1964.04.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 18η

Δευτέρα 20 Ἀπριλίου 1964

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7.15′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Θ. Ρέντης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Θ. ΡΕΝΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις διὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῶν πρακτικῶν;

§4Δ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν τελευταίαν σελίδα τῶν πρακτικῶν καὶ εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. Γ. Λύχνου, ἐτέθη τὸ ὄνομά μου ἀντὶ τοῦ ὀνόματος τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ Προεδρίας Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ ἀντὶ Δ. Μυλωνᾶς εἰς Γ. Μυλωνᾶς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ἡ σχετικὴ διόρθωσις. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Ἰντζές, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§7Β. ΙΝΤΖΕΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Βοιωτίας κ. Δ. Παπασπύρου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Τεχνοεργατῶν Οἰκοδόμων Λεβαδείας, αἰτουμένου στέγασίν των ἐν τῷ κτιρίῳ τῆς Ἐργατικῆς Ἑστίας Λεβαδείας. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Προσωπικοῦ Ραδιοφωνίας, αἰτουμένου ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ συμβολὴ ἁρμοδίων ὑπαλλήλων τοῦ ΕΙΡ προκειμένου περὶ καταρτίσεως σχετικῶν νομοσχεδίων ἀφορώντων τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ἐν λόγῳ Ἱδρύματος. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Παγοπωλῶν Ἀθηνῶν, Περιχώρων, αἰτουμένου παροχὴν Κοινωνικῆς Ἀσφαλίσεως κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ὑπαλλήλων Νοσοκομείου Σανατορίου Ἀσβεστοχωρίου, αἰτουμένου χορήγησιν εἰδικοῦ ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας, ἐξόδων κινήσεως εἰς ἅπαντας τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ἱδρύματος κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐκπροσώπων Καπνοπαραγωγικῶν χωρίων περιφερείας Λαρίσης, αἰτουμένων ἔναρξιν ἀγορῶν καπνῶν εἰς τιμὰς ἱκανοποιητικὰς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἑλλήνων Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν, αἰτουμένης ρύθμισιν συνταξιοδοτήσεώς των, ἰατρικῆς περιθάλψεως κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Θυμάτων Γερμανικῆς Κατοχῆς «Ο ΦΟΙΝΙΞ», αἰτουμένης καταβολὴν καθυστερουμένων δόσεων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ἑλλήνων ὑπηκόων παθόντων ζημίας παρ’ Αὐστροούγγρων κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς οὐδετερότητος τῆς Ἑλλάδος, αἰτουμένου ἀποζημίωσιν διὰ τὰς προξενηθείσας ὑπ’ αὐτῶν ζημίας. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Δ. Θεοχαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἀμυνταίου Φλωρίνης, δικαιούχων— θυμάτων–Ναζισμοῦ, αἰτουμένων καταβολὴν καὶ τῆς δευτέρας δόσεως τῆς ἀποζημιώσεώς των. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Δ. Θεοχαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Κοινότητος Παπαγιάννη–Φλωρίνης, αἰτουμένων τοποθέτησιν ἱερέως πρὸς συμπλήρωσιν τῆς κενῆς θέσεως. Ἄλλως νὰ χορηγηθῇ ἄδεια χειροτονίας ἀποφοίτου Δημοτικοῦ. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Δ. Θεοχαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐθνικομορφωτικοῦ Συλλόγου Ἀμυνταίου «Ὁ Ἀμύντας», αἰτουμένου οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Δ. Θεοχαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Κολχικῆς Νομοῦ Φλωρίνης, αἰτουμένης ματαίωσιν τῆς ρυμοτομήσεως τοῦ ὡς ἄνω χωρίου. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Δ. Θεοχαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Στεφάνου Μαυροπούλου, κατοίκου Μεσοκάμπου Φλωρίνης, αἰτουμένου ἀποζημίωσιν διὰ τὰ κατασχεθέντα ζῷα του ὑπὸ τῶν Γερμανῶν κατὰ τὴν περίοδον τοῦ πολέμου 1940–1941. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Δ. Θεοχαρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἰωάννου Κωτσοπούλου, Δημητρίου Κωτσοπούλου, Ἀλεξάνδρου Μπαμπάλου καὶ ἄλλων, ἁπάντων κατοίκων τοῦ χωρίου Βεύης–Φλωρίνης, αἰτουμένων ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ διανομῆς καταληφθέντων κτημάτων. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Κ. Περραιβός, διὰ τηλεγραφήματός του, διαβιβάζει αἴτημα τῶν κατοίκων χωρίου Λουτροῦ Ἐλασσόνος περὶ μὴ ὑπαγωγῆς τοῦ ἐν λόγῳ χωρίου εἰς τὸν νεοϊδρυόμενον Νομὸν Γρεβενῶν. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Κοινότητος, Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου, Ἐπαγγελματιῶν, Πολυτέκνων, Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ καὶ τοῦ Ἐκπολιτιστικοῦ Ὁμίλου Θέρμου, αἰτουμένων προαγωγὴν τῆς Κοινότητος Θέρμου εἰς Δῆμον. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν καπνοπαραγωγῶν Λαρίσης, Ἐλασσόνος καὶ Ἀμπελῶνος, αἰτουμένων ἐξαγγελίαν μέτρων προστασίας καπνοῦ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Σπηλιᾶς Λαρίσης, διαμαρτυρομένων διὰ τὰς ἐπιβληθείσας ἀπαγορεύσεις εἰς τὴν κτηνοτροφίαν λόγῳ ἀναδασώσεως. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Μπριλλάκης, Λ. Κύρκος, Μ. Θεοδωράκης, Β. Ἐφραιμίδης καὶ Π. Παρασκευόπουλος, καταθέτουν ὑπόμνημα τῆς Συντονιστικῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ἀξιωματικῶν, Ὑπαξιωματικῶν ἀντιστάσεως ΕΑΜ–ΕΛΑΣ, αἰτουμένων λῆψιν μέτρων ἱκανοποιήσεως αἰτημάτων των. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Ε. Ἀνερούσης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Πολιτικῶν Συνταξιούχων Κυκλάδων, αἰτουμένου ἄρσιν τῶν ἀδικιῶν τοῦ Κώδικος νόμου 1854)51. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐξωραϊσμοῦ καὶ Κοινωνικῆς Μερίμνης Μοσχάτου, αἰτουμένου προοδευτικὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν βιομηχανιῶν, καθισταμένων ἐπικινδύνων λόγῳ ἀναθυμιάσεων, μολύνσεων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ε. Σακελλάρης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Καπνοπαραγωγῶν περιοχῆς Λαρίσης, αἰτουμένων ἔναρξιν ἀγορῶν καπνῶν εἰς τιμὰς ἱκανοποιητικάς. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Πανάγος καὶ Α. Τσιάρας, καταθέτουν ἀναφορὰς καὶ ὑπομνήματα ἀγροτῶν κατοίκων Κοινοτήτων Νέας Σάντας, Μεγάλης Στέρνας Λεβεντοχωρίου, Ἄνω Ποταμιᾶς Ἀντιγονείας κλπ. Κιλκίς, αἰτουμένων γεωργικὴν ἀποκατάστασιν. Οἱ βουλευταὶ Ν. Δούκας καὶ Γ. Πανάγος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Ἁμαξοκαρραγωγέων Ἀλεξανδρουπόλεως «Προφήτης Ἠλίας», αἰτουμένων χορήγησιν ἀδειῶν φορτηγῶν αὐτοκινήτων δημοσίας χρήσεως. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Τσιριμῶκος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν δημοτικῶν συμβούλων Θεοδωροπούλου, Καραχρήστου, Φανουργάκη, Φωτοπούλου, Βλάχου, Παπαχρήστου, Τσιβουλιᾶ, Πουλακίδα, Κομνηνοῦ, Ζούμη, τοῦ Δήμου Περιστερίου, διαμαρτυρομένων διὰ ληφθεῖσαν ἀπόφασιν δημοτικοῦ συμβουλίου περὶ καταργήσεως πιστώσεων εἰς προϋπολογισμὸν Δήμου 1964, ἀφορωσῶν ὑπαλληλικὰ καὶ ἐργατικὰ συνεργεῖα τοῦ ἐν λόγῳ Δήμου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σταμάτης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Βονίτσης, αἰτουμένου προαγωγὴν τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος εἰς Δῆμον. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Δ. Ἰωάννου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου τῶν ἁπανταχοῦ Ἀμπελοχωριτῶν, αἰτουμένου ἀποπεράτωσιν τῆς διανοίξεως τῆς ἀγροτικῆς ὁδοῦ Φορτωσίου–Ἀμπελοχωρίου, πρὸς ἐξυπηρέτησιν κατοίκων περιοχῆς Τζουμέρκων. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Χ. Ἑρμείδης, διὰ τηλεγραφήματός του, αἰτεῖ ἄμεσον παρέμβασιν τοῦ ἐθνικοῦ ὀργανισμοῦ καπνοῦ, διὰ τὴν ἀγορὰν καπνῶν περιφερείας Λαγκαδᾶ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Εὐρυτανίας κ. Κ. Παπασπύρου, διὰ τηλεγραφήματός του, διαμαρτύρεται διὰ γενομένας ἀπολύσεις ὑπαλλήλων εἰς ἔργα Ἀχελώου καὶ αἰτεῖ λῆψιν μέτρων. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἐφραιμίδης, διὰ τηλεγραφήματός του αἰτεῖ ἵδρυσιν Δημοσίου Γυμνασίου εἰς χωρίον Ν. Σκοποῦ Σερρῶν, ἐξυπηρετουμένων οὕτω πολλῶν χωρίων τῆς ὡς ἄνω περιοχῆς. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Γ. Λαζαρίδης, καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Σωματείου Ὁδηγῶν Αὐτοκινήτων «Πρόοδος» παραπονουμένου διότι οἱ ὁδηγοὶ αὐτοκινήτων τοῦ ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων ἐργάζονται ὑπερωριακῶς, ἐνῷ ἄλλοι ὁδηγοὶ παραμένουν ἄνεργοι κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἐργατοτεχνικοῦ καὶ Ὑπαλληλικοῦ Προσωπικοῦ Στρατιωτικῶν Ὑπηρεσιῶν, αἰτουμένου ἐφαρμογὴν ἁπασῶν τῶν Συλλογικῶν Συμβάσεων Ἐργασίας διὰ τοὺς ἐργαζομένους εἰς τὰς Στρατιωτικὰς Ὑπηρεσίας ὡς καὶ εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἐν γένει ἐπιχειρήσεις κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Θυμάτων Γερμανικῆς Κατοχῆς «Ὁ Φοῖνιξ», αἰτουμένης καταβολὴν τῆς αʹ δόσεως. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινοπραξίας Συνεταιρικῶν Ὀργανώσεων Σουλτανίνας (ΚΣΟΣ), αἰτουμένης ὅπως ἡ συγκέντρωσις, ἐπὶ τιμῇ ἀσφαλείας, τῆς σουλτανίνας διενεργῆται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ὑπὸ τῆς ΚΣΟΣ καὶ τῶν Συνεταιρικῶν Ὀργανώσεων μελῶν της κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἀθηναϊκοῦ Συλλόγου Οἰκογενειῶν Πολιτικῶν Ἐξορίστων καὶ Φυλακισμένων, αἰτουμένων ἀπόλυσιν ἁπάντων τῶν πολιτικῶν κρατουμένων κλπ. Ἡ βουλευτὶς Μαγνησίας κ. Μ. Γυφτοδήμου–Καραγιώργη, διὰ τηλεγραφήματός της, διαμαρτύρεται διὰ τὰς ἀπολύσεις ὑπαλλήλων ἐκ τοῦ ἐργοστασίου κλωστοϋφαντουργίας Παπαγεωργίου Βόλου καὶ αἰτεῖ λῆψιν μέτρων. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Π. Σταυρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Βονίτσης Αἰτωλοακαρνανίας, αἰτουμένου προαγωγὴν τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος εἰς Δῆμον. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Π. Σταυρόπουλος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν Δημ. Σκαρλάτου, Δ. Βαλιάνου, Σ. Κιτσινέλη, Σ. Σαρτώρη, ἐκπροσώπων τῶν ἁ-

λιέων Μεσολογγίου, αἰτουμένων δανειοδότησιν παρὰ τῆς

Α.Τ.Ε.

Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Λ. Λυμπέρης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν μεταλλωρύχων Θάσου, αἰτουμένων καταβολὴν καθυστερουμένων ἡμερομισθίων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Λ. Λυμπέρης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν Προέδρων τῆς Κοινότητος καὶ τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Παραδείσου καὶ Ἀβρομηλιᾶς, αἰτουμένων ἀγορὰν καπνῶν εἰς τιμὰς ἱκανοποιητικάς. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Λ. Λυμπέρης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Καβάλας, αἰτουμένου ἔγκρισιν ἀνελκύσεως καὶ ἐπιθεωρήσεως σιδηρῶν σκαφῶν εἰς τὰ Ναυπηγεῖα Καβάλας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Λ. Λυμπέρης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Μιχαὴλ Λολίδη, ἰατροῦ Προέδρου Νοσοκομείου Καβάλας, αἰτουμένου ἀπομάκρυνσιν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ ὡς ἄνω Νοσοκομείου, λόγῳ ἀναρμόστου συμπεριφορᾶς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Λ. Λυμπέρης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐπαγγελματικοῦ καὶ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Καβάλας, αἰτουμένου ἀποζημίωσιν ὑπὲρ τῶν μελῶν του πληγέντων ἐκ τῆς βουλγαρικῆς κατοχῆς τοῦ τελευταίου πολέμου. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Λ. Λυμπέρης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ἐργατικοῦ καὶ Ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ Υ.Ε.Β. Δράμας, αἰτουμένου τροποποίησιν τοῦ ἐσωτερικοῦ κανονισμοῦ τῆς Υ.Ε.Β. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Κ. Πετρόπουλος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Συνεταιρισμοῦ Ματαράγκα, αἰτουμένου ἐγκατάστασιν φαρμακείου ἐν τῇ ἐν λόγῳ Κοινότητι. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Ι. Διαμαντόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Νικολάου Κωνσταντουράκη, τελώνου Αʹ τάξεως, κατοίκου Ἀθηνῶν, παραπονουμένου διὰ προσγενομένην αὐτῷ ἀδικίαν καὶ αἰτουμένου βαθμολογικὴν ἀποκατάστασιν. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Ι. Προκοπίδης, διὰ τηλεγραφήματός του αἰτεῖ ἄμεσον παρέμβασιν τοῦ Ὀργανισμοῦ Καπνοῦ πρὸς ἔναρξιν ἀγορῶν καπνῶν περιφερείας Ἀλμωπίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Α. Τσαλδάρης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐξωραϊσμοῦ καὶ Κοινωνικῆς Μερίμνης Μοσχάτου, αἰτουμένου ἀπαμάκρυνσιν προοδευτικῶς ἐκ τῆς πόλεως Μοσχάτου, τῶν ἐπικινδύνων, λόγῳ ἐκρήξεων ἢ πυρκαϊᾶς, βιομηχανιῶν, καθορισμὸν βιομηχανικῆς ζώνης εἰς τὴν πόλιν Μοσχάτου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Α. Τσαλδάρης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Καλλωπιστικοῦ–Ἐξωραϊστικοῦ Συλλόγου Καλλιθέας Ἀθηνῶν, αἰτουμένου ἔνταξιν τῆς περιοχῆς ΕΗΣ Ἰλισσοῦ Καλλιθέας Μοσχάτου εἰς τὸν Δῆμον Καλλιθέας καὶ κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Γράμμου ἐν Μοσχάτῳ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἀγοραστῶν ἀνταλλαξίμων ἀστικῶν κτημάτων Ν. Δράμας, αἰτουμένων, ὅπως τύχωσι διευκολύνσεως ὡς πρὸς τὴν καταβολὴν τοῦ τιμήματος τῶν ὑπ’ αὐτῶν ἀγορασθέντων ἀστικῶν κτημάτων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας, καταθέτει ἀναφοράν, τοῦ Σωματείου Ἐργατικοῦ καὶ Ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ Υ.Ε.Β. Δράμας, αἰτουμένου τροποποίησιν τοῦ Ν. 3881)58 ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως οἱ ἐν λόγῳ ἐργατοτεχνῖται ἀμείβωνται ὡς καὶ οἱ λοιποὶ ἐργαζόμενοι ἐν Ἑλλάδι κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἐπαγγελματιῶν Παραμυθίας, αἰτουμένου διάθεσιν πιστώσεως πρὸς βελτίωσιν τῆς βατότητος τῆς Ἐθνικῆς ὁδοῦ Παραμυθίας–Πρεβέζης, ἡ ὁποία ἔχει καταστῆ σχεδὸν ἀδιάβατος καὶ ἐγκυμονεῖ κινδύνους διὰ τοὺς ταξιδεύοντας. Τὸ Ἐργατοϋπαλληλικὸν Κέντρον Λαρίσης διὰ ψηφίσματός του, ὑποβληθέντος καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἐκφράζει τὰ θερμὰ συγχαρητήριά του πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸ ἐπιδειχθὲν κυβερνητικὸν ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῶν ἐργαζομένων καὶ διαδηλοῖ, ὅτι θὰ συνδράμῃ δι’ ὅλων τῶν δυνάμεών του τὰς ἐπιδιώξεις καὶ προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν τῆς χώρας. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Παπαηλίας καὶ Α. Σπανορρήγας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπεβλήθη πρὸς τὸ Προεδρεῖον πρότασις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, ὑπογραφομένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ἔχουσα οὕτω: «Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Συμφώνως τῷ Κανονισμῷ τῆς Βουλῆς (ἄρθρα 71 καὶ 72), προτείνομεν, ὅπως γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ βουλευτοῦ κ. Τσάτσου, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Ἀπριλίου 1964 Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Δ. Θανόπουλος, Κ. Δαμιανός, Α. Γεροκωστόπουλος, Δ. Βρανόπουλος, Σ. Κωτιάδης, Γ. Σταμάτης, Α. Τσαλδάρης, Χ. Κιτσίδης, Ι. Βαρβιτσιώτης, Α. Περρωτῆς, Δ. Λαντζούνης, Α. Καλαντζάκος, Κ. Γιαννούσης, Α. Καραμανλῆς, Κ. Βενέτης, Ι. Ἰορδάνογλου, Χ. Μπούγας, Η. Παπαηλιοῦ, Γ. Ἀνδρεάδης, Δ. Ἰωάννου».

§9Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ θέσετε τὸ θέμα; Διότι πολλοὶ ἐξ ἡμῶν, δὲν εἴμεθα ἐδῶ καὶ δὲν ἠξεύρομεν ἀκριβῶς τὴν τροπολογίαν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προσέλθουν οἱ κύριοι συνάδελφοι ἐπὶ τοῦ καταλόγου καὶ κατόπιν θὰ ἀναγνωσθῇ ἡ τροπολογία.

§11Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Νὰ μᾶς εἴπητε, ποῖον εἶναι τὸ ἐρώτημα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. Τσάτσος, ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ παράγραφος 6 τοῦ ἄρθρου 57 τοῦ Κώδικος Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὡς ἀντικατεστάθη διὰ τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ Ν. 3938)1959, ἀντικαθίσταται διὰ τῶν ἀκολούθων παραγράφων 6, 7, 8 καὶ 9. «6. Ὁ ἐκλογεὺς δύναται νὰ ἐκφράσῃ τὴν προτίμησίν του ὑπὲρ τριῶν τὸ πολὺ ὑποψηφίων προκειμένου περὶ Δήμων. Προκειμένου δὲ περὶ Κοινοτήτων ὑπὲρ δύο τὸ πολὺ ὑποψηφίων. 7. (Παραμένει ὡς ἔχει ἐν τῷ ὑποβληθέντι σχεδίῳ νόμου). 8. Ἐὰν ἐκφράζεται ἡ προτίμησις διὰ περισσοτέρους τῶν ὅσων κατὰ τὴν ἀνωτέρω παράγραφον 6 ἐπιτρέπεται ὑποψηφίων, τὸ ψηφοδέλτιον θεωρεῖται ὡς μὴ περιέχον οὐδεμίαν προτίμησιν καὶ λογίζεται ἔγκυρον. 9. (Παραμένει ὡς ἔχει ἐν τῷ ὑποβληθέντι σχεδίῳ νόμου)». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι ταύτην λέγουσιν Ὄχι. Καλοῦνται ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ βουλευταὶ κ.κ. Λ. Λαγάκος καὶ Ι. Βαρβιτσιώτης. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα):

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα): Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 161. Εἶπον ΝΑΙ 61, ΟΧΙ 94 καὶ ἐδήλωσαν Παρὼν 6. Συνεπῶς, ἡ Βουλὴ ἀπέρριψε τὴν τροπολογίαν.

§13Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ εἶχα ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι οἱ Πρόεδροι Κοινοτήτων τυγχάνουν τοῦ αὐτοῦ τρόπου ἐκλογῆς, ὡς καὶ οἱ Δήμαρχοι, χρειάζεται εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐκεῖ ποὺ γράφει ὑποψήφιος Δήμαρχος νὰ προστεθῇ καὶ ὑποψήφιος Πρόεδρος Κοινότητος.

§14Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ψηφισθῇ ἡ παράγραφος αὐτὴ τοῦ ἄρθρου 6 ὡς ἔχει ......

§15Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ἔγινε δεκτὸν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἔχει περιληφθῆ καί εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν πολὺ ὀρθῶς ἐπισημαίνει ὁ κ. Βρανόπουλος, ἐὰν ἕνας συνδυασμὸς μόνον πάρῃ ἄνω τοῦ 10% καὶ οἱ ἄλλοι κάτω τοῦ 10%, τότε ὁ πλειοψηφῶν συνδυασμὸς εἰσέρχεται ὁπωσδήποτε.

§16Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, κ. Πρόεδρε, τὴν ὀρθὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον διεφώνουν εἶναι τὸ ἑξῆς: Καὶ παρ’ ὅτι ἐπρότεινεν ἡ Ἐπιτροπή, ἐγὼ ἔχω νὰ κάμω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν. Εἰς τὰς Ἀθήνας, φέρ’ εἰπεῖν, θὰ ἔχωμεν ἐγγεγραμμένους περὶ τὰς 400.000 ψηφοφόρους. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ εἶναι, κ. Ὑπουργέ, 40 χιλιάδες ψηφοφόροι περίπου, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἐκπροσωποῦνται εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Νομίζω, ὅτι ἐὰν ἐδέχεσθο καὶ κατὰ τὴν τροποποίησιν ποὺ ἔκαμε ἡ Ἐπιτροπή, τὸ 10% νὰ γίνῃ 5%, θὰ ἦτο πολὺ καλυτέρα ἡ διατύπωσις, διότι θὰ εἴχατε τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον τῶν 40.000, δηλαδὴ περίπου 20.000 ψηφοφόρους ποὺ δὲν θὰ ἐκπροσωποῦντο. Παρακαλῶ νὰ τὸ ἐξετάσετε. Ἔχω δὲ καταθέσει καὶ σχετικὴν τροπολογίαν ἐπ’ αὐτοῦ, ἔχουσαν οὕτω: «Συνδυασμοὶ ἕκαστος τῶν ὁποίων δὲν συνεκέντρωσε τὸ ⅕ τοὐλάχιστον τοῦ συνόλου τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων τοῦ Δήμου ἢ Κοινότητος ἀποκλείονται τῆς κατανομῆς τῶν ἑδρῶν». Κατὰ τὰ λοιπὰ τὸ ἄρθρον, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 5 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6. Ὁ κ. Α. Μπριλλάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§20Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἄρθρον 6 ἀναμφισβητήτως συνδέεται μὲ τὰ ἑπόμενα δύο ἄρθρα, ἤτοι, τὰ 7 καὶ 8, τὰ ὁποῖα καθορίζουν τὸ σύστημα ἐκλογῆς καὶ τὴν ὅλην διαδικασίαν τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων καὶ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων. Μέχρι σήμερον ἀπὸ τὴν πλευρὰν τὴν ἰδικήν μας ἔχει ἀναπτυχθῆ πλήρως ἡ ἀντίκρουσίς των καὶ τελικῶς ἡ ἄποψις, ἡ ὁποία θεωρεῖ καὶ τὰ τρία αὐτὰ ἄρθρα ἄκρως ἀντιδημοκρατικά. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ, κ.κ. συνάδελφοι, ἡμεῖς ὡς παράταξις, ἐθέσαμεν καὶ θέμα πολιτικῆς, ἠθικῆς, θὰ ἔλεγα, τάξεως ἔναντι τοῦ κυβερνῶντος κόμματος. Αἱ μέχρι τοῦδε ἀπαντήσεις τῆς Κυβερνήσεως οὐσιαστικῶς δὲν εἰσῆλθον εἰς τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἡ παράταξίς μας ἐπανειλημμένως διὰ τῶν ρητόρων της ἔθεσεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐθεώρησε σωστὸν ἀντικρούων τὰς ἰδικάς μας ἀπόψεις, νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ κυβερνῶν Κόμμα σήμερον ἐθεώρησε ἀναγκαίαν τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἐμμέσου συστήματος ἐκλογῆς καὶ ἐθεώρησε ἀναγκαῖον νὰ καθιερωθῇ ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ τῶν Δημάρχων, βάσει αὐτῆς τῆς ἀλλαγῆς τῆς θέσεώς του, ἠθέλησε νὰ θεσπίσῃ αὐτὰ τὰ ἄρθρα. Νομίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ὠφείλετε, χωρὶς νὰ σᾶς ἀμφισβητήσῃ κανεὶς τὸ δικαίωμα, νὰ ἐμμείνετε εἰς αὐτὰς τὰς ἀπόψεις ν’ ἀντικρούσετε τὰς ἰδικάς μας καὶ νὰ πείσετε τὸ Σῶμα ἐπὶ τῶν ὅσων εἴπατε. Δὲν εἶναι ὀρθὸν τὸ κυβερνῶν κόμμα νὰ ὑποστηρίζῃ τὰ ὅσα ὑπεστήριζεν ὅσον ἀφορᾷ τὰ μειονεκτήματα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Καὶ τοῦτο, διότι ὄχι μόνον τὸ 1950 τὸ σύστημα αὐτὸ καθιερώθη ἀπὸ τὸν σημερινὸν Πρωθυπουργόν, ἀλλὰ καὶ τὸ 1959, συζητουμένου ἀναλόγου νομοσχεδίου, ἐτάχθη εὐμενῶς ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἀναδείξεως τῶν Δημάρχων. Εἴπομεν, τότε, ὅτι εἰς ἐκείνην τὴν περίοδον τὸ κόμμα μας, χωρὶς καθόλου ν’ ἀποστῇ ἀπὸ τὴν βασικήν του θέσιν, περὶ ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως, ἐδέχθη ὅτι ὑπὸ τὰς συνθήκας ἐκείνας, ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ καθιερωθῇ ἡ ἄμεσος ἐκλογή, χωρὶς ὅμως καθόλου ν’ ἀνατραπῇ ἡ βασικὴ ἀρχὴ τῆς ἐμμέσου ἀναδείξεως τῶν Δημάρχων καὶ Κοινοταρχῶν. Καὶ ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν τῶν συνεδριάσεων ἐκείνης τῆς περιόδου, ἀποδεικνύει ἀπολύτως, ὅτι πέραν τῶν λόγων καὶ εἰς τὰς σκέψεις μας αὐτάς, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἀπολύτως σύμφωνος. Ὀφείλει, τοὐλάχιστον, ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ ἐνημερώσῃ τὸ Σῶμα, νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὸ Σῶμα, ποῖαι σκέψεις ὡδήγησαν σήμερον τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νὰ ἀλλάξῃ ἄρδην τὰς ἀπόψεις τοῦ κόμματος, τοῦ ὁποίου εἶναι Κυβέρνησις, εἰς ἕνα τόσον βασικὸν θέμα, ὅπως τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ θέμα τῆς ἀναδείξεως τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχόντων. Νομίζομεν, κ. Ὑπουργέ, ὅτι πέραν τοῦ ὅτι τὸ σημερινὸν κόμμα, τὸ ὁποῖον κυβερνᾶ, δὲν πρέπει τόσον εὔκολα νὰ ἀλλάζῃ ἀπόψεις ὅσον ἀφορᾷ τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν, δεδομένου, ὅτι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι τὸ ὤθησαν εἰς τὴν ἀλλαγὴν αὐτὴν τῆς θέσεως, εἶναι οἱ κίνδυνοι τῆς συναλλαγῆς, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν ἄποψιν τοῦ ἰδίου τοῦ κόμματος ἦσαν ὀλιγώτεροι κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην ἀπὸ τὴν σημερινήν. Ἐν τούτοις, χαιρετίζομεν, ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὴν ἀλλαγὴν αὐτὴν τῆς θέσεως καὶ τὴν σύμπτωσιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν καθιέρωσιν τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Εἴπομεν, ὅτι ἐν ὀνόματι αὐτῆς τῆς ἀπόψεως, πρέπει νὰ καθιερωθῇ ἡ ἄμεσος ἐκλογή. Ἡ ἄμεσος ἐκλογή, ὅμως, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναιρέσῃ στοιχειώδεις κανόνας ἀναδείξεως τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχόντων. Ὑπάρχουν προβλήματα γενικὰ καὶ εἰδικώτερα. Καὶ ἀρχίζω ἀπὸ τὰ εἰδικώτερα: Τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ἔχει τὴν διατύπωσιν ὅτι «...(ἀναγινώσκει)...». «Αἱ ἕδραι τῶν Συμβουλίων, ἐν ἑκάστῳ Δήμῳ ἢ Κοινότητι, κατανέμονται μεταξὺ τῶν συνδυασμῶν κατ’ ἀναλογίαν τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως ἑκάστου συνδυασμοῦ». Τὸ ἀμέσως ἑπόμενον ἐδάφιον ἀνατρέπει αὐτὴν τὴν βασικὴν ἀρχὴν τῆς ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως, ὁρίζον ὅτι: «...(ἀναγινώσκει)...». «Συνδυασμοί, ἕκαστος τῶν ὁποίων δὲν συνεκέντρωσε τὸ δέκατον τοὐλάχιστον τοῦ συνόλου τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων τοῦ Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος, ἀποκλείονται τῆς κατανομῆς τῶν ἑδρῶν». Εἶναι αὐταὶ καθ’ ἑαυταὶ αἱ παράγραφοι τοῦ ἄρθρου ἀνατρεπτικαί.

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλατε, εἶναι κατ’ ἀρχὴν ὀρθή, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἔχῃ ἐφαρμογὴν εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἐδαφίου περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Ἔχει ἰσχὺν ἡ παρατήρησίς σας ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἑπόμενον ἄρθρον. Τὸ ἑπόμενον ἄρθρον πράγματι ἀνατρέπει αὐτὴν τὴν βασικὴν ἀρχὴν τῆς ἀναλογικῆς, τὴν ὁποίαν δῆθεν θεσπίζει τὸ ἄρθρον 6. Λέγω «δῆθεν» τὴν θεσπίζει, διότι τὴν ἀνατρέπει πλήρως διὰ τοῦ ἄρθρου 7. Τὸ ἐδάφιον, εἰδικώτερον, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ 10%, τὸ ἐδάφιον αὐτὸ — δὲν ἐξετάζω ἐὰν εἶναι ὀρθὸν ἢ ὄχι — δὲν εἶναι πάντως ἀντίθετον κατ’ ἀρχὴν μὲ τὴν ἀναλογικήν, δεδομένου ὅτι καὶ εἰς τὴν πλήρη ἀναλογικὴν ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε καὶ εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, πάντοτε, εἰς κάθε περιφέρειαν ὑπάρχει ἕνα ποσοστόν, τὸ ὁποῖον χάνεται. Καὶ ὑπάρχει κριτήριον τὸ ὁποῖον θεωρεῖ, ὅτι τὸ ποσοστὸν αὐτὸ πρέπει νὰ χαθῇ. Εἶναι τὸ κριτήριον ἐὰν ἔβγαλες ἕνα βουλευτὴν εἰς τὴν ἐφετειακὴν περιφέρειαν, ἢ ἐὰν δὲν ἔβγαλες ἢ ἐάν, ἐπίσης, εἰς τὴν ἐφετειακὴν περιφέρειαν, δὲν ἐπῆρες— νομίζω ἔτσι ἦτο ὁ παλαιὸς νόμος — ἢ ἐπῆρες τὸ 10%. Ἐπομένως, ἡ μὲν βασικὴ σκέψις σας εἶναι ὀρθή. Δὲν ἔπρεπε ποτὲ ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει περιλάβει εἰς τοὺς κόλπους του τὸ ἄρθρον 7, νὰ τολμήσῃ νὰ ἔχῃ διάταξιν, ὅπως ἡ διάταξις αὐτή, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε. «...(Ἀναγινώσκει)...». «Αἱ ἕδραι τῶν Συμβουλίων, ἐν ἑκάστῳ Δήμῳ ἢ Κοινότητι κατανέμονται μεταξὺ τῶν συνδυασμῶν κατ’ ἀναλογίαν τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως ἑκάστου συνδυασμοῦ». Διατὶ δὲν ἔπρεπε; Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεσπίζῃ ἀρχὴν ἡ ὁποία ἀνατρέπεται πλήρως. Τὸ ἄρθρον 7, δὲν ἀποτελεῖ ἐξαίρεσιν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ἀλλὰ οὐσιαστικῶς ἀνατροπήν της, ἐνῷ τὸ ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τοῦ 10%, δὲν ἀποτελεῖ ἀνατροπὴν τῆς ἀρχῆς. Ἐπέτρεψα εἰς τὸν ἑαυτόν μου αὐτὴν τὴν διακοπήν, διὰ λόγους θεωρητικούς, διὰ νὰ ξεκαθαρίσωμεν τὰ δύο θέματα.

§22Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ συμφωνήσω εἰς τὴν παρατήρησίν σας, μὲ τὴν ἑξῆς ἔννοιαν: Ὅτι καὶ εἰς τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς βουλευτῶν ὑπάρχουν ἀντίστοιχοι διατάξεις, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἐπεκρίναμεν, ἀλλὰ ἀφορῶσι τὴν βʹ κατανομήν. Ποτὲ δὲν ἀφεώρουν τὴν αʹ κατανομήν. Ἐνῷ τὸ σύστημα ἀναδείξεως τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Συμβούλων, δὲν ἔχει περιθώρια βʹ κατανομῆς. Ἐπομένως, ἀποκλείεται πλήρως. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ σύστημα ἐκλογῆς βουλευτῶν διάταξις ὁρίζουσα πλειοψηφίαν διὰ τὴν αʹ κατανομήν.

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θεσπίζει τὸ ἐκλογικὸν μέτρον.

§24Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἡ περίπτωσις τοῦ 10% ἀνατρέπει τὴν βάσιν ὁλοκλήρου τοῦ μέτρου, διότι δὲν θὰ πάρῃ ἕδραν, ἐὰν δὲν συγκεντρώσῃ τὸ ἐκλογικὸν μέτρον ὁ συνδυασμός, ἐὰν δὲν ἔχει συγκεντρώσει οὗτος τὸ 10%. Δηλαδή, ἠμπορεῖ τὸ 10% νὰ τοῦ δίδῃ 3 ὁλοκλήρους ἕδρας, εἰς περίπτωσιν Συμβουλίου 31 μελῶν, καὶ νὰ τοῦ ἀποκλεισθοῦν. Ἐπομένως, πρῶτον, ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἔχει σχέσιν μὲ ἀντίστοιχον διάταξιν τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν ἡ διάταξις αὐτή, καὶ δεύτερον, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ θεμελειώνει τὸ ἄρθρον. Δηλαδή, ἐνῷ ἐὰν δὲν καθιεροῦτο αὐτό, δὲν θὰ ὑπῆρχε περιθώριον τῆς καταπλεονεκτήσεως, ἡ ὁποία καθιεροῦται διὰ τοῦ ἄρθρου 7. Δηλαδή, ἐὰν δὲν ἐκλέπτοντο — θὰ χρησιμοποιήσω αὐτὴν τὴν λέξιν — αἱ ψῆφοι τῶν συνδυασμῶν, οἱ ὁποῖοι συνεκέντρωσαν ποσοστὸν 10% καὶ κάτω, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ πριμοδότησις τοῦ 50% ἐπὶ τῆς δυνάμεως, ἡ ὁποία καθιεροῦται. Ἡ διάταξις τοῦ 10% θεμελιώνει τὴν πριμοδότησιν, διότι ὅποιος παίρνει τὸ 40% παίρνει τὰ ⅔ καὶ ὅποιος λαμβάνει τὸ 50% παίρνει τὰ ¾ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Συμβούλων. Ὑπάρχει, κύριοι βουλευταί, ἕνα θέμα πέραν τοῦ ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν ἐν ὀνόματι τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς νὰ ἀνατρέψωμεν στοιχειώδεις ἀρχὰς ἀναδείξεως ἐκπροσώπων τοῦ λαοῦ. Ὑπάρχει ἕνα θέμα: Θεωροῦμεν τὴν καθιέρωσιν τοῦ οἱουδήποτε ἐκλογικοῦ συστήματος κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ἀρρήκτως συνδεδεμένην μὲ τὸ σύστημα περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν. Διότι, ἡ προσπάθεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νὰ ἐντοπίσῃ τὸ θέμα μόνον ὡς πρὸς τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου, ἢ ἐμμέσου ἀναδείξεως τῶν Δημάρχων, τείνει εἰς τὸ νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι προκειμένου περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν, τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν σχέσιν ποὺ ἔχει τὸ σύστημα εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὸ κυβερνῶν κόμμα, εἶναι ἀπολύτως ἐκτεθειμένον πολιτικῶς, διότι διὰ τῶν ἐπιφανῶν ἐπιτελῶν του, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν τοῦ 1959, σαφῶς ἐτόνισεν, ὅτι τὰ θέματα εἶναι ἀπολύτως συνδεδεμένα. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ διαβάσω μερικὰ ἀποσπάσματα πέραν τῶν ὅσων ἐδιάβασα κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ὁ κ. Μητσοτάκης ἔλεγε τότε: «Κύριοι συνάδελφοι, ὀρθῶς ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ συσχετισμοῦ τῶν δημοτικῶν καὶ γενικῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν... Ὅπως, κύριοι συνάδελφοι, πιστεύω, ὅτι τὸ ἀναλογικὸν σύστημα πρέπει νὰ καθιερωθῇ ὡς μόνιμον σύστημα διενεργείας γενικῶν ἐκλογῶν, τὸ ἴδιον πιστεύω, ὅτι θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐξύψωσιν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων (συνεδρίασις 47η τῆς 5.2.1959 σελ. 11– 13). Ἐδῶ ὑπάρχει μία βάσις πολιτική, μία βάσις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸν δημόσιον πολιτικόν μας βίον τὴν ὁμαλότητα εἰς τὸν δημόσιον βίον καὶ αἱ ἀπόψεις τοῦ κυβερνῶντος κόμματος, εἶναι σαφέστατοι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀρχήν. Ἔρχομαι εἰς τὸ σύστημα. Πέραν τῶν ἄλλων ποὺ ὑποστηρίζουν ἐπιφανῆ στελέχη τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὑπάρχει ἡ σαφὴς τοποθέτησις τοῦ σημερινοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως: «Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν ἀγαπητόν μου συμπολίτην, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξέθεσα καὶ εἰς τὴν Βουλήν... Καθ’ ὅλον τὸ στάδιον τῆς πολιτικῆς μου ζωῆς ὑποστηρίζω τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Τὴν ὑπεστήριξα τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ κατὰ τὸ 1950 καὶ κατὰ τὸ 1958...». Ἡ ἀπάντησις τοῦ σημερινοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα, ἀπηυθύνετο πρὸς τὸν τέως συνάδελφον κ. Οἰκονομίδην. Ὑπεστήριζε, συνεπῶς, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἰς τὰς περιπτώσεις ποὺ ἐδέχθη νὰ συζητήσῃ καὶ περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς (τὸ 1956 καὶ 1958), τὸ ἐδέχθη διότι δὲν ἠμποροῦσε νὰ πράξῃ διαφορετικά. Σαφῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε ταχθῆ ὑπὲρ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος καὶ διὰ τὴν ἐκλογὴν βουλευτῶν καὶ διὰ τὴν ἀνάδειξιν δημοτικῶν ἀρχόντων. Καὶ εἶχεν ὑποστηρίξει, εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν, ὅτι ἡ καθιέρωσις τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, πρέπει νὰ καθιερωθῇ παγίως, διὰ συνταγματικῆς διατάξεως. Εἰς ἄλλο σημεῖον, τέλος, ἀφοῦ ὑπερήσπισε τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ἡ ὁποία ἐπεκρίνετο, κατέληξε μὲ τὸ εὐφυὲς ἐπίγραμμα: «Κύριοι βουλευταί, ἡ κατηγορουμένη εἶναι ἀθώα!». (σελ. 9 τῆς αὐτῆς συνεδριάσεως). Δηλαδή, ὁμιλῶν ὄχι μόνον θετικῶς, ὑπεστήριξε τὴν ἄποψιν περὶ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπέκρουσεν ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις, καταλήγων, ὅτι ἡ κατηγορουμένη ἁπλῆ ἀναλογική, δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, εἶναι ἀθώα. Ὑπάρχει τὸ βασικὸν ἐρώτημα διὰ τὴν Κυβέρνησιν, τὸ ὁποῖον δὲν καλύπτεται ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι ἐπαναφέρει τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων. Ποῖοι λόγοι τὴν ὠθοῦν εἰς τὸ νὰ ἀλλάξῃ ριζικῶς ἄποψιν ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸν ὅλον πολιτικὸν μας βίον, διότι ὅπως ἐτονίσθη καὶ ἀπὸ ἡγετικὰ στελέχη τοῦ Κέντρου, τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, ποὺ καθιερώνεται εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ἔχει ἀπόλυτον σχέσιν καὶ μὲ τὸ σύστημα ποὺ καθιερώνεται καὶ εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Καὶ ἐὰν πιστεύῃ τὸ κυβερνῶν κόμμα, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ δημοκρατικὴ ὁμαλότης εἰς τὸν πολιτικόν μας βίον, ἕνα ἀπὸ τὰ καταστατικά της μέρη, εἶναι τὸ ἐκλογικόν της σύστημα. Ὑπενθυμίζω, ὅτι ἕνας ἀπὸ τοὺς ἑπτὰ ὅρους ποὺ κατὰ τὴν ἄποψιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἦτο ἀπαραίτητος, διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ὁμαλότης καὶ τῶν ἐλευθέρων ἐκλογῶν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν ἤδη, διὰ λόγους ἄλλους, παρεκάμφθη αὐτὸς ὁ ὅρος, ἦτο ἡ καθιέρωσις ὡς παγίας διὰ συνταγματικῆς διατάξεως, ἐν ἀνάγκῃ, τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Καὶ τίθεται σαφῶς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ παρακαμφθῇ μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ ὁδηγεῖ πρὸς τὴν καταστρατήγησιν αὐτοῦ τοῦ συστήματος. Ὀφείλει, ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ ἀποκρούσῃ τὰς ἀπόψεις αὐτὰς καὶ νὰ ἐξηγήσῃ, διατί ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀλλαγὴ τῆς θέσεως καὶ ποῦ ὁδηγεῖ τελικῶς αὐτὴ ἡ τοποθέτησις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, ἀποτελεῖ οὐσιῶδες στοιχεῖον τῆς ὑπάρξεως ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου, ἢ ὄχι. Κύριοι βουλευταί, καὶ εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, ὑπεστηρίξαμεν ὅτι, καίτοι δυσκόλως κανεὶς ἠμπορεῖ νὰ θεμελιώσῃ ἄποψιν, ὅτι ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ τῶν δημάρχων εἶναι δημοκρατικωτέρα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς, εἶναι πολὺ δύσκολον κανεὶς νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι τὸ ἕνα σύστημα εἶναι δημοκρατικώτερον τοῦ ἄλλου καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύεται καὶ ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν καὶ τὴν Εὐρωπαϊκὴν πεῖραν. Ἐν τούτοις, μὲ βάσιν τὰς Ἑλληνικὰς συνθήκας, καὶ μίαν ἀρνητικὴν πεῖραν παρελθόντος, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἀπὸ τοῦ 1959, ἰδιαιτέρως ἡ παράταξίς μας, καὶ τότε, ἐτάχθη ὑπὲρ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, χωρὶς ὅμως νὰ θίγεται καθόλου τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ὡς πρὸς τὴν ἀνάδειξιν τῶν δημοτικῶν συμβούλων καὶ τοῦ δημάρχου. Ὑπεστηρίξαμεν καὶ τότε καὶ ὑποστηρίζομεν καὶ σήμερον, ὅτι ἠμποροῦν νὰ κρατηθοῦν δύο οὐσιώδη στοιχεῖα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, ἀναμφισβήτητα ποὺ δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς καλοπίστως νὰ τὰ ἀντικρούσῃ. Πρῶτον, τὸ στοιχεῖον τὸ θετικὸν τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, ὅτι ὁ Δήμαρχος ὁρίζεται πρὶν διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαί, ὅτι εἰς τοὺς ψηφοφόρους εἶναι γνωστὸς ποῖος θὰ εἶναι Δήμαρχος ἀπὸ τὸ κάθε ψηφοδέλτιον. Αὐτὸ εἶναι ἕνα στοιχεῖον θετικὸν τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζομεν. Δεύτερον, ὅτι εἰς περίπτωσιν ποὺ τὸ ψηφοδέλτιον συνεγκεντρώσῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τῶν δημοτικῶν ἢ κοινοτικῶν συμβούλων ἤ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τῶν ψήφων, δὲν χρειάζεται νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τὸ πρόσωπον τοῦ Δημάρχου, δηλαδὴ εἶναι δεδομένον ἄνευ οἱασδήποτε ἄλλης διαδικασίας. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ποὺ δὲν λαμβάνεται ἡ πλειοψηφία ἢ ἀπόλυτος, εἴτε τῶν μελῶν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, εἴτε τῶν ψήφων, τότε ἡ ἐκλογὴ διεξάγεται μεταξὺ ὄχι οἱουδήποτε δημοτικοῦ συμβούλου, ἀλλὰ μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σαφῶς ἐνώπιον τοῦ λαοῦ ἐδήλωσαν, ὅτι θέτουν ὑποψηφιότητα Δημάρχου. Αὐτὰ τὰ δύο στοιχεῖα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, τὰ ἀναμφισβητήτως θετικά, ἠμπορεῖ νὰ διαγράψουν τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, προκειμένου περὶ δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν. Δὲν ὑπάρχει καμμία δικαιολογία διὰ νὰ καθιερωθῇ αὐτὴ ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική, αὐτὴ ἡ πριμοδότησις τοῦ 50% ἐπὶ τῆς δυνάμεως τοῦ ψηφοδελτίου τὸ ὁποῖον λαμβάνει τὸ 40% τῶν ὑποψηφίων καὶ ἄνω. Εἴχομεν εἴπει καὶ τότε εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι θὰ ὑπῆρχε μία δικαιολογία, τὴν ὁποίαν δὲν εἰσηγούμεθα, ἀλλὰ διατεθειμένοι, δεδομένου ὅτι καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων ἐν ὁμοφωνίᾳ ὑποστηρίζει, θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ δεχθῶμεν μίαν ἐλαφρὰν ἐνίσχυσιν τοῦ ψηφοδελτίου, τὸ ὁποῖον λαμβάνει τὰ 40% καὶ ἄνω καὶ δὲν ἐξασφαλίζει τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τῶν ἑδρῶν εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ἐνίσχυσιν, ἡ ὁποία θὰ τοῦ ἔδιδε τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, δηλαδὴ τὸ ἥμισυ τοῦ ἀρτίου ἀριθμοῦ σὺν 1. Καὶ συγκεκριμένως εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν 31 δημοτικῶν συμβούλων εἰς τοὺς μεγάλους δήμους νὰ λαμβάνῃ τοὺς 16, ἐφ’ ὅσον τὸ ποσοστὸν τῶν 40 ἢ 42 ἢ 45 ἢ 47 δὲν τοῦ ἐξασφαλίζει αὐτὴν τὴν πλειοψηφίαν. Αὐτὴν τὴν ἐλαχίστην ἐνίσχυσιν δεχόμεθα μὲ τὴν ἔννοιαν, ὅτι βοηθεῖται τὸ σχετικῶς πλειοψηφοῦν ψηφοδέλτιον μὲ μίαν ἰσχυρὰν πλειοψηφίαν νὰ ἐξασφαλίσῃ μίαν στοιχειώδη πλειοψηφίαν εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον καὶ τοῦτο εἶναι ἀνεκτὸν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς καθιερώσεως τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Οἱονδήποτε ἄλλο σύστημα ποὺ ἀποκλείει τὴν σειρὰν τῆς μειοψηφίας ὅπως εἶναι τὸ 10%, ποὺ πριμοδοτεῖ μὲ 50%, εἶναι σύστημα ἀπαράδεκτον καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν καὶ σύστημα τὸ ὁποῖον ἀνατρέπει πλήρως κᾶθε ἰδέαν ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως, προκειμένου νὰ ἀναδειχθοῦν οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ λαοῦ. Διότι πρόκειται περὶ κλασσικῆς περιπτώσεως ἐκλογῶν, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ λαὸς ἐκλέγει τοὺς ἀντιπροσώπους του. Ἀντιπρόσωποί του εἶναι οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες. Ὁ ἀποκλεισμὸς τῆς ἀναδείξεως ἐκπροσώπων τοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐκφράζουν μίαν τάσιν δημοτικὴν ἰσχυράν, εἶναι ἀπαράδεκτος, εἶναι ἀντίθετος μὲ τὴν ἰδέαν τῆς ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως, εἶναι ἀντιδημοκρατική. Ἡ διαδικασία αὐτὴ εἰς τὰς ἐκλογάς, κᾶθε ἄλλο παρὰ ἐξυπηρετεῖ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς δημοκρατικῆς ὁμαλότητος. Τελικῶς, κύριοι βουλευταί, προτείνομεν τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 6, τὴν καθιέρωσιν τῆς ἀναλογικῆς καὶ ἐν συνεχείᾳ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων 7 καὶ 8 τὴν ἐξασφάλισιν τῶν προϋποθέσεων, ὥστε καὶ τὸ ἄμεσον σύστημα νὰ καθιεροῦται καὶ ἡ ἀναλογικὴ ἐκπροσώπησις νὰ ἐξασφαλίζεται.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ράλλης, ἔχει τὸν λόγον.

§26Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, διὰ ποῖον λόγον, διὰ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου, καθιεροῦται ἡ ἀρχὴ τῆς ἀναλογικῆς, ἡ ὁποία, ὅπως εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας, ἀνατρέπεται ἀπὸ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα. Νομοτεχνικῶς δὲν ἔχει θέσιν ἡ διάταξις αὕτη. Βεβαίως ἐὰν ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις, ἄλλως ἔχει τὸ θέμα. Ἀλλὰ νομοτεχνικῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προηγῆται ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ γενικοῦ κανόνος, ὁ ὁποῖος καθιεροῦται διὰ τοῦ ἄρθρου 7.

§27Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, πρέπει νὰ μπῇ ἡ διάταξις αὐτή, δοθέντος, ὅτι ἡ βασικὴ σκέψις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἀναλογική, ἡ ἐνισχυμένη, ἐὰν θέλετε. Τὸ ἑπόμενον ἄρθρον 7 ρυθμίζει τὸ ποσοστὸν τῆς ἀναλογικῆς, τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ ἰσχύσῃ. Ἐπομένως, πρέπει, πρῶτον, νὰ προηγηθῇ ἡ γραμμή, ὅτι ἡ βάσις εἶναι ἡ ἀναλογική, διότι ἄλλως θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι τὸ ἄμεσον σύστημα, ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ ἄμεσον σύστημα, εἶναι ἡ ἀναλογικὴ ἡ βάσις καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα προχωροῦμεν. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν, διότι καὶ σεῖς ἔχετε τὰς ἀπόψεις σας καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τὰς ἀπόψεις μας. Ὁμιλῶ νομοτεχνικῶς. Μοιραίως ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ αὐτό, ὥστε νὰ ἔλθουν κατόπιν τὰ ἄλλα.

§28Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν, ἀλλ’ ἐδῶ ὑπάρχει μία μόνον ἀναλογικὴ κατανομή. Ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ ἀφορᾷ τὰ ἄρθρα τὰ ὁποῖα προβλέπουν καὶ Βʹ κατανομήν, διὰ τὴν ὁποίαν, ὅμως, ἐνταῦθα δὲν γίνεται κἂν συζήτησις. Ἐκτὸς ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 61 τοῦ νόμου. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, τὸ ἄρθρον 61, ὡς εἶχε τροποποιηθῆ διὰ τοῦ νόμου 1959 ἀνατρέπεται, ἂς ἐξετάσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τὴν περίπτωσιν νὰ τεθῇ τὸ ἄρθρον 6 ὡς παράγραφος τοῦ ἄρθρου 7. Ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ πλειοψηφικὴ ἐκλογή, ἡ ὁποία, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιτευχθῇ διὰ τῆς λήψεως τοῦ 40 ἢ 50%, τότε ἀνακύπτει ἡ περίπτωσις ἐφαρμογῆς τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 6, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ἀναλογικὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν τῶν συμβούλων.

§29Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὸν κ. Ράλλην καὶ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι διὰ νὰ μὴ διακόπτεται ἡ συνέχεια τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὴν ἀναλογικήν, καλὸν θὰ ἦτο νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος 2 τοῦ ἄρθρου 6, ὁπότε δὲν θὰ διεκόπτετο ἡ συνέχισις τῆς ἐννοίας τοῦ νομοσχεδίου.

§30Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ συναδέλφου κ. Τσάτσου, ἀλλὰ καὶ ἂν μετεφέρετο ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον 6 ὡς παράγραφος τοῦ ἄρθρου 7, δὲν θὰ ἐβλάπτετο καθόλου ἡ νομοτεχνικὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ 10%, ἔχω καὶ ἐγὼ μερικὰς ἐπιφυλάξεις, ἀλλὰ θὰ ἤθελα προηγουμένως νὰ γνωρίζω τί ἐπιδιώκει ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς θεσπίσεώς του. Ἄν ἐπιδιώκῃ νὰ ἀποφύγῃ δι’ αὐτοῦ τὴν ὕπαρξιν πολλῶν συνδυασμῶν, φοβοῦμαι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐπιτύχῃ. Κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1954, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ σύστημα προέβλεπε τὴν λῆψιν τοῦ 40% τῶν ψήφων, εἴχομεν 9 συνδυασμοὺς εἰς τὰς Ἀθήνας, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ 7 πολὺ ἰσχυροὶ καὶ οἱ δύο σχετικῶς ἰσχυροί, εἴχομεν 7 συνδυασμοὺς εἰς τὸ Αἰγάλεω, 5 συνδυασμοὺς εἰς τὸν Πειραιᾶ, 7 συνδυασμοὺς εἰς τὴν Δάφνην, 5 συνδυασμοὺς εἰς τὴν Καισαριανὴν καὶ 5 συνδυασμοὺς εἰς τὸ Ἡράκλειον, διὰ νὰ ὁμιλήσω μόνον διὰ τὰς δύο ἐκλογικὰς περιφερείας Ἀθηνῶν. Συνεπῶς, καὶ ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει καὶ ἡ ματαιοδοξία τῶν ὑποψηφίων, οἱ ὁποῖοι κατέρχονται μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι εἶναι βέβαιοι Δήμαρχοι, ἀδιάφορον ἐὰν εἰς τὸ τέλος δὲν εὑρίσκουν οὔτε τὴν ἰδικήν των ψῆφον, νομίζω, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ 10% δὲν εἶναι πρᾶξις λυσιτελὴς δι’ ἀποφυγὴν ὑπάρξεως πολλῶν συνδυασμῶν, ἂν αὐτὴ εἶναι ἡ σκέψις τῆς Κυβερνήσεως.

§31Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ δύο ἄρθρα ἔχουν ἀπόλυτον ἀλληλουχίαν, δὲν ἀφοροῦν μόνον εἰς τὸν τρόπον ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων, ἀφοροῦν καὶ εἰς τὸν τρόπον ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν συμβούλων, διὰ τῶν ὁποίων εἰς τὰς πλείστας περιπτώσεις θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου, διότι τὸ 40% ὅπως ἠξεύρετε ἐπὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν εἶναι κἄτι τι ἀπολύτως σπάνιον. Ποία εἶναι ἡ ἀρχὴ ἡ ὁποία διέπει τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν συμβούλων; Εἶναι μία ἀρχὴ τελείως ἐστερημένη σπονδυλικῆς στήλης. Οἱαδήποτε ποικιλία ἀναλογικῆς ἐκλογῆς, σκοπὸν ἔχει τὴν ἀντιπροσωπευτικότητα, τὴν δυνατότητα νὰ ἀντιπροσωπεύωνται εἰς τὰ βουλευόμενα σώματα ὅλαι αἱ τάξεις. Ἐὰν ἐπενοήθησαν, κακῶς καθ’ ἡμᾶς, συστήματα ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, τὰ συστήματα αὐτὰ ἀφοροῦν εἰς τὰς ἀδιαθέτους ἕδρας καὶ τὰς μὴ χρησιμοποιηθείσας ψήφους μετὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς πρώτης κατανομῆς, ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἄλλως εἰς σύστημα ἀναλογικῆς, παρὰ μόνον διὰ τῆς διαιρέσεως τοῦ συνόλου τῶν ἐγκύρων ψήφων διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, ἢ διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν ἐπηυξημένων κατὰ μίαν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Πετραλιᾶς). Ἐδῶ, εἰς τὸν Δημοτικὸν Κώδικα, ἔχομεν διάταξιν δυνάμει τῆς ὁποίας οἱ σπουδαιότεροι Δῆμοι ἢ οἱ μεγαλύτεροι Δῆμοι διοικοῦνται ἀπὸ συμβούλια ἐκ 31 μελῶν. Πλεῖστοι δὲ ἄλλοι, σχεδόν, ὑποθέτω, ἡ ὀγκώδης πλειοψηφία τῶν Δήμων διοικοῦνται ἀπὸ συμβούλια μὲ ἄνω τῶν 20 μελῶν. Εἰς αὐτὰς τὰς περιπτώσεις, παράταξις ἢ τάσις, ἡ ὁποία ἐκφράζεται μὲ τὸ 10% τῶν ἐγκύρων ψηφοφορησάντων, ἢ μὲ τὸ 9,99%, δικαιοῦνται ἐκ πρώτης κατανομῆς, νὰ ἐκπροσωποῦνται παρὰ τριῶν συμβούλων, εἰς τὰς Ἀθήνας, τὸν Πειραιᾶ, τὴν Θεσσαλονίκην, τὰς Πάτρας, τὴν Λάρισαν, ἢ δύο συμβούλους σχεδὸν εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους Δήμους. Αὐτὸ εἶναι σπουδαιότατον, εἶναι μεγάλη βάσις, εἶναι μία τάσις, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀγνοηθῇ. Ἔχομεν εἰς τὸ ἄρθρον 6 τὴν ὑπερεξησθενημένην διὰ τῆς διαγραφῆς αὐτῶν τῶν ἰσχυρῶν τάσεων. Σημειώσατε, ὅτι ἐνῷ δὲν πιστεύομεν εἰς τὸν μῦθον περὶ ἀποξενώσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἀπὸ τὸ πολιτικὸν χρῶμα, ἰσχυρὰ τοπικὰ ρεύματα, συμφέροντα, ἀπόψεις, προγράμματα ἢ φιλοδοξίαι προσωπικαί, ἀλλὰ συνδυασμέναι μὲ κρίσιν μεγάλης μερίδος τῶν δημοτῶν περὶ τῆς ἱκανότητος τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου προσώπου, συγκροτοῦν συνδυασμοὺς πολὺ περισσοτέρους ἀπὸ τὰς γνωστὰς πολιτικὰς μερίδας τῆς χώρας. Ἑπομένως, τὸ φαινόμενον συνδυασμοῦ ποὺ νὰ συγκεντρώνῃ ὀλιγώτερον τοῦ 10%, ἀλλὰ ποὺ ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς θὰ ἀναδεικνύῃ τρεῖς ἢ δύο ἢ ἕνα σύμβουλον, θὰ εἶναι κἄτι τι τὸ συχνότατον. Καὶ πολλὲς φορὲς ἐὰν αὐτὸ ἐπαναληφθῇ τρεῖς ἢ τέσσαρες φορές, δηλαδὴ εἰς μίαν πόλιν, θὰ κατέλθουν 8 συνδυασμοί, ἐὰν οἱ 3 ἢ 4 πάρουν κάτω τοῦ 10% εἶναι φανερόν, ὅτι μεγάλαι ὁμάδες, μεγάλαι τάσεις ἐκπεφρασμέναι πολιτικῶς, δὲν θὰ ἔχουν ἐκπροσώπησιν, ἐνῷ συγχρόνως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ πλειοψηφήσουν σχετικῶς εἶναι ἐνδεχόμενον μὲ 22% νὰ πάρουν λόγῳ ἀποκλεισμοῦ τῶν ὑπολοίπων μίαν ἐκπροσώπησιν 50–60%. Αὐτὸ εἶναι κἄτι τι τὸ ὁποῖον δὲν ἀντέχει εἰς καμμίαν λογικήν. Δὲν βλέπω διατὶ γίνεται. Εἶναι κατάργησις τῆς ἀναλογικῆς, διακηρυσσομένης ὅμως εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον ὡς ἀρχῆς διεπούσης τὸ σύστημα. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα, ὁμιλῶ διὰ τὰ δύο ἄρθρα μαζί, εἰς τὸ ἄρθρον 7 ἔχομεν τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν καὶ τὴν ὑπερενισχυμένην τοῦ 40% ποὺ γίνεται 66 καὶ τοῦ 50 ποὺ γίνεται 75. Ἡ διάταξις τοῦ 40% εἶναι αὐτολεξεὶ ἡ διάταξις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ Μουσσολίνι τοῦ 1926. Εἶναι μία διάταξις ἐξωφρενική, ἀντιδημοκρατικὴ ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ ἡμεῖς ἀνεξαρτήτως τῆς προσηλώσεώς μας εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, αὐτὴν τὴν ὁποίαν διεκηρύξαμεν μὲ ὅσην δύναμιν ἔχομεν, χωρὶς βέβαια νὰ μποροῦμε νὰ τὴν ἐπιβάλωμεν, νομίζομεν, ὅτι αἱ συζητήσεις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πρέπει νὰ ἀποδώσουν πρακτικὸν ἔργον. Καὶ ἑπομένως εἴπομεν, ὅτι ἐὰν συμβῇ ὕστερα ἀπὸ 5ετῆ ἄσκησιν δημοτικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς χώρας ἀπὸ ἕνα Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὄντως ἐκλεκτόν, εἰς τὸ ὁποῖον μετέχουν καὶ 4 πολιτικαὶ παρατάξεις, νὰ κατορθώσουν οἱ 31 Δημοτικοὶ Σύμβουλοι ὁμοψήφως νὰ ἐκφράσουν κοινὴν γνώμην, νομίζω, ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι ἓν ἀποκρυστάλλωμα πείρας, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ἀφίσῃ ἀνεπηρεάστους. Μᾶς λέγουν λοιπόν, ὁμοφώνως οἱ 31 Δημοτικοὶ Σύμβουλοι Ἀθηνῶν: Ἐάν, κύριοι, μείνετε εἰς τὴν διάταξιν νὰ ἀρκῇ τὸ 40–50% διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου, αὐτὸς θὰ εἶναι ἕνας Δήμαρχος μειοψηφίας. Ἐὰν θέλετε νὰ μπορῇ νὰ συνεργάζεται μὲ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, νὰ τοῦ δώσωμεν τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων. Εἶναι αἰσχροκέρδεια νὰ τοῦ δώσωμεν τὰ ⅔ ἀφοῦ θὰ εἶναι Δήμαρχος μειοψηφίας. Ἐὰν εἶναι Δήμαρχος ἀναδειχθεὶς μὲ τὸ 50% καὶ ἄνω, τότε θὰ ἔχῃ πάρει ἐκ τῆς κατανομῆς τῶν δημοτικῶν Συμβούλων τὴν πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι τόσον ὑψηλοτέρα ὅσον ὑψηλότερον θὰ εἶναι τὸ ποσοστὸν ποὺ θὰ συγκεντρώσῃ ἡ παράταξίς του καὶ συγχρόνως θὰ ἐξασφαλίζῃ καὶ τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν μειοψηφιῶν. Διατὶ νὰ καταφύγωμεν εἰς ἕνα σύστημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἠθικῶς εἶναι κατεδικασμένον λόγῳ τοῦ ὅτι ὑπῆρξεν ἀκριβῶς τὸ σύστημα τοῦ φασιστικοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Δήμαρχον τῆς μειοψηφίας 66% καὶ εἰς τὸν Δήμαρχον τοῦ 51% τὸ 75%. Τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς θὰ ἦτο ἀρκετὸν καὶ οἱ 15,5 Δημοτικοὶ Σύμβουλοι ὅσοι εἶναι τὸ ἥμισυ διὰ τὰς Ἀθήνας θὰ γίνουν 17. Εἶναι ἀρκετοὶ διὰ νὰ συνεργασθῇ ἐὰν δὲν δικαιοῦται μεγαλυτέρου ἀριθμοῦ λόγῳ ποσοστοῦ. Φυσικὰ ἐδῶ κάμνω μίαν παραχώρησιν καὶ δέχομαι τὸ πρόσχημά σας, ὅτι χρειάζεται νὰ μπορῇ νὰ συνεργάζεται Δήμαρχος μὲ Συμβούλιον ἀλλὰ ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὴν ἀλληλουχίαν τῶν διατάξεων, καθὼς εἶναι γνωστὸν, ὅτι 40% εἶναι σπανιώτατον εἰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ὅπως φαίνεται λοιπόν, ἀπὸ τὴν ἀλληλουχίαν τῶν διατάξεων ἀφίνει τὸ σύστημα ἕνα πάρα πολὺ μεγάλον ἀριθμὸν Δήμων ὅπου οὐδενὸς συγκεντροῦντος τὸ 40% τῶν ψήφων, θὰ διοικηθῇ ὁ Δῆμος ἀπὸ ἕνα Δήμαρχον ἐκλεγόμενον κατὰ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον καὶ ἀπὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον δὲν προέρχεται κατὰ πλειοψηφίαν ἀπὸ τὸ ψηφοδέλτιόν του, καὶ ὅμως θὰ κατορθώσῃ νὰ διοικήσῃ ὅπως τὸ κατώρθωσαν τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια κατὰ τὴν 5ετίαν 59–64, καὶ θὰ ὑποχρεωθοῦν σύμφωνα μὲ τὰς δημοκρατικὰς ἀρχάς, ἔχοντας ὁ καθένας τὰς ἰδιαιτέρας ἀπόψεις των νὰ συμπέσουν ἐπὶ ἑνὸς ἐλαχίστου κοινοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκφράζῃ δημοκρατικῶς τὰς διαφόρους τάσεις καὶ ἑπομένως τὰς ἀνάγκας, τὰ συμφέροντα καὶ τοὺς πόθους τῶν δημοτῶν, ὁλονὲν καὶ περισσοτέρων παρατάξεων καὶ δὲν θὰ εἶναι καταδυνάστευσις τῶν περισσοτέρων ἀπὸ μίαν παράταξιν. Ἑπομένως δὲν εἶσθε κἂν εἰς ἀπόλυτον συνέπειαν μὲ τοὺς ἰσχυρισμούς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν δικαιολογικὴν βάσιν αὐτῆς τῆς αἰσχροκερδοῦς ἀπονομῆς τοῦ 66 καὶ τοῦ 75% καὶ τῆς ἐξ ἴσου αἰσχροκερδοῦς διαγραφῆς τῶν δικαιωμάτων τοῦ 10%, ἀφοῦ ὅπως ἔχετε φτιάξει τὸ νομοσχέδιόν σας προτείνετε κάτι τι τὸ ὁποῖον εἰς τὴν μεγάλην πλειονότητα τῶν Δήμων δὲν πρόκειται νὰ ἀποδώσῃ πλειοψηφίαν Δημοτικοῦ Συμβουλίου προερχομένου ἀπὸ τὸ ψηφοδέλτιον τοῦ Δημάρχου, ἐὰν ἐπαληθεύσῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἡ πεῖρα μᾶς ἔχει διδάξει καὶ τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω, ὅτι δηλαδὴ εἰς τοὺς περισσοτέρους Δήμους δὲν θὰ ἐκλεγῇ ἀμέσως μὲ τὸ 40% Δήμαρχος, ἀλλὰ μὲ τοὺς ἄλλους τρόπους ἐμμέσου ἐκλογῆς μηδενὸς ψηφοδελτίου συγκεντροῦντος τὸ 40%. Αὐτὴ εἶναι ἡ μία ἄποψις πῶς πρέπει νὰ ἐκλέγωνται οἱ Δημοτικοὶ Σύμβουλοι. Ἑπομένως συνοψίζω: Ἀναλογική. Ὅποιον ψηφοδέλτιον λάβει ἐπαρκῆ ἀριθμὸν ψήφων διὰ τὸ ἐκλογικὸν μέτρον, συγκεντρώσει δηλαδὴ τὴν βάσιν, ἐκλέγει τὸν Σύμβουλόν του. Κατ’ ἐξαίρεσιν, ἐὰν τὸ ἐπικρατῆσαν ψηφοδέλτιον ἔχει συγκεντρώσει μεταξὺ 40–50%, νὰ πάρῃ ἐπὶ τέλους τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός. Πῶς θὰ γίνῃ περαιτέρω ἐκλογὴ Δημάρχων; Πιστεύομεν, ὅτι ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ πρέπει νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἕνας ὑποψήφιος Δήμαρχος συγκεντρώσῃ τὸ 50% ἢ τὸ ψηφοδέλτιόν του, κατὰ τὴν γνησίαν ἀναλογικήν, συγκεντρώσει τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν Συμβούλων. Εἰς τὰς ἄλλας περιπτώσεις καὶ ἡ ἔμμεσος ἐκλογή, εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι καθόλου ἀντιδημοκρατικόν. Ἐπίσης, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ ἡ ἐκλογὴ μεταξὺ τῶν δύο σχετικῶς πλειοψηφησάντων, δεδομένου, ὅτι εἶναι δυνατὸν αὐτοὶ οἱ δύο μαζὶ νὰ ἐκφράζουν τὸ 40% καὶ ἔτσι οἱ ἐκφράζοντες τὸ 60%, περισσοτέρων ὅμως παρατάξεων, νὰ εἶναι δεσμευμένοι νὰ ἐκλέξουν μεταξὺ τῶν δύο προσώπων. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀντιδημοκρατικὸς ὁ περιορισμὸς μεταξὺ τῶν δύο. Καὶ ταῦτα, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως εἶναι θεσμὸς λαϊκῆς κυριαρχίας, εἶναι δημοκρατικὸς θεσμὸς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοικονομηθῇ μὲ αὐθαίρετα ἐφευρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔλεγε κανείς, ὅτι εἶναι κομμένα εἰς τὰ μέτρα κἄποιου, βάσει προβλέψεων, αἱ ὁποῖαι ὅμως, προβλέψεις πολλὲς φορὲς διεψεύσθησαν καὶ ἐλπίζω, ὅτι καὶ τώρα θὰ διαψευσθοῦν, διότι ὅλα αὐτὰ τὰ 10%, τὰ 40%, τὰ 66%, τὰ 75% εἶναι αὐθαίρετα. Διατὶ 10% καὶ ὄχι 5% ἢ 15%; Διατὶ 40% καὶ ὄχι 30 ἢ 45% κ.ο.κ.; Εἶναι ἀλχημεῖαι ἐργαστηρίων, εἶναι ἀλχημεῖαι ἐκλογομαγείρων, αἱ ὁποῖαι ὄχι μόνον νοθεύουν τὴν αὐτοδιοίκησιν ὡς ἕνα θεσμὸν κατ’ ἐξοχὴν δημοκρατικόν, ἀλλὰ ἀσχημίζουν καὶ τὸ νομοσχέδιον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ συμβαίνῃ.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§33Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ παρεμβολὴ τῆς δευτέρας καὶ τρίτης περιόδου, εἰς τὴν παράγραφον 1, πραγματικῶς φαίνεται ὡς σολοικισμός. Ἡ παράγραφος 1 τοῦ ἄρθρου 51 τοῦ Κώδικος «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων», ὡς ἀντικατεστάθη ὑπὸ τοῦ Ν. 3938)59 καὶ ὡς τροποποιεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου, ὁρίζει, ὅτι «αἱ ἕδραι τῶν συμβούλων ἐν ἑκάστῳ Δήμῳ ἢ Κοινότητι κατανέμονται μεταξὺ τῶν συνδυασμῶν κατ’ ἀναλογίαν τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως ἑκάστου συνδυασμοῦ. Νομίζω, ὅτι νομοτεχνικῶς ἡ διάταξις αὕτη πρέπει νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: «Αἱ ἕδραι τῶν Συμβούλων ἐν ἑκάστῳ Δήμῳ ἢ Κοινότητι κατανέμονται μεταξὺ τῶν συνδυασμῶν ὡς ἀκολούθως..... (ἀναγινώσκει)...............». Καὶ ἐν συνεχείᾳ ἡ τετάρτη περίοδος πρέπει νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: «Ἡ περαιτέρω ἀναλογικὴ κατανομή......». Ἐὰν διατυπώσωμεν τὰς διατάξεις αὐτὰς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τὸ ἄρθρον αὐτὸ θὰ ἔχῃ ἑνότητα καὶ θὰ ἀποφευχθῇ ὁ σολοικισμὸς ποὺ προκαλεῖ ἡ διατύπωσίς του. Ἔρχομαι τώρα, νὰ ἐξετάσω τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 6 ποὺ ἀφοροῦν τὸ ποσοστὸν τοῦ 10%. Πράγματι, αὐτὸ τὸ ποσοστὸν προκαλεῖ ὡρισμένας ἀντιρρήσεις, διότι ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς ἀναλογικῆς ἐκλογῆς. Διότι ἡ ἀναλογικὴ ἐκλογὴ θέλει νὰ ἀντιπροσωπεύωνται ὅλα τὰ ρεύματα, ὅλαι αἱ τάσεις τοῦ λαοῦ. Θὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν θέσπισιν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Αἱ προϊσχύσασαι διατάξεις ὡς ἐφηρμόσθησαν ἐν τῇ πράξει δὲν ἐβοήθησαν τὴν αὐτοδιοίκησιν, δὲν τὴν ἀνύψωσαν. Τοὐναντίον ἐπροκάλεσαν καὶ σκάνδαλα ἀκόμη. Σκοπὸς τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου εἶναι νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ὥστε νὰ ἐξυψωθῇ ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ αὐτὸ θὰ γίνῃ ἐὰν πρῶτον ἐξυψωθῇ ἡ κορυφὴ τῆς αὐτοδιοικήσεως, δηλαδὴ ὁ Δήμαρχος. Καὶ εἰς αὐτὸ κατατείνουν αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 6 ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι θέλει τοὺς παρουσιασθέντας, κατὰ τὸ παρελθὸν ἐκβιαστάς, νὰ τοὺς ἀποκλείσῃ. Παρουσιάσθησαν κατὰ τὸ παρελθόν, περιστατικὰ ποὺ ἕνας Σύμβουλος ἐξεβίαζε τὴν κατάστασιν. Ὁ νόμος, λοιπόν, θέλει νὰ ἐνδυναμώσῃ τοὺς Δημοτικοὺς Ἄρχοντας. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀσύνδετος ἡ διάταξις αὐτή, ὅπως ἐλέχθη ἀπὸ τὸν προλαλήσαντα συνάδελφον, διότι τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει εἰς αὐτὸν τὸν σκοπόν, εἰς ἐξύψωσιν τοῦ θεσμοῦ τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, διὰ τῆς ἐξυψώσεως τῆς θέσεως τῶν Δημάρχων καὶ Προέδρων Κοινοτήτων. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἔχει τὴν θέσιν της καὶ θὰ πρέπει νὰ παραμείνῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀνεφέρθη ὁ Δῆμος Ἀθηναίων, ὅπου ἀπειλεῖται μεγάλο ποσοστὸν ἐκλογέων νὰ μὴ ἐκπροσωπηθῇ εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἔχει λογικὴν βάσιν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βρανοπούλου, περὶ μειώσεως τοῦ ποσοστοῦ. Πρέπει νὰ ἀποκλείσωμεν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τοὺς ἐκβιαστάς, παράλληλα, ὅμως, νὰ εὕρωμεν τρόπον νὰ ἐκπροσωποῦνται ὅλα τὰ ρεύματα τοῦ λαοῦ. Κατὰ συνέπειαν ἡ διάταξις εἶναι ὀρθή, ἀλλὰ νὰ μελετηθῇ καὶ νὰ διατυπωθῇ ὑπὸ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξα. Πρέπει ἀκόμη νὰ ἀποκτήσωμεν συνείδησιν, ὅτι αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 6 καὶ 7 τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι ἀσύνδετοι μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 6. Ἐδοκιμάσαμεν ἕνα σύστημα ἐκλογῆς καὶ εἴδομεν φαινόμενα ποὺ δὲν τιμοῦν τὸν δημόσιον βίον τῶν Ἑλλήνων. Ὀφείλομεν νὰ διορθώσωμεν τὰ κακῶς κείμενα. Καὶ νομίζω, ὅτι ἐπιτυγχάνεται τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μελετηθῇ εἶναι ἂν πρέπει νὰ μειωθῇ τὸ ποσοστὸν τοῦ 10%, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ὅριον ποὺ ἀναφέρει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βρανοπούλου.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στειρόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§35Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν πρώτην σύνοδον τῆς Βουλῆς τοῦ 1961, ἐγένετο ἀπόπειρα τοῦ τότε Προέδρου τοῦ Σώματος, τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ προέκυψε ζήτημα τότε, ἐὰν ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἔχῃ ἢ ὄχι ἀρχήν. Εἶχον τότε τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω ὅτι ἀρχὴ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς εἶναι ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος, ἡ ἀρχὴ τοῦ Δημοκρατικοῦ μας Πολιτεύματος. Καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ εἶναι τριαδική. Πρῶτον ἀρχὴ Δημοκρατική, ἡ ὁποία περιλαμβάνει τὰς δύο ὄψεις τῆς ἐλευθερίας, δηλ. τὴν προστασίαν τῶν ἀτομικῶν ἐλευθεριῶν τῶν πολιτῶν, καὶ τὸν αὐτοπροσδιορισμὸν τοῦ λαοῦ, δηλ. τῶν διὰ τῆς ψήφου του ἀνάδειξιν τῶν ἀντιπροσώπων του καὶ δι’ αὐτῶν τῆς Κυβερνήσεως. Δεύτερον ἡ ἀρχὴ τῆς ἀντιπροσωπεύσεως τοῦ λαοῦ. Ἡ ἀρχὴ αὐτὴ δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν λαὸν νὰ ὁρίσῃ τοὺς ἀντιπροσώπους του. Καὶ τρίτον ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἀρχή, κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ νὰ σταθῇ μία Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀπολαύῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Κάτι ἀνάλογον πρέπει νὰ συμβαίνῃ καὶ μὲ τὰς Δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἡ Δημοκρατία ἔχει ἕνα πρόσωπον, δὲν εἶναι διπρόσωπος. Ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν, ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμόζηται ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, δὲν ἀνέμενον νὰ ὑποστηρίξουν τὰ ἀντίθετα διὰ τὰς Δημοτικὰς καὶ Κοινοτικὰς ἐκλογάς. Καὶ εἰς τὰς Δημοτικὰς ἐκλογὰς πρέπει νὰ ἰσχύσῃ, κατ’ ἀναλογίαν, ἡ τριαδικὴ ἀρχή, ἡ ὁποία ἰσχύει καὶ διὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Ἡ ἀρχὴ τῆς ἀντιπροσωπεύσεως τοῦ λαοῦ ἔχει καὶ ἐδῶ τὴν αὐτὴν σημασίαν, ὅπως καὶ εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Πρέπει καὶ εἰς τὰς Δημοτικὰς καὶ Κοινοτικὰς ἐκλογὰς νὰ ἀντιπροσωπεύωνται ὅλαι αἱ τάσεις καὶ τὰ ρεύματα τοῦ λαοῦ ὡρισμένου τόπου (πόλεως, χωρίου). Ἐπίσης, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ δυνατότης συνεργασίας Δημάρχου καὶ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἢ Προέδρου Κοινότητος καὶ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου. Ὅταν ἐπιχειροῦμεν διὰ τοῦ νόμου νὰ εὕρωμεν τρόπον νὰ στηρίξωμεν μίαν Κυβέρνησιν μὴ διαθέτουσαν τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ, νοθεύομεν τὴν ἀναλογικὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν τόσον ἐπιμόνως ὑπεστήριξεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει, ὅταν διὰ τοῦ συζητουμένου σχεδίου δίδεται ὑπερπλειοψηφία εἰς δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς συνδυασμοὺς κτυπητῆς μειοψηφίας. Πιστεύω, λοιπόν, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ διαγραφῇ ἡ παρ. 1, ὄχι διὰ νὰ ὑπάρχῃ συνέπεια πρὸς τὴν Δημοκρατίαν, τὴν ὁποίαν τόσον ὑπερασπιζόμεθα, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπάρξῃ συνέπεια πρὸς τὰς περαιτέρω διατάξεις, αἱ ὁποῖαι νοθεύουν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, νοθεύουν τὴν Δημοκρατίαν. Πρέπει νὰ τονισθῇ καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι ἐν ἀρχῆ εἶπον: Ἡ Δημοκρατία ἔχει ἓν πρόσωπον καὶ τὸ πρόσωπόν της εἶναι ὡραῖον, ὡς μᾶς τὸ περιέγραψεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Δὲν εἶναι ἡ Δημοκρατία διπρόσωπος, ὥστε νὰ ἐμφαίνηται μὲ τὸ ὡραῖον της πρόσωπον εἰς τὸ σύστημα ἐκλογῆς βουλευτῶν καὶ προκειμένου περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν συμβούλων καὶ ἀρχόντων μὲ τὸ δεύτερον πρόσωπον τὸ ἄσχημον. Ἂς σκεφθῶμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει δικαιολογία εἰς τὴν αὐθαίρετον αὐτὴν κατασκευὴν καὶ ἂς ἀπαλείψωμεν ὅλας ἐκείνας τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι προσβάλλουν τὴν Δημοκρατίαν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γιαννούσης ἔχει τὸν λόγον.

§37Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ἐπεκράτησεν, κ. Πρόεδρε, ἀπὸ πολλῶν ἤδη δεκαετηρίδων νὰ θεωρῆται συνδεδεμένη ἀρρήκτως μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας, ἡ ἔννοια τῆς ἀναλογικῆς. Καὶ προφανῶς ἐν ὄψει τοῦ γεγονότος αὐτοῦ γίνεται ἐπίκλησις τῆς ἀρχῆς τῆς ἀναλογικῆς καὶ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 6, ὅπου λέγεται ἡ εὐφυολογία, ὅπως εἶπεν ὁ μόλις περατώσας τὴν ὁμιλίαν του συνάδελφος, ὅτι αἱ ἕδραι κατανέμονται βάσει τῆς ἀρχῆς τῆς ἀναλογικῆς. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καμμία σχέσις μὲ τὴν πραγματικότητα τῶν ἐν λόγῳ ἰσχυρισμῶν. Δυσκόλως, κ. Πρόεδρε, εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρῃ κανεὶς σχέσιν τινὰ μεταξὺ τῆς ἀναλογικῆς καὶ τῶν διατάξεων τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Καὶ κατὰ μείζονα λόγον δὲν δύναται νὰ εὕρῃ καμμίαν σχέσιν μὲ τὰς μεγαλοστόμους ἐπαγγελίας περὶ Δημοκρατίας τῆς Κυβερνώσης παρατάξεως. Σημειῶ τὰ ἑξῆς: Διὰ τοῦ ἄρθρου 6. Καταργεῖται τὸ δικαίωμα ἐκπροσωπήσεως τοῦ ποσοστοῦ ἐκείνου τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον μόνον του δύναται νὰ ἐκλέξῃ 2 ἢ καὶ 3 συμβούλους. Βάσει τῆς ἀρχῆς τῆς ἀναλογικῆς, ἡ ὁποία ἴσχυεν, σημειωτέον καὶ ὅταν ἀκόμα δὲν εἶχεν ἐπικρατήσει ὡς ἐκλογικὸν σύστημα εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, διότι ἐκρίθη ὅτι προκειμένου περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀκούωνται αἱ γνῶμαι τῆς μειοψηφίας, βάσει τοῦ συστήματος αὐτοῦ λοιπόν, ἀείποτε ὁσάκις συνεκεντροῦτο ἐπαρκὴς ἀριθμὸς διὰ τὴν ἐκλογὴν ἑνὸς συμβούλου, ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφόρων αὐτῶν ἀνεδείκνυεν ἕνα σύμβουλον. Ὁ περιορισμὸς τοῦ ποσοστοῦ δὲν ἴσχυσεν ποτέ. Οὔτε καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τὰς βουλευτικάς, ὅπως πολὺ ὀρθῶς ἐξήγησεν ὁ κ. Μπριλλάκης. Καὶ ἰσχύει μόνον διὰ τὴν δευτέραν κατανομήν. Ἤδη, ἀνατρεπομένων τῶν παγίως κρατούντων. Ἐὰν εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν συγκεντρωθῇ ἀριθμὸς ψήφων ἱκανὸς νὰ ἐκλέξῃ ἕνα βουλευτήν, δὲν ἐκλέγεται!! Εἶναι ὡς νὰ ἐλέγαμεν: ναὶ ἐκλέξατε ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς ἕνα βουλευτήν, ἀλλ’ αὐτὸς ἐκπίπτει, διότι τὸ Κόμμα δὲν συνεκέντρωσεν εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα τὸ 10%. Ἀντιλαμβάνεσθε κατὰ πόσον αὐτὸ εἶναι ἀρχὴ συνάδουσα μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας, τῆς ὁποίας, ἐπαναλαμβάνω, τόση γίνεται κατάχρησις τὸν τελευταῖον καιρόν. Δεύτερον, σημεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐθίγη μέχρις στιγμῆς: Τὸ ἐδάφιον 4 λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἀθροίζονται αἱ ἐκλογικαὶ δυνάμεις μόνον τῶν μετεχόντων τῆς κατανομῆς συνδυασμῶν». Δηλαδὴ διάταξις πάλι καινοφανής. Δὲν γίνεται ἡ κατανομὴ διαιρουμένου τοῦ συνόλου τῶν ἐγκύρων ψήφων, ἀλλὰ ὡς ἔγκυροι ψῆφοι θεωροῦνται μόνον αἱ μετέχουσαι τοῦ συνδυασμοῦ. Ξεύρετε τί σημαίνει αὐτό; Ὅτι δὲν εἶναι πλέον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἠλιοῦ, ὅτι παίρνει τὸ 60% — 66%, ἀλλὰ ἡ πριμοδότησις δι’ ἐκεῖνον ποὺ ἔχει τὸ 40% φθάνει εἰς τὰ 100%. Ἐὰν ὑποτεθῇ, δηλαδή, ὅτι βγοῦν 2 συνδυασμοὶ ὑπολειπόμενοι τοῦ 10% τότε θὰ πάρῃ ὄχι τὸ 66% τὸ 80%. Ἀλλὰ ἐὰν ὑπερβαίνει μὲ τὸ 40% τὸ 80%, τότε ἡ πριμοδότησις φθάνει εἰς τὰ 100% καὶ πλέον. Ὁ κ. Ἠλιοῦ ὡμίλησεν περὶ νόμου Μουσολίνι. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν διορθώσω. Πρόκειται περὶ προσθήκης καὶ βελτιώσεως τοῦ Μουσολίνι. Ἡ βελτίωσις ἔγκειται εἰς τὸ ἄρθρον 6 προτελευταία παράγραφος, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐὰν μόνον ἕνας συνδυασμὸς λάβῃ τὸ κατὰ τὸ προηγούμενον ἐδάφιον ποσοστὸν ψηφοδελτίων, πάντες οἱ λοιποὶ ὑπελείφθησαν τούτου, ἔχουν ἐφαρμογὴν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 63. Ἄρθρον 63 ξεύρετε τὶ θὰ εἴπῃ; Παίρνει ὅλες ....

§38Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη τροπολογίαν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν.

§39Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Τότε ἔχει καλῶς. Πέραν αὐτοῦ, κ. Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς βασικά: Ὅταν πρὸ ἡμερῶν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἀνεφέρθη εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος τὸ 1959 ἔλεγεν, ὅταν ἐπανεφέρετο ὁ νόμος αὐτός, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἰσχύσει τὸ 1950 καὶ βάσει τοῦ ὁποίου ἐγένοντο αἱ μετὰ τὸ 1950 δημοτικαὶ ἐκλογαί, ὅτι χαίρει πολὺ διὰ τὴν δημοκρατικότητα τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ ὑπέμνησεν ὅτι ὑπῆρξεν ὁ ἐμπνευστής του. Καὶ αὐτὸ ἦτο ἀληθές, διότι πράγματι τῇ εἰσηγήσει καὶ ἐμπνεύσει τοῦ κ. Παπανδρέου τὸ 1950 ἐψηφίσθη ὁ νόμος αὐτός, ἴσχυσεν τὸ 1951, ἐτροποποιήθη τὸ 1954 καὶ ἐπανῆλθεν ἀποκατασταθείσης τῆς δημοκρατικῆς τάξεως κατὰ τοὺς ὡραίους λόγους τοῦ κ. Παπανδρέου τὸ 1959. Καὶ λέγω, πῶς εἶναι δυνατὸν σήμερον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ταῦτα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπεστήριξαν τὰ πλέον ἐπίλεκτα στελέχη τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται καὶ νὰ ὑποστηρίζωνται τὰ ἀντίθετα; Διότι ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, πρόκειται περὶ ὑπερενισχυμένου πλειοψηφικοῦ. Οὔτε μὲ τὸ πλειοψηφικὸν δὲν ἐπιτυγχάνονται τὰ μέτρα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκονται ἐδῶ. Ἔλεγον λοιπὸν αὐτά, ὁπότε ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν ὅτι αὐτὸ γίνεται διότι δὲν ἠδύνατο νὰ προΐδῃ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ τέκνου του ὁ ἀξιότιμος κ. Παπανδρέου, καὶ δεύτερον διότι ὅταν εἶδον τὰς συναλλαγὰς αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο διὰ τὴν ἀνάδειξιν Δημάρχου, τότε πλέον ᾐσθάνθη τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸν διορθώσῃ. Ἀπαντῶ: «Πολιτεύεσθαι ἐστὶ προβλέπειν». Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ἀποδίδηται τοιαύτη μομφὴ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ λέγωμεν ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ προΐδῃ. Ὤφειλε τοὐλάχιστον νὰ προΐδῃ. Δεύτερον, ὁ νόμος αὐτὸς τὸν ὁποῖον εἰσηγεῖται ὁ κ. Παπανδρέου, ἐψηφίσθη τὸ 1950, ἐλειτούργησε τὸ 1951 καὶ ἀπέδωσε καρπούς. Καὶ τὸ 1959 τὸν ἐπαναφέρει καὶ τὸν ἐπαναψηφίζει ὁ κ. Παπανδρέου, πῶς λοιπὸν ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ τὸ 1964 ὅτι ἔκαμε λάθος τὸ 1950, εἶδε τοὺς καρποὺς τὸ 1951 μὲ 1954 καὶ τὸν ξαναψηφίζει τὸ 1959 καὶ μόλις ἔρχεται τὸν καταργεῖ; Ἄλλο δεύτερον θέμα: Αἱ συναλλαγαὶ ὠφελοῦν τὸν Δήμαρχον, ὁ Δήμαρχος καλῶς ἢ κακῶς ἐκλέγεται καθ’ ὃν τρόπον ἐκλέγεται μὲ τοὺς συμβούλους, τὶ θέλετε καὶ τὰ βάζετε μὲ τοὺς συμβούλους; Διότι ἐννοεῖτε νὰ ἀποκεφαλίσητε, νὰ βουλώσητε κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον πᾶσαν φωνὴν τῆς μειοψηφίας, διότι ἐλπίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν, τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν, τὴν πλειοψηφίαν τοῦ 40%, καὶ ἐννοεῖ μὲ τὸ 40% νὰ ἐπιβάλῃ τὴν Δημοκρατίαν ὡς τὴν πιστεύει καὶ νὰ κυριαρχήσῃ καταδυναστεύουσα τοὺς πάντας. Εἶναι ἀπαράδεκτον αὐτὸ ἠθικῶς.

§40Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Σεῖς τὰ ἐκάματε αὐτά.

§41Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ἡμεῖς δὲν τὰ ἐθέσαμεν αὐτά, λάθος κάμνετε, καὶ σᾶς δίδω μίαν συμβουλήν: Πρὶν ἢ διακόπτετε, θὰ εἶναι προτιμότερον νὰ ἦσθε μελετημένος, δὲν εἶσθε μελετημένος, διότι εἶσθε ἐκτὸς τῶν πραγμάτων.

§42Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Μήπως μὲ τὸ 40% ὁ κ. Καραμανλῆς δὲν ἔγινε Πρωθυπουργός;

§43Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἄλλοτε μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ τονίσω τὸ ἑξῆς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἂν ἐνδιαφέρεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ παύσουν αὐταὶ αἱ προκλήσεις δὲν τὶς δεχόμεθα.

§44Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι προφανές, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπολογίζει ὅτι εἰς τοὺς Α, Β, Γ, δήμους θὰ συγκεντρώσῃ τὸ 40% καὶ «κόπτει καὶ ράπτει» ἕνα νομοσχέδιον εἰς τὰ μέτρα της. Δὲν εἶναι τὸ πρῶτον ὅπου γίνονται τοιαῦται προσπάθειαι, ὅπως δὲν θὰ εἶναι ἴσως ἡ πρώτη περίπτωσις καθ’ ἣν θὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ἀντίθετον ἀκριβῶς τοῦ ἐπιδιωκομένου ἀποτέλεσμα. Ἡ πρωτοτυπία ἔγκειται εἰς τοῦτο, ὅτι τὰ ἀνελεύθερα μέτρα λαμβάνονται ἐν ὀνόματι τῆς ταλαιπωρουμένης Δημοκρατίας.

§45Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον ὅτι εἴμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 6, ἀλλὰ συζητοῦμεν περὶ ὅλων τῶν ἄλλων θεμάτων πλὴν τοῦ ἄρθρου 6, συζητοῦμεν περὶ τοῦ ἄρθρου 7 καὶ 8 καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε παρακαλῶ νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸ ἄρθρον.

§47Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ἀσφαλῶς μὲ ἀδικεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἂν νομίζῃ ὅτι μὲ ὅσα λέγω δὲν εὑρίσκομαι ἐντὸς τοῦ ἄρθρου 6. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἄρθρου 6 τὸ ὁποῖον καθιερώνει τὴν ἀρχὴν ἐν παραγράφῳ αʹ τῆς ἀναλογικῆς, ἵνα ἐν παραγράφῳ βʹ ἀνατρέψῃ τὴν ἀρχὴν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ καθιερώσῃ τὴν ἀρχὴν τοῦ ὑπερενισχυμένου πλειοψηφικοῦ. Λοιπὸν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἰπῆτε ὅτι δὲν εἶμαι ἐντὸς τῶν πραγμάτων εἰς τὸ ἄρθρον, ὅταν κάμνω τὴν κριτικήν μου ἐπὶ τῶν διατάξεων αὐτοῦ. Κύριε Πρόεδρε, δικαίωμα εἶναι τῆς Κυβερνήσεως, ἐφ’ ὅσον διαθέτει τὴν πλειοψηφίαν νὰ ψηφίσῃ οἱανδήποτε διάταξιν καὶ νὰ ἐπιβάλῃ καὶ τὸ πλέον τραγελαφικὸν σύστημα, δὲν δικαιοῦται ὅμως νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι τὸ ἔκαμε ἐν ὀνόματι τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς Δημοκρατίας. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ, ὅτι ἐν ὀνόματι τῆς ἀναλογικῆς θεσπίζω πλειοψηφικὸν καὶ δίδω εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θὰ πάρῃ 40% τὸ 85% καὶ ἐνδεχομένως τὸ 100% τῶν ἑδρῶν καὶ ἐκεῖνος ποὺ θὰ πάρῃ ἐνδεχομένως τὸ 33% εἰς ποσοστὸν νὰ πάρῃ τὸ 100% τῶν ἑδρῶν. Λίγη εἰλικρίνεια, θὰ ἐνεῖχε τοὐλάχιστον ἀνδρισμόν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀνδριανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§49Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ διαφωνήσω μὲ τὸν ἐκλεκτὸν συνάδελφον κ. Γιαννούσην ὅσον ἀφορᾶ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 6, διότι πιστεύω ἀπόλυτα ὅτι ὁ ἀποκλεισμὸς συνδυασμῶν οἱ ὁποῖοι δὲν συνεκέντρωσαν τοὐλάχιστον τὸ ⅒ τῆς δυνάμεως πρέπει νὰ ἐφαρμόζηται. Ὅταν πιστεύωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ εἶναι σταθερὰ καὶ νὰ ἔχῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ὀρθοποδήσῃ καὶ νὰ ἀποδώσῃ τοῦτ’ αὐτὸ πρέπει νὰ πιστεύωμεν καὶ διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ὁ Δήμαρχος ἔχει ἀνάγκην δημοτικῶν συμβούλων τῆς ἐμπιστοσύνης του. Ἀπὸ πλευρᾶς θεωρίας καὶ ἡ ἀναλογικὴ καὶ τὸ πλειοψηφικὸν εἶναι συστήματα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὰ πλαίσια τῆς Δημοκρατίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ τὸ πρῶτον σύστημα ἡ ἀναλογική, καὶ τὸ ἕτερον σύστημα τὸ πλειοψηφικὸν εὑρίσκονται εἰς τὰ πλαίσια τῆς Δημοκρατίας, ὅπως ἕκαστος ἑρμηνεύει τὸν ὅρον Δημοκρατία. Θὰ πρέπει ὅμως διὰ νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν, καὶ ἂν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἀξίους Δημάρχους καὶ ἀξίους δημοτικοὺς συμβούλους, νὰ δώσωμεν εἰς ὅλους τοὺς φιλοδόξους νὰ καταλάβουν, ὅτι πρέπει νὰ ἔχουν τοὐλάχιστον τὴν δύναμιν νὰ συγκεντρώσουν τὸ ἐλάχιστον ποσοστὸν τοῦ ⅒ τοῦ συνόλου τῶν ψηφοφόρων. Διότι γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι εἰς ὅλους τοὺς δήμους καὶ δὴ τοὺς μεγάλους, ὑπάρχουν πάρα πολλὲς ὑποψηφιότητες καὶ ἐπειδὴ εἶναι δυνατὸν ὁ καθεὶς ἐκ τῶν ὑποψηφίων δημοτικῶν συμβούλων νὰ ἐλπίζῃ ὅτι διὰ τῆς ἀναλογικῆς εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, δέχεται νὰ εἶναι ὑποψήφιος, ἔστω καὶ μὲ ψηφοδέλτιον ἀσθενέστατον. Διὰ νὰ συγκεντρώσωμεν τοὺς καλοὺς ὑποψηφίους, ἔχομεν καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ ἀποκλείσωμεν κάθε ψηφοδέλτιον ποὺ δὲν ἠμπορεῖ νὰ συγκεντρώσῃ τὸ ⅒ τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως. Δι’ αὐτὸ συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ δέχομαι ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ πρέπει νὰ παραμείνῃ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς εἴπω παράδειγμα τῆς ἐκλογικῆς μου περιφερείας ἢ ἂν θέλετε τοῦ Δήμου Πειραιῶς. Σύμβουλοι δημοτικοὶ οἱ ὁποῖοι προήρχοντο ἀπὸ ψηφοδέλτιον ἀποτυχημένον ἀπὸ τὸ ὁποῖον διεσώθησαν μόνον δύο σύμβουλοι ἐπὶ συνόλου ἀριθμοῦ 30, οὗτοι κατώρθωσαν νὰ διευθύνουν τὸν Δῆμον Πειραιῶς, νὰ δώσουν αὐτοὶ τὸν Δήμαρχον καὶ οἱ δύο ἀσθενέστεροι ἀπὸ πάσης πλευρᾶς νὰ καταλάβουν τὰ καλύτερα ἀξιώματα ἐν τῷ Δήμῳ εἴτε ἐν τῇ προεδρίᾳ, εἴτε ἐν τῇ Δημαρχιακῇ Ἐπιτροπῇ. Τὸ σύστημα αὐτό, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἐξυπηρετεῖ ἀπόλυτα τὴν ἀριστερὰν παράταξιν, διότι ἀφ’ ἧς ἐψηφίσθη ὁ νόμος τοῦ 1950 ὁ ἐκλογικὸς τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν συνεχείᾳ ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1959, θὰ ἴδητε ὅτι ἀπὸ τὸ ἔτος 1950 ἤρχισαν αἱ ὁμιλίαι περὶ συνεργασίας τῶν ἀριστερῶν δημοτικῶν συμβούλων, μετὰ τῶν συμβούλων τῶν ἄλλων παρατάξεων. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1955–56 ἤρχισεν ἡ ἐμφανὴς καὶ ἐπίσημος συνεργασία τῶν Ἐθνικοφρόνων κομμάτων μετὰ τῆς ἀριστερᾶς ἀπὸ δὲ τοῦ ἔτους 1959 εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἦτο ἐμφανεστάτη καὶ προκλητικὴ ἡ συνεργασία τῶν δημοτικῶν συμβούλων τῆς ἀριστερᾶς, μετ’ ἄλλων συμβούλων τῶν ἄλλων κομμάτων, καὶ ἐπετύγχανον πάντοτε οἱ μειοψηφοῦντες ἀριστεροὶ δημοτικοὶ σύμβουλοι νὰ δεσμεύουν καὶ νὰ ὑποχρεώνουν τὸν Δήμαρχον εἰς ὡρισμένας πράξεις καὶ ἐνεργείας τὰς ὁποίας ὁ ἴδιος δὲν ἐπίστευεν. Διότι κατώρθωναν μὲ τὴν ἐπιτυγχανομένην διὰ συνεργασίας πλειοψηφίαν νὰ δίδουν Δήμαρχον ἐθνικόφρονα, ἀλλὰ αἱ θέσεις τῆς δημαρχιακῆς ἐπιτροπῆς ἢ τοῦ Προεδρείου κατελαμβάνοντο ἀπὸ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους τῆς ἀριστερᾶς. Ἐπειδὴ κ. Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον καλῶς προβλέπει ὅτι συνδυασμὸς ὁ ὁποῖος δὲν θὰ συγκεντρώσῃ τὴν δύναμιν τοῦ ⅒ πρέπει νὰ ἀποκλείεται μὲ ὑποχρεώνει νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι πρέπει νὰ προχωρήσῃ κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὸ σύστημα τὸ πλειοψηφικόν. Ὁ κ. Γιαννούσης εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ διευρύνεται μία δύναμις μὲ τὸ 40% τῶν ψήφων. Ἀλλὰ ἀπαντῶ: Πῶς ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ Κυβερνῶμεν τὴν χώραν μὲ 35–40% καὶ δὲν δύνανται οἱ Δήμαρχοι μὲ τὸ αὐτὸ ποσοστὸν νὰ διοικήσουν τὴν περιφέρειάν των; Διότι τὶ ἐπιτυγχάνουν διὰ τῆς πλειοψηφίας; Ἐξασφαλίζουν μίαν νέαν διοίκησιν, ἕνα προοδευτικὸν πρόγραμμα τὸ ὁποῖον πραγματικῶς ἐξυπηρετεῖ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Ἐνῷ ἀντιθέτως μὲ τὴν διασπορὰν τῶν ψηφοδελτίων, μὲ τὰ ἀνομολόγητα ἀνάμικτα δημοτικὰ συμβούλια γίνονται συνεργασίαι αἱ ὁποῖαι ἔχουν καταδικασθῆ εἰς τὴν πρᾶξιν. Ἀπὸ στόματος τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, καὶ ἀπὸ τῆς ἐπισήμου θέσεως ἐλέχθη ὅτι γίνονται συναλλαγαί, ὅτι οἱ νόμοι αὐτοὶ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς, εἶναι ἀνέντιμοι, εἶναι φαῦλοι, εἶναι ἀνήθικοι. Εἶναι δυνατὸν κατόπιν τῆς ἐπισήμου ταύτης καταγγελίας νὰ δεχθῶμεν ἔμμεσον ἐκλογὴν καὶ νὰ δεχθῶμεν περαιτέρω συνεργασίαν ἐπιβλαβῆ καὶ ἀνέντιμον; Νομίζω, ὅτι κατόπιν τῆς καταγγελίας ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι τὰ συστήματα τῶν ἐτῶν 1950–1951 καὶ 1959) συστήματα τὰ ὁποῖα δίδουν τὸν Δήμαρχον διὰ συνεργασίας καὶ συναλλαγῆς τῶν δημοτικῶν συμβούλων εἶναι ἀνέντιμα, καὶ ὡς συστήματα καταρρακώνουν πρόσωπα καὶ θεσμούς, νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον διὰ τὴν Βουλὴν αὐτὴν νὰ δεχθῇ ἔμμεσον ἐκλογὴν Δημάρχων καὶ νὰ δεχθῇ συμμετοχὴν ψηφοδελτίων ποὺ δὲν συγκεντρώνουν ἄνω τοῦ ⅒. Ἂν θέλετε ἐξυγίανσιν τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἂν θέλετε προσωπικότητες Δημάρχων καὶ Προέδρων Κοινοτήτων, ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ εἰσηγηθῆτε σύστημα πλειοψηφικόν, καὶ μὲ σχετικὴν ἀκόμα πλειοψηφίαν. Οἱονδήποτε ψηφοδέλτιον συγκεντρώνει πλειοψηφίαν τῶν δημοτικῶν συμβούλων, αὐτὸ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ διοικήσῃ μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα, νὰ ἔχῃ τὰ ⅔ τῶν δημοτικῶν συμβούλων καὶ τὸ ἕτερον ψηφοδέλτιον ποὺ θὰ ἕπεται νὰ ἀποτελῇ τὴν μειοψηφίαν μὲ τὸ ⅓ τῶν δημοτικῶν συμβούλων. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐξυγίανσις τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐν συνεχείᾳ πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Δήμαρχον τὴν οἰκονομικὴν αὐτοτέλειαν διότι δυστυχῶς ἡ αὐτοδιοίκησις ἔχει γίνει ἐξηρτημένη. Ἂν δὲν ἀνεβῆτε τὰ σκαλοπάτια τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείων κατ’ ἐπανάληψιν, διὰ νὰ ἐξασφαλίσετε προκαταβολὴν διὰ νὰ πληρώσετε μισθοὺς καὶ ἡμερομίσθια εἰς τὸ προσωπικόν σας, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐργασθῆτε εἰς τὸν Δῆμον σας. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ πληρώσετε καὶ ὁ Δήμαρχος δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀσχολῆται μὲ τὰ οἰκονομικὰ θέματα τῆς μισθοδοσίας. Τὶ ζητεῖ κ. συνάδελφοι, ἡ αὐτοδιοίκησις; Τὰ ἔσοδα πού ἐπῆραν αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις κατόπιν ἀπατηλῶν ὑποσχέσεων, κατόπιν τυπικῶν νόμων τοὺς ὁποίους δὲν ἐσεβάσθησαν, δὲν ἐτήρησαν καὶ πρέπει τὰ ἔσοδα ταῦτα νὰ τῆς ἐπιστραφοῦν. Διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν ἀξιότιμε κ. Ὑπουργὲ νὰ δώσωμεν ὀντότητα εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παραμείνῃ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ἀποκλεισμοῦ δηλ. τῶν συνδυασμῶν ποὺ δὲν ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ συγκεντρώσουν αὐτὸ τὸ μικρὸν ποσοστόν. Ἄλλως, παρὰ τὴν καταγγελίαν τοῦ ἀξιοτίμου καὶ ὑπευθύνου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, δεχόμεθα μὲ τὴν ψῆφον μας φαύλους τρόπους διεξαγωγῆς καὶ ὑποδείξεως τῶν δημάρχων καὶ ἐν συνεχείᾳ ἀναδείξεως ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον μὴ ἱκανῶν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§51Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρῆτε, διατὶ δὲν τηρεῖτε τὴν σειράν. Μετὰ τὸν κ. Γιαννούσην ἤμην ἐγώ, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἀγαπητὸς κ. Μπακόπουλος πρὸ ἐμοῦ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπω τὸ ὄνομά σας ἐγγεγραμμένον καὶ σβησμένον.

§53Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὸν κ. Γιαννούσην εἶναι ὁ κ. Μερκούρης καὶ μετὰ τὸν κ. Μερκούρην εἶμαι ἐγώ.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἐκάλεσα κ. Ἐφραιμίδη, ἀλλὰ δὲν ὡμιλήσατε.

§55Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὄχι κ. Πρόεδρε, παρεχώρησα τὴν σειράν μου εἰς τὸν κ. Ἀνδριανόπουλον. Δὲν διαφωνῶ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Μπακόπουλος, ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἦτο ἡ σειρά μου νὰ ὁμιλήσω.

§56Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ περιορισθῶ ὡς ὀφείλω καὶ ὡς ὀφείλετε καὶ σεῖς νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸ ἄρθρον 6 καὶ πέραν τούτου οὐδέν. Αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ ἰδικόν σας καθῆκον καὶ ἡ ἰδική μου ὑποχρέωσις. Ἐλέχθη κ. Πρόεδρε, ὅτι ὑπάρχει τάχα ἀπόλυτος σχέσις μεταξὺ βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν. Καί τινες εἶπον, ὑπάρχει ἀπόλυτος ὁμοιότης μεταξὺ βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν, διὰ νὰ ὑποστηρίξουν ὅτι πᾶν ὅ,τι γίνεται εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς τὸ αὐτὸ ἢ ἀνάλογον πρέπει νὰ γίνῃ καὶ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει τεραστία διαφορὰ μεταξὺ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, τόσον ἀπὸ ἀπόψεως σκοποῦ τῶν δύο τούτων ἐκλογῶν, ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιπτώσεως τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου διὰ τὴν ἐκλογὴν βουλευτῶν καὶ διὰ τὴν ἐκλογὴν δημοτικῶν ἀρχόντων. Ἀπόδειξις, ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει Ἑλληνικὸν Κράτος, ὑπάρχει χωριστὸς νόμος διὰ τὴν ἐκλογὴν βουλευτῶν, χωριστὸς νόμος διὰ τὴν ἐκλογὴν δημοτικῶν ἀρχόντων.

§57Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι διότι ὑπάρχουν χωρισταί.

§58Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὅτι δὲν γίνονται μαζὶ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ καὶ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ εἶναι μεγάλη ἀποκάλυψις.

§59Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ ὅτι δὲν εἶναι ἐκεῖνος ὁ νόμος εἶναι μεγάλη ἀποκάλυψις.

§60Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶπον καὶ διεκόψατε, χωρὶς νὰ ἔχῃ νόημα ἡ διακοπή σας. Παρακαλῶ, λοιπόν, νὰ μὴ διακόπτετε, διὰ νὰ μὴ ἐκτίθεσθε. Πάντοτε, λοιπόν, ἄλλος ἐκλογικὸς νόμος ὑπῆρξεν εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ τὴν ἐκλογὴν βουλευτῶν καὶ ἄλλος διὰ τὴν ἐκλογὴν δημοτικῶν ἀρχόντων. Ἔγιναν ἐκλογαὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα βουλευτικαὶ καὶ ὄχι τὸ ὅμοιον μὲ τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας. Ἐγένοντο ἐκλογαὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, βουλευτικαί, μὲ ἁπλῆν ἀναλογικήν, μὲ ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν καὶ ἐκλογαὶ δημοτικῶν ἀρχόντων μὲ ἄμεσον ἐκλογήν. Διότι αἱ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθοῦν ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, εἶναι διάφοροι ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας προώρισται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὁ ἐκλογικὸς νόμος περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν ἀρχόντων. Οὐδεμία λοιπόν, ἀπολύτως σχέσις μεταξὺ βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ ἐκλογῶν δημοτικῶν ἀρχόντων καὶ πολὺ περισσότερον οὐδεμία ἀπολύτως ὁμοιότης. Κατηναλώθη, ἐπίσης, πολὺς χρόνος καὶ πολὺ ρητορεία ἀπὸ διακεκριμένους ρήτορας τοῦ Σώματος, διὰ νὰ ἀποδείξουν ὅτι ἄν τις θεωρητικῶς εἴτε ἐντός, εἴτε ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὑτῆς πάντοτε πιστεύει εἰς τὴν ἀναλογικὴν ἐκλογήν, εἶναι ἀνακόλουθος ὡς νομοθέτης, ὅταν εἰσηγῆται ἢ ὅταν ψηφίζῃ νομοσχέδιον διάφορον τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Κύριε Πρόεδρε, τοιαῦτα ὑποστηρίζοντες βλέπομεν ὅτι ὑφίσταται μία σύγχυσις μεταξὺ φιλοσοφίας καὶ πολιτικῆς. Ἡ φιλοσοφία τέμνει μίαν ὁδόν, χαράσσει μίαν λύσιν εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον διαπραγματεύεται καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν παρεκκλίνει. Εἶναι θεωρία. Ἂν παρεκκλίνῃ, παύει νὰ εἶναι φιλοσοφία. Ἡ πολιτική, ἐξ ἄλλου, ὅσον καὶ ἂν ἔχῃ φιλοσοφικὸν βάθρον, εἶναι καὶ τέχνη καὶ ἐξετάζει τὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς φιλοσοφικῆς της βάσεως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ εἰς ὡρισμένον τρόπον, εἰς ὡρισμένον χρόνον. Καὶ οὐδὲν ἀπὸ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα παραμένει πάντοτε σχετικόν. Ὁ πολιτικὸς ἀντιμετωπίζει εἴτε ὡς ἁπλοῦς βουλευτὴς καὶ πολὺ περισσότερον, πολὺ βαρύτερον ὡς Κυβέρνησις τὰς καταστάσεις, τὰς ὁποίας ὀφείλει νὰ ρυθμίσῃ. Ἀπόδειξις, εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τοὺς τελευταίους χρόνους, τὴν τελευταίαν δεκαετίαν, ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. —δὲν τὸ λέγω διὰ νὰ κατηγορήσω, δὲν κάμνω πολιτικὴν αὐτὴν τὴν στιγμήν— ὁσάκις αἱ περιστάσεις μετεβάλλοντο, ἀδιάφορον κατὰ ποῖον λόγον, ἀδιάφορον ὑπὲρ τίνος, ἐπεβάλλετο ἡ ἀλλαγὴ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Οὐδεὶς ψόγος διὰ τὸν πολιτικόν, ὁ ὁποῖος ἀντιμετωπίζει ὡρισμένας καταστάσεις μεταβαλλομένας, ἑκάστοτε, ρυθμίζει τὴν πολιτικήν του ἀναλόγως τῆς πολιτικῆς του καταστάσεως. Κύριε Πρόεδρε, μὲ τὴν βάσιν αὐτήν, ὁ πολιτικὸς ὀφείλει καὶ ὅταν ἀκόμη βάσις τῶν σκοπῶν εἶναι ἡ Δημοκρατία, ἡ Δημοκρατία ὡς ἰδέα, ὡς φιλοσοφία, νὰ μὴ ἄγεται εἰς τὴν πολιτικήν του ἐργασίαν καὶ πολὺ περισσότερον εἰς τὴν νομοθεσίαν του, τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖται, τῆς ὁποίας τὴν πραγμάτωσιν ἐπιδιώκει μόνον ἀπὸ τὴν θεωρητικὴν ὁδόν, τὴν φιλοσοφικὴν ἰδέαν τῆς Δημοκρατίας, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ἐπωφελὲς ἢ μὴ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον εἰσηγεῖται. Συνεπείᾳ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως, ἔρχομαι εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἀποκλεισμοῦ τοῦ ⅒ εἰς τὴν ἐκλογὴν Δημάρχων. Κύριε Πρόεδρε, ἐλέχθη καὶ ἐλέχθη, νομίζω, ἄνευ βαθυτέρας στοιχειωδῶς, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω ἐξετάσεως τοῦ θέματος, ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ ⅒. Ποία εἶναι ἡ σημασία του ἢ πρακτική, ποία δηλαδὴ ἡ ὠφέλειά του ἢ ἡ ζημία του. Καὶ μᾶς εἶπον: Σεῖς ἡ Ἕνωσις Κέντρου, τῆς ὁποίας ὁ Ἀρχηγός, πάντοτε, ἐμφανίζεται ὑπέρμαχος τῆς Δημοκρατίας, προέβητε εἰς τοιαύτην ἀντιδημοκρατικὴν ἐνέργειαν καὶ ἀποκλείετε τὸ ⅒ τῶν ἐκλογέων εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἀπὸ τοῦ δικαιώματος συμμετοχῆς εἰς τὰς ἐκλογὰς Δημάρχων; Ἔγκλημα καθοσιώσεως διαπράττετε. Ἀποκλείετε ἀπὸ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς δημοκρατικοὺς πολίτας, οἱ ὁποῖοι μὲ τὸ ⅒ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναδείξουν μόνοι των τρεῖς συμβούλους; Αὐτὸ ἐλέχθη. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἐπαρχιώτης καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὶ γίνεται εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ παίρνω ὡς βάσιν ἐπαρχίαν, πρωτεύουσαν Νομοῦ μὲ πληθυσμὸν περίπου 20.000 κατοίκους, οἱ ὁποῖοι ἐκλέγουν 15 δημοτικοὺς συμβούλους. Διὰ νὰ ἐκλεγοῦν 15 δημοτικοὶ σύμβουλοι, δύνανται νὰ προταθοῦν 30 ὑποψήφιοι. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφιζόντων εἶναι περίπου 8.000. Παίρνω τὴν Πατρίδα μου. Εἰς τὴν τελευταίαν βουλευτικὴν ἐκλογὴν ἐψήφισαν 8.000 εἰς τὴν Τρίπολιν διὰ τοῦ 15 εἶναι 533 εἰς τὸ πηλίκον 533 ἐκλογεῖς ἐκλέγουν 3 συμβούλους; Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ.

§61Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶπον διὰ τὰς Ἀθήνας, κ. συνάδελφε.

§62Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς διὰ τὰς Ἀθήνας, ἐγὼ διὰ τὴν Τρίπολιν. Καὶ Ἑλλὰς δὲν εἶναι ἡ Ἀθήνα μόνον. Ἀλλοίμονον ἂν πάρωμεν ὡς Ἑλλάδα μόνον τὴν Ἀθήνα. Καὶ εἶπον ἐγὼ εἶμαι ἐπαρχιώτης, ἐπαρχιωτάκι, βλαχάκι. Δι’ ἐκείνους τοὺς 15 ἐνδιαφέρομαι. Σεῖς νὰ ἐνδιαφέρεσθε διὰ τὴν ἀριστοκρατίαν, διὰ τὴν Ἀθήναν σας. Ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου.

§63Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Πολὺ φθηνὸ εἶναι αὐτό.

§64Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ φθηνὸ εἶναι τὸ ἰδικόν σας. Ἐὰν δὲν ἐνδιαφέρεσθε σεῖς διὰ τὴν ἐπαρχίαν, ἐνδιαφέρομαι ἐγὼ καὶ τὴν Ἀθήνα τὴν θέτω εἰς δευτέραν μοῖραν. Ἐγὼ ὁμιλῶ μὲ νούμερα ἕνα καὶ ἕνα ἴσον δύο. Διαιρέσατε τὸ 8.000 ἐκλογεῖς διὰ τοῦ 15 βγάζομεν 533 πηλίκον. Λοιπὸν μαθηματικῶς ἐξεταζόμενον τὸ θέμα μᾶς καταδεικνύει τὸ ἐπιχείρημα εὔκολον, ἀλλὰ καὶ ἐπικίνδυνον πολιτικῶς. Ὀκτὼ χιλιάδες ἐκλογεῖς. Τὸ ⅒ 800, ὑποψήφιοι 30. Κύριοι συνάδελφοι τριάκοντα ὑποψήφιοι σὲ ψηφοδέλτιον, ὁ ἄνδρας, ἡ γυναῖκα, τὰ παιδιά, οἱ συμπέθεροι, νὰ οἱ ὀκτακόσιοι. Θέλετε λοιπὸν τέτοια ἐκλογὴ Δημάρχων; Ἀκούσατε τὶ εἶπεν ὁ κ. Ἀνδριανόπουλος, ποῖα θὰ εἶναι τὰ χάλια τέτοιου ἐκλογικοῦ συστήματος. Θέλετε τέτοιον κατακερματισμὸν τῶν δυνάμεων νὰ γίνῃ καὶ τὸ θέλετε σεῖς οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζετε ὅτι καὶ διὰ τὴν Βουλὴν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σταθερὴ Κυβέρνησις; Διότι εἰς τὴν Βουλήν, κ. Πρόεδρε, μολονότι τὸ Σύνταγμα προβλέπει 4ετίαν τῆς βουλευτικῆς περιόδου, εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν νὰ ὑπάρχουν διάφοροι Κυβερνήσεις, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τῆς πρώτης περιόδου χάσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς καὶ νὰ γίνῃ ἄλλη Κυβέρνησις. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τὸ ἴδιον καὶ εἰς τοὺς Δήμους; Καὶ ἐκεῖ ὁ ἕνας εἶναι 4ετής. Ἐὰν διὰ οἱονδήποτε λόγον, ὁ Δήμαρχος παύσῃ νὰ ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειοψηφίας τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἐσκεφθήκατε ποτὲ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διοικήσῃ ὁ Δήμαρχος μὲ μειοψηφίαν συμβούλων; Καὶ εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν 3ετίαν νὰ ἀλλάξωμεν τὸν Δήμαρχον; Κυβερνήσεις ἀλλάζομεν, Δήμαρχον δὲν ἠμποροῦμεν ν’ ἀλλάξωμεν. Ἰδοὺ διατὶ τάσσομαι καὶ ἐγὼ κύριοι περὶ τῆς μὴ ἐκπροσωπήσεως τοῦ ⅒ καὶ τὸ εὑρίσκω καὶ ὀλίγον θὰ τὸ ἤθελον ⅕ διὰ νὰ δώσῃ μεγαλυτέραν σοβαρότητα εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀνταγωνισμόν. Δὲν πιστεύω, ὅτι εἰς ἐπαρχιακὴν πόλιν ὑπάρχουν τόσοι ἄξιοι ποὺ νὰ δέχωνται νὰ κυβερνήσουν τὸν Δῆμον, ἔχοντες κάτω τοῦ ⅒. Ἑπομένως δὲν εἶναι θεσμὸς ἀντιδημοκρατικός, ὡς πρὸς τὸ ⅒ τῶν ψηφοδελτίων. Ἡ Βουλὴ σταθμίζουσα καθορίζει τὸ ⅒. Ἐλέχθη παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, ὅτι τὸ ⅒ ὑπάρχει εἰς πᾶν σύστημα ἀναλογικῆς καὶ οὐδεὶς ποτὲ κατηγόρησε τὸ σύστημα αὐτὸ ὡς ἀντιδημοκρατικόν. Δευτέρα κατανομὴ διὰ τοὺς Δημάρχους δὲν ὑπάρχει. Ἐκεῖ εἶναι ἡ διαφωνία μας. Τὸ βλέπετε, ἀπάντησις ἄλλη δὲν ὑπάρχει. Ἐλέχθη, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τῶν Ἀθηναίων εἶπεν, ὅτι δέχεται νὰ γίνῃ δεκτὸν ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 7 τὸ 40% δίδει τόσους ἢ δίδει ὀλιγωτέρους συμβούλους. Δὲν τὸ συζητῶ ἐπειδὴ πρόκειται διὰ τὸ ἄρθρον 7, ἀλλὰ σημειώνω μόνον, ὅτι ἐφ’ ὅσον γίνῃ δεκτόν, ἀπὸ ὅσους τυχὸν γίνῃ δεκτὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, δὲν ὑπάρχει πλέον ἁπλῆ ἀναλογική, ἀλλὰ φθάνομεν εἰς τὸ θέμα κρίσεως περὶ μέτρου καὶ ὄχι περὶ ἀρχῆς. Αὐτὸ ὅμως, κ. Πρόεδρε, δυνάμεθα νὰ τὸ συζητήσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 7. Καταλήγων, ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω καὶ πάλιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπωφελὲς εἶναι καὶ χρήσιμον διὰ τὸν θεσμὸν τὸν ὁποῖον προώρισται νὰ δυναμώσῃ. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν τάσσομαι καὶ ἐγὼ νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον τοῦτο καὶ ζητῶ μάλιστα, ἐὰν εἶναι δυνατόν, τὸ 10% νὰ γίνῃ 20%.

§65Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ συνάδελφος, κ. Μπακόπουλος, μοῦ ἀπέδωσε γνώμας, τὰς ὁποίας δὲν εἶπον. Δὲν ξεύρω ἐὰν ἠθελημένως διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ ἐπιχειρήματά του, ἐπεχείρησε νὰ προσδώσῃ ἄλλην ἔννοιαν εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σαφῶς εἶπον, ἢ ἐὰν ἐγὼ ἠτύχησα, εἰς τὸ νὰ εἶμαι ἀρκετὰ σαφὴς καὶ ἑπομένως ἔδωσα λαβὴν εἰς παρερμηνείαν τῶν λεγομένων μου. Πάντως αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοῦ ἔφερον τὰ πρακτικὰ εἰς τὰ ὁποῖα οὐδόλως φέρομαι εἰπών, ὅτι ἐνδιαφέρομαι διὰ τὰς Ἀθήνας ἢ διὰ τὰς Ἐπαρχίας καὶ μᾶλλον δημαγωγίας ὄζουν, ἐὰν οὕτως ἐλέγοντο ὑπ’ ἐμοῦ, ἀλλὰ εἶπον, ὅτι οἱ μεγαλύτεροι Δῆμοι διοικοῦνται ἀπὸ 31 Συμβούλους. Ἐκεῖ τὸ 10% εἶναι 3 Σύμβουλοι. Πλεῖστοι ἄλλοι Δῆμοι διοικοῦνται ἀπὸ ὀλιγωτέρους συμβούλους. (Ἀναγινώσκει). Δὲν ἔγινε τίποτε ἄλλο παρὰ ἓν ἐπιχείρημα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχειωδῶν κανόνων τῆς ἀριθμητικῆς. Ἔχομεν ἕνα Δημοτικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι οἱ Δῆμοι διοικοῦνται ἀπὸ 9–31 συμβούλους. Εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν 30–31, τὸ 10% εἶναι 3. Εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν 20–30 εἶναι 2 καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν κάτω τῶν 20 εἶναι ἕνας. Δὲν ἠθέλησα οὔτε νὰ παραστήσω, ὅτι τὸ 8.000 διαιρούμενον διὰ τοῦ 15 δίδει 3 συμβούλους καὶ δὲν καταλαβαίνω πῶς ἔφθασεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ ὁ κ. Μπακόπουλος. Συνάγω τὰς συνεπείας τοῦ ἀποκλεισμοῦ τοῦ 10%. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Καὶ ἐπειδὴ μοῦ εἶχεν ἀποδοθῆ ἄλλη γνώμη ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐξέθεσα ἐνώπιον τοῦ Σώματος, παρακαλῶ νὰ διευκρινισθῇ.

§66Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω πολύ, κ. Πρόεδρε, διότι ὁ ἀγαπητὸς φίλος κ. Ἠλιοῦ μοῦ δίδει ἀφορμὴν νὰ διευκρινίσω καὶ ἐγὼ ἐκεῖνο ποὺ ἴσως δὲν διευκρίνισα, διότι τὸ θεωρῶ αὐτονόητον. Μὲ διέκοψεν ὁ κ. Ἠλιοῦ καὶ μοῦ εἶπε διὰ τὰς Ἀθήνας. Ἐγὼ ἐξακολουθῶ νὰ διαφωνῶ. Ὁ κ. Ἠλιοῦ, κ. Πρόεδρε, καὶ τώρα ἀκόμη, εἶπεν, ὅτι τὸ ⅒ ἐπὶ 30 Συμβούλων θὰ μᾶς δώσῃ τρεῖς συμβούλους. Τὸ νομοσχέδιον λέγει ⅒ τῶν ψηφοδελτίων. Ἐγὼ ἀνέφερον τὴν Τρίπολιν ὅπου 8.000 ἐκλογεῖς δίδουν 15 συμβούλους. Τὸ πηλίκον τῆς διαιρέσεως τῶν 8.000 διὰ τοῦ 15 μᾶς δίδει 530 ψήφους. Ἤτοι, δὲν βγάζουν οὔτε τὸ 1½ σύμβουλον. Τὸ 10% δὲν ἀφορᾷ, κύριοι συνάδελφοι, τοὺς συμβούλους. Ἀφορᾷ τὰ ἔγκυρα ψηφοδέλτια. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Γ. Ἀθανασιάδης–Νόβας).

§67Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε, ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῦ ἔγκειται, κ. συνάδελφε, τὸ προσωπικόν σας θέμα;

§69Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως, κ. Πρόεδρε. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀγορεύσεώς του, ὁ κ. Μπακόπουλος, ἀπέδωσε διάφορον ἔννοιαν εἰς ἐκεῖνα, ποὺ ἐγὼ εἶπον καὶ μοῦ εἶπε νὰ μὴ διακόπτω, ἀλλὰ νὰ ἀκούω. Δὲν νομίζω πως, ὁ κ. Μπακόπουλος, ἤθελε νὰ μὲ μεμφθῇ. Ἐπειδή, ὅμως, καὶ ἐγώ, ὡς βουλευτής, ἔχω ἀρκετὰ διδαχθῆ καὶ ἐπειδὴ ἔχω εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος μὲ στέλλει ἐδῶ, ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ κάτωθι εἰς τὸν σεβαστόν μου κ. Μπακόπουλον.

§70Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι μας διδασκόμεθα, κ. συνάδελφε.

§71Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ βεβαίως διδασκόμεθα, καὶ ὄχι μόνον τώρα, ἀλλὰ εἰς ὅλην μας τὴν ζωήν, ἀλλὰ ἄλλο ἡ διδασκαλία τὴν ὁποίαν παρακολουθοῦμεν καὶ ἀποδεχόμεθα, καὶ ἄλλο ἡ διδασκαλία, εἰς τὴν ὁποίαν μὲ παρέπεμψεν ὁ ἐξ Ἀρκαδίας ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς συνάδελφος.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Στειρόπουλε, νομίζετε, ὅτι ἐξακολουθεῖ τὸ προσωπικὸν θέμα;

§73Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναλύω ἀμέσως, κ. Πρόεδρε, ποῦ συνίσταται τὸ προσωπικὸν θέμα. Εἶπε, λοιπόν, ὁ κ. Μπακόπουλος, ὅτι ὑπεστήριξα, ὅτι ὑπάρχει ἀπόλυτος ὁμοιότης μεταξὺ Βουλευτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἐκλογῶν, ἐνῷ ὑπεστήριξα, ὅτι ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀναλογία εἰς τὰς Βουλευτικὰς καὶ Δημοτικὰς ἐκλογάς, ἄκρως χαρακτηριστική. Ὡς γνωστόν, ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἀσκοῦσα τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἐκλέγεται ἀπὸ ὅλον τὸν λαὸν καὶ κυβερνᾷ ὅλην τὴν χώραν. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, κατ’ ἀνάλογον τρόπον, μὲ βασικὰς βεβαίως διαφοράς, εἰς περιπτώσεις, αἱ δημοτικαὶ καὶ κοινοτικαὶ ἀρχαὶ ἐκλέγονται, ἀσκοῦσαι τὴν αὐτοδιοίκησιν, ἀπὸ τὸν λαὸν τῆς πόλεως ἢ τοῦ χωρίου, καὶ ἑπομένως ὑπάρχει πλήρης ἀναλογία. Καὶ ἐγὼ δὲν ὑπεστήριξα, ὅτι αἱ ἀπόψεις αἱ ἰδικαί μου ἢ ἄλλων ἀναφέρονται εἰς τὴν ἀναλογικήν. Εἰς αὐτὴν ἀναφέρεται τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐν τούτοις δὲν τὴν καθιερώνει, ἀλλ’ ἀντιθέτως τὴν παραμορφώνει ἀγρίως καὶ ἐδῶ ἐμφανίζεται τὸ διπρόσωπον τῆς Δημοκρατίας τῆς Ἑνώσεως Κέντρου.

§74Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, πρὸ ἐμοῦ ὡμίλησαν 4 καὶ ἄλλοι 2 εἶπον τὰ ἴδια περίπου πράγματα.

§75Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ξέρω τὶ εἶπον οἱ ἄλλοι συνάδελφοι. Ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς πρέπει νὰ ἰσχύῃ κατ’ ἀναλογίαν ἡ τριαδικὴ ἀρχή, ἡ ὁποία ἰσχύει καὶ διὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς καὶ ὑπεστήριξα, ὅτι ἡ ἀρχὴ τῆς ἀντιπροσωπεύσεως εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογὰς ἔχει τὴν αὐτὴν σημασίαν, ὅπως καὶ εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Κατ’ ἐμέ, καὶ εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογὰς πρέπει νὰ ἀντιπροσωπεύωνται ὅλαι αἱ τάσεις καὶ τὰ ρεύματα τοῦ λαοῦ. Ἐγὼ ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ὡμίλησα καὶ ἀνεφέρθην εἰς τὸ ἄρθρον 6. Συνεπῶς δὲν εἴχατε δικαίωμα νὰ μοῦ συστήσητε νὰ ἀκούω διὰ νὰ διδαχθῶ, διότι ὡμίλησα μέσα εἰς τὸ πνεῦμα τῶν διατάξεων τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου. Δὲν ἐπιτρέπεται κανείς, ὑποστηρίζων τὸ κατηγορούμενον νομοσχέδιον καὶ ἀπολογούμενος δι’ αὐτὸ νὰ παραποιῇ τὰ ὅσα εἴπομεν ἡμεῖς.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§77Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤμην ἐγγεγραμμένος μετὰ τὸν κ. Γιαννούση. Ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀνδριανόπουλος καὶ ἐν συνεχείᾳ ὡμίλησεν ὁ κ. Μπακόπουλος, εἰς τὸν ὁποῖον λόγῳ ἐκτιμήσεως παρεχώρησα τὴν σειράν μου. Ἀπορῶ πῶς μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς δὲν μὲ ἀναγγείλατε. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ ἐν συνεχείᾳ παραβάσεις τοῦ Προεδρείου.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, βλέπω, ὅτι εἰς τὸν πίνακα εἶσθε δὶς ἐγγεγραμμένος, ἀλλὰ καὶ δὶς ἔχετε διαγραφῆ. Νομίζω, ὅτι κατὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνόματός σας θὰ ἀπουσιάζατε τῆς αἰθούσης.

§79Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀπουσίαζον, ἀλλ’ ὁ κ. Μπακλατζῆς, ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο εἰς τὸ Προεδρεῖον, μὲ ἀνέγραψεν εἰς ἄλλην σειράν, διὰ νὰ μὴ νομισθῇ ὅτι εἶχον διαγραφῆ.

§80Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχει δίκαιον ὁ συνάδελφος κ. Μερκούρης, διότι καὶ ὁ προκάτοχός σας εἰς τὴν ἕδραν τὸν εἶχεν ἐγγράψει εἰς ἄλλην σειράν.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον.

§82Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀγαπητὸν φίλον κ. Μπακόπουλον, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν ἕνα μαθηματικὸν ὑπολογισμὸν καὶ εἶπεν, ὅτι 535 ψῆφοι δὲν εἶναι ἀνεκτὸν νὰ καταλαμβάνουν θέσιν εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια. Ἀλλά, κ. Μπακόπουλε, ἐδῶ δὲν ὁμιλοῦμεν διὰ τὸ μέτρον τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ διὰ τὸ 10%. Ὁ κ. Μπακόπουλος δέχεται τὸ 40% τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει 3.200 ψήφους εἰς τὸν Δῆμον Τριπόλεως, νὰ καταλαμβάνῃ τὸ 65% τῶν ἑδρῶν τοῦ Δ. Συμβούλου καὶ τὸ 10%, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει 800 ψήφους εἰς τὸν Δῆμον Τριπόλεως, νὰ μὴ ἔχῃ δικαίωμα νὰ ἐκλέγῃ ἕνα Δημοτικὸν Σύμβουλον. Ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. Μπακόπουλος ὑποστηρίζει τὰς ἀπόψεις αὐτάς, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν ἐπερίμενα ἀπὸ τὸν κ. Μπακόπουλον νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἀπόψεις αὐτάς, διότι γνωρίζω, ὅτι κατὰ τὸ 1920, ἀνήκων τότε εἰς τὸ κόμμα τοῦ ἀειμνήστου Ἀλεξ. Παπαναστασίου, τὸ ὁποῖον ἀπετελεῖτο ἀπὸ ὀλίγους βουλευτάς, ἠγωνίσθη διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀναλογική. Καὶ ἡ ἀναλογικὴ τοῦ 1926 δὲν ἀνέφερε τὸ 10%. Μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα τοῦ 1926 διεξήχθησαν καὶ αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1932 καὶ πάλιν δὲν ὑπῆρχε τὸ 10%. Ἀπορῶ, πῶς σήμερον ὁ κ. Μπακόπουλος ὑποστηρίζει διάφορα συστήματα, τὰ ὁποῖα ἀνεφάνησαν μεταπολεμικῶς, ὅπως ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ καὶ διάφορα ἄλλα συστήματα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔκαμε μίαν παρατήρησιν καὶ εἶπεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁμιλοῦμεν διὰ τὸ 6ον ἄρθρον, ἀναφερόμεθα εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου. Λυποῦμαι, κ. Ὑπουργέ, ἀλλὰ τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 εἶναι ὁλόκληρον τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπεξεργαζόμεθα τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἀναφερθῶμεν εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου. Διαφωνῶ μὲ τοὺς προλαλήσαντας, κ. συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν, ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωτικόν, ὁ νόμος ποὺ ἰσχύει εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς νὰ ἰσχύσῃ καὶ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Διαφωνῶ, διότι εἰς ὅλα τὰ ξένα Κράτη ποὺ λειτουργεῖ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, τὸ ἴδιον σύστημα ἰσχύει καὶ διὰ τὰς βουλευτικὰς καὶ διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἀναλογικόν. Μόνον εἰς τὴν Γαλλίαν, μετὰ τὴν ἄνοδον τοῦ στρατηγοῦ Ντὲ Γκώλ, ὑπάρχει διάφορον σύστημα. Ἐπίσης, ὡρισμένοι ἐκ τῶν, κ.κ. συναδέλφων, ὑπεστήριξαν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δίδεται πολιτικὴ σημασία εἰς τὴν ἐκλογήν, πρὸς ἀνάδειξιν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων. Ἐὰν ἐξετάσουν, ὅμως, τὴν πρόσφατον ἱστορίαν, θὰ ἴδουν, ὅτι ἀποτελέσματα δημοτικῶν ἐκλογῶν δὲν ἀνέτρεψαν μόνον Κυβερνήσεις, ἀλλὰ καὶ θρόνους. Εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς εἰσέρχεται πάντοτε ὁ πολιτικὸς παράγων. Εἰς ἄλλας χώρας ὠργανωμένα κόμματα εἰσέρχονται εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ ἰδικόν των πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς Αὐτοδιοικήσεως. Συνεπῶς, δὲν θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἐλάττωμα τὸ νὰ δίδεται καὶ εἰς τὴν χώραν μας πολιτικὴ χροιὰ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Πάντοτε, εἰς τὸ παρελθόν, αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πῆραν πολιτικὸν χαρακτῆρα. Ἐνθυμοῦμαι, εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1934, ὁ ἀείμνηστος Παναγῆς Τσαλδάρης, εἶχε, δηλώσει, ὅτι τὸ ὑπ’ αὐτοῦ Κόμμα δὲν θὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Καὶ παρ’ ὅτι ὁ τότε ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος προέβη εἰς τὴν δήλωσιν αὐτήν, οἱ βουλευταὶ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὑπέγραψαν πρωτόκολλον καὶ ὑπεστήριξαν τὸν ἀείμνηστον Κ. Κοτζιᾶν. Σήμερον, κύριε Πρόεδρε, οἱανδήποτε προσπάθειαν καὶ ἂν καταβάλωμεν, αἱ ἐκλογαὶ θὰ ἔχουν χρῶμα πολιτικόν. Θὰ δοθῇ μάχη διὰ νὰ φανῇ ποῖον πολιτικὸν κόμμα εἶναι σήμερα ἰσχυρότερον. Ἐγένετο συζήτησις ἐδῶ, ὅτι τὸ 1959 εἶχον κομματικὸν χαρακτῆρα αἱ ἐκλογαὶ καὶ ὅτι ἐγένοντο κομματικαὶ συναλλαγαί. Ἀλλὰ πάντοτε, κύριοι, βουλευταί, ὑπάρχουν αἱ συναλλαγαὶ αὐταί. Ὅταν ἔχωμεν συνεννόησιν δύο κομμάτων διὰ νὰ σχηματίσουν κυβέρνησιν θὰ τὸ ποῦμε τοῦτο κομματικὴν συναλλαγήν; Ἂς μὴ λέγωμεν λοιπὸν πράγματα ποὺ δὲν πιστεύομεν καὶ δὲν τηροῦμεν. Δὲν θέλω νὰ στενοχωρήσω τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον, κ. Μπακόπουλον, ἀλλὰ θὰ φέρω ἕνα παράδειγμα. Ἔχομεν εἰς τὴν Ἀθήνα 450.000 ἐκλογεῖς. Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι θὰ ψηφίσουν 400.000. Ἐὰν αἱ 40.000 ἐκλογεῖς ψηφίσουν ἕνα συνδυασμὸν μὲ τὸ καθιερούμενον σύστημα, δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ ἐκλέξουν καὶ ἕνα σύμβουλον. Εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἀσφαλῶς θὰ ἐμφανισθοῦν καὶ διάφοροι συνδικαλιστικαὶ τάξεις καὶ θέτω τὸ ἑξῆς ἐρώτημα. Ὅταν μία τοιαύτη τάξις συγκεντρώσῃ ἕνα ποσοστὸν ψήφων 9,9%, δὲν θὰ ἔχει δικαίωμα νὰ ἀντιπροσωπευθῇ εἰς τὸ συμβούλιον; Ἡ Ἕνωσις Κέντρου εἰς τοὺς 7 ὅρους της, εἶχε καὶ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ὅταν ἔκανε τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα, τώρα ὅμως ἔρχεται νὰ ἀνατρέψῃ τὴν ἀρχὴν αὐτήν. Ἐμεῖς εἴχαμεν θέσει ὡς ὅρον νὰ σώσωμεν τὴν Δημοκρατίαν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ὡς πάγιον σύστημα ἐκλογῆς ἡ ἀναλογική. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς ψήφισιν, εἶναι ἀπομίμησις τοῦ νόμου τοῦ 1959. Εἶναι μία ἀπομίμησις τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἐπαρουσίασεν ἡ παράταξις ἐκείνη ἡ ὁποία καὶ ἀπὸ ἐσᾶς καὶ ἀπὸ ἡμᾶς ἔχει καταδικασθῆ καὶ τὴν ἔχομεν εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου καὶ ἐννοῶ δηλαδή, ὅτι σᾶς ἐκατηγορήσαμεν καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ σᾶς κατηγοροῦμεν. Δὲν εἶναι, ὅτι σᾶς ἔχομεν εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου μὲ τὸ περιωρισμένον τῆς ἐννοίας. Συνεπῶς, πῶς εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ ἐμφανίζεσθε σεῖς μὲ ἕνα νόμον παρόμοιον τοῦ νόμου τοῦ 1959; Καὶ βάζετε ὡς πρώτην παράγραφον τὴν ἀναλογικὴν διὰ νὰ καλυφθῶμεν, ὅτι ψηφίζομεν νόμον στηριζόμενον ἐπὶ τῆς ἀναλογικῆς; Κύριε Ὑπουργέ, πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ 10% καί, ὅπως ὀρθῶς ὁ κ. Κ. Ράλλης παρετήρησεν, τὸ 6ον θὰ ἔπρεπε νὰ ἕπεται τοῦ 7ου, διότι τὸ 7ον εἶναι τὸ πραγματικὸν ἐκεῖ, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον ἐπιμένετε εἰς τὴν σειρὰν πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ 10%. Ἐὰν θέλετε βάζετε ἕνα 4% ἢ 5% διὰ νὰ ἔχωμεν ἕνα περιορισμόν, ἀλλὰ πάντως ἕνα 10% τοὐλάχιστον διὰ τὰς μεγάλας πόλεις εἶναι ἀπαράδεκτον.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, θὰ τηρήσωμεν τὸν λόγον καὶ ἀντίλογον. Ὁ κ. Κ. Στεφανάκης ἔχει τὸν λόγον.

§84Κ. ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Μπακόπουλος ἀνέπτυξε καὶ ἀπέδειξεν πλήρως, διατὶ ἡ διάταξις περὶ ἀποκλεισμοῦ ἐκ τῆς κατανομῆς τῶν ἑδρῶν τῶν συνδυασμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν συγκεντρώνουν τὸ ⅒ (ἓν δέκατον) τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων εἶναι δημοκρατικῆς ὑφῆς διάταξις. Θὰ ἤθελα μόνον νὰ προσθέσω, ὅτι ἡ θέσπισις τῆς διατάξεως αὐτῆς ὁδηγεῖ εἰς τὴν συγκρότησιν, εἰς τὸν καταρτισμὸν ἰσχυρῶν συνδυασμῶν καὶ ματαιώνει τὴν διασπορὰν τῶν δυνάμεων. Ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ μόλις προλαλήσας, κ. συνάδελφος, περὶ συναλλαγῆς, μᾶς εὑρίσκει σαφῶς ἀντιθέτους. Ἐπρόκειτο περὶ συναλλαγῶν ποινικῶς κολασίμων, δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἁπλῆς συνεννοήσεως μεταξὺ ὁμάδων, ἐπρόκειτο περὶ συναλλαγῆς ὁδηγούσης εἰς καταρράκωσιν τοῦ θεσμοῦ.

§85Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὡμίλησα περὶ συναλλαγῆς κομμάτων, οὐχὶ ἀτόμων. Ἄλλο ἐὰν εὑρέθησαν μερικὰ ἄτομα, τὰ ὁποῖα ὑπέπεσαν εἰς τὴν παράβασιν τοῦ ποινικοῦ νόμου, ἐγὼ ὡμίλησα περὶ συναλλαγῆς κομμάτων.

§86Κ. ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ. Ἀκριβῶς αἱ συναλλαγαὶ αὐταὶ ὡδήγησαν τὸν νομοθέτην εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Δυστυχῶς δὲν ἦταν περιωρισμένης ἐκτάσεως καὶ γενικὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀποδοκιμασία τοῦ καθιερωθέντος τότε συστήματος. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸ 40%, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω πρὸς τὸν ἀξιότιμον, κ. Γιαννούσην, ὁ ὁποῖος τόσον πολὺ ἐξηγέρθη ἀπὸ τὸν καθορισμὸν τοῦ 40%, ὅτι εἶναι μέσα εἰς τὰ πλαίσια μιᾶς δημοκρατικῆς πραγματικότητος καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ πληροφορηθῶ ἐὰν ὁ κ. Γιαννούσης τὰς αὐτὰς αἰτιάσεις ἀπηύθυνε κατὰ τοῦ 40% ἢ καὶ ἀσθενεστέρας μειοψηφίας ὅταν διὰ σειρᾶς ἀλλεπαλλήλων ἐκλογικῶν νομοθετημάτων μονίμως ἡ μειοψηφία μετεβάλλετο εἰς Κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν.

§87Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Πάλιν πολιτικὰ θέματα, κ. Πρόεδρε;

§88Κ. ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ πολιτικῶν θεμάτων, ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἀπαντήσεως, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Γιαννούσην, χωρὶς τοῦτο νὰ ἐνεῖχεν οἱανδήποτε ἐπίκρισιν. Καὶ διὰ νὰ τελειώνω, καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸν ἀντιδημοκρατικὸν δῆθεν χαρακτῆρα τοῦ 10%, θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω πρὸς τοὺς κ. συναδέλφους, ὅτι οὐδεμίαν ἐνόχλησιν αἰσθανόμεθα ὅταν τὸ 51% ἐξουδετερώνει τὸ 49% καὶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ὀρθότατα ἐθεσπίσθη ἡ διάταξις αὐτή, ἡ ὁποία ὄχι μόνον ἀποτρέπει τὴν διασπορὰν τῶν δυνάμεων, ἀλλὰ ἀντιθέτως ὁδηγεῖ εἰς καταρτισμὸν ἰσχυρῶν συνδιασμῶν.

§89Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, τὰ ὁποῖα μὲ ἀφοροῦν προσωπικῶς ἐντελῶς. Πληροφορῶ τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, ὅτι πάντοτε, παρ’ ὅλον, ὅτι συμβαίνει εἰς τὰ ἐκλογικὰ νομοσχέδια νὰ τίθεται θέμα κομματικῆς πειθαρχίας, πάντοτε εἶχα τὴν αὐτοτέλειαν τῆς γνώμης καὶ ὑποστηρίζω τὰς ἀπόψεις μου μέχρι σημείου μάλιστα νὰ θεωροῦμαι καὶ ἐπαναστάτης. Βεβαίως αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν ἐσωτερικὴν δημοκρατίαν τοῦ κόμματος, τὴν ὁποίαν εἴχομεν καὶ ἔχομεν. Δεύτερον, σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὰ ἀλλεπάλληλα αὐτὰ νομοθετήματα, περὶ τῶν ὁποίων οὐχὶ λίαν εὐλαβῶς ἀνεφέρθητε, δὲν ἦσαν ἔργα τῆς τότε Κυβερνώσης παρατάξεως, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν ἔργα τῆς τότε ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἤδη κυβερνώσης παρατάξεως. Τὸ 1956 ἐγένετο τὸ πρῶτον νομοσχέδιον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν Καραμανλῆ μὲ τὸ ὁποῖον ὡδηγήθημεν εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956. Ἀπὸ τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν ἤρχισεν ἡ ἐπίθεσις ἐναντίον τοῦ ἀποτελέσματος ἐπὶ τῇ αἰτιολογίᾳ, ὅτι ὁ νόμος εἶναι «νόθος». Κατόπιν τούτου τὸ 1958 ἐγένετο νέον σχέδιον νόμου τῇ εἰσηγήσει τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ἐκλήθη οἱονεὶ ἐνώπιον συμβολαιογράφου νὰ προσυπογράψῃ αὐτός τε καὶ ὁ ἀείμνηστος Βενιζέλος τὸ σχέδιον, καὶ τὸ ὑπέγραψαν καὶ ἐψηφίσθη ὅπως ἤθελον καὶ παρ’ ὅλα ταῦτα τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958 παρὰ τοῦ ἰδίου τοῦ ἀξιοτίμου, κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν εὐχέρειαν μὲ τὴν ὡραιολογίαν τὴν ὁποίαν διαθέτει νὰ καλύπτῃ πολλὰ πράγματα, τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν ὁ νόμος αὐτὸς τὸν ὁποῖον ὁ ἴδιος εἶχεν συντάξει καὶ ὁ ἴδιος εἶχεν ὑπογράψει ἐνώπιον συμβολαιογράφου ἀπεκαλεῖτο ἐκ μέρους τοῦ πατρός του, τοῦ κ. Παπανδρέου ἀπὸ αὐτὸ τὸ βῆμα, νόμος φαῦλος, νόμος αἰσχρός, νόμος ἀνέντιμος καὶ ἀνήθικος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§90Θ. ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Φαίνεται, ὅτι ἡ ἀρξαμένη γενικὴ ἀλλαγὴ εἶχεν ἐπίδρασιν καὶ εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Θητεύομεν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, δὲν παρετηρήθη ποτέ, αὐτὸ τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται ἐδῶ ἀπόψε, καὶ εἰδικῶς εἰς αὐτὰς τὰς τελευταίας συνεδριάσεις. Περὶ ὅλων ὁμιλοῦμεν ἐδῶ, πλὴν περὶ τῶν διατάξεων τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ τεθῇ κἄποιον τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Δὲν δικαιοῦται κάθε συνάδελφος ἐπωφελούμενος τῆς ὁμιλίας του ἐπὶ ἑνὸς ἄρθρου νὰ ἀναφέρεται εἰς ἐκλογικὰ συστήματα, εἰς τὸ τὶ ὑπεστήριξεν ὁ κάθε ἕνας πρὸ ἐτῶν καὶ μάλιστα νὰ ἀναφέρεται καὶ εἰς ἀνακριβείας, ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Γιαννούσης. Κατ’ ἐπανάληψιν μᾶς εἶπεν ἐδῶ πέρα, ὅτι ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἶπε τοῦτο καὶ τὸ ἄλλο. Νομίζω, ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι ἄσχετα μὲ τὸ νομοσχέδιον. Κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ ἠγέρθη ὁ κ. Γιαννούσης ὀφείλει νὰ μᾶς ἀποδείξῃ, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἶπεν αὐτὰ τὰ τερατώδη, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ἐδῶ ὁ κ. Γιαννούσης ἐπὶ τοῦ νόμου τοῦ 1958, πότε τὰ εἶπεν αὐτὰ τὰ πράγματα νὰ μᾶς φέρῃ ἐπίσημα κείμενα διὰ νὰ τὰ ἀποδείξῃ, διότι ἐδῶ εἶναι Βουλὴ καὶ ὀφείλει ὁ κάθε ἕνας νὰ ὁμιλῇ ὑπευθύνως, διότι τὸν ἠνέχθημεν ἐπὶ ἀρκετὴν ὥραν ἐδῶ τὸν κ. Γιαννούσην.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γιαννούση, ἐλπίζω νὰ μὴ ἀνατρέξητε εἰς τὴν μακρὰν ἱστορίαν τοῦ παρελθόντος.

§92Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. συνάδελφος, εἶπεν, ὅτι ἐγὼ ἐξεστόμησα βαρείας φράσεις, ἀνακριβείας καὶ πράγματα τερατώδη. Τὰ τερατώδη δὲν ἀνάγονται εἰς ἐμέ, ἀλλά, ὅτι ἀπέδωσα φράσιν εἰς τὸν κ. Παπανδρέου. Σημειῶ αὐτὸ καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ σᾶς φέρω, κ. συνάδελφε, ἴσως καὶ ἀπόψε πιθανώτερον ὅμως αὔριον, ἔγγραφα ἐκ τῶν ὁποίων θὰ πεισθῆτε, ὅτι τὰ παρ’ ὑμῶν χαρακτηρισθέντα ὡς τερατώδη ἦσαν τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου.

§93Δ. ΚΙΝΙΑΣ. Τερατώδης ἦτο ὁ νόμος τοῦ 1956.

§94Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν νὰ συστήσητε εἰς τὸν κ. συνάδελφον, πῶς ἐπιβάλλεται ἕνας βουλευτὴς νὰ ζητᾷ τὸν λόγον, διότι μὲ διέκοψε, χωρὶς νὰ μοῦ τὸ ζητήσῃ κἄν, καὶ ἐπίσης, ἄνευ τῆς ἀδείας τοῦ Προεδρείου.

§95Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ ἠκούσθη μία λέξις: Ὅτι ἀρκετὰ μᾶς ἀνέχεται ὁ κ. Κίνιας. Τὶ πράγματα εἶναι αὐτά; Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σεβασμὸς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§96Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ πρέπει νὰ μάθωμεν νὰ ὁμιλῶμεν μὲ εὐπρέπειαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἡμεῖς ὁμιλοῦντες καὶ ἀναφερόμενοι εἰς τὸ ὄνομα τοῦ κ. Κανελλοπούλου, πάντοτε λέγομεν: «ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ». Ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, δὲν ἔπραξε τὸ αὐτὸ ὁμιλῶν καὶ συνέχισε ἀναφέρων μόνον τὸ ὄνομα τοῦ κ. Παπανδρέου, ἐνῷ δὲν ἔπρεπε νὰ λησμονῇ, ὅτι ὁ κ. Παπανδρέου εἶναι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου.

§97Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι προσβλητικὸς ὁ τίτλος τοῦ «κυρίου». Ἄλλως τε ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπακόπουλος, ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγου διὰ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον κ. Παπανδρέου, εἶπεν: «Πρέπει νὰ κρεμάσωμεν τὸν Παπανδρέου;». Ἀρκοῦμαι, κ. Πρόεδρε, νὰ σημειώσω τὸ γεγονός, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἐχαρακτήρισεν ὡς τερατώδη τὰ λεχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω ἀμέσως, ὅτι αὐτὴ ἡ φράσις δὲν εἶναι ἰδική μου. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς ὑποβάλω τὸ παράπονον, διότι εἰς ἕνα συνάδελφον, ἔστω καὶ νεωστὶ εἰσελθόντα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἐπιτρέψατε νὰ ὁμιλήσῃ περὶ ἀνοχῆς. Τί σημαίνει αὐτό, κ. Πρόεδρε; Ποῖος εἶναι αὐτὸς ποὺ ἀνέχεται καὶ ποῖον ἀνέχεται;

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει, προκειμένου νὰ λάβῃ τὸ λόγον οἱοσδήποτε συνάδελφος, νὰ ζητᾷ τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον. Διότι ἐὰν ἐζητούσατε ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον τὸν λόγον, ἴσως νὰ μὴ εἶχε δημιουργηθῆ αὐτὴ ἡ παρεξήγησις.

§99Δ. ΚΙΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. συνάδελφος, ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 καὶ ἀντὶ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 ἔκαμε μίαν ἀνασκόπησιν τοῦ παρελθόντος. Καὶ κάμνων τὴν ἀνασκόπησιν αὐτήν, ἐξεκίνησεν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956 ὁπότε ὑπεχρεώθην νὰ τὸν διακόψω καὶ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1956 ἦτο τερατώδης, ἦτο τριφασικός, διότι ἀλλοῦ ἐφηρμόζετο ἡ ἀναλογική, ἀλλοῦ ἡ ἐνισχυμένη καὶ ἀλλοῦ τὸ πλειοψηφικόν. Ἔκτοτε ἀρχίζει τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ τότε Κυβέρνησις καὶ εὐθύς, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1956, ὁ κ. Παπανδρέου ἠγωνίσθη διὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ὁμολογῶ, ὅτι εἶπον τὴν λέξιν «ἀνεχόμεθα», διότι δὲν ἠμποροῦμε νὰ ἀνεχώμεθα, κατὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ἐκλογικὸν νόμον περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν, νὰ μᾶς λέγουν οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἔχουν κἄποιαν εὐθύνην διὰ τοὺς παλαιοὺς ἐκλογικοὺς νόμους τοῦ 1956, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὴν παρελθοντολογίαν καὶ νὰ κάμνουν κωλυσιεργίαν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν εἶχεν ἡ φράσις μου αὐτή.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, καλὸν θὰ εἶναι, νὰ ἀποφεύγωμεν ἐκφράσεις, αἱ ὁποῖαι ὁδηγοῦν εἰς παρεξηγήσεις. Ὁ κ. Κ. Παπακωνσταντίνου ἔχει τὸν λόγον.

§101Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχει σημασίαν, πῶς προεκλήθη ἡ συζήτησις καὶ ποῖος ἀνέτρεξε τὴν ἑσπέραν αὐτὴν εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ἐκλογικῶν νόμων τῆς τελευταίας περιόδου, σημασίαν ἔχει ἡ στάσις ἡ ἀντικοινοβουλευτική, ἡ στάσις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Λεβαδείας. Ἠκούσατε καὶ τὸ ἀνεγνώρισε καὶ ὁ ἴδιος, νὰ λέγῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι ἀρκετὰ σᾶς ἀνεχόμεθα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς ἀνεχώμεθα περαιτέρω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐννοοῦσε περὶ τῆς ἀνοχῆς εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ἀλλοίμονον.

§103Δ. ΚΙΝΙΑΣ. Εἶπον ὡς πρὸς τὴν κωλυσιεργίαν διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου.

§104Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Θὰ ἀνέμενε κανείς, ὅταν ἐδόθη εἰς τὸν συνάδελφον ἡ εὐκαιρία τῆς ἐπανορθώσεως ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπε, κατὰ τρόπον ἐντελῶς ἀπαράδεκτον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι θὰ προσεπάθει νὰ ἐπανορθώσῃ αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν. Ἀντ’ αὐτοῦ, ὁ κ. συνάδελφος, ἐπανέλαβε τὴν ἀντικοινοβουλευτικήν του στάσιν, εἶπε καὶ πάλιν, ὅτι μετὰ βίας καὶ μετὰ μεγάλης δυσφορίας ἀνέχεται τὴν παρουσίαν τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι συζητοῦν τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νόημα τῆς φράσεώς του, δὲν ἦτο αὐτό.

§106Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Καὶ δὲν περιωρίσθη μόνον εἰς αὐτό, ἀλλὰ ἐχαρακτήρισε καὶ ἕνα νόμον ψηφισθέντα ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἀναίσχυντον διὰ νὰ προκαλέσῃ καὶ νέον ζήτημα καὶ διὰ νὰ ὑποχρεώσῃ ἡμᾶς νὰ ἀπαντήσωμεν τὴν ὥραν αὐτήν, πῶς καὶ ὑπὸ ποίας περιστάσεις ἐψηφίσθη τὸ 1959 ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος παρεῖχεν εἰς τὴν τότε Ἀντιπολίτευσιν τὸ δικαίωμα καὶ τὴν διευκόλυνσιν νὰ κατέβῃ εἰς τὰς ἐκλογάς, διότι θὰ γνωρίζετε, ὅτι τὸ 1955 ἴσχυεν ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος εἶχε καθιερωθῆ τὸ 1953 καὶ ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐπιβάλει τὸ πλειοψηφικὸν ἄνευ δικαιώματος ἐγγραφῆς καὶ διαγραφῆς μὲ τὴν ἀχανῆ ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ἐκτεινομένην καὶ πέραν τῆς ἐφετειακῆς. Καὶ αὐτὸ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἡ Κυβέρνησις ἡ πρώτη τῆς ΕΡΕ, τὸ 1956, ἐτροποποίησεν μὲ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία εἶχεν ἐκλεγῆ τὸ 1952 μὲ τὴν σημαίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, χωρὶς οὐσιαστικὴν ἀντίδρασιν τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἐξεδηλώθη ἀντίδρασις, ἡ ὁποία κατέληξε καὶ εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ λαϊκοῦ μετώπου. Εἶναι ἀνάγκη, κύριε Πρόεδρε, νὰ προχωρήσω καὶ εἰς τὴν αὐτὴν τὴν ἀπέραντον παρελθοντολογίαν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ μὴ εἰσέλθωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἀπέραντον παρελθοντολογίαν.

§108Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Εἶναι ἀνάγκη, κύριε Πρόεδρε, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν συνάδελφος, ὁ ὁποῖος μάλιστα ἔστω καὶ ἂν ἐξελέγη ἀπὸ τὸ 1961 καὶ ἐθήτευσεν ἐπ’ ὀλίγας ἑβδομάδας ἢ μῆνας εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι πολὺ προσεκτικὸς εἰς τὰς ἐκφράσεις του καὶ νὰ μὴ μεταχειρίζεται τὰς λέξεις αὐτὰς καὶ νὰ ἀποκαλῇ τὸν νόμον ἐκεῖνον ἀναίσχυντον, ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ τοῦ 1952, τὴν ἐγκυρότητα τῆς ὁποίας δὲν ἠμφισβήτησεν κανεὶς ἐκ τῶν ὑστέρων, μιᾶς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐξελέγη τὸ 1952. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου τοῦ 1952, ἐν ἔτει 1955 ἐψήφισε τὸν ἐκλογικὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ὁ κ. συνάδελφος χαρακτηρίζει ὡς «ἀναίσχυντον». Ἀλλά, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ κ. συναδέλφου. Εἶναι ἐλεύθερος καὶ ὁ καθεὶς χρησιμοποιεῖ τὰς ἐκφράσεις του, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν αἴθουσαν εἶναι ἡ ἔκφρασις ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἀνεχθοῦν περισσότερον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Καὶ ἐπιθυμῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπισημάνω καὶ νὰ παρακαλέσω, ἐν ὄψει τῆς μεγάλης θέσεως καὶ τοῦ τίτλου καὶ τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐπωμισθῆ, νὰ λάβητε τὰ προσήκοντα μέτρα καὶ σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμὸν τοῦ Σώματος, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ καὶ εὐχερὴς ἡ ἐπιτέλεσις τοῦ καθήκοντος εἰς ὅλους τοὺς κ.κ. βουλευτὰς καὶ κυρίως νὰ μὴ ἐπιτρέψητε τοῦ λοιποῦ νὰ ἀκούωνται ἐκφράσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν θέσιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, πολλῷ δὲ μᾶλλον, ὅταν ἐκστομίζωνται ἀπὸ βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἐκφράζουν τὴν δημοκρατικήν των συνείδησιν καὶ τὰ δημοκρατικά των ἰδεώδη, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐπικρατοῦν εἰς τὴν χώραν μας μὲ τὸ νὰ μὴ ἀνέχωνται τοὺς ἀντιπάλους των ἢ μετὰ βίας τοὺς ἀνέχονται. Διότι, δὲν γνωρίζω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ Δημοκρατία καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διακηρύσσουν τὰ δημοκρατικά των ἰδεώδη, ὅταν ὑποστηρίζουν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ ἀνέχωνται τὴν παρουσίαν τῶν πολιτικῶν των ἀντιπάλων. Ἐὰν αὐτό, κ. Πρόεδρε, λέγετε Δημοκρατία, θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζω, τί δὲν εἶναι Δημοκρατία.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὑπήρξατε ἀρκετὰ σαφής, τώρα ἐπαναλαμβάνετε τὰς αὐτὰς φράσεις.

§110Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τελειώνω. Δὲν ἔχω ζητήσει τὸν λόγον καὶ ἐθεώρησα ἄξιον νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, διότι σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὁμιλῶ μὲ ἀγανάκτησιν, παρὰ τὸν δεσμόν, τὸν ὁποῖον ἔχω μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. βουλευτήν, διότι πιστεύω, ὅτι ἦτο βαρὺ τὸ ὀλίσθημά του καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ συναισθανθῆ τὸ σφάλμα του καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε ζητήσει συγγνώμην καὶ ὄχι προκειμένου νὰ ἐπανορθώσῃ ἕνα ὀλίσθημα, νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τεχνάσματα ἀποφεύγων τὴν ἄμεσον ἀποκατάστασιν, ἐνῷ ἡ ἄμεσος ἀποκατάστασις καὶ ἡ γενναιότης τὴν ὁποίαν θὰ ἐδείκνυεν, θὰ τὸν ἀπεκαθίστα εἰς τὴν συνείδησιν ὅλων τῶν βουλευτῶν. (Χειροκροτήματα).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤθελαν νὰ εἴπω, ἀπευθυνόμενος πρὸς τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ὅτι δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, (διότι εἶναι γνωστά, καὶ τὸ ἦθός μου καὶ οἱ τρόποι μου), ὁ ὁποῖος θὰ ἤθελα νὰ ἐπιτρέψω βαρείας ἐκφράσεις καὶ ἀτόπους χαρακτηρισμοὺς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Γνωρίζετε, ὅτι ἔχουν λεχθῆ βαρύτερα καὶ ἔχουν συμβῆ χειρότερα κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ τὰ καταδικάσετε, τότε, οἱ διαμαρτυρόμενοι σήμερον μὲ ἀγανάκτησιν διὰ μίαν παραποιηθεῖσαν λέξιν. Δυστυχῶς, εἶναι ἀναπόφευκτοι αἱ ὀξύτητες εἰς τὴν ζωὴν τῶν Κοινοβουλίων. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχετε δίκαιον νὰ διαμαρτύρεσθε τόσον ἐντόνως, ὡσὰν νὰ ἐσημειώθη κάτι, τὸ ὁποῖον συμβαίνει διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν ζωὴν τοῦ Κοινοβουλίου μας. Ὁ κ. συνάδελφος, οὐδέποτε εἶπεν, ὅτι δὲν ἀνέχεται τὴν παρουσίαν σας, εἶπεν ὅτι ἡ συζήτησις παρεξετράπη καὶ δὲν εἶναι ἀνεκτὴ ὄχι ἡ παρουσία σας, ἀλλὰ ὁ τρόπος τῆς ἐπεκτάσεως εἰς παρελθοντολογίαν, ἡ ὁποία πράγματι ὑπερέβη πᾶν ὅριον καὶ οὕτως ἔχομεν ἀπομακρυνθῆ ἀπὸ τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου. Δημιουργοῦνται ἐπεισόδια, ὄχι λόγῳ διαφωνίας, εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ λόγῳ διαφωνίας ἐπὶ συμβάντων ἀναγομένων εἰς πολιτικὰς διαμάχας τοῦ παρελθόντος. Θὰ παρακαλέσω ὅλας τὰς πτέρυγας νὰ μὴ ἐπεκταθῇ περαιτέρω ἡ συζήτησις εἰς ἀναδρομὰς πρὸς τὸ παρελθόν, ἀλλὰ νὰ συγκεντρώσωμεν τὴν συζήτησιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Ἀναφερόμενοι εἰς τὸ παρελθόν, νομίζω, ὅτι οὐδὲν θετικὸν ὄφελος ἀπεκομίσαμεν, ἀλλὰ μόνον παρεβλάψαμεν τὴν κυρίαν συζήτησιν. Κύριε Μπριλλάκη, ἐλπίζω συμφωνῆτε, ὅτι ἐξηντλήθησαν τὰ θέματα τοῦ παρελθόντος. Ὁ Κανονισμὸς ἐπιβάλλει νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν.

§112Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐτέθησαν ὡρισμένα ζητήματα σχετικῶς μὲ τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἀκουσθοῦν καὶ ἄλλαι ἀπόψεις, δηλαδὴ ὑπάρχει ἕνα θέμα, ὄχι ἀδικαιολόγητον παρατάσεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ ὡρισμένων σημείων τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἴμεθα πρῶτοι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐπεσημάναμεν αὐτό. Τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θίγουν τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7. Εἶναι ἡ οὐσία τοῦ νομοσχεδίου καὶ νομίζω, ὅτι ἡ πεῖρα τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ τῶν προκατόχων τῆς ἀντιστοίχου συζητήσεως τοῦ 1959, δεικνύουν, ὅτι καὶ τότε συνεζητήθη ἐν ἐκτάσει καὶ ἀνεφέρθησαν οἱ ὁμιληταὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἔγινε εὐρυτάτη συζήτησις. Σέβομαι τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀδικαιολόγητος παράτασις. Νομίζω, ὅτι δικαιούμεθα συζητοῦντες περὶ ἐκλογικῶν συστημάτων, νὰ ἀναφερθῶμεν εἰς γενικὰς ἀρχὰς καὶ εἰς ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν διατυπωθῆ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀπὸ τὰ κόμματα, κατὰ καιρούς, ἐπὶ τῶν ἰδίων περιπτώσεων. Νομίζω, ὅτι οἱ κ.κ. συνάδελφοι τοῦ Κέντρου, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τῆς οὐσίας ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν δίκαιον, ὅτι ἡ ΕΡΕ μᾶς ἔχει συνηθίσει, ὡς Κυβέρνησις, νὰ ψηφίζῃ συστήματα κάθε ἄλλο παρὰ ἁπλῆς ἀναλογικῆς, εἴτε τριφασικά, εἴτε ἄλλα. Ἐπὶ τῆς οὐσίας εἶχον δίκαιον. Ἀλλά, ἐὰν ἐπρόσεχον τὴν ὁμιλίαν μου ἀπόψε, εἶπον, ὅτι τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον θέτουν ἀπόψε, οἱ κ.κ. συνάδελφοι, εἶχε τεθῆ πρὸς τὸν κ. Παπανδρέου τὸ 1959.

§113Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρατηρῶ, ὅτι ἡ νέα Βουλὴ συζητουμένου τοῦ πρώτου Κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου, χαράσσει ἕνα νέον εἶδος συζητήσεως εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εἴχαμε συνηθίσει καὶ ἡ ὁποία ἀντίκειται εἰς τὸν Κανονισμόν. Παρακολουθῶ συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου λαμβάνουν δύο καὶ τρεῖς φορὲς τὸν λόγον. Ἐπίσης δὲν περιορίζονται εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών των ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου, ἀλλ’ ἀνατρέχουν εἰς τὸ παρελθόν, καὶ δίδουν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι κωλυσιεργοῦν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀπὸ μίαν ἀτυχῆ φράσιν συναδέλφου, τὴν ὁποίαν ἔσπευσεν ὁ ἴδιος νὰ ἐπανορθώσῃ, ἐνόμισεν ὁ κ. Παπακωνσταντίνου, ὅτι τοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξῃ...

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. συνάδελφε, μὴ ἐπεκτείνεσθε, διότι ἐζητήσατε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Περιορισθῆτε εἰς τὸν Κανονισμόν.

§115Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν ἐπεκτείνομαι καὶ δὲν θέλω ν’ ἀναφερθῶ εἰς τὸ ποῖοι ἐχαρακτήρισαν ἀναίσχυντον τὸν νόμον ἐκεῖνον καὶ ἂν ὑπῆρξαν αὐστηροὶ ἢ ἐπιεικεῖς. Θέλω νὰ περιορισθῶ ἐπὶ τοῦ θέματος διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ συζήτησις. Διότι ναὶ μὲν δὲν ὑπάρχει χρονικὸς περιορισμός, κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν σχετικῶν ἄρθρων, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβαίνωμεν τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα καθιέρωσεν καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ παράδοσις, δευτερολογοῦντες οὐχὶ σπανίως καὶ τριτολογοῦντες καὶ γενικῶς ἀπεραντολογοῦντες. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ περιορισθοῦν οἱ ρήτορες εἰς ἀνάπτυξιν μόνον τῶν ἀντιλήψεών των ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἑκάστοτε ἄρθρου. Ὁ ἐκ Κορινθίας ἀγαπητὸς κ. συνάδελφος, ἐπωφελήθη μιᾶς ἀτυχοῦς φράσεως τοῦ ἐκ Βοιωτίας κ. συναδέλφου, ἣν ἐτακτοποίησεν, ἵνα κάμῃ ὑπεράσπισιν τῶν νόμων τοὺς ὁποίους ἐψήφισεν ἡ ΕΡΕ. Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω πολλά. Μνημονεύω μόνον τὸ περίφημον Μνημόνιον.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσα εἴπατε εἶναι ὀρθά. Ἔχω ἤδη παρατηρήσει καὶ ἐγώ, ὅτι ἔχομεν παρεκκλίνει ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Ἴσως ἦτο ἀτύχημα, κύριοι, ὅτι τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἦλθε πρὸς συζήτησιν ἦτο ἐκλογικόν. Καὶ ὅπως ἔχει λεχθῆ τὸ Σύνταγμα εἶναι ἡ Δημοκρατία, ἐν στάσει, καὶ ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι ἡ Δημοκρατία, ἐν κινήσει. Εἰς τὴν κίνησιν γίνονται συνήθως καὶ παραδρομαί. Ἀλλ’ ἂς ἐπανέλθω εἰς τὴν εὐθεῖαν... Ἂς περιορισθῶμεν εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ προχωρήσωμεν καὶ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν λοιπῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου.

§117Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἴπατε, κ. Πρόεδρε, νὰ προχωρήσωμεν καὶ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν λοιπῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπ’ αὐτοῦ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν, ἀλλά, ἡ ὥρα ἤδη εἶναι 11.30′ καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ζήτημα ἂν θὰ κατορθώσωμεν μέχρι τὰ μεσάνυχτα νὰ ἐξαντλήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6. Μέχρι τί ὥρα θὰ συζητῶμεν;

§118Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὡς εἶπον, καὶ εἰς διακοπὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 ἐν τῇ οὐσίᾳ ἔχει ἐπεκταθῆ καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7. Ἑπομένως, τώρα, συζητοῦμεν τὸ ἄρθρον 6 καὶ 7, διότι ὅσα ἀνεπτύχθησαν περὶ τοῦ 40% τῶν ⅔ κλπ. περιέχονται εἰς τὸ ἄρθρον 7. Ἑπομένως ἐγένετο διεξοδικὴ συζήτησις καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι μετὰ τὴν ταλαιπωρίαν τὴν ὁποίαν ὑπέστη τὸ ἄρθρον 6 δύναται νὰ ἀποζημιωθῇ τὸ ἄρθρον 7, καθ’ ὅσον ἀνεπτύχθη καὶ αὐτό. Νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώσωμεν ἀπόψε τὴν ψήφισιν τῶν ἄρθρων 6 καὶ 7.

§119Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι μία ἀπάντησις.

§120Η. ΗΛΙΟΥ. Συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψιν, ὅτι πράγματι συζητοῦνται μαζὶ τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ὡμίλησα ἐπ’ ἀμφοτέρων τῶν ἄρθρων. Ἀλλά, λέγει, κ. Πρόεδρε, ὁ Κανονισμὸς ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ λαμβάνουν τὸν λόγον ὅταν τὸν ζητοῦν. Θὰ ἀνεμέναμεν λοιπόν, νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ τὰς σκέψεις του ἐπὶ τῶν ἀναπτυχθέντων θεμάτων. Νομίζω, ὅτι τοῦτο θὰ διηυκόλυνε τὴν συζήτησιν.

§121Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἀδικεῖτε καὶ ἐμὲ καὶ ὑμᾶς, διότι ἐγὼ σέβομαι τὴν σειρὰν τῶν ἐγγεγραμμένων.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καθιστᾷ περιττὴν τὴν ἰδικήν μου ἀπάντησιν. Εἶναι ἀκόμη δύο ἐγγεγραμμένοι καὶ μετὰ τὸ πέρας τῆς ὁμιλίας των θὰ ἀκουσθῇ καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, διὰ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ὅλους τοὺς ὁμιλήσαντας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου.

§123Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εὑρίσκω, ὅτι εἶναι περισσότερον ἐνδιαφέρον νὰ προηγηθῇ ὁ κ. Ὑπουργός, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν του εἰς ὅσα ἔχουν λεχθῆ μέχρι σήμερον.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν προηγηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τότε θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ ὁμιλήσῃ ἐκ νέου διὰ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ εἴπητε σεῖς.

§125Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πράγματι ὑπῆρξεν ἐκτεταμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ κρινομένου ἄρθρου, ἀλλὰ ἤδη ἔχει διαπιστωθῆ ἀπὸ τὴν ἐξέλιξιν τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου, ὅτι ἀποτελεῖ προϋπόθεσιν καὶ τοῦ 7 καὶ τοῦ 8 καὶ θὰ ἔλεγον, ὅτι ἀποτελεῖ καὶ τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 6 ὑπάρχει ἡ σκέψις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα μὲ τὸ ὁποῖον θέλει νὰ διεξαχθοῦν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί. Ἀλλά, κ. Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 6 ὅταν ἔχῃ αὐτὸν τὸν χαρακτῆρα, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ δημιουργήσῃ αὐτὴν τὴν συζήτησιν καὶ εἰς αὐτὰς τὰς διατάξεις, διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς θέτει θέμα ἐκλογικοῦ συστήματος, ὑπάρχει ἐκ τοῦ παρελθόντος ἀπόδειξις, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδισθῇ ἡ συζήτησις ὅπως γίνεται αὐτὸ ὅταν συζητοῦμεν τοιαύτας διατάξεις ἄλλων νομοσχεδίων μὴ ἐκλογικῶν. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω ὅμως, ὅτι ὅταν ἀκριβῶς συζητοῦνται διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, δὲν δοκιμάζεται μόνον ἡ συζήτησις, δὲν δοκιμάζεται μόνον ἡ ὑπομονὴ καὶ ἡ ἐπιμονὴ τῶν βουλευτῶν ἂν θέλετε, δὲν δοκιμάζεται, κ. Πρόεδρε, μόνον ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, κυρίως κατὰ τὴν συζήτησιν διατάξεων ἀναφερομένων εἰς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, δοκιμάζονται τὰ κόμματα ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχῆς, ἀπὸ ἀπόψεως συνεπείας, δοκιμάζεται αὐτὸς οὗτος ὁ δημόσιος βίος. Κύριε Πρόεδρε, ἂν διὰ μίαν στιγμὴν θελήσωμεν καὶ ἀφαιρεθῶμεν ἀπὸ τὴν συγκεκριμένην πραγματικότητα ἡ ὁποία διεμορφώθη μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 16ης Φεβρουαρίου καὶ γίνει μία ἀνταλλαγὴ θέσεων, τότε ἡ συζήτησις θὰ εἶχε τὴν ἑξῆς διαδικασίαν κατὰ τὴν ἄποψίν μου. Ὅτι οἱ συνάδελφοι τοῦ Κέντρου, ἀλλὰ καὶ οἱ Ὑπουργοὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶχον ἀναπτύξη ἐπιχειρηματολογίαν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου περίπου ἢ ἀκριβῶς τὴν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξαν συνάδελφοι τῆς ΕΔΑ καὶ ὡρισμένοι συνάδελφοι ἐκ μέρους τῆς ΕΡΕ. Οἱ δὲ συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ θὰ ἀνέπτυσον ἐπιχειρηματολογίαν ὁμοίαν μὲ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργός, οἱ συνάδελφοι τοῦ Κέντρου διὰ νὰ ὑπερασπίσουν τὸ νομοθέτημα. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, κ. Πρόεδρε, καὶ δὲν ἐπιτρέπει ἡ ὥρα καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἤδη ἔχει προχωρήσει ἡ συζήτησις, νὰ ἐπικαλεσθῶ πράγματα ἐκ τοῦ παρελθόντος τὰ ὁποῖα θαυμάσια μὲ μίαν συναλλαγὴν τῶν κομμάτων ἢ τῆς κομματικῆς παρατάξεως θὰ προσιδίαζον εἴτε εἰς τὸ κόμμα τῆς Ε.Κ., εἴτε εἰς τὸ κόμμα τῆς ΕΡΕ. Φυσικά, αὐτὸ τὸ ὁποῖον παρετηρήθη ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἀποτελεῖ δοκιμασίαν τῶν κομμάτων, τῆς συνεπείας καὶ τῆς ἀρχῆς των, δὲν ἰσχύει προκειμένου περὶ τῆς ἰδικῆς μας παρατάξεως. Ἡ ἰδική μας παράταξις, ὁσάκις συνεζητήθη ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, εἶχε πάντοτε παγίως τὴν αὐτὴν θέσιν ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, τόσον πολὺ ὥστε ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκ τῶν προηγουμένων συζητήσεων ἐπὶ τοῦ νομοθετήματος, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν σημερινὴν συζήτησιν, ὁ συνάδελφος κ. Ἀνδριανόπουλος εἶπεν, διατὶ καταπολεμᾷ τὸ νομοσχέδιον ἡ ΕΔΑ, ὅταν ἐγὼ νομίζω, ὅτι παραταξιακῶς, κομματικῶς τὴν συμφέρει. Τοῦτο ἀκριβῶς ἀποτελεῖ καὶ μίαν ἄλλην ἄποψιν, μίαν ἐπιβεβαίωσιν τῆς συνεπείας ἐπὶ ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν τὴν ἔννοιαν τοῦ δόγματος, ἀλλὰ ἔχουν τὴν ἔννοιαν τῆς προσηλώσεως εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συμφέρει, συνέφερε καὶ θὰ συμφέρῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ φαίνεται, ὅτι συμφέρει ὑπεράνω ὅλων ἡ ὑπόθεσις ποὺ λέγεται ὁμαλότης εἰς τὴν ἐξέλιξιν τοῦ δημοσίου βίου. Καὶ εἴτε τὸ θέλετε εἴτε ὄχι, εἴτε τὸ ὁμολογήσετε εἴτε ὄχι, ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ εἶναι προϋπόθεσις, εἶναι μέσον τὸ ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ κατὰ τὸν πλέον ἀποτελεσματικὸν τρόπον τὴν ὑπόθεσιν τῆς ὁμαλῆς ἐξελίξεως τῶν πολιτικῶν μας πραγμάτων. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω, ὅτι προσκομίζω τι τὸ νέον εἰς τὴν συζήτησιν μὲ ὅσα εἶπον, ἀλλὰ μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν ἀπόψε, ὅτι ὁ κ. Μπακόπουλος ἀναφερόμενος εἰς τὰ θέματα αὐτά, ὑπεστήριξε κἄπως παραδόξους θεωρίας. Εἶπεν: Ἄλλο ἐὰν γενικῶς, φιλοσοφικῶς εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ ἄλλο τὶ πρακτικῶς ὑποστηρίζω, τί πρακτικῶς θέλω νὰ ἐπιβάλω. Καὶ ἐπροχώρησεν: Τὸ τὶ πρακτικῶς θέλω νὰ ἐπιβάλω ἐξαρτᾶται ἀπὸ τόπον, χρόνον, συνθήκας. Πρέπει νὰ γίνῃ μία γενικὴ παρατήρησις εἰς αὐτὴν τὴν διατύπωσιν, ὅτι ἀκριβῶς αὐτὸ εἶναι τὸ δρᾶμα, κ. Πρόεδρε, καὶ τοῦ δημοσίου μας βίου, ἀλλὰ καὶ τὸ παρὸν δρᾶμα τῶν πολιτικῶν μας ἐξελίξεων, ὅτι τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον καλεῖται εἰς τὴν ἐξουσίαν μὲ μίαν σοβαρὰν πλειοψηφίαν ὑποστηρίζει, ἰσχυρίζεται, ὅτι ἄλλο τὶ γενικῶς πιστεύει, τὶ γενικῶς διακηρύσσει καὶ ἄλλο τὶ πρακτικῶς θὰ ἐφαρμόσῃ. Ἐδῶ εἶναι τὸ σημερινὸν δρᾶμα, δὲν εἶναι οἱ δυσκολίες οἱ ὁποῖες ὑπάρχουν, συσσωρεύονται καὶ θὰ διακόψουν ἐνδεχομένως τὴν ἐξέλιξιν τῶν πολιτικῶν μας πραγμάτων. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, κ. Πρόεδρε, τί ἤλλαξεν ἀπὸ ἀπόψεως τόπου, χρόνου καὶ συνθηκῶν ὥστε νὰ δικαιολογῆται αὐτὴ ἡ μεταβολή, αὐτὴ ἡ ἀσυνέπεια ἔναντι τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὁ τόπος δὲν ἤλλαξεν, ὁ χρόνος ἤλλαξεν, ἀντὶ νὰ ἔχωμεν τὸ 1953 τὸ 1955 κλπ., ἔχομεν τὸ 1964, ἀλλὰ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας, ἀπὸ ἀπόψεως ἐξυπηρετήσεως τοῦ δημοσίου συμφέροντος, τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τί ἤλλαξεν; Μήπως ἤλλαξεν μόνον ἡ

Ε.Κ.;

Ἡ Ἕνωσις Κέντρου, κατὰ τὴν προηγουμένην φάσιν ποὺ συνεζητούσαμεν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, δὲν εἶχεν τὸ 50% ἢ τὸ 53%. Καὶ δι’ αὐτὸ τότε ὑπεστήριζεν μετὰ πάθους τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Καὶ τώρα, διότι εἰς μίαν ἐκλογὴν συνεκέντρωσεν ἄνω τοῦ 50%, ἐγκατέλειψεν, ἐπίσης, μετὰ πάθους τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§126Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέψατέ μου μίαν διακοπήν. Θὰ διευκολύνῃ τὴν συζήτησιν. Δὲν ἤθελα νὰ διακόψω τὸν κ. Μπακόπουλον, διὰ νὰ μὴ τὸν στενοχωρήσω. Ἀναγινώσκων, ὅμως, τὶς τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τοῦ 1959, ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ὁ κ. Μπακόπουλος εἶχεν τὰς ἑξῆς ἀπόψεις. Ἐχαίρετο, διότι συνέπιπτεν μὲ τὴν ΕΔΑ ὡς πρὸς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί παρεμβαίνετε, κ. Μπριλλάκη, καὶ διακόπτετε τὸ νῆμα τῶν ἰδεῶν τοῦ συναδέλφου σας; Διὰ νὰ ἀναφερθῆτε εἰς τὸ 1959; Θὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ μὴ ἐπεμβαίνητε, διότι συνεφωνήσαμεν νὰ διευκολύνωμεν τὴν συζήτησιν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐὰν δὲν ἦσθο εἰς τὴν ἰδίαν πτέρυγα, μὲ τὸν ρήτορα, δὲν θὰ σᾶς ἐπέτρεπε ὁ κ. συνάδελφος, νὰ τὸν διακόψητε.

§128Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Τελειώνω, κ. Πρόεδρε. Τὸ 1959, λοιπόν, ὁ κ. Μπακόπουλος, πρακτικῶς καὶ φιλοσοφικῶς, ἦτο ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ ἐχαίρετο, διότι συνέπιπτον αἱ ἀπόψεις του μὲ τὴν ΕΔΑ, ὡς πρὸς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Σήμερον, τί ἤλλαξεν, ὥστε τὸ τότε σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριζεν, ὁ κ. συνάδελφος, νὰ τὸ ἐγκαταλείψῃ; Διὰ τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς ἐλέχθη, ὅτι ἐχρεωκόπησεν τοῦτο. Μάλιστα. Ὅσον ἀφορᾷ, ὅμως, τὸ σύστημα τὸ ἐκλογικόν, τί ἤλλαξεν, ὥστε νὰ μετατεθοῦν αἱ ἀπόψεις τοῦ κ. Μπακοπούλου καὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων τοῦ Κέντρου καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν, ὡς πρὸς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα;

§129Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παραπέμπω, κ. Πρόεδρε, τὸν κ. συνάδελφον, εἰς ὅσα εἶπεν, ἀναφορικῶς πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τόσον ὁ κ. Ἀνδριανόπουλος σήμερον, ὅσον καὶ ἄλλοι ρήτορες εἰς ἄλλας συνεδριάσεις, ὅπου ἐξιστόρησαν τὴν ἐπελθοῦσαν μεταβολήν. Ἂς μᾶς ἀναγνώσῃ αὐτὰ καὶ θὰ ἴδῃ τί μεταβολὴ ἐπῆλθεν.

§130Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τελικῶς, ὁ συνάδελφος κ. Μπακόπουλος, διὰ τὴν ἀλλαγὴν ἀπόψεων, ἐπεκαλέσθη καὶ τὰ πρότυπα τῆς ΕΡΕ. Δὲν ξέρω, ἐὰν τὸ ἀντελήφθην καλῶς, ἢ ἐὰν ὁ κ. Μπακόπουλος, ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου, δὲν ἐπρόσεξε καὶ ἐπεκαλέσθη τὰ πρότυπα αὐτά. Διότι τὰ πρότυπα αὐτά, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἔχουν καταδικασθῆ ἀπ’ ὅλας τὰς παρατάξεις. Ἠμπορεῖ νὰ τὰ ἐπικαλεσθοῦν οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὴν ΕΡΕ, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἐπικαλῆτε, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν κατασκευὴν παρομοίων ἐκλογικῶν συστημάτων, ὁ συνάδελφος κ. Μπακόπουλος.

§131Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεκαλέσθην, πράγματι καὶ τὴν ἱστορίαν τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων τῆς ΕΡΕ. Καὶ εἶπον, ἀπόδειξις ὅτι ὑπάρχει ἑκάστοτε ἀνάγκη ἀλλαγῆς ἐκλογικῶν συστημάτων, εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι καὶ ἡ ΕΡΕ, κατὰ τὴν 8ετίαν ποὺ ἐκυβέρνησεν τὸν τόπον, ἐνόμισεν, ἀδιάφορον καλῶς ἢ κακῶς, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀλλάξῃ ὁ ἐκλογικὸς νόμος. Δὲν εἰσῆλθον εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος. Ἐσημείωσα ἁπλῶς τὸ πρᾶγμα. Διότι, συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ, ὑπεστήριξαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἀντιδημοκρατικόν, καὶ ἑπομένως, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν, καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι τὸ δεχόμεθα, ὡς ὀρθόν, παραβαίνομεν τὴν πίστιν μας εἰς τὴν Δημοκρατίαν. Καὶ εἶπον ὅτι δὲν τὴν παραβαίνομεν. Ἦτο καθαρῶς πολιτικὴ εὐπρεπὴς συζήτησις. Εἶπον, μὴ μᾶς κατηγορεῖτε, διότι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην, ἐκτιμοῦντες τὰς συνθήκας, νὰ ἀλλάξωμεν σύστημα ἐκλογικόν, ἀφ’ οὗ αὐτὸ ἐκάματε καὶ σεῖς. Ἦτο ἀπάντησις πρὸς τοὺς συναδέλφους τῆς ΕΡΕ.

§132Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Διὰ νὰ τελειώσωμεν μὲ τὴν περιοχὴν αὐτοῦ τοῦ θέματος, νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι θανάσιμον ἁμάρτημα μία παράταξις ἢ ἕνας βουλευτής, νὰ ἀλλάξῃ ἄποψιν ἐπὶ παρομοίων θεμάτων. Ἀλλά, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὀφείλει καθαρά, παστρικά, θὰ ἔλεγα παληκαρίσια, νὰ εἴπῃ, τὶ ἐπιδιώκει ὅταν ἀλλάζῃ τὰς ἀπόψεις του. Ὑπῆρξαν περιπτώσεις εἰς τὸ παρελθόν, ὅπου ἡ ΕΡΕ ἐπεζήτει ἐκλογικὸν σύστημα, διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὸ μέτωπον. Ἢ ἐπεδίωκεν αὐτὸ ἢ ἐκεῖνο τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, διότι ἀντελαμβάνετο, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ χάσῃ. Καὶ ἐὰν δὲν τὸ ἔλεγε αὐτό, ἦτο διαφανέστατον. Καὶ τὸ 1956 δὲν ἔγινε τίποτε ἄλλο, παρὰ αὐτὸ τὸ πλειοψηφικὸν τὸ ὁποῖον ἐφοβεῖτο. Τὴν ἀναλογικὴν δὲν τὴν ἤθελε. Καὶ ἐνέπλεξε τὴν κατάστασιν. Ἀναλογική, πλειοψηφικόν, ἢ καὶ τὰ δύο μαζί, ἀναλόγως τῆς δεδομένης ἐκλογικῆς περιφερείας. Καὶ ὅλα αὐτὰ εἶχεν προσπαθήσει, νὰ τὰ ἐπενδύσῃ μὲ τὸν γνωστὸν μανδύαν τῆς δημοκρατικότητος, τῶν ἐθνικῶν κινδύνων κτλ. Εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, ἐπιχειρεῖται κἄτι παρόμοιον, διὰ νὰ συγκαλυφθοῦν κομματικοὶ ὑπολογισμοί. Ἄλλο, ἐὰν δὲν ἐπαληθεύσουν εἰς τὴν ζωήν. Ἄλλο τί θὰ εἴπῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ ἐπιχειρεῖται οἱ κομματικοὶ ὑπολογισμοὶ νὰ συγκαλυφθοῦν μὲ τὸ ἐπιχείρημα, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6, ὅτι κινδυνεύει ἡ σταθερότης τῆς διακυβερνήσεως τοῦ Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος. Δὲν γνωρίζω, κ. Πρόεδρε, διὰ ποῖον λόγον μὲ τὸ συγκεκριμένον αὐτὸ σύστημα θὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ σταθερότης αὐτή. Καὶ τί ἐννοοῦμεν σταθερότητα; Ἐννοοῦμεν σταθερότητα, ὅτι ἕνας κἄποιος κύριος, ποὺ θὰ βγῇ μὲ οἱονδήποτε ποσοστόν, Δήμαρχος, ποὺ θὰ ἔχῃ δεσμεύσει τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὅτι θὰ ἠμπορῇ πλέον ἀνενόχλητος εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου νὰ θύῃ καὶ νὰ ἀπολύῃ ἐπὶ μίαν 4ετίαν. Ἐννοοῦμεν αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν σταθερότητα; Καὶ ἐὰν αὐτὸ ἀποτελῇ δικαιολογίαν κατὰ τὴν Κυβερνητικὴν ἄποψιν, προκειμένου νὰ ἔχωμεν σταθερότητα εἰς μίαν Κοινότητα, εἰς ἕναν Δῆμον, ἐρωτῶ, κ. Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀνησυχήσωμεν ἐὰν ἔχωμεν εὐαισθησίαν δημοκρατικὴν ὅλοι, διατί τότε, προκειμένου νὰ προχωρήσωμεν κἄποτε εἰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς καὶ ἐὰν τότε, ἡ παροῦσα πλειοψηφία ἐξακολουθῇ νὰ εἶναι πλειοψηφία καὶ θελήσῃ νὰ εἰσαγάγῃ ἕνα σύστημα καὶ διὰ τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας παρομοίου τύπου, τὸ ὁποῖον πέραν δημοκρατικότητος, πέραν ἀντιπροσωπευτικότητος, πέραν τῶν καθ’ ἑαυτὸ καλῶς ἐννοουμένων συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, προτάξει τὸ ἐπιχείρημα «θέλω σταθερότητα», διατί δὲν θὰ πρέπει νὰ ἀνησυχήσωμεν, ὅτι κάνετε μίαν δοκιμήν, ἐξ ἀφορμῆς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ὅτι ἀρχίζετε νὰ καλλιεργῆτε ἕνα ἔδαφος, ὅτι ἀρχίζετε νὰ δημιουργῆτε ἕνα κἄποιο προηγούμενον; Διότι ἡ ἐπιχειρηματολογία σας ἠμπορεῖ νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ προκειμένου περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ἀλλά, ἐλέχθη καὶ περὶ συναλλαγῶν. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ὑπῆρξαν συναλλαγαὶ ἐπὶ τοῦ καθιερωθέντος προηγουμένου ἐκλογικοῦ νόμου — νόμου τὸν ὁποῖον ἡμεῖς εἴχαμεν ἀποδοκιμάσει — ἤδη πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ ἕνας τρόπος νὰ ἀποκλείσωμεν τὴν ἐπανάληψιν. Ἐκτὸς ἐὰν θεωρήσωμεν συναλλαγὴν τὴν συνεννόησιν ἢ τὴν σύμπραξιν μεταξὺ παρατάξεων, ὁμάδων κλπ., πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει κατ’ οὐδένα λόγον νὰ καταδικάζεται, ἀλλὰ καὶ ἐὰν καταδικασθῇ, δὲν πρόκειται νὰ ματαιώσῃ τὰς συμπράξεις. Ἀναγγέλλεται αὐτὲς τὶς ἡμέρες σύμπραξις τοῦ σημερινοῦ Δημάρχου μεγάλης πόλεως τῆς Ἑλλάδος, προκειμένου τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος, μὲ ἄλλον ὑποψήφιον, ὁ ὁποῖος ἐκ παραδόσεως, ἐκ πεποιθήσεως καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ τώρα ἀνήκει εἰς τὴν δεξιάν, ἀντίθετον παράταξιν ἀπὸ ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει ὁ Δήμαρχος, ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος. Καὶ τὴν σύμπραξιν αὐτὴν τὴν ἐπιβάλλει τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου. Ἀποτρέπει, λοιπόν, τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου ἢ ὑποχρεώνει ἢ ἐπιβάλλει, ἢ ἐκβιάζει νὰ γίνωνται αὐτὲς οἱ συναλλαγές; Ἕνας ἀκόμη λόγος, ὁ ὁποῖος ἀνεφέρθη διὰ νὰ στηρίξῃ τὸ σχέδιον νόμου, εἶναι καὶ τὰ συμφέροντα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀλλά, ἐὰν πρόκειται νὰ βλαβοῦν τὰ συμφέροντα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ μάλιστα θανασίμως, θὰ βλαβοῦν ὅταν ἀποκλεισθῇ ἡ ἐκπροσώπησις τῆς μειοψηφίας. Καὶ ἐπειδὴ τὸ ὑποστηριχθὲν — ὅπως εἰς πλείστας ὅσας ἐφημερίδας ἀνεγράφη — ὅτι ἡ ἰδική μας παράταξις ἐπιμένει μετὰ φανατισμοῦ εἰς τὴν ἀναλογικήν, λόγῳ τοῦ κινδύνου δῆθεν, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ λάβωμεν ἄνω τῶν 10%, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, πρόκειται, ὅμως, περὶ τοῦ ὅτι ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις ἐξυπηρετεῖται μόνον ἐὰν ἐκπροσωποῦνται εἰς αὐτὰς αἱ μειοψηφίαι. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, πιθανὸν νὰ ἐξυπηρετῆται ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις δὲν ἐξυπηρετεῖται. Ἂν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ ὑπὸ τὸν κομματικὸν ἔλεγχόν της τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, νὰ τὸ εἴπῃ εὐθαρσῶς. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ τερματίσω τὴν ὁμιλίαν μου μὲ τὴν ἑξῆς διαπίστωσιν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως, εἶπεν: «Καταθέτομεν ἓν σχέδιον νόμου. Ἀναμένομεν ὑποδείξεις, τροπολογίας, ἀπὸ μέρους τῶν κ.κ. συναδέλφων, εἰς τρόπον ὥστε, μετὰ τὸ πέρας τῶν συζητήσεων, νὰ ἔχῃ καταστῆ καλύτερον ἀπὸ ὅ,τι τὸ εἴχομεν σχεδιάσει». Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὑπάρξῃ τοὐλάχιστον ἐπ’ αὐτοῦ ἡ προσωπικὴ συνέπεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐὰν δὲν πείσῃ τὴν αἴθουσαν αὐτήν, περὶ τοῦ ἀντιθέτου, τότε θὰ εἴπῃ ὅτι, μέσα εἰς τὴν γενικὴν ἀσυνέπειαν ὑπάρχει καὶ μία προσωπικὴ ἀσυνέπεια.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λύχνος, ἔχει τὸν λόγον.

§134Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ θὰ ψηφίσω τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου μὲ ὡρισμένας ἐπιφυλάξεις. Βέβαια, δὲν ἐπείσθην ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἀπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπακόπουλος. Ἠρώτησαν οἱ ρήτορες τῆς Ἀριστερᾶς, διατί ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀλλαγὴ εἰς τὸ Κέντρον. Ἡ ἀπάντησις εἶναι, ὅτι ὑπῆρξεν ἡ ἀλλαγή, διότι τὸ Κέντρον ἀπὸ μειοψηφία ἔγινε πλειοψηφία. Καὶ λέγουν οἱ ρήτορες τῆς Ἀριστερᾶς, ὅτι αὐτοὶ ἐμμένουν εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἀλλά, τοῦτο συμβαίνει, διότι δὲν ἔγιναν πλειοψηφία. Ἐκεῖ ὅπου ἡ ἄκρα Ἀριστερὰ εἶναι πλειοψηφία, ἄλλα εἶναι τὰ συστήματα καὶ τὰ πολιτεύματα, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζουν καὶ δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην, ὄχι νὰ ἐξασφαλίσῃ, ἀλλὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἐξουσίαν πάσης ἀρχῆς καὶ τῆς κυβερνητικῆς καὶ τῆς δημοτικῆς καὶ τῆς κοινοτικῆς, ἀλλά, ἀφοῦ εὑρίσκεται εἰς αὐτὴν τὴν ψυχολογίαν τῆς ἀνάγκης πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἐξουσίας πάσης ἀρχῆς, διατί δὲν καταφεύγει εἰς τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα; Δὲν καταφεύγει εἰς τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, διότι ἀκόμη δεσμεύεται ἀπὸ τὴν θεωρίαν της ὡς μειοψηφίας καὶ αἱ θεωρίαι αὐταί, ἐξηγγέλθησαν παρὰ πολὺ προσφάτως καὶ ἔτσι, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν οὔτε ἀπὸ τὴν δημοσίαν γνώμην νὰ λησμονηθοῦν, οὔτε καὶ ἀπὸ τὸ ἴδιον τὸ Κέντρον. Κατέληξε, λοιπόν, νὰ φέρῃ ἓν ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ τὸ εἶπα συνθετικόν. Εἶναι καὶ πλειοψηφικόν, εἶναι καὶ ἀναλογικόν. Καὶ προσπαθεῖ διὰ μερικοτέρων διατάξεων, νὰ διορθώσῃ τὰ μειονεκτήματα τοῦ ἀναλογικοῦ. Μία τοιαύτη διάταξις εἶναι καὶ αὐτή, ποὺ ἀναφέρεται εἰς τοὺς συνδυασμούς, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ λαμβάνουν τὸ 10% τῶν ψηφιζόντων. Κύριοι, εἶναι προφανὴς ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἀντιλαμβάνομαι. Ἐκεῖνο, ποὺ ἀμφισβητῶ, ἐκεῖνο ποὺ ἀμφιβάλλω, εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα. Δηλαδή, ἀμφιβάλλω, ἂν ἡ προσπάθεια περιορισμοῦ τῶν μειονεκτημάτων τῆς ἀναλογικῆς, διὰ τῶν περιπτωσιακῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας παρεμβάλλει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ σύστημά της, θὰ φέρῃ ἀποτελέσματα. Εἶπον καὶ εἰς τὴν ὁμιλίαν μου ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁμοιάζει μὲ μίαν πολύπλευρον σκαλωσίαν, ἕνα μεγάλο ἰκρίωμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν γνωρίζει κατὰ ποῖον τρόπον θὰ κινηθῇ, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκει. Τῆς εὔχομαι νὰ τὰ φέρῃ, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀμφιβάλλω πολύ.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιάρας, ἔχει τὸν λόγον.

§136Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τελευταίως ἐμφανίζονται τάσεις νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ Δημοκρατίας καὶ νὰ καλλιεργοῦμεν τὸ πνεῦμα τῆς αὐτοδυναμίας ποὺ καταργεῖ τὸ πνεῦμα τῆς Δημοκρατίας. Ἡ αὐτοδυναμία, κύριοι συνάδελφοι, ὠθεῖ εἰς θλιβερὰς ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις. Ἂς μὴ λησμονοῦμεν ὅτι εἰς περιόδους τοιούτων Κυβερνήσεων, ἔλαβον χώραν θλιβερὰ γεγονότα. Μόνον τὰ μονοπώλια καὶ τὰ ἰσχυρὰ τρὰστ ἔχουν συμφέροντα ἀπὸ τοιαύτας Κυβερνήσεις.

§137Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολιτικὴν συζήτησιν θὰ κάμωμεν;

§138Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Τὸ παρὸν ἄρθρον μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῶ. Νομίζω, ὅτι εὑρίσκομαι ἐντὸς τοῦ θέματος. Σήμερον ὁμιλοῦμεν διὰ 10%, αὔριον διὰ 50% καὶ μεθαύριον διὰ τὸ 100%. Κάτω τοῦ 51%, κύριοι συνάδελφοι, ὅλα τὰ συστήματα εἶναι ἀντιδημοκρατικά, τραυματίζουν τὴν Δημοκρατίαν καὶ ὁδηγοῦν εἰς ἀνωμαλίας. Ἂς μὴ ξεχνοῦμε τὴν αὐτοδυναμίαν τῆς ΕΡΕ, ἡ ὁποία μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὰ γνωστὰ γεγονότα καὶ ἔφθασε καὶ εἰς πολιτικὰς δολοφονίας ἀκόμη. Ὅσον ἀσθενεῖς εἶναι αἱ Κυβερνήσεις, τόσον περιορίζονται τὰ κακά. Ἐπιμένομεν, λοιπόν, εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, διότι αὐτὴ ὁδηγεῖ εἰς τὸν ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον. Ἡ Κυβέρνησις εἶπε, καταθέτουσα τὸν νόμον, ὅτι ἐπιθυμεῖ ὅπως οὗτος ἀναγνωρισθῇ ἀπὸ ὅλας τὰς παρατάξεις. Ἀπὸ ὅ,τι, ὅμως, κατάλαβα, πλὴν τῶν κ.κ. Λύχνου καὶ Ἀνδριανοπούλου, οὐδεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν θέλει τὸ 10%. Ἡ Κυβέρνησις, λοιπόν, ἐπιμένει εἰς τὸ 10%; Ἐὰν ἐπιμένῃ, ἂς τὸ πῇ τιμίως καὶ εὐθαρσῶς. Ὅπως τὸ ἔλεγεν ἡ ΕΡΕ. Ἐάν, ὅμως, λέγῃ, ὅτι θέλει νὰ συμφωνοῦν ὅλες οἱ πτέρυγες καὶ ὅμως ὅλες οἱ πτέρυγες διαφωνοῦν, ἂς σεβασθῇ τοὐλάχιστον, ὁ κ. Ὑπουργός, τὰς ὑποσχέσεις του, ὅτι ἐπιθυμία του θὰ ἦτο νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος, συμφωνούντων ὅλων τῶν πτερύγων.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§140Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, βλέπω, ὅτι εἶχα πολὺ δίκαιον νὰ ἀκούσω τὸν συνάδελφον κ. Ἐφραιμίδην, πρῶτα νὰ ὁμιλήσῃ καὶ κατόπιν νὰ ἀπαντήσω ἐγώ, διὰ πολλοὺς λόγους, ἕνας τῶν ὁποίων εἶναι τὸ ὅτι ἐζήτησε μίαν ἔμπρακτον ἀπόδειξιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ τηρήσῃ αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν, ὅτι θὰ ἀκούσῃ πᾶσαν γνώμην, ἡ ὁποία θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ὡς ἀπόδειξις τῆς καλῆς θελήσεως τῆς Κυβερνήσεως δηλῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δέχεται ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις τῶν ¾, ἡ περιλαμβανομένη εἰς τὴν βʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου 7. Καὶ ἀφοῦ ἔκαμα αὐτὴν τὴν διευκρίνισιν, θὰ ἤθελα νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὀλίγα τινά. Πρῶτον, θὰ ἤθελα εἰλικρινῶς νὰ συγχαρώ θερμότατα τὸν ἀγαπητὸν καὶ σεβαστὸν συνάδελφον κ. Μπακόπουλον, διὰ τὴν ἐμπεριστατωμένην πράγματι ἀνάλυσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε κατὰ τὴν ὀλιγόλεπτον ἀγόρευσίν του καὶ ἡ ὁποία μὲ ἀπήλλαξεν, ἐμὲ τοὐλάχιστον, τῆς προσπαθείας νὰ ἀναπτύξω διεξοδικώτερον τὸ θέμα, δοθέντος, ὅτι ἔχει ἤδη ἀναπτυχθῇ καὶ θὰ μοῦ ἦτο ἀδύνατον νὰ ὑπερβάλω, εἰς σαφήνειαν καὶ ἐπιχειρήματα, τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Μπακοπούλου. Ἐδῶ, ἀπόψε, ἠκούσθησαν, ἀπὸ διαφόρους ἐπικριτὰς τοῦ νομοσχεδίου, ἀπόψεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἄλλοτε μὲν ἐμφανίζομαι ὡς Μουσολίνι καὶ ἄλλοτε ὡς Ροβεσπιέρος, διότι καὶ αὐτὸ ἐλέχθη. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν πράγματι ὁμοιάζω πρὸς αὐτοὺς ἀπὸ φύσεως, ἀλλὰ οὔτε καὶ ἀπὸ χαρακτῆρος, ἐλπίζω. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω καὶ ἀπευθύνομαι εἰς τὸν κ. Ἐφραιμίδην αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι θανάσιμον ἁμάρτημα, βεβαίως, δὲν εἶναι νὰ παραδέχεται κανεὶς τὰ σφάλματά του ἢ καὶ νὰ παραδέχεται, ὅτι ἡ ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων τὸν ὑποχρεώνει νὰ ἀλλάξῃ γνώμην. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον αἰσθάνομαι, ὅτι καὶ σεῖς δὲν διαπράττετε θανάσιμον ἁμάρτημα. Διότι ἐδῶ μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ὑποστηρίζετε τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ἔχετε, ὅμως, εἰς τὴν κοσμοθεωρίαν τὴν πίστιν εἰς τὸν μονοκομματισμόν, ὁ ὁποῖος δὲν συνάδει οὐδενὶ λόγῳ μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἑπομένως, θὰ ἤθελα νὰ ἐξακριβώσω, ἐὰν ὁ παράγων χρόνος καὶ τόπος παίζουν ρόλον εἰς τὴν θεωρίαν σας, ὁπότε, ἂν παίζῃ ρόλον, εἶναι θανάσιμον ἁμάρτημα, κ. συνάδελφε. Βέβαια, δὲν ἐπιθυμῶ τὸν θάνατόν σας, ἂν καὶ μὲ εἴπατε Ροβεσπιέρο. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ ἐπισημάνω, ὅτι εἶναι θανάσιμον τὸ ἁμάρτημα. Ἐλπίζω νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι εἶναι προσωπικὸν τὸ θέμα, διότι δὲν ἔχω καμμίαν προσωπικὴν πρόθεσιν καὶ ὁ τόνος μου ἀποφεύγει αὐτὴν τὴν ἄποψιν. Ἀγαπητοί, κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Δημοκρατία δὲν σημαίνει ἀσυδοσίαν, ἡ Δημοκρατία δὲν σημαίνει διάλυσιν, καὶ ὀφείλετε νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ πράξῃ τὸ πρέπον. Ὁ νόμος περὶ ἀναδείξεως δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων ὡδήγει εἰς τὴν διάλυσιν τοῦ θεσμοῦ. Καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν (καὶ ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον κ. Τσιάραν) δὲν γίνεται ἐπίκλησις, ὅτι ἐπιζητοῦμεν ἰσχυροὺς Δημάρχους. Ἐπειδὴ εἴπατε περὶ ἰσχυρῶν, οὐδαμοῦ δύνασθε νὰ ἀναγνώσητε, αὐτὸ καὶ οὐδεὶς κυβερνητικὸς ἐκπρόσωπος, τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ὡμίλησε περὶ ἰσχυροῦ Δημάρχου. Ἡμεῖς ἀντιστρόφως θέλομεν νὰ τονώσωμεν τὸν Δήμαρχον, ὁ ὁποῖος εἶχε κατέλθει πάρα πολὺ χαμηλά, ὁ ὁποῖος ἐγένετο τὸ παίγνιον εἰς χεῖρας ὡρισμένων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς εὐθηνῆς συναλλαγῆς καὶ ὄχι τῆς κομματικῆς, εἶχον κατορθώσει νὰ ἐξουθενώσουν καὶ πᾶσαν προσπάθειαν τῶν Δημάρχων, ὅπως ἐξήγησεν ὁ συνάδελφος κ. Ἀνδριανόπουλος καὶ εἶχον καταρρακώσει καὶ τὰ πρόσωπα. Τὴν συναλλαγὴν ἐξέθεσε καθαρῶς ὁ συνάδελφος κ. Στεφανάκης, ὁ ὁποῖος τὴν ἐτοποθέτησεν ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπεν, ὄχι κομματικήν, διότι κομματικὴ συναλλαγὴ καὶ συνεργασία θὰ γίνῃ, ἀλλὰ ὁμιλοῦμεν διὰ τὴν συναλλαγὴν τὴν εὐθηνήν, ἡ ὁποία προεκάλεσε καὶ ποινικὰς εὐθύνας καὶ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπέφερεν ὁ νόμος περὶ ἐκλογῆς Δημάρχων, διότι ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε ἀπεδείχθη κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ὅτι ἐξελέγη Δήμαρχος ἡ ἀπόλυτος μειοψηφία, ὁ ἕνας, ὅπως εἰς τὴν Ζάκυνθον, Πτολεμαΐδα, Ἀμαλιάδα καὶ Καβάλα. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖ ὁ νόμος. Δὲν ἐπιζητοῦμεν ἰσχυροὺς Δημάρχους. Ἐπιζητοῦμεν νὰ τονώσωμεν τὸν Δήμαρχον. Διατί; Ὄχι διὰ νὰ ἐπιβάλῃ Δικτατορίαν ἢ διὰ νὰ ἐπιβάλῃ πολιτικὴν Δικτατορίαν εἰς τὴν περιφέρειάν του ἢ εἰς τὸ δημοτικόν του συμβούλιον, ἀλλὰ διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ κάνῃ κἄτι καλὸν διὰ τὸν τόπον του. Ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ τονώσῃ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ αὐτὸ ἐπιζητεῖ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν δικτατορίαν ποὺ ἀνεπτύξατε ἐδῶ. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ σᾶς ὑπομνήσω, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ βήματος, ὅτι αἱ Δημοκρατίαι τῆς Δύσεως, ἀπὸ τὰς παλαιοτέρας καὶ ὑγιεστέρας, ἔχουν αὐτὸ τὸ σύστημα. Δὲν δύνασθε ἑπομένως, ὅταν λέγωμεν ὅτι βάζομεν τὸν περιορισμὸν τοῦ 10%, ὅπως πολὺ σωστὰ ἐξέθεσεν ὁ συνάδελφος κ. Μπακόπουλος, ὅτι βάζομεν τὸν περιορισμὸν τοῦ 10%, ὁ ὁποῖος εἶναι νενομοθετημένος προκειμένου περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ ἔχει θεσπισθῆ ρητῶς περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν εἰς τὴν ἐφετειακὴν περιφέρειαν ἢ τὸ 10% ὅπως ἐτόνισε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ....

§141ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει Βʹ κατανομή.

§142Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ Βʹ κατανομή. Ἐδῶ δὲν ὑπάρχει. Λέγω, ὅτι εἰς τὴν ἀναλογικὴν τίθεται ἕνας περιορισμός. Ἐκεῖ τίθεται προκειμένου περὶ Βʹ κατανομῆς. Ἐδῶ, ἐπειδὴ δὲν ἔχομεν Βʹ κατανομήν, τίθεται πάλιν ἕνας περιορισμός. Καὶ ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν οὐδέποτε ἐφηρμόσθη ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγεται ἁπλῆ ἀναλογικὴ ἦτο ἐνισχυμένη. Ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ μόνον εἰς τὴν Δημοκρατίαν τῆς Βαϊμάρης μετὰ τὸν Αʹ Παγκόσμιον Πόλεμον ἐφηρμόσθη. Εἰς τὴν Ἑλλάδα οὐδέποτε.

§143Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ τοῦ 1962 εἶναι σχεδὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναλογικῆς τῆς Βαϊμάρης. Καὶ ἐὰν πάρετε τὰς ἀγορεύσεις τῶν τότε ρητόρων, τοῦ Ἀλεξάνδρου Παπαναστασίου — ὁ κ. Μπακόπουλος ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἐπιβεβαιώσῃ αὐτὸ — θὰ ἴδητε, ὅτι στηρίζεται ἐπάνω εἰς τὴν ἀναλογικὴν τῆς Βαϊμάρης.

§144Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Στηρίζεται, ἀλλὰ δὲν ἦτο ἡ ἀναλογικὴ ἐκείνη ὁμοία. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. συνάδελφοι, ἀπέδειξα, ὅτι ὅπως ὑπάρχει εἰς τὴν ἀναλογικὴν ὁ περιορισμὸς τοῦ 10% τοῦτ’ αὐτὸ ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν εἰς τὴν ἀναλογικὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως, δοθέντος ὅτι δὲν ὑπάρχει δευτέρα κατανομή.

§145Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν θέλω νὰ σᾶς διακόψω, ἀλλὰ ἐπικαλοῦμαι τὴν καλωσύνην σας. Ἔχετε τὸ 10% εἰς τὴν ἀναλογικήν, εἰς τὴν Βʹ κατανομήν, διότι δὲν γίνεται πλήρωσις τῶν ἑδρῶν. Εἰς τὴν ἀναλογικὴν ὑπάρχει Βʹ καὶ Γʹ κατανομή. Ἐδῶ πρόκειται νὰ γίνῃ ἐκλογὴ ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὔτε Βʹ οὔτε Γʹ κατανομήν, καὶ λέγετε ὅτι αἱ ἕδραι αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποκτηθοῦν ἀπὸ τὴν Αʹ κατανομὴν νὰ ἀναγνωρισθοῦν.

§146Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, δὲν μὲ ἀντελήφθητε. Τὸ πνεῦμα εἶναι ἁπλοῦν. Ὅπως δεχόμεθα εἰς ἁπλῆν ἀναλογικὴν ἕνα περιορισμὸν 10% ἔτσι καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δέχεται ἕνα περιορισμὸν 10%. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐπιθυμεῖ τὴν αὐτοδιοίκησιν, ἡ ὁποία ἐπιθυμεῖ νὰ τονώσῃ τοὺς δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς ἄρχοντας, δὲν εἶναι διατεθειμένη, λέγω, ἡ Κυβέρνησις, νὰ δεχθῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν πάλιν, ὅπως κατὰ τὴν παρελθοῦσαν 5ετίαν, οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες νὰ εἶναι ἕρμαια εἰς τὰς χεῖρας μιᾶς ἐκβιαστικῆς μειοψηφίας, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν θέλει νὰ ἀποκλείσῃ μίαν τοιαύτην περίπτωσιν καὶ ἀποσκορακίζει τὴν ἰδέαν αὐτήν. Μὴ παίρνετε τὴν ἄποψιν τοῦ Δήμου Ἀθηναίων. Δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδὲ νὰ ὑπάρχῃ λόγος νὰ διασπάσῃ τὸ δυναμικὸν τοῦ τόπου, προκειμένου νὰ ἀποδώσῃ τοῦτο εἰς μίαν πόλιν. Ἄλλως τε διὰ ποῖον λόγον νὰ γίνωνται 10–30 συνδυασμοὶ μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν προβολὴν προσωπικῶν φιλοδοξιῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχει μειονεκτήματα καὶ ζημίας εἰς τὸν τόπον; Τί προσπαθοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ; Νὰ ἀποκλείσωμεν τὴν διασπορὰν τοῦ δυναμικοῦ τῆς πόλεως καὶ τῆς κοινότητος, νὰ τοὺς μαζεύσωμεν ὅλους καὶ νὰ ὑποχρεωθοῦν οὗτοι εἰς συνεργασίαν. Διατί; Ὄχι διὰ κομματικὴν καὶ προσωπικὴν ἐκμετάλλευσιν, ἀλλὰ διὰ τὸ καλὸν καὶ μόνον τοῦ τόπου. Πιστεύω ἀκραδάντως, καὶ τὸ πιστεύω, διότι εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἰσηγήθην τὴν ἰδέαν αὐτὴν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, ὅτι εἶναι μακρὰν πάσης κομματικῆς πρωτοβουλίας τὸ πρᾶγμα. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον, κ. Ἐφραιμίδην, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ διΐδῃ διὰ μέσου τοῦ κρυσταλλίνου πρίσματος, τὶ θὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον. Ἀγαπητέ, κ. συνάδελφε, δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε σεῖς, ἀλλὰ ἁπλῶς μία θεραπεία. Δὲν εἶναι πρόβα τζενεράλε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ κάμωμεν εἰς τὸ μέλλον, διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται σήμερον εἶναι ἕνα κροῦσμα παραλυσίας ποὺ ὑπάρχει εἰς τοὺς δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς ἄρχοντας καὶ τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ θεραπεύσωμεν. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν προσπάθειάν μας αὐτὴν νὰ τὴν μεταφράζετε καὶ νὰ τὴν ἐπεκτείνετε εἰς τὸ τὶ θὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις προκειμένου περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ παίρνετε αὐθαιρέτως τὴν βάσιν αὐτὴν καὶ νὰ τὴν ἐπεκτείνετε εἰς συλλογισμοὺς τοιούτους. Εἶναι ἀπαράδεκτον αὐτό. Καὶ ἐλπίζω νὰ ἔχῃ ἀντιληφθῆ ὁ ἀγαπητὸς κ. συνάδελφος, ὅτι ἡ ἀναδρομή του εἰς τὸ μέλλον τὸν ἀνέβασεν εἰς τὰ σύννεφα πλέον τῆς φαντασίας.

§147Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Πρακτικὸν θέμα εἶναι.

§148Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὡμίλησε περὶ τοῦ μέλλοντος. Αὐτὴ εἶναι μεγάλη φαντασία. Καὶ ἔτσι ἐλπίζω, ὅτι καὶ ὁ Ἰούλιος Βὲρν θὰ εὕρῃ ἕνα διάδοχον. Τὸ 10% — σᾶς ἐξήγησα — τίθεται, διὰ νὰ φύγῃ ἡ πέτρα τοῦ σκανδάλου, νὰ μὴ ἔχωμεν ἐκ νέου τὰς περιπτώσεις τῆς Ζακύνθου, τῆς Ἀμαλιάδος, τῆς Πτολεμαΐδος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναληφθοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα. Νὰ ἀναπνεύσουν οἱ Δήμαρχοι. Καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν γνωρίζω ποῖα ἄλλα σημεῖα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐνοχλοῦν τὴν Ἕνωσιν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἀλλὰ ὅταν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἡ ὁποία ἐχθρικῶς διάκειται πρὸς αὐτό, ἔσπευσεν ἐγγράφως νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἱκανοποίησίν της, διότι εἶδεν ὅτι ἡ πρόθεσις τοῦ νομοθέτου ἦτο νὰ τονώσῃ τοὺς δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς ἄρχοντας.

§149Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἀντιλαμβάνομαι τὸ πνεῦμα σας, ἔχετε τήν ἐντύπωσιν ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀποκλείεται ἡ συναλλαγή; Καὶ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα: Ὅταν ἕνας συνδυασμὸς πάρῃ 38% ἢ 39% καὶ πάῃ εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς καὶ μία παράταξις τὸ 12% καὶ εἰσέρχεται εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ἀποφεύγεται μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ συναλλαγή;;

§150Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Σᾶς ὑπενθυμίζω, ἀγαπητὲ κύριε συνάδελφε, τὸ ἑξῆς γεγονός: Θὰ πάρω ὡς παράδειγμα τὴν Ἀθήνα, ἐπειδὴ εἶμαι βουλευτὴς Ἀθηνῶν. Μὲ τὸν ἰσχύοντα ἕως σήμερον νόμον, ὅταν θὰ ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου, αὕτη θὰ ἐγένετο μεταξὺ 62 προσώπων.

§151Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι εἰς αὐτό.

§152Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἠδύνατο νὰ ἐκλεγῇ ἕνας Δήμαρχος μεταξὺ 62 προσώπων, ἐνῷ σήμερον, διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου ἡ ἐκλογὴ αὐτοῦ θὰ γίνῃ μεταξὺ δύο προσώπων. Δὲν ὑπάρχει σύγκρισις πλέον μεταξὺ τῶν 62 καὶ τῶν 2. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἕνα περιθώριον συναλλαγῆς ἀνθρωπίνης, τὴν ὁποίαν δὲν ἀποκλείω, φυσικὰ θὰ εἶναι κατὰ πολὺ ὀλιγώτερον ἐκείνης, ἡ ὁποία ἐλάμβανε χώραν, ὅταν ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο μεταξὺ τῶν 62. Καί, ἐὰν θέλετε, ἐὰν τὴν ἀναγάγωμεν μαθηματικῶς εἶναι τὸ 1)300.

§153Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Εἰς αὐτὸ συμφωνοῦμεν. Αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐκάματε μὲ τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν εἶναι ἀρκετόν. Αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, εἶναι ἡ ἄποψίς μας.

§154Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ βοηθήσῃ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Καὶ ὡς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ δηλώσω, ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἡ Κυβέρνησις πιστεύει ὅτι ἡ τόνωσις τῆς αὐτοδιοικήσεως εἶναι οἱ δημοτικοὶ καὶ οἱ κοινοτικοὶ ἄρχοντες.

§155Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Τὸν λόγον παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος;

§157Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὄχι καθ’ ἑαυτὸ ὑπὸ τὴν στενὴν ἔννοιαν προσωπικοῦ θέματος. Ἀλλὰ ἐντύπωσις προσωπικοῦ θέματος ὑπῆρξεν, καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἀντιδράσω, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μοῦ ἀπέδωσεν ὅτι τοῦ ἀπέδωσα ὡρισμένους χαρακτηρισμούς, χωρὶς νὰ ἔχῃ συμβῆ τὸ τοιοῦτον. Εἶπε π.χ., ὅτι τὸν ἐχαρακτήρισα ὡς Μουσολίνι καὶ ὡς Ροβεσπιέρο. Οὔτε τὸ ἕνα, οὔτε τὸ ἄλλο εἶπον.

§158Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, σεῖς.

§159Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὡμιλήσατε περὶ τοῦ κ. Ἐφραιμίδη. Πρέπει νὰ ἐξηγηθοῦμεν, κύριε Πρόεδρε. Καὶ ἐγὼ προσωπικῶς καὶ ἡ παράταξίς μας, δὲν πιστεύομεν ὅτι ὁ κ. Τούμπας, ὁ σημερινὸς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι Μουσολίνι ἢ Ροβεσπιέρος. Τὸ ἀτύχημά του εἶναι ὅτι ὑποστηρίζει διάταξιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰσαγάγει ὁ Μουσολίνι. Καὶ ἡ ἀποκάλυψις ἔχει γίνει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀπὸ συνάδελφον τῆς Ε.Κ., τὸν κ. Ζίγδην, ὅταν συνεζητεῖτο παρομοία διάταξις ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου τῆς ΕΡΕ. Ἑπομένως, πρέπει νὰ εὕρετε τὸν συνάδελφόν σας, τὸν κ. Ζίγδην καὶ νὰ ξεκαθαρίσετε τὰ ζητήματα αὐτά.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται τὸ προσωπικὸν θέμα;

§161Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι προσωπικόν. Σᾶς εἶπον Μουσολίνι;

§162Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Μὲ εἶπεν ὁ κ. Ἡλιοῦ.

§163Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ διάταξις εἶναι Μουσολινικὴ καὶ ἔχετε τὸ ἀτύχημα νὰ τὴν ὑποστηρίζετε. Κύριε Πρόεδρε, ἐλέχθη καὶ κἄτι ἄλλο, ὅτι ἡμεῖς εὑρισκόμεθα εἰς μίαν ἀντίφασιν, διότι ὑποστηρίζομεν μὲν τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ἀλλὰ ἡ κοσμοθεωρία μας εἶναι ὑπὲρ τοῦ μονοκομματικοῦ συστήματος. Τί ἰσχύει σήμερον, κύριε Ὑπουργέ;

§164Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ποῦ;

§165Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἰς τὴν πατρίδα μας ἔχομεν πολλὰ κόμματα καὶ σύστημα ἐκλογικὸν ἀπὸ τοῦ 1955 τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Ἑπομένως, ἐὰν στηρίζετε τὴν ἐπιχειρηματολογίαν σας ἐπὶ τῆς βάσεως αὐτῆς δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν ἀλλαγήν. Καὶ δὲν ἔχετε δικαιολογίαν νὰ ἀλλάξετε ἀπόψε καὶ νὰ ἀφήνετε ἐντελῶς ἐκτεθειμένον τὸν κ. Μπακόπουλον, ὁ ὁποῖος, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀλλάξει αὐτὴ ἡ βάσις, ὡμίλησε πότε ὑπὲρ τῆς ἐνισχυμένης, πότε ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ σήμερον ὑπὲρ τοῦ συζητουμένου. Ἀφήνετε ἀκάλυπτον τὸν συνάδελφόν σας καὶ μένετε καὶ σεῖς ἀκάλυπτος. Εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ μονοκομματικὸν σύστημα, κύριε Ὑπουργέ, φοβοῦμαι ὅτι γίνεται πολλὰς φορὰς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, κατ’ ἀντανάκλασιν καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης .........

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ πολιτικὰς θεωρίας θὰ ὁμιλήσωμεν αὐτὴν τὴν ὥραν;

§167Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Θὰ εἶχον τελειώσει, ἐὰν δὲν ὑπῆρχον αἱ διακοπαί.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον μὲ ὀλίγας λέξεις νὰ μᾶς πείσετε.

§169Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Λέγω, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν γίνεται πολλὰς φορὰς κἄτι, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀντανάκλασιν καὶ ἔξω τῆς αἰθούσης. Διότι ὁ κόσμος νομίζει, ὅτι ἐδῶ ὅσοι συζητοῦν περὶ ὅλων ἔχουν εἰς τὴν ἐντέλειαν κατατοπισθῆ, ἢ φροντίζουν μὲ τὴν καλὴν κατατόπισιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν, νὰ διατυπώνουν τὰ θέματα. Προσπαθεῖτε νὰ συγκρίνετε ἀσύγκριτα πράγματα. Εἰς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην ἔχομεν ἄλλο καθεστώς. Καὶ ὅταν ἔχωμεν ἄλλο καθεστώς, ἄλλο κοινωνικὸν σύστημα, μὴ θέλετε νὰ συγκρίνετε μὲ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα ἢ τὰ διοικητικὰ ἄλλων καθεστώτων. Ὅπως δὲν ἠμπορεῖτε νὰ συγκρίνετε τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰς τὸ σημερινὸν ἀστικὸν καθεστώς, μὲ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα τὰ δουλοκτητικὰ ἢ τὰ φεουδαρχικά. Ἠμπορεῖτε νὰ συγκρίνετε ἀσύγκριτα πράγματα καὶ νὰ ἐξάγετε συμπεράσματα; Ἐτελείωσα, κ. Πρόεδρε. Ἐλέχθη ὅτι, ἐπειδὴ ἠθέλησα νὰ κάμω μίαν πρόβλεψιν, μὲ ὅλας τὰς ἐπιφυλάξεις, διὰ τὸ μέλλον, ὅτι εὑρίσκομαι εἰς τὰ σύννεφα καὶ ὅτι εἶμαι ἐκτὸς πραγματικότητος. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὑπῆρξα ἀρκετὰ ρεαλιστής, διότι εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν ὑπερασπίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ὅλαι αἱ διατάξεις του εἶναι δικαιολογημέναι, διότι θέλει νὰ ὑπάρχῃ σταθερότης, ἰσχυρὸς Δήμαρχος, ἰσχυρὸν Δημοτικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ κάμῃ τὴν δουλειά του. Καὶ εἶπον ὅτι αὐτὴ ἡ ἐπιχειρηματολογία μεθαύριον ἐφ’ ὅσον τὴν πιστεύει ἡ Κυβέρνησις, ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ πρὸς ὑποστήριξιν ἐκλογικοῦ συστήματος διὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, ποὺ θὰ ἔλεγε δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν οὔτε προσωπικότητες, οὔτε ἡ ἔκφρασις τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οὔτε ἡ Δημοκρατία, οὔτε ὁ ἔλεγχος τῆς μειοψηφίας, ἀλλὰ μὲ ἐνδιαφέρει νὰ ἔχω μίαν ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν. Εἶναι ἐκτὸς πραγματικότητος ἡ πρόβλεψίς μου αὐτή; Νομίζω, ὄχι, εἶναι μία ρεαλιστικὴ πρόβλεψις καὶ ἂν θέλετε προειδοποίησις νὰ μὴ γλυστρίσετε, κ. Ὑπουργέ, καὶ ὡς παράταξις εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰ συστήματα, διότι ἐλέχθη ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Τσιάραν ποὺ ὁδηγεῖ ἡ προσήλωσις εἰς τὰς ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις.

§170Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὀλίγας λέξεις θὰ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀγαπητόν, τὸν ὄντως ἀγαπητὸν συνάδελφον, κ. Ἐφραιμίδην, ὅτι δὲν εἶχον καμμίαν πρόθεσιν νὰ δημιουργήσω προσωπικὸν ζήτημα καὶ ἐλπίζω νὰ τὸ ἀντελήφθητε. Καὶ ὅταν εἶπον, ὅτι ἀνήλθατε εἰς τὰ σύννεφα σεῖς, διότι ἔτσι εἶναι ὅσοι θέλουν νὰ προβλέπουν τὸ μέλλον, περιβαλλόμενοι ἀπὸ μίαν ἀχλήν, ὅπως ἡ πυθία. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοιά μου, δὲν εἶχον καμμίαν πρόθεσιν νὰ σᾶς θίξω. Πάντως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζετε, ὅτι ἔχει τίποτε τὸ κοινὸν μὲ τὸν νόμον τοῦ Μουσολίνι. Διότι, αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Ζίγδης, εἶναι ἐπὶ τελείως διαφορετικοῦ συστήματος. Αὐτὸ εἶναι ἕνα σύστημα ἀναλογικῆς, ἐπηυξημένον καὶ εἶναι μικτὸν ὅπως εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἐξηγήσω. Εἶναι σύστημα καὶ ἀναλογικὸν καὶ πλειοψηφικὸν ἀπὸ ἑνὸς σημείου καὶ πέραν καὶ ἀμέσου καὶ ἐμμέσου ἐκλογῆς. Ὅπως εἶπον, θὰ προσπαθήσωμεν νὰ πάρωμεν τὰ πλεονεκτήματα τῶν δύο συστημάτων. Ἐὰν δὲν ἐπιτύχωμεν ἐδῶ εἶναι ἡ Βουλὴ καὶ μὲ τὴν πεῖραν, τὴν ὁποίαν θὰ μᾶς δώσῃ τὸ μέλλον, θὰ τροποποιήσωμεν τὸ σύστημα. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἀπὸ τὴν πεῖραν ποὺ ἔχομεν ἀπὸ τὸ παρελθόν, βαδίζομεν καλὰ καὶ τὸ μέλλον θὰ τὸ δείξῃ.

§171Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤκουσα ὅλας τὰς ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν ἐκ μέρους τῶν κ.κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἄρθρου. Οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν, ὡμίλησαν ὑπὲρ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἄρθρου καὶ εἶπον, ὅτι καὶ συνταγματικὸν καὶ δημοκρατικὸν εἶναι. Ὁμολογῶ, ὅμως, ὅτι δὲν περίμενα νὰ ἀκούσω τὰς ἰδίας ἀπόψεις ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐτόνισεν, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, εἶναι δημοκρατικαὶ καὶ εἶπεν, ἐπίσης, ὅτι Δημοκρατία δὲν θὰ πῇ ἀσυδοσία, ἀλλὰ ποία ἀσυδοσία; Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιόν σας, δὲν ἐξυπηρετεῖ τὴν Δημοκρατίαν, διὰ τὴν ὁποίαν, εἰς κάθε στιγμήν, κόπτεσθε, ἀλλὰ αἱ διατάξεις τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου ἐξυπηρετοῦν μίαν σκοπιμότητα. Ἡ σκοπιμότης ποὺ ἐξυπηρετοῦν αἱ διατάξεις τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, τὴν γνωρίζετε, καλύτερον ἐμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ ἐκλογικοὶ νόμοι εἶναι ἀπόρροια συνταγματικῶν θεσμῶν καὶ ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐκλογὴν βουλευτῶν, δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων. Τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, παραβιάζουν σαφεῖς συνταγματικὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ὁμιλοῦν περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ. Δυστυχῶς, ὅμως, τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, ὡς προεῖπον, ὄχι μόνον δὲν εἶναι δημοκρατικόν, ἀλλὰ καταργεῖ καὶ σαφεῖς συνταγματικὰς διατάξεις. Τὸ σύνταγμα ὁμιλεῖ, περὶ ἰσοδυναμίας τῶν ψήφων καὶ ἡ ἰσοδυναμία τῆς ψήφου καταργεῖται μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, διότι τὸ 10% αὐτομάτως δὲν ἔχει ψῆφον. Οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει τὸ 10% τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, μὲ τὸ 10% τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Τὸ 10% εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, δὲν μπαίνει εἰς τὴν βʹ κατανομήν, ἐνῷ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, τὸ 10% δὲν βγάζει οὔτε ἕνα σύμβουλον. Ἐνῷ τὸ 30% τῶν ψήφων ἐκλέγει τὸ 20% τῶν δημοτικῶν συμβούλων καὶ τὸ 40% ἐκλέγει τὸ 60% τῶν δημοτικῶν συμβούλων, τὸ 10% δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐκλέξῃ ἕνα σύμβουλον. Σᾶς ἐρωτῶ, διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἐθέσατε εἰς τὸ νομοσχέδιόν σας, δὲν κατηργήσατε τὴν συνταγματικὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὸ ἰσοδύναμον τῆς ψήφου; Συνεπῶς, ἡ Κυβέρνησίς σας, σκέπτεται ἀντιδημοκρατικά, διότι στερεῖ τῆς ψήφου ὡρισμένον ἀριθμὸν ψηφοφόρων. Ἀλλά, ἀπορῶ, πῶς ἡ Κυβέρνησις καὶ ὡρισμένοι βουλευταὶ τοῦ Κέντρου, ὑποστηρίζουν ἄλλας ἀπόψεις ἀπὸ αὐτὰς ποὺ ὑπεστήριζαν, ὅταν εὑρίσκοντο εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἐπίσης, καὶ τὴν πριμοδότησιν εἶχον καταδικάσει οἱ βουλευταὶ καὶ οἱ σημερινοὶ Ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ νομοσχεδίων ποὺ ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.

Ρ.Ε.

Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἠθέλησε νὰ μετατοπίσῃ τὸ θέμα καὶ εἶπεν, ἐὰν κἄποτε ἤρχετο εἰς τὴν ἀρχὴν τὸ κόμμα μας, θὰ ὑπῆρχε μονοκομματισμός. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κάμνει μεγάλο λάθος καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν. Γνωρίζει, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι τὸ Κόμμα μας, δὲν ἔχει λάβει οὐδεμίαν θέσιν. Ἀλλά, ὅταν συζητοῦμεν εἰς ἀστικὸν καὶ κοινοβουλευτικὸν καθεστώς, νομίζω, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀμυνώμεθα ἐναντίον διατάξεων, αἱ ὁποῖαι καταργοῦν σαφεῖς συνταγματικὰς διατάξεις. Ἐὰν ἀκούσῃ τρίτον πρόσωπον ὅσα ἀνεπτύχθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, περὶ Δημοκρατίας καὶ περὶ διατηρήσεως τῶν συνταγματικῶν μας θεσμῶν, θὰ πιστέψῃ, ὅτι κοροϊδευόμεθα μεταξύ μας.

§172Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πρῶτον, ὡμίλησα περὶ Δημοκρατίας καὶ εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι ἀσυδοσία καὶ δὲν εἶναι διάλυσις. Καὶ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ διαλυθῇ ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις. Σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ σκοπιμότητος. Δὲν ὡμιλήσαμεν περὶ σκοπιμότητος, ἀλλὰ περὶ τῆς οὐσίας καὶ τῶν τύπων. Εἴπατε ὅτι ἡ διάταξις εἶναι ἀντισυνταγματική. Οὐδεμία διάταξις εἶναι ἀντισυνταγματικὴ καὶ δὲν ἠξεύρω, πῶς σεῖς, δόκιμος συνταγματολόγος, ὑποστηρίζετε τοιαύτην ἄποψιν. Οὐδεμία διάταξις εἶναι ἀντισυνταγματικὴ καὶ τὸ γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ. Δὲν δύνασθε, ἑπομένως, νὰ τὸ ἰσχυρίζεσθε. Πέραν αὐτοῦ, εἴπατε —ἦσθε σκληρὸς εἰς τὸ τέλος καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἶμαι καὶ ἐγὼ — ὅτι ἐὰν κανεὶς μᾶς ἀκούσῃ νὰ συζητοῦμεν περὶ Δημοκρατίας, θὰ ἔλεγεν, ὅτι κοροϊδευόμεθα. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Πρῶτον, περὶ Δημοκρατίας, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ὀλιγώτερον παντὸς ἄλλου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἦσαν κατὰ σύμπτωσιν, οἱ ἀγορηταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως, ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι μᾶς κατεκεραύνωσαν ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας, ἦτο ἡ παράταξις ἡ ἰδική σας, κατὰ πρῶτον λόγον, ἀλλὰ καὶ ἡ μείζων Ἀντιπολίτευσις, κατὰ δεύτερον. Εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐλέχθη κἄτι, τὸ ὁποῖον προεκάλεσε προσωπικὸν θέμα μὲ τὸν συνάδελφον κ. Μπριλλάκην, ὅταν δηλαδή, ἐκεῖ ποὺ ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι ἐγέλασα ἀπὸ χαράν, εἶπον, κατελήφθην ὑπὸ γέλωτος. Τώρα εἴπατε καὶ σεῖς, ὅτι ἐὰν μᾶς ἄκουε κανεὶς θὰ ἔλεγεν ὅτι κοροϊδευόμεθα. Ἀγαπητὲ κ. Ἠλιόπουλε, ἦτο σκληρὰ ἡ ἔκφρασίς σας καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος εἰς τὸν αὐτὸν τόνον νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Συμφωνῶ, ὅτι θὰ ἔλεγον, ὅτι κοροϊδευόμεθα ὅταν θὰ ἤκουον τὴν ἰδικήν σας παράταξιν νὰ ὁμιλῇ περὶ Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα).

§173Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σεῖς καὶ οἱ βουλευταὶ τοῦ κόμματός σας, κόπτεσθε ἐν συνεχείᾳ ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς διατηρήσεως τῶν συνταγματικῶν μας θεσμῶν. Τὸν περισσότερον χρόνον, ὅταν ὡμιλήσατε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου, τὸν κατηναλώσατε εἰς τὴν Δημοκρατίαν καὶ ὅτι θὰ ἐφαρμόσητε πλήρη Δημοκρατίαν εἰς τὴν Τοπικὴν Αὐτοδιοίκησιν. Ἐνῷ, γνωρίζετε, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου σας, καταργοῦν σαφεῖς συνταγματικὰς διατάξεις, εἴπατε, ὅτι παραδέχεσθε, ὅτι ἐὰν μᾶς ἄκουε κανεὶς νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ Δημοκρατίας, θὰ ἐπίστευεν ὅτι κοροϊδευόμεθα καὶ ἐθίξατε τὴν παράταξίν μας. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι δὲν ἔχετε τοιοῦτον δικαίωμα. Γνωρίζετε, ὅτι τὸ κόμμα μας, δὲν ἔχει λάβει θέσιν, ἀλλὰ ὅταν, ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, ὁμιλοῦμεν ὑπὸ καθεστὼς συνταγματικὸν καὶ κοινοβουλευτικόν, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ κρίνωμεν καὶ νὰ ἐπικρίνωμεν σχέδια νόμων, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Βουλήν.

§174Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ταῦτα ἔχω νὰ εἴπω: Ὤ τλήμων Δημοκρατία, πόσα, ἐν ὀνόματί σου, διαπράττονται τὴν ἑσπέραν ταύτην.

§175Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς συνετάχθητε μὲ παράταξιν δικτατορικὴν καὶ δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἐὰν δέχεται τὸ ἄρθρον.

§177Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως δεχθῇ τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§178ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 6 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§180Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ὅπως γίνῃ δεκτὸν καὶ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐμοῦ.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἐὰν δέχεται τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§182ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 7 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§184ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 0.50′ π.μ.)