1964.04.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 16η

Πέμπτη 16 Ἀπριλίου 1964

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7.15′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Λ. Λαγάκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Λ. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Καλκάνης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§4Α. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Β. Ἐφραιμίδης, Σ. Ἠλιόπουλος, Γ. Πανάγος, καὶ Δ. Παπανικολάου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Παπαπολίτης, Δ. Θεοχάρης, Χ. Ἀποστολάκος, Ν. Ζορμπᾶς, Χ. Γραμματίδης καὶ Τ. Γεωργίου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Α. Κωνσταντινίδης, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἐξ Ἀνδριανουπόλεως παλαιῶν προσφύγων, κατοίκων Ὀρεστιάδος, Ἕβρου, αἰτουμένων χορήγησιν στεγαστικῶν δανείων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Α. Κωνσταντινίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀλεξανδρουπόλεως, αἰτουμένου καταβολὴν ἀποζημιώσεως τῶν μελῶν του, πληγέντων ἐκ τῆς Βουλγαρικῆς κατοχῆς, τοῦ τελευταίου πολέμου. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ΕΜΟΤ Τρικάλων, αἰτουμένου τὴν συμμετοχὴν ἐκπροσώπων Ὁμοσπονδίας Ἐκδρομικῶν Σωματείων Ἑλλάδος εἰς Δ.Σ. ΕΟΤ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει πρακτικὸν τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Δεσκάτης, δι’ οὗ αἰτεῖται ἡ ὑπαγωγὴ τῆς ὡς ἄνω Κοινότητος, εἰς τὸν νεοσύστατον Νομὸν Γρεβενῶν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ἐργατοτεχνιτῶν οἰκοδόμων Φαρσάλων, αἰτουμένων μείωσιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας εἰς ὅλους τοὺς οἰκοδομικοὺς κλάδους, ἄνευ ἐπιβαρύνσεως τοῦ ἀσφαλίστρου κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Μηλέας Ἐλασσόνος, αἰτουμένων διορισμὸν Κοινοτικοῦ ἰατροῦ. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Γαλακτοκομικοῦ Συνεταιρισμοῦ Φιλιατῶν–Ἠπείρου, αἰτουμένου αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ γάλακτος καὶ προστασίαν τοῦ κτηνοτροφικοῦ κόσμου ἀπὸ τὴν συντελουμένην ἐκμετάλλευσίν του ἀπὸ τοὺς τυρεμπόρους. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Τ. Κωστῆς, καταθέτει ὑπόμνημα συνταξιούχων ΤΕΒΕ Λαμίας, αἰτουμένων κατάργησιν τοῦ ΤΕΒΕ, ὑπαγωγὴν των εἰς τὸ ΙΚΑ κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Σχολικῆς Ἐφορείας Νηπιαγωγείου Νιγρίτης, αἰτουμένης ἔγκρισιν αἰτηθείσης πιστώσεως ἐκ δραχμῶν εἴκοσι χιλιάδων (20.000) διὰ τὴν καλυτέραν λειτουργίαν τοῦ ἐν λόγῳ Νηπιαγωγείου. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ΤΟΕΒ Σερρῶν, αἰτουμένου ἀπαλλαγὴν τῶν παραγωγῶν ἀπὸ τοὺς ὑπερόγκους τόκους τῶν βεβαιωθέντων ἀρδευτικῶν δικαιωμάτων παρελθόντων ἐτῶν 1950–1960 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Β. Ἰντζές, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν Γεωργίου Δ. Γεωργιάδου, Ἰωάννου Παπαδοπούλου, Γεωργίου Παπαδοπούλου καὶ ἄλλων, ἁπάντων κατοίκων νέου οἰκισμοῦ Ἀμφιπόλεως Σερρῶν αἰτουμένων οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἀνεγειρομένου Διδακτηρίου. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Σιδηροδρομικῶν, αἰτουμένων θέσπισιν διοικητικῆς αὐτοτελείας Ἐλεγκτικοῦ Προσωπικοῦ Ἁμαξοστοιχιῶν Σ.Ε.Κ. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς τοπικῆς ἐπιτροπῆς Ἑνώσεως Κέντρου Ἀμπελῶνος, αἰτουμένης διορισμὸν δύο Ἰατρῶν δύο νοσοκόμων καὶ δύο μαιῶν εἰς τὸ Κοινοτικὸν Ἰατρεῖον τῆς ὡς ἄνω κωμοπόλεως. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Ι. Διαμαντόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰς τῶν Προέδρων Κοινότητος, Συλλόγου Ἐπαγγελματιῶν, Ἀναγκαστικοῦ Συνεταιρισμοῦ, Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Μαρκοπούλου Ἀττικῆς, τοῦ Προέδρου Κοινότητος Παιανίας ὡς καὶ τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ἀττικῆς, αἰτουμένων ἄμεσον λῆψιν μέτρων προστασίας τῶν κατοίκων τῶν ὡς ἄνω περιοχῶν, ὧν αἱ ἄμπελοι κατεστράφησαν ἐκ τοῦ προσφάτου παγετοῦ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Τ. Σταμάτης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν ἑσπεριδοκαλλιεργητῶν Παντανάσσης παραπονουμένων διὰ κακὴν ἐκτίμησιν τῆς ἐκ τοῦ παγετοῦ ἐπελθούσης ζημίας. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Σ. Τσιαπάρας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἀγχιάλου Νομοῦ Θεσσαλονίκης, αἰτουμένου ἐπίσπευσιν τῆς διανομῆς κοινοχρήστων ἐκτάσεων εἰς ἀκτήμονας τῆς ὡς ἄνω κοινότητος. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Σ. Τσιαπάρας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου κωμοπόλεως Κουφαλίων αἰτουμένου ἄδειαν καλλιεργείας καπνοῦ εἰς ἀκτήμονας καλλιεργητὰς τῆς ὡς ἄνω κωμοπόλεως. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Σ. Τσιαπάρας, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἱδρυτῶν Ἑλληνικῶν Ἰδιωτικῶν Σχολείων Βορείου Ἑλλάδος, αἰτουμένης οἰκονομικὴν ἐπιχορήγησιν διὰ τὴν περαιτέρω αὐτῶν λειτουργίαν. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Σ. Τσιαπάρας, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἱδρυτῶν Ἰδιωτικῶν Τεχνικῶν Ἐπαγγελματικῶν Σχολῶν αἰτουμένων ἀνάθεσιν τῆς ἐποπτείας καὶ ἁρμοδιότητος Ἐπαγγελματικῶν Σχολῶν Ξένων Γλωσσῶν εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ὑπηρεσίαν τῆς Ἐπαγγελματικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Αἱ Συνεργαζόμεναι Ἐργατοϋπαλληλικαὶ Ὀργανώσεις αἰτοῦν τὴν μὴ χορήγησιν παντοειδῶν χρηματοδοτήσεων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Γ.Σ.Ε.Ε., ἐφαρμογὴν βασικῶν διατάξεων τῆς Ἐργατικῆς Νομοθεσίας, αὔξησιν τῶν ἡμερομισθίων κατὰ 20% καὶ συντάξεων κατὰ 30%, κατοχύρωσιν συνδικαλιστικῶν ἐλευθεριῶν κλπ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ι. Τούμπας, ἔχει τὸν λόγον.

§6Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λέξεις ὡς πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς μεθοδεύσεως τῆς συζητήσεως. Ἐπειδὴ εἶναι ἡ πρώτη συζήτησις ἐπὶ νομοσχεδίου εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν καὶ ἐπειδὴ ὑπάρχει καὶ μεγάλος ἀριθμὸς νεοεισαγομένων βουλευτῶν, θεωρῶ καθῆκον μου νὰ εἴπω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἐφ’ ὅσον συμφωνοῦν καὶ τὰ κόμματα, ὅτι θὰ πρέπει κατὰ κἄποιον τρόπον νὰ μεθοδεύσωμεν τὴν συζήτησιν καὶ εἰσηγοῦμαι πρῶτον, ἀπὸ τοῦδε πολλὰς ἀπὸ τὰς κατατεθειμένας τροπολογίας εἰς τὴν Βουλήν, θεωρῶ ξένας πρὸς τὸ νομοσχέδιον καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰς δεχθῶ. Καὶ δεύτερον, εἰσηγοῦμαι ἀφοῦ ἀκούσω ἕνα ἕκαστον ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, ἀναπτύσσοντα τὰς τροπολογίας ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου εἰς τὸ τέλος νὰ ἀπαντῶ. Νομίζω ὅτι εἶναι ὁ καλύτερος τρόπος. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ζήτημα ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι πᾶσαι αἱ τροπολογίαι αἱ ἀφορῶσαι διοικητικὰ μέτρα, δηλαδὴ ἵδρυσιν νέων Νομῶν ἢ ἀναγνώρισιν νέων Δήμων εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνουν δεκταί. Διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει διοικητικὸν χαρακτῆρα, ἔχει ἁπλῶς ἐκλογικὸν χαρακτῆρα. Πληροφορῶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ἐπειδὴ εἶναι καὶ μερικαὶ περιπτώσεις λίαν ἐπείγουσαι ὅπως εἶναι ἡ περίπτωσις ἐπὶ τῆς ὁποίας θέλει νὰ ὁμιλήσῃ ὁ συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς κ. Ἀλιπράντης τῆς νήσου Σαλαμῖνος, ὑπάρχει ἕτοιμον νομοσχέδιον ἔχον σχέσιν μὲ τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ Νομοῦ Γρεβενῶν. Εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι δυνατὸν νὰ περιληφθοῦν καὶ ὅλαι αἱ τροπολογίαι αἱ ἀφορῶσαι διοικητικὰ μέτρα. Ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ εἴπω πρὸς τὸ Σῶμα αὐτά, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν τὴν διαδικασίαν τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσωμεν.

§7Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δέχεται τὴν πρότασίν μου περὶ συστάσεως Νομοῦ Πειραιῶς;

§8Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις δέχεται τὴν σύστασιν τοῦ Νομοῦ Γρεβενῶν. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι σεῖς ἐνδιαφέρεσθε διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς νήσου Σαλαμῖνος.

§9Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Ὑπάρχουν εἰς τὸν Πειραιᾶ 500 χιλιάδες κάτοικοι. Καὶ ἐρωτῶ, δέχεσθε νὰ γίνῃ Νομός; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ 1948 εἶχε καταθέσει πρότασιν συστάσεως τοῦ Νομοῦ Πειραιῶς.

§10Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νὰ ἀκούσητε ὅλας τὰς τροπολογίας καὶ εἰς τὸ τέλος νὰ εἴπητε ποίας θὰ δεχθῆτε.

§11Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρέπει νὰ ἀρθῇ μία παρεξήγησις. Ζητοῦμεν μίαν σύστασιν Νομοῦ εἰς τὸν ὁποῖον θὰ περιληφθοῦν καὶ οἱ γύρω Δῆμοι, (Νικαίας, Ἁγίου Γεωργίου Κερατσινίου, Κορυδαλλοῦ κ.ἄ.) καὶ ἡ Σαλαμὶς ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς μικρὰν ἀπόστασιν ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ.

§12Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὅλα τὰ διοικητικῆς μορφῆς μέτρα εἶναι ἀδύνατον εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον νὰ ἐξετασθοῦν. Εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Νομοῦ Γρεβενῶν ἐκεῖ δύναται νὰ συζητηθοῦν.

§13Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν ναυμαχίαν τῆς Σαλαμῖνος τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον, ὁ συνάδελφος κ. Βρανόπουλος καὶ ἐγὼ εἴχομεν ἐγγραφῆ νὰ ὁμιλήσωμεν πρῶτοι εἰς ὅλα τὰ ἄρθρα. Χθὲς ἀνεζήτησα τὴν ἐγγραφὴν αὐτὴν καὶ δὲν τὴν ἀνεῦρον. Θὰ παρεκάλουν ὅπως γίνεται εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς νὰ ὑπάρχῃ μία προτεραιότης καὶ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων, τῶν ἐγγεγραμμένων. Νομίζω ὅτι ὁ Εἰδικὸς Σύμβουλος τῆς Βουλῆς, τὴν ἔχει αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ἑπομένως θὰ πρέπει νὰ εἴμεθα ἐγγεγραμμένοι πρῶτοι εἰς ὅλα τὰ ἄρθρα.

§14Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Ἐτόνισα καὶ χθὲς κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ὅτι ζητεῖται πιστοποιητικὸν δημοτικότητος. Κατ’ ἀρχὴν τοῦτο εἶναι σωστόν, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία προκειμένου περὶ τῆς περιφερείας τῆς τέως διοικήσεως πρωτευούσης, ὅπως καὶ τῆς περιφερείας τῆς μπακλαβαδοποιηθείσης τοῦ τέως Δήμου Θεσσαλονίκης. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἰσχύσῃ αὐτό, διὰ λόγους στέγης, διὰ ἐνοικιοστασιακούς, δι’ οἰκονομικούς, διὰ ὑγείας δι’ ὅσους ἀπέκτησαν ἐκ προικὸς ἢ ἐκ κληρονομίας στέγην εἰς ἕν ἀπὸ τὰ προάστια αὐτά. Εἶναι δυνατὸν πολῖται συνδεδεμένοι μὲ τὴν δρᾶσιν τὴν ἐπαγγελματικὴν καὶ τὴν κοινωνικήν των μὲ τὴν διοίκησιν τῆς τέως διοικήσεως πρωτευούσης νὰ εἶναι ἐγκατεστημένοι εἰς μίαν ἄλλην καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων νὰ ἐνεγράφησαν ἐκεῖ. Θέλω νὰ ὑπομνήσω ἕνα παράδειγμα. Ὁ κ. Θεμιστοκλῆς Τσάτσος, ὁ ὁποῖος συμμετέσχεν ἐπὶ χρόνια εἰς τὴν Βουλὴν ὡς βουλευτὴς Ἀθηνῶν, διότι εἰς τὰς Ἀθήνας ἔχει τὴν ἐπαγγελματικήν του δραστηριότητα καὶ τὴν κοινωνικήν του δρᾶσιν συμβαίνει —δὲν ξέρω ἂν ἀγόρασε ἢ ἂν ἀπέκτησε ἐκ προικὸς— συμβαίνει νὰ κατοικῇ μονίμως εἰς τὸ Ψυχικόν. Ἐὰν τηρηθοῦν αἱ διατάξεις θὰ πρέπει νὰ εἶναι δημότης Ψυχικοῦ. Ἐπίσης ὁ κ. Πιπινέλης, συμβαίνει νὰ κατοικῇ εἰς τὸ Φάληρον, ἀλλὰ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ὅλην τὴν δραστηριότητά του τὴν ἀσκεῖ εἰς τὰς Ἀθήνας. Ὑπάρχει περίπτωσις νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν; Προτείνω νὰ μὴ ἰσχύῃ αὐτὸ προκειμένου περὶ τῆς τέως διοικήσεως πρωτευούσης καὶ τοῦ τέως Δήμου Θεσσαλονίκης. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ τὸ ἐνοικιοστάσιον ὡς ἴσχυεν ὁλοκληρωτικῶς καὶ τώρα μερικῶς ἔχει παρομοίαν διάταξιν ἐξομοιοῦνσαν ὡς πρὸς τὴν κατοικίαν τοὺς κατοικοῦντας εἰς τοὺς μεγάλους χώρους, οἱ ὁποῖοι ἐχωρίσθησαν διὰ λόγους κομματικοὺς εἰς πολλὰς περιφερείας. Τοῦτο εἶναι οὐσιῶδες καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ τὸ προσέξῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§15Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποστηρίζω τὰς δύο ἀπόψεις τὰς ὁποίας ὑπεστήριξε καὶ ὁ κ. Ἠλιοῦ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κωλυσιεργοῦμεν.

§16Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ Δημόται τῆς περιοχῆς τέως διοικήσεως πρωτευούσης θὰ δύνανται νὰ εἶναι ὑποψήφιοι εἰς ἕνα οἱονδήποτε Δῆμον ἢ μίαν Κοινότητα τῆς τέως διοικήσεως. Ἐπειδὴ ὅμως ἀπὸ Ἐκάλης μέχρι Βουλιαγμένης εἶναι 50 χιλ., διατὶ εἰς τὴν Κοινότητα Παλλήνης ἀπέχουσαν 17 χιλ. δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ὑποψήφιος δημότης Παλλήνης κατοικῶν 1–2 χιλ. μακρότερον εἰς τὸν Σταυρὸν τῆς Ἀττικῆς, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἄνισος μεταχείρισις βάσει τῆς συνταγματικῆς ἰσότητος.

§17Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ἠλιοῦ, ἔχω ν’ ἀπαντήσω, ὅτι τὸ Σύνταγμα προβλέπει τοὺς βουλευτάς, ὡς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους καὶ ἑπομένως δὲν ἐνδιαφέρει τὸ θέμα τῆς κατοικίας των. Προβλέπεται ὅμως ἀπὸ τοὺς νόμους, ὅτι τὸ θέμα τοῦ Δήμου καὶ τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος, συνδέεται ἀπόλυτα μὲ τὸ τοπικὸν ἐνδιαφέρον καὶ ἑπομένως μὲ τὴν τοπικὴν κατοικίαν, εἰδικώτερον δὲ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰς Ἀθήνας. Ἡ περιφέρεια Ἀθηνῶν ἔχει Νέαν Ἰωνίαν, ἔχει καὶ Γλυφάδα, ποῖον κοινὸν ἔχει ὁ κάτοικος τῆς Γλυφάδας μὲ τὸν κάτοικον τῆς Νέας Ἰωνίας, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν ὁ κάτοικος τῆς Γλυφάδας νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν ἀνακηρύξεως, ὡς ὑποψηφίου Δημάρχου τῆς Νέας Ἰωνίας; Εἶναι τελείως διαφορετικαὶ αἱ τοπικαὶ συνθῆκαι καὶ ἰδίως δὲ εἰς τὰς Ἀθήνας εἶναι καταπληκτικῶς διάφοροι. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποστερήσωμεν τὴν πόλιν τῆς προσοχῆς καὶ τοῦ ἐνδιαφέροντος ἀνθρώπου, οἱ ὁποῖοι μένουν, ζοῦν καὶ παρακολουθοῦν τὴν ἐξέλιξιν καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν πόλεων. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν μὲ λύπην μου, δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἠλιοῦ.

§18Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Οἱ περισσότεροι κάτοικοι τῶν προαστίων εἶναι δημόται Ἀθηνῶν.

§19Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὴς ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Παρουσιάζει πράγματι μίαν λογικὴν βάσιν ὁ συλλογισμὸς τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξεν, ἀλλὰ βάσιν λογικὴν ἡ ὁποία δὲν ἀντέχει εἰς τὰ πράγματα. Συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ἠλιοῦ, ὄχι διότι ἐμνημόνευσε τὸν κ. Πιπινέλην, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐξέχων στέλεχος καὶ δὴ μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος τῆς ΕΡΕ, οὔτε διότι ἐμνημόνευσε τὸν ἀδελφὸν τοῦ ἀγαπητοῦ κ. Κ. Τσάτσου, ἀλλὰ αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τὸ πρόβλημα ἔτσι ὅπως τὸ ἔθεσεν, ὑπάρχει. Ἄν θέλωμεν νὰ ἐμφανίσωμεν τὰ παράδοξα, ἠμπορεῖ νὰ τὰ ἐμφανίσωμεν. Πράγματι, ὅπως ἐλέχθη ὑπὸ ἀγαπητοῦ συναδέλφου τῆς Ε.Κ. τοῦ κ. Διαμαντοπούλου, παρουσιάζεται καὶ ἡ περίπτωσις δύο κοινοτήτων αἱ ὁποῖαι εἶναι πλησιέστερα ἀπὸ τὴν περίπτωσιν Ἐκάλης καὶ Βουλιαγμένης. Ἀλλὰ διατὶ νὰ μνημονεύῃ ὁ κ. Διαμαντόπουλος τὴν Ἐκάλην καὶ τὴν Βουλιαγμένην καὶ νὰ μὴ μνημονεύῃ τὸ Ψυχικὸν καὶ τὰς Ἀθήνας. Ἀθηναῖοι —καὶ ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν— ζοῦν καὶ εἰς τὴν Ἑκάλην καὶ εἰς τὴν Κηφισιὰν καὶ εἰς τὸ Ψυχικὸν καὶ εἰς τὴν Φιλοθέην. Εἶναι δυνατὸν τὸν δημότην Ἀθηνῶν ὁ ὁποῖος κατοικεῖ εἰς τὴν Φιλοθέην νὰ μὴ τοῦ ἐπιτρέψετε νὰ εἶναι ὑποψήφιος εἰς τὴν Φιλοθέην; Εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐπιτρέψητε εἰς τὸν Ἀθηναῖον ὁ ὁποῖος κατοικεῖ εἰς τὴν Κηφισιὰν νὰ μὴ εἶναι μέλος ἑνὸς ψηφοδελτίου εἰς τὰς Ἀθήνας; Νομίζω ὅτι ἂν τὸ σκεφθῆτε ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν θὰ προχωρήσετε εἰς τὴν ἄποψιν ὅτι πρέπει, ἔστω καὶ ἂν θὰ ὑπάρξουν καὶ τὰ παράδοξα καὶ αἱ ἀκραῖαι δηλ. περιπτώσεις, ὅτι θὰ πρέπει καὶ διὰ τὰς δύο μεγάλας πόλεις τῆς Ἑλλάδος τὴν Θεσσαλονίκην καὶ τὰς Ἀθήνας νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀρχὴ τῆς εὐρυτέρας περιφερείας.

§20Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε ὑμεῖς, εἶναι διάφορον ἐκείνου ποὺ ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ἡλιοῦ. Σεῖς ὑποστηρίζετε, ὁ κάτοικος, ὄχι ὁ Δημότης, νὰ δύναται εἰς τὴν περιφέρειαν ποὺ κατοικεῖ νὰ ὑποβάλῃ ὑποψηφιότητα. Ὁ κ. Ἡλιοῦ τὸ ἐγενίκευσε καὶ δὲν τὸ ἐξήρτησεν ἀπὸ τὴν κατοικίαν. Ὁ κ. Ἡλιοῦ εἶπεν, ἐὰν ὀρθῶς ἀντελήφθην, ὅτι εἶναι δυνατὸν εἷς κατοικῶν εἰς Ἑκάλην νὰ θέσῃ ὑποψηφιότητα εἰς Ν. Ἰωνίαν, πρᾶγμα ποὺ εἶναι διάφορον ἀπὸ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίξατε. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ κῶδιξ Δήμων καὶ Κοινοτήτων σαφῶς ἀπαιτεῖ ὁ Δήμαρχος νὰ εἶναι δημότης τοῦ μέρους εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλῃ ὑποψηφιότητα, ἀδιαφορεῖ διὰ τὸ μέρος εἰς τὸ ὁποῖον κατοικεῖ διότι εἶναι καὶ ἡ βασικὴ κατοικία ἡ ὁποία εἶναι διττή, εἶναι ἡ κατοικία καὶ ἡ ἐπαγγελματικὴ στέγη καὶ ἐκεῖ ὅπως γνωρίζετε, ὁ κῶδιξ ἔχει μίαν ἐλαστικότητα, ἀλλὰ πάντως ὁ κῶδιξ ἀπαιτεῖ νὰ εἶναι ὁ ὑποψήφιος δημότης τοῦ μέρους εἰς τὸ ὁποῖον ἐκλέγεται.

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν τῶν ἐξηγήσεων τὰς ὁποίας ἐδώσατε καὶ αἱ ὁποῖαι συμπληρώνουν τὰ ὅσα ἐλέχθησαν, προτείνω μίαν μέσην λύσιν, νὰ εἶναι, ἢ δημότης ἐγγεγραμμένος ἢ κάτοικος, ἓν ἐκ τῶν δύο, ὁπότε ἂν συμβαίνῃ αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ γενικεύσετε τὴν ἰσχὺν αὐτῆς τῆς ἀρχῆς.

§22Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς τὸ θέμα αὐτὸ καὶ δέχομαι τὴν ἰδικήν σας τροπολογίαν, ὅπως τὴν διατυπώσατε πρὸ ὀλίγου, νὰ εἶναι ὅμως διαζευτικόν, ἢ δημότης ἢ κάτοικος.

§23Η. ΗΛΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι ὅλη ἡ ἐπιχειρηματολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἰδέας, ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι μὴ ἔχοντες νοῦν, οἱ ὁποῖοι ἐνῷ ἔχουν κατοικίαν ἢ δημοτικότητα εἰς τὴν Καισαριανὴν θὰ πᾶνε εἰς τὴν Βουλιαγμένην νὰ θέσουν ὑποψηφιότητα καὶ θὰ ὑπάρξῃ συνδυασμὸς —διότι ὑπάρχει καὶ αὐτὸ τὸ προαπαιτούμενον νὰ εἶναι συνδυασμὸς πλήρης μὲ διπλάσιον ἀριθμὸν ὑποψηφίων— ὁ ὁποῖος θὰ τοὺς δεχθῇ ὡς ὑποψηφίους. Αὐτὰ τὰ πράγματα εἶναι ἀπίθανα καὶ παράδοξα, ἔξω τῆς πραγματικότητος, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ἐὰν εἶναι δημότης ἢ κάτοικος. Ἔχομεν φαινόμενα γνωστὰ ὁ καθ’ ἕνας εἰς τὸ περιβάλλον του, ποὺ ἀλλοῦ κάθεται κανεὶς καὶ ἀλλοῦ ἀσκεῖ τὴν ἐπαγγελματικὴν καὶ κοινωνικήν του δραστηριότητα, ἂν εἶναι κάτοικος πιθανότατα εἶναι καὶ δημότης διότι ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἀνασυνετάχθησαν κατὰ ἐνορίας οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι προϋποθέτει ὅτι ἔπρεπε νὰ καταστῇ δημότης τῆς περιοχῆς ἐκείνης. Ἑπομένως μὴ τὰ μπερδεύομε τὰ πράγματα. Ἡ κατοικία εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὰς ἐνστάσεις καὶ τὰ ἐκλογοδικεῖα. Ἡ κατοικία εἶναι τὸ σπίτι, ἡ κατοικία εἶναι ὁ τόπος τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐγκαταστάσεως, εἶναι πράγματα μπερδεμένα ἀφῆστε τα αὐτά. Ὁ κοινὸς νοῦς μᾶς λέγει ὅτι δὲν θὰ ξεκινήσῃ ἕνας ὁ ὁποῖος κατοικεῖ καὶ ἀσκεῖ τὴν ἐπαγγελματικήν του δραστηριότητα εἰς τὴν Ἑκάλην νὰ θέσῃ ὑποψηφιότητα εἰς τὸν Δῆμον Γλυφάδας. Αὐτὰ εἶναι ἀπίθανα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἁπλῶς ἐφευρίσκονται διὰ νὰ ἀποκρουσθῇ τὸ ὀφθαλμοφανὲς εἰς ὁλόκληρον τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα.

§24Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε τὰ ἀπίθανα αὐτὰ πράγματα δὲν τὰ ἐφεῦρον ἐγώ, οὔτε τὰ ἐπρότεινα ἐγώ. Ἡ τροπολογία ἡ ἰδική σας περιέχει ἐν ἑαυτῇ τὴν ἀπιθανότητα καὶ εἶναι δυνατὸν ἕνας κάτοικος, ἐφ’ ὅσον γίνῃ αὐτὸ ποὺ προτείνετε σεῖς, εἶναι δυνατὸν ἕνας κάτοικος Γλυφάδας νὰ θέσῃ ὑποψηφιότητα Δημάρχου εἰς τὴν Ν. Ἰωνίαν ἢ τὴν Νέαν Χαλκηδόνα. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προτείνετε σεῖς, δὲν τὸ ἐφεῦρον ἐγώ. Καλὸ θὰ εἶναι νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., ἡ ὁποία δίδει μίαν εὐρύτητα εἰς τὸ θέμα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας ἔχει τὸν λόγον.

§26Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ ἐπιθυμῶ νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τοὺς συναδέλφους δύο τινά: Ὁ παλαιὸς νόμος προέβλεπε, ὅτι προκειμένου νὰ εἶναι κανεὶς ὑποψήφιος Δημοτικὸς ἢ Κοινοτικὸς Σύμβουλος ἢ Δήμαρχος, ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ δημοτολόγιον τοῦ οἰκείου Δήμου ἢ Κοινότητος. Τώρα ὁ σημερινὸς νόμος, ὁ ὁποῖος προβάλλεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐπεκτείνεται καὶ λέγει, δύναται νὰ εἶναι ὑποψήφιος, ὄχι μόνον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ δημοτολόγιον, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐκλογικὸν βιβλιάριον. Ταὐτοχρόνως ὁ παλαιὸς νόμος προέβλεπεν ὅτι διὰ τὰς Ἀθήνας, τὸν Πειραιᾶ καὶ τὴν Θεσσαλονίκην δύναται ὁ Δήμαρχος ἢ οἱ Δημοτικοὶ καὶ Κοινοτικοὶ Σύμβουλοι νὰ κατοικοῦν καὶ εἰς τὰ πέριξ τῶν πόλεων αὐτῶν. Καὶ ἦτο ὀρθὸν αὐτό, διότι ὄντως ὑπῆρχον δημόται Ἀθηναῖοι ἢ Πειραιεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔμενον εἰς τὰς Ἀθήνας, ἀλλὰ εἰς τὰ περίχωρα. Σήμερον, διὰ τῆς τροπολογίας, κάθε κάτοικος ποὺ κάθεται εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῶν Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον περιορίζεται ἀπὸ τὰ τρία βουνὰ καὶ τὴν θάλασσαν καὶ τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει 26 Δήμους καὶ 33 Κοινότητας, εἶναι δυνατὸν νὰ θέτῃ ὑποψηφιότητα εἰς ἕνα ἐκ τῶν τριῶν ὀργανισμῶν αὐτοδιοικήσεως. Αὐτὸν τὸν ἀπεριόριστον ἀριθμὸν καὶ τὸ προνόμιον τῶν κατοίκων καὶ τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν, δὲν ἠμπόρεσα ἐγὼ νὰ τὸ καταλάβω. Νομίζω ὅτι, ἐὰν κατοικῇ κανεὶς ὄντως εἰς τὴν Ἑκάλην καὶ εἶναι δημότης Ἀθηνῶν καὶ θέλει ὡς πρὸς τὰς Δημοτικὰς ἐκλογὰς νὰ γίνῃ ὑποψήφιος Ἑκάλης, ἠμπορεῖ νὰ μεταφέρῃ τὰ δημοτικά του δικαιώματα ἐκεῖ. Ἀλλὰ κάθε κάτοικος νὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα νὰ βάλῃ ὑποψηφιότητα εἰς δύο, τρία, τέσσαρα, πέντε Δημοτικὰ ἢ Κοινοτικὰ Συμβούλια τῆς περιοχῆς, αὐτὸ τὸ προνόμιον δὲν τὸ ἀντιλαμβάνομαι. Διατὶ αὐτὸ τὸ προνόμιον τὸ εἰδικὸν θὰ ἔχουν οἱ κάτοικοι αὐτοί; Τότε διατὶ νὰ μὴ τὸ βάλωμεν καὶ διὰ τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν ἢ τὴν Ἀχαΐαν; Ὁ νόμος ποὺ προβλέπει ὅτι διὰ νὰ εἶναι κανεὶς Κοινοτικὸς Ἄρχων πρέπει νὰ εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ Δημοτολόγιον εἶναι πολὺ σαφής. Ὑπάρχει κόσμος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἐγγραφῇ εἰς τὸ Δημοτολόγιον, ὅμως ἔχει ἐκλογικὸν βιβλιάριον, καὶ δύναται βάσει τοῦ ἐκλογικοῦ βιβλιαρίου νὰ εἶναι ὑποψήφιος. Πέραν αὐτοῦ ὅμως, νὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ εἶναι ὑποψήφιος εἰς 26 Δήμους ἢ 33 Κοινότητας, ἐγὼ δὲν ἠμπόρεσα νὰ τὸ ἀντιληφθῶ.

§27Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐλέχθη ὅτι δίκαιον ἢ μᾶλλον ὀρθὸν θὰ ἦτο, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν περιφέρειαν τῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης, εἴτε ἐν τῷ συνόλῳ της εἴτε ἐλαφρῶς περιοριζομένην, νὰ τεθῇ διάταξις, ἡ ὁποία νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς οἱονδήποτε κάτοικον ἐντὸς τῆς περιοχῆς αὐτῆς νὰ θέτῃ ὑποψηφιότητα, εἰς οἱονδήποτε Δῆμον ἢ Κοινότητα θέλει ἐντὸς τῆς περιοχῆς αὐτῆς. Ἐὰν τοῦτο γίνῃ δεκτόν, ζητῶ καὶ διὰ τὴν Ἀρκαδίαν νὰ γίνῃ τὸ ἴδιο. Στηρίζομαι εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον καθορίζει ἰσότητα. Δὲν δέχομαι ὁ ἰδικός μου Νομὸς νὰ τεθῇ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄσκησιν μάλιστα ἐκλογικοῦ δικαιώματος καὶ εἰδικώτερον, ὡς πρὸς τοὺς ἐκλογίμους, νὰ τεθῇ εἰς μειονεκτικὴν θέσιν ἀπὸ τοὺς κατοίκους οἱουδήποτε, ἀκόμη καὶ χωρίου τῆς Ἀττικῆς, τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Ἔχομεν τὸ ἄρθρον 3 ποὺ λέγει ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι. Ἢ ὅλοι θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν Δῆμον εἰς τὸν ὁποῖον θέλουν νὰ εἶναι ὑποψήφιοι ἢ κανείς. Αὐτὰ τὰ πλεονεκτήματα ἡ Ἐπαρχία δὲν τὰ δέχεται. Καὶ ὡς ἐπαρχιώτης ἐγὼ διαμαρτύρομαι διὰ τὴν ἐνδεχομένην ἀποδοχὴν μιᾶς τοιαύτης προτάσεως, ἡ ὁποία ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα.

§28Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ΕΡΕ δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ ἐπιμείνῃ ἐπὶ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης διαμορφώσεως τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου. Διὰ λόγους καθαρῶς λογικούς, τὸ συζητοῦμεν. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, βασισθεὶς ἐπὶ τῶν συλλογισμῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι ἡ ὀρθοτέρα. Ἡ ἄποψις τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου κ. Μπακοπούλου ἔχει μέσα της βέβαια ἕνα ρωμαντισμὸν ἀγάπης πρὸς τὴν περιοχήν του, ὅπως καὶ ἡ ἄποψις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, ρωμαντισμὸν ἐπίσης περιέχει, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰδικήν του περιοχήν. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς κάτοικος τοῦ Μεσολογγίου, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ Αἰτωλικὸν καὶ κανεὶς κάτοικος τοῦ Αἰτωλικοῦ, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ Μεσολόγγιον. Μπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἕνας κατ’ ἐξαίρεσιν, ἀλλὰ κατ’ ἀρχὴν δὲν ὑπάρχει. Ἐνῷ ὑπάρχουν πάρα πολλοὶ κάτοικοι τῆς Ἐκάλης ἢ τῆς Κηφισίας, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐν Ἀθήναις καὶ ἀντιστρόφως. Διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Μπακοπούλου, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὁρίσωμεν ὅτι, ὄχι μόνον εἰς τὴν περιοχὴν Ἀθηνῶν ἢ τὴν περιοχὴν Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ εἰς πᾶσαν περιοχὴν τῆς Ἑλλάδος, κριτήριον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτρέπῃ τὴν συμμετοχὴν εἰς τοὺς συνδυασμοὺς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν θὰ εἶναι ἢ ἡ ἐγγραφή, εἰς τὸν Δῆμον ἢ τὴν Κοινότητα ἢ ἡ ἐπαγγελματικὴ ἢ οἰκογενειακὴ κατοικία. Λέγω, ἐπαγγελματικὴ ἢ οἰκογενειακή, διότι πράγματι, ὡς ἐλέχθη, δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖος προέβη εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτήν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ σύγχυσις μεταξὺ ἐπαγγελματικῆς καὶ οἰκογενειακῆς κατοικίας.

§29Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. (Ὑπ. Προνοίας). Τί χρονικὸν ὅριον θὰ θέσετε;

§30Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κανέν. Κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν κἄποιος ἀσκῇ ἀπὸ ἑνὸς μηνός, τὰ ἐπαγγελματικά του καθήκοντα εἰς μίαν πόλιν, διατί νὰ μὴ δύναται νὰ ἐνδιαφερθῇ ἔτι μᾶλλον διὰ τὴν πόλιν ἐκείνην, μετὰ τῆς ὁποίας, ἂν καὶ δὲν εἶναι ἐκεῖ ἐγγεγραμμένος, ἔχει συνδέσει τὴν ἐπαγγελματικὴν τύχην του; Πάντως, δὲν ἐπιμένω εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν. Καὶ ἔτσι νὰ μείνῃ, ὅπως τὸ ἔχει ὁ κ. Ὑπουργός, τὸ σχετικὸν ἄρθρον, δὲν θὰ ἔχω ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ καλυτέρα λύσις.

§31Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν: Ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι ἕνας κάτοικος δημότης Παλλήνης καὶ μένει ἕνα χιλιόμετρον πιὸ πέρα, ἐκεῖ εἶναι τὸ σπίτι του, δὲν θὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ εἶναι καὶ Πρόεδρος Κοινότητος Παλλήνης; Θέλω μίαν συγκεκριμένην ἀπάντησιν. Ἔχω καταθέσει τροπολογίαν καὶ ἀναμένω μίαν συγκεκριμένην ἀπάντησιν.

§32Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι τὸ θέμα, ποὺ ἐτέθη ἐξετάζεται ἀντιμετωπίζεται μᾶλλον καὶ ἀπὸ πλευρᾶς κυβερνητικῆς καὶ ἀπὸ ὡρισμένους ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ἐντελῶς τυπικῶς. Τὸ θέμα δὲν εἶναι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπόστασις μεταξὺ τοῦ τόπου τῆς κατοικίας καὶ ἑνὸς ἐκ τῶν Δήμων, εἰς τοὺς ὁποίους, ἐνδεχομένως θὰ ἤθελε κἄποιος κάτοικος τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης νὰ ἐκτεθῇ, ὡς ὑποψήφιος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ, ὅτι ὁ κάτοικος τῆς Ἑκάλης θ’ ἀπεφάσιζε νὰ θέσῃ ὑποψηφιότητα εἰς τὸ Χαϊδάρι, ἂν δὲν εἶχε σχέσιν μὲ τὸ Χαϊδάρι. Διότι, ἀσφαλῶς, καὶ ἂν τὸ ἔκαμε, δὲν ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ κανένα. Ἄγνωστος μεταξὺ ἀγνώστων. Ἡ πραγματικότης, ὅμως, εἶναι ἄλλη. Θὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα. Διαμένω εἰς τὴν Καλλιθέαν 20 χρόνια. Ἡ δραστηριότης μου, ἡ ἐπαγγελματική, εἶναι ἡ Ἀθήνα. Καὶ θέτω τὸ ἐρώτημα, διατί θὰ ἠγνόουν τὰ προβλήματα τῶν Ἀθηνῶν καὶ δὲν θὰ εἶχα ἐνδιαφέρον διὰ τὰς Ἀθήνας, ἂν ἀπεφάσιζα νὰ εἶμαι σύμβουλος τῶν Ἀθηνῶν; Ἢ ἂν ἤμην εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ μετέφερα τὴν κατοικίαν μου εἰς τὴν Καλλιθέαν πρὸ 4 ἐτῶν καὶ συγχρόνως εἶχα μεταφέρει τὸ γραφεῖον μου, ὡς δικηγόρου, ἀπὸ τὴν Καλλιθέαν εἰς τὴν Ἀθήνα, διατί δὲν ἠμπορῶ νὰ εἶμαι ὑποψήφιος σύμβουλος εἰς τὰς Ἀθήνας ἢ ἐνδεχομένως ὑποψήφιος Δήμαρχος Καλλιθέας, εἰς τὴν ὁποίαν ἔζησα, τῆς ὁποίας τὰ προβλήματα γνωρίζω καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἐνδιαφέρομαι; Ἡ πραγματικότης κ. Ὑπουργὲ εἶναι αὐτή. Ὅλοι οἱ κάτοικοι τῆς περιοχῆς τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης τὴν τελευταίαν 30ετίαν ἀλλάζουν συνεχῶς κατοικίαν ἀπὸ τὸν ἕνα δῆμον εἰς τὸν ἄλλον. Ἂν θέλετε ἴδετε τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ θὰ ἴδετε τὶ γίνεται μὲ τὰς μετεγγραφάς, ποὺ σημαίνει ὅτι ὁ πληθυσμὸς δὲν ἔχει μόνιμον στέγην ἰδιόκτητον. Πολλοὶ κάτοικοι τῆς περιοχῆς μετακινοῦνται ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον. Διατί, λοιπόν, οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι συνεδέθησαν μὲ ἕνα δῆμον ἀλλὰ δὲν κατοικοῦν ἐκεῖ δὲν θὰ ἠμποροῦν νὰ εἶναι δημοτικοὶ ἄρχοντες τοῦ δήμου αὐτοῦ; Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ παράδειγμα ποὺ ἀνέφερεν ὁ συνάδελφος κ. Μπακόπουλος διὰ τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα, διότι ὁ κάτοικος τῆς Δημητσάνης δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν Τρίπολιν. Συνεπῶς δὲν εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα. Ὁ Δημητσανίτης, ὁ κάτοικος τῆς Δημητσάνας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ οὔτε ἐνδιαφέρον, οὔτε γνῶσιν τῶν πραγμάτων. Ἐδῶ ἡ πραγματικότης εἶναι ἐντελῶς διάφορος, διότι ἐπαναλαμβάνω, ὑπάρχει πλῆθος πολιτῶν οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν εἰς τὴν περιοχὴν καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀλλάξει κατοικίαν εἰς τοὺς δήμους τῶν Ἀθηνῶν. Συνεπῶς νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ὁμοιότης. Ἀπὸ ἀπόψεως δὲ ἰσότητος, δὲν νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ ζήτημα συνταγματικῆς ἰσότητος, διότι ἤδη ὑπάρχει τὸ προηγούμενον τῶν σχετικῶν διατάξεων τοῦ ἐνοικιοστασίου, ὅπου οἱ κάτοικοι ὅλης τῆς περιοχῆς, θεωροῦνται ὡς κάτοικοι τῆς αὐτῆς πόλεως. Ἐπομένως ἐφ’ ὅσον ἰσχύει διὰ τὸ ἐνοικιοστάσιον, νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἰσχύσῃ καὶ ἐν προκειμένῳ.

§33Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἀναμφισβητήτως ἡ Πρωτεύουσα καὶ ἡ Θεσσαλονίκη μὲ ὅλους τοὺς περὶ αὐτὰς Δήμους ἀποτελοῦν ἑνότητα. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές. Δὲν ἀποτελοῦν ἑνότητα αἱ ἄλλαι πόλεις ἐκτὸς αὐτῶν τῶν δύο. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ ἐντοπίσωμεν τὸ θέμα εἰς τὰς δύο αὐτὰς πόλεις. Ἀναμφισβητήτως ἐπίσης οἱ κάτοικοι ὅλων αὐτῶν τῶν περιφερειῶν ἔχουν ποικίλους δεσμοὺς μὲ εἰδικὰς τοπικὰς περιφερείας. Ἀλλὰ αὐτοὶ οἱ δεσμοὶ πρέπει νὰ ἔχουν καὶ ἔμπρακτον ἐκδήλωσιν. Δύο εἶναι αὐταὶ αἱ ἐκδηλώσεις. Ἢ κατοικία ἐπαγγελματικὴ καὶ οἰκογενειακὴ ἢ δημοτικότης. Ἐάν, λοιπόν, δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργός, αὐτὸ τὸ ὁποῖον καὶ ἀρχικῶς ἐδέχθη νὰ ἠμπορῇ ὁ Πειραιώτης, ὁ Ἀθηναῖος, ὁ Θεσσαλονικεύς, ὁπουδήποτε κατοικεῖ νὰ θέτῃ ὑποψηφιότητα εἰς ἕνα Δῆμον τῆς περιφερείας ἀρκεῖ νὰ εἶναι ἢ κάτοικος τῆς Κοινότητος ἢ τοῦ Δήμου ἢ νὰ εἶναι δημότης, ἐὰν τὸ δεχθῇ αὐτό, νομίζω ὅτι τὰ βασικὰ θέματα ἀντιμετωπίζονται καὶ δὲν βλάπτεται τὸ νομοσχέδιον μὲ τὸ νὰ συμπεριλάβωμεν ἀκραίας περιπτώσεις.

§34Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν ἐκλεκτὸν φίλον κ. Τσάτσον, θὰ ὑπάρχουν πολῖται εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῶν Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ δύνανται νὰ θέσουν ὑποψηφιότητα κατὰ τὸ δοκοῦν εἰς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην περιφέρειαν;

§35Η. ΗΛΙΟΥ. Ὄχι καὶ εἰς τὰς δύο.

§36Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς θὰ ὑπάρχουν πολίται, οἱ ὁποῖοι θὰ δύνανται νὰ ἐκλέξουν μεταξὺ δύο περιφερειῶν ποὺ θὰ θέσουν ὑποψηφιότητα ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν μίαν εἶναι δημόται, εἰς δὲ τὴν ἄλλην κατοικοῦν;

§37Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Μάλιστα. Λέγω, ναί, διότι ἔχουν δεσμοὺς καὶ μὲ τὴν μίαν Κοινότητα καὶ μὲ τὸν Δῆμον καὶ δικαιολογεῖται αὐτό.

§38Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Δὲν εἶναι χρήσιμον αὐτὸ οὔτε δι’ αὐτούς, οὔτε διὰ τὴν Κοινότητα.

§39Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πάρετε τὴν οὐσίαν. Εἰς τὴν οὐσίαν αἱ δύο αὐταὶ περιφέρειαι ἀποτελοῦν ὄχι μόνον γεωγραφικήν, ἀλλὰ καὶ κοινωνικὴν ἑνότητα. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὴν διασπάσετε, διότι διοικητικῶς τὴν ἔχομεν διασπάσει. Ἐδῶ οἱ Ἀθηναῖοι κάθονται εἰς τὰ περίχωρα. Μετ’ ὀλίγα χρόνια ὅλοι μας θὰ πᾶμε εἰς τὰ περίχωρα ἢ οἱ κάτοικοι τῶν περιχώρων θὰ ἔχουν τὴν κατοικίαν των εἰς τὰς Ἀθήνας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἀποκλείσωμεν, ἀρκεῖ ἕνας ποὺ πάει νὰ ἐκθέσῃ ὑποψηφιότητα εἰς μίαν Κοινότητα, νὰ ἔχῃ κἄποιον οὐσιαστικὸν δεσμὸν μὲ τὴν Κοινότητα αὐτήν, εἴτε κατοικίαν ἐπαγγελματικὴν ἢ οἰκογενειακήν, εἴτε νὰ εἶναι δημότης. Αὐτὸ τὸ ἀπεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός.

§40Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τρεῖς περιπτώσεις. Ἐμελέτησα τὸ θέμα. Νὰ δύναται ἕνας κάτοικος τοῦ λεκανοπεδίου Ἀττικῆς νὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ ἐκθέσῃ ὑποψηφιότητα εἰς τρεῖς κοινότητας. Εἰς τὴν κοινότητα εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ἐγγεγραμμένος ὡς δημότης, εἰς τὴν κοινότητα εἰς τὴν ὁποίαν κάθεται καὶ εἰς τὴν κοινότητα εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει τὴν ἐπαγγελματικήν του στέγην. Νομίζω, ὅτι πάει πολὺ τὸ πρᾶγμα. Πάει πάρα πολύ. Διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ δημιουργηθοῦν χίλιαι δύο περιπτώσεις ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν. Ἤδη, ὁ συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν κ. Διαμαντόπουλος ἀνέφερεν ἰδικήν του περίπτωσιν. Μεθαύριον θὰ παρουσιασθοῦν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι θὰ παρουσιάσουν ἰδίας περιπτώσεις. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ἀφήσωμεν τὰ πράγματα ὅπως ἔχουν, διὰ νὰ μὴν δημιουργήσωμεν ζητήματα.

§41Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν θέλετε, ἠμπορεῖτε νὰ περιορίσητε τὸ ἐλάττωμα ὡς ἑξῆς: Θὰ ἔχῃ δικαίωμα ἐπιλογῆς. Δὲν θὰ δύναται νὰ ὑποβάλῃ ταὐτοχρόνως ὑποψηφιότητα εἰς πλείονας τοῦ ἑνὸς Δήμους ἢ κοινότητας. Θὰ ἔχῃ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα. Πρώτη περίπτωσις. Δευτέρα, βάλετε διὰ τὴν ἐπαγγελματικὴν κατοικίαν, τὴν ἐπαγγελματικὴν ἐγκατάστασιν, βάλετε κἄποιο χρονικὸν ὅριον. Βάλετε, ἀλλὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ στερήσητε ἀπὸ ἕναν ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος δρᾷ καὶ κατοικεῖ εἰς μίαν περιφέρειαν, τὸ δικαίωμα νὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὰ τοπικὰ θέματα καὶ νὰ γίνῃ ὑποψήφιος.

§42Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. (Ὑπ. Κοινων. Προνοίας). Ἀφοῦ ἐνδιαφέρεται διὰ τὰ τοπικὰ ζητήματα, νὰ γίνῃ δημότης.

§43Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀρθῶς ὑπεστηρίχθη ὅτι οἱ κάτοικοι τοῦ λεκανοπεδίου, ἀπὸ τὰ προνομιοῦχα τῆς Ἐπικρατείας, ποὺ περιβάλλεται ἀπὸ τὴν Πάρνηθα, τὴν Πεντέλην, τὸν Ὑμηττὸν καὶ τὴν θάλασσαν, ἀποτελοῦν οἱονεὶ μίαν πόλιν. Τὰ μεγάλα ζητήματα ὑδρεύσεως, ἀποχετεύσεως, ἠλεκτρισμοῦ, συγκοινωνιῶν, εἶναι κοινά. Διερωτῶμαι δέ, διατὶ δὲν ἐσκέφθημεν ἀκόμη νὰ δημιουργήσωμεν ἑνιαῖον Ὑπουργεῖον ἢ ἕναν Ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος νὰ ἀναλάβῃ τὴν μεγάλην αὐτὴν ἀποστολήν. Συνεπῶς, ὅταν εἶναι γνωστόν, ὅτι πλεῖστοι ὅσοι κάτοικοι τοῦ Δήμου, τῶν πραγματικῶν Ἀθηναίων, ἐνῷ ἔχουν τὴν δραστηριότητά των, οἰκονομικὴν καὶ ἐπαγγελματικήν, εἰς τὸ κέντρον, εἶναι κάτοικοι προαστίων, ἠμποροῦμεν νὰ ἰσχυρισθῶμεν, ὅτι αὐτοὶ ὅταν γίνουν δημόται, δὲν θὰ ἔχουν τὸ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα ἐκεῖ ὅπου εἶναι κάτοικοι ἢ ὅπου εἶναι δημόται νὰ θέσουν ὑποψηφιότητα; Θὰ ἐπέλθῃ ζημία; Καὶ ποία; Ἐὰν ἕνας ἔχῃ τόσον μέγα ἐνδιαφέρον δι’ ἕνα προάστιον καὶ θέσῃ ὑποψηφιότητα καὶ ἔλθουν οἱ κάτοικοι καὶ ἀναγνωρίζοντες τὰ προσόντα του τὸν ἀνακηρύξουν ὡς δήμαρχον, ζημία θὰ εἶναι ἢ ὠφέλεια; Ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Μπακοπούλου, ὅτι προσκρούει εἰς τὴν σχετικὴν συνταγματικὴν διάταξιν δὲν εἶναι βάσιμος, διότι δὲν θὰ περιορισθῇ εἰς τοὺς κατοίκους τῆς περιφερείας Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ δικαίωμα πᾶς τις, ὁ ὁποῖος εἶναι δημότης εἰς ἕνα Δῆμον καὶ κατοικεῖ εἰς οἱονδήποτε ἄλλον, θὰ ἔχῃ τὸ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα νὰ θέσῃ ὑποψηφιότητα. Διατὶ νὰ μὴ τὸ δεχθῶμεν καὶ ποία ζημία θὰ προκύψῃ; Ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ καὶ τὴν ὁποίαν κατ’ ἀρχὴν ἀπεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός, εἶναι ἡ ὀρθοτέρα.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ἀποσκίτης, ἔχει τὸν λόγον.

§45Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θέλω νὰ ἀναπτύξω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἄρθρου, ἀλλὰ εἰς ἕτερον.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπριλλάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§47Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἀνέπτυξαν τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν, εἶναι ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν. Οὕτω ἔχομεν πλέον μίαν πραγματικότητα ὡμολογουμένην ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν καὶ νομίζω, ὅτι αἱ συγκρίσεις εἶναι ἄστοχοι. Πέραν τῆς βάσεως ὅτι αἱ συγκρίσεις εἶναι ἄστοχοι, πέραν τῆς βάσεως ὅτι ὁ βουλευτὴς εἶναι ἐκπρόσωπος τοῦ λαοῦ ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους καὶ ἑπομένως δύναται νὰ ἐκθέτῃ ὑποψηφιότητα εἰς οἱονδήποτε Νομόν, εἶναι βέβαιον, ὅτι καὶ εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν ὑποψήφιος δημοτικὸς ἢ κοινοτικὸς ἄρχων δύναται νὰ ἀσκήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι ἔστω καὶ ἂν κατοικῇ εἰς ἕτερον Δῆμον. Τὸ ὑφ’ ἡμῶν προταθέν, εἶναι, νομίζω, καὶ ἡ ὀρθοτέρα ἄποψις, ὅπως ὀρθὴ ἐπίσης εἶναι καὶ ἡ ἄποψις ἡ προταθεῖσα ὑπὸ τῆς Ε.Ρ.Ε.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Πιτούλης, ἔχει τὸν λόγον.

§49Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ τροπολογία, ὅτι καὶ ὁ μὴ ἐγγεγραμμένος εἰς τὰ δημοτολόγια ἑνὸς Δήμου, ἀλλὰ κάτοικος τοῦ Δήμου τῆς περιοχῆς αὐτῆς δύναται νὰ εἶναι ἐκλόγιμος, εἶναι ἐνδιαφέρουσα πράγματι. Ἀλλὰ τὸ ἐνδιαφέρον ὅμως περιορίζεται, διότι ἡ ἀλλαγὴ τῆς κατοικίας εἶναι εὐκολώτατον πρᾶγμα καὶ γίνεται ἐνίοτε κατὰ βραχέα χρονικὰ διαστήματα. Τὸ μόνον, λοιπόν, στοιχεῖον καὶ τὸ μόνον κριτήριον, τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιῶδες καὶ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν εἶναι ἡ ἰδιότης τοῦ Δημότου τῆς περιφερείας, εἰς ἣν ἐπιθυμεῖ νὰ ἐκλεγῇ. Δὲν βλέπω τὸ ἐνδιαφέρον πολίτου διὰ τὴν ἀνάδειξίν του, ὡς δημοτικοῦ ἄρχοντος εἰς πλείονας τοῦ ἑνὸς Δήμου. Ἀλλὰ μὲ τὴν τροπολογίαν, κύριε Πρόεδρε, ἀποσκοπεῖται μόνον τὸ συμφέρον τοῦ ἐπιθυμοῦντος τὴν ἀνάδειξίν του ὡς δημοτικοῦ ἢ κοινοτικοῦ ἄρχοντος. Διατὶ θὰ ἀποσκοποῦμεν, λοιπόν, εἰς ὅσα ἐνδιαφέρουν τοὺς πολίτας καὶ δὲν θὰ περιφρουρήσωμεν τὰ συμφέροντα τῶν Δήμων. Καὶ νομίζω, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὸν Δῆμον, εἰς τὸν ὁποῖον εἴτε κατοικοῦν, εἴτε ἐργάζονται, θὰ ἔχουν προσπαθήσει καὶ ἀπὸ πολλοῦ θὰ ἔχουν ἐκδηλώσει τὸ ἐνδιαφέρον των διὰ τῆς ἐγγραφῆς των εἰς τὸ Δημοτολόγιον τῆς περιφερείας τούτου.

§50Κ. ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὑπὸ κρίσιν ἄρθρον ζητεῖ δύο στοιχεῖα ὡς προϋπόθεσιν ἐκλογιμότητος. Ἢ τὴν ἐγγραφὴν εἰς τὸ δημοτολόγιον καὶ τὰ μητρῷα, ἢ εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Συνεπῶς, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἐγγραφὴν παντός, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπεσκόπει καὶ θὰ εἶχε τὴν εὐγενῆ φιλοδοξίαν τῆς συμμετοχῆς του εἰς τὴν Διοίκησιν τοῦ Δήμου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπετέλει καὶ δικαίωμα ἀναμίξεώς του. Ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ κ. Βασιλάτου, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στερήσωμεν τῶν δυνατοτήτων ἕνα κάτοικον Αʹ Δήμου νὰ ἀναμιχθῇ καὶ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὰ κοινὰ εἰς ἕτερον Δῆμον. Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἁπλῆ. Ἐφ’ ὅσον ἐπιδεικνύει ἐνδιαφέρον διὰ τὸν Δῆμον αὐτόν, διατὶ δὲν λαμβάνει τὸν κόπον νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὰ δημοτολόγια ἢ νὰ μεταδημοτεύσῃ ἐκ τοῦ Δήμου εἰς τὸν ὁποῖον κατοικεῖ, ἄλλο πρᾶγμα δὲ τὸ νὰ προσπαθήσωμεν νὰ διευκολύνωμεν μίαν τοιαύτην ἐγγραφήν.

§51Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ ἐγγεγραμμένος εἰς τὰ μητρῷα, ἀσχέτως κατοικίας καὶ ἐγγραφῆς εἰς τὰ δημοτολόγια, παρακολουθεῖται ὑπ’ αὐτῶν μέχρι θανάτου του.

§52Κ. ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δυνάμεθα νὰ καθορίσωμεν τὴν ἐγγραφὴν ἀνεξαρτήτως στοιχείων.

§53Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡ ὅλη συζήτησις εἶναι λελυμένη ἐξ αὐτῶν τῶν διατάξεων τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Δικαίωμα ἐκθέσεως ὑποψηφιότητος ἔχει ὁ κάτοικος, ἐφ’ ὅσον προσαγάγῃ πιστοποιητικὸν ἐγγραφῆς εἰς τὸ δημοτολόγιον τοῦ Δήμου εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ὁποίου ἐκτίθεται. Δι’ αὐτοῦ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἀναγνωρίζεται καὶ καθορίζεται πλήρως τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι.

§54Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχουν κατατεθῆ δύο τροπολογίαι εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, αἱ ὁποῖαι εἶναι τοῦ αὐτοῦ περιεχομένου. Ἡ μία ὑπογραφομένη ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ε. Σαββοπούλου.... (ἀναγινώσκει).... καὶ ἡ ἄλλη ὑπ’ ἐμοῦ. Δι’ αὐτῶν προβλέπεται ἡ ἀπαγόρευσις εἰς ψηφοφορίαν τῶν δυνάμει τοῦ 133)2888)1954 νόμου καταδικασθέντων, ἐφ’ ὅσον ἔχουν καταδικασθῆ δι’ ὡρισμένα ἀδικήματα. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, συνδυάζοντες τὰς δύο τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι, ὅπως εἶπον, εἶναι τοῦ αὐτοῦ περιεχομένου, περιληφθῇ παράγραφος 2α εἰς τὸ ἄρθρον 2 ἡ ὁποία νὰ προβλέπῃ τὴν περίπτωσιν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§56Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἤθελον νὰ διευκρινισθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν ἐνστάσεις. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 εἶναι, ὅτι ὁ ὑποψήφιος πρέπει νὰ προσκομίσῃ πιστοποιητικὸν ἐγγραφῆς ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν δημοτῶν ἢ τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, δηλαδὴ ἐὰν εἶναι ἕνας ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ δημοτολόγιον καὶ ὄχι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους ἠμπορεῖ νὰ ὑποβάλῃ ὑποψηφιότητα καὶ ἀντιστρόφως ἐὰν εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον καὶ ὄχι εἰς τὸ δημοτολόγιον πάλιν ἠμπορεῖ νὰ ὑποβάλῃ ὑποψηφιότητα. Ἐκ τῆς διατάξεως αὐτῆς, προκύπτει, ὅτι ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ γίνουν τὸν Ἰούνιον, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνεγράφησαν προσφάτως εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους εἶναι δημόται τῶν πόλεων ἢ τῶν Κοινοτήτων εἰς τὰς ὁποίας προτίθενται νὰ ἐκθέσουν ὑποψηφιότητα καὶ θὰ εἶναι ἐκλέξιμοι. Αὐτὴν τὴν διάκρισιν πρέπει νὰ κάμωμεν ὡς ἑρμηνείαν, διότι ὑπάρχουν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας πολλοὶ οἱ ὁποῖοι τώρα ἐνεγράφησαν, μετὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Δεκεμβρίου, σκέπτονται νὰ ἐκθέσουν ὑποψηφιότητα. Ἐφ’ ὅσον εἶναι δημόται πρέπει νὰ εἶναι καὶ ἐκλέξιμοι κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Τὸ λέγει τὸ ἄρθρον, ἀλλὰ θὰ ἤθελον καὶ ἐπιβεβαίωσιν ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διὰ νὰ ὑπάρξῃ μία ἑρμηνεία τῆς διατάξεως καὶ πρὸς διευκόλυνσιν τῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γιαννούσης, ἔχει τὸν λόγον.

§58Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ τροπολογία, ἡ προταθεῖσα, προβλέπει ὄχι τὴν περίπτωσιν ὑποψηφιότητος ἐκ μέρους προσωπικοτήτων αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀναμιχθῆ καὶ φιλοδοξοῦν νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὰ κοινά, ἀλλὰ προσωπικοτήτων, ἐὰν θέλετε, αἱ ὁποῖαι ἐν ὄψει καὶ τοῦ ἀξιώματος τὸ ὁποῖον θέλουν νὰ πάρουν, τοῦ Δημοτικοῦ Συμβούλου, τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἀποφασίζουν πιεζόμενοι ἴσως ἀπὸ τοὺς συνδημότας των νὰ θέσουν ὑποψηφιότητα. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν δικαιολογεῖται νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ τροπολογία καθ’ ὅσον ἡ ἄποψις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀντελέχθη, ὅτι: Ἄς εἶχε μυαλὸ καὶ ἂς ἐφρόντιζε νὰ μεταφέρῃ τὰ ἐκλογικά του δικαιώματα ἐφ’ ὅσον εἶναι κάτοικος, δὲν εὐσταθεῖ. Διότι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἀποφασίζει νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του. Διὰ ποῖον λόγον λοιπὸν νὰ τοῦ ἀρνηθῶμεν; Διὰ νὰ μὴ λάβουν ὅμως χώραν καταχρήσεις θὰ ἔλεγον νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ἔχει διετῆ τοὐλάχιστον ἐπαγγελματικὴν ἢ οἰκογενειακὴν ἐγκατάστασιν. Νομίζω, ὅτι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν δὲν πρόκειται περὶ τροπολογίας, ἡ ὁποία εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐκθέσουν ὑποψηφιότητα ἀλλὰ πρὸς τὸ συμφέρον τῶν διαφόρων Δήμων. Καὶ κἄτι ἄλλο, κύριε Ὑπουργέ, ἡ τροπολογία ἐκείνη περὶ Δικηγόρων νομίζετε, ὅτι θὰ εἶχε θέσιν εἰς τὸ ἄρθρον 2; Ἂς τὸ ἀφήσωμεν ἀργότερον.

§59Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἡ τροπολογία εἶναι ὀρθή, ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ ἀποσαφηνισθῇ πλήρως, ὅτι δὲν περιορίζεται τὸ κώλυμα τῆς ἐκλογῆς εἰς αὐτὰς τὰς πράξεις κλοπῆς, ἀπιστίας, πλαστογραφίας καὶ ὑπεξαιρέσεως αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται, ἀλλὰ ἐκτείνεται καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα ἀδικήματα τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὰ κακουργιοδικεῖα ἐπαγόμενα ποινὴν θανάτου ἢ ἰσοβίου καθείρξεως. Βεβαίως θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι αὐτοὶ ἔχουν ἤδη στερηθῆ τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων, ἀλλὰ ἐὰν τυχὸν δὲν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει εἰς τὸν συνειρμὸν τῆς διατάξεως ὑπάρχει κίνδυνος, ἐξ ἀντιδιαστολῆς, νὰ θεωρηθῇ, ὅτι αὐτοὶ ἀπαλλάσσονται. Θὰ ἦτο καλὸν λοιπὸν εἴτε νὰ δηλωθῇ εἴτε νὰ ἀποσαφηνισθῇ, ὅτι τὸ κώλυμα εἶναι καθολικόν, ἐπιπροστίθεται δὲ εἰς τὰ συνήθη κωλύματα καὶ εἰδικῶς τὸ κώλυμα διὰ τὴν ὕπαρξιν καταδίκης ἐπὶ κλοπῇ, ἀπάτῃ ὑπεξαιρέσει κλπ. Εἶναι σωστὸν αὐτό.

§60Η. ΗΛΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι ξεπερνᾶμε καὶ τὰς διαγραφὰς τοῦ Συντάγματος καὶ τὴν οὐσίαν τῆς ἀποστερήσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων. Ὡρισμέναι καταδίκαι ἐπάγονται ἀποστέρησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἰσόβιον ἢ πρόσκαιρον, αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐξέτισε τὴν ποινήν του καὶ παρῆλθεν ὁ χρόνος τῆς προσκαίρου ἀποστερήσεως τῶν δικαιωμάτων του ἢ διὰ πράξεως τῆς πολιτείας ἀπηλλάγη τοῦ ὑπολοίπου τῆς ἰσοβίου στερήσεως τούτων ἔχει πολιτικὰ δικαιώματα. Εἶναι δὲ ἡ ἀποστέρησις πολιτικῶν δικαιωμάτων ποινὴ τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλουν μόνον τὰ δικαστήρια, μόνον ἡ δικαστικὴ ἐξουσία καὶ ὄχι ἡμεῖς. Καὶ ὁ τιμωρούμενος διὰ τῆς ποινῆς αὐτῆς δὲν δύναται νὰ ἐκλέγῃ καὶ νὰ καθέξῃ δημοτικὸν ἢ κοινοτικὸν ἀξίωμα, νὰ εἶναι μάρτυς εἰς συμβολαιογραφικὴν πρᾶξιν, μέλος οἰκογενειακοῦ συμβουλίου, νὰ εἶναι τοῦτο καὶ ἐκεῖνο, νὰ ἔχῃ παράσημα κλπ. Ἐὰν εἴπομεν, ὅτι ἡ μὲν δικαστικὴ ἐξουσία ἐπέβαλε τὴν ποινήν, ἡ ποινὴ ἐξετίθη, ἀλλὰ παρὰ ταῦτα δὲν τοῦ δίδομεν τὴν ἐκλογιμότητα, ἐπεμβαίνομεν εἰς χῶρον τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Δὲν μοῦ εἶναι καθόλου συμπαθὴς ἡ περίπτωσις ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑποπέσει εἰς ἀτιμωτικὰς πράξεις, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι θὰ ὑποστοῦν καὶ ἄλλας ποινὰς πέραν ἐκείνων τὰς ὁποίας τὸ ἁρμόδιον ἐν τῇ πολιτείᾳ ὄργανον, ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἐπέβαλεν. Ἡ δὲ τήρησις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων μὲ συνέπειαν τὸ νὰ μὴ εἶναι κανεὶς ἐκλέξιμος εἶναι ποινή.

§61Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν πρώτην τροπολογίαν ἐφ’ ὅσον ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν 3 ἐπιλογαὶ ἀπὸ ἕνα κάτοικον τοῦ λεκανοπεδίου Ἀττικῆς καὶ ἐφ’ ὅσον ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι εἶναι δυνατὸν τὰ ἴδια δικαιώματα νὰ θελήσουν νὰ ζητήσουν κάτοικοι πόλεων αἱ ὁποῖαι εἶναι πλησίον ἀλλήλων, ὅπως π.χ. Ναύπλιον–Ἄργος, Μεσσηνία–Καλαμάτα καὶ ἕνα σωρὸ ἄλλαι πόλεις ὅπως Δράμα–Καβάλα, νομίζω, ὅτι ἐὰν τὸ θεσπίσωμεν αὐτὸ δὲν θὰ σταματήσωμεν πουθενά. Ἔχω ἑπομένως τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία καὶ θὰ πρέπει νὰ παραμείνωμεν εἰς τὸ καθεστὼς τὸ ὁποῖον ὑπάρχει. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν 2αν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ συνάδελφος κ. Ἀποσκίτης καὶ ἡ ὁποία ἔχει προταθῆ ἐπίσης καὶ παρ’ ἄλλων κ.κ. συναδέλφων μοῦ εἶναι συμπαθὴς ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ὅπως ἐτόνισεν ὁ κ. Ἡλιοῦ, ὅτι πράγματι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔχουν καταδικασθῆ διὰ τοιαῦτα ἀδικήματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν τὴν φιλοδοξίαν νὰ διοικήσουν τὸν τόπον μας. Ἀλλὰ τὸ θέμα ἔχει δύο μορφάς: Ἡ πρώτη εἶναι, ὅτι κατὰ πᾶν τεκμήριον οἱ συνδημόται των δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλέξουν ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος ἔχει ἀτιμασθῆ κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν ἀπὸ τὸ Δικαστήριον. Ἡ δευτέρα, καὶ οὐσιωδεστέρα, εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ μεταβληθῇ εἰς Δικαστήριον καὶ νὰ ἐπιβάλῃ ποινὰς αἰωνίους καὶ ἀενάως. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς νὰ περιβληθῶμεν δικαστικὴν δικαιοδοσίαν καὶ νὰ ὑπερβάλωμεν εἰς τὰς ποινὰς τὰς ὁποίας τὰ δικαστήρια ἔχουσι καταγνώσει καὶ μίαν στέρησιν πολιτικῶν δικαιωμάτων φέρ’ εἰπεῖν, λόγῳ ἀξιοποίνου πράξεως ἡ ὁποία ἔχει ἐπιβληθῆ ἀπὸ τὰ Δικαστήρια διὰ 5 ἔτη, νὰ τὴν παρατείνωμεν ἡμεῖς ἐφ’ ὅρου ζωῆς. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀπαράδεκτον καὶ ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ κάμωμεν. Δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβληθῶμεν εἰς ὑπερδικαστήρια. Ἔχω ὅμως τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι οἱ ἴδιοι οἱ δημόται θὰ γνωρίζουν τὰς ἀξιοποίνους πράξεις, δι’ ἃς κατεδικάσθησαν οἱ ὑποψήφιοι. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν τὰς γνωρίζουν, οἱ ἀντίπαλοι τῶν ὑποψηφίων θὰ τὰς ἐπισημάνουν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει περιεχόμενον καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ οὔτε αὐτὴν τὴν τροπολογίαν.

§62Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα, ὅτι οἱ συμπολῖται θὰ τοὺς ἔχουν χαρακτηρίσει, νομίζω, ὅτι αὐτοὶ εἶναι τόσον εὐφυεῖς, ὥστε νὰ δύνανται νὰ εὕρουν τρόπον νὰ ξεφεύγουν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. Ἡλιοῦ, τὴν λαμβάνω ὑπ’ ὄψει μου. Βεβαίως, νὰ στερηθοῦν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν, ἀλλ’ ὄχι καὶ τῆς ἐκλογιμότητος.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη;

§64ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1, ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ὡς ἔχει;

§66ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἄρθρον 3. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§68Η. ΗΛΙΟΥ. Ἔχομεν προσθήκην ἐπὶ τὸ δεινότερον εἰς τὸ ἄρθρον 47 τοῦ Δημοτικοῦ Κώδικος. Ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε, κ. Πρόεδρε καὶ κ.κ. συνάδελφοι, τὸ 1959 εἰσήχθη διάταξις φαινομενικῶς ἀθώα πρωτοείσακτος εἰς τὸ ἐκλογικὸν δίκαιον, ὅτι δηλαδή, ὁ συνδυασμός, πρέπει νὰ ἀπαρτίζεται μέχρι τοῦ διπλασίου τοῦ ἀριθμοῦ καὶ οὐχὶ ὀλιγώτερον τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συμβούλων. Ἀλλὰ αὐτό, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἀπαράδεκτον. Διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν ἀτομικαὶ ὑποψηφιότητες, ἔστω καὶ ἂν ὑποψήφιοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι πρόσωπα ἄξια τοῦ ἀξιώματος. Δηλαδή, π.χ. εἰς τὴν Ἀθήνα ὀλιγώτερα ἀπὸ 46–62. Αὐτὸ εἶναι πρωτοφανές. Ἀλλὰ αὐτό, ἔγινε μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι τἄχα θὰ προκαλέσῃ περισσότερον ἐνδιαφέρον. Μὲ τὴν πίεσιν ὅμως τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων διελύθησαν καὶ ἰδίως εἰς τὴν ὕπαιθρον, πλεῖστοι συνδυασμοὶ μὲ τὴν τακτικὴν ποὺ ἐφήρμοζε ἡ ἀστυνομία νὰ καλῇ πότε μὲ τὸ ἓν πρόσχημα καὶ πότε μὲ τὸ ἄλλο τοὺς ὑποψηφίους, εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα, ἐξηνάγκαζε αὐτούς, ὅπως ἀποσύρουν τὴν ὑποψηφιότητά τους. Καὶ νομίζω, ὅτι ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ μία στατιστικὴ ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμοῦ μονάδος τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἴσως τὸ ἥμισυ τοῦ ½ μένῃ ἀκάλυπτον. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μείνωμεν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ 1–1,5 ἢ 2 φορές. Ἠμπορεῖ νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν διάταξιν ὅσοι εἶναι καὶ οἱ σύμβουλοι ἢ καὶ ὀλιγώτερον, ὅπως γίνεται ἄλλωστε καὶ εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς ἐκλογάς. Εἰς τὴν τροπολογίαν δὲν τὸ ἐπροτείναμεν, ἴσως κακῶς.

§69Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Μὲ ἐνδιαφέρει τὸ μεῖζον καὶ ὄχι τὸ ἐλάσσον. Συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψίν σας.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§71Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἀναπτύξω μίαν τροπολογίαν, ἥτις θὰ προστεθῇ ἐν συνεχείᾳ τοῦ ἄρθρου 3 καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως μὲ ἀκούσῃ. Εἰς τὴν νῆσον Λέσβον, εἰς τὸ χωρίον Βασιλικά, ἕνας ἰδιώτης ἐδώρησεν εἰς τὴν Κοινότητα ἰδιόκτητον ὕδωρ μὲ συμβολαιογραφικὴν πρᾶξιν καὶ ἐκράτησεν ἕνα τμῆμα τοῦ ὕδατος δι’ ἰδίαν χρῆσιν. Ἡ δωρεὰ αὐτή, ἐγένετο ἄνευ ἀνταλλάγματος. Ἐκ τῆς πράξεώς του αὐτῆς, ὑπέστη τὴν ποινὴν νὰ μὴ δύναται νὰ θέσῃ ὑποψηφιότητα εἰς τὴν Κοινότητα καὶ τοῦτο διότι, ἡ δοθεῖσα ἑρμηνεία τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἀπηγόρευε τὴν ὑποψηφιότητά του, ὡς τἄχα ἔχοντα συμφέροντα μὲ τὴν Κοινότητά του. Ἐδῶ ὅμως, δὲν πρόκειται περὶ συμφερόντων, ἀλλὰ περὶ δωρεᾶς, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ πολίτης οὗτος. Δὲν νομίζω, ὅτι εἰς αὐτὰς τὰς περιπτώσεις, οἱ πολῖται, νὰ στεροῦνται τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγεσθαι. Διὰ νὰ ἀρθῇ τὸ κώλυμα αὐτὸ οἱ συνάδελφοι κ.κ. Ι. Μελᾶς, Γεωργίου καὶ ἐγὼ ἔχομεν ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «Εἰς τὴν παράγραφον 2 τοῦ ἄρθρου 35 ... (ἀναγινώσκει)...». Νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία εἶναι δικαία, κ. Ὑπουργέ, καὶ πρέπει νὰ τὴν δεχθῆτε, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐὰν δὲν γίνῃ δεκτὴ θὰ ἐμποδίσωμεν πολλοὺς Ἕλληνας νὰ φαίνωνται γενναιόδωροι καὶ νὰ κάμουν δωρεὰς πρὸς τὰς Κοινότητας καὶ τοὺς Δήμους. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὴν δεχθῆτε.

§72Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γιαννούσης, ἔχει τὸν λόγον.

§74Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κάμετε μίαν διάκρισιν μεταξὺ τοῦ καθεστῶτος τοῦ προϊσχύοντος νόμου καὶ τοῦ παρόντος. Ἄλλοτε κατηρτίζετο συνδυασμὸς συμβούλων μόνον, δεδομένου ὅτι ἐξελέγοντο ἐκλέκτορες καὶ δι’ αὐτὸ ἡ δήλωσις ὑπεγράφετο ὑπὸ ὅλων τῶν συμβούλων ἐν ἀπολύτῳ ἰσοτιμίᾳ. Εἰς τὸν παρόντα νόμον ἔχομεν ἐκλογὴν Δημάρχου, ὁ ὁποῖος καταρτίζει καὶ τὸν συνδυασμὸν ἐν τῇ οὐσίᾳ. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν εἶναι τελείως ἀντίθετος πρὸς τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον εἰσηγεῖσθε, κ. Ὑπουργέ, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὸ ἄρθρον 47 προστίθεται ἐδάφιον ἔχον οὕτω: «Ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως ἢ παραδόσεως τῆς δηλώσεως, οὐδεμία ἐπιτρέπεται μεταβολὴ ἐν αὐτῷ, πλὴν τῆς περιπτώσεως ἀντικαταστάσεως θανόντων, περὶ ἧς τὸ ἄρθρον 53». Σημαίνει, δηλαδή, ὅτι καὶ ἐὰν ἀκόμη ὑπάρχῃ προθεσμία πρὸς ὑποβολὴν ὑποψηφιοτήτων, ἀπαγορεύεται οἱαδήποτε μεταβολὴ ἐν αὐτῷ. Καὶ ἀναφέρει ὡς παράδειγμα τὴν περίπτωσιν τοῦ ἄλφα Δημάρχου, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ κατήρτισε τὸν συνδυασμόν, πληροφορεῖται ὅτι ἕνας ἢ δύο ἐκ τῶν δημοτικῶν συμβούλων δὲν πρόκειται νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ὑποψηφιότητά των, διότι ἀπεφάσισαν, μετέγνωσαν κλπ. Ἐὰν θέλετε, ὑπάρχει καὶ θέμα ναρκοθετήσεως, νὰ μὴ ἔχῃ δικαίωμα νὰ τοὺς ἀλλάξῃ; Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ καταρτίζεται ὁ συνδυασμὸς ἀπὸ τὸν Δήμαρχον, αἱ δὲ ὑπογραφαὶ τῶν συμβούλων νὰ τίθενται ἁπλῶς διὰ νὰ δηλοῦται ἡ ἀποδοχὴ τῶν συμβούλων καὶ ἑπομένως, μέχρι τελευταίας στιγμῆς θὰ ἔχῃ δικαίωμα ὁ Δήμαρχος νὰ προβῇ εἰς τροποποίησιν, προσθέτων ὅποιους θέλει αὐτὸς εἰς τὸν συνδυασμόν του. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν σκοπόν, ποὺ τείνετε νὰ ἐξυπηρετήσετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀλαβάνος, ἔχει τὸν λόγον.

§76Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸ ἰσχῦον δίκαιον ὁρίζεται ὅτι δύναταί τις νὰ ὑποβάλῃ τὴν δήλωσιν τοῦ συνδυασμοῦ μέχρι τῆς 16ης ἡμέρας πρὸ τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι φρόνιμον ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία προθεσμία, ἀπὸ τῆς ὁποίας νὰ μὴ δύναται νὰ γίνῃ μεταβολή, διὰ νὰ γνωρίζῃ καὶ τὸ ἐκλογικὸν σῶμα τὴν συγκρότησιν τοῦ συνδυασμοῦ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἰς τοῦτο διαφωνεῖ καὶ ὁ κ. Ἡλιοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξε τὴν οἵαν ἄποψιν ὑποστήριξε. Χρειάζεται ὅμως νὰ προσέξωμεν τὸ ἑξῆς σημεῖον. Διὰ τοῦ σχεδίου νόμου ὁρίζεται, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως ἢ παραδόσεως τῆς δηλώσεως. Ἡ ἐπίδοσις ὅμως ἢ ἡ παράδοσις τῆς δηλώσεως ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ καὶ εἰς χρονικὸν διάστημα προγενέστερον τῶν 16 ἡμερῶν. Θὰ ἔλεγα λοιπὸν νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς τὸ ἄρθρον. Νὰ προστεθῇ διάταξις καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι μέχρι τῆς προθεσμίας τῶν 16 ἡμερῶν καὶ ἐὰν ἔχῃ ἐπιδοθῇ δήλωσις ἐνωρίτερον, δύναται νὰ τροποποιηθῇ ὁ συνδυασμὸς ἤ, ἐὰν θέλετε ἀκόμη, ἠμπορεῖ τὰς 16 ἡμέρας νὰ τὰς κάμωμεν 10, ἀλλὰ πάντως, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἕνα χρονικὸν διάστημα νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ὑπάρχῃ διότι μέχρι καὶ τῆς 12ης τοῦ Σαββάτου, τῆς παραμονῆς τῶν ἐκλογῶν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀλλαγὴ εἰς τὸν συνδυασμὸν καὶ νὰ μὴ περιέλθῃ κἂν εἰς γνῶσιν τοῦ ἐκλογικοῦ Σώματος.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Στεφανάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§78Κ. ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὀρθὸν νὰ καθιερωθῇ ἡ δυνατότης μεταβολῆς, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ εἶναι ἀπεριόριστον τὸ δικαίωμα καὶ διὰ λόγους τεχνικούς, δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν τελευταίαν ἑβδομάδα νὰ καταργῶμεν τὰ ψηφοδέλτια διὰ νὰ ἐκτυπώσωμεν καινούργια. Νὰ ἐφαρμόσωμεν ὅ,τι ἰσχύει εἰς τὸν νόμον περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, μίαν ἑβδομάδα πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἀπαγορεύεται οἱαδήποτε μεταβολή, ἔστω καὶ ἐὰν συνετελέσθη συνεπεία θανάτου ἡ μεταβολὴ αὐτή.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἡλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§80Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἐγὼ δὲν εἶχα ἀντίθετον γνώμην μὲ τοὺς προλαλήσαντας δύο συναδέλφους. Βεβαίως, μέχρι τῆς ἀνακηρύξεως τῶν συνδυασμῶν καὶ μόνον ἐν περιπτώσει θανάτου μέχρι τῆς ἡμέρας ποὺ λέγει ὁ νόμος περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, δὲν λέγω μέχρι τῆς παραμονῆς τῆς διενεργείας τῆς ἐκλογῆς, πρὸς Θεοῦ δὲν εἶπα τέτοιο πρᾶγμα.

§81Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι καλῶς ἔχει ἡ διάταξις. Ἐπεκαλέσθη, ὁ κ. Ἠλιοῦ, περιπτώσεις σπανίας, ὑπάρχουν ὅμως περιπτώσεις πολλαπλάσιαι, αἱ ὁποῖαι συνηγοροῦν ὑπὲρ τῆς παραμονῆς ὡς ἔχει τῆς διατάξεως αὐτῆς. Διότι πολλαὶ συναλλαγαὶ γίνονται, χίλια δύο παρατράγουδα γίνονται καὶ θὰ πρέπει νὰ τεθῇ κἄποιος φραγμὸς εἰς αὐτὸ καὶ ἡ διάταξις ὡς ἔχει ἀποτελεῖ κἄποιον φραγμὸν εἰς πολλὰς περιπτώσεις.

§82Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Νομίζω, καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ μία ἐλαστικότης. Δέχομαι τὰ ἐπιχειρήματα τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἀνέφερον, ὅτι πρέπει κατὰ κἄποιον τρόπον νὰ μὴ εἶναι ἄκαμπτος ἡ διάταξις. Πρέπει ὅμως νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Μιχαηλίδη, ἡ ὁποία εἶναι ὀρθή. Δι’ αὐτὸ συμφωνῶ μὲ τὴν διατύπωσιν τῶν συναδέλφων κ.κ. Ἀλαβάνου καὶ Στεφανίδη, δηλαδὴ μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ὑποβολῆς ὑποψηφιότητος νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἀλλαγὴ τῶν συνδυασμῶν. Πέραν αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχῃ δυνατότης νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἀνακήρυξις ἄλλου ὑποψηφίου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἕνα ὁριακὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον ρυθμίζει ἀπολύτως τὴν κατάστασιν.

§83Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐδέχθητε τὴν τροπολογίαν μου;

§84Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν τῶν κ.κ. Ζορμπᾶ, Μελᾶ καὶ Γεωργίου, νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθή, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στερήσωμεν τοῦ δικαιώματος τοὺς δωρητὰς περιουσιῶν πρὸς τὸν Δῆμον, τοῦ δικαιώματος νὰ ἐκλέγωνται, νομίζω, ὅτι ὁ νομοθέτης δὲν ἔχει τοιαύτην πρόθεσιν καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὐτή.

§85ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν, τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη;

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 3 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 4. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§89Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ Βουλὴ χθὲς τὸ βράδυ, τοῦ ἄρθρου 1 νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τροπολογηθῇ καὶ τὸ ἄρθρον 4.

§90Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἔχω κάμει τὴν τροπολόγησιν τοῦ ἄρθρου 4 καὶ διὰ νὰ διευκολύνω τὴν Βουλήν, ἐὰν συμφωνῆτε, θὰ τὴν ἀναγνώσω. «Ἐν τέλει τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 53 τοῦ Κώδικος..... (ἀναγινώσκει)....». Τοῦτο εἶναι τελείως τυπικόν, δοθέντος ὅτι δεχόμεθα τὴν ἄποψιν τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος νὰ ἐκλέγεται καθ’ ὃν τρόπον καὶ οἱ Δήμαρχοι. Ἐφ’ ὅσον θὰ γίνῃ δεκτὸν παρὰ τοῦ Σώματος, θὰ πρέπει καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 1, εἰς τὸ τέλος, νὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς παράγραφος: «Προκειμένου περὶ Κοινοτήτων.... (ἀναγινώσκει)....».

§91Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐπ’ αὐτοῦ πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὅτι δὲν ὑπάρχει ὑποχρέωσις, κατ’ ἀλφαβητικὴν σειρὰν ἐγγραφῆς.

§92Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Αὐτὸ ἐξυπακούεται.

§93Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Μετὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ καταστῇ συνείδησις δι’ ἐκείνους ποὺ θὰ καταρτίσουν τοὺς συνδυασμοὺς τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, ὅτι τέσσαρα θὰ εἶναι τὰ προεξάρχοντα πρόσωπα εἰς τὸν συνδυασμόν. Ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος, ὁ ἀναπληρωτὴς καὶ οἱ δύο ἑπόμενοι ἐν τῷ ψηφοδελτίῳ ποὺ θὰ ἀναπληρώσουν τοὺς πρώτους ἐν περιπτώσει θανάτου των. Ἐπίσης, εἰς τὰ ψηφοδέλτια τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων δύο θὰ εἶναι τὰ προεξάρχοντα πρόσωπα. Ὁ πρῶτος ἐν τῷ ψηφοδελτίῳ ποὺ θὰ εἶναι ὁ ὑποψήφιος Πρόεδρος Κοινότητος καὶ ὁ δεύτερος ποὺ θὰ τὸν ἀναπληρώσῃ ἐν περιπτώσει θανάτου του. Τούτων δοθέντων, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν τὰ ψηφοδέλτια τῶν ὑποψηφίων νὰ συντάσσωνται κατ’ ἀλφαβητικὴν σειρὰν ὡς μέχρι τοῦδε.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀλαβᾶνος, ἔχει τὸν λόγον.

§95Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἀκόλουθα. Ὡς γνωστόν, ἄλλα κριτήρια ἐπικρατοῦν διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ καταλλήλου προσώπου ὡς Δημάρχου, ἄλλα διὰ τὸν ἀναπληρωτὴν Δήμαρχον καὶ ἄλλα διὰ τοὺς Δημοτικοὺς Συμβούλους. Διὰ τοὺς Δημοτικοὺς Συμβούλους κυρίως ἐλέγχεται ἡ κομματική των δύναμις, διὰ τὸν Δήμαρχον ἡ προσωπικότης, τὸ ἦθος, ἡ μόρφωσις καὶ διὰ τὸν νέον θεσμὸν τοῦ ἀναπληρωτοῦ, ἴσως ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ ἡ νεότης. Κατὰ συνέπειαν φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ διαδοχὴ ἐν περιπτώσει θανάτου τοῦ ὑποψηφίου. Καλύτερον εἶναι νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐν προκειμένῳ ὅ,τι ἰσχύει δυνάμει τοῦ ἐδαφίου 1 τοῦ ἄρθρου 53, δηλαδή, νὰ δύναται νὰ ὑποδεικνύεται ὡς ὑποψήφιος Δήμαρχος καὶ νέον πρόσωπον, τὰ αὐτὰ νὰ ἰσχύουν καὶ ἐν περιπτώσει θανάτου τοῦ ὑποψηφίου ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου καὶ συμβούλων. Μόνον εἰς ἣν περίπτωσιν δὲν ὑποδειχθοῦν νέοι, τότε καὶ ἐν μόνῃ τῇ περιπτώσει ταύτῃ, τὴν θέσιν τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου νὰ καταλαμβάνῃ ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος, τοῦ δὲ ἀναπληρωτοῦ ὁ πρῶτος ἐν τῷ συνδυασμῷ σύμβουλος. Οὕτω, νομίζω, ἐξυπηρετοῦνται οἱ σκοποὶ τῆς καλυτέρας ἀναδείξεως Δημάρχου.

§96Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἤθελον νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Ἐὰν ἀναθέσωμεν εἰς τὸν ἑκάστοτε ὑποψήφιον Δήμαρχον τὸν καταρτισμὸν τοῦ ψηφοδελτίου, θὰ τὸν φέρωμεν εἰς πολὺ δύσκολον θέσιν. Διὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ ψηφοδελτίου ἐπιβάλλεται νὰ τηρῆται ἡ ἀλφαβητικὴ σειρά. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ ἀρχὴ τῆς καταργήσεως τῶν ψηφοδελτίων μὲ ἀλφαβητικὴν σειράν.

§97Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θὰ σᾶς διαβάσω, κύριε συνάδελφε, τὴν παράγραφον 1 τοῦ ἄρθρου 47 τοῦ κώδικος, ὁ ὁποῖος προβλέπει τὰ ἀκόλουθα: «Ἡ σειρὰ τῶν ὀνομάτων τῶν ὑποψηφίων ἑκάστου συνδυασμοῦ καθορίζεται... (ἀναγινώσκει)...». Δὲν ἄλλαξε τίποτε καὶ ἠμποροῦμε νὰ θεσπίσωμεν τὴν διάταξιν, ὅτι δὲν τίθενται τὰ ὀνόματα κατ’ ἀλφαβητικὴν σειρὰν καί, ὅτι τίθενται ὅπως εἶναι ἀναγεγραμμένα εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ συνδυασμοῦ. Ἄρα δὲν εἶναι νέα διάταξις.

§98Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ἐτηρεῖτο, ὅταν δὲν ἐξελέγετο ἀπὸ τὸν λαὸν ὁ Δήμαρχος. Τότε ὅλοι οἱ ὑποψήφιοι κατήρχοντο διὰ τὸ ἀξίωμα τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου, ἐνῷ σήμερον ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ψηφοδελτίου θὰ ἐκλέγεται Δήμαρχος.

§99Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ συνάδελφος κ. Μερκούρης. Ὁ συνδυασμὸς πρέπει νὰ καταρτίζεται μὲ ἀλφαβητικὴν σειράν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν θεσμὸν τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ φορτώσωμεν μὲ πολλὰς ἁρμοδιότητας καὶ ἐξουσίας τὸν ἀναπληρωτὴν Δήμαρχον. Διότι δὲν δημιουργοῦνται ἐκ τοῦ προβαδίσματος εἰς τὴν σειρὰν δικαιώματα ποὺ βάζετε τώρα. Ἑπομένως, τώρα δημιουργεῖται τὸ ζήτημα τῆς σειρᾶς, διότι εἰς τὴν πρᾶξιν ἦσαν ἀλφαβητικῶς. Ἑπομένως, τώρα πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ ζήτημα καὶ πρέπει νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει σας τὴν δυσχέρειαν τὴν ὁποίαν σᾶς ἐπεσήμανεν ὁ κ. Μερκούρης, ὅτι θὰ γίνουν σκοτωμοὶ μεταξὺ τῶν φίλων τοῦ Δημάρχου διὰ νὰ πάρουν σειράν.

§100Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πέραν τῶν ὅσων ὀρθῶς ἐλέχθησαν ἀπὸ τὸν κ. Μερκούρην καὶ τὸν κ. Τσάτσον, θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, προϋπόθεσιν ἔχει ὅτι ὁ λαὸς θὰ δώσῃ προτίμησιν, ὥστε νὰ ἐκλεγοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πρὶν ἐρωτηθῇ ὁ λαὸς καθορίζονται οἱ ἀναπληρωταὶ ἢ ἀντικαταστάται Δημάρχου. Ἐὰν ὅμως συμβῇ νὰ εἶναι ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συνεκέντρωσαν ὀλιγωτέρας δυνάμεις καὶ νὰ μὴ ἐκλεγοῦν οὔτε δημοτικοὶ σύμβουλοι, ὅλη ἡ τροπολογία σας μένει εἰς τὸ κενόν, διότι δὲν θὰ εὑρίσκωνται μὲ τὴν ἰδιότητα τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου μέσα εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ὁρίζετε ὡς ἀναπληρωτάς. Τοῦτο, χωρὶς νὰ ἐλαττοῦται ἡ σημασία τῶν ὅσων ἐτόνισα καί ἐλέχθησαν πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας, θὰ γίνῃ ἀφορμὴ μεγάλων διαπληκτισμῶν τῶν συμβούλων διὰ τὴν κατάληψιν τῆς πρώτης, δευτέρας, τρίτης θέσεως ἀναγραφῆς μετὰ τὸν ὑποψήφιον Δήμαρχον καὶ τοῦτο θὰ δυσχεράνῃ τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγήν.

§101Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ ὅσα ἀνέπτυξεν ὁ κ. Μερκούρης εἰς τὸ ὅτι ὁ συνδυασμὸς πρέπει νὰ καταρτίζεται μὲ ἀπόλυτον ἀλφαβητικὴν σειράν, διότι ἐὰν δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θὰ φέρωμεν εἰς πολὺ δύσκολον θέσιν τὸν ὑποψήφιον Δήμαρχον.

§102Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀρθῶς ὁ κ. Τσάτσος εἶπεν ὅτι κατὰ πρώτην φορὰν εἰσάγεται ὁ θεσμὸς τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν πρέπει ἀπὸ τὸν ἀναπληρωτὴν Δήμαρχον νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸν ἀέρα τῆς διοικήσεως. Καλῶς προτείνεται, διὰ τῆς σχετικῆς διατάξεως ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Ἀλλὰ ἐν περιπτώσει θανάτου τοῦ Δημάρχου τὴν θέσιν αὐτοῦ πρέπει νὰ τὴν καταλαμβάνῃ ὁ δημοτικὸς σύμβουλος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἔλαβε τοὺς περισσοτέρους σταυρούς.

§103Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προσχωρῶ εἰς τὰ ὅσα ὑπεστήριξεν ὁ κ. Μιχαηλίδης, ὅτι δηλαδὴ μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου, πρέπει ἀναπληρωτὴς νὰ ἐκλέγεται ὁ τὰς πλείονας λαβὼν ψήφους δημοτικὸς σύμβουλος. Τοῦτο ἄλλωστε εἶναι σύμφωνον καὶ μὲ τὴν διάταξιν τῆς μονοσταυρίας, παρ’ ὅτι πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ εἶναι τόσον σκληρὸς εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν. Ἡ ἄποψις τοῦ κ. Μερκούρη, ὅτι μετὰ τὸ ὄνομα τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου πρέπει νὰ ἀκολουθῇ ἡ ἀλφαβητικὴ σειρά, εἶναι ὀρθοτάτη. Εἰς τὴν περίπτωσιν δὲ θανάτου τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου πρὸ τῶν ἐκλογῶν, πρέπει κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, τὴν θέσιν του νὰ καταλάβῃ πρόσωπον ἀπολαῦον κύρους ἐκ τῶν ὑποψηφίων δημοτικῶν συμβούλων, θὰ ἐκλέγεται δὲ ἀπὸ τοὺς συναδέλφους του ὑποψηφίους δημοτικοὺς συμβούλους.

§104Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Σκορδίλης κακῶς κατάλαβεν. Ἐγὼ ὑπεστήριξα τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου καὶ ἀναπληρωτοῦ καὶ εἶπα ὅτι ἐν περιπτώσει θανάτου τὴν θέσιν τοῦ Δημάρχου τὴν καταλαμβάνει ὁ δημοτικὸς σύμβουλος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἔλαβε τοὺς περισσοτέρους σταυρούς.

§105Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω καὶ ἐγώ, ὅτι ἐν περιπτώσει θανάτου τοῦ Δημάρχου τὴν θέσιν του πρέπει νὰ τὴν καταλάβῃ ὁ πλειοψηφήσας δημοτικὸς σύμβουλος.

§106Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγώ, ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ ἡ ἀλφαβητικὴ σειρὰ διὰ τὸν καταρτισμὸν τῶν συνδυασμῶν. Ἐὰν δὲν τηρηθῇ ἡ ἀλφαβητικὴ σειρά, θὰ ὑποβάλωμεν εἰς ταλαιπωρίαν τὸν ὑποψήφιον Δήμαρχον. Ἐπίσης συμφωνῶ ὅτι ἐν περιπτώσει θανάτου τὴν θέσιν νὰ τὴν καταλαμβάνῃ ὁ πλειοψηφῶν σύμβουλος.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σπηλιάκος, ἔχει τὸν λόγον.

§108Α. ΣΠΗΛΙΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ συνάδελφος κ. Σκορδίλης καί τινες ἄλλοι ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, ὅτι δηλαδή, ὁ ἀναπληρωτὴς τοῦ Δημάρχου θὰ πρέπει νὰ ἐκλέγεται....

§109Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι συμβαίνει κἄποια παρεξήγησις. Τὸ συζητούμενον ἄρθρον δὲν ἀναφέρεται εἰς τὸν ἀναπληρωτὴν τοῦ Δημάρχου. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον προβλέπει τί θὰ συμβῇ εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἤθελε ἀποθάνει ὁ Δήμαρχος καὶ ὁ ἀναπληρωτὴς τοῦ Δημάρχου. Περὶ τοῦ ποῖος θὰ πρέπει νὰ εἶναι ὁ ἀναπληρωτὴς τοῦ Δημάρχου, θὰ τὸ συζητήσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 9.

§110Α. ΣΠΗΛΙΑΚΟΣ. Σύμφωνοι, κ. Ὑπουργέ. Τὸ θέμα τίθεται διὰ τὴν περίπτωσιν θανάτου τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ ἀναπληρωτοῦ καὶ ὅτι ἐὰν θὰ πρέπει νὰ καταλάβουν τὰς λόγῳ θανάτου κενουμένας θέσεις οἱ ἑπόμενοι. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον σκέψεως, κ. Πρόεδρε, θὰ πρέπει νὰ ὑπάρξουν εἰς τὸ ψηφοδέλτιον 4 προεξέχοντα πρόσωπα. Εἰς τὸν Κώδικα προβλέπεται ἡ θέσις τῶν ὀνομάτων κατ’ ἀλφαβητικὴν σειράν.

§111Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν εἶναι ἀκριβές, κ. συνάδελφε.

§112Α. ΣΠΗΛΙΑΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νὰ σᾶς διαβάσω τὸν νόμον. Ἤδη, ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων. Καὶ συνεπῶς, θὰ πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξεν ὁ συνάδελφος κ. Μερκούρης. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λοιπὰ ὀνόματα, θὰ πρέπει νὰ περιληφθοῦν εἰς ψηφοδέλτιον κατ’ ἀπόλυτον ἀλφαβητικὴν τάξιν. Ἤδη, τίθεται τὸ ἐρώτημα, τί θὰ γίνῃ εἰς περίπτωσιν θανάτου τόσον τοῦ Δημάρχου, ὅσον καὶ τοῦ ἀναπληρωτοῦ τοῦ Δημάρχου. Ἡ τροπολογία σας, κ. Ὑπουργέ, δὲν συμβιβάζεται. Μᾶλλον ἡ πρότασις τοῦ συναδέλφου κ. Ἀλαβάνου ἐναρμονίζεται. Κατὰ συνέπειαν, θὰ πρέπει νὰ τεθῇ, ὅτι εἰς περίπτωσιν θανάτου τοῦ Δημάρχου, ἀναπληρωτὴς ἐκ τοῦ νόμου, εἶναι ὁ ἀναπληρωτὴς καὶ εἰς περίπτωσιν θανάτου τοῦ ἀναπληρωτοῦ, ὁ ἔχων τοὺς περισσοτέρους σταυροὺς προτιμήσεως ἐκ τῶν ἐκλογῶν.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παπαηλίας, ἔχει τὸν λόγον.

§114Ν. ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1955, ἔγιναν μὲ τὸ ἰσχῦον σύστημα καὶ μὲ ποσοστὸν 40%. Ἡ σειρὰ τῶν ὑποψηφίων κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας εἶχε τεθῆ κατ’ ἀπόλυτον ἀλφαβητικὴν τάξιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ γίνῃ αὐτό, κ. Πρόεδρε, διότι καὶ ἀπὸ τεχνικῆς πλευρᾶς, ἐὰν δὲν γίνῃ, εἶναι δύσκολον τοὐλάχιστον εἰς μεγάλους Δήμους, θὰ ἐμφανισθῇ μεγάλη δυσχέρεια εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τῶν ὀνομάτων ὑπὸ τῶν ψηφοφόρων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα διὰ τὴν περίπτωσιν θανάτου τοῦ Δημάρχου, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ ὅτι ὁ ἀναπληρωτὴς τοῦ Δημάρχου θὰ πρέπει νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν καὶ εἰς περίπτωσιν θανάτου τοῦ ἀναπληρωτοῦ ὁ λαβὼν τοὺς περισσοτέρους σταυροὺς προτιμήσεως.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον.

§116Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀλφαβητικὴν σειρὰν νομίζω, ὅτι κατόπιν τῆς γενικῆς γνώμης ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὴν καθιέρωσίν της. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μακάβριον συζήτησιν τοῦ θανάτου βεβαίως θὰ ἔλθῃ μὲ τὴν σειράν του τὸ ἐρώτημα ἐὰν καὶ ὁ ἀναπληρωτὴς τῶν ἀναπληρωτῶν ἀποθάνῃ, τί θὰ γίνῃ.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον, ἔχει ὁ κ. Α. Ρουσσόπουλος.

§118Α. ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ ἑνὸς κινδύνου, ὁ ὁποῖος ἐπικρέμαται ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀνεφάνησαν, κ. Πρόεδρε, λόγῳ τῶν τροπολογιῶν ὡρισμέναι ἀντινομίαι, καὶ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ὡς ἐκ τοῦ λόγου τούτου πλῆρες κομφούζιο. Νομίζω, ὅτι ἤδη τὸ νομοσχέδιον κατέστη πολυάριθμον καὶ πολύπλοκον. Αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί κ. Πρόεδρε, θέλουν ἁπλᾶ νομοσχέδια. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, πολὺ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ τὸ νομοσχέδιον μὲ τὰς πολλὰς καὶ διαφορετικὰς τροπολογίας. Ἡ συζήτησις ἀπέδειξεν ἀναγκαίας διορθώσεις καὶ μεταβολὰς αἱ ὁποῖαι ἐὰν δὲν γίνουν θὰ δημιουργήσουν σάλον καὶ σύγχυσιν.

§119Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§121Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν συζήτησιν καὶ διὰ νὰ μὴ ὑπάρξουν αἱ ἀνησυχίαι περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ συνάδελφος κ. Ρουσσόπουλος, θὰ ἐπρότεινα ὅ,τι ἄρθρον ψηφισθῇ ἀπόψε νὰ πολυγραφηθῇ μὲ τὰς τροπολογίας καὶ νὰ τὸ ἴδωμεν αὔριον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ἀποφευχθῇ πᾶσα σύγχυσις ἢ ἀνωμαλία.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στειρόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§123Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, φιλότιμος πράγματι εἶναι ἡ προσπάθεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ νομοθετικὸν μέτρον διὰ τὴν περίπτωσιν θανάτου τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου καὶ τοῦ ὑποψηφίου ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω νὰ ἀφεθῇ τὸ θέμα, διὰ νὰ λύεται εἰς τὴν σπανίαν περίπτωσιν ποὺ θὰ συμβοῦν τοιούτου εἴδους ἀπευκταῖα, ὥστε μετὰ τὰς ἐκλογάς, ἀναλόγως τῶν σταυρῶν προτιμήσεως νὰ ἀνακηρυχθῇ ὁ Δήμαρχος καὶ ὁ ἀναπληρωτής του. Δὲν εὑρίσκω δέ, ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ λύσετε τὸ θέμα δι’ οἱασδήποτε τροπολογίας, διότι εἶναι ἐξ ἀντικειμένου τοῦτο πολὺ δύσκολον.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀνδριανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§125Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ προσωπικότης τοῦ Δημάρχου εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ συγκεντρώσῃ καὶ τοὺς ὑποψηφίους τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Συνεπῶς, ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι θὰ γίνῃ δεκτὸς ὁ θεσμὸς τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου, διότι ἀκόμη ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ἀποφανθῆ, ἀλλὰ ἐκ τῶν ὅσων ἐλέχθησαν φαίνεται, ὅτι γίνεται δεκτός, ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος θὰ εἶναι προσωπικότης ἐκλεκτή, τὴν ὁποίαν θὰ περιλάβῃ εἰς τὸν συνδυασμὸν του ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος. Πιστεύω, λοιπόν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ σταματήσωμεν μέχρις ἐκεῖ, εἰς τὸ ψηφοδέλτιον νὰ τεθοῦν δύο ὀνόματα, τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου καὶ τοῦ ἀναπληρωτοῦ ἐπὶ κεφαλῆς, καὶ τὰ ἄλλα νὰ τεθοῦν κατ’ ἀλφαβητικὴν σειράν, διὰ νὰ ὑπάρξῃ τάξις καὶ εὐπρέπεια, ὅπως καὶ κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Ταῦτα πάντα καίτοι πιστεύω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ θὰ ἐπιφέρῃ ἀνωμαλίας καὶ θὰ εἶναι ἐπὶ ζημίᾳ τῆς αὐτοδιοικήσεως, διότι γνωρίζομεν ὅτι παντοῦ ὅπου ὑπάρχουν ὑπαρχηγοὶ ἢ ὑποδήμαρχοι ἢ ἀναπληρωταὶ ἢ ὅπου ὑπάρχουν Ἀντιπρόεδροι, μία εἶναι ἡ ἐπιθυμία τῶν προσώπων αὐτῶν, διὰ παντὸς μέσου, θεμιτοῦ καὶ ἀθεμίτου, νὰ καταλάβουν τὴν πρώτην θέσιν.

§126Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἐκ τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία ἐγένετο δυνάμεθα νὰ καταλήξωμεν εἰς ἕνα συμπέρασμα. Προκαθορίζονται ὁ Δήμαρχος καὶ ὁ ἀναπληρωτής. Ὁ Δήμαρχος καθορίζει τὸν ἀναπληρωτήν του, καὶ δὲν ἀπομένει ἐὰν ἀποθάνῃ ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος, νὰ ὁρίζεται αὐτομάτως Δήμαρχος δικαιωματικῶς ὁ ἀναπληρωτής του. Ὁ ἀναπληρωτὴς κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον θὰ ὁρίζῃ τὸν ἀναπληρωτήν του. Καὶ ἐὰν ἔχωμεν τὸ ἀτύχημα νὰ ἀποθάνουν καὶ οἱ δύο, τότε, συνερχόμενος ὁ ὑπόλοιπος συνδυασμός, ἂς ἐκλέγῃ ἕνα νέον Δήμαρχον καὶ τὸν ἀναπληρωτήν του.

§127Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριοι συνάδελφοι, συζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ μακαβρίου ἄρθρου 4. Ἤμουν δυστυχῶς ὑποχρεωμένος ἀπὸ τὴν σειρὰν κώδικος νὰ φέρω τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρωθυστέρως τοῦ ἄρθρου τὸ ὁποῖον ρυθμίζει τὰ τοῦ ἀναπληρωτοῦ. Ἀπὸ αὐτό, προεκλήθη ἡ σύγχυσις περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ ἀγαπητός μου συνάδελφος καθηγητὴς κ. Ρουσσόπουλος, ἀπὸ τὸ ὅτι δηλαδὴ πρῶτα ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ θανάτου τοῦ ἀναπληρωτοῦ πρὶν τὸν γεννήσωμεν. Ἰδοὺ ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, πῶς νομίζω, ὅτι εἶναι ὁ καλύτερος τρόπος νὰ διατυπωθῇ καὶ νὰ λυθῇ τὸ θέμα. Πρῶτον, εἶναι γεγονός, ὅτι ὁ Δήμαρχος δίδει τὴν προσωπικότητά του εἰς τὸν συνδυασμὸν καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἐὰν ἀποθάνῃ ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος, ὁ συνδυασμὸς αὐτὸς πρέπει νὰ τὰ βάψῃ μαῦρα, δὲν τὸν βλέπω νὰ ἔχῃ πολλὰς ἐλπίδας. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ εἰσηγηθῶ νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Ὅπως ἐφαντάσθην καὶ πρόκειται νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει σας εἰς τὸ ἄρθρον 1 διὰ τὸν ἀναπληρωτήν, τὸν ἀναπληρωτὴν ἠθέλησα ὡς εἶδος διαδόχου τοῦ Δημάρχου, ὁ ὁποῖος νὰ δύναται νὰ τὸν ἀντικαθιστᾷ καὶ ὅταν εἶναι ἐν ζωῇ καὶ ὅταν ἀποθάνῃ. Μὲ τὴν σκέψιν αὐτὴν ὁ ἀναπληρωτὴς τοῦ Δημάρχου θὰ εἶναι μία προσωπικότης καὶ ὄχι τὸ τσιράκι τοῦ Δημάρχου. Καὶ πρέπει νὰ εἶναι προσωπικότης, διότι ἐὰν δὲν εἶναι τότε ἡ παρουσία ἀναπληρωτοῦ εἰς τὸν συνδυασμόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἀξίζει, θὰ σημάνῃ καταψήφισιν τοῦ συνδυασμοῦ. Ἐπομένως ἐξ ἀνάγκης εἰς τὸν συνδυασμὸν θὰ πρέπει ὁ ἀναπληρωτὴς ὑποψήφιος Δήμαρχος νὰ εἶναι καὶ αὐτὸς μία προσωπικότης. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν οὕτως ἔχῃ τὸ θέμα, αὐτομάτως ὁ ἀναπληρωτὴς διαδέχεται τὸν θανόντα Δήμαρχον. Ὁ ἀναπληρωτὴς ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ δευτέρα προσωπικότης τοῦ συνδυασμοῦ. Τὶ συμβαίνει διὰ τοὺς ὑπολοίπους; Πρῶτον, δέχομαι ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ὁ Κῶδιξ, ὁ ὁποῖος προβλέπει ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀλφαβητικὴ σειρά. Συμφωνῶ ἀπολύτως ὅτι πρέπει νὰ θεσπίσωμεν τὴν ἀλφαβητικὴν σειράν. Ἐπομένως καταλήγω εἰς τὴν πρότασιν ὅτι ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος ἀναπληροῦται ἐν περιπτώσει θανάτου του ἀπὸ τὸν ἀναπληρωτήν. Ἐν περιπτώσει θανάτου τοῦ ὑποψηφίου ἀναπληρωτοῦ, νομίζω ὅτι ὀρθότερον θὰ εἶναι νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος γίνεται ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μετὰ τὰς ἐκλογὰς θὰ λάβῃ τὸν μεγαλύτερον ἀριθμὸν σταυρῶν, ὥστε νὰ περιβληθῇ μὲ τὸ κῦρος τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας. Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἔχομεν τὴν ἀτυχίαν, ἕνας συνδυασμὸς νὰ ἀπωλέσῃ καὶ τὸν ὑποψήφιον Δήμαρχον καὶ τὸν ὑποψήφιον ἀναπληρωτήν, τότε ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὁ συνδυασμὸς αὐτὸς εἶναι ἀσφαλῶς καταδικασμένος εἰς ἀφάνειαν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ νομοθέτης πρέπει ἀντικειμενικὰ νὰ προβλέπῃ ὅλας τὰς περιπτώσεις εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ προβλέψῃ καὶ τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Εἰσηγοῦμαι ἑπομένως ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ πρέπει οἱ δύο πλειοψηφοῦντες σύμβουλοι νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις ἀναλόγως. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἶναι ἡ πλέον ἀδιάβλητος διατύπωσις, αὐτὴ καὶ ἡ πλέον λογική. Μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν ἀντιμετωπίζομεν τὸ μακάβριον αὐτὸ θέμα.

§128Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ γενικῶς μὲ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ μίαν μόνον παραλλαγήν. Εἶναι καθιερωμέναι γενικαὶ ἀρχαὶ εἰς τὴν ἐκλογικήν μας νομοθεσίαν δύο. Ἡ μία γενικὴ γραμμὴ εἶναι ἡ ἀλφαβητικὴ ἀναγραφὴ τῶν ὑποψηφίων καὶ ἡ ἄλλη γενικὴ γραμμὴ εἶναι ὅτι τοὺς θνήσκοντας ἀναπληροῦν οἱ μετ’ αὐτοὺς ἐρχόμενοι εἰς δύναμιν σταυρῶν. Ὑποθέτω ὅτι εἰς τὰς δύο αὐτὰς γραμμὰς μένει σύμφωνος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ παραλλαγὴ τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ ὑποστηρίξω εἶναι αὐτή. Ἐὰν οἱ θάνατοι ἐπισυμβοῦν πρὸ τῶν ἐκλογῶν, νὰ ὑπάρχῃ μία προθεσμία μεγαλυτέρα ἀπὸ ἐκείνην τῆς ὑποβολῆς τῶν ὑποψηφιοτήτων διὰ νὰ δύναται ὁ συνδυασμὸς νὰ ἀναπληρώσῃ τοὺς θανόντας ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ θὰ πρόκειται νὰ ἔχουν δύναμιν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ εἶναι προσωπικότητες αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἕλξουν τὸ πλῆθος. Ἐὰν ἐπισυμβοῦν μετὰ τὴν προθεσμίαν, τότε πλέον νὰ τηρῆται ἡ σειρὰ προτεραιότητος τῶν σταυρῶν.

§129Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ προθεσμία αὐτὴ ὑπάρχει καὶ προβλέπεται, κ. συνάδελφε.

§130Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Θανάτου;

§131Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§132Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἐν τάξει, κ. Ὑπουργέ.

§133Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, πιστεύετε ὅτι θὰ εὑρεθῇ Δήμαρχος, ὁ ὁποῖος θὰ ὁρίσῃ ἀναπληρωτήν του ἕνα ἄνθρωπον δράσεως, τὸν ὁποῖον εἰς τὴν ἄλλην 4ετίαν θὰ τὸν ἔχῃ ἀνταγωνιστήν; Δι’ αὐτὸ ἐπιμένω, ὅτι ὁ ἀναπληρωτὴς θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἐκεῖνος ποὺ θὰ ἔχῃ τοὺς περισσοτέρους σταυροὺς προτιμήσεως.

§134Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μετὰ τὴν τελευταίαν παρέμβασιν ποὺ ἐδέχθητε, ὅτι μετὰ θάνατον θὰ εἶναι Δήμαρχος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μετεκλογικῶς θὰ πάρῃ τοὺς περισσότερους σταυρούς, αὐτό, φοβοῦμαι καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας, ὅτι ἀφαιρεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς.

§135Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Μὲ συγχωρεῖτε, χρειάζεται διαλογικὴ συζήτησις εἰς τὸ θέμα αὐτό, διότι νομίζω ὅτι συμφωνοῦμε. Ἀγαπητέ, κ. συνάδελφε, ἐφ’ ὅσον ἡ προθεσμία ἀλλαγῆς τῶν ὀνομάτων λόγῳ τοῦ θανάτου ἔχῃ ἐκπνεύσει καὶ ἑπομένως βαίνομεν πρὸς τὰς ἐκλογὰς καὶ εἶναι ἕνας συνδυασμὸς ἀκέφαλος, ποῖον ἄλλο τεκμήριον ὑπάρχει ἀπὸ τὸ τεκμήριον τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας; Δὲν εἶναι δυνατὸν νομοθετικῶς νὰ προβλέψωμεν ἄλλην περίπτωσιν.

§136Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Νὰ προσέξωμεν, κ. Ὑπουργέ, διότι λέγω, ὅτι αὐτὸ στερεῖ τὴν ἄμεσον ἐκλογήν. Δηλαδὴ εἰς τὸν συνδυασμὸν αὐτόν, ὁ ὁποῖος θὰ μείνῃ ὀρφανὸς Δημάρχου, ὁ ἐκλογεὺς θὰ κληθῇ σήμερον μὲ τὸν καταρτισμὸν τοῦ ψηφοδελτίου ὅπου θὰ καθορίζεται ὁ Δήμαρχος νὰ ψηφίσῃ τὸν Δήμαρχον. Καὶ ὁμιλῶ διὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ 40% καθ’ ἣν γίνεται πλέον ἐκλογὴ ἀμέσως Δημάρχου. Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν Δήμαρχον τὸν ὑποψήφιον Α. Ἐὰν ἐκλείψῃ ὁ ὑποψήφιος Α ἢ ὁ ὑποψήφιος Β ἢ ὁ ἀναπληρωτής του, ποῖος θὰ εἶναι ὁ ἐπὶ κεφαλῆς Δήμαρχος διὰ νὰ τὸν ψηφίσῃ ὁ λαός; Δι’ αὐτὸ λέγω μήπως ὑπάρχει περίπτωσις ἐὰν συμβῇ ἕνα δυστύχημα ἀποκεφαλισμοῦ ἑνὸς συνδυασμοῦ διὰ μόνην αὐτὴν τὴν περίπτωσιν νὰ δύνανται ἐντὸς 48ώρου οἱ σύμβουλοι νὰ συνέρχωνται καὶ νὰ ὑποδεικνύουν τὸν ὑποψήφιον Δήμαρχον καὶ τὸν ἀναπληρωτὴν καὶ νὰ γίνεται δεκτὴ ἡ ὑποψηφιότης των, ἐφ’ ὅσον ἔχωμεν ψηφοδέλτιον 45 ὑποψηφίων.

§137Ι. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἂν συμβῇ νὰ πεθάνῃ ὁ Δήμαρχος καὶ ὁ ἀναπληρωτής, θὰ πρέπει νὰ συνέρχεται ἀμέσως τὸ δημοτικὸν συμβούλιον καὶ νὰ ἐκλέγῃ τὸν Δήμαρχον, διότι δυνατὸν νὰ συμβῇ τοῦτο: Ἕνας τελείως ἀγράμματος, ἢ τελείως ἀνίκανος, ὅπως ἔχει συμβῆ κατὰ τὸ παρελθόν, νὰ πάρῃ τοὺς περισσοτέρους σταυρούς. Αὐτὸς θὰ εἶναι ὁ Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, αὐτὸς θὰ εἶναι ὁ Δήμαρχος τῶν Ἀθηνῶν;

§138Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Λησμονεῖτε, κύριε συνάδελφε, μίαν διάταξιν τοῦ Κώδικος, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε δύναται νὰ γίνῃ μέχρι τῆς προτεραίας τῆς ψηφοφορίας. Προβλέπει ὁ πάγιος Κῶδιξ, ὅτι ἐὰν ἀποθάνῃ ἕνας ἐκ τῶν συμβούλων τοῦ συνδυασμοῦ ἢ ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος, δύναται νὰ γίνῃ ἀλλαγή του μέχρι τῆς προτεραίας τῆς ψηφοφορίας. Ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης μέχρι τῆς ψηφοφορίας.

§139Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργέ, ἀποσύρετε τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχετε ἀναγνώσει.

§140Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν τὴν ἀπέσυρον, ἁπλῶς ἐδέχθην τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ κ. Μιχαηλίδης ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ἀλαβάνου. Καὶ εἶμαι σύμφωνος. Σᾶς ὑπενθυμίζω δέ, ὅτι ὅταν ὡμίλησα ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, εἶπον καὶ παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν τελειοτέραν ἐμφάνισιν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ αὐτὸ κάμνω τώρα καὶ αὐτὸ κάμνετε καὶ σεῖς.

§141Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, κ. Ὑπουργέ, ὡς διετυπώσατε τὴν ἄποψίν σας πρὸ ὀλίγου, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἔχετε ἀποσύρει τὴν τροπολογίαν ἐξ ὁλοκλήρου καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντικατάστασιν πρὸ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου ἢ τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου ἐν περιπτώσει θανάτου των. Αὐτὸ νομίζω, ὅτι προκύπτει ἀβιάστως ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς νέας ἀπόψεώς σας, τὴν ὁποίαν θὰ διατυπώσητε εἰς νέαν τροπολογίαν. Ἐκεῖνο ποὺ θέλω νὰ εἴπω, εἶναι ὅτι πράγματι εἶναι πρόωρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐδέχθητε, ὅτι δηλαδὴ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ σταθῶμεν εἰς τὴν ἀκραίαν περίπτωσιν ὅλων αὐτῶν τῶν θανάτων καὶ νὰ προβαίνωμεν εἰς κατασκευὰς καὶ πλάσματα, διὰ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 9 θὰ γίνῃ δεκτὸς ὁ νέος θεσμὸς τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου, θὰ ἔχωμεν ἀναπληρωτὴν πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Εἰς δὲ τὴν ἄλλην περίπτωσιν θὰ ἀφήσωμεν τὸ θέμα μετὰ τὰς ἐκλογάς, ὥστε ἂν ὁ συνδυασμὸς ποὺ ἐπλήγη ἀπὸ θανάτους, εὐτυχήσῃ νὰ ψηφισθῇ, ὁ Δήμαρχος καὶ ὁ ἀναπληρωτὴς θὰ εἶναι οἱ ἔχοντες κατὰ σειρὰν τοὺς περισσοτέρους σταυροὺς προτιμήσεως.

§142Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὄχι ἀνάκλησιν τῆς τροπολογίας, διότι ὁ Κῶδιξ προβλέπει τὴν μὴ καθιέρωσιν ἀλφαβητικῆς σειρᾶς, διὰ τοῦτο κατὰ τὴν συζήτησιν— δὲν τὸ ἀντελήφθητε σεῖς— ἐπρότεινα εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἰσχύοντος κώδικος πλέον, εἰς τὸ θέμα αὐτό.

§143Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς ἐμὲ ἦτο γνωστόν, κ. Ὑπουργὲ καὶ κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ νόμος δὲν ἐπιβάλλει τὴν ἀλφαβητικὴν σειράν. Ἡ πρακτικὴ ὅμως ὅλων τῶν Δημοτικῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο καθιέρωσεν τὴν ἀλφαβητικὴν σειράν, πολὺ περισσότερον ὅταν αἱ δυσκολίαι τῆς καταρτίσεως τοῦ ψηφοδελτίου εἶναι ἀνυπέρβλητοι ὡς ἄλλοι συνάδελφοι ἐτόνισαν.

§144Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τῆς ἀναπληρώσεως τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου ἢ τοῦ ὑποψηφίου ἀναπληρωτοῦ. Παραδέχομαι, ὅτι ὁ Νομοθέτης πρέπει νὰ ἔχῃ προβλέψει τὰς λεπτομερείας αὐτὰς καὶ δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν διότι ἐγὼ εἶμαι ἐναντίον τῆς καθιερώσεως ἀναπληρωτῶν καὶ ἴσως εἶμαι ὁ μόνος μεταξὺ ὅλων τῶν βουλευτῶν ὅλων τῶν πτερύγων. Κύριε Πρόεδρε, ἔχει κατηγορηθῆ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὑποθέτω καὶ ἀπὸ τοὺς κ.κ. εἰσηγητὰς καὶ τοὺς ἄλλους ὁμιλήσαντας βουλευτάς, ὅτι ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῶν παλαιοτέρων ἐκλογικῶν νόμων, τῶν δημοτικῶν, εἶχε καθιερωθῆ καθεστὼς συναλλαγῆς, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεψεν τὴν διαδοχὴν τῶν Δημάρχων εἰς τοὺς διαφόρους Δήμους κατόπιν συμφωνίας, ἡ ὁποία εἶχε γίνει, μετὰ τὴν ἐκλογὴν βεβαίως, τὴν ἄμεσον τῶν δημοτικῶν συμβούλων καὶ πρὸ τῆς ἐμμέσου, ἐν συνεχείᾳ, ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου ὑπὸ τῶν δημοτικῶν συμβούλων. Νομίζω, ὅτι διὰ τῆς καθιερώσεως τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου εἰσάγεται ἀπ’ εὐθείας ἡ συναλλαγὴ πρὸ τῆς ἐκλογῆς μεταξὺ τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελοῦν τὸν ὑποψήφιον Δήμαρχον καὶ τὸν ὑποψήφιον ἀναπληρωτὴν τοῦ Δημάρχου εἰς τὸ αὐτὸ ψηφοδέλτιον. Θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ συνεργασία τῶν δύο ἰσχυρῶν προσώπων, ἡ ὁποία διὰ τῆς συνεννοήσεως τῶν τοπικῶν των δυνάμεων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ 50% ἢ τοῦ 40% εἰς τὸν Δῆμον, ὁπότε θὰ ἐξασφαλισθῇ πλέον ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου καὶ μετὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ καθωρισμένου ἐκ τῶν προτέρων διὰ τῆς συμφωνίας μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν προσώπων χρονικοῦ διαστήματος, θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ παραίτησις τοῦ Δημάρχου— τὴν ὁποίαν δὲν ἠξεύρω κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἔχῃ κατοχυρώσει ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος— διὰ νὰ ἀκολουθήσῃ καὶ ἡ Δημαρχία τοῦ ἀναπληρωτοῦ κατὰ τὸν ὑπόλοιπον χρόνον. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐξασθενίζει ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ τῆς καθιερώσεως τοῦ ἀναπληρωτοῦ, καθ’ ὃν τρόπον εἰσάγεται τώρα, διότι θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ συναλλαγὴ καὶ ἡ συνεννόησις ἰσχυρῶν προσώπων τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν καθορίσει ἐκ τῶν προτέρων ἐπὶ πόσον χρόνον ὁ καθένας ἐξ αὐτῶν θὰ διοικήσῃ τὸν Δῆμον ὡς Δήμαρχος. Διότι ὁ ἕνας θὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος καὶ θὰ παραμείνῃ δύο ἔτη κατόπιν δέ, θὰ ὑποβάλῃ παραίτησιν καὶ ὁ ἄλλος, αὐτοδικαίως πλέον, χωρὶς νὰ ἀναμείνῃ κἂν τὴν ἐκλογήν του ὑπὸ τοῦ Δημαιρεσιακοῦ Σώματος, ὅπως ἐγένετο κατὰ τὸν προηγούμενον νόμον, θὰ εἶναι αὐτοδικαίως Δήμαρχος. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἐγὼ προσωπικῶς ἐτάχθην κατὰ τῆς καθιερώσεως τοῦ θεσμοῦ τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου.

§145Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ κ. Παπακωνσταντίνου, διότι ἡ συναλλαγὴ ἐγένετο μεταξὺ πλειόνων συνδυασμῶν ἐνῷ ἐδῶ ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει θὰ εἶναι διὰ τὴν περίπτωσιν συναλλαγῆς μεταξὺ δύο τοῦ αὐτοῦ συνδυασμοῦ. Εἶναι πολὺ ἀκραία περίπτωσις, ἡ ὁποία δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθή.

§146Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι θὰ εὐκολύνωμεν τὴν συζήτησιν ἐὰν προτείνωμεν αὐτὸ τὸ ἄρθρον νὰ συζητηθῇ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ ἄρθρον 9 τὸ ὁποῖον προβλέπει τί θὰ γίνῃ. Διότι ἄλλο ἀναπληρωτὴς Δημάρχου καὶ ἄλλο ἀντικαταστάτης ἑνὸς ὁριστικῶς ἐκλιπόντος Δημάρχου. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ ταυτισθοῦν αἱ περιπτώσεις.

§147Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Παραιτουμένου δὲν τὸν ἀντικαθιστᾷ.

§148Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος εἶναι ὁ ὑποτιθέμενος ἄμεσος βοηθὸς τοῦ Δημάρχου εἰς ἔργα, εἰς ἔργα τὰ ὁποῖα εἴτε νόμῳ εἴτε διὰ πράξεώς του ὁ Δήμαρχος θὰ τοῦ ἐμπιστευθῇ. Ὑποτίθεται, ὅτι θὰ τὸν ἀναπληρώνῃ ὅταν κωλύεται, ὅταν ἀπουσιάζῃ, ὅταν ταξιδεύῃ. Ἀλλὰ ὁ θάνατος, ἡ ἔκπτωσις, ἡ παραίτησις δὲν δημιουργεῖ περίπτωσιν ἀναπληρώσεως, δημιουργεῖ περίπτωσιν ἀντικαταστάσεως, διὰ τὴν ὁποίαν ἐνδεχομένως θὰ εἶναι πολὺ διάφορα τὰ κριτήρια. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου εἶναι ὀρθοτάτη καὶ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἐὰν ἡ συναλλαγὴ ἔχει γίνει μεταξὺ προσώπων διαφορετικοῦ συνδυασμοῦ, ἢ τοῦ ἰδίου, δεδομένου ὅτι κατὰ τὴν ὑπόθεσιν τὴν βάσιμον τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. Παπακωνσταντίνου, ἡ συναλλαγὴ θὰ γίνῃ πρὸς ἀποφυγὴν καταρτίσεως δευτέρου συνδυασμοῦ πρὸ τῆς ἀνακηρύξεως. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ συνδυασθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου μὲ τὸ ἄρθρον 9.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§150ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἄρθρον 5. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§152Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5, ἔχω νὰ κάμω δύο τροπολογίας, τὰς ὁποίας θ’ ἀναπτύξω καὶ θ’ ἀναγνώσω. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο καθορίζεται ἡ θέσις ἑνὸς σταυροῦ προτιμήσεως. Δηλαδή, καθιεροῦται ἡ μονοσταυρία. Εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἐξέφρασα ἐν ἐκτάσει τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους εἶμαι ἀπολύτως ἀντίθετος μὲ τὴν καθιέρωσιν τῆς μονοσταυρίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς ἕνα συνδυασμὸν μὲ σημαντικὸν ἀριθμὸν ὑποψηφίων ὁ ἐκλογεὺς νὰ ἐκλέξῃ ἕνα μόνον πρόσωπον. Τὸ δραματικώτερον θὰ εἶναι εἰς τὰς μεγάλας πόλεις. Ἐκεῖ καταντᾷ ἄδικος ἡ μονοσταυρία διότι δὲν θὰ δύναται ὁ ἐκλογεὺς μεταξὺ 30 ὑποψηφίων δημοτικῶν συμβούλων, νὰ δώσῃ τὴν προτίμησίν του εἰς 2–3 συμβούλους. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργός, τελικῶς, δὲν ἀποδεχθῇ τὴν πολυσταυρίαν τὴν ὁποίαν ἐγὼ προσωπικῶς πιστεύω ὡς καλυτέραν, τουλάχιστον νὰ καθιερώσῃ ὅταν ὑπάρχουν εἰς ἕνα ψηφοδέλτιον μέχρι 10 δημοτικοὶ σύμβουλοι ἕνα σταυρὸν προτιμήσεως, ὅταν εἶναι μέχρις 20 δύο σταυροὺς προτιμήσεως, καὶ ἄνω τῶν 20 τρεῖς σταυρούς. Ἡ τροπολογία μου ἔχει ὡς ἑξῆς: Ἡ παράγραφος 6 τοῦ ἄρθρου 5 νὰ τροποποιηθῇ ὡς κάτωθι: Ὁ ἐκλογεὺς δύναται νὰ ἐκφράσῃ τὴν προτίμησίν του ὑπὲρ ἑνὸς μόνον ὑποψηφίου τοῦ συνδυασμοῦ ἐὰν οὗτος περιέχῃ 10 συμβούλους, δύο ἐὰν ἔχῃ 10–20 καὶ τρεῖς ἐὰν ἔχῃ πέραν τῶν 20. Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν θὰ καταθέσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἡ δευτέρα τροπολογία μου ἀφορᾷ τὴν παράγραφον 7, πάλιν τοῦ ἰδίου ἄρθρου. Καθιεροῦται, ὅτι ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος δὲν ἔχει ἀνάγκην σταυρῶν προτιμήσεως. Ὁμολογῶ, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος, ὁ ὁποῖος ὑποθέτω, ὅτι θὰ εἶναι μία μεγάλη προσωπικότης, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλέγεται χωρὶς σταυρὸν προτιμήσεως καὶ νὰ ὑποχρεοῦται νὰ ἔχουν σταυρὸν προτιμήσεως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκλεγοῦν, ἁπλῶς σύμβουλοι. Οὔτε δίκαιον, οὔτε δημοκρατικόν, οὔτε ὀρθὸν εἶναι αὐτὸ τὸ μέτρον. Πιστεύω, ὅτι ἕνας ποὺ θὰ πρέπει, κατ’ ἐμέ, νὰ παίρνῃ σταυρὸν προτιμήσεως, αὐτὸς εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ συνδυασμοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος. Καθιέρωσις ἀντιθέτου ἀρχῆς δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τοὺς κανόνας τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς δικαιοσύνης. Δι’ αὐτὸ πιστεύω, ὅτι πρέπει καὶ ὁ Δήμαρχος νὰ ἔχῃ καὶ αὐτὸς σταυρὸν προτιμήσεως, καθιερουμένης τῆς ἀμιγοῦς ἐκλογῆς, ὄχι μόνον διὰ τοὺς Δημάρχους, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς Προέδρους τῶν Κοινοτήτων. Ἡ δευτέρα μου τροπολογία εἶναι ἡ ἑξῆς: «(ἀναγινώσκει)....». Αὐτὴν τὴν δευτέραν τροπολογίαν τὴν θέτω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ παρακαλῶ νὰ ἔχω τὴν ἀπάντησίν του.

§153Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι δεύτερος ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσω. Παρακαλῶ, μετὰ τὸν κ. Τσιριμῶκον νὰ μοῦ δώσετε τὸν λόγον.

§154Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἔγινε μία παράβασις κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου τούτου. Νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ συζητήσωμεν πρῶτα τὰ ἄρθρα καὶ ἔπειτα νὰ συζητήσωμεν τὰς τροπολογίας. Τώρα ὅμως ἔγινε τὸ ἀντίθετον μὲ τὸν συνάδελφον κ. Βρανόπουλον.

§155Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ἡλιοῦ, ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὰς ἄλλας διατάξεις τοῦ ἄρθρου 5 καὶ δι’ αὐτὸ ὑπεστήριξα αὐτὰς τὰς δύο τροπολογίας.

§156Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴθισται βέβαια, προκειμένου περὶ ἀναλογικοῦ συστήματος, νὰ γίνεται λόγος περὶ σταυρῶν. Ἡ δυσκολία ἐν προκειμένῳ εἶναι, ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα πρὸ ἀναλογικοῦ συστήματος. Ἐὰν ἐξετάσῃ κανεὶς τὰ δύο ἑπόμενα ἄρθρα, τὸ 6ον καὶ τὸ 7ον μάλιστα, πρέπει νὰ εἴπω, νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τὸ ἄρθρον 6 εἶναι διατυπωμένον κατὰ τρόπον ὀλίγον χιουμοριστικόν. Διότι λέγει, αἱ ἕδραι τῶν συμβούλων κατανέμονται μεταξὺ τῶν συνδυασμῶν κατ’ ἀναλογίαν τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως καὶ καθορίζει τὸ 6ον καὶ 7ον ἄρθρον κατὰ ποίαν δυσαναλογίαν κατανέμονται αἱ ἕδραι. Αὐτὸ δὲν εἶναι σύστημα ἀναλογικόν, οὔτε τῆς ἐνισχυμένης. Εἶναι ἄλλο σύστημα, τὸ σύστημα τῆς δυσαναλογικῆς. Διότι, ἐπὶ τέλους, πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ ἐφεύρωμεν ἕνα σύστημα. Παρὰ ταῦτα, ὑπάρχει τὸ θέμα τοῦ σταυροῦ. Νομίζω, ὅτι κάθε φορὰ τίθεται ὑπὸ συζήτησιν τὸ θέμα τοῦ σταυροῦ. Ἐνῷ, λογικῶς θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε λυθῆ. Ὅταν ἔχωμεν δημοτικὰ συμβούλια εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν 50 ἢ 40 ὑποψήφιοι, τὸ νὰ ὑπάρχῃ μονοσταυρία εἶναι ἕνα λάθος βαρύ. Λάθος βαρύ, διότι περιορίζεται ὁ ἐκλογεὺς κατὰ τρόπον ἀπαράδεκτον τελείως. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ οὔτε δύο κἂν ἀνθρώπους ὅτι θέλει. Πρέπει τὸν ἕνα τὸν ἐξάδελφόν του ἢ τὸν ἐξάδελφον τοῦ ἐξαδέλφου του. Ὁ πρῶτος σταυρὸς περιορίζει τὸν ἐκλογέα, ὑφιστάμενον χιλιάδες πιέσεις καὶ ἔχοντα ὑποχρεώσεις. Μετὰ τὸν πρῶτον σταυρὸν ἀρχίζει νὰ σκέπτεται ποῖος εἶναι ὁ καλός. Ἔπειτα ὑπάρχουν χίλιοι λόγοι διαλύσεως τοῦ συνδυασμοῦ, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἡ περίπτωσις τῆς ἐπιδημίας, τὴν ὁποίαν προέβλεψεν τὸ ἄρθρον 4, ἢ τῆς ἐπιζωοτίας, ὅπου μένει χωρὶς κεφάλι ἢ σβέρκον ὁ συνδυασμός. Ἀλλὰ νὰ ὑπάρχῃ καὶ αὐτὸς ὁ λόγος τῆς διαλύσεως τοῦ συνδυασμοῦ, ὅλοι νὰ κυνηγοῦν ἕνα σταυρόν, ἐν τῷ συνόλῳ; Εἶναι δυσαναλογική. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅπως ἐλύθη τὸ θέμα εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, ὅπου εἰς τοὺς συνδυασμούς, ὅπου ὑπάρχουν πολλοὶ ὑποψήφιοι καὶ ἐπιτρέπεται πέραν ἑνὸς σταυροί, ἔτσι καὶ ἐδῶ νὰ τὸ λύσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ εἰς τὰ πολυμελῆ δημοτικὰ συμβούλια νὰ ἐπιτρέπωνται πέραν τοῦ ἑνὸς σταυροί. Καὶ ἡ πολυσταυρία ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὰ ἐλαττώματά της, ἀλλὰ τὰ ἐλαττώματα τῆς πολυσταυρίας εἶναι πολὺ μικρότερα ἀπὸ τὰ ἐλαττώματα τῆς μονοσταυρίας εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Ὑπάρχουν χίλιοι δύο λόγοι διαλύσεως τοῦ συνδυασμοῦ, εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅπως π.χ. οἱ προβλεφθέντες εἰς τὸ ἄρθρον 4. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ καὶ ὁ λόγος διαλύσεως τοῦ συνδυασμοῦ. Προτείνω, λοιπόν, νὰ ἀκολουθήσωμεν καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅ,τι καὶ διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν. Ὅταν εἶναι πολλοὶ ὑποψήφιοι, νὰ ἐπιτρέπωμεν περισσοτέρους σταυρούς. Βεβαίως καὶ ἡ πολυσταυρία ἔχει ἐλαττώματα, πάντως ὅμως, πολὺ ὀλιγώτερα τῆς μονοσταυρίας, ὅταν μάλιστα πρόκειται περὶ ἐκλογῆς πολλῶν προσώπων, ὅπως συμβαίνει μὲ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς.

§157Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκφράζω τὴν χαράν μου, διότι ὑπάρχει συνεννόησις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Μὲ μεγάλην ἱκανοποίησιν διεπίστωσα, ὅτι αἱ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας εἶχα κάμει κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς εἰσηγήσεώς μου, ὅτι ἀποκαθηλώνεται ἡ ἀναλογική, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 5, εὑρίσκουν καὶ ἄλλους συμφώνους. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι καὶ ἐδῶ θὰ συναντήσωμεν τὴν ἰδίαν δυσκολίαν, ἂν δὲν λύσωμεν τὸ θέμα τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν, οὔτε εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου 5. Ἂν συνεχίσωμεν εἰς τὰ ἄλλα ἄρθρα, θὰ γεννηθῇ τὸ ἴδιον ζήτημα ποὺ ἀνακύπτει εἰς τὸ ἄρθρον 5. Ἂν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ πᾶμε εἰς τὸ ἄρθρον 9, τὸ ὁποῖον νὰ λάβῃ ἀριθμὸν 5. Ἂν συμφωνῇ ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ σταματήσω τὴν ὁμιλίαν μου.

§158Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Καλύτερον νὰ προχωρήσωμεν μὲ τὴν σειρὰν ποὺ ἔχει τὸ νομοσχέδιον.

§159Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κατ’ ἀρχήν, προκύπτει τὸ θέμα, ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος θὰ προτάσσεται τοῦ ψηφοδελτίου;

§160Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος θὰ ἐκλέγεται ὅπως καὶ ὁ Δήμαρχος, δηλαδὴ θὰ προτάσσεται τοῦ συνδυασμοῦ. Ὅπως εἶπον, δηλαδή, καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐδέχθην τὴν ἄποψιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων.

§161Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Συνεπῶς, δὲν γεννᾶται θέμα δι’ αὐτό. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς πολυσταυρίας. Νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ὁρίσωμεν, ὅτι μέχρι 10 ὑποψηφίους π.χ. νὰ ἔχωμεν ἕνα σταυρόν, μέχρι 20 ὑποψηφίων δύο σταυρούς, μέχρι 30 ὑποψηφίων τρεῖς σταυρούς, κλπ. Ἀντιλαμβάνεσθε, ἔτσι, ὅτι δὲν ὑπάρχει ὁ κίνδυνος νὰ ἐκλεγοῦν ἀπίθανα πρόσωπα, ἐπειδὴ τυχὸν ἔχουν πολλὲς κουμπαριὲς καὶ ἔχουν καὶ χρήματα, ἐνῷ ἄλλα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀξίαν, ἀλλὰ δὲν ἔχουν αὐτὲς τὶς δυνατότητες, ἠμποροῦσαν νὰ ἀποκλεισθοῦν. Ἐν τέλει, μίαν διευκρίνισιν διὰ τὰς μελλοντικὰς ἐκλογὰς βουλευτῶν. Λέγετε, ὅτι ὁ σταυρὸς προτιμήσεως τίθεται εἴτε διὰ μολυβδίδος, εἴτε διὰ μελάνης. Αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ ξεκαθαρισθῇ.

§162Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ μὲν τοῦ ζητήματος τοῦ νὰ ἐκλέγεται ὁ Δήμαρχος ἄνευ σταυροῦ, βεβαίως, ἐφ’ ὅσον γίνεται δεκτόν, ὅτι θὰ εἶναι προωρισμένος ἐκ τῶν προτέρων ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀντίρρησις, διότι τὸ ψηφοδέλτιον τὸ χαρακτηρίζει ὁ ὑποψήφιος ἡγέτης. Δήμαρχος ἢ Πρόεδρος Κοινότητος, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀποδέχεται νὰ ψηφίσῃ τὸν συνδυασμὸν ὑποστηρίζων διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, ὡς Δήμαρχον τῆς ἐκλογῆς του τὸν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ψηφοδελτίου, ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν οὗτος θὰ ἐπιλέξῃ τοὺς συνεργάτας του. Ἡ μονοσταυρία, δεδομένου ὅτι ἐκλέγονται τὸ ὀλιγώτερον 9 δημοτικοὶ σύμβουλοι, ἡ μονοσταυρία εἶναι κἄτι τι τὸ ὁποῖον καὶ ἀπὸ οὐσιαστικῆς καὶ συνταγματικῆς καὶ νομικῆς ἀπόψεως εἶναι ἀποφευκτέα. Περιορίζει τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφόρου εἰς βαθμὸν κάτω ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ψήφου, διότι ὁ ψηφοφόρος, ἀποβλέπει τέσσαρας, 8, 16 μὲ τὸ σύστημα τῶν ¾, 24 συμβούλους, ἀλλὰ ἐνῷ θὰ ἐκλέξῃ 24 συμβούλους ἀπὸ τὸ ψηφοδέλτιον, τὸ ὁποῖον ἐπιλέγει, ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπιλέξῃ μόνον τὸν ἕνα, εἶναι ἕνας περιορισμὸς τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου καὶ ἐνθυμίζει τὸν περασμένο αἰῶνα, ὅταν ἤρχισαν αἱ ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ πλειοψηφικοῦ ποὺ ἐξανέμιζε τὴν ἀντιπροσώπευσιν ἰσχυρῶν μειοψηφιῶν, ἀλλὰ δὲν εἶχε ἀποκρυσταλλωθῆ ἡ ἀναλογική, εἶχον γίνει διάφορες ἀναζητήσεις μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ περίπτωσις τοῦ ἑνιαίου, τῆς ψήφου, ἀνεξαρτήτως τοῦ πόσοι βουλευταὶ ἐκλέγονται, ἕνα ὑποψήφιον θὰ δικαιοῦται νὰ ψηφίσῃ ὁ ψηφοφόρος, αὐτὸ φέρει μίαν ἀναστάτωσιν. Ἐνθυμοῦμαι καὶ ἐπὶ ἀναλογικῆς μὲ ἕνα σταυρόν, παρουσίασε τὸ ἑξῆς φαινόμενον εἰς τὴν περιοχὴν Πειραιῶς. Ἤμουν τότε φοιτητής, ἢ νεαρὸς δικηγόρος, ὅτι ἐξελέγησαν δύο βουλευταὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ἀείμνηστος Ἐλευθέριος Βενιζέλος μὲ 16.000 σταυροὺς καὶ δεύτερος ὁ Ἀβραὰμ μὲ 450 σταυρούς, ὁ τρίτος μὲ 448 καὶ ὁ τέταρτος μὲ 430. Αὐτὸ εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς μονοσταυρίας. Ὁ ψηφοφόρος δὲν δύναται νὰ ἐπιλέξῃ τὰ μέλη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Αὐτά, ἀπὸ ἀπόψεως, χωρὶς νὰ θέλω νὰ κάμω χαρακτηρισμὸν διὰ τοὺς ἐκλεγομένους, ὅπου ἰσχύει ἡ μονοσταυρία, οὔτε ἐπαίνους διὰ ἐκείνους ὅπου ἐκλέγονται εἰς περιφερείας μὲ πολυσταυρίαν. Ἀπόδειξις, ἡ πολυσταυρία εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν Ἀθηνῶν, ὅπου ὑποψήφιοι, οἱ ὁποῖοι ἐξώδευσαν χρήματα, εἶχον πολλὲς γνωριμίες καὶ πολλὲς κουμπαριές, δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐκλεγοῦν, διότι ὁ ψηφοφόρος εἶχε τὴν εὐχέρειαν τῆς ἐπιλογῆς. Καὶ ὑποψήφιος, ὁ ὁποῖος ἐξώδευσεν 20.000 λίρες, νὰ μὴ ἐκλεγῇ βουλευτής.

§163Ν. ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ. Καί, ἐν τούτοις, δὲν ἐξελέγη βουλευτής.

§164Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν ἐξελέγη, διότι ἦτο ἡ πολυσταυρία καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιπλεύσῃ, διότι θὰ πάρῃ μὲν τοὺς ψηφοφόρους, τοὺς ὁποίους ἐπηρεάζει ἢ συνδέεται μαζύ των, ἀλλὰ οἱ ἴδιοι ψηφοφόροι, εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιλέξουν καὶ ἄλλους ὑποψηφίους. Ἐάν, λοιπόν, κ. Ὑπουργέ, θέλετε νὰ ἐνισχύσετε τὸν θεσμὸν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, παρακαλῶ νὰ μὴ περιορίζετε τὴν πολυσταυρίαν.

§165Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ἐξ ὅσων ἀνεπτύχθησαν μέχρι τοῦδε, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἀποδεχθῇ τὸν θεσμὸν τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Κ. Ράλλη, περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ ἄρθρου τούτου μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου 9. Νομίζω, ἐπίσης, ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀρχὴ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου, ἄνευ σταυρῶν προτιμήσεως. Τὸ πνεῦμα τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου εἶναι νὰ ὑπάρξουν αἱ προϋποθέσεις συγκεντρώσεως τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν δυνάμεων καὶ ὁ θεσμὸς τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου συντελεῖ κατὰ κἄποιον τρόπον εἰς αὐτό. Αἱ δύο προσωπικότητες, τοῦ Δημάρχου καὶ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου, χαρακτηρίζουν τὸν συνδυασμὸν καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐκφρασθῇ καὶ ὑπὲρ αὐτῶν ἡ προτίμησις τῶν δημοτῶν, ὅταν θὰ ἔχωμεν ὡς ἀπόδειξιν τὴν προτίμησιν τοῦ συνδυασμοῦ των. Βεβαίως, εἶναι ἐνδεχόμενον, νὰ ὑπάρξῃ συνεννόησις μεταξὺ δύο προσωπικοτήτων, ὡς ὑπεστήριξεν ὁ ἐκλεκτὸς ἐκ Κορινθίας συνάδελφος. Τοῦτο, ὅμως, δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀποτελεῖ συναλλαγήν, διότι μία ἰσχυρὰ προσωπικότης δὲν θὰ θελήσῃ ποτὲ νὰ κατέλθῃ εἰς τὸ χαμηλὸν ἐπίπεδον τῆς συναλλαγῆς, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ δημαρχιακὸν ἀξίωμα. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ θέμα τῆς μονοσταυρίας. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ μονοσταυρία βάλλει εὐθέως κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, διότι ὑποθάλπει ἐνεργείας οὐχὶ ἐντίμους. Μὲ τὸ σύστημα τῆς μονοσταυρίας, ὅπως γνωρίζομεν, εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ἀναπτύσσονται μίση μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων, ὅταν μάλιστα τὸ πεδίον δράσεως θὰ περιορισθῇ εἰς μίαν πόλιν καὶ οὐχὶ εἰς ὁλόκληρον νομόν, ὅπως συμβαίνει ἐπὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ἀντί, λοιπόν, νὰ ἐξυψώσωμεν τὸν θεσμὸν μὲ τὸ σύστημα τῆς μονοσταυρίας, τὸν μειώνομεν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθέρους τοὺς δημότας νὰ ἐκλέξουν τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων τῆς προτιμήσεώς των. Πρέπει νὰ ἔχωμεν συνείδησιν, ὅτι τὸ ψηφοδέλτιον δὲν θὰ περιλαμβάνῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκλεγοῦν, ἀλλὰ διπλάσιον ἀριθμὸν τούτων. Εἰς πόλιν δηλαδὴ ἐκλέγουσαν 18 συμβούλους, οἱ ὑποψήφιοι θὰ εἶναι 36. Σκεφθῆτε, λοιπόν, εἰς ποίαν δυσχέρειαν θὰ φέρωμεν τοὺς πολίτας ψηφοφόρους, ἐὰν ἐπιβάλωμεν τὴν μονοσταυρίαν. Θεωρῶν αὐθαίρετον καὶ μὴ ἀνταποκρινομένην πρὸς τὸ καλὸν τοῦ θεσμοῦ τὴν μονοψηφίαν, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀφίσωμεν τὸν πολίτην νὰ κάμῃ ἐπιλογὴν ὅλων τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα αὐτὸς νομίζει ἱκανώτερα. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἦτο ὥριμος δι’ ἀποδοχὴν ἀπεριορίστου πολυσταυρίας, ἐγὼ θὰ ἐτασσόμην ὑπὲρ αὐτῆς. Ἐπειδή, ὅμως, δὲν εἶναι δυνατόν, φρονῶ, ὅτι εἰς Δημοτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἔχει 12 ὑποψηφίους δημοτικοὺς συμβούλους, ἑπομένως 24 ὑποψηφίους, δέον νὰ ὁρισθοῦν 2 ἕως 3 σταυροὶ προτιμήσεως. Εἰς τὸ ἑπόμενον ψηφοδέλτιον, τὸ ἄνω τῶν 24 συμβούλων, ἑπομένως 48 ὑποψηφίων, δύο ἢ τρεῖς ἀκόμη σταυροὺς προτιμήσεως, ἐπὶ πλέον κ.ο.κ. Σκεφθῆτε τὸν Ἀθηναῖον πολίτην, ὅταν ἔχῃ ἔμπροσθέν του 62 ὑποψηφίους δημοτικοὺς συμβούλους. Ὅταν τὸν δεσμεύσωμεν εἰς ἕνα σταυρὸν προτιμήσεως θὰ ψηφίσῃ ἀσφαλῶς τὸν ἄνθρωπον διὰ τὸν ὁποῖον ἔχει κατὰ τὸν αʹ ἢ βʹ τρόπον δεσμευθῆ. Ἄν ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν ἐπιλογῆς 5–6, τότε θὰ ἠδύνατο νὰ ψηφίσῃ τοὺς κατὰ τὴν κρίσιν του ἀρίστους. Τάσσομαι, λοιπόν, ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῶν σταυρῶν προτιμήσεως καὶ τῆς κλιμακώσεως καθ’ ὃν τρόπον ἀνέπτυξα.

§166Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ τάσσομαι ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῶν σταυρῶν.

§167Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν ἔκαμε δεκτὴν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κ. Ράλλη, ἡ ὁποία εἶναι ὀρθή, νὰ συζητήσωμεν πρῶτα τὸ ἄρθρον 9.

§168Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, κ. συνάδελφε.

§169Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Συνεπῶς, ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε προηγουμένως ὁ κ. Ἠλιοῦ, καὶ θεωρῶ, ὅτι ὁ Δήμαρχος πρέπει νὰ ἐκλεγῇ ἄνευ σταυρῶν, διότι τὸ κῦρος τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ συνδυασμοῦ, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δίδει τοὺς σταυροὺς εἰς τὸν συνδυασμόν. Περαιτέρω, τάσσομαι καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας μὲ μίαν κλιμάκωσιν, διότι ἡ μονοσταυρία δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ φέρῃ μίαν ἀναστάτωσιν καὶ εἰς τὸν συνδυασμὸν καὶ εἰς τοὺς ψηφοφόρους.

§170Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω πρῶτον διὰ τὸ θέμα τῆς πολυσταυρίας καὶ μονοσταυρίας. Συντάσσομαι καὶ ἐγὼ μὲ τὴν γνώμην ὅλων ἐκείνων τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν τὴν πολυσταυρίαν. Εἶναι καὶ ἄδικον νὰ μὴ δύναται εἰς τακτικὰς μάλιστα ἐκλογάς, νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ 10–15–20 ὑποψηφίων ὁ ἐκλογεὺς 2–3 ἢ καὶ περισσότερα πρόσωπα. Εἶναι καὶ ἄδικον, ἀλλὰ καὶ ἄσκοπον, διότι ἡ πολυσταυρία ὁδηγεῖ εἰς ποιοτικῶς ἀνωτέραν ἐκλογήν. Ἡ πρώτη ψῆφος, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐκλεγόμεθα εἰς περιφέρειαν ὅπου ὑπάρχει ἡ πολυσταυρία, τὸ γνωρίζομεν, εἶναι διὰ τὸν κουμπάρον, ἢ δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος διαθέτει μέσα. Ἡ δευτέρα ψῆφος εἶναι ἡ ψῆφος ἐκτιμήσεως καὶ ἑπομένως διὰ τῆς πολυσταυρίας θὰ ἀνέλθωμεν εἰς ποιοτικῶς ἀνώτερον ἐπίπεδον. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, τὸν κ. Ὑπουργόν, καίτοι ἔχει ἐν νῷ, ὅπως ἔχομεν ὅλοι μας ἐν νῷ τὰ ἐνδεχόμενα μειονεκτήματα τῆς πολυσταυρίας καὶ τὰ γνωρίζομεν ὅλοι καὶ τὰ ὑπέστημεν ὅλοι, νὰ σταθμίσῃ πόσα εἶναι τὰ μειονεκτήματα τῆς πολυσταυρίας εἰς αὐτὰς τὰς ἐκλογάς, τὰς δημοτικὰς καὶ νὰ δεχθῇ ἐφ’ ὅσον δὲν θέλει νὰ δεχθῇ αὐτουσίαν τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ἡλιοῦ, δηλαδὴ τὴν ἐλευθέραν πολυσταυρίαν, νὰ δεχθῇ μίαν κλιμάκωσιν. Ἐγώ, μάλιστα, ἐπρότεινα τὸ ἑξῆς: Ἡ κλιμάκωσις «...(ἀναγινώσκει)...». Λυποῦμαι διότι δὲν ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ράλλη καὶ νομίζω, καὶ τοῦ κ. Μερκούρη, δηλαδὴ νὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου τώρα, διότι θὰ ἐμπλεκώμεθα εἰς κάθε ἄρθρον εἰς τὸ θέμα αὐτό, χωρὶς νὰ δυνάμεθα νὰ τὸ λύσωμεν, ἀλλὰ ἀφοῦ δὲν τὸ ἐδέχθη εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴπωμεν ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ εἶναι ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος κοινὸ τσιράκι τοῦ Δημάρχου, πρέπει νὰ δεχθῇ, ὅτι ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος, ὅστις θὰ ὑπάρχῃ, αὐτὸ θὰ τὸ ἴδωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 9, πρέπει νὰ ἐκλέγεται διὰ σταυρῶν. Διότι, ἐὰν ἔχωμεν Δήμαρχον ἡγέτην συνδυασμοῦ προσδιορίζοντα τὸν ἀναπληρωτήν του, θὰ εἶναι ὁ ἄνθρωπός του καὶ τίποτε ἄλλο. Ἀλλά, ἐὰν θέλωμεν νὰ κάμωμεν νέας προσωπικότητας, πρέπει νὰ τοὺς δώσωμεν κἄποιαν εὐχέρεια καὶ ἡ εὐχέρεια αὐτὴ τοὺς δίδεται διὰ τῆς ἀναδείξεώς των διὰ σταυρῶν. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω εἰς τὸ οἰκεῖον ἄρθρον τὸ θέμα, ἀλλὰ δυστυχῶς ἐπειδὴ αὐτὸ ἐμπλέκεται, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ εἴπω καὶ ἐδῶ.

§171Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποθέτω, ὅτι ὁ ψηφίζων ὡρισμένον ψηφοδέλτιον ἀποδέχεται τὸ περιεχόμενον τοῦ ψηφοδελτίου. Καὶ κατὰ τοῦτο, δὲν μὲ εὑρίσκει σύμφωνον ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Βρανοπούλου. Δεδομένου, ὅτι τὸ ψηφοδέλτιον περιέχει τὸ ὄνομα τοῦ Δημάρχου, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ὁ ψηφοφόρος, ὁ ὁποῖος τὸ ψηφίζει νὰ ἐκφράσῃ τὴν προτίμησίν του ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος παραδόξως δὲν θὰ συνεκέντρωνε τὴν εἰς σταυροὺς προτίμησιν, θὰ ἀπέβαινε τότε ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου ἔμμεσος, πλέον, ἀπὸ τοὺς ὑποψηφίους δημοτικοὺς συμβούλους τοῦ κοινοῦ ψηφοδελτίου, ὅταν τὸ ψηφοδέλτιον δὲν θὰ εἶχε συγκεντρώσει τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τοῦ συνολικοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον, προκειμένου περὶ τῶν μελῶν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, δεδομένου, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνα ψηφοδέλτιον νὰ συγκεντρώσῃ ὅλον τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων συμβούλων, πολὺ δὲ περισσότερον, δεδομένου, ὅτι ὁ συνδυασμὸς εἶναι δυνατὸν νὰ περιέχῃ ἀριθμὸν ὑποψηφίων, μεγαλύτερον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν. Κατὰ συνέπειαν, εἶναι ἀναπόφευκτος ἡ προσφυγὴ εἰς τὴν ψῆφον προτιμήσεως. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν περαιτέρω νὰ γίνεται ταύτισις καὶ παραλληλισμὸς τῶν κοινοτικῶν καὶ τοπικῶν ἐκλογῶν, τῶν δημοτικῶν, μὲ τὰς βουλευτικάς, ὅπου ὑποτίθεται ὅτι ἀγὼν ἰδεῶν καὶ ἀρχῶν ἐπικρατεῖ καὶ ἄλλα εἶναι τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τοὺς πολίτας. Ἀντιθέτως, τοπικὰ ζητήματα θὰ λύσουν οἱ ἐκλογεῖς εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ εἰς τὰς κοινοτικὰς ἐκλογάς, καὶ δὲν πρέπει ἑκάστοτε νὰ ἀναζητῇ τις τὶ κρατεῖ προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν καὶ τὶ διατάσσει ὁ νόμος περὶ ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν. Εἶναι χρήσιμος, λοιπόν, ἀποδέσμευσις ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν. Εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό, ἤθελα νὰ ὑποστηρίξω ὅτι εἰδικῶς εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβούλων, εἶναι ἀνάγκη ὁ ψηφοφόρος νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν νὰ ἐκφράζῃ ἀπεριορίστως προτίμησιν ὑπὲρ τῶν ὑποψηφίων τοῦ δημοτικοῦ καὶ κοινοτικοῦ συμβουλίου. Ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ πολλοὺς συναδέλφους αἱ δυσμενεῖς συνέπειαι, τὰς ὁποίας δημιουργεῖ ὁ περιορισμὸς τῆς προτιμήσεως εἰς ἓν μόνον πρόσωπον. Θὰ ἤθελα, κ. Πρόεδρε, νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους συναδέλφους, τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακύψουν εἰς τὰς μικρὰς κοινότητας, εἰς κοινότητας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦνται ἀπὸ ἀγρότας καὶ συχνὰ ἀπὸ ἀγρότας μὲ διαμαχόμενα συμφέροντα, ἀπὸ κοινότητας ἀποτελουμένας ἀπὸ πολλοὺς συνοικισμοὺς μὲ διάφορα συμφέροντα καὶ ἀνάγκας. Καὶ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πάρα πολλοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων θὰ ἔχουν γνωρίσει ἐκ τοῦ πλησίον τὴν ζωὴν τῶν μικρῶν αὐτῶν κοινοτήτων καὶ θὰ εἶναι δυνατόν, κατετοπισμένοι ἀπὸ τὴν πρᾶξιν καὶ τὰς συνθήκας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν δημιουργηθῆ εἰς τὴν ὕπαιθρον, νὰ καθοδηγηθοῦν περὶ τὴν ἀναζήτησιν τῆς λύσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Καίτοι δικηγορῶ ἀπ’ ἀρχῆς τῆς σταδιοδρομίας μου εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, δὲν ἔχω διακόψει τὸν δεσμόν μου μὲ τὴν περιφέρειάν μου καὶ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἔχω ζήσει καὶ ζῶ ἐντόνως τὰ ζητήματα καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς περιφερείας μου. Γνωρίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι μέσα εἰς τὰς μικρὰς κοινότητας ὑπάρχουν πολλὰ συμφέροντα, συμφέροντα συχνὰ ἀντιμαχόμενα. Καὶ αἱ μικραὶ κοινότητες ἀποτελοῦν τὸν μεγάλον ἀριθμὸν τῶν Ὀργανισμῶν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ὁμιλῶ περὶ κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν πληθυσμὸν κάτω τῶν χιλίων κατοίκων.— Εἰς τὰς κοινότητας αὐτὰς συχνὰ ἡ ἐκλογὴ λαμβάνει χαρακτῆρα ὄχι ἁπλῶς ἐπικρατήσεως τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου συνοικισμοῦ, οἱ ὁποῖοι ἀπαρτίζουν τὴν κοινότητα, ἀλλὰ ἐνίοτε καὶ ἀγῶνα ἐπικρατήσεως τοῦ ἑνὸς σογιοῦ ἢ τοῦ ἄλλου σογιοῦ. Καὶ διὰ τῆς καθιερώσεως τῆς μιᾶς καὶ μοναδικῆς ψήφου προτιμήσεως διευκολύνεται ὁ ἀγὼν αὐτὸς καὶ καθίσταται ἀδύνατος ἡ συγκρότησις κοινοτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρθῇ ὑπεράνω τῶν προσωπικῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα χωρίζουν τοὺς κατοίκους. Καὶ ἡ Κοινότης ἔχει ἀνάγκην κοινοτικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ὑπεράνω τῶν ἀντιθέσεων τῶν κατοίκων, διὰ νὰ θεραπεύσῃ τὰ κοινὰ συμφέροντα. Ἔχω λοιπὸν τὴν ἀντίληψιν ὅτι καὶ εἰς τὰς μικρὰς κοινότητας, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἀριθμοῦ μελῶν τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναγνωρισθῇ ἀπεριόριστον δικαίωμα ἐκδηλώσεως τῆς ψήφου προτιμήσεως. Καὶ διὰ νὰ κλείσω τὸ κεφάλαιον αὐτό, ἔχω ἐπίσης τὴν γνώμην ὅτι ἡ καθιέρωσις τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος εἰς τὰς μικρὰς αὐτὰς κοινότητας περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλῶ καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὸν κορμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, χάριν τῶν ὁποίων ἔγινε καὶ ὁ νόμος ΔΝΖʹ)1912, ἡ καθιέρωσις ἀμέσου ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου εἰς τὰς Κοινότητας αὐτάς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβοηθήσῃ τὸ ἔργον τῆς αὐτοδιοικήσεως. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὰ μικρὰ χωρία τῶν 600, 800 ἢ καὶ 1000 κατοίκων, νὰ εὑρεθῇ ἡ προσωπικότης ἡ προβεβλημένη, ἡ ὁποία θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρισθῇ ἐκ τῶν προτέρων ὡς ἀρχηγὸς τοῦ συνδυασμοῦ καὶ νὰ συγκεντρώσῃ τοὺς ἄλλους ὑποψηφίους συμβούλους, οἱ ὁποῖοι θὰ τὸν ἀκολουθήσουν ἐκ τῶν προτέρων ὡς ἀρχηγὸν ἀνεγνωρισμένον καὶ ὡς ὑποψήφιον Πρόεδρον διὰ νὰ ταχθοῦν ὑπὸ τὴν σημαίαν καὶ τὴν ἡγεσίαν του. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ συγκρότησις συνδυασμῶν, οἱ ὁποῖοι ὅμως πρέπει νὰ ἀπαρτισθοῦν ἀπὸ πρόσωπα ἄξια νὰ διοικήσουν τὸ χωριὸ καὶ νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰς ἀνάγκας τῆς κοινότητος. Γνωρίζω, ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἐπιφανὴς εἰσηγητὴς τοῦ νόμου ΔΝΖʹ, ὁ ἀείμνηστος Ἐμμανουὴλ Ρέπουλης εἶχε συντάξει τὸ 1912, ὅτι εἷς ἐκ τῶν κυριωτέρων σκοπῶν τῆς καταργήσεως τῶν παλαιῶν Δήμων καὶ τῆς δημιουργίας μικρῶν Κοινοτήτων, ἦτο καὶ ἡ κατάργησις τοῦ κοτζαμπασισμοῦ καὶ ἡ ἀνάπτυξις τοῦ πνεύματος τῆς κοινοτικῆς συνεργασίας. Φοβοῦμαι, ὅτι ἡ καθιέρωσις τοῦ ἡγήτορος τοῦ συνδυασμοῦ εἰς τὰς μικρὰς κοινότητας πρόκειται νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ καὶ πάλιν εἰς τὴν ἀναβίωσιν τοῦ παλαιοῦ καθεστῶτος καὶ τῆς παλαιᾶς νοοτροπίας, τὴν ὁποίαν μετὰ μεγάλης δυσχερείας, βεβαίως, θὰ ἀκολουθήσουν σήμερον οἱ κάτοικοι καὶ τοῦ πλέον ἀπομεμακρυσμένου καὶ τοῦ πλέον καθυστερημένου καὶ τοῦ πλέον πτωχοῦ χωριοῦ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα ἡ καθιέρωσις αὐτοῦ τοῦ συστήματος, τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος, θὰ εἶναι νὰ ἀποτρέψῃ τοὺς δυναμένους νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὴν Κοινότητα ἀπὸ τὴν ταλαιπωρίαν καὶ τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβληθοῦν ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν ἑνὸς προσώπου, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ κατευθύνῃ τὸν ἀγῶνα εἰς τὴν Κοινότητα καὶ νὰ συγκεντρώσῃ ὡρισμένους φιλοδόξους τοῦ χωριοῦ ὑπὸ οἱονδήποτε πρόσωπον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐμφανίζεται ἐκεῖ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα καὶ ὡς τοποτηρητὴς μιᾶς οἱασδήποτε πολιτικῆς παρατάξεως, ἑνὸς πολιτευομένου ἰσχυροῦ. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς τὰ μικρὰ χωριά, διότι περὶ αὐτῶν ὁμιλῶ, νὰ ἐξασφαλίσετε, κ. Ὑπουργέ, διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ, τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος, τὴν συγκρότησιν συνδυασμοῦ ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προσφέρουν ὑπηρεσίας, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρίσουν ἡγέτην εἰς τὸ χωριὸ τῶν 500, 600 καὶ 700 κατοίκων. Ἔλειψαν, πλέον, οἱ Δῆμοι οἱ παλαιοί, ἔλειψαν οἱ ἐλεύθεροι ἰατροί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦτο δυνατὸν ἐπὶ τέλους νὰ ἀποτελέσουν τοὺς ἡγήτορας τῶν συνδυασμῶν. Οἱ ἰατροὶ εἶναι σπάνιοι εἰς τὰ χωριὰ καὶ ἐκεῖνοι, ποὺ εὑρίσκονται ἐκεῖ, εἶναι κοινοτικοὶ καὶ ἀγροτικοὶ ἰατροί. Ποῖοι θὰ ἀποτελέσουν τοὺς πυρῆνας τῶν τοπικῶν συνδυασμῶν;

§172ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ καλοὶ νοικοκυραῖοι.

§173Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ὁ καλὸς νοικοκύρης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρισθῇ ἀπὸ τοὺς ἄλλους καλοὺς νοικοκυραίους, ἐκ τῶν προτέρων. Αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἰς μίαν πόλιν 5.000 κατοίκων, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰς τὰ μικρὰ χωριά. Κύριε Πρόεδρε, πιθανὸν νὰ ἀποτελοῦν παραφωνίαν αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγω, νομίζω, ὅμως, ὅτι σκοπὸς εἶναι νὰ ἐξασφαλισθῇ διὰ τοῦ νομοθετήματος ἡ λειτουργία τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἡ δημιουργία τῶν προϋποθέσεων διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ ὁ Δῆμος καὶ ἡ Κοινότης εἰς τὴν ἀποστολήν των. Ἐὰν θέλετε, κατ’ ἀπομίμησιν, νὰ καθιερώσετε ἄμεσον ἐκλογὴν καὶ διὰ τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινότητος, ἂς περιορισθῇ ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ εἰς τὰς μεγάλας Κοινότητας, ἐκεῖ ὅπου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ὁ ἡγήτωρ, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ μίαν ἀναγνώρισιν καὶ ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συγκεντρώσῃ τοὺς ἀξίους Συνδρομητάς του, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι πρόθυμοι νὰ τὸν ἀναγνωρίσουν ὡς ἀρχηγὸν καὶ νὰ ἀποτελέσουν ἀπὸ κοινοῦ τὸν συνδυασμὸν τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου τῆς Κοινότητός του. Ἀλλὰ εἰς τὰ μικρὰ χωριά, εἰς τὰς Κοινότητας τῶν 2.000 ἢ τῶν 1.000 κατοίκων καὶ κάτω, πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρετε κοινοτικοὺς συμβούλους προθύμους ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἀναγνωρίσουν διὰ μίαν τετραετίαν μάλιστα, τὸν ἀρχηγὸν καὶ τὸν Πρόεδρον τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου; Θὰ εἶμαι περίεργος νὰ ἴδω τὸ πρᾶγμα αὐτὸ ἐφαρμοζόμενον εἰς τὴν πρᾶξιν. Ἐπειδὴ γνωρίζω τὰ πράγματα καὶ ἠμπορῶ νὰ ὁμιλῶ ἐκ τῆς γνώσεως τῶν πραγμάτων, εἶμαι πάρα πολὺ ἐπιφυλακτικός, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἀπαισιόδοξος, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπός. Καὶ ἐπειδὴ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναγνωρίσω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἄλλην φιλοδοξίαν, παρὰ μόνον τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἤθελον νὰ παρακαλέσω νὰ ἐπανεξετάσῃ τὸ ζήτημα αὐτό. Ὑποθέτω, ὅτι ὀρθῶς τὸ νομοσχέδιον, ὅπως κατετέθη ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν κ. Ὑπουργόν, δὲν περιλαμβάνει διάταξιν περὶ ἀμέσου ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος. Δὲν γνωρίζω, διατί τόσον ἐν σπουδῇ ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις αὐτὴ τῆς ἀπομιμήσεως καὶ διὰ τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινότητος, τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου. Ὑποθέτω, ὅτι ὑπάρχει καιρὸς τοὐλάχιστον νὰ περιορισθῇ αὐτὴ ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος εἰς τὰς μεγάλας Κοινότητας.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀλαβάνος, ἔχει τὸν λόγον.

§175Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διευκρινισθοῦν ὡρισμένα σημεῖα, ἰδίως ποῖαι διαφοραὶ ὑφίστανται εἰς τὸ θέμα τῶν σταυρῶν προτιμήσεως, ἀπὸ τὸ ἰσχῦον σήμερον δίκαιον, μὲ τὸ ψηφιζόμενον. Διότι, ἐὰν παρακολουθῇ ἕνας μὴ γνώστης τῆς κοινοτικῆς καὶ δημοτικῆς νομοθεσίας, θὰ σχηματίσῃ, ἀσφαλῶς, τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἰσχύει τὸ σύστημα τῆς πολυσταυρίας καὶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ μιᾶς διατάξεως καὶ αὐτομάτως ἀπὸ τὴν πολυσταυρίαν μᾶς εἰσάγει εἰς τὸν θεσμὸν τῆς μονοσταυρίας. Ὅπως καὶ ὁ ἀγαπητὸς καὶ ἀξιότιμος κ. Παπακωνσταντίνου, εἶπεν, ἀναμένω τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, διὰ νὰ ἴδω τὸ τί θὰ συμβῇ ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴν του. Νομίζω — ἂν δὲν ἀπατῶμαι — ὅτι, προκειμένου περὶ κοινοτήτων, οὐδεμία διαφορὰ ὑπάρχει. Διότι καὶ εἰς τὰς κοινότητας, ὁ κ. Ὑπουργός, ἀπεδέχθη νὰ εἶναι δύο σταυροὶ προτιμήσεως. Τὸ ἰσχῦον δὲ δίκαιον, ἡ διάταξις δηλαδὴ 6 τοῦ ἄρθρου 57, λέγει τὰ ἑξῆς: «Ὁ ἐκλογεὺς δύναται νὰ ἐκφράσῃ τὴν προτίμησίν του ὑπὲρ ἑνὸς ἢ δύο τὸ πολὺ ὑποψηφίων». Δηλαδή, μὲ τὸ ἰσχῦον δίκαιον, ἔχομεν δύο σταυροὺς προτιμήσεως. Αὐτὸ θὰ ἔχωμεν καὶ σήμερον μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, προκειμένου περὶ τῶν κοινοτήτων. Ποία εἶναι ἡ διαφορά, προκειμένου περὶ τῶν Δήμων; Νομίζω, οὐδεμία. Ἢ ἐὰν ὑπάρχῃ διαφορά, εἶναι πρὸς μίαν ἄλλην κατεύθυνσιν, ὅτι καταργεῖται ὁ ἕνας σταυρός, διότι ἐκ προοιμίου θεωρεῖται, ὅτι δίδεται εἰς τὸν ἡγέτην τοῦ συνδυασμοῦ, εἰς τὸν Δήμαρχον. Διότι, βασικὴ γραμμὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ κύριος σκοπὸς εἶναι ἡ προβολὴ τοῦ Δημάρχου καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτυγχάνεται ἡ ἐκλογὴ διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς καὶ οὐχὶ τῆς ἐμμέσου. Διότι ἰσχύει τὸ μικτὸν σύστημα. Ἀλλά, προβαίνομεν εἰς τὴν ἀναλογικὴν ἐκλογήν, ὅταν δὲν ἠμπορῇ ὁ λαός, καθ’ ἃ ποσοστὰ ἀπαιτεῖ τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἐκλέξῃ ἀμέσως τὸν Δήμαρχον. Ἡ δὲ ἔμμεσος ἐκλογὴ τίθεται εἰς ἐφαρμογήν, ὅταν δὲν ἐπιτευχθῇ τοῦτο. Ἡ προβολὴ λοιπόν, τοῦ Δημάρχου, ἐπιβάλλει νὰ μὴ παίρνῃ σταυροὺς προτιμήσεως ὁ Δήμαρχος. Ἡ παραμονὴ δὲ τοῦ ἑνὸς σταυροῦ ἐπιδιώκει ἄλλον σκοπόν. Ἔχω καὶ ἐγὼ ὑπ’ ὄψει μου, ἀναμφισβητήτως, τὴν σοφὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀειμνήστου Ε. Ρέπουλη, ὅταν εἰσηγεῖτο τὸν νόμον ΔΝΖʹ Ὁ νόμος αὐτὸς ἐψηφίσθη τὸ 1912 καὶ ἐφηρμόσθη τὸ 1914. Ἡ ἐποχὴ ἐκείνη εἶναι πλέον ἀπομεμακρυσμένη ἀπὸ τὴν σημερινὴν ἐποχὴν καὶ ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῆς καταστάσεως τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἐκείνης τῆς ἐποχῆς μὲ τὴν σημερινήν. Ἡ σημερινὴ ἐποχὴ ἔχει ἕνα ἄλλο πολὺ πρόσφατον παρελθόν, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ θεραπεύσῃ, ἔχει τὸ παρελθὸν καὶ τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Ν. 3938)59, δηλαδὴ τὴν ἀποφυγὴν τῶν συναλλαγῶν. Ὁ ἕνας σταυρὸς προτιμήσεως ἄγει εἰς τὴν πραγματικὴν ἐπιλογήν. Τοῦτο — ἐγὼ πιστεύω προσωπικῶς — πρέπει νὰ ἰσχύσῃ καὶ διὰ τοὺς μεγάλους Δήμους. Ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ σήμερον ἡ ἔρευνα γίνεται ἐν ὄψει κυρίως τοῦ Δήμου Ἀθηναίων. Δὲν εἶναι μόνον ὁ Δῆμος Ἀθηναίων, εἶναι καὶ ἄλλοι 254 Δῆμοι καὶ ἄλλαι 6.000 Κοινότητες. Ὑποστηρίζεται καὶ ἐγένετο εὐρυτάτη ἀνάπτυξις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐξ ἀφορμῆς τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου περὶ βουλευτῶν, ὅτι ἡ πολυσταυρία συντελεῖ εἰς τὴν ἀνάδειξιν τῶν ἐκλεκτῶν. Δὲν νομίζω.— καὶ αὐτὸ τὸ κρίνω ἐξ ἰδίων, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ ὅτι προσβάλλω κανένα ἄλλον ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων — ὅτι ὑπάρχει τόσος πολιτικὸς ἀλτρουϊσμός, τόσος πολιτικὸς ἡρωϊσμός, θὰ ἔλεγον, ὥστε ὅταν οἱοσδήποτε ἐξ ἡμῶν εἶναι ὑποψήφιος εἰς ἕνα συνδυασμόν, νὰ μοιράζῃ τοὺς σταυρούς, διὰ νὰ ἀναδειχθῇ καὶ μία ἄλλη προσωπικότης. Οἱ συνδυασμοὶ καὶ αἱ συναλλαγαὶ λαμβάνουν χώραν μεταξὺ τῶν ἰσχυρῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθὴς ἔκφρασις τῆς πολιτικῆς. Ἡ συμφωνία δὲν γίνεται ποτὲ μεταξὺ τῶν ἐπιφανῶν. Διότι, ἐὰν γίνῃ μεταξὺ τῶν ἐπιφανῶν, μόνον καὶ οἱ δύο θὰ ἀποτύχουν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἶναι τοῦτο: Ὅτι ἡ πεῖρα μᾶς διδάσκει καὶ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα βουλευταὶ ἐξ ἐπαρχιῶν, ὅτι διὰ τῆς πολυσταυρίας, ἡ ὁποία ἰσχύει εἰς τὰς Ἀθήνας, ὅταν συναντῶμεν ἕνα Ἀθηναῖον καὶ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς κἄποιαν προτίμησιν διὰ κἄποιον φίλον μας ὑποψήφιον τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ λέγομεν, βάλε καὶ ἕνα σταυρὸν ἐκεῖ. Εὐχαρίστως, τὸν βάζει. Διότι ἔχει τοιαύτην περίσσειαν σταυρῶν εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, ποὺ τὰς διαθέτει ἐλευθέρως καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς προσωπικῆς ἐπιλογῆς. Ἔρχονται, ἐπίσης, εἰς τὸ γραφεῖον μας καὶ μᾶς ἐρωτοῦν, ἐὰν θέλωμεν νὰ βάλουν κανένα σταυρὸν εἴς τινα ὑποψήφιον τῆς προτιμήσεώς μας. Ἐὰν ἴσχυεν ἡ μονοσταυρία δὲν θὰ ἐνεφανίζετο κανεὶς εἰς τὸ γραφεῖον μας, νὰ μᾶς ἐρωτήσῃ ποῖον νὰ σταυρώσῃ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι δὲν ἔχομεν ἕνα σταυρόν, διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου, ἀλλὰ ἔχομεν οὐσία δύο, διότι ὁ ἕνας εἶναι σιωπηρός, εἶναι ἀπόκρυφος. Διὰ τοὺς Κοινοτάρχας ἔχομεν δύο. Δὲν λέγει ἡ διάταξις τὶ θὰ γίνῃ, ἐὰν τὸ ψηφοδέλτιον δὲν φέρῃ οὐδένα σταυρόν. Ἡ διάταξις λέγει, ὅτι, ὅταν ἔχωμεν σταυροὺς πλείονας, θεωροῦνται ὡς μὴ ἐγγεγραμμένοι καὶ τὸ ψηφοδέλτιον πηγαίνει εἰς τὴν δύναμιν τοῦ συνδυασμοῦ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μπῇ ρητὴ διάταξις, ὅπως ὑπάρχει καὶ εἰς τὴν νομοθεσίαν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, ὅτι καὶ ὅταν τὸ ψηφοδέλτιον δὲν φέρῃ οὐδένα σταυρόν, προσμετρᾶται εἰς τὴν δύναμιν τοῦ συνδυασμοῦ. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἱκανοποιοῦμεν καὶ τοὺς ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας κεκηρυγμένους.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Τούντας, ἔχει τὸν λόγον.

§177Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, συντάσσομαι μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου. Βεβαίως, εἰς τὰς μικρὰς Κοινότητας, διὰ τοῦ τρόπου τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, θὰ ἐπαναφέρωμεν εἰς αὐτὰς τὸν κοτσαμπασισμόν. Διότι εἰς τὰς μικρὰς Κοινότητας, μετὰ πολλῆς δυσκολίας, θὰ ἐδέχοντο οἱ κάτοικοι, ὅτι ὑπάρχει συγχωριανός των ποὺ ἔχει τοιαύτας ἱκανότητας καὶ προσόντα, ὥστε νὰ ἐκλεγῇ Πρόεδρος Κοινότητος καὶ μάλιστα διὰ μίαν ὁλόκληρον τετραετίαν. Ἀλλὰ ὑπάρχει, κ. Πρόεδρε, καὶ τὸ θέμα τῶν μικροσυνοικισμῶν. Εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν πολλῶν σταυρῶν, ὑπάρχει περίπτωσις νὰ ἀποκλεισθῇ ἀπὸ τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον ἐκπρόσωπος τοῦ μικροσυνοικισμοῦ. Εἰς τοὺς μεγάλους Δήμους, διὰ τῆς μονοσταυρίας θὰ ἀναδειχθῇ σύμβουλος ἐκεῖνος ποὺ ἔχει τὰ μεγαλύτερα προσόντα ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Ἀντιθέτως, διὰ τῆς πολυσταυρίας διασπῶμεν καὶ αὐτὴν τὴν ἑνότητα τοῦ συνδυασμοῦ. Διασπείρομεν τὸ μῖσος μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων συμβούλων. Καὶ ἀκόμη σοβαρώτερον καλοῦμεν διὰ τῆς πολυσταυρίας τὸν πολίτην νὰ τοῦ καταστήσωμεν ἔτι μεγαλυτέραν τὴν πιθανότητα νὰ πλανηθῇ ἐὰν τὸν καθοδηγήσωμεν νὰ ψηφίσῃ περισσότερον τοῦ ἑνὸς τῶν ὑποψηφίων. Τὸ καθεστὼς τῆς πολυσταυρίας, κύριοι συνάδελφοι, εὐνοεῖ τὸν φεουδαλισμόν. Πέραν δὲ τούτου δημιουργεῖ καὶ τοὺς μεσίτας τῶν σταυρῶν καὶ τοιουτοτρόπως δημιουργεῖται μία κατηγορία ἀνθρώπων ποὺ ἐμπορεύονται τὴν πολυσταυρίαν. Πλανοῦν δηλαδή, κύριοι συνάδελφοι, τὸν ἐκλογέα. Κύριε Πρόεδρε, κάθε τόσον ἐπικαλούμεθα παράδειγμα πρὸς μίμησιν τὸν Ἀγγλικὸν Κοινοβουλευτισμόν. Ἐκεῖ ἔχουν, ὡς γνωστόν, μονοέδρους περιφερείας. Ἐκεῖ ἕνα ψηφίζει ὁ ἐκλογεύς. Δι’ αὐτὸ καὶ τὸ πολίτευμα αὐτὸ ἔχει δώσει εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν μίαν θαυμαστὴν κοινοβουλευτικὴν δρᾶσιν. Ὅπως γνωρίζετε, ὑπάρχουν, ἐπίσης, ἐπαρχίαι ποὺ δὲν ἔχουν πολλοὺς ψηφοφόρους. Διὰ τῆς πολυσταυρίας πνίγονται αἱ ἐπαρχίαι αὐταί. Ἀντιθέτως, μὲ τὴν μονοσταυρίαν, κατορθώνουν καὶ αἱ μικραὶ ἐπαρχίαι νὰ ἀναδείξουν ἰδικούς των ἀντιπροσώπους. Δι’ ὅλους τοὺς ἀνωτέρω λόγους, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶμαι ὁπωσδήποτε ἐναντίον τῆς πολυσταυρίας.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλᾶτος, ἔχει τὸν λόγον.

§179Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Σταθμίζω, κ. Πρόεδρε, τὰ ἐλαττώματα καὶ τὰ πλεονεκτήματα, τόσον τῆς πολυσταυρίας, ὅσον καὶ τῆς μονοσταυρίας, ἔχω νὰ εἴπω τὰ κάτωθι: Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίσωμεν τὸν ἐκλογέα εἰς ἕνα σταυρὸν προτιμήσεως. Κάθε πολίτης ἔχει δεσμοὺς συγγενικούς, φιλικούς, πολιτικοὺς καὶ ἄλλους καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν θὰ πρέπει νὰ τοῦ ἀπαγορεύσωμεν νὰ δώσῃ σταυρὸν προτιμήσεως εἰς περισσότερα τοῦ ἑνὸς πρόσωπα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαγορεύσωμεν εἰς τὸν πολίτην νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν προτίμησίν του εἰς μίαν π.χ. προσωπικότητα πολιτικήν, ἐπιστημονικήν, ἢ ἄλλην τινά. Ἐὰν τὸ ἀντίθετον δεχθῶμεν, νὰ ἐπιβάλωμεν σταυροὺς προτιμήσεως καὶ εἰς τὸν Δήμαρχον, δὲν θὰ εἶναι ἀπίθανον νὰ γελοιοποιήσωμεν καὶ τὸν θεσμόν, διότι ὅταν ὁ Δήμαρχος θὰ εἶναι ἀπησχολημένος διὰ νὰ ἀναπτύξῃ τὸ πρόγραμμα τοῦ συνδυασμοῦ, κἄποιος ἐπιτήδειος, εἴτε διαθέτων οἰκονομικὰ μέσα, εἴτε ἄλλας μεθόδους μετερχόμενος, νὰ ἐπιτύχῃ νὰ συγκεντρώσῃ μείζονα ἀριθμὸν σταυρῶν ἀπὸ τὸν Δήμαρχον. Ἰδοὺ ποῦ θὰ ὁδηγηθῶμεν. Συνεπῶς, ὀρθὴ ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία δὲν ἀξιοῖ σταυρὸν προτιμήσεως διὰ τὸν Δήμαρχον, οὔτε καὶ διὰ τὸν ἀναπληρωτὴν Δήμαρχον. Δύο λέξεις θέλω νὰ εἴπω, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κορινθίας συνάδελφον. Καὶ ἐγὼ ἀπὸ χωρίον κατάγομαι, δὲν βλέπω, ὅτι ἡ ἐπαρχία μας ἔχει τοιαύτην κατάπτωσιν, ὥστε, οἱοδήποτε μικρὸν χωρίον καὶ ἂν εἶναι, νὰ μὴ δύναται νὰ ὑποδείξῃ τοὺς κοινοτικοὺς του ἄρχοντας καὶ νὰ ὑποστηρίξωμεν, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ ἐκεῖνος ὁ χωρικός, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιβληθῇ εἰς τοὺς ἄλλους ἢ θὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ καταρτίσῃ ἕνα συνδυασμόν. Συνεπῶς, ὀρθὴ καὶ ἡ διάταξις ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κοινοτάρχας καὶ ἐπανερχόμενος, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ προσέξῃ αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας κάνομεν καὶ ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἡ μονοσταυρία θὰ ἀποβῇ ἐπιζημία. Δύο, τρεῖς, τέσσαρες τὸ πολὺ σταυροὶ διὰ τοὺς μεγάλους Δήμους, ποὺ εἶναι αἱ Ἀθῆναι, ἡ Θεσσαλονίκη, δὲν ξεύρω ἐὰν περιλαμβάνεται καὶ ὁ Πειραιεὺς εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 62, θὰ συντελέσουν εἰς τὸ νὰ ἐκλεγοῦν οἱ καλύτεροι, οἱ πλέον ἐνδεδειγμένοι, νὰ βοηθήσουν τὸν Δήμαρχον εἰς τὴν καλὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν πραγμάτων.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παπαηλίας, ἔχει τὸν λόγον.

§181Ν. ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, περὶ τοῦ σταυροῦ προτιμήσεως τοῦ Δημάρχου, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ τὸ ἀπεδέχθη, ὥστε ὁ Δήμαρχος νὰ μὴ χρειάζεται σταυρὸν προτιμήσεως. Διότι, ὅταν ὁ ἐκλογεὺς δὲν θέλῃ νὰ ψηφίσῃ τὸν ὑποψήφιον Δήμαρχον, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ τὸ ψηφοδέλτιον νὰ μὴ τὸ ρίψῃ καθόλου εἰς τὴν κάλπην. Ἡ προτίμησις τοῦ ἐκλογέως, γίνεται διὰ τὸν ὑποψήφιον Δήμαρχον. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὴν πολυσταυρίαν ἢ μονοσταυρίαν. Ἐκ τῶν ὅσων ἀντελήφθην, τὸ ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς μονοσταυρίας εἶναι, ὅτι διὰ τῆς μονοσταυρίας, δὲν δίδεται ἡ εὐχέρεια εἰς τὰς προσωπικότητας νὰ ἀναμιχθοῦν προεκλογικῶς, ὥστε νὰ συγκεντρώσουν ψήφους. Ἀλλά, ἐκ τῆς πείρας μας γνωρίζομεν, ὅτι ὑπάρχει διαφορετικὴ εὐαισθησία εἰς τὸ ἐκλογικὸν σῶμα, προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν του ἀρχόντων. Τοὺς δημοτικούς του ἄρχοντας τὸ ἐκλογικὸν σῶμα τοὺς θέλει ἐπιλέκτους καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κατέλθῃ ἡ προσωπικότης κάτω διὰ νὰ συγκεντρώσῃ σταυρούς, τοὺς τῆς δίδει τὸ ἐκλογικὸν σῶμα, χωρὶς νὰ τὸ ζητήσῃ. Ἀντιθέτως, μὲ τὴν πολυσταυρίαν, εἰς κάθε περιοχήν, ὑπάρχουν αἱ τοπικαὶ πολιτικαὶ ἐπιρροαὶ καὶ ὅταν ὁ συνδυασμὸς τῶν ἐκλεκτόρων ἔλθῃ εἰς συναλλαγὴν μὲ τὰς διαφόρους τοπικὰς ἐπιρροάς, τότε ἐκεῖ ποὺ ὑπάρχει πραγματικὴ ἐπιρροὴ τοῦ οἱουδήποτε κόμματος, εἴτε τῆς Ἀριστερᾶς, εἴτε τῆς Δεξιᾶς, εἴτε τοῦ Κέντρου, αὐτοὺς τοὺς ὁποίους θὰ βάλῃ, θὰ τοὺς πριμοδοτήσῃ ὅλους καὶ συνεπῶς, τί κάμνομεν, ἐνῷ λέγομεν, ὅτι τὸ ψηφοδέλτιον καὶ ὅτι ὁ Δήμαρχος εἶναι ἀκομμάτιστοι, εἰσάγομεν κατὰ πλειοψηφίαν ἐπιρροῶν μέσα εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια τοὺς τοπικοὺς πολιτικοὺς παράγοντας. Νομίζω, ὅτι ὡς ἔχει διατυπωθῆ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ νομοσχέδιον, πρέπει ἀντὶ πάσης θυσίας νὰ ψηφισθῇ μὲ τὴν μονοσταυρίαν, ἐὰν θέλωμεν πράγματι τὸ σῶμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαρτισθῇ τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων, νὰ εἶναι τελείως ἀκομμάτιστον καὶ μακρὰν ἀπὸ τὰς τοπικὰς ἐπιρροάς. Αὐτὸ ἐπιδιώκομεν εἰς τὴν περιοχήν μου, νὰ βάλωμεν περισσοτέρους, διότι ἔχω τὴν ἐπιρροήν μου καὶ νὰ τοὺς βγάλω καὶ νὰ κατευθύνω ἐγὼ τὸν Δῆμον, τὸ ἴδιον καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι τῆς Κορινθίας ἢ οἱασδήποτε ἄλλης περιοχῆς. Νὰ ἠμποροῦμεν, δηλαδή, νὰ ἐλέγχωμεν τὰ ἐκλογικὰ σώματα διὰ τῶν προσώπων ποὺ θὰ πριμοδοτήσωμεν καὶ τὰ ὁποῖα θὰ βγάλωμεν. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις τῆς πολυσταυρίας δὲν πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ μεταξὺ τῶν δύο συγκατάβασις, δὲν θὰ πρέπει εἰς τοὺς μεγάλους δήμους νὰ ὑπερβῶμεν τοὺς δύο σταυρούς. Εἰς τοὺς ἄλλους δήμους μέχρι δεκαπέντε συμβούλων μονοσταυρία ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν ἠμποροῦμεν νὰ βάλωμεν δύο σταυρούς. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀνδριανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§183Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ κειμένη νομοθεσία διαγράφει τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τόσον τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου ἢ τοῦ ἐκλεγομένου, ὅσον καὶ τῶν δημοτικῶν συμβούλων καὶ κατοχυρώνει τὴν προσωπικότητα τοῦ ἡγέτου εἰς τοὺς δήμους ἢ τοῦ Προέδρου τῶν κοινοτήτων εἰς τὰς διαφόρους κοινότητας. Ἐν προκειμένῳ μὲ τὴν διάταξιν τὴν ὁποίαν ἔχετε εἰσηγηθῆ ὁ μὲν Δήμαρχος, ὁ ὑποψήφιος, νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην σταυρῶν, νὰ ἔχῃ ὅμως ἀνάγκην σταυροῦ ὁ ἀναπληρωτής, μειώνει κατ’ ἀνάγκην τὴν προσωπικότητα τοῦ ἀναπληρωτοῦ, τοῦ προσώπου ἐκείνου τὸ ὁποῖον θὰ ἀναπληρώσῃ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ τὸν Δήμαρχον καὶ εἶναι τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης του. Συνεπῶς εἶσθε ὑποχρεωμένος, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἀπαλλάξετε καὶ τὸν ἀναπληρωτὴν Δήμαρχον τῆς ὑποχρεώσεως νὰ δέχεται καὶ αὐτὸς σταυρὸν προτιμήσεως ἐκ μέρους τῶν ἐκλογέων, ἄλλως θὰ τὸν ἀφήσετε εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ψηφοφόρων. Ἀλλὰ διατί, κ. συνάδελφοι, θὰ περιορίσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἰς ἕνα σῶμα πολυπληθές, ποὺ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων θὰ εἶναι διπλάσιος τόσον εἰς τὰς κοινότητας ὅσον καὶ εἰς τοὺς δήμους, νὰ ἐπιλέξῃ μὲ ἕνα σταυρὸν τοὺς ἐκπροσώπους του μεταξὺ 20, 30, 40 ἢ καὶ 60 προσώπων; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προσελκύσῃ ὁ ὑποψήφιος δήμαρχος δημοτικοὺς συμβούλους κύρους καὶ ἐπιφανείας κοινωνικῆς, ὅταν τὰ πρόσωπα αὐτά, ὅπως γνωρίζουν ὅλοι, δὲν κατέρχωνται εἰς ἐκλογὰς διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιέρχωνται τὰς συνοικίας ἢ τὰς ἀγορὰς καὶ ν’ ἀναζητοῦν τὴν ψῆφον; Νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιλέξωμεν τοὺς καλυτέρους καὶ νὰ προσελκύσωμεν διάφορα πρόσωπα ὅλων τῶν κοινωνικῶν τάξεων νὰ μετάσχουν εἰς τὰ δημοτικὰ καὶ τὰ κοινοτικὰ συμβούλια μὲ τὴν μονοσταυρία καὶ ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ἐλεύθερον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ἐπιλέξῃ τοὺς ἄρχοντάς του μὲ πολυσταυρίαν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὰς περιφερείας ὅπου ὑπάρχει μονοσταυρία, τὰ ἐκλεκτὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα θέλουν νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὴν πολιτικήν, τρομάζουν, πρὸ τῆς μονοσταυρίας. Γνωρίζομεν ὅτι ἔχουν δημιουργηθῆ παράγοντες πολιτικῶν προσώπων μὲ τὴν μονοσταυρίαν, καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιπαλαίσωμεν ἡμεῖς καὶ νὰ πείσωμεν τοὺς ὑποψηφίους δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς συμβούλους νὰ ἀναμειχθοῦν εἰς τὰ κοινὰ ὅταν γνωρίζουν ἐκ τῶν προτέρων ὅτι διὰ νὰ ἀποσπάσουν σταυροὺς καὶ δυνηθοῦν νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὸν πολιτικὸν στίβον, πρέπει νὰ ἐγκαταλείψουν τὰς ἐργασίας των καὶ νὰ ἐργασθοῦν διὰ τὴν συλλογὴν σταυρῶν. Νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ δεχθῶμεν τὴν πολυσταυρίαν καὶ εἰς τὰς κοινότητας καὶ εἰς τοὺς δήμους διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιλέξωμεν τοὺς καλυτέρους καὶ νὰ διευκολύνωμεν τὸ δύσκολον ἔργον τῶν ὑποψηφίων δημάρχων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιλέξουν καὶ νὰ ἐξεύρουν τοὺς συμβούλους των. Μὴ νομίζετε ὅτι ὅλοι θέλουν νὰ πολιτευθοῦν καὶ ὅτι ὅλοι ἔχουν τὴν φιλοδοξίαν αὐτήν. Ἐὰν τυχὸν ὑπάρχῃ κεκρυμμένη ἡ φιλοδοξία, τότε μόνον ἡ πολυσταυρία εἶναι αὐτή, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ τοὺς προσελκύσῃ καὶ νὰ τοὺς φέρῃ ὑποψηφίους διὰ νὰ ἐξυπηρετήσουν τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Θὰ ἤθελα, κ. Ὑπουργέ, ἀκόμη νὰ εἴπω ὅτι, ἐνῷ ἐπιτρέπομεν σταυρὸν μὲ μολύβι, μὲ μελάνι κλπ. καὶ δὲν ξεύρω μὲ τὶ ἄλλο μέσον γραφῆς, διατὶ νὰ μὴν ἐπιτρέψωμεν καὶ τὸν σταυρὸν διὰ τοῦ τύπου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὅλοι ἡμεῖς εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, ὅπως καὶ εἰς τὰς δημοτικάς, ἐξετυπώναμεν τὰ ψηφοδέλτιά μας καὶ μετὰ εἴχομεν συνεργεῖα ὁλόκληρα νὰ βάζουν σταυροὺς διὰ τοὺς ὑποψηφίους. Διατὶ νὰ μὴ τὰ ἁπλοποιήσωμεν. Ὅπως εἶναι ἔντυπον τὸ ψηφοδέλτιόν μας παραπλεύρως νὰ εἶναι καὶ ἔντυπος ὁ σταυρὸς προτιμήσεως. Δὲν γνωρίζω ποῦ ὑπάρχει πλάνη, τὶ εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ἐπιφέρῃ σύγχυσιν εἴτε μεταξὺ τῶν ψηφοφόρων μας εἴτε μεταξὺ ἡμῶν τῶν ἰδίων ἢ εἰς τὰ ἐκλογικὰ Κέντρα. Διατὶ νὰ ἔχωμεν ἴδια συνεργεῖα, νὰ ὑποβαλώμεθα εἰς δαπάνας καὶ εἰς τὸν κίνδυνον μήπως ὁ σταυρὸς δὲν ἐτέθη καλῶς καὶ θεωρηθῆ ἄκυρον τὸ ψηφοδέλτιον, καθ’ ἣν στιγμὴν δυνάμεθα μὲ τὴν ἐκτύπωσι τῶν ψηφοδελτίων νὰ εἶναι ἔντυπος ὁ σταυρὸς καὶ ὁμολογῶ μοῦ κάμνει κατάπληξιν διατὶ ἔχει ἀποκλεισθῆ τὸ μέσον αὐτὸ τῆς ἐκδηλώσεως τοῦ σταυροῦ διὰ τοῦ τύπου. Διὰ πάντα ταῦτα, κ. Πρόεδρε, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλαγῇ σταυροῦ καὶ ὁ Δήμαρχος καὶ ὁ ἀναπληρωτὴς ἐὰν ψηφισθῇ ὁ θεσμὸς τοῦ ἀναπληρωτοῦ, καὶ ἐπίσης νὰ ἐπιτραπῇ ὁ σταυρὸς προτιμήσεως νὰ εἶναι καὶ ἔντυπος.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Χαραλαμπόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§185Ι. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡμιλήσαμε περὶ μονοσταυρίας καὶ πολυσταυρίας. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι καὶ τὰ δύο συστήματα ἔχουν τὰ μειονεκτήματά των. Ἀλλὰ εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογάς, ἡ πολυσταυρία ἔχει ὀλιγώτερα μειονεκτήματα ἀπὸ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Ἐφ’ ὅσον διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου καθιερώνομεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου ἀπὸ τὸν λαόν, νομίζω ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ πλαισιώσωμεν τὸν Δήμαρχον μὲ ἐκλεκτὰ καὶ ἱκανὰ πρόσωπα. Ἡ κατάρτισις τῶν συνδυασμῶν ὅταν πρόκειται περὶ δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν εἶναι διάφορος ἀπὸ τὴν κατάρτισιν τῶν συνδυασμῶν ὅταν πρόκειται περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ἡ κατάρτισις τῶν συνδυασμῶν διὰ τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογὰς εἶναι πιὸ εὐχερής, διότι εἰς τὰς πόλεις καὶ τὰ χωρία εἶναι γνωστὰ τὰ ἐκλεκτὰ καὶ ἱκανὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των πρὸς ἐξύψωσιν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐὰν καθιερώσωμεν ἕνα σταυρόν, θὰ εἶναι δύσκολον νὰ πλαισιωθῇ ὁ Δήμαρχος ἢ ὁ Πρόεδρος Κοινότητος μὲ ἱκανοὺς συνεργάτας. Πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν δυνατότητα εἰς τὸν λαὸν νὰ ἐκλέγῃ τοὺς συνεργάτας τοῦ Δημάρχου. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους τάσσομαι ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας. Ὡρισμένοι ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων ὡμίλησαν περὶ συναλλαγῶν. Νομίζω ὅτι εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογὰς ἡ συναλλαγὴ δὲν λαμβάνει τοιαύτην ἔκτασιν ὡς λαμβάνει κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Διὰ νὰ κατέλθῃ ὑποψήφιος εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς καὶ διὰ νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸν συνδυασμὸν ἑνὸς Κόμματος, πρέπει νὰ ἔχῃ προϊστορίαν ὑπὲρ τοῦ Κόμματος μὲ τὸ ὁποῖον κατέρχεται. Ἀλλὰ εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογὰς δὲν συμβαίνει τὸ αὐτό, διότι εἰς τὰς κωμοπόλεις καὶ εἰς τὰς κοινότητας τὰ ἐκλεκτὰ καὶ ἱκανὰ πρόσωπα εἶναι γνωστά. Ἐπίσης ἐτονίσθη ὅτι εἰς τὰς μικρὰς κοινότητας θὰ συμβῇ νεοκοτσαμπασισμὸς καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι σωστό, διότι εἰς τὰς κοινότητας εἶναι γνωστοὶ ποῖοι κινοῦνται γύρω ἀπὸ τὴν προεδρίαν. Καὶ τοὺς Προέδρους τῶν κοινοτήτων πρέπει νὰ τοὺς πλαισιώσωμεν μὲ ἱκανὰ καὶ ἐκλεκτὰ πρόσωπα, ὥστε διὰ τῶν ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας θὰ προσφέρουν καὶ τὴν κοινότητά των θὰ ἐξυπηρετήσουν καὶ τὴν αὐτοδιοίκησιν ἐν τῷ συνόλῳ.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κωνσταντινίδης ἔχει τὸν λόγον.

§187Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τάσσομαι καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας, διότι πιστεύω ὅτι οἱ ψηφοφόροι ἔχουν ὡρισμένους δεσμοὺς μὲ τοὺς ὑποψηφίους. Ἡ μονοσταυρία δεσμεύει τὴν ἐκλογὴν ἱκανῶν προσώπων. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τάσσομαι ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας. Ἡ ἄποψις τοῦ συναδέλφου ἐκ Κορινθίας κ. Παπακωνσταντίνου, ὡς πρὸς τὰς κοινότητας δὲν εὐσταθεῖ. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ θέσωμεν εἰς ὑποδεεστέραν μοῖραν τὴν ἐπαρχίαν. Συνεπῶς καλῶς ἔχει ἡ διάταξις, ἡ ὁποία καθορίζει τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος ἀπὸ τὸν λαόν, ὅπως καὶ ἡ ἐκλογὴ τῶν Δημάρχων.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἐλαφρός, ἔχει τὸν λόγον.

§189Σ. ΕΛΑΦΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι τὰ πρόσωπα δημιουργοῦν τοὺς θεσμούς. Καὶ προκειμένου περὶ θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος ταὐτίζεται μὲ τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους, ὅπως εἶναι ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις, ἐφ’ ὅσον δὲν δυνάμεθα νὰ τὸν ἐνισχύσωμεν οἰκονομικῶς, ὀφείλομεν νὰ τὸν ἐνισχύσωμεν τοὐλάχιστον μὲ τὴν δυνατότητα τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀρίστων. Καὶ ἡ ἐκλογὴ εἶναι εὐχερεστέρα ἐὰν ὁ πολίτης δύναται νὰ ἐπιλέξῃ μεταξὺ τῶν πολλῶν τοὺς ἀρίστους, δημοτικοὺς ἄρχοντας. Αὐτὸ ἄλλως τε συμβαίνει καὶ μὲ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ θὰ διαφωνήσω μὲ τὰ ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τοῦ τρόπου ἐκλογῆς εἰς τὴν Μ. Βρεταννίαν. Ἀλλά, δὲν εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα. Εἰς τὴν Μ. Βρεταννίαν ἐκλέγει ὁ ψηφοφόρος ἕνα εἰς μίαν ὡρισμένην μοναδικὴν περιφέρειαν. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμένον ἐκ προοιμίου καὶ νὰ θέλωμεν διὰ τοῦ νόμου νὰ θέτωμεν εἰς μειωτικὴν θέσιν τὸν Ἕλληνα πολίτην. Διότι, τί ἄλλο πράττομεν ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ συναλλαγῶν, περὶ μπλὸκ καὶ περὶ πολιτικῶν παρεμβάσεων; Κύριοι, δὲν γνωρίζομεν τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα. Διετέλεσα κατ’ ἐπανάληψιν πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τῆς πόλεως Βόλου καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διεπίστωσα εἶναι, ὅτι δὲν ὑπάρχει σήμερον ἡ διάθεσις τῶν ἀρίστων νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν. Ἐὰν ὑπάρχῃ κομματισμὸς ἡμεῖς εἴμεθα οἱ ὑπεύθυνοι. Ἡμεῖς, ἡ πολιτικὴ ἡγεσία, δίδει τὸ σύνθημα. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἄξιος καλλιτέρας τιμῆς καὶ πρέπει νὰ τὸν διαπαιδαγωγήσωμεν καὶ νὰ μὴ τὸν ἀφήσωμεν νὰ διαπληκτίζεται, προκειμένου νὰ ἐπιλέξῃ ἕνα μεταξὺ πολλῶν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐξυψώσωμεν τὸν θεσμόν, οὕτως ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐκλογὴ τῶν καλλιτέρων διὰ τῆς πολυσταυρίας. Καὶ ἂν γίνῃ τελικῶς δεκτὸν αὐτό, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ συναδέλφου κ. Κ. Ράλλη αὐτή, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὸ πρόβλημα. Συντάσσομαι μὲ τὴν ἐμπνευσμένην πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ συνάδελφος κ. Παπακωνσταντίνου, ἡ ὁποία ἄλλως τε ἀποτελεῖ καὶ ἄποψιν ποὺ ἀρχικῶς εἰσηγήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Περαιτέρω συνιστῶ, ὅπως οἱ πρόεδροι κοινοτήτων ἐκλέγονται καὶ αὐτοὶ κατὰ τὸν ἄμεσον τρόπον. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχει ἔλλειψις ἡγέτιδος τάξεως εἰς τὰ χωριά. Ὑπάρχει κἄτι περισσότερον ἀπὸ αὐτό. Ὑπάρχει ἀπροθυμία τῶν καλυτέρων νὰ ἀναλάβουν τὸ βάρος τῆς διαχειρίσεως τῶν κοινῶν. Δι’ αὐτὸ νομίζω προσφέρομεν τὴν χειροτέραν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν ἐὰν δὲν δώσωμεν λύσιν ἡ ὁποία θὰ διευκολύνῃ τοὺς ἐκλογεῖς νὰ ἐκλέξουν τοὺς ἀρίστους.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, τὸ θέμα νομίζω ἐξηντλήθη καὶ θὰ παρεκάλουν τοὺς ἑπομένους ρήτορας νὰ εἶναι σύντομοι.

§191Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ Σώματος νὰ γίνεται τόσον μακρὰ συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς ἄρθρου τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τόσον οὐσιῶδες. Ὑπάρχουν ἄλλα ἄρθρα, εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ οὐσιώδη καὶ σημαντικὰ εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἐδικαιολογεῖτο μία τόσον μακρὰ συζήτησις.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λύχνος, ἔχει τὸν λόγον.

§193Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ποὺ εἰσήχθη τὸ ἀναλογικὸν σύστημα εἰς τὴν Ἑλλάδα, πρὸ τριακονταετίας, ὁσάκις συνεζητήθη εἰς τὴν Βουλήν, σχέδιον νόμου περὶ ἐκλογῆς, καὶ δυστυχῶς ὑπῆρξαν πάρα πολλὰ αὐτὰ τὰ σχέδια νόμου τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν, ἐτέθη τὸ ζήτημα τῆς μονοσταυρίας καὶ τῆς πολυσταυρίας, καὶ ἡ πεῖρα ἀπέληξεν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς μονοσταυρίας. Ἀρχίσαμεν ἀπὸ τὴν πολυσταυρίαν ἀλλὰ ἀντελήφθημεν τὰ μειονεκτήματα καὶ τὰ ἐλαττώματά της, τὰ ὁποῖα ἦσαν περισσότερα ἀπὸ τὰ ἐλαττώματα τῆς μονοσταυρίας. Καὶ κατηργήσαμεν τὴν πολυσταυρίαν ὑπὲρ τῆς μονοσταυρίας μὲ ἐξαίρεσιν μόνον τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τῶν Ἀθηνῶν. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ὑπάρχει μία ἱστορικὴ πεῖρα εἰς τὸ θέμα, ἡ ὁποία μᾶς ἀναγκάζει, ἢ μᾶλλον μᾶς ὑποχρεώνει νὰ δεχθῶμεν ὅτι ἡ πεῖρα αὐτὴ ἔχει καταλήξει εἰς θετικὰ καὶ χρήσιμα καὶ πρακτικὰ ἀποτελέσματα καὶ ὀφείλομεν νὰ τὴν δεχθῶμεν. Νομίζω, ὅτι ματαιοπονοῦν, οἱ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι μὲ τὴν τάδε διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου ἢ μὲ τὴν τάδε βελτίωσιν τοῦ τάδε ἄρθρου εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλωμεν ἡμεῖς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ποίους κοινοτικοὺς ἢ δημοτικοὺς ἄρχοντας, πρόκειται νὰ ἐκλέξουν. Ἢ ὁ λαὸς εἶναι κυρίαρχος, νὰ ἐκλέγῃ τοὺς ἄρχοντας καὶ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν, παρὰ νὰ τοῦ δώσωμεν ἐκλογικὸν σύστημα ἢ δὲν γνωρίζει νὰ ἐκλέγῃ τοὺς ἄρχοντάς του καὶ τότε πρέπει νὰ κλαύσωμεν τὴν κοινοβουλευτικὴν Δημοκρατίαν.

§194Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται ν’ ἀναζητήσω εἰς τοὺς λόγους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠκούσθησαν προηγουμένως, θέμα προσωπικόν. Νομίζω, ὅμως, ὅτι δι’ Ὑμᾶς τίθεται θέμα Κανονισμοῦ. Συνεδριάζει ἡ Βουλὴ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου καὶ μόνον τὴν ἑσπέραν αὐτὴν ἔλαβον τὸν λόγον, διότι ἀποδίδω ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾶ βασικὸν θεσμὸν τοῦ δημοσίου βίου τῆς χώρας. Καὶ προκειμένου περὶ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου, ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ εἶπον τὰς ἀντιλήψεις μου, ὅπως καὶ πολλοὶ ἄλλοι βουλευταὶ ὅλων τῶν πτερύγων, ἐπὶ τριῶν θεμάτων. Ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου, ἐὰν δηλαδὴ ὁ ὑποψήφιος δήμαρχος ἔχει ἀνάγκην ἢ ὄχι σταυροῦ, ἐπὶ τῆς μονοσταυρίας ἢ πολυσταυρίας τῶν ὑποψηφίων συμβούλων καὶ ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου, ἐπὶ τοῦ ἐὰν δηλαδὴ θὰ εἶναι ἄμεσος ἢ ἔμμεσος ἡ ἐκλογὴ αὐτοῦ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν τὰ θέματα αὐτὰ εἶναι σοβαρὰ ἢ ὄχι. Ὑποθέτω, ὅτι τὸ γεγονός, ὅτι τόσοι συνάδελφοι καὶ ὄχι ἐντελῶς τυχαῖοι ἢ ἄνευ σημασίας, ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ τὸ θέμα, ἀποδεικνύει ὅτι ἔχουν σημασίαν καὶ τὰ τρία αὐτὰ θέματα καὶ ἰδιαιτέρως δι’ ἐμὲ ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου τῆς Κοινότητος, θέμα βασικὸν δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν πολιτικὴν νομοθεσίαν. Ἀλλά, ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος ἐὰν τὰ θέματα αὐτὰ εἶναι ἢ δὲν εἶναι οὐσιώδη, ἔχει παρασχεθῆ εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Σώματος τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς βουλευτὰς εἰς τὸ θέμα, ἐὰν εὑρίσκωνται ἐκτὸς θέματος. Καὶ δὲν ἀναγνωρίζεται τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς οὐδένα τῶν συναδέλφων νὰ διατυπώνῃ μομφήν, καθ’ ὃν τρόπον προηγουμένως διετυπώθη, ὅτι οἱ βουλευταί, οἱ ὁμιλοῦντες περὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἀσχολοῦνται μὲ πράγματα μηδαμινά. Εἶπον, ὅτι δὲν μὲ ἀπασχολεῖ προσωπικὸν θέμα. Νομίζω, ὅμως, ὅτι Ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἀπασχολῇ τὸ θέμα τηρήσεως τοῦ Κανονισμοῦ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τὸν Πρόεδρον τοῦ Σώματος νὰ ὑποκαθιστᾷ οἱοσδήποτε ἐκ τῶν συναδέλφων.

§195Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἡ φράσις «οἱοσδήποτε» ἐγένετο ἀφορμὴ νὰ ἀποχωρήσουν οἱ κ.κ. συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀτυχὴς ἡ φράσις.

§196Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Δὲν ὑπῆρξεν ἀτυχὴς ἡ ἔκφρασις, ἔχει τὴν ἔννοιαν ποὺ τῆς ἀπέδωσα. Οἱοσδήποτε βουλευτής, οἱασδήποτε παρατάξεως, δὲν ἔχει ἔννοιαν μειώσεως. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον μὲ ἐκπλήσσει, εἶναι πῶς συνάδελφος τῆς περιωπῆς τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀθηνῶν, ἐξοργίζεται διὰ τὴν ἔκφρασίν μου, τῆς ὁποίας δὲν ἀντιλαμβάνομαι ἀτυχῆ τὴν ἔννοιαν, καὶ δὲν ἐξεπλάγη τοὐλάχιστον διὰ τὴν παρατήρησιν, ἡ ὁποία προηγουμένως ἐγένετο.

§197Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Παπακωνσταντίνου, μᾶς ἔχει συνηθίσει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μὲ ὀξύτητας καὶ ἔδωσεν ἀπόψε ἕνα ἀκόμη παράδειγμα. Νομίζω, ὅτι δικαίωμα κάθε βουλευτοῦ εἶναι, συνεχιζομένης μιᾶς συζητήσεως, νὰ κάμῃ παρατήρησιν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει προσωπικὸν τόνον. Δὲν διετύπωσα μομφὴν ὅτι παραβιάζεται ὁ Κανονισμός. Παρετήρησα ὅτι συζητεῖται νομοσχέδιον μὲ ἄρθρα οὐσιώδους σημασίας. Καὶ εἶπον ὅτι ἐπὶ ἑνὸς ἄρθρου, ἐφ’ ὅσον ἔχουν ὁμιλήσει 12 συνάδελφοι, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συντομεύσῃ ἡ συζήτησις ὅταν εἰς ἄρθρα οὐσιωδέστατα δὲν ὑπῆρξεν ἀνάλογος προθυμία. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἔκαμα, ἡ ὁποία δὲν εἶχε προσωπικὸν τόνον.

§198Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἀσφαλῶς δὲν δύναται νὰ μὲ ἀφορᾷ. Καὶ εἶπον, ὅτι δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα. Ἐκεῖνο ποὺ ὑπάρχει εἶναι ἡ ἔκφρασις μομφῆς κατὰ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν καὶ ἡ ὑποκατάστασις εἰς τὰς ἁρμοδιότητας τοῦ Προέδρου τοῦ Σώματος.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν γνώμην του ἐξέφρασεν ὁ κ. συνάδελφος, δὲν ὑπῆρξε μομφή. Ὁ κ. Χ. Κιτσίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§200Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, φρονῶ, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου πρέπει νὰ ἔχῃ δομὴν συνεπῆ πρὸς ἑαυτό, ἔπειτα ἀπὸ τὰς ἀντιλήψεις περὶ Δημοκρατίας καὶ τὴν ἀνύψωσιν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Κατὰ τὴν γνώμην μου πρέπει εἰς τὰ οἰκεῖα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου νὰ δοθῇ ἡ ἑξῆς ἔκφρασις: Πρῶτον δύο σταυροὺς εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν συμβούλων καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἄμεσος ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος ἀπὸ τὸν λαόν. Ὑποστηρίζω τὴν ἄποψιν, ὅτι χρειάζονται δύο σταυροὶ προτιμήσεως εἰς τὸ ψηφοδέλτιον, τὸ ὁποῖον ἀναδεικνύει Δημοτικὸν ἢ Κοινοτικὸν Συμβούλιον, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Ὁ πρῶτος προέρχεται ἀπὸ τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ποῖοι εἶναι οἱ παράγοντες, οἱ ὁποῖοι ἐπιδροῦν ἐπὶ τῆς διαμορφώσεως τῆς πολιτικῆς γνώμης τῆς ψήφου τοῦ δημότου τῆς Κοινότητος. Αὐτοὶ εἶναι γνωστοὶ εἰς ὅλους μας. Πρῶτον εἶναι ἡ συγγένεια, τὸ σόϊ. Ἔπειτα εἶναι ὁ ἐνδεχόμενος παραγοντισμός, ὁ κομματάρχης τοῦ χωριοῦ. Τρίτον εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἐξάρτησις ἀπὸ τοὺς οἰκονομικοὺς παράγοντας τοῦ χωριοῦ. Τέταρτον τὰ πολιτικὰ κόμματα. Καὶ πέμπτον εἶναι αἱ ἀντιλήψεις ποὺ ἐπικρατοῦν εἰς τὴν Κοινότητα, περὶ τοῦ ποῖος πρέπει νὰ θεωρῆται ὁ καλλίτερος τοῦ χωριοῦ. Νομίζω, ὅτι ὁ ἕνας σταυρὸς θὰ καταστήσῃ ὑποχείριον καὶ τῆς συγγενείας καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τοῦ παραγοντισμοῦ καὶ τῆς ἐπιδιώξεως τῶν πολιτικῶν κομμάτων, τὴν γνώμην περὶ τοῦ ἀρίστου τοῦ χωριοῦ. Ταὐτοχρόνως ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ δώσωμεν τὴν δυνατότητα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν αὐτοδιοίκησιν, ὅπως πρέπει νὰ τὴν δώσωμεν κἄποτε καὶ εἰς τὴν πολιτικήν, νὰ ἀναπτύξῃ ὅλας της τὰς δυνάμεις τὰς νέας, αἱ ὁποῖαι εἴτε φοβοῦνται, εἴτε διστάζουν νὰ ἀναλάβουν τὴν εὐθύνην διὰ τὰ κοινὰ τῆς Κοινότητος, ἢ τοῦ μικροῦ Δήμου. Ἐὰν καθιερώσωμεν τὸν ἕνα σταυρόν, οὐδεὶς νέος θὰ τολμήσῃ νὰ τὰ βάλῃ μὲ τοὺς παλαιούς. Ἐὰν καθιερώσωμεν δύο σταυρούς, θὰ εἶναι δυνατὸν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ Ἕλλην δημότης νὰ ὑποστῇ τὴν ἐπίδρασιν τῶν παραγόντων ποὺ ἀνέφερον, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως ἀπολυτροῦμεν ἓν τμῆμα τῆς συνειδήσεώς του νὰ ἐκφράσῃ ἐλευθέρως τὴν θέλησίν του. Ἡ Κυβέρνησις — λέγει — δεικνύει συμπάθειαν καὶ ἐνδιαφέρεται διὰ τοὺς νέους. Ποῖος νέος ὅμως εἰς τὸ χωριό, θὰ τολμήσῃ νὰ τὰ βάλῃ μὲ τοὺς ἀναγνωρισμένους παράγοντας τοῦ χωριοῦ, ἐὰν οἱ ψηφοφόροι δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐκφράσουν τὴν γνώμην των καὶ δι’ αὐτόν. Ἐπὶ πλέον δὲ ἰσχυρίζομαι, ὅτι ὁ κοτζαμπασισμὸς ἀπετέλεσε προϊὸν τοῦ ἑνὸς σταυροῦ καὶ ὄχι τῶν πολλῶν, διότι περὶ τὸν ἕνα σταυρὸν γίνεται ἡ μάχη, περὶ τὸν ἕνα σταυρὸν ἐρίζουν καὶ διὰ τὸν ἕνα σταυρὸν ὅλοι οἱ κοινοτάρχαι ἐξαπολύονται. Ὅπου εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν δύο σταυροί, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μεγαλυτέρα ἐλευθερία καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν περισσοτέραν συναλλαγὴν εἰς τοὺς ὑποψηφίους καὶ μεγαλυτέραν ἀπολύτρωσιν εἰς τὸν λαόν. Ὑποστηρίζω ἐπίσης, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος πρέπει νὰ εἶναι ἄμεσος, νὰ γίνεται ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν λαόν, μὲ τὸ σύνηθες ἀναλογικὸν σύστημα. Τὸ ὑποστηρίζω δὲ τοῦτο, πρῶτον διότι ὅλοι οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων τὸ ἐζήτησαν εἰς ὅλα των τὰ Συνέδρια, ἀπὸ τοῦ 1950 καὶ ἐντεῦθεν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔλθῃ εἰς ἀντίκρουσιν μὲ τὴν κοινὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν συνθέτει ἡ Ἑλληνικὴ αὐτοδιοίκησις, ἐὰν ἐπιβάλῃ τὸ ἀντίθετον. Ἔχομεν ἀνάγκην εἰς τὸ χωριό, τοῦ ὁποίου αἱ δυνάμεις αἱ πολιτικαὶ καὶ αἱ δημοκρατικαὶ εἶναι διεσπασμέναι, νὰ ἐπιβάλωμεν ἐπὶ τέλους προσωπικότητας. Διατί; Διότι μέχρι σήμερον εἰς τὸ Ἑλληνικὸ χωριὸ ἐπικρατοῦν συνήθως αἱ ἀπόψεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἑλίσσονται καὶ συναλλάσσονται περισσότερον μεταξὺ των. Ἐὰν δεχθῶμεν ὅμως, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ αὐτοδιοίκησις ἔχει ὑψηλοὺς σκοποὺς νὰ ἐπιτελέσῃ — ἀκόμη προχθὲς ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. ἔδωσε 400 ἑκατομμύρια δι’ ἐκτέλεσιν Κοινοτικῶν ἔργων — μὲ ποῖα ὄργανα θὰ τοὺς ἐκτελέσῃ....

§201Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἶσθε ἐκτὸς θέματος.

§202Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος πάντοτε θέλει νὰ μὲ διακόπτῃ, μνησικακῶν ἴσως, διότι κἄποτε τὸν διέκοψα. Παρακαλῶ, λοιπὸν νὰ ἀκουσθῇ ἡ ἄποψίς μου ἐπὶ τοῦ ἑξῆς: Ἐὰν θέλωμεν νὰ τονώσωμεν τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν εἰς τὸ χωριὸ καὶ αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ, θὰ πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ἐκλέξωμεν τὸν Πρόεδρον ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν λαόν. Ὅπως γνωρίζετε, εἰς τὸ χωριὸ ἔχομεν διεσπασμένας τὰς δυνάμεις τὰς παραγωγικάς. Ἔχομεν Πρόεδρον Κοινότητος Πρόεδρον Συνεταιρισμοῦ, Προέδρους διαφόρων Σωματείων. Δὲν ὑπάρχει ἕνας, ὁ ὁποῖος νὰ ὁδηγήσῃ ὑπευθύνως τὸ χωριὸ εἰς τὸν δρόμον τὸν κεχαραγμένον. Τέλος θὰ ἤθελον νὰ ἀναφέρω....

§203Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ παύσῃ ἡ ἀπεραντολογία. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συζητοῦμεν ἓν ἄρθρον μίαν ἡμέραν.

§204Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μοῦ εἴπητε, ἐὰν ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ.

§206Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δύναμαι, χωρὶς φυσικὰ νὰ καταχρασθῶ τῆς ὑπομονῆς σας, νὰ ἀναπτύξω τὰς σκέψεις μου.

§207Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός. Δὲν δύναται λοιπὸν οἱοσδήποτε συνάδελφος νὰ ὁμιλῇ πέραν ὡρισμένων λεπτῶν. Νομίζω, ὅτι τὸ προβλέπει ὁ Κανονισμός.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὁ Κανονισμὸς δὲν προβλέπει ὡρισμένον χρόνον.

§209Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Τέλος ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ κατοχυρώνει κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς Δημοκρατίας τὸ δικαίωμα τῆς πλειοψηφίας νὰ ἀναδεικνύῃ τὸν ἐκλεκτόν της. Διότι ἡ πεῖρα μέχρι τοῦδε ἀπέδειξεν ὅτι πολλὰς φορὰς ἡ μειοψηφία ἐκλέγει τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινότητος. Δὲν εἶναι καθόλου πρὸς δημοκρατικὴν ἀντίληψιν συναφὲς τὸ γεγονὸς νὰ ἐκλέγεται ὁ μοναδικὸς σύμβουλος τῆς μειοψηφίας Πρόεδρος τῆς Κοινότητος μόνον διότι εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καθησύχασαν αἱ διάφοροι φιλοδοξίαι τῶν ὑποψηφίων τῶν ὑπολοίπων συνδυασμῶν.

§210Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παραιτηθῶ τοῦ λόγου, διότι δὲν θέλω νὰ κωλυσιεργήσω καὶ ἐγὼ θὰ ἤθελα ὅμως προηγουμένως νὰ εἴπω δύο λόγια. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ κάμῃ ἀποδεκτὴν τὴν πολυσταυρίαν. Δὲν πρέπει νὰ τὴν περιορίσῃ μόνον εἰς τοὺς Ἕλληνας πολίτας, οἱ ὁποῖοι διαμένουν εἰς τὰς μεγάλας πόλεις. Θὰ πρέπει ἐπειδὴ πρόκειται περὶ εὐρυτέρου τρόπον τινὰ δικαιώματος ὁ ψηφοφόρος νὰ ἐπεκταθῇ.

§211Ι. ΣΕΡΓΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ εἶμαι ἐντόνως ἐναντίον τῆς πολυσταυρίας ἀπὸ τὴν ἑξῆς ἁπλῆν σκέψιν: Εἶναι πολλὰ τὰ ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας. Ἴσως τὸ σοβαρώτερον θὰ εἶναι αὐτὸ ποὺ λέγεται, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ μία προσωπικότης καὶ νὰ μὴ θέλῃ νὰ γίνῃ κομματάρχης ἔχει ὅμως ἕνα ἐλάττωμα μεγάλο, ὅτι δύναται ἡ πολυσταυρία νὰ καταστρέψῃ τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας. Παράδειγμα: Ὑποψήφιοι δυνάμεως 50 σταυρῶν, ὅταν κάνουν συνδυασμὸν ἐν τῷ συνδυασμῷ ἐμφανίζουν δύναμιν συνολικὴν ἕκαστος 200 καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλεγῇ αὐτὸς ποὺ λαμβάνει 195. Κατὰ συνέπειαν εἶναι καταστροφὴ τῆς ἐννοίας καὶ τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, ὅταν θὰ ἔχωμεν τὸν συνδυασμὸν αὐτὸν ἐν τῷ συνδυασμῷ καὶ θὰ ἐμφανίζεται δύναμις 200 καὶ θὰ ἀποκλείεται αὐτὸς ποὺ ἔχει 195 αὐτοδύναμον δύναμιν. Εἶναι φυσικὸν καὶ γνωστὸν νὰ δημιουργῆται μία ἀντιζηλία ἐὰν θέλετε ἀπὸ αὐτὴν τὴν ὑπεροχὴν τοῦ Α ὑποψηφίου ποὺ ἔχει μίαν δύναμιν 200 εἰς τὸ παράδειγμά μας, καὶ γίνεται ἕνας συνασπισμὸς καὶ μία ἕνωσις εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταστρέφεται ἡ ἀληθὴς θέλησις τοῦ ἐκλογέως. Κατὰ συνέπειαν τὸ θέμα τῆς μονοσταυρίας εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογάς, ὅπου τὸ θέμα τῆς προσωπικότητος παίζει ἰδιάζοντα ρόλον, ἀναμφισβητήτως ἔχει τὰ ὀλιγώτερα μειονεκτήματα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἔχει τὸ μέγα μειονέκτημα τῆς καταστροφῆς τῆς ἀληθοῦς βουλήσεως καὶ προπαντὸς τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῶν ἰσχυροτέρων εἰς μίαν μικρὰν κοινότητα.

§212Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ἔλαβε μεγάλην ἔκτασιν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ καὶ τὴν ἀνέμενον. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν ἀνέμενον εἶναι, ὅτι εὑρέθησαν πολλοὶ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀντελήφθησαν τὴν γενικὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοθετήματος. Καὶ πρῶτον θὰ ἤθελα νὰ εἴπω, διὰ τὸν ἀπόντα αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀγαπητὸν συνάδελφον κ. Τσιριμῶκον, ὁ ὁποῖος ἐθεώρησεν, ὅτι εἶναι δυσαναλογικὴ ἡ ἐφαρμοζομένη γραμμὴ ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὅτι δὲν μᾶς ἔκαμνε τὴν τιμὴν νὰ παρακολουθήσῃ τόσον ἐμέ, ὅσον καὶ τὸν ἀξιότιμον εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας, οἱ ὁποῖοι εἰσηγήθημεν καὶ ἐξηγήσαμεν, ὅτι πρόκειται περὶ μικτοῦ συστήματος, κι’ ἑπομένως δυσαναλογικὴ δὲν εἶναι ἡ ἀκολουθουμένη γραμμὴ ἐδῶ, ἀλλὰ δυσαναλογικὴ εἶναι ἡ παρουσία μας εἰς τὴν Βουλήν, ἐξ οὗ καὶ δημιουργοῦνται τὰ ζητήματα. Ἡ σκέψις διὰ τὸν σταυρὸν ἐκκινᾷ ἀπὸ τὴν γραμμὴν τῆς τονώσεως τῆς προσωπικότητος τοῦ Δημάρχου. Ἐθεωρήθη, ὅτι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον τροποποεῖται σήμερον καὶ μὲ τὸ ὁποῖον διενηργήθησαν αἱ τελευταῖαι ἐκλογαὶ ἔχει ἕνα μέγα μειονέκτημα, ὅτι ἀπεχρωμάτιζε, δύναμαι νὰ εἴπω, τὴν προσωπικότητα τοῦ Δημάρχου. Καὶ ἡ σκέψις τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ τονώσῃ τὴν προσωπικότητα τοῦ Δημάρχου. Καὶ ποῖος εἶναι ὁ καλύτερος τρόπος νὰ τὴν τονώσῃ; Ὅταν τὸν ἐξυψώνῃ ἀπὸ ἀπόψεως κομματικῆς, ἐκλογικῆς προβολῆς, καὶ ὅταν τὸν τοποθετῇ εἰς τὴν αὐτὴν μοῖραν εἰς τὴν ὁποίαν τὸ ἐκλογικὸν Σῶμα τοποθετῆ προκειμένου περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων καὶ τοὺς πρώην Πρωθυπουργούς. Αὐτοὶ μόνον οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ οἱ πρώην Πρωθυπουργοὶ δὲν ἔχουν ἀνάγκην σταυροῦ. Τί σημαίνει αὐτό; Τόνωσιν καὶ τονισμὸν τῆς προσωπικότητος. Τοῦτ’ αὐτὸ ἐπιδιώκομεν διὰ τὸν Δήμαρχον, νὰ παύσῃ ὁ Δήμαρχος νὰ εἶναι ἴσος μὲ τοὺς ἄλλους, νὰ εἶναι ἕνα σκαλοπάτι παρὰ πάνω ἀπὸ τοὺς ἄλλους, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν παλαιὰν ἐποχήν, ἡ ὁποία, πιστεύω, ὅτι ἦτο καλυτέρα τῆς σημερινῆς, ἀπὸ ἀπόψεως προσωπικότητος Δημάρχων. Ὅταν θέλωμεν νὰ πράξωμεν αὐτὸ δὲν ἔχομεν ἀνάγκην σταυροῦ διὰ τὸν Δήμαρχον. Ἀπὸ τὴν σκέψιν αὐτὴν καὶ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸν ἰσχύοντα κώδικα, ἐφθάσαμεν εἰς τὴν πρότασιν καθιερώσεως τῆς μονοσταυρίας. Ὁ ἰσχύων Κῶδιξ τί ζητεῖ; Δισταυρίαν. Καὶ ἀπορῶ, ὅταν ὁμιλοῦν τινὲς ἐκ τῶν συναδέλφων, περὶ καταργήσεως τῆς πολυσταυρίας. Δὲν ὑπάρχει, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, σύμφωνα μὲ τὸν ἰσχύοντα Κώδικα πολυσταυρία. Ὑπάρχει δισταυρία. Ἐὰν ἀνατρέξητε, ὅπως ἀνέτρεξα ἐγὼ εἰς τὰ πρακτικὰ τῶν συζητήσεων τοῦ νόμου 1959, βάσει τοῦ ὁποίου ἐτέθη ἡ παράγραφος 6 τοῦ ἄρθρου 57 τοῦ Κώδικος, θὰ ἴδητε ὅτι ἡ δισταυρία ἐτέθη κατόπιν ἀναπτύξεως τῶν γνωμῶν, ὅτι ὁ εἷς σταυρὸς πρέπει νὰ προορίζεται διὰ τὸν Δήμαρχον. Ἄρα οὐσιαστικῶς ὁ Κῶδιξ ἔχει μονοσταυρίαν. Ἀποκλίνω ὑπὲρ τῆς μονοσταυρίας. Καὶ δύναμαι μετ’ ἀντικειμενικότητος νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπόκλισίν μου, δοθέντος ὅτι ἐκλέγομαι προσωπικῶς εἰς μίαν περιφέρειαν, ἡ ὁποία ἔχει τὸ σύστημα τῆς πολυσταυρίας. Ἑπομένως τὸ θέμα δύναμαι νὰ τὸ μεταχειρισθῶ μὲ ἀντικειμενικότητα. Καὶ ἰδοὺ διατὶ ἀποκλίνω ὑπὲρ τῆς μονοσταυρίας διὰ τὴν περίπτωσιν τῶν Δημάρχων καὶ τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ προωθηθῇ καὶ θὰ ἐκλεγῇ διὰ τῆς μονοσταυρίας θὰ εἶναι ὁ Δημότης, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ἀποδείξει ὅτι ἐνδιαφέρεται διὰ τὰ Δημοτικὰ ζητήματα. Δὲν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ εἶναι κομματάρχης. Θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀσχοληθῆ μὲ τὰ ζητήματα τῆς πόλεως, μὲ τὰ ζητήματα τοῦ Δήμου καὶ ἑπομένως θὰ ἔχῃ συγκεντρώσει τὴν ἐμπιστοσύνην ὡρισμένων ἀνθρώπων, ὡρισμένων Δημοτῶν. Ἡ προσωπικότης ἐκείνη, διὰ τὴν ὁποίαν κοπτόμεθα εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς πολυσταυρίας καὶ ἡ ὁποία χρειάζεται νὰ ψηφισθῇ καὶ αὐτὴ διὰ νὰ εἶναι μέλος τοῦ Δημοτικοῦ ἢ τοῦ Δημαρχιακοῦ Συμβουλίου, ἡ προσωπικότης αὐτὴ εἶναι ἡ ἀδιάφορος προσωπικότης. Εἶναι αὐτὸς ὁ κύριος, ὁ ὁποῖος δι’ οἱονδήποτε λόγον ἔχει μίαν λαμπρὰν ἐμφάνισιν εἰς τὴν προηγουμένην του σταδιοδρομίαν, ἔχει ἀποκτήσει ἕνα ὄνομα, κάθεται ἐπάνω εἰς τὸ ὄνομα καὶ δὲν κάμνει τίποτε. Καὶ βάσει αὐτῆς τῆς ἀρχῆς, βάσει τῆς καλῆς του μέχρι τῆς στιγμῆς, ἡ ὁποία τὸν τιμᾷ σταδιοδρομίας, καλούμεθα ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀδιάφορος διὰ τὸν Δῆμον, νὰ τὸν ἐκλέξωμεν «σώνει καὶ καλά». Καὶ διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ προτιμήσωμεν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐνδιαφέρον διὰ τὸν Δῆμον; Αὐτὴ εἶναι ἡ βασικὴ σκέψις τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι εἶναι σκέψις ἀνεπηρέαστος, κομματικῶς καὶ πολιτικῶς. Τὸ θέμα ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, ἐὰν θὰ εἶναι πολυσταυρία ἢ μονοσταυρία, δὲν εἶναι θέμα οὔτε Ἑνώσεως Κέντρου, οὔτε τῆς ΕΡΕ, οὔτε τῆς ΕΔΑ, οὔτε τῶν Προοδευτικῶν. Εἶναι θέμα τῆς Βουλῆς. Καὶ δὲν ἐπιθυμῶ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ δεσμεύσω τὴν Βουλήν. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της, ποῖον σύστημα ἐπιθυμεῖ. Θὰ ἤθελα ὅμως προηγουμένως εἰς τοὺς συναδέλφους τῶν Ἐπαρχιῶν .......... Διὰ ποῖον λόγον, ὅταν ἐγεννήθη ζήτημα πολυσταυρίας εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, διὰ τὰς περιφερείας των, διὰ ποῖον λόγον ἐξηγέρθησαν ὡς εἷς ἄνθρωπος ἐναντίον τῆς καθιερώσεως τῆς πολυσταυρίας; Ὅταν δὲν δέχωνται τὸ σύστημα διὰ τοὺς ἑαυτούς των, διὰ ποῖον λόγον θέλουν νὰ τὸ δεχθοῦν διὰ τοὺς ἄλλους;

§213ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διότι δὲν θέλουν νὰ ἀναδειχθοῦν νέοι, κ. Ὑπουργέ.

§214Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πολυσταυρίαν καὶ μονοσταυρίαν, εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέτει θέμα, ἐξέφρασα τὰς ἀπόψεις μου καὶ φυσικὰ ἡ Βουλή, ὡς κυρίαρχον Σῶμα, θὰ ἀποφασίσῃ ἂν θὰ ἔχῃ μονοσταυρίαν ἢ δισταυρίαν, διότι δισταυρία εἶναι τὸ σύστημα τὸ ἰσχῦον. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸ σημεῖον, τὸ ἀφορῶν τὴν ἐκλογὴν τῶν κοινοτικῶν ἀρχόντων, μὲ αὐτὰ τὰ κριτήρια μὲ τὰ ὁποῖα προτείνεται νὰ γίνεται ἡ ἐκλογὴ τῶν κοινοτικῶν ἀρχόντων. Ἔγινε τροποποίησις τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου νόμου, καὶ ἔγινεν ἡ τροποποίησις κατόπιν ἐπιμόνου παρακλήσεως τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τοῦ Προεδρείου τῆς Ἑνώσεως, ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς Ἑλλάδος, ὑπῆρξεν Πανελλήνιον τὸ αἴτημα, κυριολεκτικῶς Πανελλήνιον τὸ αἴτημα, νὰ καθιερωθῇ καὶ διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν κοινοτικῶν ἀρχόντων τὸ αὐτὸ σύστημα περὶ ἀμέσου ἐκλογῆς, τὸ ὁποῖον καθιεροῦται διὰ τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας. Ὅταν δὲ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δέχεται, πλὴν τοῦ 40%, ὅλα τὰ ἄλλα τὰ προβλεπόμενα περὶ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου νὰ ἐπεκταθοῦν καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν περὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, τότε ὑπῆρξε παράπονον διότι δὲν ἐπέτυχε τὸ 40%. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, ὑπῆρξε συγχαρητήριος ὁμόθυμος κραυγὴ ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ὅτι, ἐπὶ τέλους, καὶ διὰ τὰς κοινότητας κάμομεν αὐτὸ τὸ βῆμα —δὲν ὑπάρχει καμμία κομματικὴ σκέψις οὔτε τῆς Ε.Κ. οὔτε κανενὸς ἄλλου— καὶ ἠθελήσαμεν νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιοικήσεως καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐθεωρήσαμεν ὅτι, ὅταν μᾶς ἔρχωνται ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος αἰτήματα ἐκ μέρους ὅλων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, εἰς τοὺς ὁποίους προΐστανται ἄνθρωποι, ἄτομα τὰ ὁποῖα πολιτικῶς ἀνήκουν εἰς ὅλας τὰς ἐν τῇ Βουλῇ ὑπαρχούσας παρατάξεις, ὅτι δὲν ὑπῆρχε θέμα, πρὸ τῆς ὁμοφωνίας αὐτῆς νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν ἱκανοποίησιν, ἔν τινι μέτρῳ, τοῦ αἰτήματός των, καὶ δὲν ἐθέσαμεν τὸν περιορισμὸν τοῦ 40% ἀκριβῶς ὁρμώμενοι ἀπὸ μίαν σκέψιν παρομοίαν πρὸς ἐκείνην ποὺ ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Παπακωνσταντίνου, δηλαδὴ καὶ ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν μίαν ἀσφαλιστικὴν δικλεῖδα κατὰ τὴν καθιέρωσιν τοῦ συστήματος αὐτοῦ διὰ τὴν περίπτωσιν ἀσκήσεως πιέσεως καὶ δημιουργίας, οὕτως εἰπεῖν, κοτζαμπασισμοῦ εἰς τὰ χωριά. Αὐτὸ τὸ ἐκρατήσαμεν ὡς μίαν ἀσφαλιστικὴν δικλεῖδα καὶ ἐπίσης τὸ ἐκρατήσαμεν διὰ νὰ ἴδωμεν μὲ τὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων, μὲ τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν θὰ ἀποκτήσωμεν ἂν θὰ ἔπρεπε καὶ αὐτὸ τὸ τελευταῖον παραπέτασμα νὰ πέσῃ καὶ νὰ ἑνοποιηθῇ ἡ ἐκλογὴ δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, ἢ ἀντιστρόφως, ἂν ἡ πεῖρα ἀποδείξῃ ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ἰσχῦον μέχρι τοῦδε σύστημα. Αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμή μας, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐπροτάθησαν ὅλαι αἱ διατάξεις αὐταί, μὲ πρόθεσιν καὶ μόνον νὰ τονώσωμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ νὰ ἀποκλεισθῇ ἡ συναλλαγή. Εἷς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. συναδέλφων, δὲν ἐδέχθη ὅτι ἡ πολυσταυρία ἐνέχει ἐν ἑαυτῇ συναλλαγήν. Εἶπον προηγουμένως, ὅτι ἐκλέγομαι εἰς περιοχήν, ἡ ὁποία ἔχει τὴν πολυσταυρίαν· δὲν δύναμαι ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ ἀναπτύξω καὶ νὰ ἀναφέρω γεγονότα καταπληκτικὰ ἐναντίον τῆς πολυσταυρίας, δύναμαι, ὅμως, προσωπικῶς εἰς ἕνα ἕκαστον ἐξ ὑμῶν, ἐὰν ἔχετε τὴν περιέργειαν, νὰ σᾶς εἴπω περιπτώσεις ἐξοργιστικάς. Καλούμεθα νὰ ἐκλέξωμεν ἀπὸ τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογὰς τοὺς ἐκλεκτούς, ὄχι ὁμάδας συμφερόντων, ὄχι γκροὺπ ὡρισμένα. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ξεχωρίσωμεν, νὰ διασπάσωμεν τὰ ὠργανωμένα συμφέροντα μόνον μὲ τὴν μονοσταυρίαν; Ὅταν λέγω συμφέροντα, χρησιμοποιῶ τὴν λέξιν ὑπὸ τὴν πλήρη σημασίαν της. Γνωρίζετε καλῶς, κάλλιον ἐμοῦ οἱ περισσότεροι, διότι ἔχετε ἀναμιχθῆ εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν, ἐκλεγόμενοι ἤδη, ὅτι βρίθουν τὰ δικαστήρια ἀπὸ περιπτώσεις καταγγελιῶν ἐναντίον ἀρχόντων αὐτοδιοικήσεως, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν κατάχρησιν τῶν δικαιωμάτων των καὶ εἴτε διὰ μέτρων ποὺ ἔλαβον διὰ τὸ σχέδιον πόλεως, εἴτε δι’ ἄλλων μέτρων, ἐχρηματίσθησαν εἰς βάρος τῆς αὐτοδιοικήσεως. Τὸ κατώρθωσαν δὲ αὐτό, διότι εἶχον τὴν παρέαν τους μέσα εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ ἐὰν δὲν τὴν εἶχον δὲν θὰ τὸ κατώρθωναν. Αὐτὴ εἶναι μία ἀπὸ τὰς σκέψεις, ἡ ὁποία μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ μονοσταυρία εἶναι πρὸς ὄφελος τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐπαναλαμβάνω, δὲν θέτομεν ζήτημα, οἱ συνάδελφοι τῆς πλειοψηφίας ἐννοῶ —τῶν ἄλλων κομμάτων φυσικὰ δὲν ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν καλὴν ἢ κακὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως— οἱ συνάδελφοι τῆς πλειοψηφίας εἶναι ἐλεύθεροι νὰ ψηφίσουν κατὰ βούλησιν, δὲν τίθεται ζήτημα, ἀλλὰ ἡ γνώμη μου, πρὸς τὴν ὁποίαν συμπίπτει καὶ ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὅτι ἡ μονοσταυρία συμφέρει περισσότερον καὶ κατοχυρώνει τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν ποὺ ἔθιξεν ὁ συνάδελφος κ. Ἀλαβάνος, ὁ καὶ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, σχετικῶς μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὸν νόμον, ὅτι ψηφοδέλτιον ἄνευ σταυροῦ εἶναι ἔγκυρον, νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω ὅτι ὁ νόμος λέγει, ὅτι δύναται ὁ ἐκλογεὺς νὰ βάλῃ σταυρόν, εἶναι δυνητικὴ ἡ διάταξις, ἑπομένως δὲν χρειάζεται νὰ ὑπάρξῃ διασάφησις, εἶναι ἐκ προϊμίου σαφές, ὅτι εἶναι ἔγκυρον τὸ ψηφοδέλτιον.

§215Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Συμφωνῶ.

§216Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κορινθίας συναδέλφου, νὰ προσέξωμεν τὰς Κοινότητας μήπως αἱ μικραὶ Κοινότητες ἐπηρεασθοῦν παρὰ πολὺ ἀπὸ τὸ ἐφαρμοζόμενον σύστημα καὶ δημιουργήσωμεν κοτζαμπασισμόν, ὅπως ἐξήγησα προηγουμένως, εἶναι λίαν ἀξιοπρόσεκτος καὶ εἶναι ἡ πρότασις ἐκείνη, ἡ ὁποία μᾶς ὤθησε νὰ εἴμεθα, ὅπως εἴδατε, ἐξόχως διστακτικοὶ εἰς τὸν θεσμὸν ποὺ θέλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν εἰς τὰς Κοινότητας. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι τοὺς φόβους αὐτοὺς τοὺς συνεμερίσθημεν, ἀλλὰ θέλομεν νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι μὲ τὴν ἐξέλιξιν καὶ τὴν πρόοδον, τὴν ὁποίαν ἔχει πάρει σήμερον τὸ χωριό, μὲ τὶς συγκοινωνίες καὶ τὶς ἐπικοινωνίες, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἔχει ἀπελευθερωθῇ ὁ χωρικὸς τοῦ κοτζαμπασισμοῦ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπαναλαμβάνω, ἐπειδὴ πρὸς στιγμὴν ἐγεννήθη ἡ σκέψις εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ἂν θὰ ἔπρεπε μέχρις ἑνὸς ὡρισμένου ἀριθμοῦ κατοίκων κατὰ κοινότητας, νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα αὐτὸ ἢ ὄχι, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἐφ’ ὅσον πᾶμε προσεκτικὰ καὶ ἐφ’ ὅσον ἀφήνομεν τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν, δυνάμεθα καὶ εἰς τὰ μικρὰ χωριὰ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ σύστημα ἀκινδύνως. Ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι κἄτι τὸ ἀμετακίνητον, τὰ νομοθετήματα δημιουργοῦνται διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν πάντοτε τὰς ἀνάγκας κατὰ κανόνα, καθ’ ὡρισμένην ἐποχήν. Ἄν ἴδωμεν ὅτι τὸ νομοθέτημα αὐτὸ ὑστερεῖ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἐδῶ εἴμεθα καὶ δυνάμεθα νὰ τὸ μετατρέψωμεν.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσομεν περαιωμένην τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5, ὡς μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἀγορητοῦ ἐπιθυμοῦντος νὰ λάβῃ τὸν λόγον. Ὑπεβλήθη πρότασις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5, φέρουσα τὰς ὑπογραφὰς ἱκανοῦ ἀριθμοῦ βουλευτῶν.

§218Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασις διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν οἱ ὑπογράφοντες εἶναι παρόντες, διότι ἐὰν δὲν εἶναι παρόντες ἡ πρότασις ἀποσύρεται.

§219Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τῆς ἀναγνώσεως τῶν ὀνομάτων νὰ μᾶς εἴπητε ποία εἶναι ἡ πρότασις.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. ... (ἀναγινώσκει).... Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν λέγουν ΝΑΙ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ΟΧΙ.

§221Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία τροπολογία ὑπάρχει;

§222Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 δὲν σᾶς ἀρκεῖ;

§223Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλεῖται τὸ Προεδρεῖον νὰ μᾶς δώσῃ μίαν διασάφησιν ἐπὶ τοῦ θέματος. Τὸ ἄρθρον 5 ἔχει διαφόρους διατάξεις. Ἐπὶ ὅλων τῶν διατάξεων θὰ γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία;

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πολυσταυρίαν.

§225Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει, νὰ γίνῃ ἡ διευκρίνισις ὅτι τίθεται τὸ θέμα διὰ τὴν πολυσταυρίαν, ἢ μονοσταυρίαν.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «... (ἀναγινώσκει)...». Συνεπῶς οἱ προτείνοντες εἶναι παρόντες. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν θὰ λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσι Ὄχι.

§227Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τροπολογία, ὑπάρχει πρότασις.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἀποδεχόμενοι....

§229Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἄλλο τροπολογία. Ποῖον τίθεται εἰς ψηφοφορίαν, νὰ μᾶς εἴπητε. Ἐὰν τίθεται εἰς ψηφοφορίαν τὸ θέμα τῆς μονοσταυρίας, ἢ πολυσταυρίας θὰ πρέπει νὰ διατυπώσετε ὡς ἑξῆς τὴν ἐρώτησιν: «Οἱ θέλοντες μονοσταυρίαν λέγουσι Ναί, οἱ μὴ θέλοντες λέγουσιν Ὄχι». Τροπολογία δὲν ὑπάρχει.

§230Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία;

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις.

§232Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι ἀόριστος καὶ δὲν ἐπιδέχεται συζήτησιν.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 θὰ γίνῃ ψηφοφορία.

§234ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΕΩΣ.

Ὄχι.

§235Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως κάθε βουλευτὴς δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει, οὕτω καὶ τὸ Προεδρεῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει. Παρακαλῶ τὶ πρότασιν ἔχετε δι’ ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν; Διαβάσατέ την. Ἐὰν εἶναι σαφὴς γίνεται δεκτή, ἐὰν εἶναι ἀσαφὴς εἶναι ἀπορριπτέα.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἔχει οὕτω «... (ἀναγινώσκει)...».

§237Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀσαφὴς καὶ συνεπῶς ἀπορριπτέα. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον τοῦ Προεδρείου. Νὰ ὑποβληθῇ πρότασις σαφής, διότι ἄλλως δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τὴν θέτετε εἰς ψηφοφορίαν. Παραβαίνετε τὸ καθῆκον σας.

§238Η. ΗΛΙΟΥ. Τὸ ζήτημα ἔχει ὡς ἑξῆς: Εἶναι δυνατὸν κάλλιστα βουλευταὶ νὰ προτείνουν τροπολογίαν καὶ νὰ ζητήσουν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν καὶ εἶναι ἐξ ἴσου δυνατὸν καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ συνήθως συμβαῖνον νὰ ζητήσουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου. Τὸ ἄρθρον λέγει «μονοσταυρία». Βουλευταὶ εἰς ἀριθμὸν ἱκανὸν κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ λέγουν ὅτι ἀντιτιθέμεθα ἐπὶ τῆς μονοσταυρίας καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος ζητοῦν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν. Εἶναι τόσον σαφὴς ἡ πρότασις, ὥστε ἀπορῶ πῶς γίνεται συζήτησις.

§239Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ ἄρθρου. Ὥστε οἱ λέγοντες ὄχι ἀπορρίπτουν τὸ ἄρθρον 5. Ζητεῖται δηλαδὴ ἡ ἀπόρριψις ὁλοκλήρου τοῦ ἄρθρου.

§240Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι σαφεστάτη καὶ συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Ἡλιοῦ. Ἡμεῖς λέγομεν ρητῶς ὅτι δὲν παραδεχόμεθα τὴν μονοσταυρίαν. Εἶναι σαφής.

§241Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγει αὐτό. Σκεπασμένα καὶ ἀσκέπαστα, στὴν Βουλὴ δὲν χωροῦν. Θέλετε νὰ ἀπορριφθῇ ὅλο τὸ ἄρθρον; Ναί. Ἐπ’ αὐτοῦ εἶναι ἡ ψηφοφορία.

§242Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ ἐξηγήσω εἰς τὸν σεβαστόν μου κ. Μπακόπουλον, ὁ ὁποῖος ὅταν θέλῃ παραβαίνει τὸν Κανονισμόν, ἀλλ’ ὅταν τὸν παραβαίνουν οἱ ἄλλοι διαμαρτύρεται, ὅτι ἡ πρότασις εἶναι ἀσαφής. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον 5 διότι καθιεροῖ τὴν μονοσταυρίαν. Ἂν δὲν ψηφισθῇ τὸ 5, ἐπανερχόμεθα εἰς τὸν ἰσχύοντα νόμον τοῦ 1959, ὁ ὁποῖος ἔχει δύο σταυρούς. Ἡ πρότασις εἶναι ἁπλουστάτη καὶ ἀπορῶ, βουλευτὴς τοῦ κύρους καὶ τῆς πείρας τοῦ κ. Μπακοπούλου, πῶς διερωτᾶται τί ἀφορᾷ ἡ πρότασις. Ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5.

§243Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω πολὺ διότι ἔλαβαν τὸ μάθημα ὁ κ. συνάδελφος καὶ ἄλλοι, ὅτι μὲ τὴν ὑπομονήν, τὴν ἰδικήν μου, διεσαφίσθη ὅτι οἱ 15 κ. συνάδελφοι ποὺ ἐζήτουν τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν ἐζήτουν ἢ νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ ἄρθρον ἐν τῷ συνόλῳ του ἢ νὰ ἀπορριφθῇ. Τώρα τὸ δέχονται καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἠγωνίσθην. Χαίρω ποὺ τὸ παρεδέχθη καὶ ὁ κ. Ράλλης. Συνεπῶς, τοῦ ἔγινε μάθημα.

§244Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ ψηφοφορία, διότι τὸ γραπτὸν κείμενον δὲν θέτει σαφῶς τὰ πράγματα. Βεβαίως, τὸ ἐβελτίωσεν ὁ κ. Ράλλης καὶ συνεπῶς νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον 5.

§245Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ ἡ βάσις, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχουν παρεξηγήσεις. Ἡ διαφωνία ἔχει προκύψει ἐπὶ τμήματος τοῦ ἄρθρου 5 καὶ συγκεκριμένως ἐπὶ δύο ἐδαφίων, τὰ ὁποῖα καθιεροῦν τὴν μονοσταυρίαν. Ἂν τεθῇ τὸ ἄρθρον 5 ἐν τῷ συνόλῳ εἰς ψηφοφορίαν καὶ ἀπορριφθῇ μὲ τὴν ἔννοιαν τῶν δύο ἐδαφίων του, ὑπάρχει πιθανότης ἡ ψηφοφορία νὰ γίνῃ ἐπὶ τῶν συγκεκριμένων 2 ἐδαφίων, τὰ ὁποῖα καθιεροῦν τὴν μονοσταυρίαν. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία ἰδική μας εἰς τὸ σύνολον τῶν τροπολογιῶν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ αὐτὸ τὸ ἄρθρον.

§246Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναμφισβητήτως τὸ δίκαιον, ἡ νομικὴ θέσις τοῦ θέματος εὑρίσκεται πρὸς τὴν πλευρὰν τοῦ βετεράνου συναδέλφου κ. Μπακοπούλου, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ πρότασις, σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον 71 τοῦ Κανονισμοῦ, τοῦ ὁποίου αἱ διατάξεις εἶναι ἀπολύτως σαφεῖς, εἰς τὴν περίπτωσιν ποὺ 15 βουλευταὶ ἀμφιβάλλουν διὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἀνεπτύχθη τροπολογία καὶ διὰ τῆς προτάσεως νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν μεταξὺ τῆς τροπολογίας καὶ τοῦ κειμένου τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ ψηφοφορία ἀφορᾷ τὸ σύνολον τοῦ ἄρθρου 5. Ἐπίσης, δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἄποψις, ἡ ἀναπτυχθεῖσα, τοῦ κ. Ράλλη ὅτι ὅταν δὲν ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 5 πᾶμε εἰς τὸ οἰκεῖον ἄρθρον τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, διότι τὸ ἄρθρον 5, καὶ ἐν τούτῳ θέλω νὰ μὲ προσέξῃ ἡ Βουλή, δὲν ἔχει μόνον διάταξιν ἀναγομένην εἰς τὸ βασικὸν ἄρθρον τοῦ Κώδικος, ἔχει καὶ περαιτέρω διάταξιν, ὅπως εἶναι ἡ διάταξις τοῦ Δημάρχου, ποὺ δὲν ὑπάρχει σήμερον. Εἰς μὲν τὸν Κώδικα ὑπάρχει ἡ παράγραφος 6, ἐνῷ ἐδῶ ὑπάρχουν καὶ παράγραφοι 8 καὶ 9, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦν ἀναπροσαρμογὴν πρὸς τὸ νέον σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀνατρέπεται ἂν δὲν ψηφισθῇ. Κατὰ συνέπειαν, θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Οὔτε δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν ἀπομόνωσιν ἐδαφίων, δὲν συνάγεται αὐτὸ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ.

§247Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ ἐξέπληξεν ἡ προθυμία, μετὰ τῆς ὁποίας τόσοι σεβαστοὶ συνάδελφοι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν προσεφέρθησαν μὲ τόσην προθυμίαν νὰ παράσχουν μαθήματα νομικῆς τὴν ἑσπέραν αὐτὴν εἰς τοὺς ὑπογράψαντας τὴν πρότασιν τῆς ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Λέγει ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔχετε εἰς χεῖρας σας: Ζητοῦμεν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν, διότι ἀντιτιθέμεθα εἰς τὴν διάταξιν, τὴν καθιεροῦσαν τὴν μονοσταυρίαν. Καὶ δὲν χρειάζεται περαιτέρω ἑρμηνεία τῆς διατάξεως. Κύριε Πρόεδρε, ἡ διάταξις ἡ εἰσάγουσα τὴν μονοσταυρίαν ἀποτελεῖ τροποποίησιν ὑφισταμένης σήμερον διατάξεως τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Καὶ ὅταν κανεὶς διαφωνῇ καὶ ἐνίσταται κατὰ τῆς ψηφίσεώς της καὶ δὲν εἰσάγει ἄλλην πρότασιν ἀποδέχεται ἢ ζητεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἰσχῦον τὸ καθεστὼς τὸ ὑφιστάμενον καὶ δὲν χρειάζεται ἑρμηνεία περαιτέρω. Τὶ λέγει ἡ πρότασις; Ζητοῦμεν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5, διότι ἔχομεν ἀντιρρήσεις ἐπὶ τῆς ἰσχύος τῆς μονοσταυρίας καὶ μόνον ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Τὶ χρειάζεται, λοιπόν, περισσότερα ἑρμηνεία καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας καὶ ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ; Ἡ πρότασις ζητεῖ ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν μόνον, ὡς πρὸς τὴν μονοσταυρίαν. Δὲν ζητεῖ ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας διατάξεις. Εἶναι δὲ πλήρης διότι διὰ τῆς ἀπορρίψεως τῆς προτάσεως, τῆς εἰσαγομένης ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ἀπομένει ἐν ἰσχύϊ ἡ διάταξις τοῦ Κώδικος, ἡ ἐφαρμοζομένη καὶ ἰσχύουσα σήμερον.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον ἔχει τὴν γνώμην ὅτι ἡ ψηφοφορία πρέπει νὰ ἀπομονωθῇ εἰς τὸ θέμα τῆς μονοσταυρίας καὶ πολυσταυρίας.

§249Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσω καὶ πάλιν διότι ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κορινθίας εἶπεν ὅτι δὲν δέχεται μαθήματα νομικῆς. Σέβομαι τὴν νομομάθειαν τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου καὶ γνωρίζει καὶ ὁ ἴδιος, ὅτι τὸν ἐκτιμῶ βαθύτατα. Ἀλλὰ θὰ τοῦ ὑπομνήσω τὸ ἄρθρον 58 τὸ ὁποῖον λέγει «Πᾶσα τροπολογία ...(ἀναγινώσκει)...». Δὲν τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ γνώμη τῶν βουλευτῶν περὶ τῆς πολυσταυρίας. Πρόκειται περὶ τροπολογίας.

§250Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Δὲν ὑπεβάλομεν τροπολογίαν.

§251Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Τότε δὲν ἠμπορεῖ νὰ ψηφισθῇ ἓν ἄρθρον κατὰ τμήματα καὶ ἐδάφια. Ψηφίζεται ἐν τῷ συνόλῳ του.

§252Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν Κανονισμὸν τὰ πράγματα πρέπει νὰ ἀκολουθήσουν αὐτὴν τὴν σειράν. Ἔληξεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν, νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἄρθρου. Ἐδάφιον 1: Δεκτόν; Ἐδάφιον 2: Δεκτόν;

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπακόπουλε, τὰ ἄρθρα τίθενται εἰς ψηφοφορίαν, ὄχι τὰ ἐδάφια.

§254Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς λέγετε, τὸ ἄρθρον 5. Ἐκεῖ εἶναι ἡ διαφωνία μας.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ λέγω νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου. Καὶ ἔτσι τίθεται. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία.

§256Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ὁ Κανονισμὸς ἄλλο λέγει καὶ ὑμεῖς ἄλλο θέτετε εἰς ψηφοφορίαν. Ὁ κ. Ράλλης ἀνέπτυξε πρότασιν τὴν ὁποίαν συνέταξε καὶ εἶπε τὸ ἑξῆς: Ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ τὸ ἄρθρον 5 εἰς ψηφοφορίαν ἐν τῷ συνόλῳ, διότι διαφωνεῖ εἰς τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν. Ἔρχεται ὁ κ. Παπακωνσταντίνου καὶ ἀναπτύσσει ἀλλοίαν ἄποψιν. Ὅταν, λοιπόν, οἱ ὑπογράφοντες δὲν ἠμποροῦν νὰ συμφωνήσουν τί ἔθεσαν εἰς ψηφοφορίαν, πῶς θέλετε ὑμεῖς νὰ συνεχίσετε; Πρέπει νὰ τεθῇ τὸ σύνολον τοῦ ἄρθρου εἰς ψηφοφορίαν.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι σαφής. Γνωρίζω καλῶς τὶ λέγει ὁ Κανονισμὸς καὶ θὰ συνεχίσω. «Συμφώνως τῷ Κανονισμῷ τῆς Βουλῆς, ἄρθρον 71, προτείνομεν ὅπως γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία... (ἀναγινώσκει)...». Ἡ συζήτησις θεωρεῖται περαιωθεῖσα.

§258Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ἀφοῦ δὲν συμφωνοῦν οἱ ὑπογράψαντες τὴν πρότασιν πῶς προχωρῆτε;

§259Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 61 παραβιάζεται. Κατέθεσεν ὁ συνάδελφος κ. Βρανόπουλος τροπολογίαν γραπτὴν, ὅτι πρέπει νὰ τίθεται σταυρὸς προτιμήσεως παραπλεύρως τοῦ ὀνόματος τοῦ Δημάρχου. Ναὶ ἢ ὄχι; Κατέθεσε. Συνεπῶς, λέγει τὸ ἄρθρον 61, πρῶτα τίθενται εἰς ψηφοφορίαν αἱ ὑποτροπολογίαι καὶ ἔπειτα αἱ τροπολογίαι. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ προχωρήσετε εἰς ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν πρὶν λυθῇ τὸ θέμα τῶν τροπολογιῶν. Θὰ θέσετε, λοιπόν, εἰς ψηφοφορίαν, ἔστω δι’ ἀνατάσεως τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βρανοπούλου, ἐὰν θὰ θέλῃ σταυρὸν προτιμήσεως ὁ Δήμαρχος ἢ ὄχι καὶ κατόπιν θὰ ἔλθῃ εἰς ψηφοφορίαν τὸ κύριον θέμα. Τὸ κύριον θέμα εἶναι τὸ ἄρθρον 5. Μὴ ὑπαρχούσης τροπολογίας, τότε τίθεται εἰς ψηφοφορίαν τὸ κύριον θέμα.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἀποτελεῖ τροπολογίαν.

§261Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Τότε μένομεν εἰς τὸ κενόν.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Πρωτοπαπαδάκης.

§263Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνθυμοῦμαι ὅτι τὸ θέμα ἐλύθη καὶ εἰς προηγουμένην βουλευτικὴν περίοδον — ἦτο μάλιστα Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὁ κ. Γόντικας — ἐὰν ὑποχρεωτικῶς πρέπει αἱ τροπολογίαι νὰ ὑποβάλλωνται ἐγγράφως. Καὶ κατελήξαμεν τότε εἰς τὸ συμπέρασμα βάσει τοῦ ἄρθρου 65, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι «αἱ τροπολογίαι «... (ἀναγινώσκει)...». Δηλαδὴ παρέχεται ἡ εὐχέρεια συζητήσεως τροπολογίας, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἔχῃ ὑποβληθῇ ἐγγράφως. Ἔτσι εἶχε λυθῆ τὸ θέμα τὸ 1951. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶναι τόσον ἁπλοῦν τὸ νόημα τῆς μονοσταυρίας ἢ τῆς πολυσταυρίας, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη νὰ γίνῃ διατύπωσις καὶ συνεπῶς κάλλιστα εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσητε εἰς τὴν ψηφοφορίαν βάσει τῆς προτάσεως τοῦ εἰδικοῦ θέματος, τῆς πολυσταυρίας ἢ τῆς μονοσταυρίας.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§265Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 58 τοῦ Κανονισμοῦ λέγει: «Πᾶσα τροπολογία προτεινομένη παρὰ τῶν βουλευτῶν, παραδίδεται γραπτὴ εἰς τὸ Προεδρεῖον». Ἡ πρακτικὴ ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ λέγει, ὅτι ἡ τροπολογία ἔχει τυπωθῆ. Σᾶς παρεδόθη τροπολογία; Πῶς λέγετε διὰ μίαν πρότασιν πρὸς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία σᾶς παρεδόθη, ὅτι εἶναι τροπολογία; Προχωρήσατε εἰς ψηφοφορίαν διὰ τὸ ἄρθρον 5, διότι δὲν μετετράπη ἡ πρότασις εἰς τροπολογίαν.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζορμπᾶ, πρότασις ὑπογεγραμμένη εἶναι τροπολογία.

§267Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος τὸ ὁρίζει σαφῶς, ὅτι οἱ νόμοι, ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν, κατ’ ἄρθρον καὶ εἰς τὸ σύνολον. Δὲν ψηφίζονται οἱ νόμοι κατὰ παραγράφους. Εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικὴ ἡ διάταξις.

§268Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἄλλα ἔλεγεν ὁ κ. Μπακόπουλος.

§269Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Δὲν μὲ πείθετε μὲ τὸ νὰ μοῦ εἴπητε τί εἶπεν ὁ κ. Μπακόπουλος. Νὰ μοῦ εἴπητε ἐπιχείρημα ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων. Εἶναι προφανὴς ἡ περίπτωσις νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τροπολογία.

§270Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Πρώτην φορὰν γίνεται ψηφοφορία ἐπὶ τροπολογίας;

§271Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἤθελα νὰ ἐννοήσω τοῦτο. Ἐὰν ἕνας βουλευτής, ἕνας οἱοσδήποτε βουλευτής, διαφωνῇ πρὸς οἱανδήποτε διάταξιν εἰσαγομένην διὰ μιᾶς προτάσεως νόμου, εἰσάγει τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ καταθέσῃ καθ’ ὃν τρόπον διαγράφει τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Κανονισμός; Καὶ εἶναι ἀνάγκη κατ’ ἐπιταγὴν τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίαν στὴν περίπτωσιν ἀντιθέσεώς του πρὸς μίαν διάταξιν τὴν ὁποίαν εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον; Δὲν εἰσάγομεν ἡμεῖς ἰδίαν διάταξιν. Ἁπλῶς ἀντιτιθέμεθα εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ζητοῦμεν τὴν ἀπόρριψιν τῆς διατάξεως. Ποῦ ὑπάρχει τροπολογία, διὰ νὰ ζητοῦμεν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τοῦ Συντάγματος περὶ τροπολογίας; Ἠδυνάμεθα νὰ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς τροπολογίαν καὶ νὰ περιλάβωμεν ἄλλους ὁρισμοὺς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου. Δὲν ἠθελήσαμεν νὰ κάμωμεν τροπολογίαν. Περιοριζόμεθα εἰς τὴν ἀπόκρουσιν τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατὰ συνέπειαν εἰς τὴν διατήρησιν ἐν ἰσχύει τῆς διατάξεως τοῦ σημερινοῦ νόμου. Ὅταν ζητοῦμεν, νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος τάδε τοῦ νομοσχεδίου, αὐτὸ δὲν εἶναι τροπολογία. Κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς ὑπερβολὰς μὲ τὴν ὑποστήριξιν ἀπόψεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ διευκολύνουν τὰς ἀντιλήψεις μας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρίσκουν ἔρεισμα οὔτε εἰς τὸ Σύνταγμα, οὔτε εἰς τὸν Κανονισμόν, οὔτε εἰς τὴν πρᾶξιν. Δὲν εἰσάγομεν τροπολογίαν. Ἀντιτιθέμεθα εἰς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν εἰσάγει τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἐννοεῖτε, ὅταν λέγετε «τροπολογίαν»;

§273Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία καθιερώνει τὴν μονοσταυρίαν.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖτε τὴν τροποποίησιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου;

§275Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Δὲν ζητοῦμεν τὴν τροποποίησιν αὐτοῦ. Ζητοῦμεν τὴν διαγραφὴν τῆς διατάξεως, ἡ ὁποία καθιερώνει μονοσταυρίαν καὶ διαγραφομένης τῆς διατάξεως αὐτῆς, δὲν ὑπάρχει κενὸν εἰς τὸν νόμον, διότι θὰ παραμένῃ ἐν ἰσχύϊ ἡ διάταξις τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι, δύναται ὁ ἐκλογεὺς νὰ ἐκφράσῃ τὴν προτίμησίν του ὑπὲρ ἑνὸς ἢ δύο ὑποψηφίων. Δὲν δημιουργεῖται κενόν. Ὑπάρχει διάταξις εἰς τὸν νόμον.

§276Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρότασις διαγραφῆς μιᾶς παραγράφου ἄρθρου, εἶναι ἀναντιρρήτως, τροπολογία. Ἐὰν αὐτὸ δὲν εἶναι τροπολογία, τί ἄλλο εἶναι; Τί εἶναι πιὰ τροπολογία; Γιὰ ὄνομα τοῦ Θεοῦ!

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις θεωρεῖται περαιωθεῖσα. Ὑπεβλήθη ἡ ἑξῆς πρότασις, ἐλλείψεως ἀπαρτίας, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν: «... (ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις) ...............».

§278Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἀναγνώσετε εὐκρινῶς τὴν κατατεθεῖσαν πρότασιν. Διότι, πρέπει νὰ γραφῇ εὐκρινῶς εἰς τὰ πρακτικά, ὡς ἐπίσης καὶ εἰς τὸν τύπον, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι τώρα, μὲ τὸ ἄνοιγμα τῆς νέας Βουλῆς ἡ πρώτη πρᾶξις αὐτῆς εἶναι νὰ μετρᾷ ἐὰν εἶναι πέντε βουλευταὶ ἐπάνω ἢ 5 κάτω καὶ διὰ νὰ ξεύρῃ μὲ ποῖον τρόπον καὶ μὲ ποῖον ρυθμὸν σκέπεται ἡ παροῦσα Βουλὴ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀναγνώσατε, κύριε Πρόεδρε, εὐκρινῶς τὴν πρότασιν αὐτήν, διὰ νὰ ἀκουσθῇ εἰς τὰ πέρατα τῆς Ἑλλάδος, ὅτι εἰς τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐπῆρε προχθὲς ἀκόμη τὸ 53%, τολμοῦν νὰ ἔρχωνται ἐδῶ καὶ νὰ κάμουν αὐτὴν τὴν κωλυσιεργίαν. Διότι πρόκειται περὶ κωλυσιεργίας, ἄνευ προηγουμένου.

§279Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ κάμῃ τοιαύτας παρατηρήσεις. Ἐὰν θέλῃ νὰ κάμῃ παρατηρήσεις, νὰ κάμῃ εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς Συμπολιτεύσεως.

§280Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, διαπιστώνω γεγονότα. Καὶ πρέπει τὰ γεγονότα αὐτὰ νὰ τὰ μάθουν ὅλοι οἱ Ἕλληνες. Ἐπὶ τόσας ἡμέρας δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, ἀπὸ τὸ νὰ δέχεται μὲ πλήρη ὑπομονὴν ἡ πλειοψηφία καὶ ἡ Κυβέρνησις πᾶσαν παράτασιν τῆς συζητήσεως, εἰς σημεῖον κωλυσιεργίας, σημεῖον τὸ ὁποῖον ἐπὶ τόσα ἔτη, καθ’ ἃ εὑρίσκομαι εἰς τὴν Βουλήν, οὐδέποτε καὶ εἰς τὰς ὀξυτέρας συζητήσεις, δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ἔχῃ παρουσιασθῆ καὶ ἐμφανίζεται σήμερον διὰ θέματα τελείως ἐπουσιώδη, ὡς εἶναι τὸ θέμα, ἐὰν θὰ τίθεται ἕνας ἢ δύο σταυροί.

§281Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν συνεδριάζωμεν ἐπὶ 5 συναπτὰς ὥρας, ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς εὑρίσκει ὅτι ἔχομεν πρόθεσιν κωλυσιεργίας. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ! Δὲν τὸ ἐπεριμέναμεν αὐτό.

§282Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Διότι, ἀπὸ τὰς 5 αὐτὰς συναπτὰς ὥρας, αἱ 4 ὧραι κατηναλώθησαν μὲ τὸ ἐὰν θὰ τίθεται ἕνας ἢ δύο σταυροί.

§283Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Πόσοι συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως ὡμίλησαν καὶ πόσοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Νὰ μᾶς τὸ εὕρετε. Ἐκουράσθητε ὁ ἴδιος, πρὶν ἀπὸ ἡμᾶς.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§285Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλῶν προηγουμένως ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, εἶπον, ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένα, δὲν εἶναι ἀνεκτὰ τὰ σκεπασμένα καὶ τὰ ἀσκέπαστα. Ἡ πρώτη πρότασις εἶναι τὰ σκεπασμένα, ἡ πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, ἡ τόσον ἀσαφῶς διατυπωθεῖσα, ἡ ὁποία προεκάλεσε τὰς ἀντιρρήσεις ἡμῶν. Ἡ δευτέρα πρότασις, περὶ ἐνστάσεως ἀπαρτίας, εἶναι τὰ ἀσκέπαστα, εἶναι ἡ ἀποκάλυψις τοῦ Ἰωάννου. Ἀπεκαλύφθη δηλαδὴ ἡ κωλυσιεργία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ἐπέτυχον μὲ τὸ πρῶτον, διότι δὲν ἤξευραν τὸ κάλυμμα καὶ δὲν ἤξευραν νὰ κάμουν οὔτε τὴν πρότασίν των ὀρθὴ καὶ ἐκ τῶν ὑπογραψάντων ἄλλως τὴν ἑρμηνεύουν, οἱ μὲν καὶ ἄλλως οἱ δέ, δηλαδὴ τὴν ἀσάφειαν, τὴν ὁποίαν ἐπικαλούμεθα ἡμεῖς. Καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ προβοῦν εἰς τὴν ἀποκάλυψιν τῶν σκοτίων προθέσεών των, ὅτι θέλουν νὰ κωλυσιεργήσουν καὶ νὰ παρεμποδίσουν, ἐφ’ ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κοινοβουλευτικήν των δύναμιν, ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου καὶ αἰφνιδιαστικῶς ὑπέβαλον τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας. Δὲν γνωρίζω τί θὰ ἀποδείξῃ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου. Ἡ τοιαύτη, ὅμως, πολεμικὴ θὰ ὀφείλῃ νὰ γίνῃ μάθημα εἰς τοὺς συμπολιτευομένους βουλευτάς, νὰ μὴ ἀπουσιάζουν.

§286ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τώρα, μάλιστα.

§287Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μπράβο σας! Εἶσθε οἱ ἐπιμελεῖς, ὅταν εἶσθε ἡ ΕΡΕ Κυβέρνησις! Τώρα τὰ ἐνθυμεῖσθε; Θὰ μάθετε καὶ ὡς Ἀντιπολίτευσις. Θὰ συνηθίσητε καὶ ὡς Ἀντιπολίτευσις. Κύριε Πρόεδρε, εἶπον, δὲν γνωρίζω, τί θὰ ἀποδώσῃ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου. Εἶναι πιθανὸν νὰ ἀποδώσῃ, ὅτι ἔχομεν ἀπαρτίαν. Εἶναι πιθανὸν νὰ ἀποδώσῃ καὶ τὸ ἀντίθετον. Καὶ εἶπον, ὅτι, ἐὰν ἀποδώσῃ τὸ ἀντίθετον, θὰ γίνῃ μάθημα εἰς τοὺς συμπολιτευομένους βουλευτὰς νὰ μὴ ἐγκαταλείπουν τὸ καθῆκον των, νὰ μὴ ἐγκαταλείπουν τὴν θέσιν των κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διὰ νὰ ματαιώσουν τὴν κακὴν θέλησιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἑπομένως, ἔχομεν δύο γεγονότα: Τὰ σκεπασμένα καὶ τὰ ἀσκέπαστα, τὴν πονηρίαν, τὴν ἀποκάλυψιν τοῦ Ἰωάννου καὶ τὸ μάθημα πρὸς τοὺς ἰδικούς μας βουλευτάς. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις. (Χειροκροτήματα).

§288Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ πρόκειται διὰ μίαν διάταξιν ποὺ ὅλοι μας ἐθεωρήσαμεν ὡς μὴ ἔχουσαν κομματικὸν χαρακτῆρα. Δὲν πρόκειται, νομίζω, περὶ θέματος ποὺ πρέπει νὰ φέρῃ τοιαύτην ἀναστάτωσιν μεταξὺ τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Προεδρείου. Ἡ πρότασις ἦτο σαφεστάτη. Ἀρχίσαμεν, ὅμως, νὰ κάμωμεν μίαν Βυζαντινολογίαν, χωρὶς νὰ πᾶμε εἰς τὴν οὐσίαν. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὀξύνωμεν τοὺς τόνους τῆς συζητήσεώς μας μιὰ καὶ τὸ θέμα δὲν εἶναι κομματικόν. Ἂς δοῦμε τὴν οὐσίαν. Θέλομεν πολυσταυρίαν; Θέλομεν μονοσταυρίαν; Αὐτὸ εἶναι ὅλον.

§289Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει ἔνστασις ἀπαρτίας καὶ παρακαλῶ νὰ προχωρήσητε εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ προβλεπόμενα.

§290Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Συμφωνῶ μὲ τὸν ἐκ Κυκλάδων ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, ὅτι ὑπάρχει πρότασις ἀπαρτίας καὶ παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἀναγνωσθῇ αὕτη εὐκρινῶς.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, θὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω. Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Μὴ ὑφισταμένου τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως, ὑποβάλλομεν, οἱ ὑπογεγραμμένοι βουλευταί, ἔνστασιν ἀπαρτίας καὶ αἰτούμεθα τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου, πρὸς διαπίστωσιν ταύτης. Οἱ ἐνιστάμενοι βουλευταὶ Ἀχ. Παπαλουκᾶς, Κ. Τσάτσος, Ι. Παπαρτεμίου, Ἀθ. Τσαλδάρης, Ι. Λευρεντίδης, Δ. Βρανόπουλος, Χ. Κιτσίδης, Ι. Κοντούλης, Μ. Μυριδάκης, Ι. Χρίστογλου, Γ. Ἀνδριανόπουλος, Κ. Γιαννούσης. Καλοῦνται ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ βουλευταὶ κ.κ. Λ. Λαγάκος καὶ Ν. Στειρόπουλος. (Προσελθόντων τῶν ἀνωτέρω, ἀναγινώσκεται ὁ κατάλογος τῶν βουλευτῶν).

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου προέκυψεν ἡ παρουσία 68 βουλευτῶν. Ἑπομένως τὸ Σῶμα δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ καὶ τὸ Προεδρεῖον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ λύσῃ τὴν συνεδρίασιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἐλλείψει ἀπαρτίας διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφορὰς ἐρωτήσεις καὶ κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 1.00′ π.μ.)