στοιχείων καὶ τῶν μαρτυριῶν, ὑπάρχει καὶ μία μακρὰ σειρὰ λογικῶν ἐπιχειρημάτων δυναμένων νὰ ὑποβοηθήσουν εἰς τὴν ὀρθὴν κρίσιν, εἰς τὰ ὁποῖα μόνον πρόκειται νὰ περιορισθῶ. Καὶ πιστεύω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα, δεόντως θὰ ἐκτιμήσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία εἴτε ὡς Δικαστικὸν Σῶμα σκεφθῇ, εἴτε καὶ ὡς Πολιτικὸν τοιοῦτον. Ὡς προανέφερον, ὁ ἱδρυτὴς τῆς ΕΡΕ καὶ μερικὰ ἐπίλεκτα στελέχη αὐτῆς, κατὰ τὸ πόρισμα τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, πρέπει νὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον δι’ ἐγκληματικὰς πράξεις. Οἱ μετασχόντες ὅμως τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς συνάδελφοι τῆς πλειοψηφίας δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀγνοήσουν, ὅτι ὁ ἱδρυτὴς τῆς ΕΡΕ ἐπὶ 30 ἔτη ὑπηρέτησε τὸν τόπον αὐτὸν ὡς βουλευτής, ἐπὶ 16 ἔτη ὡς Ὑπουργὸς καὶ ἐπὶ 8 ἔτη ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι δυνατὸν βέβαια, ὡρισμένοι συνάδελφοι, νὰ ἀμφισβητοῦν τὴν χρησιμότητα τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν τοῦ κ. Καραμανλῆ. Μὲ αὐτὸ τὸ θέμα, βεβαίως, δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, γεγονὸς εἶναι, ὅτι δι’ ἕνα τοιοῦτον ἄνδρα διετυπώθη κατηγορία, ὅτι διέπραξεν ἐγκληματικὴν πρᾶξιν εἰς βάρος τῆς Πατρίδος του καὶ συνεστήθη Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Ὑπάρχουν βέβαια δύο ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπικαλεσθῇ, διὰ νὰ διασκεδάσῃ τὴν ἐντύπωσιν διὰ τὴν ἐνέργειάν της ταύτην. Τὸ πρῶτον πρόσχημα εἶναι ἡ ὕπαρξις ἑνὸς δικαστικοῦ πορίσματος καὶ δεύτερον, τὸ γεγονός, ὅτι τὸ ἓν τρίτον τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν, ἀποδεσμευθέντων κομματικῶς, ἀπεδοκίμασαν τὴν πρότασιν τῆς συστάσεως Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἴτε διὰ τῆς καταψηφίσεως αὐτῆς, εἴτε διὰ τῆς ἀποχῆς των. Μετὰ ταῦτα ὅμως ἐπακολουθεῖ μία πολύμηνος ἀνάκρισις κατὰ τὴν ὁποίαν, πλὴν τῶν ἐγγράφων, ἐκλήθησαν καὶ ἐξητάσθησαν ἀρκετοὶ μάρτυρες. Ὁποία ὑπῆρξεν ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τοὺς μάρτυρας αὐτούς, συνάγεται ἀπὸ τὸν ἀφορισμὸν τοῦ Γενικοῦ Εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας. Θὰ πρέπει μόνον νὰ σημειώσω, ὅτι οἱ ἐν λόγῳ μάρτυρες προεκρίθησαν καὶ ἐκλήθησαν πρὸς ἐξέτασίν των ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σταθῶ οὔτε εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Ἀσφαλῶς ὁλόκληρον τὸ Σῶμα ἀντελήφθη ποῦ κεῖται ἡ ἀλήθεια. Θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς δύο λέξεις ὅσον ἀφορᾷ τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ἀνωτάτων Δικαστικῶν. Εἰς τὸ πόρισμα τοῦτο ὁ κ. Καραμανλῆς ἀναφέρεται μόνον εἰς δύο σημεῖα. Τὸ ἓν σημεῖον εἶναι ἡ σύστασις εἰς τὴν ΔΕΗ νὰ ἐπανεξετασθῇ μὲ ἀδιάβλητα κριτήρια τὸ θέμα τοῦ μελετητοῦ Κρεμαστῶν καὶ τὸ δεύτερον σημεῖον ἀναφέρεται εἰς τὴν σύστασιν τοῦ κ. Καραμανλῆ νὰ ληφθῇ τὸ συντομώτερον μία ἀπόφασις. Εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν ὁ κ. Καραμανλῆς ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ Ἀντιπροέδρου καὶ τῶν Ὑπουργῶν, συνέστησεν εἰς τὸ Δ.Σ. τῆς ΔΕΗ χάριν τοῦ ἀδιαβλήτου ἀποφάσεώς του νὰ ἐπανεξετάσῃ μίαν περίπτωσιν. Καὶ ἐρωτῶ τὶ ἐπιλήψιμον περιέχει ἡ σύστασις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ Δ.Σ. τῆς Δ.Ε.Η. διὰ τὴν ἐπανεξέτασιν ἑνὸς θέματος; Σημαίνει μήπως, ὅτι οἱ 10 ἐκλεκτοὶ ἄνθρωποι τοῦ Συμβουλίου θὰ πρέπει νὰ λάβουν ἀπόφασιν ἐναντίον τῶν συμφερόντων τῆς ΔΕΗ; Καὶ τὶ τὸ περίεργον ἐνέχει ἡ σύστασις περὶ ἐπισπεύσεως ἑνὸς ἐθνικοῦ ἔργου ἀπὸ τὸν Πρωθυπουργὸν ἐφ’ ὅσον ἦτο ἕτοιμη ἡ ΔΕΗ νὰ τὸ προωθήσῃ; Τὰ δύο αὐτὰ σημεῖα, ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ κριθοῦν ὡς ὕποπτοι καὶ ἐπιλήψιμοι ἐνέργειαι, ὥστε νὰ ἀποτελέσουν τὴν ἀφορμὴν τῆς παραπομπῆς Πρωθυπουργοῦ 8 ἐτῶν εἰς τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον μὲ τὴν κατηγορίαν, ὅτι ἐξεδήλωσεν ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῶν ἀντισυμβαλλομένων; Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἀνεξαρτήτως κομματικῆς τοποθετήσεως οὐδεὶς ποτὲ θὰ τολμήσῃ νὰ ἀμφισβητήσῃ τὸ αὐστηρὸν ἦθος τοῦ κ. Καραμανλῆ. Θέλετε, κύριοι βουλευταί, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ἀναθεωρήσετε τὴν γνώμην σας; Ἀποφασίσατέ το. Θέλετε νὰ ἀποδεσμευθῆτε τῆς ἠθικῆς ὑποχρεώσεως ὅπως ἀποφανθῆτε κατὰ συνείδησιν; Νὰ τὸ κάμετε. Ἀλλὰ καὶ τότε ὑπάρχουν τὰ λογικὰ πλαίσια ἐκ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκτροχιασθῆτε. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, ὁ πρώην πρωθυπουργὸς συνέβαινε νὰ παραφρονήσῃ, σᾶς ἐρωτῶ, θὰ ἔφθανε μέχρι σημείου καὶ νὰ συναλλαγῇ ἀκόμη μὲ ὑπαλλήλους, μὲ μηχανικούς, μὲ δεκάδας προσώπων πάσης κατηγορίας διὰ νὰ εἰσπράξῃ ἀντάλλαγμα; Καὶ θὰ δεχθῆτε, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς μετὰ 30 ἔτη ἐντίμου πολιτικοῦ βίου, ὅτι συνηλλάγη μὲ δεκάδας προσώπων ἄνευ τῶν ὁποίων ἦτο ἀδύνατος οἱαδήποτε εὔνοια διὰ νὰ δεχθῇ τὰ 30 ἀργύρια; Καὶ πέραν αὐτοῦ θὰ δεχθῆτε, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς θὰ εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἀποκεφαλίσῃ τὴν διοίκησιν τῆς ΔΕΗ ἐὰν εἶχεν ἔνοχον μετ’ αὐτῆς συναλλαγήν; Καὶ θὰ ἀπηυθύνετο εἰς τὴν δικαιοσύνην διὰ τὰς παραβάσεις προσώπων, τὰ ὁποῖα κατηγοροῦνται, ὅτι συνηλλάγησαν μαζὶ του; Ἀλλὰ καὶ ἂν ὅλα αὐτὰ εἶχον συμβῆ, θὰ ἀπήλλασσε ποτὲ ἡ Βουλή, ὡς ὀρθῶς ἔπραξε, τὸν μόνον ὡς ἐκ τῆς διαρθρώσεως τῆς Κυβερνήσεως ὑπεύθυνον διαχειριστὴν τοῦ θέματος Ὑπουργόν; Κύριοι συνάδελφοι, ἂς μὴ ὑποκρινώμεθα, ὅτι ὁμιλοῦμεν περὶ στοιχείων καὶ ἐνδείξεων. Ἂς μὴ ὑποκρινώμεθα, ὅταν οἱ πάντες γνωρίζωμεν ποῦ κεῖται ἡ ἀλήθεια. Ἐγὼ δὲν θὰ εἶχα ἀντίρρησιν νὰ ἀντιμετωπίσω κατὰ μέτωπον τὴν ἀλήθειαν καὶ ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι πρόκειται περὶ διώξεως πολιτικῆς. Θὰ ἀποτελέσῃ κατὰ τὴν γνώμην μου ἔγκλημα, ἐὰν κατὰ τὴν τελευταίαν φάσιν τῆς ὑποθέσεως συνεχίσωμεν τὴν κατασυκοφάντησιν τῶν ἀντιπάλων. Τοῦτο δὲν τὸ ὑποστηρίζω χάριν τοῦ ἀπόντος ἡγέτου καὶ τῶν ἐγκαλουμένων συναδέλφων, ἀλλὰ χάριν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ καὶ τοῦ τόπου. Δὲν ἀγνοῶ, ὅτι καὶ κατὰ τὸ στάδιον αὐτὸ θὰ ὑπάρξουν προσπάθειαι ἐπηρεασμοῦ ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως μὲ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι λόγῳ παραγραφῆς ἀποκλείεται εἰς τοὺς ἐγκαλουμένους νὰ ἀποδείξουν τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ἐὰν ἐξησφαλίζετο, θὰ τὸ ἐδέχετο ἡ συνείδησις τῆς Βουλῆς; Θὰ ἦτο τοῦτο ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ τόπου καὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου; Ἐγὼ πιστεύω, κύριοι βουλευταί, ὅτι μετὰ τὴν περίφημον συκοφαντίαν ἔφθασεν ἡ δωδεκάτη ὥρα διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον. Αὔριον ἡ ὑπόθεσις θὰ ἔχῃ περιέλθει εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν καὶ ἡ νόμιμος σύνθεσις αὐτῆς θὰ εὕρῃ τρόπον νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς συκοφαντηθέντας. Ὁ πολιτικὸς κόσμος, καλεῖται τὴν 12ην ταύτην ὥραν νὰ ἐκφέρῃ τὴν τελευταίαν λέξιν. Καὶ ἡ στιγμὴ αὕτη ἐπιβάλλει γενναίας καὶ ἐντίμους λύσεις. Καὶ αὕτη εἶναι μία. Ἡ ἀπόρριψις τῆς προτάσεως. Ὅσον ἀφορᾷ, κύριοι συνάδελφοι τὴν παραγραφήν, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι ἀποτελεῖ νομικὸν γεγονὸς ποὺ δὲν δύναται νὰ παραγνωρισθῇ. Ἡ Κυβέρνησις ὀψίμως τὸ ἔθεσεν. Ἐπιβάλλεται νὰ εὑρεθῇ ὁ τρόπος, ὥστε νὰ μὴ ἐμποδισθῇ νὰ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῆς οὐσίας. Καὶ ὑπάρχουν τρόποι ἄπειροι. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τριπλοῦν ψηφοδέλτιον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ σημειοῦται, παραπομπή, παραγραφὴ ἢ μὴ παραπομπή. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι τρόποι. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξεύρῃ τὸν τρόπον, ὥστε οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ ἐκφράσουν κατὰ τὴν συνείδησίν των τὴν κρίσιν των καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ ἐπὶ τῆς παραγραφῆς. Κύριοι συνάδελφοι, δύο λέξεις ἀκόμη ἐπὶ τοῦ ἀδικήματος διὰ παράβασιν καθήκοντος. Νομίζω, ὅτι κατ’ οὐδεμίαν νομικὴν ἔννοιαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνταχθῇ ἐντὸς τοῦ πραγματικοῦ ὑλικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξαν οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλά, πέραν τοῦ νομικοῦ συλλογισμοῦ θὰ ἀπετέλει ἐξωφρενισμὸν ἡ Καθιέρωσις ὑπουργικῶν εὐθυνῶν, διὰ πράξεις ἢ παραλείψεις ὑπαλλήλων. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περαιτέρω. Θὰ κατέλθω τοῦ βήματος μὲ τὴν βεβαιότητα, ὅτι τὸ Σῶμα ἀσχέτως παροδικῶν παροξυσμῶν καὶ πολιτικῶν ἀντιθέσεων θὰ ἐξαρθῇ εἰς τὸ ὕψος του, καὶ θὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκον του εἰς τὸ ἀκέραιον λαμβάνων ὑπ’ ὄψει του, ὅτι ἂν τολμήσῃ νὰ θέσῃ ἐν ἀμφιβολίᾳ τὸ ἦθος ἑνὸς ἡγέτου τῆς περιωπῆς τοῦ Κ. Καραμανλῆ, οὐδενὸς ἡμῶν τῶν ὑπολοίπων ἡ ἀκεραιότης θὰ ἀνθέξῃ εἰς τὴν διαβολήν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καστανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§118Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Εἶναι πολλοὶ ἄλλοι ἀκόμη κ. Πρόεδρε;

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ τοὺς καλέσω νὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ θὰ τοὺς διαγράψω, ἐὰν δὲν εἶναι παρόντες.

§120Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. Ἀνεβαίνω στὸ βῆμα, κ. συνάδελφοι, διότι πολὺ σπάνια ἀπασχολῶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ συνεπῶς δικαιοῦμαι καὶ διότι, ἐν ὄψει τῆς τεραστίας σημασίας καὶ σοβαρότητος τοῦ συζητουμένου θέματος καὶ τῶν ἀπροβλέπτου ἐκτάσεως ἐπιπτώσεων, ἐπιπτώσεων ἐθνικῶν, ἠθικῶν, πολιτικῶν καὶ κοινωνικῶν ἐπὶ τῆς ἐν γένει πορείας καὶ ζωῆς τοῦ τόπου, ἐκ τῆς μετὰ τὸ πέρας τῆς συζητήσεως ληφθησομένης ἀποφάσεως, μετὰ μακρὰν καὶ ἐπίπονον συζήτησιν ὅμως τὸ ἀποτέλεσμα, τῆς ὁποίας τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀναμένει καὶ μὲ ἀγωνίαν καὶ μὲ συγκίνησιν, ἔκρινα σκόπιμον, ὅτι δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ λάβω θέσιν διὰ τῆς κατὰ συνείδησιν καὶ ἀβιάστου ψήφου μου, ἀλλ’ ὡς ἐλεύθερος καὶ ὑπεύθυνος δημόσιος ἀνὴρ ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ τούτου βήματος τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τοῦ Ἔθνους, τοῦ Λαοῦ, τῆς Ἐλευθερίας, τῆς Δημοκρατίας, νὰ ἐξηγήσω καὶ νὰ αἰτιολογήσω ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων τὴν ἔννοιαν, τὴν σημασίαν καὶ τὴν δικαιολογητικὴν βάσιν τῆς ψήφου μου, ὥστε ὄχι μόνον καὶ ἁπλῶς νὰ εἶναι ἐνσυνείδητος, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀποκαλύπτῃ τὰς συνειδησιακὰς πηγὰς ἐξ ὧν ὡρμήθη διὰ νὰ ὑπόκειται εὐχερέστερα εἰς τὴν ἀδέκαστον κρίσιν τοῦ κυριάρχου Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κακῇ τῶν πραγμάτων συγκυρίᾳ κατὰ τὴν διαδρομὴν τῆς συζητήσεως ἀνέκυψεν ἕνα θέμα προκαταρκτικόν. Τὸ θέμα τῆς παραγραφῆς. Ἀτυχῶς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ὁ νομοθέτης ὑπῆρξε λίαν ἐπιεικής. Διὰ τῆς πρωτοφανοῦς βραχυπροθέσμου παραγραφῆς, χορηγεῖ ἀφειδῶς συγχωροχάρτια εἰς ἐκείνους ποὺ ἀνερχόμενοι εἰς τὴν ἐξουσίαν, παίζουν ὕπουλο παιχνίδι στὴν πλάτη τοῦ λαοῦ, ἐνῷ θὰ ἔπρεπεν ἡ ρεμούλα εἰς βάρος τοῦ λαοῦ καὶ τῆς μοίρας του νὰ μένῃ ἀπαράγραπτος. Ἡ δικαιολογητικὴ βάσις τοῦ θεσμοῦ τῆς παραγραφῆς ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον ζωηρῶν συζητήσεων ἐν τῇ διδασκαλίᾳ. Ὑπεστηρίχθη, ὅτι πρακτικῶς ἀποτελεῖ ἐπιβράβευσιν τῶν πλέον ἱκανῶν καὶ ἐπικινδύνων ἐγκληματιῶν. Ἰδοὺ πῶς τὴν χαρακτηρίζει ὁ FLORIAN εἰς τὸ γενικὸν μέρος τοῦ ποινικοῦ του συστήματος, ἔκδοσις 1934 σ. 1138. «Ἡ παραγραφὴ εἶναι βραβεῖον ποὺ δίδεται στὴν ἱκανότητα, στὴν πονηριὰ καὶ στὸν πλοῦτο, προσόντα ποὺ διευκολύνουν τὴν φυγὴ καὶ τὸ ἀτιμώρητον». Θὰ ἔπρεπε κανείς, εἰς τὴν γνώμην αὐτὴν καθ’ ὅσον τοὐλάχιστον ἀφορᾷ τὸν πλοῦτον νὰ δώσῃ ἀπόλυτον ἰσχύν. Πράγματι ὅλα γενικῶς τὰ ἐγκλήματα καὶ εἰς τὴν εἰδεχθεστέραν των μορφὴν καὶ ἀφ’ ἧς εἰς τὸν πλανήτην αὐτὸν ὑφίσταται ἄνθρωπος, διαπράττονται ἢ προκαλοῦνται ἀπὸ τὸν ἀδυσώπητον πλοῦτον. Εἶναι ἡ ἄπιστη κάστα τῶν ὀλίγων ποὺ ἀφοῦ διαπράττει συνεχῶς τὸ μέγα ἔγκλημα τοῦ οἰκονομικοῦ στραγγαλισμοῦ τῶν πολλῶν, ἐξωθεῖ τοὺς ὀλίγους πάλιν ἐκ τῶν πολλῶν εἰς τὴν διάπραξιν τῶν ἄλλων ἀντικοινωνικῶν πράξεων. Εἶναι ἡ μανία τῶν κατ’ ἐπίφασιν ἐκείνων ἀνθρώπων ποὺ μέσα στοὺς ἀψόγους τρόπους εὔκολα διακρίνει κανεὶς τὸ τέρας. Εἶναι οἱ ἄνθρωποι ποὺ χειρίζονται μὲ μαεστρία ὅλες τὶς γλῶσσες ὅλων τῶν ἀτιμιῶν. Εὐφυεῖς οἱ πρόγονοί μας. Πλούτωνα ὠνόμασαν τὸν Θεὸ τῶν σκοταδιῶν. Ἐκεῖνον τοῦ ὁποίου τὸ Βασίλειον ὠνόμασαν Ἅδην καὶ Θάνατον καὶ τὸν ἐτοποθέτησαν ὑποχθόνιον μέσα στὰ σκοτάδια καὶ τὰ ἐρέβη. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει νόμος εἶναι καὶ ἀπὸ τὰ πλαίσια τῶν νόμων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ξεφύγῃ κανείς. Θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ ἐλάχιστα ἐπὶ τῆς οὐσίας ζητήματα. Καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς εἴπω ἀποτελοῦν ἀπάντησιν τῶν ὅσων εἶπον οἱ πλεῖστοι τῶν συναδέλφων τῆς πλευρᾶς τῶν ἐγκαλουμένων. Εἶπεν ὁ κ. Παπαληγούρας ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας του ὅτι τὸ τεκμήριον τῆς Ἐπιτροπῆς ὑπῆρξεν ἡ παντογνωσία τοῦ Ὑπουργοῦ. Πράγματι θὰ ἦτο παραλογισμὸς ἡ καθιέρωσις τῆς ἀρχῆς τῆς παντογνωσίας. Θὰ παρεβιάζοντο τὰ ὅρια τῶν ἀνθρωπίνων δυνατοτήτων. Οὐδαμοῦ ὅμως διαφαίνεται πρόθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς περὶ καθιερώσεως τοῦ τεκμηρίου τῆς παντογνωσίας διὰ τὸν Ὑπουργόν. Στοιχειώδη πρόνοιαν ἠξίωσεν ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν ἀνθρωπίνων δυνατοτήτων ἐπιμέλειαν ἀνεζήτησεν. Ἐν ἀδικαιολογήτῳ δὲ ἐλλείψει τῆς ὁποίας, διηρωτήθη μήπως ἔχουν παραβιασθῇ τὰ ὅρια τῆς ἀσυγχωρήτου καὶ ταύτης δι’ Ὑπουργοὺς ἀμελείας καὶ εἰσερχόμεθα εἰς τὸν χῶρον τῆς προθέσεως καὶ τοῦ δόλου. Καὶ εὔκολα ὁδηγεῖται κανεὶς εἰς τὴν θλιβερὰν αὐτὴν σκέψιν, ὅταν ἡ ἔρευνα ἀναφέρεται εἰς πράξεις καὶ παραλείψεις πολιτικῶν ἀνδρῶν. Διότι ὁ πολιτικὸς τάσσει ἑαυτόν, βασιζόμενος εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ, ἀκοίμητον φρουρὸν τοῦ δημοσίου συμφέροντος. Ὁ πολιτικός, διὰ τῆς ἀναβαπτίσεώς του εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ καθίσταται πολίτης ἐπίλεκτος καὶ ὡς ἐκ τούτου πολίτης μὲ τεραστίως ηὐξημένας εὐθύνας καὶ μὲ βαθεῖαν συναίσθησιν τῶν τεραστίως ηὐξημένων ὡς ἄνω εὐθυνῶν του. Ὑψηλὴ ἡ ἀποστολή του, δύσκολος ὁ ρόλος του καὶ χειροπιαστὴ ἡ εὐθύνη του, διὰ τὴν ἀναζήτησιν τῆς ὁποίας ἔντονος ἡ ἀξίωσις τῆς κοινῆς γνώμης. Ὑπηρετήθησαν αἱ ἀρχαὶ αὗται μὲ συνέπειαν; Ἐγὼ δὲν ἐπείσθην. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πεισθῶ ὅταν: α) Εἰς μὲν τὰς ἀρχὰς τοῦ 1957 ἐκσπᾷ τὸ σκάνδαλον Ἀλεξάτου καὶ ὁ μὲν Πεζόπουλος τὸν διὰ τῆς θύρας ἐξελθόντα καταχραστὴν Ἀλεξᾶτον εἰσάγει εἰς τὴν ΔΕΗ διὰ τοῦ παραθύρου διὰ νὰ συνεχισθῇ τὸ ὄργιον τῆς κλοπῆς, ὡς κατὰ τρόπον ὑπέροχον περιέγραψε τὸ ὅλον θέμα ὁ συνάδελφος κ. Κεφαλληνός, ὁ δὲ κ. Παπαληγούρας εἰς ἐπιβράβευσιν τῆς εὐνοίας του πρὸς Ἀλεξᾶτον τὴν 9.11.1957, τὸν καθιστᾷ διὰ Β.Δ. καὶ μέλος τοῦ Δ.Σ.

§121Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Τὸ λέγετε σοβαρῶς αὐτό; Εἶναι δυνατὸν ποτὲ Ὑπουργὸς νὰ ἀμείψῃ ἄνθρωπον, διότι εἶχε προβῆ εἰς ἀθεμίτους πράξεις;

§122Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. Περὶ τοῦ κ. Ἀλεξάτου εἶπα.

§123Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Μέχρι τοῦ ἔτους 1959, εἶναι γεγονὸς πλήρως ἀποδεδειγμένον, ὅτι εἰς οὐδένα Ὑπουργὸν ἀνεφέρθη τι περὶ ὑποθέσεως Ἀλεξάτου. Δὲν πρόκειται κἂν περὶ τοῦ κ. Παπαληγούρα, διότι οὗτος μὴ ὢν Ὑπουργὸς κατὰ τὰ ἔτη 1958–1961, ἔλαβε τὸ πρῶτον γνῶσιν περὶ ὑποθέσεως Ἀλεξάτου, τὸν Μάρτιον τοῦ 1962. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὑπάρχει μεγαλυτέρα ἀπόδειξις ἀγνοίας τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι διώρισε τὸν Πεζόπουλον μέλος τοῦ Δ.Σ.; Ἐκτὸς ἐὰν πιστεύετε, ὅτι ᾐσθάνετο ἀπόλαυσιν νὰ ἐνισχύῃ τοὺς διαπράττοντας ἐγκλήματα, ἐὰν βεβαίως καὶ ἐφ’ ὅσον διεπράχθησαν.

§124Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. Ἐπισήμως.

§125Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ, διότι σᾶς ἤκουσα καὶ ἄλλοτε, ἐκάματε μερικοὺς συλλογισμούς, οἱ ὁποῖοι δείχνουν, ὅτι ἔχετε μίαν ἰδιαιτέραν διανόησιν καὶ ὅτι ἔχετε ἀσχοληθῆ μὲ προβλήματα, μὲ τὰ ὁποῖα ἄλλοι συνάδελφοι ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἔχουν ἀσχοληθῆ. Βεβαίως ἔχετε μίαν προκατάληψιν.

§126Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. Ἀποκλείσατέ την αὐτήν.

§127Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπεν, ἀλλὰ σᾶς τὸ εἶπε κάπως πολύπλοκα ὁ κ. Καλλίας θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐγὼ ἁπλούστερα. Ἐὰν ὁ κ. Παπαληγούρας εἶχε γνῶσιν αὐτοῦ τοῦ πράγματος καὶ ἑπομένως εἶχε καὶ δολίαν προαίρεσιν, θὰ ἔκαμεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔκαμε νὰ ἀμείψῃ τὸν Πεζόπουλον, τὴν ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Πεζόπουλος εἶχε κάμει τὴν συναλλαγήν, ἐὰν τὴν εἶχε κάμει μὲ τὸν Ἀλεξᾶτον; Δηλαδὴ θὰ τοὺς ἔλεγε τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἕνας πολιτικός, ὁ ὁποῖος ἦτο τότε Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, θὰ τοὺς ἔλεγε μπράβο, διότι συνηλλάγης μὲ τὸν Ἀλεξᾶτον, σὲ κάμνω καὶ μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου; Τὸ βρίσκετε λογικόν; Αὐτὸ σᾶς εἶπεν ὁ κ. Καλλίας, διότι αὐτὸ τὸ εἶπε καὶ κάποιος ἐκ τῶν κυρίων εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἢ ὁ κ. Βασιλᾶτος, ἢ ὁ κ. Κεφαλληνὸς καὶ ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν αὐτὴν ὁ κ. Καλλίας ποὺ σᾶς εἶπεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ λέγει τὸ πιστεύει στ’ ἀλήθεια, ὅτι τὴν ὥραν ποὺ ἕνας Ὑπουργὸς θὰ ἐμάθαινεν, ὅτι ἕνας Γενικὸς Διευθυντὴς κάμει μίαν ἀθέμιτον συναλλαγὴν θὰ ἀπεφάσιζε νὰ τὸν ἀμείψῃ τὴν ὥραν ἐκείνην καὶ νὰ τὸν κάμῃ μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου; Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἔτσι ὅπως σᾶς τὸ θέτω θὰ εἴπητε καὶ σεῖς, ὅτι δὲν τὸ πιστεύετε.

§128Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀπαντήσω, διότι μὲ ἐφέρατε εἰς δύσκολον θέσιν. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τὰ πάντα ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν ὑφὴν τῆς ὅλης ὑποθέσεως, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ ὁμιλήσωμεν.

§129Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλει νὰ ἀπαντήσῃ οὔτε ἐπὶ τῆς λογικῆς.

§130Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. Τὰ γεγονότα τοῦ 1957 συνδυαζόμενα μὲ τὸν κ. Πεζόπουλον καὶ μὲ τὰ ὅσα τὸ 1959 ἐκθέτει ὁ «Νεολόγος» τῶν Πατρῶν, ἡ «Ἑστία» καὶ ἡ «Ἐλευθερία»...

§131Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δὲν ἦτο κὰν Ὑπουργὸς ὁ κ. Παπαληγούρας τότε. Ἀπὸ τοῦ 1958 ἕως τὸ 1961 δὲν εἶναι Ὑπουργός.

§132Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ἐν ὀργῇ). Ἀλλὰ σεῖς εἶσθε δικαστής.

§133Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἐγειρόμενος καὶ ἀπερχόμενος τῆς αἰθούσης). Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή.

§134Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. Τὸ 1960 δημιουργεῖται ἡ ὑπόθεσις Στυλιωτοπούλου, ὅστις καταθέτει εἰς τὰ Δικαστήρια σωρείαν σκανδάλων καὶ ἀποφαίνεται τὸ Πρωτοδικεῖον, δικάζον εἰς δεύτερον βαθμόν, ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων στοιχείων εἶναι καὶ ἀτασθαλίαι. Οὔτε περιέρχονται εἰς γνῶσιν τοῦ Ὑπουργοῦ αὐτὰ τὰ γεγονότα; Νομίζω, ὅτι καὶ ἄνθρωπος στοιχειώδους προνοίας θὰ καθίστατο προνοητικώτερος. Εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. Παπαληγούρας, ὅτι μέχρι καὶ τοῦ τέλους οὐδεὶς ποτὲ ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Δ.Σ. τὸν διεβεβαίωσεν ὅτι διεπίστωσεν ἀταξίαν τινα. Ἀλλά, κ. Παπαληγούρα, ἀπὸ τοῦ 1957 μέχρι καὶ τοῦ 1962 μέχρι καὶ σήμερον ἀκόμη, κατέστη κοινὴ συνείδησις, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ὁ καθηγητὴς τοῦ Πολυτεχνείου, ἀλλοίμονον, ὁ Γεώργιος Πεζόπουλος, κρύβει μέσα του τόσες χυδαιότητες ὅσες οἱ τρῦπες στὴν χλαμμύδα τοῦ Διογένη καὶ ἐπιμένετε νὰ πιστέψωμεν, ὅτι καμμιὰ ἀπ’ αὐτὲς τὶς τρῦπες δὲν πῆρε τὸ μάτι σας; Ἀπὸ τοῦ 1957 μέχρι καὶ σήμερον ἀκόμη ἐμολύνθη ἡ Ἑλληνικὴ ἀτμόσφαιρα ἀπὸ τὶς βρωμερότητες τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ καὶ ἐπιμένετε νὰ πιστέψωμεν, ὅτι ἡ ἀφόρητος δυσοσμία αὐτῶν τῶν βρωμεροτήτων δὲν κατώρθωσεν ἀκόμη καὶ σήμερον νὰ ἐρεθίσῃ τὴν ὄσφρησίν σας; Καὶ ἐπιμένετε νὰ πιστέψωμεν, ὅτι θὰ ἐχρειάζετο κάποιο μέλος τοῦ Δ.Σ. νὰ ἀναμοχλεύσῃ τὸν βόθρον γιὰ νὰ καταστῇ δυνατὸς ὁ ἐρεθισμός σας, καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ μεγενθυτικὸν φακὸν διὰ νὰ διακρίνετε τὴν τρύπια χλαμμύδα τῶν χυδαιοτήτων του; Ἐπιτρέψατέ μας, κύριοι, τὸ δικαίωμα νὰ διατηρήσωμεν τὰς ἐπιφυλάξεις μας. Ἀπέδωσεν ἐν συνεχείᾳ ὁ κ. Παπαληγούρας τὴν προσήκουσαν τιμὴν καὶ εὔσημα εὐαρεσκείας εἰς διάφορα «ἔντιμα» μέλη τοῦ Δ.Σ. Καλά, εἶπεν, ἐγώ, ἀλλὰ καὶ ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ἔντιμοι ἄνδρες δὲν ἀντελήφθησαν τίποτε; Ἀντιστρέφω τὴν ἐρώτησιν, κ. Παπαληγούρα. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἔντιμοι ἄνδρες δὲν ᾐσθάνθησαν ἀηδίαν διὰ τὸν ἄνθρωπον ποὺ ἐνεπτύσθη δημοσίως ἐν μέσῳ Δικαστηρίῳ καὶ δὲν ἀντέδρασεν; Ἀλλ’ οὔτε καὶ ὑμεῖς ὅλοι δὲν ᾐσθάνθητε ἀηδίαν διὰ τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν ἀφοῦ καὶ σήμερον ἀκόμη δὲν θέλετε — διότι δὲν δικαιοῦσθε— ὅπως εἴπατε καὶ σεῖς καὶ ὅλοι σας, οὔτε κατήγοροι οὔτε συνήγοροι νὰ γίνετε τοῦ Πεζοπούλου; Ἔτσι λοιπόν; καὶ ἐπιμένετε νὰ πιστέψωμεν, ὅτι δὲν τολμᾶτε νὰ ἐκδηλώσετε τὴν ἀηδίαν σας ἀπὸ τὸν φόβον μήπως ἀνοίξῃ καὶ ἐκεῖνος τὸ στόμα του; Ἐπιτρέψατέ μας νὰ ἔχωμεν ἄλλην γνώμην. Γνώμην κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀπαξιοῦμεν νὰ ὀφείλωμεν σεβασμὸν εἰς τὸν Πεζόπουλον ἐκ τοῦ γεγονότος καὶ μόνον, ὅτι κατὰ τρόπον ἄνανδρον ὑπέστη ἀδιαμαρτύρητα τὸν προπηλακισμὸν τοῦ ἐμπτυσμοῦ, ὅπως ἡ πόρνη τῆς λαϊκῆς παροιμίας ποὺ τὰ σάλια τὰ δεχόταν σὰν δροσερὲς σταγόνες βροχῆς. Τὸ προνόμιον λοιπὸν αὐτὸ τοῦ ὀφειλομένου σεβασμοῦ εἰς τὸν Πεζόπουλον σᾶς τὸ χαρίζομεν δι’ ἀποκλειστικήν σας χρῆσιν, κ. Πρωτοπαπαδάκη. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἠθικὴν ποιότητα τῶν «ἐντίμων ἀνδρῶν» πρὸς τοὺς ὁποίους ἀνεφέρθη ὁ κ. Παπαληγούρας μετ’ εὐλαβείας, πρεπόντως ἐτοποθετήθησαν ἀπὸ τὸν λαμπρὸν συνάδελφον κ. Γρηγορίου. Ὁ κ. Γρηγορίου καὶ ὁ κ. Λυμπέρης ἐχρησιμοποίησαν μίαν ὁρολογίαν βαθύτατα προσδιοριστικὴν τοῦ πνευματικοῦ των καταντήματος. Μ’ ἄρεσε πολὺ καὶ θὰ τὴν ἐπαναλάβω: «ὁ Ἀλῆ Μπαμπᾶς καὶ οἱ 40 κλέφτες». Σ’ ἐσᾶς ἐναπόκειται νὰ προσδιορίσετε τὰ ὑπόλοιπα προσόντα. Ἐγὼ θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ἕνα ἀποφθεγματικὸν ἀφορισμὸν τοῦ Ἀρχηγοῦ μας καὶ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν λόγον του τῆς ἀπελευθερώσεως. «Βαθεῖα, εἶπε, πνευματικὴ κρίσις σοβεῖ εἰς τὸν τόπον μας. Καὶ οἱ καθηγηταὶ τῶν Πανεπιστημίων καὶ οἱ ἀνώτατοι δικαστικοὶ δὲν ἤρθησαν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων. Ἐσυνθηκολόγησαν καὶ μὲ τὸν φασισμὸν καὶ μὲ τὸν κατακτητήν». Ἐξ ἄλλου, κ. Παπαληγούρα, εἶναι ἱστορικῶς βεβαιωμένον, ὅτι τὸ πολιτικὸν κλῖμα μιᾶς δεδομένης περιόδου προσδιορίζει τὴν πνευματικὴν ποιότητα καὶ στάθμην τῆς ἐποχῆς αὐτῆς.

§135ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΡΕ. Καὶ ὁ νόμος περὶ ἀπολύσεως τοῦ Πεζοπούλου;

§136Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. Ὅταν ἀπεφασίσθη τὸ διώξιμο τοῦ Πεζοπούλου ἀπὸ τὴν ΔΕΗ αὐτὸς εἶχε πλέον διαπράξει σωρείαν πράξεων ποινικῶς κολασίμων. Συνεπῶς δὲν δύνασθε νὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι ἂν ἀπεμακρύνετο ἀμέσως καὶ ἄνευ νόμου θὰ ἔπρεπε νὰ τοῦ καταβληθῇ ἀποζημίωσις, διότι ἀπετέλει καταγγελίαν συμβάσεως διὰ πράξεις του ποινικῶς κολασίμους. Καὶ δύο μόνον παρατηρήσεις διὰ τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην: 1) Εἰς σχετικὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Βασιλάτου πῶς ἐτολμήθη 50ετὴς δέσμευσις εἰς τὴν Ἑταιρείαν Ἀλουμινίου, ἄνευ ὅρου ἐπιτρέποντος ἀναπροσαρμογὴν τιμολογίων, ἐπεκαλέσθη τὸ ἄρθρον 20 τῆς συμβάσεως κατὰ τὸ ὁποῖον διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν ἑκατέρωθεν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως ἐφαρμογὴν θὰ ἔχῃ ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία. Καὶ μέσα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν ὑπάρχει καὶ τὸ ἄρθρον 488 τοῦ Α.Κ. Ἀλλά, κ. Πρωτοπαπαδάκη, α) τὸ ἄρθρον 388 τοῦ Α.Κ. ἀναφέρεται εἰς τὴν ἀπρόοπτον μεταβολὴν τῶν συνθηκῶν. Ἐνομολογήθη δὲ ὅτι τοιαύτην ἀπρόβλεπτον μεταβολὴν τῶν συνθηκῶν ἀποτελοῦν ὅλως ἔκτακτοι καταστάσεις, ὡς ἡ ἐμπόλεμος κατάστασις, αἱ θεομηνίαι, ὁ πληθωρισμὸς καὶ τὰ τούτοις ἀνάλογα. Τὶ θὰ γίνῃ μὲ τὴν ἐπὶ 50 ἔτη, δηλαδὴ μισὸν αἰῶνα, μεταβολὴν ἐκείνην τῶν συνθηκῶν ποὺ ἐπιβάλλει ἀναπροσαρμογὴν τιμολογίων συνεπείᾳ νέας λειτουργίας καὶ ἀλληλεξαρτήσεως τοῦ μηχανισμοῦ τῶν τιμῶν, διεθνῶν καὶ ἐσωτερικῶν; καὶ β) τὸ ἄρθρον 20 τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθητε οὐδεμίαν ἀπολύτως ἀξίαν ἔχει. Διότι προκειμένης συμβάσεως διεθνοῦς, ἐν Ἑλλάδι συναφθείσης καὶ εἰς Ἑλλάδα μελλούσης νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὁπωσδήποτε ἔχει ἐφαρμογὴν ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία κατὰ τὸ Ἑλληνικὸν διατοπικὸν δίκαιον. Ἐκτὸς ἂν διὰ ρητῆς ἀντιθέτου διατάξεως ἐν τῇ συμβάσει ἀποκλεισθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας. Πρὸς τὶ λοιπὸν ἐπεκαλέσθητε τὸ ἄρθρον 20; Γιὰ στάχτη στὰ μάτια; Ἢ θέλετε νὰ σᾶς χρωστοῦμε εὐγνωμοσύνην ἐπειδὴ δὲν ἐθέσατε εἰς τὴν σύμβασιν ρητὸν ὅρον ἀποκλείοντα τὴν ἐφαρμογὴν τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας; Καὶ μία δευτέρα παρατήρησις: Εἰς τὸ τέλος τῆς τεχνικῶς ἐμπεριστατωμένης καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πλοκῆς ἀψόγου ὁμιλίας του ἔκαμε μίαν ἀποστροφὴν καὶ προέβη εἰς ὡρισμένας γνωστὰς δι’ ἡμᾶς συστάσεις. «Ὁ Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς —εἶπε— δι’ ὅσους τὸν γνωρίζουν εἶναι ἤθους αὐστηροτάτου. Ὡς Πρωθυπουργὸς κατείχετο ἀπὸ πάθος διὰ τὴν πρόοδον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ διὰ τὴν προστασίαν τοῦ ἐθνικοῦ χρήματος καὶ τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος γενικώτερον. Δι’ αὐτὸ ἤμην πάντοτε μαζί του καὶ τὸν ἠκολούθουν». Ἦτο δικαίωμά του, ἀλλὰ καὶ ὑποχρέωσίς του, νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν γνωστὴν αὐτὴν ἐπωδόν. Ἔτσι ἠσθάνετο, ὅτι ἐπετέλει τὸ καθῆκον του πρὸς τὸν τόπον. Ἐλπίζω ὅμως πὼς καὶ αὐτὸς θὰ ἀναγνωρίσῃ εἰς ἐμὲ τὸ δικαίωμα ἐν ταὐτῷ καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, διὰ νὰ ἐπιτελέσω καὶ ἐγὼ τὸ καθῆκον μου πρὸς τὸν τόπον ὅπως τὸ αἰσθάνομαι, νὰ μεταφέρω τὶς σκέψεις μου πέρα σὲ κάποιο μακρυνὸ παρελθόν, στὴν ἐποχὴ τῆς παρακμῆς τοῦ κράτους τῶν Ἀθηνῶν καὶ νὰ ζήσω τὸν Ἀριστοφάνη τὴν ὥραν ἀκριβῶς ποὺ σκιαγραφεῖ, κατὰ τὸν γνώριμον εἰς αὐτὸν τρόπον, τὸν Κλέωνα τὸν βυρσοδέψην καὶ τὸν ἀνώνυμον ἀλλαντοποιόν. (Χειροκροτήματα).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ρητόρων λύεται ἡ συνεδρίασις μὲ τὴν συμφωνίαν, ὅτι αὔριον θὰ ὁμιλήσουν οἱ κ.κ. Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων διὰ νὰ εἴπουν ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος τὰς ἀπόψεις των καὶ ἐλπίζω νὰ καταλήξωμεν ἐντὸς τῆς αὔριον εἰς ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν καὶ τερματισμὸν τοῦ ἐν λόγῳ θέματος. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§138ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6 μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ πορίσματος τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. (Ὥρα 2.45′ π.μ.)