1964.06.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 33η

Δευτέρα 1 Ἰουνίου 1964

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7.15′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Καλκάνης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Α. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βασιλᾶτος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Κουτσοχέρας, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Κουτσοχέρας, Γ. Βασιλᾶτος καὶ Α. Ἀντωνίου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀχιλλεὺς Γεροκωστόπουλος, καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ προστασίας ἀναπήρων πολέμου καὶ εἰρηνικῆς περιόδου στρατιωτικῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Βασιλᾶτος καὶ Ε. Δενδρινός, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ προστασίας ἀναπήρων πολέμου καὶ εἰρηνικῆς περιόδου στρατιωτικῶν νομοθεσίας». Ὁ Σύνδεσμος Ἐμπορροραπτῶν καὶ Ραπτῶν Καταστηματαρχῶν Ἀθηνῶν καὶ ἡ Ἕνωσις Ἐργατῶν Δέρματος Σερρῶν, διαμαρτύρονται διὰ τοὺς ὑπὸ τῶν Τούρκων ἐξαπολυθέντας διωγμοὺς κατὰ τῶν Ἑλλήνων Κύπρου καὶ Κωνσταντινουπόλεως. Ἡ Πανελλήνιος Συνομοσπονδία Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν, ὡς καὶ ἡ Ἕνωσις Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν Ἑνιαίας Ἠπείρου, διαμαρτύρονται διὰ τὴν ὑπὸ τῶν Τούρκων εἰς Κύπρον δολοφονίαν τῶν Ἑλλήνων Ἀξιωματικῶν, τοῦ ὁδηγοῦ τοῦ αὐτοκινήτου των Κ. Παντελίδη, ὡς καὶ τὸν τραυματισμὸν τοῦ Λοχαγοῦ Π. Ταρσούλη. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Πεθελινοῦ Νομοῦ Σερρῶν, αἰτουμένης ἐκβάθυνσιν κοίτης Στρυμόνος, τοποθέτησιν ἀπορροφητικοῦ ἀντλητικοῦ μηχανήματος καὶ ἐνίσχυσιν προστατευτικῶν ἀναχωμάτων. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Μαυρίδης καὶ Κ. Πιαλόγλου, καταθέτουν ὑπόμνημα τῆς Ἑνώσεως Ἱδρυτῶν Ἑλληνικῶν Ἰδιωτικῶν Σχολείων Βορείου Ἑλλάδος, αἰτουμένων οἰκονομικὴν ἐπιχορήγησιν πρὸς συνέχισιν τῆς λειτουργίας τῶν Ἰδιωτικῶν Ἐκπαιδευτηρίων. Οἱ Παλαιοὶ καὶ Νέοι Πολεμισταὶ 1912–1949 Νομοῦ Δράμας, οἱ Ἀνάπηροι καὶ τὰ Θύματα εἰρηνικῆς περιόδου Νομοῦ Καβάλας, ἡ Ἕνωσις Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Προσωπικοῦ Ἐπιχειρήσεων Κατασκευῆς Ἁμαξωμάτων καὶ Συν) σμῶν Αὐτοκινήτων, ὁ Ἐξωραϊστικὸς Σύλλογος «Ἀθανάσιος Διάκος» Νέων Λιοσίων Ἀττικῆς, οἱ τεχνῖται κατασκευῆς ὑαλοπινάκων Ἑταιρείας Λιπασμάτων καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Ε. Δ.Α. Τρικάλων, διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἐν Κύπρῳ ὑπὸ τῶν Τούρκων δολοφονίαν τῶν Ἑλλήνων Ἀξιωματικῶν, τοῦ ὁδηγοῦ τοῦ αὐτοκινήτου των Κ. Παντελίδη, ὡς καὶ τὸν τραυματισμὸν τοῦ Λοχαγοῦ Π. Ταρσούλη. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν Παλαιῶν Πολεμιστῶν Σερρῶν, αἰτουμένων τὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκισμοῦ ἔγκρισιν τοῦ τροποποιηθέντος ὑπὸ τοῦ Δήμου Σερρῶν, σχεδίου πόλεως. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Τσιάρας καὶ Γ. Πανάγος, καταθέτουν ὑπόμνημα τῶν ἀγροτῶν κατοίκων Κριθιᾶς, περιοχῆς Θεσσαλονίκης, αἰτουμένων κατάργησιν τῶν ἐκτάκτων μέτρων, ἀπόλυσιν τῶν πολιτικῶν κρατουμένων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Κ. Τρικούπης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Συνταξιούχων ΙΚΑ Ἀγρινίου «Ἡ Μεταμόρφωσις τοῦ Σωτῆρος», αἰτουμένου ἀναπροσαρμογὴν συντάξεων τῶν μελῶν του κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Δούκας καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν κατοίκων τῆς Κοινότητος Μαριῶν Θάσου, αἰτουμένων ἀπόλυσιν τοῦ συγχωριανοῦ των πολιτικοῦ κρατουμένου Π. Κυρκίνη κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Σ. Τσιαπάρας, καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Π. Κιντζουνίδη, Ἀντ)ρχου ἐ.ἀ., αἰτουμένου κατάργησιν Ν. 4028)59, 4102)60 καὶ 4106)60 πρὸς ἀποκατάστασιν προσγενομένης εἰς ἀξιωματικοὺς ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς ζημίας. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν ὑπαλλήλων τῆς Πυροσβεστικῆς Ὑπηρεσίας Δήμου Σερρῶν, αἰτουμένων ὅπως μετὰ τὴν ὑπαγωγὴν τῆς Ὑπηρεσίας ταύτης εἰς τὸ Κράτος, ἐνταχθοῦν καὶ οὗτοι εἰς τὴν Κρατικὴν Πυροσβεστικὴν Ὑπηρεσίαν, ἵνα συνεχίζοντες τὴν ὑπηρεσίαν ἀποκτήσωσι δικαιώματα συντάξεως. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Ἄνω Πορροΐων, αἰτουμένων ἔγκρισιν πιστώσεως πρὸς ἀνέγερσιν Νηπιαγωγείου εἰς τὴν ἐν λόγῳ Κοινότητα. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Δ. Θανόπουλος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Λαχανοκηπουρῶν Καρδίτσης, αἰτουμένου τὴν ἄμεσον ἐκτίμησιν ζημιῶν εἰς τοὺς λαχανοκήπους των ἐκ τῆς πεσούσης χαλάζης τὴν 29.5. 1964 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Δ. Θανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ἀρτεργατῶν Καρδίτσης, παραπονουμένου διὰ τὴν μελετωμένην ἄρσιν τῆς ἐπαγγελματικῆς του κατοχυρώσεως καὶ αἰτουμένου τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῶν πόρων τοῦ Τ.Α.Α.Μ. Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Ι. Βαλλυράκης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐφημεριδοπωλῶν Χανίων Κρήτης, παραπονουμένων, διότι οἱ ἐφημεριδοπῶλαι τῶν ἐπαρχιῶν δὲν συμπεριελήφθησαν εἰς τὰ βαρέα καὶ ἀνθυγιεινὰ ἐπαγγέλματα ὡς τοῦτο συνέβη διὰ τοὺς ἐφημεριδοπώλας τῶν Ἀθηνῶν καὶ αἰτοῦνται ὅπως τύχουν καὶ αὐτοὶ τοῦ εὐεργετήματος τούτου. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Θυμάτων Γερμανικῆς Κατοχῆς «Ὁ Φοῖνιξ», αἰτουμένης τιμητικὴν ἀποκατάστασιν δι’ ἀναγνωρίσεως νομοθετικῶς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει αἴτησιν τῶν ὀρυζοπαραγωγῶν τοῦ χωρίου Προβατᾶ τοῦ Νομοῦ Σερρῶν, αἰτουμένων ἐπίσπευσιν καταβολῆς τῆς διαφορᾶς ἐκ 30 λεπτῶν ὑπὸ τοῦ Ἰνστιτούτου Σερρῶν διὰ τὴν παραδοθεῖσαν ὄρυζαν. Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Ι. Βαλλυράκης, καταθέτει ἀναφορὰν ἐνίων ἀγωνιστῶν βορειοηπειρωτικοῦ ἀγῶνος 1913– 1914 μὴ δυνηθέντων νὰ ὑποβάλωσιν ἐγκαίρως τὰ ἀπαιτούμενα δικαιολογητικὰ πρὸς συνταξιοδότησίν των, αἰτουμένων χορήγησιν παρατάσεως. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν Σ. Ἀγγίστης Νομοῦ Σερρῶν, αἰτουμένης χορήγησιν ἀδείας καλλιεργείας εἰς ὅσους ἐκ τῶν κατοίκων αὐτῆς δὲν παρεσχέθη τοιαύτη. Ὁ βουλευτὴς Ξάνθης κ. Κ. Πιαλόγλου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Γονέων–Κηδεμόνων Γυμνασίου Ἀρρένων Ξάνθης, αἰτουμένου ἀποστολὴν μελέτης ἀποπερατώσεως κτιρίου Γυμνασίου καὶ χρηματικοῦ ποσοῦ πρὸς δημοπράτησιν αὐτοῦ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Σωματείου Καρραγωγέων Σερρῶν «Ἕνωσις», αἰτουμένου χορήγησιν εἰς αὐτοὺς ἀδειῶν αὐτοκινήτων δημοσίας χρήσεως πρὸς ἄσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Μαυρίδης καὶ Κ. Πιαλόγλου, καταθέτουν ὑπόμνημα τῶν Διευθυντριῶν τῶν Ἀγροτικῶν Μεταβατικῶν Οἰκοκυρικῶν Σχολῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας, αἰτουμένων ἀπονομὴν εἰς αὐτὰς ἰδιότητος τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Σ. Τσιαπάρας, καταθέτει ὑπόμνημα ἐπικούρων φορτοεκφορτωτῶν λιμένος Θεσσαλονίκης, ἐργαζομένων ἐν αὐτῷ πλέον τῆς πενταετίας, αἰτουμένων τὴν μονιμοποίησίν των. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν καπνοπαραγωγῶν Νέας Ζίχνης, Ἀναστασιᾶς, Ἀγριανῆς, Σφελινοῦ, Σκοπιᾶς, Μανδηλίου, Λευκοθέας καὶ Μεσορράχης Ἐπαρχίας Φυλλίδος τοῦ Νομοῦ Σερρῶν, αἰτουμένων χαρακτηρισμὸν τῶν καπνῶν τῆς περιφερείας των ὡς κλασσικῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Μαυρίδης καὶ Κ. Πιαλόγλου, καταθέτουν ὑπόμνημα τοῦ ἐν Σέρραις ἑδρεύοντος Σωματείου Ἐθνικὴ Ἕνωσις Πρακτικῶν Μηχανικῶν Νομοῦ Σερρῶν ὁ «ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ», αἰτουμένου διενέργειαν αὐστηροῦ ἐλέγχου τῶν ἁλωνιστικῶν καὶ θεριστικῶν συγκροτημάτων διὰ τὴν χρησιμοποίησιν ὑπ’ αὐτῶν μόνον πτυχιούχων μηχανικῶν. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Παραλιμνίου Σερρῶν, αἰτουμένης ἄδειαν καλλιεργείας καπνοῦ εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτῆς. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Συνδέσμου Ἐργατοτεχνιτῶν καὶ Ὑπαλλήλων Ὑδραυλικῶν Δημοσίων Ἔργων «Ὁ Στρυμών», αἰτουμένου χορήγησιν πιστώσεων πρὸς συνέχισιν ἔργων καὶ περιστολὴν ἀνεργίας. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει ὑπόμνημα κατοίκων τοῦ χωρίου Κάτω Καμήλας Σερρῶν, αἰτουμένων ἀποζημίωσιν τῶν ὑπ’ αὐτῶν κατεχομένων οἰκοπέδων τῆς Ὑπηρεσίας Διαχειρίσεως Ἀνταλλαξίμων Μουσουλμανικῶν Κτημάτων. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καὶ ὁ βουλευτὴς Ξάνθης κ. Κ. Πιαλόγλου, καταθέτουν ὑπόμνημα Ἐκτάκτων Ὑπαλλήλων Νομαρχιῶν, αἰτουμένων ἔνταξίν των εἰς Νομαρχίας ἄνευ διαγωνισμοῦ. Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Ι. Βαλλυράκης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων Σκάφης, Καμπανοῦ καὶ Ἐπανωχωρίου τῆς Ἐπαρχίας Σελίνου Χανίων Κρήτης, αἰτουμένων ἵδρυσιν Προγυμνασίου εἰς τὴν Κοινότητα Καμπανοῦ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει ὑπόμνημα Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν Σερρῶν, αἰτουμένων τὴν ἀναστολὴν ἐπὶ ἓν ἔτος τῆς καταβολῆς τῶν πρὸς τὸ Τ.Ε.Β.Ε. ὀφειλομένων εἰσφορῶν, καθ’ ὅσον ἡ τάξις των διέρχεται μεγάλην κρίσιν. Ὁ βουλευτὴς Ξάνθης κ. Κ. Πιαλόγλου, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Ἰατρικῆς Ἑταιρείας Καβάλας, αἰτουμένης αὔξησιν νοσηλείων τοῦ Σανατορίου τῆς ἐν λόγῳ πόλεως. Ὁ βουλευτὴς Ξάνθης κ. Κ. Πιαλόγλου, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Πολυσίτου Ξάνθης, αἰτουμένων τὴν ἐπάνδρωσιν τοῦ Ἀγροτικοῦ Ἰατρείου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Ζορμπᾶς καὶ Ι. Μαυριδόγλου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Παλαιῶν καὶ Νέων Πολεμιστῶν Ἑλλάδος, αἰτουμένων νομοθετικὴν ρύθμισιν τοῦ θέματος τῶν κατὰ παράβασιν διατάξεων τῶν Α.Ν. 244)1936 καὶ 771)1937 ἀπολυθέντων Ἐφέδρων Παλαιῶν Πολεμιστῶν καὶ χορήγησιν προθεσμίας προσφυγῆς πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἀπολύσεως ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας Πρωτοδικειακῆς Ἐπιτροπῆς κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου, Π. Παρασκευόπουλος καὶ Ν. Σκοπούλης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Ἀνασφαλίστων Φυματικῶν, αἰτουμένης αὔξησιν τοῦ κονδυλίου διατροφῆς τῶν ἀσθενῶν εἰς εἰκοσιπέντε δραχ. ἡμερησίως, αὔξησιν τοῦ νοσηλευτικοῦ προσωπικοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Ι. Βαλλυράκης, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν μονίμων ὑπαλλήλων τοῦ Ταμείου Γεωργ. Κτην. καὶ Δασῶν Δ)νσεως Γεωργίας Νομοῦ Χανίων, αἰτουμένων τὸν χαρακτηρισμόν των ὡς δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Δημοσίων Δασοφυλάκων Ἑλλάδος, αἰτουμένων τροποποίησιν τῆς περιπτώσεως 19 παρ. 1 τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ἀπὸ 3.4.54 Β.Δ. τῆς καθοριζούσης ἐξέλιξιν Δασοφυλάκων μέχρι καὶ τοῦ 9ου βαθμοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Δ. Ἰωάννου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου Ἰωαννίνων, αἰτουμένου ἵδρυσιν ἐν τῇ ἐν λόγῳ πόλει νέου συγχρόνου Γενικοῦ Κρατικοῦ Νοσοκομείου. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Δ. Ἰωάννου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Παρακαλάμου Δωδώνης, αἰτουμένης ἵδρυσιν ἡμιγυμνασίου ἐν τῇ ἐν λόγῳ Κοινότητι. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Κ. Πετρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Συνταξιούχων Ι.Κ.Α. Ἀγρινίου καὶ περιοχῆς «Ἡ Μεταμόρφωσις τοῦ Σωτῆρος», αἰτουμένου ἐξομοίωσιν τῶν συνταξιούχων καπνεργατῶν νόμου 2348 τέως Τ.Α.Κ. μὲ τοὺς λοιποὺς συνταξιούχους τοῦ Ι.Κ.Α. Ν. 4104)60 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου ἐπαρχίας Ἱεραπέτρας Κρήτης, αἰτουμένου προγραμματισμὸν καὶ ἄσκησιν πολιτικῆς πλήρους ἀπασχολήσεως πρὸς οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας, δικαίαν κατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος διὰ τῆς προστασίας τῆς ἐργασίας καὶ τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου κ. Ε. Κεφαλογιάννης, διὰ τηλεγραφήματός του διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ πιστοδότησιν τῶν ἀγροτῶν περιοχῆς Ἡρακλείου παρὰ τῆς Α.Τ.Ε. καὶ αἰτεῖ ρύθμισιν τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Συλλόγου Ἐνοικιαστῶν Βόλου Γ. Τσουκάτου, αἰτουμένου μὴ ἐπιστροφὴν τῶν ἀρωγῶν ὑπὲρ σεισμοπλήτων. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Τσιριμῶκος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημητρίου Λιβάνη, κατοίκου Ἀθηνῶν, παραπονουμένου διὰ τὸν ὑπὸ τοῦ Κράτους χαρακτηρισμὸν τοῦ οἰκοπέδου του ὡς αὐθαιρέτως ὑπ’ αὐτοῦ καταληφθέντος κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Γεωργικοῦ Συν)σμοῦ καὶ καπνοπαραγωγῶν Γούριας Αἰτωλ)νίας, παραπονουμένων διὰ προσφερομένας χαμηλὰς τιμὰς ἀγορᾶς καπνῶν καὶ αἰτουμένων λῆψιν μέτρων. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Σ. Τσιαπάρας, καταθέτει ὑπόμνημα κατοίκων Ν. Σεβαστείας, αἰτουμένων κτηματικὴν καὶ στεγαστικὴν ἀποκατάστασιν. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Σχολικῆς Ἐφορείας τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου Καλῶν Δένδρων Σερρῶν, αἰτουμένου ἀνέγερσιν διδακτηρίου εἰς τὴν ἐν λόγῳ Κοινότητα. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Δ. Θανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Κοινοτήτων Νομῶν Καρδίτσης καὶ Τρικάλων, αἰτουμένων τὴν κατασκευὴν γεφύρας ἐπὶ τοῦ Πηνειοῦ ποταμοῦ παρὰ τῷ χωρίῳ Πεδινὸ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Δ. Θανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Συμβουλίου τοῦ χωρίου Γραμματικοῦ τοῦ Νομοῦ Καρδίτσης, αἰτουμένου τὴν ἐνίσχυσιν διὰ χρηματικοῦ ποσοῦ δραχ. 60 χιλ. ἐκ τῶν διαθεσίμων τῶν Κρατικῶν Λαχείων πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ Ναοῦ «Ἅγιος Στέφανος» καταστραφέντος ὑπὸ τῶν σεισμῶν τοῦ ἔτους 1954. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Δ. Θανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρων Κοινοτήτων Καρύτσης–Καρβασαρᾶ, Τρουβάτου–Βραγγιανῶν, Μπελοκομίτου–Νεοχωρίου, Μπεζούλας Φυλακτῆς, Κρυονερίου αἰτουμένων παραμονὴν τοῦ πλοιαρίου «ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΣ» ἐπὶ τῆς λίμνης τοῦ Μέγδοβα μέχρι κατασκευῆς τῆς γεφύρας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Δ. Θανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Συμβουλίου τοῦ χωρίου Μεταμόρφωσις τοῦ Νομοῦ Καρδίτσης, αἰτουμένου ἐνίσχυσιν διὰ χρηματικοῦ ποσοῦ δραχμ. 60 χιλ. ἐκ τῶν διαθεσίμων τῶν κρατικῶν λαχείων πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ Ναοῦ «Κοίμησις τῆς Θεοτόκου».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν διὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ἔκρινα ὅτι ὤφειλα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ ἐπαναλάβω τὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν ἔκτοτε ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἐκδηλώσεις τῶν διαφόρων κοινωνικῶν τάξεων. Ἔχομεν ἀνέκαθεν διακηρύξει ὅτι εἰς τὴν Δημοκρατίαν τὸ φρόνημα εἶναι ἐλεύθερον καὶ διώκεται μόνον ἡ πρᾶξις, ἡ παράνομος πρᾶξις. Καὶ τηροῦμεν τὴν ἐπαγγελίαν. Ἀφ’ ὅτου ἀνήλθομεν εἰς τὴν ἀρχήν, ἔχομεν ἀναγνωρίσει πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τοὺς πολίτας, συμφώνως πρὸς τὴν ἐπιταγὴν τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι «οἱ Ἕλληνες ἔχουσι τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι ἡσύχως καὶ ἀόπλως». Καὶ αὐτὴν τὴν γραμμὴν θὰ τηρήσωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον. Ἐπετρέψαμεν ἐπίσης τὰς συγκεντρώσεις ἐν ὑπαίθρῳ. Ἀναγράφει τὸ Σύνταγμα ὅτι δύνανται νὰ ἀπαγορευθοῦν αἱ συγκεντρώσεις ἐν ὑπαίθρῳ «ἐὰν ἐκ τούτων ἐπίκειται κίνδυνος τῆς δημοσίας ἀσφαλείας». Ἐκρίναμεν ὅτι παρόμοιος κίνδυνος δὲν ἐπίκειται καὶ ἡ ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων μᾶς ἐδικαίωσεν. Ὄντως, δὲν ἔχει προκύψει κίνδυνος δημοσίας τάξεως. Καὶ διὰ τοῦτο εὑρίσκεται εἰς τὰς προθέσεις μας ἡ συνέχεια τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς ἐλευθέρας συγκεντρώσεως καὶ ἐν ὑπαίθρῳ. Ἔχει ὅμως προκύψει ἄλλο θέμα, θέμα συγκοινωνίας. Γεννᾶται τὸ πρόβλημα: Εἶναι δυνατὸν αἱ συγκεντρώσεις νὰ γίνωνται εἰς κόμβους συγκοινωνιακούς; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἱκανοποιεῖται τὸ αἴτημα τῆς ἐλευθερίας ὡρισμένης κοινωνικῆς τάξεως, παραβιάζεται ὅμως ἡ ἐλευθερία τῶν ἄλλων κοινωνικῶν τάξεων, αἱ ὁποῖαι ταλαιπωροῦνται, ὅταν ἐμποδίζωνται εἰς τὴν κίνησιν. Καὶ δὲν ἐμποδίζεται βεβαίως ἡ οἰκονομικὴ ὀλιγαρχία. Ἐμποδίζεται ἡ μᾶζα τοῦ ἐργαζομένου καὶ κινουμένου λαοῦ. Τίθεται, ἑπομένως, διὰ τὴν ἐλευθερίαν τῶν συγκεντρώσεων ἐν ὑπαίθρῳ, τὸ θέμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ χώρου. Καί, βεβαίως, θὰ πρέπει νὰ ἐκλέγεται χῶρος, ὁ ὁποῖος δὲν ἀποτελεῖ πρόσκομμα εἰς τὴν συγκοινωνίαν, εἰς τὴν συγκοινωνίαν τοῦ λαοῦ. Αὐτή, πρῶτον, εἶναι ἡ θέσις τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν ὅσον ἀφορᾷ τὰς συγκεντρώσεις ἐν ὑπαίθρῳ. Θὰ εἶναι ἐλεύθεραι, ἀλλὰ θὰ ἐκλέγωνται χῶροι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐμποδίζουν τὴν συγκοινωνίαν. Δεύτερον, αἱ πορεῖαι. Διὰ τὰς πορείας οὐδὲν ἀναφέρει τὸ Σύνταγμα. Τὸ εἶδος εἶναι νέον. Ἀνεγνωρίσαμεν ἐπίσης καὶ τὸ δικαίωμα τῶν πορειῶν. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συμβαίνουν σπανίως. Εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι καὶ ὁ δρόμος ἠμπορεῖ νὰ εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν των, νὰ κατέχεται, ἐὰν σπανίως πρόκειται νὰ καταλαμβάνεται καὶ νὰ διαταράσσεται ἡ συγκοινωνία. Ἐὰν ὅμως ἐπρόκειτο, ὅπως φαίνεται ὅτι πρόκειται, αἱ πορεῖαι νὰ ἐπαναλαμβάνωνται συνεχῶς, γίνονται πλέον καὶ αἱ πορεῖαι ἐχθραὶ τοῦ λαοῦ. Διότι ἐμποδίζουν τὴν κίνησιν τῶν ἐργαζομένων ἀνθρώπων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω: Ἠθικῶς ἀποδοκιμάζω —ὅπως τὸ εἶπον καὶ εἰς ἄλλην περίπτωσιν— τὴν μέθοδον τῶν πορειῶν, διότι οὐδὲν προσφέρουν. Ὅταν ἐλευθέρως συγκεντρούμεναι αἱ κοινωνικαὶ τάξεις καὶ ὁμάδες εἰς ἕνα χῶρον ποὺ δὲν βλάπτει τὰς συγκοινωνίας ἐπιδείξουν καὶ τὴν ἀριθμητικήν των δύναμιν —καὶ αὐτὸ τὸ προσφέρομεν— εἶναι δυνατὸν ἄριστα μία ἐπιτροπὴ των μὲ τὴν ἠθικὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν τῆς ἔχει προσδώσει ἡ ἐπίδειξις τῆς ἀριθμητικῆς των δυνάμεως νὰ ζητήσῃ ἀκρόασιν, καὶ εἶναι βέβαιον, ὅπως μέχρι τοῦδε ἔχῃ ἀποδειχθῆ, ὅτι θὰ εὕρῃ ἀκρόασιν καὶ ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐδήλωσα ὅτι ἠθικῶς ἀποδοκιμάζω τὴν μέθοδον τῶν πορειῶν. Ἀλλὰ προσθέτως ἐδήλωσα ὅτι δὲν πρόκειται ἀστυνομικῶς νὰ ἐμποδισθοῦν. Ἠθικῶς ἀποδοκιμάζομεν τὰς πορείας ὡς μέθοδον. Ἀλλὰ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συνεχισθοῦν αἱ πορεῖαι, δηλῶ ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς θὰ γίνωνται εἰς τὸ πεζοδρόμιον, διότι ἐκεῖ δικαιοῦνται οἱ πολῖται νὰ βαδίζουν, δὲν ἠμποροῦν νὰ καταλαμβάνουν τὰς ὁδοὺς καὶ νὰ γίνωνται ἐχθροὶ τοῦ ἐργαζομένου καὶ κινουμένου λαοῦ. Ἐὰν δὲν τοὺς φθάνῃ τὸ πεζοδρόμιον, ἂς ἐγκαταλείψουν τὴν πορείαν. Δημοκρατία σημαίνει ἐλευθερία ὅλων, δὲν σημαίνει ἐλευθερία μιᾶς ὁμάδος καὶ κατάλυσιν τῆς ἐλευθερίας τῶν ἄλλων. Αὐτὸ εἶναι Φασισμός, δὲν εἶναι Δημοκρατία. (Χειροκροτήματα). Ἡ Δημοκρατία ἀναγνωρίζει τὴν ἐλευθερίαν εἰς ὅλα τὰ ἄτομα καὶ ὅλας τὰς ὁμάδας, καὶ ὄχι ἐλευθερίαν μιᾶς τάξεως, ἡ ὁποία νὰ καταλύῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθερίας τῶν ἄλλων. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις, τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν εἰς τὸ θέμα τῶν πορειῶν. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῆς ἀπεργίας. Ἀναγνωρίζομεν τὸ δικαίωμα τῆς ἀπεργίας. Ἡ ἀπεργία εἶναι δικαίωμα τῶν ἐργαζομένων ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐργασία εἶναι δικαίωμα τῶν ἐργαζομένων. Ὑπάρχει ἐλευθερία ἀπεργίας καὶ ἐλευθερία ἐργασίας. Καὶ κατοχυροῦται ἡ ἐλευθερία τῆς ἐργασίας καὶ ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἀπὸ τὸ γενικώτερον δίκαιον. Ἑπομένως ὅσοι σέβονται τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἀπεργίας, ὀφείλουν νὰ σέβωνται καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐργασίας. Ὅσοι ἐπιχειροῦν νὰ καταλύσουν τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐργασίας, τὸ δικαίωμα τῆς ἐργασίας, δὲν εἶναι δημοκράται. Ἡ στάσις, τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν, εἶναι ἀπολύτως δημοκρατική. Κατεβλήθη προσπάθεια νὰ ἐμπλακῶμεν εἰς τὸ δίλημμα. Ἢ εἴμεθα ἀναρχία ἢ ἀστυνομικὸν κράτος. Εἰς αὐτὸ τὸ δίλημμα δὲν ἐμπλεκόμεθα. Ἐξερχόμεθα ἀπὸ τὸ δίλημμα. Δὲν εἴμεθα οὔτε ἀναρχία, οὔτε ἀστυνομικὸν κράτος (χειροκροτήματα). Εἴμεθα εἰς πᾶσαν περίπτωσιν καὶ πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν Δημοκρατία, ἀληθὴς Δημοκρατία. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ἔχει τὸν λόγον.

§6Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἦτο ἑπόμενον νὰ εὑρεθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προβῇ εἰς τὰς ἀποψινὰς δηλώσεις. Ἀλλὰ ἡ ἀνάγκη εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη εἶναι ἀπόρροια τῆς ἰδικῆς του πολιτείας, εἶναι ἀπόρροια τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ ἔτη, ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι νοητὸν νὰ ὑφίσταται ἐκ μέρους οἱουδήποτε τὰς προσβολάς, εἰς τὴν ἐνθάρρυνσιν τοῦ ὁποίου εἶχεν ὁ ἴδιος πρωτοστατήσει. Ἔχει λησμονήσει, ὅτι ἡ Δημοκρατία δὲν εἶναι νοητὴ παρὰ μόνον ὡς Πολιτεία, ὡς Κράτος. Κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας ἀρχίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ θερίζῃ ὅσα ἔσπειρε καὶ θὰ θερίσῃ ἀκόμη πολλά. Θὰ τὸν βοηθήσωμεν εἰς τὸν θερισμόν, καθ’ ὅσον τοῦτο θὰ εἶναι ἀναγκαῖον ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικοῦ συμφέροντος, χωρὶς νὰ ἔχωμεν κανένα λόγον ἠθικῆς ἀνάγκης συμπαραστάσεως, διότι δὲν ὑπήρξαμεν ὑπεύθυνοι διὰ τὴν κακὴν σποράν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπρωτοστάτησε καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ὅ,τιδήποτε καὶ ἐὰν λέγεται, γνωρίζει ὁ ἐχέφρων Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι συνειργάσθη μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τῇ βάσει ἰδεολογικῆς καὶ ἱστορικῆς κατ’ αὐτοὺς ἀνάγκης, στρέφονται κατὰ τῆς Δημοκρατίας. Εἶναι πράγματι παράδοξον —καὶ εἶναι φαινόμενον πρωτοφανὲς εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Κοινοβουλίου νὰ ἔρχεται Πρωθυπουργὸς ὕστερα ἀπὸ τόσους μῆνας διακυβερνήσεως τῆς χώρας, διότι κυβερνᾷ κατ’ οὐσίαν ἀπὸ τῆς 6ης Νοεμβρίου 1963, λέγων ἀπὸ τοὺς ἐξώστας, ὅταν ἐξεφώνει προεκλογικοὺς λόγους, εἴμεθα Κυβέρνησις ἐπ’ ἀδείᾳ— εἶναι παράδοξον καὶ πρωτοφανές, ὅτι ὕστερα ἀπὸ τόσους μῆνας, ὑπεχρεώθη ἕνας πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, νὰ προβῇ εἰς τὰς δηλώσεις εἰς τὰς ὁποίας ἀπόψε προέβη ἐξ αἰτίας τῶν ἰδίων του σφαλμάτων τῶν ἰδίων του ἁμαρτημάτων καὶ τῶν ἀπερισκέπτων λόγων του. Ἐν πρώτοις, ἐρωτῶ, καὶ ἂς μὴ ἀρχίσῃ τὴν φιλολογίαν περὶ ἀστυνομικοῦ κράτους, διότι ἡ ἐλευθερία τῶν συγκεντρώσεων ἦτο πλήρης ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας, ἐρωτῶ ἐν πρώτοις, διατὶ ἐπὶ τόσα ἔτη δὲν ἐκινδύνευσεν ὁ τόπος νὰ περιαχθῇ εἰς ἀναρχίαν καὶ κινδυνεύει ἐπὶ πρωθυπουργίας τοῦ κ. Παπανδρέου; Ἐρωτῶ: Διατὶ ὁσάκις ἡμεῖς ὑπεδείξαμεν εἰς τὸν κ. Παπανδρέου νὰ μὴ κάμῃ συγκέντρωσιν εἰς τὴν πλατεῖαν Κλαυθμῶνος, ὅπου διεταράσσοντο αἱ συγκοινωνίαι, ἐπέμενεν καὶ ὅταν εἰς μίαν περίπτωσιν τὸν παρεκαλέσαμεν ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς τάξεως νὰ δεχθῇ νὰ κάμῃ τὴν συγκέντρωσιν εἰς ἄλλον τόπον, εἴτε εἰς τὸν Παναθηναϊκόν, εἴτε κάπου ἀλλοῦ, δὲν ἐδέχθη καὶ ἐπεχείρησε βιαίως τὴν συγκέντρωσιν; Διατὶ ἔκαμεν ὁ ἴδιος συγκέντρωσιν εἰς τόπον εἰς τὸν ὁποῖον ἐμποδίζονται αἱ συγκοινωνίαι καὶ ἡ ἐλευθερία τῶν πολιτῶν; Διατὶ ὅταν ἡμεῖς τότε τοῦ διετυπώσαμεν τὴν παράκλησιν νὰ μὴ κάμῃ τὴν συγκέντρωσιν μᾶς εἶπεν ὅτι δὲν εἴμεθα δημοκρατικοί; Σήμερον ὅμως τολμᾷ ὁ ἴδιος νὰ λέγῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴχομεν διατυπώσει εἰς τὴν πρὸς αὐτὸν παράκλησίν μας. Καὶ ὄχι μόνον, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶχε κάμει δεκτὴν τὴν παράκλησίν μας, ἀλλὰ μετέβη ὁ ἴδιος καὶ διέταξε καὶ τοὺς βουλευτάς του νὰ μεταβοῦν καὶ τὸν ἐβοήθησε καὶ ἡ ἄκρα ἀριστερά. Μετέβησαν καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς ΕΔΑ, μὴ λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀστυνομικὰς διατάξεις.

§7Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Μᾶς ἐκτύπησαν, κ. Πρόεδρε.

§8Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπετράπη ἡ συγκέντρωσις, διότι παρεκώλυε τὴν συγκοινωνίαν καὶ ὑπεβάλαμεν τὴν παράκλησιν νὰ μὴ γίνῃ ἡ συγκέντρωσις, ἡμεῖς δὲν διετάξαμεν, διετυπώσαμεν παράκλησιν. Ἀπόψε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι θὰ ἀπαγορεύωνται πλέον αἱ συγκεντρώσεις ἐκεῖ ὅπου ἡ κίνησις εἶναι μεγάλη. Ἡ συγκοινωνία ποτὲ δὲν θὰ διακόπτεται. Αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁδηγοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς τὸ νὰ μὴ γνωρίζῃ τὶ λέγει σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὶ ἔλεγεν ἄλλοτε. Καὶ ὅταν σημειοῦνται εἰς τὴν συνείδησιν τῶν πολιτῶν τοιαῦται ἀμφιβολίαι συνδεόμεναι μὲ τὴν εἰλικρίνειαν καὶ σταθερότητα τῶν ἀπόψεων τῶν ἡγετῶν του, ἀλλοίμονον εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Καὶ ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπόψε καὶ περὶ πορειῶν. Ὅταν ἡμεῖς δὲν ἐπετρέψαμεν τὴν πορείαν —καὶ δὲν ἐπετρέψαμεν τὴν πορείαν, διότι καμμία Δημοκρατία, ὅπως ὡμολόγησεν ἀπόψε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς κανένα Σύνταγμα, δὲν δίδει τὸ δικαίωμα νὰ καταλαμβάνῃ κανεὶς δεκάδας χιλιομέτρων ἐπὶ ὁλόκληρον ἡμέραν— ὅταν ἡμεῖς δὲν ἐπετρέψαμεν τὴν πορείαν, ἠγέρθη μαζὶ μὲ τὴν ἄκραν ἀριστερὰν —ὀρθῶς πολιτευομένην ἀπὸ τῆς ἰδικῆς της ἀπόψεως— ὁ ἴδιος ὁ σημερινὸς Πρωθυπουργὸς ὁ τόσον στενῶς μετ’ αὐτῆς συνεργασθεὶς καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος καὶ ἔθεσεν ἐν κινδύνῳ τὴν ὑπόληψιν τῆς Ἑλλάδος, διότι οἱ λόγοι του ὑπῆρξαν διὰ τὸ Ἔθνος συκοφαντικοί. Καὶ ἐκυκλοφόρουν οἱ λόγοι του εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὑπὸ τοῦ διεθνοῦς κομμουνισμοῦ, καὶ ἔπιπτον εἰς τὴν παγίδα τούτου ἀθῶοι καὶ ἀφελεῖς δημοκράται λέγοντες, ὅτι: Δίκαιον θὰ ἔχῃ ὁ κ. Παπανδρέου. Ἀφοῦ ἐκεῖνος τὸ λέγῃ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὑπάρχῃ ἀστυνομικὸν κράτος ἐν Ἑλλάδι. Καὶ ἔρχεται σήμερον ἀντιφάσκων πρὸς ἑαυτὸν ὁ σημερινὸς Πρωθυπουργὸς καὶ ὀνομάζει τὰς πορείας ὡς μὴ ἐπιτρεπτάς, ὡς ἠθικῶς ἀπαραδέκτους. Τότε δὲν ἦσαν ἀπαράδεκτοι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως; Ἢ σᾶς ἐχρειάζετο τότε τὸ ἠθικῶς ἀπαράδεκτον, ὥστε μαζὶ μὲ τὴν ΕΔΑ νὰ πολεμήσητε τὴν Ε.Ρ.Ε.; Αὐτὸ εἶναι τὸ ἦθος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τὸ Δημοκρατικὸν καὶ ἐνάρετον. Λυποῦμαι, κύριοι συνάδελφοι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, διότι στενοχωρεῖσθε διὰ τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ ἀφοῦ ἦλθεν ὁ κ. Πρωθυπουργός σας καὶ ὡμίλησε καθ’ ὃν τρόπον ὡμίλησεν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τοῦ ἀπαντήσω, ὑπενθυμίζων, ὅσα ἔλεγεν ἄλλοτε ὁ ἴδιος. Καὶ ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου ἀπόψε νὰ εἴπῃ μίαν παραδοξότητα, διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν αἰχμὴν τοῦ φοβεροῦ διλήμματος, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται καὶ τῆς φοβερᾶς ἀντιφάσεως εἰς τὴν ὁποίαν ἐνέπλεξε τὸν ἑαυτόν του ὁ ἴδιος. Εἶπε τὸ παράδοξον — θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν καὶ παρδαλὰ κατσίκια εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ γελάσουν— εἶπε τὸ παράδοξον, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέπωνται αἱ πορεῖαι εἰς τὸ κατάστρωμα τῶν ὁδῶν, ἀλλὰ θὰ ἐπιτρέπεται νὰ γίνωνται αὗται εἰς τὸ πεζοδρόμιον. Ἄκουσον, ἄκουσον. Ἐπὶ τὰ στενὰ πεζοδρόμια θὰ κινῆται ἡ πορεία δεκάδων χιλιάδων ἀνθρώπων, φαινόμενον ἄλλωστε, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἤσκησε καὶ ἀσκεῖ ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ἡ ΕΔΑ. Εἰς τὰς δεκάδας αὐτὰς χιλιάδων θὰ ἀπαγορεύεται νὰ κινοῦνται εἰς τὸ κατάστρωμα τῆς ὁδοῦ καὶ θὰ πρέπει νὰ κινοῦνται εἰς τὸ πεζοδρόμιον. Ἀλλά, ὅταν θὰ κατεβαίνουν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ κατάστρωμα τῆς ὁδοῦ τὶ θὰ πράξῃ ἡ Ἀστυνομία; Μήπως διὰ νὰ μὴ εἶσθε ἐπὶ κεφαλῆς ἀστυνομικοῦ Κράτους καὶ σεῖς θὰ πρέπει νὰ τοὺς ἀφήσετε; Ἢ μήπως θὰ μεταβληθῆτε καὶ σεῖς εἰς Πρωθυπουργὸν ἀστυνομικοῦ κράτους καὶ θὰ διατάξετε τότε τοὺς ἀστυνομικοὺς νὰ τοὺς παρεμποδίσουν; Εἶμαι βέβαιος καὶ σᾶς τὸ προλέγω: Ἀπὸ τὸ κατάστρωμα, εἰς τὸ ὁποῖον σᾶς ἠνώχλησαν πορευόμενοι οἱ ἕως χθὲς συμπορευόμενοί σας, θὰ ἀνεβοῦν εἰς τὸ πεζοδρόμιον καὶ ἀπὸ αὐτὸ τοῦτο τὸ πεζοδρόμιον θὰ τοὺς ἀπομακρύνῃ ἀργότερα ὁ κ. Παπανδρέου διὰ τῆς Ἀστυνομίας. Ὅταν ἐγένετο ἡ πρώτη πορεία, θὰ ἔπρεπε βάσει τῆς πολυτίμου καὶ μακρᾶς πείρας σας, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ γνωρίζετε, ὅτι ποτὲ ἡ πρώτη ἀταξία δὲν εἶναι ἡ μοναδική, ὅταν τὴν ἀφήσετε νὰ γίνῃ. Ὅταν ἐγένετο ἡ πορεία τῶν 115 Σωματείων καὶ ἀνεστατώθη ὁλόκληρος ἡ πόλις καὶ ἐσταμάτησαν αἱ συγκοινωνίαι ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας, τὴν ὁποίαν σήμερον ἀπαρνεῖσθε, ὁμιλοῦντες περὶ ἄλλης Δημοκρατίας, ὅταν συνέβη αὐτὴ ἡ πορεία, ὑπήρξατε ὑπερήφανοι καὶ εἴπατε, ὅτι δὲν ἐχρειάσθη νὰ παρακολουθήσῃ τὰ 115 σωματεῖα, διαβαίνοντα μέσῳ τῶν Ἀθηνῶν, κατὰ τρόπον λαοκρατικόν, δὲν ἐχρειάσθη νὰ τὰ παρακολουθήσῃ κἂν ἡ ἀστυνομία. Ἀλλὰ ὁ ὑφ’ ὑμῶν διορισθεὶς Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν ὑπέστη καὶ ἠθικὴν μείωσιν νὰ εἶναι ἐπικεφαλῆς σχεδὸν τῶν σωματείων, διὰ νὰ ἀποδείξῃ δῆθεν εἰς τὸν λαόν, ὅτι ἤρκει μόνον ἡ παρουσία του, διὰ νὰ τηρηθῇ ἡ τάξις. Ἀλλὰ ἐγνωρίζατε καὶ ἐγνώριζον καὶ ἐκεῖνοι, ὅτι δὲν ἐχρειάζετο οὔτε αὐτό, διότι εἶχον φροντίσει οἱ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, παλαιοὶ σύμμαχοί σας, νὰ ἔχουν ἰδικούς των πολιτοφύλακας μὲ περιβραχιόνια, διὰ νὰ τηροῦν τὴν τάξιν. Δὲν ἦτο ὁ σκοπός των ἐκείνην τὴν ἡμέραν —καὶ τὸ ἐγνωρίζατε— νὰ διαταράξουν τὴν τάξιν καὶ ἀφῆστε αὐτὰς τὰς περιφήμους λέξεις σας, ὅτι δὲν διεταράχθη. Ἐὰν διέτασσεν ἡ ἄκρα ἀριστερά, θὰ διεταράσσετο. Ἀλλὰ ἐὰν ἀπεφασίζατε, κ. Παπανδρέου, νὰ εἴχατε πράξει ὅσα ἠρχίσατε νὰ θεωρῆτε ἀναγκαῖα, βεβαίως θὰ διέτασσον. Ἀλλὰ σήμερον ἀρχίζει νὰ μεταβάλλῃ γνώμην ὁ κ. Παπανδρέου. Χαίρω, ἐν μέρει, δι’ αὐτό. Μόνον ἐν μέρει, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἀναλήψῃ πλήρως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ θὰ κατανοήσῃ, ὅτι εἶναι Πρωθυπουργὸς συντεταγμένης Δημοκρατίας. Ἀλλὰ λυποῦμαι βαθύτατα διότι ἔρχεται ἀπόψε καὶ προβαίνει εἰς τοιαύτας ἀνακοινώσεις ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, ὁ ἴδιος, ὅμως, ὁ ὁποῖος εἶχεν, ἐν ὀνόματι τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος, κηρύξει ἕως προχθὲς τὰ ἀντίθετα καὶ ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων μηνῶν δὲν ἔπραξε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐνθαρρύνῃ καὶ ἐνισχύῃ τὰς ἀναρχικὰς ἐκδηλώσεις. Συμφωνῶ μαζί του, ὅτι ἡ ἐλευθερία τῆς ἀπεργίας —καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ τελευταῖον θέμα— εἶναι ἐξ ἴσου εἰς τὰς Δημοκρατίας σεβαστή, ὅπως καὶ ἡ ἐλευθερία τῆς ἐργασίας. Ἀλλὰ διατὶ ἐχρειάσθη νὰ τὸ ἐνθυμηθῇ ἀπόψε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε πληροφορηθῇ, ὅτι ἡ ἐλευθερία τῆς ἐργασίας ἔχει καταργηθῆ ἀφ’ ὅτου εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀρχὴν ὁ κ. Παπανδρέου. Καὶ ὀρθῶς μὲν λέγει ὅτι ἡ ἐργασία ἀποτελεῖ ἰσοδύναμον, ἀπὸ ἀπόψεως ἀξίας, ἐλευθερίαν ἔναντι τῆς ἐλευθερίας τῆς ἀπεργίας, ὀρθῶς τὸ λέγει, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἔχει καταργηθῆ. Καὶ διατὶ ἔχει καταργηθῆ; Ἔχω ὑπ’ ὄψει συγκεκριμένα περιστατικὰ —θὰ τὰ φέρω ἐν καιρῷ εἰς τὴν Βουλὴν— κατὰ τὰ ὁποῖα εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις οἱ ἀπεργοὶ ἐργάται ἔδειραν ἀπεργοσπάστας καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐκινήθη. Διατὶ δὲν ἐκινήθη; Διατὶ δὲν ἐπροστάτευσε τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐργασίας; Διατὶ δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὸ ἰδεολογικὸν αἴτημα, τὸ ἀπόψε αἰφνιδίως εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀνακῦψαν, ὁ κ. Παπανδρέου; Διότι ἁπλούστατα, ἡ ἐπὶ τόσα ἔτη δρᾶσις τῶν λόγων τοῦ κ. Παπανδρέου —θὰ συμφωνήσω μὲ κἄτι τὸ ὁποῖον εἶχεν εἴπει ἄλλοτε, ὅτι καὶ οἱ λόγοι ἀποτελοῦν δρᾶσιν καὶ ἔχουν δραστικὴν σημασίαν— ἡ δρᾶσις τῶν λόγων τοῦ κ. Παπανδρέου ὑπῆρξεν ὀλεθρία. Ἔκαμε τὰ Σώματα Ἀσφαλείας νὰ φοβοῦνται ὅτι θὰ κατηγορηθοῦν ἐπὶ φασισμῷ καὶ ἀντιδημοκρατικότητι, ἐὰν ἐκτελέσουν τὸ δημοκρατικόν των καθῆκον. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι αὐτονόητον, ὅτι ὀφείλετε, ὡς Κυβέρνησις, μεταβάλλοντες τακτικήν, μεταβάλλοντες ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἐπὶ ἔτη εἴχατε, νὰ ἐκτελέσετε τὸ καθῆκον σας ὡς Πρωθυπουργοῦ πραγματικῆς ἐννόμου Δημοκρατίας. Τὸ ἀντελήφθητε ἀπόψε. Θὰ ἴδω τὶ θὰ πράξετε εἰς τὸ ἄμεσον μέλλον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἐπεβεβαίωσε καὶ πάλιν μὲ τὴν ἀπάντησίν του, ὅτι ἀνήκομεν πράγματι εἰς δύο διαφορετικὰς σχολὰς καὶ εἶναι δύσκολος ἡ συνεννόησις. Ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπιμένῃ ὅτι σήμερον ὑποστηρίζομεν διάφορα ἀπ’ ὅσα ἐλέγομεν ἄλλοτε. Ἀλλὰ εἶναι πλήρης καὶ μονότονος ἡ ἐπανάληψις τῶν ἀρχῶν μας. Ἐλέγαμεν ἄλλοτε, ὅτι εἰς τὴν Δημοκρατίαν, τὸ φρόνημα εἶναι ἐλεύθερον, διώκεται μόνον ἡ πρᾶξις, ἡ παράνομος πρᾶξις. Καὶ αὐτὸ ἐπανελάβομεν ἀπόψε. Ὁσάκις ὑπάρξῃ πρᾶξις, παράνομος πρᾶξις, θὰ διώκεται. Ἰδού, ὅτι δὲν τὸ ἐνεπνεύσθην ἀπόψε, τὸ εἶχον ἐμπνευσθῆ ἔκτοτε, ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος. Καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω ἁπλῶς σήμερον, δι’ ὅσους δὲν τὸ ἐνθυμοῦνται. Ἰδοὺ ἡ ἀπόλυτος συνέπεια. Εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅτι ἡμεῖς, ὡς ἀνένδοτος ἀγών, ἐκάμαμεν συγκεντρώσεις εἰς τὸ Κέντρον. Εἶναι ἀληθὲς αὐτό, ἀλλὰ ἅπαξ ἢ δὶς μόνον. Τὸ εἶπον καὶ ἀπόψε. Ἐὰν ἐπρόκειτο αἱ συγκεντρώσεις, αἱ πορεῖαι νὰ εἶναι σπάνιαι, ἀποδεχόμεθα τὴν σπανιότητα αὐτῆς τῆς διαταραχῆς. Ὅταν ὅμως, μεταβάλλεται εἰς καθημερινὸν γεγονός, εἶναι ἀπαράδεκτον. Ἰδοὺ ἡ πλήρης συνέχεια τῆς παλαιᾶς μας γραμμῆς. Ἐπιθυμῶ, ἐπίσης, ν’ ἀπαντήσω καὶ εἰς ἕνα ἄλλον ἐπίμονον ἰσχυρισμὸν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. Μᾶς λέγει, ὅτι τάχα ἡ Ε.Ρ.Ε. δὲν ὑπῆρξεν ἀστυνομικὸν κράτος. Δὲν γνωρίζω ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀκόμη ἀντιληφθῆ, ἢ δὲν θέλῃ νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ὑπῆρξε πράγματι ἡ ΕΡΕ ἀστυνομικὸν κράτος. Ἡ «φοβία» ἀποτελεῖ ὅρον, ὁ ὁποῖος εἰσήχθη εἰς τὸν δημόσιον βίον ἀπὸ τὰς ἡμέρας τῆς ΕΡΕ. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ μία ἐξήγησις τοῦ ἰδικοῦ μας θριάμβου, εἶναι ἡ μεγάλη ἐπαγγελία τῆς ἐλευθερίας. Καὶ ἂν σήμερον, ἀφ’ ὅτου ἀνελάβομεν τὴν Ἀρχήν, ὄχι μόνον δὲν ἐλαττώνεται, ἀλλὰ ἐπαυξάνει ἡ ἐμπιστοσύνη καὶ ὁ ἐνθουσιασμὸς τοῦ λαοῦ, ὅπως ἐκδηλοῦται εἰς πᾶσαν περίπτωσιν καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ τὰς Ἀθήνας (χειροκροτήματα), εἶναι, διότι ὁ λαὸς ἑορτάζει ἀπελευθέρωσιν. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἦτο ἀδύνατον κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ ἐξηγηθῇ αὐτὸ τὸ πάθος τῶν ἐκδηλώσεων τοῦ λαοῦ ὑπὲρ ἡμῶν. Αἰσθάνεται ὅτι ἔγινεν ἐλεύθερος. Καὶ αὐτὸ τὸ ὑπέρτατον ἀγαθὸν προσέφερεν ὁ θρίαμβος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Καὶ αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν θὰ τὸ κατοχυρώσωμεν ὁριστικῶς διὰ τὸν λαόν, ὁσαδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὰ προσκόμματα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀντιμετωπίσωμεν. (Χειροκροτήματα). Ὁ λαὸς θὰ μείνῃ ἐλεύθερος. Φίλοι καὶ ἀντίπαλοι θὰ μείνουν ἐλεύθεροι καὶ θὰ ἐμποδισθοῦν μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παρεμποδίζουν αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη ἐπαγγελία μας, τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν εἰς τὸν λαὸν καὶ τὴν ὁποίαν τηροῦμεν καὶ θὰ τηρήσωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον. Εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅτι δὲν μᾶς πιστεύει ὁ λαός! Ὅταν, λοιπόν, μᾶς ἔδωσε τὸ 53%, καὶ κατ’ οὐσίαν τὸ 60%, διότι ὑπῆρχε τὸ Ἐρετικὸν κράτος, σημαίνει ὅτι δὲν μᾶς πιστεύει; Καὶ σήμερον, ἡ ἐμπιστοσύνη του εἶναι ἀπείρως μεγαλυτέρα, ὅπως πιστοποιῆται ἀπὸ τὰς ἐκδηλώσεις τῶν μαζῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Ὁμιλοῦμεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους. Εὑρισκόμεθα εἰς ἀπόλυτον συνέπειαν πρὸς τὰς παλαιάς μας ἐπαγγελίας. Εἴμεθα ἀληθὴς Δημοκρατία. Θὰ ὑπερασπίσωμεν τὴν ἐλευθερίαν ὅλων τῶν πολιτῶν καὶ θὰ ἐμποδίσωμεν ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουν εἰς τὴν παρεμπόδισιν, εἰς τὴν κατάλυσιν τῆς ἐλευθερίας. Ἀναγνωρίζομεν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ συνέρχεσθαι. Ἀναγνωρίζομεν τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἀπεργίας. Ἀλλὰ ἀναγνωρίζομεν καὶ θὰ προστατεύσωμεν καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐργασίας. Εἴμεθα ἡ Κυβέρνησις τῆς ἀληθοῦς Δημοκρατίας. Καὶ θὰ ὑπερασπίσωμεν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λαοῦ μας ἀπέναντι ὅλων τῶν ἐχθρῶν της. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§12Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐλαχίστας φράσεις θὰ εἴπω, διὰ νὰ μὴ ἐμποδίσω τὴν ἔγκαιρον ἀπάντησιν τῶν ἄλλων κ.κ. Ἀρχηγῶν. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀνήκομεν εἰς δύο σχολάς. Δὲν ἠξεύρω ποία εἶναι ἡ σχολή του. Ἄλλοτε, τὴν ἐγνώριζον, διότι εἶχον συνεργασθῆ εἰς κρισίμους στιγμὰς μαζί του. Σήμερον, πράγματι, δὲν γνωρίζω εἰς ποίαν σχολὴν ἀνήκει. Ἀνήκει εἰς τὴν σχολήν, αὐτὴ εἶναι ἡ βαθεῖα καὶ εἰλικρινὴς πεποίθησίς μου, τῶν ἀντιφάσεων καὶ τῶν κατὰ περίστασιν βασικῶν διαφόρων θέσεων, τὰς ὁποίας λαμβάνει ἀναλόγως τοῦ συμφέροντός του, ἂν εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἢ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δεύτερον, εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ ἐπανέλαβε κἄτι, τὸ ὁποῖον εἶπε προηγουμένως, ὅτι θὰ διώκωνται μόνον αἱ παράνομοι πράξεις. Δὲν ἐξήγησε ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῶν παρανόμων πράξεων. Μέχρι χθές, διὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως παράνομος πρᾶξις δὲν ἦτο ἡ πορεία, μέχρι χθές, παράνομος πρᾶξις δὲν ἦτο ἡ διὰ μέσου τῶν ὁδῶν τῶν Ἀθηνῶν ὀχλοκρατικὴ διάβασις μαζῶν. Ἀπὸ σήμερον, θὰ εἶναι ἡ ἐπὶ τοῦ καταστρώματος διάβασις παράνομος καὶ ἡ διὰ τοῦ πεζοδρομίου εἰς βάρος τῶν πεζοπορούντων θὰ εἶναι θεμιτή. Αὔριον ἢ μεθαύριον θὰ ἀναγκασθῇ, ὅπως προεῖπον, ν’ ἀπαγορεύσῃ καὶ τὴν ἐπὶ τῶν πεζοδρομίων πορείαν. Διότι, βεβαίως, ἔπρεπεν ὄχι ἀπόψε διὰ τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος τῆς ἐνοχλουμένης ἐξουσίας τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ, ἀλλὰ ἔπρεπε ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δημοκρατικῆς του σκέψεως νὰ ἔχῃ πρὸ πολλοῦ ἀναγνωρίσει, ὅτι αἱ πορεῖαι, δὲν εἶναι νοηταί. Συγκεντρώσεις μάλιστα καὶ συγκεντρώσεις εἰς χῶρον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐνοχλεῖ καὶ δὲν ἐμποδίζει τὴν λειτουργίαν τῶν πόλεων. Ὡμίλησε περὶ φοβίας, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας καὶ περὶ τῆς ἑορτῆς τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τῆς Ἑλλάδος αὐτὴν τὴν στιγμὴν σημειοῦται. Κύριε Πρόεδρε, καταγγέλλω, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὑπάρχει βαθυτάτη φοβία μὴ προερχομένη......

§13ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πνέει ἄνεμος ἐλευθερίας......

§14Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. ..... μὴ προερχομένη ἀμέσως ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀπὸ τὰς θεωρίας της. Δὲν ἀσκεῖ τρομοκρατίαν αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ ἐν ὀνόματι τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐκυβέρνησε μέχρι τοῦδε, ἐν ὀνόματι τῆς κοινῆς πορείας καὶ τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος Ἑνώσεως Κέντρου καὶ Ε.Δ.Α., σημειοῦται εἰς τὴν ὕπαιθρον, εἰς τὰ ἐργοστάσια, εἰς τὸ Λαύριον, καὶ παντοῦ τρομοκρατία....

§15Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὂχι εἰς τὸ Λαύριον.

§16Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. ...... τρομοκρατία ἐκ μέρους τῶν ἐκπροσώπων τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, σημειοῦται τρομοκρατία εἰς βάρος ὅλων τῶν ἄλλων.

§17ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τῶν Σοβιετολόγων......

§18Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. ..... καὶ τῶν ὀργάνων τῆς τάξεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ ὄργανα τῆς τάξεως, φοβοῦνται τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν γνωρίζουν τί πιστεύει ὁ κ. Παπανδρέου. Ὑπάρχει, λοιπόν, αὐτὴν τὴν στιγμὴν φοβία, ἡ ὁποία εἶναι λίαν ἐπικίνδυνος. Τὴν καταγγέλλω πρὸς τὸν λαὸν καὶ τὴν ἐπισημαίνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἀντιληφθῇ τὰς εὐθύνας της.

§19Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι σοβαρότης αὐτή;

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μὴ διακόπτετε.

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σοβαρότης ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅταν ὁμιλῇ περὶ ἑορτῆς καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα. Σοβαρότητα ἔπρεπε νὰ ἐπιδείξῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔπρεπε νὰ ἐπιδείξετε σεῖς, οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ., ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἑορτάζει, ἀλλὰ μοχθεῖ, βασανίζεται καὶ ἀναμένει τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν τόσων ὑποσχέσεων, τὰς ὁποίας ἔδωσεν ὁ κ. Ἀρχηγός σας. (Χειροκροτήματα).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς Ε. Δ.Α., κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ θὰ παρεκάλουν, κ. Πρόεδρε, εἰς τὸ μέλλον νὰ σταματήσουν αἱ ὑβριστικαὶ καὶ συκοφαντικαὶ ἐκδηλώσεις ὡρισμένων βουλευτῶν. Ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας, ὡς Προέδρου τοῦ Σώματος καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θὰ ἀνεχθῶμεν τοῦ λοιποῦ νὰ ὁμιλοῦν οἱ κ.κ. συνάδελφοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ περὶ ἡμῶν ὡς δολοφόνων, δὲν γνωρίζω τί ἔχετε πράξει καὶ διαπράξει σεῖς, ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἶσθε συκοφάνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἰς πᾶσαν ἐκδήλωσιν —δὲν ἤκουσα τὴν λέξιν ποὺ ἀνεφέρατε— εἰς πᾶσαν ἐκδήλωσιν ψιθύρου διακοπῆς, ἐπέσυρα τὴν προσοχὴν τῶν κ.κ. βουλευτῶν ὑπομνήσας εἰς αὐτούς, ὅτι ὀφείλουν νὰ ἀκούουν μετὰ σεβασμοῦ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀγορεύοντα, ὅπως, φυσικά, καὶ πάντα συνάδελφον.

§25Η. ΗΛΙΟΥ. Πρὶν ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις τῆς παρατάξεώς μας ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον προέκυψεν ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἤθελα νὰ ἐκφράσω παράπονον διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον διεξήχθη ἡ σημερινὴ συζήτησις. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ὑπάρχει καθιερωμένον ἐθιμικῶς, διότι κακῶς ὁ Κανονισμὸς δὲν προβλέπει τὰς πρὸ Ἡμερησίας Διατάξεως συζητήσεις, ὅταν εἴτε ἡ Κυβέρνησις, εἴτε ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπιθυμῇ νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νὰ ὑπάρχῃ μία προσυνεννόησις πρὸ 24 ὡρῶν. Τοιαύτη δὲν ὑπῆρξεν οὔτε κἂν σήμερα τὸ πρωΐ. Εἰς τὰς 6.30′ ἀκριβῶς μὲ ἐπήρατε εἰς τὸ τηλέφωνον διὰ νὰ μὲ εἰδοποιήσητε, κ. Πρόεδρε, ὅτι πρόκειται νὰ συζητηθῇ τὸ θέμα τῶν αὐτοκινητιστῶν, τὸ θέμα δηλαδὴ τῶν ἑκατέρωθεν διεκδικήσεων ἐπαγγελματιῶν αὐτοκινητιστῶν καὶ τῶν λεγομένων πειρατῶν, ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον χρειάζεται καὶ μελέτην καὶ προπαρασκευὴν καὶ τὸ ὁποῖον ἀνεγνώρισα, ὅτι ἦτο τόσον ἐπεῖγον, ὥστε πράγματι ἐσκέφθην, ὅτι μέσα εἰς τὴν μισὴν ὥραν, στὰ τρία τέταρτα ποὺ ἀπομένουν, ὀρθὸν εἶναι νὰ προσπαθήσω νὰ προφθάσω νὰ λάβω γνῶσιν τῶν σχετικῶν φακέλλων καὶ ἀπόψεων, ὥστε νὰ ἐκφράσω τὰς ἀπόψεις τῆς παρατάξεώς μας, καὶ ἦλθον διὰ νὰ εὑρεθῶ πρὸ ἄλλης συζητήσεως. Θὰ ἐκθέσωμεν καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τὰς ἀπόψεις μας.

§26Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πρὸς ἐμὲ ἄλλα εἴπατε καὶ ἄλλα ἐγένοντο. Αὐτὴ εἶναι ἡ τακτικὴ τῆς Κυβερνήσεως.

§27Η. ΗΛΙΟΥ. Θὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μου καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Θὰ ἔλεγον ὅμως, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ ἀναφερόμενον εἰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως περὶ μέτρων, τὰ ὁποῖα προτίθεται νὰ λάβῃ πρὸς τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν σκοπόν, δὲν εἶχε τίποτε τὸ κατεπεῖγον, ὥστε ἡ προειδοποίησις νὰ εἶναι πρὸ ἡμισείας ὥρας. Ἠμποροῦσε σύμφωνα πρὸς τὸ ἔθιμον νὰ συμφωνηθῇ σήμερα καὶ νὰ γίνῃ αὔριον. Ἀνεξαρτήτως τούτου, ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ὅτι εἶναι ὀρθὸν ἀφοῦ ἐχρησιμοποιήθη ὡς πρόσχημα νὰ συζητηθῇ καὶ τὸ θέμα τῶν αὐτοκινητιστῶν ἐγκαίρως.

§28Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Παρεκάλεσα τὴν μεσημβρίαν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τοὺς ἡγέτας τῶν κομμάτων, ὅτι θὰ ἐπεθύμουν σήμερον νὰ προβῶ εἰς ὡρισμένας δηλώσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἀπεργίας τῶν αὐτοκινητιστῶν. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ θέματος ἤχθην εἰς τὴν διατύπωσιν γενικωτέρων ἀπόψεων. Ἔκρινον, ὅτι ἡ συζήτησις αὐτοῦ τοῦ θέματος τοῦ γενικωτέρου δὲν ἀπῄτει προπαρασκευήν. Ἡ συζήτησις τῶν αἰτημάτων τῶν αὐτοκινητιστῶν, βεβαίως, ἀπῄτει μίαν οὐσιαστικὴν προπαρασκευήν, ἀλλὰ τὸ γενικὸν θέμα μᾶς εὑρίσκει ὅλους ἑτοίμους. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἡ ἀνάγκη τῶν 24 ὡρῶν δὲν ὑφίσταται. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ θέμα τῶν αὐτοκινητιστῶν ἐπιθυμῶ νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, ὅτι μεθαύριον καταθέτομεν εἰς τὴν Βουλὴν σχετικὸν νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον διατυπώνομεν τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας θὰ λάβουν γνῶσιν καὶ τὸ Σῶμα καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Ὅσα ἀναγράφονται εἰς τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὁριστικαὶ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως.

§29Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἐπὶ τῶν γενικωτέρων ἀπόψεων τὰς ὁποίας ἐξέθεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἀπάντησις εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἀμέσως, διότι ἐπὶ τόσον γενικῶν θεμάτων, βέβαια, κάθε παράταξις ἔχει ἀποκρυσταλλωμένας ἀπόψεις, ἀλλὰ ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι ἡ εἰδοποίησις ἦτο περὶ ἄλλου θέματος καὶ ἐπειδὴ τὸ θέμα ἐκεῖνο ποὺ ἀφεώρα εἰς ἕνα στρῶμα ἐργαζομένων, τὸ ὁποῖον διχάζεται εἰς δύο ὁμάδας ἀντιπαρατασσομένας εἶναι σοβαρόν, θὰ ἔλεγον ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ ἔγκαιρος συζήτησις, ἴσως αὔριον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως περὶ τοῦ αὐτοκινητιστικοῦ ζητήματος, ὥστε τυχὸν νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεάσῃ καὶ τὰς νομοθετικὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν δέχεται τοῦτο, θὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὅταν ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν. Ἔρχομαι λοιπὸν καὶ εἰς τὸ τεθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θέμα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἡγεῖται παρατάξεως, ἡ ὁποία συνεκέντρωσε τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς καὶ τὴν σχετικὴν εἰς τὰς ἀμέσως προηγουμένας μὲ τὴν ἐξαγγελίαν τῆς ἐφαρμογῆς τῆς Δημοκρατίας, μὲ τὴν ἐξαγγελίαν δημοκρατικῶν συνθημάτων καὶ δημοκρατικῶν ὑποσχέσεων. Ἐγὼ θὰ ἔλεγον καὶ ἐπεριμέναμεν τοὐλάχιστον ὡς ἐλάχιστον ἔργον συντηρητικῆς παρατάξεως ἀλλὰ δημοκρατικῆς, ὅτι θὰ ἀπεφάσιζε νὰ ἰσχύσῃ τὸ Σύνταγμα τῆς Ἑλλάδος χωρὶς καμμίαν ἐξαίρεσιν, καμμίαν παρέκκλισιν, κανένα παρασύνταγμα ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ καθιερώθησαν, ἕνα Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τέλους ἐψηφίσθη ἀπὸ μίαν μονόπλευρον Βουλὴν μέσα εἰς τὸν φανατισμὸν τῆς ἐνόπλου συγκρούσεως ἐκείνης τῆς ἐποχῆς χωρὶς τὴν συμμετοχὴν τῆς ἀριστερᾶς, ὅτι τοὐλάχιστον ὡς ἕνα μίνιμουμ αὐτῆς τῆς Δημοκρατίας θὰ εἴχομεν τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐφαρμοσθῇ πλήρως τὸ Σύνταγμα τῆς 4ης Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Θὰ ἔλθῃ ἐντὸς ὀλίγου, ἤρχισεν ἡ ἐπεξεργασία εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, θὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως ἐκτάκτων μέτρων κλπ. Θὰ εἴδομεν τότε, ὅτι πολλὰ λείπουν ἀπὸ τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν ἐκείνου τοῦ Συντάγματος. Καὶ σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔρχεται καὶ ἐξαγγέλλει ἂν ὄχι μέτρα —ὑπηνίχθη καὶ ὡρισμένα μέτρα μεταξὺ πεζοδρομίου καὶ καταστρώματος, αὐτὸ εἶναι κἄτι τι ποὺ δὲν θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ σχολιάσω— ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ ἐκφράσῃ τὴν δυσφορίαν του διὰ τὴν λειτουργίαν ὡρισμένων στοιχείων τῆς Δημοκρατίας. Λέγει ὅμως, ὅτι ὁ λαὸς αἰσθάνεται καὶ ἀπελευθέρωσιν καὶ πανηγυρίζει δι’ αὐτό. Καὶ ὀρθὸν εἶναι, ὅτι αὐτὸ τὸ αἴσθημα ἐδημιουργήθη. Ἡ δυσφορία ὅμως ὑπάρχει καὶ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα, ἂν δὲν ἐξηγγέλθησαν ὁλόκληρα, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὑφ’ ὃ πνεῦμα σήμερα ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρόκειται νὰ ἐπακολουθήσουν τὸ ἕνα μετὰ τὸ ἄλλο, καὶ ὅταν ἔλθῃ τὸ ἕνα μετὰ τὸ ἄλλο δὲν ὑπάρχει τέρμα παρὰ ἐκεῖ ὅπου ἐκάλεσε τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Κ. ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. Εἶναι σαφὲς —καὶ ἰδίως μετὰ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον— ἔγινε, ὄχι μόνον κτῆμα τῆς θεωρίας ἀλλὰ κτῆμα τῆς πολιτικῆς πράξεως, ὅτι ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ ἐθνικῆς κυριαρχίας, περὶ κυριαρχίας τοῦ λαοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι αὐτὴ ἡ κυριαρχία ἐκφράζεται ὑφ’ οὓς ὅρους μάλιστα παρ’ ἡμῖν ἐκφράζεται, μὲ μίαν ἁπλῆν συμμετοχὴν εἰς τὰς γενικὰς ἐκλογὰς κἄθε 4 χρόνια καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα μὲ τὴν ἐκχώρησιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ κυριάρχου λαοῦ εἰς τριακοσίους ἀντιπροσώπους. Ἀπεναντίας ὁ λαὸς παραμένει ὡς ἕνα μόνιμον στοιχεῖον ἐπηρεασμοῦ τῶν πολιτικῶν καὶ κοινωνικῶν πραγμάτων, ἰδίως διὰ τῆς εἰς ἀκέραιον ἀνεμποδίστου ἀσκήσεως ὅλων τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν ποὺ ἀναγνωρίζονται, κατοχυρώνονται καὶ ἐγγυῶνται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα, ἐλευθεριῶν αἱ ὁποῖαι δὲν ἐδόθησαν παιδιᾶς ἕνεκεν, ἀλλὰ πρὸς ἐξυπηρέτησιν συγκεκριμένων πολιτικῶν σκοπῶν. Καὶ αὐτὴ ἡ ἐλευθερία εἶναι ἡ ἐλευθεροτυπία καὶ ἡ ἐλευθερία τοῦ συνέρχεσθαι, τοῦ συνεταιρίζεσθαι καὶ τοῦ ἀναφέρεσθαι. Καὶ ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνήγγειλεν ὡς κἄποιαν παραχώρησιν νέαν τὸ ὅτι ἐπετράπησαν καὶ αὐταὶ αἱ ἐν ὑπαίθρῳ συγκεντρώσεις, αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸν κανόνα κατὰ τὸ Σύνταγμα, δὲν εἶναι τίποτε νέον. Ἁπλῶς εἶχε καταπατηθῆ κατὰ τὸν οἰκτρότερον τρόπον, ἐπὶ τῆς προηγουμένης καταστάσεως.

§30Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ὄχι ἀπολύτως.

§31Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἂς μὴ ἀναγκασθῶμεν νὰ μετατρέψωμεν μίαν συζήτησιν πολιτικὴν εἰς διάλεξιν Συνταγματικοῦ δικαίου, διότι ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ὑπάρξεως πραγματικῶν κινδύνων τῆς δημοσίας τάξεως, ὁπότε δύνανται ν’ ἀπαγορεύωνται αἱ ἐν ὑπαίθρῳ συναθροίσεις καὶ ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐπικλήσεως πραγματικῶν κινδύνων πρὸς καταπάτησιν τῶν δημοσίων ἐλευθεριῶν. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐφευρέθη τὸν τελευταῖον καιρὸν κἄτι νέον, αἱ πορεῖαι, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν θέματα συγκοινωνίας. Αἱ πορεῖαι δὲν εἶναι νέαι κἄτι νέον. Διαδηλώσεις ἐλέγοντο ἄλλοτε. Ἡ λέξις εἶναι νέα. Εἶναι κἄτι τι τὸ ὁποῖον τὸ συναντᾶ κανεὶς εἰς τὸν Λονδῖνον, εἰς τὴν Ἰταλίαν, εἰς τὴν Γαλλίαν, πορείαν ὀλίγων ἢ πολλῶν ἢ πλείστων ἢ πάρα πολλῶν πολιτῶν πρὸς διαδήλωσιν ἑνὸς συγκεκριμένου, συνήθως, πολιτικοῦ ἢ κοινωνικοῦ αἰτήματος. Δὲν ἀποτελεῖ, ἑπομένως, πρόσκομμα καὶ ἐμπόδιον εἰς τὰς συγκοινωνίας καὶ περιορισμὸν τῆς ἐλευθερίας τῶν ἄλλων. Λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πορεύονται ἢ μᾶλλον αἱ πορεῖαι εἶναι ἐχθροὶ τοῦ λαοῦ, διότι δὲν παρεμποδίζουν τὴν κίνησιν τῆς πλουτοκρατικῆς ὀλιγαρχίας, ἐμποδίζουν ἰδίως τὴν κίνησιν τῶν ἐργαζομένων. Ἐὰν εὑρίσκετο μέσα εἰς τὸν λαόν, θὰ ἔβλεπε μὲ πόσην συμπάθειαν τὰ λαϊκὰ στρώματα καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τυχὸν μὴ ἔχοντα συγκεκριμένον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ἐν ἐξελίξει πορείαν παρεμποδίζονται κατά τι, καθυστεροῦν κατά τι, εἰς τὸ νὰ μεταβοῦν εἰς τὴν ἐργασίαν των, μὲ τί συμπάθειαν τὴν ἀντιμετωπίζουν καὶ μὲ τί δυσφορίαν οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν ὀλιγαρχίαν καὶ ἑπομένως μὴ βλαπτόμενοι κατὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὸ ὅτι θὰ γίνῃ ἢ ὄχι μία πορεία, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι τὰ συμπεράσματά του, τοὐλάχιστον, δὲν ἀποδίδουν τὸ λαϊκὸν αἴσθημα. Πιστεύω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κακῶς ἐχαρακτηρίσατε τὰς πορείας ὡς φασισμόν. Ὁ φασισμὸς ὑπῆρξεν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος πάντοτε εἴτε μὲ τὰ κλόμπς, εἴτε μὲ τὰ ὅπλα, εἴτε μὲ τὰ δακρυγόνα, ἀπηγόρευε καὶ συνέτριβε τὰς πορείας. Πιστεύω, ὅτι ἡ καθολικὴ ἐλευθερία, νοουμένη, ὅτι εἰς τὰς ἐναλλὰξ διεκδικήσεις ἢ προβολὰς αἰτημάτων ἐκ μέρους πότε τοῦ ἑνός, πότε τοῦ ἄλλου κοινωνικοῦ στρώματος ἔχει διὰ τὴν ἄσκησίν της ἀπαραίτητον ὅρον ἀνεκτὸν ἀπὸ κάθε δημοκρατικῶς σκεπτόμενον πολίτην, ὅτι ἐνδεχομένως θὰ ὑποστῇ μικρὰν ἐνόχλησιν ἐκ τῆς πορείας τοῦ διαδηλώνοντος τμήματος τοῦ Λαοῦ. Δὲν ἔχω καμμίαν διαφωνίαν μαζί σας, κ. Πρόεδρε, καὶ μὲ κανένα, ὅτι φυσικὰ λόγοι σοβαροί, λόγοι ἔκτακτοι καὶ ἑπομένως λόγοι σπάνιοι πρέπει νὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τυχὸν θὰ ὑπαγορεύουν καὶ θὰ δικαιώνουν μίαν πορείαν. Πορεῖαι διὰ τοῦ ψύλλου πήδημα, καθ’ ἡμέραν ἐπαναλαμβανόμεναι, ἁπλῶς ὁδηγοῦν εἰς ἀποδυνάμωσιν καὶ ἐκφύλισιν τῆς πορείας ὡς μέσον διεκδικήσεως αἰτημάτων.

§32Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀκριβῶς αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Ἡ καθημερινὴ χρῆσις τῶν πορειῶν φθείρει τὸ κῦρος τῆς πορείας καὶ ἐνοχλεῖ τὸν λαόν. Ἡ σπανία, ἡ εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις χρῆσις διαδηλώσεως εἶναι ἀνεκτή. Ἀλλ’ ὅταν μεταβληθῇ εἰς καθημερινὸν γεγονὸς εἶναι βέβαιον, ὅτι καὶ ἡ πορεία ἐξευτελίζεται, ἐξασθενίζει, ἀντὶ νὰ ἐνισχύῃ ἠθικῶς τὰ αἰτήματα καὶ βλάπτει καὶ ἐνοχλεῖ τὸν ἐργαζόμενον λαόν.

§33Η. ΗΛΙΟΥ. Καὶ προχωρῶ πάρα πέρα. Καὶ δυσφορίαν ἠμπορεῖ νὰ προκαλέσουν, ὅταν γίνεται κατάχρησις. Ἀλλὰ τότε πρὸς τί ἡ δυσφορία ἡ ἰδική σας, ἐὰν νομίζητε, ὅτι αἱ πορεῖαι ἔγιναν τόσον πολλαί, ὥστε βαίνουν εἰς ἐκφύλισιν; Δὲν συμβαίνει τοιοῦτόν τι. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν ἠθελήσατε, καὶ εἰς τοῦτο διαφωνῶ ἀπολύτως νὰ ὁμιλήσητε καὶ περὶ καταχρήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἀπεργίας, ὅταν στρέφεται κατὰ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐργασίας.

§34Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κατάχρησις δικαιώματος ἀπεργίας δὲν ἐλέχθη ἀπὸ ἐμέ.

§35Η. ΗΛΙΟΥ. Ὅταν στρέφεται κατὰ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐργασίας τῶν μὴ θελόντων νὰ ἀπεργήσουν.

§36Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Παρανόησις. Ὑπάρχει ἐλευθερία ἀπεργίας ἀπεριόριστος. Παραλλήλως, ὑπάρχει ἐλευθερία ἐργασίας. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν θέλει νὰ ἐργασθῇ, δὲν θὰ ἐργασθῇ, ἀλλὰ δὲν θὰ ἐμποδίσῃ καὶ τὸν ἄλλον νὰ ἐργασθῇ ἐὰν θέλῃ. Διότι τότε γίνεται τυραννία.

§37Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶπον, ὅτι θὰ διαφωνήσω μὲ τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅπως τώρα μᾶς τὰς διευκρίνισε καὶ τὰς ἐτοποθέτησε. Βεβαίως, εἰς τὸ σημερινὸν στάδιον ὑπάρχει ἡ νομοθεσία περὶ προασπίσεως τῆς ἐλευθερίας ἐργασίας, δηλαδή, τῆς ἐργασίας τῶν ἀπεργοσπαστῶν. Ἀλλ’ εἰς ἓν ἀκόμη προηγούμενον στάδιον, πρὶν καταργηθῇ ἡ παράγραφος ἐκείνη τοῦ ἄρθρου τοῦ ποινικοῦ νόμου περὶ θρασύτητος κατὰ τῆς ἀρχῆς ποὺ ἐτιμώρει καὶ αὐτὴν τὴν ἀπεργίαν ὡς μέγα, μάλιστα, ἀδίκημα, καὶ ἐκεῖ ἔφθασεν ἡ προστασία συμφερόντων τῆς ἐργοδοσίας εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τῶν ἐργαζομένων ἐκ μέρους ἑνὸς νομοθέτου, ὁ ὁποῖος μὲ ταξικὰ κριτήρια εἶχε νομοθετήσει χαρακτηρίσας ὡς ἀξιόποινα ὡρισμένα μέσα προβολῆς λαϊκῶν ἀξιώσεων. Εἰς τὴν πραγματικότητα, ὁ λεγόμενος ἀπεργοσπάστης ἢ εἶναι ἄνθρωπος τόσον περιαχθεὶς εἰς ἐξαθλίωσιν καὶ ἀνάγκην καὶ στέρησιν, ὥστε νὰ μὴ δύναται κἂν νὰ ἀγωνισθῇ διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν συμφερόντων του καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ κοινωνικοῦ στρώματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, ἢ εἶναι ἐγκάθετος τῆς ἐργοδοσίας, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἐμποδίσῃ τὸ ἀποτελεσματικώτερον τῶν ὅπλων τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ὀρθῶς ἡ ἐργατικὴ τάξις περιφρουροῦσα τὴν δυνατότητα ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἀπεργίας, στρέφεται ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ δολιοφθείρουν τὸ δικαίωμα αὐτό. Καὶ εἶναι φαρισαϊσμός, ὅτι ἐμποδίζεται ἡ ἐλευθερία τῆς ἐργασίας τοῦ προσθέτου ἀστυφύλακος, ὁ ὁποῖος τοποθετεῖται διὰ νὰ ὁδηγήσῃ τὸ τρόλεϋ ἢ τὸ τράμ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψίς μας.

§38Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὑπάρχει, ἑπομένως, κατὰ τὴν γνώμην σας, δικαίωμα ἀσκήσεως βίας ἐναντίον τοῦ ἄλλου ἐργάτου, ὁ ὁποῖος ἐλευθέρως ἐργάζεται; Ὑπάρχει; Ἀπαντήσατε.

§39Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νομικῶς δὲν ὑπάρχει. Οὐσιαστικῶς οἱ ἀπεργοῦντες ἀγωνίζονται καὶ διὰ τὰ συμφέροντα ἐκείνων, ἐναντίον τῶν ὁποίων λέγεται, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀσκοῦν βίαν, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λόγῳ ἐξαθλιώσεως πηγαίνουν νὰ παρεμποδίσουν τοὺς ἀγῶνας τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόλυτος πεποίθησίς μου καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ σεῖς τὸ ἀναγνωρίζετε ὡς ἀκριβές. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ προσέξω καὶ νὰ συγκρατήσω ὡς ὑποσχέσεις αὐτὰ ποὺ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ποτὲ ἐπὶ Κυβερνήσεως τῆς Ε.Κ. τὸ Κράτος μας ἀστυνομικὸν Κράτος. Φοβοῦμαι, ὅμως, ὅτι ἂν ἀρχίσῃ ἡ σήμερον ἐκδηλουμένη δυσφορία μεθαύριον νὰ μεταβάλλεται εἰς ἐξαγγελίαν ἑνὸς πρώτου βήματος εἰς λῆψιν μέτρων, ἀντιμεθαύριον ἑνὸς δευτέρου βήματος, ὁ δρόμος ὁδηγεῖ πρὸς τὰ ἐκεῖ, πρὸς τὸ ἀστυνομικὸν κράτος. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, σᾶς ἐκάλεσε καὶ ὑπεσχέθη βοήθειαν εἰς πάντας τοὺς χειρισμοὺς αὐτοῦ τοῦ εἴδους διὰ λόγους ἐθνικῆς σκοπιμότητος. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἔκαμε τὸν τιμητὴν καὶ τὸν φρουρὸν τῆς τάξεως, ἐνῷ ἡγεῖται ἑνὸς κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει ἡ τιμὴ τῶν τρικύκλων καὶ τῶν παρακρατικῶν. Ἀλλὰ πράγματι, παρὰ ταῦτα, εἶχεν ἀμείλικτον λογικὴν εἰς ὅσα σᾶς εἶπεν. Ἢ θὰ σεβασθῆτε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὰς συνταγματικὰς ἐλευθερίας, ἢ διὰ τῶν διαφόρων μέτρων, θὰ φθάσετε νὰ καλῆτε πρὸς διάλυσιν τῶν πολιτῶν τὰ μηχανοκίνητα τοῦ Μπιτούνη, διότι νομίζω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ μέσος ὅρος. Ὅταν ἔγινε ἡ πρώτη πορεία τῶν 115 ἐργαζομένων Σωματείων καὶ ὅταν παρήλασαν 100.000 ἐργαζομένων ζητοῦντες στοιχειώδη ἱκανοποίησιν αἰτημάτων μισθολογικῶν καὶ συνταξιοδοτικῶν, βεβαίως οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἐβγῆκαν εἰς πορείαν διὰ νὰ κάμουν περίπατον, ἀλλὰ ἐβγῆκαν διὰ νὰ διεκδικήσουν ἕνα σοβαρώτατον δικαίωμα, ἡ σημασία τοῦ ὁποίου καὶ ἐπὶ τῆς κοινωνικῆς ζωῆς καὶ ἐπὶ τῆς ὅλης ἐθνικῆς οἰκονομίας, ἀνεγνωρίσθη καὶ ἀπὸ κυβερνητικῆς πλευρᾶς ἔστω καὶ ἂν δὲν ἱκανοποιήθη εἰς τὸν βαθμὸν ποὺ ἔπρεπε νὰ ἱκανοποιοποιηθῇ ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Αὐτό, λοιπόν, τὸ αἴτημα, ἔπρεπε, κατὰ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ, νὰ κτυπηθῇ. Δηλαδὴ ὄχι ἡ πορεία, ἡ παρεμπόδισις ἐπὶ μίαν, δύο, τρεῖς ὥρας τῆς κυκλοφορίας, ἀπὸ τὴν ὁποίαν κανεὶς δὲν παρημποδίσθη, ἀλλὰ νὰ κτυπηθῇ τὸ δικαίωμα νὰ διεκδικήσουν οἱ ἐργαζόμενοι ἀπὸ τὴν ἐργοδοσίαν καὶ τὴν κοινωνικὴν ἀντίδρασιν, βελτίωσιν τῶν συνθηκῶν τῆς ζωῆς. Καὶ προσέθεσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, τοῦτο τὸ καταπληκτικόν, ὅτι ἐταπεινώθη, ὅτι ὑπέστη ἠθικὴν μείωσιν ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος παρέστη καὶ ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει, ὅταν δὲν τὸ ἐπιδιώκῃ ἡ ἀστυνομία, σύγκρουσις μεταξὺ πολιτῶν διεκδικούντων τὰ δικαιώματά των καὶ Ἀστυνομίας, ἡ ὁποία εἶναι τεταγμένη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὅλων τῶν πολιτῶν καὶ φρονεῖ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅτι δὲν ὑφίστατο ἠθικὴν μείωσιν ὅταν διετάσσετο μὲ τὰ κλόμπς καὶ τὰ ὅπλα νὰ στρέφεται ἐναντίον τοῦ λαοῦ. Καὶ ἐπὶ πλέον εἶπεν, ὅτι ἡ ΕΔΑ περιεφρούρει τὴν ἡσυχίαν — καὶ ἑπομένως ἦτο περιττὴ ἡ παρουσία τῆς Ἀστυνομίας — διὰ τῆς πολιτοφυλακῆς της, ἄκουσον, ἄκουσον, μὲ περιβραχιόνια. Δηλαδή, ἠθέλησεν εἰς τὴν ἀξιοπρεπῆ στάσιν τοῦ εἰρηνικῶς διαδηλώσαντος δημοκρατικοῦ λαοῦ, νὰ δώσῃ μυστηριώδεις προεκτάσεις, τὰς ὁποίας καλὰ θὰ ἔκαμε, ἐὰν τὰς ἔδιδε προχθὲς τὸ βράδυ, ὅταν, νομίζω, παρουσία του, ἠσχημόνουν οἱ παρακρατικοὶ νέοι τῆς ΕΡΕ μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ δικαστηρίου, εἰς τὸ Ἀρσάκειον. Ἐγὼ θὰ ηὐχόμην καὶ θὰ ἐκφράσω τὴν ἐλπίδα, ὅτι αἱ ἀπαράδεκτοι καὶ νοσταλγικαὶ τῆς ἀνωμαλίας δηλώσεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, θὰ ὑπαγορεύσουν ψυχραιμοτέρας σκέψεις εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος ἐὰν ὡς Ἀντιπολίτευσις ἤσκει εἰς τὸ ἀκέραιον τὰ δικαιώματά του καὶ τὰς ἐλευθερίας, τὰς ὁποίας τοῦ παρέχει τὸ πολίτευμα, ὡς Κυβέρνησις δὲν εὑρίσκει διὰ τὸν α ἢ β λόγον, τρόπον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κατάστασιν, εἴτε ὀρθῶς, εἴτε ὄχι, εἴτε διότι ἀκολουθεῖ καλήν, εἴτε κακὴν πολιτικήν, εἴτε διότι εὑρίσκεται εἰς δυσκολίαν πολλὲς φορές, νὰ λύσῃ ὅσα ἡ ὀκταετία τῆς ΕΡΕ ἐπεσσώρευσε καὶ δι’ αὐτὸ δυσφορεῖ κατὰ τῶν πορειῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυσάρεστοι, ὄχι διότι ἐνοχλοῦν τὴν συγκοινωνίαν, ἀλλὰ διότι ἐνοχλοῦν τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελοῦν μίαν πίεσιν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ τὸ παραδέχομαι αὐτό, καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ οἱαδήποτε παράταξις εἶναι δυνατόν, ἐὰν ἦτο εἰς τὴν ἐξουσίαν, νὰ μὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς πάντας. Ἀλλὰ πιστεύω, ἐπίσης, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ δυσφορία σας, εἶναι μᾶλλον δυσφορία, διότι βάσει τῆς πολιτικῆς σας, ἐνδεχομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθοῦν ὡρισμένα αἰτήματα, εἰς αὐτὴν δὲ τὴν πίστιν καταλήγω ἐκ τῆς παλαιοτάτης γνωριμίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τοῦ χαρακτῆρος σας καὶ τῆς εὐχαριστήσεως, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεσθε ὅταν πράγματι εἶσθε εἰς θέσιν νὰ παραχωρήσητε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς ζητοῦν. Ἑπομένως, δὲν εἶναι αἱ πορεῖαι ποὺ σᾶς ἐνοχλοῦν, ἀλλὰ τὰ αἰτήματα ποὺ δὲν ἱκανοποιοῦνται καὶ αἱ ὑποσχέσεις ποὺ δὲν πραγματοποιοῦνται. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, εἰς παρέμβασίν του, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἠθέλησε νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ τακτικὴ τῆς ΕΔΑ ἐμπνέει φοβίαν. Τώρα ὑπάρχει φοβία; Δὲν ὑπῆρχεν ἀπὸ τὸν Κοτζαμάνη καὶ τὸν Γιοσμᾶ; Καταλαβαίνω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ μία φοβία ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀνησυχίας τῶν προνομιούχων, μήπως ἱκανοποιηθοῦν καὶ αἱ πλέον στοιχειώδεις ἀξιώσεις τῶν ἐργαζομένων καὶ τῶν εὑρισκομένων ὑπὸ ἐκμετάλλευσιν. Πιστεύω, ὅτι ἡ ἱστορία ὅλων τῶν αἰώνων καὶ ἰδίως ἡ ἱστορία τῶν τελευταίων ἐτῶν, θὰ ἔχῃ πείσει τοὺς πάντας καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι ἡ κατευθυντήριος γραμμή, διὰ τὰ μέτρα τῶν ὁποίων προεξαγγελίαν ἀποτελοῦν αἱ σημεριναὶ δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρέπει νὰ κατανοηθῇ τοῦτο ἀπὸ ὅλους, ὅτι κανένα μέτρον πιέσεως, κανένα μέτρον ἀστυνομικόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀνασχετικὸν τῶν εὐλόγων διεκδικήσεων τῶν δικαιωμάτων τῶν λαϊκῶν στρωμάτων σήμερον εἰς αἰῶνα πολιτισμοῦ, ἀνόδου τῆς Παιδείας, ἀνόδου τῆς παραγωγικότητος, τῆς εὐλόγου ἐπαναλαμβάνω διεκδικήσεως τῶν λαϊκῶν στρωμάτων νὰ μετάσχουν κατὰ ἴσον καὶ δίκαιον μέτρον εἰς τὴν ἄνοδον τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ νὰ πάρουν τὸ μερίδιόν των καὶ τὸ ὑλικὸν καὶ τὸ πολιτιστικὸν ἀλλὰ καὶ τὸ ἠθικὸν διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν ἐξοντωτικῶν συνθηκῶν ἐργασίας καὶ ἑπομένως, ὅτι κάθε ἄλλος δρόμος καὶ κάθε ἄλλον μέτρον μοιραίως ἤθελεν ὁδηγήσει ὄχι εἰς τὴν ἐμπέδωσιν τῆς Δημοκρατίας τὴν ὁποίαν εἶχε διακηρύξει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατήγγελεν ὡς δῆθεν ἀσκούμενον διὰ τῶν πορειῶν εἴτε τῶν ἀπεργιῶν εἰς τὸν φασισμόν, διότι τὸ σύστημα αὐτὸ πάντοτε ἠσκήθη ἐναντίον καὶ τῶν ἀπεργιῶν καὶ τῶν πορειῶν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§41Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὅτι ἠναγκάσθη ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῇ σήμερον εἰς διευκρινίσεις καὶ ἐξηγήσεις ὡς ἑρμηνείαν τοῦ δημοκρατικοῦ δικαιώματος τῆς ἐλευθερίας τῶν συγκεντρώσεων, τῶν διαδηλώσεων ἢ πορειῶν καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἀπεργίας καὶ ἐργασίας, ἀποτελεῖ αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ ἀδυναμίαν κυβερνητικήν. Διότι μετὰ ἑξάμηνον εὑρισκομένη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀρχὴν αἰφνιδίως ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν εἰδικὸς λόγος, δὲν θὰ ἐζήτει πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως νὰ ἀναπτύξῃ θέμα γνωστόν. Διότι, ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον αὐτονόητος ἑρμηνεία τοῦ Συντάγματος τῆς χώρας μας. Ἕνα μόνον ἀφῆκεν ἀμφίβολον σημεῖον: Τὸ μήπως ἀνοιγοῦν θύραι ἑρμηνείας πότε καὶ ποῦ θὰ ἐπιτρέπωνται ἀκριβῶς συγκεντρώσεις καὶ διαδηλώσεις. Διότι αὐτὴ ἡ διαφοροποίησις νὰ ἐπιτρέπεται ἡ πορεία εἰς τὸ πεζοδρόμιον καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέπεται εἰς τὸ κατάστρωμα τῆς ὁδοῦ, ἐὰν δὲν ἦτο ἁπλῶς ἀτυχὲς εὕρημα, τότε εἶναι ἀνεφάρμοστος ἰδέα ἢ ἴσως ἐπικίνδυνος πρόλογος. Διότι ποία Ἀστυνομία τοῦ κόσμου θὰ ἠμποροῦσε νὰ περιορίσῃ πορείαν εἰς τὸ πεζοδρόμιον; Θέλω νὰ δεχθῶ, ὅτι ἦτο μᾶλλον ἀτυχὴς ἔκφρασις καὶ ὅτι ἁπλῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠναγκάσθη μετὰ 6μηνον νὰ προβῇ εἰς ἑρμηνείαν καὶ ἐξήγησιν τῶν σχετικῶν συνταγματικῶν ἄρθρων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡμεῖς συμφωνοῦμεν. Ποία ὅμως ἡ ἀνάγκη; Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ. Καὶ μόνον ἓν εἶναι φανερόν. Εἶναι τὸ ἰδικόν σας τηλεφώνημα, κ. Πρόεδρε, εἰς τὰς 6.15′ καὶ εἰς ἐμέ, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ προβῇ σήμερον εἰς ἀνακοινώσεις σχετικῶς μὲ τὰ θέματα τῶν αὐτοκινητιστῶν. Φυσικὰ δὲν εἶναι ζήτημα ἐὰν καὶ εἰς αὐτὸ συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τοὺς προλαλήσαντας, ὅτι αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ συζητήσεις πρέπει νὰ γίνωνται κατόπιν ἐγκαίρου προειδοποιήσεως. Ἀλλὰ ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον διὰ τὸ συζητούμενον θέμα, αὐτὸ εἶναι ἀκαδημαϊκὸν καὶ δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς συζητήσεως. Εἰδικὴ συζήτησις ἐπὶ θέματος οὐσιαστικῶς ἀκαδημαϊκοῦ εἶναι περιττὴ πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἐγὼ πάντως δὲν θὰ παρασυρθῶ εἰς τὴν ἀκαδημαϊκὴν συζήτησιν, ἀφοῦ ἄλλωστε συμφωνῶ ἐπὶ τῶν γενικῶν γραμμῶν. Διαπιστώνω μόνον, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐκδήλωσις ἀποτελεῖ τὴν ἀδυναμίαν καὶ τὴν ἀνάγκην εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ κάμῃ σήμερον συζήτησιν, ἐξ ἀφορμῆς βαθυτέρων αἰτίων. Ἴσως νὰ ὑπάρχουν ἀνησυχίαι ἐπαναλήψεως πορειῶν ἢ ἄλλου εἴδους διαμαρτυριῶν, αἱ ὁποῖαι νὰ ἐξυπηρετοῦν ἄλλους σκοπούς, οἱ ὁποῖοι νὰ δύνανται νὰ ἀποτελέσουν βαθμηδόν, κίνδυνον τῆς Δημοκρατίας. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἕνα θέμα. Τὸ ἄλλο θέμα εἶναι, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν αἴτια, τὰ ὁποῖα ὁδηγοῦν εἰς ἐκδηλώσεις καθαρῶς ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς νομιμότητος καὶ τῆς ἐξυπηρετήσεως οἰκονομικῶν συμφερόντων, ὅπως λόγου χάριν τὸ σημερινόν. Πράγματι, νομίζω, ὅτι σήμερον ἀφορμὴν ἔδωσεν ἡ διαμαρτυρία τῶν αὐτοκινητιστῶν. Ἀλλὰ εἰς αὐτὴν τὴν ἀφορμὴν πταίει ἡ ἰδία Κυβέρνησις. Ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μετὰ 48 ὥρας θὰ καταθέσῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ μεριμνᾷ ἐπὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν διαφωνίας μεταξὺ τῶν αὐτοκινητιστῶν. Ἀλλὰ εἶναι γεγονός, ὅτι ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔσπευδε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν νὰ προβῇ εἰς μίαν πρόχειρον καὶ προσωρινὴν λύσιν τοῦ θέματος τῶν λεγομένων «πειρατῶν», δὲν θὰ προεκαλεῖτο αὐτὴ ἡ καθ’ ἡμᾶς δικαία εἰς τὴν βάσιν ἐξέγερσις τῶν νομίμως ἐργαζομένων ἐπαγγελματιῶν ἰδιοκτητῶν αὐτοκινήτων, ἀγοραίων ἢ ταξί, ἡ ὁποία προεκάλεσεν ἀναστάτωσιν. Ἐξ αὐτῆς, προφανῶς, λαμβάνω ἀφορμὴν ὁ Πρωθυπουργὸς μᾶς ἀνέπτυξε σήμερον γενικὰς ἀκαδημαϊκὰς ἀπόψεις. Ἂν ὅμως τοιαύτη εἶναι ἡ ἀφορμή, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις ἦτο νὰ μὴ τὴν ἐδημιούργει ἡ ἰδία καὶ νὰ εἶναι ἑτοίμη νὰ ἔδιδεν ὁριστικὰς λύσεις, ὥστε νὰ ἀπεφεύγοντο αἱ φασαρίαι. Ἐὰν εἶναι ἄλλα αἴτια, τότε τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ βαθύτερον καὶ τότε ὅλοι μας πρέπει νὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν, ὡς λόγον ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ προκαλέσῃ κίνδυνον τῆς Δημοκρατίας. Καὶ ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουν φασίσται καὶ δημοκράται. Ὑπάρχουν ἁπλούστατα δημοκράται καὶ δημοκρατικοὶ εἴμεθα ὅλοι.

§42Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἀπορῶ διὰ τὰς ἀπορίας, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν διὰ τὴν ἀπόφασίν μας, νὰ φέρωμεν τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἠδυνάμην νὰ προβῶ εἰς δηλώσεις πρὸς τὸν Τύπον καὶ δὲν τὸ ἔπραξα εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, διότι ἐπεθύμουν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ἐπαναλάβω τὰς ἀπόψεις μας. Ποῖος εἶναι ὁ εἰδικὸς λόγος; Συμβαίνει κατ’ αὐτὰς νὰ ὑπάρχουν πολλαὶ πορεῖαι, πολλαὶ ἀπεργίαι καὶ ἐπεθύμουν ἐπισήμως, ὑπευθύνως ἀπὸ τοῦ βήματος, πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, νὰ γίνῃ σαφὲς ποία εἶναι ἡ γραμμή, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις. Καταβάλλεται καὶ ἀπὸ τὸν Τύπον προσπάθεια συγχύσεως τῆς γραμμῆς, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν. Καταβάλλεται ἡ προσπάθεια νὰ ἐμφανισθῶμεν, ὅτι ἐνεπλάκημεν εἰς τὸ δίλημμα «ἢ ἀναρχία ἢ ἀστυνομικὸν κράτος». Καὶ δηλῶ, ὅτι ὄχι μόνον σήμερον, ἀλλὰ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν θὰ ἐπιλαμβάνωμαι εὐκαιριῶν, διὰ νὰ διακηρύττω τὴν σαφῆ γραμμὴν τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως. Ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α. ἠθέλησε νὰ διἴδῃ ἀπαρχὴν μέτρων, τὰ ὁποῖα τάχα θὰ ὁδηγήσουν εἰς κίνδυνον τῆς ἐλευθερίας. Τοῦ παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι πλανᾶται. Δὲν συμβαίνει καμμία ἀπαρχὴ ἄλλης γραμμῆς. Εἶναι ἐπανάληψις, εἶναι ἐπιβεβαίωσις τῆς γραμμῆς μας. Εἶπεν, ὅτι ὅσα διακηρύττομεν περιέχονται εἰς τὸ Σύνταγμα. Ἀλλ’ αὐτὴ ἀκριβῶς εἶναι ἡ ἐπαγγελία μας, ὅτι θὰ τηρήσωμεν τὸ δημοκρατικόν μας Σύνταγμα. Καὶ ἐπιβεβαιώνομεν αὐτὴν τὴν ἐπαγγελίαν καὶ μὲ τοὺς λόγους καὶ μὲ τὰς πράξεις μας. Εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι ἡμεῖς, εἰς τὸν καιρὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., εἴχομεν στραφῆ βιαίως ἐναντίον της. Μὲ ὑποχρεώνει νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. δὲν ἦτο νόμιμος Κυβέρνησις (παρατεταμένα χειροκροτήματα), ἐνῷ ἡμεῖς εἴμεθα νόμιμος Κυβέρνησις. Ἡμεῖς εἴμεθα Κυβέρνησις τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά μας. Καὶ εἴχομεν τότε δικαίωμα νὰ πράξωμεν, ὄχι μόνον ὅσα ἐπράξαμεν μὲ τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα. Εἴχομεν ἀκόμη καὶ περισσότερα δικαιώματα καὶ περισσότερα καθήκοντα. Ἐὰν ὑπάρχῃ μομφή, ἡ ὁποία δύναται νὰ διατυπωθῇ ἐναντίον μας, εἶναι μόνον, ὅτι ἐπράξαμεν ὀλιγώτερα ἀπὸ ὅσα καὶ ἐδικαιούμεθα καὶ ὠφείλαμεν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Καὶ τώρα ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀπευθυνθῶμεν πρὸς τὸν ἐκπρόσωπον τῆς Ε.Δ.Α. καὶ νὰ ἐπαναλάβωμεν τὸ ἐρώτημα: Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ἀπεργίας, ἀναγνωρίζει εἰς τοὺς ἀπεργοὺς τὸ δικαίωμα τῆς ἀσκήσεως βίας ἐναντίον ἄλλων ἐργαζομένων, οἱ ὁποῖοι ἐλευθέρως ἀποφασίζουν νὰ ἐργασθοῦν, ναὶ ἢ ὄχι; Ἀναγνωρίζει τὸ δικαίωμα ἀσκήσεως βίας; Διότι ἔχουν βεβαίως τὸ δικαίωμα νὰ ἀσκήσουν ὅλην τὴν ἠθικήν των ἐπιβολήν. Ἀλλὰ τους ἀναγνωρίζει, ἐπίσης, καὶ τὸ δικαίωμα ἀσκήσεως ὑλικῆς βίας; Ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος αὐτοῦ δὲν ὑπῆρξεν ἀπάντησις.

§43Η. ΗΛΙΟΥ. Νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως;

§44Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Παρακαλῶ.

§45Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡμεῖς εἴμεθα ἐναντίον πάσης βίας. Εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ὁμαλότητος. (Γέλωτες, ψίθυροι ἐκ τῆς ΕΡΕ). Μὴ φωνάζετε, διότι δὲν ἠμπορεῖτε σεῖς, κύριοι, νὰ ὑποστηρίξετε τὸ ἴδιο. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον, εἶναι, ὅτι εἰς μίαν ἐποχὴν θὰ ἐνόμιζεν ἄλλος ἀντιλέγων ἀπὸ τῆς θέσεώς σας εἰς ἄλλον ὁμιλοῦντα ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, ὅτι θὰ τὸν ἔφερεν εἰς δύσκολον θέσιν θέτων τὸ ἐρώτημα: Ἀναγνωρίζετε, κύριοι, ὅτι εἶναι δικαίωμα τῶν ἐργαζομένων νὰ ἀπεργοῦν; Ἐὰν ἀπήντα «ἀναγνωρίζω», θὰ τοῦ ἔλεγον, μὰ τὸ ἀπαγορεύει ὁ Π. Νόμος. Πράγματι, κἄποτε τὸ ἀπηγόρευεν ὁ Π. Νόμος. Καὶ τώρα μοῦ θέτετε ἕνα ἐρώτημα, ἡ καταφατικὴ ἀπάντησις, τὸ ὁποῖον τοὐλάχιστον θὰ ἀπετέλει προτροπὴν εἰς παράβασιν Ποιν. Διατάξεων. Παρὰ ταῦτα λέγομεν, ὅτι εἴμεθα ἐναντίον τῆς βίας, ἀλλὰ δὲν παύομεν νὰ ξεσκεπάζωμεν καὶ νὰ καταγγέλωμεν ὅ,τι ὑπὸ τὸν φαρισαϊκὸν χαρακτηρισμὸν τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας, ἡ ἐργοδοσία, ἢ τὸ Κράτος εἰς τὴν διάθεσιν τῆς ἐργοδοσίας, θάλπει ἐγκαθέτους, παρακρατικούς, προσθέτους ἀστυφύλακας διὰ νὰ σπάσουν τοὺς ἀγῶνας τῶν ἐργαζομένων. Ἐὰν λοιπόν, ἀσκῆται τυχὸν ἐναντίον τῶν ἀπεργοσπαστῶν βία, τὸ ἄδικον ἀρχίζει ἀπὸ ἐκεῖ. Καὶ μὴ λησμονῆτε, ὕστερα ποίας συνεπείας θὰ ἔχῃ εἰς τὴν ψυχολογίαν τοῦ ἀδικουμένου, τοῦ ἐργαζομένου, ὁ ὁποῖος δὲν ἀφήνεται νὰ ἀσκήσῃ ἀγῶνας, διὰ νὰ βελτιώσῃ τὴν θέσιν του καὶ νὰ τὴν κάμῃ ἀνθρωπινήν, ποίας ψυχολογικὰς ἐπιπτώσεις θὰ ἔχῃ καὶ εἰς ποίας πράξεις θὰ τὸν παρωθήσῃ ἡ παρεμβολὴ τῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐργοδοσίας δολιοφθορέων τῶν ἀγώνων του. Μὴ τὰ ρίχνετε εἰς τοὺς ἀπεργούς, ἀλλὰ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατασκευάζουν ἀπεργοσπάστας.

§46Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε ἐκπρόσωπε τῆς Ε.Δ.Α., ἔχετε καὶ ὁ ἴδιος πεισθῆ, ὅτι δὲν ἐδώσατε ἀπάντησιν. Διότι, πράγματι, εἶναι δύσκολον ὄχι βεβαίως διὰ ποινικοὺς λόγους, διότι δὲν ἐκτίθεσθε εἰς ποινικοὺς κινδύνους, ἀλλὰ διὰ λόγους ἠθικοὺς νὰ προβῆτε εἰς αὐτὴν τὴν ἔγκρισιν. Ἡ ἐλευθερία τῆς ἐργασίας εἶναι ἐπίσης ἱερὸν δικαίωμα, ὅπως καὶ ἡ ἐλευθερία τῆς ἀπεργίας. Ὅσοι θέλουν νὰ ἀπεργοῦν, ἀσκοῦν δικαίωμα. Καὶ δύνανται νὰ διαθέτουν μέσα ἠθικοῦ κύρους ἀπέναντι ἄλλων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἤθελον νὰ ἀσκήσουν τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας. Ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ ἀσκοῦν ὑλικὴν βίαν. Διότι αὐτό, ὀνομάζεται ἀναρχία, αὐτὸ ὀνομάζεται τυραννία. Αὐτὸ δὲν ἀποδέχεται ἡ ἀληθὴς Δημοκρατία. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῆς πορείας. Καὶ σεῖς ἀνεγνωρίσατε, ὅτι ἡ καθημερινὴ χρῆσις εἶναι δυσάρεστος καὶ ὅτι παύει νὰ ὑπηρετῇ καὶ τοὺς σκοποὺς ἀκόμη, χάριν τῶν ὁποίων ἐνεργεῖται. Κατὰ συνέπειαν, μόνον ἂν πρόκειται νὰ ἐκφράζῃ αἰτήματα εὐρυτέρων μαζῶν καὶ ἂν γίνεται εἰς σπανίας περιπτώσεις, ἔχει ἔννοιαν. Ἀλλ’ εἰς αὐτὴν τὴν δήλωσιν εἶχον προηγουμένως προβῆ: Εἶχον καταδικάσει τὴν κατάχρησιν τῶν πορειῶν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἑπομένως, δὲν ἐδόθη καμμία διάφορος ἀπάντησις. Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι, εἰς τὴν διαμάχην Δεξιᾶς καὶ Ἀριστερᾶς, ἐπιβεβαιοῦται πάλιν ἡ κρυσταλλίνη γραμμὴ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἡ ἀληθὴς Δημοκρατία. (Παρατεταμένα καὶ ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Εἶναι ἀναγεγραμμένον πρῶτον τὸ σχέδιον «περὶ τροποποιήσεως συμπληρώσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς».

§48Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι παρέμεινε κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν...

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, διατὶ παρεμβαίνετε εἰς τὰ καθήκοντά μου; Πῶς προεξοφλεῖτε ὅτι ἐγὼ δὲν γνωρίζω τὶ παρέμεινεν ἐκκρεμές;

§50Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπανακτήσεως παροχῶν, θὰ συζητηθῇ;

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶχε κρατηθῆ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν. Βλέπω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, παρελθούσης τῆς ὥρας ἀπῆλθεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας, δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. Ὑπουργός.

§52Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δηλαδὴ τὰ ὑπ’ ἀριθ. 2, 3, 4 καὶ 5 νομοσχέδια δὲν θὰ συζητηθοῦν ἀπόψε;

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας εὑρέθη πρὸ ἐπειγούσης ἀνάγκης νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς Θεσσαλονίκην.

§54Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θέλω νὰ γνωρίζω ἐγὼ διὰ τὸν ἑαυτόν μου. Θὰ συζητηθῇ μόνον τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 καὶ οὐδὲν ἄλλο;

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ οὐδὲν ἄλλο, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρελθούσης τῆς ὥρας ἔκρινεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον καὶ ἀπῆλθεν. Ὑπενθυμίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν εἶχε συμφωνηθῆ ὅπως ὡρισμένα ἄρθρα τοῦ Κανονισμοῦ, τὰ ὁποῖα ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς ἐπίμαχα, ἀναβληθοῦν. Ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σχεδίου τοῦ Κανονισμοῦ κατὰ τὴν σειρὰν τῶν ἄρθρων. Εἴχομεν προχωρήσει ἕως τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6 τοῦ ὁποίου εἶχε περαιωθῆ ἡ συζήτησις καὶ ἀπέμεινε νὰ συζητήσωμεν τὰς ὑποβληθείσας τροπολογίας.

§56ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ἄρθρον 2 τὶ θὰ γίνῃ;

§57Η. ΗΛΙΟΥ. Καὶ τὸ 5 ἔμεινεν ἐκκρεμές.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Διὰ τοῦτο ἐπρότεινα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν κατὰ τὴν σειρὰν τῶν ἄρθρων διότι διεπιστώθη τόση σύμπτωσις ἀπόψεων, ὥστε, νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν ὁμαλῶς. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου ὑπάρχει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀλευρᾶ, ἡ ὁποία διενεμήθη, κύριοι συνάδελφοι.

§59Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶχον προτείνει καὶ νομίζω, ὅτι ἐδέχθητε, νὰ διατυπωθῇ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον αὐτὸ μαζὶ μὲ τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν δεκταὶ καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι μόνον τοῦ κ. Ἀλευρᾶ, εἶναι καὶ ἡ ἰδική μου πρότασις περὶ διαγραφῆς τῶν λέξεων «πολιτικῆς Κυβερνήσεως», καὶ τοῦ κ. Ἀλαβάνου, ὁ ὁποῖος εἶπε «δικαίωμα λόγου θὰ ἔχουν καὶ οἱ μὴ διαθέτοντες 15 βουλευτὰς ἐν τῇ Βουλῇ Ἀρχηγοὶ Κομμάτων». Κατόπιν ὑπάρχει καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀλευρᾶ καὶ νομίζω, ὅτι καλῶς ἐνθυμοῦμαι, περὶ Ἀρχηγῶν Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι ἀναγνωρίζονται λόγῳ προγενεστέρας ἀναγνωρίσεως.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρωτοπαπαδάκη, ἡ μὲν τροπολογία ἡ ἀφορῶσα τὴν φραστικὴν διατύπωσιν ἔγινε δεκτὴ καὶ ἀπεκλείσθη ἡ λέξις «πολιτικῶν». Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀλαβάνου ὑπεστηρίχθη προφορικῶς, ἀλλὰ δὲν κατετέθη καὶ δὲν διενεμήθη καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. Ἀλαβᾶνος δὲν ἐπιμένει.

§61Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχε γίνει δεκτὴ ἡ τροπολογία ἡ ἰδική μου, ἡ ὁποία ἦτο ἡ ἑξῆς ὅτι τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου ὁρίζει ὅτι δύνανται νὰ ὑποκαθιστοῦν τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ νὰ ἔχουν τὰ ἴδια δικαιώματα ποὺ ἔχουν οἱ Ἀρχηγοὶ καὶ οἱ ἐκπρόσωποι οἱ κοινοβουλευτικοί. Εἶπον καὶ ἡ Βουλὴ τὸ ἀπεδέχθη, τοῦτο νὰ ἰσχύσῃ καὶ περὶ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, μετὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. κ. Κανελλοπούλου, ὅτι ἀναγνωρίζεται Ἀρχηγὸς ὁ διατελέσας κλπ. Ἡ τρίτη δηλαδὴ περίπτωσις τοῦ ἄρθρου. Δὲν θὰ εἶναι σωστὸν νὰ ἀναγνωρίσωμεν κοινοβουλευτικὸν ἐκπρόσωπον δι’ ἀρχηγὸν Κόμματος, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ διαθέτῃ τὰς προϋποθέσεις εἴτε τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἴτε τοῦ ποσοστοῦ τῶν ἐκλογέων. Καὶ αὐτὸ ἔγινε δεκτόν, ὡς ἐτόνισε καὶ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης.

§62Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης μοῦ ὑπέμνησεν ὅτι ὄντως εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς ἐμὲ ἡ διατύπωσις τῆς τροπολογίας τῆς ἀφορώσης τοὺς ἀρχηγούς. Νομίζω ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς σαφεστέραν διατύπωσιν. Δηλαδὴ θεωροῦνται Ἀρχηγοὶ Κομμάτων οἱ ἀναγνωρισθέντες εἰς τρεῖς βουλευτικὰς περιόδους, Ἀρχηγοὶ Κομμάτων. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ὅτι οἱ διατελέσαντες εἰς τρεῖς περιόδους Ἀρχηγοὶ Κομμάτων, ἐγὼ προσέθεσα τότε «ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κριτηρίων τοῦ ἑκάστοτε ἰσχύοντος Κανονισμοῦ».

§64Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σωστόν. Εἰς αὐτὸ συνεφώνησαν καὶ ὁ κ. Ἠλιοῦ καὶ ὁ κ. Μπακόπουλος, ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶχεν αὐτοτελῶς εἰς τὴν περίοδον ἐκείνην ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κριτηρίων αὐτῶν ἀναγνωρισθῆ ὡς Ἀρχηγὸς καὶ ὄχι ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἦτο καὶ προγενεστέρως Ἀρχηγός. Διότι ὑπάρχει διάταξις, ἡ ὁποία λέγει ὅτι ὁ διατελέσας εἰς προηγουμένην περίοδον, ἔστω καὶ ἂν ἔχῃ δύο βουλευτάς, εἶναι Ἀρχηγός. Αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ἰσχύσῃ. Πρέπει νὰ ἔχῃ τρεῖς φορὰς διατελέσει Ἀρχηγὸς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κριτηρίων τοῦ ἑκάστοτε Κανονισμοῦ, μὴ ἀναγομένων εἰς τὴν προηγουμένην περίοδον.

§65Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νὰ ἐπαναλάβω τὴν πρότασίν μου; Ἤθελον νὰ διατυπώσῃ τὸ Προεδρεῖον ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον 2 ὅπως ἔγινε μετὰ τὰς τροπολογίας αἱ ὁποῖαι ἔγιναν δεκταί, εἰς τρόπον ὥστε νὰ γνωρίζωμεν τὶ ψηφίζομεν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διευκρινισθῇ πρῶτον ἐπὶ ποίας βάσεως εἴμεθα σύμφωνοι. Ἐγὼ τὸ ἔχω διατυπώσει.

§67Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη. Πρῶτον, διότι ἡ πρότασις ἔχει γίνει δεκτὴ ἀπὸ ὅλα τὰ ὑπόλοιπα Κόμματα. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, χρειάζεται νὰ διευκρινισθῇ. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἑξῆς διατύπωσιν. «Οἱ διατελέσαντες εἰς τρεῖς περιόδους αὐτοδυνάμως Ἀρχηγοὶ Κόμματος καὶ οὐχὶ διὰ παραπομπῆς Κόμματος εἰς προηγουμένην ἰδιότητα». Δεύτερον, ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Ἀλαβάνου πρέπει νὰ διευκρινίζῃ ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἀναπληρώσεως δι’ ἐκπροσώπου ὑπάρχει προκειμένου περὶ τῶν περιπτώσεων τῶν παραγράφων αʹ καὶ γʹ. Δηλαδὴ εἴτε 15 βουλευταί, εἴτε 10% τῶν ψήφων. Τρίτον, ὡς πρὸς τὴν διατύπωσιν τοῦ κ. Ἀλευρᾶ. Συνεφωνήσαμεν ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Ἀλευρᾶ εἶναι ὀρθοτάτη, ἡ διατύπωσις ὅμως φοβοῦμαι ὅτι δὲν εἶναι καθόλου σαφής. Ἐνῷ ἡ πρότασις ἔγινεν ἀποδεκτὴ ἀπὸ ὅλους ὡς πολὺ ὀρθή, ἡ διατύπωσις φοβοῦμαι ὅτι δὲν εἶναι σαφὴς καὶ χρειάζεται νὰ γίνῃ κἄπως σαφεστέρα. Ἔχω κάμει ἕνα σχέδιον χωρὶς νὰ ἐπιμένω. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελον νὰ προτείνω τὸ ἑξῆς. Ἂς τὸ ἐπεξεργασθῇ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς εἴτε ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ κ. Ἀλευρᾶ εἴτε καὶ ἐν συνεργασίᾳ τῶν προτεινόντων αὐτὴν τὴν προσθήκην, ὥστε νὰ ἔχωμεν ἕνα κείμενον καὶ νὰ γνωρίζωμεν τὶ ψηφίζομεν καὶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον μετὰ τὸ 3–5. Δὲν ἔχει σημασίαν, ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν ἕνα κείμενον πλῆρες, διότι δὲν ὑπάρχει διαφορὰ ἀπόψεων, ὑπάρχει ἀνάγκη σαφοῦς διατυπώσεως.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Τσιριμῶκος, ἔχει τὸν λόγον.

§69Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὅταν ἐζήτησα τὸν λόγον ἦτο διὰ νὰ εἴπω, ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης. Σαφῶς ἐτέθησαν χθὲς τὰ θέματα, καλὸν ὅμως εἶναι νὰ διατυπωθοῦν καὶ νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς διευκρινίσεως, διότι ἡ διευκρίνισις εἶχε γίνει.

§70Ι. ΑΛΕΥΡΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ἠλιοῦ, νὰ εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ εἴπῃ εἰς ποῖον σημεῖον ἡ διατύπωσις δημιουργεῖ δυσκολίαν, διότι πιθανῶς νὰ τὸ εἶδε πολὺ καλύτερον τὸ πρᾶγμα.

§71Η. ΗΛΙΟΥ. Νὰ σᾶς εἴπω τὶ λέγει. Ἐκεῖ ποὺ λέγει ἡ φράσις «τὸ δὲ πηλίκον πολλαπλασιάζεται ἐπὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, οἵτινες, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 6 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς συγκροτοῦν πολιτικὴν μερίδα», ὄχι νομίζω, αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν, νὰ τεθῇ «οἵτινες ἐδήλωσαν, ὅτι ἀνήκουν εἰς τὸ κόμμα τοῦτο, ἐφόσον δὲ τὸ οὕτω προκῦπτον πολλαπλάσιον» κλπ. μέχρι τὸ τέλος. Νομίζω, ὅτι ἡ διατύπωσίς μου αὐτὴ εἶναι σαφεστάτη.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ροδόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§73Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, βλέπω δυστυχῶς, ὅτι δὲν τερματίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων αὐτῶν. Θὰ ἤθελα νὰ κάμω μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία νὰ τεθῇ ἢ εἰς τὸ ἄρθρον 10, ἢ εἰς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Κανονισμοῦ. Τὸ ἄρθρον 10 ὁμιλεῖ περὶ τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Προεδρείου. Εἶναι ἀνεστραμμένον ὀλίγον, διότι ἐν ἀρχῇ λέγει, ὅτι ὁ Πρόεδρος διατηρεῖ τὴν τάξιν, ἐπιβάλλει τὴν τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ κλπ., τὰ ὅρια τῆς συζητήσεως καὶ φροντίζει περὶ τῆς ἀνελλιποῦς διεξαγωγῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Εἰς τὸ ἄρθρον 17 εἰς τὴν βʹ παράγρ. ἐκεῖ ποὺ λέγει, ὅτι ἀνακοινοῦνται ὑπὸ τοῦ Προέδρου αἱ κατατεθεῖσαι προτάσεις, τροπολογίαι, καὶ σχέδια νόμων, προσθέτει ἐν τέλει, ὡσὰν νὰ μὴ ἔχῃ βασικὴν σημασίαν «ἔγγραφα ἀνώνυμα ἢ ἀπρεπῶς συντεταγμένα δὲν ἀνακοινοῦνται». Ἤθελα, κ. Πρόεδρε, ἐφόσον συζητεῖται ὁ Κανονισμὸς τὰ δύο αὐτὰ ἄρθρα κατά τινα τρόπον νὰ ἀναθεωρηθοῦν, ὥστε αἱ ἁρμοδιότητες τοῦ Προέδρου νὰ μὴ εἶναι ἀμφισβητούμεναι, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ ἐνισχυθοῦν. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Σώματος ἔχει μεγάλας εὐθύνας καὶ αἱ ἁρμοδιότητές του δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀνελλιπὴς μόνον διεξαγωγὴ τῶν ἐργασιῶν, ἀλλὰ ἡ ὁμαλή, ἡ τακτική, ἡ Κοινοβουλευτικὴ καὶ εὐπρεπὴς λειτουργία τοῦ Κοινοβουλίου, ἡ ἐξύψωσις, οὕτως εἰπεῖν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ διὰ τῆς περιωπῆς τῶν συζητήσεων καὶ τῆς ἐν γένει διαδικασίας, ἡ ὁποία γίνεται ἐν τῇ Βουλῇ. Βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν ἀνωνύμων ἐπιστολῶν καὶ ἐγγράφων, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἀπρεπῶς συντεταγμένων. Δὲν εὑρίσκω δόκιμον τὴν λέξιν «ἀπρεπῶς», θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι ἐπιεικεστέρα ἡ διατύπωσις, ἀλλὰ θέλω ὅλα αὐτὰ νὰ εἶναι κατωχυρωμένα, διὰ τῆς ἀναγνωρίσεως ὡρισμένων ἁρμοδιοτήτων εἰς τὸν Πρόεδρον, ὥστε ὁ Πρόεδρος νὰ δύναται νὰ ἐλέγχῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὴν κοσμιότητα τῶν παραδιδομένων εἰς αὐτὸν πρὸς ἀνακοίνωσιν ἐγγράφων, ἀκόμη δὲ περισσότερον νὰ τηρῇ, τὰς συζητήσεις εἰς ἐπίπεδον κοσμιότητος. Εἶναι ἀνάγκη αἱ ἁρμοδιότητες τοῦ Προέδρου νὰ διευρυνθοῦν. Χαίρω, διότι εὑρίσκομαι εἰς τὸ ἑδώλιον αὐτό, διότι ἀπὸ τοῦ ἑδωλίου, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεσθε, κ. Πρόεδρε, δὲν θὰ ἠδυνάμην νὰ εἰσηγηθῶ διεύρυνσιν τῶν προεδρικῶν ἁρμοδιοτήτων, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναλαμβάνωνται ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ παρελθὸν ἐλάμβανον χώραν. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ ἔλθω εἰς τὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ συνάδελφος κ. Διαμαντόπουλος, ὁ ὁποῖος ἐπανῆλθε καὶ πάλιν εἰς τὸ θέμα τοῦ γνωστοῦ δώρου καὶ ἰσχυρίσθη, ὅτι τὸν ἠμπόδισεν ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ καταθέσῃ τὴν ἐρώτησίν του. Ἐάν, κ. Πρόεδρε, ἀναγνώσητε τὸν Κανονισμόν, θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν ὑπάρχει ρητὴ διάταξις, ἡ ὁποία ὄχι νὰ ἐπιτρέπῃ, ἀλλὰ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν Πρόεδρον νὰ κάμῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμα. Δὲν ἤμην παρὼν κατὰ τὴν ὥραν, ποὺ ἐξεφωνήθη ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Διαμαντοπούλου, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν, διότι ἠκούσθη καὶ τότε, ὅτι ὑπῆρξα αὐθαίρετος, καὶ ὅτι ἤθελον νὰ ἐπιβάλω, δὲν γνωρίζω, ποίους περιορισμοὺς εἰς τοὺς βουλευτάς. Πράγματι ἔλαβον γνῶσιν αὐτῆς τῆς ἐρωτήσεως, ἡ ὁποία ἀφεώρα ἕνα ἀσήμαντον δῶρον τὸ ὁποῖον ἔγινε πρὸς τὴν σύζυγον Ἀρχηγοῦ Κράτους. Ἡ ἐρώτησις δὲν θέλω νὰ τὴν διαβάσω, ἔκαμε χρῆσιν ὑποκοριστικῶν διὰ κυρίαν καὶ ἔλεγε: Ἡ τάδε καὶ ἡ τάδε, ἡ Μαρίκα καὶ ἡ Νίτσα— δὲν ξεύρω πῶς λέγονται— ἐνῷ αἱ σύζυγοι ὅλων τῶν βουλευτῶν, αἱ σύζυγοι ὅλων τῶν Ἑλλήνων πολιτικῶν καὶ αἱ σύζυγοι τῶν Ὑπουργῶν καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τοῦ Κράτους, δὲν ἔχουν ἄλλο ὄνομα παρὰ τὸ ὄνομα τὸ ἰδικόν σας. Ἡ σύζυγός σας, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἡ κυρία Γεωργίου Ἀθανασιάδη. Ἡ σύζυγός μου εἶναι ἡ κυρία Κων)νου Ροδοπούλου. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν χρῆσιν ὑποκοριστικῶν, ἀναφερόμενοι εἰς αὐτὰς καὶ νὰ ὁμιλῶμεν περὶ τῆς Τζάκης ἢ τῆς Ἄκης ἢ τῆς Νίτσας κλπ., ὅπως ἐγράφετο εἰς τὴν ἐρώτησιν αὐτήν. Ἐκάλεσα τὸν κύριον βουλευτὴν καὶ τοῦ ὑπέδειξα ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρόμοια ἔγγραφα νὰ προσάγωνται εἰς τὴν Βουλήν. Πρέπει διὰ τὸ κῦρος τοῦ Σώματος, τὸ ὕφος μας νὰ εἶναι ὕφος ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι σεβόμεθα ἑαυτοὺς καὶ πρὸ παντὸς τοὺς ἄλλους. Μετὰ τοῦτο τοῦ εἶπα διατί θέλετε νὰ δημιουργηθῇ ἕνα ἐπεισόδιον, διατὶ θέλετε μίαν ἡμέραν ὁ Τύπος τῆς χώρας αὐτῆς νὰ ἐπιτεθῇ καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ κυρία αὐτὴ ἐδέχθη δῶρον, τὸ ὁποῖον ἐὰν λάβῃ γνῶσιν τῶν συζητήσεων, δὲν ἀποκλείεται νὰ μᾶς τὸ ἐπιστρέψῃ μίαν ἡμέραν ταχυδρομικῶς. Εἶναι πράξεις αὐταὶ ἐπιτρεπόμεναι; Ὁμολογῶ ὅτι ἔπεισα τὸν κ. συνάδελφον μετὰ κόπου, μολονότι μοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχω δίκαιον καὶ μολονότι προηγουμένως εἶχε μεταβῆ μόνος του εἰς τὸ βιβλίον καὶ ἀνέγραψε τὴν ἐρώτησιν, χωρὶς νὰ εἶναι παρὼν ὁ ὑπάλληλος δι’ ὃ καὶ ἐτιμωρήθη οὗτος διότι ἦτο ἀπὼν καὶ διότι ἐν τῇ ἀπουσίᾳ του ἐνεγράφη ὑπὸ τοῦ ἰδίου βουλευτοῦ εἰς τὸ βιβλίον τῶν ἐρωτήσεων ἡ ἐν λόγῳ ἐρώτησις. Νομίζω, ὅτι ὤφειλα νὰ τὸ πράξω αὐτὸ καὶ πιστεύω, κ. Πρόεδρε, χωρὶς νὰ ζητῶ ἀπάντησιν ἀπὸ ὑμᾶς, ὅτι καὶ ἐσεῖς ἐὰν ἐλαμβάνατε γνῶσιν τοιαύτης ἐνεργείας, τὸ αὐτὸ θὰ ἐπράττατε. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελον περισσοτέραν κατοχύρωσιν τοῦ Προέδρου ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων του. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ ἤθελα νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ἐρωτήσεως.

§74Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι ἐκτὸς Κανονισμοῦ.

§75Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἐντὸς Κανονισμοῦ, διότι ἐδήλωσα, κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ καὶ εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ ἡ ἀπάντησις εἶναι, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς μικροῦ δώρου, ἑνὸς νομίσματος ἀρχαίου Φιλίππου, τὸ ὁποῖον ἦτο οἰκογενειακὸν κειμήλιον τῆς ἀξιοτίμου κυρίας Κωνσταντίνου Καραμανλῆ, τὸ ὁποῖον αὐτὴ ἰδίαις δαπάναις, μὲ μίαν μικρὰν δαπάνην 3–4 χιλ. δραχμῶν μετεσκεύασαν εἰς μίαν καρφίτσαν καὶ ἐδώρισεν εἰς τὴν ὑψηλὴν ξένην κυρίαν. Αὐτὸ ἦτο τὸ περίφημον ἔγκλημα τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κατὰ τῆς Δημοκρατίας καὶ αὐτὸ ἦτο τὸ περίφημον σκάνδαλον τὸ ὁποῖον ἔκαμε μία ἐξαίρετος κυρία ἀνήκουσα εἰς ἔξοχον οἰκογένειαν πολιτευομένων τῶν Πατρῶν, ἥτις ἐλάμπρυνε καὶ λαμπρύνει εἰσέτι τὴν Ἑλληνικὴν πολιτικὴν ἱστορίαν. Διὰ τῆς πράξεως αὐτῆς ἐξυπηρετήθη ἡ χώρα. Ἀλλὰ ἐπανέρχομαι ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς. Πρέπει, κ. Πρόεδρε, καὶ κατὰ τὰς συζητήσεις θὰ ἔπρεπε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ δύναται νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς ρήτορας ἐπὶ τοῦ θέματος.

§76Η. ΗΛΙΟΥ. Καὶ σᾶς θὰ ἔπρεπε.

§77Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδήλωσα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον καὶ εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ὑπάρχει προσωπικὸν ζήτημα, διαβάσατε τὰ πρακτικὰ καί, ὅτι θὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ὅτι πρόκειται νὰ φέρω ἕνα παράδειγμα. Ἑπομένως δὲν εἶμαι ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Τὸ δὲ παράδειγμα εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὁ κ. Ἠλιόπουλος, τὸ αὐτὸ ἑσπέρας, ἀγορεύων, ὡμίλησε πάλιν περὶ οἰκοπέδων καὶ ἠθέλησε νὰ δείξῃ εὐσυνειδησίαν, ὅταν ἠναγκάσθη νὰ μεταβῇ αὐτοπροσώπως καὶ νὰ ἐλέγξῃ ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα τῶν Συνεταιρισμῶν καὶ ἠρώτησεν ἕνα μπακάλην ἢ ἕνα κηπουρὸν καὶ τοῦ εἶπον, ὅτι τὰ ἔχει ἕνας Δεληγιαννάκης, ἀλλὰ εἶναι πραγματικὰ ἑνὸς ἄλλου. Ἡ εὐσυνειδησία του, ὡς φαίνεται, τὸν ὡδήγησεν εἰς τὸ νὰ κάμῃ δῆθεν ἀνάκρισιν ἐνῷ δὲν ἔπρεπε ὡς Ἕλλην βουλευτὴς καὶ ὡς Ἕλλην πολίτης νὰ λέγῃ πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀπολύτως ἠλεγμένα. Εἶναι δυνατόν, κύριε Πρόεδρε, ὑμεῖς ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος νὰ μὴ ἔχετε τὸ δικαίωμα, ὅταν λέγωνται τοιαῦται ἀνεξακρίβωτοι πληροφορίαι, νὰ τὰ σταματήσετε; Διότι ἀλλοίμονον ἐὰν συνεχίσωμεν νὰ ρίπτεται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς προωρισμένον διὰ τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, νὰ ρίπτεται βόρβορος καὶ λάσπη. Ἡ Δημοκρατία, κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ σταθῇ ποτέ.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Τσιριμῶκος, ἔχει τὸν λόγον.

§79Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ, ὅτι ὁ συνάδελφος κ. Ροδόπουλος, ἔδωσε ἕνα παράδειγμα, τοῦ τί σημαίνει νὰ εἶναι κανεὶς ἐκτὸς θέματος καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τοῦ εἴμεθα εὐγνώμονες, διότι τὸ παράδειγμά του εἶναι πρὸς ἀποφυγήν. Ἐὰν πράγματι ἐξ αἰτίας τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ ἀναφέρῃ ὅλων τῶν εἰδῶν τὰ συμβάντα κατὰ τὸν τελευταῖον καιρόν, πρῶτον ὁ Κανονισμὸς δὲν θὰ τελειώσῃ ποτὲ καὶ δεύτερον τί θὰ γίνῃ μὲ ὅλους τοὺς περιορισμούς, τοὺς ὁποίους ἔχομεν φέρει εἰς τὸν νέον Κανονισμόν, διὰ νὰ ἀποφεύγωνται οἱ πλατιασμοί. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὁ κ. Ροδόπουλος ἀπέδειξε τὸ τί σημαίνει τοῦ νὰ εἶναι τις ἐκτὸς θέματος. Τούτων οὕτως ἐχόντων, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ροδόπουλος, θέλει ὑπερβολικὰς τὰς ἐξουσίας τοῦ κ. Προέδρου. Ὁ κ. Πρόεδρος ἔχει ἤδη ἀρκετὰς ἐξουσίας, κύριε Πρόεδρε, ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ τοῦ ἤδη ὑπάρχοντος καὶ ἀποκτᾶ μεγαλυτέρας ἐκ τῶν τροποποιήσεων τῶν γενομένων. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ θετικῆς διατάξεως νὰ δυνηθῇ κανεὶς εἴτε τὴν ἀπρέπειαν, εἴτε τὴν ἀμετροέπειαν τοῦ βουλευτοῦ νὰ τὴν προλάβωμεν. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ὑπάρχει ἡ ἐλευθερία τῆς ἐκθέσεως τῶν γνωμῶν τῶν βουλευτῶν, καὶ τῆς ἀσυλίας τῶν βουλευτῶν, τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ Σύνταγμα καὶ ὀρθῶς, διότι ἐὰν δὲν εἶναι κανεὶς ἐλεύθερος ὡς βουλευτὴς νὰ εἴπῃ τὰς γνώμας του, ἀλλοίμονον τότε, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν κανένας πολίτης νὰ εἶναι ἐλεύθερος νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του. Πέραν τούτου συμφωνῶ ἀπολύτως, ὅτι τῆς ἐλευθερίας εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ ὁ βουλευτὴς ἀπέραντον χρῆσιν, περιορίζων ὅμως τὸ λεξιλόγιόν του, ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς κοινοβουλευτικῆς εὐπρεπείας, ἐντὸς τῆς ὁποίας δύναται κανεὶς νὰ εἶναι καὶ δρυμύτατος καὶ μαχητικώτατος, χωρὶς νὰ παραβλάπτῃ τὴν ὑπόθεσίν του. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβλεφθῇ μὲ ἀκριβῆ καὶ ἀκριβολόγον διάταξιν. Ὑπάρχουν αἱ διατάξεις περὶ πειθαρχικῶν ποινῶν εἰς τοὺς βουλευτάς, ὑπάρχει ἡ διάταξις, ὅτι τὰ ἔγγραφα τὰ ἀπρεπῶς συντεταγμένα, δύνανται νὰ μὴ γίνουν δεκτά. Ἐντὸς τῶν ὁρίων αὐτῶν, νομίζω, ὅτι ὁ Πρόεδρος, δύναται μὲ τὴν προσωπικήν του ἐπιβολὴν νὰ ἐπιβάλλεται, διὰ νὰ προλαμβάνῃ τὰ ζητήματα αὐτά. Ἐὰν προσπαθήσωμεν περαιτέρω νὰ αὐξήσωμεν τὰς ἁρμοδιότητας τοῦ Προέδρου, τότε θὰ προσβάλωμεν αὐτὸ τοῦτο τὸ δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ τοῦ νὰ λέγῃ ἐλευθέρως τὴν γνώμην του.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου, διότι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἐξηντλήθη καὶ ἐπροχωρήσαμεν. (Ὁ κ. Ι. Διαμαντόπουλος ἵσταται ὄρθιος ἐπὶ τῆς θέσεώς του, καὶ ἀναμένει τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τοῦ δώσῃ τὸν λόγον). Ὁμιλεῖ ὁ Πρόεδρος, κ. Διαμαντόπουλε, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸν διακόψετε.

§81Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐσηκώθην, κ. Πρόεδρε, τῆς θέσεώς μου, διὰ νὰ λάβετε γνῶσιν, ὅτι θέλω νὰ ὁμιλήσω. Δὲν σᾶς διέκοψα.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμείνετε εἰς τὸ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ κ. Ροδόπουλος, πράγματι, ὡμίλησε περὶ ἄρθρων ἑπομένων. Θὰ τὸν παρεκάλουν νὰ διατυπώσῃ τὸ ἄρθρον 10 ὡς θέλει, ἀλλὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν ἀποφασισθεῖσαν σειρὰν τῆς συζητήσεως. Θὰ τὸν παρεκάλουν νὰ διατυπώσῃ τὴν τροπολογίαν του, διότι ὄντως οὔτε εἰς τὸ σχέδιον τοῦ κ. Ροδοπούλου ὑπάρχει, οὔτε συνεζητήθη εἰς τὴν Ἐπιτροπήν μας. Ἐπειδή, ὁ κ. Ροδόπουλος πράγματι ὡμίλησε περὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ κ. Διαμαντοπούλου καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, παρακαλῶ τὸν κ. Διαμαντόπουλον νὰ ὁμιλήσῃ συντόμως.

§83Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶχον ζητήσει ἐγὼ πρωτήτερα τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶχε ζητήσει τὸν λόγον ὁ κ. Διαμαντόπουλος. Ὁ κ. Διαμαντόπουλος νομίζει, ὅτι στεροῦμαι ἀντιλήψεως καὶ δὲν ἀντελήφθην ὅτι εἶχε ζητήσει τὸν λόγον.

§85Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διερωτῶμαι ἀπὸ πότε ὁ βουλευτὴς πιστεύει, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς στερεῖται ἀντιλήψεως, ἐὰν ὁ βουλευτὴς ἐγείρεται ἁπλῶς ἀπὸ τὴν θέσιν του καὶ ἀκούῃ τὸν Πρόεδρον νὰ λέγῃ ὅτι τὸν διακόπτει;

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρνεῖσθε, ὅτι μὲ διεκόψατε;

§87Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς ὡμίλησα. Ἐσηκώθηκα ἀπὸ τὴν θέσιν μου, διὰ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ἤθελον νὰ ὁμιλήσω.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντελήφθην ἔκτοτε, ὅτι θέλετε νὰ ὁμιλήσητε καὶ θὰ σᾶς ἐκάλουν.

§89Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατ’ ἀρχήν, ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, ὅτι ὅταν ὡμίλησα, ὡμίλησα μὲ εὐλάβειαν, δὲν ἀνέφερον οὔτε μικρὰ ὀνόματα, οὔτε κἂν περὶ τίνος ἐπρόκειτο.

§90Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡμίλησα διὰ τὴν ἀποσυρθεῖσαν ἐρώτησιν.

§91Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ ποὺ ἔγραφεν ἡ ἐρώτησις δὲν εἶναι δικά μου, ἀλλὰ ἁπλῶς ἔλεγον τί εἶχε γράψει ὁ Τύπος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν, εἶναι ἀστεῖον πρᾶγμα εἶχον εἴπει εἰς τὴν δευτερολογίαν μου, ὅτι συμφωνῶ ἀπολύτως, ὅτι ὄχι μικρόν, ἀλλὰ καὶ μεγάλο δῶρον ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἰς Ἀρχηγὸν Κράτους, ἢ εἰς τὴν σύζυγον Ἀρχηγοῦ Κράτους, ἀλλὰ νὰ γίνῃ ἀπὸ τὴν σύζυγον τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κράτους καὶ ὄχι νὰ φαίνεται, ὅτι γίνεται ἀπὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον θέλει ἐπαφὴν προσωπικήν. Τὸ Κράτος τὸ ἐπίσημον νὰ δώσῃ τὸ δῶρον, καὶ ἡ Ἑλλὰς εἶναι γνωστὴ διὰ τὴν φιλοξενίαν της καὶ τὰ αἰσθήματα ἀγάπης, συγκεκριμένως πρὸς τὸν λαὸν τὸν Ἀμερικανικὸν καὶ πρὸς τὴν νῦν χήραν τοῦ ἀειμνήστου Προέδρου Κέννεντυ. Οὐδεὶς Ἕλλην θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν ἐπὶ τοῦ δώρου αὐτοῦ, ἔστω καὶ ἂν ἦτο πολυτιμώτατον. Τὸ θέμα ἦτο θέμα ἀρχῆς, διότι πῶς ἡ κυρία τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐν κρυπτῷ ἔδιδε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἔδιδε προσωπικὸν δῶρον;

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φιλικῶς καὶ ἀνεπισήμως εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ οἱονδήποτε δῶρον. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐλέγχωνται αἱ φιλικαὶ σχέσεις τῶν ἀτόμων καὶ τῶν οἰκογενειῶν.

§93Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ προκάτοχός σας, ὁ συνάδελφος ἐκ Λαρίσης, κύριος Ροδόπουλος, ἔθεσεν ἀπόψε ζητήματα, τὰ ὁποῖα μὲ ἀφήνουν κατάπληκτον. Ἔθεσε ζητήματα κατὰ τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται πλέον ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ εἶναι ὁ πρῶτος μεταξὺ ἴσων, ὁ ἐκπροσωπῶν τὸ Σῶμα, ἀλλὰ ὁ παιδονόμος τοῦ Σώματος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποφασίζῃ περὶ τῆς ἐγγραφῆς ἢ μὴ ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων κατὰ τὰς αὐτοσχεδίους περὶ εὐπρεπείας ἢ ἀπρεπείας ἀντιλήψεις, τῶν ὁποίων τὴν ἔκτασιν μᾶς ἀπεκάλυψε λέγων, ὅτι ἡ εὐπρέπεια ἢ ἀπρέπεια δὲν θὰ συνίσταται μόνον εἰς τυχὸν χρῆσιν φράσεων ἐκ τῆς φύσεως τῶν ἀπρεπῶν, ἀλλὰ εἰς τὸ ὅτι ἀναφέρονται εἰς θέματα περὶ συναλλαγῶν ἐπὶ ἀκινήτων ἢ οἰκοπέδων, διὰ τὰ ὁποῖα ἔκαμε προσωπικὴν ἔρευναν ὁ βουλευτής. Τοῦτο εἶναι ἀνεξακρίβωτον, εἶπε, καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ Σῶμα. Καὶ ἀνεφέρθη, ρητῶς, εἰς τὸν ἀπουσιάζοντα ἐπ’ ὀλίγον, συνάδελφον κ. Ἡλιόπουλον καὶ εἰς τὴν ἀγόρευσίν του, ἡ ὁποία ἠμποροῦσε μὲν νὰ χαρακτηρισθῇ ἀκριβὴς ἢ ἀνακριβής, ὀρθὴ ἢ μὴ ὀρθή, ὄχι ὅμως ἀπρεπής. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, εἶσθε θεματοφύλαξ ὡρισμένων μειζόνων βασικῶν ἐλευθεριῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν προϋπόθεσιν διὰ τὴν ὀρθὴν ἄσκησιν τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου. Αὐτὰς τὰς κατοχυρώνει καὶ τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι βουλευτὴς δὲν καταδιώκεται, οὐδὲ ὅπως δήποτε ἐξετάζεται διὰ γνώμην ἢ ψῆφον, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν καθηκόντων του. Καὶ πρέπει, ἐνῷ δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταδιωχθῇ διὰ τὴν γνώμην του, νὰ ἔχῃ ὡς παιδονόμον τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος νὰ τοῦ λέγῃ, ὅτι αὐτὸ τὸ θεωρῶ ἀπρεπές, ὄχι διότι περιέχει κανένα ὅρον ἀπρεπῆ, ἀλλὰ διότι ἐπῆγες καὶ ἔκαμες ἔρευναν ὁ ἴδιος ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἢ διότι ἀνέφερες μικρὰ ὀνόματα χωρὶς νὰ τηρήσῃς τοὺς κανόνας τῆς βαρώνης Στὰφ π.χ. δὲν εἶπες ἡ κυρία Γεωργίου Ἀθανασιάδη. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πολλοὶ ξέρουν τοὺς κανόνας τῆς καλῆς εὐπρεπείας καὶ ἔχουν μελετήσει τὸ ἐγχειρίδιον τῆς βαρώνης Στὰφ καὶ μὲ εὐπρεπεῖς φράσεις κάμνουν πολλὰς ἀπρεπείας, ἐνῷ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν πάρει μαθήματα τοῦ φέρεσθαι στὰ σαλόνια ποὺ ἄλλωστε δὲν ἀποτελοῦν προϋπόθεσιν διὰ τὴν ἐκλογὴν βουλευτοῦ καὶ ἐνδεχομένως μὲ κάπως τραχυτέραν γλῶσσαν δὲν ἐπιτελοῦν ἔργον ἀπρεπές, ἀλλ’ ἐθνικῶς ὠφέλιμον. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διακηρύσσωνται αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ μὲ ποίαν εὐκαιρίαν συζητοῦνται ἐκτὸς Κανονισμοῦ;

§94Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπανέλθητε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη ἤδη. Γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχει σχέδιον ἐγκεκριμένον ἀπὸ τὴν διαρκῆ Ἐπιτροπὴν τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐπ’ αὐτοῦ συζητοῦμεν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ ὅταν φθάσωμεν εἰς τὰ οἰκεῖα ἄρθρα, πᾶς τις εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι οὔτε κἂν διετυπώθησαν ἐγγράφως νὰ συζητοῦμεν ἑπόμενα ἄρθρα. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ εἴχατε νὰ εἴπητε οὐσιαστικὰ πράγματα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ τηρηθῇ ἡ σειρὰ τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως, ὅπως παρεδέχθη καὶ ὁ κ. Ἠλιοῦ.

§96Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὰς διατυπωθείσας ἀπόψεις τοῦ κ. Ἠλιοῦ, ὡς πρὸς τὸ μέχρι ποίου βαθμοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν περιορισμοὶ καὶ κυρώσεις εἰς βάρος τῶν βουλευτῶν διὰ τοῦ Κανονισμοῦ εἰς τὴν ἔκφρασιν γνώμης ἢ εἰς τὴν ψῆφον. Δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐτέθη, ὅμως, ἕνα θέμα. Ὁ κ. Ροδόπουλος, ὡς ἐπληροφορήθην, ἐν ὀνόματι σκέψεων, τὰς ὁποίας ἔχει καὶ κατὰ τὰς ὁποίας θὰ πρέπει νὰ λαμβάνωνται μέτρα καὶ κυρώσεις κατὰ τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι διατυπώνουν τὴν ἄλφα ἢ βῆτα γνώμην εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπεκαλέσθη ὡς παράδειγμα τοιαύτην διατύπωσιν γνώμης, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀνεκτὴ καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποστοῦν κυρώσεις διὰ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς δι’ ὡρισμένας πληροφορίας, τὰς ὁποίας συγκεκριμένως ἐγὼ ἔφερον εἰς τὸ Σῶμα προχθές, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπερωτήσεως, σχετικῶς μὲ τὴν προστασίαν τῆς ἐθνικῆς γῆς. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ δημιουργεῖ προσωπικὸν ζήτημα, διότι πρῶτον μοῦ ἀποδίδει, ὅτι μετέφερα ἀνεξακριβώτους πληροφορίας, καὶ δεύτερον, ὅτι αἱ πληροφορίαι αὐταὶ εἶναι τοιαῦται ποὺ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκουσθοῦν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἤθελα νὰ δώσω ὡρισμένας ἐξηγήσεις. Ἔχει ἀτυχήσει καὶ μάλιστα δεινῶς, ὁ κ. Ροδόπουλος, ἐπιλέξας αὐτὸ τὸ παράδειγμα διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς ἀπόψεις του περὶ κυρώσεων ἐναντίον τῶν βουλευτῶν διὰ γνώμας, τὰς ὁποίας ἐκφράζουν εἰς τὴν Βουλήν. Διότι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔφερα εἰς τὸ Σῶμα εἶναι ἀπολύτως ἐξηκριβωμέναι. Ἠσχολήθην προσωπικῶς, διότι θεωρῶ, ὅτι εἶναι καθῆκον μου νὰ ἀσχοληθῶ διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν αὐτῶν τῶν πληροφοριῶν, διότι τὸ θέμα τοῦτο ἐσκεπτόμην νὰ τὸ φέρω, ὄχι ὡς θέμα συστάσεως φιλολογικῆς εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ ἐντελῶς διαφορετικά, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν μέτρα ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν τρόπον ποὺ ἡμάρτησαν, ἡμάρτησαν ἀσκοῦντες ὑψηλὸν λειτούργημα. Προκειμένου νὰ φέρω ἕνα τοιοῦτον θέμα, ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ ἐξακριβώσω ἐὰν ἔχουν ἀληθείας αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔφερα εἰς τὸ Σῶμα καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω, ὅτι εἶναι πράγματι ἀληθῆ. Διότι, πράγματι, ὁ κ. Καραμανλῆς, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὸ 1955, γνωρίζων ἤδη, ὅτι ἔχει ἀποφασίσει σχέδιον κατασκευῆς ὁδοῦ πρὸς τὴν Ραφήνα, καὶ τὴν Νέαν Μάκρην, προέβη εἰς ἀγορὰν ἐκτάσεως 60 στρεμμάτων ἀπὸ τὴν Μονὴν Πεντέλης μὲ τιμὴ 2.500 τὸ στρέμμα, ἐνῷ σήμερον ἔχει 100.000 τὸ στρέμμα, δηλαδὴ αὔξησις 4.000%, μετὰ τὴν ἀξιοποίησιν καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἔγινεν μετὰ τὴν ἀγοράν. Ὑπάρχουν συμβόλαια καὶ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα συγκεκριμένως ἀναφέρουν καὶ καλὰ θὰ ἔκαμνεν, ὁ κ. Ροδόπουλος, πρὶν ἔλθῃ νὰ κατηγορήσῃ δι’ ἀνακριβεῖς πληροφορίας, νὰ φροντίσῃ καὶ ὁ ἴδιος νὰ πληροφορηθῇ, ἀσχέτως ἐὰν ἦτο ἀρχηγός του, κηδόμενος καὶ τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἠθικῆς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, νὰ ἐξακριβώσῃ ἐὰν πράγματι ἔχωνται ἀληθείας αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν.

§97Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. .. (Ἐν μέσῳ θορύβου ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). Τὰ συμβόλαια τί λέγουν;

§98Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τοσοῦτον μᾶλλον, καθ’ ὅσον ὁ κ. Ροδόπουλος εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι ὁ κ. Καραμανλῆς εἶχε κατηγορηθῆ καὶ δι’ ἄλλην ἀγορὰν οἰκοπέδου, κατὰ τρόπον ὄχι καθαρόν. Αὐτὸ ἔπρεπε νὰ τοῦ δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ ἐρευνήσῃ ὁ ἴδιος, ἐὰν ἤθελε νὰ ἔχῃ μίαν εἰκόνα τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία διεμορφώθη μὲ τὴν τακτικήν, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη περὶ τὸ περιβάλλον καὶ περὶ τὸ οἰκογενειακὸν κλῖμα τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ. Διότι, τὶ θέλει ὁ κ. Ροδόπουλος, νὰ ἀναφέρω, ὅτι εἰς τὴν ἰδίαν περιοχὴν ὁ Ἀλέκος Καραμανλῆς καὶ ἡ σύζυγός του, ἔχουν ἀγοράσει ἐκτάσεις εἰς τοὺς δρόμους, τοὺς ὁποίους ἔφτιαχνε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων; Ἄς φροντίσῃ, λοιπόν, νὰ τὰ πληροφορηθῇ αὐτὰ διὰ νὰ ἴδῃ ποῖον ἦτο τὸ ὄργιον, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν, προτοῦ κάμῃ τὰς παρατηρήσεις του.

§99Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ γίνω δολιοφθορεὺς τῆς συζητήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλὰ θὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ἐμέ. Ἐλέχθη, ὅτι εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ἐλέγχωνται, ἢ καὶ νὰ ὑποβάλλωνται κυρώσεις εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους, διὰ γνώμας ἢ ψήφους, τὰς ὁποίας δίδουν ἐδῶ. Τοιοῦτον τι, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα, παρακαλῶ, νὰ ἐλέγξητε, ἐγὼ δὲν εἶπον. Εἶπον, ὅτι ὁ Πρόεδρος θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα, ὁσάκις οἱ ρήτορες ἐξέρχονται τοῦ θέματος, ἢ ὁμιλοῦν ἐπὶ ζητημάτων, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἀποδείξεις καὶ ἐγγίζουν τὰ ὅρια, δὲν θέλω νὰ εἴπω τὴν ἁρμόζουσαν λέξιν, διότι ἀρέσκομαι εἰς τὴν εὐπρέπειαν, ἀλλὰ ἐγγίζουν τὰ ὅρια ποὺ τιμωρεῖ ὁ Ποινικὸς Νόμος, εἶπον, ὅτι τότε ὁ Πρόεδρος θὰ πρέπει νὰ δύναται διὰ μιᾶς φράσεως νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν βουλευτὴν εἰς τὴν τάξιν, χάριν τοῦ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου. Ἔχω τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσα καὶ τὰ ὁποῖα ἐπεκυρώθησαν. Οὐδαμοῦ ἀναφέρει, ὁ κ. Ἡλιόπουλος, ὅτι τὰ ἐν λόγῳ οἰκόπεδα ἠγοράσθησαν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ πολιτικοῦ προσώπου. Ἀναφέρει περὶ κουμπάρου. Καὶ δὲν δυνάμεθα, κ. Πρόεδρε, νὰ ἔχωμεν ἡμεῖς εὐθύνας δι’ ὅσα πράττουν οἱ κουμπάροι μας, ὅταν ἀνήκωμεν εἰς πολιτικὰς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἄνω τῶν 200–300 κουμπάρων, ὅπως ἀσφαλῶς θὰ ἔχετε καὶ σεῖς, κ. Πρόεδρε. Δὲν προσεκόμισε στοιχεῖα, προκύπτοντα ἐκ τῶν βιβλίων μεταγραφῶν. Εἶπε ὅτι συνήντησε γείτονα ὁ ὁποῖος τοῦ εἶπε αὐτὰ καὶ αὐτά. Αὐτὰ ἦσαν ἀνεξέλεγκτα καὶ ἀνεξέλεγκτα πράγματα δὲν πρέπει νὰ λέγωνται ἐδῶ. Τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς εἶναι τὸ βῆμα τῆς ἀληθείας. Εἶναι τὸ βῆμα τῆς προστασίας τοῦ πολίτου καὶ τοῦ βουλευτοῦ. Εἶναι τὸ βῆμα τῆς ἀληθείας, ἀλλὰ καὶ τῆς προτεραίας τιμῆς ὅλων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Καὶ ὅλοι οἱ πολιτευόμενοι, ὅλοι οἱ βουλευταί, ὅλοι οἱ Ὑπουργοί, εἴμεθα Ἕλληνες πολῖται, ἔχοντες τὸ δικαίωμα τοῦ σεβασμοῦ, ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, διότι προστατεύονται ἀπὸ ἀσυλίαν, ὀφείλουν νὰ εἶναι περισσότερον προσεκτικοί.

§100Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγένετο ἀποσιώπησις, ὅτι ἐσυκοφάντησα. Ὅ,τι εἶπον, ὅσα εἶπον, ὅτι ἐγγίζουν τὰ ὅρια τῆς συκοφαντίας — δὲν εἶπεν συκοφαντίας, τὸ λέγω ἐγὼ — πρέπει, ὅμως, νὰ σημειώσω τὰ ἑξῆς: Πρῶτον μέν, ὡς πρὸς τὸν ποινικὸν χαρακτῆρα τοῦ πράγματος, εἶμαι ἕτοιμος νὰ λογοδοτήσω. Δεύτερον, ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν. Φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Ροδόπουλος, δὲν ἀνέγνωσε καλὰ τὰ πρακτικά. Διότι ἐγὼ ὡμίλησα περὶ ἀγορᾶς ἐκτάσεως ὑπὸ τοῦ κ. Καραμανλῆ καὶ ἀνέφερα συγκεκριμένα περιστατικά. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶμαι βέβαιος, ὅτι πρόκειται περὶ ἐκτάσεως ἀγορασθείσης ἀπὸ τὸν κ. Καραμανλῆν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Ἐὰν θεωρῇ, ὁ κ. Ροδόπουλος, ἢ ὁ κ. Καραμανλῆς, ἢ ἄλλος τις, ὅτι συκοφαντεῖται, εἶμαι ἕτοιμος νὰ λογοδοτήσω ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης.

§101Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι, διότι, ὁ κ. Ἠλιόπουλος, ὁ ὁποῖος, ἀσχέτως τῆς ἰδεολογικῆς ποιότητος τῶν ἀγορεύσεών του, ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρόν, ὁμιλεῖ θεμελιώνων τὰς ἀπόψεις του ἐπὶ ἐπιστημονικῶν στοιχείων καὶ κριτηρίων, παρεσύρθη κατὰ μίαν τῶν τελευταίων συνεδριάσεων καὶ παρεσύρθη ἔτι μᾶλλον ἀπόψε, εἰς τὴν διατύπωσιν κατηγοριῶν ἐναντίον ἀνδρός, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει ἐξ Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ ἔτη ἐκυβέρνησε τὸν τόπον, καὶ δὲν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ εἴπω αὐτὴν τὴν στιγμήν, τί ἐσήμαινε διὰ τὸν τόπον ἡ διακυβέρνησις τῆς χώρας κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων 8 ἐτῶν ὑπὸ τοῦ κ. Καραμανλῆ. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπῆρξε γενναῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ὁ κ. Ἠλιόπουλος καὶ δὲν νομίζω, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον δὲν τὸ εἶχε πράξει καθ’ ὃν χρόνον ὁ κ. Καραμανλῆς ἦτο Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος. Εἶχεν καθῆκον, ὅμως, ἐὰν εἶχε τὴν παραμικρὰν ὑπόνοιαν, ὅτι εἶχε δίκαιον, εἶχε καθῆκον νὰ πράξῃ τοῦτο, τὸ ὁποῖον σήμερον, κατὰ τρόπον κατηγορηματικόν, ἐπανέλαβεν, ὅταν ἦτο ὁ Καραμανλῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ὅταν ἦτο Πρωθυπουργός, ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῇ ἄμεσος ἀπάντησις καὶ ὅταν αἱ συνέπειαι θὰ ἦσαν, ἐὰν τότε τὸ ἔπραττεν, ἠθικῶς βαρύταται, ὅταν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἶχε τὴν τιμὴν ἡ Ε.Ρ.Ε. νὰ εὑρίσκεται μὲ τὸ κῦρος τῆς πλειοψηφίας. Ἐάν, ὅμως, ἔλειψε τὸ ἀριθμητικὸν κῦρος τῆς πλειοψηφίας, τὸ ἠθικὸν κῦρος τῆς Ε.Ρ.Ε. δὲν ἔλειψε. Καὶ τὸ λέγω εἰς τὸν κ. Ἠλιόπουλον, ὅτι αὐτὸ ποὺ ἔπραξε καὶ τὸ λέγω ἐν πλήρῃ συνειδήσει, δὲν εἶναι γενναῖον. Ἠγέρθη προχθές, αἰφνιδιαστικῶς, γνωρίζων, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του, τὴν περίπτωσιν, νὰ ἔχῃ μεταβῆ εἰς ὑποθηκοφυλακεῖον διὰ νὰ ἐλέγξῃ καὶ νὰ γνωρίζῃ, τί ἐγένετο εἰς τὰς χιλιάδας τῶν στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα χωρίζουν τὰς Ἀθήνας ἀπὸ τὸ Σούνιον, ἠγέρθη προχθές, ἀκολουθῶν μίαν μέθοδον, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἤθελα νὰ μεταχειρισθῶ τὴν κατάλληλον λέξιν, προβαίνων εἰς τὴν ἐκτόξευσιν τῶν κατηγοριῶν, ὅταν ἐγνώριζεν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ ἀπάντησιν. Αὐτὸ εἶναι τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον κατήντησεν ἡ Βουλή, νὰ ἔρχεται οἱοσδήποτε βουλευτής, τῆς Δεξιᾶς, ἢ τοῦ Κέντρου, ἢ τῆς Ἀριστερᾶς, καὶ δὲν πιστεύω, ὅτι ὑπάρχει διάκρισις μεταξὺ Κέντρου καὶ Δεξιᾶς ἢ μὴ μόνον καθ’ ὃ μέτρον νομίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸν ἐξυπηρετεῖ πολιτικῶς, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἔρχεται οἱοσδήποτε βουλευτὴς καὶ νὰ προβαίνῃ εἰς τοιαύτας καταγγελίας, χρησιμοποιῶν τὸ προνόμιον τῆς ἀσυλίας καὶ νὰ κάμῃ τὸν γενναῖον, καλῶν νὰ τὸν μηνύσωμεν. Τὸ Σύνταγμα, κύριοι, δὲν ἐπιτρέπει νὰ διατυπωθῇ μήνυσις ἐναντίον βουλευτοῦ δι’ ὅσα ἐν τῇ Βουλῇ λέγει. Ἐπομένως, δὲν δύναται κἂν νὰ ἀρθῇ ἡ ἀσυλία. Ἀλλά, ἐκτὸς τούτου, δὲν γνωρίζω, ἂν θὰ κατεδέχετο, δὲν εἶναι ἰδική μου δουλειὰ αὐτό, ἐὰν θὰ κατεδέχετο, ὁ κ. Καραμανλῆς, ἢ οἱοσδήποτε θιγόμενος, νὰ κάμῃ μήνυσιν καὶ ἂν ἀκόμη ὁ κ. Ἠλιόπουλος προέβαινεν, ἄνευ ἀποδείξεων, καὶ βάσει ἁπλῶν, ὑπούλων, ἐνδείξεων, εἰς καταγγελίαν, ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Καὶ ἔρχομαι εἰς αὐτὸ τὸ θέμα τῶν ὑπούλων ἐνδείξεων. Ποῦ βασίζεται ὁ κ. Ἠλιόπουλος; Δὲν γνωρίζω τὴν ὑπόθεσιν διόλου. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὑπάρχουν οἰκόπεδα. Δὲν ἐγνώρισα εἰς τὴν ζωήν μου οἰκόπεδα, κατ’ ἀρχήν. Ἀλλά, ἐρωτῶ: Πῶς λέγει, ὅτι γνωρίζει, ὅτι εἶναι οἰκόπεδα τοῦ τάδε; Νὰ φέρῃ τὰς ἀποδείξεις, νὰ ἴδω τὸ ὄνομα τοῦ ἀνδρός, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτίθεται ὁ κ. Ἡλιόπουλος, ἀναγεγραμμένον, νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἔχει ἔστω καὶ δυνατότητα διατυπώσεως τοιαύτης κατηγορίας. Διότι, ἐὰν ἔχῃ δίκαιον ἢ ὄχι, μόνον τὸ δικαστήριον ἠμπορεῖ νὰ ἀποφανθῇ. Νὰ ἀποδείξῃ ὅμως, ὅτι ἔχει τὴν δυνατότητα, κἄπως, νὰ στηρίξῃ μίαν τοιαύτην κατηγορίαν καὶ νὰ μὴ προβαίνῃ μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὁ ὁποῖος ἀγαπητὲ κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου ἁπλῶς βάλλει κατὰ τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἀλλὰ βάλλει κατὰ τοῦ καθεστῶτος καὶ καθ’ ὅλων τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Δὲν ἐπιτρέπεται, διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, νὰ γίνεται ἡ κατασπίλωσις ὑπολήψεων. Ἂς φέρῃ ἀποδείξεις καὶ ἂς ἰσχυρισθῇ, τότε, ὅ,τι νομίζει. Ἀλλά, ἐν ἐπιλόγῳ, λέγω καὶ πάλιν, ὅτι ὅ,τιδήποτε καὶ νὰ φέρῃ, πλέον, ἀποκαλύπτεται ἐστερημένος τῆς γενναιότητος, ἡ ὁποία τοῦ ἐπέβαλε νὰ εἶχε πράξει, ἐφ’ ὅσον ἤθελεν, ὁπωσδήποτε, νὰ πράξῃ, ἐκεῖνο ποὺ ἔπραξε πρὸ ἡμερῶν, καὶ ἔπραξε σήμερον, κατὰ τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Καραμανλῆς ἦτο Πρωθυπουργὸς καὶ ἡ Ε.Ρ.Ε. εἶχε τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§102Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἠδυνάμην νὰ δικαιολογήσω τὴν ἔκρηξιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. Πρόκειται περὶ τοῦ τέως Ἀρχηγοῦ του, θιγομένου, ἀναμφισβητήτως, ἀπὸ ὅσα κατηγγέλθησαν εἰς τὴν ὑπόληψιν καὶ τὴν τιμήν του ὡς πολιτικοῦ ἀνδρός. Ἡ ἔκρηξις, λοιπόν, εἶναι εὔλογος. Ἐν τούτοις, μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν, πῶς ὁ κ. Παν. Κανελλόπουλος, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν γνωρίζει καὶ δὲν ἐγνώρισε ποτὲ εἰς τὴν ζωήν του περὶ οἰκοπέδων, πῶς μὲ τόσην εὐκολίαν κάμει αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον μιᾶς καταγγελίας, τῆς ὁποίας ἐδήλωσα, ὅτι ἀναλαμβάνω πλήρη τὴν πολιτικὴν εὐθύνην. Σπεύδει νὰ καλύψῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ θέμα περὶ συκοφαντῶν, περὶ ὑπούλων ἐνεργειῶν καὶ ὁμιλεῖ περὶ ἐνεργειῶν, αἱ ὁποῖαι τείνουν εἰς τὴν καταστροφήν, εἰς τὴν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος, οὔτε κἂν δηλαδὴ εἰς τὸ νὰ πληγῇ ὁ τέως Ἀρχηγὸς τῆς Ε. Ρ.Ε., ἀλλὰ νὰ ἀνατραπῇ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ καθεστὼς τὸ κοινωνικόν. Πῶς, μὲ τόσην εὐκολίαν, προβαίνει εἰς τοιούτου εἴδους κόλαφον ὁ κ. Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ὅταν ἄλλοτε ὁ ἴδιος εἶχε μίαν περιπέτειαν μὲ μίαν κατηγορίαν, ἡ ὁποία διετυπώθη εἰς τὸν τύπον, ἔσπευσεν ἀμέσως, ὁ ἴδιος καὶ ἐξεκαθάρισε τὸ θέμα ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ταχύτατα; Πῶς λέγει τώρα, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ πάω ἐγὼ εἰς τὸ δικαστήριον, διότι ὅσα εἶπον τὰ εἶπον εἰς τὴν Βουλήν; Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἔτσι. Ὑπάρχει, ὅμως, ἀλλοῦ εὐθύνη. Ὑπάρχει μέσον ἐκκαθαρίσεως τῶν ἠθικῶν προβλημάτων ποὺ ἐδημιουργήθησαν καὶ δὲν ἐδημιουργήθησαν μόνον ἀπὸ τὴν καταγγελίαν ποὺ ἔκαμον ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀλλὰ ἐδημιουργήθησαν ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα μὲ καταγγελίας ποὺ ἀπὸ πολλὰς πλευρὰς ἐξετοξεύοντο ἐναντίον τῆς πολιτείας τῆς Ε.Ρ.Ε. διὰ τὸν τρόπον τῆς διατηρήσεως τῶν οἰκονομικῶν, ἰδίως, θεμάτων τῆς χώρας. Ἐξετοξεύθησαν καταγγελίαι καὶ ὑπῆρξε κἄποτε μία συγκίνησις καὶ ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ἐπεδιώχθη καὶ κἄποιαν στιγμὴν νὰ τακτοποιηθῇ αὐτὸ τὸ ἠθικὸν θέμα μὲ δηλώσεις τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ, τοῦ κ. Καραμανλῆ, νὰ ἱδρύσῃ Συμβούλιον Τιμῆς, διὰ νὰ ξεκαθαρίσῃ αὐτὰ τὰ ἠθικὰ προβλήματα τῆς χώρας. Δικαιοῦμαι νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Κανελλόπουλον, ποῦ εἶναι τὸ νομοσχέδιον καὶ ποῦ εἶναι αἱ ἐπαγγελίαι τοῦ κ. Καραμανλῆ, περὶ τοῦ Συμβουλίου Τιμῆς, περὶ ἱδρύσεως τοῦ σώματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον πράγματι θὰ ἠδύνατο νὰ ἐλέγξῃ καὶ νὰ ἐξακριβώσῃ ἐὰν ὑπάρχουν προβλήματα τιμῆς διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς χώρας; Καὶ ὅταν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ὅταν εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν κυκλοφορῇ αὐτὸς ὁ ψίθυρος περὶ ὀργίου, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν κατὰ τὴν περίοδον τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε., ἡ καταγγελία ἡ ἰδική μου εἶναι ἐκείνη ποὺ κλονίζει τὸ καθεστὼς ἢ ἀκριβῶς ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Ε.Ρ.Ε. ἀποφεύγουσα, ἀποσιωποῦσα καὶ αὐτὰς τὰς ἰδίας της ἐξαγγελίας, ἐξαφανίζουσα καὶ αὐτὰς τὰς ὑποσχέσεις της περὶ τῆς συστάσεως συμβουλίου τιμῆς διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον; Ἀφοῦ ἐπέρασεν, ὅμως, μία μπόρα καὶ μία πίεσις, διὰ συγκεκριμένας πράξεις, ποὺ ἔκαμε τότε ἡ Κυβέρνησις, ἢ μᾶλλον ἕνα στενὸν ἐπιτελεῖον τῆς Ε.Ρ.Ε., τὸ ὁποῖον διεχειρίζετο ὅλα τὰ ζητήματα τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας, ὅταν αὐτὴν τὴν τακτικὴν ἠκολούθησεν ἡ Ε.Ρ.Ε., δὲν δικαιοῦται ὁ κ. Κανελλόπουλος νὰ διαμαρτύρεται καὶ μάλιστα μὲ τὸν τρόπον καθ’ ὃν διεμαρτυρήθη διὰ τὰς καταγγελίας. Καὶ δὲν εἶναι μόνον αὐτή. Θὰ ἀκούσῃ καὶ ἄλλας καταγγελίας. Καὶ τὸν διαβεβαιῶ, μὲ τὸν κατηγορηματικώτερον τρόπον, ὅτι δὲν θὰ ἀκουσθοῦν μόνον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Θὰ κατατεθοῦν ἔγγραφα καὶ θὰ ζητηθῇ πράγματι νὰ κινηθῇ ἡ διαδικασία ποὺ προβλέπεται καὶ ἀπὸ τὸ Σύνταγμα καὶ ἀπὸ τοὺς εἰδικοὺς νόμους, διὰ νὰ διωχθοῦν οἱ ὑπεύθυνοι αὐτοῦ τοῦ ὀργίου, τὸ ὁποῖον διεπράχθη πρῶτον εἰς βάρος τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ καὶ δεύτερον, εἰς βάρος τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς τιμῆς τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας τοῦ τόπου. Θὰ ἔλθῃ σύντομα εἰς τὴν Βουλὴν τὸ θέμα καὶ θὰ ἀπασχοληθῇ ἡ Βουλή. Καὶ τότε, καὶ ἐὰν ἀκόμη δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὲ ἐναγάγῃ εἰς τὸ δικαστήριον, ὁ κ. Κανελλόπουλος, θὰ προσέλθω ἐγὼ εἰς αὐτὸ τὸ δικαστήριον, νὰ δώσω τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ ἀποδειχθῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον προχθὲς κατήγγειλα, ἀλλὰ καὶ αἱ ἄλλαι ἀτασθαλίαι, αἱ ὁποῖαι διεπράχθησαν καὶ ἀπὸ τὸν κ. Καραμανλῆ καὶ ἀπὸ ἄλλους πολλούς.

§103Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Σᾶς περιμένομεν νὰ ἔλθετε. Διαρκῶς συκοφαντεῖτε καὶ δὲν προχωρεῖτε πέραν τῆς συκοφαντίας.

§104Γ. ΓΡΑΦΑΚΟΣ. Περίεργα πράγματα.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔγινε μία κακὴ ἀρχή. Ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι τὸ παράδειγμα τοῦ κ. προκατόχου μου, ἦτο ἐμπρηστικόν.

§106Γ. ΛΥΧΝΟΣ. (Ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν ΕΔΑ). Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα...

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἦσθε ἐδῶ, θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅτι ὁ κ. Ροδόπουλος, προεκάλεσε τὴν συζήτησιν, διότι ἔφερεν ὡς παράδειγμα, ἀκριβῶς, τὰς καταγγελίας τοῦ κ. βουλευτοῦ. Ἦτο δυνατὸν νὰ στερήσω τοῦ λόγου οἱονδήποτε βουλευτήν, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ ἀγορεύσῃ ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ αὐτοῦ θέματος, θέματος, μάλιστα, ἠθικῆς τάξεως;

§108Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἔχομεν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὸ δικαίωμα νὰ ἐγειρώμεθα ἐνώπιον αὐτῶν τῶν ἀπροκαλύπτων συκοφαντιῶν καὶ νὰ ἐξεγειρώμεθα.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἐξηγέρθητε καὶ σᾶς ἐπέτρεψα νὰ ἐξεγερθῆτε.

§110Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι δυνατόν, σεῖς, ὡς Πρόεδρος, νὰ δεχθῆτε νὰ μείνουν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἡλιόπουλος, ἐναντίον μιᾶς παρατάξεως, ἡ ὁποία εἶναι σήμερον ἡ Ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὸ Κοινοβούλιον;

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλετε νὰ κάμω; Νὰ ἐμποδίσω τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου;

§112Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ἀδιαμαρτυρήτως ὅλας αὐτὰς τὰς κακοηθεστάτας συκοφαντίας, τὰς ὁποίας ἐξεστόμισεν ἐναντίον τῆς Ε.Ρ.Ε.; Εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅταν ὁ κ. Ἡλιόπουλος ὁμιλῇ κατὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ὡμίλησε καὶ σεῖς κάθεσθε καὶ τὸν ἀκοῦτε;

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς θὰ ἠμποροῦσα νὰ ἀπαγορεύσω εἰς τὸν κ. Ἡλιόπουλον νὰ ὑπομνήσῃ, ὅτι αὐτὰ ἔχουν καταγγελθῆ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἄλλοτε; Ἔχοντες τότε τὴν πλειοψηφίαν, δὲν ἠθελήσατε νὰ τακτοποιήσητε, ριζικῶς, τὸ θέμα. Θὰ λύσω ἐγὼ ἀπὸ τῆς ἕδρας αὐτῆς ἀπόψε τὸ σοβοῦν θέμα; Ἡ Κυβέρνησις ἐξήγγειλεν, ὅτι θὰ καταθέσῃ σχετικὸν νομοθέτημα, ὁπότε θὰ παρασχεθοῦν ὅλα τὰ μέσα καὶ θὰ δοθῇ πλήρης ἐλευθερία νὰ συζητηθοῦν τὰ πάντα ἐν ἐκτάσει καὶ νὰ διαλάμψῃ ἡ ἀλήθεια.

§114Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἐπειδὴ καὶ σεῖς ἐμνημονεύσατε, ἀπορῶ δὲ πῶς ἀπὸ τῆς ἕδρας αὐτῆς, ὅτι ἀπηγγέλθη ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ νόμον περὶ Συμβουλίου Τιμῆς, τὸν ὁποῖον δὲν ἐψήφισε, μὲ ἐκπλήσσει ὄχι διότι τὸ εἶπεν ὁ κ. Ἡλιόπουλος, ἀλλὰ σεῖς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν: «Ὅτι ὁ νόμος κατετέθη, ἦλθεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, καὶ ὅτι ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ πολιτικὰ κόμματα τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, τὸν κατεψήφισαν. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἦλθε νὰ ψηφισθῇ, διότι καταψηφισμένος ἀπὸ ὅλα ἐν γένει τὰ κόμματα τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ταχέως. Παρενεβλήθη, δὲ τότε ὁ ἐκλογικὸς νόμος καὶ ἐματαιώθη ἡ ψήφισίς του. Ἀποδεικνύεται, λοιπόν, ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ ἠρνήθησαν τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου εἶναι τὰ κόμματα τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς ΕΔΑ.

§115Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἤθελα, κ. Πρόεδρε, νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἤκουσα μὲ ἔκπληξιν τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην νὰ σᾶς ἀπευθύνῃ τὴν μομφήν, ὅτι κάθεσθε καὶ ἀκοῦτε τὸν κ. Ἡλιόπουλον. Θὰ ἤθελα νὰ μάθω πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ τὸν ἀκούσητε. Ἀφοῦ πρὸ ὀλίγου ἠκούσαμεν ἐκτοξευομένας ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ βαρυτάτας κατὰ τοῦ κ. Ἡλιοπούλου ὕβρεις καὶ ὄχι ἁπλῶς χαρακτηρισμούς, τοὺς ὁποίους ἠκούσατε, διότι δυστυχῶς, εἰς τὴν ὀξύτητα ὅταν ἀναπτύσσεται ἕνα τοιοῦτον θέμα εἶναι μοιραῖον, ὅτι αἱ λέξεις, αἱ ὁποῖαι ἀνταλλάσσονται νὰ εἶναι βαρύτεραι τοῦ δέοντος. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι δὲν ἠδύνασθο νὰ πράξετε ἄλλως. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου κλπ. Ἕνα θέλω νὰ προσθέσω. Μοῦ κάμει ἐντύπωσιν ἡ εὐαισθησία αὐτὴ σήμερον, ὅταν τὰ περὶ σκανδάλων καὶ μὴ σκανδάλων, ἔχουν λεχθῆ ἐν συνεχείᾳ εἰς δύο περιόδους, ὅσας περιόδους διώκει ἡ ΕΡΕ. Ὡς πρὸς δὲ τὸ Συμβούλιον Τιμῆς, ἤθελα νὰ εἴπω τοῦτο. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὅλα τὰ κόμματα εἶχον δεχθῆ. Προσωπικῶς ἐγώ, ἐπειδὴ ἤμην τότε ἡγέτης τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, εἶχον ἀντιταχθῆ, κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Συμβουλίου Τιμῆς— καὶ νομίζω, ὅτι τὰς αὐτὰς ἀντιρρήσεις θὰ ἔχω καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως τοῦ πόθεν ἔσχες. Διότι ἐγὼ πιστεύω, ὅτι τότε ἡ ὑποβολὴ ἑνὸς γενικωτάτου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἦλθεν εἰς ἀπάντησιν συγκεκριμένων κατηγοριῶν, τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ ἦτο νὰ σταματήσῃ τὴν συγκεκριμένην συζήτησιν. Φοβοῦμαι — δὲν τὸ εἶδα τὸ νομοσχέδιον τοῦ «πόθεν ἔσχες» — ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι πᾶσα γενίκευσις τοιούτου εἴδους θεμάτων ὁδηγεῖ εἰς τὸν καταποντισμόν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν γενικότητα νὰ εὑρεθῇ ἡ εὐθύνη. Ἔπρεπε καὶ τότε καὶ τώρα, ὅπου ὑπάρχει εὐθύνη ἢ ἀναζητεῖται εὐθύνη, νὰ ἀναζητηθῇ συγκεκριμένως διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ εὐθύνη αὐτὴ νὰ ἀποκαλυφθῇ καὶ νὰ τιμωρηθῇ. Λέγω, λοιπόν, ὅτι τὸ ὅτι ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον περὶ Συμβουλίου Τιμῆς ἀπετέλει λάθος δι’ ἐκείνους, ποὺ τὸ ἀπεδέχθησαν. Κατ’ ἀρχὴν καὶ δι’ ἡμᾶς ὑπῆρξε πρόθεσις συγκαλύψεως τῶν συγκεκριμένων κατηγοριῶν. Εἰς πᾶσαν ὅμως περίπτωσιν εἶναι ἀδύνατον εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὴν νὰ λέγεται, ὅτι δὲν δύναται ὁ Πρόεδρος νὰ ἀκούῃ κατηγορίας ἐκτοξευομένας ἐκ τῆς μιᾶς παρατάξεως ἐναντίον τῆς ἄλλης, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθοῦν πάντα ταῦτα. Ὄχι, διότι εὑρίσκω ἐγώ, ὅτι τὸ πλέον ἐνδιαφέρον θέμα εἶναι τὸ οἰκόπεδον ἑνὸς κυρίου. Ἐκεῖνο, ποὺ νομίζω, ὅτι πρέπει τοὐλάχιστον εἰς τὴν ὀξύτητα αὐτῆς τῆς συζητήσεως νὰ μὴ καταποντίζωμεν τοὺς θεσμούς, λόγῳ εὐαισθησίας τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης παρατάξεως. Θέλω νὰ προσθέσω, ὅτι τὸ θέμα Ἡλιοπούλου, εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν δὲν τὸ ἔφερεν ὁ κ. Ἡλιόπουλος. Τὸ ἔφερε βουλευτὴς τῆς ΕΡΕ ἔξω ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ περιοριζώμεθα εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, διότι ἐξερχόμενοι τῶν θεμάτων, εἰσερχόμεθα εἰς ἄλλην πολεμικήν, ἡ ὁποία δὲν συμβάλλει εἰς τὴν περαιτέρω πορείαν τῆς συζητήσεως περὶ Κανονισμοῦ.

§116Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς μέλος τῆς ΕΡΕ, αἰσθάνομαι κατάπληξιν δι’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἡλιόπουλος, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἔχω λόγους νὰ τιμῶ, ὡς κοινοβουλευτικὸν ἄνδρα. Μοῦ κάνει κατάπληξιν πῶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἔρχεται καὶ συκοφαντεῖ ἕνα Ἀρχηγὸν Κόμματος, ὁ ὁποῖος προσέφερε τόσας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα, ὡς Κυβερνήτης τῆς χώρας αὐτῆς ἐπὶ μίαν 8ετίαν καὶ δὲν τὸ ἔπραττεν ὅταν εὑρίσκετο εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὁ κ. Καραμανλῆς. Ἐὰν ἔχῃ αὐτὰς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ κ. Ἡλιόπουλος, νὰ καταφύγῃ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα καὶ νὰ τὰ καταγγείλῃ. Δὲν εἶναι ἡ αἴθουσα κατάλληλος ἐδῶ. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, δὲν εἶναι πράγματι, γενναῖον, ὅπως εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, τώρα ποὺ λείπει ὁ κ. Καραμανλῆς ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ ἐκτοξεύωμεν τόσον βαρείας καὶ δεινὰς ὕβρεις. Δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν, κ. Πρόεδρε, νὰ μονοπωλῇ τὴν ἠθικὴν καὶ τὴν ἐντιμότητα ἡ ΕΔΑ. Ἡ ΕΡΕ, ὡς Κόμμα ἔχει ἄνδρας ἐντίμους ἀπολύτως. Καὶ ἑπομένως ἐὰν θίγωνται αὐτοὶ οἱ κύριοι, θιγόμεθα καὶ ἡμεῖς τοὐλάχιστον εἰς ἴσον βαθμόν.

§117Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἦτο καλόν, ὅτι παρενεβλήθη ὁ κ. Βρανόπουλος, δι’ ὅτι ὀφείλω νὰ διευκρινίσω, ὅτι ἂν ὑπάρχουν καὶ συγκεκριμέναι καταγγελίαι καὶ πέραν τῶν συγκεκριμένων καταγγελιῶν βαρεῖαι ὑποψίαι καὶ ψίθυροι τῆς κοινῆς γνώμης διὰ συγκεκριμένα πρόσωπα ἡγετικά, ἀνήκοντα εἰς τὴν παράταξιν τῆς ΕΡΕ ἢ εἰς τὸ οἰκογενειακὸν περιβάλλον τοῦ παλαιοῦ Ἀρχηγοῦ της, ἐν τούτοις συνομολογοῦμεν, ὅτι ὁ μεγάλος ὄγκος τῶν μελῶν καὶ τῶν ὀπαδῶν τῆς ΕΡΕ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ εὐθύνας ἀτασθαλιῶν ποὺ βαρύνουν, ἐνδεχομένως, ἐὰν βαρύνουν, συγκεκριμένα πρόσωπα. Καὶ παρεβίασεν ἀνοικτὰς θύρας ὁ κ. Βρανόπουλος, ὅταν εἶπεν, ὅτι ὑπάρχουν ἔντιμοι ἄνδρες εἰς τὴν ΕΡΕ. Ἀσφαλῶς ὑπάρχουν. Ἐν τούτοις, κ. Πρόεδρε, φοβοῦμαι, ὅτι ἐπῆρεν ἡ συζήτησις ἕνα δρόμον, τὸν ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ πάρει. Ὑπῆρξε μία περίοδος, περὶ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1960, ἀποκορυφωθεῖσα μὲ τὰ Μερτενικά, κατὰ τὴν ὁποίαν βαρεῖαι κατηγορίαι συγκεκριμέναι διετυπώθησαν εἰς βάρος ἡγετικῶν κύκλων καὶ κύκλων τῶν οἰκογενειῶν μερικῶν προσώπων ἀνηκόντων εἰς τὴν ἡγεσίαν τῆς τότε κυβερνώσης παρατάξεως. Ἐπνίγετο ἡ ΕΡΕ κάτω ἀπὸ τὴν κοινὴν κατακραυγήν. Καὶ τότε ἐνεφανίσθη τὸν Ἰανουάριον 1961 ἀπροσδοκήτως, ὡς συνήθιζεν, ὁ κ. Καραμανλῆς καὶ ἐξήγγειλε τὰ περὶ Συμβουλίου Τιμῆς. Ὀφείλω νὰ διευκρινίσω σαφῶς — καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχουν εἰς τὸ Τμῆμα Ἐπιτροπῶν, ἀσφαλῶς, σημειώσεις τῶν συζητήσεων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης — ὅτι δὲν ἀποδίδει τὴν ἀλήθειαν ὁ κ. Καλλίας, ὅταν ἰσχυρίζεται, ὅτι ἀπεκρούσθη ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα ἡ πρότασις νόμου περὶ Συμβουλίου Τιμῆς. Εἴπομεν ἡμεῖς, τοὐλάχιστον, ὅτι βεβαίως, πιστεύομεν, ὅτι ἦτο ἕνα πυροτέχνημα διὰ νὰ ἀπομακρυνθῇ ὁ ἄμεσος ἔλεγχος, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ζητοῦμεν νέα μέτρα ὅταν δὲν ἔγινε χρῆσις τῶν ὑπαρχουσῶν δυνατοτήτων ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν καὶ τοὺς νόμους. Πράγματι δὲν ἄφηνεν ἡ ΕΡΕ νὰ συζητηθοῦν ἐπερωτήσεις ἐπὶ θεμάτων οἰκονομικῶν ἀτασθαλιῶν, δὲν ἐδέχετο παραπομπὴν πρὸς ἐξέτασιν εἰς Ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπήν, δὲν ἐδέχετο παραπομπὴν εἰς Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἐνδεχομένην κίνησιν τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Καὶ ἐγὼ ἀπορῶ, πῶς ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὠφείλαμεν, ὅταν ἡ ΕΡΕ εἶχε τὴν πλειοψηφίαν, νὰ καταγγείλωμεν, ὅταν ὅλα τὰ κόμματα μηδενὸς βουλευτοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἴτε τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εἴτε τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, εἴτε τῆς ΕΔΑ, ἔχοντας διαφορετικὴν γνώμην, ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς παραπομπῆς τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Ἐμπορίου κ. Χρυσανθοπούλου διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ σίτου Μποῦγκε, διὰ τὴν ὁποίαν εἶχον ἔλθει συντριπτικὰ στοιχεῖα ἐδῶ πέρα καὶ ἐζητήθη τί; Νὰ συσταθῇ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή, ὥστε ἐὰν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι κατηγορούσαμεν — καὶ μαζὶ μὲ ἡμᾶς κατηγόρησε καὶ ὁ λευκὸς πολιτευτὴς Λακωνίας κ. Παπαμιχαλόπουλος — ἐὰν μὲν ἡμεῖς κακῶς κατηγορήσαμεν, νὰ στιγματισθῶμεν ὡς ἄτιμοι συκοφάνται. Ἐὰν ὅμως ἐκ τῆς ἀνακρίσεως ἐπαλήθευον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συγκεκριμένως καὶ μὲ μνείαν προσώπων, ποσῶν προχρονολογήσεων κατηγγέλθησαν καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν δήωσιν, λεηλασίαν τοῦ δημοσίου χρήματος, νὰ ὑπάρξῃ εὐθύνη. Καὶ ἐθεωρήθη παμψηφεὶ ἀπὸ τὴν ΕΡΕ, ὅτι ἔπρεπεν ἐπὶ τῇ βάσει κριτηρίων κομματικῆς ἀλληλεγγύης καὶ πειθαρχίας νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ κ. Χρυσανθόπουλος τῆς παραπομπῆς εἰς Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ τότε, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἔλεγον καὶ τὸ λέγω πρὸς ἀπάντησιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, ὅτι ὅταν ὁ Μεντερὲς ἦτο Ἐξουσία, ἐθεωρεῖτο συκοφάντης ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατηγόρει διὰ λεηλασίαν τοῦ δημοσίου χρήματος τῆς Τουρκίας. Καὶ ὅταν ἐκατηγορεῖτο καὶ ὁ Φαρούκ, ὅταν ἦτο εἰς τὴν Ἐξουσίαν, ἐθεωρεῖτο κάθε κατήγορός του, ἐπίσης, συκοφάντης. Ἀπὸ τὴν ὥραν ὅμως ποὺ ἔπεσαν, ἄνοιξαν οἱ φάκελλοι καὶ ἦλθον ὅλα εἰς φῶς.

§118Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Νὰ τὸ κάμετε τώρα.

§119Η. ΗΛΙΟΥ. Τότε, κύριοι συνάδελφοι, ἀνεξαρτήτως τοῦ τί εἶπον τὰ ἄλλα κόμματα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Δικαιοσύνης, τὸ κόμμα τῆς πλειοψηφίας ἔλεγεν, ὅτι εἶχε χαράξει ὡς πολιτικήν του νὰ ἀντιμετωπίσῃ παρομοίας καταγγελίας διὰ τοῦ Συμβουλίου Τιμῆς καὶ συνεπῶς εἶχε τὴν δυνατότητα, παρὰ τὴν τυχὸν ἀντίθετον γνώμην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διαθέτουσα τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς νὰ τὸ κάμῃ νόμον, ὅπως πολλοὺς νόμους ἐκλογικοὺς καὶ ἄλλους εἶχεν εἰσαγάγει καὶ ψηφίσει ἐναντίον τῆς θελήσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τῆς πλειοψηφίας καὶ μάλιστα καὶ διὰ τῆς νόθου πλειοψηφίας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι καὶ τὸ θέμα τοῦ Συμβουλίου Τιμῆς, ἦτο ἕνα πυροτέχνημα διὰ νὰ παρακάμψῃ μίαν δύσκολον στιγμὴν τῆς τότε Κυβερνήσεως ἀπὸ τὰ διάφορα σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα ἤρχοντο εἰς φῶς. Σήμερον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἐχαρακτήρισε βαρύτατα τὸν κ. Ἡλιόπουλον.

§120Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἤκουσα ἀπὸ τὸ μικρόφωνον, διότι ἠναγκάσθην νὰ ἀποσυρθῶ. Τὸ εἶπε καὶ ὁ κ. Τσιριμῶκος, ἀλλὰ τόσον ὑμεῖς, κ. Ἠλιοῦ, ὅσον καὶ ὁ κ. Τσιριμῶκος, δὲν ἐχαρακτηρίσατε ὀρθῶς τὴν στάσιν μου καὶ τὴν παρεξηγήσατε. Διὰ τῆς διατυπώσεως ποὺ ἔκαμα, δὲν διετύπωσα βαρεῖαν ὕβριν ἐναντίον τοῦ κ. Ἡλιοπούλου. Εἶπον, ὅτι αὐτὸ ποὺ ἔπραξε δὲν εἶναι γενναῖον. Τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν ἀντικειμενικὴν διαπίστωσιν, συνδεομένην μὲ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἐγένετο ἐπὶ τόσα ἔτη καὶ ἐγένετο πρὸ τριῶν ἡμερῶν, ἐλθὼν ὁ κ. Ἡλιόπουλος νὰ θίξῃ ἠθικὸν θέμα, χωρὶς οὐδεὶς νὰ γνωρίζῃ, ὅτι θὰ τὸ ἔπραττεν. Ἔπραξε κάτι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄηθες ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῆς.

§121Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἔχει μὲν ἀσφαλῆ μνήμην, ἀλλ’ αὕτη λειτουργεῖ ἐπὶ μέρους. Ὅσα ἀνέφερεν, ὅτι εἶπεν, εἶναι ἀκριβῆ. Ἐλησμόνησεν, ὅμως, ὅτι πλὴν αὐτῶν ἔδωσε τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ ὑπούλου καὶ τὸν χαρακτηρισμὸν ἠθελημένης ἐπιδιώξεως σπιλώσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τοῦ ἐκφράζοντος τὸ ἀστικὸν καθεστώς. Ὁ κ. Ἡλιόπουλος ἦλθεν ἐδῶ καὶ ἔφερε συγκεκριμένα στοιχεῖα. Εἶπεν ὅτι εἰς τὸ τάδε σημεῖον ὅπου ἐπρόκειτο νὰ χαραχθῇ νέα ὁδὸς πρὸς τὴν Νέαν Μάκρην, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, γνωρίζων ὅτι ἀπεφασίσθη ἡ χάραξις τῆς ὁδοῦ, διὰ παρενθέτου προσώπου, τοῦ κ. Δεληγιαννάκη, ἰατροῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ συγγενοῦς, ἠγόρασε 60 στρέμματα μὲ τιμὴν 2.500 τὸ στρέμμα. Διέθεσε, δηλαδή, 150.000 δραχμὲς καὶ ὅταν ἀμέσως ἐγένετο ἡ χάραξις τῆς ὁδοῦ, ἔφθασε τὸ στρέμμα εἰς τὰς 100.000 Ἤτοι, εἰς τὰ 6.000.000. Αὐτὸ τὸ συγκεκριμένον εἶπε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπαναχωρήσῃ. Εἶναι μέσα εἰς ἕνα δόκανον ὁ κ. Ἡλιόπουλος. Παραπέμψατε τὰς καταγγελίας του τὰς συγκεκριμένας εἰς Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἂν αὐτὰ τὰ συγκεκριμένα ποὺ εἶπε δὲν ἀληθεύουν, εἶναι πολιτικῶς νεκρός. Διότι ἔφερεν ἐδῶ ἀνακριβῆ πράγματα. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἐπιμένετε νὰ ἐρευνηθοῦν αἱ συγκεκριμέναι καταγγελίαι τοῦ κ. Ἡλιοπούλου, δὲν δικαιοῦται νὰ τὸν χαρακτηρίζῃ ὅπως τὸν ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ.

§122Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. συναδέλφου, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Δικαιοσύνης κατεψήφισε καὶ ἡ ΕΔΑ τὸ νομοσχέδιον περὶ Συμβουλίου Τιμῆς. Εἶναι δὲ τοῦτο ἀναγεγραμμένον καὶ εἰς τὸν τύπον τῆς ἐποχῆς ἐκείνης.

§123Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω διαπιστώσει ὅτι δὲν λειτουργεῖ κανονικῶς ἡ παράδοσις τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων. Ὡμίλησε εἰς τὰς 7.20′ ἐπὶ ¼ τῆς ὥρας ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐπὶ ¼ ὡμίλησε καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἀκόμη μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν μοῦ ἔχει παραδοθῆ ὁλόκληρον τὸ κείμενον. Τοῦτο εἶναι πρωτοφανές. Πιθανὸν νὰ εἶναι ἀνεπαρκὴς ὁ ἀριθμὸς τῶν στενογράφων, ἂν καὶ ἡ ποιότης των εἶναι κατ’ ἀρχὴν πολὺ καλή. Πάντως εἶμαι βέβαιος, ὅτι πρὸ 2 ὡρῶν θὰ ἔχῃ διορθώσει τὰ ἐστενογραφημένα του πρακτικὰ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ εἰς ἐμὲ δὲν ἔχει δοθῆ ἀκόμη τώρα τὸ κείμενον ὁλόκληρον. Πρόκειται περὶ περιπτώσεως ἡ ὁποία δὲν ἔχει συμβῆ ποτὲ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ληφθοῦν τὰ ἀναγκαῖα μέτρα.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐσπεύσατε νὰ ἀπαλλάξητε τοὺς στενογράφους καὶ συνεπῶς ποῖον θὰ ἐλέγξω; Γνωρίζω ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις στενογράφων, ἀλλὰ ὄχι μέχρι αὐτοῦ τοῦ σημείου, ὥστε μετὰ τόσην ὥραν ἀπὸ τὴν ἀγόρευσίν σας νὰ μὴ ἔχῃ παραδοθῆ ὁμιλία διαρκείας ἑνὸς μόνον τετάρτου τῆς ὥρας.

§125Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει, κ. Πρόεδρε, νὰ καθήσω μέχρι τὰς 6 τὸ πρωΐ διὰ νὰ διορθώσω τὸ κείμενόν μου.

§126Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ἐγγραφῆ πρὸ μιᾶς ὥρας νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Δὲν μοῦ ἐδώσατε ἀκόμη τὸν λόγον.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ράλλη, ἐνόμισα ὅτι ἐζητήσατε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Πράγματι σᾶς ἔχω σημειώσει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ εἰσερχόμεθα.

§128Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζετε, ὅτι ὑπάρχει κατάλληλον κλῖμα μετὰ τὴν παρεμπίπτουσαν συζήτησιν διὰ νὰ συζητήσωμεν τὸν Κανονισμόν; Ἡ ὥρα εἶναι δέκα καὶ σύμφωνα μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κουτσοχέρα πρέπει νὰ φύγωμεν. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ δημιουργηθὲν κλῖμα εἰς τὴν αἴθουσαν δὲν μᾶς ἐπιτρέπει νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ἠρέμως καὶ ψυχραίμως.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶχον καὶ ἐγὼ σχηματίσει τὴν γνώμην αὐτήν, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν χωρὶς νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Λυποῦμαι, διότι ἐδημιουργήθη ἀτμόσφαιρα ἐξάψεως, ἀπρόσφορος ὄντως διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Κανονισμοῦ.

§130Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νὰ συνεχίσωμεν τὴν Τετάρτην, ἀλλὰ νὰ καταβληθῇ μέριμνα νὰ διατηρηθῇ ἠρεμία.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Τετάρτην δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν, διότι θὰ κατατεθῇ ὁ προϋπολογισμός. Συνεπῶς ἐὰν ἀναβάλωμεν θὰ συζητήσωμεν τὸν Κανονισμὸν τὴν Πέμπτην.

§132Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν προβλέπει ὁ Κανονισμὸς διακοπὴν τῆς συζητήσεως λόγῳ ἐξάψεως. Μόνον ἐὰν ὑπάρχῃ σοβαρώτατον ἐπεισόδιον, διακόπτεται ἡ Συνεδρίασις. Ἐδῶ ἐστενοχωρήθημεν μεταξὺ μας ὡς ἐὰν κατὰ τὸν ἄλλον χρόνον εἴμεθα ἀδερφοποιτοί. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ Κανονισμοῦ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητῶ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, εἶμαι πρόθυμος νὰ τὸ συζητήσωμεν, ἂν τὸ θέλετε.

§134Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὶ ἀτμόσφαιρα χρειάζεται διὰ νὰ συζητήσωμεν; Ἀτμόσφαιρα γάμου ἢ βαπτίσεως θὰ εἶναι; Ἐδῶ ἔγινε μία παρέκβασις, κακῶς καὶ τὸ ἐτονίσαμεν ἀπὸ τὴν πρώτην ὥραν ἡ δὲ παρέκβασις αὐτὴ ἦτο τοιαύτης φύσεως, ὥστε νὰ ὀξυνθῇ ἡ συζήτησις. Ὅταν ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ ὀξύτης θὰ καταπέσῃ. Ἄλλως τε καλύτερον εἶναι νὰ εἴμεθα κἄπως στενοχωρημένοι μήπως ὁμιλήσωμεν ὀλιγώτερον. Ἀλλὰ εἶναι πρωτάκουστος θεωρία ὅτι ἐπειδὴ ἡ Ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις ἐστενοχωρήθη, διακόπτομεν τὴν συζήτησιν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶπον ποτὲ θὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν. Ἁπλῶς παρετήρησα, ὅτι ἡ ἄποψις τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη εἶναι συζητήσιμος, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι προεξωφλήθη ἡ ἀπόφασις τοῦ Σώματος.

§136Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς ἔκαμα μίαν δήλωσιν, ὅτι δὲν θὰ παρέμβω εἰς τὴν συζήτησιν καίτοι εἶχον σοβαρὰ στοιχεῖα. Δὲν παρενέβην λοιπὸν εἰς διένεξιν, ἡ ὁποία προηγήθη. Νομίζω ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Κανονισμοῦ καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἀπέφυγον νὰ παρέμβω. Αὐτὴν τὴν δήλωσιν ἔκανα, ὅτι ἀπέφυγον διὰ νὰ μὴ ὀξυνθῇ ἡ κατάστασις περισσότερο.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαιῶ, ὅτι μοῦ εἴχατε κάμει τὴν δήλωσιν αὐτὴν πολὺ πρότερον.

§138Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐὰν ἔχωμεν διάθεσιν νὰ ψηφίσωμεν τὸν Κανονισμόν, πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ ψύλλου πήδημα νὰ κωλυσιεργοῦμεν. Δὲν εἶναι τῆς σοβαρότητος τῆς αἰθούσης ταύτης νὰ κωλυσιεργοῦμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ αἱ ὧραι τὰς ὁποίας καταναλίσκομεν ἀσκόπως, πρέπει νὰ καταναλίσκωνται δι’ ἄλλην ἑτοίμην νομοθετικὴν ἐργασίαν. Καὶ ἔχομεν τοιαύτην. Δὲν πρέπει νὰ ὑποκινώμεθα. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ψηφίσωμεν τὸν Κανονισμόν, πρέπει νὰ καθήσωμεν καὶ πέραν τοῦ μεσονυκτίου διὰ νὰ τὸν ψηφίσωμεν. Ἀλλὰ δὲν θέλομεν νὰ εἴπωμεν καθαρά: Δὲν θέλομεν νὰ τὸν ψηφίσωμεν. Ἀλλὰ νὰ κοροϊδευώμεθα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, εἶναι ἀπαράδεκτον.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι δὲν διέκρινα καμμίαν πρόθεσιν κωλυσιεργίας ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐὰν παρενετέθησαν ἀπροόπτως ἄλλα θέματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἔκτασιν, εἶναι ἄλλο θέμα. Ἀλλὰ πρόθεσιν κωλυσιεργίας δὲν διεπίστωσα.

§140Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι πρόθεσις κωλυσιεργίας δὲν ὑπάρχει. Αἱ ἀπόψεις τοῦ κ. Τσιριμώκου εἶναι ὀρθαί, διότι εἴμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀντίπαλοι καὶ φυσικὸν εἶναι νὰ ἀντιμαχώμεθα ἀλλήλους. Ἄλλο εἶναι τὸ πρόβλημα. Ἔχει τὴν γνώμην τὸ Προεδρεῖον καὶ ἡ πλειοψηφία, ὅτι ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς βάσει τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ διεξάγωνται αἱ συζητήσεις τοῦ Σώματος, δύναται νὰ συζητηθῇ ἐποικοδομητικῶς καὶ νὰ ψηφισθῇ χωρὶς ἀπαρτίαν τοῦ Σώματος. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρόβλημα. Ἐὰν σεῖς πιστεύετε, ὅτι ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς βάσει τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ διεξάγωνται αἱ συζητήσεις τοῦ Σώματος, εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ καὶ ν’ ἀποτελέσῃ πράγματι τὸν Κανονισμόν, ὁ ὁποῖος θὰ γίνῃ δεκτὸς ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς τῆς αἰθούσης ταύτης χωρὶς ἀπαρτίαν, τότε νὰ προχωρήσωμεν. Διότι, κ. Πρόεδρε, πολλάκις, κατ’ οἰκονομίαν πρέπει κανεὶς νὰ παραβλέπῃ τὴν ὕπαρξιν τῆς ἀπαρτίας, προκειμένου ὅμως περὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, δὲν νομίζω ὅτι κατ’ οἰκονομίαν ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ ἡ λύσις αὐτή. Ἀπαρτία εἶναι προφανὲς ὅτι δὲν ὑπάρχει. Σεῖς κρίνατε καὶ ἡ πλειοψηφία ἂς ἀποφασίσῃ. Ἀλλὰ περὶ κωλυσιεργίας οὐδεὶς λόγος. Τὸ θέμα εἶναι, ἐπαναλαμβάνω ἐὰν εἶναι ὀρθὸν ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ διεξάγωνται αἱ συζητήσεις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀπαρτία.

§141Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ ὅτι ἐκπλήσσομαι δι’ ὡρισμένα φαινόμενα, τὰ ὁποῖα ἐνεφανίσθησαν κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν καὶ ἰδίως μὲ τὴν διαμαρτυρίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυκλάδων συναδέλφου κ. Πρωτοπαπαδάκη. Εἴχομεν εἰσέλθει εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος κ. Ροδόπουλος. Ὑμεῖς, ἀσφαλῶς ἀπὸ ἁβροφροσύνην —καὶ ὀρθῶς ἐπράξατε— ἐδώσατε τὸν λόγον εἰς τὸν προηγούμενον Πρόεδρόν μας. Ἐάν, λοιπόν, ἐξήλθομεν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἡ ὑπαιτιότης βαρύνει ἐξ ὁλοκλήρου τὴν Ε.Ρ.Ε. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς τελευταίας παρατηρήσεις τοῦ κ. Θεοτόκη ἔχω νὰ τοῦ ὑπομνήσω τὰ ἑξῆς, ὅτι καὶ ἄλλοτε, εἰς ἄλλας περιόδους τῆς Βουλῆς ἐπὶ Προεδρίας τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ροδοπούλου, ἦλθε πρὸς συζήτησιν ὁ Κανονισμὸς καὶ συνεζητεῖτο παρουσίᾳ ἐλαχίστων βουλευτῶν, εἰς μικρότερον ἀριθμὸν τοῦ σημερινοῦ κατὰ πολύ. Θὰ ἐδεχόμην καὶ θὰ συμμεριζόμην τὴν γνώμην τοῦ Προεδρείου, ἀλλὰ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὴν συμμερισθῶ ὅτι δὲν ὑπάρχει πρόθεσις κωλυσιεργίας εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Κανονισμοῦ, ἑνὸς νομοθετήματος σπουδαίου διὰ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ Σώματος, ἐὰν δὲν ἔβλεπον αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ περιφέρεται, πρωτοβουλίᾳ τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη πρότασις ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως λόγῳ ἐλλείψεως ἀπαρτίας. Δὲν δυνάμεθα νὰ παίζωμεν μὲ τοὺς λόγους. Τὸ Προεδρεῖον δύναται νὰ ἔχῃ οἱανδήποτε γνώμην θέλει, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν πιστεύω ὅτι ἐδῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν παρουσιάζεται φαινόμενον κωλυσιεργίας εἰς τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ Κανονισμοῦ.

§142Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἐὰν συνάδελφος ἐξ ἄλλης παρατάξεως ὑπέβαλε τὴν ἔνστασιν ποὺ διετύπωσεν ὁ κ. Θεοτόκης, θὰ εἶχον ἴσως ἀμφιβολίαν ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ προθέσεως κωλυσιεργίας ἢ ἐκδηλώσεως εἰλικρινοῦς ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σοβαρωτάτου νομοσχεδίου ποὺ λέγεται Κανονισμὸς Βουλῆς. Ἀλλὰ ὁ κ. Θεοτόκης, γνωρίζει, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς πολυετοῦς διακυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ πλειστάκις σοβαρώτατα νομοθετήματα ἐψηφίζοντο παρουσίᾳ 5–6 βουλευτῶν. Κατ’ ἀκολουθίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσω ὡς εἰλικρινὲς τὸ ἐνδιαφέρον του διὰ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τῶν ὀργάνων τοῦ Σώματος, τὴν παρατήρησίν των διὰ τὴν ἔλλειψιν ἀπαρτίας. Ἡ παρουσία τῶν βουλευτῶν οὐδέποτε ὑπῆρξε τόσον πολυάριθμος κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἄλλων σοβαρῶν νομοθετημάτων. Νομίζω, λοιπόν, κ. Πρόεδρε, ὅτι κατὰ τὴν κρίσιν σας πρέπει νὰ κρίνετε ὅτι ὑπάρχει ἱκανὸς ἀριθμὸς βουλευτῶν, διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις. Ἐὰν δὲ ὑποβληθῇ ἔνστασις ἀπαρτίας, νὰ γίνῃ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου.

§143Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Οἱ κ.κ. συνάδελφοι ἐκ Λασηθίου καὶ Κυκλάδων, ἠθέλησαν νὰ ἀνατρέψουν τὴν ἄποψίν μου ὑποστηρίζοντες, ὅτι καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν συνέβη νὰ συζητηθοῦν νομοσχέδια μὲ μικρὸν ἀριθμὸν βουλευτῶν. Δὲν θὰ ἀμφισβητήσω ἐγὼ τὴν πραγματικότητα αὐτήν, ἀλλὰ δὲν πιστεύω, ὅτι ἐπειδὴ ἐσημειώθησαν αὐτὰ εἰς τὸ παρελθόν, καλύπτεται ἡ περίπτωσις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τὸ ἴδιον καὶ τώρα.

§144Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνώσητε τὸν κατάλογον.

§145Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἡ ἀνάμνησις ἱστορικῶν γεγονότων δὲν ἔχει τὴν θέσιν της αὐτὴν τὴν στιγμήν. Θὰ ἐλέγαμεν, ὅτι ὑπῆρξε μία κωλυσιεργία ὅταν συνεζητεῖτο ὁ Κανονισμός, τὸν ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλλει ὁ προηγούμενος Πρόεδρος. Σήμερον ὅμως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ὑπάρχει ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διάθεσις κωλυσιεργίας. Ἐλέχθη ὀρθῶς ὑπὸ τῶν κ.κ. συναδέλφων, ὅτι ἔχει δημιουργηθῆ μία ἀτμόσφαιρα καὶ σεῖς τὸ ἀναγνωρίσατε, μὴ δυναμένη νὰ συντρέξῃ τὴν καλὴν συζήτησιν τοῦ Κανονισμοῦ.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ ἀτμοσφαῖρα διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Κανονισμοῦ. Δὲν θὰ προτιμοῦσα τοιοῦτον κλῖμα.

§147Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναβληθῇ ἀπόψε ἡ συζήτησις καὶ νὰ συνεχισθῇ τὴν προσεχῆ Πέμπτην, τὴν ὁποίαν ὡρίσατε διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ συζητήσωμεν ἐν ἰσοτιμίᾳ καὶ μὲ καλὴν θέλησιν.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑποβολὴ τῆς προτάσεως μοῦ ἐνεθύμισε, ὅτι κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ὑπῆρχε μικρότερος ἀριθμὸς βουλευτῶν.

§149ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀτμοσφαῖρα.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. ..... Ἐν τούτοις, ἐπεξειργάσθημεν ὡρισμένα ἄρθρα τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἐπρόκειτο ἀπόψε ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου νὰ διευκρινισθοῦν αἱ τρεῖς ὑπάρχουσαι τροπολογίαι καὶ νὰ διατυπωθοῦν ὁριστικῶς. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 2 διετυπώθησαν ἀντιρρήσεις, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ ψηφίσωμεν, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἀπαρτία. Ἀπόψε εἴμεθα πολὺ περισσότεροι καὶ νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν διευκρίνισιν τῶν τροπολογιῶν.

§151Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅλοι ὅσοι εἴμεθα παρόντες κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Πέμπτης, διεπιστώσαμεν πόσον ἠρέμως διεξήχθη ἡ συζήτησις. Ἐγὼ εἶπον προηγουμένως, ὅτι δὲν εἶναι θέμα μόνον ἀπαρτίας, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχομεν, ἀλλὰ μὲ τὸ κλῖμα, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη, ἀδιαφόρως τοῦ ποῖος πταίει, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐν συνεχείᾳ ἔλαβε τὸν λόγον ὁ κ. Τσιριμῶκος, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ στηρίξῃ τὰς ἀπόψεις του ἐπὶ τοῦ τυπικοῦ κειμένου τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν τίθεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ θέμα, κατ’ ἀνάγκην καὶ ἡμεῖς ὑπεβάλαμεν ἔνστασιν ἀπαρτίας. Καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας, νομίζω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§152ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ι. Λαυρεντίδη, Α. Πρωτοπαπαδάκη, Γ. Λύχνου, Δ. Βρανοπούλου, Α. Θεοδοσιάδη, Σ. Θεοτόκη, Ι. Βαρβιτσιώτη, Π. Σταυροπούλου, Δ. Ἀλιπράντη, Π. Κλῆ καὶ Η. Παπαηλιοῦ. Παρισταμένων τῶν ὑποβαλόντων τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας, προχωροῦμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου. Καλοῦνται οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Παπαδημητρίου καὶ Ι. Βαρβιτσιώτης, διὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου. (Προσελθόντων τῶν ἀνωτέρω ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα, τὴν κατάθεσιν σχεδίων νόμων.

§155Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας, κατὰ τὸν Κανονισμόν, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀνακοινώσητε εἰς τὸ Σῶμα οὐδεμίαν πρᾶξιν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸ Σῶμα εὑρίσκεται ἐν συνεδριάσει καὶ συνεπῶς μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα ὁ Κανονισμὸς νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα τὴν κατάθεσιν τῶν σχεδίων νόμων: Οἱ κ.κ. Γ. Παπανδρέου (Πρόεδρος Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας) καὶ Γ. Μαῦρος (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ), καταθέτουσι σχέδιον νόμου: 1) «Περὶ μετονομασίας τοῦ Κέντρου Οἰκονομικῶν Ἐρευνῶν εἰς Κέντρον Προγραμματισμοῦ καὶ Μελετῶν, περὶ ἀναδιοργανώσεως αὐτοῦ καὶ ἀσκήσεως τῆς Διοικητικῆς καὶ Οἰκονομικῆς ἐποπτείας αὐτοῦ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ», καὶ 2) «Περὶ συστάσεως παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Συντονισμοῦ θέσεως Ὑπουργοῦ ἀναπληρωτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ».

§157Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου, διότι ὡρισμένοι ἐκ τῶν ἀπουσιαζόντων συναδέλφων, κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, προσῆλθον εἰς τὴν Βουλήν.

§158Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἠρωτήσατε τοὺς παρόντας ἐὰν δὲν ἤκουσαν τὰ ὀνόματά των. Ὡρισμένοι ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων εἶπον παρών. Συνεπῶς, ἡ ἐπανάληψις τοῦ καταλόγου θὰ ὑποβάλῃ εἰς ταλαιπωρίαν τὴν Βουλήν.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν συνάδελφον κ. Ι. Βαρβιτσιώτην νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περατωθείσης τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου προέκυψεν ἡ παρουσία 82 βουλευτῶν. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἐλλείψει ἀπαρτίας δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 11.15′ μ.μ.)