1965.03.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53η

Δευτέρα 1 Μαρτίου 1965

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 6.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Σ. Κατσώτας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς 26ης Φεβρουαρίου ἐ.ἔ.

§2Σ. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς 26ης Φεβρουαρίου ἐ.ἔ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Τσιριμῶκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 17.12.63 καὶ ὑπ’ ἀριθ. 1991 Α καὶ Β (XVIII) ἀποφάσεων τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν, περὶ τροποποιήσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν» καὶ 2) «Περὶ κυρώσεως τῆς Ἑλληνοουγγρικῆς Συμφωνίας τῆς 27ης Ἀπριλίου 1963 καὶ διανομῆς τῆς συμφωνηθείσης ἀποζημιώσεως μεταξὺ τῶν δικαιούχων». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Ν. Δ. 4418)64 περὶ διαρρυθμίσεως κλάσεών τινων τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου εἰσαγωγῆς, συμπληρώσεως τοῦ Ν. 4056)60 «περὶ ἐπιβολῆς δασμῶν ἀντιτάμπιγκ κ.λ.π. καί τινων ἄλλων διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Κωνιωτάκης, καταθέτει προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ προστασίας ἀναπήρων πολέμου καὶ εἰρηνικῆς περιόδου στρατιωτικῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Π. Κατσώτας, 2) Α. Μπαρότσης, Α. Πετραλιᾶς, Π. Κατσώτας, καταθέτουσι προσθήκας καὶ τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων νόμου 5258)31 «περὶ Μετεωρολογικῆς Ὑπηρεσίας καὶ νόμου 4150)61 «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τῆς Ε.Μ.Υ. κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Παπασπύρου, Ι. Χαραλαμπόπουλος, Β. Ἰντζές, Γ. Παπαδημητρίου καὶ Λ. Λαγάκος, καταθέτουσι προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαλύσεως Ἐπικουρικοῦ Ὀργανισμοῦ Μεταφορῶν δι’ Αὐτοκινήτων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Σ. Περτσινίδης, 2) Θ. Ἀνδρεάδης, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὁρισμοῦ ἐκλογικῶν περιφερειῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Ἰωάννου καὶ Μ. Μυριδάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ Ὑποχρεωτικοῦ Κρατικοῦ ἐλέγχου τῶν ἐσωτερικῶν ἠλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Α. Τζιζῆς, 2) Λ. Λυμπέρης, Α. Βλαχοθανάσης, 3) Α. Ἀντωνίου, 4) Α. Πετραλιᾶς, 5) Ι. Τούμπας, Ι. Κουτσοχέρας, Π. Κατσώτας, Μ. Χλουβεράκης, 6) Ι. Τούμπας, 7) Γ. Βογιατζῆς, Ε. Κοθρῆς, Ν. Μπόμπολας, 8) Ε. Σαββόπουλος, 9) Δ. Βρανόπουλος, 10) Α. Λασκαρίδης, Θ. Παπαπαναγιώτου, Λ. Νικολαΐδης, 11) Κ. Ἀποσκίτης, Η. Παπαηλιοῦ, 12) Γ. Παπαϊωάννου, 13) Η. Σακαλῆς, 14) Ι. Διαμαντόπουλος, Α. Δερδεμέζης, Ν. Ἀθανασίου καὶ Α. Φράγκος, 15) Χ. Ἀποστολάκος, Φ. Παναγιωτόπουλος καὶ Ι. Ἀλευρᾶς, καταθέτουσι προσθήκας καὶ τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ὑπαλληλικοῦ Κώδικος κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Α. Ρουσόπουλος, 2) Δ. Κωστῆς, 3) Η. Κατριβάνος, 4) Δ. Ἰωάννου καὶ Μ. Μυριδάκης, καταθέτουσι προσθήκας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναμορφώσεως διὰ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. 5367)1932 «περὶ ἐκτελέσεως Δημοσίων Ἔργων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Γκίλας καὶ Δ. Γρίβας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν κειμένων διατάξεων περὶ ἀναγκαστικῶν ἀπαλλοτριώσεων ὑπὲρ βιομηχανιῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Δ. Βρανόπουλος, 2) Π. Κατσώτας, 3) Γ. Βασιλᾶτος, 4) Μ. Ξυλούρης, Κ. Κωνιωτάκης καὶ Ε. Λουλουκάκης, 5) Ε. Λουλακάκης, Ε. Ματζαπετάκης, 6) Λ. Λυμπέρης καὶ Σ. Νικολαΐδης, 7) Α. Λώρας καὶ Σ. Βαδαλούκας, καταθέτουσι προσθήκας καὶ τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθέτου παρὰ τῷ Ι.Κ.Α. προαιρετικῆς ἀσφαλίσεως καὶ ἄλλων τινῶν μεταρρυθμίσεων τῆς περὶ Ι.Κ.Α. νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. 1) Κ. Πιαλόγλου, Α. Μαυρίδης καὶ Κ. Περραιβός, 2) Χ. Ἀποστολάκος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συνταξιοδοτήσεως καπνεργατῶν τυχόντων ἐφ’ ἅπαξ ἀποζημιώσεως». Ἐπίσης ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι: Οἱ κ.κ. Γ. Παπανδρέου (Πρόεδρος Κυβερνήσεως) καὶ Κ. Μητσοτάκης (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἀπονομῆς προσωπικῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ ἀποβιώσαντος Ὑφυπουργοῦ Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων Λουκῆ Ἀκρίτα».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Γεροκωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§6Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως εἶναι γνωστὸν ἀπὸ τὸ κείμενον ποὺ ἔχετε ἐνώπιόν σας, ἔχω ὑπογράψει καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν. Παρὰ ταῦτα νομίζω, ὅτι εἶναι καθῆκον νὰ ὑπενθυμίσω καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὸ Σῶμα, ὅτι ἐκκρεμοῦν εἰσέτι καὶ παλαιαὶ προτάσεις ἀπονομῆς χορηγίας ἢ συντάξεως εἰς χήρας καὶ ἄλλων συναδέλφων. Μεταξὺ τούτων προχείρως ἐνθυμοῦμαι τὴν χήραν Ζέρβα, τὴν χήραν Βασιλείου Στεφανοπούλου καὶ τὴν χήραν Δεκῆ. Ἰδιαιτέρως διὰ τὸν ἀείμνηστον συνάδελφον Δεκῆ ὑποστηρίζω, ὅτι οὗτος ἔπεσε μαχόμενος ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων τῆς πολιτικῆς, διότι ἀπέθανε καθ’ ἣν στιγμὴν ἐξεφώνει λόγον ἐν προεκλογικῇ συγκεντρώσει.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἐνθυμοῦμαι καὶ προσωπικῶς.

§8Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω λοιπόν, κ. Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ τὰ ὑπομνήσω αὐτὰ καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὸ Σῶμα, καὶ νὰ διατυπωθῇ ἡ εὐχή, ὅπως καὶ αἱ προτάσεις αὐταὶ προχωρήσουν τὴν ὁδὸν τῆς πραγματοποιήσεώς των.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ τεθοῦν ὑπ’ ὄψιν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§10Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀντίρρησις διὰ τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία γίνεται ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀείμνηστον Λουκῆν Ἀκρίταν. Ἀλλ’ ὅπως ἐπεσήμανεν ὁ συνάδελφος κ. Γεροκωστόπουλος, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, διὰ λόγους καὶ δικαιοσύνης καὶ ἀμερολήπτου ἐνεργείας, νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει καὶ αἱ ἄλλαι προτάσεις, οἷαι εἶναι αἱ πλέον σοβαραὶ τῆς χήρας Ζέρβα, τῆς χήρας Β. Στεφανοπούλου, Π. Ράλλη καὶ Η. Λαγάκου, ἡ ὁποία δὲν ἔχει κανένα πόρον καὶ ἔχει υἱὸν συνάδελφον εἰς τὴν Βουλὴν. Ἔπεσεν εἰς τὸ πεδίον τοῦ καθήκοντος, χωρὶς νὰ ἔχῃ καμμίαν σύνταξιν. Δὲν παίρνει οὔτε ἀπὸ τὴν Βουλὴν σύνταξιν. Παρακαλῶ αὐτὰ νὰ τεθοῦν ὑπ’ ὄψει τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§11Δ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Συμφωνῶ μὲ τὴν πρότασιν. Ἀναφορικῶς μὲ τὸν ἀείμνηστον Λουκῆ Ἀκρίταν ὑπεβλήθη σχετικὴ πρότασις, ὑπογεγραμμένη ἀπὸ πολλοὺς συναδέλφους.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καταχωρημένη εἰς τὰ πρακτικὰ, κ. συνάδελφε.

§13Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἐπιθυμῶ καὶ ἐγὼ νὰ ἐκφράσω τὴν βαθύτατη συγκίνησή μου, γιατὶ καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκον της ἔναντι ἀποβιωσάντων τέως συναδέλφων. Ἐνθυμοῦμαι τὸν ἀείμνηστο Λουκῆ Ἀκρίτα κατὰ τὴν κύκνεια παρουσία του εἰς αὐτὴ τὴν αἴθουσα. Εὑρίσκετο τότε εἰς τὸ νοσοκομεῖο ἀσθενής. Ἀλλὰ συζητουμένου εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ι.Κ.Υ., περὶ τῶν Κρατικῶν Ὑποτροφιῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ἤμουν εἰσηγητής, ἐνθυμοῦμαι λέγω, ὅτι ἔφυγε ἀπὸ τὸ νοσοκομεῖο καὶ ἦλθε νὰ παραστῇ εἰς τὴν συζήτηση, καθήμενος σὲ αὐτὴ τὴ θέση, ὅπου κάθεται αὐτὴ τὴ στιγμὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὅταν ἐτελείωσα τὴν εἰσήγησή μου ἔλαβε ἀμέσως τὸν λόγον, ὁμιλῶν πλέον τῆς ἡμισείας ὥρας, ἀναπτύσσων τὰς γενικὰς γραμμὰς τοῦ νομοσχεδίου του. Πράγματι, ὁ Λουκῆς Ἀκρίτας ἔπεσε ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων... Καὶ ἐλάχιστος φόρος τιμῆς στὴν μνήμη του καὶ ἐπιτακτικὸ χρέος πρὸς τὴν οἰκογένειά του εἶναι ἡ παροχὴ ἀπὸ τὴν Πολιτεία τῆς συντάξεως. Συντάσσομαι εἰς τὸ νὰ χορηγηθοῦν συντάξεις καὶ εἰς τὰς ἄλλας περιπτώσεις ποὺ ἀνέφεραν οἱ κ.κ. συνάδελφοι.

§14Χ. ΠΙΠΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὰ ὅσα οἱ προλαλήσαντες κ. συνάδελφοι εἶπον σχετικῶς μὲ ἀπονομὴν συντάξεως εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ τέως συναδέλφων. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω τὴν περίπτωσιν τῆς χήρας Πέτρου Ράλλη, καθὼς καὶ τοῦ συναδέλφου Κων)νου Σπηλιοπούλου. Πρόκειται περὶ οἰκογενειῶν τέως συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων ἐκτελοῦντες τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον των. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ δοθοῦν ἠθικαὶ ἀμοιβαὶ εἰς τὰς οἰκογενείας ὅλων τῶν προαναφερθέντων τέως συναδέλφων. Αἱ συντάξεις τὰς ὁποίας ζητοῦμεν ὅλοι νὰ δοθοῦν ἔχουν ἠθικὴν ἀξίαν καὶ ἠθικὴν ἀναγνώρισιν τῶν ὑπηρεσιῶν ποὺ προσέφεραν ζῶντες οἱ ἀείμνηστοι συνάδελφοι. Ἀξίζει εἰς τὰς ἀπορφανισθείσας πολιτικὰς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι ἐστερήθησαν τῶν πολυτίμων προστατῶν των ἀναλωσάντων τὰ πάντα διὰ τὰ κοινά, ἡ Πολιτεία νὰ ἔλθῃ καὶ ἀρωγὸς ἀναγνωρίζουσα τὴν θυσίαν των. Ζητοῦμεν νὰ δοθοῦν συντάξεις ποὺ ἀποτελοῦν τὴν ἠθικὴν ἀμοιβὴν καὶ ἠθικὴν ἀναγνώρισιν τῶν ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας προσέφερον εἰς τὸ ἔθνος οἱ τέως συνάδελφοι.

§15Δ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνοῦμεν μὲ τὰ ὅσα οἱ προλαλήσαντες κ. συνάδελφοι εἶπον. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι ἐκκρεμεῖ πρότασις σχετικῶς διὰ τὴν ἀπονομὴν συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὸ τέκνον τοῦ ἀειμνήστου Γρηγορίου Λαμπράκη.

§16Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἐξ ἐκείνων τῶν συναδέλφων ποὺ συμφωνοῦν μὲ τὰ ὅσα οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι εἶπον σχετικῶς μὲ τὴν ἀπονομὴν συντάξεως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν τέως συναδέλφων Λουκῆ Ἀκρίτα καὶ Β. Στεφανοπούλου καθὼς ἐπίσης καὶ ὅλων ἐκείνων περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησαν προηγουμένως οἱ κ. συνάδελφοι. Ἐπίσης προχθὲς ἀκόμα, κύριε Πρόεδρε, ἀπεβίωσεν ἕνας ἄλλος συνάδελφος ἐκτελῶν τὸ καθῆκον του ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ὁ ἀείμνηστος συνάδελφος Καστρινὸς ἐκτελῶν τὸ καθῆκον του κατὰ τρόπον σκληρότατον ἔπεσεν ἐντὸς τῆς αἰθούσης, διότι ὡς εἶναι γνωστόν, εἶχε μεταβῆ μετὰ ἀξιοτίμων κ.κ. Ὑπουργῶν εἰς περιοδείαν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν ἐκλογικήν του περιφέρειαν τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἦλθεν ἐδῶ καὶ παρέμεινεν ἐντὸς τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς 4ης πρωϊνῆς. Κατὰ συνέπειαν ὁ συνάδελφος Α. Καστρινὸς ἔπεσεν ἐκτελῶν τὸ καθῆκον του. Παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἀπόψε εἴμεθα ἐλάχιστοι εἰς τὴν αἴθουσαν διότι συνεδριάζουν αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἅπαντες οἱ βουλευταὶ ἐκτελοῦν τὸ καθῆκον των κατὰ τρόπον σκληρότατον. Δὲν θὰ ἦτο ἐπιτρεπτὸν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς νὰ διαρκοῦν πέραν τοῦ μεσονυκτίου. Διότι πέραν τῆς σκληρᾶς ἐργασίας τὴν ὁποίαν καλούμεθα νὰ ἐπιτελέσωμεν ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἐξ ἴσου σκληρὰ καὶ κουραστικὴ εἶναι ἡ ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν προσφέρομεν καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ὑπηρετοῦντες τὸν λαόν. Μοῦ ὑπενθύμισεν ὁ συνάδελφος κ. Πιπιλῆς τὸν ἐξαίρετον βουλευτὴν καὶ ἐξαίρετον ἄνθρωπον, τὸν μακαρίτην Σπηλιόπουλον. Καὶ ὅμως, ἡ οἰκογένειά του δὲν λαμβάνει σύνταξιν. Δι’ ὅλας αὐτὰς τὰς περιπτώσεις, προτείνω νὰ συσταθῇ μία Διακομματικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία καὶ θὰ τὰς ἐξετάσῃ, διότι ὑπάρχουν πάρα πολλοὶ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἀπέθανον ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντος. Τὸ βάρος δὲ τῆς συντηρήσεως τῶν οἰκογενειῶν των θὰ πρέπει νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σημειωθοῦν ὅλα τὰ ὀνόματα ποὺ ἐμνημόνευσαν οἱ κύριοι συνάδελφοι διὰ νὰ τὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Κυβερνήσεως.

§18Σ. ΠΕΡΤΣΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι μόνον τὰ ὀνόματα ποὺ ἐμνημόνευσαν οἱ κύριοι συνάδελφοι. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν ἡρωϊκὰ μαχόμενοι διὰ τὴν Βουλήν. Ἕνας ἐξ αὐτῶν εἶναι καὶ ὁ Ζαρωτιάδης, ὁ ὁποῖος μάλιστα ἀνῆκε καὶ εἰς τὴν ἰδικήν σας παράταξιν. Προτείνω, λοιπόν, ὅπως συσταθῇ μία Διακομματικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς περιπτώσεις καὶ εἰσηγηθῇ ἀναλόγως.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, συμφωνῶ.

§20Κ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἀνεπτύχθη ἐξ ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς, τὸ θέμα τῆς παροχῆς συντάξεως εἰς τοὺς θανόντας Ὑπουργοὺς καὶ βουλευτάς, θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ γενικώτερον καὶ ἄνευ ἐξαιρέσεων. Προτείνω, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀποσύρῃ τὸ παρὸν σχέδιον νόμου καὶ φέρῃ εἰς τὸ Σῶμα ἕνα σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ χορηγῆται σύνταξις εἰς τὰς χήρας καὶ ὀρφανὰ ὅλων τῶν βουλευτῶν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως, θανόντων ἐν ἐνεργείᾳ καὶ μὴ συμπληρωσάντων τὰς προϋποθέσεις συνταξιοδοτήσεως ὅπως καὶ πολλοὶ ἄλλοι. Ὁ συνάδελφος Καστρινὸς ἔπεσε πράγματι ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντος, διὰ ποῖον λόγον, κατὰ ποίαν λογικὴν θὰ πρέπει νὰ ἐξαιρεθῇ ἡ οἰκογένειά του καὶ τόσαι ἄλλαι οἰκογένειαι θανόντων βουλευτῶν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντός των.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι παρὼν καὶ ὑπάρχει ὑποχρέωσίς του, ὅπως ἀσχοληθῇ καὶ μὲ ἄλλα ἐπείγοντα ὑπηρεσιακὰ θέματα, θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω, ἐὰν δὲν ἔχετε ἀντίρρησιν, νὰ εἰσέλθωμεν ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νομοθετικῆς ἐργασίας, διὰ νὰ συζητήσωμεν τὸ πρῶτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει σχέδιον νόμου, τὸ περὶ τῆς κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ὁμοσπονδιακῆς Δημοκρατίας τῆς Γερμανίας συμβάσεως, περὶ Γερμανικῶν Στρατιωτικῶν Κοιμητηρίων ἐν Ἑλλάδι.

§22Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατὰ τὴν προηγουμένην ἑβδομάδα ἦτο ἔνατον ἢ δέκατον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Σήμερον εἶναι πρῶτον. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν δὲν εἴμεθα προητοιμασμένοι. Θὰ παρεκάλουν, λοιπόν, νὰ ἐξαντληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις τῶν ἐρωτήσεων καὶ μετὰ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοθετήματος.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ ἡμερησία διάταξις ἔχει διανεμηθῆ ἀπὸ τῆς Παρασκευῆς καὶ ἦτο ἐπαρκὴς ὁ χρόνος, διὰ τὴν μελέτην τοῦ νομοσχεδίου.

§24Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολλοὶ συνάδελφοι ἀπουσίαζον εἰς τὰς ἐπαρχίας των καὶ μόλις σήμερον ἔλαβον γνῶσιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§25Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν συνάδελφον ἐξ Ἀθηνῶν, ὅτι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐπείγεται νὰ συζητήσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἄλλωστε, εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, ἡ Ὑπηρεσία τῆς Βουλῆς εἶχε προετοιμάσει τοὺς κ.κ. συναδέλφους, καθ’ ὅσον ἀπὸ τῆς προηγουμένης Παρασκευῆς εἶχε διανείμει τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεγράφετο πρῶτον τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Προτείνω πάντως νὰ δεχθῶμεν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ νὰ μεταφέρωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, τὴν προσεχῆ Πέμπτην.

§26Χ. ΠΙΠΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν τὴν Πέμπτην;

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, θὰ διακόψωμεν τὴν Πέμπτην τὸ βράδυ.

§28Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ νὰ ψηφίσωμεν ἀπόψε τὸ νομοθέτημα κατ’ ἀρχὴν καὶ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἡ ΕΔΑ βλέπω νὰ ἔχῃ ἀντιρρήσεις. Ἀπορῶ δι’ αὐτὸ διότι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἱερόν, ἠμπορῶ νὰ εἴπω. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ θίξω τὴν περίπτωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν στρεμμάτων. Τὰ 50 στρέμματα ποὺ προβλέπονται εἶναι πάρα πολλὰ καὶ θὰ τὰ στερηθοῦν τῶν τόπων αὐτῶν πτωχοὶ γεωργοί. Ἄλλωστε, ὀστᾶ πρόκειται νὰ ταφοῦν. Δὲν νομίζω, ὅτι χρειάζονται τόσα πολλὰ στρέμματα. Πάντως καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐπαφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις ἐὰν νομίζῃ ὅτι καὶ τόση ἔκτασις χρειάζεται ἐγὼ δὲν θὰ ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§29Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαφεύγει τῆς προσοχῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ διαδικασία ποὺ ἀκολουθεῖται εἶναι ἀντικανονική. Θὰ πρέπει νὰ ἀκολουθηθῇ ἡ σειρὰ καὶ νὰ τελειώσῃ πρῶτα ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπρότεινε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ τυχὸν ἀντιρρήσεις νὰ ἀναπτυχθοῦν εἰς τὴν βʹ συζήτησιν. Συμφωνῶ.

§30Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοθέτημα εἶναι ἄκρως ὑπηρεσιακὸν καὶ τυπικὸν καὶ συμφωνῶ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν, ὅπως ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν καὶ γίνῃ συζήτησις εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§31Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον εἶναι σύμφωνον πρὸς τὰς αἰωνίους Ἑλληνικὰς παραδόσεις, περὶ σεβασμοῦ τῶν νεκρῶν καὶ τῆς μνήμης των, ἔστω καὶ ἐὰν πρόκειται περὶ ἐχθρῶν δρασάντων μάλιστα ἀντίθετα πρὸς τὰ διεθνῶς ἰσχύοντα. Οὐδεμίαν ἀντίρρησιν θὰ εἶχον νὰ ψηφισθῇ ἄνευ συζητήσεως, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἔκαμε δύο διεκρινίσεις πρὸς τὸ Σῶμα. Πρῶτον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐνδιαφερθῇ νὰ φροντίσῃ διὰ τὰ Στρατιωτικὰ Νεκροταφεῖα τῶν Ἑλλήνων Στρατιωτῶν, ὡς π.χ. τῆς Κρήτης ὅπου ἐπικρατεῖ ἀπερίγραπτος κατάστασις ἀσεβείας πρὸς τοὺς νεκρούς μας καὶ δεύτερον, ἂν ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀμοιβαιότητος θὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ, ὥστε εἰς τὴν χώραν των νὰ στηθῇ τοὐλάχιστον ἀξιοπρεπὴς ἀναθυματικὴ στήλη εἰς τὸν τόπον ὅπου σωρεία Ἑλλήνων ὑπηκόων ἐθανατώθη ἀπανθρώπως.

§32Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα δὲν εἶναι, ἐὰν εἶναι, τυπικὸν ἢ ὄχι, ἂν εἶναι σοβαρὸν ἢ ὄχι, τὸ νομοσχέδιον. Πάντως τὸ πόσον τυπικὸν εἶναι τὸ νομοσχέδιον ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι τρεῖς φορὰς Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ τὸ ἔφερον πρὸς ψήφισιν καὶ τὸ ἐγκατέλειψαν. Καὶ ἐχρειάσθη τελικῶς νὰ ὑπάρξῃ κἄτι τὸ ἄηθες. Ἐνῷ δὲν ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον παρὰ τῆς Βουλῆς ἢ παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, νὰ ὑπογράψῃ Ὑπηρεσιακὸς Πρωθυπουργὸς σύμβασιν ὁ κ. Πιπινέλης, τὴν ὁποίαν ἐρχόμεθα ἡμεῖς σήμερον νὰ κυρώσωμεν. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ προτείνω καὶ πάλιν νὰ ἐξαντληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων καὶ μετὰ μίαν ὥραν νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ θέμα εἶναι, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐπρότεινεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, κατ’ ἀρχὴν καὶ νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§34Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἄρθρον εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§35Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀξιόλογα ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ἀλλὰ ἐὰν τὸ Προεδρεῖον δεχθῇ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἤθελα νὰ δώσω ὡρισμένας πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν, αἱ ὁποῖαι πιθανὸν νὰ ἄρουν τὰς ἀντιρρήσεις. Πρῶτα, πρῶτα εἰς τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον ἐξ Ἀττικῆς, τὸν κ. Διαμαντόπουλον, ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς. Βεβαίως, δὲν ἔχω ἁρμοδιότητα νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν στρατιωτικῶν κοιμητηρίων, ὅλοι μας ὅμως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συμμεριζόμεθα ἀπολύτως τὴν διατυπωθεῖσαν διαμαρτυρίαν, διότι εὑρίσκονται ἐγκαταλελειμμένα τὰ Ἑλληνικὰ στρατιωτικὰ κοιμητήρια. Ἀποτελεῖ χρέος τῆς Πολιτείας νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὰ στρατιωτικὰ κοιμητήρια καὶ θὰ διαβιβάσω εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τὰ αἰσθήματα αὐτὰ τοῦ Κοινοβουλίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ αἴτημα νὰ ὑπάρξουν καὶ Ἑλληνικὰ Νεκροταφεῖα ἢ Ἑλληνικὰ μνημεῖα ἐν Γερμανίᾳ, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι βάσιμον. Ὡς εἶναι γνωστὸν ἐν Γερμανίᾳ δὲν ἐφονεύθησαν Ἕλληνες στρατιῶται, οὔτε βεβαίως ἡ Γερμανία διετέλεσεν ὑπὸ στρατιωτικὴν κατοχὴν τῶν Ἑλλήνων. Ἀσχέτως ὅμως αὐτοῦ ὑπῆρξαν πάμπολλα θύματα τοῦ Ναζισμοῦ ἐν Γερμανίᾳ, τῶν ὁποίων ἡ μνήμη παραμένει πάντοτε ἱερὰ καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι τὴν μνήμην αὐτῶν τῶν θυμάτων τιμοῦν ὅλαι αἱ πτέρυγες. Δὲν ὑπάρχει ὅμως πλήρης ἀναλογία μεταξὺ τοῦ ἑνὸς θέματος καὶ τοῦ ἄλλου. Ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ θεωρῶ χρέος νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἤδη κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θὰ μεταβῇ προσεχῶς εἰς Γερμανίαν Ἐπιτροπὴ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὁποίας θὰ εἶναι δύο μέλη τοῦ Σώματος, ἀποτελουμένη ἀπὸ ἐκπροσώπους τῶν διαφόρων Σωματείων ὁμήρων ἢ Ἰσραηλιτῶν θανόντων εἰς τὰ διάφορα στρατόπεδα συγκεντρώσεως, καὶ θὰ μεταβῇ ὑπὸ τὴν ἐπικουρίαν καὶ μὲ ἔξοδα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ διαπιστώσῃ κατὰ πόσον ὑπάρχει ἡ δυνατότης νὰ ἐξευρεθοῦν οἱ τάφοι καὶ τὰ ὀστᾶ τῶν οὕτω θανόντων. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι μετὰ τὴν προκαταρκτικὴν αὐτὴν ἐργασίαν καὶ τὴν διαπίστωσιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ περισυλλογὴ τῶν ὀστῶν θὰ ὑπάρξῃ ἀνταπόκρισις ἀπὸ μέρους τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἀνάλογα νεκροταφεῖα ἢ ἀνάλογα μνημεῖα νὰ γίνουν διὰ τὰ θύματα, τοὺς Ἕλληνας πολίτας, οἱ ὁποῖοι ἀπέθανον ἐν Γερμανίᾳ εἰς τὰ στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Θὰ ἤθελα ἐπίσης νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας διετύπωσεν ὁ ἀγαπητὸς ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος κ. Ἡλιόπουλος. Δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἰσήχθη τρὶς εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν καὶ ἀπερρίφθη. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰσάγεται διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ψήφισιν, διότι σκοπεῖ τὴν κύρωσιν συμβάσεως, ἡ ὁποία ὑπεγράφη ἐπὶ Κυβερνήσεως Πιπινέλη, τὴν 26 Σεπτεμβρίου 1963, ἤτοι ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς ἐκείνης. Ἑπομένως, δὲν ὑπῆρχε περίπτωσις συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου κυρώσεως τῆς συμβάσεως. Γίνεται προφανῶς σύγχυσις μὲ ἄλλον νόμον ψηφισθέντα ἀπὸ τὴν προηγουμένην Βουλὴν καὶ δὴ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Εἶναι τὸ Ν. Δ. 4279)1962, διὰ τοῦ ὁποίου προβλέπεται ἡ ἐπέκτασις τοῦ θεσμοῦ τῶν κοιμητηρίων ὄχι μόνον εἰς τὰ σύμμαχα κράτη, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ μὴ σύμμαχα. Τότε δὲ διεξήχθη μακροτάτη συζήτησις καὶ ἔχω ἐδῶ τὰ πρακτικά. Ὁ συνάδελφος κ. Ἡλιόπουλος, ἔλαβε μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ἐκείνην καὶ θὰ ἐνθυμῆται, ὅτι παρ’ ὅλην τὴν ἀντίδρασιν, τελικῶς ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἰσάγεται, διότι ἡ ὑπογραφεῖσα σύμβασις πέραν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔδωσε τὸ τότε ψηφισθὲν Νομοθετικὸν Διάταγμα, ἔχει δύο διατάξεις, αἱ ὁποῖαι χρήζουν νεωτέρας ἐπικυρώσεως ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἀπὸ ἀπόψεως ὅμως οὐσίας, τὸ θέμα ἔχει ἤδη λήξει ἀπὸ τὴν ψῆφον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ἡ ὁποία ἀπεκρυσταλλώθη εἰς τὸ Ν.Δ. 4279)1962. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀκριβεῖς πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ μεταφέρω εἰς τὴν Βουλὴν μὲ τὴν βεβαιότητα, ὅτι οὕτω διευκρινίζονται ὡρισμένα θέματα, τὰ ὁποῖα εἶναι περιττὸν νὰ ἀπασχολήσουν τοὺς ἀγορητάς.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ διευκρινισθοῦν τὰ πράγματα. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι νὰ ψηφίσωμεν σήμερον τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§37Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἡ πρότασίς μου εἶναι νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην συζήτησιν, ἡ δὲ συζήτησις νὰ γίνῃ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει θέμα ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον οὐσιαστικῶς ἔχει ἤδη κριθῆ διὰ ψηφοφορίας τῆς προκατόχου Βουλῆς.

§38Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι ἀκριβές, κ. Πρόεδρε, ὅτι διὰ ψηφοφορίας τῆς προκατόχου Βουλῆς, μὲ σφοδρὰν ἀντίθεσιν τῶν ἀποτελούντων τὴν σημερινὴν κυβερνητικὴν πλειοψηφίαν καὶ μὲ ἀγορεύσεις δριμυτάτας ἐκ μέρους τῆς παρατάξεώς μας, ἀλλὰ καὶ ἐκ μέρους Ὑπουργοῦ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Ζορμπᾶ καὶ πλήθους βουλευτῶν τῆς Ε. Κ. ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, εἶχε ψηφισθῆ ἕνα νομοσχέδιον γενικῆς φύσεως τὸ ὁποῖον προέβλεπε τὴν ἵδρυσιν στρατιωτικῶν νεκροταφείων ὄχι μόνον Γερμανῶν στρατιωτῶν, ἀλλὰ καὶ στρατιωτῶν ἀνηκόντων εἰς ἄλλα σύμμαχα ἔθνη. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία χρήζει, ὡς ἀναγνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, νομοθετικῆς κυρώσεως, διότι δὲν καλύπτεται διὰ τοῦ Ν. Δ. 4279)62, εἶναι σωστὸ νὰ συζητηθῇ πρῶτα καὶ νὰ ψηφισθῇ ἔπειτα. Ἐὰν πρῶτα ψηφισθῇ, θὰ εἴπῃ, ὅτι κατὰ κἄποιον περίεργον τρόπον ἀλλοιώνεται ὁ ρόλος τοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον δεσμεύεται πρῶτα διὰ τὸ ψηφισθὲν καὶ ἔπειτα συζητεῖ καὶ ἀκούει τὰς ἀντιθέτους πρὸς τὴν ψήφισιν γνώμας. Ἐὰν θέλετε νὰ τὸ συζητήσετε, καθήσατε νὰ τὸ συζητήσωμεν σήμερα.

§39Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Εἶμαι παλαιὸς κοινοβουλευτικὸς καὶ δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἀφήσω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι κάμνω μίαν πρότασιν ἀντιτιθεμένην πρὸς τὸ κοινοβουλευτικὸν πνεῦμα. Ἀλλὰ ἡ πρακτικὴ τοῦ Κοινοβουλίου πολλάκις μᾶς ἔχει δώσει διέξοδον πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Ἔχει ἀπείρους φορὰς συγκατατεθῆ ἡ Βουλὴ νὰ μεταφερθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἑνὸς νομοσχεδίου εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ἑπομένως ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, δὲν νομίζω, ὅτι ἡ πρότασίς μου ὑπῆρξε κοινοβουλευτικῶς ἀνορθόδοξος. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐπιμένετε, ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου καὶ παρακαλῶ νὰ διεξαχθῇ πλήρως ἡ συζήτησις ἀπόψε, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ, ὅτι ἐπιδιώκω κατά τινα τρόπον τὴν λάθρα ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἔκαμα τὴν πρότασιν, τὴν ἔκαμα, διότι πλειστάκις ἔχει ἐφαρμοσθῆ ἐν τῇ αἰθούσῃ ἀνάλογος τακτικὴ καὶ σεῖς ἄλλως τε ἔχετε μακρὰν κοινοβουλευτικὴν πεῖραν καὶ γνωρίζετε τὴν πρακτικὴν αὐτήν. Ἐὰν ἔχετε ἰδιαιτέραν εὐαισθησίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐπίσης ἰδιαιτέραν εὐαισθησίαν καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἀπέσυρε τὴν πρότασίν

του, συνεπῶς εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συζητοῦνται ἐρωτήσεις, ἀφορῶσαι τὸν κ. Ὑφυπουργὸν Οἰκισμοῦ. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Βαρβιτσιώτη, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ποῖα μέτρα πρόκειται νὰ ληφθοῦν διὰ τὴν ἀποτροπὴν τοῦ συντελουμένου κατὰ τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν ἐγκλήματος διὰ τῆς ἀνεγέρσεως στρατιωτικῶν πολυκατοικιῶν εἰς τὸν μεταξὺ τοῦ Ναυτικοῦ Νοσοκομείου καὶ Ἀμερικανικῆς Πρεσβείας, χῶρον.

§41Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. (Ὑφ. Δημ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστὸν τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη συνεπείᾳ τοῦ ὅτι ὁ Αὐτόνομος Οἰκοδομικὸς Ὀργανισμὸς τῶν Ἀξιωματικῶν ᾐτήσατο ἄδειαν διὰ τὴν ἀνέγερσιν πολυκατοικίας εἰς ὃ σημεῖον ἀνεγείρεται. Ἐπειδὴ εἶχε δημιουργηθῆ μέγα ζήτημα καὶ ἐκ μέρους τοῦ Δήμου Ἀθηναίων καὶ ἐκ μέρους διαφόρων σωματείων τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐκ μέρους τῶν Ἐπιστημονικῶν Ὀργανώσεων τῶν Πολιτικῶν Μηχανικῶν καὶ τοῦ Συλλόγου Ἀρχιτεκτόνων, καθὼς ἐπίσης καὶ ἀπὸ τὸ Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον Ἑλλάδος, ἠναγκάσθημεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν περίπτωσιν καὶ διεπιστώσαμεν, ὅτι τὸ οἰκόπεδον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀνεγείρεται ἡ πολυκατοικία τῶν ἀξιωματικῶν περιῆλθεν εἰς τὸν Αὐτόνομον Οἰκοδομικὸν Ὀργανισμὸν τῶν Ἀξιωματικῶν ἐξ ἀνταλλαγῆς μὲ ἕτερον οἰκόπεδον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁ Ὀργανισμὸς εἰς τὸν χῶρον, ὁ ὁποῖος προωρίζετο διὰ τὸ Πνευματικὸν Κέντρον Ἀθηνῶν. Ἐπομένως ἐφ’ ὅσον τὸ οἰκόπεδον ἦτο ἰδικόν του, ἦτο δυνατὸν νὰ ζητήσῃ νομίμως ἄδειαν ἀνεγέρσεως οἱουδήποτε κτίσματος προβλεπομένου ἀπὸ τοὺς πολεοδομικοὺς κανονισμούς, ὅπερ καὶ ἔπραξε. Βάσει δὲ νομίμου ἀδείας ἤρξατο ἀνεγείρων τὴν πολυκατοικίαν, ἡ ὁποία καὶ σήμερον ἐξακολουθεῖ ἀνεγειρομένη. Ἐπομένως ἀπὸ ἀπόψεως νομιμότητος δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία παράβασις καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναστείλωμεν τὴν ἀνοικοδόμησιν πλέον τῶν ἡμερῶν κατὰ τὰς ὁποίας ἀνεστάλη οὐχὶ συνεπείᾳ μὴ νομίμου ἀδείας, ἀλλὰ διότι εἶχον γίνει καταγγελίαι, ὅτι ἐγένοντο παραβάσεις τῆς χορηγηθείσης ἀδείας. Διαπιστωθέντος τοῦ γεγονότος, ὅτι δὲν ἐγένοντο παραβάσεις, ἦσαν ὑποχρεωμέναι αἱ ὑπηρεσίαι νὰ ἐπιτρέψουν τὴν περαιτέρω ἀνοικοδόμησιν. Ἐγένετο εὐρεῖα συζήτησις διὰ τὸ θέμα τοῦτο καὶ φυσικὰ ὅλοι συμφωνοῦν, ὅτι θὰ πρέπει ὁ χῶρος αὐτὸς νὰ γίνῃ ἕνα πάρκον διὰ τὰς Ἀθήνας, διότι πράγματι ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν στερεῖται πρασίνου καὶ πνεύμονος καὶ ἐπὶ πλέον εἶναι ἀπὸ τὰ ὀλίγα μέρη τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περισωθοῦν. Ἡ δαπάνη ὅμως, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τὴν ἀποπληρωμὴν τοῦ οἰκοπεδικοῦ τούτου χώρου καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν οἰκοδομῶν ἦτο τεραστία, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ εἰς τοῦτο. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον προχωροῦν αἱ οἰκοδομικαὶ ἐργασίαι. Ἄν ποτὲ ὁ προϋπολογισμὸς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαθέσῃ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ πάρκου τούτου, τότε νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιοι, ὅτι θὰ ἱκανοποιηθῇ τὸ αἴσθημα καὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, διότι ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις δὲν εἶναι δυνατὸν τίποτε ἄλλο ἀπολύτως νὰ γίνῃ. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ θὰ ἤθελα νὰ τονίσω, ὅτι ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν καὶ ὅλαι αἱ πόλεις τῆς Ἑλλάδος ἔχουν ἀνάγκην καὶ πάρκων καὶ πλατειῶν καὶ διαπλατύνσεως ὁδῶν διὰ νὰ ἐπιλυθῇ τὸ μέγα πρόβλημα, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον ζωτικὸν καὶ τόσον ἐπείγει, δυστυχῶς ὅμως δὲν ὑπάρχουν τὰ οἰκονομικὰ μέσα. Διὰ νὰ ἐφαρμοσθοῦν μόνον τὰ σχέδια τὰ ρυμοτομικὰ βάσει τῶν Διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἤδη ὑπογεγραμμένα καὶ μόνον διὰ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν αἱ ὑπηρεσίαι ὑπολογίζουν (μὲ δαπάνην εἰς τιμὰς οἰκοπέδων τοῦ 1960–61), ὅτι ἀπαιτοῦνται περίπου τέσσαρα δισεκατομμύρια δραχ. Ἐννοεῖτε ποῖον εἶναι τὸ μέγα πρόβλημα, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται καὶ πόσον εἶναι δύσκολον νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζουσα σήμερον λυσιτελέστερον πλέον τὸ πρόβλημα, ἤχθη εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐπιβάλῃ εἰδικὴν εἰσφοράν, ἡ ὁποία θὰ χρησιμοποιῆται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον διὰ πολεοδομικοὺς σκοπούς. Οὕτως ἔχει ἡ ἱστορία τῆς περιφήμου αὐτῆς πολυκατοικίας, ὡς καὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν εἰς κοινοχρήστους χώρους καὶ εἰς πάρκα.

§42Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, φοβοῦμαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀφῆκε πολλὰ κενὰ εἰς τὴν ἀπάντησιν. Βεβαίως ὑπῆρχε νομίμως ἐκδοθεῖσα ἄδεια διότι ἐὰν δὲν ὑπῆρχε θὰ παρενέβαινε κατὰ τοὺς νόμους καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ Διοικητὴς τοῦ Ἀστυνομικοῦ τμήματος τῆς περιφερείας ποὺ ἀνεγείρεται ἡ πολυκατοικία. Ἡμεῖς δὲν κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ πολυκατοικία ἀνεγείρεται παρανόμως, κατηγοροῦμεν τὴν κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι δὲν ἐπρόλαβον τὸ ἔγκλημα τὸ ὁποῖον συντελεῖται εἰς βάρος τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν. Μᾶς εἶπεν εἰς τὴν ἀπάντησίν του ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ χώρου τῆς πολυκατοικίας χρειάζεται τεράστιον ποσόν, ἀλλὰ δὲν μᾶς ἔδωσε συγκεκριμένον ἀριθμόν. Εἶπεν ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἀργότερον ἄλλη Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον ἐξοικονομήσῃ τὸ ἀπαιτούμενον ποσόν, ἂς προβῇ εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν.

§43Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. (Ὑφυπ. Δημ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶπον αὐτό. Εἶπον, ὅτι διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ οἰκοπέδου καὶ τῆς πολυκατοικίας ἀπαιτεῖται ποσὸν ὑψηλὸν εἰς τὸ ὁποῖον ὁ προϋπολογισμὸς δὲν δύναται νὰ ἀνθέξῃ τὴν πληρωμήν. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν χρειάζονται 80.000 λίρες.

§44Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 80.000 λιρῶν δὲν εἶναι ὑψηλὸν διὰ νὰ σωθῇ ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν. Ἐὰν ὅμως τώρα χρειάζεται ποσὸν 80 χιλ. λιρῶν διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ οἰκοπέδου, φαντασθῆτε, κ. συνάδελφοι, εἰς τί ὕψος θὰ ἀνέλθῃ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ τῶν ἀνεγειρομένων νῦν κτισμάτων. Γνωρίζετε, κ. Ὑπουργέ, τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς τεραστίας ἐλλείψεις τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν ἀπὸ πλευρᾶς πάρκων, πνευμόνων καὶ γενικώτερον πρασίνου. Καὶ εἰς αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ σημεῖον ἔγκειται ἡ κατηγορία μας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι μὲ ὀλίγα χρήματα δὲν ἀνέστειλε τὸ ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον διαπράττεται ἐναντίον τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν.

§45Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Δὲν θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω πρὸς τὸν κ. συνάδελφον πῶς ἀπεκτήθη ἀπὸ τὸν Αὐτόνομον Οἰκοδομικὸν Ὀργανισμὸν τῶν Ἀξιωματικῶν τὸ οἰκόπεδον τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ κατὰ τὸ 1957 παρεχώρησε τὸ οἰκόπεδον αὐτὸ δι’ ἀνταλλαγῆς. Ἀντὶ νὰ αἰτιᾶται ἡμᾶς ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξεγερθῇ τὸ 1957 καὶ ἢ νὰ διαμαρτυρηθῇ καὶ νὰ καταβάλῃ προσπάθειαν διὰ τὴν μὴ ἀνταλλαγὴν τοῦ οἰκοπέδου αὐτοῦ ἢ νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ οἰκοπέδου αὐτοῦ τὸ 1957, ὅτε ἡ ἀξία του δὲν ὑπερέβαινε, οὔτε τὸ εἰκοστὸν τῆς σημερινῆς του ἀξίας. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ διαμαρτύρεται καθ’ ἡμῶν καὶ ἀντὶ νὰ στρέφεται κατὰ τῆς νῦν Κυβερνήσεως θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἐνθυμηθῆ ἢ νὰ εἶχε μάθει τὴν ἱστορίαν τοῦ οἰκοπέδου αὐτοῦ καὶ νὰ αἰτιᾶται ἑαυτὸν καὶ τὴν ΕΡΕ εἰς ἣν ἀνήκει καὶ ἥτις εἶναι ἡ μόνη ὑπαιτία τῆς οἰκοπεδοποιήσεως τοῦ χώρου, εἰς ὃν κτίζεται ἡ ὑπὸ συζήτησιν πολυκατοικία. Καὶ κατόπιν, ἐὰν ἐγένοντο ὅλαι αὐταὶ αἱ προσπάθειαι καὶ δὲν ἐπετύγχανον ἐκ μέρους τῆς ἰδικῆς των Κυβερνήσεως, τότε νὰ ἤρχετο ἐδῶ νὰ διαμαρτυρηθῇ διὰ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν ἤχθη ἡ νῦν Κυβέρνησις ἐλλείψει οἰκονομικῶν πόρων, οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ διορθωθῇ αὐτὸ τὸ κακὸν ποὺ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ εἰς βάρος τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, ἔχει τὸν λόγον.

§47Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατ’ ἀρχὴν ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι ἐγὼ κατὰ τὸ 1957 δὲν ἤμην βουλευτής, ἐν τούτοις ὅμως εὐθαρσῶς ἀναλαμβάνω τὰς τυχὸν ὑπαρχούσας εὐθύνας διὰ τὴν παράταξίν μας. Πληροφορῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι ὅτε τὸ 1957, ἀδελφὸς Ὑπουργοῦ ἀνήκοντος εἰς τὴν παράταξίν μας ἀνῳκοδόμει πολυκατοικίαν εἰς συνοικίαν Μακρυγιάννη, ὁ τότε Πρωθυπουργός, διέταξε τὴν κατεδάφισίν της, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἡ πολυκατοικία αὕτη θὰ ἐσκίαζε τὸν βράχον τῆς Ἀκροπόλεως. Ἐπίσης δὲν δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἰσχυρίζεται, ὅτι ἐπειδὴ ἡμεῖς παρεχωρήσαμεν ἐξ ἀνταλλαγῆς τὸ οἰκόπεδον αὐτὸ εἰς τὸν Αὐτόνομον Οἰκοδομικὸν Συνεταιρισμὸν τῶν Ἀξιωματικῶν, ὅτι κατὰ συνέπειαν ἡμεῖς εἴμεθα καὶ ὑπεύθυνοι, διότι σήμερον ἐκεῖ ἀνεγείρεται πολυκατοικία. Δὲν γνωρίζω, κ. Ὑφυπουργὲ τοῦ Οἰκισμοῦ, τί θὰ ἐγένετο ἐν προκειμένῳ, ἐὰν ἡμεῖς εἴμεθα καὶ σήμερον Κυβέρνησις τῆς χώρας.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ συναφοῦς ἐρωτήσεώς του.

§49Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἤκουσα τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ αἰσθάνομαι κατάπληξιν. Πρῶτον αἱ οἱαιδήποτε καὶ βαρύταται, πράγματι εὐθῦναι τοῦ 1957 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν λόγον μὴ ἀντιμετωπίσεως τῶν ζητημάτων ποὺ προκύπτουν σήμερον. Ἐκεῖ αἱ εὐθῦναι συνδέονται μὲ ἕνα γενικώτερον πνεῦμα. Ἔργον σώφρονος Κυβερνήσεως, ἔργον ὀρθῆς πολιτικῆς εἶναι νὰ μεριμνᾷ διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν στεγαστικῶν ἀναγκῶν ὅλου τοῦ πληθυσμοῦ καὶ μάλιστα τῶν ἀσθενεστέρων τάξεων. Μέσα εἰς τὸ ἔργον αὐτὸ εἶναι ἡ μέριμνα διὰ τὴν στέγασιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων, τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλὰ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν μέχρις ὅτου διὰ διαφόρων συνδυασμῶν φθάσωμεν νὰ κολακεύωμεν ὡρισμένα σώματα δημ. ὑπηρεσιῶν, τοὺς στρατιωτικούς, νὰ καταλαμβάνωνται ἀπὸ μικροαστοὺς τῶν 3, 4, 5.000 δραχμ. ἀποδοχῶν, νὰ καταλαμβάνωνται οἰκόπεδα καὶ κέντρα εἰς τὰ ὁποῖα, οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀπορωτέρων εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κτίσῃ ἐκεῖ πέρα, εἶναι κἄτι τι τὸ ἄκρως διάφορον. Ἄλλο εἶναι ἡ μέριμνα διὰ τὴν στέγασιν καὶ ἄλλο ἡ δημιουργία δι’ εὐνοιῶν μεγάλων περιουσιακῶν στοιχείων κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ἕνα ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἴσως νὰ ἀναφέρεται εἰς τὴν εὐθύνην τοῦ παρελθόντος παρὰ εἰς τὴν σήμερον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ κάμνει κατάπληξιν, εἶναι, ὅτι τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἤκουσα, τὴν ἤκουσα ἀπὸ Ὑπουργὸν ἁρμόδιον διὰ ζητήματα πόλεων καὶ οἰκισμοῦ τῶν Ἀθηνῶν, μιᾶς πόλεως, ἡ ὁποία κἄθε 4–5 ἔτη διπλασιάζει τὸν πληθυσμόν της, μιᾶς πόλεως, ἡ ὁποία ξεκίνησεν ἀπὸ 400.000 κατοίκους διὰ νὰ φθάσῃ σήμερον τὰ δύο ἑκατομμύρια καὶ ποὺ κἄθε πρόβλεψις λέγει, ὅτι πρὶν ἀπὸ τὸ 1980 θὰ εἶναι πάνω ἀπὸ 4 ἑκατομμύρια. Αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον. Θὰ κλατάρῃ ἡ Ἀθήνα ἐὰν ἔχωμεν αὐτὴν τὴν νοοτροπίαν, ὅτι μᾶς ἔλλειψαν τὰ 24 ἑκατ. Θὰ μᾶς λείψουν τὰ 24 δὶς καὶ τὰ 240 καὶ θὰ χρειασθῇ νὰ εὐχηθῶμεν μίαν μεγάλην πυρκαϊάν, διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ γίνῃ ἡ Ἀθήνα μεγάλη, ἐὰν ξεκινήσωμεν μὲ τὴν στενὴν αὐτὴν λογικήν. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐννοήσω, ὅτι ὁ ἁρμόδιος διὰ τὰ πολεοδομικὰ ζητήματα Ὑπουργός, ὀχυρώνεται ἐκεῖ πίσω. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Ὑπουργέ, νὰ δεχθῶμεν, ὅτι αὐτὸς ὁ λόγος σᾶς ἠμπόδιζε. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ δὲν ἔχω ἴσως διὰ λόγους πολιτικῆς προκαταλήψεως, ἴσως διὰ λόγους αἰσθητικούς, δὲν ἔχω συμπάθειαν εἰς μερικὰ ἀμερικανικὰ κατασκευάσματα, εἰς τὸ κατασκεύασμα τὸ ἀρχιτεκτονικὸν τῆς Ἀμερικανικῆς Πρεσβείας, τὸ ὁποῖον ὑπενθυμίζει, ἂς εἴπωμεν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν περισσότερον, παρὰ κτίριον Πρεσβείας καὶ ἀπὸ ἐξωτερικῆς καὶ ἀπὸ ἀρχιτεκτονικῆς διαμορφώσεως. Ἀφ’ ὅτου ὅμως ἔγινε τὸ καρκίνωμα αὐτὸ εἰς βάρος τοῦ Ἀθηναϊκοῦ τοπίου, εἰς τὴν πρόσοψιν τοῦ Λυκαβηττοῦ, αὐτὸ τὸ καρκίνωμα τῆς γνωστῆς πολυκατοικίας καὶ ἂς εὐλογῶμεν τὸν Ἀμερικανὸν ποὺ εἶχε τὴν πρόβλεψιν νὰ τὴν φτιάξῃ μονώροφον, διώροφον, εἰς ὕψη τὰ ὁποῖα καὶ προσαρμόζονται καὶ δὲν ἐναντιοῦνται καὶ καθυβρίζουν καὶ προκαλοῦν τὸ τοπίον καὶ τὴν ἁρμονίαν ἐκεῖ πέραν τῆς πόλεως. Ἀλλὰ ἦτο ἓν ἀνοσιούργημα, τὸ ὁποῖον καὶ διὰ τροποποιήσεως, ὡς πρὸς τὰ ἐπιτρεπόμενα ὕψη —ἐὰν δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ ἐξαγορά, δι’ οἱουδήποτε μέσου— ἔπρεπε νὰ ἀποτραπῇ. Ἔπρεπε, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ λύσις προβλημάτων, οἰκιστικῶν, πολεοδομικῶν, στεγαστικῶν, συγκοινωνιακῶν τῆς πόλεως αὐτῆς, ἡ ὁποία σήμερον ἀποτελεῖ τὸ ¼ τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ ὁποία συνεχῶς ἀναπτύσσεται μὲ τὴν στενὴν νοοτροπίαν, ὅτι δὲν ἔχομεν 24 ἔστω ἑκατομμύρια —ἐὰν εἶναι ἀκριβὴς ὁ λόγος αὐτὸς— τὰ 24 ἑκατομμύρια διὰ νὰ φτιάξωμεν αὐτὸ τὸ πάρκον, τὸ ὁποῖον κρίνομεν σήμερον ἀπαραίτητον, διὰ νὰ διανοίξωμεν αὐτὸν ἢ ἐκεῖνον τὸν δρόμον. Κύριε Ὑφυπουργέ, βεβαίως δὲν εἶναι ἔλεγχος αἱ ἐρωτήσεις, εἶναι ἁπλῆ αἴτησις πληροφοριῶν, ἀλλὰ ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἐδώσατε μᾶς ἐπιτρέπει νὰ συστήσωμεν μὲ ἕνα γενικὸν πνεῦμα, μὲ φαντασίαν καὶ μὲ μίαν προοπτικήν, ἂν ὄχι 50 ἐτῶν, τοὐλάχιστον 20 ἐτῶν νὰ ἀντιμετωπίζωνται τὰ προβλήματα τὰ μεγάλα. Διότι μὲ τὸ μέτρον μὲ τὸ ὁποῖον ἐδώσατε τὰς πληροφορίας πρὸ ὀλίγου, εἶναι μέγας ὁ κίνδυνος, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα σημεῖον κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Ἀθήνα θὰ εἶναι μία πόλις τελείως ἀδικημένη, μὲ εὐθύνην ὅλων τῶν ἑκάστοτε διατελεσάντων Ὑπουργῶν καὶ ὑμῶν προσωπικῶς.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Διαμαντόπουλος, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ συναφοῦς ἐρωτήσεώς του.

§51Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅτε κατέθετον τὴν ἐρώτησίν μου δὲν ἐγνώριζον βέβαια, ὅτι ὁμοίας ἐρωτήσεις θὰ κατέθετον βουλευταὶ τῆς ΕΡΕ καὶ τῆς ΕΔΑ, πρᾶγμα ποὺ μὲ ἀναγκάζει σήμερον εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας μου νὰ κάμω ὡρισμένην πρότασιν. Τὸ θέμα ἔχει δύο πλευράς. Ἡ μία εἶναι ἡ πολεοδομική, ὡς παρεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος εἶναι πρώτη φορὰ ποὺ δείχνει ἀδυναμίαν νὰ δώσῃ ριζικὴν λύσιν. Δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀνάγκη πνεύμονος, πάρκου, ὀμορφιᾶς τοπίου, ἀλλὰ καὶ μελλοντικῆς ἀνάγκης ἐξυπηρετήσεως τῶν συγκοινωνιῶν, διότι εἰς αὐτὸ τὸ μέρος θὰ πρέπει κάποτε νὰ γίνῃ ὑπόγειος συγκοινωνιακὸς κόμβος. Τὸ θέμα τῆς ἀποζημιώσεως εἶναι μὴ συζητήσιμον, διότι μελλοντικῶς θὰ χρειασθῇ πολλαπλάσιον ποσόν. Ἡ ἄλλη πλευρὰ ἡ στεγαστική. Ἐγὼ καὶ ὡς ἄτομον καὶ ὡς βουλευτὴς τῆς Ε.Κ., δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῶ τὸ δικαίωμα τῆς στεγάσεως τῶν ἀξιωματικῶν καθ’ ἣν στιγμὴν ὁμιλοῦμεν περὶ ἐξασφαλίσεως στέγης εἰς ἅπαντας τοὺς Ἕλληνας, ἀνεξαρτήτως ἐπαγγέλματος. Ὡς γνωστὸν πολλοὶ ἀξιωματικοὶ ἔχοντες οἰκίας εἰς τὸν συνοικισμὸν Παπάγου, τὰς ἐνοικιάζουν εἰς τρίτους. Εἶναι βέβαιον, ὅτι αὐτοὶ ποὺ θὰ πάρουν διαμερίσματα εἰς τὴν συζητουμένην θέσιν δὲν ἔχουν ἀλλοῦ τῆς Ἑλλάδος ἀκίνητον; Θέλομεν νὰ τοὺς ἐξασφαλίσωμεν στέγην ἁπλῶς ἢ νὰ δημιουργήσωμεν μερικοὺς προνομιούχους, δίδοντες εἰς αὐτοὺς διαμέρισμα ἀξίας χιλιάδων λιρῶν; Δὲν ὑπῆρχον ἀλλοῦ χῶροι νὰ τοὺς δώσωμεν εὐθὺς ὡς ἐδημιουργήθη τὸ θέμα; Δι’ ἐμὲ τὸ θέμα ἔχει ἐπίσης πολιτικήν, κοινωνικὴν καὶ ἐθνικὴν ἀξίαν. Πολιτικῶς καὶ κοινωνικῶς δὲν πρέπει νὰ χωρίζωμεν τὰς τάξεις εἰς προνομιούχους καὶ μὴ παρ’ ὅλον τὸν σεβασμὸν ποὺ τρέφομεν εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀξιωματικῶν, ὡς πρὸς δὲ τὴν ἐθνικὴν διαμορφοῦται ἡ κατάστασις ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Θὰ ἔπρεπε οἱ ἀπολυόμενοι ἀξιωματικοὶ νὰ ἔχουν ἐξασφαλίσει στέγην εἰς τὰ μέρη τῆς καταγωγῆς των ὡς μελλοντικὰ προπύργια ἀντιστάσεως τῶν δολιοφθορέων τοῦ Ἔθνους. Ὁ κ. Βαρβιτσιώτης ἀνέφερεν, ὅτι ἡ ΕΡΕ εἶναι ἀνεύθυνος, ἀλλά, νομίζω, ὅτι ἀδικεῖ τὸ Σῶμα ἂν λέγῃ αὐτό. Ἡ ΕΡΕ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἀκριβῶς ἤθελε διὰ παροχῶν ἀνίσων πρὸς τὰς λοιπὰς τάξεις νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν συμπαράστασιν τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὶς ἐπιδιώξεις της, ὡς ἀπέδειξε τὸ πρόσφατον παρελθόν. Τελευτῶν καὶ λαμβάνων ὑπ’ ὄψει μου τὴν μέχρι σήμερον στάσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὰ πολεοδομικὰ θέματα, μὲ μόνην ἐξαίρεσιν τὴν παροῦσαν καὶ τὴν ὁμόθυμον θέλησιν ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς νὰ βοηθήσῃ εἰς τὸ ἔργον του, προτείνω ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ταχύτερον φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νόμον, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ σταματήσῃ ἡ περαιτέρω ἀνέγερσις τῆς πολυκατοικίας καὶ ἡ ἀποζημίωσις τῶν δικαιούχων ἢ ἡ ἐξασφάλισις στέγης αὐτῶν εἰς ἄλλον χῶρον.

§52Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ δὲν θεωρῶ ἱκανοποιητικὴν τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δηλῶ, ὅτι θὰ μετατρέψω τὴν ἐρώτησίν μου ταύτην εἰς ἐπερώτησιν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς Δημ. Ἔργων ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου, ἀφορώσης τὸ θέμα τῶν Στοῶν τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν.

§54Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. (Ὑπ. Οἰκισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ζήτημα τῶν στοῶν τῶν Πατρῶν, εἶναι ἓν ἐκ τῶν πλέον ἐπιμάχων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν ὄντως, τὴν πόλιν ταύτην. Ἡ ἱστορία του περίπου, ἔχει ὡς κάτωθι: Ἐπεβλήθησαν αἱ στοαὶ εἰς τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν κατ’ ἀρχήν, μὲ ἕνα διάταγμα τοῦ Ἰουλίου 1894. Κατὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν στοῶν, ἡ πόλις τῶν Πατρῶν, ἀσφαλῶς δὲν θὰ εἶχε περισσοτέρους ἀπὸ 8.000 ἕως 10.000 κατοίκους. Ἤδη ἔχει 100.000 καὶ πλέον καὶ βαίνει ὁλοταχῶς πρὸς ἀνάπτυξιν, λόγῳ τοῦ ὅτι εἶναι βιομηχανικὸν καὶ ἐμπορικὸν κέντρον καὶ ἡ θέσις της εἰς τὸν χῶρον τοῦ Ἑλληνικοῦ κράτους εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ προοιωνίζῃ ταχυτάτην ἀνάπτυξιν. Ἐθεωρήθη, λοιπόν, ἔκτοτε ἐπάναγκες, νὰ ἐπιβληθῶσιν αἱ στοαί, τὸ δὲ πλάτος τῶν ὁδῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπεβλήθησαν αἱ στοαί, ἦτο 17 μέτρα. Φαίνεται ἐξ ἀβλεψίας, ἢ δὲν ἠξεύρω πῶς, αἱ στοαί, ὅταν ἤρχιζον καὶ ἐκτίζοντο, τὰ διάφορα κτίσματα ἐπὶ τῶν ὁδῶν τούτων, δὲν κατεσκευάζοντο ἐπὶ τοῦ οἰκοπέδου τοῦ ἰδιοκτήτου, ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ κοινοχρήστου χώρου ἤτοι ἐπὶ τῆς ὁδοῦ. Παρῆλθεν ἔκτοτε χρόνος πολὺς καὶ τὸ καθεστὼς παρέμεινεν οὕτως. Κάποιος ὅμως ἀνεκάλυψεν, ἀπὸ τὰ διαγράμματα, ὅτι κακῶς οἱ κάτοικοι κτίζουν ἐπὶ τοῦ κοινοχρήστου χώρου, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ πράττουν τοῦτο ἐπὶ τοῦ οἰκοπέδου των. Φυσικά, ἕνα καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἐπὶ 80 χρόνια καὶ περισσότερον ἐπεκράτει, δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ εὔκολον νὰ ἀνατραπῇ. Ἐξηγέρθησαν οἱ κάτοικοι τῶν Πατρῶν καὶ δικαιολογημένως ἄλλωστε, διότι ὡς Ἕλληνες πολῖται, εἶχον ἕνα καθεστὼς τὸ ὁποῖον ἡ πολιτεία τὸ ἀνέχεται ἐπὶ σειρὰν δεκαετηρίδων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ μίαν διάταξιν ἑνὸς Ὑπουργοῦ νὰ ἀνατρέπεται πάραυτα. Ὁ Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἠθέλησεν νὰ ἀνατρέψῃ τὸ καθεστὼς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει ἐπὶ σειρὰν δεκαετηρίδων ἦτο ὁ ὑπηρεσιακὸς τοιοῦτος, ἤτοι ὁ κ. Πίπας. Ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ πρώτη Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ., ὁ τότε συνάδελφος κ. Ἀλλαμανῆς, ἐπανέφερε τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἴσχυε μέχρι τῆς ὡς ἄνω διαταγῆς τοῦ κ. Πίπα. Τὸ καθεστὼς πλέον αὐτὸ ἰσχύει, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι ἐδόθη ἡ λύσις, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ δοθῇ. Διότι θὰ πρέπει νὰ τερματισθῇ αὐτὴ ἡ ἀβεβαιότης καὶ θὰ πρέπει νὰ δοθῇ ἡ προσήκουσα λύσις. Ἡ Κυβέρνησις κι’ ἐγὼ προσωπικῶς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, ἐπελήφθημεν τοῦ ζητήματος καὶ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι συντόμως θὰ δοθῇ ἡ λύσις, συμφώνως πρὸς τοὺς πόθους τοῦ λαοῦ τῶν Πατρῶν. Ἐπειδή, ὅμως πραγματοποιεῖται πλήρης χωροταξικὴ μελέτη τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν καὶ ἐπειδὴ τὸ θέμα δὲν εἶναι ἄσχετον μὲ τὴν γενικὴν μελέτην τῆς πόλεως ταύτης διὰ τοῦτο καθυστεροῦμεν, ἐπί τι χρονικὸν διάστημα τὴν ἔκδοσιν τοῦ σχετικοῦ διατάγματος, τὸ ὁποῖον θὰ ρυθμίζῃ τὸ ὅλον ζήτημα, μέχρις ὅτου ἡ μελέτη, ἡ ὁποία γίνεται, ἐναρμονισθῇ κατὰ κάποιον τρόπον μὲ τὸ ζήτημα αὐτό. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζετε —ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ὀφείλω νὰ τὸ τονίσω— ὅτι τὰ ρυθμιστικὰ σχέδια τὰ ὁποῖα ἤδη ἐκπονοῦνται, βάσει τῶν μελετῶν αἱ ὁποῖαι γίνονται ἀπὸ τοὺς μελετητάς, θὰ δώσουν πλέον τὴν ὁριστικὴν λύσιν καὶ τὴν ὁριστικὴν μορφὴν εἰς τὰς πόλεις, καὶ οὕτως θὰ ἔχωμεν μίαν σταθερὰν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ βαδίζωμεν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ μελέτη τῶν Πατρῶν εὑρίσκεται ἐν τῷ γίγνεσθαι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραγνωρίσωμεν ταύτην, διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν ἕνα αἴτημα μικρᾶς σημασίας, ἐν συγκρίσει μὲ τὴν ὅλην ὡς ἄνω μελέτην τῆς πόλεως. Ἑπομένως, θὰ ἤθελον νὰ τονίσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον καὶ εἰς ὅλους τοὺς ἐνδιαφερομένους, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος, θὰ δώσῃ τὴν λύσιν, ἡ ὁποία ἁρμόζει, εἰς τὴν περίπτωσιν, χωρὶς νὰ παραγνωρίσῃ ὅμως καὶ τὴν γενικὴν μελέτην, δηλαδὴ τὸ νέον ρυθμιστικὸν σχέδιον τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν, τὸ ὁποῖον ἤδη ἐκπονεῖται.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Γεροκωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§56Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ᾐσθάνθην βαθυτάτην ἀπογοήτευσιν διὰ τὰς δηλώσεις, εἰς τὰς ὁποίας προέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀπήντησεν εἰς τὴν ἐρώτησιν, ἡ ὁποία ἔχει κατατεθῆ διὰ τὸ πράγματι σοβαρώτατον θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ σήμερον τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν. Φοβοῦμαι, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Οἰκισμοῦ, ἐνῷ ἦτο παρθένος, ἀπὸ ἀπόψεως ἐπηρεασμοῦ καὶ ἐπιδράσεως ἀπὸ μέρους τῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου του, ὅταν τὸ πρῶτον ἦλθε πρὸς συζήτησιν τὸ θέμα ἐνώπιον τοῦ Σώματος ἤτοι τὴν 17ην Δεκεμβρίου, ἐξ ἀφορμῆς ἐρωτήσεως τοῦ συναδέλφου, κ. Στεφανοπούλου, ἐνῷ — λέγω — ἦτο παρθένος καὶ πράγματι ἐπέδειξε μίαν διάθεσιν εὐμενῆ κύριε Πρόεδρε, εἰς 7 ὁδοὺς καὶ εἰς μίαν κεντρικὴν καὶ μεγάλην πλατεῖαν τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν ἰσχύει ἀπὸ τὸ 1830 τὸ σύστημα τῶν στοῶν διὰ τῆς ἐπικαλύψεως τῆς στεγάσεως τῶν πεζοδρομίων. Θέλω νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ πόλις τῶν Πατρῶν εἶχε 10.000 κατοίκους, εἶχε δὲ προηγηθῆ ἓν πρόχειρον ρυμοτομικὸν σχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχε καταρτισθῆ ἀπὸ τοὺς συνεργάτας τοῦ Στρατηγοῦ Μαιζών, ὁ ὁποῖος, ὡς γνωστόν, ἔπαιξεν ἕνα σημαντικὸν ρόλον εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως καὶ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν, ὡς καὶ τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν πρώτων προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν, ὅταν ἀπωθήθησαν πρὸς ἀνεύρεσιν τῆς ἐπιβαλλομένης λύσεως διὰ τὸ θέμα αὐτό, σήμερον παρουσιάζεται βαρύτατα ἐπηρεασμένος ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου του, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑπεύθυνοι διὰ τὸ δημιουργηθὲν καθεστώς. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀνακτήσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς σκέψεώς του νὰ χειραφετηθῇ ἀπὸ τὴν ἐπίδρασιν αὐτὴν καὶ νὰ ἐξετάσῃ ἐκ νέου τὸ θέμα, βάσει τῶν ἀντικειμενικῶν δεδομένων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ ὅλη ἱστορικὴ ἐξέλιξις τοῦ προβλήματος. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε, κύριε Πρόεδρε, νὰ κάμω μίαν μικρὰν ἀνασκόπησιν καὶ νὰ ἐπανορθώσω μερικὰ σφάλματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀθελήτως ὁ κ. Ὑπουργὸς περιέπεσε, φοβοῦμαι παρασυρθεὶς ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας του. Τὸ σύστημα αὐτὸ ἴσχυεν ἀπὸ τὸ 1830 καὶ περὶ τούτου μαρτυρεῖ ἡ 17.771 διάταξις τοῦ πρώτου Κυβερνήτου τῆς Ἑλλάδος τοῦ Ι. Καποδίστρια, ἐκδοθεῖσα τὴν 2)12)1830. Τὸ καθεστὼς αὐτό, τὸ καθιερωθὲν ἀπὸ τὸν Καποδίστριαν, ἐπεκυρώθη καὶ πολεοδομικῶς, ἀλλὰ καὶ νομικῶς τὸ 1866, ὅτε εἰσήχθη καὶ ἤρχισεν ἐφαρμοζόμενον ἐπισήμως τὸ ἰσχῦον εἰσέτι σήμερον σχέδιον τῆς Πόλεως τῶν Πατρῶν, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐπεκτείνεται καὶ ἀποκτᾶ προσθήκας καὶ βελτιώσεις. Ἀκολούθως δὲ ἐπεκυρώθη διὰ δευτέραν φορὰν τὸ καθεστὼς αὐτὸ τῶν στοῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 5)7)1894 Β.Δ. περὶ ὑποχρεωτικῆς κατασκευῆς στοῶν ἐπὶ ὁδῶν τινων τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν. Τὸ περιώνυμον αὐτὸ Β.Δ. ἐπανελάμβανε, ἢ μᾶλλον ἀνεγνώριζε τὸ ἰσχῦον μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καθεστὼς καὶ καθώριζε πρῶτον τὸ πλάτος καὶ τὸ ὕψος τῶν στοῶν καὶ ρητῶς ἀνέφερεν, ὅτι αἱ στοαὶ αὐταὶ ὑπέρκεινται τῶν πεζοδρομίων, δηλ. καλύπτουν τὸ πεζοδρόμιον. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν μικρὰν παρένθεσιν διὰ νὰ ἐπανορθώσω τὸ σφάλμα εἰς τὸ ὁποῖον περιέπεσεν ὁ κ. Ὑφυπουργός. Εἶπεν ὁ κ. Ὑφυπουργός, ὅτι τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν, οἱ ἀρχικοὶ πολεοδομικοὶ κανονισμοὶ ὥριζον πλάτος ὁδῶν 17 μ. ἐὰν δὲν μ’ ἀπατᾷ ἡ μνήμη μου. Ἀλλά, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ πλάτους ὁδῶν κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ Ὑπουργείου Δημ. Ἔργων, εἰς αὐτὸ περιλαμβάνονται καὶ τὰ πεζοδρόμια. Τὸ πλάτος τῆς ὁδοῦ εἰς τὴν ἐπίμαχον περιοχὴν κυμαίνεται μεταξὺ 10 καὶ 11 μέτρων. Καὶ ἡ διαφορὰ τῶν 6–7 μέτρων εἶναι τὸ πλάτος τῶν πεζοδρομίων. Ἀλλά, ὅπως ἐτόνισα καὶ προηγουμένως, διὰ τοῦ Διατάγματος τοῦ 1894 καθωρίζετο ρητῶς, ὅτι αἱ στοαὶ ἐπικαλύπτουν τὰ ὑπάρχοντα πεζοδρόμια. Ποῦ ἡ παρανομία καὶ ποῦ τὸ παράνομον καθεστώς, τοῦ ὁποίου δῆθεν ἐπωφελήθησαν οἱ ἐμφανιζόμενοι σήμερον ἀπὸ τοὺς ἐξύπνους γραφειοκράτας τοῦ Ὑπουργείου Δημ. Ἔργων, ὡς οἰκοπεδοφάγοι ἢ πεζοδρομιοφάγοι πατρινοί; Ἐνῷ, λοιπόν, κύριε Πρόεδρε καὶ κύριοι συνάδελφοι, τὸ καθεστὼς αὐτὸ ἴσχυε ἐπὶ μιὰν 15ετίαν ἂν ὄχι περισσότερον, αἰφνιδίως τὸ 1963, τὸ Ὑπουργεῖον Δημ. Ἔργων διὰ μιᾶς παρανόμου διαταγῆς του, ἀπηγόρευσεν, εἰς τὰς 7 αὐτὰς ὁδοὺς καὶ εἰς τὴν Κεντρικὴν πλατεῖαν τοῦ Βασιλέως Γεωργίου Αʹ μὲ τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι παρανόμως εἶχον καταληφθῆ τὰ πεζοδρόμια ἀπὸ τὰς στοάς, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν κατεσκευάζοντο μὲ ὑπερκάλυψιν τῶν πεζοδρομίων, τὴν ἀνοικοδόμησιν. Καὶ τὸ Διάταγμα αὐτὸ εἶναι αὐτονόητον, ὅτι εἶχεν βαρυτάτας συνεπείας διὰ τὴν ὅλην οἰκοδομικὴν καὶ πολεοδομικὴν δραστηριότητα εἰς τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν, διότι ἀνεστάλη τελείως μετὰ τὴν ἔκδοσιν αὐτῆς τῆς παρανόμου διαταγῆς, κάθε ἔναρξις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνοικοδόμησιν καὶ δὴ εἰς τὸ κεντρικώτερον σημεῖον τῆς πόλεως. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι εἰς τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν εἶχεν σημειωθῆ μία καθυστέρησις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔναρξιν τῆς οἰκοδομικῆς δραστηριότητος, ἡ ὁποία ἤρχετο εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν σφύζουσαν οἰκοδομικὴν δραστηριότητα εἰς τὴν Πρωτεύουσαν. Δὲν χρειάζεται βεβαίως νὰ ἐπεκταθῶ κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ εἴπω πόσον ἐπιβλαβεῖς ἦσαν αἱ συνέπειαι αὐτῆς τῆς παρανόμου διαταγῆς. Πράγματι ἔχει τελείως ἀπονεκρωθῆ πᾶσα κίνησις καὶ 5 ἢ 6 πολυκατοικίαι αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο νὰ ἀνεγερθοῦν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐματαιώθησαν τελείως, ἄλλων δὲ ἡ ἀνέγερσις ἀνεστάλη ἐν ἀναμονῇ τῆς λύσεως, ἡ ὁποία ὅμως λύσις δὲν ἔρχεται. Θὰ ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι μέχρι τῆς ἐκδόσεως τῆς παρανόμου αὐτῆς διαταγῆς ἔχουν ἀνεγερθῆ εἰς τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν, εἰς τὴν περιοχὴν αὐτὴν ἀπὸ τὸ 1830 μέχρι τὸ 1963 δηλ. κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν 130 ἐτῶν, τοὐλάχιστον 3.000 οἰκοδομαί, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὑπαχθῆ εἰς αὐτὸ τὸ καθεστὼς περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα. Μεταξὺ δὲ τούτων κατὰ τὴν τελευταίαν 10ετίαν ἔχουν τοὐλάχιστον ἀνεγερθῆ 10 οἰκοδομαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἰδιοκτησίαι τοῦ Δημοσίου ἢ τοῦ Δήμου. Κατὰ συνέπειαν εἶναι ἀσύλληπτος ἡ διαστροφὴ τῆς σκέψεως, τὴν ὁποίαν παρουσιάζουν τὰ ὑπηρεσιακὰ ὄργανα τοῦ Ὑφυπουργείου Οἰκισμοῦ, ὅταν ἰσχυρίζωνται, ὅτι ἐπὶ σειρὰν 130 ἐτῶν ἴσχυε ἕνα παράνομον καθεστώς, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ποδηγετήσουν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἱστορικόν. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς, κύριε Πρόεδρε, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν καὶ ὡρισμένα πράγματα ὑπ’ ὄψιν, ἐν σχέσει μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντεμετωπίσθη τὸ ὀξύτατον αὐτὸ πρόβλημα ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ὡς Ἀντιπολίτευσις ἠκολούθει τὴν εὔκολον ὁδὸν τῆς παροχῆς ἀφειδῶς ὑποσχέσεων, καὶ ὑπέσχετο τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος μέσα εἰς 20 ἡμέρας. Ὁ τότε συνάδελφος κ. Γιαννόπουλος καὶ ὁ σημερινὸς Διοικητῆς τῆς ΑΤΕ, ὑπέσχετο τὴν ἄμεσον παρέμβασιν τοῦ σημερινοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος ἐντὸς ἑβδομάδων. Ἐν συνεχείᾳ ὁ ἴδιος ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δι’ ἐπωνύμων δηλώσεών του καὶ διὰ τοῦ τύπου, ἀλλὰ καὶ πρὸς μέλη Ἐπιτροπῆς τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν, ἡ ὁποία τὸν εἶχεν ἐπισκεφθῆ, εἶχεν ὑποσχεθῆ τὴν πρὸ τῶν ἐκλογῶν λύσιν τοῦ προβλήματος. Μετὰ ταῦτα, ὁ κ. Ἀνδρέας Παπανδρέου εἰς λόγον ποὺ ἐξεφώνησε προεκλογικῶς τὴν 14 Φεβ)ρίου 1963 ὑπέσχετο καὶ πάλιν τὴν ἀντιμετώπισιν βασικῶς τοῦ προβλήματος καὶ λύσιν τοῦ προβλήματος, τὸ ὁποῖον εἶχεν δημιουργηθῆ. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐμεσολάβησεν ἕνα καὶ πλέον ἔτος καὶ δὲν ἔχει γίνει ἀπολύτως τίποτε. Καὶ ὄχι μόνον δὲν ἔγινε τίποτε, ἀλλὰ ἐνῷ ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τοῦ Οἰκισμοῦ εἰς δηλώσεις του εἰς τὰς ὁποίας προέβη ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὴν 17)12)64 ὑπέσχετο τὴν μελέτην, ἢ μᾶλλον ἐδήλου ὅτι μελετᾷ τὸ θέμα καὶ ὅτι θὰ δώσῃ ταχέως λύσιν, βλέπομεν, ὅτι σήμερον παραπέμπει τὸ θέμα εἰς τὰς Ρωμαϊκὰς καλλένδας. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑφυπουργὸν Οἰκισμοῦ: Δὲν ἐγνώριζεν τὴν 17)12)64 ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνεκοίνωσεν σήμερον, ὅτι δηλαδὴ ἔχει ἀναλάβει ὁ κ. Σκιαδαρέσης τὴν ἐκπόνησιν ἑνὸς ρυμοτομημένου, χωροταξικοῦ, πολεοδομικοῦ σχεδίου διὰ τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν; Ὁ κ. Σκιαδαρέσης εἶχεν ἀπὸ τότε ἀναλάβει καὶ γνωρίζομεν κ. Πρόεδρε, ὅτι αὐτὸ τὸ θέμα ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ σκανδάλου, ἂς εἴπωμεν, εἶχεν ἀπασχολήσει τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς συνόδου τοῦ Νοεμβρίου καὶ κατὰ συνέπειαν, ὁ κ. Ὑφυπουργὸς ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν καὶ ὄχι νὰ προβῇ μὲ τόσην εὐκολίαν εἰς τὴν παροχὴν ὑποσχέσεων καὶ πρὸς τὸν συνάδελφον κ. Στεφανόπουλον καὶ πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ, ὁ ὁποῖος τότε ἔλαβε τὸν λόγον. Πέραν τούτου, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λόγια καὶ δι’ ἓν ἄλλο θέμα, τὸ θέμα τῶν ὑψῶν καὶ τὸ θέμα τῶν τομέων τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν εἰς τὰς ὁποίας ἐπιτρέπεται ἡ ἀνοικοδόμησις πολυκατοικιῶν ὡρισμένου ὕψους. Καὶ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσῃ τὸν κ. Ὑπουργόν, καὶ εἰς αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ κἄποια λύσις. Θέλω καὶ ἐλπίζω, ὅτι μετὰ τὰ ὅσα ἐλέχθησαν σήμερον, ὁ κ. Ὑφυπουργὸς θὰ ἀφήσῃ τὴν τακτικὴν τῶν εὐκόλων διὰ λόγων καὶ ὑποσχέσεων καὶ ἐπαγγελιῶν λύσεων καὶ θὰ ἐπιδοθῇ ἐν συνεργασίᾳ μὲ τοὺς ἁρμοδίους παράγοντας τῆς πόλεως, ὅπως εἶχεν ὑποσχεθῆ, εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος, εἰς τὸ ταχύτερον δυνατὸν χρονικὸν διάστημα.

§57Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. (Ὑφ. Οἰκισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ἀσφαλῶς δὲν ἐμελέτησεν καλῶς τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη τὴν 25.7.1894 καὶ τὸ ὁποῖον ἐπέβαλεν τὰς στοὰς εἰς τὰς ὁδοὺς εἰς τὰς ὁποίας θὰ σᾶς ἀναφέρω, καταργεῖ δὲ πᾶσαν προγενεστέραν διάταξιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδίδεται ἕνα Διάταγμα, νὰ ρυθμίζῃ πολεοδομικὰ θέματα καὶ νὰ ἀνατρέχωμεν εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ 1830 ἐφόσον τὸ τελευταῖον Διάταγμα εἶναι τοῦ 1894. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὶ ἀκριβῶς λέγει τὸ Διάταγμα αὐτό, διὰ νὰ μὴ λέγωμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν περιλαμβάνονται διόλου εἰς αὐτό. Τὸ Διάταγμα, ἀπὸ 25.7.94 τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθμ. 207)ΦΕΚ τοῦ 1894, καθορίζει ὑποχρεωτικὴν κατασκευὴν στοῶν, δὲν καθορίζει δὲ στοὰς ἄνωθεν τῶν πεζοδρομίων, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος. Καθορίζει ἁπλῶς στοάς. Καὶ σᾶς ἀναγιγνώσκω τὸ Διάταγμα διὰ νὰ μοῦ εἴπῃ ὁ κ. συνάδελφος ποῦ ἀνεῦρε, ὅτι αἱ στοαὶ θὰ γίνωνται ὕπερθεν τοῦ πεζοδρομίου. Ἁπλῶς καθωρίζετο εἰς τὸ Διάταγμα, ὅτι διὰ τὴν ἀνεύρεσιν τοῦ ὕψους τῶν στοῶν, τὸ ὁποῖον καθωρίζετο εἰς 5 μέτρα, θὰ ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψει τὸ πεζοδρόμιον. Τὸ κείμενον τοῦ Διατάγματος ἔχει ὡς ἀκολούθως: «... (ἀναγινώσκει)...».

§58Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ σημαίνει αὐτό;

§59Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. (Ὑφ. Οἰκισμοῦ). Αὐτὸ θὰ σᾶς εἴπω τὶ σημαίνει. Αὐτὸ σημαίνει, ἐπειδὴ ἔχομεν διαφορετικὴν ὑψομετρικὴν διαφορὰν εἰς τὰ διάφορα οἰκόπεδα, θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ μία σαφὴς βάσις, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἤρχιζε νὰ μετρῆται τὸ ὕψος τῆς στοᾶς. Δὲν σημαίνει αὐτό, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεσθε σεῖς καὶ εἶναι ἄσχετα αὐτὰ ποὺ εἴπατε, ὅτι καλύπτεται τὸ πεζοδρόμιον ἀπὸ τὴν στοάν, διότι τότε ἔχομεν δημιουργίαν οἰκοπεδοφάγων. Ἀλλὰ δὲν ἐξετάζομεν τώρα αὐτὴν τὴν περίπτωσιν. Καλὰ ἢ ἄσχημα ἐδημιουργήθη μία πραγματικὴ κατάστασις. Ἡ κατάστασις αὐτὴ ὑφίσταται ἀπὸ τὸ 1894, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν νὰ ἐφαρμόσουν τὸ διάταγμα τοῦ 1894 τὸ ὁποῖον καθώριζεν ἀκριβῶς αὐτὰ ποὺ σᾶς ἐδιάβασα προηγουμένως καὶ ἀπὸ τὰ ὁποῖα διόλου δὲν βγαίνει αὐτὸ ποὺ εἴπατε, δηλαδή, ὅτι αἱ στοαὶ ἔπρεπε νὰ γίνωνται εἰς τὰ πεζοδρόμια. Δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψει των οἱ ἄνθρωποι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τὸ διάταγμα αὐτὸ νὰ τὸ ἐφαρμόσουν, δὲν ὑπῆρχεν τότε ἡ ἄμεσος ἀνάγκη τῆς ἐφαρμογῆς του. Δηλαδή, ἡ πυκνότης τῆς κυκλοφορίας καὶ ἡ πυκνότης τῶν κατοίκων. Τὸ κρατοῦν ἔκτοτε σύστημα τὸ ἐπέβαλεν ὁ πολίτης, ὁ ὁποῖος πρῶτος ἤρξατο νὰ κτίζῃ καὶ ἔκτοτε παρέμεινεν ἡ ὡς ἄνω κατάστασις παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ διατάγματος. Τὶ νὰ κάμωμεν τώρα, νὰ μεταβάλωμεν τὴν κατάστασιν; Δὲν θὰ τὴν μεταβάλωμεν κ. συνάδελφοι καὶ σᾶς λέγω τοῦτο. Ἐπειδὴ ἐπεκαλέσθητε καὶ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνδιαφερθεὶς ἀπέστειλε τὸν τότε γενικὸν διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου Δημ. Ἔργων κ. Μαρκάκην, ὁ ὁποῖος συνεκάλεσε σύσκεψιν μὲ ὅλους τοὺς τοπικοὺς παράγοντας καὶ ἀσφαλῶς θὰ τὸ γνωρίζετε αὐτό, ἐφ’ ὅσον ἐνδιαφέρεσθε διὰ τὰ ζητήματα τῶν Πατρῶν καὶ φυσικὸν εἶναι νὰ ἐνδιαφέρεσθε ὡς πολιτευόμενος τῆς περιοχῆς ἐκείνης καὶ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἀναφορᾶς του πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔδωσε τὴν λύσιν, ἣν ἐξετέλεσεν ὁ συνάδελφος κ. Ἀλλαμανῆς. Δηλαδή, τὰ πράγματα θὰ παραμείνουν ὡς ἔχουν καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν θὰ ὑπῆρχε καὶ κανεὶς λόγος νὰ ἀνησυχοῦν οἱ κάτοικοι τῶν Πατρῶν παρ’ ὅλον ὅτι τὸ διάταγμα δὲν ὁρίζει αὐτὸ τὸ ὁποῖον σεῖς λέγετε ὅτι ἐπιτάσσει. Ἐπειδὴ ὅμως, ἀκριβῶς γίνεται καὶ ἡ ὅλη μελέτη τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ παραγνωρίσωμεν τὸ γεγονὸς τοῦτο, διότι θὰ φθάσωμεν εἰς πλήρη πολεοδομικὴν ἀναρχίαν, εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον εὑρισκόμεθα καὶ διὰ τὴν ὁποίαν οὐδόλως εἶναι ὑπεύθυνος ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἀπὸ τοῦ 1952 καὶ ἐντεῦθεν, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν θὰ πρέπει τὰ προβλήματα καὶ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἔχουν τόσον μεγάλην σπουδαιότητα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν μιᾶς πόλεως νὰ ἐξετάζωνται ἐν συσχετίσει καὶ μὲ τὰ ἄλλα δημιουργούμενα θέματα. Ἄλλωστε βάσει τῶν ἐντολῶν τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀρνοῦνται τὴν ἔκδοσιν ἀδειῶν ἀνοικοδομήσεως οὔτε τὸ πολεοδομικὸν γραφεῖον οὔτε αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι οὔτε μοῦ κατηγγέλθη τοιοῦτον τι. Ἐσκέφθημεν ἄλλωστε, ὅτι ἐφ’ ὅσον μὲ μίαν καθυστέρησιν 1–2 μηνῶν δὲν ἐπέρχεται οἱαδήποτε ζημία, ἐφ’ ὅσον χορηγοῦνται αἱ ἄδειαι ἀνοικοδομήσεως, θὰ ἦτο ὠφέλιμον νὰ ἐξετασθῇ τὸ θέμα τῶν στοῶν ἐν συσχετίσει μὲ τὴν ὅλην μελέτην τῆς πόλεως. Πάντως νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι ἡ λύσις, ἡ ὁποία θὰ δοθῇ θὰ εἶναι καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν καὶ τῶν Πατρέων.

§60Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς: Ἡ ἔφεσις πρὸς δρᾶσιν τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Οἰκισμοῦ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ στραφῇ πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ὑπαρχόντων προβλημάτων καὶ ὄχι εἰς τὴν δημιουργίαν προβλημάτων, διότι ἐδῶ ὑπῆρχεν ἕνα καθεστὼς τάξεως ἰσορροπίας, οἰκοδομικῆς παραδόσεως, τὸ ὁποῖον ἀνετράπη μὲ μίαν παράνομον διαταγήν. Τὸ πόσον δὲ ἔχω δίκαιον ὑποστηρίζων αὐτό, προκύπτει ἀπὸ τὸ ἑξῆς γεγονός. Δὲν ἐπικαλοῦμαι τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν, ἀλλὰ τὴν πόλιν τῆς Κερκύρας. Ὑπάρχει εἰς τὴν Κέρκυραν ὅπου ἰσχύει, ὅπως εἰς τὰς Πάτρας τὸ σύστημα τῶν στοῶν, ὑπάρχει στοά, ἡ ὁποία νὰ μὴ καλύπτῃ τὸ πεζοδρόμιον; Ὑπάρχει εἰς οἱανδήποτε πόλιν τῆς Μεσογείου, τὴν Ἰταλίαν ἢ εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν Κορσικήν, εἰς τὰς ἀκτὰς τῆς Ἀδριατικῆς, ὅπου ὑπάρχουν στοαὶ ὑπάρχουν πεζοδρόμια, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι κεκαλυμμένα ἀπὸ τὰς στοάς; Μόνον ἐδῶ διὰ λόγους ἐξοικονομήσεως χώρου πεζοδρομίου καθιεροῦται ἕτερον καθεστώς. Ἀλλὰ ἂς μὴν ἀναφερθῶμεν μόνον εἰς αὐτὰς τὰς πόλεις τῆς Μεσογείου, ἐπικαλοῦμαι τὸ Παρίσι, ὅπου ὑπάρχουν ὡρισμένοι δρόμοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν στοὰς καὶ δὲν εἶναι δρόμοι οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὴν CITEE, εἰς τὴν παλαιὰν πόλιν τῶν Παρισίων, εἶναι δρόμοι τοῦ Κέντρου, οἱ ὁποῖοι καλύπτονται ἀπὸ στοάς, αἱ ὁποῖαι στοαὶ καλύπτουν τὰ πεζοδρόμια. Ἑπομένως δὲν εὐσταθεῖ ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ἑρμηνείας τοῦ διατάγματος, ὁ κ. Ὑπουργός, καίτοι νομικός, ὑποπίπτει καὶ πάλιν εἰς ἓν ὀλίσθημα. Δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψει του τὸ προϊσχῦον διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ τοῦ διατάγματος αὐτοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου λέγεται, ὅτι τὸ πλάτος, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ καταλάβῃ ἡ στοά, εἶναι τρία μέτρα. Αὐτὸ τὶ σημαίνει, ὅτι καλύπτεται τὸ πεζοδρόμιον τὸ ὁποῖον εἶναι τρία μέτρα. Καὶ τέλος, κ. Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ ἐπισημάνω τὸ ἑξῆς γεγονός, ὅτι δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀνησυχίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκβασιν τῆς ὑποθέσεως ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἑρμηνείας καὶ τῆς ὀρθῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. Διότι ἔχει προσφύγει ὁ Δῆμος Πατρῶν καὶ ἔχουν προσφύγει καὶ οἱ ἰδιῶται εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ ἀναμένουν μετὰ πολλῆς ἐμπιστοσύνης τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία θὰ δικαιώσῃ τὰς ἀπόψεις τὰς ἰδικάς μας καὶ φοβούμεθα, ὅτι θὰ γελοιοποιήσῃ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Οἰκισμοῦ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας ἐπὶ τῶν ἐρω-

τήσεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ὁμοσπονδιακῆς Δημοκρατίας τῆς Γερμανίας συμβάσεως περὶ Γερμανικῶν Κοιμητηρίων ἐν Ἑλλάδι». Ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Γ. Βασιλᾶτος, ἔχει τὸν λόγον.

§62Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἐμελέτησα τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, δι’ οὗ ἐπικυροῦται ἡ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γερμανικῆς Δημοκρατίας σύμβασις, ὁμολογῶ, ὅτι κατελήφθην ἀπὸ σκεπτικισμόν. Ἀνεμνήσθην τὰς ζοφερὰς ἡμέρας τοῦ τελευταίου πολέμου, τὴν εἰσβολήν, τὴν μαύρη σκλαβιὰ καὶ ὅσα ὑπέστημεν. Ἀλλὰ ἐν ταυτῷ ἀπὸ τὴν σκέψιν μου παρῆλθεν καὶ παρήλασεν ἐπίσης ὅλον ἐκεῖνο τὸ ἄφθαστον μεγαλεῖον τῶν μυθικῶν ἡρωϊσμῶν καὶ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ τοῦ λαοῦ μας, διότι ἐπίστευσα καὶ πιστεύω, καὶ τὸ διακηρύσσω, ὅτι ἡ ἀντίστασις ἦτο καθολική. Ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατόν, εἰμή, ἀποκτῶν τὴν αὐτοκυριαρχίαν μου, νὰ ἀναμνησθῶ τὴν ὡραίαν παράδοσιν τοῦ Ἕλληνος. Ἐδῶ εἰς αὐτὴν τὴν χώραν ἀνεκηρύχθη ὡς θεότης ἡ φιλοξενία καὶ ὁ ὑπέρτατος τῶν Θεῶν ὁ Ξενίας Ζεὺς ὑπῆρξε πάντοτε ὁ προστάτης τῶν ξένων. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνωτερότης γενικῶς ποὺ ἔχει ἐπιδείξει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῆς τῆς κατοχῆς, πρὸς τοὺς χθεσινοὺς ἀντιπάλους του, τοὺς Ἰταλούς, ἀποτελεῖ παράδειγμα πρὸς μίμησιν εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον. Πέραν ὅμως τῶν Ἑλλήνων καὶ ὅλοι οἱ πολιτισμένοι ἀρχαῖοι λαοὶ ἐτίμησαν τοὺς νεκρούς, πρᾶγμα ἀποδεικνυόμενον ἀπὸ τὸν εἰς φῶς ἐρχόμενον, κατόπιν ἀνασκαφῶν, πλοῦτον ἀφιερωμάτων, ὅπως εἰς τοὺς τάφους τῶν Φαραώ, εἰς τὰ μνημεῖα τῶν Μυκηνῶν, ὅπου παρουσιάζεται τὸ μέγιστον τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νεκρούς. Καὶ εἶναι Ἑλληνικὸς ὁ ἀφορισμὸς «ὁ θανὼν δεδικαίωται» καὶ εἶναι βέβαιον, ὅσον καὶ γνωστόν, ὅτι κατεδικάσθησαν 10 τετιμημένοι στρατηγοὶ Ἕλληνες, μετὰ τὴν Ναυμαχίαν, εἰς τὴν ἀρχαιότητα, διότι δὲν περισυνέλεξαν τοὺς νεκρούς. Ὁποία εὐλάβεια εἰς τὴν μνήμην των. Ἀλλὰ καὶ μακρύτερα ἀκόμη, ἐὰν καταφύγωμεν, ἔχομεν παραδείγματα πλήρους σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νεκρούς, ὅπως εἰς τὴν Κίναν, ὅπου ἀπηγορεύετο καὶ τὸ ἄνοιγμα ἀκόμη τοῦ τάφου, θεωρουμένου ὡς ἱεροῦ καὶ τοῦ νεκροῦ Ἁγίου. Καὶ ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας τὰ παραδείγματα τῆς Ἀντιγόνης, ἡ ὁποία δὲν ἐδίστασε, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ παράβασις τῆς διαταγῆς τοῦ Τυράννου ἐσήμαινε καταδίκην εἰς θάνατον, νὰ παραβῇ τὴν διαταγὴν καὶ νὰ περιφρονήσῃ τὴν ποινήν, ἔθαψε τὸν ἀδελφόν της καὶ ἐτάφη καὶ ἡ ἰδία ζῶσα, διαπιστώνομεν τὸ μέγεθος τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νεκροὺς ἀπὸ παλαιοτάτων χρόνων, σεβασμὸς ὁ ὁποῖος ὑπὲρ πᾶν ἄλλο μέρος τοῦ κόσμου ἔχει τὴν ἐφαρμογὴν του εἰς τὴν ἰδικήν μας πατρίδα. Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἀπέκτησα τὴν αὐτοκυριαρχία μου, μετὰ τὸν πρῶτον σκεπτικισμόν, εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ παραβλεφθοῦν ὅλαι αἱ διαφοραὶ τοῦ παρελθόντος καὶ νὰ ἀρθῶμεν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων. Ἄλλως τε τὸ σχέδιον νόμου δὲν εἶναι δημιούργημα τῆς Ε. Κ., ἀλλὰ ἄλλης Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ὀρθῶς πράττουσα, ἐδέχθη παρομοίαν σύμβασιν καὶ αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις καὶ ἰδίᾳ ἡ Ἕνωσις Κέντρου, σέβεται τὴν Ἑλληνικὴν ὑπογραφήν. Καὶ ἄλλα ὅμως Κράτη, ὅπως ἡ Γαλλία, ἐδέχθησαν τοιαύτην σύμβασιν καὶ μάλιστα μὲ Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας τὸν κηρύξαντα τὴν ἀντίστασιν καὶ τὴν μὴ ὑποταγήν, μετὰ τὴν ἧτταν τῆς πατρίδος του στρατηγὸν Ντὲ Γκώλ. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατόν, ὅταν ἄλλα κράτη ἐδέχθησαν παρομοίας συμβάσεις, ἡμεῖς ἡ πατρὶς τοῦ Ξενίου Διός, νὰ ἀρνηθῶμεν νὰ τιμηθοῦν οἱ νεκροὶ εἰς τὸν τόπον μας. Καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν ἄλλοι λαοὶ βορειότεροι ἡμῶν ἐδέχθησαν παρομοίας συμβάσεις, ἡμεῖς οἱ ὡπλισμένοι μὲ τὸ γνωστὸν ἀνεξάντλητον ἐπίθεμα τῆς καλωσύνης, νὰ ἀρνηθῶμεν. Ἐδώσαμεν παράδειγμα πρὸς μίμησιν μὲ τὴν γνωστὴν ἀνωτερότητά μας πρὸς τοὺς ἡττημένους Ἰταλοὺς τοὺς ὁποίους μὲ τόσην ἀνωτερότητα περιέθαλψεν ὁ λαός μας, ὅταν ἐσυνθηκολόγησαν, δὲν εἶναι νομίζω δυνατὸν νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν τιμὴν αὐτὴν πρὸς τοὺς νεκροὺς μὴ αἰτοῦντας ἄλλο τι εἰμὴ τὴν ἡσυχίαν των, τὴν αἰωνίαν γαλήνην. Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, κύριοι συνάδελφοι, κατέληξα εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ εἰσηγηθῶ καὶ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ψήφισιν τοῦ ἐνώπιον ἡμῶν σχεδίου νόμου. Θὰ ἤθελα ἐπίσης ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ νὰ ἐπισημάνω, ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν τὰ νεκροταφεῖα τῶν ἐνδόξων νεκρῶν μας οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν εἴτε εἰς τὸ Ἐλ Ἀλαμέϊν ἢ εἰς τὸ Ρίμινι εἴτε εἰς τὸ Κιουσλεβὶλ ἐπὶ τῶν Σερβοβουλγαρικῶν συνόρων, ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὰ παρακολουθῶμεν, νὰ συντηρῶμεν καὶ νὰ τὰ ἐξωραΐζωμεν. Θὰ ἐπρότεινα νὰ γίνωνται συχναὶ ἐπισκέψεις καὶ ἐκδρομαὶ εἰς τοὺς τόπους αὐτούς, ἐκεῖ ὅπου Ἕλληνες στρατιῶται ἔπεσαν ὑπερασπιζόμενοι τὰ ἱερὰ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς Δημοκρατίας, ἵνα ἀποτίουν φόρον τιμῆς εἰς τοὺς ἡρωϊκοὺς νεκρούς. Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει νὰ ὑπάρχῃ ἄδεια τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν κατάλληλον ἐμφάνισιν τῶν νεκροταφείων. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι οἱ Γερμανοὶ θὰ ἤγειρον προκλητικὰς παραστάσεις εἰς τὰ νεκροταφεῖα αὐτά, παραστάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ προκαλοῦσαν τοὺς Ἕλληνας. Αὐτὸ τὸ προβλέπει ἡ σύμβασις, διότι ὑπάρχει τρόπος ν’ ἀποσοβηθῇ. Ἐζήτησα νὰ ἔχω περισσότερα στοιχεῖα διὰ τὸν ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἀναλάβῃ τὴν δημιουργίαν καὶ συντήρησιν τῶν νεκροταφείων αὐτῶν. Εἶδον, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ Κρατικῆς ὀργανώσεως, ἀλλὰ περὶ μιᾶς ἑταιρίας, ἡ ὁποία ἔχει ἀναλάβει τὴν συντήρησιν καὶ τὴν κατασκευὴν τῶν νεκροταφείων τῶν Γερμανῶν εἰς ὅλας τὰς χώρας. Φυσικὰ δὲν γίνεται διάκρισις περὶ Γερμανῶν προερχομένων ἐκ Δυτικῆς ἢ Ἀνατολικῆς Γερμανίας. Δὲν εἶναι τοῦτο δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῇ. Δι’ αὐτὸ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ γίνῃ δεκτὸς καὶ αὐτὸς ὁ ὅρος. Ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς εἶναι συγκεκροτημένος καὶ ὠργανωμένος διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν χώρων αὐτῶν τῆς σιωπῆς, τῆς ἠρεμίας τῆς γαλήνης. Ἕτερον στοιχεῖον, εἶναι ἡ προστασία τῆς Ἑλληνικῆς χλωρίδος. Ὑπάρχει πρόβλεψις νὰ ὑπάρχῃ ἡ σχετικὴ προστασία τῆς Ἑλληνικῆς χλωρίδος, δι’ ἐλέγχου ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων σπόρων τῶν ἀνθέων διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν Νεκροταφείων. Περαιτέρω ὑπάρχει πρόβλεψις νὰ ὑπάρχῃ ἔγκρισις καὶ τῆς Γερμανικῆς καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς περιπτώσεις ἀποκομιδῆς τῶν ὀστῶν τῶν νεκρῶν ὑπὸ τῶν οἰκείων των. Κηρύσσομαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῶμεν τὸ ἐνδιαφέρον τῶν οἰκείων, διὰ τοὺς νεκρούς των. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ ἐξάρω καὶ πάλιν τὸ μεγαλεῖον τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, ἡ ὁποία γνωρίζει νὰ μάχεται ὑπὲρ τῶν ἰδεωδῶν της καὶ ἡ ὁποία χάριν τῆς εἰρήνης καὶ τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος, γνωρίζει νὰ δίδῃ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν.

§63Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπιθυμῶ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως. Ἡ σύμβασις ὑπεγράφη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀλλὰ εἰσάγεται πρὸς ψήφισιν ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας Κυβέρνησιν.

§64Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Ἀπὸ τὴν ἰδικήν μου Κυβέρνησιν.

§65Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Νομίζω, ὅτι ταυτίζεσθε. Ἐὰν εἶσθε διάφορος, σεῖς τὸ γνωρίζετε. Μὲ τοὺς νεκροὺς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν καμμίαν διαφοράν. Ἔχουν ἐξοφλήσει ὁλόκληρον τὸν λογαριασμόν των μὲ τὸν θάνατον. Ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω, ὅτι ὑπάρχει καὶ τὸ παράδειγμα ὅλων τῶν ἄλλων Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἔχει ἐφαρμοσθῆ αὐτὸς ὁ θεσμός. Καὶ θὰ ἦτο ἐκπληκτικὸν ἐὰν συνέβαινεν, ἡ Ἑλλάς, κοιτὶς τοῦ πολιτισμοῦ, νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην. Πρέπει νὰ προσθέσω, ὅτι ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς, τῆς Γερμανικῆς, ἔχει ἐκδηλωθῆ πλήρης προθυμία ἀμοιβαιότητος. (Χειροκροτήματα).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λύχνος, ἔχει τὸν λόγον.

§67Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι γεγονός, ὅτι ὁ Γερμανικὸς στρατὸς κατὰ τὴν περίοδον τοῦ Βʹ Παγκοσμίου πολέμου, ποὺ εἰσῆλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν ἀφῆκε καλὰς ἀναμνήσεις. Ἐξετράπη εἰς πράξεις ποὺ δύνανται νὰ συγχωρεθοῦν, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ λησμονηθοῦν. Τὸ θέμα εἶναι ἐὰν αἱ πράξεις αὗται βαρύνουν τὸ τότε καθεστὼς ἢ τὸν Γερμανικὸν λαόν. Εἶναι ἕνα πρόβλημα, τὸ ὁποῖον παρέμεινεν ἄλυτον. Ὑπάρχει, ὅμως, τὸ δεδομένον, ὅτι ὁ Γερμανικὸς λαὸς ζοῦσε ὑπὸ τὴν βίαν καὶ τὰς διώξεις ἑνὸς δικτάτορος. Εἶναι γεγονός, ὅτι ὁ Γερμανικὸς λαὸς ζοῦσε κάτω ἀπὸ ὁλοκληρωτικὸν καθεστώς. Τὸ ἐρώτημα εἶναι ἐὰν ὁ Γερμανικὸς λαὸς εἶναι ὑπεύθυνος, διότι δὲν ἀντέστη εἰς τὸν δικτάτορα διὰ νὰ τὸν ἀνατρέψῃ. Ἀλλὰ καὶ ἄλλοι λαοί, οἱ ὁποῖοι ζοῦσαν ὑπὸ ὁλοκληρωτικὰ καθεστῶτα, ἀνέπνευσαν μόνον, ὅταν ἀπέθανεν ὁ δικτάτωρ. Καὶ ἐρχόμεθα σήμερον νὰ ψηφίσωμεν σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου προβλέπεται ἡ χορήγησις χώρου διὰ τὴν ἀνέγερσιν Γερμανικοῦ Στρατιωτικοῦ νεκροταφείου. Πιστεύω, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, θὰ δώσῃ τάφον εἰς τοὺς Γερμανοὺς στρατιώτας, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν εἰς τὴν πατρίδα μας καὶ θὰ δεχθῇ νὰ τοὺς παραχωρηθῇ ὁ τόπος διὰ τὴν ἀνέγερσιν νεκροταφείου. Εἶναι βέβαιον, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις τῆς Δυτικῆς Γερμανίας ἔπραξαν τὸ πᾶν, ὅταν τοὺς ἐζητήθη ἀπὸ τοὺς Συμμάχους διὰ νὰ ἐξαγοράσουν τὸ παρελθόν. Σήμερον ἡ Δυτικὴ Γερμανία εἶναι ἕνα μεγάλον καὶ οἰκονομικῶς ἰσχυρὸν κράτος. Ἡ Δυτικὴ Γερμανία εἰσῆλθεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ καὶ ἡ Ἀνατολικὴ Γερμανία εἰς τὸ σύμφωνον τῆς Βαρσοβίας. Ποῖος εὐθύνεται διὰ τὴν ἀνόρθωσιν τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, δὲν εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐξετασθῇ σήμερον. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἄλλην πλευράν, ἡ Ἀνατολικὴ Γερμανία, εἶναι σύμμαχος τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, ἡ ὁποία τὴν βοηθεῖ ποικιλοτρόπως διὰ νὰ ἀνορθωθῇ. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι σύμμαχος τῆς Δυτικῆς Γερμανίας καὶ ἡ οἰκονομικὴ συνεργασία των εἶναι στενωτέρα ἀπὸ τὰς ἄλλας χώρας τῆς Εὐρώπης. Ἐντὸς τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, ἡ Δυτικὴ Γερμανία ἐβοήθησε κατὰ πολλοὺς τρόπους οἰκονομικῶς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ πολιτικὴ ἐξέλιξις τῆς Δυτικῆς Γερμανίας συνοδεύεται ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξίν της. Κύριοι βουλευταί, ὡς πολιτισμένος λαός, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν παραχώρησιν χώρου διὰ τὴν ἀνέγερσιν νεκροταφείου διὰ τοὺς Γερμανοὺς στρατιώτας. Ὅπως εἶπε καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, «οἱ νεκροὶ ἐξώφλησαν, ἐφ’ ὅσον εὑρίσκονται εἰς τὸν τάφον». Ἀλλά, ὡς ἐτόνισε καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, δὲν θὰ δώσωμεν τάφον μόνον εἰς τοὺς νεκροὺς τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, ἀλλὰ θὰ δώσωμεν τάφους καὶ εἰς τοὺς νεκροὺς τῆς Ἀνατολικῆς Γερμανίας. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, νομίζω, ὅτι οἱ συνάδελφοι τῆς Ε.Δ.Α. θὰ ἄρουν τὰς ἀντιρρήσεις των.

§68Η. ΗΛΙΟΥ. Μὴ προεξοφλῆτε.

§69Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δὲν προεξοφλῶ, ἀλλὰ ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἄρετε τὰς ἀντιρρήσεις σας, ἐφ’ ὅσον θὰ παραχωρηθῇ τόπος καὶ διὰ τοὺς στρατιώτας τῆς κομμουνιστικῆς Ἀνατολικῆς Γερμανίας. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο. Νομίζω, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ παραχωρήσῃ τοὺς μικροὺς ἐκείνους χώρους, ὅπου θὰ ἀνεγερθοῦν οἱ τάφοι τῆς αἰωνιότητος διὰ τοὺς Γερμανοὺς νεκροὺς ποὺ ἔπεσαν εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον.

§71Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, χαίρω, διότι παρίσταται καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος διετέλεσε Πρωθυπουργὸς τῆς Ἀπελευθερώσεως. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἀνέφερεν, ὅτι ἀπὸ ἀρχαιοτάτων χρόνων, ἡ Ἑλλὰς παραχωροῦσε χῶρον διὰ τὴν ταφὴν τῶν ἀντιπάλων νεκρῶν. Πράγματι, κατὰ τὴν ἀρχαιότητα ἐγένετο ἐκεχειρία καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκεχειρίας ἐγένετο ἡ ταφὴ τῶν νεκρῶν μετὰ τιμῶν. Ἡ παράδοσις αὐτὴ ἐπεκράτησεν εἰς ὅλους τοὺς λαούς, διότι τὸ Ἑλληνικὸν φῶς ἐφώτισε τοὺς ξένους λαοὺς καὶ τηρεῖται ἡ ἀρχὴ τὸ νὰ παραχωρῆται τόπος διὰ τὴν ταφὴν τῶν νεκρῶν. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὁ μόνος ποὺ διεφώνησα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐπειδὴ παρίσταται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν παρακαλῶ ὅπως εἰς ἕκαστον νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου του, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεξεργάζεται ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, νὰ παρίσταται καὶ ἕνας ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ μᾶς δίδῃ ἐξηγήσεις ἐπὶ ὡρισμένων σημείων.

§72Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ὀρθὴ ἡ ὑπόδειξις.

§73Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, διατὶ νὰ ἀναφέρωμεν τί ἔπραξεν ὁ Γερμανικὸς στρατὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους μας. Τὸν ἀνθρωπισμὸν καὶ τὸν πολιτισμόν, τὸν ἔρριψαν εἰς τὸ ἔγκλημα, τὸν τρόμον, τοὺς φούρνους. Βιαιοπραγίας καὶ ἐγκλήματα ἔπραξαν εἰς βάρος καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἄλλων λαῶν. Ἡ δίκη τῆς Νυρεμβέργης κατεδίκασε τὴν ἡγεσίαν, διότι διέπραξεν αὐτὰ τὰ ἐγκλήματα καὶ τὴν ὡδήγησεν εἰς τὸν δι’ ἀγχόνης θάνατον, διότι ὁ δι’ ἀγχόνης θάνατος θεωρεῖται ἀτιμωτικός. Καὶ κάτι ἄλλο, διὰ τὸ ὁποῖον ἐγένετο μεγάλη συζήτησις καὶ μεταξὺ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κυβερνήσεων καὶ μεταξὺ τῶν νομικῶν. Ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ λόγος ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν τὰς διαταγὰς τῶν Κυβερνήσεών των. Καὶ εἶπον, ὅτι εἶχε γεννηθῆ ἕνα προηγούμενον, ὅτι εἰς ἄλλην περίπτωσιν θὰ δύνανται οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ ἔχουν γνώμην καὶ νὰ συζητοῦν, ἐν πολέμῳ ἐννοῶ, τὰς διαταγὰς αἱ ὁποῖαι θὰ ἐκδίδωνται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ὑπῆρξεν ὁλόκληρον θέμα καὶ συζήτησις μεταξὺ τῶν νομικῶν ἐὰν ἔπρεπε νὰ θεωρηθοῦν ὡς ἔνοχοι οἱ ἀξιωματικοί. Καὶ ὑπῆρξαν τοιαῦτα τὰ κακουργήματα καὶ τὰ ἐγκλήματα, ὥστε ἐθεωρήθησαν ὑπεύθυνοι καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ στρατοῦ, καὶ οἱ ἀρχηγοὶ Σωμάτων στρατοῦ καὶ Μεραρχιῶν. Καὶ ἀπόδειξιν ἔχομεν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα κατωρθώθη νὰ τιμωρηθοῦν 2 ἔνοχοι. Καὶ οἱ δύο αὐτοὶ ἔνοχοι ἦσαν δύο στρατηγοί, οἱ ὁποῖοι ἐξετελέσθησαν εἰς τὴν Κρήτην διὰ τὰ ἐγκλήματα ποὺ εἶχον διαπράξει εἰς τὴν Κρήτην. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δὲν ἐσκέφθη ποτὲ νὰ περιφρονήσῃ νεκροὺς καὶ μάλιστα στρατιωτικούς, οἱ ὁποῖοι ἐπιτέλους ἔπεσαν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντος. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας καὶ ἀγαπητὸς φίλος, κ. Βασιλᾶτος, ἀνέφερε τὸν στρατηγὸν Ντὲ Γκώλ. Καὶ ὁ κ. Λύχνος, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, εἶπεν, ὅτι εἰς ὅλας τὰς χώρας τοῦ Δυτικοῦ κόσμου, ἔχουν γίνει νεκροταφεῖα. Ἀσφαλῶς ἔχουν γίνει καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς ἄλλας κατακτηθείσας χώρας. Ὑπάρχουν νεκροταφεῖα εἰς τὰ ὁποῖα ἐτάφησαν οἱ Γερμανοὶ πεσόντες στρατιῶτες. Ἀλλὰ προτοῦ νὰ ἱδρυθοῦν τὰ νεκροταφεῖα αὐτὰ — καὶ χαίρω, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τῆς ἀπελευθερώσεως εἶναι σήμερον ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ — προτοῦ ἱδρυθοῦν τὰ νεκροταφεῖα διὰ τὴν ταφὴν τῶν νεκρῶν, νὰ ὑπάρχουν μνημεῖα διὰ τοὺς πεσόντας τῆς ἀντιστάσεως, διὰ τοὺς πεσόντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν ἐναντίον τῶν κατακτητῶν.

§74ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὸν Γοργοπόταμον.

§75Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν ἀντελήφθην ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό. Ἀλλὰ ὁπωσδήποτε τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ ἦτο ἀτυχές. Διότι εἰς τὸν Γοργοπόταμον ὑπῆρξεν ἡ ἑνότης τῆς ἑλληνικῆς ἀντιστάσεως. Καὶ ὁ Γοργοπόταμος, ἐὰν εἴχατε διαβάσει, θὰ ἐβλέπατε τί ὑπηρεσίαν προσέφερεν εἰς τὸν συμμαχικὸν ἀγῶνα. Διότι ἡ καταστροφὴ τῆς γεφύρας ὑπῆρξεν ἕνα πλῆγμα διὰ τὴν μαχομένην Γερμανίαν εἰς τὴν Ἀφρικήν. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἐγένοντο μνημεῖα. Καὶ ἐπειδὴ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἀνέφερεν συγκεκριμένως τὸν Ντὲ Γκώλ, σᾶς λέγω, ὅτι ἐκεῖ ὄχι μόνον μνημεῖα ἔχουν διὰ τοὺς νεκρούς, διὰ τοὺς πεσόντας διὰ τὴν ἀντίστασιν, ἀλλὰ εἰς τὸ Παρίσι, εἰς κάθε γωνιὰ ποὺ εἰς τὴν μάχην τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν Παρισίων εἶχε πέσει ἕνας ἀγωνιστής, ὑπάρχει μία πλάκα, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρεται τὸ ὄνομά του καὶ ἡ ὀργάνωσις εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκεν. Εἰς τὴν Ρώμην δέ, ὀλίγα χιλιόμετρα ἔξω ἀπὸ τὴν Ρώμην, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς τὴν τοποθεσίαν, ἐκεῖ οἱ Γερμανοὶ ὀλίγας ἡμέρας προτοῦ ἐγκαταλείψουν τὴν Ρώμην συνέλαβον, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾶ ἡ μνήμη, περὶ τοὺς 900 ὁμήρους, τοὺς ὡδήγησαν εἰς τὴν τοποθεσίαν αὐτὴν καὶ τοὺς ἐξετέλεσαν. Καὶ ἐκεῖ ἔχει γίνει ἕνα ἀπὸ τὰ ὡραιότερα μνημεῖα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἰταλίαν, τὸ ὁποῖον δίδει ὅλην τὴν εἰκόνα τοῦ δράματος καὶ τῆς θυσίας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ἐδῶ, δυστυχῶς, δὲν ἔχομεν κανένα μνημεῖον τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως. Δὲν ὑπάρχει πουθενὰ τίποτε ποὺ νὰ θυμίζῃ αὐτὰ τὰ 4 χρόνια τὰ ἡρωϊκά, τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ποὺ ἐπολέμησεν ἐναντίον τῶν τυράννων κατακτητῶν.

§76Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ποῖος ἔχει πταίσει; Ὁ Δεκέμβριος.

§77Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν ἀνέμενον, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀπάντησιν αὐτὴν ἀπὸ ὑμᾶς. Τὸν Δεκέμβριον ἔγινεν ἕνα ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀποδοκιμασθῆ καὶ ἀπὸ τὸ ἴδιον τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα. Τί πταίουν, ὅμως, οἱ ἄνθρωποι ποὺ ἔπεσαν μαχόμενοι διὰ τὴν πατρίδα;

§78Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Μερκούρη, ζητεῖτε μίαν ἐξήγησιν. Διατί; Διότι ὑπῆρξεν ὁ Δεκέμβριος. Βεβαίως, ἡ ἀντίστασις εἶναι ἀξία ὑπερτάτης τιμῆς. Καὶ ὑπῆρξεν καθολικὴ ἡ ἀντίστασις τοῦ λαοῦ μας. Ἀλλά, συνέβη, ἕνα τμῆμα τῆς ἀντιστάσεως νὰ κάμῃ τὸν Δεκέμβριον. Τοιουτοτρόπως, ἔγινεν ἡ σύγχυσις τοῦ ἐθνικοῦ ἔργου καὶ τοῦ ἐγκλήματος. Καὶ αὐτὸ ἐξηγεῖ διατί, ἀντὶ νὰ ἐπιδοθῶμεν καὶ εἰς τὰ μνημεῖα καὶ εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν, εἰσήλθομεν εἰς τὴν συμφορὰν τοῦ συμμοριακοῦ πολέμου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξήγησις.

§79Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Καὶ ὁ Δεκέμβριος, κ. Πρόεδρε, ἔχει τελειώσει πρὸ 21 ἐτῶν καὶ ὁ ἐμφύλιος πόλεμος πρὸ 15 ἐτῶν. Σήμερον ἔχουν ἠρεμήσει τὰ πράγματα. Πρέπει ἀφοῦ ἐτιμωρήσαμε τὰ ἐγκλήματα, νὰ τιμήσωμεν τοὐλάχιστον τοὺς ἀγωνιστὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν μαχόμενοι ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῆς Ἑλλάδος. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει τὸ Σκοπευτήριον, διὰ τὸ ὁποῖον μάλιστα ἔχει γίνει καὶ αἴτησις τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς νὰ ἀπομακρυνθῇ, διότι πράγματι σήμερον εἶναι ἕνας κίνδυνος μέσα εἰς μίαν πόλιν, ὅπως ἐξειλίχθη ἡ Καισαριανή. Σήμερον περὶ τὸ Σκοπευτήριον ἔχουν ἀνεγερθῆ πολυκατοικίαι, καὶ δι’ αὐτὸ ἔχομεν καὶ θύματα ἀπὸ σφαίρας, αἱ ὁποῖαι ἐξέφυγαν ἀπὸ τὸ σκοπευτήριον. Εἰς αὐτὸ τὸ σκοπευτήριον, τὸν μῆνα Δεκέμβριον τοῦ 1944, 1900 Ἕλληνες, γυναῖκες καὶ ἄνδρες, ἐξετελέσθησαν. Δὲν θὰ ἔπρεπε τὸ Κράτος, νὰ ἔχῃ ἀπαλλοτριώσῃ τὸν χῶρον τοῦ Σκοπευτηρίου —τὸ ὁποῖον νὰ μεταφέρῃ κἄπου ἀλλοῦ, ὅπου καὶ καλύτερον θὰ ἐκτελῆται τὸ ἔργον τοῦ Σκοπευτηρίου— καὶ τὸν τόπον αὐτὸν νὰ τὸν ἀνακηρύξῃ τόπον ἱερὸν καὶ τόπον προσκυνήματος;

§80Θ. ΡΕΝΤΗΣ. Παρακαλῶ, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπήν, κύριε Μερκούρη.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐγγραφῆτε, κ. Ρέντη, νὰ ὁμιλήσητε.

§82Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐπιτρέπω. Ἐὰν ἐπιτρέπῃ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος...

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Ρέντη. Ἀλλὰ νὰ εἶσθε σύντομος.

§84Θ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἔγινεν ἔντονος προσπάθεια ἐκμεταλλεύσεως καὶ καπηλεύσεως τοῦ ἀγῶνος ἀντιστάσεως ἀπὸ μίαν παράταξιν. Καὶ αὐτὸ ἔχει καταστρέψει ὅλους τοὺς ἀγωνιστάς. Ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἐπολεμήσαμεν ἐπὶ κατοχῆς καὶ ἠγωνίσθημεν, κλαίει ἡ ψυχή μας, διότι μᾶς ἔχει καταστρέψει αὐτὸν τὸν ὑπέροχον καὶ ὑπέρτατον ἀγῶνα τοῦ Ἔθνους αὐτό, τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι, ὅτι καὶ σήμερον κάνετε.

§85Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἶπον ὅ,τι εἴπατε καὶ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ποὺ μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ διακόψῃ, ὅτι ἐπὶ τέλους πρέπει νὰ τερματισθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Οἱ 1200 ἄνδρες καὶ γυναῖκες, οἱ ὁποῖοι ἐξετελέσθησαν εἰς τὸ Σκοπευτήριον ὡς κομμουνισταί, ἦσαν ὅλοι κομμουνισταί.

§86Θ. ΡΕΝΤΗΣ. Σταματήσατε.

§87Γ. ΓΡΑΦΑΚΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς θέματος.

§88Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Καίτοι παρών, θὰ ἀπουσιάζητε ἀπὸ τὴν αἴθουσαν. Ἐγὼ δὲν ἔφυγα ἀπὸ τὸ θέμα.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἐπιτρέπετε διακοπάς.

§90Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τώρα ποὺ εἴχατε πάει εἰς τὴν Γιουγκοσλαβίαν, ὑπάρχει ἕνα χωριό, τὸ Ραστεμπάου, ἐπάνω εἰς τὴν Κροατίαν, ὅπου ἐτυφεκίσθησαν 700 ἀντιστασιακοί, ὑπάρχει δὲ ἕνα ὡραιότατον μνημεῖον. Σεῖς εἴχατε αἰσθανθῆ μίαν συγκίνησιν μεγαλυτέραν, διότι ἔχετε τὴν εὐθύνην τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐκεῖ ἐτυφέκισαν ὅλους τοὺς μαθητάς. Ὁ Διευθυντὴς τοῦ σχολείου ἦτο ἕνας ἥσυχος ἄνθρωπος καὶ ἠθέλησαν νὰ τὸν ἐξαιρέσουν, ἀλλὰ αὐτὸς ἐζήτησε νὰ τυφεκισθῇ μὲ τοὺς μαθητὰς καὶ εἶπεν ὅτι: Τοὺς ἐδίδασκα γράμματα, θὰ τοὺς διδάξω καὶ τὸν δρόμον τῆς τιμῆς καὶ τοῦ θανάτου. Ἔχουν κάμει ἐκεῖ ἕνα πάρκο τεράστιον —ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι 600 στρεμμάτων— καὶ ὑπάρχουν οἱ ὁμαδικοὶ τάφοι, ἐνῷ ὁ χῶρος ἔχει μεταβληθῆ εἰς τόπον προσκυνήματος ὅλων τῶν Γιουγκοσλάβων. Καὶ εἰς τὴν Γιουγκοσλαβίαν ὑπῆρχον καὶ ἐκεῖ ἀντιμαχόμεναι ὁμάδες ἀντιστάσεως, αἱ ὁποῖαι εἶχον μεταξὺ των αἱματηροὺς ἀγώνας. Δὲν γίνεται, ὅμως, σήμερον καμμία διάκρισις ὅλων ὅσων ἔλαβον μέρος εἰς τὴν ἀντίστασιν. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι μίαν ἡμέραν εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1958, εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τῆς ὁποίας ἤμην μέλος, εἶπον, ὅτι συμβολικῶς θὰ πρέπει νὰ θεωρηθῇ λήξασα ἡ ἀντίστασις τὴν 12.10.1944, δηλαδὴ τὴν ἡμέραν ἀπελευθερώσεως τῆς Ἑλλάδος.

§91Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τῶν Ἀθηνῶν. Ὄχι τῆς Ἑλλάδος.

§92Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐπὶ τέλους, πέρνομεν αὐτὴν τὴν ἡμέραν ὡς συμβολικήν, τὴν ἡμερομηνίαν ἐκείνην ἡ ὁποία εἶναι ἡ 27.10.1944, ποὺ καὶ ὁ τελευταῖος Γερμανὸς ἐπέρασε τὰ σύνορα τῆς Ἑλλάδος. Εἴτε ἡ 12η, εἴτε ἡ 27η, ἂς θεωρηθῇ ὡς ἡμέρα τερματισμοῦ τῆς ἀντιστάσεως καὶ κατόπιν αἱ διάφοροι ὁμάδες ἀντιστάσεως ἂς ἀναλάβουν τὴν εὐθύνην, πολιτικῶς, δι’ ὅ,τι διέπραξαν μετά. Ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου θὰ εἴπω τὰς ἀπόψεις μου κατόπιν, ἀλλὰ ὑπάρχουν μερικαὶ διευκρινίσεις καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας μου, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀκολουθῆται πάντοτε, ὅταν ἔρχεται ἕνα σχέδιον νόμου εἰς τὴν Βουλήν, ἀπὸ ἕνα ἁρμόδιον ὑπάλληλον, ὥστε νὰ δίδωνται ὡρισμέναι ἐξηγήσεις ἐπὶ ὡρισμένων σημείων. Διότι ὑπάρχουν μερικὰ τοιαῦτα σημεῖα. Π.χ. ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ μυστηριώδης τόπος, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπου θὰ ἀναγερθῇ τὸ 2ον νεκροταφεῖον, διότι δὲν ἀναφέρεται πουθενά.

§93Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Αἱ συμβάσεις, κύριε συνάδελφε, εἶναι τὸ πλαίσιον καὶ διεξήχθησαν διαπραγματεύσεις μεταγενεστέρως, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν καταλήξει ἀκόμη. Εἶναι δυνατὸν αἱ συμβάσεις νὰ προβλέπουν τὸ μέρος; Θὰ ἀκούσωμεν μετὰ συμπαθείας τὰς τυχὸν ὑποδείξεις σας ἐπὶ τοῦ θέματος, ἀλλὰ σᾶς πληροφορῶ, ὅτι πλὴν τῆς Κρήτης, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει ὁρισθῆ τὸ μέρος, διὰ τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς δὲν ἔχει ὁρισθεῖ τίποτε ἀκόμη.

§94Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Νὰ προσέξητε, κ. Ὑπουργέ, τὴν Κρήτην. Διότι καὶ ἄλλοτε ἡ ἀγανάκτησις ἡ ὁποία εἶχε προκληθῆ ἀπὸ τὴν ἀνέγερσιν ἑνὸς μνημείου ποὺ εἶχε γίνει ἐκεῖ διὰ τοὺς Γερμανοὺς ἀλεξιπτωτιστάς, ἐξέσπασε καὶ ἐγκρέμισαν τὸ μνημεῖον οἱ Κρητικοί. Δὲν ἦτο βέβαια σωστόν, ἀλλ’ ἡ ἀγανάκτησις ἦτο τοιαύτη, διότι οἱ ἀλεξιπτωτισταὶ εἶχον διαπράξει τὰ μεγαλύτερα ἐγκλήματα εἰς τὴν Κρήτην, ὥστε οἱ Κρητικοὶ τὸ ἐγκρέμισαν.

§95Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό.

§96Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. (Ὑπ. Δημοσίας Τάξεως). Αἱ πληροφορίαι σας δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Τὸ μνημεῖον αὐτὸ διατηρεῖται καὶ μάλιστα οἱ Κρῆτες τὸ περιποιοῦνται ἰδιαιτέρως, διότι συμβολίζει τὸν ἀγῶνα των τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο θέμα περὶ ἐξεγέρσεως, πρέπει νὰ ἠξεύρετε, ὅτι κάτω στὴν Κρήτη —χωρὶς αὐτὸ νὰ ἀποτελῇ περιαυτολογίαν— γενικώτερον ἡ φιλοξενία, καὶ μάλιστα πρὸς ἐχθρούς, εἶναι παροιμιώδης. Συνεπῶς, ὅλαι αἱ πληροφορίαι σας αὐταί, τὰς ὁποίας μεταφέρετε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, δὲν στηρίζονται εἰς τὰ πράγματα.

§97Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ, κ. Ὑπουργέ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ πληροφορία μου εἶναι ἀκριβής. Καὶ ἡ πληροφορία μου εἶναι, ὅτι οἱ Κρητικοὶ ἐγκρέμισαν τὸ μνημεῖον, τὸ ὁποῖον...

§98ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§99Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. ... τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται «μαῦρο πουλί».

§100Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. (Ὑπ. Δημοσίας Τάξεως). Εἶναι τὸ καλούμενον «μαῦρο πουλὶ» τὸ ὁποῖον συμβολίζει, ὅτι ἀπὸ ἀέρος κατελήφθη ἡ Κρήτη. Καὶ ὄχι μόνον τώρα, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἐποχήν, ποὺ ἦσαν τὰ πράγματα πλέον νωπά, οἱ Κρῆτες τὸ διεφύλαξαν ἀκριβῶς διὰ νὰ ὑπενθυμίζῃ τὴν ἱστορίαν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης.

§101Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Χαίρω πολύ, διότι ἡ πληροφορία μου δὲν εἶναι ἀκριβής. Διότι δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνωνται ἐπιθέσεις ἐναντίον μνημείων ὁ,τιδήποτε καὶ ἐὰν συμβολίζουν ταῦτα.

§102Κ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Πράγματι ἡ Κρήτη ἐπλήγη ἰδιαιτέρως ἀπὸ τοὺς Γερμανοὺς καὶ οὐδὲν ἄλλο τμῆμα τῆς Ἑλλάδος εἶχε τὸν μεγάλον αὐτὸν ἀριθμὸν τῶν νεκρῶν, τὸν ὁποῖον εἶχεν ἡ Κρήτη κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς μάχης τῶν ἀλεξιπτωτιστῶν καὶ κατὰ τὴν κατοχήν. Ἐν τούτοις, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἔχωμεν εἰς τὴν Κρήτην τάφους 17.500 Γερμανῶν ἀλεξιπτωτιστῶν. Ἐκεῖ ἐξοντώθη τὸ ἐκλεκτότερον Σῶμα τοῦ χιτλερισμοῦ, τὸ Σῶμα διὰ τὸ ὁποῖον ἐκαυχᾶτο ὁ Χίτλερ. Ἐκεῖ ἄφησε τὰ κόκκαλά του, εἰς τὴν Κρήτην. Καὶ δὲν εἶναι ἐντροπή, ἀλλὰ τιμὴ διὰ τὴν Κρήτην, ὅτι οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ ἀμφισβητήσουν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ, εἶναι θαμμένοι ἐκεῖ καὶ φυλάγουν οἱ Κρητικοὶ τὰ κόκκαλά των. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ μνημεῖον, πράγματι ἐπὶ ἑνὸς σημείου ἔχει δίκαιον ὁ κ. συνάδελφος. Κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἀπελευθερώσεως, ἐγένετο κἄποια ἀπόπειρα καταστροφῆς τοῦ μνημείου, ἀλλ’ ὁ κόσμος ἐξηγέρθη καὶ τὸ διεφύλαξε καὶ τὸ διαφυλάττει.

§103Τ. ΠΛΕΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω ὀλίγα εἰς ὅσα εἶπον οἱ συμπατριῶτες μου Ὑπουργοὶ κ.κ. Πολυχρονίδης καὶ Μαρῆς. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ λάβω μέρος εἰς τὰς μάχας κατὰ τῶν Γερμανῶν καὶ ὡς μέλος Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως καὶ ὡς ἔφεδρος ἀξιωματικὸς τοῦ πρώτου συγκροτηθέντος Ἐθνικοῦ Στρατοῦ εἰς τὴν ἀπελευθερωθεῖσαν Ἀνατολικὴν Κρήτην. Πράγματι, κατὰ τὴν ὑποχώρησιν τῶν Γερμανικῶν στρατευμάτων πρὸς τὰ Χανιά, εἰς τὴν περιοχὴν Ρεθύμνης, ἐγένετο ὑπὸ ἀνευθύνων ἀπόπειρα καταστροφῆς τῶν Γερμανικῶν μνημείων διαρκούσης τῆς μάχης, ἀλλὰ μὲ τὴν ὁριστικὴν ἀποχώρησιν ἐκ τῆς Κρήτης τῶν Γερμανικῶν στρατευμάτων οἱ Κρῆτες σεβόμενοι τὴν ἱστορίαν των καὶ τὸν πολιτισμόν των, ὄχι μόνον δὲν κατέστρεψαν τοὺς τάφους τῶν Γερμανῶν, ἀλλὰ τοὺς διετήρησαν, τοὺς διατηροῦν καὶ θὰ τοὺς διατηροῦν εἰς τοὺς αἰῶνας διὰ νὰ διδάσκουν εἰς ὁλόκληρον τὴν ἀνθρωπότητα καὶ εἰς τοὺς ἐπιγενομένους μὲ πόσον ἡρωϊσμὸν οἱ ἡρωϊκοὶ Κρῆτες ἐπολέμησαν, ὅταν ἡ ὑπερήφανος Κρήτη ἐκινδύνευεν ἀπὸ τὸν Ναζισμόν.

§104Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Χαίρω πολύ, κ. συνάδελφε, διὰ τὰς διευκρινίσεις σας αὐτάς.

§105Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς κάμνω μίαν ἐρώτησιν. Τοὺς αἰχμαλώτους πολέμου ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τοὺς σεβώμεθα; Τοὺς τραυματίας τοῦ ἐχθροῦ ἔχομεν ἐπίσης ὑποχρέωσιν νὰ τοὺς σεβώμεθα; Εἰς τοὺς νεκροὺς ἐχθρούς μας δὲν θὰ πρέπει νὰ δώσωμεν ἕνα τόπον διὰ τὴν αἰωνίαν ἀνάπαυσίν των; Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα, κύριε συνάδελφε.

§106Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, καὶ ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ. Οἱ Γερμανοὶ ἐσεβάσθησαν τοὺς ἰδικούς μας τραυματίας καὶ αἰχμαλώτους; Ἐσεβάσθησαν τοὺς ἰδικούς μας νεκρούς; Ἐφέρθησαν εἰς τοὺς ἰδικούς μας πολεμιστάς, ὅπως θὰ ἔπρεπεν εἰς γενναίους ἀντιπάλους; Πῶς, λοιπόν, ζητοῦμεν σήμερον ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες νὰ σεβασθῶμεν καὶ νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν χώραν μας τὴν ἀνέγερσιν περικαλῶν μνημείων διὰ νὰ θυμίζουν εἰς τοὺς αἰῶνας τὸ πέρασμα τῶν βαρβάρων ἀπὸ τὴν χώραν μας; Κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι προτοῦ ἀποδοθοῦν αἱ τιμαὶ αὐταὶ πρὸς τοὺς ἐχθρούς μας τοὺς Γερμανούς, θὰ πρέπει νὰ τιμηθοῦν προηγουμένως οἱ ἰδικοί μας νεκροί. Θὰ πρέπει νὰ τιμηθοῦν ὅλοι ἐκεῖνοι, ὅσοι ἔπεσαν μέχρι καὶ τῆς ἡμέρας τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς χώρας (12 Ὀκτωβρίου 1944) ἀγωνιζόμενοι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντίστασιν κατὰ τῶν ἐχθρῶν. Θὰ πρέπει νὰ τιμηθοῦν ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ἀγωνισταί, ἀνεξαρτήτως σὲ ποίαν πολιτικὴν μερίδα καὶ σὲ ποίαν πολιτικὴν ἢ στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν οὗτοι ἀνῆκον. Ἀφοῦ γίνουν πρῶτα ὅλα αὐτά, μετὰ θὰ πρέπει νὰ τιμηθοῦν οἱ νεκροὶ ἐχθροί μας. Ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν δοθῇ ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ παρισταμένου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ διαβεβαίωσις, ὅτι θὰ τιμηθοῦν καὶ οἱ ἰδικοί μας νεκροί, οἱ ἥρωες τῆς Πανελληνίου Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, οἱ ἥρωες τοῦ Χαϊδαρίου καὶ τοῦ Σκοπευτηρίου τῆς Καισαριανῆς, ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν δοθῇ αὐτὴ ἡ διαβεβαίωσις, ἐγὼ τοὐλάχιστον δηλῶ, ὅτι δὲν θὰ ψηφίσω τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πιπινέλης ἔχει τὸν λόγον.

§108Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐνόμισα, ὅτι κατόπιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας καὶ τῶν ὅσων παρατηρήσεων διετυπώθησαν ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Λύχνου, δὲν θὰ ὑπῆρχε καμμία ἀνάγκη ἐπεκτάσεως τῆς συζητήσεως, διότι ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι, ὡς πρὸς τὴν σκοπιμότητα τῆς ἐπικυρώσεως τῆς συμβάσεως. Ἐὰν ἠθέλησα, παρὰ ταῦτα, νὰ συμμετάσχω τῆς συζητήσεως αὐτῆς, ἦτο ἀπὸ ἕνα πρῶτον φυσικὸν αἴσθημα ἀλληλεγγύης μὲ αὐτὴν τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑπογράψω ὡς ὑπεύθυνος Κυβέρνησις. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τῷ ἐγνωσμένῳ του ἱπποτισμῷ ἀπέναντι τῶν ἀντιπάλων του, ἠθέλησε νὰ μοῦ ἀμφισβητήσῃ καὶ αὐτὴν τὴν μικρὰν ἱκανοποίησιν, ὅτι διέπραξα κατὰ λάθος καὶ κάτι καλὸ κατὰ τὴν βραχύβιον Κυβέρνησίν μου. Ἁπλῶς ἀνατρέχω εἰς αὐτὴν τὴν μικρὰν παρατήρησιν διὰ νὰ θεμελιώσω κάπως καλύτερον τὴν παρέμβασίν μου αὐτὴν τὴν στιγμήν. Δὲν θὰ ἦτο ὅμως ἐπαρκὲς διὰ νὰ μὲ φέρῃ εἰς τὸ βῆμα, ἂν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἐκ μέρους τῆς Ἀριστερᾶς καὶ ἄλλαι τινὲς παρατηρήσεις ἀκουσθεῖσαι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως, δὲν εἶχον διευρύνει τὸ θέμα καὶ δὲν τὸ εἶχον ἀναγάγει εἰς ἕνα γενικώτερον θέμα τῶν σχέσεων τῆς χώρας μας ἀπέναντι τοῦ Γερμανικοῦ Ἔθνους. Ἐὰν δὲν εἶχον δηλαδὴ ἀποθέσει ἐπάνω εἰς τὴν σημερινὴν ὁμαλὴν καὶ εὐχάριστον θέσιν τῶν σχέσεών μας μετὰ τῆς Γερμανικῆς Ἐπικρατείας τὰς βαρείας σκιὰς τῶν ἀναμνήσεων τοῦ παρελθόντος. Νομίζω, ὅτι κακίστην ὑπηρεσίαν προσέφερον εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς χώρας μας ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μετὰ τόσης ἐπιμονῆς ἠθέλησαν νὰ ἀναστήσουν ὅλας τὰς κακὰς ἀναμνήσεις τοῦ παρελθόντος. Ὄχι διότι βεβαίως ἡ μνήμη δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένον καθῆκον δι’ ὅλους τοὺς ἀσκοῦντας ἐξουσίαν. Τοὐναντίον πιστεύω, ὅτι ὁ ἀσφαλὴς ὁδηγὸς διὰ τὴν καλὴν καθοδήγησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους εἶναι ἡ μνήμη καὶ ὄχι ἡ λήθη. Ἀλλ’ ἡ ἐπιδεικτικὴ καὶ κατ’ ἐπανάληψιν προβολὴ ὡρισμένων ἐκ τοῦ παρελθόντος γεγονότων, ἀναφερομένων εἰς τὰς σχέσεις μας μετὰ ξένων ἐπικρατειῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ δημιουργήσῃ αἰσθηματικὰς συγκινήσεις καὶ ἀναταραχάς, αἱ ὁποῖαι μοιραίως ἔχουν ἐπίπτωσιν ἐπὶ τῶν συμφερόντων τῆς χώρας καὶ τῶν σχέσεών μας μετ’ ἄλλων ἐπικρατειῶν. Δι’ αὐτό, δράττομαι τῆς εὐκαιρίας, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔδωσεν ἀκριβῶς ὁ τελευταίως κατελθὼν τοῦ βήματος ἀγορητής, ἵνα ἐν βραχυτάτῳ κατὰ τὸ δυνατὸν κάμνω μίαν ἀνασκόπησιν τοῦ ὅλου θέματος καὶ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλήν, τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι μὲ ἤγαγον, ὡς ὑπεύθυνον Πρωθυπουργὸν κατὰ τὸ προπαρελθὸν θέρος, νὰ ὑπογράψω τὴν σύμβασιν αὐτὴν μετὰ τῆς Γερμανικῆς ἐπικρατείας. Εἶναι ἀνάγκη, ἐφ’ ὅσον τόσα ἐλέχθησαν ἔν τινι μέτρῳ καλῶς, διότι τῷ ὄντι ἐκφράζουν αἰσθήματα καὶ καταστάσεις ἀναμφισβητήτους ἐν τῇ χώρᾳ μας, καλὸν εἶναι νὰ κάμνωμεν ἕνα μικρὸν ἀπολογισμὸν καὶ νὰ ξεκαθαρίσωμεν τὰ ζητήματα πλήρως. Διότι σχέσεις ὑγιεῖς μετ’ ἄλλων κρατῶν φιλικῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στηρίζωνται ἐπάνω εἰς ἐρωτηματικὰ καὶ ἀμφιβολίας. Προϋποθέτουν μίαν σαφῆ ἐκκαθάρισιν καὶ μίαν τοποθέτησιν ρεαλιστικὴν τῆς πραγματικότητος. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ τονίσω τοῦτο, προκειμένου περὶ τῶν σχέσεων τῆς χώρας μας μετ’ ἄλλης ἐπικρατείας, τῆς γείτονος, πρὸ ὀλίγων ἑβδομάδων, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Νομίζω δέ, ὅτι δὲν εἶχον ἄδικον, ὅπως ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων, προβάς, τότε εἰς τὰς ὑποδείξεις, εἰς τὰς ὁποίας προέβην. Τὸ ἴδιο, νομίζω, ἐπιβάλλεται καὶ σήμερον ἀπέναντι τῆς Γερμανικῆς ἐπικρατείας. Κύριοι συνάδελφοι, ἂν κατέληξα εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ἀποδεχθῶ ἓν ἐπίμονον αἴτημα τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἵδρυσιν Γερμανικῶν Νεκροταφείων ἐν Ἑλλάδι, τὸ ἔπραξα διὰ τρεῖς κυρίως λόγους. Ὁ πρῶτος ἦτο ὅτι τοῦτο ἀπετέλει αἴτημα μιᾶς φίλης ἐπικρατείας. Καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἄσκησις οἱασδήποτε ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ὅταν, ἐν ὀνόματι τῶν συναισθημάτων ἢ ἐν ὀνόματι διαφόρων ἄλλων ἀπόψεων σεβαστῶν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει μερικῶν ἐν τῇ ἀτενίσει ἑνὸς θέματος, ἀρνούμεθα τὴν ἱκανοποίησιν ἑνὸς εὐλόγου αἰτήματος, ἐπικαλούμενοι τὰ αἰσθήματα ἢ τὸν πατριωτισμόν. Νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ εὐλόγου αἰτήματος, μία τοιαύτη πορεία ὄχι μόνον δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ καθιστᾷ ἐξ ὑπαρχῆς ἀδύνατον τὴν ἄσκησιν οἱασδήποτε ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Πρέπει νὰ εἴμεθα ἕτοιμοι, ὅταν μία χώρα ἔχῃ εὔλογα αἰτήματα ἀπέναντι ἡμῶν, νὰ τὰ ἱκανοποιήσωμεν, φυσικὰ ἐντάσσοντες αὐτὰ ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν ἡμετέρων συμφερόντων. Ὁ δεύτερος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον, ἀπεδέχθην τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως περὶ νεκροταφείων, ὑπῆρξεν ἕνας λόγος αἰσθηματικὸς ἐὰν θέλετε, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐπανειλημμένως ἐξαχθῆ κατὰ τὴν σημερινὴν συζήτησιν. Εἰς τὸν τόπον μας, ἔχομεν ἀπὸ τῆς παλαιοτάτης ἐποχῆς τὴν συνήθειαν νὰ τιμῶμεν μὲ εὐλάβειαν καὶ στοργὴν τοὺς ἰδικούς μας νεκροὺς καὶ μὲ ἱπποτισμὸν τοὺς νεκροὺς τῶν ἀντιπάλων μας. Θὰ ἦτο ἑπομένως περίεργον, ἐὰν ἡ χώρα αὐτὴ μὲ τὰς ὡραίας ἀναμνήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέμνησεν ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ἠρνεῖτο νὰ ἀποδεχθῇ κάτι τὸ ὁποῖον τόσαι ἄλλαι χῶραι —διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅλαι αἱ ἄλλαι χῶραι— πρώην πολέμιαι τῆς Γερμανίας, εἶχαν ἀποδεχθῆ. Ἕνας ἄλλος λόγος ὑπῆρξε μία πρακτικὴ ἀνάγκη. Διότι, ὅπως θὰ γνωρίζετε —καὶ τὸ διευκρινίζει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου— οἱ τάφοι οἱ Γερμανικοὶ εὑρίσκονται ἐγκατεσπαρμένοι πολλάκις εἰς ὀστεοθήκας, ὑπὸ μορφὴν ὀστεοθηκῶν εἰς διάφορα κτήματα, γήπεδα, εἰς Μοναστήρια καὶ ἐν γένει εἰς τόπους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ὑπὸ τὸν ἄμεσον ἔλεγχον τοῦ Κράτους. Καὶ εἶναι πολὺ φυσικὸν καὶ νὰ παραμελοῦνται καὶ νὰ δίδουν λαβὴν εἰς ἀμφισβητήσεις καὶ διενέξεις διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ γηπέδου ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας. Ἦτο ἑπομένως ἔργον προνοίας, ἔργον δύναμαι νὰ εἴπω πολιτισμοῦ διὰ τὴν Ἑλλάδα, νὰ συγκεντρωθοῦν ὅλοι αὐτοὶ οἱ τάφοι καὶ νὰ γίνῃ κάτι εὐπρεπὲς καὶ κόσμιον, τὸ ὁποῖον νὰ παριστᾷ ἀνάγλυφον τὴν εὐγένειαν τῶν αἰσθημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐν προκειμένῳ. Ἀλλὰ ὑπῆρχε, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἕνας βαθύτερος λόγος, ὁ ὁποῖος μοῦ ὑπηγόρευσε νὰ μὴ διστάσω εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως αὐτῆς, τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία ἐπικρίνεται ἔκτοτε, μετὰ πολλοῦ φανατισμοῦ ἀπὸ ὡρισμένους κύκλους ἐν Ἑλλάδι καὶ ἡ ὁποία ἄποψις ἦτο δι’ ἐμὲ ἡ σοβαρωτέρα, ἡ ἄποψις, ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ἡ Ἑλλὰς διὰ πλείστους σοβαρωτάτους λόγους εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τιμᾷ ὅλως ἰδιαιτέρως καὶ νὰ προσέχῃ τὴν Γερμανικὴν Δημοκρατίαν τῆς σήμερον. Οἱ λόγοι εἶναι πολλοὶ καὶ πασίγνωστοι, εἶναι λόγοι καθαρῶς οἰκονομικῆς φύσεως, εἶναι λόγοι σεβασμοῦ πρὸς ἕνα μεγάλον καὶ ὡραῖον πολιτισμόν, εἶναι ἐπίσης καὶ λόγοι γενικωτέρας πολιτικῆς, δεδομένης τῆς βαρύτητος, τὴν ποίαν ἔχει ἡ Γερμανικὴ Δημοκρατία εἰς τὴν γενικὴν διαμόρφωσιν τοῦ ἐλευθέρου κόσμου καὶ συγκεκριμένως ὡς ἐγγύησις τῆς ἰσορροπίας δυνάμεων μεταξὺ τοῦ ἐλευθέρου κόσμου καὶ τοῦ κόσμου τῆς Ἀνατολῆς. Αὐτὰ ἦσαν, λόγοι, ἀρκετά, νομίζω, σοβαροί, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον νὰ ἀποδοθῇ ἰδιαιτέρα προσοχὴ εἰς τὸ ἐπίμονον αἴτημα τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν τακτοποίησιν τοῦ ζητήματος τῶν ἐν Ἑλλάδι πεσόντων Γερμανῶν. Βεβαίως δὲν μοῦ διέφευγον καὶ ἔχω διὰ λόγους προσωπικοὺς τὴν εὐχέρειαν νὰ ὁμιλῶ περὶ τούτου ἀπολύτως, δὲν μοῦ διέφευγον οὔτε αἱ σκιαὶ τοῦ παρελθόντος, οὔτε αἱ σκληραὶ ἀναμνήσεις τοῦ τελευταίου πολέμου ἐν Ἑλλάδι. Εἶχον τὴν εὐτυχίαν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς μέχρι τῆς τελευταίας μὲ ἀπόλυτον συνέπειαν, καὶ ἀπόλυτον ἀδιαλλαξίαν, νὰ ἀντιταχθῶ καὶ ὡς ἄνθρωπος καὶ ὡς δημόσιος ἀνὴρ μὲ ὅλην του τὴν ψυχὴν ἐναντίον τῆς κοσμοθεωρίας καὶ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἤσκει ἡ Χιτλερικὴ Γερμανία καὶ αὐτὸ μοῦ δίδει μίαν ἄνεσιν νὰ ἀναφερθῶ εἰδικώτερον εἰς τὸ θέμα τῶν ἀναμνήσεων τοῦ παρελθόντος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ὑπόβαθρον τῆς συζητήσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅπως ἐπεσημάνθη ἐκ μέρους τοῦ ὁμιλητοῦ τῆς ἀριστερᾶς πρὸ ὀλίγου. Νομίζω, ὅτι εἰς τὰ θέματα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, κ. συνάδελφοι, τὸ παρελθὸν πρέπει νὰ ἀποτελῇ βεβαίως τὸ μέγα κεφάλαιον τῆς φρονήσεως διὰ τὸ Ἔθνος, διότι ἐὰν δὲν ἀνατρέχωμεν εἰς τὸ παρελθόν, δὲν βλέπομεν τὰς ἀντιδράσεις τῶν διαφόρων κρατῶν, ὑπὸ ὡρισμένας περιστάσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συναγάγωμεν ἀσφαλῆ συμπεράσματα ὡς πρὸς τὴν σημερινὴν κατάστασιν πραγμάτων. Ἀλλὰ ἀποτελεῖ παρεκτροπήν, ἀποτελεῖ κίνδυνον ὀλισθήσεως τὸ νὰ θέλωμεν παρασυρόμενοι ἀπὸ αἰσθηματικὰς καταστάσεις νὰ καθορίσωμεν καὶ νὰ δίδωμεν μορφὴν εἰς τὴν σύγχρονον πολιτικήν μας μόνον ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ. Ὁ κίνδυνος εἶναι ἴσος πρὸς ἕνα ἄλλον παράλληλον κίνδυνον, τὸν κίνδυνον τοῦ αἰσθηματισμοῦ. Οὔτε ἡ ἐχθροπάθεια καὶ ἡ μνησικακία, οὔτε ὁ ρωμαντισμός, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν πραγματικὰ καὶ στερεὰ βάθρα διὰ τὴν ἄσκησιν μιᾶς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Καὶ ἔχομεν, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς αὐτὴν τὴν φράσιν τῆς ἀναβιώσεως τῶν σκιῶν τοῦ παρελθόντος, νὰ εἴπωμεν πολλὰ καὶ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ θέμα συζητεῖται εὐρύτατα ἐν Εὐρώπῃ καὶ ἀποτελεῖ ἰδίως ἕνα καίριον σημεῖον διχογνωμίας μεταξὺ πολλῶν. Ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ ἀνατρέχοντες εἰς τὴν τελευταίαν ἱστορίαν τοῦ πολέμου καὶ εἰς τὴν δρᾶσιν τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ Γερμανικοῦ λαοῦ καὶ αὐτοὶ ἐπιμένουν νὰ νομίζουν, ὅτι δὲν ὑπάρχει δυνατότης ὁμαλῆς καὶ φιλικῆς συμβιώσεως μετὰ τοῦ Γερμανικοῦ λαοῦ. Ὑπάρχουν ἄλλοι ὀλιγώτερον κατηγορηματικοί, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν μετὰ σωρείας ἐπιχειρημάτων, ὅτι ὑπάρχει κάτι τὸ ἐπίφοβον, κάτι τὸ ἀπειλητικὸν μέσα εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ πράγματι τὸ καίριον σημεῖον τῆς ὅλης ὑποθέσεως. Ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ἀντιλήψεων, κ. συνάδελφοι, ἡ προσωπική μου γνώμη εἶναι σαφῶς καθωρισμένη, νομίζω δέ, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως. Πράγματι, σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι τὸ Γερμανικὸν Ἔθνος ὑπὸ τὴν σημερινήν του μορφήν, ὄχι μόνον δὲν ἀποτελεῖ κίνδυνον διὰ τὴν εἰρήνην, ὄχι μόνον δὲν ἐνέχει ὅλας τὰς ἀπειλὰς καὶ ὅλας τὰς προθέσεις περαιτέρω κατακτητικῶν διαθέσεων, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀποτελεῖ ἐγγύησιν διὰ τὴν εἰρήνην τοῦ κόσμου. Καὶ ἀποτελεῖ ἐγγύησιν διὰ τὴν εἰρήνην τοῦ κόσμου διὰ 3 σοβαρωτάτους λόγους τοὺς ὁποίους ἐπιθυμῶ νὰ ὑπομνήσω εἰς ὅλους σας καὶ ἴσως καὶ πέραν τῶν συνόρων τῆς Ἑλλάδος, εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διαπνέονται ἀπὸ ἀντιθέτους ἀπόψεις καὶ ἀπὸ ἀντίθετα συναισθήματα. Ἡ σημερινὴ Γερμανία δὲν εἶναι ἡ ἰδία μὲ τὴν προπολεμικήν. Καὶ δὲν εἶναι ἡ ἰδία, διότι συνέβησαν 3 τεράστια περιστατικά, 3 τεράστιαι μεταβολαί, αἱ ὁποῖαι μετέβαλον τὴν ψυχοσύνθεσιν τοῦ Γερμανικοῦ λαοῦ καὶ τὸν πολιτικόν του προσανατολισμὸν καὶ τὰς πολιτικάς του δυνατότητας. Ἡ πρώτη εἶναι, ὅτι εἰσῆλθεν εἰς μίαν νέαν φάσιν τῆς πολιτικῆς του ἱστορίας διαπνεομένην ἀπὸ ὑγιεῖς καὶ πλήρεις ἀρχὰς Δημοκρατικοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Ὅσοι ἔχουν τὴν εὐχέρειαν νὰ παρακολουθοῦν ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰς συζητήσεις ἐν τῇ Γερμανικῇ Βουλῇ, θὰ ἔχουν ἀσφαλῶς νὰ ἀντλήσουν χρήσιμα παραδείγματα καὶ διὰ τὴν ἰδικήν μας. Ἡ δευτέρα μεγάλη μεταβολή, ἡ ὁποία σήμερον ἐσημειώθη ἐν Γερμανίᾳ —νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἶμαι τόσον κατηγορηματικὸς ἐν προκειμένῳ— συνίσταται εἰς τὸ ὅτι μετεβλήθησαν αἱ συνθῆκαι αἱ διεθνεῖς, αἱ ὁποῖαι διέπουν τόσον αὐτήν, ὅσον καὶ ὁλόκληρον τὸν κόσμον. Σήμερον, ἡ Γερμανικὴ πολιτικὴ δὲν καθορίζεται πλέον αὐτοδυνάμως. Ἔχει ἐνταχθῆ ἐν τῇ Ἀτλαντικῇ Συμμαχίᾳ καὶ ἡ Ἀτλαντικὴ Συμμαχία, παρ’ ὅλα ὅσα λέγονται ἐναντίον της, ἔχει ἀκριβῶς ἐν τῷ Ὀργανισμῷ καὶ τῷ Μηχανισμῷ της τὰς ἀνασχετικὰς ἐκείνας δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπιτρέπουν, εἰς οἱονδήποτε ἐκ τῶν μελῶν της νὰ ἀσκήσῃ ἰδίαν πολιτικὴν περιπετειῶν. Ἡ ἀλληλοσύνδεσις, ἡ σύνδεσις ἡ στρατιωτική, ἡ βιομηχανική, ἡ πολιτική, ὅλων τῶν πολυαρίθμων λειτουργιῶν ἑνὸς συγχρόνου κράτους, ἔχει ἐπεκταθῆ εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε οὐδὲν ἐκ τῶν κρατῶν τῆς συμμαχίας τῆς Ἀτλαντικῆς, μηδὲ αὐτῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἐξαιρουμένων, νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ καθορίζῃ ἰδίαν ἐπιθετικὴν πολιτικήν. Τὸ εἴδομεν εἰς μίαν κρίσιν σημαντικωτάτην τὸ 1955 καὶ τὸ 1956, ὅταν δύο ἐκ τῶν κυριωτέρων μελῶν καὶ τῶν ἰσχυροτέρων δυνάμεων τοῦ κόσμου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐπιβάλουν μίαν πολιτικήν, ἡ ὁποία εἰς ἄλλα μέλη τῆς συμμαχίας ἐφαίνετο πολιτικὴ ἀνατρεπτικὴ καὶ ἐπιθέσεων. Αὐτὸς εἶναι ἕνας λόγος, ὁ ὁποῖος κρατεῖ τὸ Γερμανικὸν Ἔθνος καὶ τὴν Γερμανικὴν πολιτικὴν εἰς μίαν ἀτραπὸν δημιουργητικότητος καὶ φιλικῆς συνεργασίας μὲ ὅλα τὰ Ἔθνη. Θὰ εἴμεθα δὲ βεβαίως ἐκτὸς τῆς πραγματικότητος ἐὰν ἠθέλαμεν, ὅπως συνηθέστατα συμβαίνει ἐν τῷ τόπῳ μας καὶ ἐκτὸς αὐτοῦ, νὰ θεωρήσωμεν ὡς ἐμφιλοχωρούσας καὶ ὑπαρχούσας ἀκόμη καὶ σήμερον ἐπεκτατικὰς διαθέσεις, ἐκ μέρους τῆς Γερμανίας. Ὁ τελευταῖος καὶ ὁ κύριος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι ἔχομεν νὰ κάμωμεν τοῦ λοιποῦ μὲ ἕνα Ἔθνος, τὸ ὁποῖον εἰλικρινῶς ποθεῖ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν εἰρήνην καὶ εἰς τὸν ἑαυτόν του καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην, εἶναι ὅτι ἔχει ἀλλάξει τελείως ἡ ἰσορροπία τῶν δυνάμεων ἐν τῷ κόσμῳ. Σήμερον παρίσταται ἐνεργῶς ἐν Εὐρώπῃ ἡ τεραστία ὑπερατλαντικὴ δύναμις τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ἡ Σοβιετικὴ Ρωσία δὲν εἶναι πλέον μία ἀχανὴς ἔκτασις, μία γεωγραφικὴ ἁπλῶς ἔννοια, ἀλλὰ μία τεραστία στρατιωτικὴ καὶ βιομηχανικὴ δύναμις ἐπικρατείας. Ὑπ’ αὐτὰ τὰ δεδομένα εἶναι ἀδύνατον δι’ οἱονδήποτε ἡγήτορα καὶ δι’ οἱονδήποτε δημοκόπον ἐν τῇ Κεντρικῇ Εὐρώπῃ, νὰ ἀποπειραθῇ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπεπειράθη τὸ 1939 καὶ ἐνωρίτερον, ὅταν οὔτε αἱ Η.Π.Α. εὑρίσκοντο παροῦσαι ἐν Εὐρώπῃ, οὔτε ἡ Ρωσία ἐθεωρεῖτο τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἔχουσα τὴν μεγάλην ἀνασχετικὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι οἱ πολιτικοί, κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἤγαγον νὰ ἀποδεχθῶ καὶ νὰ ἐπισπεύσω τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀναδρομὴ αὐτὴ εἰς τὴν πραγματικότητα θὰ μᾶς φέρῃ κἄπως ἐγγύτερον τῶν ἀληθῶν συμφερόντων τῆς χώρας μας. Ὑπάρχουν βεβαίως αἱ ἀναμνήσεις. Ὅπως εἶπον, μᾶς χρειάζονται. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀπευθυνώμεθα πρὸς αὐτὰς καὶ νὰ τὰς ἀτενίζωμεν μὲ κἄποιαν προσοχὴν καὶ μὲ κἄποιαν διάθεσιν κριτικῆς. Διότι, ἐὰν ἀρχίσωμεν νὰ ἀναμιμνησκώμεθα, θὰ εἶναι δύσκολον νὰ σταματήσωμεν πολὺ εὐκόλως. Ἔχομεν πολλὰ νὰ ἀναμνησθῶμεν, ἔχομεν πολλὰ νὰ συγχωρήσωμεν. Καὶ νομίζω, ὅτι ὁ καλύτερος τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἡ ἀριστερὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδιώξῃ τοὺς ἰδίους της, πολιτικοὺς σκοπούς, δὲν εἶναι νὰ σκαλίζῃ ἀναμνήσεις, διότι ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπέστησε τὴν προσοχήν της, τὸ αἰσθάνεται ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Αἱ ἀναμνήσεις αὐταὶ δὲν στρέφονται ἀτυχῶς μόνον ἐναντίον τῶν ἐξωτερικῶν ἐχθρῶν τῆς χώρας μας. Ἔχουν σφραγίσει μὲ αἷμα καὶ καταστροφὰς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἔθνους καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ νὰ λησμονήσῃ πολλὰ ἐκ τῶν περιστατικῶν αὐτῶν. Δὲν χρειάζεται, ἑπομένως, νὰ ἀναξέωμεν πληγὰς ἐκ τῶν ἀναμνήσεων αὐτῶν, διὰ νὰ θελήσωμεν νὰ χρωματίσωμεν κατὰ τὴν ἰδίαν ἡμῶν πολιτικὴν προκατάληψιν, ἕνα γεγονός, τόσον ἁπλοῦν καὶ τόσον φυσικὸν ὅσον εἶναι ἡ ἀπονομὴ τῶν δεουσῶν τιμῶν εἰς τοὺς πεσόντας ἐν πολέμῳ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπεβλήθη πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, πρότασις, ἔχουσα οὕτω: Πρὸς Τὸν Ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Κύριε Πρόεδρε, Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως εἰσηγηθῆτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀπονομὴν συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὸ ἀνήλικον τέκνον τοῦ ἀποβιώσαντος διακεκριμένου συναδέλφου μας Νικολάου Χαρ. Ἰντζέ, διὰ τὰς πολυτίμους ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας οὗτος προσέφερεν εἰς τὸ Ἔθνος ὡς πολιτικός, ἀναλώσας τὰς δυνάμεις του καὶ τὴν ζωήν του εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Πατρίδος καὶ ἀποβιώσας κατὰ τὴν ἄσκησιν τῶν καθηκόντων του ὡς βουλευτοῦ. Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Χ. Βασματζίδης, Σ. Νικολαΐδης, Ι. Παπαδάκης, Θ. Ὑψηλάντης, Ι. Λαυρεντίδης, Ι. Χαραλαμπόπουλος, Γ. Παπαδημητρίου, Δ. Λαντζούνης, Φ. Βουνάτσος, Α. Παπαϊωάννου, Σ. Μερκούρης, Ε. Μπακλατζῆς, Δ. Μυλωνᾶς, Λ. Λαγάκος, Θ. Ἀνδρεάδης, Γ. Βασιλᾶτος, Μ. Χλουβεράκης, Γ. Καστανίδης, Ε. Πέτσος, Σ. Ἠλιόπουλος, Θ. Παππᾶς, Ι. Παπαρτεμίου, Σ. Περτσινίδης, Δ. Καραντζένης, Κ. Βενέτης, Λ. Λυμπέρης, Κ. Ἀποσκίτης, Χ. Κανδυλιάρης, Π. Τσακιρίδης, Δ. Γρίβας, Γ. Στεφανόπουλος, Ι. Τούμπας, Φ. Ζαΐμης, Σ. Κοντομάρης, Ι. Διαμαντόπουλος, Ε. Τομαρᾶς, Γ. Ἡγουμενάκης, Τ. Κεφαλληνός, Κ. Δημόπουλος, Γ. Ἀναγνωστόπουλος, Ι. Μαυριδόγλου, Ε. Ματζαπετάκης, Ν. Ἀλαβᾶνος, Ι. Σακελλαρίου, Θ. Μαναβῆς, Ι. Ἀλευρᾶς, Α. Ρουσσόπουλος, Κ. Στεφανάκης, Η. Κατριβᾶνος, Θ. Ρέντης, Ι. Σεργάκης, Ν. Κιτσίκης, Ν. Παπαηλίας, Α. Αὐγερινός, Τ. Πλεύρης, Κ. Κωνιωτάκης, Ν. Κουντούρης, Η. Ἠλιοῦ, Ε. Σαββόπουλος, Δ. Ἄρχος, Ι. Κουτσοχέρας, Η. Σακαλῆς, Ι. Βαρβιτσιώτης, Χ. Τούντας, Λ. Νικολαΐδης, Ν. Μπόμπολας, Φ. Παναγιωτόπουλος. Ἐπίσης, ἑτέρα πρότασις, ἔχουσα οὕτω: Πρὸς Τὸν Ἀξιότιμον Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Κύριε Πρόεδρε, Ἀφορμὴν λαμβάνοντες ἐκ τῶν γενομένων ἤδη προτάσεων πολλῶν συναδέλφων διὰ τὴν ἀπονομὴν συντάξεων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἰς τὰς οἰκογενείας ἀποβιωσάντων πρώην συναδέλφων, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν Ὑμᾶς, ὅπως διαβιβάσητε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐχήν μας περὶ ἀπονομῆς συντάξεως καὶ εἰς τὴν Ἑλένην χήραν τοῦ ὑπὸ τῶν Εαμοκομμουνιστῶν ἐκτελεσθέντος ἀειμνήστου συναδέλφου Γεωργίου Τουρκοβασίλη. Ἡ χήρα Γεωργίου Τουρκοβασίλη, ἐνῷ ἐδικαιώθη συντάξεως μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ἐστερήθη ταύτης μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ περὶ Τ.Α.Β. ὑπ’ ἀριθ. 1518)1950 ἀναγκαστικοῦ νόμου, παρ’ ὅλον ὅτι ὁ ἐκτελεσθεὶς σύζυγός της εἶχεν ἐκλεγῆ τετράκις βουλευτής. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Μαρτίου 1965 Μετὰ τιμῆς Ν. Ἀναγνωστόπουλος, Δ. Βρανόπουλος, Ι. Λαυρεντίδης, Ν. Βαρβιτσιώτης, Χ. Κανδυλιάρης, Δ. Καραντζένης, Α. Παπαλουκᾶς, Ι. Παπαρτεμίου, Α. Ταλιαδοῦρος, Η. Παπαηλιοῦ, Α. Τσαλδάρης, Κ. Ἀποσκίτης, Ε. Μπακλατζῆς, Γ. Ράλλης, Π. Πιπινέλης, Α. Γκίλας, Σ. Πολυζωγόπουλος, Γ. Ἀνδριανόπουλος, Σ. Περτσινίδης, Σ. Κωτιάδης, Κ. Παπαδόπουλος, Ε. Σκορδίλης, Κ. Γιαννούσης. Ἐπίσης, αἱ ἑξῆς δύο προτάσεις: Πρότασις Ἐν Ἀθήναις τῇ 24 Φεβρουαρίου 1965 Πρὸς Τὸν ἀξιότ. Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἐνταῦθα Κύριε Πρόεδρε, Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὑμᾶς, ὅπως διαβιβάσητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν κάτωθι πρότασίν μας, ἥτις στηρίζεται ἐπὶ δικαιοτάτης βάσεως. Ἐπειδὴ παρουσιάζεται πολὺ μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῶν διαφόρων προσωπικῶν ἢ τιμητικῶν ἰσοβίων συντάξεων, αἵτινες κατὰ καιροὺς ἐχορηγήθησαν εἰς ἐκπλήρωσιν χρέους καὶ ἀναγνώρισιν τῶν προσφερθεισῶν εἰς τὸ Ἔθνος ὑπηρεσιῶν εἰς τὰς χήρας ἢ θυγατέρας Πρωθυπουργῶν, Ὑπουργῶν καὶ βουλευτῶν, οἵτινες ὕστερα ἀπὸ προσφορὰν μεγάλων ὑπηρεσιῶν πρὸς τὴν Ἑλλάδα ἀπέθανον. Προτείνομεν ὅθεν νὰ ὑπάρξῃ ἴση μεταχείρισις καὶ συνεπῶς ἐξίσωσις τῶν κατὰ καιροὺς χορηγηθεισῶν προσωπικῶν συντάξεων ἢ τιμητικῶν τοιούτων. Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Ε. Ἀνερούσης, Γ. Ἡγουμενάκης, Ι. Διαμαντόπουλος, Χ. Κανδυλιάρης, Ν. Ἀναγνωστόπουλος, Α. Γκίλας, Δ. Βρανόπουλος, Κ. Ἀποσκίτης, Ε. Κοθρῆς, Α. Τσαλδάρης, Ι. Λαυρεντίδης, Κ. Γιαννούσης, Δ. Γρίβας, Ι. Μαυριδόγλου, Α. Καραθόδωρος, Τ. Μιχαηλίδης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Μαρτίου 1965 Πρὸς Τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἐνταῦθα Κύριε Πρόεδρε, Ὡς εἶναι γνωστόν, ἀπὸ τὰς 24 Ἀπριλίου 1964 ὑπεβλήθη μετ’ εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως πρότασις νόμου, ἔχουσα, ὡς ἀκολούθως, ἣν ἐπαναφέρω εἰς τὸ Σῶμα, ἵνα τεθῇ ὑπ’ ὄψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς συσταθησομένης Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ πρότασις νόμου ἔχει οὕτω:

ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΙΣ

Ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ χορηγήσεως ἀναπροσηρμοσμένης συντάξεως, τιμῆς ἕνεκεν, εἰς τὴν χήραν τοῦ ἀειμνήστου τέως Ὑπουργοῦ καὶ βουλευτοῦ Πέτρου Ράλλη». Πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων Ὁ ἀείμνηστος Πέτρος Ράλλης, βουλευτὴς Κυκλάδων ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, χρηματίσας Ὑπουργὸς καὶ μέλος τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὅστις προσέφερεν εἰς κρισίμους στιγμὰς τῆς ἐθνικῆς ζωῆς ἀνεκτιμήτους καὶ πολυτίμους ὑπηρεσίας καὶ ὅστις ὡς Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων, δίχως τοὺς μετέπειτα δημιουργηθέντας μεγάλους πόρους, συνετέλεσε μεγάλως εἰς ἐκτέλεσιν τεραστίας σημασίας παραγωγικῶν ἔργων εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν, ἀλλὰ κυρίως εἰς τὴν Βόρ. Ἑλλάδα καὶ τὴν δημιουργίαν τοῦ ἄλσους τοῦ Πεδίου τοῦ Ἄρεως εἰς Ἀθήνας, ἀφῆκε μετὰ τὸν θάνατόν του, χήραν σύζυγον. Τὸ ἔργον τοῦ ἀειμνήστου πολιτικοῦ ἀνδρὸς καὶ αἱ ἐθνικαί του ὑπηρεσίαι, ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν παρατάξεων τυγχάνουν καθολικῆς ἀναγνωρίσεως, ὥστε νὰ περιττεύῃ πᾶσα ἰδιαιτέρα ἔξαρσις. Αἱ θυσίαι καὶ αἱ πρὸς τὸ ἔθνος ὑπηρεσίαι τοῦ σεμνοῦ καὶ ἱσταμένου ὑπεράνω τῶν πολιτικῶν παθῶν ἀειμνήστου πολιτικοῦ ἀνδρός, πρέπει νὰ ἀναγνωρισθοῦν ἀπὸ τὸ Κράτος. Πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἐνδείκνυται ἡ παροχὴ εἰς τὴν χήραν αὐτοῦ σύζυγον ἀναπροσηρμοσμένης τῆς χορηγηθείσης τιμητικῆς συντάξεως ἰσοβίως ὡς ἐγένετο καὶ διὰ τὰς χήρας ἄλλων ἀειμνήστων πολιτικῶν ἀνδρῶν, ἴσης πρὸς τὰς ἑκάστοτε καταβαλλομένας πλήρεις ἀποδοχὰς βουλευτοῦ καὶ Ὑπουργοῦ ἔχοντος πλήρη συνταξιοδοτικὰ δικαιώματα. Παρακαλῶ ὅθεν ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀποδεχθῇ τὴν κατωτέρω πρότασιν νόμου καὶ διὰ λόγους τιμῆς καὶ ἀναγνωρίσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ἀειμνήστου ἀνδρὸς χορηγήσῃ τὴν προτεινομένην ἀναπροσηρμοσμένην τιμητικὴν σύνταξιν εἰς τὴν χήραν τοῦ Πέτρου Ράλλη. Ἐν Ἀθήναις τῇ 24 Ἀπριλίου 1964

Ὁ προτείνων

ΕΥΑΓΓ. ΑΝΕΡΟΥΣΗΣ

Βουλευτὴς Κυκλάδων

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ

Περὶ χορηγήσεως ἀναπροσηρμοσμένης συντάξεως τιμῆς ἕνεκεν, εἰς τὴν χήραν τοῦ ἀειμνήστου Ὑπουργοῦ καὶ βουλευτοῦ Πέτρου Ράλλη. Ἄρθρον μόνον. Εἰς τὴν χήραν τοῦ ἀειμνήστου Ὑπουργοῦ–βουλευτοῦ Πέτρου Ράλλη, θέλει καταβληθῆ τιμῆς ἕνεκεν, ἰσοβίως ἀναπροσηρμοσμένη σύνταξις ἴση πρὸς τὰς μηνιαίας ἀποδοχὰς Ὑπουργοῦ–βουλευτοῦ ἔχοντος πλήρη συντάξιμον χρόνον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 12 Μαΐου 1964

Ὁ προτείνων

ΕΥΑΓΓ. ΑΝΕΡΟΥΣΗΣ

Βουλευτὴς Κυκλάδων

§110Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν ὑποβληθεισῶν προτάσεων καὶ τῶν ὅσων ἐλέχθησαν κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν, θὰ ἤθελα νὰ ὑπομνήσω καὶ εἰς Ὑμᾶς καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὴν 12ην Μαΐου 1964 ὑπεβάλομεν 22 βουλευταὶ πρότασιν περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τέκνον Γρηγ. Λαμπράκη. Ἀνεγράφη εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ πρότασις αὕτη. Ἐζήτησα ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν καὶ μοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει. Δράττομαι τῆς εὐκαιρίας αὐτῆς νὰ τὴν ἐπανακαταθέσωμεν καὶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει μαζὶ μὲ τὰς ἄλλας προτάσεις.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸ Προεδρεῖον δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ τὴν ἐπανακαταθέσητε. Ὁ κ. Σ. Ἠλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§112Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, φοβοῦμαι, ὅτι δὲν εἶναι εὐτυχὴς ἡ ἐμφάνισις τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου σήμερον διότι συμβαίνει χρονικῶς κατὰ τὸ πρῶτον 10ήμερον τοῦ μηνὸς Μαρτίου νὰ συζητῆται εἰς τὴν Γερμανικὴν Βουλὴν πρότασις περὶ ἀθωώσεως τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, περὶ παραγραφῆς τῶν ἐγκλημάτων τοῦ ναζισμοῦ. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως, νομίζω, ὅτι δὲν ηὐτύχησεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ νὰ φέρῃ τὴν ἰδίαν ἡμέραν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται νὰ ληφθῇ μία μέριμνα, μία προστασία πρὸς τὰς ἐγκληματικὰς ὁρδὰς τοῦ ναζισμοῦ δηλ. δι’ ἐκείνους ποὺ ἔπεσαν κατὰ τὸν μεγάλον πόλεμον καὶ ποὺ ἀναμφισβητήτως περιλαμβάνονται μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐγκλημάτησαν κατὰ τῶν λαῶν τῆς γῆς. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἔρχεται φυσιολογικῶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις φέρει ἁπλῶς ὡς κληρονομίαν καὶ αὐτὴν τὴν σύμβασιν, διότι δὲν εἶναι ἰδική της, ὡς κληρονομίαν ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις, τὰς πρὸ τῆς 3ης Νοεμβρίου 1963. Συγκεκριμένως φέρει ὡς νομοσχέδιον τὴν σύμβασιν τοῦ κ. Πιπινέλη, ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι κληρονομίας τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ. Διότι πρὶν ἢ ὑπογραφῆ ἡ σύμβασις, εἶχεν ἀπασχοληθῆ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Βουλὴ ἐπὶ δύο τρεῖς φορὰς καὶ δὲν ἐπετεύχθη ἡ ψήφισις λόγῳ τοῦ ἀπαραδέκτου περιεχομένου της. Ἐπειδὴ ἠμφισβητήθη τὸ θέμα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ὁ ὁποῖος προσέθεσεν ὅτι εἶπα ἀνακριβείας, θὰ ἀναφέρω τὰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ εἶχον εἰσαγάγει πρὸς ψήφισιν σχετικὰ νομοθετήματα. Τὸ πρῶτον, κατετέθη εἰς τὰς 4)2)60. Κατὰ πλειοψηφίαν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τὸ ἐψήφισεν. Ἦλθεν ὅμως εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δὲν ἐψηφίσθη, ἀνεγράφη πολλὲς φορὲς εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ τελικῶς ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις τὸ ἐγκατέλειψε. Πρέπει νὰ σημειώσω, ὅτι ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον κατετέθη στὶς 4)2)60, ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου διὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, φέρει ἡμερομηνίαν 1 Ὀκτωβρίου 1959, δηλαδὴ 5 μῆνας πρὸ τῆς καταθέσεως τοῦ νομοσχεδίου. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ τότε Κυβέρνησις εἶχε προηγουμένως συντάξει καὶ ἕτερον νομοσχέδιον μὲ τὸ αὐτὸ περιεχόμενον. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἀποκαλύπτεται μὲ βάσιν ποῖα κριτήρια ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη νὰ ἱκανοποιηθῇ τὸ αἴτημα τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως. Διότι ἐνῷ εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐπιτρέπεται ἡ διάθεσις ἀορίστως δημοσίων κτημάτων καὶ ἡ ἀγορὰ ἐκτάσεων, εἰς τὴν Εἰσηγητικὴν Ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἀναφέρεται, ὅτι θὰ δοθοῦν δύο κτήματα, τὸ ἕνα εἰς τὴν περιοχὴν Νταοῦ Πεντέλης, ἐκτάσεως 50 στρεμμάτων καὶ ἀξίας 150.000 δραχμῶν, καὶ ἓν ἄλλο εἰς τὴν Κρήτην ἀξίας 250.000 καὶ φυσικὰ πολὺ μεγαλυτέρας ἐκτάσεως.

§113Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου εἶχε συνταχθῆ παλαιότερον ὅπως ἐμφαίνεται ἀπὸ τὴν ἡμερομηνίαν, διότι ἔκτοτε ἔρρευσε πολὺ ὕδωρ ὑπὸ τὴν γέφυραν τοῦ Σηκουάνα, κατὰ τὸ γαλλικὸν ρητὸν καὶ ἔχουν γίνει καὶ διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Γερμανικῆς Πρεσβείας.

§114Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ σᾶς;

§115Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Μάλιστα. Αἱ διαπραγματεύσεις αὐταὶ εὑρίσκονται εἰς τὸ ἑξῆς σημεῖον: Εἰς τὰ Χανιὰ θὰ χρησιμοποιηθῇ γήπεδον ἀνῆκον εἰς τὸ Γερμανικὸν Δημόσιον, εἰς δὲ τὴν Ἀττικὴν δὲν πρόκειται νὰ δοθῇ εἰς τὴν περιφέρειαν Νταοῦ–Πεντέλης, διότι πλὴν τῶν ἄλλων καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς δὲν θέλει νὰ ὑπάρχῃ Νεκροταφεῖον πλησίον ἑνὸς Νοσοκομείου. Θὰ δοθῇ ἑπομένως γήπεδον εἰς ἄλλην περιοχὴν περισσότερον ἀπομεμακρυσμένην, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀκόμη προσδιορισθῆ. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐκτάσεις, τόσον ἡ προμνησθεῖσα τῆς Νταοῦ–Πεντέλης ὅσον καὶ ἡ μελετωμένη ἡ ὑπὸ διαπραγμάτευσιν ἄγνωστος ἔκτασις, ἀνήκουν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, καὶ ἑπομένως δὲν πρόκειται νὰ ὑπάρξῃ ἀπαλλοτρίωσις ἢ ἄλλη δαπάνη πλὴν τῆς ἐκχωρήσεως τῆς ἐκτάσεως αὐτῆς καὶ δὴ τῆς χρήσεως ἀποκλειστικῶς διὰ Νεκροταφεῖον καὶ ὄχι τῆς κυριότητος δι’ οἱανδήποτε χρῆσιν.

§116Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ πληροφορίαι σας, κ. Ὑπουργέ, μᾶς ἱκανοποιοῦν κάπως. Ἐγὼ ὅμως ἐπεκαλέσθην παλαιότερον νομοσχέδιον. Βεβαίως, δὲν ἀντιδικοῦμεν πρὸς τοὺς νεκρούς, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι ἐάν, τιμῶντες τοὺς νεκροὺς ὅπως ὀφείλει πᾶς ἄνθρωπος νὰ κάμῃ, εὑρίσκομεν ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουν τὴν τιμὴν τῶν νεκρῶν των, ἐκ μέρους δηλαδὴ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ἀνταπόκρισιν ἠθικήν. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἐκδήλωσις τιμῆς καὶ διὰ τὰς χιλιάδας τῶν ἀπαχθέντων Ἑλλήνων καὶ σφαγιασθέντων ἐν Γερμανίᾳ. Τὸ θέμα εἶναι τὸ πόσον ἐσεβάσθη ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις τὶς χιλιάδες αὐτῶν τῶν νεκρῶν καὶ τὸ πόσον ἐσεβάσθη καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν μὲ τὴν ὁποίαν διεπραγματεύετο τὸ θέμα αὐτό. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἀκριβῶς, ἔχομεν τὰς ἀντιρρήσεις μας. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν— καὶ τὸ εἶπε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως— ὅτι γίνονται συνεννοήσεις διὰ τὴν ἀπονομὴν τιμῶν διὰ τοὺς Ἕλληνας τοὺς σφαγιασθέντας ὑπὸ τῶν Γερμανῶν. Νὰ γίνουν μνημεῖα. Ἐρωτῶ, τὸ θέμα αὐτό, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι τὸ δεύτερον θέμα; Ἡ ἵδρυσις μνημείων διὰ τοὺς χιλιάδας σφαγιασθέντας ὑπὸ τῶν Γερμανῶν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι τὸ πρῶτον θέμα ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν συζητοῦσαν τὸ θέμα; Ἐπίσης, οὐδεμία νύξις γίνεται καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία πρόνοια ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀπονομὴν τιμῶν τῶν πεσόντων Ἑλλήνων ἐν Ἑλλάδι. Ὑπῆρξαν βεβαίως καὶ κακὰ εἰς τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς, ἀλλὰ ὑπῆρξαν καὶ πάρα πολλὰ καλά, ὑπῆρξε μεγαλεῖον, ἀνάταση τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν. Ἐὰν ἀπομονώσωμεν τὰ κακά, εἶναι τόσον μεγαλειώδης ἡ ἱστορικὴ σελὶς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, ὥστε οὔτε νὰ ἀμαυρωθῇ ἀπὸ τὰ σφάλματα καὶ τὰ κακὰ ἠμπορεῖ, οὔτε πρέπει νὰ ἐμποδίζῃ τὴν ἀπόδοσιν τιμῆς εἰς τὰ ἔργα ἐκεῖνα. Θὰ σᾶς ἀναφέρω, κ. Ὑπουργέ, μίαν χαρακτηριστικὴν περίπτωσιν. Εἰς τὴν ὁδὸν Ἀθηνῶν–Καλαμῶν, ὑπάρχει ἕνας τάφος 204 ἐκτελεσθέντων Ἑλλήνων πατριωτῶν, διότι εἰς τὴν περιοχὴν αὐτὴν ἐφονεύθη σὲ μάχες ἕνας Γερμανὸς στρατηγός. Οἱ 204 αὐτοὶ πατριῶται ἦσαν κλεισμένοι στὶς φυλακὲς Τριπόλεως ἀπ’ ὅπου τοὺς ἐπῆραν οἱ Γερμανοὶ καὶ τοὺς ἐξετέλεσαν. Μετὰ 4 ἡμέρας ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν, ἀνοίχθησαν δύο τεράστιοι λάκκοι ὅπου καὶ τοὺς ἔθαψαν καὶ τὸ σημεῖον αὐτὸ φαίνεται καὶ σήμερον ὅταν περνάῃ κανεὶς διότι εἶναι γυμνὸν καὶ δὲν ἔχουν φυτρώσει θάμνοι. Μέχρι τὸ 1963 δὲν ὑπῆρχε οὔτε ἕνας σταυρὸς ποὺ νὰ δείχνῃ, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶχον ταφῆ ἄνθρωποι, Ἕλληνες πολῖται. Καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὄχι μόνον δὲν ἐμερίμνησε νὰ ὑπάρξῃ ἕνα μνημεῖον, ἀλλὰ ὅταν τὸ 1963 πήγαμε μεταξὺ ἄλλων καὶ ἐγώ, νὰ βάλωμεν ἕνα σταυρό, ἔγινε τὸ φρικῶδες νὰ ἐμποδισθῇ νὰ ἔλθῃ ἕνας παπᾶς νὰ ψάλῃ μνημόσυνον. Πήγαμε τότε στὸ Μητροπολίτη Τριπόλεως Γερμανό, ὁ ὁποῖος καὶ μᾶς ἔδωσε ἕνα παπᾶ. Ἀλλ’ ὅταν μετέβημεν στὴν Μεγαλόπολι, ὁ παπᾶς ἐξηφανίσθη διότι ἀνηρπάγη κυριολεκτικῶς ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας. Αὐτὴ ἦτο ἡ συμπεριφορά. Ὅταν λοιπὸν αὐτὴν τὴν τακτικὴν ἐτήρησαν αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ζητοῦν τὴν ἀπόδοσιν τιμῶν εἰς τοὺς Γερμανοὺς νεκρούς, νομίζω, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ κατηγορήσῃ τὴν ἀντίθεσίν μας πρὸς αὐτό, ὄχι τὴν ἀπόδοσιν τιμῶν εἰς νεκρούς, ἀλλὰ αὐτὴν τὴν μείωσιν τὴν ἐθνικήν, ἡ ὁποία ἐπιχειρεῖται μὲ αὐτὸ τὸ μέτρον ὅταν κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις τοῦ μέτρου αὐτοῦ δὲν λαμβάνεται πρόνοια, δὲν ἀπασχολεῖ κἂν τὰς Κυβερνήσεις ἐκείνας ἡ σκέψις ὅτι ὀφείλουν νὰ μεριμνήσουν νὰ ὑπάρξῃ κἄποιο μνημεῖον σεβασμοῦ εἰς τὰς μεγάλας θυσίας, τὰς ὁποίας προσέφερε καὶ τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος κατὰ τὸν μεγάλον ἐκεῖνον πόλεμον. Ὅταν δὲν ἐφρόντισαν νὰ δώσουν τίποτε διὰ τὴν προστασίαν καὶ τὴν ἀμοιβαιότητα τῶν Ἑλλήνων θυσιασθέντων καὶ σφαγιασθέντων, δὲν δικαιοῦνται νὰ ἀξιοῦν ἀπὸ ἡμᾶς νὰ ξεχάσωμεν ἢ νὰ ψηφίσωμεν τοιοῦτον νομοσχέδιον. Καὶ αὐτὴν τὴν κληρονομίαν ἀτυχῶς εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ φέρετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διότι ὑπάρχει σύμβασις. Δὲν λέγω, ὅτι σᾶς βαρύνει, ἀλλὰ εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ τὴν φέρετε διότι τὴν ἐφέρατε πάλιν τὸ καλοκαίρι καὶ τὴν ἐπαναφέρετε καὶ σήμερον.

§117Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἀκριβῶς κἄτι παρόμοιον ἔχει συμβῆ εἰς τὸ 1961 εἰς τὴν Καισαριανὴν τὴν 1ην Μαΐου. Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ τελεσθῇ τὸ μνημόσυνον, ὅπως ἀνέφερον πρὸ ὀλίγου, τῶν 1.200 τυφεκισθέντων ὑπὸ Γερμανῶν, ἐπενέβη ἡ ἀστυνομία, ἐνθυμοῦμαι δὲ τότε τὸν βουλευτὴν κ. Αὐγερόπουλον καὶ ἐμένα καὶ τὸν κ. Πυρομάγλου μᾶς ἐπεβίβασαν βιαίως οἱ ἀστυνομικοὶ ἐπὶ τῶν αὐτοκινήτων διὰ νὰ φύγωμεν καίτοι εἴμεθα βουλευταί, καὶ διέλυσαν τοὺς συγγενεῖς καὶ τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εἶχον συγκεντρωθῆ διὰ νὰ τιμήσουν τὴν μνήμην αὐτὴν τῶν ἐκτελεσθέντων. Αὐτὴ ἦτο ἡ νοοτροπία τῶν Κυβερνήσεων μέχρι τῆς ἀπελευθερώσεως, διότι πραγματικὴ ἀπελευθέρωσις εἶναι ἡ 3η Νοεμβρίου 1963.

§118Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁπωσδήποτε, κ. βουλευταί, θέλω νὰ τονίσω ὅτι δὲν εἶναι λόγοι συναισθηματικοί, οἱ ὁποῖοι μᾶς τοποθετοῦν ἀντίθετα πρὸς τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Διότι συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Πιπινέλην, ὅτι δὲν πρέπει εἰς τὰ θέματα, ποὺ ἀναφέρονται εἰς τὰς σχέσεις τῶν λαῶν καὶ κρατῶν, δὲν πρέπει νὰ κυριαρχοῦν, νὰ ἔχουν τὴν πρώτην θέσιν οἱ συναισθηματισμοί, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει καὶ νὰ ἀγνοοῦνται ἢ νὰ συνθλίβωνται τὰ συναισθήματα τῶν λαῶν προκειμένου νὰ ἱκανοποιηθῇ, μονομερῶς μάλιστα, τὸ φιλότιμον ἢ ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ ἄλλου ἔθνους πρὸς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα εἰς σχέσεις.

§119Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Ἁπλῶς μίαν διόρθωσιν ἤθελα νὰ κάμω. Ὅταν εἴπατε νὰ κυριαρχοῦν, ἤθελα νὰ εἴπω νὰ αὐτοκυριαρχοῦνται. Δηλαδὴ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται εἰς αὐτὰ τὰ αἰσθήματα καὶ θέλουν ἐξ αὐτῶν νὰ ἀντλήσουν ἐπιχειρήματα νὰ ἔχουν ἁγνὴν τὴν συνείδησιν ὅτι ἀπεσκοράκισαν οἱονδήποτε κομματικὸν ὑπολογισμὸν ἐν τῇ ἀντιδράσει των ἀπέναντι αὐτῶν τῶν αἰσθημάτων. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μὲ εἰλικρίνειαν καὶ ὠμότητα νὰ εἴπω, ἐπειδὴ ἀνεμνήσθητε ὅλων αὐτῶν τῶν κακῶν ἐνεργειῶν εἰς τὰς ὁποίας προέβησαν αἱ Κυβερνήσεις τοῦ παρελθόντος, νὰ σᾶς εἴπω ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ καὶ ὠμότητι, ὅτι ἐὰν τὸ ὄντι ὑπῆρχεν ἄγνοια, ἐὰν θέλετε, εἰς τὴν ἀπονομὴν ὅλων τῶν δυνατῶν τιμῶν ἀπέναντι ὅλων τῶν νεκρῶν, τοῦτο δὲν ὀφείλεται μόνον εἰς τὸ ὅτι ἡ γνωστὴ ράθυμος καὶ βραδεῖα ἐνέργεια τῆς Ἑλληνικῆς διοικήσεως δὲν κατώρθωσε νὰ συλλάβῃ τὸ ὅλον πρόβλημα καὶ νὰ δώσῃ τὴν δέουσαν λύσιν, ὀφείλεται ἐπίσης καὶ πρὸ παντὸς διότι ὑπάρχει συνείδησις εἰς ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐχειρίζοντο τὸ θέμα ὅπως ὑπάρχει καὶ σήμερον συνείδησις εἰς τὴν πλευρὰν τοῦ λαοῦ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς τοὐλάχιστον ἐκπροσωποῦμεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτῶν τῶν νεκρῶν, τοὺς ὁποίους ἐπικαλεῖσθε, ἔχει λάβει χώραν καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ λαμβάνῃ χώραν μίαν ἀνίερος ἐκμετάλλευσις, ἡ ὁποία εἶναι ἐπιζημία καὶ τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τοῦ ἔθνους ἀλλὰ καὶ ἐκείνων, ὅπως ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὴν ἐπέκτασιν αὐτῆς τῆς γενναιότητος ἀπέναντι, ὅλων τῶν νεκρῶν. Θὰ σᾶς ἤμην ἐξαιρετικὰ ὑπόχρεως ἐὰν ἠθέλατε αὐτὴν τὴν περικοπὴν τοῦ λόγου σας νὰ τὴν ἀναθεωρήσετε ἐν τὸ πνεύματι τὸ ὁποῖον εἶπον πρὸ ὀλίγου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§120Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Πιπινέλην, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι καὶ τὸ θερμοκήπιον ἐν ταυτῷ τῶν ἠθικῶν ἀξιῶν καὶ δὲν θὰ πρέπει νὰ μείνῃ ἀναπάντητος ὁ κ. Πιπινέλης. Τὰ συναισθήματα, κ. Πρόεδρε, καὶ αἱ ἰδέαι ὑπῆρξαν διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἡ δημιουργὸς δύναμις, ἡ πλαστουργὸς δύναμις, LA FORCE CREATRICE. Ἀπὸ αὐτὰς ἤντλησεν ἡ φυλή μας διὰ νὰ δημιουργήσῃ τὸν ἀρχαῖον Ἑλληνικὸν πολιτισμόν, τὸν βυζαντινὸν πολιτισμόν, ἀπὸ αὐτὴν τὴν θερμουργὸν δύναμιν ἤντλησε τὸ 1821, τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1940, καὶ ἀπὸ αὐτὴν θὰ ἀντλήσωμεν διὰ νὰ πορευώμεθα τὴν πορείαν τῆς νεοελληνικῆς ἀναγεννήσεως.

§121Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι, ὅτι δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Πιπινέλην ἐπὶ τῶν τελευταίων ἀπόψεών του. Διότι οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν λαοὶ ἀκόμη καὶ τὰ κράτη, αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐκπροσωποῦν τοὺς λαούς, νὰ ἀγνοήσουν ἐντελῶς τὸ παρελθὸν καὶ τὰ συναισθήματα καὶ ὅλας ἐκείνας τὰς ἰδιότητας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὸν ψυχικὸν κόσμον ἑνὸς λαοῦ, νὰ τὰ ἐγκαταλείψουν ὅλα διὰ νὰ ἀσκήσουν μίαν ψυχρὰν συμφεροντολογικὴν πολιτικὴν ἔναντι οἱουδήποτε, εἴτε εἶναι μικρὸς ὁ τρίτος ἐκεῖνος, μὲ τὸν ὁποῖον δημιουργοῦμεν τὰς σχέσεις, εἴτε εἶναι μεγάλος. Δι’ αὐτὸ ἐπανέρχομαι καὶ ἐπιμένω εἰς τὴν ἄποψιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κυριαρχούμεθα, δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἐμποδίζουν τὰ συναισθήματα νὰ διακρίνωμεν τὸν σωστὸν δρόμον καὶ νὰ εὑρίσκωμεν τὸν τρόπον νὰ ἀποκαθιστῶμεν καὶ νὰ καλλιεργοῦμεν τὰς σχέσεις μας μὲ τοὺς λαούς, εἴτε οἱ λαοὶ εἶναι μικροὶ εἴτε εἶναι μεγάλοι. Διότι δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ διετυπώθη διαφωνία, ἐὰν ὁ Γερμανικὸς λαὸς εἶναι μεγάλος λαὸς ἢ τὸ σημερινὸν Γερμανικὸν κράτος εἶναι μεγάλο κράτος. Ὑπάρχει ἡ ἱστορία μεγάλων λαῶν καὶ μεγάλων κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουν στιγματισθῆ μὲ τὰς πράξεις των καὶ ὁ Γερμανικὸς λαός, τὸ Γερμανικὸν ἔθνος, ὡς ἔθνος, καὶ τὸ Γερμανικὸν κράτος, τὸ Γʹ Ράϊχ, ἔχει στιγματισθῆ εἰς τὴν ἱστορίαν. Διότι δὲν ἦτο μόνον ὁ χιτλερισμός, ὁ ὁποῖος ὡδήγησεν εἰς αὐτὰ τὰ φρικιαστικὰ ἐγκλήματα. Βεβαίως, χωρὶς αὐτὸν δὲν θὰ ἐπροχώρει ὁ Γερμανικὸς λαός, τὸ Γερμανικὸν ἔθνος εἰς αὐτὰ τὰ ἔργα, ποὺ ἐπροχώρησεν ἢ θὰ ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ κἄποια ἀντίδρασις. Θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ περιορισθῆ αὐτὴ ἡ ἀγρία μορφὴ τῶν ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ ἀπὸ μέρους ἑνὸς ἑκάστου τῶν μελῶν τοῦ Γερμανικοῦ ἔθνους. Καὶ τὸ ἐγνώριζαν οἱ Γερμανοὶ πολῖται καὶ συνεφώνουν τότε μὲ τὰ ἐγκλήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα διεπράττοντο. Θὰ ἀναφερθῶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, διότι εἶναι ἀνάγκη ἐπὶ τέλους νὰ ἐκκαθαρίζωνται κἄποτε καὶ αὐτὰ τὰ ζητήματα, θὰ ἀναφερθῶ εἰς μίαν ἀπὸ τὰς δίκας τῆς Νυρεμβέργης ὅπου ἐδικάζοντο δικασταὶ καὶ μεταξὺ αὐτῶν ὁ χὲρ Γιάγκ(;), ἕνας ἀρχιδικαστής, ὁ ὁποῖος ἦτο ἀπὸ τοὺς συντάκτας τοῦ συντάγματος τῆς Νυρεμβέργης, δημοκρατικὸς ἄνθρωπος, ἐπιστήμων σπουδαῖος, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ δικαστὴς κατὰ τὴν περίοδον τοῦ χιτλερισμοῦ καὶ κατεδίκαζεν ἐκείνους ποὺ κατεδίωκεν ὁ Χίτλερ καὶ προσεπάθει ὁ δικηγόρος του νὰ πείσῃ τὸ δικαστήριον ὅτι δὲν ἐγνώριζαν οἱ δικασταὶ αὐτὰ τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα διέπραττεν ὁ Χίτλερ εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ἀλλαχοῦ. Εἰς ἕνα ξέσπασμα πλέον ὁ κατηγορούμενος ἐκεῖνος δικαστὴς εἶπεν: «Ὁ συνήγορός μου εἶπεν.... (ἀναγινώσκει)...» Ἀλλ’ οὔτε διότι εἶναι μεγάλος ὁ Γερμανικὸς λαὸς πρέπει νὰ ὑποχωρῶμεν εἰς πᾶσαν ἀξίωσίν του. Καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, εἶναι ὄχι μόνον μέτρον δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ ἀξίωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ σεβασθῇ ἡ Γερμανία τὰς θυσίας του. Ὤφειλαν οἱ διαπραγματευθέντες νὰ προκαλέσουν τοὺς Γερμανοὺς νὰ ἀναγνωρίσουν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ στήσῃ μνημεῖον εἰς τὴν Γερμανίαν διὰ τοὺς 60.000 Ἰσραηλίτας τῆς Θεσσαλονίκης, διὰ τὶς στρατιὲς τῶν καέντων εἰς τοὺς φούρνους, τοὺς μαρτυρήσαντας εἰς τὰ διάφορα στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Ὤφειλαν πρῶτον νὰ στήσουν μνημεῖον τιμῆς τῶν θυμάτων τῆς Γερμανικῆς κατοχῆς στὴν Ἑλλάδα.

§122Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν προετιθέμην νὰ σᾶς διακόψω, ἀλλὰ θὰ πρέπει, ἐπὶ τῆς τελευταίας φράσεώς σας, νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὰ ἑξῆς: Πρῶτον μὲν, ὅτι προτίθεται ἡ Γερμανία νὰ ἀνεγείρῃ μνημεῖον τῶν ἐκτελεσθέντων ἐκεῖ συμπατριωτῶν, καὶ δεύτερον, ὅτι ἤδη, ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς, μεταβαίνει ἐκεῖ ἀποστολὴ πρὸς συγκέντρωσιν τῶν ὀστῶν τῶν εἰς Γερμανίαν ἐκτελεσθέντων ἀδελφῶν μας, καὶ τὴν ἐκεῖ ἢ ταφήν των ἢ μεταφοράν των εἰς τὴν πατρίδα των.

§123Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀδίκως μὲ διακόψατε, διότι τὸ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός. Αὐτὸ ὅμως τὸ κάμει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ δὲν τὸ ἔκαμαν οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔφεραν μόνον νομοσχέδια μαρτυροῦντα ὑποτέλειαν. Αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι δὲν τὸ ἔκαμαν, καὶ τὸ ὅτι τὸ πραγματοποιεῖ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, εἶναι καὶ αὐτὸ κάτι.

§124Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, θεωρεῖτε ἄξιον τοῦ πολιτισμοῦ μας καὶ τῆς ἱστορίας μας εἰς ἕνα τοιοῦτον θέμα νὰ ἐζητεῖτο ἀντάλλαγμα ἐκ μέρους τῶν Γερμανῶν; Εἰς ἕνα θέμα διὰ τοῦ ὁποίου ἐγένετο παραχώρησις πρὸς τοὺς νεκρούς; Ἀλλὰ ὁμιλεῖτε διὰ τὰ ἐγκλήματα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπεκάλεσε βαρβάρους τοὺς Γερμανοὺς κατὰ τὸν λόγον του τῆς ἀπελευθερώσεως. Ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι τότε ἡ Γερμανία ἦτο ἑνιαία. Καὶ συνεπῶς ἐγκλήματα δὲν ἐξετέλεσαν μόνον οἱ στρατιῶται τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, ἐγκλήματα ἐξετέλεσαν καὶ οἱ στρατιῶται τῆς Ἀνατολῆς Γερμανίας, τοὺς ὁποίους τιμᾶτε καὶ σέβεσθε.

§125Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μέρος, ἐὰν ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν ἀντάλλαγμα ἢ ὄχι ἔχω νὰ σᾶς ἀπαντήσω τὸ ἑξῆς: Αὐτὴ ἦτο ἡ νοοτροπία τῆς Κυβερνήσεώς σας, νοοτροπία ἐθνικῆς ὑποτελείας. Δὲν σκεφθήκατε, ὅτι ὑπῆρχον νεκροὶ εἰς τὴν Γερμανίαν, δὲν σκεφθήκατε, ὅτι ἀντιπροσωπεύατε ἕνα λαὸν τίμιον καὶ ὑπερήφανον καὶ δὲν σκεφθήκατε νὰ ζητήσετε τιμὴν ἀπὸ τοὺς σφαγιαστὰς τῶν συμπατριωτῶν μας. Ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεώς σας, ἦτο πολιτικὴ ἐθνικῆς ὑποτελείας.

§126Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ κ. Σαββόπουλος, εἶπεν, ὅτι ἐξησφαλίσθη ἡ μεταφορὰ τῶν ὀστῶν τῶν νεκρῶν.

§127Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ὑποθέτω, ὅτι ὅταν ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς δηλοῦται ὑπευθύνως, ὅτι ἀπὸ μέρους τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει διάθεσις εὐμενοῦς ἀνταποκρίσεως, εἰς αἴτημα ἱδρύσεως μνημείου ἢ κοιμητηρίου τῶν Ἑλλήνων νεκρῶν ἐν Γερμανίᾳ, νομίζω, ὅτι περιττεύει οἱαδήποτε ἄλλη συζήτησις. Ὑπάρχει ἐπαναλαμβάνω διάθεσις εὐμενοῦς ἀνταποκρίσεως καὶ ἡ ἀποστολὴ ἡ ὁποία θὰ μεταβῇ εἰς Γερμανίαν, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν κ. Σαββόπουλον καὶ ἑτέρους συναδέλφους, ἔχει σκοπὸν νὰ εὕρῃ τοὺς νεκροὺς ἢ τὰ ὀστᾶ αὐτῶν, εἰς τρόπον ὥστε, κατὰ τὴν ἐλευθέραν κρίσιν τῶν Ἑλλήνων, ἢ νὰ μεταφερθοῦν ἐδῶ, ἢ νὰ ταφοῦν ἐκεῖ.

§128Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὁ κ. Σαββόπουλος, ὡμίλησε περὶ μεταφορᾶς, σεῖς περὶ κοιμητηρίου.

§129Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὡμίλησα διὰ συγκέντρωσιν καὶ μεταφορὰν ὅπου θὰ ἀνεγερθῇ μνημεῖον.

§130Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐὰν ὑπάρχῃ θέμα, ὑπάρχει διὰ τὴν ἀνέγερσιν μνημείου, ὄχι διὰ τὴν μεταφοράν. Ἐπίσης, κ. Ὑπουργέ, δὲν ἐννοῶ διατί νὰ πληρώσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον τὴν ἀξίαν τοῦ χώρου ὅπου θὰ ἀνεγερθῇ τὸ νεκροταφεῖον; Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 3, λέτε, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, θὰ ἐγγυηθῇ τὴν προστασίαν τῶν στρατιωτικῶν νεκροταφείων. Σᾶς ἐρωτῶ, θὰ διαθέσετε στρατὸν διὰ νὰ μὴ διαταραχθῇ ἡ ἀνάπαυσις τῶν Γερμανῶν νεκρῶν τοῦ πολέμου; Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 8, λέτε, ὅτι θὰ παράσχετε πᾶσαν ἀτέλειαν διὰ τὰ αὐτοκίνητα, μηχανήματα καὶ λοιπὰ ἐργαλεῖα τὰ ἀναγκαιοῦντα διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν γερμανικῶν στρατιωτικῶν νεκροταφείων. Δὲν μπορῶ νὰ καταλάβω διὰ ποῖον λόγον παρέχεται αὐτὴ ἡ ἀτέλεια καὶ διὰ ποῖον λόγον θὰ κατασκευάσουν τὸ νεκροταφεῖον Γερμανοὶ ἐργάται. Διότι ἀπὸ τὴν ὑπὸ κρίσιν σύμβασιν αὐτὸ ἀποδεικνύεται. Κύριοι βουλευταί, ἡ ὑπὸ κρίσιν σύμβασις εἶναι σύμβασις ἐθνικῆς ὑποτελείας καὶ βαρύνει τὰς Κυβερνήσεις ποὺ τὴν ὑπέγραψαν.

§131Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν βραχεῖαν παρέμβασιν ἐπὶ ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον δυνατὸν νὰ ἔχῃ καὶ προσωπικὸν χαρακτῆρα ἂν καὶ κἄπως εὐρύτερον. Ὁ πρὸ ὀλίγου κατελθὼν τοῦ βήματος ἀγορητής, ἐκτὸς τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας διετύπωσε καὶ τὰς ὁποίας ἐδικαιοῦτο νὰ ὑποστηρίξῃ, δὲν ἠμέλησε καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ ἐκφρασθῇ μὲ ὕφος ὑβριστικὸν δι’ ὡρισμένας πράξεις τῶν Κυβερνήσεων μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκαταλέγομαι καὶ ἐγώ. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι οὐδεμία ὕβρις, προερχομένη ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ παρ’ ἐμοὶ αἰσθήματα ὀργῆς ἢ ἀγανακτήσεως. Ἡ διαφορὰ ἀπόψεων, τὸ χάσμα τὸ ἰδεολογικὸν καὶ πᾶν ἄλλο, τὸ ὁποῖον μᾶς χωρίζει ἀπὸ τὴν πλευρὰν ἐκείνην ἔχει συντελέσει καὶ εἰς κάτι ἄλλο. Εἰς τὸ νὰ ἐκλαμβάνω οἱανδήποτε ὕβριν προερχομένην ἐκεῖθεν ὡς κἄποιον εἶδος φιλοφρονήσεως καὶ πᾶσαν φιλοφρόνησιν νὰ τὴν δέχωμαι μὲ ἐπιφύλαξιν ὡς ἀποδιδομένην εἰς πρᾶξιν κακήν. Ἑπομένως, εἰς τὰς ὕβρεις δὲν θὰ δώσω μεγάλην συνέχειαν. Θὰ εἴπω μόνον ἀκριβῶς δι’ ἐκείνους ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ σύνηθες δέχονται καὶ παρακολουθοῦν ὑποδείγματα ἄλλων χωρῶν, φίλα πρὸς αὐτοὺς διακειμένων, ὅτι εὑρίσκονται ἐν σχετικῇ καθυστερήσει, ὅταν εἰς πᾶσαν παρέμβασίν των ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ προβαίνουν εἰς ἐκφράσεις ὑβριστικὰς ἐναντίον τῶν ἀντιπάλων των, εὑρίσκονται ἐν καθυστερήσει διότι καὶ αἱ χῶραι ἐκεῖναι ἀπὸ τὰς ὁποίας ἀντλοῦν διδάγματα, ἀντλοῦν τὴν φιλοσοφίαν τῆς ζωῆς, ἔχουν ἤδη ἀρχίσει νὰ ἀντιλαμβάνωνται ὅτι ἡ ἁβρότης, ὁ σεβασμὸς τῶν ἀντιπάλων καὶ οἱουδήποτε ἀνθρώπου, ἀποτελεῖ ἐκδήλωσιν δυνάμεως καὶ ὄχι ἐκδήλωσιν ἀδυναμίας. Ἐπέρασεν ἡ ἐποχὴ, ἡ καθαρῶς ἐπαναστατικὴ κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὰς χώρας, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἀντλεῖτε διδάγματα, ἐθεωρεῖτο ἡ μαχητικότης, ἡ ὕβρις, ὁ προπηλακισμὸς, ὡς μία ἀπόδειξις μεγαλείου ψυχικοῦ. Ἔχει ἀρχίσει εἰς τὰς ἐπικρατείας αὐτὰς νὰ κατανοῆται ὅτι ἡ ἁβρότης ἀποτελεῖ δύναμιν καὶ ὑποχρέωσιν δι’ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ διοικοῦν ἑκατομμύρια ἀνθρώπων, ἔχει προχωρήσει ἡ ἀντίληψις αὐτή, ὥστε, ὅπως δὲν θὰ ἀγνοῆτε, ὅτι μεταξὺ τῶν πολλῶν ἀνομημάτων, τὰ ὁποῖα κατηγγέλθησαν ἐναντίον τοῦ κ. Χρουστσὼφ καὶ συνεζητήθησαν εἰς τὴν Κ.Ε. τοῦ Κ. Κ. τῆς Ρωσσίας, ἦτο ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἀρκετὰ ἁβρὸς κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ὅταν ἔβγαλε τὰ ὑποδήματα καὶ τὰ κτυποῦσεν ἐπάνω εἰς τὴν τράπεζαν. Αὐτὸ ἐθεωρήθη παράβασις κανόνων ἁβρότητος, τὴν ὁποίαν ἀρχηγοὶ πολιτισμένων Κρατῶν ὀφείλουν νὰ ἔχουν. Καὶ τελευταίως ἀκόμη παρηκολούθησα εἰς τὰς σοβιετικὰς ἐφημερίδας, μίαν περίεργον συζήτησιν μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐκδώσει μίαν διαταγήν, διὰ τῆς ὁποίας διετάσσοντο οἱ διάφοροι διδάσκαλοι εἰς τὰ Σχολεῖα νὰ διδάξουν τοὺς μαθητὰς των νὰ ἀπευθύνωνται πρὸς αὐτοὺς μὲ τὸ «Κύριε», ἀντὶ τῶν ὀνομάτων, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποίουν προηγουμένως καὶ κἄποιος ἀπήντησεν εἰς τὴν ἐφημερίδα καὶ ἔγινε συζήτησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τῆς Σοβιετικῆς Ρωσσίας ἔγραψεν ἐπιστολὴν εἰς τὴν ἐπίσημον ἐφημερίδα τοῦ κόμματος, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέλυε μὲ ἁδρότατα ἐπιχειρήματα ὅτι ἡ ἁβρότης καὶ ἡ εὐγένεια δὲν εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὴν θεωρίαν τοῦ κομμουνισμοῦ. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸν τύπον καὶ τὰς ὕβρεις αἱ ὁποῖαι ἀπηυθύνθησαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ δηλώσω ὅτι μαθήματα ἐθνικῆς ὑπερηφανείας καὶ πατριωτισμοῦ οὔτε ἐγὼ οὔτε ἡ παράταξις εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ δεχθῶμεν ἀπὸ οἱονδήποτε, διότι ὑπηρετήσαμεν τὸ ἔθνος καὶ προεκινδυνεύσαμεν καὶ διαμφισβητήσαμεν ὅλας τὰς ἀξίας τῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς ἔναντι τῶν μεγαλυτέρων κινδύνων ὑπὸ τὰς δυσμενεστέρας τῶν περιστάσεων ὅταν ἦτο ἄπελπις ὁ ἀγών. Οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εὑρέθησαν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἔθνους ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἐμάχετο ἐναντίον δύο αὐτοκρατοριῶν, ἕνα ἄπελπιν ἀγῶνα, καταδικασμένον εἰς τὴν συντριβὴν καὶ ἀπαθλίωσιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διασύρωνται ἀνευθύνως εἰς οἱανδήποτε αἴθουσαν ὅτι στεροῦνται εἰς πατριωτικὰ συναισθήματα καὶ πρὸ παντὸς δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ὕβρις αὐτὴ νὰ προέρχεται ἀπὸ τὴν παράταξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἐμάχετο, διένειμεν τὴν δευτέραν ἐπιστολὴν Ζαχαριάδη, διὰ τῆς ὁποίας διηυκρινίζετο, ὅτι ὁ ἀγὼν αὐτὸς ἦτο φασιστικὸς καί, ὅτι οἱ Ἕλληνες στρατιῶται ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλείψουν τὰς θέσεις των. (Χειροκροτήματα).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι κατετέθησαν αἱ ἑξῆς προτάσεις διὰ τὴν χορήγησιν συντάξεων: Πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων Ἐνταῦθα Κύριε Πρόεδρε, Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὑμᾶς, ὅπως εἰσηγηθῆτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀπονομὴν συντάξεως εἰς τὴν χήραν Νικολάου Κολυβᾶ, Θάλειαν. Ὁ ἀείμνηστος Νικ. Κολυβᾶς ὑπῆρξε βουλευτής, Ὑπουργὸς καὶ Ἀντιπρόεδρος Συμβουλίου Ἐπικρατείας καὶ ἡ χήρα του δικαιοῦται συντάξεως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Μαρτίου 1965 Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Ἐμ. Μπακλατζῆς, Γ. Ἡγουμενάκης, Ι. Κουτσοχέρας, Ε. Ἀνερούσης, Τ. Πλεύρης, Τ. Κεφαλληνός, Χ. Τούντας, Α. Πετραλιᾶς, Γ. Καστανίδης, Θ. Ἀνδρεάδης, Γ. Βασιλᾶτος. Πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων Ἐνταῦθα Ἀξιότιμε, κ. Πρόεδρε, Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως εἰσηγηθῆτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀπονομὴν τιμητικῆς συντάξεως εἰς τοὺς ἀπόρους γονεῖς τοῦ ἀειμνήστου ἥρωος τῆς καπνοπαραγωγικῆς οἰκογενείας Δημητρίου Κ. Βλάχου, ὁ ὁποῖος ὡς γνωστών, ἔπεσε βληθεὶς διὰ βλήματος ἐκ πυροβολισμοῦ ριπτομένου ὑπὸ ὀργάνου Χωροφυλακῆς κατὰ τὰ αἱματηρὰ γεγονότα τῶν καπνοπαραγωγῶν Ξηρομέρου καὶ Βάλτου τῆς 8ης Σεπτεμβρίου 1962. (Ὑπ’ ἀριθ. 286 πρακτικὰ καὶ ἀπόφασις τοῦ Τριμελοῦς ἐν Ἀγρινίῳ Πλημμελειοδικείου τῶν συνεδριάσεων τῆς 24ης καὶ 25ης Ἀπριλίου 1964). Πρὸς τούτοις, ὑπάρχει κατατεθειμένη καὶ σχετικὴ πρότασις νόμου ἀπὸ 15ης Ἰουνίου 1964. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Μαρτίου 1965 Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Γ. Παπαδημητρίου, Θ. Ὑψηλάντης, Α. Παπαϊωάννου, Β. Ἰντζές, Μ. Χλουβεράκης, Θ. Ἀνδρεάδης, Δ. Μυλωνᾶς, Ν. Μπόμπολας, Ε. Πέτσος, Γ. Βασιλᾶτος, Σ. Μερκούρης, Λ. Λαγάκος, Ι. Χαραλαμπόπουλος, Φ. Βουνάτσος, Ι. Κουτσοχέρας, Ι. Παπαδάκης–Στάϊκος, Γ. Καστανίδης, Ι. Διαμαντόπουλος, Ε. Τομαρᾶς, Α. Αὐγερινός, Ι. Σακελλαρίου, Ι. Ἀλευρᾶς, Κ. Δημόπουλος, Σ. Γουδελῆς, Θ. Ρέντης, Γ. Ἀναγνωστόπουλος, Α. Μπαρότσης, Ι. Μαυριδόγλου, Γ. Σερπᾶνος, Η. Σακαλῆς, Θ. Μαναβῆς, Ε. Σαββόπουλος, Τ. Κεφαλληνός, Ν. Ἀλαβάνος, Ἐμ. Ματζαπετάκης, Δ. Ἄρχος, Α. Πετραλιᾶς, Κ. Κωνιωτάκης, Κ. Πετρόπουλος, Χ. Τούντας, Τ. Πλεύρης. Πρὸς Τὸν Ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Κύριε Πρόεδρε, Ἔχομεν τὴν τιμὴν ἐκ τῆς ἀνακοινώσεως τῆς ἀναφορᾶς τοῦ τακτικοῦ ἐθελοντοῦ αἱμοδότου κ. Δημητρίου Ε. Σταθοπούλου, τῆς Συνεδριάσεως ΜΘʹ τῆς Τρίτης 23)2)1965, ὅτι ἐχορήγησε ἐθελοντικῶς 750 γραμμάρια αἵματος, εἰς μνήμην τοῦ ἀειμνήστου Ὑφυπουργοῦ Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων Λουκῆ Ἀκρίτα καί, ὅτι ἀφιέρωσεν ὡς φόρον τιμῆς τοῦ ἐκλιπόντος πολιτικοῦ τὴν 332αν αἱμοδοτικήν του προσφοράν, ἥτις ἐγένετο τὴν 14)2)1965 εἰς τὸ Γενικὸν Νοσοκομεῖον Κῶ. Παρακαλέσωμεν ὅπως εἰσηγηθῆτε ὑπὸ τὴν ἔγκρισίν σας, ἐκ τοῦ Κοινοβουλίου τοῦ εἰρημένου διακεκριμένου ἐθελοντοῦ αἱμοδότου ΗΘΙΚΗ ΑΜΟΙΒΗ γνωστοῦ διὰ τὰς προσφοράς του εἰς τὰς Ὑπηρεσίας Αἱμοδοσίας τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ε.Ε.Σ. καὶ εἰς τὰ Νοσηλευτικὰ Ἱδρύματα, ἐχορήγησεν ἐθελοντικῶς ἐν ὅλῳ 147 χιλιόγραμμα αἵματος ἀπὸ τὸ ἔτος 1941 μέχρι σήμερον καὶ προτείνοντες ὅπως ἀπονεμηθῇ ἐν περγαμηνῇ εὔφημος μνεία εἰς τὸν τακτικὸν ἐθελοντὴν αἱμοδότην Δημήτριον Εὐαγγέλου Σταθόπουλον, προσενεγκόντα αἷμα τελείως δωρεὰν ἐν Ἀθήναις–Πειραιεῖ καὶ εἰς ὅλην τὴν ἐπικράτειαν. Διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἀνθρωπιστικοῦ τούτου ἔργου χρήζουν ἰδιαιτέρας ἐξάρσεως καὶ ἀναγνωρίσεως ὑπὸ τῆς Πολιτείας ὡς ἐλαχίστη ἠθικὴ ἀμοιβὴ τούτου τὰ ὑψηλὰ καὶ ἀνθρωπιστικὰ αἰσθήματα ὑφ’ ὧν διέπεται ὑπὲρ συμβολῆς του εἰς τὸ ἔργον περιθάλψεως τῶν ἀπόρων ἀσθενῶν, ἐκ τῶν καλυτέρων στελεχῶν ἐθελοντῶν αἱμοδοτῶν τῆς χώρας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Μαρτίου 1965 Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Θ. Ἀνδρεάδης, Δ. Μυλωνᾶς, Β. Ἰντζές Κ. Δημόπουλος, Γ. Ἀναγνωστόπουλος, Γ. Βασιλᾶτος, Θ. Μαναβῆς, Θ. Παππᾶς, Ι. Κουτσοχέρας, Δ. Ἄρχος Γ. Σερπᾶνος, Μ. Χλουβεράκης, Χ. Τούντας, Γ. Ἡγουμενάκης. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Πετραλιᾶς).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Σαββόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§134Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ μὲ κατηγορήσῃ ὡς Γερμανόφιλο. Εἶναι γνωστοὶ οἱ ἀγῶνες μου ἀπὸ τοῦ ἔτους 1955 διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν Ἑλληνικῶν αἰτημάτων ἐκ μέρους τῆς Γερμανίας, ὅπως ἐπίσης εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ ἀγῶνες μου αὐτοὶ εἶχον κἄποιον ἀποτέλεσμα ὅπως ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν πληρωμὴν ἔστω καὶ τῆς μικρᾶς ἀποζημιώσεως διὰ τὰ θύματα τῶν Γερμανῶν. Εἶναι ἐπίσης γνωστόν, τί ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔπραξε κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ νομίζω ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ μὲ κατηγορήσῃ ὅτι ὑπῆρξα φίλος τῶν Γερμανῶν. Ἐπίσης ἐν προοιμίῳ θὰ πρέπει νὰ δηλώσω ὅτι προκειμένου περὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τὸ προβάδισμα πρέπει νὰ τὸ ἔχῃ τὸ καλῶς νοούμενον συμφέρον καὶ μόνον κατὰ 30% θὰ πρέπει νὰ συντελῇ εἰς τὴν λῆψιν τῶν ἀποφάσεων, τὸ συναίσθημα. Ταῦτα πιστεύω, ἐπιβάλλουν νὰ θεωροῦμαι ὡς ρεαλιστής. Καὶ ἤδη θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ διὰ τὸ θέμα τῆς ἱδρύσεως γερμανικῶν νεκροταφείων ἐν Ἑλλάδι. Ἡ ἵδρυσις νεκροταφείου διὰ τοὺς πεσόντας Γερμανοὺς εἰς τὴν χώραν μας δὲν εἶναι, κ. Πρόεδρε, κἄτι τὸ καινοφανές. Ἡμεῖς εἴμεθα οἱ τελευταῖοι ἐξ ὅλων τῶν πολεμίων τοῦ Χίτλερ ποὺ ἐρχόμεθα νὰ ἐνδώσωμεν εἰς τὴν πραγμάτωσιν τοῦ ἠθικοῦ τούτου αἰτήματος τῆς Γερμανίας. Ἐλέχθη ὑπό τινος συναδέλφου τῆς Ἀριστερᾶς, ὅτι ἡ λήθη δὲν θὰ πρέπει νὰ καλύψῃ ὁλόκληρον τὸ παρελθόν. Νομίζω, ὅτι ἓν ἐπιχείρημα ποὺ δὲν πρέπει νὰ ἀκούεται καὶ μάλιστα ἀπὸ τὴν Ἄκραν Ἀριστερὰν εἶναι ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς διότι τότε θὰ πρέπει πολλὰ νὰ ἐνθυμηθῇ τις ἐκ τοῦ παρελθόντος καὶ τὰ ὁποῖα ὅλοι πιέζομεν τὸν ἑαυτόν μας νὰ τὰ λησμονήσωμεν διὰ τὸ καλὸν τοῦ Ἔθνους. Ὑπενθυμίζω μάλιστα τὸ λεχθὲν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀπὸ τὸν Νίτσε, ὅτι ἡ διαρκὴς ἀναπόλησις τοῦ παρελθόντος σημαίνει ἀπονέκρωσιν τοῦ μέλλοντος. Σήμερον, κύριε Πρόεδρε, εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε ὄχι, ἔχει δημιουργηθῆ μία νέα τάξις πραγμάτων ἐπὶ τῆς ὁποίας ὅλοι ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ στηριχθῇ ἡ εἰρήνη. Ὅλοι γνωρίζομεν καὶ ἐδοκιμάσαμεν τὰς ἀπανθρώπους πράξεις τῶν Γερμανῶν κατὰ τὴν κατοχήν. Ὅλα ὅμως αὐτὰ ἀνήκουν ἤδη εἰς τὸ παρελθόν. Ὁ κ. Ἡλιόπουλος, ὑπεστήριξε — καὶ εἶχεν εἰς τοῦτο δίκαιον — ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν Γερμανῶν ἐνέκριναν τὴν πολιτικὴν τοῦ Χίτλερ καὶ ὅτι συνετέλεσαν εἰς τὴν πραγμάτωσιν τῶν ἐγκλημάτων ποὺ συνέλαβε τὸ νοσηρόν του πνεῦμα. Πράγματι, κ. Πρόεδρε, πολλοὶ Γερμανοὶ ἠνέχθησαν τὸν Χίτλερ καὶ ἤλπισαν ὅτι θὰ εἶχον ὠφελήματα ἐκ τῆς διαπράξεως τῶν ἐγκλημάτων τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν κατὰ τὸν πόλεμον. Εἶναι γεγονὸς ὅμως ὅτι καὶ πολλοὶ Γερμανοὶ ἀντέδρασαν εἰς τὴν πολιτικὴν ἐκείνην τοῦ Χίτλερ καὶ συνέχισαν τὴν φιλοσοφικὴν παράδοσιν τοῦ γερμανικοῦ λαοῦ. Οἱ Γερμανοὶ οἱ ὁποῖοι διοικοῦν σήμερον τὴν Γερμανίαν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀντέδρασαν εἰς τὰ σχέδια τοῦ Χίτλερ καὶ ζητοῦν σήμερον μὲ τὴν πολιτικήν τους, νὰ ἀποπλύνουν τὰς ψυχάς των ἀπὸ τὸ ἔγκλημα τοῦ παρελθόντος. Ἡμεῖς ὡς Ἕλληνες, ποὺ ἐθεμελίωσαν τὸν κανόνα τοῦ μέτρου καὶ ὡς Χριστιανοὶ ποὺ πιστεύουν εἰς τὴν δύναμιν τῆς συγγνώμης, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐνδώσωμεν εἰς τὸ αἴτημα τῶν Γερμανῶν καὶ νὰ λησμονήσωμεν τὸ παρελθόν. Ἐξ ἄλλου τὸ δίκαιον τοῦ πολέμου προβλέπει τιμάς, ἐπὶ ἀμοιβαιότητι φυσικά, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν ἐν πολέμῳ. Ὡς προεῖπον ὅμως, πιστεύω καὶ εἰς τὸ συμφέρον. Εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε ὄχι, οἱ Γερμανοὶ εἶναι σήμερον μία μεγάλη δύναμις, εἰς τὴν ὁποίαν τώρα 200.000 Ἕλληνες ἐργάζονται διὰ νὰ καλυτερεύσουν τὴν ζωήν των. Εἶναι ἀληθές, ὅτι μὲ τοὺς Γερμανοὺς ἔχομεν ἀνοικτοὺς λογαριασμούς, ἀλλὰ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι καὶ οἱ Γερμανοὶ ἔχουν τὴν διάθεσιν νὰ ἐκκαθαρίσουν τοὺς λογαριασμοὺς αὐτούς. Ἐνθυμοῦμαι, κ. Πρόεδρε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ εἶπε Γερμανὸς ἐκπρόσωπος τὸ 1958, ὅτε παρουσίᾳ τοῦ δημοσιογράφου κ. Μαθιοπούλου, ὁ φὸν Νόστιτς ὅταν τοῦ εἶπον, ὅτι ὑπάρχει καὶ τὸ θέμα τῆς ὑποχρεωτικῆς δανειοδοτήσεως ἐκ μέρους ἡμῶν τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ ἐζήτησα τὴν ἐξόφλησίν του. Μοῦ εἶπεν, ἐντείνατε τὰς προσπαθείας σας καὶ ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἔχομεν τὴν διάθεσιν νὰ ἐκκαθαρίσωμεν τοὺς λογαριασμοὺς αὐτοὺς διότι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ διατηρήσωμεν τὸ προβάδισμα ἔναντι τῶν Βρεταννῶν εἰς τὴν Λεκάνην τῆς Μεσογείου. Διὰ λόγους λοιπὸν ἀνθρωπιστικούς, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους δικαίου τοῦ πολέμου καὶ διὰ λόγους, τέλος συμφέροντος, θὰ πρέπει νὰ ἐνδώσωμεν εἰς τὸ αἴτημα τῶν Γερμανῶν, ἐφ’ ὅσον καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς των τηρεῖται ἡ ἰδία τακτική. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τηρήσωμεν αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ἐὰν θέλωμεν νὰ ἴδωμεν καλυτέρας ἡμέρας καὶ νὰ στερεωθῇ ἡ εἰρήνη.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§136Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν δι’ ὀλίγων ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μας ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προβῶ εἰς ὡρισμένας παρατηρήσεις ἐν σχέσει πρὸς τὰ λεχθέντα ἀπὸ ἄλλους ρήτορας κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν. Ἀρχίζω ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐξέφρασε κατὰ τὴν συνήθειάν του ἓν ἐπίγραμμα, ὅτι ὁ ἀποθανὼν διὰ τοῦ θανάτου του ἐξοφλεῖ πᾶν χρέος του. Εἶναι ἕνα ἐπίγραμμα ἀξιοπρόσεκτον. Παράλληλα ὑπάρχουν καὶ εἰς τὴν θρησκευτικὴν φρασεολογίαν καὶ εἰς ρήσεις τῶν ἀρχαίων, τῶν Ρωμαίων ἰδίως, ἀλλὰ γνωρίζω, ἐπὶ τοῦ θέματος ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ, ἀπόψε δύο ἐξαιρέσεις. Ἡ μία ἐξαίρεσις εἶναι ἡ ἀπόφασις τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου τῆς Νυρεμβέργης. Θὰ τὴν εὕρωμεν ἐντὸς ὀλίγου εἰς τὴν ἐπὶ τῆς οὐσίας ἀνάπτυξιν. Ἕνα θέλω νὰ συγκρατήσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ὅτι οἱ ἔνοχοι τῆς παραβάσεως τῶν διεθνῶν νομίμων ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς διεξαγωγῆς τοῦ πολέμου, οἱ καταδικασθέντες εἰς τὸν διὰ ἀγχόνης θάνατον καὶ ἀπαγχονισθέντες δὲν ἐκρίθη ὅτι διὰ τοῦ θανάτου των ἐξώφλησαν τὸ χρέος των, ἀλλὰ ἀφοῦ τὰ σώματά των ἐδόθησαν εἰς τὸ κρεματόριον, ἡ τέφρα των ἐσκορπίσθη εἰς τὴν Βαλτικὴν θάλασσαν διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ δι’ αὐτοὺς οὔτε τάφος, οὔτε μνημεῖον. Ἡ δευτέρα ἐξαίρεσις ἐτέθη πάλιν κατὰ τὴν ὡραίαν συνήθειαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐν συνεχείᾳ τῆς ἀγορεύσεώς του ἀπὸ τὸν ἴδιον. Καὶ εἶπεν, ὅτι περίπου ὄχι μόνον δὲν ἐξοφλεῖ τὸ ἴδιον χρέος πᾶς θανών, ἀλλὰ καὶ χρέος ἐὰν δὲν ἔχῃ ὁ ἴδιος γίνεται ὀφειλέτης καὶ διὰ ἐνδεχόμενον χρέος ἄλλων. Διὰ τὰ γεγονότα τοῦ Δεκεμβρίου καὶ τοῦ ἐμφυλίου πολέμου γίνεται χρεώστης ὁ ἀγωνιστὴς κατὰ τῶν Γερμανῶν καὶ πεσὼν ἐν μάχῃ κατὰ τῶν Γερμανῶν, ἢ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατὰ δεκάδας καὶ κατὰ ἑκατοντάδας εἰς μίαν ἐποχὴν ὑψηλῆς ἐθνικῆς ἐξάρσεως καὶ ἀνατάσεως ἐτυφεκίζοντο εἰς τὸ σκοπευτήριον τῆς Καισαριανῆς, τοῦ Παύλου Μελᾶ καὶ παντοῦ ἀλλοῦ, ζητωκραυγάζοντες τὴν Ἑλλάδα καὶ ἔχοντες εἰς τὰ μάτια ὡς τελευταῖον ὅραμα, τὸ ὅραμα μιᾶς νέας δικαιοτέρας καὶ δημοκρατικωτέρας Ἑλλάδος. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πιπινέλην, ὁ ὁποῖος εἰς μὲν τὴν ἀπάντησίν του — ἐὰν ἦτο ἀπάντησις — πρὸς τὸν κ. Ἠλιόπουλον, συγχέων, διότι εἶναι δυσάρεστος περισσότερον ἡ ἐπίκρισις παρὰ ἡ ὕβρις, συγχέων τὴν ἐπίκρισιν συγκεκριμένων πράξεων ἀπὸ πολιτικῆς σκοπιᾶς μὲ ὕβριν, ἔδωσε μίαν περὶ εὐπρεπείας καὶ κομψότητος ἐκφράσεων διάλεξιν καὶ κατέληξεν ὕστερα πάλιν εἰς τὸ νὰ ἀρνηθῇ ἑαυτὸν καὶ νὰ ὑβρίσῃ τὸν κ. Ἠλιόπουλον καὶ τὴν παράταξιν εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ἠλιόπουλος ἀνήκει, ἐνῷ ὁ κ. Ἠλιόπουλος δὲν ὕβρισεν, ἀλλ’ ἐπέκρινε συγκεκριμένας πράξεις. Ἀνεξαρτήτως ὅμως αὐτοῦ θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας ἔδωσε κατὰ τὴν ἀπὸ τοῦ βήματος ἀγόρευσίν του περὶ τῆς βεβαιότητος ποὺ ἔχει ὅτι δὲν ἀποτελεῖ τοῦ λοιποῦ κίνδυνον διὰ τὴν εἰρήνην ἡ Δυτικὴ Γερμανία. Παρομοίας ἐγγυήσεις ὀλίγον πρὶν ἢ ὁ Χίτλερ ἐξαπολύσῃ τὸν παγκόσμιον πόλεμον εἶχον δώσει ἄνδρες τῆς διπλωματίας καὶ τῆς πολιτικῆς ὅπως ὁ κ. Πιπινέλης. Καὶ ἐνθυμίζω τὸν Φλαντέν ...

§137Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἦτο σύμμαχος μὲ τὴν Ρωσίαν.

§138Η. ΗΛΙΟΥ. Ξέρετε, κ. συνάδελφε, ὅτι δὲν ὑπῆρξε σύμμαχος. Ἐὰν λέγετε, αὐτὰ ποὺ λέγετε, φαίνεται ὅτι ἀγνοεῖτε τὴν ἱστορίαν.

§139Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε δὲν ὑπῆρξε συμφωνία;

§140Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Διαμαντόπουλε, διότι παρεκλήθην καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας, θὰ ἤθελα νὰ εἶμαι σύντομος καὶ νὰ ἐντοπισθῶ εἰς τὸ θέμα. Μὲ προκαλεῖτε ὅμως. Σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ὑπῆρξε σύμμαχος. Ὑπῆρξεν ἡ προσπάθεια ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶχεν ἀρχίσει ἀπὸ τὴν συμφωνίαν τοῦ Μονάχου, ἀπὸ τὴν συμφωνίαν τῶν τεσσάρων νὰ ἐνθαρρυνθῇ ὁ Χιτλερισμὸς ὡς ἱππότης καὶ πρωτοπόρος τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος καὶ ἀπὸ τοὺς Δυτικούς, διὰ νὰ στραφῇ κατὰ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Καὶ τὸ σύμφωνον αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας ἐξαναγκασμοῦ ἔγινε, τὸ σύμφωνον αὐτὸ δὲν ὑπῆρξε σύμφωνον συμμαχίας, ἀλλὰ σύμφωνον τὸ ὁποῖον ἐπέτρεψε τὴν ματαίωσιν τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως μὲ τὴν ἀνοχὴν τῶν Δυτικῶν, ὅπως ὑπῆρξεν ἡ μὲ τὴν ἀνοχὴν τῶν Δυτικῶν θυσία τῆς Τσεχοσλοβακίας, ὁπότε κανεὶς πιὰ τὸν Χίτλερ, πανίσχυρον ἀπὸ ἐδάφη, ἀπὸ πόρους, ἀπὸ ἀνθρώπους τοὺς ὁποίους θὰ ὑπεχρέωνε νὰ δουλεύουν ὡς δοῦλοι δι’ αὐτόν, κανεὶς δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ τὸν ἀναχαιτίσῃ, ὅπως ἐνόμιζεν ἡ πολιτικὴ ἡ κοντόφθαλμος τῶν ἐκπεσόντων ἅμα τῇ κηρύξει τοῦ πολέμου δυτικῶν ἡγετῶν, οἱ ὁποῖοι ἔτασσον ὑψηλότερον τὸ συμφέρον τῆς τάξεώς των, παρὰ τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος των καὶ εἶχον ἀρχίσει τὴν διαδικασίαν τοῦ συμφώνου τῶν τεσσάρων ἐναντίον τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Δὲν ὑπῆρξε συμμαχία, δὲν ὑπῆρξε συνεργασία. Ὑπῆρξε μία ἐνδεδειγμένη ἀνάπαυλα, ἡ ὁποία ἔσωσε τὰς ἐλευθερίας καὶ τῆς Εὐρώπης καὶ τοῦ κόσμου ὁλοκλήρου. (Φωναί, θόρυβος). Ἀφήσατε κύριοι. Δὲν θὰ δεχθῶ διακοπάς. Ἐν τούτοις εἶμαι ἕτοιμος εἰς τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεώς μου νὰ ἀπαντήσω εἰς οἱονδήποτε θέμα θέλετε. Ὁ κ. Πιπινέλης σύμφωνα μὲ τὸ προηγούμενον τοῦ Λαβάλ, τοῦ Φλαντέν, τοῦ Ζὼρζ–Μονέ, ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ εἰς τὴν διπλωματίαν εἶχον ὑψηλὰς θέσεις, οἱ ὁποῖοι ἠγγυῶντο 2–3 μῆνας προτοῦ ἐξαπολυθῇ ὁ Παγκόσμιος πόλεμος ἀπὸ τὸν Χίτλερ, ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος ἀπὸ μέρους τοῦ Χίτλερ, μᾶς δίδει τὴν ἰδίαν διαβεβαίωσιν. Ἡ διαβεβαίωσις ὅμως αὐτὴ ἐστηρίχθη εἰς τὸ ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν ἡ σημερινὴ Γερμανία ἡ ὁποία εἶναι δημοκρατικὴ μὲ τὴν Χιτλερικὴν ἰδεολογίαν καὶ μὲ τὴν Χιτλερικὴν ἐπιθετικότητα. Σήμερον ἡ Δυτικὴ Γερμανία φλέγεται ἀπὸ ἕνα ἀνταγωνισμὸν τῶν κομμάτων διὰ τὴν ρεβάνς, τόσον ὥστε καὶ αὐτὸς ὁ προσπαθῶν νὰ ἐπιτύχῃ στενοὺς συμμαχικοὺς δεσμοὺς μαζί της στρατηγὸς Ντὲ–Γκώλ, ἠναγκάσθη νὰ θέσῃ περιορισμοὺς εἰς τὰς ἐπικινδύνους αὐτὰς διαθέσεις τῆς Γερμανικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ διαφεύγῃ ἀπὸ ἡμᾶς, διότι ὑπήρξαμεν θύματα τῆς ἐπιθετικότητός της, διακηρύσσων πρὸς μεγάλην δυσαρέσκειαν τῶν Γερμανῶν συμμάχων, ὅτι θεωρεῖ ὁριστικὰ καὶ ἀπαραβίαστα τὰ σύνορα τοῦ Ὄντερ–Νάϊσσε. Εἰς τὰ μέσα τοῦ Ἰουλίου 1961 40 βουλευταὶ Ἄγγλοι ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα τῆς Ἀγγλίας, δι’ ὑπομνήματός των πρὸς τὸν κ. Μὰκ–Μίλλαν, Πρωθυπουργὸν τότε, ἐτόνισαν, ὅτι ἡ Δυτικὴ Γερμανία λόγῳ τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ, καὶ λόγῳ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι διαμορφώνουν καὶ ἐκτελοῦν αὐτὴν τὴν πολιτικήν, ἀποτελεῖ κίνδυνον διὰ τὴν παγκόσμιον εἰρήνην. Αἱ ἴδιαι δυνάμεις, ἐτόνιζον τότε οἱ Βρεταννοὶ κοινοβουλευτικοί αἱ ὁποῖαι ἐπέτρεψαν τὴν ἐξαπόλυσιν τῆς ἐπιθέσεως ἀπὸ τὸν Χίτλερ, αἱ ἴδιαι δυνάμεις εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι κυριαρχοῦν καὶ σήμερον εἰς τὴν Γερμανίαν. Καὶ ἀνέφερον μεταξὺ ἄλλων, θὰ σᾶς ἀναφέρω τί στοιχεῖα ἔδωσαν, ἀνέφερον μεταξὺ ἄλλων ἐκτὸς τοῦ νόμου τῆς 29.6.1961 ποὺ ἔδωσεν ὄχι μόνον πλήρη ἄφεσιν ἁμαρτιῶν εἰς τοὺς ἄνδρας ΕΣ–ΕΣ καὶ τῆς Γκεστάπο ἀλλὰ τοὺς ἀπένειμε καὶ συντάξεις, ἀνέφερον ποῖαι συγκροτοῦν τὰς Διπλωματικὰς Ὑπηρεσίας, τὸ Δικαστικὸν Σῶμα, τὴν Ἀστυνομίαν καὶ τὸ Ἐπιτελεῖον τῆς Δ. Γερμανίας. Ἡ ἡγεσία τοῦ Γερμανικοῦ Στρατοῦ, τμῆμα τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ ΝΑΤΟ, ἀποτελεῖται ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν τὰς διαταγὰς τοῦ Χίτλερ, τοῦ Σπάϊντελ Χούζιγκερ καὶ ἄλλων. Εἰς τὸ Διπλωματικὸν Σῶμα ἀνήκει καὶ εἶναι ἀκόμη Γενικὸς Γραμματεὺς τῆς Γερμανικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς τὸ Διεθνὲς Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον, ὁ γνωστὸς εἰδικὸς Ἐπίτροπος τοῦ Χίτλερ διὰ τὴν Ἑλλάδα κ. Βίντερ Ἄλτεμπούρκ. Οἱ Πρεσβευταί, οἱ ὁποῖοι ἐστάλησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὁ Καθηγητὴς Βέλχελ Γκρέβε εἶναι ἀπὸ τοῦ 1933 μέλος τοῦ Ἐθνοσοσιαλιστικοῦ Κόμματος μὲ ἀριθμὸν βιβλιαρίου 3825858, ἀργότερα προάγεται ἀπὸ ἐδῶ καὶ πηγαίνει Πρεσβευτὴς εἰς τὴν Οὐάσιγκτων. Ὁ Δόκτωρ Κὰρτ Πρεσβευτὴς τὸ 1954 εἰς τὴν Ἑλλάδα, μέλος τοῦ Κόμματος ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου 1944, μὲ ἀριθμὸν βιβλιαρίου 2870837. Τὸ ἴδιον ὁ Ζέελος καὶ Βίλχελμ Μίχερς ὁ προσφάτως Πρεσβευτὴς ἐδῶ μὲ ἀριθμὸν βιβλιαρίου 7077242 καὶ μία σειρὰ ἄλλων.

§141Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δὲν ὑπῆρχον Χιτλερικοὶ εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν;

§142Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐπίτηδες ἐκράτησα σημείωσιν τῶν ἰδικῶν σας ἀντιρρήσεων καὶ τῶν παρατηρήσεων τοῦ κ. Μπουρνιᾶ, μὴ ἀνυπομονῆτε, θὰ τὰ ἀκούσετε, θὰ σᾶς ἀπαντήσω, κ. Λύχνο. Δὲν θὰ μοῦ ἀλλάξετε τὴν σειρὰν τῆς ὁμιλίας μου. Ἀπαντῶ τώρα εἰς τὸν κ. Πιπινέλην, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν τὸ καθεστὼς τὸ σημερινόν, καθεστὼς δημοκρατικὸν τῆς Γερμανίας, μὲ τὸ Ἐθνικοσοσιαλιστικόν, καὶ σᾶς λέγω, οἱ Ἀνώτατοι Δικασταί, ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὁμοσπονδιακοῦ Δικαστηρίου τῆς Κολσρούης.....

§143Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Πῶς τὰ ἀποδεικνύετε αὐτά;

§144Η. ΗΛΙΟΥ. Ἔχω, κ. Λύχνο, εἰς τὴν διάθεσίν σας ὅλα τὰ στοιχεῖα, ἀλλὰ δὲν σᾶς χρειάζονται. Χειροκροτεῖτε καὶ θὰ εἶσθε πολὺ δυσαρεστημένος ἐὰν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἐξακολουθήσουν νὰ ἔχουν τὴν θέσιν ποὺ ἔχουν σήμερον εἰς τὴν Δ. Γερμανίαν, θὰ εἴσαστε πολὺ δυσαρεστημένος ἐὰν ἡ Γερμανία ἦτο πράγματι, δημοκρατική. Ὁ κ. Ἔρνστ Κέντερ εἶχε σταλῆ εἰς τὴν Δανίαν ἐπὶ Γερμανικῆς κατοχῆς ὡς Πρόεδρος τῶν Ἐκτάκτων Δικαστηρίων τῆς κατοχῆς καὶ ἦτο γνωστὸς στὴν Δανίαν μὲ τὸ ὄνομα δικαστὴς ἀγχόνης, λόγῳ τοῦ πλήθους τῶν θανατικῶν καταδικῶν, τὰς ὁποίας εἶχεν ἀπαγγείλει. Ὁ Ἀρχιδικαστὴς τῆς Πράγας Ἄιζελε ἐπρόκειτο νὰ παραδοθῇ παρὰ τῶν Ἀμερικανῶν τὸ 1946 εἰς τὴν Τσεχοσλοβακίαν, διὰ νὰ δικασθῇ ὡς ἐγκληματίας πολέμου, ἐπροτίμησαν νὰ τὸν δικάσουν οἱ ἴδιοι οἱ Ἀμερικανοί, οἱ ὁποῖοι τὸν κατεδίκασαν εἰς 5ετῆ φυλάκισιν, μετὰ τὴν ἀποφυλάκισιν, ἐτοποθετήθη ὡς Πρόεδρος Ἀνωτάτου Δικαστηρίου τῆς Στουτγγάρδης καὶ κατόπιν μετετέθη εἰς τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης. Ἐπίσης σειρὰ ἄλλων δικαστῶν, οἱ ἴδιοι ἄνθρωποι πάντοτε. Καὶ ἐπειδὴ βιάζεται ὁ κ. Λύχνος καὶ εἶπε κἄτι, τὸ ὁποῖον ἐπανέλαβεν ὁ κ. Μπουρνιᾶς, ὅτι κάμνομεν διάκρισιν μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐγκλημάτησαν καὶ οἱ ὁποῖοι κατάγονται ἀπὸ τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν, λέγω τοῦτο: Πρῶτον, οὐδεμία διάκρισις ὁπουδήποτε καὶ ἐὰν εὑρίσκωνται, ὡς ἐγκληματίαι ἐναντίον Ἑλλήνων, ὡς ἐγκληματίαι ἐναντίον τῶν διεθνῶν νόμων καὶ συνθηκῶν ποὺ ρυθμίζουν τὰ τῆς διεξαγωγῆς τοῦ πολέμου, εἴτε εἰς τὴν Δυτικήν, εἴτε εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν εὑρίσκονται, δι’ ἡμᾶς εἶναι ἐξ ἴσου ἀποδοκιμαστέοι, ἐξ ἴσου καταδικαστέοι. Θὰ ἦτο ὅμως, δίκαιον νὰ παρατηρηθῇ, ὅτι ἐνῷ εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν εἶναι ἐπικεφαλῆς τῆς Δικαιοσύνης, τῆς Διπλωματίας, τοῦ Στρατοῦ, τῆς Ἀστυνομίας, εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν ἐδικάσθησαν καὶ κατεδικάσθησαν. Καὶ θὰ ἦτο δίκαιον, ἐπίσης, νὰ τονισθῇ, ὅτι εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν εἰς ἔνδειξιν μεταμελείας διὰ τὰ ἐγκλήματα τοῦ Χίτλερ καὶ τιμῆς διὰ τὰ θύματα ἔγινε τὸ Μνημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον προσέρχονται προσκυνηταὶ ὅλοι οἱ ἀντιστασιακοὶ παράγοντες καὶ ὅλοι οἱ παθόντες ἀπὸ ὅλην τὴν Δυτικὴν καὶ Ἀνατολικὴν Εὐρώπην, ἀπὸ ὅλον τὸν καταληφθέντα ὑπὸ τοῦ Χιτλερισμοῦ κόσμον, ἔγινε τὸ Μνημεῖον τοῦ Μπούχενβαλντ. Ἐκεῖ διδάσκουν τὴν πραγματικὴν ἱστορίαν τοῦ Χιτλερισμοῦ εἰς τὰ παιδιά, διὰ νὰ μὴ παρατηρηθῇ τὸ ἴδιον φαινόμενον, ἐνῷ εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν γίνεται προσπάθεια ἀποκαταστάσεως τῆς ἐγκληματικῆς ἰδεολογίας τοῦ Ναζισμοῦ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν προσπάθειαν πιστεύω ἐντάσσεται καὶ ἡ συμφωνία, τῆς ὁποίας τὴν κύρωσιν ζητεῖ σήμερον ἡ Κυβέρνησις. Αὐτὰ τὰ πράγματα πρέπει νὰ τὰ θυμώμαστε. Τέλος, ἤθελα νὰ ἀπαντήσω, λυποῦμαι, διότι ἀπουσιάζει, ἤθελα νὰ ἀπαντήσω εἰς μίαν ἄλλην παρατήρησιν τοῦ ἐκ Κορινθίας συναδέλφου κ. Ρέντη. Ἐπαναλαμβάνων πάλιν ἓν ἐπίγραμμα προσφιλὲς εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡμίλησε περὶ καπηλείας τῶν ἀγωνιστῶν τῆς Ἐθν. Ἀντιστάσεως καὶ μᾶς τὴν ἀπέδωσε. Κύριοι συνάδελφοι, κἄτι παρόμοιον εἶπε καὶ ὁ κ. Πιπινέλης, εἶπεν, ὅτι ἐκμεταλλευόμεθα ἐκεῖνο τὸ γεγονός. Κύριοι συνάδελφοι, ἂς τὰ ἀφήσωμεν αὐτά, διότι αἱ λέξεις ἔχουν συγκεκριμένον περιεχόμενον καὶ δὲν ἠμπορεῖ μὲ χαρακτηρισμοὺς νὰ ἀλλοιοῦται ἡ ἀλήθεια. Ἂν ἡ ἐπίκλησις τοῦ πολέμου κατὰ τῶν Γερμανῶν, τῆς ἀντιστάσεως κατὰ τῶν Γερμανῶν ἀπέδιδε τιμάς, δόξαν, σταδιοδρομίαν, ὑλικὰς ὠφελείας, τότε θὰ ἠμπορούσατε νὰ ὁμιλῆτε περὶ καπηλείας, ἀλλὰ αὐτὸ καταντᾷ νὰ εἶναι λόγος καὶ ὑπῆρξε λόγος, εἴτε ἐκτοπίσεων, εἴτε φυλακίσεων, εἴτε ἀπωλείας ἐργασίας, εἴτε ἐκπτώσεως ἀπὸ συντάξεων, εἴτε ἐκπτώσεως ἀπὸ κλήρου, δὲν εἶναι καπηλεία. Παρὰ τὴν δυσμένειαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἀντικρύζεται ἡ Ἐθνικὴ Ἀντίστασις, κανείς, πραγματικὰ ὑπερήφανος δι’ ἐκείνην τὴν ἀδαμαντίνην σελίδα τῆς ἱστορίας μας, δὲν τὴν ἀπαρνεῖται. Καπηλεύονται τὴν Ἀντίστασιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπήρξαντες συνεργάται τῶν Κατακτητῶν καὶ οὐδόλως ἀντισταθέντες, κατώρθωσαν ἐν ὀνόματι τῆς ἀντικομμουνιστικῆς ψυχώσεως νὰ πάρουν καὶ ἀναγνωρίσεις, ὡς ἀγωνισταὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως καὶ τιμὰς καὶ ὑλικὰς ὠφελείας. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἤθελα δι’ ἐλαχίστων νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς: Ἀπὸ τὸ 1959 προσπαθεῖ νὰ περάσῃ.....

§145Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§146Η. ΗΛΙΟΥ. Εὐχαρίστως, ἔχετε αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν.

§147Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐκλάβετε τὴν διακοπήν μου ὡς φόρον τιμῆς, πρῶτον διὰ τὴν περίσκεψιν καὶ τὴν κυριαρχίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἐχειρίσθητε τὸ θέμα καὶ δεύτερον, διότι θέλετε νὰ ἐντοπίσετε τὰς παρατηρήσεις σας, πράγματι εἰς τὸ καίριον σημεῖον τοῦ ὅλου ζητήματος, εἰς τὰς διαθέσεις τῆς Δ. Γερμανίας. Διότι πράγματι, ἐὰν ἀποψιλώσωμεν τὴν ὅλην συζήτησιν καὶ τὸ ὅλον θέμα ἀπὸ τὰς διαφόρους παραφυάδας αὐτοῦ καὶ τὰς ἐντεῦθεν καὶ τὰς ἐκεῖθεν προσθήκας, τὸ κυριαρχικὸν σημεῖον εἶναι αὐτό: Ἐμπιστευόμεθα ἢ δὲν ἐμπιστευόμεθα τὴν Γερμανίαν αὐτὴν πρὸς τὴν ὁποίαν ἀποδίδομεν τιμήν; Νομίζω, ὅτι μὲ ἠδικήσατε. Δὲν παραπονοῦμαι δι’ αὐτό. Ἀλλὰ μὲ ἠδικήσατε, διότι ἐνεφανίσατε τὴν θεμελίωσιν τῆς πεποιθήσεώς μου ἐλλιπῆ. Ἐλλιπῆ κατὰ τοῦτο, ὅτι ἀνέφερον μὲν τὴν πεποίθησίν μου, ἀναμφισβητήτως καὶ νομίζω ἀπολύτως θεμελιωμένην εἰς τὸ ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς σημερινῆς Γερμανίας, εἶναι τελείως διάφορον ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς Χιτλερικῆς Γερμανίας. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ δὲ ἀπὸ τὴν ἐπιστήμην εἰς τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐντρυφήσει ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ὅτι τὸ πνεῦμα εἶναι κἄτι πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὰ ὡρισμένα πρόσωπα ἢ ἄτομα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν ἐδῶ καὶ ἐκεῖ. Ἀλλὰ δὲν ἀνεφέρθην μόνον εἰς αὐτά. Ἀνεφέρθην καὶ εἰς δύο ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα, λυποῦμαι, διότι δὲν τὰ ἐπροσέξατε. Διότι, ἂν τὰ ἐπροσέχατε καὶ ἀπεδίδατε τὴν δέουσαν σημασίαν, ἴσως θὰ εἴχατε κάπως κλονισθῆ εἰς τὰς πεποιθήσεις σας. Εἶπον δύο τινά. Πρῶτον τὴν ἀπόλυτον συνταύτισιν, τὴν ἔνταξιν ὅλων τῶν κρατῶν τοῦ ΝΑΤΟ, δυνάμει τῆς αʹ συμμαχίας εἰς μίαν γενικωτέραν ὀργάνωσιν ἀλληλεγγύης καὶ γενικῆς ἀμύνης, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ἐν τῇ πραγματικότητι, λόγῳ τῆς πλήρους βιομηχανικῆς, στρατιωτικῆς, στρατηγικῆς καὶ οἰκονομικῆς συναρτήσεως καὶ ἀλληλοεξαρτήσεως ὅλων αὐτῶν τῶν Κρατῶν, ὅτι οὐδὲν ἐκ τῶν Κρατῶν τῶν μετεχόντων τῆς συμμαχίας αὐτῆς, εἶναι δυνατὸν μόνον του νὰ ἐπιδιώξῃ καὶ νὰ παρασυρθῇ εἰς πολεμικὴν περιπέτειαν. Ἐὰν ἑπομένως ὁ συλλογισμός σας αὐτὸς ἴσχυε καὶ ἂν ἐπροσέχατε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, θὰ πρέπει, κατὰ λογικὴν συνεκδοχὴν νὰ εἴχατε παραδεχθῆ, ὅτι ὅλαι αἱ χῶραι τοῦ ΝΑΤΟ, ἔχουν ἀπὸ κοινοῦ ἀποφασίσει ἐπιθετικὰς περιπετείας, εἰς τὰς ὁποίας θὰ μετάσχῃ, βεβαίως καὶ ἡ Γερμανία. Εἶμαι βέβαιος ὅμως, ὅτι ἕως ἐκεῖ οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ. Εἶπον καὶ κἄτι ἄλλο, ὅτι σήμερον ἡ κατάστασις τῆς Εὐρώπης, ὅπως ὑπάρχει μετὰ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον, ἀποτελεῖ τὴν ὑπερτάτην ἐγγύησιν τῆς εἰρήνης, ἀκριβῶς, διότι ἀπεκατεστάθη μία ἰσορροπία δυνάμεων, ἡ ὁποία δὲν ὑπῆρχε προηγουμένως καὶ ἐκ τῆς ἀνυπαρξίας αὐτῆς τῆς ἰσορροπίας δυνάμεων ἦσαν δυναταί, κἄθε περιπέτεια, παραβίασις καὶ ἐπεκτατικὴ πολιτική. Δὲν εἴχομεν τὸ 1939 τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν σήμερον. Δὲν εἴχομεν τὴν παρουσίαν τῆς Ἀμερικῆς, ἡ ὁποία εἶχε περιορισθῆ εἰς ἕνα ἀπομονωτισμόν, τελείως, ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου, ἀλλὰ εἰς τὸν ὁποῖον ἔμενε προσηλωμένη αὐστηρῶς. Δὲν εἴχομεν ἕνα τῶν βασικῶν στοιχείων τῆς καταστάσεως, τὴν σημερινὴν τεραστίαν ἰσχὺν τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, ἡ ὁποία—καὶ εἶμαι εὐτυχὴς νὰ ἀποδώσω αὐτὴν τὴν τιμὴν εἰς τοὺς διευθύνοντας ἐν τῷ Κρεμλίνῳ— ἡ ὁποία ἀποτελεῖ αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, λόγῳ τοῦ ὅτι ἐξισορροπεῖ ἄλλας ἐπεκτατικάς, ἐνδεχομένως προσπαθείας, μίαν βασικὴν ἐγγύησιν τῆς εἰρήνης. Αὐτοὶ εἶναι οἱ συλλογισμοί, εἰς τοὺς ὁποίους εἶναι δυνατὸν νὰ διαφωνῆτε, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἦτο ἀπὸ μέρους ὑμῶν δίκαιον ἀπέναντί μου νὰ ἀπομονώσητε ἕνα μόνον μέρος ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπον, παραγνωρίζοντες τὰ ἄλλα διὰ νὰ ἐξασθενήσετε τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπὶ τὴν φιλειρηνικότητα τῆς σημερινῆς Γερμανίας. Σᾶς ζητῶ συγγνώμην διὰ τὸν χρόνον, τὸν ὁποῖον κατηνάλωσα, κατὰ τὴν διακοπήν μου, ἀλλὰ ἐπίστευα καὶ πιστεύω, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ καίριον σημεῖον τῆς ὅλης συζητήσεως.

§148Η. ΗΛΙΟΥ. Εὐχαριστῶ τὸν Πρόεδρον κ. Πιπινέλην, διότι μοῦ δίδει τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁλοκληρώσω τὰς ἀπόψεις μου. Πρῶτα–πρῶτα, ἡμεῖς, κατ’ ἐπανάληψιν διεκηρύξαμεν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ συγκεκριμένων περιστατικῶν καὶ γεγονότων, βασιζόμεθα καὶ ἀποδεικνύομεν, ὅτι δὲν εἶναι ἄμοιρος καὶ ἐπιθετικοῦ πνεύματος, ὅπου τοῦτο ἀκινδύνως εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ, ἡ συμμαχία ἡ Δυτική, ἡ συμμαχία τοῦ ΝΑΤΟ. Ἀνεξαρτήτως; ὅμως αὐτοῦ δὲν ἐνόμισα, ὅτι εἶναι σωστὸν νὰ προβῶ εἰς αὐτὴν τὴν πτυχὴν τῆς ἐπιχειρηματολογίας τοῦ Προέδρου κ. Πιπινέλη, διότι ἦτο ἄσχετος μὲ τὸ ἐξεταζόμενον θέμα. Σήμερον ἐξετάζεται ἡ σχέσις τῆς σημερινῆς Γερμανίας μὲ τὸν Ναζισμὸν τῆς ἐποχῆς τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἀκόμη, διότι ὡς εἶναι γνωστόν, μετὰ 4 χρόνια, μετὰ 4½ χρόνια, τερματίζεται τὸ σύμφωνον τοῦ ΝΑΤΟ. Θὰ μοῦ εἴπητε, θὰ ἀνανεωθῇ; Ἐνδεχομένως ναί, καὶ ἐνδεχομένως ὄχι. Δὲν εἶναι σαφές, ἐὰν ἡ Γαλλία ἔχει διάθεσιν, ἢ ἐὰν ἀπὸ τοῦδε προπαρασκευάζει μίαν ἀποσύνθεσιν τοῦ ΝΑΤΟ καὶ δὲν ἠξεύρω ποία θὰ εἶναι ἡ στάσις, ἐν ὄψει καὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ Γαλλία εἶναι συνδεδεμένη καὶ μὲ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν στὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ποία θὰ εἶναι ἡ στάσις καὶ τῆς Γερμανίας καὶ ἄλλων ἐνδεχομένως χωρῶν. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ὅμως ὑπάρχει καὶ τὸ θέμα, ὅτι εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, διὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐξεθέσαμεν θαρραλέα τὰς ἀπόψεις μας, αἱ ὁποῖαι ἐπιβεβαιώνονται νομίζω ἀπὸ τὴν πραγματικότητα, εἴπομεν, ὅτι εὑρῆκε τὸ ἀνταλλακτικὸν ἡ σημερινὴ Γερμανία διὰ νὰ πραγματοποιήσῃ ἐκείνους τοὺς στόχους, τοὺς ὁποίους διὰ τῆς βίας ἠτύχησεν ὁ Χίτλερ νὰ κατακτήσῃ. Ἐζητοῦσε λ.χ. ὁ Χίτλερ τὴν πολιτικὴν ἐπιστράτευσιν τῶν Ἑλλήνων, διὰ νὰ ἐργάζωνται εἰς τὰ Γερμανικὰ ἐργοστάσια καὶ τὴν μετατροπὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς χώραν ἀγροτικὴν καὶ καταναλώτριαν τῶν Γερμανικῶν προϊόντων. Τὸ ἐπέτυχε, διὰ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, ἡ Γερμανία. Τοὺς μὲν ἐργάτας ἀπέσπασαν εἰς τὰ Γερμανικὰ ἐργοστάσια, τὴν δὲ βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας μας, παρεμποδίζει διὰ τῆς εἰσβολῆς τῶν ἰδικῶν της προϊόντων. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ὅλα αὐτὰ συνάπτονται μὲ τὸ κύριον θέμα, μὲ τὴν σχέσιν τῆς σημερινῆς, τῆς λεγομένης Δημοκρατικῆς Ὁμοσπονδίας Δυτικῆς Γερμανίας μὲ τὸν Ναζισμόν. Καὶ ἀνέφερα μερικὰ ἐξακριβωμένα, ἠλεγμένα στοιχεῖα περὶ αὐτοῦ. Τώρα θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, διὰ νὰ περιορισθῶμεν, χωρὶς διακοπὰς πιά, εἰς τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, κ. συνάδελφοι, ὅτι πρὸ 20–25 ἡμερῶν, ἠκούσαμεν εἰς τὴν ἀρχὴν μιᾶς συνεδριάσεως νὰ ἀπαγγέλεται αἴτησις τοῦ συναδέλφου βουλευτοῦ Βʹ Περιφερείας Πειραιῶς, κ. Διαμαντίδη, νὰ τοῦ δοθῇ ἄδεια μεταβάσεως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ᾐτιολογεῖτο διὰ νὰ μεταβῇ εἰς Γερμανίαν καὶ συνοδεύσῃ ἐκεῖθεν εἰς Ἑλλάδα τὰ ὀστᾶ ὁμήρων τοῦ μπλόκου τῆς Κοκκινιᾶς, διότι ἀπὸ τὴν Κοκκινιὰν κατάγεται ὁ κ. Διαμαντίδης, διὰ νὰ συνοδεύσῃ τὴν διακομιδὴν των εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι πιθανόν, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθοῦν, παρὰ ἐλάχιστα ἀπὸ τὰ λείψανα τῶν δεκάδων χιλιάδων θυμάτων τῆς περιπετείας ἐκείνης. Ἐκεῖνοι, βεβαίως, τῆς Κοκκινιᾶς εἶχον ἀπαχθῆ εἰς ἀναγκαστικὴν δουλείαν, διὰ πράξεως, ἡ ὁποία περιεῖχεν ὅλα τὰ στοιχεῖα τοῦ ἀδικήματος τῆς ἁρπαγῆς, ἐναντίον τῶν νόμων καὶ τῶν ἐθίμων τοῦ πολέμου, ἐναντίον τῆς συμβάσεως τῆς Χάγης, μὲ τὴν μορφὴν πολιτικῆς ἐπιστρατεύσεως. Ἀλλὰ τὰ μὲν μαλακὰ μόρια τῶν σωμάτων τῶν Ἑλλήνων ποὺ ἐξεμέτρησαν τὸ ζῆν, συρθέντες εἰς τὴν Γερμανίαν —ὄχι εἰσβαλόντες ὡς κατακτηταὶ— συρθέντες, κατόπιν ἁρπαγῆς εἰς τὴν Γερμανίαν, ἔχουν μετατραπῆ σὲ σαποῦνι, τὰ δὲ ὀστᾶ των κονιοποιηθέντα εἰς λίπασμα. Δὲν ὑπάρχει, συνεπῶς, δι’ αὐτούς, δυνατότης νεκροταφείων καὶ τάφων. Ἀλλὰ καὶ ἂν εὑρεθοῦν ἐλάχιστα, δὲν θὰ τιμηθοῦν ἐκεῖ. Θὰ σταλοῦν ἐδῶ. Καὶ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι διὰ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν τὸ σεμνότερον θὰ ἦτο νὰ ἐμιμεῖτο αὐτὸ ποὺ γίνεται καὶ διὰ τοὺς ἀνευθύνους ὁμήρους τῆς Κοκκινιᾶς. Ἀθορύβως νὰ μεταφέρουν τὰ ὀστᾶ τῶν νεκρῶν των εἰς τὴν Πατρίδα των ὅπου σήμερον γίνεται μία συστηματικὴ προσπάθεια νὰ μὴ διδάσκεται ἡ ἱστορία τοῦ Χίτλερ καὶ τῶν ἐγκλημάτων του καὶ εἰς τὴν Πατρίδα των καὶ ἐν μέσῳ ὁμοεθνῶν καὶ συγγενῶν νὰ τιμῶνται καὶ νὰ ἀναπαύωνται τὰ λείψανα αὐτά. Ἐδῶ, ὅπως, ὅπου καὶ ἂν τοὺς ἐγκαταστήσετε, θὰ ἀκούωνται αἱ ἀραὶ τῶν θυμάτων. Ἡμεῖς πιστεύομεν καὶ ὑποστηρίζομεν, ὅτι ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις, ἐπιμένουσα νὰ γίνουν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ Νεκροταφεῖα, πιέζουσα, διότι ἐπίεζεν ἤδη εἰς τὰς 24 μέχρις 29 Ἰουλίου 1962, ὅτε ἐλάμβανον χώραν ἐν Γερμανίᾳ αἱ διαπραγματεύσεις μεταξὺ Ἔρχαρτ καὶ Παπαληγούρα. Καὶ τὸ σημείωμα τὸ σχετικὸν περιέχει τάδε: «Σημεῖον Τέταρτον. Συμφωνία διὰ τοὺς πολεμικοὺς Γερμανικοὺς τάφους. Ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἀπὸ Γερμανικῆς πλευρᾶς τεθέντα θέματα συμφωνίας διὰ τοὺς ἐν Ἑλλάδι Γερμανικοὺς τάφους, ὁ Ὑπουργὸς (ὁ κ. Παπαληγούρας) ἐδήλωσεν, ὅτι νόμος, ὁ ἀποτελῶν προϋπόθεσιν διὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς προηγηθείσης συμφωνίας διὰ τοὺς χώρους πολεμικῶν τάφων, ἤχθη ἤδη ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου. Τοῦτο δύναμαι νὰ ἀναμένω: Ὅτι συντόμως θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ὑπογραφὴ καὶ ἐπικύρωσις τῆς συμφωνίας διὰ τοὺς Γερμανικοὺς τάφους». Δηλαδὴ ἀπὸ τότε, ἀπὸ τὸ 1959 ἐπίεζεν καὶ ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις καὶ πιστεύω, ὅτι αὐτό, τὸ νὰ θέλῃ νὰ ἀποκτήσῃ νεκροταφεῖα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ ἐπιβάλῃ καὶ ἐδῶ τὴν λήθην, νὰ ἀποκαταστήσῃ ἠθικῶς τὴν ἐγκληματικὴν κοσμοθεωρίαν τοῦ φασισμοῦ. Βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, θεωρεῖται ἀνέκαθεν ὅσιον πρᾶγμα ἡ ταφὴ τῶν νεκρῶν. Ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ πρόκειται; Εἶναι μήπως ἄταφοι οἱ νεκροί; Ὄχι. Ἤδη καὶ σήμερον ἐδηλώθη καὶ εἶχε δηλώσει ὁ κ. Ἀβέρωφ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ 1962 εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, ὅτι εὑρίσκονται θαμμένοι εἰς ἀριθμόν τινα νεκροταφείων. Τώρα ἐπιδιώκεται νὰ γίνουν μνημεῖα διὰ νὰ δοξάζωνται ἐσαεὶ καὶ πιστεύω διὰ νὰ γίνωνται κατ’ ἔτος, κατὰ συχνὰς περιόδους καὶ προσκυνήματα καὶ νὰ δίδεται εὐκαιρία νὰ ἐκφωνοῦνται λόγοι ὑμνητικοὶ καὶ κατ’ ἀνάγκην διὰ λόγους διπλωματικούς, διὰ λόγους ἐθιμοτυπίας, νὰ παρίσταται καὶ νὰ ἐκπροσωπῆται καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, μάλιστα ὑπὸ τὸ Κράτος μιᾶς οἰκονομικῆς ἐξαρτήσεως καὶ ἀνάγκης. Ὁ κ. Πιπινέλης ἄλλως τε εἶπεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὑποχρεοῦται δι’ οἰκονομικοὺς λόγους νὰ δεχθῇ αὐτὴν τὴν συμφωνίαν. Βεβαίως, οἱ Γερμανοί, τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐδῶ, τοὺς βλέπουν ὡς ἥρωας ἑνὸς μεγάλου πολέμου διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς Γερμανίας, διὰ τὴν κοσμοκρατορίαν τὴν Γερμανικήν. Θέλουν νὰ διατηρήσουν εἰς τὸ ἔδαφος τῆς Πατρίδος μας ὑποθήκας καὶ τίτλους. Ἀπόδειξις τὸ ἄρθρον 10 τῆς ὑπὸ κύρωσιν συμβάσεως, ποὺ θέτει μεγάλας δυσχερείας εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν Γερμανῶν ποὺ θὰ ἤθελαν νὰ διακομίσουν τὰ ὀστᾶ τῶν νεκρῶν των εἰς τὴν Γερμανίαν, εἰς τοὺς οἰκογενειακοὺς τάφους. Τοὺς φέρει ἐμπόδια. Τὸ ἐξαρτᾶ ἀπὸ τὴν προηγουμένην συναίνεσιν τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς ἐπιβάλλει νὰ ὑποστοῦν τὴν προσωπικὴν δαπάνην, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον συναινέσῃ ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις. Καὶ εἶναι ἀνησυχητικόν, δὲν ξεύρομεν ποῦ θὰ γίνουν τὰ μνημεῖα, διότι εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου, εἶχε προσδιορίσει μὲ εἰλικρίνειαν καὶ εὐθύτητα ὁ κ. Ἀβέρωφ, ὅτι θὰ γίνῃ ἕνα μνημεῖον εἰς τὴν Κρήτην, ἕνα μνημεῖον εἰς τὸ Νταοῦ Πεντέλης. Τώρα παρασιωπᾶται. Ἄρα γε θὰ ἔχωμεν εἰς περίοπτον θέσιν εἰς τὴν περιοχὴν τῶν Ἀθηνῶν, ὅπου τόσα θύματα ἔδωσε, ἕνα μνημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ποῖοι θὰ εἶναι; Πολεμήσαντες σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους τοῦ κατὰ ξηρὰν πολέμου, ὅπως ὁρίζει ἡ σύμβασις τῆς Χάγης ἢ ἐγκληματίαι πολέμου;

§149Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ὡς ἐμφαίνεται καὶ ἀπὸ τὴν σύμβασιν, δὲν πρόκειται περὶ νεκροταφείων. Ἑπομένως δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ μνημεῖον ἐπιδεικτικὸν καὶ ἐπιβλητικὸν τῆς Γερμανικῆς διαθέσεως περὶ ἐπανόδου εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ τῶν κατακτητικῶν διαθέσεων. Πρόκειται περὶ φόρου τιμῆς πρὸς τοὺς ἀποβιώσαντας καὶ περὶ ἐνεργείας, ἡ ὁποία ὅπως ἐδηλώθη ἤδη, ἔχει γίνει καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν καὶ εἰς τὸ Βέλγιον καὶ εἰς τὴν Ὁλλανδίαν, χώρας ὅπου βεβαίως οὔτε ἐκδήλωσις ἐπιθετικοῦ σκοποῦ ἀπὸ μέρους τῶν Γερμανῶν ἠμποροῦσε νὰ ὑπάρχῃ, οὔτε ἐπιδίωξις ἐπιβολῆς τῆς ἰσχύος τῆς Γερμανικῆς ἀπέναντι τῶν χωρῶν αὐτῶν.

§150Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐφ’ ὅσον εἶναι θαμμένοι καὶ διακομίζονται διὰ νὰ ταφοῦν εἰς ὀργανούμενα, καθ’ ὃν τρόπον προβλέπει ἡ σύμβασις νὰ ὀργανωθοῦν, νεκροταφεῖα, δὲν πρόκειται παρὰ περὶ νεκροταφείων—μνημείων. Τὰ μνημεῖα εἶναι καὶ νεκροταφεῖα, εἶναι καὶ δημόσια κτίρια καὶ ἀγάλματα καὶ τάφοι κλπ. Αὐτὸ γίνεται ἐπὶ τῷ σκοπῷ ὑπάρξεως ἑνὸς μνημείου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπορία μας. Θὰ ἔχωμεν ἐκεῖ καὶ τελετὰς καὶ παρελάσεις. Καὶ διερωτῶμαι διὰ ποῖον λόγον πρέπει τάχα εἰς τὸν τόπον τῆς εἰσβολῆς νὰ ἐγκατασταθῇ τὸ μνημεῖον τῶν εἰσβολέων; Ἦσαν μήπως ἱπποτικοὶ ἀντίπαλοι ἢ ἐπολέμησαν ὡς στρατιώτης πρὸς στρατιώτην; Ἐπετέθησαν ἐναντίον τῆς μικρᾶς Ἑλλάδος μετὰ 6 μῆνας ἐπικοῦ ἀγῶνος ἐναντίον τῶν συμμάχων τῶν Ἰταλῶν κατὰ τρόπον δολοφονικὸν καὶ ὕστερα ἐστράφησαν ἐναντίον τοῦ ἀμάχου πληθυσμοῦ, ἐδῄωσαν, ἤγαγον εἰς ὁμηρίαν, ἐξετέλεσαν ἀθῴους, παιδιά, γυναῖκας, τοὺς πάντας καὶ προέβησαν εἰς ἐξόντωσιν τοῦ πληθυσμοῦ, εἰς πραγματικὴν γενοκτονίαν. Ποῖοι πρόκειται νὰ τιμηθοῦν; τὰ ES–ES; Διότι ὑπῆρξαν ἀσφαλῶς νεκροὶ καὶ ἀπὸ τὰ ES–ES ἐδῶ πέρα, ἐκεῖνοι οἱ διαβόητοι δήμιοι οἱ ὁποῖοι ἐτραγουδοῦσαν διασχίζοντες τοὺς δρόμους τῶν Ἀθηνῶν, ὅταν μετέβαινον διὰ νὰ ἐκτελέσουν πατριώτας ἢ ὅταν ἐπέστρεφον ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν, καὶ ἄλλοι τοὺς ὁποίους λέγει τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «ἢ τὰ ἐξομοιούμενα αὐτῆς πρόσωπα, καθὼς καὶ τὰ γερμανικῆς ἰθαγενείας πρόσωπα, τὰ θανόντα κλπ.». Δηλαδὴ ἐνδεχομένως καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς εἰρηνικῆς περιόδου εἶχον ἐγκατασταθῇ ὡς κατάσκοποι ἢ καταδόται καὶ οἱ βασανισταί. Κύριοι συνάδελφοι, ἂς μὴ ξεχνῶμεν τὸν χαρακτῆρα τῆς Χιτλερικῆς ἐπιδρομῆς. Δὲν ἦτο κανονικὸς πόλεμος, δὲν ἦσαν πολεμισταὶ αὐτοί. Ὁ Λόρδος Σόκρος, δημόσιος κατήγορος εἰς τὴν δίκην τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου εἰς τὴν Νυρεμβέργην ἔλεγε: «Οἱ ἀπολογηταὶ ἡττημένων ἐθνῶν εἶναι ἐνίοτε ἱκανοὶ νὰ προκαλοῦν τὴν συμπάθειαν καὶ τὴν μεγαλοψυχίαν τῶν νικητῶν των, εἰς τρόπον, ὥστε τὰ ἀληθῆ γεγονότα, οὐδέποτε ἐξακριβούμενα αὐθεντικῶς, σκοτίζονται καὶ λησμονῶνται. Μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου οἱ λαοὶ τείνουν νὰ παραβλέπουν ἢ νὰ λησμονοῦν ἴσως λόγῳ αὐτῆς ταύτης τῆς φρικαλεότητός των τὴν ἱστορίαν περὶ ἐπιθέσεως καὶ θηριωδιῶν, οἱ δὲ εὔπιστοι λαοὶ παραπλανώμενοι εἴτε ἀπὸ φανατικούς, εἴτε ἀπὸ κακοήθεις προπαγάνδας καταλήγουν εἰς τὸ νὰ πιστεύουν, ὅτι ὑπεύθυνοι διὰ τὰς καταδικαστέας πράξεις ἦσαν ὄχι ἐκεῖνοι ποὺ τὰς διέπραξαν, ἀλλὰ οἱ ἀντίπαλοί των». Αὐτὰ ἐκτίθενται εἰς τὸ βιβλίον τοῦ ἐπίσης κατηγόρου εἰς τὴν δίκην τῆς Νυρεμβέργης Λόρδου Ράσσελ, τοῦ ὁποίου τὸ ἔργον ἔχει ἐκδοθῆ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἡ μάστιξ τοῦ ἀγκυλωτοῦ σταυροῦ». Καὶ πέραν τούτων λέγει ὁ ἴδιος Ράσσελ: «Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ Χίτλερ κατέλαβε τὴν ἐξουσίαν, αὐτὸς καὶ τὸ ναζιστικὸν κόμμα ἤρχισαν νὰ ἐφαρμόζουν ἀπὸ κοινοῦ τὸ συνωμοτικὸν σχέδιον, οἱ σκοποὶ τοῦ ὁποίου εἶχον ἐκτεθῆ εἰς τὸ βιβλίον «ὁ Ἀγών μου» καὶ περιελάμβανον τὴν διάπραξιν ἐγκλημάτων κατὰ τῆς εἰρήνης, ἐγκλημάτων πολέμου καὶ ἄλλων κακουργημάτων ἐναντίον τῆς ἀνθρωπότητος». Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν διὰ τοὺς ἀγωνιστὰς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως δὲν ὑπάρχει οὐδὲν μνημεῖον καὶ μάλιστα ὑπῆρξε συστηματικὴ καθύβρισις καὶ κατασυκοφάντησις, ὅταν συνήθιζεν ἡ ΕΡΕ καὶ συνηθίζει δυστυχῶς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐνίοτε, νὰ σπιλώνῃ τὸ μεγαλούργημα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, αὐτὸ τὸ διαμάντι εἰς τὴν νεωτέραν ἱστορίαν μας, διερωτᾶται κανείς, εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπου γίνεται λόγος περὶ 12 χιλ. γερμανῶν νεκρῶν, πέραν τῶν πεσόντων εἰς τὴν Κρήτην 17 χιλ., διότι δι’ ἐκείνους ὑπάρχει τὸ μνῆμα τὸ «μαῦρο πουλὶ» καὶ ἄλλων νεκρῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ, ποῖοι τάχα εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν αὐτὰ τὰ θύματα καὶ τοὺς τραυματίας καὶ τὰ σαμποτὰζ καὶ τὰς ζημίας εἰς τὸν Γερμανικὸν στρατὸν κατοχῆς, ποῖοι ἄλλοι, παρὰ οἱ ἀγωνισταὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως; Καὶ δι’ αὐτοὺς μνημεῖον δὲν ὑπάρχει, τάφος δὲν ὑπάρχει καὶ διώκεται καὶ ἡ ἀπότισις τιμῆς εἰς τὴν μνήμην των. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἀρκετὰ ἐπροχώρησεν ὁ τόπος εἰς παραχωρήσεις ἔναντι τῆς Δυτικῆς Γερμανίας. Ἐχρηματοδότησεν ἡ κατεχομένη καὶ ὑπὸ τραγικὰς συνθήκας διαβιοῦσα Ἑλλὰς μὲ 200 ἑκατομ. περίπου δολλάρια τὴν ἐκστρατείαν τὴν Ἀφρικανικὴν τοῦ «Ἄφρικα Κόρπς» καὶ διὰ τῆς ὑπογραφείσης συμβάσεως ἀνεξαρτήτως οἱασδήποτε ἐκβάσεως τοῦ πολέμου ἐδόθη ὑπόσχεσις, ὅτι αὐτὰ θὰ κατεβάλοντο εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς εἰρήνης. Αὐτὴ ἡ ἀξίωσις ἐγκατελείφθη. Αἱ ἐχθρικαὶ περιουσίαι αἱ Γερμανικαὶ ἀπεδόθησαν. Τὰ δικαιώματα ἀποζημιώσεως τῶν θυμάτων τοῦ ναζισμοῦ τὰ ἐξεποίησεν ὁ κ. Ἀβέρωφ ἀντὶ πινακίου φακῆς μὲ τὴν γνωστὴν συμφωνίαν τοῦ 1959. Ἠμνηστεύσαμεν τὸν Μέρτεν, τὸν Κόλβες, τοὺς ἐγκληματίας τοῦ πολέμου. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸ τὸ δίμηνον ὅλα τὰ Κοινοβούλια τῶν χωρῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὑποστῆ γερμανικὴν κατοχήν, δονοῦνται ἀπὸ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι φέρουν εἰς τὸ ἐπίκεντρον τῆς προσοχῆς των τὰ γερμανικὰ ἐγκλήματα πολέμου, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἀσχολούμεθα ἡμεῖς πρὸς ἀπονομὴν τιμῶν, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν διαμαρτυρίας, διαμαρτυρίας διὰ τὴν παραγραφὴν τῶν ἐγκλημάτων κατὰ τῆς ἀνθρωπότητος τῶν διαπραχθέντων ὑπὸ τῶν ναζιστῶν, τὴν ὁποίαν ἀπεφάσισε τὸ Γερμανικὸν Κοινοβούλιον. Ὑπῆρξε πρὸ 45–50 ἡμερῶν ὁμόψηφος ἀπόφασις τῆς γαλλικῆς ἐθνοσυνελεύσεως ἀπὸ τῆς ἀκροτάτης δεξιᾶς μέχρι τῆς ἀκροτάτης ἀριστερᾶς ἐναντίον αὐτῆς τῆς παραγραφῆς. Οἱ λαοί, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ προφυλαχθοῦν ἀπὸ νέας ἐθνικὰς συμφοράς, οἱ λαοί, οἱ ὁποῖοι ἐπεσήμανον κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὴν διαδρομὴν τῆς ἱστορίας των πόθεν ἡ ἀπειλὴ κατὰ τῆς ἡσυχίας τῆς Εὐρώπης, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀντιμετωπίζουν καὶ δυτικογερμανικὴν ἐπιθετικότητα καὶ εἰς ὅ,τι συνέβη ἐπὶ Χιτλερισμοῦ. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ καθιερώσωμεν μνημεῖα διὰ τοὺς ναζιστὰς καὶ τοὺς ἐπιδρομεῖς. Ὀφείλω νὰ ἐνθυμίσω, ὅτι ἐπὶ Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ οἱ συνάδελφοι τῆς Ε.Κ. καὶ τινες Ὑπουργοὶ σήμερον λ.χ. ὁ κ. Ζορμπᾶς, ὁ κ. Μαρῆς καὶ ὄχι μόνον οἱ συνάδελφοι τῆς Ε. Κ., ἀλλὰ καὶ οἱ συνάδελφοι τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, μὴ μετέχοντες τῆς σημερινῆς Βουλῆς, ὁ κ. Φωστερίδης καὶ ὁ κ. Ζαννῆς ἐτάχθησαν τότε μαζὶ μὲ ὅλην τὴν τότε Ἀντιπολίτευσιν ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Σήμερον ἡ ἀπὸ κυβερνητικῶν ἑδωλίων θέσις, ἴσως ὑπαγορεύει διάφορον πολιτικήν. Δὲν ἠξεύρω, ἂς τὸ σκεφθοῦν. Ἡμεῖς δὲν θὰ συμφωνήσωμεν καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι διὰ μίαν καὶ τελευταίαν φοράν, διότι θὰ κάμετε πιὰ νόμον τοῦ Κράτους αὐτὴν τὴν σύμβασιν, νὰ τὸ καταγγείλωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὄχι ἀπὸ λόγους μισαλλοδοξίας, ἀλλὰ διότι ὡρισμένα πράγματα δὲν εἶναι δυνατόν, χωρὶς βλάβην τοῦ Ἔθνους νὰ παραδίδωνται, καθ’ ὃν τρόπον παραδίδονται εἰς τὴν λησμοσύνην, χάριν οἰκονομικῶν ἀνταλλαγμάτων καὶ ὠφελειῶν. Εἶναι ἐπίκαιρος μία φράσις τοῦ ἀρχαίου φιλοσόφου Ἐπικτήτου: «Εὐποιήσῃς τὰ μέγιστα τὴν πόλιν εἰ μὴ τοὺς ὀρόφους ὑψώσῃς, ἀλλὰ τὰς ψυχὰς αὐξήσῃς. Ἄμεινον γὰρ ἐν μικροῖς οἰκήμασι μεγάλας ψυχὰς οἰκεῖν ἢ ἐν μεγάλαις οἰκίαις ταπεινὰ φωλεύειν ἀνδράποδα».

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Καρατζένης ἔχει τὸν λόγον.

§152Δ. ΚΑΡΑΝΤΖΕΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ προλαλήσαντες ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι ἐξῆρον τὸ παράδειγμα τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων ὡς πρὸς τὴν ἀπονομὴν ὑπ’ αὐτῶν τιμῶν εἰς τοὺς νεκρούς. Ἡ ἀπονομὴ τιμῶν πρὸς τοὺς νεκροὺς κατέστη σὺν τῷ χρόνῳ, παρὰ τοῖς ἀρχαίοις ἡμῶν προγόνοις, ὑποχρεωτική. Εἶναι γνωστὴ ἡ τραγῳδία τοῦ Σοφοκλέους ἔχουσα τὴν βάσιν της εἰς τὴν ἄρνησιν τοῦ Κρέοντος νὰ χορηγήσῃ τάφον. Ἐν συνεχείᾳ —καὶ αὐτὸ τὸ γνωρίζουν ἀσφαλῶς ὅσοι εἶναι νομικοὶ— ἐδόθη τὸ δικαίωμα κατ’ ἀρχὰς εἰς τοὺς ἀρχαίους Ἕλληνας καὶ ἐν συνεχείᾳ κατὰ τοὺς Βυζαντινοὺς χρόνους, τῆς ἐγέρσεως ἀγωγῆς τάφων, καθ’ ἣν ἐδικαιοῦτο ὁ εἰς σημεῖον τι ἔχων νεκρὸν νὰ ἀξιώσῃ δικαίωμα διελεύσεως ἀπὸ τὸν παρακείμενον τάφον, τοὐτέστιν δίοδον. Τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐπεξετάθη μέχρι σήμερον. Πέραν λοιπὸν τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νεκρούς, ἡ πρὸς αὐτοὺς τιμὴ κατέστη ὑποχρέωσις, ἠθικὴ κατ’ ἀρχὴν καὶ ἐν συνεχείᾳ νομική. Θὰ ἐπεθύμουν, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸ ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Λύχνου λεχθέν, τὸ ὁποῖον διετύπωσεν ἀντιστρόφως, ἐκ λάθους ἀσφαλῶς. Θὰ ἐπεθύμουν, λοιπόν, νὰ εἴπω, ὅτι ὅσοι ἔζησαν τὴν σκληρὰν ἐποχὴν τῆς κατοχῆς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προσφέρωμεν ἀσφαλῶς συγγνώμην πρὸς τοὺς νεκρούς. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν, εἶναι τὸ νὰ λησμονήσωμεν.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πανάγος ἔχει τὸν λόγον.

§154Γ. ΠΑΝΑΓΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, λόγοι καθαρῶς συναισθηματικοὶ μόνον μὲ ἔφεραν εἰς τὸ βῆμα. Προέρχομαι ἀπὸ μίαν πόλιν, ἡ ὁποία ἐδοκιμάσθη καὶ ἀπεδεκατίσθη, ἀπὸ τὴν χιτλερικὴν λαίλαπα, τὴν Θεσσαλονίκην. Ἑξήκοντα χιλιάδες κάτοικοί της Ἕλληνες πολῖται ἀπήχθησαν εἰς τὰ στρατόπεδα τοῦ Χιτλερισμοῦ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος εἰς τὴν μνήμην τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν νὰ κάμω τὰς πάρα κάτω παρατηρήσεις εἰς τὴν ὑπὸ κύρωσιν σύμβασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι ἀνεκτὸν προτοῦ δικαιωθοῦν οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐθυσιάσθησαν εἰς τὰ στρατόπεδα τοῦ Χιτλερισμοῦ, δὲν εἶναι ἀνεκτὸν εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Θεσσαλονίκης, οἱ ὁποῖοι εἶδαν χιλιάδες συμπολιτῶν των νὰ ἄγωνται εἰς τὸν ἀφανισμόν, εἰς οὐδὲν πταίσαντες, νὰ δικαιώνωνται οἱ δήμιοι Γερμανοί. Δὲν εἶναι δυνατὸν πρὶν τιμήσωμεν τοὺς νεκρούς μας αὐτοὺς νὰ στήσωμεν μνημεῖον εἰς τοὺς Χιτλερικούς. Δὲν πρόκειται περὶ τάφων. Οἱ Ἕλληνες ἐτίμησαν τοὺς τάφους. Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ νεκρῶν. Δὲν πρόκειται περὶ Ξενίου Διὸς καὶ περὶ Ἀντιγόνης, ὅπως ἐλέχθη ἀπὸ προλαλήσαντας. Μέχρις ὅτου ἀποκατασταθοῦν οἱ νεκροί, οἱ χιλιάδες νεκροὶ τῶν Ἑλλήνων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται συζήτησις περὶ ἀνεγέρσεως μνημείου εἰς τοὺς Χιτλερικοὺς δημίους. Οἱ Γερμανοί, ἔκτισαν ἄλλοτε μνημεῖα διὰ τὸ μεγαλεῖον τῆς πατρίδος των. Καὶ ἡ σημερινὴ Γερμανία θέλει νὰ στήσῃ μνημεῖα ὄχι διὰ νὰ τιμήσῃ τοὺς νεκρούς της, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπερηφανεύωνται ἐπίγονοί των, διὰ τὰ κατορθώματα τῶν πατέρων των. Ἐλέχθη, ὅτι τρεῖς εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦν εἰς τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως. Τὸ εἶπεν ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας καὶ τὸ ἐπανέλαβε καὶ ὁ κ. Πιπινέλης. Ὁ κ. Μπουρνιᾶς, εἶπεν ὅτι ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες δὲν κάμομεν παζαρέματα. Δυστυχῶς, γίνονται παζαρέματα. Γίνονται συναλλαγὲς πίσω ἀπὸ αὐτὴν τὴν σύμβασιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ Ἕλληνες νὰ δεχθῶμεν αὐτὴν τὴν συναλλαγήν. Δὲν εἴμεθα κατὰ τῆς ταφῆς τῶν νεκρῶν, ἀλλὰ δὲν θέλομεν νὰ γίνωμεν ὑπαίτιοι νὰ συνεχίζεται ἕνα πνεῦμα ποὺ αἱματοκύλισεν τὴν ἀνθρωπότητα. Τόση λαχτάρα δείχνουν σήμερα οἱ Γερμανοὶ νὰ τιμήσουν τοὺς νεκρούς των; Ἄλλοτε δὲν ἐφείσθησαν τῆς ζωῆς χιλιάδων καὶ ἑκατομμυρίων ἀνθρώπων καὶ ἰδικῶν των ἀκόμη, καὶ σήμερα κόπτονται διὰ τοὺς νεκρούς; Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ νομοσχέδιον. Νὰ τιμηθοῦν πρῶτα οἱ νεκροί μας, νὰ γίνῃ ἕνα ὑπέροχον μνημεῖον ἐκεῖ ὅπου ἐσφαγιάσθησαν χιλιάδες Ἕλληνες, ἐκεῖ ὅπου ἀπώλεσαν τὴν ζωήν των καὶ τὰ ὄνειρά των. Στὸ μνημεῖο αὐτὸ πρέπει νὰ ἀναγράφεται, ὅτι ἐδῶ ἐτάφησαν τὰ θύματα τοῦ Χιτλερισμοῦ καὶ τῆς κτηνωδίας ποὺ ἐπεκράτει εἰς τὴν χώραν ἐκείνην τὴν ἐποχὴν τῆς Χιτλερικῆς πανώλης. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ Ἕλληνες οἱ ὁποῖοι ἐξετελέσθησαν καὶ τῶν ὁποίων τὰ ὀστᾶ εἶναι ἀκόμη ἄταφα, δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ψυχὲς τῶν θυμάτων τοῦ Χιτλερισμοῦ νὰ δεχθοῦν νὰ στηθοῦν μνημεῖα. Νὰ ἐγκαταλειφθῇ τὸ νομοσχέδιον. Καὶ πρῶτα νὰ γίνουν τὰ μνημεῖα τῶν ἰδικῶν μας νεκρῶν. Ἡ θυσία τῶν Ἑλλήνων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀντικείμενον συναλλαγῶν. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ νὰ ὑπάρχῃ ἕνα ὑπέρλαμπρον μνημεῖον τῶν Χιτλερικῶν δημίων καὶ δίπλα των χορταριασμένοι τάφοι νεκρῶν Ἑλλήνων.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Διαμαντόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§156Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσον κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅσον καὶ κατὰ τὴν προεκφώνησιν τοῦ νομοσχεδίου σήμερον, εἶχον τονίσει ὅτι θὰ ἔπρεπε μὲ τὸν ὅρον τῆς ἀμοιβαιότητος νὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον, μετὰ τὰς δηλώσεις ὅμως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις τὸ δέχεται, εἶναι πλέον περιττὴ ἡ περαιτέρω συζήτησις, διότι ἡ ΕΔΑ μόνη θὰ παραμείνῃ μειοψηφοῦσα ἐκ λόγων πολιτικῆς σκοπιμότητος. Παρακαλῶ καὶ πάλιν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της τὴν παρατήρησίν μου, νὰ ἐνδιαφερθῇ καὶ διὰ τὰ ἰδικά μας στρατιωτικὰ νεκροταφεῖα, ἰδιαιτέρως τῆς Κρήτης, ὅπου διαφαίνεται ἡ ἀσέβεια ὅλων μας πρὸς τοὺς νεκροὺς ποὺ ἔπεσαν διὰ τὴν ἐλευθερίαν μας. Ἐλέχθη κατὰ κόρον ἐκ μέρους τῆς ΕΔΑ, ὅτι οἱ Γερμανοὶ θέλουν τὸ νεκροταφεῖον διὰ νὰ ἀνεγείρουν μνημεῖον μεγάλον, διὰ νὰ ἀναζωπυρώνουν τὸ Χιτλερικὸν πνεῦμα. Ἀλλὰ πρὸς Θεοῦ, δὲν ἔχομεν ὅλοι μας ἴδει τὸ νεκροταφεῖον τῶν Βρεταννῶν στὸ Παλαιὸ Φάληρο, πόσον ἀπέριττο εἶναι, ποὺ στὸ κάτω–κάτω τῆς γραφῆς, ἔπεσαν γιὰ τὴν ἐλευθερία μας καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχαν στήσει μνημεῖον προπαγανδιστικόν. Εἶναι βέβαιον λοιπόν, ὅτι καὶ οἱ Γερμανοὶ θὰ φτιάξουν ἕνα ἀπέριττο νεκροταφεῖον.

§157Η. ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Οἱ Ἄγγλοι τὸ δικαιοῦνται.

§158Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπα, ὅτι δὲν τὸ δικαιοῦνται. Θὰ ἐπερίττευε λοιπὸν κάθε περαιτέρω συζήτησις, ἀλλὰ ὡρισμένα πράγματα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἐκ μέρους τῆς ΕΔΑ μὲ ὑποχρεώνουν νὰ θέσω καὶ ἐγὼ ὡρισμένα ἐρωτήματα εἰς τὴν ΕΔΑ. Ὁ κ. Ἠλιόπουλος εἶπεν, ὅτι θὰ ἔλθουν γερμανοὶ ἐργάται μὲ τὴν σύμβασιν αὐτήν. 150.000 Ἕλληνες ἐργάται εὑρίσκονται εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ λέτε ὅτι θὰ ἔλθουν Γερμανοὶ ἐργάται ἐδῶ; Ἀσφαλῶς θὰ ἔλθῃ κάποιος καλλιτέχνης διὰ νὰ δώσῃ συμβουλὲς διὰ τὰ μνημεῖα ἢ πῶς θὰ βάλουν τὰ ἄνθη κλπ. Ὁ κ. Ἠλιοῦ ὡμίλησε καὶ τὸν διέκοψα μίαν στιγμὴν διὰ τὸ θέμα τῆς συμφωνίας Ρίμπεντροπ –Μολότωφ καὶ δὲν εἶπε τίποτε εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημά μου. Πῶς αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν διὰ τὸν κόκκινον καὶ τὸν μαῦρον φασισμὸν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης; Εἶπεν ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὅτι ἐπέρχεται ἡ λήθη ὅταν ὑπάρχουν τέτοιου εἴδους μνημεῖα. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν κοινὴν λογικήν. Ξεχνᾶ κανείς, ὅταν δὲν βλέπῃ κάτι, ὅταν τὸ βλέπῃ τὸ ξαναθυμᾶται καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μὲ τὴν ἁπλῆν λογικὴν θὰ ἔπρεπε καὶ οἱ ὑπερήφανοι Κρῆτες νὰ καταστρέψουν τὸ μαῦρο πουλί, ἐνῷ τὸ θέλουν νὰ ὑπάρχῃ διὰ νὰ δείχνῃ ἀκριβῶς τὸ πνεῦμα τῆς ἀντιστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶπεν ἐπίσης ἡ ἄκρα ἀριστερά, ὅτι πουθενὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχουν μνημεῖα ἀντιστάσεως. Εἰς τὴν περιφέρειάν μου τὴν ἐκλογικήν, τὴν Ἀττικὴν καὶ Βοιωτίαν, ὅπου ἐξετελέσθησαν ἄνθρωποι ἀπὸ τοὺς Γερμανούς, ὑπάρχουν τέτοια μνημεῖα. Δὲν παρέλειψαν οἱ Ἕλληνες τὸ καθῆκον των, οὔτε εἰς τοὺς δώσαντας τὴν ζωήν των διὰ τὴν ἀντίστασιν. Ἐπίσης, κατὰ κόρον μᾶς ἀπησχόλησε ἀπόψε ἡ ΕΔΑ διὰ νὰ τονίσῃ, ὅτι ὑπάρχουν ἀκόμη καὶ σήμερον ἐγκληματίαι χιτλερικοὶ εἰς τὴν σημερινὴν Γερμανίαν καὶ ὅτι ἔχουν τοὺς τάδε καὶ τάδε ἀριθμοὺς ταυτότητος. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπερασπιστὴς τῶν γερμανῶν, ἀλλὰ γνωρίζει ἡ ΕΔΑ, ὅτι ἔχω λάβει μέρος εἰς τὴν ἀντίστασιν καὶ ὅτι ἔδωσα πολλὲς φορὲς καὶ τὴν ζωήν μου ἀκόμη διὰ νὰ σώσω τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ὅταν τότε ἐκάμαμεν κοινὸν ἀγῶνα κατὰ τῶν γερμανῶν. Ἀλλὰ εἶναι δυνατόν, ἐφ’ ὅσον ὑποχρεωτικῶς ὅλοι οἱ Γερμανοὶ ἦσαν μέλη τῆς νεολαίας, νὰ μὴ ἦσαν τότε μέλη τῆς χιτλερικῆς νεολαίας; Ἐπὶ δικτατορίας Μεταξᾶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅλα τὰ παιδιὰ ἦσαν εἰς τὴν Νεολαίαν τοῦ Μεταξᾶ, τὴν Ε.Ο.Ν. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ὅλοι οἱ νέοι τῆς Ἑλλάδος ἦσαν δικτατορικοί; Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ θὰ συμφωνήσω μὲ τὴν Ε.Δ.Α. Ὁ κ. Μερκούρης, ὡμίλησε περὶ ἐγκλήματος τοῦ Δεκεμβρίου. Συμφωνοῦμεν ἀπολύτως καὶ προχωρῶ καὶ τοῦ λέγω ὅτι θὰ πρέπει κἄποτε νὰ τεθῇ ἕνα τέρμα καὶ ὅσοι ἔδωσαν τὴν ζωήν των εἰς τὸν ἀντιστασιακὸν ἀγῶνα νὰ τιμηθοῦν. Διατὶ ἐγὼ δὲν ἐπῆγα εἰς τὸ ΕΑΜ; Θὰ ξεύρῃ ἡ ΕΔΑ, ὅτι πρὶν ἀποτανθοῦν εἰς τὸν Κόκκαλην ἦλθαν σὲ μένα καὶ μοῦ εἶπαν, ὅτι πρέπει νὰ πάω Ὑπουργὸς στὴν κυβέρνησι τοῦ βουνοῦ. Καὶ τοὺς ἀπήντησα, ὅτι εὐχαριστῶ διὰ τὴν τιμήν, ἀλλὰ εἶμαι ἔφεδρος ἀξιωματικὸς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πάω ἐκεῖ, διότι ἐὰν πάω ὕστερα ἀπὸ 20 ἡμέρες τὸ κεφάλι μου θὰ εἶναι πέρα ἀπὸ τὸ κορμί μου. (Χειροκροτήματα). Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι κἄποτε θὰ πρέπει μία Ἑλληνικὴ Βουλὴ νὰ πάρῃ τὴν ἀπόφασιν, ὅλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τὸν ἀντιστασιακὸν ἀγῶνα, σὲ οἱανδήποτε πολιτικὴν παράταξιν καὶ ἂν βρίσκωνται νὰ τιμηθοῦν, διότι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ ραδιόφωνον ἔλεγε νὰ πᾶνε ὅλοι στὸ ΕΑΜ. Συνεπῶς, πᾶς Ἕλλην, ὁ ὁποῖος ἠγωνίσθη μέχρι τῆς 4ης Δεκεμβρίου δι’ ἐμὲ προσέφερεν ἐθνικὴν ὑπηρεσίαν, ἀπὸ τῆς 4ης Δεκεμβρίου καὶ μετὰ ὁ κ. Μερκούρης εἶπεν: ἔγκλημα.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, ἀπών, διαγράφεται. Ὁ κ. Γ. Λύχνος, ἔχει τὸν λόγον.

§160Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ μακρηγορήσω, ἄλλωστε δὲν μακρηγορῶ ποτέ, νομίζω ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἀπάντησις εἰς μερικὰς ἀνακριβείας, τὰς ὁποίας ἐχρησιμοποίησεν ἡ ἄκρα ἀριστερὰ εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτόν, τὸν ὁποῖον ἔστησεν ἐναντίον τῶν νεκρῶν. Εἶπεν ἡ ἄκρα ἀριστερά, ὅτι τώρα ἡ γερμανικὴ Βουλὴ πρόκειται νὰ ἀποφασίσῃ τὴν παραγραφὴν τῶν ἐγκλημάτων τῶν χιτλερικῶν. Ἡ ἀπόφασις αὐτὴ εἶναι εἰλημμένη πρὸ πολλῶν ἐτῶν. Ἡ παραγραφὴ εἶχεν ὁρισθῆ εἰς τὰ εἴκοσιν ἔτη καὶ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν γίνεται ἀντίθετα εἰς τὴν γερμανικὴν Βουλὴν προσπάθεια διὰ νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία τῆς παραγραφῆς. Ἄρα δὲν υἱοθετεῖ ἡ σημερινὴ Γερμανία τὰ χιτλερικὰ ἐγκλήματα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπίσης θέλω νὰ τονίσω εἶναι τὸ ἑξῆς ἐρώτημα, ἀπὸ ποῦ προκύπτουν αἱ ρεβανσιστικαὶ τάσεις τῆς σημερινῆς Γερμανίας; Ὁ στρατός, τὸν ὁποῖον τῆς ὥρισεν τὸ ΝΑΤΟ δὲν ἔχει ἀκόμη πραγματοποιηθῆ. Αἱ μεραρχίαι αἱ γερμανικαὶ εἶναι ἀκόμη ὀλιγώτεραι ἀπὸ ἐκείνας ποὺ τῆς ἐπιτρέπει τὸ ΝΑΤΟ. Ἐπίσης λόγῳ τῶν δεσμεύσεων τοῦ ΝΑΤΟ ἡ Γερμανία δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκτήσῃ ἀτομικὰ ὅπλα. Ἑπομένως δὲν ἀποτελεῖ κίνδυνον. Ἄλλωστε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τῆς Ἀνατολικῆς Γερμανίας πρὸ μιᾶς ἀκόμη ἑβδομάδος ἐτόνισεν, ὅτι ὁ στρατὸς καὶ τὰ ὅπλα τῆς Ἀνατολικῆς Γερμανίας, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης εἶναι πολὺ μεγαλύτερα καὶ πολὺ περισσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διαθέτει ἡ Δυτικὴ Γερμανία. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχει ἐμπιστοσύνην ἡ ΕΔΑ εἰς τὰς μὴ ἐπιθετικὰς διαθέσεις τῆς Δυτικῆς Γερμανίας. Ἡμεῖς οἱ ἄλλοι Ἕλληνες πιστεύομεν, ὅπως ἐτόνισεν καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Πιπινέλης, ὅτι δὲν ὑπάρχει πλέον ἡ δυνατότης διὰ νὰ συνεχίσῃ ἡ σημερινὴ Δυτικὴ Γερμανία τὴν παλαιὰν πολιτικὴν τῆς ἐπεκτάσεως. Ἀλλὰ ἡ ἀντίληψις αὐτὴ δὲν εἶναι μόνον ἰδική μας, διότι ἡμεῖς ἠμποροῦμεν νὰ κατηγορηθῶμεν, ὅτι εἴμεθα σύμμαχοι τοῦ ΝΑΤΟ καὶ πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν. Ἀλλὰ ἐδῶ ὑπάρχουν δέκα χῶραι οὐδέτεροι τῆς Ἀσίας καὶ τῆς Ἀφρικῆς, αἱ ὁποῖαι αὐτὴν τὴν ὥραν δέχονται τὴν στρατιωτικὴν βοήθειαν τὴν τεχνικὴν καὶ τὴν εἰς ὅπλα τῆς Δυτικῆς Γερμανίας. Εἶναι μεταξὺ αὐτῶν καὶ χῶραι τὰς ὁποίας ταυτοχρόνως βοηθεῖ στρατιωτικῶς καὶ ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις. Εἰς τὰς χώρας αὐτὰς περιλαμβάνονται ἡ Αἰθιοπία, ἡ Γουϊνέα, ἡ Ἰνδία, ἡ Νιγηρία, ἡ Σομαλία, τὸ Πακιστάν, τὸ Σουδάν, ἡ Τασμανία κλπ. Ὅλαι αὐταὶ αἱ χῶραι φοβοῦνται τὸν ἰμπεριαλισμὸν καὶ τὸν κατακτητὴν καὶ τὸν νέον ἰμπεριαλισμόν, αὐταὶ ὅμως αἱ χῶραι, ἔχουν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν, ὅτι εἶναι πλέον ἕνα Κράτος εἰρηνικόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ σημερινὴ κατάστασις, ἀλλὰ ἡ ΕΔΑ ἔχει πάντοτε καθυστερημένας ὑποδείξεις ἀπὸ τὴν πηγὴν ὅπου ἀρύεται τὴν πολιτικήν της. Ἐτόνισε προηγουμένως ὁ κ. Πιπινέλης, ὅτι ἀκόμη καὶ εἰς τὰς ἐθιμοτυπικὰς ἐκφράσεις τῶν εὐγενῶν ἐκφράσεων εὑρίσκονται πολὺ ἐν καθυστερήσει, ἀλλὰ εὑρίσκονται καὶ πολιτικῶς ἐν καθυστερήσει. Δὲν γνωρίζετε, ὅτι ὁ κ. Χρουστσὼφ προτοῦ ἐκδιωχθῆ ἐκ τῆς ἀρχῆς ἀπὸ τοὺς διαδόχους του, οἱ ὁποῖοι κυβερνοῦν σήμερον, ἐπρόκειτο νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Βόννην; Δὲν ἔχει πληροφορηθῆ, ὅτι ὁ κ. Κοσύγκιν ὁ Πρωθυπουργὸς ὁ σημερινὸς τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως ἐξετάζει πρόσκλησιν τοῦ Ἔρχαρτ διὰ νὰ ἐπισκεφθῇ καὶ αὐτὸς τὴν Βόννην; Ὑπάρχει, λοιπόν, μία καθυστέρησις εἰς τὰς πληροφορίας τῆς ΕΔΑ εἰς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ. Ἀλλὰ ἔχει ἄλλον σκοπὸν ἡ ΕΔΑ. Ἔχει σκοπὸν νὰ ὑποκαίῃ τὰ ἐσωτερικὰ πάθη, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ζητεῖ νὰ στηθῇ καὶ μνημεῖον διὰ τὴν ἀντίστασιν. Μνημεῖον διὰ τὴν ἀντίστασιν, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς δὲν πρόκειται νὰ στηθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν δὲν παύσετε νὰ ἐκμεταλλεύεσθε αὐτὸ κομματικῶς. Πουθενὰ εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην, ὅπου τὰ κομμουνιστικὰ κόμματα προσπαθοῦν νὰ ἐκμεταλλεύωνται κομματικῶς τὴν ἐθνικὴν ἀντίστασιν, πουθενὰ δὲν ἔχει στηθῆ μνημεῖον. Ἔτσι καὶ ἐδῶ δὲν θὰ ἀνεγερθῇ μνημεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, ἐὰν ἡ ἄκρα ἀριστερὰ δὲν παύσῃ νὰ ἐκμεταλλεύεται τὸ θέμα αὐτὸ πολιτικῶς.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ρουσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§162Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω παρατηρήσει, ὅτι περὶ τὸ τέλος τῶν συνεδριάσεων γίνεται σοβαρωτάτη συζήτησις. Ἡ ἀποψινὴ συζήτησις εἶναι σοβαρωτάτη καὶ ἔχει βαρυτάτην ἠθικὴν ἀξίαν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ πρέπει νὰ σκεφθοῦμε ὡς ἄνθρωποι καὶ μὲ ἠρεμίαν. Εἰς ἄλλας συνεδριάσεις ἡ αἴθουσα τῆς Βουλῆς λόγῳ τῶν πολιτικῶν παθῶν εὑρίσκετο εἰς κατάστασιν ἐξεγέρσεως. Σήμερον θὰ πρέπει νὰ κρατήσωμεν τὴν ἠρεμίαν μας καὶ νὰ σκεφθῶμεν ὡς ἄνθρωποι μακρυὰ ἀπὸ πολιτικὰ πάθη. Τὶ ζητεῖτε διὰ τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως; Ζητεῖτε νὰ χορηγηθῇ τόπος διὰ τὴν δημιουργίαν τάφων. Τάφων ὄχι τῶν Γερμανῶν στρατιωτῶν. Ὄχι τῶν στρατιωτῶν ἡλικίας 15 ἐτῶν ποὺ ἐπεστράτευσεν ὁ Χίτλερ. Ὄχι τάφων τῶν Γερμανῶν πολιτῶν, ἀλλὰ νὰ δοθῇ χῶρος διὰ τάφους τέως ἀνθρώπων. Ποῦ ἠκούσθη οἱ ζῶντες ἄνθρωποι νὰ ἀρνοῦνται τὴν ταφὴν τέως ἀνθρώπων; Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἄνθρωπος ἔχει πληρώσει πολλὰς ἑκατόμβας. Ἡ ἱερὰ ἐξέτασις ἔκαιε τοὺς ἀνθρώπους διὰ δόγμα. Ἐδολοφονοῦντο ἄνθρωποι, ἀπὸ ἕνα τυρανίσκο, διότι ἦσαν ἐναντίον τοῦ δόγματός του. Εἰς τὸν πρῶτον Παγκόσμιον Πόλεμον εἰς 4 ἑκατομμύρια ἀνῆλθον οἱ νεκροί. Καὶ εἰς τὸν δεύτερον Παγκόσμιον Πόλεμον εἰς 18 ἑκατομμύρια. Ὅλοι αὐτοὶ ἔπεσαν διὰ ἕνα δόγμα. Τί ἦτο ὁ Χιτλερισμός; Ἦτο δόγμα. Καὶ θὰ ἀρνηθῶμεν τὸν τάφον εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, εἰς αὐτοὺς ποὺ ἐσκοτώθησαν διὰ ἕνα δόγμα; Ἡ ἀνθρωπότης τοὺς παρέσυρεν εἰς τὸν τάφον. Εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι ὁ Χιτλερισμὸς καὶ ἡ ἱερὰ ἐξέτασις καὶ διάφοροι τυραννίσκοι, οἱ ὁποῖοι ἔστειλαν εἰς τὸν τάφον χιλιάδας ἀνθρώπων, ἐπίστευον εἰς ἕνα δόγμα. Καὶ πρέπει νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν. Ὅτι πλησιάζει ἡ ἐποχὴ ἢ μᾶλλον ἦλθεν ἡ ἐποχὴ ποὺ σταματᾶ ἡ ἰσχὺς τῶν δογμάτων. Δὲν χρειάζονται πλέον δόγματα διὰ νὰ ζήσῃ ὁ κόσμος. Ὑπάρχει ἡ γνῶσις ἡ τεχνική, ὁ ἀνθρωπισμὸς καὶ τέλος ἡ ἀγάπη ποὺ καθοδηγοῦν τὸν κόσμον εἰς τὸν δρόμον. Ἕως τώρα ἡ ἀγάπη ἦτο ἀντικείμενον μόνον τῆς θρησκείας. Σήμερον τὴν ἀγάπην τὴν κατασκευάζομεν καὶ τὴν κατασκευάζομεν ἡμεῖς ποὺ δὲν πιστεύομεν σὲ δόγμα. Ξέρετε διὰ ποῖον δόγμα θὰ πολεμήσωμεν εἰς τὸ μέλλον; Ἐὰν ἡ δημοσία οἰκονομία θὰ ἐκφράζεται εἰς τὸν α, β, ἢ γ τομέα καὶ ἐὰν ἡ ἰδιωτικὴ οἰκονομία θὰ ἐκφράζεται εἰς τὸν ε ἢ ζ τομέα. Αὐτὸ τὸ δόγμα θὰ εἶναι ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἔχωμεν νέας ἑκατόμβας. Ἀλλὰ δὲν ἐντρεπόμεθα; Καὶ ἡ μὲν ταφὴ τῶν νεκρῶν Γερμανῶν πρέπει νὰ γίνῃ. Καὶ θὰ σημάνῃ τὴν ὁριστικὴν ταφὴν τοῦ Χιτλερισμοῦ καὶ παντὸς πολεμικοῦ δόγματος. Πολλοὶ εἶπον πὼς ἐλπίζουν πὼς δὲν θὰ γίνῃ νέος πόλεμος. Τὸ πιστεύω καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ ξεύρετε ποὺ θὰ ὀφείλετε αὐτό; Εἰς τὴν ἐξάτμησιν τῶν δογμάτων. Ἀλλὰ ἐὰν γίνῃ ἕνας ἄλλος πόλεμος ἢ γίνουν ἐμφύλιοι πόλεμοι, ἂν παραστῇ ἀνάγκη νὰ θάψωμεν καὶ ἄλλους νεκρούς, τὰ ἴδια θὰ ἀρχίσωμεν νὰ συζητῶμεν; Πρέπει, κ. βουλευταί, νὰ καθαρίσωμεν τὸ μυαλό μας, νὰ ἀνοίξωμεν τὸ στῆθος καὶ τὴν καρδιάν μας. Ποία πρέπει νὰ εἶναι ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος εἰς αὐτὴν τὴν στάσιν μεταξὺ ζωῆς καὶ θανάτου; Τὶ θὰ μᾶς συγκρατήσῃ ἀπὸ τὴν καταστροφήν; Ἡ Ἑλλὰς εἶναι μία χώρα μικρὰ καὶ τεχνικῶς καὶ ἐπιστημονικῶς ὑπανάπτυκτος. Ἔχει ὅμως τὴν καθαρότητα τοῦ μυαλοῦ, τὸν γαλανὸν οὐρανὸν καὶ τὸν ζεστὸν ἥλιον. Ἐὰν ἐγὼ ἤμην Πρωθυπουργός, θὰ ἔκαμα τὸ ἑξῆς: Θὰ ἔλεγα, ἡ Ἑλλὰς ποὺ ἔδωσε τὸ φῶς εἰς τὸν κόσμον, τώρα θὰ πρέπει νὰ γίνῃ τὸ παράδειγμα τῆς εἰρήνης. Θὰ κατήργουν τὸν στρατόν, θὰ ἀπεμάκρυνον τὸν πόλεμον καὶ οὕτω πως θὰ ἔδιδα τὸ παράδειγμα τῆς εἰρήνης εἰς ὅλον τὸν κόσμο. Ἀλλ’ ὅταν ἡμεῖς οἱ ἰθύνοντες δὲν ἔχωμεν ἐπίγνωσιν τῆς ἐποχῆς ποὺ ζῶμεν, ὅταν δὲν αἰσθανώμεθα τὸ κρίσιμον τῶν ἐτῶν ποὺ διερχόμεθα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωμεν παράδειγμα εἰρήνης εἰς τὸν κόσμον; Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ πουρκουὰ τῶν Γάλλων. Ἐκεῖ τὸ πουρκουὰ ἐλέχθη ἐν ὥρᾳ πολέμου. Ἐγὼ τὸ λέγω διὰ τὴν περίοδον τῆς εἰρήνης. Οἱ Γερμανοὶ λοιπὸν θὰ ταφοῦν καὶ μαζί των θὰ ταφῇ διὰ παντὸς ὁ Χιτλερισμὸς καὶ κάθε πολεμικὸν δόγμα.

§163Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Πληροφοροῦμαι, κ. βουλευταί, ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν ἄλλοι πέντε βουλευταί. Ἐπειδὴ παρῆλθεν ἡ ὥρα καὶ τὸ Σῶμα ἔχει καταπονηθῆ, θὰ παρεκάλουν ὅσοι ἐξ ὑμῶν εἶναι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ἀπόψε.

§164Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω, κ. Πρόεδρε, ὑπ’ ὄψει μου τὴν σύστασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ θὰ ὁμιλήσω δι’ ὀλίγων. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατὶ ἐπὶ τόσας ὥρας καταπονούμεθα διὰ τὴν ψήφισιν ἑνὸς νομοσχεδίου ποὺ ἔχει τοιοῦτον ἠθικὸν καὶ ἱερὸν περιεχόμενον. Ἡ Κυβέρνησις ὑπέγραψε μίαν συμφωνίαν. Εἶναι δυνατὸν νὰ παραβῶμεν τὴν συμφωνίαν καὶ νὰ μὴ τιμήσωμεν τὴν ὑπογραφήν μας; Ἀκόμη θέλω νὰ εἴπω δύο λέξεις, διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ γίνεται μονοπώλησις τοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὰ θύματα, ἀπὸ ἕνα Κόμμα. Οὐδεὶς θὰ εἶναι Ἕλλην εἰς τὴν ψυχήν, ἐὰν ἐγκρίνῃ τὰ ἐγκλήματα ποὺ διέπραξαν οἱ Χιτλερικοί. Οὐδέποτε θὰ ξεχάσωμεν τὴν γενοκτονίαν ποὺ οἱ Χιτλερικοὶ ἐπεχείρησαν κατὰ τῶν Ἑβραίων. Οἱ ἀδελφοί μας Ἑβραῖοι εὗρον οἰκτρὸν τέλος ἀπὸ τοὺς Χιτλερικοὺς καὶ δὲν θὰ ξεχάσω, κ. βουλευταί, τὸν ἥρωα Ἑβραῖον συνταγματάρχην, ποὺ πρῶτος ἔπεσεν ἔφιππος εἰς τὴν Ἀλβανίαν. Ὅταν ἦλθεν ἐδῶ ὁ Δήμαρχος τοῦ Δυτικοῦ Βερολίνου, τοῦ ὑπέμνησα τὰς ὠμότητας τῶν Γερμανῶν καὶ τὰ διαπραχθέντα ὑπὸ τούτων ἐγκλήματα καὶ ἐκεῖνος μοῦ ἀπήντησε μὲ τὰ ἑξῆς: Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι εἴχομεν πολὺ περισσότερα θύματα μέσα εἰς τὴν Γερμανίαν ἡμεῖς οἱ μὴ ἀνήκοντες εἰς τὸν Χιτλερισμόν. Μὲ ἄφησε μὲ τὴν πεποίθησιν, ὁ Δήμαρχος τοῦ Βερολίνου, ὅτι τὸ σημερινὸν Γερμανικὸν Κράτος οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τοὺς Χιτλερικούς. Τὰ Κράτη, κ. συνάδελφοι, πρέπει νὰ ξεχνοῦν καὶ λίγο τὸ κακὸ παρελθόν. Σήμερον ἄλλωστε τὸ Γερμανικὸν Κράτος στέκεται συμπαραστάτης τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα.

§165Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνταλλάγματα δὲν χρειάζονται. Ἐδῶ νομοθετοῦμεν διὰ νὰ ταφοῦν οἱ νεκροὶ καὶ τίποτε ἄλλο.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον.

§167Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καταβάλλεται προσπάθεια καὶ γίνεται μετατόπισις τοῦ ὅλου θέματος. Μᾶς λέγουν, ὅτι ἀρνούμεθα τιμὴν εἰς τοὺς νεκρούς. Ἐπίσης μᾶς λέγουν, ὅτι ἀπὸ κομματικὴν σκοπιμότητα ἔχομεν ἀντιρρήσεις διὰ τὴν ἐπανάληψιν ὁμαλῶν πολιτικῶν σχέσεων μὲ τὴν σημερινὴν Γερμανίαν καὶ ὅτι εἴμεθα ἀντίθετοι μὲ τὴν ὑπογραφὴν συμβάσεων μετ’ αὐτῆς. Οὐδέποτε, κ. Πρόεδρε, προσεβάλαμεν τοὺς νεκρούς. Ἀντιθέτως μάλιστα εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ τιμηθοῦν οἱ νεκροί. Ὁ κ. Πιπινέλης μάλιστα ἔκαμεν ἕνα ὑπαινιγμόν, ὅτι παρασυρόμεθα ἀπὸ ρομαντισμὸν καὶ συναισθηματολογίαν. Ἐγὼ προσωπικῶς δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι παρασύρομαι ἀπὸ αὐτὸν τὸν ρομαντισμὸν καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν αἰσθηματολογίαν. Καὶ κατέχομαι ἀπὸ αὐτά, διότι καὶ ἐγὼ εὑρέθην κατὰ τὴν κατοχὴν μὲ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἀπὸ ρομαντισμὸν εὑρέθησαν νὰ πολεμοῦν τοὺς κατακτητὰς καὶ νὰ στήνωνται κατὰ δεκάδας καὶ ἑκατοντάδας πρὸ τῶν ἐκτελεστικῶν ἀποσπασμάτων. Ἔχω μίαν στατιστικήν, κ. Πρόεδρε, τῶν ἀπωλειῶν εἰς ἀνθρωπίνας ψυχὰς τῶν διαφόρων χωρῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Ἡ Γιουγκοσλαβία εἶχεν 1.706.000 νεκρούς. Αἱ Ἰνδίαι 759.000 νεκρούς. Ἡ Γαλλία 653.000 νεκρούς. Ἡ Ἑλλάς, ἡ Ἑλλὰς τῶν 7.000. .000 ἔχασεν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου 558.000 ἀνθρώπους. Καὶ ἀκολουθοῦν αἱ ἄλλαι χῶραι. Ἡ Μεγάλη Βρεταννία 300.000 νεκρούς, αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι 157.000 νεκρούς, μὲ ἀνάλογον ἀριθμὸν αἱ ἄλλαι χῶραι ποὺ ἔλαβον μέρος εἰς τὸν πόλεμον κατὰ τῆς Χιτλερικῆς Γερμανίας. Ἐὰν ἐκ τῶν 558.000 νεκρῶν ἀφαιρέσωμεν τὰς 25.000 ποὺ ἔπεσαν εἰς τὸ Ἀλβανικὸν Μέτωπον, μένει ἕνας τεράστιος ἀριθμὸς 533.000 Ἑλλήνων ποὺ ἐξετελέσθησαν ἀπὸ τὸν κτηνώδη Φασισμὸν ἐν Ἑλλάδι. Δηλαδή, κύριοι συνάδελφοι τὸ ⅙ τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ ἐθυσιάσθη ἀπὸ τὸν Ναζισμὸν καὶ τὸν Φασισμόν. Πῶς ἐθέσαμεν τὸ ζήτημα; Τὸ ζήτημα τὸ ἐθέσαμεν ὡς ἑξῆς: Τιμὴ εἰς τοὺς νεκροὺς Γερμανούς, ποὺ ἔπεσαν εἰς τοὺς πολέμους ἐν Ἑλλάδι καὶ εἶναι περίπου ἐν συνόλῳ 29.000. Ἀλλὰ νὰ μὴ τιμήσωμεν καὶ τὰς 533.000 Ἑλλήνων ποὺ ἔπεσαν ἀγωνιζόμενοι κατὰ τοῦ Φασισμοῦ καὶ τοῦ Ναζισμοῦ; Ἡ φιλοσοφικὴ ἀνάπτυξις τοῦ θανάτου καὶ τῆς ζωῆς, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος Καθηγητὴς κ. Ρουσσόπουλος, εἶναι ἀπὸ θεωρητικῆς ἀπόψεως, καίτοι εἶναι πρακτικός, ἕνα πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἠμποροῦμεν νὰ προσέξωμεν. Λυποῦμαι, ὅμως, διότι ὁ κ. Ρουσσόπουλος μὲ παρεξήγησε. Δὲν εἴπομεν νὰ μὴ ταφοῦν οἱ Γερμανοί. Εἴπομεν νὰ τιμηθοῦν καὶ αὐτοὶ ποὺ ἠγωνίσθησαν ἐναντίον τῶν Γερμανῶν. Αὐτὸ εἴπομεν καὶ εἰς αὐτὸ ἐπιμένομεν. Ἡ Ε.Ρ.Ε. ἠθέλησε νὰ μετατοπίσῃ τὸ θέμα. Οὐδεὶς ὡμίλησε περὶ πολιτικῶν Κομμάτων. Οὐδεὶς ἔκαμε διάκρισιν μεταξὺ τῶν πολιτικῶν Κομμάτων. Διότι ὁ θάνατος καὶ ἡ ἀντίστασις δὲν ἔχουν πολιτικὰ Κόμματα. Ὑπῆρξε τότε ὁ ΕΛΑΣ καὶ τὸ ΕΑΜ. Καὶ ἦτο μία ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας ὀργανώσεις. Ἐγὼ δὲν ὑπῆρξα οὔτε Ἐαμίτης, οὔτε εἰς τὸν ΕΛΑΣ, ἐνῷ ἀπὸ τὴν παράταξίν σας, κύριοι τῆς Ε.Ρ.Ε., πολλοὶ ἦσαν Ἐαμῖτες καὶ τοῦ ΕΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν ὑπῆρξα. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀρνηθῶ τὸ ἱστορικὸν γεγονός, ὅτι τὸ ΕΑΜ καὶ τὸ ΕΛΑΣ ἦταν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἀντιστάσεως. Πῶς νὰ τὸ κάνωμεν; Ὅπως καὶ νὰ τὸ κάνωμεν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ μὴ ἀναγνωρίσωμεν αὐτὸ τὸ γεγονός, ὅτι ἦτο ἐπικεφαλῆς, ἀφοῦ καὶ τὸ ραδιόφωνον τὸ συμμαχικὸν προέπεμπεν τοὺς Ἕλληνας νὰ καταταχθοῦν εἰς τὸ ΕΑΜ καὶ εἰς τὸν ΕΛΑΣ. Χίλιοι διακόσιοι πεντήκοντα τέσσαρες ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ μόνιμοι καὶ ἔφεδροι ὑπηρέτησαν εἰς τὰς τάξεις τοῦ ΕΛΑΣ. Μὴ θέλομεν, λοιπόν, νὰ ἀνατρέψωμεν ἱστορικὰ γεγονότα. Ἀνεμίξαμεν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ ὡμιλήσαμεν διὰ τὴν Γερμανίαν τὴν σημερινήν. Βεβαίως. Ὑπάρχει ἀμφιβολία ἐκ μέρους πολλῶν ἐξ ἡμῶν. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει μόνον ἐκ μέρους ἡμῶν. Ὑπάρχουν τὰ πρακτικὰ τῆς Γιάλτας, τὰ ὁποῖα λέγουν, ὅτι δὲν πρέπει ποτὲ νὰ ἐπιτρέψωμεν πλέον εἰς τὸν Γερμανικὸν λαόν, δὲν ὁμιλοῦν οὔτε περὶ Χίτλερ, οὔτε περὶ ναζισμοῦ, τὰ ὁποῖα λέγουν, ὅτι δὲν πρέπει ποτὲ νὰ ἐπιτρέψωμεν πλέον εἰς τὸν Γερμανικὸν λαὸν νὰ ἐπανεξοπλισθῇ. Ἀλλὰ δυστυχῶς. Τὸ 1952 εὑρέθη μία μέθοδος διὰ νὰ ἐπανεξοπλισθῇ. Ἡ εἴσοδος τῆς Δυτικῆς Γερμανίας εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Καὶ πιστεύω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἀριστεράν, ὄχι μόνον εἰς τὸ Κέντρον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Δεξιὰν ἀκόμη ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀμφιβάλλουν, ἐὰν ἡ Γερμανία ἐξοπλιζομένη αὔριον, δὲν θὰ ζητήσῃ καὶ πάλιν μίαν ἐκδίκησιν, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ Γερμανικὸν πνεῦμα. Δὲν εἴπομεν δὲ ποτέ, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ διαχωρισμὸς μεταξὺ Δυτικῆς καὶ Ἀνατολικῆς Γερμανίας. Ἀλλ’ εἴπομεν, ὅτι ὅπου ὑπάρχουν ὑπεύθυνοι —καὶ ὑπάρχουν— νὰ τιμωρηθοῦν.

§168ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. .... (δὲν ἠκούσθη)....

§169Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, διατὶ ἀγανακτεῖτε; Διότι ὁμιλῶ διὰ τὸν κίνδυνον ποὺ ἔχομεν ἐνδεχομένως ἀπὸ τὴν νέαν Γερμανίαν; Δι’ αὐτὸ ἀγανακτεῖτε; Νὰ ἔχητε ὑπομονὴν καὶ νὰ ἀκούητε. Κύριοι, ἔχομεν ἀμφιβολίας. Ἐνθυμοῦμαι, ὅταν ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἔφερεν ἡ Ε.Ρ.Ε. διὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ Μέρτεν —καὶ εἶναι ἱστορικῶς πρωτοφανὲς ἄνθρωπον καταδικασθέντα ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια μὲ 25 χρόνια φυλάκισιν, δύο μῆνας μετὰ τὴν καταδίκην του νὰ τὸν ἀποφυλακίσωμεν μὲ νόμον ποὺ ἐκάναμεν— ὅταν ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἠρώτησα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, τί θὰ γίνῃ ὁ Μέρτεν ὅταν θὰ πάῃ εἰς τὴν Γερμανίαν. Τότε ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νῦν Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Καλλίας, μοῦ εἶπεν, ὅτι ὁ Μέρτεν μόλις παραδοθῇ εἰς τὰς γερμανικὰς χεῖρας, ἔχομεν τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι θὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς Γερμανικῆς Δικαιοσύνης καὶ θὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του. Ὁ κ. Μέρτεν, ὅμως, δὲν ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς Γερμανικῆς Δικαιοσύνης καὶ οὔτε ἐζητήθη ἀπὸ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν νὰ δώσῃ λόγον τῶν ἐγκλημάτων τὰ ὁποῖα διέπραξεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Πῶς θέλετε, λοιπόν, νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ λεγόμενα ὑπὸ τῆς Γερμανίας. Ἐλπίζομεν καὶ εὐχόμεθα, ὅτι θὰ ἐπικρατήσῃ τὸ πνεῦμα τῆς εἰρήνης εἰς ὅλους τοὺς λαούς, καὶ ὑποστηρίζομεν τὴν φιλίαν μὲ ὅλους τοὺς λαοὺς ἀνεξαιρέτως. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχωμεν μέσα μας ἀκόμη τὸν φόβον, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ ἕνας νέος κίνδυνος ἀπὸ τὴν Γερμανίαν.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου, κηρύσσομεν περαιωμένην τὴν συζήτησιν, ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου.

§171Ι. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§172Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Χαραλαμπόπουλε, σᾶς κάμω ἔκκλησιν νὰ παραιτηθῆτε τοῦ λόγου, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§173Ι. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ νὰ ζητῶ νὰ λάβω τὸν λόγον, εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ δικαιώματα ποὺ μοῦ δίδει ὁ Κανονισμός. Ἐὰν νομίζητε, ὅμως, ὅτι διὰ τῆς ἰδικῆς μου παραιτήσεως θὰ διευκολυνθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, τότε παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ὁμοσπονδιακῆς Δημοκρατίας τῆς Γερμανίας Συμβάσεως, περὶ στρατιωτικῶν κοιμητηρίων ἐν Ἑλλάδι». Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν εἰς αʹ συζήτησιν;

§175ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου;

§177ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ὁμοσπονδιακῆς Δημοκρατίας τῆς Γερμανίας συμβάσεως περὶ Γερμανικῶν κοιμητηρίων ἐν Ἑλλάδι». Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κατετέθη πρότασις, ἔχουσα οὕτω: «Πρὸς Τὸν Ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Κύριε Πρόεδρε, Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν Ὑμᾶς, ὅπως εἰσηγηθῆτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀπονομὴν συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ἀνήλικα τέκνα τοῦ ἀειμνήστου συναδέλφου μας Γρηγορίου Λαμπράκη. Ὡς γνωστόν, κ. Πρόεδρε, ὁ ἀείμνηστος οὗτος συνάδελφός μας προσέφερεν ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα μας καὶ εἰς τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὴν Εἰρήνην καὶ ὡς πρωταθλητὴς παλαιότερον καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Λαοῦ προσφάτως. Δοθέντος δέ, ὅτι ἦτο καὶ μέγας ἀνθρωπιστὴς καὶ προσέφερεν ἀνιδιοτελῶς τὰς ἰατρικὰς ὑπηρεσίας του εἰς πάντα ζητοῦντα αὐτάς, ἦτο πάμπτωχος καὶ ἡ ἀπορφανισθεῖσα οἰκογένειά του στερεῖται τῶν μέσων καὶ τῆς στοιχειώδους συντηρήσεώς της. Φρονοῦμεν, ὅθεν, ὅτι ἡ ἀπονομὴ συντάξεως εἰς τὴν δεινοπαθοῦσαν οἰκογένειάν του, ἀποτελεῖ ἔργον Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ ἀνταπόδοσιν καὶ ἀναγνώρισιν τῆς θυσίας τοῦ ἀειμνήστου συναδέλφου μας καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν του πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Μαρτίου 1965. Μετὰ τιμῆς Σ. Μερκούρης, Φ. Βουνάτσος, Β. Νεφελούδης, Γ. Λούλης, Ε. Μπακλατζῆς, Λ. Λασκαρίδης, Η. Ἠλιοῦ, Μ. Καραγιώργη, Ν. Κιτσίκης, Γ. Πανάγος, Σ. Ἠλιόπουλος, Θ. Παππᾶς». Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§179ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6 μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 0,10 π.μ.).