1965.03.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 64η

Τετάρτη 31 Μαρτίου 1965

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 11.05′ π.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Πετραλιᾶς). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Τσιριμῶκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Χ. Πιπιλῆς, Κ. Ράλλης, Π. Πιπινέλης καὶ Δ. Βρανόπουλος, 2) Δ. Ἰωάννου, Ι. Παπαρτεμίου, Α. Δερδεμέζης καὶ Χ. Μπουγᾶς, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ὑπαλληλικοῦ Κώδικος κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου, Β. Νεφελούδης, Σ. Ἠλιόπουλος, Ν. Γανίτης καὶ Θ. Παππᾶς, καταθέτουσι προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθέτου παρὰ τῷ Ι.Κ.Α. προαιρετικῆς ἀσφαλίσεως ὡς καὶ ἄλλων τινῶν μεταρρυθμίσεων τῆς περὶ Ι.Κ.Α. νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Γ. Καστανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν Τεχνικῶν Ὑπαλλήλων τοῦ Ἐθνικοῦ Ὀργανισμοῦ Καπνοῦ, αἰτουμένων ἐπαγγελματικὴν κατοχύρωσιν καὶ μισθολογικὴν ἐξέλιξίν των. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Γ. Καστανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Ἀνθοχωρίου, αἰτουμένης συγκρότησιν Ἐπιτροπῆς καὶ ὑποβολὴν σχετικοῦ πορίσματος διὰ τὴν ἐκχέρσωσιν δασώδους κοινοτικῆς ἐκτάσεως. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Γ. Καστανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Καρυδίτσης, αἰτουμένης ἀποδέσμευσιν τῶν ὑδάτων της πρὸς ἄρδευσιν τῶν κήπων αὐτῆς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Γ. Καστανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Λαδᾶ Ν., Κουσταλιώτα Δημ. κ.ἄ., Ἐμπόρων Ξηρῶν Καρπῶν, κατοίκων Σιατίστης, αἰτουμένων μὴ εἰσαγωγὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καρυδίων καὶ καρυδόψυχας. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Γ. Καστανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Σισανίου, αἰτουμένης χρηματοδότησιν τῆς ὁδοῦ Σισανίου–Ἐρατύρας. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Γ. Καστανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Αὐτοκινητιστῶν Ἀγόνων Γραμμῶν, αἰτουμένης ὁριστικοποίησιν τῶν κυκλοφορούντων ἐπὶ ὀρεινῶν γραμμῶν αὐτοκινήτων, χαρακτηρισμὸν αὐτῶν ὡς ὑπεραστικῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Γ. Παπαδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπιτροπείας Ἱεροῦ Ναοῦ Παμμεγίστων Ταξιαρχῶν Αἰτωλικοῦ, αἰτουμένης ἀνακήρυξιν τῶν Ταξιαρχῶν ὡς Πολιούχων καὶ Προστατῶν τοῦ Αἰτωλικοῦ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Γ. Παπαδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Θωμᾶ Δ. Ζώγα, κατοίκου Παλαιομανίνας Βονίτσης, αἰτουμένου ἀποδέσμευσιν ποσότητος 60 χιλιογρ. καπνοῦ καλλιεργηθέντος καθ’ ὑπέρβασιν σχετικῆς διατάξεως. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Χ. Πιπιλῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Ἀδιορίστων Θεολόγων, αἰτουμένης ἐπίλυσιν τῶν αἰτημάτων της. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐπαγγελματιῶν Αὐτοκινητιστῶν μὴ πωλησάντων αὐτοκίνητα Δ.Χ. Λαρίσης καὶ περιχώρων «Ὁ Ρήγας Φεραῖος», αἰτουμένου ἐπέκτασιν καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ Ν.Δ. 4354)10.10.64 πρὸς ἐπαγγελματικὴν αὐτῶν ἀποκατάστασιν. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Δ. Μυλωνᾶς, καταθέτει ὑπόμνημα Γονέων καὶ Κηδεμόνων ὑποψηφίων σπουδαστῶν Ἀνωτάτων Σχολῶν λαβόντων κατὰ τὰς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις τοῦ Ὀκτωβρίου 1964 ἄνω τῶν 190 μονάδων καὶ μὴ εἰσαχθέντων εἰς τὰς ἐν λόγῳ σχολάς, δι’ οὗ αἰτεῖται ἡ ἐγγραφὴ τούτων κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος ἄνευ ἐξετάσεων. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Δ. Δαβάκης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Νομαρχιακοῦ Συλλόγου Λακωνίας καὶ Προέδρων Κοινοτήτων, Συλλόγων καὶ Συνοικισμῶν Νεαπόλεως, Λαχίου Ἁγίου Νικολάου κ.ἄ., αἰτουμένων ὅπως συμπεριληφθῇ ἡ ὁδὸς Κεραμωτῆς–Νεαπόλεως εἰς τὸ πρόγραμμα ἐκτελέσεως ἔργων ὁδοποιΐας 1965. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Ἀμπελῶνος, αἰτουμένης ἵδρυσιν ἐν αὐτῇ τοῦ 15ου ΚΤΕΛ τοπικῶν δρομολογίων μὲ ἀφετηρίαν τὴν ἐν λόγῳ Κοινότητα κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἑβδομαδιαίων ἀγορῶν Ἐλασσόνος, Λαρίσης κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Ἀμπελῶνος, αἰτουμένης ἵδρυσιν ἐν αὐτῇ τηλεπικοινωνιακοῦ κέντρου 4ης τάξεως, Ταχυδρομικοῦ Γραφείου, Ὑποκαταστήματος ΑΤΕ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ὁδηγῶν Αὐτοκινήτων Λαρίσης καὶ περιχώρων, αἰτουμένων πύκνωσιν τῶν δρομολογίων καὶ δημιουργίαν νέων γραμμῶν εἰς τὴν ἀστικὴν συγκοινωνίαν Λαρίσης, αὔξησιν τῶν λεωφορείων τοῦ 15ου ΚΤΕΛ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐλευθέρου Δασικοῦ Συν)σμοῦ Ἐργασίας καὶ Ἐπιτροπῆς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου Κοκκινοπηλοῦ, αἰτουμένων ἄμεσον σύνταξιν ἀντικειμενικῆς διαχειριστικῆς ἐκθέσεως τοῦ ἐν λόγῳ Συν)σμοῦ, παραχώρησιν εἰς αὐτὸν ὅλων τῶν κατακειμένων καὶ μὴ καυσοξύλων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Γ. Καστανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων τοῦ χωρίου Κρυόβρυσης τῆς Κοινότητος Ἀρδάσσης Ἐορδαίας, αἰτουμένου ἀναγνώρισιν τοῦ ἐν λόγῳ χωρίου εἰς ἰδίαν Κοινότητα. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Συνελεύσεως Κοινοτικῶν Συμβουλίων Δωδώνης, Μαντείου, Κωστάνιανης, Μελιγγῶν, Ἁγίας Ἀναστασίας, Δραμεσῶν Ἐπαρχίας Δωδώνης Ἰωαννίνων, αἰτουμένων ἵδρυσιν Ἀγροτοπόλεως ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Νέα Δωδώνη» εἰς ἐνδεδειγμένην τοποθεσίαν πρὸς συγκέντρωσιν αὐτῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Προσωπικοῦ Ὑπηρεσιῶν Ἐγγείων Βελτιώσεων Ὑπουργείου Γεωργίας Νομοῦ Ἰωαννίνων, διαμαρτυρομένων διὰ μὴ ἐπίλυσιν τῶν αἰτημάτων των. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Ἀνερούσης καὶ Τ. Μιχαηλίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Πανελλαδικῆς Ἑνώσεως Γυναικῶν, αἰτουμένης κύρωσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 100 Διεθνοῦς Συμβάσεως τοῦ Διεθνοῦς Ὀργανισμοῦ Ἐργασίας τῆς προβλεπούσης τὴν καθιέρωσιν ἴσης ἀμοιβῆς δι’ ἴσην ἐργασίαν κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Γεροκωστόπουλος καὶ Δ. Βρανόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Συνταξιούχων Ἀναπηρίας ΙΚΑ καὶ Συνταξιούχων Ταμείων Ἐπικουρικῆς Ἀσφαλίσεως Μισθωτῶν Κλωστοϋφαντουργίας, αἰτουμένων λῆψιν μέτρων πρὸς οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν τοῦ ἐν λόγῳ Ταμείου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Στρατῆς καὶ Ι. Παπαδημητρίου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Γεωργ. Ρέγγη, Ἀλ. Σκεβάτη καὶ Ἀρ. Φιλιππίδη, ἐργατοϋπαλλήλων, κατοίκων Κερκύρας, διαμαρτυρομένων διὰ στέρησιν κληρωθέντων ὑπὲρ αὐτῶν διαμερισμάτων ἐργατικῶν κατοικιῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Α. Γεροκωστόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἀρτοποιῶν Ἑλλάδος, αἰτουμένης ἀναπροσαρμογὴν τῶν συνθετουσῶν τὸ κόστος τοῦ ἄρτου δαπανῶν, ἄμεσον κατάθεσιν καὶ ἐπιψήφισιν νομοσχεδίου ρυθμίζοντος τὴν ἵδρυσιν καὶ λειτουργίαν τῶν Ἀρτοποιείων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν συσκέψεως ἀντιπροσώπων Συν)σμῶν τῆς Ἑνώσεως Λαρίσης–Τυρνάβου–Ἀγυιᾶς, αἰτουμένων πλήρη καὶ ἀποτελεσματικὴν προστασίαν τοῦ σίτου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Μαυροβουνίου, διαμαρτυρομένης διὰ κακὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ λειβαδίου «Γκίνα» ὑπὸ ὡρισμένων κατοίκων τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος, εἰς τοὺς ὁποίους παρεχωρήθη. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Γ. Παπαδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Μουσικοῦ καὶ Φιλολογικοῦ Συλλόγου Βονίτσης «ΤΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟΝ», αἰτουμένου οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν πρὸς ὁλοκλήρωσιν τῆς ἀποστολῆς του. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Γ. Παπαδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γεωργ. Δ. Τσεκούρα, κατοίκου Ἀγρινίου, αἰτουμένου ἀπόδοσιν τῆς ἀφαιρεθείσης ἀδείας καπνοκαλλιεργείας. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Γ. Παπαδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐργατοτεχνιτῶν καὶ Ὑπαλλήλων Λεσινίου «Η ΠΡΟΟΔΟΣ», αἰτουμένου χορήγησιν καὶ εἰς τοὺς ἐκτάκτους ὑπαλλήλους τοῦ ἐν λόγῳ Ὀργανισμοῦ ἐπιδόματος 30% ἐπὶ τοῦ μισθοῦ των. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Αὐτοκινητιστῶν Ἀγόνων Γραμμῶν, αἰτουμένων ὁριστικοποίησιν τῶν αὐτοκινήτων των εἰς τὰς γραμμάς, ἅτινας ἐξυπηρετοῦν. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐμπόρων καὶ Ἐκμεταλλευτῶν ποδηλάτων Ἀγρινίου καὶ περιχώρων, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν καθιέρωσιν ηὐξημένων διατυπώσεων διὰ τὴν χορήγησιν ἀδείας κυκλοφορίας μοτοποδηλάτων. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων τῆς Κοινότητος Παναιτωλίου, αἰτουμένων ἀλλαγὴν τῆς ὑπ’ αὐτῶν καλλιεργουμένης ποικιλίας καπνοῦ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Κυνηγητικοῦ Συλλόγου Μεσολογγίου «Ὁ Μελέαγρος», αἰτουμένου ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ θήρας» ὡς ἔχει. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Θ. Μαναβῆς, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν Θεσσαλονίκης, αἰτουμένης ἀναστολὴν ἐφαρμογῆς τοῦ Β.Δ. «περὶ ἐνοικιοστασίου» καὶ προστασίαν τῆς ἐπαγγελματικῆς στέγης. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Θ. Μαναβῆς, καταθέτει ψήφισμα τῆς συγκεντρώσεως τῶν προσφυγικῶν ὀργανώσεων καὶ Συλλόγων Ἑλλάδος, αἰτουμένων ὁριστικὴν ἐπίλυσιν ἐκκρεμούντων στεγαστικῶν θεμάτων τῶν παλαιῶν προσφύγων. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Α. Δερδεμέζης, καταθέτει ὑπόμνημα κατοίκων Καραλαίων–Μάζης Ἰωαννίνων, αἰτουμένων χορήγησιν εἰς αὐτοὺς τοῦ παρεχομένου εἰς τοὺς πληγέντας ἐκ κατολισθήσεων βοηθήματος.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§4ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. Ἀπουσιάζει.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4379)64 Ν. Δ. «περὶ ὀργανώσεως καὶ διοικήσεως τῆς Γενικῆς (Στοιχειώδους καὶ Μέσης) Ἐκπαιδεύσεως». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§6Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὰς 27 Αὐγούστου μέχρι 4 Ὀκτωβρίου 1964, ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, ἠσχολήθη μὲ τὸ ἱστορικὸν ἔργον τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως. Κατὰ τὰς 20 καὶ πλέον μακρὰς καὶ ἐπιπόνους συνεδριάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς, ἠκούσθησαν αἱ ἑκατέρωθεν ἀπόψεις. Ὁ Πρόεδρος Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγὸς τῆς Ε. Κ. κ. Γ. Παπανδρέου, μὲ τὴν βαθεῖαν καὶ φωτεινὴν σκέψιν του καὶ τὴν ἀγάπην του πρὸς τὴν νεότητα, ἐνημέρωσε τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ πέραν αὐτῆς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐπὶ τῶν ἱστορικῶν μέτρων διὰ τὴν ἐκπαιδευτικὴν ἀναγέννησιν. Τὸ μέγα τοῦτο ἐπίτευγμα τῆς ἐποχῆς μας θὰ μείνῃ εἰς τὴν σύγχρονον ἱστορίαν τῆς πατρίδος μας ὡς ἕνας μεγάλος σταθμὸς διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν πεπρωμένων τοῦ Ἔθνους. Καὶ μαζὶ μὲ τὸν Πρωθυπουργὸν ἕνας ἀπὸ τοὺς ἁδροτέρους πνευματικοὺς ἀνθρώπους τῆς γενεᾶς μας ποὺ ἦταν ἀπὸ τὶς μεγάλες ἐλπίδες τοῦ παρόντος καὶ μέλλοντος ὁ ἀλησμόνητος Λουκῆς Ἀκρίτας, ἔδωσε τὴν ὡραίαν μάχην εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἔπεσεν ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων. Ἀναπολοῦμεν ὅλοι μὲ βαθυτάτην συγκίνησιν τὴν ὡραίαν καὶ ἐπιβλητικὴν μορφήν του καὶ αὐτὴν τὴν ὥραν ποὺ ἀνανεώνομεν τὴν συζήτησιν ἐπάνω στὸ ἐκπαιδευτικὸν νομοσχέδιον ὑποκλινόμεθα ὅλοι μὲ εὐλάβειαν καὶ μὲ τὸν ὀφειλόμενον σεβασμὸν ἐνώπιον τῆς ἱερᾶς μνήμης του. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ΕΡΕ ἐνόμισεν ὅτι θὰ προσπορισθῇ πολιτικὰ ὠφελήματα καὶ ἐπανέφερε τὴν συζήτησιν μὲ πρότασιν ἀκυρώσεως τοῦ ψηφισθέντος καὶ ἔκτοτε ἰσχύοντος νομοθετήματος. Μὲ τὴν στεῖραν καὶ ἀρνητικὴν τακτικήν της ἐπανέλαβε διὰ τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας καὶ πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας κ. Βογιατζῆ, τοὺς ἀφορισμούς της κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ μεγαλύτερον ἐντυπωσιασμὸν τῆς κοινῆς γνώμης, ἀνεμάσησεν ὅσα κακόβουλοι καὶ κακόπιστοι ἐχθροὶ τῆς μεταρρυθμίσεως προβάλλουν διὰ νὰ δυσφημίσουν τὸ ἱστορικὸν ἔργον τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἀναγεννήσεως.

§7Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Κάμετε πραγματείαν;

§8Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Μάλιστα, πραγματείαν ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν πραγμάτων. Ἀλλὰ ἤδη ἔχομεν ἐκπληκτικὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀναληφθείσης προσπαθείας διὰ τὴν ἀναγέννησιν τῆς Παιδείας. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου, ἐξησφάλισε τὰ οἰκονομικὰ μέσα διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως. Οὕτως εἰς τὸ 1965, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὰ θέματα τῆς Παιδείας ἐξησφαλίσθησαν ποσὰ καὶ εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1965, ἀνερχόμενα εἰς τὸ ποσὸν τῶν 3.418.000.000 ἔναντι 2.884 ἑκατομμ. ποὺ ἦσαν ἐγγεγραμμένα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1964 καὶ ἔναντι 1.925.000.000 ποὺ ἦσαν ἐγγεγραμμένα ἐπὶ Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ εἰς τὸ 1963 καὶ ἔναντι 1.785.000.000 ποὺ ἦσαν ἐγγεγραμμένα ἐπὶ ΕΡΕ εἰς τὸ 1962. Κατὰ ταῦτα μεταξὺ τοῦ 1963 καὶ τοῦ 1965, ἔχομεν διπλασιασμὸν τῶν κονδυλίων ποὺ διατίθενται διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἰδοὺ τὸ πρῶτον καὶ βασικὸν ἐπίτευγμα ποὺ εἶναι ἡ βάσις διὰ τὴν ἀναγέννησιν τῆς Παιδείας. Πέραν τούτου, πρέπει νὰ ἐνημερωθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅτι γίνεται εἰδικὴ ἐπιχορήγησις τῶν Σχολικῶν Ἐφορειῶν καὶ αἱ Σχολικαὶ Ἐφορεῖαι ἐπιμελοῦνται τὴν καθαριότητα, τὴν ἐπισκευήν, τὴν θέρμανσιν, τὴν ὕδρευσιν, διότι ὣς τώρα, ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου εἴχομεν ἐπιβάρυνσιν τῶν μαθητῶν. Πέραν τῶν τελῶν ἐπεβαρύνοντο μὲ εἰσφορὰς οἱ γονεῖς τῶν μαθητῶν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν αὐτῶν τῶν ἀναγκῶν. Διότι θέλω νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν ἐγένετο εἰδικὴ ἐπιχορήγησις τῶν Σχολικῶν Ἐφορειῶν εἰς τὸ ὕψος τῶν 21.500.000 δρχ. ἔναντι 500.000 δρχ. τοῦ 1963. Προσετέθησαν 21.000.000 δρχ. διὰ τὴν ἐπιχορήγησιν καὶ τῶν Σχολικῶν Ἐφορειῶν τῆς Μέσης Παιδείας. Διὰ τὰ νυκτερινὰ Σχολεῖα Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, διετέθησαν 5.180.000 δρχ., ἔναντι μηδὲν τῶν προηγουμένων ἐτῶν. Διὰ τὴν Στοιχειώδη Ἐκπαίδευσιν 75.000.000 δρχ. δι’ ἐπιχορηγήσεως τῶν Σχολικῶν Ἐφορειῶν, ποὺ ἔχουν τὸ βάρος καὶ τὴν εὐθύνην τῶν ὅσων σᾶς ἀνέφερα, ἔναντι 3.000.000 δρχ. τοῦ 1963. Καὶ πέραν αὐτοῦ, ἡ Παιδεία πλέον ὄχι στὰ λόγια ἀλλὰ στὴν πραγματικότητα: Δωρεάν.

§9Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Οἱ γονεῖς τὸ ξεύρουν.

§10Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Εἰς τὸ Δημοτικὸν Σχολεῖον — τὸ λέγω διὰ τοὺς εἰρωνευομένους τὴν διακήρυξίν μας αὐτὴν — ἐφορολογοῦντο οἱ μαθηταὶ διὰ διαφόρων μεθόδων ἐμμέσως. Μέσω τῆς Σχολικῆς Ἐφορείας, μέσῳ τοῦ Συλλόγου τῶν Γονέων καὶ Διδασκάλων, διὰ τὰς κτιριακὰς ἀνάγκας, διὰ τὴν καθαριότητα, διὰ τὸν φωτισμόν, ἐγένοντο ἐπιβαρύνσεις. Τώρα οὐδεμία ἐπιβάρυνσις. Καὶ προκαλῶ οἱονδήποτε ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων νὰ καταγγείλῃ. Ἀντὶ νὰ μεμψιμοιρῇ, καὶ νὰ θορυβῇ στὰ παρασκήνια νὰ καταγγείλῃ ποῦ γίνεται ἐπιβάρυνσις μαθητοῦ.

§11Ε. ΑΝΕΡΟΥΣΗΣ. Εἰς ὅλα τὰ Σχολεῖα.

§12Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Νὰ καταγγελθῇ εἰς ποῖα σχολεῖα καὶ εἰς ποίαν περιοχὴν γίνεται ἔστω καὶ ἑνὸς λεπτοῦ ἐπιβάρυνσις τῶν γονέων τῶν μαθητῶν.

§13Ε. ΑΝΕΡΟΥΣΗΣ. Μέσω τῆς Ἐπιτροπῆς Γονέων.

§14Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ποῦ γίνεται ἐπιβάρυνσις τῶν γονέων τῶν μαθητῶν; Νὰ καταγγελθῇ. Διεκηρύξαμεν καὶ διακηρύσσομεν, ὅτι ἐπιβάλλονται βαρύταται κυρώσεις, καὶ ὅτι οὔτε ἕνα ξύλον διὰ νὰ ἀνάψῃ ἡ φωτιὰ εἰς τὸ χωριὸ ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιβαρύνῃ κανένα καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία ἐπιβάρυνσις οὔτε διὰ τὸν μαθητήν, οὔτε διὰ τοὺς γονεῖς τῶν μαθητῶν, οὔτε διὰ τοὺς κηδεμόνας. Καὶ ἀναφέρω τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκπληκτικά, διότι ὅταν διεθέσαμεν 71.000.000 δρχ. ὡς ἐπιχορήγησιν τῶν Σχολικῶν Ἐφορειῶν εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ γίνεται ὑπαινιγμὸς ὅτι ὑπάρχει ἐπιβάρυνσις στοὺς γονεῖς, κηδεμόνας καὶ μαθητὰς τῶν Δημοτικῶν Σχολείων. Καὶ ὅταν ἀναφέρωμεν τὸ ποσὸν τῶν 21.500.000 δρχ. διὰ τὴν Μέσην Παιδείαν, καταλαβαίνετε ἀπὸ τὸ ὕψος τῆς δαπάνης, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται ἐπιβάρυνσις οὔτε τῶν γονέων, οὔτε τῶν κηδεμόνων, οὔτε τῶν μαθητῶν. Εἰς τὴν Μέσην Παιδείαν, κύριοι συνάδελφοι, εἶχε καταργηθῆ ἡ ὑποχρεωτικὴ εἰσφορά, ἀλλὰ εἶχον παραμείνει τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη. Ἐπὶ πλέον ὑπῆρχε μία ἐπιβάρυνσις διὰ τὴν συντήρησιν τῶν σχολείων, ὅπως σᾶς εἶπον καὶ εἴχομεν ἐπιβάρυνσιν εἴτε ἔμμεσον, εἴτε ἄμεσον. Κατηργήθη καὶ αὐτὴ ἀπολύτως. Καὶ εἰς τὰ Πανεπιστήμια 2 ἕως 5 χιλιάδας δρχ. κατ’ ἔτος ἐπλήρωνεν ὁ κάθε φοιτητής. Καὶ πέραν αὐτῆς τῆς καταβολῆς ἦτο ἡ δαπάνη τῶν ἐξετάστρων. Καὶ πάντα ταῦτα κατηργήθησαν. Ἡ Παιδεία ἀπὸ τῆς 1ης τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου μέχρι πέρατος τῶν Πανεπιστημιακῶν σπουδῶν, παρέχεται εἰς τὰ παιδιὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐντελῶς δωρεάν. Καὶ πέραν τούτου ἀκόμη 350.000 Ἑλληνόπαιδες ἔχουν τὸ συσσίτιόν των, τὸ πρωϊνὸν καὶ τὸ μεσημβρινόν. Καὶ εἶναι τὸ πρῶτον ἔτος ποὺ ἰσχύει καὶ ἀρχίζουν αἱ μεμψιμοιρίαι περὶ τὸ θέμα τοῦτο καὶ ἀρχίζουν αἱ εἰρωνεῖαι. Εἰς τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν ὑπάρχουν βεβαίως ὡρισμέναι ἐλλείψεις. Δὲν φθάνει ἐγκαίρως μίαν ἡμέραν τὸ αὐτοκίνητον μὲ τὰ τρόφιμα. Καὶ ἀρχίζει ὁ ἔλεγχος καὶ ἀρχίζουν αἱ ἀντιδράσεις καὶ ἀρχίζουν αἱ διαβολαί. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον ὅλοι αὐτοὶ ποὺ ἔχουν ὡς ἔργον των τὴν ραδιουργίαν καὶ τὴν διαβολὴν νὰ μᾶς εἴπουν ἐὰν ποτὲ εἶχε κανεὶς βάλει εἰς τὴν σκέψιν του ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν 350.000 Ἑλληνόπαιδα νὰ ἔχουν τὸ πρωϊνόν των ρόφημα καὶ τὸ μεσημβρινόν των φαγητόν; Καί, κύριοι συνάδελφοι, μὴ ἐντυπωσιαζώμεθα ἀπὸ τὰ ἀστικὰ κέντρα πού, τὸ παιδὶ γυρίζοντας στὸ σπίτι του, θὰ εὕρῃ ἕνα πιάτο ζεστὸ φαγητὸ νὰ φάγῃ. Ὅσοι προερχόμεθα ἀπὸ περιοχὰς τῆς ὑπαίθρου καὶ ἠξεύρωμεν τί θὰ εἴπῃ ὀρεινὸς πληθυσμὸς καὶ ὀρεινὰ χωριά, ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν μίαν ἐντύπωσιν διὰ τὴν θετικὴν προσφορὰν αὐτοῦ τοῦ μέτρου. Διότι ἐγύριζαν τὰ παιδιὰ καὶ ἦταν ζήτημα ἐὰν εὕρισκον σπίτι των μία φέτα ψωμιοῦ καὶ δύο ἐληές. Καὶ ὅταν εὕρισκον καὶ ἕνα μικρὸ κομμάτι τυρὶ τότε εἶχον πανδαισίαν καὶ ἔκαμον Πάσχα. Καὶ ἐμπῆκε στὸ δρόμο της ἡ ὑπόθεσις αὐτή. Καὶ ἐὰν ὑπάρχουν ὡρισμέναι ἐλλείψεις, ὡρισμέναι ἀνάγκαι, ἐν τῇ ἐξελείξει τῶν πραγμάτων ὅλα θὰ συμπληρωθοῦν, ὅλα θὰ τακτοποιηθοῦν. Ἡμέρα μὲ τὴν ἡμέρα, μῆνα μὲ τὸν μῆνα, ὅλα βελτιώνονται. Καὶ ἐξασφαλίζεται καὶ ἡ στέγη ἀκόμη, ὅπου ὑπάρχει ἀνάγκη καὶ τὸ συσσίτιόν των. Καὶ γίνεται καὶ κάτι ἄλλο: Εἶναι ὑποχρεωτικὸν διὰ νὰ μὴ γίνεται διάκρισις τοῦ παιδιοῦ τοῦ φτωχοῦ ἀπὸ τὸ παιδὶ τοῦ πλουσίου, τὸ συσσίτιον νὰ εἶναι κοινό. Αὐτὸ ἦτο μεγάλο ἐπίτευγμα. Θὰ καθήσῃ καὶ τὸ παιδὶ τοῦ πλουσίου δίπλα στὸ παιδὶ τοῦ φτωχοῦ διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἀσκοῦμεν ἔργον φιλανθρωπίας, ἀλλὰ ὅτι μὲ πνεῦμα ἰσότητος, ἀνωτερότητος καὶ δικαιοσύνης, ἀντιμετωπίζομεν ὅλα τὰ θέματα τὰ συναφῆ πρὸς τὴν μαθητιῶσαν νεολαίαν.

§15Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Μετεβλήθησαν οἱ δάσκαλοι εἰς μαγείρους.

§16Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. συνάδελφον νὰ ἔχῃ ὑπομονήν. Θὰ ἀκούσωμεν μετέπειτα τὰς παρατηρήσεις σας. Ἐγγεγραμμένοι εἶσθε ὅλοι. Θὰ γίνῃ συζήτησις καλόπιστος καὶ τιμία. Μὲ τὴν ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν, κ. συνάδελφοι, ἔγινε ἐπέκτασις τῆς ὑποχρεωτικῆς παιδείας ἀπὸ τὰ 6 εἰς τὰ 9 χρόνια.

§17Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Πότε;

§18Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Προβλέπεται ἡ ἐπέκτασις. Τί ἔπρεπε; Ἀμέσως, κ. Βογιατζῆ; Πάντως μὴ βιάζεσθε. Θὰ τὰ ἀκούσετε. Ὁ νόμος τὸ προβλέπει. Θὰ ἔλθῃ καὶ ἡ σειρὰ τῆς πραγματοποιήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἑλλὰς μαζὶ μὲ τὴν Πορτογαλίαν καὶ τὴν Ἱσπανίαν, αὐτὸ προκύπτει ἀπὸ τὴν στατιστικήν, εἶναι ἡ χώρα ποὺ εἶχε περιωρισμένην ὑποχρεωτικὴν παιδείαν. Καὶ ἔχει θεσπισθῆ ἀπὸ τοῦ 1929 ἡ φοίτησις εἰς τὰ 6 χρόνια. Προηγουμένως, ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε ἦτο στὰ 4 χρόνια. Καὶ πάλιν ἔργον τοῦ Γ. Παπανδρέου ὑπῆρξε καὶ τὸ πρᾶγμα αὐτό. Ἀλλὰ οἱ λαοὶ προχωροῦν καὶ ἡ ζωὴ ἐξελίσσεται. Καὶ ἐνῷ ἐν τῷ μεταξύ, ἔγιναν δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, ἡ Ἑλλὰς ἔμεινε καθηλωμένη εἰς ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον, διὰ τὴν παιδείαν τὴν δημοτικὴν ἰσχύει ἀπὸ 100 χρόνων καὶ διὰ τὴν Μέσην Παιδείαν ἀπὸ τὸ 1929 καὶ ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν ἀπὸ τὸ 1932. Ἐπειδὴ ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος καὶ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀνησυχεῖ, διότι δὲν ἐπραγματοποιήθη ἀπὸ ἐφέτος ὁ θεσμὸς τῆς 9ετοῦς ὑποχρεωτικῆς θητείας...

§19Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Δὲν ἀνησυχῶ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§20Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ἔγινε μία μεθόδευσις, ἀναλόγως μὲ τὴν ὕπαρξιν ὡρισμένων προϋποθέσεων. Ποῖαι εἶναι αἱ προϋποθέσεις αὗται; Τὸ διδακτήριον, οἱ ἐξοπλισμοί του μὲ ἀνάλογον προσωπικόν. Αὐταὶ εἶναι αἱ πρῶται προϋποθέσεις, καὶ ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουν αἱ προϋποθέσεις ἐτέθη ἤδη εἰς ἐφαρμογήν. Καὶ ἐκεῖνο ποὺ δὲν ἔγινε ἐφέτος, θὰ γίνῃ εἰς τὸ νέον σχολικὸν ἔτος. Καὶ ὅσα δὲν ἠμποροῦμεν εἰς τὸ παρὸν σχολικὸν ἔτος θὰ τὰ κάνωμεν εἰς τὸ ἑπόμενον. Καὶ ἔγινε κἄτι ἄλλο. Κατηργήθησαν αἱ εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις διὰ τὴν ἐγγραφὴν τῶν ἀποφοίτων δημ. σχολείου εἰς τὰ γυμνάσια τῆς αʹ βαθμίδος. Καὶ ποῖον ἦτο τὸ ἐπίτευγμα; Ἐνῷ εἴχομεν 60 χιλ. μαθητὰς ποὺ εἰσήρχοντο εἰς τὴν αʹ γυμνασίου, ἐφέτος ἐφθάσαμεν τοὺς 92 χιλ. μαθητάς. Τὸ Δημοτικόν, κύριοι συνάδελφοι, τελείωναν 120.000 μαθηταὶ τὸν χρόνον καὶ ἐνεγράφοντο μέχρι τοῦδε εἰς τὰ Γυμνάσια 60.000 περίπου. Ἐφέτος διὰ πρώτην φορὰν ἐνεγράφησαν 92.000. Συνεπῶς ἔχομεν αὔξησιν 50%. Ἐλύθη συνεπῶς αὐτομάτως τὸ θέμα τῆς ἐπιμηκύνσεως τῆς ὑποχρεωτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ συμπληρουμένων τῶν προϋποθέσεων, εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι εἰς ἓν σύντομον χρονικὸν διάστημα ὁ θεσμὸς αὐτὸς θὰ ἔχῃ πλήρως ὁλοκληρωθῆ καὶ πλήρως ἐπιτύχει. Διὰ τὸ στεγαστικόν, κύριοι συνάδελφοι, ἔγιναν μεταθέσεις. Χρησιμοποιοῦμεν τὰ δημοτικὰ σχολεῖα κατὰ τὰς ἀπογευματινὰς ὥρας, χρησιμοποιοῦμεν ἀκόμη καὶ τὰς ἐκκλησίας, διότι δὲν εἶναι βεβαίως δυνατὸν αὐτομάτως νὰ ὀρθώσωμεν κτίρια περίφημα. Ἐλπίζομεν εἰς χρόνον οὐχὶ μακρὸν καὶ αὐτὸ νὰ γίνῃ. Ἀλλὰ οἱ συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ δὲν δύνανται νὰ μᾶς αἰτιῶνται διὰ κἄτι ποὺ αὐτοί, ἐπὶ μίαν 10ετίαν, δὲν ἐπραγματοποίησαν. Περιέργως μέσα εἰς τὰ 8 χρόνια τὰ ἰδικά των, δὲν εἴδομεν νὰ ἀνορθώνωνται αὐτὰ τὰ κτίρια, διατὶ λοιπὸν ἀνυπομονοῦν τώρα διότι δὲν ἔγιναν μέσα σὲ ἕνα ἔτος. Καὶ ξεύρουν πολὺ καλὰ τὶ πιστώσεις διατίθενται διὰ τὰ Ἑλληνικὰ κτίρια καὶ πῶς προσπαθοῦμεν νὰ ἀναπλάσσωμεν τὸν Ὀργανισμὸν τῶν Σχολικῶν Κτιρίων καὶ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ αὐτὸ τὸ θέμα. Καὶ πέραν τούτου, κ. συνάδελφοι, διωρίσθησαν τελευταίως ἐπὶ Κυβερνήσεως Παπανδρέου 2.000 καθηγηταὶ τῆς Μέσης Παιδείας καὶ χίλιοι διδάσκαλοι τῆς Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως.

§21Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Εἶναι ἀνακριβές.

§22Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι ἀκριβέστατον, ἔχομεν τοὺς πίνακας, ἔχομεν τὰ δεδομένα, θὰ λάβετε ἔπειτα τὸν λόγον καὶ ἂν μπορῆτε μᾶς διαψεύδετε εἰς τὴν Μέσην Παιδείαν, κ. συνάδελφοι, τὸ ἑξατάξιον διεχωρίσθη εἰς δύο ἀνεξαρτήτους κύκλους. Καὶ ἔγινεν αὐτὸ διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ὁ πρῶτος κύκλος τῶν μαθημάτων ἕνα ὡλοκληρωμένον πρόγραμμα σπουδῶν. Εἶναι ὁ πρῶτος κύκλος ποὺ μὲ τὴν ὑποχρεωτικὴν πλέον φοίτησιν τῶν ἐννέα ἐτῶν, πρέπει νὰ ἔχῃ πλήρη αὐτοτέλειαν καὶ ἓν πρόγραμμα ὡλοκληρωμένον. Καθιερώθη ἐπίσης μὲ τὸ ἐπίμαχον νομοθέτημα τὸ ἀκαδημαϊκὸν ἀπολυτήριον. Καὶ ἰδοὺ τὸ πρῶτον ἐπίτευγμα. Κατὰ τὸ 1964 εἰς τὰς Ἀνωτάτας Σχολὰς ἐνεγράφησαν 12.350 σπουδασταί, ἔναντι 8.000 τοῦ 1963. Ἔχομεν αὔξησιν συνεπῶς εἰς τὴν Ἀνωτάτην Παιδείαν 50% τοὐλάχιστον. Αὐτὸ ἦτο τὸ πρῶτον ἐπίτευγμα. Καὶ θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ θέματα τῆς Ἀνωτάτης Παιδείας καὶ δυνάμεθα μὲ ὑπερηφάνειαν νὰ ὑπομνήσωμεν, ὅτι ἐπὶ Κυβερνήσεως Παπανδρέου ἱδρύθη νέα πανεπιστημιακὴ μονὰς ἡ Φιλοσοφικὴ Σχολὴ τῶν Ἰωαννίνων, ἡ ὁποία ἤρξατο εὐθὺς ἀμέσως λειτουργοῦσα. Τὰ Πανεπιστήμια τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Θεσσαλονίκης ἐπλουτίσθησαν μὲ 52 νέας ἕδρας, 759 θέσεις βοηθητικοῦ προσωπικοῦ συνεπληρώθησαν. Διωρίσθησαν ἐπιμεληταί, βοηθοί, διδάσκαλοι καὶ παρασκευασταί. Ἐπίσης 176 θέσεις κεναί, διοικητικαὶ θέσεις, εἰς τὰ Πανεπιστήμια Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης συνεπληρώθησαν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Παπανδρέου. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐπιτεύγματα.

§23Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Κοσμογονία.

§24Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Κοσμογονία, τὴν ὁποίαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιδείξῃ ἡ παράταξίς σας. Πραγματικὴ κοσμογονία. Ἀλλ’ ἐξαπελύθη πέραν τῶν ἰσχυρισμῶν διὰ τὸ θέμα τῆς ὑποχρεωτικῆς παιδείας τῶν εἰσφορῶν, καὶ δωρεὰν παιδείας καὶ τῶν συσσιτίων, ἐξαπελύθη καὶ ἡ ἐπίθεσις διὰ τὸ γλωσσικὸν θέμα. Καὶ ἠκούσαμεν ἐδῶ τὴν φωνὴν τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ ἐκ τῶν βασικωτέρων στελεχῶν τῆς ΕΡΕ, τοῦ κ. Βογιατζῆ, ὁ ὁποῖος ἐξέφρασε τὴν ἐθνικήν του ἀνησυχίαν διὰ τὴν τροπήν, τὴν ὁποίαν παίρνουν τὰ ἐκπαιδευτικά μας πράγματα καὶ τὴν ἀνησυχίαν του διὰ τὴν νέαν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐπάνω εἰς τὸ γλωσσικὸν θέμα. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τρεῖς τοὐλάχιστον αἰῶνας τὰ ἐκλεκτώτερα πνεύματα τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἠσχολήθησαν μὲ τὸ γλωσσικόν μας ζήτημα καὶ κατὰ τὰ τελευταῖα πενῆντα ἔτη, ὄχι μόνον οἱ Ἕλληνες, ἀλλὰ καὶ διαπρεπεῖς ξένοι Ἑλληνισταὶ ἐμελέτησαν τὸ θέμα καὶ ἀνεγνώρισαν τὴν γραμματικὴν καὶ συντακτικὴν αὐθυπαρξίαν τῆς ζωντανῆς γλώσσης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τῆς δημοτικῆς. Καὶ ἐδῶ θὰ κάμω μίαν παρένθεσιν. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκηθῆτε εἰς τὸ γλωσσικὸν θέμα κοντὰ εἰς τὸν ἡγέτην σας ποὺ εἶναι πνευματικὸν κεφάλαιον τοῦ τόπου, θὰ ἔχετε πολλὰ διδαχθῆ. Εἶναι ἀπὸ τοὺς λάτρεις τῆς δημοτικῆς καὶ τὴν χειρίζεται ἐξαίρετα εἰς τὰ λογοτεχνικά του κείμενα καὶ τὸν ποιητικὸν λόγον.

§25Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Εἶπε τὴν γνώμην του ὁ κ. Κανελλόπουλος εἰς τὴν Βουλήν.

§26Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Θὰ ἤθελον νὰ συζητήσητε μαζί του κατ’ ἰδίαν πνευματικὴν συζήτησιν. Ἀλλὰ κλείω τὴν παρένθεσιν, διὰ νὰ μὴ ἐνοχληθοῦν ἐξ αὐτῆς τῆς παρεμβολῆς οἱ συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ. Δὲν συμβιβάζεται, λοιπόν, κατὰ τὴν ἄποψίν μας, μὲ τὴν σοβαρότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου ἡ μεταφορὰ τοῦ γλωσσικοῦ θέματος εἰς χαμηλὸν ἐπίπεδον καὶ ἡ ἀντιμετώπισίς του μὲ προχειρότητας, μὲ ἀνευθυνολογίαν, διὰ κομματικὴν κερδοσκοπίαν. Ἐντόπιοι καὶ ξένοι ἔχουν ἀναγνωρίσει τὴν δύναμιν τοῦ δημοτικοῦ λόγου καὶ εἶναι ἀπαράδεκτον, μὲ λεξίδια ἢ ἀποσπάσματα φρασιδίων, ποὺ κατώρθωσεν ὁ φίλτατος κ. Βογιατζῆς νὰ ἐρανισθῇ ἀπὸ ὡρισμένα κείμενα...

§27Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἀπὸ τὴν γραμματικήν σας.

§28Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). ... νὰ ἐπιχειρῆται ἡ κατασυκοφάντησις τῆς ἐθνικῆς μας γλώσσης, τῆς γλώσσης τοῦ λαοῦ, τῆς γλώσσης τοῦ Ὕμνου τῆς Ἐλευθερίας τοῦ Σολωμοῦ καὶ τῶν δημοτικῶν τραγουδιῶν. Ἀλλ’ ἂς ἔλθω πιὸ συγκεκριμένα εἰς τὸν τρόπον τῆς διδασκαλίας καὶ ἂς ξεκινήσω ἀπὸ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον. Εἰς τὰς τρεῖς πρώτας τάξεις τοῦ δημοτικοῦ σχολείου ἐδιδάσκοντο πρῶτα τὴν δημοτικήν, ἂς εἴπωμεν τὴν δημοτικήν, ἦτο μία παραφθορὰ τῆς καθαρευούσης. Ἀπὸ τῆς τετάρτης δὲ τάξεως τὸ παιδὶ εἰσήρχετο εἰς τὴν καθαρεύουσαν. Ἀπὸ ἐφέτος εἰς ὁλόκληρον τὸ δημοτικὸν σχολεῖον διδάσκεται ἡ ἐπίτομος γραμματικὴ τοῦ Τριανταφυλλίδη. Εἶναι ἐκτυπωμένη ἀπὸ τὸ Κράτος αὐτὴ ἡ μεγάλη γραμματική. Τὴν ἐξέδιδεν ἕως τώρα τὸ Ἵδρυμα Τριανταφυλλίδη. Ὁ μεγάλος αὐτὸς ἐκπαιδευτικὸς ἀφῆκεν ὁλόκληρον περιουσίαν εἰς τὸ Ἵδρυμα ποὺ φέρει τὸ ὄνομά του. Ἀναμιμνήσκομαι μὲ εὐλάβειαν καὶ σεβασμὸν τῆς καθόλου ἐκπαιδευτικῆς δράσεως καὶ προσφορᾶς εἰς τὴν παιδείαν τοῦ τόπου τοῦ ἀειμνήστου Μανώλη Τριανταφυλλίδη. Καὶ πέραν τούτου θέλω νὰ τιμήσω τὴν γενναίαν χειρονομίαν τῆς προσφορᾶς ὁλοκλήρου τῆς περιουσίας του εἰς τὸ Ἵδρυμα ποὺ ἔλαβε τὸ ὄνομά του.

§29Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Σεῖς τώρα τὸ πωλεῖτε 50 δραχμάς.

§30Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα θὰ ἀναλάβῃ τὴν ἔκδοσιν ὁ Ὀργανισμὸς Σχολικῶν Βιβλίων. Αἱ σελίδες τῆς καθαρευούσης ποὺ περιέχονται εἰς τὰ ἀναγνωστικὰ δὲν θὰ διδάσκωνται. Εἰς τὴν 5ην καὶ 6ην τάξιν τοῦ Δημοτικοῦ θὰ διαβάζουν χωρὶς γραμματικὴν καὶ συντακτικὴν ἀνάλυσιν κείμενα παρμένα ἀπὸ ἐφημερίδας, ἀπὸ δημόσια ἔγγραφα καὶ ἀπὸ περικοπὰς ἀκόμη τοῦ Εὐαγγελίου. Εἰς τὸ Γυμνάσιον, κατὰ τὸ νομοθέτημα, θὰ ἀρχίσῃ ἡ συστηματικὴ διδασκαλία τῆς καθαρευούσης ἀπὸ γραμματικὴ καὶ συντακτικό. Μέχρι τοῦδε εἰς τὰ γυμνάσια ἐδιδάσκετο ἡ γραμματικὴ τῆς ἀρχαίας καὶ ὄχι τῆς καθαρευούσης. Εἰς τὴν Γʹ τάξιν τοῦ γυμνασίου θὰ ἀρχίσῃ ἡ διδασκαλία καὶ τῆς γραμματικῆς τοῦ Ἀττικοῦ Λόγου, μὲ μερικὰς φραστικὰς ἀσκήσεις, ὄχι ὅμως διδασκαλία τῶν ἀρχαίων κειμένων. Οἱ ἀρχαῖοι συγγραφεῖς θὰ διδάσκωνται μὲ μεταφράσεις εἰς τὴν δημοτικὴν καὶ εἰς τὴν καθαρεύουσαν. Εἰς τὴν τελευταίαν τάξιν θὰ διδάσκωνται κείμενα τοῦ ἀρχαίου λόγου. Ἔτσι θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐπαφὴ τῶν μαθητῶν μὲ τὸν ἀρχαῖον λόγον. Εἰς τὸ Λύκειον θὰ ἀρχίσῃ πλέον ἡ συστηματικὴ διδασκαλία τοῦ Ἀττικοῦ Λόγου, καθὼς καὶ ἡ διδασκαλία τῶν κειμένων τῶν ἀρχαίων συγγραφέων ἐκ τοῦ πρωτοτύπου. Ὁ νόμος καθορίζει διὰ πρώτην φοράν, κ.κ. συνάδελφοι, τὴν ἰσοτέλειαν τῆς δημοτικῆς καὶ τῆς καθαρευούσης εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, διότι ἕως τώρα ἡ δημοτικὴ εὑρίσκετο εἰς τὴν παρανομίαν καὶ δὲν ἀνεγνωρίζετο ἡ γλῶσσα τοῦ Σολωμοῦ καὶ τοῦ δημοτικοῦ τραγουδιοῦ. Ἡ γλῶσσα τοῦ λαοῦ ἐθεωρεῖτο καὶ ἔζη αὐτὴ ἡ ζωντανὴ γλῶσσα, ἐν παρανομίᾳ. Τώρα, ὅμως, καθιερώθη πλέον ἡ ἰσοτέλεια τῆς δημοτικῆς καὶ τῆς καθαρευούσης εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἔχομεν πλέον τὴν γλῶσσαν τοῦ λαοῦ, καθ’ ὃν τρόπον ἔχομεν μεθοδεύσει νὰ διδάσκεται εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα καὶ εἰς τὸν πρῶτον κύκλον τοῦ σχολείου.

§31ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ε.Κ.). Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§32Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, παρακολουθήσατε τὰ λεγόμενά μου καὶ ἐὰν διαφωνῆτε κατόπιν λέτε τὰς ἀντιρρήσεις σας. Ἀλλὰ ἔτιλε τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς του ὁ κ. Βογιατζῆς, διότι περιωρίσθησαν δῆθεν αἱ ὧραι διδασκαλίας τῶν Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν. Γίνεται μία δυσφήμησις διὰ τὴν καθιερωθεῖσαν ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν καὶ θέλω νὰ τὸν καθησυχάσω. Τὸν βεβαιώνω, ὅτι δὲν ἔγινε καμμία μείωσις τῶν ὡρῶν. Οἱ ὧρες διδασκαλίας τῶν Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν δὲν περιωρίσθησαν, ἀντιθέτως δὲ διὰ τὰ Λύκεια προβλέπεται ἡ αὔξησις τῶν ὡρῶν. Τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι δῆθεν μὲ τὸ νομοθέτημα οἱ μαθηταὶ τῆς Μ. Παιδείας ἀποκόπτονται ἀπὸ τὰς ἐθνικάς μας ρίζας καὶ ἀποξενοῦνται ἀπὸ τὴν κλασσικὴν παιδείαν μὲ τὸν περιορισμὸν τῆς διδασκαλίας τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς καὶ τῶν κλασσικῶν κειμένων ἐκ τοῦ πρωτοτύπου μόνον εἰς τὸ Λύκειον — δηλαδὴ εἰς τὰς τρεῖς τελευταίας τάξεις τοῦ Λυκείου — δὲν εὐσταθεῖ. Ὁ νομοθέτης ὄχι μόνον ἐξαίρει τὸν ἀνθρωπιστικὸν χαρακτῆρα τῆς Μέσης Παιδείας καὶ τὴν σημασίαν τῶν κειμένων τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων συγγραφέων, ἀλλὰ καὶ προνοεῖ διὰ τὴν οὐσιαστικωτέραν μύησιν τῶν ἐφήβων μας εἰς τὸ πνευματικὸν ἔργον τῶν μεγάλων προγόνων μας. Εἰς τὰς τρεῖς τάξεις τοῦ γυμνασίου, ἐνῷ ἕως τώρα οἱ μαθηταὶ ἐδιδάσκοντο ὀλίγα φρασίδια, μιᾶς παραπεποιημένης ἀρχαίας γλώσσης ἀπὸ χρηστομάθειαν καὶ ὀλίγας ἐπὶ πλέον σελίδας — ἀποσπάσματα — τοῦ Ξενοφῶντος ἢ τοῦ Λυσίου καὶ ἐξήρχοντο ἀπὸ τὴν Βʹ ἢ Γʹ τάξιν τοῦ γυμνασίου (κατὰ μάζας ὡς ἀποδεικνύει ἡ στατιστικὴ) ἄγευστοι τοῦ πνευματικοῦ θησαυροῦ τῆς ἐθνικῆς μας κληρονομίας, τώρα θὰ ἔχουν γνωρίσει ὁλόκληρα ἔργα τοῦ Ὁμήρου, τοῦ Ἡροδότου, τοῦ Πλάτωνος, τοῦ Θουκιδίδου, τοῦ Πλουτάρχου, τοῦ Σοφοκλέους, ἀπὸ δοκίμους ἑλληνικὰς μεταφράσεις καὶ θὰ ἔχουν χαρῆ τὴν σοφίαν καὶ τὸ κάλλος των. Ὥριμοι δὲ πλέον ἀπὸ τὸ 16ον ἔτος τῆς ἡλικίας των, μετὰ τὴν πρώτην αὐτὴν προσπέλασιν θὰ διδαχθοῦν καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ πρωτοτύπου τοὺς κλασσικούς, τοὺς ὁποίους ἔχουν γνωρίσει ἐκ μεταφράσεων εἰς τὰς τρεῖς τάξεις τοῦ Λυκείου καὶ εἰς περισσοτέρας ἀπὸ ὅσας διδάσκονται σήμερον ὥρας. Εἶναι εὐνόητον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ κέρδος ἀπὸ μίαν τοιαύτην διαμόρφωσιν τοῦ προγράμματος θὰ εἶναι τεράστιον. Οἱ νέοι μας τώρα μόνον θὰ γνωρίσουν καὶ θὰ ἀγαπήσουν τοὺς ἀρχαίους. Ἀλλὰ καὶ ἄλλαι ἀνησυχίαι διετυπώθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐκ μέρους τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς ΕΡΕ. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς διδασκαλίας τῶν Θρησκευτικῶν. Γίνεται μία ἄνευ προηγουμένου δημοκοπία ἐναντίον τοῦ νομοθετήματος μὲ τὸν ψευδῆ ἰσχυρισμὸν, ὅτι περιορίζεται καὶ ὑποβιβάζεται τὸ μάθημα τῶν θρησκευτικῶν εἰς τὰ σχολεῖα τῆς Μέσης Παιδείας. Τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἀναληθὲς καὶ σκοπίμως λέγεται πρὸς δημιουργίαν ἐντυπώσεων. Οἱ ἀρνηταὶ τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως ἐπιδιώκουν νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὴν θρησκευτικὴν εὐαισθησίαν τοῦ λαοῦ. Τὸ νομοθέτημα τονίζει, διὰ πρώτην φοράν, ὅσον οὐδὲν ἄλλο μέχρι τοῦδε, τὴν ἀξίαν τοῦ Ἑλληνοχριστιανικοῦ πολιτισμοῦ καὶ ἐπιτάσσει, οἱ μαθηταὶ εἰς τὰ σχολεῖα νὰ διδαχθοῦν τὴν μεγάλην ἱστορικὴν καὶ ἐθνικὴν σημασίαν τῆς ὀρθοδοξίας. Καὶ εἶναι ὑποχρεωτικὸν τὸ μάθημα αὐτὸ καὶ ὄχι προαιρετικόν, ὅπως κατὰ τρόπον ἀπαράδεκτον, ἰσχυρίζονται οἱ ἐπικριταί μας. Μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς τεχνικῆς τῆς ἐκδόσεως τῶν ἀποτελεσμάτων, ἔρχεται εἰς δευτέραν μοῖραν. Ἀλλ’ αὐτὸ συνέβαινε πάντοτε καὶ φυσικὰ καὶ ἐπὶ Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ. Ἂν σήμερον μὲ τὸ νέον νομοθέτημα προσετέθη κἄτι — καὶ τὴν τιμὴν αὐτὴν διεκδικεῖ εἰς τὸ ἀκέραιον ἡ Ἕνωσις Κέντρου — εἶναι ὁ ἐντελῶς ἰδιαίτερος τονισμὸς τῆς ἀξίας καὶ τῆς σημασίας τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν. Εἶναι ἡ ἐπιταγὴ πρὸς ἐμβάθυνσιν εἰς τὰς ὑψηλὰς Χριστιανικὰς ἐννοίας. Βασικὰ μαθήματα, κατὰ τὸ νομοθέτημα, ὡς ἐδηλώθη κατ’ ἐπανάληψιν ἀπὸ πλευρᾶς Κυβερνητικῆς εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι τὰ ἐξεταζόμενα εἰς τὰς εἰσαγωγικὰς ἐξετάσεις διὰ τὸ Λύκειον, καθὼς καὶ εἰς τὰς ἐξετάσεις διὰ τὸ Ἀκαδημαϊκὸν Ἀπολυτήριον. Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τοὺς συναδέλφους τῆς ΕΡΕ, διατί ἀνησυχοῦν; Οἱ σπουδασταὶ οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουν νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὴν Θεολογικὴν Σχολὴν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν ἢ Θεσσαλονίκης ἐξετάζονται εἰς τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν; Ἀνέκαθεν ἐπὶ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων Συναγερμοῦ καὶ ΕΡΕ, δὲν ἐξετάζονται. Καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ καὶ ὅλαι αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις, περισσότερον συντηρητικαὶ ἴσως δὲν ἐσκέφθησαν ποτὲ νὰ δημιουργήσουν θέμα καὶ νὰ συμπεριλάβουν τὰ Θρησκευτικὰ εἰς τὴν ἐξεταστέαν ὕλην τῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς. Καὶ ὅταν, κ. συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ, ἔχωμεν αὐτὸ τὸ δεδομένον, πῶς ἀποτολμᾶτε πλέον νὰ μυκτηρίζετε τὸ νομοθέτημα καὶ νὰ ὑποστηρίζετε κακοπίστως, βεβαίως, ὅτι μειώνομεν τὴν ἀξίαν τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν; Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπιδιώκετε νὰ παρασύρετε τοὺς ἀφελεῖς ἐκ τῶν ἀκροατῶν σας, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται νὰ δώσουν πίστιν εἰς τὸ ψευδὲς κήρυγμα, ὅτι θάλπομεν δῆθεν τὴν ἀθεΐαν, ὅτι βάλλομεν ἐναντίον τοῦ Ἑλληνοχριστιανικοῦ πολιτισμοῦ καὶ ὅτι μειώνομεν τὴν ἀξίαν καὶ τὴν δύναμιν τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν. Καὶ παρασύρονται εὐάριθμοι ἀφελεῖς καὶ Θρησκόληπτοι μὲ τὴν εὐτελῆ αὐτὴν δημαγωγίαν. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, ἡ ἀλήθεια δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ἐπικρατήσῃ. Εἶναι σκληρὴ καὶ δύσκολη ἡ μάχη τῆς ἀληθείας πρὸς τὸ ψεῦδος καὶ πρὸς στιγμὴν φαίνεται ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐπισκιάσῃ τὴν ἰσχὺν τῆς ἀληθείας τὸ ψεῦδος. Ἔρχεται ὅμως ἡ ὥρα ποὺ ἡ ἀλήθεια ἐπικρατεῖ καὶ διαλάμπει καὶ ὁ ἀφελέστερος ἀκόμη τῶν πολιτῶν ἐνημερώνεται καὶ πείθεται. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ὁμιλῶ περὶ πρωτευόντων καὶ μὴ μαθημάτων πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μαθήματα μὴ πρωτεύοντα— ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς ἐκδόσεως τῶν ἀποτελεσμάτων— ἐκτὸς τῶν Θρησκευτικῶν εἶναι καὶ ἡ Κοσμογραφία, ἡ Ἀγωγὴ τοῦ Πολίτου, ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τὴν Φιλοσοφίαν καθὼς ἐπίσης ἡ Ψυχολογία, ἡ Κοινωνιολογία καὶ ἡ Γυμναστική. Σᾶς ἀνέφερα ἑπτὰ μαθήματα μαζὶ μὲ τὰ Θρησκευτικά, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι βασικά, δηλαδὴ δὲν παίζουν ρόλον εἰς τὰ ἐκδιδόμενα ἀποτελέσματα. Δὲν ἤκουσα τὸν κ. Βογιατζῆν, νὰ διατυπώσῃ τὰς ἀνησυχίας του καὶ διὰ τὰ Λατινικά. Γράφονται, ὅμως, εἰς τὰ διάφορα περιοδικὰ καὶ οἱ μεμψίμοιροι καὶ οἱ σχολαστικοὶ καὶ οἱ κακόπιστοι καὶ οἱ κακόβουλοι τὸ ἁρπάζουν καὶ αὐτὸ ὡς ἐπιχείρημα. Λέγουν, ὅτι καταργοῦμε τὰ Λατινικά. Ποῖα, ὅμως, Λατινικὰ καταργοῦμεν; Αὐτὰ τὰ ἰσχνὰ καὶ ἀσήμαντα λεξίδια καὶ φρασίδια ποὺ διδάσκονται οἱ σημερινοὶ μαθηταὶ τοῦ γυμνασίου: REGINA ROSAS AMAT–CICILIA EST INSULA EUROPAE.... Ἔπειτα, τὸ νομοθέτημά μας, δὲν καταργεῖ τὰ Λατινικά. Τὰ θεωρεῖ μάθημα προαιρετικόν, καὶ τὰ ἐπιβάλλει εἰς ἐκείνους μόνον τοὺς μαθητάς, οἱ ὁποῖοι θὰ γίνουν ἀργότερα Φιλόλογοι, Θεολόγοι καὶ Νομικοί. Διατί νὰ σπαταλοῦν τὸν πολύτιμον χρόνον των οἱ ἄλλοι μαθηταὶ εἰς τὰ Λατινικὰ καὶ νὰ μὴ τὸν χρησιμοποιήσουν εἰς τὴν ἐκμάθησιν μιᾶς ἢ καὶ δύο ξένων γλωσσῶν ποὺ χρειάζονται σήμερον ἀπαραιτήτως εἰς κάθε μορφωμένον ἄνθρωπον; Ἂς σημειωθῇ, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ Ἰταλία, διὰ τὴν ὁποίαν ἡ Λατινικὴ ἐπέχει τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει δι’ ἡμᾶς ἡ Ἀρχαία Ἑλληνική, περιώρισεν εἰς τὸ ἐλάχιστον, ἐσχάτως, τὰς ὥρας τῶν Λατινικῶν εἰς τὰ κλασσικὰ σχολεῖα της, εἰς ἄλλα πάλιν τὰ κατήργησεν ὁλοσχερῶς, διὰ νὰ δοθῇ εἰς τὸ πρόγραμμα τῶν μαθημάτων περισσότερος χρόνος πρὸς ἐκμάθησιν τῶν ζωντανῶν ξένων γλωσσῶν. Μὲ τὰ Λατινικά, ἢ μὲ τὰ Ἀγγλικὰ καὶ τὰ Γαλλικὰ θὰ ζήσουν μεθαύριον οἱ νέοι μας μέσα εἰς τὸν κοινὸν οἰκονομικὸν καὶ πολιτιστικὸν χῶρον τῆς Εὐρώπης τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος. Ἀλλὰ ὁ φίλτατος κ. Βογιατζῆς — τοῦ ἔδωσα προχθὲς τὴν ἀπάντησιν — ἀνησυχεῖ καὶ διὰ τὴν γραμματικὴν καὶ ὡς ὅπλον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἀνέφερε κἄτι διὰ τὴν ὑποτακτικήν.

§33Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ὡς παράδειγμα τὴν ἀνέφερον.

§34Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ὡς παράδειγμα τὸ ἀναφέρω καὶ ἐγώ. Νὰ γράφετε μὲ ἦτα ἢ μὲ ἔψιλον γιῶτα; Ἰδοὺ τὸ μέγα δίλημμα καὶ τὸ μέγα ἔγκλημα τῆς νέας γραμματικῆς. Τὸ παράδειγμα αὐτὸ τὸ ἐνεφανίσατε κατὰ τρόπον ἐντυπωσιακόν. Καὶ σᾶς ἔδωσα τὴν ἀπάντησιν, ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε, ὅτι ἡ ὑποτακτικὴ ὑπάρχει εἰς ὅλας τὰς γλώσσας καὶ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γραφῇ καὶ μὲ ἦτα καὶ μὲ ἔψιλον γιῶτα. Ἡ πολυτυπία αὐτή, ὑπάρχει εἰς ὅλας τὰς γλώσσας καὶ δὲν ὑπάρχει μόνον εἰς τὴν Ἐσπεράντο. Ἀλλὰ ὑπῆρξε καὶ ἄλλο ἐρώτημα σημαντικόν. Ἐδῶ ἀνεπέτασε πλέον τὴν σημαίαν τοῦ κινδύνου καὶ ἐκάλεσε τὸ Ἔθνος εἰς συναγερμὸν ὄχι ἑλληνικόν, ἀλλὰ συναγερμὸν ἐθνικόν, διὰ τὴν προστασίαν τῆς γλώσσης μας καὶ ἀνέφερε τὸν ἀείμνηστον Εὐταλιώτην, διὰ νὰ προβάλῃ ὡς παράδειγμα. Καὶ θὰ ἤθελον, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ, νὰ πληροφορήσω τὸ σῶμα, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1933 κυκλοφορεῖ ἐλευθέρως ἡ μετάφρασις Εὐταλιώτη, ὡς ἀνάγνωσμα, εἰς ὅλα τὰ γυμνάσια τοῦ Κράτους. Εἶναι ἐπιτετραμμένη ἔκτοτε, ἀπὸ τοῦ 1933, ἡ χρῆσις της καὶ συνιστᾶται ὡς ἐλεύθερον ἀνάγνωσμα εἰς τὰ σχολεῖα. Εἰς τὸν νόμον τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως εἰσάγεται ἐπισήμως — ἡ διδασκαλία τῶν ἀρχαίων κειμένων, ἐν μεταφράσει. Τὸ βιβλίον τοῦ Εὐταλιώτη, κυκλοφορεῖ κατόπιν ἐπισήμου ἀναγνωρίσεως, προερχομένης ἀπὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον, συντηρητικώτατον, μὲ ἔγκρισιν ποίου; Τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικοφρόνων καὶ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, τοῦ κ. Θεοδώρου Τουρκοβασίλη!

§35Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ὄχι ὡς ὑποχρεωτικὸν μάθημα, ἀλλὰ ὡς ἐλεύθερον ἀνάγνωσμα.

§36Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ἔδωσα τὴν ἐξήγησιν νομίζω, κύριε συνάδελφε, καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι εἰς τὸν πρῶτον κύκλον θὰ μαθαίνουν ἀπὸ μεταφράσεις καὶ εἰς τὸ κλασσικὸν γυμνάσιον, θὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰ κείμενα. Ὡρίσθησαν, λοιπόν, δύο μεταφράσεις, τοῦ Ὁμήρου, μία τοῦ Εὐταλιώτη, ἐκδόσεως Κολλάρου καὶ μία ἄλλη τοῦ Σιδέρη, ἐκδόσεως Ζαχαροπούλου. Ἐτέθησαν ἐν χρήσει καὶ αἱ δύο, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἡ ἐντύπωσις ἰδιαιτέρας εὐνοίας πρὸς τὴν μίαν. Ἄλλαι μεταφράσεις, δὲν ὑπάρχουν. Ὁ νόμος δίδει τὸ δικαίωμα προκηρύξεως διαγωνισμοῦ, διὰ νέας μεταφράσεις.

§37Ε. ΑΝΕΡΟΥΣΗΣ. Μήπως ἐξητάσατε ποσῶς αὐτὴν τὴν ἄλλην μετάφρασιν;

§38Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτό. Τώρα θὰ εἴπω καὶ διὰ τὸν ποιητικὸν λόγον. Λησμονεῖ ἕνας μορφωμένος συνάδελφος, ὅπως ὁ κ. Βογιατζῆς, ὅτι εἰς τὸν ποιητικὸν λόγον ὅλων τῶν χωρῶν τοῦ κόσμου, ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔχει καθιερωθῆ πλέον ἡ χρησιμοποίησις λέξεων ἰδιωματικῶν. Ἀκόμη εἶναι ἐπιτετραμμένη καὶ ἡ «κατασκευὴ» λέξεων, διὰ νὰ δίδεται καὶ ἔμφασις καὶ χρῶμα εἰς τὴν ἔκφρασιν. Τὸ παράδειγμα, ὅπως μοῦ ὑπέμνησε διακεκριμένος καὶ σοφὸς φιλόλογος τὸ ἔδωσε πρῶτος ὁ μέγας Αἰσχύλος, διὰ νὰ μὴ ἀναφέρω τὸν Ὅμηρον. Καὶ εἰς τὰς τραγῳδίας του δύναται νὰ ἀνεύρῃ ὁ κ. Βογιατζῆς, ἐὰν τὰς ἀναδιφήσῃ προσεκτικά, ἑκατοντάδας λέξεων, τὰς ὁποίας δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ κατανοήσῃ ὁ μέσος Ἕλλην τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἄλλως τε καὶ τὸ μέγεθος ἑνὸς ποιητοῦ κρίνεται μὲ μέτρον τὴν γλωσσοπλαστικήν του δύναμιν.

§39Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Τότε Αἰσχύλος καὶ Εὐταλιώτης, τὸ ἴδιον πρᾶγμα εἶναι.

§40Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Μὴ παραποιεῖτε τὰ πράγματα, κ. συνάδελφε. Δὲν εἶπον ἐγώ, ὅτι Αἰσχύλος καὶ Εὐταλιώτης εἶναι τὸ ἴδιο πρᾶγμα. Εἶπον, ὅτι ὁ Εὐταλιώτης — ἀξιόλογος ποιητὴς ὁ ἴδιος — ἔκαμε λαμπρὴν μετάφρασιν τοῦ Ὁμήρου. Καὶ ἐπανερχόμενος εἰς τὴν μετάφρασιν αὐτήν, καταθέτω τὴν ὑπ’ ἀριθ. 15) 1933 πρᾶξιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ γεννήτορός σας, τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἐπὶ ἡγεσίας Παναγῆ Τσαλδάρη.

§41ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τιμή μας.

§42Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Εἶπον ἐγὼ ὄχι;

§43Ε. ΑΝΕΡΟΥΣΗΣ. Καὶ σεῖς ἀνήκατε ἐκεῖ.

§44Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Ἔχετε πολὺ λάθος καὶ αἱ πληροφορίες σας εἶναι ἐσφαλμέναι. Ἔχω μακροτάτην θητείαν εἰς τὴν δημοκρατικὴν παράταξιν καὶ οἱ ἀγῶνες μου εἶναι γνωστοί. Ἀλλ’ ἂς ἐπανέλθω εἰς τὴν πρᾶξιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Ἀναφέρει ἡ πρᾶξις.

Ἀριθμὸς Πρωτοκόλλου 8598

ΠΡΑΞΙΣ 15)1933

.................................... .................................... 8) Λαβὸν ὑπ’ ὄψει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 7775 πρωτοκόλλου Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου τῆς 2.8.1933 αἴτησιν τοῦ ἐκδότου Ι. Δ. Κολλάρου περὶ χορηγήσεως ἀδείας κυκλοφορίας καὶ διατιμήσεως τοῦ ὑπ’ αὐτοῦ ἐκδιδομένου βιβλίου «Ὁμήρου Ὀδύσσεια Ἀργύρη Ἐφταλιώτη» διὰ τὰς Αʹ, Βʹ καὶ Γʹ τάξεις τοῦ γυμνασίου ἔκδοσις δευτέρα μετὰ πάντων τῶν συνυποβληθέντων σχετικῶν δικαιολογητικῶν καὶ ἐξετάσαν τὸ βιβλίον ὡς πρὸς τὴν ἐπιμελημένην καὶ καλλιτεχνικὴν αὐτοῦ ἐμφάνισιν (ἀπό τε τοῦ ποιοῦ τῆς γενομένης ἐργασίας) καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀρτιότητα τῆς ἐκδόσεως ἀπὸ βιβλιοεκδοτικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως ἀποφασίζει ὅπως χορηγηθῇ εἰς τὸ ἐν λόγῳ βιβλίον ἄδεια κυκλοφορίας ὡς ἐγκεκριμένον διὰ τὴν πενταετίαν τοῦ 1932–1933 μέχρι τοῦ 1936–1937 καθορισθῇ ἡ τιμὴ τῆς λιανικῆς πωλήσεως αὐτοῦ συμφώνως πρὸς τὸν συνημμένως καταχωριζόμενον ὑπολογισμὸν εἰς δρχ. τεσσαράκοντα τέσσαρας καὶ δέκα λεπτὰ ἐξ ὧν 15,10 εἶναι ἡ ἀξία τοῦ βιβλιοσήμου καὶ τοῦ ἀναλογοῦντος φόρου ἀναγκαστικοῦ δανείου.

Ὁ Πρόεδρος

Δ. ΛΑΜΨΑΣ

Ὁ Ἀντιπρόεδρος

Ι. ΡΩΜΑΝΟΣ

Τὰ Μέλη

Θ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ

Ι. ΣΚΟΥΤΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

Δ. ΣΟΥΧΛΕΡΗΣ

Ι. ΧΑΝΤΕΛΗΣ

Ε. ΣΕΚΕΡΗΣ

Ἐγκρίνεται

Ὁ Ὑπουργὸς Παιδείας

Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ

Μεταξὺ τῶν μελῶν ποὺ ἀπήρτιζαν τότε τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἦτο καὶ ὁ κύριος Σκουτερόπουλος. Εἶναι ἐξ ἐκείνων, ποὺ ἐδημοσιογράφησαν τὸ 1964 ἐναντίον τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρυθμίσεως! Καὶ ἡ πρᾶξις αὐτὴ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου ἐνεκρίθη ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Παιδείας, κ. Θεοδώρου Τουρκοβασίλη. Χαίρω, ποὺ τὸν ἀναφέρω, διότι εἶναι προσωπικός μου φίλος καὶ ἰδιαιτέρως τὸν τιμῶ — ἀπουσιάζει ἐπὶ μακρὸν ἀπὸ τὴν αἴθουσαν τοῦ Κοινοβουλίου — τὸν ἀναφέρω μὲ κᾶθε ὀφειλομένην τιμὴν πρὸς διακεκριμένον ἄνδρα. Ἠμπορεῖ νὰ διαφωνοῦμεν ἐντόνως πρὸς τὰς συντηρητικὰς ἀρχάς του, ἀλλὰ βλέπετε ὅτι ὡς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, φύλαξ τῶν ἱερῶν καὶ τῶν ὁσίων καὶ τοῦ Ἑλληνοχριστιανικοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς Ἐθνικοφροσύνης, ἐνέκρινε τὴν μετάφρασιν καὶ τὴν εἰσήγαγεν ὡς ἀνάγνωσμα εἰς τὰ Γυμνάσια. Ἀλλ’ ὁ κ. Βογιατζῆς, ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας καὶ ἐκπρόσωπος τῶν ἀπόψεων τῆς ΕΡΕ, ἐξετόξευσε μύδρους ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ὡμίλησε περὶ κενῶν ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἔτιλλε τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς του διὰ τὸ κενὸν τῶν Γεν. Ἐπιθεωρητῶν τῆς Μέσης Παιδείας καὶ τὸ κενὸν τῶν Ἐπιθεωρητῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀνέφερε δὲ ἐντυπωσιακῶς ἀριθμοὺς κενῶν θέσεων. Εἶναι ἀληθές, κ. συνάδελφοι, ὅτι μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν λόγων τῆς 35ετίας, ἐδημιουργήθησαν ὡρισμένα κενά, ἀλλὰ ἀκριβῶς εἰς αὐτὴν τὴν δυσχερῆ περίστασιν ἐφάνη πόσον γοργὰ καὶ ἀποτελεσματικὰ ἐκινήθη τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἡ παρεμφερὴς ἀνωμαλία εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν σχολείων εἰς τὰς διοικήσεις τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἡ νομοθεσία μας προβλέπει τὸν τρόπον τῆς ἀναπληρώσεως τῶν στελεχῶν τῆς Παιδείας καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ἐφηρμόσθη μὲ ταχύτητα καὶ ἀμέσως ἀνέλαβον ὑπηρεσίαν οἱ Ἀναπληρωταὶ τῶν Ἐπιθεωρητῶν καὶ Γενικῶν Ἐπιθεωρητῶν Στοιχειώδους καὶ Μέσης Παιδείας, καθὼς καὶ οἱ ἀναπληρωταὶ τῶν Γυμνασιαρχῶν, ἐπιλεγέντες μεταξὺ τῶν ἀρίστων καὶ πλέον πεπειραμένων ἐκπαιδευτικῶν.

§45Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Κατὰ τρόπον δημοκρατικόν!

§46Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Μάλιστα, καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω πόσον ἄδικοι εἶναι αἱ ἐπικρίσεις σας. Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν. Τώρα μὲ τὴν συγκρότησιν τῶν νέων ὑπηρεσιακῶν συμβουλίων, ἤρχισεν ἐντατικὴ ἐργασία διὰ τὴν σύνταξιν τῶν πινάκων τῶν προακτέων εἰς Ἐπιθεωρητάς, Γυμνασιάρχας καὶ Γενικοὺς Ἐπιθεωρητάς. Λίαν συντόμως ἡ ἐκπαίδευσις θὰ ἔχῃ τὰ νέα μόνιμα ἡγετικὰ στελέχη της καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῶν ἀναγκῶν της. Μὲ αὐτὸν τὸν γοργὸν ρυθμόν, κ. συνάδελφοι, τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας ἔλυσεν ἐφέτος καὶ ἓν ἀπὸ μακροῦ χρονίζον σοβαρὸν πρόβλημα. Τὸ πρόβλημα τῆς ἐλλείψεως καθηγητῶν τῶν μαθηματικῶν, τῶν φυσικῶν καὶ τῶν ξένων γλωσσῶν, τὸ ὁποῖον αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ μὲ τὴν ὀλιγωρίαν των ἄφησαν νὰ διογκωθῇ. Διὰ τῆς καθιερώσεως τῆς ἀρχῆς τῆς ἐπ’ ἀμοιβῇ ὑπερωριακῆς ἐργασίας τῶν καθηγητῶν τῶν Γυμνασίων (πάλιν μὲ τὸν νόμον τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως) ἐξησφαλίσθησαν ἐφέτος διὰ τὰ Γυμνάσια τῆς χώρας 4.074 ὧρες μαθηματικῶν ἐπὶ πλέον — 2.964 ὧρες φυσικῆς, 166 χημείας, 397 γεωγραφίας καί, ὡς πρὸς τὰς ξένας γλώσσας, 301 ὧρες Ἀγγλικῶν, 335 Γαλλικῶν καὶ 88 ὧρες ἄλλων ξένων γλωσσῶν.

§47Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα;

§48Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Βεβαίως. Δηλαδὴ ἐν συνόλῳ ἐξησφαλίσαμεν δι’ ὅλας τὰς ἐκπαιδευτικὰς περιφερείας 8.328 ὧρες μαθημάτων καθ’ ἑβδομάδα. Κάμνομεν τὸν ὑπολογισμόν, ὅτι μὲ τὶς ὧρες αὐτὲς εἶναι ὡσὰν νὰ ἀπεκτήσαμεν 350 καθηγητὰς τῶν εἰδικῶν αὐτῶν μαθημάτων, οἱ ὁποῖοι μᾶς λείπουν. Καὶ αὐταὶ αἱ ὧραι προβλέπεται νὰ αὐξηθοῦν περισσότερον ἕως ὅτου μὲ τὰ μέτρα ποὺ λαμβάνομεν ἀποκτήσωμεν εἰς ἐπαρκῆ ἀριθμὸν καθηγητὰς τῶν ἀνωτέρω εἰδικοτήτων. Ἀλλὰ ἐκεῖ ὅπου ὕψωσε τὸν τόνον τῆς φωνῆς του ὁ συνάδελφος καὶ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, κ. Βογιατζῆς, εἶναι τὸ θέμα τοῦ Παιδαγωγικοῦ Ἰνστιτούτου. Ἐκεῖ πλέον διέρρηξε τὰ ἱμάτιά του. Μᾶς εἶπεν: Ἐστρατεύσαμεν ἀγραμμάτους, ἀμαθεῖς, κομματικὰ ὑπολείμματα καὶ παράσιτα διὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Ἰνστιτούτου. Ἔχω ἐδῶ τὴν περικοπὴν τῆς ἀγορεύσεώς του, ἀλλὰ οἱ περισσότεροι τῶν συναδέλφων τὸν ἤκουσαν καὶ εἶναι περιττὸν νὰ τὸ ἐπαναλάβω.

§49Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Διαβάσατε τὴν περικοπήν. Εἶπον, ὅτι ὅλοι οἱ καθηγηταὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως διαμαρτύρονται, ὅτι κατὰ τρόπον εὐνοιοκρατικὸν ἐπληρώσατε τὰς θέσεις τῆς ἡγεσίας.

§50Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Δὲν διαμαρτύρεται κανείς.

§51Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Σᾶς ἀνέγνωσα τὰ κείμενα τῶν καθηγητῶν.

§52Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Ἐδιαβάσατε ἑνὸς ἐκπαιδευτικοῦ, ὁ ὁποῖος προΐσταται τῶν συνδικαλιστῶν καὶ ξέρομεν τὶ γίνεται. Ὁ ἄνθρωπος ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἐξαίρετος, νὰ εἶναι περίφημος, ἀλλὰ εἶναι συνδικαλιστὴς καὶ διεξάγει συνδικαλιστικοὺς ἀγῶνας.

§53Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Εἰς τὴν Ο.Λ.Μ.Ε. εἶναι ὅλοι οἱ καθηγηταί.

§54Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Δὲν εἶπον δι’ ὅλους τοὺς καθηγητάς, διὰ τὸν κ. Γεωργόπουλον λέγω, τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε εἰδικῶς.

§55Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Τὸ δελτίον ἀνέγνωσα.

§56Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Καὶ ἐκάματε εἰδικὰς αἰτιάσεις. Δὲν ξεύρω ὁ κ. Γεωργόπουλος πόσους ἤθελε νὰ προαγάγῃ καὶ νὰ ἀναδείξῃ εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον. Λέγετε λοιπὸν ἐδῶ πέρα, ὅτι «ἐπελέγησαν διὰ νὰ καταλάβουν θέσιν συμβούλου ἐκπαιδευτικοὶ ἔχοντες τὸν βαθμὸν τοῦ βοηθοῦ Γυμνασιάρχου...».

§57Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Τὰ ἀμφισβητῆτε αὐτά;

§58Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Ἐδῶ ἦλθα μὲ κείμενα καὶ θὰ σᾶς τὰ ἀναγνώσω. «..... καὶ τέλος ἐπελέγη μέλος τοῦ Ἰνστιτούτου πρώην ταξίαρχος τοῦ ΕΛΑΣ. Καὶ αὐξάνουν αἱ ἐθνικαί σας ἀνησυχίαι» Κύριοι συνάδελφοι, τὸ Παιδαγωγικὸν Ἰνστιτοῦτον διὰ πρώτην φορὰν γίνεται ὡς θεσμὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἔχει διπλῆν ἀποστολήν. α) Κατὰ κύριον λόγον ἀποστολὴν ἔχει, τὴν ἐπιστημονικὴν ἔρευναν τῶν ἐκπαιδευτικῶν προβλημάτων καὶ μετέπειτα τὴν μετεκπαίδευσιν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ, ὅλων τῶν εἰδικοτήτων ἐπὶ τῶν νέων μεθόδων διδασκαλίας τῆς ὕλης τῶν μαθημάτων. Τὸ Παιδαγωγικὸν Ἰνστιτοῦτον, κύριοι συνάδελφοι, συνετέθη ἀπὸ πρόσωπα ἐγγυώμενα λόγῳ τοῦ κύρους των τῶν ἀκαδημαϊκῶν προσόντων των, ὅτι θὰ ἐπιτελέσουν εἰς τὸ ἀκέραιον τὸν ὑψηλὸν προορισμόν των. Τὰ προσόντα των εἶναι γνωστά. Ἐδόθη δημοσιότης εἰς αὐτὰ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη εἶναι ἀπολύτως ἐξησφαλισμένη. Καὶ δικαιοῦμαι νὰ διατυπώσω ἕνα παράπονον. Ὁ κ. Βογιατζῆς, ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐπῆγεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας καὶ ἐπῆρε τὰ στοιχεῖα.

§59Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ὄχι δὲν ἐπῆγα, κακῶς σᾶς ἐπληροφόρησαν.

§60Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Μὲ ἐπληροφόρησαν, ὅτι ἐπισκέφθητε τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας.

§61Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἐζήτησα δι’ αἰτήσεώς μου νὰ μοῦ φέρουν τὰ στοιχεῖα καὶ τὰ προσόντα τῶν διορισθέντων καὶ τῶν μὴ διορισθέντων. Βλέπετε ἡ κατασκοπεία σας δὲν ἔκαμε καλὰ τὴν δουλειά της.

§62Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Τὸ κόμμα μας δὲν κάνει κατασκοπείαν. Τὴν κατήργησεν. Ἰσχύει ἡ δημοκρατία καὶ ἡ δημοκρατία ἔχει ἀνοικτὰς τὰς θύρας εἰς ὅλους χωρὶς γραφεῖα κατασκοπείας. Ἐπῆγα καὶ ἐγὼ καὶ ἐπῆρα τὰ στοιχεῖα αὐτά.

§63Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι τὰ ἐζήτησα δι’ αἰτήσεώς μου.

§64Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θέλετε νὰ δεχθῶ τὴν ἐξήγησίν σας, τὴν δέχομαι.

§65Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ἔχετε ἀμπαρωμένο καὶ συνωθοῦνται οἱ βουλευταὶ ἀπ’ ἔξω.

§66Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Καὶ διὰ τοὺς βουλευτάς, καὶ διὰ πάντας, εἶναι ἀνοικταὶ αἱ θύραι.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε τὸν κ. Ὑπουργόν.

§68Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ποῖοι ἐτέθησαν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἰνστιτούτου; Δύο ἐπιστημονικαὶ κορυφαί, παγκοσμίου κύρους. Ὁ κ. Ι. Κακριδῆς, Πρόεδρος καὶ ὁ κ. Ν. Κρητικός, Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ἰνστιτούτου καὶ εἶναι, κατὰ γενικὴν ἀναγνώρισιν ὁ πρῶτος, ὁ ἄριστος, τῶν κλασσικῶν φιλολόγων μας καὶ ὁ δεύτερος ὁ ἄριστος τῶν μαθηματικῶν μας μὲ διεθνῆ προβολὴν καὶ ἀναγνώρισιν καὶ οἱ δύο. Ἀμφότεροι ἔχουν ἐπὶ μακρὰ ἔτη διδάξει καὶ εἰς τὴν Μέσην Παιδείαν καὶ εἰς τὰ ἀνώτατα ἱδρύματα καὶ ἐτίμησαν τὴν ἐπιστήμην των μὲ τὴν σοφίαν καὶ μὲ τὸν ἀδαμάντινον χαρακτῆρα των. Εἶναι διεθνῶς γνωστοὶ ἀπὸ τὰς ἐπιστημονικάς των ἐργασίας καὶ ἔχουν κληθῆ καὶ ἔχουν διδάξει καὶ σὲ ξένα Πανεπιστήμια καὶ σὲ διεθνῆ συνέδρια. Αὐτοὶ ἐτέθησαν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Παιδαγωγικοῦ Ἰνστιτούτου. Ἀλλὰ εὑρῆκε καὶ κἄποιαν αἰχμὴν ὁ κ. Βογιατζῆς. Ὁ κ. Κρητικός, δὲν εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ καθηγητής, τακτικός, εἶναι ὁμότιμος. Καὶ τὸν πληροφορῶ, διὰ νὰ διαλύσω τὰς νομικάς του ἀνησυχίας, ὅτι ἔχομεν ὑπεύθυνον γνωμάτευσιν, ὅτι ὁ νόμος, ὅπως εἶναι διατυπωμένος, παρέχει ἐλευθερίαν διὰ τὴν ἐπιλογὴν καὶ τῶν ὁμοτίμων καὶ τῶν τακτικῶν καὶ τῶν ἐκτάκτων. Συνεπῶς, εἴμεθα ἐντὸς τοῦ νόμου διὰ τὸν κ. Κρητικόν.

§69Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ποία εἶναι ἡ γνωμάτευσις;

§70Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ἐζητήσαμε τὴν γνώμην τοῦ ἁρμοδίου συμβούλου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Κύριε συνάδελφε, σεῖς διετυπώσατε τὴν ἄποψίν σας, νὰ ἀναθέσετε εἰς τοὺς ἀντιλέγοντας φίλους σας νὰ προσφύγουν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, διότι ὑπάρχει ἐκ τοῦ νόμου δικαίωμα προσφυγῆς τῶν ἐνδιαφερομένων. Καὶ ὑποστηρίζομεν, ὅτι, ὅπως εἶναι διατυπωμένη ἡ διάταξις, ἐπιτρέπει τὴν χρησιμοποίησιν καὶ τῶν τακτικῶν καὶ τῶν ὁμοτίμων καθηγητῶν καὶ ὁ κ. Κρητικὸς, ἀληθῶς ἀποτελεῖ δόξαν ἐπιστημονικὴν διὰ τὸν τόπον μας. Δι’ ἡμᾶς ἦτο ἀπόκτημα, ὅτι ἐδέχθη νὰ γίνῃ Ἀντιπρόεδρος τοῦ Παιδαγωγικοῦ Ἰνστιτούτου, διότι πιστεύομεν, ὅτι καὶ ὁ κ. Κακριδῆς καὶ ὁ κ. Κρητικὸς ἦσαν οἱ ἐνδεδειγμένοι νὰ τεθοῦν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἰνστιτούτου. Τώρα ἔρχομαι εἰδικώτερα εἰς τὰς περιπτώσεις ποὺ ἀνεφέρατε, κ. Βογιατζῆ. Κατηγγείλατε, ἀνακριβῶς, ὅτι ὁ μαθηματικὸς Γεράσιμος Θεοδωράκης προήγετο κατ’ ἀρχαιότητα καὶ ὅτι ἐπῆρε ἅπαξ μόνον προαγωγὴν κατ’ ἐκλογήν.

§71Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἀνέγνωσα κείμενα.

§72Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Βεβαίως, αὐτὸ λέγω ἐγὼ καὶ ἀπαντῶ, διὰ νὰ κριθῇ, ὅτι καὶ σεῖς παρεπλανήθητε ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἀντιθέτους ἐπιδιώξεις. Ὁ κ. Γεράσιμος Θεοδωράκης, μαθηματικός, ἐπῆρε τὸ ἀπολυτήριον γυμνασίου μὲ βαθμὸν ἄριστα, ἐπῆρε, τὸ πρῶτον βραβεῖον τῆς Ἑλληνικῆς Μαθηματικῆς Ἑταιρείας, ὡς μαθητὴς ἀκόμη, ἔκαμε σπουδὰς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν καὶ ἔχει καὶ πτυχίον στατιστικῆς τοῦ Πανεπιστημίου τῶν Παρισίων, διετῆ μεταπτυχιακὸν τίτλον τοῦ 1954, ἔχει διδακτορικὸν δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, διατριβὴν ἐγκριθεῖσαν ἤδη καὶ παρὰ τῆς Φυσικομαθηματικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου. Ἔχει τὰς ἑξῆς ἐκπαιδευτικὰς καὶ δημοσίας ὑπηρεσίας. Καθηγητὴς τῶν μαθηματικῶν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ἐκπαίδευσιν, ὑπότροφος τοῦ Ἱδρύματος Κρατικῶν Ὑποτροφιῶν, καθηγητὴς τῶν μαθηματικῶν καὶ στατιστικῆς παρὰ τῇ διευθύνσει τῶν οἰκονομικῶν μελετῶν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ τῇ ἀνωτέρα σχολῇ τραπεζικῶν σπουδῶν. Ἐντεταλμένος καθηγητὴς τῶν μαθηματικῶν καὶ τῆς στατιστικῆς παρὰ τῇ Ἀνωτάτῃ Βιομηχανικῇ Σχολῇ καὶ εἰς τὸ κέντρον στατιστικῆς ἐκπαιδεύσεως, τμηματάρχης Αʹ τῆς Ἐθνικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας τῆς Ἑλλάδος 1957–1965, πρῶτος ἐπιτυχὼν μεταξὺ 100 διαγωνισθέντων, ἔχει τρεῖς ἐκθέσεις διὰ προαγωγὴν κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογήν, ἔχει κάμει δημοσιεύσεις βιβλίων πρὸς χρῆσιν σπουδαστῶν τῆς Ἀνωτάτης Βιομηχανικῆς Σχολῆς καὶ ἔχει 5 ἐργασίας, εἶναι μέλος καὶ τῆς Στατιστικῆς Ἑταιρείας τῶν Παρισίων. Ἀλλὰ ἐδῶ εὑρήκατε καὶ κάτι ἄλλο. Ὑπάρχει μέλος τοῦ Ἰνστιτούτου, ποὺ συμπίπτει νὰ ἔχῃ πνευματικὴν συγγένειαν μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀνεφέρατε τὸν κ. Κων)νον Ἀσημακόπουλον. Δὲν ἐγνώριζα, ὅτι εἶναι δυσμενὲς προνόμιον, διότι γνωρίζομεν ἀπὸ ἀλλοίαν μεταχείρισιν κουμπάρων, ἀλλὰ δὲν εἶναι, νομίζω, δυσμενὲς τὸ προνόμιον νὰ ἐπιδιώκῃ κανεὶς καὶ νὰ ἐπιζητῇ τὴν ἐπιστημονικήν του ἄνοδον καὶ εἰς τοῦτο θὰ ἀπέβαινε δυσμενὲς προνόμιον ἡ πνευματικὴ σχέσις μὲ τὸν ἡγέτην τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ἀσημακόπουλος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐκάματε τὸν ὑπαινιγμόν, τῆς κουμπαριᾶς, μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει φόρτον ἐπιστημονικῶν σπουδῶν. Εἶναι πτυχιούχος τῶν Φυσικῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν (1933), εἶναι πτυχιούχος τῆς Γεωπονικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης, μετεξεπαιδεύθη εἰς τὰ σεμινάρια τῆς ἀτομικῆς φυσικῆς τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας. Διωρίσθη εἰς τὰ 1936 εἰς ἐκπαιδευτικὴν ὑπηρεσίαν ὡς εἰσηγητής, προήχθη εἰς τὰ 1942 εἰς τμηματάρχην Βʹ, εἰς τμηματάρχην Αʹ τὸ 1948, εἰς γυμνασιάρχην τὸ 1951 καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας, τὸ 1958 ἔλαβε προαγωγήν. Στρατιωτικὴ ὑπηρεσία: Ἔφεδρος δεκανεύς, ὑπηρεσία εἰς τὴν ζώνην τῶν πρόσω κατὰ τὸν Ἑλληνοϊταλικὸν πόλεμον. Δημοσιεύματά του περὶ ὀρυκτοῦ πετρελαίου, περὶ ζαχαροποιΐας, περὶ ἐπιδράσεως εἰς τὸ κλῖμα, περὶ ἰσοτόπων, περὶ ραδιοϊσοτόπων καὶ πραγματεῖαι ἐπὶ παιδαγωγικῶν θεμάτων. Ἔπαινοι καὶ εὐαρέσκειαι εἰς τὰ 1937, τὰ 1960, τὰ 1962, τὰ 1962 δύο φοράς. Διορισμὸς ὡς ἀναπληρωτοῦ ἐπιθεωρητοῦ ὑπὸ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ κ. Γ. Βογιατζῆ, ἐν σωτηρίῳ ἔτει 1961. Ἀνάθεσις ὑπὸ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ κ. Βογιατζῆ, ἐν λευκῷ, τῆς διαχειρίσεως τοῦ ποσοῦ τῶν δρχ. 1.800.000 διὰ τὴν διοργάνωσιν τῆς Σχολῆς Ἐργοδηγῶν Σερρῶν. Προτάσει τοῦ τέως Ὑπουργοῦ Παιδείας κ. Βογιατζῆ κατὰ τὴν εἰς Σέρρας περιοδείαν του παρουσίᾳ τῶν ἐκεῖ γυμνασιαρχῶν καὶ τοῦ διευθυντοῦ Τεχνικῆς Ἐκπαιδεύσεως, παρεκλήθη, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τῆς ἱδρυομένης ἐν Ἀθήναις Σχολῆς Ἐκπαιδευτικῶν Λειτουργῶν Τεχνικῆς Παιδείας. Δικαίως ἐτιμήθη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας.

§73Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ἀνέφερα τὰς αἰτιάσεις τοῦ συνόλου τῶν ἐκπαιδευτικῶν τῆς Μέσης Παιδείας, δι’ ἐκείνους, ποὺ ἐκάματε ἀριστίνδην ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους καὶ ἡ ΟΛΜΕ καὶ ἐγὼ προσωπικῶς τὰς υἱοθέτησα. Δὲν εἴπομεν, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἔχουν δίπλωμα ἢ οἱανδήποτε δρᾶσιν, ἀλλὰ εἴπαμεν, ὅτι δὲν ἐπελέγησαν οἱ ἄριστοι καὶ ὅτι ἐὰν κάμετε σύγκρισιν, δι’ αὐτὸ ἐζήτησα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀναφέρω, ὅτι ἐὰν κάμετε σύγκρισιν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπελέγησαν, θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐπελέγησαν μὲ κριτήρια οὐχὶ ἀντικειμενικά, ἀλλὰ μὲ ἄλλα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ἀντικειμενικότητα καὶ μὲ τὸ συμφέρον τῆς παιδείας.

§74Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Τὸ ἀσφαλὲς τῶν λόγων μου ἀποδεικνύεται ἐξ ἐγγράφων καὶ ἐπισήμων στοιχείων, τὰ ὁποῖα θέτω ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς καὶ ἂς κρίνῃ ἡ Βουλή, ποῖος εὑρίσκεται ἐν καλῇ πίστει. Ὅλοι οἱ συνάδελφοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνουν τὴν ἀξίαν τῶν λόγων μου. Ἀναφέρω, λοιπόν, ὅτι ἐπὶ ὑπουργίας τοῦ κ. Βογιατζῆ — καὶ εἶναι πρὸς τιμήν του — ἀνεγνωρίσθησαν αὐτὰ τὰ προσόντα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὴν ἐπίκλησιν τοῦ συνδικαλιστοῦ κ. Γεωργοπούλου, νὰ ἀμφισβητῆται τὸ ἐπιστημονικὸν ὕψος τῶν ἐπιλεγέντων διὰ τὸ Ἰνστιτοῦτον. Ὁ κ. Βογιατζῆς, ὡς μέλος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἦτο δυνατὸν νὰ πάρῃ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τὰ στοιχεῖα του καὶ νὰ κάμῃ σύγκρισιν πρὸς τοὺς ἄλλους ὑποψηφίους. Ἐπροτίμησε τὴν μεταφορὰν ἀνευθύνων πληροφοριῶν.

§75Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἔκαμα τὴν σύγκρισιν καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἡ ἐπιλογὴ δὲν ὑπῆρξεν ἀντικειμενική.

§76Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ἐγὼ ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κανόνων τῆς καλῆς πίστεως, ζητῶ νὰ κριθοῦν αὐτὰ τὰ δεδομένα καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσω ἀναπάντητον τὴν αἰτίασιν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε. Εἴπατε δι’ ἕνα Θεολόγον, ὅτι δὲν ἔχει διδάξει οὔτε ὥραν εἰς τὸ σχολεῖον. Εἶναι ὁ Α. Μπαϊρακτάρης. Εἶναι πτυχιούχος (ἀριστοῦχος) Θεολογίας Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν (1932), Διδάκτωρ (ἀριστοῦχος) Θεολογίας Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν (1959), B. LITT (θέσις) τοῦ Πανεπιστημίου Ὀξφόρδης (1944). Ἔκαμε σπουδὰς εἰς Γερμανίαν (ἐπὶ πενταετίαν), ὡς ὑπότροφος τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν καὶ τῆς HWMBOLBT STIFTUNG. Συνέχισε τὰς σπουδάς του εἰς Ἀγγλίαν (Ὀξφόρδην καὶ CAMBRIDGE) ἐπὶ ἑπταετίαν, ὡς ὑπότροφος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἀγγλίας καὶ τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ὀξφόρδης. Διωρίσθη καθηγητὴς τῆς Θρησκειολογίας ἐν τῇ Παιδαγωγικῇ Ἀκαδημίᾳ Πειραιῶς (Ράλλειος Ἀκαδημία) διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 146933 ἀπὸ 5.2. 1958 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, ἔνθα διδάσκει τὸ μάθημα τοῦτο ἐπὶ ἑπταετίαν περίπου ἐπὶ Ὑπουργοῦ Παιδείας κ. Γ. Βογιατζῆ. Ἐδίδαξεν ἐπὶ τρία ἑξάμηνα εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Ὀξφόρδης, ὑπηρέτησεν εἰς τὸ Πυροβολικὸν ἐπὶ 14 μῆνες. Ἔχει δημοσιεύσει ἕνδεκα (11) ἐπιστημονικὰς πραγματείας, ἐξ ὧν αἱ τρεῖς εἶναι ὀγκώδεις, ἔργα ἐπιστημονικὰ (εἰς τρεῖς γλώσσας, Ἑλληνιστί, Γερμανιστί, Ἀγγλιστί). Τὰ ἔργα του προεκάλεσαν εὐμενεστάτας κρίσεις καὶ δὴ τοῦ ἐπιφανοῦς Ἕλληνος Θεολόγου Ἁμίλκα Ἀλιβιζάτου. Καὶ δι’ ἄλλον θεολόγον ἐξέφρασε τὰς ἀνησυχίας του ὁ κ. συνάδελφος, ἢ μᾶλλον υἱοθέτησε, διότι σήμερον ἔκαμεν πλέον διόρθωσιν ἐπὶ ὅσων ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἀντιπροσωπείας εἶπεν.

§77Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Οὐδεμίαν διόρθωσιν.

§78Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Διὰ τὸν Ἀλέξανδρον Παπαδερόν, ὁ κ. Βογιατζῆς εἶπεν, ὅτι ἐπήραμεν ἕναν ὑπάλληλον τηλεοράσεως καὶ τὸν ἐβάλαμεν εἰς τὸ Παιδαγωγικὸν Ἰνστιτοῦτον. Ἐνῷ ὁ Παπαδερὸς ἔχει σπουδάσει Θεολογίαν, διὰ νὰ ἰδῆτε καὶ ποίαν ἀξίαν ἀποδίδομεν εἰς τὴν Θεολογίαν ποὺ μᾶς κατηγορεῖτε, ὅτι προάγομεν τὴν ἀθεΐαν καὶ κατηγορούμεθα ἀκόμα καὶ ὡς ἄθρησκοι καὶ ἄλλοι ὡς ἀρνηταὶ τῆς Ὀρθοδοξίας Ὁ κ. Α. Παπαδερός, Θεολόγος πτυχιούχος τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης διορισθεὶς Πάρεδρος τοῦ Ἰνστιτούτου, εἶναι πτυχιούχος Θεολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1956), Διδάκτωρ Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου τοῦ Μάϊντς (1962). Πτυχιούχος τοῦ Σεμιναρίου «Ἐκκλησία καὶ Βιομηχανία» τοῦ WIESBADEN–KASTEL. Ἔχει ἑξαετῆ μετεκπαίδευσιν εἰς Εὐρώπην ὡς ὑπότροφος τοῦ Παγκοσμίου Συμβουλίων Ἐκκλησιῶν. Ἐτιμήθη μὲ βραβεῖον Γουτεμβεργίου, κατόπιν διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Ὑπῆρξεν ἐπιστημονικὸς βοηθὸς εἰς Πανεπιστήμιον τοῦ Μάϊντς (1962–63). Ὑπηρέτησε παρὰ τῇ Διευθύνσει τῆς Θρησκευτικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Γʹ Σ. Στρατοῦ, διδάξας καὶ εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν Θεσσαλονίκης (1957–58), ἐπὶ Ὑπουργίας Γ. Βογιατζῆ. Ἔχει δημοσιεύσει: α) Ἐπιστημονικὴν διατριβὴν Γερμανιστί, 303 σελίδων, β) περὶ τὰ 100 ἄρθρα καὶ ἐπιστημονικὰς πραγματείας εἰς Ἑλληνικὰ καὶ ξένα περιοδικά. Ἔχει τιμηθῆ μὲ τιμητικὰς διακρίσεις ὑπό: 1) Τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου, 2) τῆς Γεν. Δ)νσεως Θρησκευμάτων Ὑπουργείου Παιδείας, 3) Πανεπιστημίου τοῦ Μάϊντς, 4) Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ αὐτοῦ Πανεπιστημίου. Ἀναφέρω δὲ ὑπευθύνως, ὅτι δὲν ἦτο ὑπάλληλος ξένης ἑταιρείας τηλεοράσεως, ὡς ἐλέχθη. Κατώρθωσε μόνον νὰ προβάλῃ ἐπανειλημμένως ἀπὸ τῆς Γερμανικῆς Τηλεοράσεως γεγονότα καὶ ζητήματα τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ τῆς Ἑλλάδος. Θαυμάσατε τὸ εἶδος τῶν εἰς βάρος του κατηγοριῶν τῆς Δεξιᾶς!

§79Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ὀρθόδοξος εἶναι αὐτή;

§80Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Εἰς τὴν Γερμανίαν ἔχουν σπουδάσει οἱ περισσότεροι.

§81Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ὀρθόδοξοι εἶναι οἱ Προτεστάνται;

§82Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Καὶ αὐτὸ σᾶς ἐνοχλεῖ; Διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι οἱ συντηρητικώτεροι θεολόγοι ἐσπούδασαν εἰς τὴν Γερμανίαν ποὺ δὲν εἶναι ὀρθόδοξος. Τώρα ἀκούομεν καὶ νέαν θεωρίαν. Ποῦ ἔπρεπε νὰ πᾶνε; Ποῦ νὰ βροῦμε ὀρθόδοξα Πανεπιστήμια;

§83Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Τὸ διδακτορικὸν δίπλωμα τὸ ἔχει ἀπὸ προτεσταντικὸν σεμινάριον, καὶ ὄχι ἀπὸ τὸ δικό μας Πανεπιστήμιον.

§84Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Ὑπάρχουν ὀρθόδοξα σεμινάρια εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἢ τὴν Γερμανίαν; Εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται αὐτὰ τὰ πράγματα ἄνευ εὐθύνης καὶ μὲ τόσην εὐκολίαν;

§85Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ὑπάρχει ὀρθόδοξον διδακτορικὸν δίπλωμα ἐν Ἑλλάδι.

§86Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Τὸ ἔχει αὐτό. Οἱ μεγαλύτεροι κληρικοὶ ποὺ ἐτίμησαν καὶ τὰ κληρικὰ ἀξιώματα καὶ τὰς πανεπιστημιακὰς ἕδρας, ἐσπούδασαν εἰς τὴν Γερμανίαν, εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, εἰς τὸ 1965 δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀκούωνται αὐτὰ τὰ πράγματα ἀδιαμαρτυρήτως. Τί συνδυασμὸς εἶναι αὐτός; Ὡς ἐλεύθερος ἄνθρωπος ἐξεγείρομαι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκούωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα.

§87Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ὀρθοδοξίαν δὲν θὰ μάθετε, οὔτε εἰς τὴν Γερμανίαν, οὔτε εἰς τὸ Καῖμπριτζ, ἀλλὰ ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§88Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι ἀτυχὲς τὸ ἐπιχείρημά σας. Ἐδῶ τὴν ἔμαθεν ὁ Παπαδερὸς καὶ ἔκαμεν ἔπειτα εὐρυτέρας σπουδάς. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἐπιφανὴς θεολόγος Νικ. Λούβαρης εἰς τὴν Γερμανίαν ἐσπούδασε καὶ ὁ Χρυσόστομος ὁ Παπαδόπουλος ποὺ ὑπῆρξε καὶ Ἀρχιεπίσκοπος καὶ καθηγητὴς Πανεπιστημίου εἰς τὴν Γερμανίαν ἐσπούδασεν, ὅπως καὶ ὁ Ἀμίλκας Ἀλιβιζᾶτος καὶ πλειὰς τῶν ἐξόχων θεολόγων μας. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ τὸν Πρωθιερέα τῶν Ἀνακτόρων, καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ποὺ ἔχει μεταφράσει βιβλίον ἐκ τῆς Γερμανικῆς διὰ τὸν Ἀπόστολον Παῦλον καὶ τόσοι ἄλλοι ἐπιφανεῖς κληρικοὶ ἐσπούδασαν εἰς τὰ ξένα σεμινάρια. Καὶ προβάλετε σεῖς αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα διὰ νὰ τὸ ἁρπάξῃ ὁ οἱοσδήποτε φανατισμένος τῶν θρησκευτικῶν ὀργανώσεων διὰ νὰ τὸ ἀνεμίζῃ καὶ αὐτὸ ὡς σημαίαν, ὅτι δῆθεν ἐδῶ οἱ κληρικοὶ ἢ οἱ καθηγηταὶ ἢ ἁρμόδιοι τοῦ Παιδαγωγικοῦ Ἰνστιτούτου δὲν ἐσπούδασαν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀλλ’ εἰς χώρας καθολικῶν καὶ προτεσταντῶν. Ἀλλὰ ἂς ἐπανέλθω εἰς τὸν Παπαδερόν. Ὡς ἀνέφερα, ὁ Παπαδερὸς δὲν ἦτο ὑπάλληλος Ἑταιρείας Τηλεοράσεως, κατώρθωσεν ὅμως ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν Τηλεόρασιν νὰ προβάλῃ ζητήματα ποὺ ἀφοροῦν τὴν ὀρθόδοξον ἐκκλησίαν τῆς Ἑλλάδος.

§89Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἀπὸ ποῦ προκύπτει αὐτό;

§90Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Ἀπὸ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχω καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας.

§91Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Μπορεῖτε νὰ τὰ καταθέσετε.

§92Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Μάλιστα. Διὰ τὸν σύμβουλον τοῦ Ἰνστιτούτου κ. Δ. Μάνον, βοηθὸν γυμνασιάρχου, ἔχω τὰ ἑξῆς: Εἶναι ἀριστοῦχος Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν (1935), ὡς ὑπότροφος τοῦ Παγκείου κληροδοτήματος, ὅπερ διεχειρίζετο τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἔχει ἐκπαιδευτικὴν ὑπηρεσίαν: 1) Ἀπὸ τὸ 1935–1955 ὡς τακτικὸς καθηγητὴς τοῦ Ζωγραφείου Γυμνασίου καὶ τοῦ Κεντρικοῦ Παρθεναγωγείου Κωνσταντινουπόλεως, μὲ λίαν εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν, πιστοποιουμένην ὑπὸ τῆς Κοινότητος, τοῦ Προξενείου καὶ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Παραλλήλως καθηγητὴς Παιδαγωγικοῦ Διδασκαλείου, λειτουργήσαντος ἐν Κωνσταντινουπόλει. 2) Ἀπὸ τὸ 1955–1965 ὡς τακτικὸς καθηγητὴς τοῦ Κολλεγίου Ἀθηνῶν μὲ πιστοποιουμένην λίαν εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν καὶ παραλλήλως καθηγητὴς τῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς Στελεχῶν Κοινωνικῆς Προνοίας. Ἔχει δημοσιεύσει βιβλία 6, ἐξ ὧν βραβευθὲν «Τὸ λυκόφως τῶν Ἀρχαίων». 200 περίπου μελέται, ἄρθρα, δοκίμια, κριτικαὶ καὶ μεταφράσεις. Ποικίλη εἶναι, ἐπίσης, καὶ ἡ ἐθνική, κοινωνικὴ καὶ ἐπιστημονικὴ δρᾶσις ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ὡς λ.χ. διοργάνωσις διδασκαλείου, νηπιαγωγείου, βιβλιοθηκῶν, διαλέξεων, συνδέσμων καὶ μορφωτικῶν συλλόγων καὶ ἔκδοσις περιοδικῶν τῇ συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει Βασ. Προξενείου καὶ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Διὰ τὸν κ. Συριόπουλον, βοηθὸν Γυμνασιάρχην, ἀναφέρω τὰ ἑξῆς: Εἶναι πτυχιούχος Φιλολογίας Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, (1940). Διδάκτωρ Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν (1949). Διδάκτωρ Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου CAMBRIDGE, (1957). Ἔχει σπουδάσει εἰς Ἀγγλίαν ὡς ὑπότροφος Ἱδρύματος Κρατικῶν Ὑποτροφιῶν, πρῶτος ἐπιτυχὼν (1954–1957). Ἡ ἐκπαιδευτικὴ ὑπηρεσία του: Αʹ διορισμὸς (1949) — εἰσηγητὴς (1951) — Πρωτοβάθμιος καθηγητὴς (1960). Βοηθὸς Γυμνασιάρχης κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογὴν (1963). Ὑπηρέτησεν εἰς τὸν στρατὸν ὡς ἔφεδρος ὑπολοχαγὸς Πεζικοῦ (1944–1948). Ἔχει δημοσιεύσει δύο ὀγκώδεις τόμους εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας.

§93Γ. ΠΑΝΑΓΟΣ. Ἀπολογεῖται ἡ Κυβέρνησις διὰ τὰς ἐνεργείας της.

§94Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Εἶπε προχθές, «Ταξίαρχος τοῦ ΕΛΑΣ εὑρίσκεται εἰς τὰς τάξεις τοῦ Παιδαγωγικοῦ Ἰνστιτούτου», καὶ αὐτὸς εἶναι ἕνας παιδαγωγὸς ποὺ ὀνομάζεται Κων)τῖνος Χάρης, εἶναι σύμβουλος τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως καὶ δι’ αὐτὸν ἠκούσθησαν οἱ μύδροι. Αὐτὸς λοιπόν, ὁ ὑπόπτου ἐθνικοφροσύνης, ἀκούσατε ποῖος εἶναι: Ἔχει πτυχίον Μαρασλείου Παιδαγωγικῆς Ἀκαδημίας μὲ «Ἄριστα». Μετεξεπαιδεύθη εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν (1951–52). Μετέβη εἰς Ἀγγλίαν μὲ ὑποτροφίαν τοῦ Ἱδρύματος Κρατικῶν Ὑποτροφιῶν καὶ ἔλαβε δίπλωμα Παιδαγωγικῆς Πανεπιστημίου Ἐδιμβούργου (1953) ὡς καὶ ἀνώτερον πτυχίον Παιδαγωγικῆς Πανεπιστημίου Ἐδιμβούργου. Ἔτυχε τριετοῦς μεταπτυχιακῆς ἐν συνόλῳ ἑξαετοῦς πανεπιστημιακῆς φοιτήσεως (1955), μετὰ διακρίσεων εἰς Παιδαγωγικὰ καὶ Ψυχολογίαν. Ὑπηρέτησεν εἰς τὴν Στοιχειώδη Ἐκπαίδευσιν: 1943– 55, λίαν εὐδοκίμως. Εἰς Παιδαγωγικὰς Ἀκαδημίας: Καθηγητὴς (1956), Ὑποδιευθυντὴς (1957), Διευθυντὴς (1962), κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογήν. Πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἐπραγματοποίησε σπουδὰς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ κρατικῆς ὑποτροφίας καὶ ἐσταδιοδρόμησεν εἰς Παιδαγωγικὰς Ἀκαδημίας ἐπὶ Κυβερνήσεων Συναγερμοῦ καὶ ΕΡΕ. Διὰ τὸν ποιοτικὸν χαρακτηρισμόν του ὑπὸ ΑΣΔΕΠ σημειῶ ὅσα ἀναφέρονται εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς 5 Ἰανουαρίου 1962. Εἰς σημεῖον εἰσηγήσεώς του ὁ Πρόεδρος τοῦ ΑΣΔΕΠ κ. Δ. Χατζῆς, λέγει: «Ὁ Χάρης εἶναι ἐκλεκτὸς ἀπὸ τοὺς πολὺ ὀλίγους ἐκλεκτοὺς ἐπιστήμονας ποὺ διαθέτομεν εἰς τὰς Παιδαγωγικὰς Ἀκαδημίας, κατὰ δὲ τὸ ἦθος ὁ μεταξὺ αὐτῶν κορυφαῖος». Τὸ Συμβούλιον «συμφωνεῖ πρὸς τὸ περιεχόμενον καὶ δέχεται ὁμοφώνως τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προέδρου». Ἐξεπλήρωσε τὴν στρατιωτικήν του ὑπηρεσίαν (1949– 1951) μὲ διαγωγὴν Ε (Ἐξαίρετος). Ἔχει συγγραφικὴν ἐργασίαν καὶ δὴ ἐξέδωσε δύο βιβλία, δώδεκα μελέτας καὶ ἄρθρα ἐπιστημονικά. Ἀπὸ τοῦ 1958 ὑπῆρξε μέλος ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν ὑποτροφιῶν ἐξωτερικοῦ καὶ ἀπὸ τοῦ 1963 εἰδικὸς σύμβουλος τοῦ Ι.Κ.Υ. διὰ τὰς παιδαγωγικὰς σπουδὰς ὑποτρόφων.

§95Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Ἀπάντησιν θέλομεν. Νὰ μᾶς εἴπητε εὐθέως, ἐὰν ἦτο ἢ ὄχι.

§96Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Μὴν ἀνησυχῆτε θὰ ἀκούσητε. Τὸ Συμβούλιον νομιμοφροσύνης τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας ἐπὶ Συναγερμοῦ καὶ ΕΡΕ, εἶπεν ὅτι εἶναι νομιμόφρων.

§97Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ τὶ ἦτο.

§98Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Δὲν θέλω ἀπάντησιν. Ἀφήσατε τὴν Ἐθνοκαπηλείαν. Σᾶς καταγγέλω ὡς ἐθνοκαπήλους. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε αὐτά. Ἐξακολουθεῖ ἡ καπηλεία τῆς Ἐθνικοφροσύνης.

§99Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἴπατε ἕνα πρᾶγμα.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δέχεται διακοπάς.

§101Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε. Ἐδῶ τὸ θέμα εἶναι νὰ διαφωτισθῶμεν. Προσέχομεν ὅσα λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ δὲν ἀμφισβητοῦμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἀκούσαμεν ὅμως τὸν κ. Βογιατζῆν ποὺ εἶπεν ὅτι ἦτο Ταξίαρχος τοῦ ΕΛΑΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ἀκούσω μίαν διάψευσιν, καὶ τότε ἐγὼ πρῶτος θὰ χειροκροτήσω, ἐὰν πράγματι ἀποδειχθῆ, ὅτι δὲν ἦτο Ταξίαρχος τοῦ ΕΛΑΣ.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι εἶναι νομιμόφρων. Ἐκρίθη ἀπὸ τὸ Συμβούλιον νομιμοφροσύνης τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας.

§103Κ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ὁ Δημάρατος ἦτο Μέραρχος τοῦ ΕΛΑΣ καὶ ἦτο Ὑπουργὸς Ἀμύνης ἐπὶ Συναγερμοῦ.

§104Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, εἶπεν, ὅτι ἐκρίθη νομιμόφρων ἀπὸ τὸ Συμβούλιον Νομιμοφροσύνης ἐπὶ ΕΡΕ ἢ ἐπὶ Συναγερμοῦ. Ἡ ἀπάντησίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς, ἂν δὲν μπορῇ νὰ τὸ πῇ ἄλλος. Ὅταν τὸν ἔκρινε τὸ Συμβούλιον Νομιμοφροσύνης, εἶχε ληφθῆ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ποὺ ἔλεγεν, ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ ἦσαν Ταξίαρχοι τοῦ ΕΛΑΣ κατὰ τὴν κατοχήν, δὲν κρίνονται. Ἐπὶ τῇ βάσει νόμου τοῦ Πλαστήρα τὸ 1951 εἶχον ἐπανέλθει 1200 ἐκπαιδευτικοὶ ποὺ εἰς αὐτοὺς ἦσαν καὶ Ταξίαρχοι τοῦ ΕΛΑΣ.

§105Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὁ κ. συνάδελφος, ἐζήτησεν ἀποδείξεις. Ἡ Βουλὴ σᾶς παρηκολούθησε μετὰ προσοχῆς. Ἐὰν δὲ ὀρθῶς ἀντελήφθην, ὅλη ἡ σταδιοδρομία τοῦ κ. Χάρη, ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ΕΡΕ. Τότε δὲν τοὺς ἐνδιέφερεν, ἐὰν ἦτο Ταξίαρχος τοῦ ΕΛΑΣ;

§106Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ἀπαντῶ: Ταξίαρχοι τοῦ ΕΛΑΣ εὑρέθησαν εἰς τὰς ἕδρας ἐπὶ Κυβερνήσεων Παπάγου καὶ Καραμανλῆ, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναφερθῶ εἰς ὀνόματα.

§107Ε. ΒΑΝΤΑΛΗΣ. Ὑπηρέτησαν ὡς Ὑπουργοὶ Ἀμύνης, Δημοσίας Τάξεως καὶ Ἐργασίας ἐπὶ Κυβερνήσεων τῆς

ΕΡΕ.

§108Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ θέμα εἶναι, ὅτι, μεταξὺ πολλῶν ἐκπαιδευτικῶν ἐπελέξατε διὰ τὴν ὑψίστην αὐτὴν θέσιν Ταξίαρχον τοῦ ΕΛΑΣ.

§109Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ἀπαντῶ: Ταξίαρχοι τοῦ ΕΛΑΣ εὑρέθησαν εἰς τὰς ἕδρας ἐκείνας (δεικνύει τὰς ὑπουργικὰς) ἐπὶ Κυβερνήσεων ΕΡΕ καὶ ἐπὶ Κυβερνήσεως Συναγερμοῦ.

§110Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Τοὺς ἐξέλεξεν ὁ λαὸς ἐκείνους.

§111Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Μὲ τὸ χρῖσμα τοῦ Παπάγου καὶ Καραμανλῆ. Συνεχίζω ὅμως διὰ τὸν Κ. Χάρην, ποὺ κατηγορήθη ὡς Ταξίαρχος τοῦ ΕΛΑΣ καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐκρίθη ἐπὶ Συναγερμοῦ ἀπὸ τὸ Συμβούλιον Νομιμοφροσύνης ὡς καὶ ἐπὶ ΕΡΕ καὶ ἐθεωρήθη νομιμόφρων μεταξὺ πολλῶν ἐκπαιδευτικῶν, ποὺ ἐπεδίωξαν νὰ πάρουν τὴν θέσιν ποὺ ἀνέφερον, ἐπελέγη μὲ τιμητικὴν πρότασιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου ἐπὶ ὑπουργίας τοῦ κ. Γ. Βογιατζῆ. Ἐπελέγη μὲ τὸ αἰτιολογικόν, ὅτι εἶναι ἐκλεκτὸς ἀπὸ τοὺς πολὺ ἐκλεκτοὺς ἐπιστήμονας ποὺ διαθέτομεν καὶ κατὰ τὸ ἦθος κορυφαῖος. Καί, κ. Βογιατζῆ ἔχω φέρει ἐδῶ τὰ διατάγματα ποὺ φέρουν τὴν ὑπογραφήν σας καὶ εἶναι πρὸς τιμήν σας ὅτι, προωθήσατε ἕνα τέτοιο ἐκλεκτὸ ἐκπαιδευτικὸ στέλεχος. Καὶ τὸν εὑρήκαμεν ἡμεῖς, μὲ αὐτὰ τὰ δεδομένα. Καὶ τὰ δεδομένα λέγουν, ὅτι ἔχει περάσει ἀπὸ Ἐπιτροπὰς Νομιμοφροσύνης, ἀπὸ Ἀσφάλειες, ἀπὸ ξεσκόνισμα. Γνωστὸν πῶς ἐγίνετο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας τοῦτο. Καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας εἶχε κριθῆ νομιμόφρων καὶ ἔφθασεν ἐκεῖ ὅπου ἔφθασε.

§112Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Τὸ ἐγνωρίζατε, ὅτι ἦτο Ταξίαρχος τοῦ ΕΛΑΣ;

§113Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Σεῖς, δὲν ἠξεύρατε περὶ τίνος ἐπρόκειτο; Ἠξεύρατε, ἀλλὰ ξεύρομεν καὶ ποῖα εἶναι τὰ κίνητρά σας. Ἐπιχειρεῖτε καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον νὰ καπηλευθῆτε τὴν ἐθνικοφροσύνην. Αὐτὴν τὴν κατηγορίαν σᾶς ἀποδίδω.

§114Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Εἴπατε, ὅτι ὑπεγράφησαν ὑπ’ ἐμοῦ διατάγματα καὶ ἔγιναν προαγωγαὶ τοῦ κ. Χάρη. Αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, ὅπως γνωρίζετε, εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργόν. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅμως, σεῖς ὡς Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐν γνώσει σας ἐπιλέγετε μεταξὺ ὅλων τῶν ἐκπαιδευτικῶν καὶ βάζετε εἰς τὴν κορυφὴν ἕνα Ταξίαρχον τοῦ ΕΛΑΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατηγορία.

§115Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ἀφήσατε τὴν δημαγωγίαν.

§116Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι περίεργον, κ. Πρόεδρε, τὸ φαινόμενον, νὰ τὸν ἔχουν Διευθυντὴν Παιδαγωγικῆς Ἀκαδημίας, νὰ βγάζῃ διδασκάλους καὶ νὰ μὴ δέχωνται ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μέλος τοῦ Παιδαγωγικοῦ Ἰνστιτούτου.

§117Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Συναγερμοῦ, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ΕΡΕ, ὁ ἐκπαιδευτικὸς αὐτὸς κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν καὶ ἀναγνώρισιν, ὡς φωτισμένον ἐκπαιδευτικὸν στέλεχος διωρίσθη, ἐπῆρεν ὑποτροφίας, ἐπῆγεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἔκαμε περίλαμπρες σπουδές, ποὺ τὰς ἀνεγνώρισεν ὁ ἴδιος ὁ κ. Βογιατζῆς καὶ τὸν ἐτοποθέτησε Δ)ντὴν Παιδαγωγικῆς Ἀκαδημίας. Τοῦ ἀνεγνώρισεν ἦθος καὶ ἐπιστημονικὴν κατάρτισιν. Καὶ ἔρχεται σήμερον καὶ λέγει ἄλλα. Ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν εὐθυκρισίαν σας κ. συνάδελφοι, διὰ νὰ ἴδητε κατὰ ποῖον τρόπον μεθοδεύουν τὴν ἀνωμαλίαν, τὴν σύγχυσιν καὶ προσπαθοῦν νὰ ἐπιφέρουν τὴν διαιώνισιν τοῦ διχασμοῦ καὶ τοῦ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ. Εὑρίσκω τὴν εὐκαιρίαν τώρα, νὰ κάμω αὐτὴν τὴν καταγγελίαν, ὄχι μόνον μέσα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτῆς πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, γενικὰ πρὸς κάθε καλόπιστον Ἕλληνα, εἰς οἱανδήποτε παράταξιν καὶ ἂν εὑρίσκεται, διὰ νὰ ἴδητε, μὲ ποίας ἀπαραδέκτους καὶ ἀήθεις μεθόδους προσπαθοῦν νὰ δημιουργήσουν ἀνωμαλίαν, νὰ νοθεύσουν τὴν δημοκρατικὴν ζωὴν καὶ νὰ προκαλέσουν ἀναταραχήν. Καὶ βλέπω μὲ θλῖψιν καὶ κατάπληξιν, ἕνα παλαιότατον στέλεχος τῆς Βουλῆς νὰ ὑψώνῃ τὸν τόνον τῆς φωνῆς του καὶ νὰ κάμνῃ τὴν ἐπίκρισιν, ὅτι ἡμεῖς τὸν Ταξίαρχον τοῦ ΕΛΑΣ τὸν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ Παιδαγωγικὸν Ἰνστιτοῦτον. Τὸν ἐτοποθετήσαμεν εἰς τὸ Παιδαγωγικὸν Ἰνστιτοῦτον, ἔχοντες δεδομένα, ὅτι τὸ ἦθος του, ἡ ἀξία του ἡ ἐπιστημονική, αἱ σπουδαί του ἀνεγνωρίσθησαν ἀπὸ ὅλους, πρὸ παντὸς ἀπὸ τὴν παράταξιν ἐκείνην, ἀπὸ τὸν Συναγερμὸν καὶ τὴν ΕΡΕ. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ 1965, εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς ἐλευθερίας εἰς τὸν τόπον αὐτόν, διὰ νὰ ἀκοῦμε αὐτὰ τὰ ἐξοργιστικὰ ποὺ καὶ τὴν ἀλήθειαν παραχαράττουν καὶ τὴν ἐθνοκαπηλείαν προάγουν; Σᾶς παραδίδω, κύριοι, εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἐξαγάγῃ τὰ συμπεράσματά του. Αὐτὸ τὸ περιστατικὸν ἀποδεικνύει τὴν νοοτροπίαν καὶ τὴν σκέψιν σας. Ἀλλὰ τὴν ἀπάντησιν τὴν παίρνετε ἀπὸ τὴν συντριπτικὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶναι λυτρωμένος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σήμερα ἀπὸ αὐτὲς τὶς ψυχώσεις. Ἄλλοτε εἶχαν πέρασιν, τώρα ὄχι. Τώρα τὸ Ἔθνος βαδίζει εἰς τὴν πρόοδον καὶ τὴν Δημοκρατίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν σᾶς δίδουν τὰ γεγονότα.

§118Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν...

§119Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἐκεῖ ἐπιτρέπετε τὰς διακοπάς, κ. Πρόεδρε;

§120Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἔχομεν ὑπερβῆ τὰ ὅρια τῆς εὐπρεπείας, διότι ἔχουν γίνει 50 διακοπαὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἀπὸ ἐκεῖ...

§121Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Διότι ἀποτείνεται σὲ μένα.

§122Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Πολὺ κακῶς κάμει καὶ ἀποτείνεται σὲ σᾶς. Ἤθελον, λοιπόν, κ. Ὑπουργέ, νὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐπιλογὴν τοῦ κ. Χάρη, τὸν ὁποῖον οὔτε γνωρίζω, καὶ διότι ὑπῆρξεν ἕνας ἀγωνιστὴς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως. Ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω, ὅτι, εἰς τὸν ΕΛΑΣ μὲ τὸν ὁποῖον ἐγὼ δὲν εἶχον καμμίαν σχέσιν, διότι ἀλλοῦ ἠγωνιζόμην ἐγώ, παράλληλα πρὸς τὸ ΕΑΜ καὶ τὸν ΕΛΑΣ, ὑπηρέτησαν 1.233 ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, καὶ ὅταν μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἔγινεν ἡ ἀποχώρησις ἡ κομματική, ἔμειναν 72 ἀξιωματικοὶ ἐκ τῶν 1.233. Ἠκολούθησαν τὸ Αʹ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἦτο μέσα εἰς τὸ ΕΛΑΣ. Συνεπῶς, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ κἄποιος σεβασμός. Ἐκτὸς τούτου, ὑπάρχει καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐτονίσατε, ὅτι Ταξίαρχοι καὶ Μέραρχοι τοῦ ΕΛΑΣ ὄχι μόνον κατέλαβον ὑπουργικὰ ἀξιώματα κατὰ τὴν ἐποχὴν ποὺ διοικοῦσεν ἡ ΕΡΕ, ἀλλὰ ἀνέλαβον καὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου. Συνεπῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀποτελῇ τίτλον, δι’ ἐκεῖνον ποὺ ἐπολέμησεν ἐναντίον τῶν Γερμανῶν καὶ τῶν Φασιστῶν.

§123Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ἂς ἐπανέλθωμεν ὅμως, εἰς τὴν ἤρεμον συζήτησιν. Καὶ διὰ νὰ τελειώνω, διότι πραγματικὰ σᾶς ἐταλαιπώρησα, πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἡ μεταρρύθμισις γίνεται κατὰ τρόπον βαθμιαῖον καὶ μὲ πολλὴν μεθόδευσιν. Ἐφέτος εἶναι τὸ πρῶτον ἔτος τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως. Καὶ τὸ νέον πρόγραμμα ἐφηρμόσθη μόνον εἰς μίαν τάξιν, εἰς τὴν Αʹ τάξιν τοῦ Γυμνασίου. Κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νέον πρόγραμμα εἰς δύο τάξεις τοῦ Γυμνασίου καὶ εἰς μίαν τοῦ Λυκείου καὶ τὸ ἑπόμενον εἰς 3 τάξεις τοῦ Γυμνασίου καὶ 2 τοῦ Λυκείου. Καὶ θὰ ὁλοκληρωθῇ τὸ πρόγραμμα μὲ τὴν ἔναρξιν τοῦ σχολικοῦ ἔτους 1967–68. Ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ μέχρι τοῦδε συστήματος, ὄχι τοῦ νέου, γνωρίζετε ὅλοι σας. Διότι ὅλοι σας θὰ ἔχετε φρίξει ἀπὸ ὅσα ἔχετε διαβάσει διὰ τὰ γραπτὰ τῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων. Ἦτο ἄραγε, ἕνα πρόγραμμα, μὲ τὸ ὁποῖον ἐπήγαινε καλὰ ὁ τόπος καὶ ἡ μαθητιῶσα νεολαία; Καὶ ἦτο ἀποδοτικὸν καὶ σύμφωνον μὲ τὴν σύγχρονον ἀντίληψιν; Κάθε ἄλλο. Καὶ ἔχετε ὅλοι σας διαβάσει διὰ τὰ μαργαριτάρια ποὺ ἐνεφάνιζον οἱ ἀπόφοιτοι τοῦ Γυμνασίου εἰς τὰς γραπτὰς ἐξετάσεις των. Καὶ δὲν λέγω, ὑπῆρχον καὶ ἐξαιρέσεις καὶ ἀλλοίμονον, ἐὰν δὲν ὑπῆρχον. Ἀλλὰ ἐπήγαιναν 3.000 νὰ διαγωνισθοῦν εἰς τὰς εἰσαγωγικὰς ἐξετάσεις τοῦ Πανεπιστημίου, τοῦ Πολυτεχνείου καὶ τῶν Ἀνωτάτων Σχολῶν καὶ ἦτο ζήτημα, ἐὰν τὸ 1)20 κατώρθωνε μὲ στοιχειώδη εἱρμὸν νὰ διατυπώσῃ τὰ διανοήματά του. Καὶ ἔχουν ἀπασχοληθῆ καὶ Παιδαγωγοὶ καὶ ἄνθρωποι τῆς δημοσίας ζωῆς καὶ ἔχουν γραφῆ τόσα ἐπὶ τοῦ θέματος, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ καμμία ἀμφιβολία διὰ τοῦ λόγου τὸ ἀσφαλές. Διότι, πράγματι, ἐὰν σκεφθῇ κανείς, ὅτι ἔπειτα ἀπὸ μίαν φοίτησιν 6ετῆ εἰς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον καὶ 6ετῆ εἰς τὸ Γυμνάσιον, παρουσιάζεται αὐτὴ ἡ πνευματικὴ ἀναρχία, αὐτὸ τὸ φοβερὸν ἀποτέλεσμα ποὺ δίδουν αἱ εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις, τότε ἀμέσως κατανοεῖ ποία βαθεῖα ἐκ τῶν πραγμάτων ἀδήριτος ἀνάγκη ὑπηγόρευσε τὴν ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν. Καὶ θὰ γίνῃ κάποτε καὶ κἄποια ἄλλη συζήτησις ἐδῶ, εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Καὶ θὰ ἀναγκασθῶμεν τότε νὰ σᾶς προσκομίσωμεν τοὺς τόμους τῶν γραπτῶν, διὰ νὰ ἴδητε μὲ τὰ συστήματα διὰ τὰ ὁποῖα κόπτεσθε καὶ μὲ τὴν δῆθεν προστασίαν τῆς ἀρχαίας γλώσσης, ποῖα ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα διὰ τὴν μαθητιῶσαν νεολαίαν.

§124Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Προβλέψεις κάμετε.

§125Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ὄχι, κ. συνάδελφε, διαπιστώσεις. Καὶ αἱ διαπιστώσεις εἶναι, ὅτι εἶχε σαπίσει τὸ καθεστὼς ἐκεῖνο, ὅτι δὲν ἀπέδιδε τίποτε, ὅτι ἔβγαιναν τὰ παιδιὰ ἀγράμματα καὶ ξύλα ἀπελέκητα κατὰ σημαντικώτατον ποσοστόν. Καὶ ἦτο ἡ ὥρα νὰ ἀνακαινισθῇ τὸ πρόγραμμα τῆς Παιδείας. Καὶ εἶναι γεγονὸς ἱστορικῆς σημασίας διὰ τὸ Ἔθνος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Γεωργίου Παπανδρέου ἐπετέλεσεν εἰς τὸ ἀκέραιον αὐτὸ τὸ χρέος, τὸ ὀφειλόμενον χρέος καὶ ἐδημιούργησε πραγματικὰ μίαν νέαν ἐποχήν. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ τελειώσω, κύριοι συνάδελφοι, χωρὶς νὰ δώσω ἀπάντησιν καὶ εἰς μίαν ἄλλην ἐπίθεσιν. Τὴν ἐπίθεσιν ποὺ ὑπέστη καὶ ὑφίσταται εἷς πνευματικὸς ἡγέτης, εἷς ἄνθρωπος ποὺ φωτίζει τὰ Ἑλληνικὰ γράμματα, εἷς ἄνθρωπος ποὺ ἔχει τιμήσει τὸν τόπον καὶ γνωρίζω αὐτὴν τὴν ὥραν, ὅτι προσκρούω εἰς τὴν ἐγνωσμένην μετριοφροσύνην του ποὺ θὰ ἀναφερθῶ εἰς αὐτόν. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀφήσω ἀναπάντητον αὐτὴν τὴν ἀήθη, τὴν χυδαίαν ἐπίθεσιν ποὺ γίνεται ἐναντίον μιᾶς πνευματικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς κορυφῆς τοῦ τόπου μας. Παρασύρονται οἱ ἀφελεῖς, οἱ ἀνίδεοι καὶ οἱ φανατισμένοι καὶ βάλλουν ἐναντίον τοῦ Εὐαγγέλου Παπανούτσου. Ἀλλ’ ὁ σημερινὸς Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας θητεύει εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν 45 χρόνια. Καὶ ἀνῆλθε σκαλοπάτι πρὸς σκαλοπάτι ὅλες τὶς βαθμίδες τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἱεραρχίας ἀπὸ τοῦ Καθηγητοῦ τοῦ Γυμνασίου καὶ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Παιδαγωγικῆς Ἀκαδημίας, ἕως τὴν θέσιν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Παιδείας. Καὶ εἶναι ὁ Εὐάγγελος Παπανοῦτσος, ὁ γλαφυρὸς καὶ βαθυστόχαστος συγγραφεὺς μακρᾶς σειρᾶς ἐπιστημονικῶν βιβλίων, φιλοσοφικῶν, παιδαγωγικῶν, φιλολογικῶν, τὰ ὁποῖα ἔγιναν γνωστὰ καὶ ἐξετιμήθησαν ὄχι μόνον ἐδῶ ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς διεθνεῖς ἐπιστημονικοὺς κύκλους. Πρὸ ὀλίγων ἀκόμη ἑβδομάδων αἱ Ἀγγλικαὶ ἐφημερίδες ἀνέγραψαν τὴν εἴδησιν, ὅτι ἓν ἀπὸ τὰ ἀρχαιότερα καὶ ἐκλεκτότερα Πανεπιστήμια τῆς Μεγ. Βρεταννίας τὸν ἀνεκήρυξε διδάκτορα, τιμῆς ἕνεκεν, μαζὶ μὲ τέσσαρας ἄλλους ἐπιστήμονας διεθνοῦς φήμης. Ὁ ἄνθρωπος αὐτός, λοιπόν, ποὺ ἔχει στρατευθῆ διὰ τὴν ἐκπαιδευτικὴν ἀναγέννησιν τοῦ τόπου, βάλλεται κατὰ τρόπον χαμερπῆ καὶ χυδαῖον. Καὶ βάλλουν ἐναντίον του ἄνθρωποι ἀμαθεῖς, καὶ ἀστοιχείωτοι, ἀνίδεοι καὶ ἀπὸ τὰ κοινωνικὰ προβλήματα καὶ ἀπὸ τὰ ἐκπαιδευτικὰ θέματα. Καὶ ἀπευθυνόμενοι πρὸς ἔνστικτα ταπεινὰ τοῦ ὄχλου, νομίζουν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παρασύρουν τὸν πανέξυπνον Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς σταυροφορίαν κατὰ τῶν ἀναγεννητῶν του. Πλανῶνται ὅμως. Διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δύναται νὰ ξεχωρίζῃ τὸ ψέμα ἀπὸ τὴν ἀλήθειαν, ὅπως ξεχωρίζει τὴν ἦρα ἀπὸ τὸ στάρι. Καὶ δύναται νὰ κρίνῃ ποῦ βρίσκεται ἡ προσπάθεια τῆς ἀναγεννήσεως καὶ ποῦ ἡ κατασυκοφάντησις. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ τελειώνω. Τὴν πενιχρὰν αὐτὴν ἀντίκρουσιν, τὴν ὁποίαν κάμω ἐναντίον τῶν ἰσχυρισμῶν ποὺ κατὰ τοιοῦτον τρόπον προεβλήθησαν ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας, τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας κ. Βογιατζῆν, αὐτὴν τὴν ἀντίκρουσιν τὴν ἀπευθύνω πρὸς τὴν καλὴν πίστιν ὅλων σας, πρὸς τὴν καλὴν πίστιν ὅλων γενικῶς τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνουν ποῦ βρίσκεται τὸ δίκαιον καὶ ποῦ τὸ ἄδικον, ποῦ τὸ ψεῦδος καὶ ποῦ ἡ ἀλήθεια. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν ὥραν, μὲ κἄθε εἰλικρίνειαν ἐπιθυμῶ καὶ μίαν ἄλλην ἐξήγησιν. Ἡ διαφωνία μας, κύριοι συνάδελφοι, τῆς ΕΡΕ, δὲν βρίσκεται εἰς τὰς ὀργανωτικὰς λεπτομερείας καὶ εἰς τὴν ἔξαρσιν τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ μαθήματος, εἰς τὸ πρόγραμμα τῶν σπουδῶν. Ἔγκειται εἰς κἄτι βαθύτερον καὶ οὐσιαστικώτερον, εἰς τὸ μορφωτικόν μας ἰδανικόν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡμεῖς ἀποβλέπομεν, διὰ τῆς παροχῆς τοῦ ἀγαθοῦ τῆς Παιδείας εἰς ὁλόκληρον τὴν μᾶζαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀποβλέπομεν νὰ ὑψώσωμεν τὴν στάθμην τοῦ πνευματικοῦ πολιτισμοῦ καὶ τὸν δείκτην τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τοῦ Ἔθνους, ἀδιακρίτως τάξεων καὶ γεωγραφικῶν διαμερισμάτων καὶ νὰ δημιουργήσωμεν τὸν ἐλεύθερον, τὸν ὑπερήφανον, καὶ φωτισμένον πολίτην τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας. Σεῖς, φαίνεται ὅτι ἔχετε ἄλλο ἰδανικόν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ποὺ ἀνέδειξε μὲ τὴν ἐλευθέραν βούλησίν του τὴν δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν τοῦ Γεωργίου Παπανδρέου, ἐξακολουθεῖ νὰ μᾶς περιβάλλῃ μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην του. Καὶ περιβάλλει μὲ τὴν ἀγάπην του καὶ ἐμπιστοσύνην του καὶ τὸ νομοθέτημα διὰ τὴν ἐκπαιδευτικὴν ἀναγέννησιν, διὰ τὴν ἀνόρθωσιν τῆς Παιδείας, τὴν ὁποίαν θεμελιώνομεν, προασπίζομεν καὶ προάγομεν διὰ τοῦ νομοθετήματός μας τούτου ποὺ ἔχει ἐπιβληθῆ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ ἔθνους, εἰς τὴν συνείδησιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς πεῖσμα τῶν ἀντιδραστικῶν καὶ ἀρνητικῶν στοιχείων τῆς χώρας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§127Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο μόνον λόγια. Σήμερον ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον μας ἕνα μέγα ἐθνικὸν θέμα. Τὸ γεγονὸς τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἐκθέσεως τοῦ μεσολαβητοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν..... (θόρυβος ἐκ τῆς ΕΡΕ. Φωναί, εἶναι ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τοῦτο;). Θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸ Προεδρεῖον — καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις ἐξ οὐδενὸς σημείου τῆς αἰθούσης — νὰ ζητήσῃ, ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τὴν ἔκθεσιν τοῦ μεσολαβητοῦ καί, ἐν ἀντιγράφῳ, νὰ τὴν διανείμῃ εἰς ὅλους μας, εἰς ἕνα ἕκαστον ἐξ ἡμῶν τῶν βουλευτῶν, διὰ νὰ λάβωμεν γνῶσιν τοῦ περιεχομένου αὐτῆς.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ἀποσκίτης, ὡς εἰδικὸς ἀγορητής, τῆς ΕΡΕ, ἔχει τὸν λόγον.

§129Γ. ΠΑΝΑΓΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει καὶ ἀντίλογος. Μέχρι στιγμῆς ὡμίλησαν μόνον ἐκ τῆς ΕΡΕ. Εἶμαι εἰδικὸς ἀγορητὴς τῆς ΕΔΑ καὶ νομίζω, ὅτι ἀδικεῖτε τὴν παράταξίν μας, ὅταν ὁμιλοῦν μόνον ἀπὸ μέρους τῆς ΕΡΕ.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πανάγο, ὁ κ. Ἀποσκίτης, εἶναι εἰδικὸς ἀγορητὴς τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως.

§131Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὁ κ. Ἀποσκίτης, θὰ ὁμιλήσῃ. Εἶναι ἐπὶ τοῦ βήματος.

§132Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). (Ἀπὸ τῆς θέσεώς του). Καταθέτω ὡρισμένα στοιχεῖα.

§133Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Τὴν διάλεξιν τοῦ κ. Παπανούτσου καταθέτετε. Ἐγὼ δέ, δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν ὁμιλίαν σας, διότι ἀνεγνώσατε μίαν δημοσιογραφικήν, μάλιστα, διάλεξιν τοῦ ἐμπνευστοῦ τῆς μεταρρυθμίσεως ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ.

§134Ε. ΒΑΝΤΑΛΗΣ. Αὐτὸ ποὺ λέτε εἶναι ἀνευλαβές.

§135Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Καθ’ ἕνας ἔχει δώσει ἐξετάσεις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, καὶ ἔχει πάρει τὸν βαθμόν του.

§136Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ἔχετε καιρὸν νὰ ἐξοργισθῆτε, κ. Ὑπουργέ, διότι θὰ ἀκούσετε βαρυτέρους χαρακτηρισμούς.

§137Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Σᾶς ἐπαναλαμβάνω: Καθ’ ἕνας ἔχει δώσει ἐξετάσεις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ καθ’ ἕνας ἔχει πάρει τὸν βαθμόν του, κ. συνάδελφε.

§138Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησε τὸ μεταρρυθμιστικὸν Δ)γμα 4379 ἔχον τόσον ἀπασχολήσει τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ αἱ ἑκατέρωθεν ἀπόψεις ἔλαβον τοιαύτην ἔκτασιν καὶ ὀξύτητα, ὥστε θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπεκταθῶ εἰς λεπτομερείας. Θὰ περιορισθῶ κατὰ συνέπειαν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν μάλιστα τοῦ νομοθετικοῦ τούτου Δ)τος, κατέστησαν πλέον ἔκδηλα καὶ ἡ ἐπιβλαβὴς ἐπίδρασίς των εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν μας πραγμάτων ἐξαιρετικῶς αἰσθητή. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἐθνικὴ Παιδεία εἶχεν ἀνάγκην μιᾶς στοργικῆς μερίμνης καὶ βελτιώσεως πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ᾐσθάνοντο πάντες, μάλιστα καὶ ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις, τῆς ΕΡΕ, ἡ ὁποία μὲ σοβαρότητα καὶ μὲ βῆμα σημειωτὸν ἤρχισεν ἤδη ἀπὸ τοῦ 1959 τὸ μεταρρυθμιστικὸν ἔργον τῆς Παιδείας καὶ μετὰ μακρὰν προπαρασκευήν, μὲ βήματα καὶ μὲ πραγματικὸν δέος ἐπροχώρησεν εἰς τὸ θέμα τῆς μεταρρυθμίσεως. Εἰς κανένα μέρος τοῦ κόσμου, καὶ τοῦ Δυτικοῦ πολιτισμοῦ ἰδιαιτέρως, παρατηρεῖται ἀπότομος μεταβολὴ τῶν ἐκπαιδευτικῶν πραγμάτων. Καὶ θὰ ἀναφέρω, κύριοι συνάδελφοι, ἕνα παράδειγμα: Στὴν Γαλλίαν, ὅπου ἀπὸ τοῦ 1947 ἐμελετήθησαν καὶ κατηρτίσθησαν μεταρρυθμιστικὰ σχέδια πολλά, ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει Συνεδρίων, Ἐπιτροπῶν ἐξ εἰδικῶν ἐκπαιδευτικῶν ἱδρυμάτων, διὰ νὰ διατυπωθοῦν τελικῶς ὡς νομοθετήματα τὸ 1959 καὶ νὰ δημοσιευθοῦν εἰς τὰς 6. 4.1959, ὡς νομοθετήματα μὲ προοπτικὴν νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογή των τὸ πρῶτον βαθμιαίως ἀπὸ τοῦ σχολικοῦ ἔτους 1961. Αὐτὸ ἔγινεν εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ γίνεται εἰς ὅλας τὰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας. Κύριοι βουλευταί, ἡ Παιδεία εἶναι ὁ κατ’ ἐξοχὴν εὐπαθὴς ὀργανισμός, εἶναι ἡ πρακτικὴ λειτουργία ἡ τόσον εὐαίσθητος ποὺ δὲν ἀνέχεται οὔτε ὑποφέρει ἀποτόμους μεταλλαγάς. Πάντοτε εἰς τὰ θέματα τῆς Παιδείας προηγοῦνται μελέται, ἀλλεπάλληλα Συνέδρια εἰδικῶν παιδαγωγῶν καὶ ἀνωτάτων ἐκπαιδευτικῶν ἱδρυμάτων, διὰ νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία πρὸς διατύπωσιν ὅλων τῶν ἀπόψεων, καὶ πρὸς ἐξέτασιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν προβλημάτων ἀπὸ πάσης πλευρᾶς εἰς τρόπον ὥστε ἀφοῦ ἀποκρυσταλλωθοῦν τὰ συμπεράσματα νὰ διατυπωθοῦν εἰς νομοθετήματα τῶν ὁποίων ἡ ἐφαρμογὴ ἀρχίζει μετὰ μεγίστης προσοχῆς καὶ δέους πραγματικοῦ. Αὐτὸ δὲ συμβαίνει εἰς ὅλας τὰς χώρας τοῦ κόσμου αἱ ὁποῖαι ἐπιδιώκουν τὴν πρόοδον, ἀλλὰ προσπαθοῦν νὰ μὴ ἀποκοποῦν ἀπὸ τὸ ἀσφαλὲς καὶ μόνιμον ἔδαφος τῆς παραδόσεως. Ἡ ἀπότομος ἀλλαγὴ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ἡ ἀποκοπὴ ἀπὸ τὴν παράδοσιν παρατηρεῖται, κύριοι βουλευταί, εἰς λαοὺς ὁλοκληρωτικῶν συνήθως καθεστώτων, εἰς τὰς περιπτώσεις ὅμως ταύτας πρόκειται περὶ «ἐπαναστάσεως» καὶ μεταβολῆς κοσμοθεωρίας, περὶ ριζικῆς δηλ. ἀλλαγῆς τοῦ τρόπου ζωῆς καὶ τοῦ νοήματος τῆς ἱστορίας. Εἶναι δὲ παράδοξον, ὅτι αἱ ἔννοιαι «ἐπανάστασις» καὶ «ριζικὴ–ὁλοκληρωτικὴ ἀλλαγὴ» ἐχρησιμοποιήθησαν ὑπὸ τῶν μεταρρυθμιστῶν κατὰ κόρον καὶ εἰς τὴν ἐφαρμοζομένην ἤδη ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν εἰς τὴν χώραν μας. Ἡ ραγδαία αὐτὴ ἐπιβολὴ τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἡ χρῆσις τῶν αὐτῶν ὅρων μὲ τὰς χώρας τοῦ παραπετάσματος εἶναι ἄραγε τυχαία ἢ κρύπτει βαθύτερόν τι νόημα, ἐντεταγμένον εἰς τὴν γενικὴν ἀριστερὰν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὴν διὰ τῆς Παιδείας προσαρμογὴν εἰς μίαν νέαν ἀντίληψιν περὶ κόσμου καὶ ζωῆς; Τὸ γεγονὸς πάντως ὅτι ἡ «ἐπανάστασις εἰς τὴν Παιδείαν» καὶ ἡ ριζικὴ ἀνατροπή, εἰς τὴν ὁποίαν ἀδίστακτος καὶ μὲ ταχὺ βῆμα προχωρεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἐπιδοκιμάζεται μὲ ἐνθουσιασμὸν ἀπὸ τὴν ἄκραν ἀριστεράν, ἐμβάλλει εἰς πολλὰς ὑποψίας. Ἐξ ἄλλου, καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐπιβολῆς τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἀνατροπῆς ἔχει πολλὰς ὁμοιότητας μὲ τὰ συμβαίνοντα εἰς τὰς κομμουνιστικὰς χώρας. Ἡ ΕΡΕ θεωροῦσα τὸ θέμα τῆς Ἑλληνικῆς Παιδείας ὡς ὑψίστην ἐθνικὴν ὑπόθεσιν, ἐπέδειξεν ὑπερβολικὴν εὐθιξίαν κατὰ τὸ στάδιον τῆς μελέτης τῶν ἐκπαιδευτικῶν μας πραγμάτων καὶ ἐπεδίωξε τὴν ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ἐθνικοῦ θέματος συνεννόησιν μὲ ὅλας τὰς παρατάξεις.

§139Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Χαίρω πολὺ ποὺ τὸ ἀκούω ἀπὸ σᾶς. Ἐπελέγη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν σας ὁ κ. Παπανοῦτσος, τὴν Κυβέρνησιν τῆς ΕΡΕ, καὶ μετεῖχεν εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς ποὺ ἐπεξειργάζοντο τὰ ἐκπαιδευτικὰ προβλήματα. Καὶ ἦτο ὁ κύριος εἰσηγητής.

§140Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ ξεχνᾶτε, ὅτι ἔγιναν μὲ ἐπιμονὴν τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου.

§141Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική μας, ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ ἔκαμεν Ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχε καὶ ὁ κ. Παπανοῦτσος.

§142ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ὁ κ. Νόβας.

§143Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ μετὰ μακρὰν καὶ κοπιώδη ἐργασίαν κατέληξεν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθησαν.

§144Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, τὸν λέγετε ἄθεον τὸν κύριον Παπανοῦτσον. Ἀθέους ἐπελέξατε διὰ τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ὁποίαν κατηρτίσατε; Δὲν δύναμαι νὰ παρακολουθήσω τὴν σημασίαν τῶν συλλογισμῶν σας.

§145Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Μὴ βιάζεσθε, κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἀκούσετε καὶ ἄλλα. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μαυρίδης). Κατήρτισεν Ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν τῆς Παιδείας, εἰς τὴν ὁποίαν συμμετεῖχε καὶ ὁ σημερινὸς ἐμπνευστὴς τῆς μεταρρυθμίσεως κ. Παπανοῦτσος, καὶ τὰ πορίσματα τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης ἐδημοσιεύθησαν πρὸς μελέτην καὶ βελτίωσιν. Κατήρτισε κατόπιν Διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν Παιδείας, τῆς ὁποίας μάλιστα τὴν προεδρίαν ἀνέθεσεν εἰς τὸν τότε Ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ σημερινὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἐφοβεῖτο, κύριοι βουλευταί, ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις τὸ φῶς, ἀντιθέτως ἐπεζήτει τὸν διάλογον καὶ ἐπροχώρει χωρὶς θόρυβον καὶ ἐντυπωσιακὰς ἐνεργείας εἰς τὴν βαθμιαίαν ἐφαρμογὴν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ της προγράμματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἤθελε κομματικόν, μονόπλευρον καὶ ἀνατρεπτικόν, ἀλλὰ πανελλήνιον, ἐθνικὸν καὶ εὐάρμοστον εἰς τὸν ἐθνικὸν χαρακτῆρα τῆς Παιδείας καὶ τὰς παρούσας συνθήκας τῆς ζωῆς. Καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ προγράμματος τούτου ἤρχισε μὲ τὴν τεχνικὴν ἐκπαίδευσιν, ἡ ὁποία ἦτο σχεδὸν ἀνύπαρκτος, διασκορπισμένη εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα καὶ παραδεδομένη κυρίως εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Ἀντιθέτως ἡ γενικὴ Παιδεία ἔχει εἰς τὸν τόπον μας μίαν μακρὰν παράδοσιν, πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς ὁποίας θὰ ἔπρεπε νὰ προχωρήσωμεν μὲ στοργικὴν βελτίωσιν καὶ συμπλήρωσιν τῶν ἐλλείψεων, ὑπὸ τὸ βάρος τῶν ὁποίων εἶναι ἀληθές, ὅτι αὕτη δὲν ἀπέδιδε καρπούς. Ἄλλον ὅμως δρόμον ἠκολούθησεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὁμοιάζοντα, ὡς εἶπον, ἐν πολλοῖς μὲ τὰς ἐκπαιδευτικὰς ἀνατροπάς, ποὺ παρατηροῦνται εἰς τὰ ὁλοκληρωτικὰ Κράτη. Ἡ ἐκπαιδευτική της πολιτική, ἀντὶ ν’ ἀρχίσῃ μὲ τὴν τεχνικὴν ἐκπαίδευσιν, ἥτις ἀποτελεῖ ἐπείγουσαν ἀνάγκην, μετὰ τὴν σύνδεσίν μας ἰδίως μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ἐστράφη μὲ καταστροφικὴν μανίαν ἐναντίον τῆς γενικῆς Παιδείας, ἡ ὁποία εἶχεν ἀνάγκην ἁπλῆς βελτιώσεως. Ἀνέθεσε δὲ τὸ μεταρρυθμιστικὸν ἔργον τῆς ἐθνικῆς Παιδείας εἰς ἕνα διαβεβλημένον ἐθνικῶς καὶ θρησκευτικῶς πρόσωπον, εἰς τὸν Γενικὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, τὸν ὁποῖον εἶχεν ἐκδιώξει ἀπὸ τὴν θέσιν αὐτὴν τὸ 1951 ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἀντεθνικήν του δρᾶσιν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Κατοχῆς.

§146Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν τοιούτους χαρακτηρισμοὺς διὰ τοὺς πνευματικοὺς ἡγέτας τοῦ τόπου.

§147Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω τὸν χαρακτηρισμὸν καὶ νὰ ἔχετε τὴν ὑπομονήν, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἀκούσετε καὶ ἄλλα. Εἶπον, ὅτι ἀνέθεσεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε. Κ. τὸ ἔργον αὐτὸ εἰς ἕνα πρόσωπον ἐθνικῶς διαβεβλημένον...

§148Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀπαράδεκτος ὁ χαρακτηρισμὸς «τὸ ἐθνικῶς διαβεβλημένον», τὸν ὁποῖον ἐξεστόμισεν ὁ κ. ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφος.

§149Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐν ἔτει 1951, ἐξεδίωξε τὸν κ. Παπανοῦτσον, διὰ τήν, κατὰ τὴν κατοχήν, ἀντεθνικήν του δρᾶσιν.

§150Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ψεῦδος αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε.

§151Α. ΧΑΣΑΠΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος κ. συνάδελφος, διότι εἶναι βαρύταται αἱ φράσεις τὰς ὁποίας ἐξεστόμισεν.

§152Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ἐξεδίωξεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, κ. Παπανδρέου, τὸν κ. Παπανοῦτσον, διὰ τὴν ἀντεθνικήν του δρᾶσιν κατὰ τὴν κατοχήν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ε. Κ.).

§153Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, μὲ ἠρεμίαν νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις. Νομίζω, ὅτι ἀρκεῖ ἡ διαμαρτυρία μας, ὅτι ὄχι μόνον ἀντεθνικὴν δρᾶσιν δὲν εἶχεν ὁ κ. Παπανοῦτσος, ἀλλὰ ἐθνικὴν καὶ τίτλους τιμῆς καὶ δόξης ἔχει καὶ ἀποτελεῖ ὁ πνευματικὸς αὐτὸς ἄνθρωπος τὸ μέγιστον πνευματικὸν κεφάλαιον διὰ τὴν χώραν μας.

§154Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Περὶ τοῦ δικτάτορος τούτου τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, ἐλέχθη, κ. συνάδελφοι, εἰς μελοδραματικὸν μάλιστα τόνον, εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπηρέτησεν ἐπὶ 40 ἔτη τὴν Παιδείαν καὶ οὐδέποτε τοῦ ἐχαμογέλασε. «Ἦτο ἕνας Θεὸς (ἡ Παιδεία) μέσα εἰς μίαν ἔρημον καὶ ἤμουν ὁ ἀσκητής της. Περίμενα νὰ μοῦ χαμογελάσῃ καὶ οὐδέποτε ἡ παιδεία μοῦ χαμογέλασε». Μήπως ἡ συμπλεγματικὴ αὐτὴ πικρία τοῦ ἀνθρώπου ἐκδηλοῦται σήμερον ὡς ἐκδικητικὸν πάθος ἐναντίον τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας, ἡ ὁποία δὲν χαρίζει μειδιάματα εἰς τοὺς ὑπούλους ἐχθρούς της; Οἱ πραγματικοὶ παιδαγωγοί, κ. βουλευταί, δὲν περιμένουν μειδιάματα, ἀλλὰ ἀναλίσκονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μιᾶς μεγάλης ἐθνικῆς ὑποθέσεως, μὲ μόνην τὴν ἱκανοποίησιν, ὅτι προσφέρουν τὰς δυνάμεις των καὶ ἑαυτοὺς διὰ τὴν μόρφωσιν τῆς νέας γενεᾶς, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει μὲ τὸν κ. Παπανοῦτσον, ὅστις θορυβωδῶς καὶ μὲ ἀνοίκειον εἰς σεμνὸν ἐπιστήμονα ὕφος καὶ μὲ δημοσιογραφικὸν ἀλλαλαγμὸν προβάλλει ἑαυτὸν ὡς τὸν μόνον καὶ ἀναντικατάστατον παιδαγωγὸν καὶ ἠθικολόγον καὶ αἰσθητικὸν καὶ φιλόσοφον.

§155Α. ΧΑΣΑΠΙΔΗΣ. Ἔτσι μεταφράζετε στοχασμοὺς πικρίας διὰ τὴν μὴν ἀναγέννησιν τῆς Παιδείας, τὴν ὁποίαν ἐπιζητοῦν πάντοτε διακαῶς;

§156Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ὁ κ. Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας ἐμφανίζει τὰ πάντα ὡς ἰδικά του ἔργα. Ὅτι εἶναι ὁ μόνος ἀλάθητος καὶ φιλόσοφος, ἠθικολόγος, παιδαγωγὸς καὶ ψυχολόγος. Εἰς οὐδένα ἄλλον ἀναγνωρίζει ἱκανότητας, οἵας εἰς τὸν ἑαυτόν του.

§157Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις εἶναι ἔργον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§158Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Δὲν ἔχω τίποτε μὲ τὸν ἄνθρωπον, οὔτε τὸν γνωρίζω προσωπικῶς, καίτοι ἐπαινετικῶς ἐξεφράσθη ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ «Βήματος» δι’ ὡρισμένας μου σκέψεις, ἐπὶ τῆς εἰσηγήσεώς μου τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ νομοσχεδίου τοῦ 1959. Ἀλλὰ ἔτυχε νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὴν περιφέρειάν μου ὡς Διευθυντὴς τῆς Παιδαγωγικῆς Ἀκαδημίας Τριπόλεως καὶ μοῦ εἶναι γνωστὴ ἡ δρᾶσις του ὡς στρατολόγου τοῦ Ε.Α.Μ., ὅστις «μεγάλως ἐπέδρασεν εἰς τὸν παρασυρμὸν πρὸς τὸν κομμουνισμὸν ἀρκετῶν σπουδαστῶν τῆς Παιδαγωγικῆς Ἀκαδημίας Τριπόλεως καὶ ἄλλων ἀτόμων», ὡς ἀναφέρεται ἐπισήμως καὶ ἀπὸ ὑπευθύνους ἀρχὰς εἰς τὸ φάκελλόν του.

§159ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Ε.Κ.). Τῆς Ἀσφαλείας εἶναι αὐτά;

§160Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Βεβαίως.

§161ΕΤΕΡΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Ε.Κ.). Ποῖος τὰ γράφει αὐτά; Ἡ Ἀσφάλεια τοῦ Περικλῆ;

§162Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ἡ Ἀσφάλεια τὰ γράφει καὶ αὐτὸ εὑρῆκεν ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ 1951, ὅταν ἐπῆγεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ τὸν ἀπεμάκρυνε, βάσει αὐτῶν τῶν στοιχείων καὶ γνωμοδοτήσεως τοῦ ἁρμοδίου...

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, συζητοῦμεν τὴν πρότασιν ἀκυρώσεως. Εἶσθε ἐκτὸς θέματος καὶ παρακαλῶ νὰ ἐπανέλθετε.

§164Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος...

§165Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τοὺς συναδέλφους νὰ ἀφήσουν τὸν ὁμιλητὴν νὰ συνεχίσῃ ἄνευ διακοπῶν. Ἔχω μίαν μόνον παράκλησιν νὰ κάμω, νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ διατί ἐπὶ 18 μῆνας ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ ἐτίμα μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην της αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, τὸν ἐθνικῶς διαβεβλημένον ἄνδρα, τὸν Εὐάγγελον Παπανοῦτσον καὶ τὸν εἶχε κύριον εἰσηγητὴν εἰς τὴν Μεγάλην Ἐκπαιδευτικὴν Ἐπιτροπήν; Πῶς ἀνεζήτησε τὸν ἐθνικῶς διαβεβλημένον καὶ ἀπαράδεκτον διὰ ἕνα τόσον ὑψηλὸν λειτούργημα καὶ ἐντολήν; Αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν νὰ μᾶς δώσῃ.

§166Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Δὲν παρηκολουθήσατε, κ. Ὑπουργέ, τὶ εἶπον καὶ δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τί ἦτο ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ πῶς ἐλειτούργει. Εἶπον ἀκριβῶς, κ. Ὑπουργέ, καὶ δι’ αὐτὸ καυχώμεθα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική μας, μὴ φοβουμένη τὸ φῶς καὶ τὸν διάλογον, ἐδέχθη τοὺς πάντας νὰ ἐκφέρουν τὴν γνώμην των, χωρὶς τοῦτο νὰ σημαίνῃ, ὅτι θὰ τὴν ἀπεδέχετο.

§167Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι πτωχὸν τὸ ἐπιχείρημα.

§168Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχετε τὸ ἐλαφρυντικόν, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθητε ἄλλωστε εἰς τὴν ὁμιλίαν σας, ὅτι γεύεσθε διὰ πρώτην φορὰν τῶν θεμάτων τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας. Διότι, ἄλλως δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἐξήγησις τῶν λόγων σας.

§169Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Κατὰ τὴν ἰδικήν σας ἀντίληψιν.

§170Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§171Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ὄχι.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δέχεται διακοπὰς ὁ ρήτωρ.

§173Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Εἶπον, κύριοι συνάδελφοι, ἐθνικῶς διαβεβλημένον τὸ πρόσωπον καὶ τὸ ἐδικαιολόγησα καὶ εἶπον καὶ θρησκευτικῶς ἀμφιλεγόμενον. Καὶ θὰ ἐξηγήσω μετ’ ὀλίγον.

§174Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Θὰ σᾶς γνωρίσω τὸν Ἐφταλιώτην.

§175Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶσθε διαπρεπὴς νομικός. Θὰ σᾶς λυπηθῶ ὡς νομικὸν αὔριον ἐὰν χρειασθῆτε νὰ κάμετε μίαν ἀναψηλάφησιν δίκης, διότι χρησιμοποιῶν τὸν Ἐφταλιώτην καὶ τὴν γλῶσσαν τοῦ κ. Παπανούτσου, τὴν ἀναψηλάφησιν αὐτὴν θὰ τὴν εἴπητε ξαναπασπάτεμα (γέλωτες). Ὁ περὶ τὸ ὄνομά του θόρυβος, προκλητικῶς καὶ ἐπιτηδείως ὑποκινούμενος ὑπὸ τοῦ ἰδίου, εἶναι χαρακτηριστικὸν γνώρισμα διὰ τὸ ἦθος τοῦ ἀνδρός, ὅστις καὶ προσφάτως ἀκόμη ὡς Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας, ἐτόλμησε νὰ προσέλθῃ εἰς θορυβώδη συγκέντρωσιν τῶν Πατρῶν, πλαισιουμένην ὑπὸ ἀστυνομικῶν δυνάμεων μὲ τὴν ἐντολὴν νὰ καταπνίξουν βιαίως κᾶθε ἀντίδρασιν, διὰ νὰ ὁμιλήσῃ κατὰ τὴν θρησκευτικὴν καὶ ἐκπαιδευτικὴν ἑορτὴν τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, ἕνας ἄνθρωπος ποὺ θεωρεῖ τὴν χριστιανικὴν θρησκείαν, τὴν κατ’ ἐξοχὴν θρησκείαν τῆς παιδείας καὶ τοῦ φωτισμοῦ τῶν ἀνθρώπων, ὡς «ἔξαψη ἑνὸς ἱεροῦ, ἀλλὰ τυφλοῦ φανατισμοῦ» («Βῆμα» 1946, «τὸ ἱστορικὸ νόημα τοῦ Χριστιανισμοῦ»).

§176Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Παπανοῦτσος εἶναι Θεολόγος. Ἔχει τελειώσει Ἀνωτάτην Θεολογικὴν Σχολὴν καὶ ἠξεύρει τὴν φιλοσοφίαν.

§177Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Εὐτυχῶς ζῶμεν ἀκόμη, κ. βουλευταί, ἐκτὸς τοῦ κόσμου ἐκείνου εἰς τὸν ὁποῖον ἡ ἐλευθερία τῆς σκέψεως θεωρεῖται ὕψιστον ἀγαθόν. Αἱ τυποποιημέναι μορφαὶ σκέψεως καὶ ζωῆς, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται ἐκ τῶν ἄνω, εἶναι ἀπαράδεκτοι καὶ ἀποκρουστικαὶ εἰς τὸν ἐλεύθερον τοῦτον κόσμον. Κἄθε ἄτομον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέγῃ καὶ νὰ ἐκδηλώνῃ τὴν κοσμοθεωρίαν του καὶ τὸ «πιστεύω του». Οὐδεὶς ἐνδιαφέρεται διὰ τὸ «πιστεύω» τοῦ δημοσιογράφου καὶ συγγραφέως ὀγκωδῶν βιβλίων κ. Παπανούτσου. Ὁλόκληρον ὅμως τὸ Ἔθνος ἐνδιαφέρεται διὰ τὸ «πιστεύω» τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον παραδίδονται τὰ Ἑλληνόπουλα διὰ νὰ λάβουν μόρφωσιν σύμφωνον μὲ τὰ Ἑλληνοχριστιανικὰ ἰδεώδη κατὰ τὸ 16ον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Ἐξεγείρεται δέ καὶ δικαίως, ἡ ἐθνικὴ συνείδησις, ὅταν ἕνας ἄνθρωπος εἰς τὸν ὁποῖον οὐδέποτε «ἐχαμογέλασεν ἡ παιδεία» ἀκριβῶς, διότι τὸν ἐθεώρησε πολλαχῶς ὕποπτον, ἕνας ἄνθρωπος, ὅστις διὰ τῶν λόγων καὶ πράξεών του καθιστᾷ ἑαυτὸν ὕποπτον καὶ ὑπόδικον ἔναντι τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς θρησκείας του, ἐπιβάλλεται ἀπὸ τὴν «θριαμβεύσασαν Δημοκρατίαν» ὡς ἀπόλυτος δικτάτωρ καὶ ρυθμιστὴς τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας. Καὶ ὁ δικτάτωρ οὗτος μὲ τὰ συμπλεγματικὰ βιώματα τοῦ παρελθόντος καὶ τῆς ἰδιοσυγκρασίας του κάμνει τὴν ἐκπαιδευτικὴν «ἐπανάστασιν», ὅπως λέγει ὁ ἴδιος, ἐκθεμελιώνει θεσμοὺς καὶ ἐκπαιδευτικὰ προγράμματα, προβαίνει εἰς προγραφὰς σεμνῶν, σοφῶν καὶ πεπειραμένων ἐκπαιδευτικῶν καὶ ἀνατρέπει τὰ πάντα ὑπὸ τὰς εὐλογίας τῆς Δημοκρατίας, ἡ ὁποία δὲν ἀναγνωρίζεται πλέον, διότι ἀρχίζει νὰ γίνεται Λαοκρατία. Ὅταν ὁ σημερινὸς Πρωθυπουργός, κ. βουλευταί, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κατὰ τὸ 1930–1931 προέβη, ἐν τῇ ἀκμῇ τῆς ἡλικίας του τότε, εἰς μίαν ἄλλην ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν πολὺ μικροτέρων διαστάσεων καὶ ἐν πολλοῖς ἐπωφελῆ διὰ τὴν παιδείαν, συνεκρότησεν ἐπὶ ἓν ἔτος διάφορα ἐκπαιδευτικὰ συνέδρια (Ἐπιθεωρητῶν, Γενικῶν Ἐπιθεωρητῶν, Διευθυντῶν Διδασκαλείων, Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου κλπ.), διὰ νὰ ἔλθῃ «εἰς ἐγγυτέραν (μετὰ τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν) ἐπικοινωνίαν πρὸς συζήτησιν τῶν μᾶλλον σημαντικῶν ἐκ τῶν σχετικῶν πρὸς τὸ ἔργον τῶν ἐκπαιδευτικῶν ζητημάτων» (ἀριθ. ἐγκ. 66)16.4.30). Καὶ τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων τούτων ἐξεδόθησαν εἰς βιβλία, τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν εἰς ὅλα τὰ σχολεῖα διὰ νὰ γνωρίζουν οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ τοῦ Ἔθνους ὅλας τὰς πλευρὰς τοῦ πολυπλόκου ἐκπαιδευτικοῦ προβλήματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιδέχεται δικτατορικὰς λύσεις. Ἀλλὰ τότε ὁ ἀξιότιμος σημερινὸς Πρωθυπουργὸς ἦτο ἐγγὺς τῆς πραγματικότητος, ἤθελε τὴν «συζήτησιν» μὲ τοὺς ἐπαΐοντας καὶ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς ὅλων τῶν βαθμίδων. Καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς δημοκρατικῆς ἐκείνης μεταρρυθμίσεως, ἐν πολλοῖς ἀγαθά, συνέδεσαν εὐφήμως τὸ ὄνομά του μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας. Κατὰ τὴν παροῦσαν ὅμως ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν, ἡ ὁποία εἶναι ἐπανάστασις καὶ ἀνατροπὴ τῶν πάντων, ἀπεκρούσθη αὐστηρῶς πᾶσα συζήτησις καὶ πᾶσα ἀντίθετος γνώμη ἐθεωρήθη ἀντιδραστική. Ἔγινεν ἕνα τυπικὸν συνέδριον ἐν Θεσσαλονίκῃ, εἰς τὸ ὁποῖον οἱ ἐκπαιδευτικοὶ συνῆλθον διὰ νὰ ἀκούσουν τὰς σοφὰς καὶ ἀλαθήτους σκέψεις τοῦ μεταρρυθμιστικοῦ Συγκροτήματος, χωρὶς νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ κρίνουν, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον νὰ κατακρίνουν τὰ δόγματα τῆς μεταρρυθμίσεως. Ἐναντίον τῆς ἐκπαιδευτικῆς αὐτῆς ἀναστατώσεως ἐξηγέρθησαν τὰ Ἀνώτατα Πνευματικὰ Ἱδρύματα, ἡ Ἀκαδημία, ἡ Ἐκκλησία, αἱ Πανεπιστημιακαὶ Σχολαί, ἀλλ’ ἡ φωνή των κατεπνίγη εἰς τὰ σκοτεινὰ ἑρμάρια τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας.

§178Α. ΧΑΣΑΠΙΔΗΣ. Ποία; Νὰ κατονομάσετε.

§179Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι οἱ σύλλογοι ἔστειλαν συγχαρητήρια τηλεγραφήματα.

§180Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ἡ Φιλοσοφικὴ Σχολὴ Ἀθηνῶν, ἡ Ἀκαδημία εἰς ἐπανειλημμένας συνεδριάσεις της, ἡ Ἱερὰ Σύνοδος κλπ. Ἀλλὰ ὅλες αὐτὲς αἱ ἀντίθετοι ἀπόψεις ἐκλείσθησαν εἰς τὰ ἑρμάρια τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας καὶ οὐδεμία ἐγένετο συζήτησις. Διεμαρτυρήθη ἐπίσης ἡ ΟΛΜΕ, ἡ ὁποία δὲν εἶναι μία ἁπλῆ ὀργάνωσις, ἀλλὰ περιλαμβάνει χιλιάδας ἐκπαιδευτικῶν.

§181Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ΟΛΜΕ ἐπεκρότησε τὰ μεταρρυθμιστικὰ μέτρα.

§182Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Αἱ διαμαρτυρίαι τῆς ΟΛΜΕ ἐξουδετεροῦνται κατὰ ποικίλους τρόπους καὶ προπηλακίζονται οἱ διαμαρτυρόμενοι ἀπὸ τὸν δικτάτορα τῆς μεταρρυθμίσεως. Μία πρωτοφανὴς φοβία κατέχει τὸν στρατευμένον ἐκπαιδευτικὸν κόσμον, ὅστις αἰσθάνεται μὲ πόνον τὸ χάος, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησεν ἡ ἐκπαιδευτικὴ ἀνατροπὴ καὶ ὑποφέρει σιωπῶν καὶ ἀπογοητευμένος, μὲ μόνην ἐλπίδα καὶ εὐχὴν τὴν ταχεῖαν ἀπαλλαγήν του ἀπὸ τὴν καταθλιπτικὴν αὐτὴν κατάστασιν. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, κ. συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὅλως διόλου ἄγνωστοι εἰς τὸν τόπον μας, διότι τὸ πρόβλημα τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας ἐμελετᾶτο πάντοτε ὡς ὑψίστη ἐθνικὴ ὑπόθεσις, ἐνδιαφέρουσα τὴν ἐθνικὴν ὁλότητα, διὰ τοῦ Ν.Δ. 4379)1964 ἐδημιουργήθη μία τοιαύτη ἀναστάτωσις εἰς τὴν Ἐθνικήν μας Παιδείαν, ὁμοία τῆς ὁποίας δὲν συναντᾶται εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλληνικῆς Παιδείας. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἐπιδρομῆς πρὸ τῆς ὁποίας ἐξαπελύθη ἕνα πυκνὸν προπέτασμα καπνοῦ διὰ νὰ μὴ εἶναι εὐδιάκριτοι οἱ ἀντιπαραδοσιακοὶ σκοποὶ τῆς ἐπαναστατικῆς μεταρρυθμίσεως. Ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς δωρεὰν παιδείας καθιερώθη μία «πολυδάπανος ἀμάθεια» ὡς προσφυῶς παρετήρησεν ὁ σεβαστός μου Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος. Δωρεὰν παιδεία, κ.κ. βουλευταί, σημαίνει πρὸ παντὸς σχολεῖα, ἀνέτους αἰθούσας διδασκαλίας, ἐποπτικὰ ὄργανα, ἐπάρκειαν διδακτικοῦ προσωπικοῦ, στέγασιν καὶ διατροφὴν τῶν μαθητῶν. Πάντα ταῦτα ὅμως ἐχορηγήθησαν διὰ μεγάλων λόγων καὶ δι’ ἐλαχίστων ἢ οὐδενὸς ἔργου. Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ καὶ οἱ γνωρίζοντες τὰ πράγματα ὁμιλοῦν μὲ καυστικὴν εἰρωνείαν ὅταν εὑρίσκωνται πρὸ τῶν ἀνυπερβλήτων δυσκολιῶν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποσχέσεων, τὰς ὁποίας ἀφθόνως καὶ ἐντελῶς δωρεὰν ἐχορήγησεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὴν μαθητιῶσαν νεολαίαν. Ἐκαυχήθη σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ εἶπεν, ὅτι χάρις εἰς τὴν δωρεὰν παιδείαν, εἰσήχθησαν 40.000 μαθηταὶ εἰς τὰ Γυμνάσια. Ἀκοῦτε τοὺς ἀριθμοὺς διὰ νὰ κρίνετε. Τὸ 1963–64 εἰς τὴν Αʹ τάξιν εἰσῆλθον 68.000 μαθηταί. Κατὰ τὸ ἔτος 1964–65 εἰσῆλθον εἰς τὴν Αʹ τάξιν 58.470. Δηλαδὴ 30.000 μαθηταὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν Αʹ τάξιν. Μὲ ἄλλα λόγια ἤνοιξαν οἱ πύλες τῆς ἀμαθείας εἰς τοὺς πάντας. Εἶπεν ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διώρισε 2.000 καθηγητάς. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἀκοῦτε τοὺς ἀριθμούς. Τὸ Δεκέμβριον τοῦ 1964 ὑπηρετοῦντες καθηγηταὶ 8.418. Σήμερον ὑπηρετοῦν 8.751.

§183Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Νὰ πῆτε πόσους διωρίσαμεν.

§184Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς εἶπον τὶ διαφορὰ ἔχετε ἀπὸ πλευρᾶς καθηγητῶν.

§185Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Ἀκούσατε τοὺς ἀριθμούς, κύριοι συνάδελφοι, καταπληκτικοί.

§186Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νὰ ξεύρετε μὲ πόσην εἰρωνείαν ὁμιλοῦν οἱ καθηγηταὶ διὰ τὴν ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν. Ἕνα ἄλλο παραπλανητικὸν σύνθημα τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως εἶναι «ἡ ἐπέκτασις τῆς ὑποχρεωτικῆς φοιτήσεως μέχρι τοῦ 12ου ἔτους τῆς ἡλικίας». Διὰ τοῦ μέτρου τούτου εἰς μὲν τὰ ἀστικὰ κέντρα, ὅπου ὑπῆρχαν γυμνάσια ἐδημιουργήθησαν πληθωρικαὶ τάξεις, εἰς τὰς ὁποίας συνωθοῦνται μαθηταὶ καὶ διδάσκοντες χωρὶς νὰ γνωρίζουν ἀλλήλους, συναποτελοῦντες οὕτω ἕνα νέον τύπον σχολείου, ὅστις πράγματι εἰς οὐδεμίαν ἄλλην χώραν ὑπάρχει, ὅπως ἐκαυχήθη κἄποτε ὁ κ. Πρωθυπουργός, διότι εἶναι σχολεῖον ἀμαθείας καὶ ἀπωλείας πολυτίμου χρόνου καὶ διὰ τοὺς μαθητὰς καὶ διὰ τοὺς διδάσκοντας. Ἐξ ἄλλου εἰς τὰς ἀγροτικὰς περιοχάς, ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἐπαρκῆ γυμνάσια, οἱ μαθηταὶ δὲν ἀπολαμβάνουν, κατὰ τρόπον δημοκρατικὸν βεβαίως, τοῦ προνομίου τῆς ὑποχρεωτικῆς φοιτήσεως. Καὶ εἶναι εὐτύχημα δι’ αὐτούς, διότι ἀντὶ νὰ χάνουν τὸν καιρόν των φοιτῶντες ἐπὶ τριετίαν εἰς τὸ γυμνάσιον αὐτὸ τῆς ἀμαθείας, ἐπιδίδονται εἰς ἐπαγγελματικὰς ἀσχολίας, διαμορφώνοντες οὕτω τὸ μέλλον των, ἐνῷ οἱ μαθηταὶ τοῦ γυμνασίου μετὰ 3 ἔτη φοιτήσεως θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὸ κενόν. Ἡ ἐπέκτασις τῆς ὑποχρεωτικῆς φοιτήσεως εἶναι βεβαίως μία ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη τῆς ἐποχῆς μας καὶ τοῦ πολιτισμοῦ μας. Αὐτὴ ὅμως ἔπρεπε νὰ συνδεθῇ μὲ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον δι’ ὅσους μαθητὰς δὲν ἐξηκολούθουν τὴν φοίτησίν των εἰς τὴν δευτεροβάθμιον ἐκπαίδευσιν καὶ νὰ ἔχῃ ἐπαγγελματικὸν χαρακτῆρα. Ἔτσι τὸ μέτρον θὰ ἦτο καὶ δημοκρατικῶς ἐφαρμόσιμον καὶ ὠφέλιμον. Αὐτὸ ἄλλωστε γίνεται καὶ εἰς πολλὰς χώρας τῆς Εὐρώπης. Μία ἄλλη πομπώδης διατύπωσις προτασσομένη εἰς τὸ Ν.Δ. εἶναι τὰ Ἑλληνοχριστιανικὰ ἰδεώδη καὶ «ἡ μύηση τοῦ μαθητοῦ εἰς τὰ δόγματα τῆς χριστιανικῆς πίστεως», ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα εἶναι ἔκδηλος ἡ ἐχθρικὴ διάθεσις τοῦ μεταρρυθμιστικοῦ συγκροτήματος ἐναντίον τῆς χριστιανικῆς θρησκείας καὶ τοῦ θρησκευτικοῦ μαθήματος, τὸ ὁποῖον, μόνον σχεδὸν αὐτό, δὲν ἀναγνωρίζεται ὡς «βασικόν», τιθέμενον εἰς τὴν αὐτὴν μοῖραν μὲ τὴν ἰχνογραφίαν. Καὶ ὅμως οἱ Ἕλληνες, κύριοι βουλευταί, στέλνουν τὰ παιδιά τους εἰς τὸ σχολεῖον διὰ νὰ γίνουν καλοὶ ἄνθρωποι καὶ καλοὶ χριστιανοί, μὲ τὴν ἀκλόνητον πίστιν, ὅτι χριστιανισμὸς καὶ Ἑλληνισμός, παιδεία καὶ ὀρθοδοξία ἕνα εἶναι, ὅπως ἔλεγεν ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς εἰς τὰς διδαχάς του. Καὶ εἰς τὴν πίστιν αὐτὴν χρεωστοῦμεν καὶ τὴν ὕπαρξίν μας καὶ τὴν ἐλευθερίαν μας. Εἶναι, λοιπόν, φανεροὶ οἱ σκοποὶ τῆς μεταρρυθμίσεως διὰ μέσου τῶν πομπωδῶν ἐκφράσεων, τὰς ὁποίας χρησιμοποιοῦν οἱ μεταρρυθμισταὶ ὡς προκάλυψιν τοῦ πραγματικοῦ νοήματος αὐτῆς. Ἀλλ’ ἡ ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις ἤρχισεν ἤδη ἐφαρμοζομένη, κύριοι βουλευταί, μὲ ταχὺν ρυθμὸν καὶ πρὶν ἀκόμη ὁλοκληρωθῇ ἡ ἐφαρμογή της γίνονται ὁσημέραι καὶ περισσότερον αἰσθητὰ τὰ ἀποτελέσματα καὶ αἱ συνέπειαί της. Περιορίζομαι εἰς τὴν ἐπισήμανσιν τῶν σπουδαιοτέρων μόνον ἐκ τῶν ὀδυνηρῶν τούτων ἀποτελεσμάτων: 1) Γενικὴ χαλάρωσις τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ πτῶσις τοῦ μορφωτικοῦ ἐπιπέδου, ὀφειλομένη εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν διδακτικοῦ προσωπικοῦ, σχολείων καὶ διδακτικῶν ὀργάνων, εἰς τὴν ἔλλειψιν ἀναλυτικῶν προγραμμάτων καὶ διδακτικῶν βιβλίων (ὁ μαθητὴς π.χ. τῆς Αʹ Γυμνασίου διδάσκεται τὴν ἱστορικὴν ὕλην τῶν τριῶν τάξεων τοῦ παλαιοῦ Γυμνασίου, χρησιμοποιῶν ὡς διδακτικὰ ἐγχειρίδια τὰ βιβλία καὶ τῶν μορφωτικοῦ ἐπιπέδου, ὀφειλομένη εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν διδάσκαλοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ εὑρίσκουν εἰς παλαιὰ ἀναγνωστικὰ βιβλία κείμενα τῆς δημοτικῆς διὰ νὰ ἀντικαταστήσουν τὰ μὴ διδασκόμενα κείμενα τῆς καθαρευούσης κατὰ τὰς ὁδηγίας τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας κλπ.). 2) Γλωσσικὴ ἀναρχία πρωτοφανής. Ἕνα ἀφόρητον γλωσσικὸν χάος ἔχει δημιουργηθῆ καὶ διὰ τοὺς διδάσκοντας καὶ διὰ τοὺς διδασκομένους. Εἰς μίαν δημοσίαν συζήτησιν ποὺ ἔγινε πρὸ μηνῶν εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας μεταξὺ τῶν φορέων τοῦ δημοτικισμοῦ, ὁ σημερινὸς πρόεδρος τοῦ Παιδαγωγικοῦ Ἰνστιτούτου καθηγητὴς κ. Κακριδῆς, εἶπεν, ὅτι «θὰ εἶναι εὐτύχημα ἐὰν μετὰ 50 ἔτη ἠμπορῇ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ ἐκπαιδευτικὸς δημοτικισμὸς ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς ἐπιμόνου προεργασίας». Ὁ ἴδιος δὲ εἰς μίαν συγκέντρωσιν ἐκπαιδευτικῶν τοῦ Πειραιῶς, ἀπαντῶν εἰς παρατηρήσεις καθηγητῶν εἶπεν: «Ὁ Θεὸς νὰ σώσῃ τὰ παιδιά μας». Καὶ εἶχε δίκαιον, διότι οὐδεὶς ἄλλος παρὰ μόνον ὁ Θεὸς ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ διέξοδον ἀπὸ τὴν σύγχυσιν ποὺ δημιουργεῖται μὲ τὴν διδασκαλίαν τῆς δημοτικῆς, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει ἕνας καθιερωμένος γραμματικὸς καὶ συντακτικὸς τύπος. Αἱ ὁδηγίαι ποὺ δίδονται εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς διὰ τὴν διδασκαλίαν τῆς δημοτικῆς γλώσσης προδίδουν μίαν γλωσσοπλαστικὴν προσπάθειαν, ἐπάνοδον δηλαδὴ εἰς ἕνα νεοψυχαρισμόν. Ἀναφέρω μερικὰ πρόχειρα παραδείγματα ἀπὸ ἕνα «ὕποπτον» βιβλίον μὲ τὸν τίτλον «Σύντομες ὁδηγίες γιὰ τὴν καλὴ χρῆσι τῆς δημοτικῆς», συγγραφεῖς τοῦ ὁποίου εἶναι οἱ μεγάλοι διδάσκαλοι τοῦ δημοτικισμοῦ Εὐάγγ. Παπανοῦτσος καὶ Θρασύβουλος Σταύρου. Ἐχαρακτήρισα «ὕποπτον» τὸ βιβλίον τοῦτο, διότι πωλεῖται εἰς τὴν κατάλληλον περίστασιν 30, νομίζω, δραχμὰς (50 περίπου λεπτὰ ἑκάστη σελίς του) καὶ εἰς ἀριθμὸν ἀντιτύπων τοιοῦτον, ὥστε οἱ βιβλιοπῶλαι νὰ διαθέτουν μέσα διὰ τὴν προμήθειάν του, ἐνῷ ἠδύνατο κάλλιστα νὰ ἐκδοθῇ ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ Σχολικῶν Βιβλίων.

§187Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπουργὸς Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, ὑποστηρίζετε, ὅτι εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ πώλησις;

§188Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Δὲν λέγω αὐτό, κ. Ὑπουργέ. Τὸ βιβλίον δίδει ὁδηγίας εἰς τοὺς μαθητὰς μὲ ποῖον τρόπον θὰ χρησιμοποιοῦν τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν. Κατὰ τὰς ὁδηγίας τοῦ βιβλίου τούτου πρέπει οἱ μαθηταὶ νὰ διδάσκωνται, ὅτι τὸ «ὑπ’ ὄψιν» πρέπει νὰ γράφεται ὡς μία λέξις μὲ η (ὑπόψη—σελ. 35) «ἡ ἰσχὴ—τῆς ἰσχῆς» (σελ. 36), «ἐγκύκλιες» «Λεωφόρες» (σελ. 38), «δαμασκῆς» (τὸ χρῶμα τοῦ δαμάσκηνου), «δεξὴς» (ὄχι δεξιός), «ἰσόσκελο» τρίγωνο (σελ. 48). Ἀντὶ τοῦ εἰλικρινὴς πρέπει νὰ προτιμᾶται τὸ «ἄδολος ἢ ντόμπρος» (σελ. 49) «ἐμπνέανε» (σελ. 60), «μιμούμουν—μιμούσουν—μιμούταν—μιμούμαστε —μιμούσαστε—μιμοῦνταν» (σελ. 61). Τὰ μνημονευθέντα ἐλάχιστα παραδείγματα τῆς γλωσσοπλαστικῆς μανίας τῶν μεταρρυθμιστῶν δὲν εἶναι οὔτε τὰ χειρότερα οὔτε τὰ μόνα. Εὑρισκόμεθα συνεπῶς ἐνώπιον ἑνὸς γλωσσικοῦ χάους, εἰς τὸ ὁποῖον στροβιλίζονται διδάσκοντες καὶ διδασκόμενοι. Ἡ ὀπισθοδρόμησις εἰς τὸν ψυχαρισμὸν εἶναι μία ἐπικίνδυνος προσπάθεια, ἡ ὁποία δὲν βλάπτει μόνον τὴν ἐθνικήν μας παιδείαν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν, ἡ ὁποία εἶναι ἀναμφιβόλως μία σεβαστὴ καὶ σπουδαία μορφὴ τῆς ἑνιαίας ἐθνικῆς μας γλώσσης καὶ ὄχι μία γλῶσσα ξένη.

§189Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Λέτε, κ. συνάδελφε, εἰς τὸ παιδί σας «ἐλᾶτε νὰ φᾶτε τὸ ὠόν»;

§190Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Δὲν λέω εἰς τὸ παιδί μου τὸ ὠόν, οὔτε τὸ οὖς, οὔτε ὁ ποῦς, οὔτε ἵππος. Τὸ παιδί μου ὅμως μοῦ λέει: «Εἶδα τὸν ἱπποκόμο, ἐπῆγα εἰς τὸ ποδόσφαιρο, ἦλθε ὁ ὑδραυλικός». Βεβαίως, δὲν λέγω στὸ παιδί μου, ὅτι ἐπῆγα εἰς τὴν κλίνην. Τοῦ λέγω ὅμως, ὅτι ἦλθα ἀπὸ τὴν κλινική. Τί λέτε λοιπόν;

§191Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ συνηθίσῃ τὸ παιδὶ νὰ εἴπῃ «τὶς λεωφόρες».

§192Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. 3) Ἡ μεταρρύθμισις μὲ τὴν διάσπασιν τοῦ Γυμνασίου εἰς δύο τμήματα τριετοῦς φοιτήσεως ἐπιφέρει καίριον πλῆγμα εἰς τὴν κλασσικὴν μόρφωσιν καὶ ἀπεργάζεται συστηματικῶς τὴν τελείαν ἀποκοπὴν ἀπὸ τὴν παράδοσιν. Διότι ἀπὸ τὸ τριετὲς Γυμνάσιον, ὅπως καλεῖται τὸ αʹ Τμῆμα τῆς δευτεροβαθμίου ἐκπαιδεύσεως, ἐξοστρακίζεται σχεδὸν ἡ διδασκαλία τῆς ἀρχαίας γλώσσης, ἡ ὁποία συμπτύσσεται εἰς τὸν βʹ τριετῆ κύκλον, τὸ ὀνομαζόμενον Λύκειον. Ἔτσι τὸ κλασσικὸν σχολεῖον χάνει τὸν ἀρχαιογλωσσικὸν χαρακτῆρα του εἰς τὴν πατρίδα τοῦ κλασσικοῦ πολιτισμοῦ, καθ’ ἣν στιγμὴν μεγάλοι σύγχρονοι ξένοι παιδαγωγοὶ (ὅπως π.χ. ὁ SPANGER) θεωροῦν τὸ ἀρχαιογλωσσικὸν Γυμνάσιον ὡς τὸ κατ’ ἐξοχὴν σχολεῖον, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην ἡ ἐποχή μας διὰ νὰ σώσῃ τὸν ἐλεύθερον ἄνθρωπον ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς συγχρόνου τεχνοκρατίας. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο ἐξεδόθη τὸ 1960 ἀπὸ τοὺς SPANGER καὶ HAAG ἕνα σοφὸ πράγματι βιβλιαράκι, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπισημαίνεται ὁ κίνδυνος τοῦ δυτικοῦ πολιτισμοῦ, ἂν ἀποκοπῇ ἀπὸ τὰς ρίζας τῆς Ἑλληνοχριστιανικῆς παραδόσεως. Καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ Γερμανοὶ διδάσκουν εἰς τὰ κλασσικὰ Γυμνάσια 5 ἔτη ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ καὶ 7 ἔτη λατινικά, ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες κατηργήσαμεν τελείως τὰ λατινικὰ καὶ περιωρίσαμεν εἰς τρία ἔτη τὴν διδασκαλίαν τῶν ἀρχαίων Ἑλληνικῶν, καθιερώσαμεν δὲ ὡς μὴ βασικὸν μάθημα τὰ θρησκευτικά. 4) Ἕνας ἄλλος ἀφύσικος καὶ καταπληκτικὸς θεσμὸς τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως, κ. βουλευταί, εἶναι τὸ περιβόητον Παιδαγωγικὸν Ἰνστιτοῦτον, τὸ ὁποῖον διὰ πρώτην φορὰν ἐμφανίζεται εἰς τὰ ἐκπαιδευτικά μας πράγματα. Τὰ Ἰνστιτοῦτα γενικῶς εἶναι Ἱδρύματα Ἐρεύνης, μελετῶν καὶ μορφώσεως. Ἕνα τοιοῦτον Ἐρευνητικὸν Ἵδρυμα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω, εἰσηγούμενος τὸ μεταρρυθμιστικὸν νομοσχέδιον τοῦ 1959 καὶ ἡ πρότασίς μου ἐκείνη ἐπεδοκιμάσθη τότε καὶ ἀπὸ τὸν ἐμπνευστὴν τῆς σημερινῆς μεταρρυθμίσεως. Ἄλλο ὅμως ἦτο τὸ Ἰνστιτοῦτον, τὸ ὁποῖον ἐπροτείναμεν ἡμεῖς καὶ ἄλλο τὸ σημερινόν. Εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν πρόκειται περὶ ἑνὸς Γαργαντούα, ὅστις ἐπεβλήθη εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν διὰ νὰ κατευθύνῃ καὶ ἀστυνομεύῃ τὰ πάντα κατὰ τὰς διαθέσεις τοῦ μεταρρυθμιστικοῦ συγκροτήματος. Ἰνστιτοῦτον καὶ Διοίκησις τῆς Ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἀσυμβίβαστα πράγματα εἰς τὰς Δημοκρατικὰς Χώρας. Τὰ Ἰνστιτοῦτα μὲ δικτατορικὰ δικαιώματα ἐπὶ τῆς Διοικήσεως παρουσιάζονται εἰς τὰς Ἀνατολικὰς Χώρας διὰ νὰ ἐπιβάλλουν εἰς τὴν παιδείαν τὰς ἐπαναστατικὰς ἰδέας των. Ἕνας τοιοῦτος θεσμὸς εἶναι ἀπαράδεκτος εἰς τὴν πατρίδα μας, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι Δημοκρατία καὶ ὄχι Λαοκρατία. Καὶ ὁ παντοδύναμος αὐτὸς θεσμός, ὅστις ἀποτελεῖ τὸν Ἄρειον Πάγον τῆς Ἐκπαιδεύσεως, συνεκροτήθη ἀπὸ πρόσωπα ἄγνωστα καὶ ἀπίθανα, ἡ ἐπιλογὴ τῶν ὁποίων ἐπροκάλεσε τὰς ἐντόνους διαμαρτυρίας τῆς Ο.Λ.Μ.Ε. Προσόντα διὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Ἰνστιτούτου θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι τὸ ἦθος, ἡ ἐπιστημονικὴ κατάρτισις καὶ ἡ Ἐκπαιδευτικὴ πεῖρα. Εἰς τὰ μέχρι σήμερον ἐπιλεγέντα πρόσωπα οὐδὲν σχεδὸν ἐκ τῶν προσόντων τούτων ὑπάρχει. Ἄγνωστοι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐκπαιδευτικοὶ ἀπετέλεσαν τὸν πρῶτον πυρῆνα τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Ἰνστιτούτου, τὸ ὁποῖον συνεστήθη ὡς κομματικὸν ὄργανον διοικήσεως καὶ ἐπιβολῆς τῶν μεταρρυθμιστῶν, παρὰ πᾶσαν ἱεραρχίαν καὶ ἀξιοκρατίαν. Δύο ἢ τρεῖς ἐξαιρέσεις ἀπὸ τὸν κανόνα αὐτὸν δὲν μεταβάλλουν τὴν πραγματικότητα, ἡ ὁποία ἐπροκάλεσε τὰς ἐντόνους διαμαρτυρίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. 5) Ἡ μεταρρύθμισις εἰσήγαγεν ἐπίσης, κ. συνάδελφοι, μετὰ πολλοῦ θορύβου, ὡς συνήθως, καὶ τὸ Ἀκαδημαϊκὸν Ἀπολυτήριον. Περὶ τοῦ ἀπολυτηρίου τούτου ἐλέχθη προφητικῶς παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Κασιμάτη, ὅτι θὰ ἐπιφέρῃ τοιαύτην ἀναστάτωσιν, ὥστε «θὰ χαρῇ πᾶς πικραμένος» καὶ πράγματι ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς του ἐχάρησαν καὶ ἐθριαμβολόγησαν οἱ ὀπαδοὶ τῆς μεταρρυθμίσεως, θρηνοῦν ὅμως καὶ ὀδύρονται οἱ γονεῖς, οἱ ὑποψήφιοι σπουδασταὶ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Χιλιάδες αἰτήσεων ὑποβάλλονται ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν φωτοτυπίας τῶν γραπτῶν, ἐνῷ ἄλλοι προσφεύγουν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, ζητοῦντες τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐξετάσεων. Διὰ πρώτην φορὰν γίνονται συμπληρωματικαὶ εἰσιτήριοι ἐξετάσεις ἐν μηνὶ Φεβρουαρίῳ, δηλ. οἱ ἐπιτυγχάνοντες θὰ ἐγγραφοῦν ὀλίγον πρὸ τοῦ πέρατος τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ ἔτους. Μὲ τὸ Ἀκαδημαϊκὸν Ἀπολυτήριον οἱ ὑποψήφιοι ἀποφασίζουν νὰ σπουδάσουν νομικὰ καὶ καταλήγουν θεολόγοι ἢ διδάσκαλοι. Δηλαδὴ ἡ τύχη ρυθμίζει τὰ πάντα, συνεπικουρουμένη ἀπὸ τὰ πολυάριθμα φροντιστήρια, αἱ ἐπιχειρήσεις τῶν ὁποίων μεγαλώνουν μὲ τὸ Ἀκαδημαϊκὸν Ἀπολυτήριον. Οὐσιαστικῶς δὲ καταργεῖται ἡ ἀξία τοῦ Ἀπολυτηρίου τοῦ Λυκείου, διότι εἰς τὰ ξένα Πανεπιστήμια, εἰς τὰ ὁποῖα εὑρίσκουν καταφύγιον πολλαὶ χιλιάδες σπουδαστῶν, θὰ κλείσουν τώρα τὰς θύρας των εἰς τοὺς στερουμένους Ἀκαδημαϊκοῦ Ἀπολυτηρίου. Οὕτως, αἱ τάξεις τοῦ πνευματικοῦ προλεταριάτου θὰ πληθύνωνται, καὶ θὰ ἀποτελοῦν εὐάλωτον λείαν τῶν διαφωτιστῶν καὶ τῶν Λαμπράκηδων. Εἶναι γεγονός, ὅτι ὑπῆρχεν ἀνάγκη βελτιώσεως τοῦ συστήματος τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων εἰς τὰ Ἀνώτατα Ἐκπαιδευτικὰ Ἱδρύματα, ἀλλὰ ἐπελέγη διὰ τὴν βελτίωσιν αὐτῶν ὁ χειρότερος τρόπος, ὅστις εὐνοεῖ τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν ποικιλωνύμων φροντιστηρίων, τὰ ὁποῖα τώρα πρέπει νὰ διδάσκουν ὅλον τὸν κύκλον τῶν μαθημάτων τῆς Β)βαθμίου Ἐκπαιδεύσεως. Ἐν τῷ μεταξὺ δὲ ἡ ἐκπαίδευσις ἔχει ὅλως διόλου παραλύσει. Αἱ κεναὶ θέσεις τῶν Ἐπιθεωρητῶν τῆς Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως εἶναι περίπου 150, τῶν Γενικῶν Ἐπιθεωρητῶν Στοιχειώδους ἐκ τῶν 13 κεναὶ 11, τῶν Γενικῶν Ἐπιθεωρητῶν Μέσης ἐκ τῶν 31 κεναὶ 24, καὶ τῶν εἰδικῶν θέσεων ἐκ τῶν 16 κεναὶ 14, τῶν Γυμνασιαρχῶν 200, διὰ νὰ περιορισθοῦν εἰς ἐλάχιστα μόνον συμπτώματα. Αὐτοὶ εἶναι οἱ πικροὶ καρποὶ τῆς μεταρρυθμίσεως καὶ εὑρισκόμεθα ἀκόμη εἰς τὴν ἀρχήν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀναγνωρίζω ὅτι ἡ προσφορά μου εἰς τὴν μεγάλην ὑπόθεσιν τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας εἶναι ἐλαχίστη, ἀλλ’ εἶναι ἁγνὴ καὶ ἀπηλλαγμένη ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν καὶ κομματικὴν ἐμπάθειαν. Εἰς τὴν ἀνάτασιν ταύτην καλῶ ὅλους τοὺς πονοῦντας τὴν Ἐθνικὴν Παιδείαν καὶ τὸ μέλλον τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας. Ἀπὸ τῆς σκοπιᾶς αὐτῆς ἐὰν ἐξετασθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν Ν.Δ. 4379)1964 πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ ἢ τοὐλάχιστον νὰ διαμορφωθῇ ἐκ νέου εἰς τὰ κυριώτερα σημεῖα του. Ἐὰν αὐτὸ δὲν γίνῃ, μία μόνη διέξοδος ὑπάρχει, τὴν ὁποίαν καὶ εὔχομαι καὶ ἐλπίζω ταχεῖαν καὶ ὡς γονεὺς καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους. Ὁ Θεὸς νὰ σώσῃ τὰ παιδιά μας ἀπὸ τὴν ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν τοῦ κ. Παπανούτσου καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τὴν Δημοκρατίαν τοῦ κ. Παπανδρέου.

§193Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν τὴν Βουλήν. Ἄλλωστε τὸ θέμα ἔχει διερευνηθῆ ἀπὸ ὅλας του τὰς πλευράς. 18 συνεδριάσεις εἶχον δοθῆ — καὶ δικαίως — εἰς τὸ ὕψιστον αὐτὸ ἐθνικὸν θέμα κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον. Καὶ σήμερον ὑπῆρξε λίαν ἐμπεριστατωμένη ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ παρέλκῃ νὰ ἐπαναλάβωμεν τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα. Νικηφόρος ἐξῆλθε καὶ εἰς τὸ παρὸν στάδιον ἡ ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις. Ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος, ὁ ἀξιότιμος κ. Βογιατζῆς, ὅταν ἡγήθη τῆς προτάσεως διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἰσχυρίσθη ὅτι τὸ πράττει ἵνα ἡ Ὁλομέλεια τοῦ Σώματος ἀσχοληθῇ μὲ τὸ σπουδαῖον αὐτὸ ζήτημα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀρχίσω τὴν ἀγόρευσίν μου μὲ ἀρίθμησιν. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν εὑρίσκονται εἰς τὴν αἴθουσαν, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως, ἐκείνης, ἡ ὁποία ἤθελε νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ θέμα πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Ὁλομέλειαν, μόνον 6 βουλευταί. Εἶναι καὶ αὐτὸ μία τρανωτάτη ἀπόδειξις...

§194Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἀπὸ τῆς ἰδικῆς σας πλευρᾶς πόσοι εἶναι;

§195Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ παρίσταται ἡ ἰδική μας πλευρά. Δὲν ἐζήτησεν αὐτὴ νὰ φέρῃ πρότασιν ἀκυρώσεως τοῦ Ν.Δ. Ἡ ἰδική μας πλευρὰ εἶναι πεπεισμένη διὰ τὴν ὀρθότητα τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως. Σεῖς ἐφέρατε τὴν πρότασιν πρὸς συζήτησιν. Ἀλλὰ διαπιστώνω, ὅτι ἡ παράταξις ποὺ ἐπιζητεῖ τὴν ἀνατροπὴν τοῦ νομοθετήματος, ἐν τῇ πλειονότητί της, δὲν προσῆλθε σήμερα εἰς τὴν Βουλήν. Ἴσως, διότι δὲν πιστεύει εἰς τὸ δίκαιον τῆς ὑποθέσεώς της. Καὶ ἀσφαλῶς ἀπὸ ἔλλειψιν ἐπαρκῶν ἐπιχειρημάτων. Εἶναι θλιβερὴ ἡ διαπίστωσις, ἀλλ’ ἀληθής. Καὶ ἀπὸ μιᾶς ἄλλης πλευρᾶς ἀποδεικνύει τὴν ὀρθότητα τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως. Διότι ἐὰν ἐπίστευον εἰς τὴν ὑπόθεσίν των, θὰ ἦσαν ἐδῶ διὰ νὰ τὴν ὑπερασπίσουν. Ἀλλὰ καὶ ἡ πενία τῶν ἐπιχειρημάτων τῶν μέχρι τοῦδε ἀγορητῶν τῆς ΕΡΕ, ἀποδεικνύει ὄχι ὀλιγώτερον ὅτι ἡμεῖς εὑρισκόμεθα εἰς τὸν ὀρθὸν δρόμον. Διότι τὰ ἐπιχειρήματα — μᾶλλον αἱ κραυγαὶ — καὶ οἱ μῦδροι ποὺ ἐξαπελύθησαν πλήττουν ὄχι τὴν μεταρρύθμισιν. Προσπαθοῦν — ἀλλ’ ἐπὶ ματαίῳ — νὰ πλήξουν τοὺς πρωτεργάτας της. Καὶ λέγω ἐπὶ ματαίῳ, διότι εἶναι πράγματι ἄτρωτοι. Τὸ ἠθικὸν καὶ ἐπιστημονικὸν ἀνάστημα τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας εἶναι γνωστόν. Καὶ δὲν ἔχει, βέβαια, ἀνάγκην τῆς ἰδικῆς μου συνηγορίας ὁ κ. Παπανοῦτσος. Ἐπειδὴ ὅμως πολλὰ ἐλέχθησαν καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔχει τὴν δυνατότητα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ ν’ ἀντικρούσῃ ἀνακριβείας, θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν δύο μόνον στοιχεῖα: Ὅταν ἐξετοξεύοντο τὸ πρῶτον αἱ ἐναντίον τοῦ κ. Παπανούτσου κατηγορίαι, Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων ἦτο ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ σεβαστός μας κ. Νόβας. Καὶ τὰς ἀντέκρουσε μίαν πρὸς μίαν, εἰς 4 ἄρθρα τὰ ὁποῖα ἐδημοσίευσε τότε εἰς τὸ «Βῆμα» καὶ δὴ βάσει στοιχείων, κατόπιν διενεργηθέντος ἐλέγχου. Ἀλλὰ θὰ φέρω ἐπίσης ἓν ἄλλο, ἰσχυρότερον ἀκόμη, ἐπιχείρημα: Ὅτι ὁ Εὐάγγελος Παπανοῦτσος, ὅταν, ἐπὶ ἀντιπάλων Κυβερνήσεων, κατεῖχε τὴν θέσιν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, δὲν κατωρθώθη ν’ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ αὐτήν, παρὰ μόνον μὲ κατάργησιν (δὶς) τῆς ἣν κατεῖχε θέσεως. Διότι ἡ κειμένη νομοθεσία, ἡ προβλέπουσα τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν ἐθνικῶς καὶ θρησκευτικῶς διαβεβλημένων προσώπων, εἶχε καταστῆ ἐναντίον του ἀνενεργός. Διότι ἁπλούστατα, δὲν εὕρισκον ἔδαφος ἐφαρμογῆς εἰς αὐτόν. Αὐτὰ τὰ δύο, νομίζω, ὅτι βροντοφωνοῦν καὶ καταρρίπτουν ἀπολύτως τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου.

§196ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἀπὸ τὸ Συμβούλιον Νομιμοφροσύνης ἐπέρασε καὶ δὲν ἐθεωρήθη διαβεβλημένον τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Παπανούτσου. Πῶς εἶναι δυνατὸν καὶ ὅταν μάλιστα, κύριοι συνάδελφοι, τὰ Συμβούλια Νομιμοφροσύνης εἶχαν φτιαχθῆ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία σήμερον κατηγορεῖ τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Παπανούτσου;

§197Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Διὰ νὰ ξεκαθαρισθοῦν μιὰ γιὰ πάντα τὰ πράγματα: Κατὰ τὴν ἀνώμαλον καὶ τεταραγμένην ἐκείνην ἐποχήν, ποὺ γνωρίζομεν ὅλοι μὲ πόσην εὐκολίαν ἐγένοντο διαβολαὶ διὰ πάντα ἄνθρωπον, εὑρέθη εἷς ἀνθυπομοίραρχος, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλεν ἔκθεσιν εἰς βάρος τοῦ κ. Παπανούτσου. Διενηργήθη ἀνάκρισις. Καὶ πάντα τὰ καταγγελλόμενα ἀνετράπησαν ὡς συκοφαντικά, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς. Ἀλλὰ ἐλέχθη καὶ κἄτι ἄλλο ἀκόμη ἐξωφρενικόν. Ὅτι ὁ κ. Παπανοῦτσος — εἰς χρόνον ἀνύποπτον — ὑπεχρέωσε τάχα ἐκπαιδευτικοὺς νὰ προμηθευθοῦν τὸ περιοδικὸν «Νέα Οἰκονομία». Καὶ τοῦτο, διότι εἰς τὸ περιοδικὸν τοῦτο, εἶχε δημοσιεύσει μαζὶ μὲ τὸν Ἀγγελόπουλον, τὸν Εὐελπίδην καὶ τὸν Σταύρου, κἄποια ἄρθρα! Ἐξεγείρεται ἡ συνείδησις κἄθε τιμίου ἀνθρώπου, ὅταν βλέπῃ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐπιχειρεῖται ἡ κατασπίλωσις φωτισμένων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑπηρετήσει τὸ Ἔθνος καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ τὸ ὑπηρετοῦν. Καὶ προκαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους ἐὰν ἔχουν ἀπόδειξιν τῶν ἰσχυρισμῶν των νὰ τὴν προσκομίσουν. Ἐὰν ἔχουν ἐγκύκλιον ἢ καὶ ἁπλῆν μαρτυρίαν παραινέσεως πρὸς τοὺς ἐκπαιδευτικούς, διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ περιοδικοῦ τούτου, νὰ τὴν προσκομίσουν. Εἶναι ἄηθες καὶ ταπεινὸν καὶ ἀπαράδεκτον νὰ ρίπτεται λάσπη δι’ ὑπαινιγμῶν συκοφαντικῶν καὶ ἀσυστάτων ἐναντίον προσώπων, ποὺ ἠνάλωσαν τὴν ζωήν των εἰς τὴν διακονίαν τοῦ πνεύματος.

§198Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἐγὼ εἰς τὴν ὁμιλίαν μου δὲν ἀνεφέρθην εἰς αὐτό.

§199Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Ἀποσκίτης, τὸ εἶπε.

§200Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ μοῦ δοθῇ μία πληροφορία. Ἀνεγράφη εἰς τὸν τύπον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἐκφρασθῆ ἥκιστα κολακευτικὰ δημοσίᾳ διὰ τὸν κ. Παπανοῦτσον, αὐτὸ δὲν διεψεύσθη. Εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ ἢ ὄχι; Διότι ἐδῶ γίνεται μία συζήτησις, ἐκπέμπονται ὕμνοι, ἀλλὰ δὲν διεψεύσθη, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ σημερινός, εἶχεν εἴπει διὰ τὸν ἀξιότιμον κ. Παπανοῦτσον, νῦν Γενικὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, λόγια μὲ τὰ ὁποῖα ἠνόει ὅτι δὲν τὸν θεωρεῖ νὰ εἶναι αὐτὸς ἱκανὸς διὰ νὰ εἶναι ἡ προμετωπὶς εἰς τὸν ἀγῶνα διὰ τὴν ἀναμόρφωσιν τῆς Παιδείας.

§201Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερνήσεως). Δὲν γνωρίζω τί ἐλέχθη καὶ ἂν ἐλέχθη τοῦτο κατὰ τὸ παρελθόν. Ἀμφιβάλλω. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καλῶς γνωρίζω εἶναι, ὅτι ἀντιθέσεις ἀπόψεων καὶ διαφοραὶ γνωμῶν μεταξὺ ἐπιστημόνων καὶ πνευματικῶν ἀνθρώπων, δὲν εἶναι σπάνιαι. Θὰ ἔλεγα μάλιστα, ὅτι εἶναι ἡ προϋπόθεσις τοῦ διαλόγου εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ πνεύματος, ὅπως, ἄλλωστε, καὶ εἰς τὸν χῶρον τῆς Δημοκρατίας. Αὐτά, κ. συνάδελφε, διὰ νὰ μὴ σᾶς ὑπενθυμίσω τί ἔχουν λεχθῆ ἑκάστοτε ἀπὸ σᾶς ἐναντίον τοῦ σημερινοῦ Ἀρχηγοῦ σας καὶ ἀπὸ τὸν σημερινὸν Ἀρχηγόν σας ἐναντίον σας. Μὴ προκαλῆτε, λοιπόν...

§202Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἐλέχθησαν πολλά, θέλω νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὸν στίβον τοῦ πνεύματος ὑπάρχει καὶ ὁ ἀντίλογος καὶ ὑπάρχουν καὶ ἀντιθέσεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως ποτὲ νὰ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ κ. Παπανοῦτσος εἶναι ἐθνικὸς διεβεβλημένος.

§203Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν ἄρτι κατελθόντα τοῦ βήματος, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ κουράγιο νὰ κάνῃ σύγκρισιν τῆς ἰδικῆς μας ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως μὲ τὸ ὅ,τι συνέβη εἰς τὴν 8ετίαν τῆς ΕΡΕ. Ὡμίλησε καὶ εἶπε, διότι βεβαίως δὲν ὑπῆρχον ἐπιχειρήματα νὰ ἐπικαλεσθῇ οὔτε καὶ εἶχεν ἐκπαιδευτικὸν ἔργον διὰ νὰ τὸ προβάλῃ, ὅτι εἰς τὰ ἐκπαιδευτικὰ ζητήματα ὀφείλομεν νὰ βαδίζωμεν μὲ βῆμα σημειωτόν. Ὀφείλω νὰ διαστείλω, ὅτι ἀναμφισβητήτως ἡ ΕΡΕ εἶχεν ἀξίους Ὑπουργοὺς καὶ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν διατεθειμένοι ὅταν ἀνέλαβαν τὸ Ὑπουργικὸν χαρτοφυλάκιον κἄτι νὰ προσφέρουν. Πλὴν ὅμως δὲν τὸ υἱοθέτει ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, διότι δὲν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη τὸν Πρόεδρον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν ἡμεῖς, αὐτὸν τὸν μεγάλον ἐραστὴν τῆς Παιδείας. Καὶ θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ἀποσκίτην, ὅτι ὅταν ἔγινεν ἡ ἀπεργία τῶν φοιτητῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐζήτουν ἐκπαιδευτικὰς περιόδους ἀλλὰ περισσότεραν Παιδείαν, ὅταν ἐζήτησαν οἱ καθηγηταὶ νὰ μὴ τεθοῦν εἰς ἥσσονα μοῖραν μισθολογικῶς, μὲ τοὺς γεωπόνους, οἱ ὁποῖοι ἀναμφισβητήτως ἐκτελοῦν καὶ αὐτοὶ σπουδαῖον ἔργον, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπήντησεν, ὅτι σεῖς δὲν πολεμεῖτε τὸν περονόσπορον.

§204Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό.

§205Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Εἶναι ἀληθέστατον καὶ ἔχω ἰδίαν ἀντίληψιν, διότι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ Παιδεία ἐθεωρεῖτο ὡς φορτικὴ δαπάνη, ἐνῷ ἡμεῖς πιστεύομεν καὶ τὸ διακηρύσσομεν, ὅτι ἡ Παιδεία εἶναι ἡ πρωτίστη δαπάνη καὶ ἡ πρωτίστη ἐπένδυσις, διότι εἶναι ἡ ἀξιοποίησις πρώτης ὕλης, τὴν ὁποίαν διαθέτει ἡ Ἑλλάς. Σήμερον, εὑρισκόμεθα καὶ πρὸ ἄλλου φαινομένου, τῆς τακτικῆς δηλονότι νὰ λέγεται ὅτι ἡ μεταρρύθμισίς μας ἀποτελεῖ ἀντιγραφὴν ἀπὸ τὰς Ἀνατολικὰς χώρας καὶ ὅτι οἱ μεταρρυθμισταὶ εἶναι ἄνθρωποι προοδευτικοὶ ἀριστεροί. Ἡ μεταρρύθμισίς μας εἶναι τὸ ἀπαύγασμα τῶν σκέψεων καὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς ἀγάπης τοῦ Γεωργίου Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ὅλην του τὴν ζωὴν τὴν διέθεσε διὰ τὴν Παιδείαν. Καὶ ἐλέχθη ἀκόμη, διὰ τὸν Γενικὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας. Ἀπεμόνωσαν μίαν φράσιν ἀπὸ τὴν θαυμασίαν ἀγόρευσιν τοῦ ἀειμνήστου Λουκῆ Ἀκρίτα, ὅτι ὑπῆρξεν ἐρημίτης καὶ ὅτι ἡ Παιδεία δὲν τοῦ ἐμειδίασεν. Ἴσως νὰ μὴ τοῦ ἐμειδίασε, σήμερον ὅμως μειδιᾷ εἰς ὅλους τοὺς ἐργάτας της καὶ θὰ σᾶς διαβάσω ἕνα γράμμα, τὸ ὁποῖον ἀπέστειλαν πρὸς ἕνα σύλλογον ἀπὸ μίαν μικρὰν νῆσον τῶν Κυκλάδων, τὴν Φολέγανδρον. Εἶναι ἕνα γράμμα, τὸ ὁποῖον ἀπηυθύνθη εἰς τὰς 12.11.1964 ἀπὸ τὸν δάσκαλον Δ. Μαχαιρᾶν ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς ἑορτασμοῦ τοῦ Σωματείου τῆς Φολεγάνδρου ἐν Ἀθήναις. Γράφει ἡ ἐπιστολὴ «ἔχω τὴν τιμὴν ... (ἀναγινώσκει)...». Αὐτὰ τὰ παιδιὰ σᾶς μειδιοῦν, κ. Γενικέ, τώρα, ὅπως μειδιοῦν εἰς ὅλους τοὺς πρωτεργάτας τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως.

§206Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Μήπως ἐζητοῦσαν χρήματα διὰ τὰ συσσίτια;

§207Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Τὸ νὰ ζητήσουν λεπτὰ δὲν ζητοῦν τίποτε. Ἀναφέρω αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ νομίζω, ὅτι σεῖς εἴχατε τὴν λεπτότητα νὰ μὴ θίξετε τὸ θέμα τῶν συσσιτίων καὶ ἐπειδὴ μοῦ ὑποβάλλετε αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, ὀφείλω νὰ τονίσω καὶ τοῦτο. Διὰ νὰ προσδιορίσωμεν τὸ περίγραμμα τῆς σημερινῆς συζητήσεως, ὅτι ἡ θέσις τὴν ὁποίαν ἐλάβατε σεῖς οἱ 44 βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι ὑπεγράψατε τὴν αἴτησιν ἀκυρώσεως τοῦ Ν.Δ., δὲν εἶναι θέσις ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἄποψιν τῆς ΕΡΕ, ἐὰν δεχθῶμεν βέβαια, ὅτι αἱ ἀπόψεις ἑκάστου κόμματος διερμηνεύονται ὑπευθύνως παρὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος. Ὅταν ἔγινεν ἡ συζήτησις καὶ ὡμίλησεν ὁ κ. Κανελλόπουλος, ἐκεῖνος δὲν ἔφθασε εἰς τὸ ἀπόλυτον τῆς ἀκυρώσεως, ἐδέχθη συμφωνίας. Συνεφώνησε διὰ τὴν δωρεὰν Παιδείαν, συνεφώνησε διὰ τὰ συσσίτια καὶ διὰ τὴν δωρεὰν μεταφορὰν τῶν μαθητῶν, συνεφώνησε διὰ τὸ 6ον ἔτος τῆς ἐγγραφῆς, συνεφώνησεν εἰς τὸν νέον τύπον τοῦ σχολείου. Διετήρησεν ἐπιφυλάξεις διὰ τὸν 9ετῆ κύκλον τῆς Παιδείας εἰς τὸ θέμα τὸ γλωσσικὸν καὶ εἰς τὸ ὅτι συλλήβδην εἰσάγονται αἱ μεταρρυθμίσεις. Εἶχεν βασικὰς ἀντιρρήσεις διὰ τὸ θέμα τῶν ἀρχαίων Ἑλληνικῶν καὶ ἐδέχθη τὸν θεσμὸν τῶν μεταφράσεων διὰ νὰ διδάσκωνται κατ’ ἀρχήν, συνεφώνησε διὰ τὰ Λατινικὰ καὶ ἐδέχθη ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπέλθῃ ἀλλαγὴ τοῦ τρόπου τῆς διδασκαλίας, καὶ ὑπέδειξε νὰ εἰσαχθῇ εἰσαγωγὴ τοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου καὶ διεφώνησεν εἰς τὸ Παιδαγωγικὸν Ἰνστιτοῦτον. Αὐταὶ ἦσαν αἱ θέσεις τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ ΕΡΕ τότε.

§208Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ὁ κ. Κανελλόπουλος εἰς τὴν πλατεῖαν Κλαυθμῶνος, ἀλλὰ καὶ ἀλλοῦ ἐστράφη ἐναντίον τῆς μεταρρυθμίσεως καὶ μάλιστα ἐπιγραμματικὰ σήμερον ὁ κ. Ἀποσκίτης, μετέφερε τὴν φράσιν τῆς «παχυλῶς δαπανηρᾶς» ἀντὶ τῆς δωρεὰν Παιδείας. Καὶ εἰς τὸν λόγον του τῆς Ἀλεξανδρουπόλεως ἦτο ἐναντίον τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως. Ἑπομένως τὸ τί γίνεται μέσα εἰς τὴν ΕΡΕ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ τώρα.

§209Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Παραπέμπω εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς καὶ ἰδίως εἰς ἐκείνην τὴν μεγάλην συζήτησιν τὴν ὑψιπετῆ συζήτησιν ἡ ὁποία διεξήχθη μεταξὺ τοῦ κ. Κανελλοπούλου καὶ τοῦ κ. Παπανδρέου. Τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἀναφέρω εἶναι ἀκριβῆ. Ἀλλὰ καὶ πάλιν τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθητε δὲν εἶναι ἐναντίον τῆς μεταρρυθμίσεως. Ἡ συζήτησις περισσότερον ὁμοιάζει πρὸς διενέργειαν ἐλέγχου παρὰ πρὸς συζήτησιν ἀκυρώσεως ἑνὸς Ν. Δ)τος. Ὑπάρχει πλήρης ὑποχώρησις εἰς τὰς θέσεις σας. Συγκρίνατε τὰς ἀγορεύσεις σας κατὰ τὸν Αὔγουστον μῆνα μὲ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἠμφισβητήσατε ἐὰν ἦτο χρήσιμος ἡ συλλήβδην εἰσαγωγὴ τῶν μεταρρυθμίσεων. Καὶ ἐλέχθη καὶ ἐδῶ καὶ ἐλέγατε καὶ τοῦτο ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ πίεσις ἐκ τοῦ λαοῦ, διότι πρὸ κἄθε μεταρρυθμίσεως προηγεῖται μία ἔντονος προβολὴ τῶν αἰτημάτων τοῦ λαοῦ. Ἐλέχθη ἐπίσης ἀντὶ νὰ κάνετε μεταρρυθμίσεις, διατί δὲν αὐξάνετε τὰς θέσεις τῶν διδασκάλων; Διατί δὲν κτίζετε σχολικὰ κτίρια καὶ διατί δὲν πλουτίζετε τὰ ἐποπτικὰ μέσα; Αὐτό, κύριοι, ἀποτελεῖ ἐπιφανειακὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ Ε.Κ. νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς αὐτὴν τὴν ἀντιμετώπισιν. Διότι ἐκεῖνος ποὺ ἀντιμετωπίζει ὑπευθύνως τὰ αἰτήματα τῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοήσῃ τὰ σύγχρονα προβλήματα. Καὶ τὸ κύριον πρόβλημα τῆς ἐποχῆς μας εἶναι περισσοτέρα Παιδεία εἰς τοὺς περισσοτέρους. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀγνοηθῇ ὁ προβληματικὸς χαρακτὴρ τῆς Παιδείας ὅπως ἐπίσης καὶ εἰς τὴν σφαῖραν τοῦ δικαίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοῆται ὁ προβληματικὸς αὐτοῦ χαρακτὴρ διότι τότε θὰ συνέβαινεν αὐτὸ ποὺ εἶπεν ὁ Ριχάρδος Σμίθ, ὅτι ἐκεῖνος ποὺ ἀγνοεῖ τὸν προβληματικὸν χαρακτῆρα ἑνὸς θέματος δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καταλήξῃ εἰς οὐτοπίαν. Ἡμεῖς ἐδώσαμεν νόμον πλαίσιον. Καὶ διὰ νὰ μεταχειρισθῶ στρατολογικὴν φρασεολογίαν ὡς μετεχειρίσθη καὶ ὁ κ. Βογιατζῆς, ὁ ὁποῖος εἶπε, προχωρήσατε εἰς τὴν μάχην δίχως στρατιώτας, ἡμεῖς ἐδώσαμεν μάχην ἐπιστρατεύσεως. Τῆς μάχης προηγεῖται ἡ ἐπιστράτευσις. Ἐδώσαμεν τὸ σχέδιον ἐπιστρατεύσεως διὰ νὰ ἀναπτύξωμεν ὅλας τὰς δυνάμεις ὥστε νὰ ἀποδώσῃ ἡ μεταρρύθμισις. Καὶ εἴμεθα ὑπερήφανοι διότι 5½ μῆνας ἀφ’ ἧς ἐψηφίσθη ὁ νόμος, αἱ δυνάμεις καταλαμβάνουν τὰς θέσεις των. Βεβαίως εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀφετηρίαν. Γνωρίζομεν ὅτι ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μεγάλα προβλήματα. Θὰ τὰ ξεπεράσωμεν. Καὶ ὅταν ὁλοκληρωθῇ ἡ ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις καὶ θὰ ἀναπτυχθοῦν αἱ δυνάμεις αἱ ὁποῖαι ἐνυπάρχουν εἰς αὐτὴν τότε δὲν θὰ ἰσχύσῃ καὶ ἐκεῖνο ποὺ ἠκούσθη, ὅτι ὅταν σεῖς γίνετε Κυβέρνησις, θὰ ἀνατρέψητε τὰς μεταρρυθμίσεις αὐτὰς διότι θὰ εἶναι τόσον μεγάλη ἡ συναίσθησις τῆς ἐπιτυχίας τῆς μεταρρυθμίσεως αὐτῆς ὥστε ἡ λαϊκὴ συνείδησις θὰ ἀποτελέσῃ φραγμὸν εἰς οἱανδήποτε τροποποίησιν τῆς μεταρρυθμίσεως. Ἤδη ἐπετελέσθησαν πολλά. Τὰ ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Σᾶς εἶπε ποὺ εὑρίσκετο ἡ συμμετοχὴ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος διὰ τὴν Παιδείαν, τὸ ὕψος τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας ποὺ ἐφθάσαμεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας καὶ ὅτι συνεχῶς βαίνομεν πρὸς τὰ ἐμπρός. Ἔβαλεν, ὁ κ. συνάδελφος, ἐναντίον τῆς δωρεὰν Παιδείας. Δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν ἐπαρχίαν του, οἱονδήποτε χωριὸ τῆς ἐπαρχίας του, ἐκεῖ ποὺ δὲν ὑπάρχει ἀκόμη ἀντίδρασις διότι καὶ ἐγὼ εὗρον δύο ἑστίας ἀντιδράσεως εἰς τὰς Κυκλάδας, διὰ νὰ διαπιστώσῃ τί δημιουργεῖ τὸ συσσίτιον. Διότι τὸ θέμα δὲν εἶναι μόνον ὅτι τὸ παιδὶ τρώγει τὸ ἄσπρο ψωμὶ καὶ τὸ ζεστὸ φαγητό, ἀλλὰ τὸ τί δημιουργεῖται μεταξὺ τῶν μαθητῶν. Τί συναδέλφωσις ἀναπτύσσεται μεταξύ των. Νὰ ἐρωτήσετε τὰς μητέρας τῶν μαθητῶν διὰ νὰ σᾶς εἴπουν τὶ ὑπέφερον πρῶτον διὰ νὰ φάγουν τὰ παιδιά των καὶ μὲ τί ὄρεξιν τρώγουν σήμερον εἰς τὰ σχολεῖα. Ἐδόθησαν ἐπίσης τὰ μαθητικὰ εἰσιτήρια καὶ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἔφθασεν εἰς τὸ ἓν ἑκατομμύριον. Δὲν εἶναι δυνατὸν συνεπῶς νὰ συζητῶμεν σήμερον, ὅτι δὲν ὑπάρχει δωρεὰν Παιδεία. Ὑπάρχει. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου περιπτώσεις Κυκλαδιτῶν φοιτητῶν οἱ ὁποῖοι σπουδάζουν δωρεὰν καὶ ἔχουν χιλίας δρχ. ὑποτροφίαν. Καὶ οἱ γονεῖς των γονατίζουν εἰς τὴν Παναγίαν τῆς Τήνου καὶ προσεύχονται διὰ νὰ δώσῃ χρόνια εἰς τὸν κ. Γ. Παπανδρέου ποὺ ἐφήρμοσε τὸν θεσμόν. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι ἡ συζήτησις εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὑπῆρξεν εἰς ὑψηλὸν ἐπίπεδον. Ὅμως δὲν ἐτηρήθη εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἐπίπεδον τὸ ὁποῖον ἐτηρήθη εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν παρηκολούθουν τὰς συζητήσεις 100 βουλευταί, καὶ τὰ θεωρεῖα ἦσαν πλήρη. Ἐλέχθη ἀκόμη, ὅτι διὰ τῶν μεταρρυθμίσεων ἐγκαταλείπομεν τὰς Ἑλληνοχριστιανικὰς παραδόσεις. Ὄχι. Τονώνομεν τὰς Ἑλληνοχριστιανικὰς παραδόσεις. Τὸ θέμα ἐδημιουργήθη ἀπὸ μίαν ἀτυχῆ διάκρισιν μεταξὺ βασικῶν καὶ μὴ μαθημάτων. Ἠδυνάμεθα νὰ μεταχειρισθῶμεν ἄλλον ὅρον, διότι ὡς ἀνεπτύχθη, μὴ βασικὸν εἶναι τὸ μάθημα ὅταν δὲν δίδῃ κανεὶς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις, καὶ ἔτσι ἴσχυε καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας. Ἁρπαζόμεθα ἀπὸ μίαν ὁρολογίαν ἡ ὁποία δὲν ἀποδίδει αὐτὸ ποὺ ἰσχυρίζεσθε. Καθιερώθη τὸ μάθημα τοῦ Εὐαγγελίου ἀπὸ τῆς 5ης Τάξεως.

§210Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Δὲν τὸ καταλαβαίνουν οἱ μαθηταί.

§211Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Τὸ καταλαβαίνουν θαυμάσια. Ἔχω παιδιὰ καὶ παρακολουθῶ ἐμπράκτως τὴν μεταρρύθμισιν. Ἐβάλαμεν περαιτέρω τὰ κείμενα τῶν πατέρων, ἐνῷ ἐσεῖς ἐδιδάσκατε τὴν ἱστορίαν τῆς θρησκείας, ἕνα μάθημα τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ ἀμφισβητήσεις καὶ νὰ κλονίσῃ τὴν πίστιν. Βάλαμε τὸ μάθημα τῆς συμβολῆς τῆς ὀρθοδοξίας καὶ σεῖς διαφωνεῖτε διὰ μίαν ὁρολογίαν ὅπου διὰ τῆς ἀλλαγῆς καὶ μόνον ταύτης θὰ ἤρετο πᾶσα ἀμφισβήτησις. Ἐλέχθησαν τόσα πράγματα ἐδῶ διὰ τὰ ἀρχαῖα Ἑλληνικά, ἀδίκως. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τὸν παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ φέρῃ τὰ γραπτὰ διὰ νὰ ἴδητε ποία ἦτο ἡ ἀπόδοσις τῆς Παιδείας. Ἔχουν ἐκδοθῆ καὶ βιβλία καὶ ἀνεφέρθησαν κείμενα ἀπὸ τὰ βιβλία αὐτὰ ποὺ ἦσαν ἐντροπὴ διὰ τὴν κατάστασιν τῆς Παιδείας. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τὸ φῶς τῶν συγχρόνων ἀναγκῶν νὰ ρίχνωμεν τὸ Ἑλληνόπουλο μέσα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν χῶρον μὲ Παιδείαν προνόμιον καὶ ὄχι Παιδείαν δικαίωμα. Παρελάβαμεν τὴν Παιδείαν προνόμιον καὶ τὴν καταστήσαμεν δικαίωμα. Αὐτὸς εἶναι ὁ μεγάλος τίτλος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Πολλὰ ἐλέχθησαν διὰ τὸ Παιδαγωγικὸν Ἰνστιτοῦτον καὶ ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργός. Πρέπει νὰ αἰσθανώμεθα ὑπερηφάνειαν διὰ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸ συνεκρότησαν. Διὰ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ πληροφορηθῇ ὄχι μόνον ἡ Βουλὴ ἀλλὰ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλεσαν τὸ στέγαστρον τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως. Δὲν ἐπρυτάνευσαν κατὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Παιδαγωγικοῦ Ἰνστιτούτου κομματικὰ κριτήρια, ἀλλὰ μόνον κριτήρια τῶν πιστευόντων πρὸς τὴν μεταρρύθμισιν. Καὶ τοῦτο ἦτο φυσικόν, διότι ἐὰν παρεδίδετο τὸ Ἰνστιτοῦτον εἰς τοὺς ἀντιπάλους τῆς μεταρρυθμίσεως τὸ οἰκοδόμημα θὰ κατέπιπτεν. Ὡς ἐπιχειρηματολογία κατὰ τῆς μεταρρυθμίσεως προεβλήθη καὶ ἐγένετο μία συλλογὴ λέξεων ἀπὸ συγγράμματα καὶ βιβλία. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Βογιατζῆ, εἰς τὴν ὁποίαν λέγει: «Παρακατιανοί ... (ἀναγινώσκει). ...». Ἐὰν καὶ ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Βογιατζῆ ἀπεμονοῦντο καὶ αὗται αἱ λέξεις τί θὰ ἔλεγον.

§212Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω τὴν λέξιν «παρακατιανοί».

§213Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Τὴν εἴπατε ὅπως καὶ τὶς ἄλλες λέξεις. Κατηγορήθη ἐπίσης ἡ μετάφρασις τοῦ Ἐφταλιώτη δι’ ὡρισμένας λέξεις, ὅπως π.χ. περδικόστητη, κλπ., ἐνῷ εἶναι μία μετάφρασις, ἡ ὁποία τιμᾷ τὴν Παιδείαν. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν τὴν ἐκπαιδευτικὴν ἱστορίαν ἑνὸς ἔθνους ἔπρεπε νὰ τὴν διαιρέσωμεν εἰς περιόδους, εἶναι πολὺ φυσικόν, ὅτι ὡς ἀφετηρίαν ἑκάστης περιόδου θὰ λάβωμεν τὸν νόμον τῆς μεταρρυθμίσεως. Ἡ μεταρρύθμισις δὲν ἀποτελεῖ ἀπαρχὴν μιᾶς περιπτώσεως, ἀλλὰ ἕνα ἐκπαιδευτικὸν πολιτισμόν. Δὲν πηγαίνομεν εἰς ἀβάτους ὁδοὺς οὔτε ἐπιχειροῦμεν ἅλματα, ἡ μεταρρύθμισις ἔχει ὑποστῆ τὴν πνοὴν τῆς πείρας κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ βαδίζῃ σταθερὰ νὰ διδάσκῃ τοὺς παλαιοτάτους θεσμοὺς τῶν προγόνων μας, νὰ τονώνῃ τὰς παραδόσεις μας καὶ νὰ ἐνισχύῃ τὸ θρησκευτικὸν συναίσθημα. Καὶ θὰ καταλήξω μὲ μίαν φράσιν, ἡ ὁποία σήμερον ἔρχεται ἀπὸ τὸν τάφον τοῦ ἀειμνήστου Λουκῆ Ἀκρίτα, ὁ ὁποῖος εἶπεν: «Ἡ ἐκπαίδευσις ἀποτελεῖ πνευματικὴν ἐποποιΐαν, ἡ ὁποία παρεδόθη εἰς τὴν δόξαν τῆς Ἱστορίας τῆς Ἑλλάδος».

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§215ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 3.10′ μ.μ.)