1964.04.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11η

Πέμπτη 9 Ἀπριλίου 1964

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7.00′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Πετραλιᾶς). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Ἰντζές, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Β. ΙΝΤΖΕΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 309136)13.1.1964 ἀποφάσεώς του ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν παρ’ αὐτῆς χρηματοδότησιν ἐκ κεφαλαίων τῶν Ν.Π.Δ.Δ. τοῦ Τ.Γ.Κ.Δ. πρὸς πληρωμὴν τῆς ἀξίας σωλήνων γεωτρήσεων εἰσαχθησομένων ἐκ τῆς ΕΣΣΔ ἐπ’ ἀνταλλαγῇ γεωργικῶν προϊόντων. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 315512)13.1.1964 ἀποφάσεώς του ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὰς Τραπέζας Ἑλλάδος καὶ Ἐθνικὴν Κτηματικὴν διὰ τὴν χορήγησιν στεγαστικῶν δανείων εἰς 13 μέλη τῆς Ἐθνικῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Ὁλικῆς Ἀναπηρίας Ἁπάντων τῶν Ὅπλων καὶ Σωμάτων Πολέμων 1912–1949. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 303757)4.1.1964 ἀποφάσεώς του ἀνακοινοῖ ὅτι παρέτεινε τὴν ἰσχὺν τῆς παρασχεμένης ἐγγυήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἐπὶ δανείων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Α.Ε. «ΛΙΠΤΟΛ». Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 299508)6.12.63 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ταχ. Ταμ)ριον, διὰ τὴν δανειοδότησιν τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου Ἀργολίδος μέχρι ποσοῦ δρχ. 2.000.000. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 237118)9.10.63 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέτεινε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου περὶ ἀναστολῆς καταβολῆς χρεωλυσίων καὶ τόκων, ὑπὸ τῆς Ε.Κ.Τ.Ε. ἐκ χρηματοδοτήσεως παρὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν δανειοδότησιν παθόντων ἐκ θεομηνιῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 237119)4.10.63 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῆς Κ.Σ.Ο.Σ. πρὸς συγκέντρωσιν σταφίδος σουλτανίνας ἐσοδείας 1961. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 235836)9.10.1963 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, διὰ τὴν παράτασιν τῆς ἐγγυήσεώς του, πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῆς «ΕΛΒΥΝ» Α.Ε. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 306670)16.12.63 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ταχ. Ταμιευτήριον διὰ τὴν δανειοδότησιν τοῦ Ὀργανισμοῦ Σχολικῶν Κτιρίων καὶ μέχρι ποσοῦ 375.000.000. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 12555)27.1.1964 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ταχυδρομικὸν Ταμιευτήριον διὰ τὴν δανειοδότησιν τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου Ροδόπης μέχρι ποσοῦ δρχ. 2.640.000. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 305287)63)4.1.1963 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέτεινε τὴν ἰσχὺν παρεσχημένης ἐγγυήσεως τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ Α.Σ.Ο. πρὸς συγκέντρωσιν σταφίδος ἐσοδείας 1962. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 304979)19.12.1963 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, διὰ τὴν χορήγησιν δανείου δρχ. 6.000.000 εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Τουριστικῆς Πίστεως. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 712681)24.3.64 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων, διὰ τὴν δανειοδότησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἰνστιτούτου Διεθνοῦς καὶ Ἀλλοδαποῦ Δικαίου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 247088)4.10.1963 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸν AGENCY FOR INTERNATIONAL DEVELOPMENT (A.I.D.), διὰ τὴν παρ’ αὐτοῦ δανειοδότησιν τῆς Δ.Ε.Η. πρὸς κατασκευὴν ὑδροηλεκτρικοῦ Σταθμοῦ εἰς Καστράκι Ἀχελώου. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χρ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συλλόγων Γονέων καὶ Κηδεμόνων τῆς πόλεως Λαρίσης, αἰτουμένων ἐπίλυσιν θεμάτων ἀφορώντων τὴν στοιχειώδη καὶ μέσην ἐκπαίδευσιν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἐμποροϋπαλλήλων Λαρίσης, καταγγέλοντος τὰς συμφωνίας Ζυρίχης καὶ Λονδίνου διὰ τὴν Κύπρον. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Χ. Πιπιλῆς, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ὀλυμπίας, αἰτουμένου τὴν μὴ ἐγκατάστασιν βενζιναντλιῶν πλησίον τοῦ Μουσείου καὶ ἔμπροσθεν τοῦ τουριστικοῦ ξενοδοχείου «ΞΕΝΙΑ». Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Χ. Πιπιλῆς, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν ἐπιτροπῆς καλλιεργητῶν σταφιδοφυτειῶν, Κοινότητος Ἀρβανίτη Ἠλείας, αἰτουμένης ἀναβολὴν δικασίμων δι’ ἐκκρίζωσιν σταφιδοφυτειῶν μέχρι νομοθετικῆς ρυθμίσεως. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Χ. Πιπιλῆς, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Πύργου, αἰτουμένου τὸν καθορισμὸν τῆς πόλεως Πύργου ὡς ἕδρας ἐξετάσεων δι’ ἀπόκτησιν ἀκαδημαϊκοῦ ἀπολυτηρίου μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Χ. Πιπιλῆς, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐμπορικῶν Συλλόγων Ἀμαλιάδος, αἰτουμένου ἐκπροσώπησιν τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Ἐμπόρων εἰς Ἀμαλιάδα. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Θεοδ. Παπακωνσταντίνου, Γεν. Ἐπιθεωρητοῦ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ Γεν. Διευθυντοῦ τῆς Ἀναργυρείου–Κοργιαλενείου Σχολῆς Σπετσῶν, αἰτουμένου, ὅπως διορίζωνται οἱ ἐκπαιδευτικοὶ τῆς ὡς ἄνω Σχολῆς εἰς θέσιν δημοσίου σχολείου, μετὰ πενταετῆ εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν ἐν αὐτῇ, καὶ τὴν ἀπόσπασιν εἰς τὴν ἐν λόγῳ Σχολὴν κατ’ ἔτος πέντε (5) ἐκπαιδευτικῶν ἐκ τῶν Δημοσίων Σχολείων πρὸς πλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν αὐτῆς. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν ἐπιλαχόντων κληρικῶν ὑποψηφίων φοιτητῶν τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, παρελθόντος Σεπτεμβρίου, αἰτουμένων τὴν ἐγγραφήν των εἰς τὴν ὡς ἄνω Σχολήν. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν Μουσικῶν Ἑλλάδος, αἰτουμένων τὴν ἵδρυσιν Ἐπικουρικοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Μουσικῶν, δημοτικῆς, ἐλαφρᾶς καὶ λαϊκῆς μουσικῆς. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Δ. Δαβάκης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν ἐλαιουργικῶν Συνεταιρισμῶν Κροκεῶν καὶ Δαφνίου Λακωνίας, αἰτουμένων τὴν συγκέντρωσιν ἐλαίου παρὰ τοῦ Δημοσίου εἰς τιμὴν ηὐξημένην κατὰ 30% καὶ ρύθμισιν ἀγροτικῶν χρεῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Φ. Ζαΐμης, καταθέτει ἀναφορὰν Συλλόγου Πολυτέκνων Αἰγιαλείας «Ἡ Ἁγία Τριάς», αἰτουμένου τὴν ἐπέκτασιν τῶν οἰκογενειακῶν ἐπιδομάτων εἰς τὴν σύζυγον καὶ εἰς ἓν ἐπὶ πλέον τέκνον, τὴν ἔκπτωσιν εἰσιτηρίων εἰς ΚΤΕΛ κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Δ. Ἰωάννου, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Ἑνώσεως Ἱδρυτῶν Ἰδιωτικῶν Τεχνικῶν καὶ Ἐπαγγελματικῶν Σχολῶν, αἰτουμένης ἀνάθεσιν τῆς ἁρμοδιότητος καὶ ἐποπτείας τῶν ἐπαγγελματικῶν σχολῶν εἰς τὴν κατὰ νόμον ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τῆς Ἐπαγγελματικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Δ. Ἰωάννου, καταθέτει ψήφισμα Πτυχιούχων Μέσης Δημοσίας Τεχνικῆς Σχολῆς Ἐργοδηγῶν–Τεχνικῶν Βοηθῶν Ἰωαννίνων, αἰτουμένων τὸν καθορισμὸν πλήρους ἰσχύος τοῦ πτυχίου ἐν μέσῳ τοῦ Τεχνικοῦ δυναμικοῦ τῆς χώρας, τὴν δημιουργίαν ὀργανικῶν θέσεων εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ ὀργανισμοὺς δημοσίου καὶ ἰδιωτικοῦ δικαίου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Δ. Ἰωάννου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου 1912–1953 Νομοῦ Ἰωαννίνων, αἰτουμένης ἀναπροσαρμογὴν τῶν συντάξεων, μεταβίβασιν τῆς συντάξεως εἰς τὸ ἀκέραιον, θανόντος ἐγγάμου ἀναπήρου πολέμου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ὑπαλλήλων Συνταξιούχων καὶ Ἀναπήρων Ἐμπορικῶν Καταστημάτων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, αἰτουμένου τὴν χορήγησιν αὐτοῖς αὐξήσεως τοῦ κατωτέρου ὁρίου τῆς συντάξεώς των, ἐγκριθείσης διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 462)1)1964 ἀποφάσεως τοῦ Δ.Σ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ψήφισμα Χριστιανικῶν καὶ Ἐθνικῶν Ὀργανώσεων, αἰτουμένων κατοχύρωσιν τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ ἐλευθερίας τῆς Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας, ὡς καὶ τὴν δίωξιν πάσης κατ’ αὐτῆς ἀντορθοδόξου ἐνεργείας. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Κεντρικοῦ Ἰσραηλιτικοῦ Συμβουλίου Συντονισμοῦ καὶ Γνωματεύσεως, αἰτουμένου ἀπαλλαγὴν τῆς τῷ στρατεύματι θητείας τῶν Ραββίνων Ἰακὼβ Ἀρὰρ καὶ Ἰσαὰκ Μιζάν, βάσει τῆς ὑπ’ ἀριθ. Φ. 420431)561126)7.10.1960 εἰδικῆς ἀποφάσεως Γ.Ε.Σ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν Ἑνιαίας Ἠπείρου, αἰτουμένης τὴν ἀπόδοσιν δικαιοσύνης εἰς τὸν δοκιμαζόμενον Ἑλληνικὸν πληθυσμὸν Κύπρου, συμπαράστασιν εἰς τὰς ἐνεργείας τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου, Προέδρου Κυπριακῆς Δημοκρατίας, ἄμεσον σύγκλησιν τοῦ Συμβουλίου τῶν τεσσάρων Ὑπουργῶν Ἐξωτερικῶν τῶν Μεγάλων Δυνάμεων πρὸς ἀπόδοσιν δικαιοσύνης εἰς τὴν Βόρειον Ἤπειρον κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν ἰδιοκτητῶν ἀκινήτων τῆς ὁδοῦ Πατησίων καὶ παρόδων, αἰτουμένων τὴν ἄρσιν τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 66761)896) 1.3.1963 ἀποφάσεως τῶν Ὑπουργῶν Δημοσίων Ἔργων, Οἰκονομικῶν καὶ Συντονισμοῦ, περὶ ἐπιβολῆς ἐκτάκτου εἰσφορᾶς ὑπεραξίας εἰς τὰ ἀκίνητα, λόγῳ ἐπισκευῆς τῆς ὁδοῦ Πατησίων. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Σωματείου Οἰνοπωλῶν Ἀθηνῶν, αἰτουμένου ἀναπροσαρμογὴν τοῦ τιμολογίου ἐνίων εἰδῶν φαγητῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ψήφισμα Συνδέσμου Ὑπαλλήλων Συνταξιούχων Ἀναπήρων Ἐμπορικῶν Καταστημάτων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, παραρτήματος Βόλου, αἰτουμένου τὴν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐργασίας ἀποδοχὴν τροποποιήσεως τοῦ κανονισμοῦ παροχῶν Ἐπικουρικοῦ Ταμείου Ὑπαλλήλων Ἐμπορικῶν Καταστημάτων, ἐπὶ τῷ τέλει βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς αὐτῶν καταστάσεως. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Θερμοῦ, αἰτουμένου τὴν ἐπὶ πιστώσει χορήγησιν σίτου παρὰ τῆς ΑΤΕ διὰ τοὺς κατοίκους τῶν τεσσάρων συνοικιῶν τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Δ. Ἰωάννου, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν Συλλόγου Καπνοπαραγωγῶν Νομοῦ Ἰωαννίνων, αἰτουμένου τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς ἀσφαλείας τοῦ καπνοῦ εἰς δρχ. 40, ἄμεσον ἔναρξιν ἀγορῶν, παροχὴν δωρεὰν φαρμάκων διὰ καταπολέμησιν περονοσπόρου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Γ. Σταμάτης, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Γυμναστικῆς Ἑταιρείας Ἀγρινίου, αἰτουμένης τὴν ἵδρυσιν Ἐθνικοῦ Σταδίου καὶ Νυκτερινοῦ Γυμνασίου εἰς Ἀγρίνιον. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, κ. Γ. Σταμάτης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ περιφερειακοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀγρινίου, αἰτουμένου ἐπαναφορὰν εἰς Ἀγρίνιον τῆς μεταφερθείσης τὸν Ἰανουάριον 1961 εἰς Μεσολόγγιον ἕδρας τοῦ συσταθέντος τότε εἰδικοῦ γραφείου ἐλέγχου κατασκευῆς ὑδραυλικῶν ἔργων περιοχῆς Ἀχελώου. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Γ. Σταμάτης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Φορτοεκφορτωτῶν λιμένος, ξηρᾶς–Ἀλυκῶν καὶ ὅρμων Μεσολογγίου–Κρυονερίου «Η ΕΝΩΣΙΣ», αἰτουμένου ἀξιοποίησιν τῆς παρὰ τοῦ Πρυτάνεως τοῦ Ε.Μ.Π. κ. Πίππα ἐκπονηθείσης μελέτης, διὰ τὴν ἐκβάθυνσιν τοῦ λιμένος Μεσολογγίου. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Γ. Σταμάτης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Κοινότητος Δοκιμίου Ἐπαρχίας Τριχωνίδος, αἰτουμένου ἐπίσπευσιν ἠλεκτροδοτήσεως τοῦ ἀντλιοστασίου, πρὸς ἔναρξιν ἐργασιῶν τῶν κατοίκων στερουμένων μέχρι τοῦδε ποσίμου ὕδατος καὶ πρὸς ἄρδευσιν τῶν καπνοφυτειῶν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Παλαμᾶ Καρδίτσης Ν. Κατσιαμπούρας, αἰτεῖ τὴν προαγωγὴν τῶν μεγάλων Κοινοτήτων εἰς Δήμους. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Μαριῶν Καβάλας, αἰτεῖ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας ἐκπονηθείσης μελέτης πρὸς ἀνέγερσιν διδακτηρίου εἰς τὴν ὡς ἄνω Κοινότητα, ὡς καὶ τὴν χορήγησιν ἀναλόγου Κρατικῆς ἀρωγῆς. Τὸ Συμβούλιον καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπαναπατρισμοῦ παραρτήματος τοῦ Συλλόγου τῶν πολιτικῶν προσφύγων ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα κωμοπόλεως «Μπελογιάννης», αἰτοῦν τὸν ἐπαναπατρισμὸν τῶν πολιτικῶν προσφύγων. Οἱ κάτοικοι Διαβατῶν Θεσσαλονίκης αἰτοῦν τὸν διορισμὸν νέας Διοικητικῆς Ἐκτιμητικῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ τὸν καθορισμὸν νέας τιμῆς στρεμματικῆς μονάδος, ἵνα βάσει αὐτῆς κριθῇ ἡ ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων τελικὴ ἀποζημίωσίς των κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Ἀλαβᾶνος καὶ Α. Ἀντωνίου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Μαναβῆς, καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ἀποσκίτης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαχρήστου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Διαμαντόπουλος καὶ Ε. Τομαρᾶς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Παπαδημητρίου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Τσακιρίδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Τούντας, Δ. Παπαδημητρίου καὶ Ν. Παπαηλίας, καταθέτουσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Δαμιανός, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Βγενόπουλος καὶ Ι. Σπηλιωτόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βασιλᾶτος, καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Λαυρεντίδης, Ι. Χρίστογλου καὶ Α. Καραμανλῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Λαυρεντίδης καὶ Ι. Χρίστογλου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Αὐγερινός, καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Θ. Ρέντης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§4Θ. ΡΕΝΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§5Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ὁ κ. Ράλλης ἀνέπτυσσε τὴν ἰδέαν τῆς ἀντισυνταγματικότητος μιᾶς διατάξεως, ἐπενέβην καὶ εἶπον, ὅτι «ἀπὸ συνταγματικῆς πλευρᾶς ἔχετε δίκαιον, κύριε συνάδελφε». Εἰς τὰ πρακτικὰ ἀντὶ τῆς λέξεως «συνταγματικῆς» ὑπάρχει ἡ λέξις «ἠθικῆς». Παρακαλῶ νὰ γίνῃ ἡ διόρθωσις.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως μὲ φραστικάς τινας διορθώσεις τοῦ κ. Ι. Κουτσοχέρα.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ι. Τούμπας, ἔχει τὸν λόγον.

§7Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατέθεσεν ἡ Κυβέρνησίς μας, εἶναι ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἄμεσον σχέσιν μὲ τὴν ἀνάδειξιν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν. Εὐθὺς μόλις παρέλαβα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ θέμα καὶ τοῦτο διότι, ὡς γνωρίζετε καλῶς, βάσει τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου διὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 3.11.1963, ἐδόθη παράτασις 6μηνος διὰ τὴν διενέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι κανονικῶς ἐπρόκειτο νὰ διεξαχθοῦν τὴν 11.10.1963. Συνέβη ὥστε αἱ νέαι ἐκλογαὶ τῆς 16.2.1964 νὰ δημιουργήσουν ἀδυναμίαν τελέσεως, ἐν τῷ μεταξὺ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν καὶ πέραν αὐτοῦ ἐδημιούργησαν καὶ μίαν δουλείαν χρονικήν, δοθέντος ὅτι τὸ ἑξάμηνον, διὰ τοῦ ὁποίου παρετείνετο ἡ προθεσμία τῆς διενεργείας τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἐκπνέει εἰς τὰς 17 Ἀπριλίου 1964 καὶ ἡ προηγουμένη Κυριακὴ εἶναι ἡ 12η Ἀπριλίου, δηλαδὴ ἡ προσεχὴς Κυριακή. Ἔπρεπεν, ἑπομένως, κανονικῶς ἐχόντων τῶν πραγμάτων, νὰ διενεργηθοῦν αἱ ἐκλογαὶ τὴν προσεχῆ Κυριακήν. Ἐκ τοῦ λόγου τούτου προέκυψε διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἕνα πρῶτον θέμα ἐπειγόντως, προέκυψεν ὅμως καὶ ἕνα δεύτερον θέμα ἐπειγόντως. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ μὴ διενέργεια τῶν ἐκλογῶν κατὰ τὴν προσεχῆ Κυριακὴν διὰ τῆς καταθέσεως ἄρθρου μόνου, ὡς ὑπεστηρίχθη ὑπό τινων συναδέλφων χθὲς καὶ νὰ παραταθῇ ἁπλῶς ἡ προθεσμία. Εἴχομεν, ὅμως, μίαν ἄλλην δουλείαν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν, τὴν δουλείαν τοῦ συστήματος, διότι εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐν ἰσχύϊ ἕνα σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δεκτὸν ἀπὸ κανένα, οὔτε οἱ δήμαρχοι, οὔτε οἱ κοινοτάρχαι, οὔτε ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων, οὔτε τὰ ἄτομα, οὔτε οἱ δημόται δέχονται αὐτὸ τὸ σύστημα. Εἶναι ἕνα σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀπέδειξε διὰ τῆς ἐφαρμογῆς του, ὅτι εὐνοεῖ τὴν χειροτέραν δυνατὴν συναλλαγήν. Ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναδείξῃ ἄρχοντα πάντα ἄλλον, ἐκτὸς ἀπὸ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἠθέλησαν νὰ ψηφίσουν οἱ δημόται. Ἀνεφέρθησαν χθὲς τὰ πρωτοφανῆ καὶ μοναδικὰ παραδείγματα τῶν ἐκλογῶν τῆς Ἀμαλιάδος, τῆς Ζακύνθου καὶ τῆς Πτολεμαΐδος. Ὡς ἐπίσης, οἱ Ἀθηναῖοι θὰ ἔζησαν τὸ δρᾶμα τῶν συναδέλφων μας εἰς τὴν Βουλήν, τοῦ κ. Βρανοπούλου καὶ τοῦ κ. Κατσώτα, κατὰ τὴν ἐκλογὴν καὶ κατὰ τὰ παρασκήνια, τὰ ὁποῖα ἔγιναν διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Θὰ ἤθελα νὰ εἶμαι ἐπιεικὴς εἰς τὰς ἐκφράσεις μου, ἀλλὰ δὲν μοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τονίσω, ὅτι, καθ’ ὅσον τοὐλάχιστον γνωρίζω ἐγώ, οὐδέποτε ἄλλοτε εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν τῶν ἐκλογῶν παρουσιάσθη τοιοῦτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατὰ πλέον ἐπιεικῆ ἔκφρασιν δύναμαι νὰ χαρακτηρίσω ἀνέντιμον, φαῦλον, ὠθοῦν πρὸς συναλλαγὴν καὶ ὠθοῦν πρὸς πᾶσαν κακὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἀτόμων καὶ τῶν θεσμῶν. Κατερρακώθησαν πρόσωπα καὶ θεσμοί, τὰ πάντα καὶ ὡμίλησαν συνάδελφοι ἐδῶ περὶ γραμματίων, τὰ ὁποῖα ὑπεγράφησαν μεταξὺ ὑποψηφίων. Ἐφθάσαμεν, δηλαδή, εἰς τὴν χειροτέραν συναλλαγὴν καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἐν γνώσει τῆς λέξεως, τὴν ὁποίαν μεταχειρίζομαι, ἀποκαλῶ τὸν νόμον ποὺ ἰσχύει σήμερον, ὡς ἕνα νόμον ἀχρεῖον. Ὅταν, λοιπόν, ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις ὑπ’ ὄψει της ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος ἔχει αὐτὰς τὰς ἰδιότητας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ δεχθῇ, ὅτι ὑπῆρχεν ἐπείγουσα ἀνάγκη τροποποιήσεως καὶ τοῦ νόμου, διότι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀλλάξωμεν τὴν ἡμερομηνίαν τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ νὰ παραμείνῃ ὡς ἐφιάλτης, ὡς σπάθη τοῦ Δαμοκλέους τὸ σύστημα αὐτὸ καὶ ἰδοὺ διατί. Διότι ἡ διενέργεια τῶν ἐκλογῶν δὲν ἐξαρτᾶται μόνον ἀπὸ τὴν βούλησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν ἐξαρτᾶται μόνον ἀπὸ τὴν ἔκφρασιν τῶν ἐσωτερικῶν παραγόντων, εἶναι λίαν πιθανὸν εἰς τὴν σημερινὴν πραγματικότητα νὰ ὑπάρξουν καὶ ἐξωτερικοὶ παράγοντες, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐπιτρέψουν ἢ νὰ μὴ ἐπιτρέψουν τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν κατὰ τὸ ἄλφα ἢ βῆτα χρονικὸν διάστημα. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὴν περίπτωσιν αὐτήν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραμένωμεν μὲ ἕνα σύστημα ὡς αὐτό, τὸ ὁποῖον προηγουμένως σᾶς ἀνέφερα καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεσκίαζε τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου καὶ θὰ μᾶς ὑπεχρέωνε ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ κινδυνεύσωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς νέας ἐκλογὰς μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα. Ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ, ἐκ τοῦ λόγου δηλαδὴ τῆς κακῆς ποιότητος τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν, ὅτι ἦτο ἐπείγουσα ἀνάγκη τροποποιήσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἠνοποίησεν εἰς ἕνα νομοσχέδιον καὶ τὸν χρόνον τῆς μεταβολῆς τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν τροποποίησιν τοῦ συστήματος. Ἀγαπητοί, κ.κ. συνάδελφοι, χθὲς ἡ ΕΡΕ ποιοῦσα χρῆσιν τῶν συνταγματικῶν της δικαιωμάτων, διὰ τῆς ὑποβολῆς προτάσεως ὑπογεγραμμένης ὑπὸ τοῦ κανονικοῦ ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ἐζήτησε τὴν κανονικὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Προχωροῦμεν, ἑπομένως, εἰς κανονικὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπειδή, ὅμως, τὴν Κυριακὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν δηλῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ μεγάλην της λύπην εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀναλάβῃ ὑπ’ εὐθύνην της τὴν νομοθετικὴν ρύθμισιν τοῦ θέματος τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν καὶ τῆς παρατάσεως τῆς θητείας τῶν ὑπαρχόντων δημοτικῶν ἀρχόντων καὶ ἑπομένως διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑποχρεοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ ρυθμίσῃ τὸ θέμα. Τονίζω τὴν λέξιν ὑποχρεοῦται, διότι γνωρίζετε, ὅτι πάντοτε ἡ Κυβέρνησις ἦτο ἀντίθετος πρὸς πᾶσαν ἔκδοσιν πράξεως Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, σχέσιν ἐχούσης μὲ νομοθετικὸν περιεχόμενον. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν ποὺ ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις, μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 3ης Νοεμβρίου 1963, ἡ Κυβέρνησις Παπανδρέου, ἐπελήφθη ἀμέσως τοῦ ζωτικωτέρου θέματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας, δηλαδὴ τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος. Καὶ ὁ προκάτοχός μου, ὁ συνάδελφός μου κ. Κωστόπουλος, συνέστησεν ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ συμβούλου τῆς Ἐπικρατείας κ. Παπαχατζῆ καὶ μὲ ἀντιπροεδρίαν τοῦ συμβούλου Ἐπικρατείας κ. Ψαρροῦ, μὲ συμμετοχὴν τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων, καὶ διαφόρων ἄλλων ἀνωτάτων ὑπαλλήλων καὶ οἰκονομολόγων, ἀνέλαβε τὴν μελέτην τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν οἰκονομικῶν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. Εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὀκτὼ ἡμέρας ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν ἀρχήν, ἀμέσως, ἀντεμετώπισε τὸ ὀξὺ καὶ ἐπεῖγον αὐτὸ θέμα. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή, ἐργασθεῖσα κατὰ τὸν πλέον ἐντατικὸν τρόπον, κατώρθωσε νὰ περατώσῃ τὸ ἔργον της μόλις πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν καὶ ὀφείλω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ ἀπονείμω τὴν πλέον εὔφημον μνείαν καὶ εἰς τὸν κ. Ψαρρὸν καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, διότι πραγματικῶς εἰργάσθησαν κατὰ τρόπον λίαν ἀποδοτικὸν καὶ κατώρθωσαν νὰ φέρουν εἰς πέρας τὸ ἔργον των. Βεβαίως, ἡ μελέτη αὐτὴ θὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψει τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ βεβαίως θὰ ἀντιμετωπισθῇ ἐντὸς τοῦ γενικοῦ πλαισίου τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτόν, παρὰ τὴν ζωηράν μου ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω ὅλοι νὰ ἀντιλαμβάνεσθε, τοῦ νὰ συμπεριλάβω δηλαδὴ καὶ τὰ οἰκονομικὰ εὐεργετήματα εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἐν τούτοις, μοῦ ἦτο ἀδύνατον νὰ τὸ πράξω. Διότι ἀρέσει, ὄχι μόνον εἰς ἐμέ, ἀλλὰ εἰς ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν νὰ βαδίζωμεν μὲ βήματα λογικά, μὲ βήματα μετρημένα, καὶ ὄχι νὰ κάμνωμεν πράξεις ἐπιπολαίας καὶ πράξεις εἰς τὸ κενόν. Θὰ μοῦ ἦτο εὐχάριστον ἀπὸ ἀπόψεως προσωπικῆς προβολῆς νὰ ὑποβάλω ἕνα σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον νὰ θίγῃ καὶ τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἦτο νομοσχέδιον μελετημένον καὶ βιώσιμον. Καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἀντέχω εἰς τὸν πειρασμὸν νὰ ἀναμνησθῶ τὰς ἐπικρίσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο χθὲς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας σχετικῶς μὲ καθυστέρησιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, μία παράταξις, ἡ ὁποία εἶχεν 8 ἔτη εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ ἡ ὁποία ὄχι μόνον δὲν ἔπραξε τίποτε διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ οἰκονομικὰ τῶν Δήμων ἀλλ’ ἀντιθέτως ἀπεμύζησεν τοὺς Δήμους ἀπὸ πάντα οἰκονομικὸν πόρον πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ τοὺς καταστήσῃ ὑποχειρίους, ἡ παράταξις αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τοῦ ὑπευθύνου εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας νὰ ψεύσῃ τὴν ἰδικήν μας Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐντὸς 8 ἡμερῶν ἐπελήφθη τοῦ θέματος. Ὀφείλω νὰ τονίσω τοῦτο. Διότι πρέπει νὰ εἴπω εἰς ὅλους καὶ εἰς τοὺς συναδέλφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι κατὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, κατόπιν συνεννοήσεως μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐτηρήσαμεν μίαν γραμμὴν ὑπερκομματικήν. Καὶ συγκεκριμένως πέραν τῶν ἰδιοτήτων τοῦ νομοσχεδίου, τὰς ὁποίας θὰ ἀναπτύξω περαιτέρω, ἠθελήσαμεν νὰ δώσωμεν καὶ τὸν τόνον τῆς συνεργασίας μὲ τὰ ἄλλα ἐν τῇ Βουλῇ κόμματα. Διότι θεωροῦμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, δὲν ἀποτελεῖ ὑπόθεσιν τῆς Ε.Κ. ἢ τῆς Ε.Ρ.Ε. ἢ τῆς Ε.Δ.Α. ἢ τῶν Προοδευτικῶν. Θεωροῦμεν, ὅτι ἀποτελεῖ ὑπόθεσιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Καὶ διὰ τοῦτο ἐπράξαμεν κἄτι, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς εἶχε συνηθίσει ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐπὶ τόσα ἔτη. Δηλαδή, προτοῦ κατατεθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐστάλη ἀπ’ ἐμὲ προσωπικῶς εἰς τοὺς εἰσηγητὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ νὰ τὸ μελετήσουν καὶ εἰς τὸν κ. Κανελλόπουλον καὶ εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην καὶ εἰς τὴν παράταξιν τῆς Ε.Δ.Α., εἰς τὸν κ. Ἠλιόπουλον. Ὅταν λοιπὸν ὑπάρχῃ τοιαύτη καλὴ πρόθεσις ἐκ μέρους μας, διὰ νὰ ἐξετασθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐν πνεύματι συνεργασίας μεταξὺ ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς, εἶναι, ἂν μὴ τί ἄλλο, ἀνεδαφικὸν νὰ γίνεται διάκρισις ὑπ’ αὐτὴν τὴν μορφήν. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ δὲν ἀντέχω καὶ εἰς ἄλλον πειρασμόν. Ἐθήτευσα ἐπὶ μακρὸν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ ἔμαθα νὰ κάμνω σαφῆ διαχωρισμὸν μεταξὺ νομοθετικῆς ἐργασίας καὶ ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως, μεταξὺ συζητήσεως νομοσχεδίου καὶ ἐπερωτήσεων. Καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅπως θὰ εἴδατε ὅλοι σας, ὅτι χθὲς ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας ἔκαμεν ἐπερώτησιν. Δὲν ἔκαμεν ἀνάπτυξιν ἀπόψεων τοῦ κόμματός του ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Εὗρεν τὴν ἐξήγησιν. Ἀνεμνήσθη ἑνὸς ἄρθρου, τὸ ὁποῖον εἶχε γράψει ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, ὁ Ἄτλυ. Εἶχεν γράψει καὶ νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ τὸ ἀκούσουν καὶ οἱ νέοι βουλευταί, ὅτι εἶναι συμφέρον ἑνὸς βουλευτοῦ, ὅταν πρωτοεκλέγεται νὰ εἶναι εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἐὰν ὁ βουλευτὴς ἔχῃ τὴν τύχην νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν Συμπολίτευσιν πρέπει νὰ προσέξῃ ὅλως ἰδιαιτέρως, διότι θὰ πάρῃ ἕνα δρόμον, ὁ ὁποῖος θὰ τὸν ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τὰ πάντα εἶναι ὑπὲρ τοῦ κόμματός του καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον τίποτε, καμμία κριτική. Θεωρῶ δέ, ὅτι εἶναι ἀκόμη χειρότερον, δὲν ἀφορᾷ τὸν εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας αὐτό, καὶ εἶναι ἐπὶ βλάβῃ ἑνὸς βουλευτοῦ, ὅταν πρωτοεκλεγόμενος γίνῃ ἀμέσως Ὑπουργός. Θεωρῶ, ὅτι εἶναι κακὸν διὰ τὸν οὕτω γενόμενον Ὑπουργόν. Ἐδῶ εὑρίσκω τὴν ἐξήγησιν, τὴν παρεξήγησιν μᾶλλον, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπέπεσεν ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας καὶ μετέτρεψεν τὴν εἰσήγησίν του ἐπὶ νομοσχεδίου εἰς ἐπερώτησιν. Τί εἶναι τὸ νομοθέτημα; Τὸ νομοθέτημα αὐτὸ ἔχει μίαν φιλοδοξίαν. Νὰ δώσῃ εἰς τὸν τόπον ἕνα σύστημα ἐκλογῆς δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων ἀδιάβλητον, ἀντέχον εἰς πᾶσαν ὕπουλον συναλλαγὴν καὶ ὑπερκομματισμόν. Καὶ ἐλπίζω, ὅτι τὸ τελευταῖον τοὐλάχιστον, ἔγινε τόσον ἐμφανές, ὥστε νὰ συμβῇ οὐδεὶς ἐκ τῶν ὁμιλησάντων συναδέλφων νὰ ἐπιχειρήσῃ νὰ τὸ κατηγορήσῃ ὡς κομματικόν. Καὶ θὰ ἤθελα, ἐπίσης, ἐνταῦθα, νὰ προσθέσω, ὅτι τόσον ὀλίγον κομματικὸν εἶναι, ὥστε ἐκινδύνευσε νὰ στραφῇ εἰς βάρος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἀλλ’ εὐτυχῶς, χάρις εἰς τὴν βοήθειαν τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀπεφεύχθη τοῦτο. Καὶ ἰδοὺ πῶς. Ὑπῆρχε διάταξις, τὸ ἄρθρον 20, διὰ τοῦ ὁποίου, μὲ τὴν σκέψιν μὲ τὴν ὁποίαν αἱ κοινοβουλευτικαὶ Κυβερνήσεις παραχωροῦν τὴν θέσιν των εἰς ὑπηρεσιακὰς Κυβερνήσεις καὶ μὲ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκκαθαρίσεως παντὸς κομματικοῦ σπέρματος ἀπὸ τοὺς δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς ἄρχοντας, εἰσηγήθημεν οἱ Δήμαρχοι οἱ παρόντες νὰ ἀπομακρυνθοῦν 45 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Καί, εὐτυχῶς, κατόπιν ἀντιρρήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε. περὶ ἀντισυνταγματικότητος τῆς διατάξεως, ἠναγκάσθην νὰ τὴν ἀποσύρω. Ἀλλὰ ξεύρετε τί ἀπέσυρα οὐσιαστικῶς; Ἀπέσυρα τὸ «κόψιμο» τῶν τριῶν ἰδικῶν μας Δημάρχων, κύριοι. Διότι εἰς τὰς Ἀθήνας, τὸν Πειραιᾶ καὶ τὴν Θεσσαλονίκην οἱ Δήμαρχοι εἶναι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Καὶ μόνη, ἑπομένως, ἡ ἐνέργεια αὐτή, ἡ πρότασις αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπομακρύνῃ τρεῖς φίλους της εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, τῆς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρίζεται, ὅτι ἔχει πλήρως ἀκομμάτιστον χαρακτῆρα τὸ νομοσχέδιον αὐτό. (Χειροκροτήματα). Τὸ σύστημα εἶναι μικτόν. Ὑπάρχει εἰς πολλὰ Κράτη μικτὸν σύστημα, ὄχι μόνον εἰς ἐκλογὰς δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐκλογὴν βουλευτῶν. Δὲν εἶναι πρωτοφανές, οὔτε εἶναι τριφασικόν, οὔτε ἐναλλασσόμενον τὸ προτεινόμενον σύστημα. Εἶναι, ἁπλῶς, σύστημα μικτόν. Τριφασικόν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπῆρξε τὸ σύστημα τοῦ 1956. Ἐκεῖνο ἦτο τριφασικόν. Καὶ ἦτο καὶ ἐναλλασσόμενον. Ἐνῷ τὸ παρὸν εἶναι, ἁπλῶς, σύστημα μικτόν. Εἰς τοὺς ἀσχοληθέντας καὶ μὲ τὴν ἠλεκτρολογίαν, ἐπειδὴ τυγχάνει νὰ εἶναι πολὺ περισσότερον εἰς τὰ ἰδικά μου οἰκόπεδα ἡ ἠλεκτρολογία, θὰ ἤθελα νὰ ὑπομνήσω: Νὰ προσέξουν τὸ τριφασικόν, διότι ὑπάρχει κίνδυνος ἠλεκτροπληξίας! Ἔπρεπε, κύριοι, νὰ ἀντιληφθῶμεν τί ἤθελεν ὁ τόπος αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἔπρεπε νὰ τονώσωμεν καὶ νὰ τονίσωμεν τὴν προσωπικότητα τῶν Δημάρχων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ξεύρῃ ὁ κόσμος ποῖος εἶναι ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι θολωμένα τὰ νερά. Νὰ εἶναι μέσα εἰς ἕνα πίνακα 46 ὀνόματα καὶ νὰ ψάχνῃ ὁ ψηφοφόρος νὰ εὕρῃ ποῖος εἶναι ὁ Δήμαρχος ποὺ θέλει νὰ ψηφίσῃ. Ὑπάρχει μακρὰ παράδοσις, παράδοσις ἐτῶν, ὁ ψηφοφόρος ἐγνώριζε ποῖον ἐψήφιζε Δήμαρχον. Μερκούρης, Πάτσης, Κοτζιᾶς. Διατὶ θὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν παράδοσιν αὐτήν; Ὅπως ὁ Ἀρχηγὸς δίδει τὸν τόνον τῆς προσωπικότητός του εἰς ἕνα κόμμα, οὕτω καὶ ὁ Δήμαρχος δίδει τὸν τόνον τῆς ἰδικῆς του προσωπικότητος εἰς τὸν συνδυασμόν. Ἔπρεπεν, ἑπομένως, ἐκ προοιμίου νὰ εἶναι γνωστὸν τὸ πρόσωπον τοῦ δημάρχου. Καὶ τί ἐπράξαμεν; Ἐθέσαμεν τὸν δήμαρχον ἐπὶ κεφαλῆς, μὲ τίτλον: «Ὑποψήφιος δήμαρχος». Δεύτερον, τονώνομεν, ἐπίσης, τὴν προσωπικότητα τοῦ δημάρχου. Δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀνάγκην ὁ δήμαρχος, νὰ κατεβαίνῃ καὶ νὰ γρονθοκοπῆται μὲ τοὺς συνυποψηφίους του, διὰ νὰ πάρῃ σταυρούς. Πρέπει νὰ εἶναι ἀπερίσπαστος διὰ νὰ κατευθύνῃ τὸν ὅλον ἀγῶνα. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμνῃ σταυροθηρίαν. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐξυψώνοντες τὸν θεσμὸν τοῦ δημάρχου, τὸν ἐξισώνομεν μὲ τὴν περίπτωσιν τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ. Τί τιμητικώτερον δι’ ἕνα δήμαρχον; Τρίτον, ἐθεσπίσαμεν, διὰ νὰ ἀποφευχθοῦν ὅσα συνέβησαν εἰς τὴν Πτολεμαΐδα, εἰς τὴν Ἀμαλιάδα, εἰς τὴν Καβάλαν καὶ εἰς ἄλλα μέρη, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκλεγῇ δήμαρχος, παρὰ μόνον ὅποιος εἶναι ὑποψήφιος δήμαρχος. Δηλαδή, ἐβγάλαμε, ἀπεσκορακίσαμεν, ἕνα μεγάλο κύκλον βρωμερῶν ραδιούργων, οἱ ὁποῖοι πάντοτε κατεβίβαζον καὶ πρόσωπα καὶ θεσμούς. Δήμαρχος γίνεται, μόνον, ὁ ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ ψηφοδελτίου ἐγγεγραμμένος, ὡς ὑποψήφιος δήμαρχος. Πέραν αὐτοῦ, τί ἠθελήσαμεν νὰ πράξωμεν; Νὰ μὴ ὑπάρχῃ διασπορὰ τοῦ ἐκλεκτοῦ δυναμικοῦ, τῶν πόλεων καὶ τῶν χωρίων. Ὅταν εἴχομεν εἰς ἕνα μικρὸν μέρος 15 διακεκριμένα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν ἱκανά, νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὰ κοινά, καὶ νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των, συνέβαινε, λόγῳ προσωπικῶν φιλοδοξιῶν, τὰ 15 αὐτὰ πρόσωπα νὰ γίνωνται 15 συνδυασμοί. Ἔπρεπε, πάσῃ θυσίᾳ νὰ προσπαθήσωμεν νὰ τοὺς ἑνώσωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, ὥστε νὰ μὴ χάνωμεν πρόσωπα ἱκανά, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσφέρουν τὸν δυναμισμόν των, διότι, λόγῳ τοῦ συστήματος, ἐχάνοντο. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐμπῆκε τὸ 10%. Δὲν ἐπιτρέπεται μία μεγάλη πόλις ἢ μία κοινότης μικρὰ νὰ θυσιάζῃ τὰ συμφέροντά της διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν φιλοδοξιῶν τοῦ ἄλφα ἢ τοῦ βῆτα. Ἐλέχθη, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀντιδημοκρατικόν. Καὶ εἰλικρινῶς χθές, ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης, παρὰ τὴν ἀσθένειάν μου, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐγελοῦσα, ἐμειδιοῦσα, ὅταν ἤκουα καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν νὰ κραυγάζεται ἡ λέξις «Δημοκρατία». Πραγματικῶς, ἦτο εὐχάριστον τὸ θέαμα αὐτό. Διότι, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὅλη ἡ Βουλή, ἐπὶ τέλους, ἀνεφώνει τὴν λέξιν «Δημοκρατία». Ἀλλά, ποίαν Δημοκρατίαν; Διατί εἶναι ἀντιδημοκρατικὸν τὸ 10%, διότι χάνεται ὅποιος δὲν ἔχει 10%; Σᾶς ὑπενθυμίζω, κύριοι, ὅτι εἰς τὰς μεγάλας Δημοκρατίας τῆς Δύσεως, τὴν Μ. Βρεταννίαν καὶ τὴν Ἀμερικήν, ὑπάρχει τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει Δημοκρατία καὶ γερὴ καὶ ὀρθὴ καὶ θεμελιωμένη, ἀλλὰ μὲ τὸ σύστημα ἐκεῖνο τὸ 49,99% χάνεται. Ποῦ εἶναι τὸ ἀντιδημοκρατικὸν τοῦ 10%; Εἴδατε, ὅτι εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἐξελέγη Πρόεδρος, ποῖος; Ὁ ἔχων 60.000 ψήφους περισσότερον. Διαφορὰ ἐπὶ ἑκατομμυρίων ὁλοκλήρων, 60.000 ψήφων. Ἑπομένως, δὲν εἶναι ἀντιδημοκρατικόν, ὅταν θεσπίζωμεν ἕνα νόμον καὶ βάσει τοῦ νόμου αὐτοῦ ρυθμίζονται τὰ τῆς ἐκλογῆς. Εἶναι τελείως δημοκρατικόν. Τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα δημιουργεῖ ἀπωλείας μείζονας τῶν ἀπωλειῶν, τὰς ὁποίας ἐπιφέρει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ὅταν δὲ σκεφθῶμεν, ὅτι ὁ σκοπὸς καὶ ἡ φιλοδοξία τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ ἀποτελέσῃ ἕνα φραγμὸν τῆς διασπορᾶς τοῦ δυναμικοῦ τῶν πόλεων καὶ τῶν χωρίων, ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἀντιδημοκρατικόν, ἀλλὰ θὰ εἶναι εὐτύχημα, ἐὰν ὁ νόμος αὐτὸς ριζώσῃ, ὅπως θέλω τοὐλάχιστον νὰ ἐλπίζω, τόσον καλὰ καὶ νὰ δώσῃ παραδείγματα. Βεβαίως, εἶναι ἔργον ἀνθρώπων. Θὰ ἔχῃ μειονεκτήματα, θὰ ἔχῃ ἀτελείας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ προσωπικῶς ἐγώ, θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς, ἐὰν ἀκούσωμεν οἱανδήποτε πρότασιν, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ὡς σκοπὸν τὴν βελτίωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν φιλοδοξοῦμεν, ὅτι ἐφεύρομεν τὸ τέλειον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φιλοδοξοῦμεν εἶναι νὰ κάμωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν καλύτερον. Καὶ θέλομεν νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι εἰς ὅλας τὰς παρατάξεις θὰ ὑπάρξουν γνῶμαι λίαν καλαὶ καὶ γνῶμαι, αἱ ὁποῖαι θὰ συμβάλουν εἰς τὴν τελειοποίησιν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἤδη, ὅπως ἀνέφερον χθές, κατὰ τὴν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν συζήτησιν, ὁ διακεκριμένος συνάδελφος καὶ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος τόσην πεῖραν ἔχει, ὁ ἀξιότιμος κ. Γεώργιος Ράλλης, συνεφώνησεν εἰς τὰς βασικὰς ἀρχὰς τοῦ νομοσχεδίου, ὑπέβαλε δὲ καὶ ὡρισμένας τροπολογίας, λίαν ἐποικοδομητικάς, τὰς ὁποίας μὲ πολλὴν χαρὰν ἔσπευσα, ἀμέσως, νὰ τὰς ἀποδεχθῶ. Καὶ θὰ ἤθελον, ἑπομένως, νὰ ἐκτιμηθῇ τὸ πνεῦμα αὐτὸ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἐγένετο κατανοητὴ ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας, καὶ μετετράπη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, εἰς συζήτησιν ἐπὶ ἐπερωτήσεως. Ὁ ἀξιότιμος κ. Βρανόπουλος, ἐπίσης, ὅταν, χθὲς ὁμιλῶν κατὰ λαμπρὸν τρόπον, καθ’ ὃν τρόπον ὡμίλησε, ἐπρότεινε ὡρισμένας τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἤκουσα μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ ἔσπευσα, μίαν ἐξ αὐτῶν, νὰ δηλώσω ὅτι, κατ’ ἀρχήν, τὴν κάμνω ἀποδεκτήν. Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι μόνον πνεῦμα ἰδικόν μου. Καὶ διότι, ἡ Κυβέρνησις ἐπηγγέλθη, καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ διατηρηθῇ, ἡ ἐφαρμογὴ καὶ ἡ ἐπιβολὴ εἰς τὸν τόπον Κράτους δικαίου, δίκαιον εἶναι, ὅταν ἕνα σύστημα ἀφορᾷ τὴν ἀνάδειξιν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, τὸ σύστημα αὐτό, νὰ μὴ ἀποτελῇ ἰδιόκτητον ἐπίτευγμα ἑνὸς κόμματος, ἀλλὰ νὰ ἀποτελῇ ἕνα συνδυασμὸν τῶν φιλοδοξιῶν, ὅλων τῶν κομμάτων τῆς χώρας. Διὰ ποῖον λόγον ἐτέθη τὸ 40% καὶ δὲν ἐτέθη ἄμεσος ἐκλογὴ πλήρως; Τοῦτο διότι θεωρεῖται, ὅτι ἀκόμη δὲν ὑπάρχει, βάσει τῶν μέχρι τοῦδε διδαγμάτων καὶ τῆς πείρας, ἡ δυνατότης καὶ ἡ ἱκανότης —ἠμπορῶ νὰ εἴπω— νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ πλειοψηφικόν. Διότι ἔχει ἀποδειχθῆ, ὅτι εἶναι πάντοτε χρησιμώταται αἱ μειοψηφίαι μέσα εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν πρέπει, κατὰ τὴν γνώμην μου, καὶ κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τριβὴν εἰς τὰ δημοτικά, νὰ ἀντιπροσωπεύεται πάντοτε καὶ ἡ μειοψηφία εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια. Προσφέρει καὶ δὲν ἀφαιρεῖ. Ὅταν μάλιστα εἶναι ἐποικοδομητικὴ ἡ παρουσία τῆς μειοψηφίας εἰς ἕνα Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὁ Δῆμος ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὴν εὐτυχίαν αὐτήν, θὰ ἀποδώσῃ ἔργον μεῖζον τῶν ἄλλων Δήμων. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐθέσαμεν τὸ μικτὸν σύστημα καὶ δεχόμεθα τὴν ἀνάγκην τῆς παρουσίας τῆς μειοψηφίας εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν ὅμως, δεχόμεθα καὶ τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ δοθῇ μία αὐτοδυναμία εἰς τὸν Δήμαρχον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐθεωρήθη, ὅτι ὅταν ἕνας Δήμαρχος λάβῃ τὸ 40% τῶν ψήφων, θεωρεῖται εἰς τὴν οὐσίαν ὡς ὁ ἐκλεκτὸς τῆς πόλεώς του. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν θὰ πρέπει ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς νὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα, μὲ τὰ χέρια λυμένα, νὰ χωρήσῃ εἰς τὴν διακυβέρνησιν τοῦ Δήμου του. Δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, ἐὰν ἐφηρμόζετο τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, νὰ ἔχωμεν Δῆμον, τοῦ ὁποίου ὁ Δήμαρχος νὰ διαθέτῃ τὸ 40% τῶν μελῶν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Θὰ ἦτο ἀκυβερνησία. Φαντάζεσθε μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ εἶχε εἰς τὴν Βουλὴν πλειοψηφίαν ἀντίθετον; Ἐὰν ἐγένετο αὐτὸ εἰς τοὺς Δήμους πᾶσα ἐνέργεια τοῦ Δημάρχου θὰ ἦτο ἀποτέλεσμα συναλλαγῆς, ὅπως πολλὲς φορὲς ἐγένετο μὲ τὸν προηγούμενον νόμον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐθεωρήθη, ὅτι πρέπει νὰ τονισθῇ καὶ δι’ αὐτὸ τίθεται πρὸς θέσπισιν, ὅτι ὅταν ἕνας ὑποψήφιος Δήμαρχος λαμβάνῃ τὸ 40% νὰ ἀποκτᾷ τὴν πλειοψηφίαν τῶν ⅔ τοῦ Συμβουλίου καὶ ὅταν ὑπερβαίνῃ τὸ 50% τότε θὰ πρέπει νὰ τὸν καταστήσωμεν πλέον ἀπερίσπαστον καὶ δι’ αὐτὸ θὰ λαμβάνῃ τὰ ¾ τῶν συμβούλων. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ Δήμαρχος δὲν λαμβάνει τὸ 40% τῶν ψήφων, τότε ἀκολουθοῦμεν τὸν πλέον ἀνώδυνον τρόπον ἐκλογῆς διὰ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὄχι τὸν τρόπον τοῦ προηγουμένου νόμου. Ἡ ἐκλογὴ θὰ γίνῃ μόνον μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατῆλθον εἰς τὴν ἐκλογὴν ὡς ὑποψήφιοι Δήμαρχοι, μεταξὺ τῶν δύο ἰσχυροτέρων δέ, διότι αὐτὸ εἶναι ἕνα τεκμήριον, ὅτι μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύο ἠθέλησεν ὁ λαὸς νὰ ἐπιλεχθῇ ὁ Δήμαρχος. Ἐὰν εἰς τὴν πρώτην ἐκλογὴν δὲν ἐπιτευχθῇ αὐτό, οὔτε εἰς τὴν δευτέραν, τότε δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεμαχίζηται τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ νὰ ἐπακολουθοῦν συναλλαγαὶ καὶ δι’ αὐτό, ἐθεσπίσαμεν, ἀμέσως τότε νὰ ἐκλέγηται Δήμαρχος ὁ ἔχων λάβει τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν. Ἀκόμη ἐθεσπίσθη καὶ κἄτι ἄλλο. Εἶναι προφανές, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐργασθῇ ἕνα Δημοτικὸν Συμβούλιον, τοῦ ὁποίου 3 ἢ 5 μέλη εἶναι ὑποψήφιοι Δήμαρχοι, διότι ὁ κἄθε ἕνας εἶχε τὸ πρόγραμμά του ὡς ὑποψήφιος Δήμαρχος. Εἰς τὸ τελευταῖον Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἀθηναίων ἦσαν ὡς ὑποψήφιοι Δήμαρχοι ὁ κ. Κατσώτας, ὁ κ. Βρανόπουλος, ὁ κ. Ρουσσόπουλος. Ἐνθυμεῖσθε τί ἔγινε διὰ τὴν ἐκλογὴν Δημάρχου. Παρῃτήθη ὁ ἕνας, παρῃτήθη ὁ ἄλλος. Εἶναι πρὸς τιμὴν καὶ τοῦ κ. Κατσώτα καὶ τοῦ κ. Βρανοπούλου καὶ τοῦ κ. Καθηγητοῦ, ὅτι ἀτομικῶς ἐστάθησαν εἰς τὸ ὕψος των ἀλλὰ αἱ παρατάξεις των καὶ τὰ προγράμματά των τί ἐγένοντο; Αὐτὸ δὲν τὸ ἐπιτρέπει τὸ νομοσχέδιον. Καὶ δι’ αὐτὸ οἱ Δήμαρχοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτύχουν δὲν θὰ εἶναι μέλη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Φαντάζεσθε Δήμαρχον τὸν κ. Μερκούρην καὶ νὰ ἔχῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τὸν κ. Πάτσην, ἢ τὸν κ. Κοτζιᾶν μὲ σύμβουλον τὸν νεώτερον Μερκούρην. Συμβαίνει δηλαδὴ ἐν προκειμένῳ ὅ,τι καὶ ἐπὶ πλειοψηφικοῦ συστήματος. Ἐθεώρησα, κύριοι, ἀναγκαίαν κατόπιν τῶν ἐπαφῶν, τὰς ὁποίας εἶχον τὴν θέσπισιν τοῦ κανόνος αὐτοῦ.

§8Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι Δημοκρατία.

§9Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διατὶ δὲν εἶναι Δημοκρατία; Εἰς τὸ πλειοψηφικὸν τί συμβαίνει;

§10ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ Δημοκρατία ἐνίκησεν.

§11Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ Δημοκρατία ἐνίκησεν καὶ τώρα ἐπιβάλλεται. (Χειροκροτήματα). Ἐπίσης ἓν ἄλλο μέτρον, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς Συμβούλους, διὰ νὰ ἀποφευχθῇ ἡ συναλλαγή, καὶ διὰ νὰ ἐκλεγοῦν οἱ καλύτεροι, εἶναι τὸ θέμα τῆς μονοσταυρίας. Ἐκ πρώτης ὄψεως ἐκπλήσσεται κανεὶς πῶς εἰς τόσον μεγάλον ἀριθμὸν συμβούλων ὁ δημότης καλεῖται νὰ ἐκλέξῃ μόνον ἕνα. Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι τὸ ἐκλεκτικὸν σύστημα ἐκλογῆς. Δὲν ἔχουν ἀνάγκην οἱ Δῆμοι νὰ γίνωνται τὰ μπλὸκ ὡρισμένων συνασπισμῶν καὶ ὁ δημότης νὰ ἐκλέγῃ ὄχι ἄτομα, ἀλλὰ συμφέροντα. Πρέπει νὰ παύσῃ αὐτὸ τὸ σύστημα. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ ἀπευθυνθῶ εἰς τοὺς συναδέλφους τῶν ἐπαρχιῶν καὶ νὰ τοὺς ὑπενθυμίσω, ὅτι ὅταν εἰς μίαν συζήτησιν ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου ὑπεβλήθη τροπολογία καθ’ ἣν καὶ οἱ βουλευταὶ Ἀθηνῶν νὰ ἐκλέγωνται διὰ μονοσταυρίας, τότε τινὲς βουλευταὶ ἐπαρχιῶν ἀντετάχθησαν καὶ τοὺς ἠρώτησα. Κύριοι, ἀφοῦ εἶσθε ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Καὶ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι θύελλα διαμαρτυριῶν ἠγέρθη ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας. Διὰ ποῖον λόγον τὸ σύστημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀρνεῖται ἡ Βουλὴ δι’ ἑαυτήν, θὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν εἰς τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους; Ὅπως εἰς τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας τῶν ἐπαρχιῶν ἐκλέγονται οἱ καλύτεροι διὰ τῆς μονοσταυρίας, οὕτω ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ συμβῇ καὶ κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν συμβούλων, διὰ τοῦ καθιερουμένου συστήματος. Θὰ ἤθελον τώρα νὰ σᾶς ἐκθέσω τὰς σκέψεις μου, αἱ ὁποῖαι ὡδήγησαν εἰς τὴν καθιέρωσιν τοῦ θεσμοῦ τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Εἶχον διαμαρτυρίας ἀπὸ ὅλους σχεδὸν τοὺς Δημάρχους, καὶ εἶχον καὶ ἔγγραφον τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος διεξετραγώδει τὴν τραγῳδίαν του, καὶ μοῦ ἀνέφερεν, ὅτι ὑπέγραφεν καθημερινῶς 400–500 ἔγγραφα. Δὲν ἐπιτρέπεται, κύριοι, νὰ ἔχωμεν ἕνα σύστημα, τὸ ὁποῖον δεσμεύει κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸν ἄρχοντα τῆς πόλεως εἰς τὸ γραφεῖον του, διὰ νὰ ὑπογράφῃ χαρτιά. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχουν καὶ ἄλλα δευτερεύοντα καθήκοντα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ πρέπει νὰ δεσμεύουν τὸν Δήμαρχον. Νομίζω, ὅτι πάντοτε εἶναι καλὸν νὰ ἀνατρέχῃ κανεὶς εἰς τὸ παρελθὸν ἔθιμον τοῦ τόπου μας καὶ εἰς τοὺς παλαιοὺς θεσμοὺς καὶ ἀνέτρεξα εἰς τὸν θεσμὸν ὁ ὁποῖος ἴσχυσε εἰς τὴν Δωδεκάνησον καὶ εἰς τὴν Κρήτην ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἐπὶ δύο δημάρχων, τῶν ἀντιδημάρχων ἢ ὑποδημάρχων καὶ ἐθεώρησα, ὅτι οἱ πρόγονοί μας σοφὰ καὶ ὀρθά, εἶχον ἀντιμετωπίσει τὸ θέμα καὶ συνεζήτησα καὶ μὲ μερικοὺς δωδεκανησίους, οἱ ὁποῖοι μοῦ ἀνέπτυξαν τὰ πλεονεκτήματα τοῦ συστήματος, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἰσηγήθην εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔγινε δεκτὸν νὰ θεσπισθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν ὁ θεσμὸς τοῦ ἀναπληρωτοῦ δημάρχου. Ὁ σκοπὸς εἶναι σαφής, νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ δήμαρχος τοῦ περιττοῦ φορτίου ἐργασίας, νὰ ἠμπορῇ ἀπερίσπαστος νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὸ κύριόν του ἔργον.

§12ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δι’ ὅλους τοὺς δήμους, ὅμως.

§13ΕΤΕΡΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ μὲ ἁρμοδιότητας συγκεκριμένας.

§14Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ ἔγινε, βεβαίως, εἰς ὅλους τοὺς δήμους. Ὁ ἀναπληρωτὴς δήμαρχος θὰ ἔχῃ ὡρισμένας δικαιοδοσίας, τὰς ὁποίας θὰ τοῦ ἐκχωρῇ διὰ δοτῆς πληρεξουσιότητός του ὁ δήμαρχος μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν νὰ ἀπαλλαγῇ τοῦ φόρτου ἐργασίας. Θὰ τὸ δοκιμάσωμεν τὸ σύστημα, θὰ χρειασθῇ, ἴσως, βελτίωσις καὶ τροποποίησις, ἀλλὰ πάντοτε ὅλα τίθενται εἰς μίαν ἐξέλιξιν, ὡς ὅλα τὰ θέματα καὶ τὰ ὑλικὰ καὶ τὰ ζωντανὰ καὶ οἱ θεσμοὶ καὶ τὰ ἔθιμα ἐξελίσσονται καὶ θὰ εὕρωμεν, θέλω καὶ ἐλπίζω, σὺν τῷ χρόνῳ, τὴν ὀρθοτέραν λύσιν. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, θὰ ἤθελε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ καὶ τὰς ἀπόψεις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον ἐκλογῆς τοῦ ἀναπληρωτοῦ, διότι ἀνεπτύχθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν διάφοροι τρόποι, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καλὸν θὰ εἶναι νὰ ἀφεθῇ τὸ θέμα ἐλεύθερον, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς, διότι ἕνας τρόπος ἐπροτάθη καὶ εἶναι ἡ διὰ ἀπ’ εὐθείας διὰ τοῦ λαοῦ ἐκλογὴ τοῦ ἀναπληρωτοῦ.

§15ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μάλιστα καὶ ἄνευ σταυροῦ.

§16Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ καλύτερος.

§17Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Παρουσιάζει ὡρισμένα μειονεκτήματα. Ὑπάρχει ἄλλος τρόπος, νὰ γίνῃ μέσῳ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Νομίζω, ὅτι εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, θὰ πρέπει νὰ ἐκτεθῇ λεπτομερῶς καὶ προσωπικῶς θὰ εἶμαι δὲ ἰδιαιτέρως εὐτυχὴς νὰ ἀκούσω τὰς ἀπόψεις τῶν συναδέλφων, ὥστε νὰ εὕρωμεν τὴν καλυτέραν δυνατὴν λύσιν εἰς τὸ θέμα αὐτό. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ λάβει γνῶσιν τοῦ ψηφίσματος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς Ἑλλάδος, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπετέλεσεν ἱκανοποίησιν διὰ τὴν Ἕνωσιν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ μόνον εἰς 2,5 σημεῖα ἐξέφρασαν τὴν ἄποψιν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ τροποποιηθῇ, τὸ ἓν ἀφορᾷ τὴν χορήγησιν ἀδείας εἰς τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας. Ὅπως εἶπον, αὐτὸ ἤδη ἀπεσύρθη, διότι ἐθεωρήθη, ὅτι αὐτὸ ἔχει αἰχμὰς ἀντισυνταγματικὰς καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει πλέον θέμα. Μία ἄλλη αἰτίασις τῆς Ἑνώσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἶναι ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τοῦ Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω περαιτέρω, καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἐχαιρέτησε μὲ ἐνθουσιασμὸν τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ τὸ ἥμισυ εἶναι εὐχὴ νὰ καθιερωθῇ τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς δημάρχου, νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς κοινοτικοὺς ἄρχοντας.

§18ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μάλιστα.

§19Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται, ὅτι εἶναι ὀρθὸν αὐτό. Ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν τὰς ἐπιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθουν εἰς τὰς Κοινότητας διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τῆς ἐκλογῆς Δημάρχων καὶ εἰς τοὺς Κοινοτάρχας καὶ θὰ λάβω μίαν μικρὰν μονάδα ἐκλογικήν, ἕνα χωριό. Πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶμεν, ὅτι ἀκόμη πρὶν ἀπὸ ὀλίγα χρόνια ὑπῆρχεν ὁ κοτζαμπασισμὸς εἰς τὸ χωριὸ καὶ ὑπῆρχε ἡ δύναμις τοῦ ἑνός, ὁ ὁποῖος κατηύθυνε ὅλους τοὺς ἄλλους μέσα εἰς τὸ μικρὸ χωριό. Ἔχει ἀποδειχθῆ, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἕνα μεγάλο μειονέκτημα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπειδὴ εἶναι θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἔχωμεν γραμμὴν ἀμετάβλητον, δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ στερεώσωμεν τὰ πόδια ἐμπρὸς καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύναμαι σήμερα νὰ ἀναγγείλω, ὅτι μετὰ συνεννόησιν μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἴπομεν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἴδιον σχεδὸν σύστημα ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων, νὰ τονοῦται ἡ προσωπικότης καὶ νὰ εἶναι ὑποψήφιος Πρόεδρος, νὰ ἐκλέγωνται μόνον οἱ Πρόεδροι πλὴν τοῦ περιορισμοῦ τοῦ 40%. Ὅλα τὰ ἄλλα θὰ εἶναι ὅπως εἶναι εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων πλὴν τοῦ περιορισμοῦ τοῦ 40%. Κύριοι, ἐδῶ εἴμεθα, μετ’ ὀλίγους μῆνας θὰ ἔχωμεν ἐκλογάς. Ἐὰν ἰδοῦμεν, ὅτι τὸ σύστημα θέλει νὰ τροποποιηθῇ καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ 40%, ἐδῶ εἴμεθα καὶ θὰ τὸ ἐπιφέρωμεν, θὰ βελτιώσωμεν κἄτι, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς πράξεως θὰ ἀποδειχθῇ ἐσφαλμένον.

§20Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Τί θὰ εἴπῃ, πλὴν τοῦ περιορισμοῦ τοῦ 40%;

§21Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων προβλέπει μίαν ὁλόκληρον σειρὰν διαδικασίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου. Ἡ αὐτὴ σειρὰ διαδικασίας θὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς κοινοτικοὺς ἄρχοντας, πλὴν τοῦ 40% δηλαδὴ εἰς τοὺς κοινοτικοὺς ἄρχοντας θὰ ἰσχύῃ ἡ ἀναλογικὴ ἐκπροσώπησις, ἀλλὰ ὅλαι αἱ ἄλλαι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τοὺς Δημάρχους θὰ ἰσχύουν καὶ ἐκεῖ. Καὶ προσέθεσα, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὸ 40% θὰ τὸ ἰδοῦμε ἀπὸ τὴν πρᾶξιν. Ἐκ μέρους πολλῶν Δημάρχων μεγάλων πόλεων μοῦ ἔχει ἀναφερθῆ ὅτι ὑπάρχει ἀδυναμία συγκλήσεως καὶ δημιουργίας ἀπαρτίας εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι οἱ σύμβουλοι ἦσαν ὑποχρεωμένοι λόγῳ τῶν ἐπαγγελματικῶν ἀσχολιῶν καὶ τῶν βιωτικῶν των ἀναγκῶν νὰ ἀπασχολοῦνται μὲ τὰς ὑποθέσεις των καὶ ἑπομένως δὲν προσέρχονται τακτικῶς εἰς τὰς συνεδριάσεις, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ γίνεται ἀπαρτία καὶ νὰ παρακωλύεται τὸ ἔργον τοῦ Δήμου. Καὶ ἐθεωρήθη ἀπὸ τοὺς Δημάρχους οἱ ὁποῖοι μοῦ ἀνέφερον αὐτὸ ὅτι θὰ ἔπρεπε κατὰ κἄποιον τρόπον, διὰ νὰ μὴ δημιουργήσωμεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι μπαίνουν μόνον οἱ πλούσιοι ὡς δημοτικοὶ σύμβουλοι, νὰ βοηθήσωμεν τὸν πτωχὸν δημοτικὸν σύμβουλον, μὲ τὸ νὰ θεσπίσωμεν μίαν μικρὰν ἀμοιβὴν κατὰ συνεδρίασιν μέχρις ἑνὸς ὁρίου, διὰ νὰ μὴ τύχῃ καὶ κάμουν κάθε ἡμέραν συνεδρίασιν. Ἔχει τὸ μειονέκτημα αὐτό, ὅτι ἀποτελεῖ μίαν ἐπιβάρυνσιν τῶν οἰκονομικῶν τῶν Δήμων, ἀλλὰ μοῦ ἐλέχθη καὶ μοῦ ἀνεπτύχθη, ὅτι τὸ μειονέκτημα αὐτὸ ἰσοφαρίζεται ἀπὸ τὸ γεγονὸς τῆς προόδου ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ Δήμου. Εἶχον συμπεριλάβει τὴν διάταξιν αὐτὴν εἰς τὸ νομοσχέδιον ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἀντεκρούσθη καὶ ἀπεκρούσθη. Μετὰ χαρᾶς ἤκουσα χθὲς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Βρανόπουλον νὰ εἰσηγῆται ἐκ νέου τὴν ἐπαναφορὰν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ θέμα τὸ ἀφήνω εἰς τὴν Βουλήν. Προσωπικῶς εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι εἰς πόλεις ἄνευ ὡρισμένου πληθυσμοῦ αἱ ὁποῖαι κατὰ τεκμήριον ἔχουν μίαν εὐρωστίαν οἰκονομικήν, θὰ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ὡς ὅριον θὰ πρέπει νὰ τεθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέτομεν διὰ νὰ ἐκλεγῇ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος καὶ νὰ ὑπάρξῃ ἀντιμισθία τῶν δημοτικῶν συμβούλων. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τοῦ προέδρου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Κύριοι, λυποῦμαι, ἀλλὰ εἰς τὸ θέμα αὐτὸ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ παρελθόν. Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἦτο προωρισμένος, ἐξ ὀφίτσιο, νὰ εἶναι ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος ἐφιλοδόξει εἰς τὸ κατάστημα τοῦ Δημαρχείου τὴν Ἕνωσιν. Οἱ λόγοι, οἵτινες συνηγόρησαν διὰ τὴν θέσπισιν τοῦ μέτρου τούτου, ἦσαν ἱστορικοί, πληθυσμιακοὶ καὶ διεκπεραιωτικοί, δύναμαι νὰ εἴπω. Συνέβη, ὅμως, κατὰ τὰς τελευταίας Δημοτικὰς ἐκλογάς, νὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος Ἀθηναίων ὁ κ. Τσουκαλᾶς καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐθεώρησεν, ὅτι λόγῳ τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον ἐξελέγη, ἔπρεπε νὰ τοῦ ἀφαιρεθῇ ἡ προεδρία. Καὶ διὰ νόμου, ψηφισθέντος μετὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου, ἀφῃρέθη ἡ προεδρία, τὴν ὁποίαν εἶχεν— ἐπαναλαμβάνω— ἐξ ὀφίτσιο, ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων καὶ ἐθεσπίσθη ὅτι θὰ ἐκλέγεται ὁ Πρόεδρος ὑπὸ τῆς συνελεύσεως. Καὶ ἐξελέγη Πρόεδρος ὁ κ. Χατζηγιάννης. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω διὰ τὸν κ. Χατζηγιάννην τίποτε ἀπολύτως. Ἔχω, ὅμως, νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν δύο τινά. Πρῶτον, ὅτι μετεβλήθη ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε, καὶ ἡ μεταβολὴ ἐπῆλθε διὰ λόγους κομματικούς. Καὶ δεύτερον, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἡ δέουσα ἀνάπτυξις προσωπικότητος τοῦ Προεδρείου τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, διότι, ὅταν ἐγένοντο αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1961 καὶ ὅταν μία παράταξις, καλῶς ἢ κακῶς— ἡ ἰδική μας— κατήγγειλε τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς ὡς ἀποτέλεσμα βίας καὶ νοθείας, οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες, οἱ ὁποῖοι ἐκ τοῦ νόμου τίθενται ἐκτὸς πάσης πολιτικῆς ἀναμίξεως, ἔπρεπε νὰ παραμείνουν ἐκτὸς ἀναμίξεως. Εἰς τὴν περίπτωσιν, ὅμως, αὐτὴν τὸ Προεδρεῖον τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων ὑπέπεσεν εἰς τὸ βαρύτατον ὀλίσθημα νὰ ἐκδώσῃ ἀνακοινωθέν, νὰ καλύψῃ τὴν τότε Κυβέρνησιν καὶ νὰ δώσῃ συγχωροχάρτι εἰς τὸ θέμα τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1961. Καὶ ἔρχεται ἡ σωρεία τῶν δικῶν καὶ ἔρχεται τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1963 καὶ 1964 καὶ ἐπιβεβαιοῦται τὸ ὀλίσθημα τοῦ Προεδρείου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε, κατ’ οὐδένα λόγον, νὰ συμβῇ αὐτό. Καὶ νομίζω, ὅτι διὰ τοῦτο πρέπει τὸ νήπιον αὐτὸ νὰ καθοδηγηθῇ. Πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ ὁρίσωμεν, ἐξ ὀφίτσιο, ὡρισμένας θέσεις. Καὶ ἡ Κυβέρνησις προτείνει, ὅτι Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων θὰ εἶναι ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων, Ἀντιπρόεδρος ὁ Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, διὰ νὰ τονωθῇ καὶ ἡ Μακεδονία. (Χειροκροτήματα). Αὐτὸ εἶναι Δημοκρατία. Δὲν εἶναι Δημοκρατία, ὅταν βγαίνουν οἱ Δήμαρχοι νὰ ἀνακατευθοῦν εἰς σοβαρὰν πολιτικὴν διένεξιν παρατάξεων.

§22Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδή, ὅταν Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἦτο ἐξ ὀφίτσιο ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων δὲν ὑπῆρχε τάχα Δημοκρατία καὶ ἔγινεν ὅταν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. διὰ κομματικοὺς λόγους τὸ κατήργησε; Τότε ἔγινε Δημοκρατία;

§23Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, καὶ ἐγὼ μίαν διακοπήν.

§24Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν δέχομαι.

§25Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε. Ἐφ’ ὅσον ἐδέχθητε διακοπὴν ἀπὸ ἐκεῖ θὰ δεχθῆτε καὶ ἀπὸ ἐδῶ.

§26Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν δέχομαι διακοπάς.

§27Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§28Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν δέχομαι διακοπάς.

§29Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Φοβεῖσθε, δι’ αὐτό...

§30Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Γνωρίζετε, ὅτι δὲν φοβοῦμαι διὰ τίποτε. Λυποῦμαι πάρα πολύ, ἀλλὰ μάθετε νὰ κάμετε Ἀντιπολίτευσιν. Συζητοῦμεν νομοσχέδιον, δὲν κάμνομεν ἐπερώτησιν. Μοῦ ὑπενθυμίζετε— ὄχι προσωπικῶς ὁ κ. Ράλλης, ὁ ὁποῖος εἶναι προσωπικός μου φίλος— τινὲς τὴν περίπτωσιν τοῦ μανιώδους καπνιστοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ξαφνικὰ οἱ ἰατροὶ ἐπέβαλον νὰ κόψῃ τὸ τσιγάρο καὶ τοῦ κακοφαίνεται. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπερώτησις πολλῶν συναδέλφων τῆς Ε.Ρ.Ε. Εἶχον συνηθίσει νὰ εἶναι Συμπολίτευσις καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸ χωνέψουν, ὅτι τώρα δὲν εἶναι. Θὰ τὸ συνηθίσουν, ὅμως, ὅπως καὶ τὸ τσιγάρο. Θὰ εἶναι Ἀντιπολίτευσις. (Χειροκροτήματα). Ἐλέχθη χθὲς διὰ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶχε δεσμευθῆ ἐκ τῶν προτέρων σχετικῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀλλάσσομεν. Εἴπατε χθές, ὅτι ἔκαμεν ἕνα παιδὶ ὁ κ. Παπανδρέου. Ἀλλὰ τὸ παιδί του αὐτὸ τοῦ τὸ παρεμόρφωσαν εἰς σημεῖον τοιοῦτον, ὥστε εὑρέθη ἠναγκασμένος νὰ τὸ πετάξῃ εἰς τὸν Καιάδα. Ὅ,τι ἄλλο θέλετε εἶναι, ἀλλὰ δὲν εἶναι παιδί του αὐτό. Λυποῦμαι δὲ ποὺ αἱ ἀπασχολήσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν τοῦ ἐπιτρέπουν νὰ εἶναι παρὼν ἐδῶ, διὰ νὰ δώσῃ ὁ ἴδιος τὴν ἀπάντησιν. Κύριοι, δὲν θέλω νὰ μακρηγορήσω περισσότερον, θὰ ἤθελον μόνον νὰ τονίσω κἄτι, τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν συζητουμένης τῆς δημοκρατικότητος ἢ μή. Ὑπενθυμίζω, ὅτι Δημοκρατίες ἄλλες ἔχουν τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἔκαμεν ἕναν ὑπολογισμόν, ὀρθῶς, μαθηματικῶς καὶ ἀποδεικνύει, ὅτι μὲ τὸ 20% θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναδειχθῇ ὁ Δήμαρχος. Ὑπενθυμίζω, ὅτι εἰς τὰς μεγάλας Δημοκρατίας, ὅπου ἰσχύει τὸ πλειοψηφικὸν καὶ τὸ 49,9% χάνεται. Καὶ ὅμως, τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ ἔχουν ἐνστερνισθῆ οἱ μεγάλες Δημοκρατίες, ἰσχύει καὶ δὲν εἶναι ἀντιδημοκρατικόν. Πάντως, ὁμολογῶ, ὅτι μοῦ εἶναι λίαν εὐχάριστον νὰ ἀκούω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὴν λέξιν Δημοκρατία ἀπὸ ὅλας τὰς πλευράς.

§31Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ νὰ τὴν ἐφαρμόζωμεν, ὅμως.

§32Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Αὐτὸ κάμνομεν, θὰ τὸ μάθετε. Θέλετε ὀλίγον φροντιστήριον. Θὰ γίνῃ καὶ αὐτό. (Χειροκροτήματα).

§33Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ συνεχῶς ἀκούω νὰ κάμετε παρατηρήσεις, συστάσεις, εἰς αὐτὸ τὸ ὕφος καὶ νὰ μεταχειρίζεσθε τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τρόπον ἀπαράδεκτον.

§34Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θὰ παρεκάλουν τὴν παρατήρησιν νὰ τὴν εἴχατε κάμει χθὲς εἰς τὸν εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ὡς τὸ τέλος δὲν εὑρῆκε καὶ ἓν μόνον καλὸν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἔκαμεν ὁ κ. Ράλλης μίαν ἐποικοδομητικὴν κρίσιν καὶ δι’ αὐτὸ εἶπα ὅτι ὁ κ. Ράλλης χθὲς ἔκαμεν ἐπερώτησιν, ὡμίλησε περὶ τριφασικοῦ ἠλεκτρισμοῦ κλπ. καὶ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὅτι θὰ ἐλάμβανεν ἀπάντησιν, ἐγὼ μάλιστα δὲν τοῦ ἔκαμα καμμίαν παρατήρησιν, ἀλλὰ ἀνταπαντῶ εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα χθὲς εἶπε: Καὶ ἀνταπαντῶν κατὰ τὸν ἠπιώτερον τρόπον καὶ λόγῳ τοῦ χαρακτῆρος μου καὶ διότι συνδέομαι διὰ φιλίας μὲ τὸν κ. Κ. Ράλλην, δὲν ἔθεσα προσωπικὸν ζήτημα, ἁπλῶς ἠθέλησα νὰ δώσω εἰς γενικὰς γραμμὰς τὰ κύρια χαρακτηριστικὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου καὶ θέλω νὰ πιστεύω ὅτι ἡ πλειοψηφία θὰ βοηθήσῃ, θέλω νὰ πιστεύω ὅμως ὅτι καὶ ἡ μειοψηφία θὰ συντελέσῃ διὰ τῶν ὑποδείξεών της, εἰς τὴν καλυτέραν δυνατὴν διαμόρφωσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Διότι, ἐπαναλαμβάνω καὶ δηλῶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὁ σκοπός μας διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, δὲν εἶναι νὰ κάμωμεν ἕνα νόμον τῆς Ε.Κ., ἀλλὰ τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου. (Χειροκροτήματα).

§35Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀντελήφθην, κ. συνάδελφε, νὰ ὑπάρχῃ προσωπικὸν ζήτημα.

§37Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου του, ὅτε ἤμην ἀπὼν καὶ πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐχαρακτήρισε τὴν χθεσινὴν εἰσήγησίν μου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς συνιστῶσαν ἐπερώτησιν. Ἐπειδὴ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβὲς καὶ δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα χθὲς εἶπον κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου, θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου θιγόμενον καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἀκριβῶς ἔγκειται τὸ προσωπικὸν ζήτημα, κ. Πρόεδρε, διὰ τὸ ὁποῖον σᾶς παρακαλῶ, ὅπως μοὶ δώσητε τὸν λόγον. Ὅλοι οἱ χθεσινοὶ ὁμιληταὶ κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς ἄγγελοι καὶ μόνον ἐγὼ ἤμην ὁ κακὸς δαίμων τῆς ὅλης συζητήσεως. Βεβαίως δὲν αἰσθάνομαι εἰς τοὺς ὤμους νὰ φύωνται πτερά, ἀλλὰ οὔτε ἄλλην μεταβολὴν εἰς οἱονδήποτε σημεῖον τοῦ σώματός μου, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου οὔτε ἄγγελον οὔτε δαίμονα. Ὁλόκληρος ἡ ἀγόρευσίς μου, ἡ ὁποία κατέλαβε 6 σελίδας τῶν πρακτικῶν, ἀνεφέρετο εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ οὔτε μία παράγραφος αὐτοῦ δὲν εὑρίσκετο ἐκτὸς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ χθεσινὰ πρακτικὰ καὶ νὰ ἀνεύρῃ ἔστω μίαν λέξιν, ἡ ὁποία νὰ μὴ συνιστᾷ κριτικὴν τοῦ νομοσχεδίου. Χθὲς ἐπέκρινα τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὄχι τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ὡς ἦτο διατυπωμένον, προσεφέρετο διὰ κριτικὴν πρὸς τούτοις δὲ περιεῖχε καὶ ἀντισυνταγματικὰς διατάξεις. Ἰδιαιτέρως ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι ἐνῷ πολλοὶ πρὸ τοῦ κ. Βρανοπούλου εἶχον ζητήσει νὰ ἐπαναφερθῇ ἡ διαγραφεῖσα διάταξις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως κατὰ συνεδρίασιν ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ, ἀλλὰ ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βρανοπούλου. Ἐν συντομίᾳ ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω ὅτι οὐδεμίαν πρόθεσιν εἶχον νὰ ἐπικρίνω προσωπικῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐὰν ἐστενοχωρήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν συνέβη τὸ ἴδιον μὲ τὸν προσωπικόν μου φίλον κ. Ἰωάννην Τούμπαν, τὸν ὁποῖον ἀγαπῶ καὶ ἐκτιμῶ βαθύτατα. Ἡ πεποίθησίς μου, κ. Πρόεδρε, εἶναι ὅτι χθὲς ἔκαμον καλόπιστον ἔλεγχον τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπεσήμανα τὰ ἀδύνατα σημεῖα αὐτοῦ, χωρὶς νὰ παραλείψω νὰ συμφωνήσω μὲ τὰς καλὰς διατάξεις του, ἂν καὶ αὐτὸ δὲν ἦτο κυρίως ἔργον ἰδικόν μου, ἀλλὰ τῶν συναδέλφων τῆς Συμπολιτεύσεως. Ὡς ἐκ τούτου, παρακαλῶ τὸν ἔντιμον Ναύαρχον νὰ ἀνακαλέσῃ τὸν χαρακτηρισμὸν τὸν ὁποῖον ἀπέδωσεν εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου, ἄλλως, ὑποχρεοῦται νὰ ἀναφέρῃ ποῖον μέρος τῆς ἀγορεύσεώς μου φέρει τὸν χαρακτῆρα ἐπερωτήσεως.

§38Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Πρόεδρε, πρῶτον, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, ὅτι δὲν εἶμαι ἔντιμος Ναύαρχος, ἀλλὰ ἔντιμος ἄνθρωπος. Δεύτερον, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὐσταθῇ ἡ ἄποψις τοῦ κ. Ράλλη, ὅτι συνιστᾷ προσωπικὸν ζήτημα τὸ γεγονὸς ὅτι κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἰδικήν μου ὁ τρόπος τῆς ἀναπτύξεως τῶν ἀπόψεών του ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἐπερώτησις ἀντὶ νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Διότι ἐὰν συνίστα προσωπικὸν θέμα αὐτό, τότε ὅλαι αἱ ἐπερωτήσεις θὰ ἔπρεπε νὰ δημιουργοῦν προσωπικὸν θέμα διὰ τὸν ἐπερωτῶντα. Ἀλλὰ ποῦ ἠκούσθη τέτοιο πρᾶγμα; Δόξα σοι ὁ Θεός, εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὴν καὶ εἰς ὅλας τὰς ἄλλας Βουλάς, ὑπῆρξαν ὀξύταται συζητήσεις ἐπὶ ἐπερωτήσεων καὶ οὐδέποτε ἐδημιουργήθη προσωπικὸν ζήτημα. Οὐδαμοῦ τοῦ κανονισμοῦ ἀναφέρεται, ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς ὁμιλίας ἐπὶ νομοσχεδίου ὡς ἐπερώτησις δημιουργεῖ προσωπικὸν ζήτημα. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου νὰ χαρακτηρίσω τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βρανοπούλου, δὲν ἐνθυμοῦμαι ὅτι καὶ ὁ κ. Ράλλης εἶπεν τὸ ἴδιον. Χαίρω διότι αὐτὸ εἶναι πράγματι ἐποικοδομητικὸν διὰ τὸ νομοσχέδιον.

§39Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐὰν ὁ χαρακτηρισμὸς ἐπερωτήσεως, ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τὸν κ. συνάδελφον, δὲν ἀποτελεῖ προσωπικὸν θέμα, ἀναμφισβητήτως ἀποτελεῖ προσωπικὸν θέμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπε δι’ ἐμὲ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἐξέθεσα διὰ τὴν ἀντιδημοκρατικότητα τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδή, ὅτι ἀκούων ἐκτεθειμένας τὰς ἀπόψεις, ᾐσθάνθην γέλωτας.

§40Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὸ διορθώνω.

§41Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Χαίρομαι διότι τὸ διορθώνετε. Ὀφείλω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Διὰ τὴν Ε.Ρ.Ε., εἶναι ἡ μόνη ἡ ὁποία δὲν δικαιοῦται νὰ κατηγορῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἀντιδημοκρατικὸν διότι μᾶς ἔχει συνηθίσει εἰς τοιούτου εἴδους νομοσχέδια. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὤφειλε νὰ προσέξῃ ὅτι ἀναπτύσσων τὰς προτάσεις τῆς παρατάξεώς μας δὲν ἔκαμα ἁπλῶς κριτικήν, ἀλλὰ ἀνεφέρθην εἰς ἀπόψεις καὶ θέσεις ἐπὶ οὐσιωδεστάτων θεμάτων τὰ ὁποῖα ἔθεσαν θέμα πολιτικῆς τάξεως. Καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶσθε ἀκριβής, ὅτι εὑρισκόμενος εἰς τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ εἴχατε αὐτὸ τὸ αἴσθημα τοῦ γέλωτος. Κάθε ἄλλο παρὰ αὐτὸ τὸ αἴσθημα εἴχατε εἰς τὸ πρόσωπόν μας. Δεύτερον, δὲν μᾶς εἴπατε σαφῶς τὸ τί πιστεύει ἡ Κυβέρνησις περὶ τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων καὶ διὰ τὰς βουλευτικὰς καὶ διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἐπίσης τὸ τὶ πιστεύει περὶ τοῦ τρόπου ἀναδείξεως τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων. Ἡ μέχρι σήμερον πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ.

§42Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Μπριλλάκη, νομίζω ὅτι χωρίζεται εἰς δύο μέρη ἡ ἀγόρευσίς σας. Πρῶτον ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τοῦ γέλωτος, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἦτο ἄστοχος ἡ φράσις μου καὶ ἤθελον νὰ εἴπω χαρὰν ὅσον ἀφορᾷ τὰς παρατηρήσεις τὰς ἰδικάς σας καὶ δὲν εἶχον καμμίαν πρόθεσιν νὰ θίξω κανέναν, διότι θητεύομεν μαζὶ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν καὶ γνωριζόμεθα. Αὐτὸ ἀφορᾶ τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας σας, τὸ ὁποῖον πιστεύω ὅτι προσωπικῶς σᾶς ἱκανοποιεῖ. Ἀλλὰ εὑρήκατε μίαν εὐκαιρίαν νὰ δευτερολογήσετε μὲ τὴν ἀφορμὴν τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος. Εἴπατε ὅτι αἱ ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα ὑπενθυμίζουν τὴν ΕΡΕ καὶ ὅτι εἶναι ἀπόψεις τὰς ὁποίας διετυπώσαμεν ἐναντίον τῆς Ε.Ρ.Ε. Πρῶτον θέλω νὰ κάμω τὴν διασάφησιν ὅτι ἠμπορεῖ νὰ διαφωνῶ μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε., ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐχθρός μου, εἶναι ἀντίπαλος πολιτικός. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ εἴπω ἕνα πρᾶγμα ἀφοῦ ἔκαμα τὴν διασάφησιν αὐτήν. Κύριε Μπριλλάκη ἔχω ἱστορίαν καὶ δὲν ἐπιτρέπω εἰς οὐδένα νὰ θέλῃ δι’ εὐστόχων ἐπικρίσεων νὰ μὲ βγάλῃ οὔτε ὀλίγον, οὔτε πολὺ ὡς φασίσταν. Ἔχω ἱστορίαν ἡ ὁποία ἀποδεικνύει τελείως τὸ ἀντίθετον καὶ δὲν δικαιοῦσθε νὰ λέγετε ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἀνέπτυξα ἀντιδημοκρατικὰς ἀρχάς. Μακάρι πολλοὶ νὰ ἐπίστευον, ὅπως πιστεύω ἐγὼ εἰς τὴν Δημοκρατίαν. Μακάρι νὰ εἶχαν δώσει πολλοὶ ὅσα ἔδωσα ἐγὼ εἰς τὴν Δημοκρατίαν. Δὲν ἐπῆρα ποτὲ τίποτε, ἀλλὰ ἔδωσα. Ὅταν ἤμην νέος γαλόνια μόνον εἶχον καὶ τὰ ἔδωσα. (Χειροκροτήματα). Δὲν ἐπῆρα τίποτε καὶ δὲν δύνασθε νὰ μοῦ κάμετε μαθήματα Δημοκρατίας. Ἐὰν ἀνατρέξετε εἰς τοὺς θεωρητικοὺς θὰ ἴδητε ὅτι τὰ ὅσα εἶπον, εἶναι ἀκριβῶς αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγουν καὶ εἶναι ἁπλῶς διαφορὰ συστημάτων. Καὶ ἀνέφερον δημοκρατίας τῆς Δύσεως ποὺ μακάρι νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ τὶς φθάσωμεν, ποὺ ἔχουν συστήματα πλειοψηφικά. Σεῖς εἴπατε ὅτι ἀποτελεῖ εὐχὴν καὶ γραμμὴν τοῦ κόμματός σας ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Ὅταν, λοιπόν, ἐγὼ σᾶς προτείνω κἄτι τὸ ὁποῖον εἶναι μικτὸν μὲ ἄμεσον καὶ ἔμμεσον ἐκλογὴν δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε καὶ νὰ λέγετε ὅτι εἶναι ἀντιδημοκρατικὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω.

§43Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς πρῶτον ἔδωσε ἕναν προσωπικὸν τόνον εἰς τὴν συζήτησιν. Δὲν τοῦ ἀπέδωσα προσωπικὰ ἐλατήρια εἰς ὅσα ἀνέπτυξεν. Εἶπον τὸ ἑξῆς, ὅτι δὲν ἔδωσε ἀπάντησιν. Τὸ ὅτι δὲν δίδεται ἀπάντησις μοῦ προκαλεῖ λύπην, δὲν μοῦ προκαλεῖ γέλωτας. Ἐτέθη θέμα πολιτικῆς τάξεως μὲ τὴν ἔννοιαν, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος ἐξεφράσθησαν κατὰ τὸν ἐπισημότερον τρόπον, ὄχι ἁπλῶς ἀπόψεις ὑπερασπίσεως ἑνὸς παλαιοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ ἀπόψεις γενικώτεραι. Αἱ σήμερον ὑποστηριζόμεναι ὑπὸ τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως ἀπόψεις, εἶναι ἄκρως ἀντίθετοι πρὸς ὅσας ἄλλοτε διετύπωνε. Εἶναι, ἢ δὲν εἶναι θέμα πολιτικῆς τάξεως αὐτό; Πρῶτον. Δεύτερον ὅσα εἶπον περὶ Ε.Ρ.Ε., δὲν τὰ εἶπον μὲ τὴν ἔννοιαν περὶ φασισμοῦ, ἀλλὰ ὅταν σεῖς ἀπὸ ἀπόψεως δημοκρατικότητος, ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχῶν ὑπεστηρίξατε ὡς Ἀντιπολίτευσις, ὅτι εἶσθε ἐναντίον τῶν συστημάτων αὐτῶν τὰ ὁποῖα καταπιέζουν τὰς μειοψηφίας ὄχι τοῦ 10%, ἀλλὰ τὰς ἰσχυρὰς μειοψηφίας, ὅταν τὸ Κυβερνῶν κόμμα καθιέρωνε συστήματα διὰ νὰ δρέψῃ ψήφους καὶ ἡ Ε.Ρ.Ε. ἀπαντοῦσε μὲ ἐπιχειρήματα ἀναφερόμενα εἰς τὴν Ἀγγλίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν ὑμεῖς σήμερον νὰ ἐπικαλῆσθε τὸ ἴδιον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον τότε ἐπεκαλεῖτο ἡ Ε.Ρ.Ε. ἀπαντῶσα εἰς σᾶς. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα δεῖγμα ὅτι ὑπάρχει θέμα πολιτικῆς τάξεως.

§44Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δηλαδή, ἐὰν ἡ Ε.Ρ.Ε. εἴπῃ «τὸ πιστεύω» καὶ τὸ «Πάτερ ἡμῶν». δὲν δικαιούμεθα νὰ τὸ εἴπωμεν καὶ ἡμεῖς. Ἐπειδὴ εἶπε τὸ 49% ἡ Ε.Ρ.Ε. δὲν πρέπει νὰ τὸ εἴπω καὶ ἐγώ; Αὐτὸ δὲν τὸ ἀντιλαμβάνομαι.

§45Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Θέλομεν νὰ ἠξεύρωμεν τὶ φρονεῖτε.

§46Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.), Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. συνάδελφος μὲ μίαν ἁπλῆν παρατήρησιν καὶ διακοπὴν ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος νομίζω ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπεκταθῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι ἐκτὸς Κανονισμοῦ. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου θέματος τὶ φρονοῦμεν δηλαδὴ περὶ τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων μᾶς ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ τὸ ἀναπτύξωμεν πολλάκις. Ἡ προσωπική μου γνώμη ὑπῆρξε πάντοτε καὶ τὴν ὑποστηρίζω, ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Οὐδέποτε μετέβαλον γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ. Ἄλλο εἶναι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς μίαν Βουλὴν ἡ ὁποία θὰ ἔδιδε τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἂν ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ὑπάρχῃ καὶ μία δευτέρα οἰκονομικὴ Βουλή, ὅπου τὰ νομοσχέδια θὰ ἐψηφίζοντο μὲ ἀναλογικήν. Διατὶ ἀνατρέχετε εἰς τὸ παρελθὸν καὶ εὑρίσκετε σήμερον ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν γνώμην μας κἄτι τὸ ὁποῖον εἶναι ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν Δημοκρατίαν. Ἡμεῖς θέλομεν σύστημα μὲ ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας. Ἡμεῖς οὐδέποτε εἴπομεν ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ παμψηφία καὶ ἕνα κόμμα τὸ ὁποῖον θὰ διευθύνῃ. Ἐὰν ἐλέγαμε αὐτὸ καὶ κατόπιν ἐφθάναμε εἰς τὴν καταπίεσιν τῆς μειοψηφίας, τότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς ἐλέγξητε. Ἀλλὰ ὅταν λέγωμεν ὅτι εἴτε μὲ πλειοψηφικόν, εἴτε μὲ ἀναλογικὴ ἡ μειοψηφία θὰ εἶναι πάντοτε σεβαστὴ δι’ ἡμᾶς τότε δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ μᾶς ἐλέγχετε. Ἐὰν καὶ σεῖς νομίζετε ὅτι ἔτσι πρέπει νὰ γίνεται θὰ εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι μόνον κατ’ εὐκαιρίαν ὑποστηρίζετε τὰς ἀπόψεις αὐτὰς διὰ τὸ νομοσχέδιον καὶ ὅτι ἀπολύτως ἔχετε ἄλλας ἀρχὰς αἱ ὁποῖαι δὲν συμβιβάζονται μὲ τὰς ἰδικάς μας. Συνεπῶς μὴ εὑρίσκετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ μᾶς παρατηρεῖτε ἐπὶ ἀνακολουθίᾳ. Ἡ ἀνακολουθία δὲν ὑπάρχει εἰς ἡμᾶς, ὑπάρχει περισσότερον εἰς σᾶς διότι ἄλλα εἶναι τὰ ἀπόλυτα συστήματα τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζετε καὶ ἄλλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔρχεσθε νὰ ἐφαρμόζετε εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡμεῖς δὲν εἴχομεν καμμίαν διάθεσιν ν’ ἀντιδικήσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ ὅταν μᾶς ἐπιτίθεσθε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πρέπει νὰ ἀμυνθῶμεν. Διὰ τελευταίαν φορὰν σᾶς λέγομεν: Ἐλᾶτε νὰ συνεργασθῶμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Μὴ θέλετε νὰ ἀντιδικοῦμεν καὶ νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἀντιδημοκρατικότητος διότι ὑπάρχει τὸ 10%, διότι εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει ἕνα καὶ μόνον κόμμα, ἕνας ὑποψήφιος, ὁ ὁποῖος παίρνει τὸ 999, τὸ 1000 τοῖς χιλίοις, δὲν ὑπάρχει ἀντιδημοκρατικότης. Λοιπόν, ἂς σταθῶμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἂς μὴ ἐπεκτεινώμεθα εἰς τοιαύτης φύσεως συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι ποτὲ εἰς βάρος ἰδικόν μας.

§47Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ἀπέδωσεν εἰς τὰς παρατηρήσεις μας κρισίμους ἀρχὰς καὶ εἶπεν ὅτι: σεῖς φωνάζετε διὰ τὴν Δημοκρατίαν καὶ κατακρίνετε ὡς δημοκρατικοὺς ἢ ἀντιδημοκρατικοὺς θεσμοὺς καὶ διατάξεις ἐπ’ εὐκαιρίᾳ, ἐνῷ ἡμεῖς ἐκ πεποιθήσεως. Ἠτύχησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁ συνάδελφος κ. Μπριλλάκης εἰσηγούμενος ἐκ μέρους τῆς παρατάξεώς μας τὰ περὶ τοῦ νομοσχεδίου ἀνεφέρθη εἰς γνώμας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἀντιπροέδρου κ. Στεφανοπούλου, ὄχι ἐπὶ τῆς εὐκαιρίας τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, ἀλλὰ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ δημοτικοῦ νομοσχεδίου τοῦ 1959. Διὰ τῶν ἀγορεύσεων αὐτῶν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑπεστηρίχθησαν ἐκεῖνα ἀκριβῶς τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς. Ὥστε ἐὰν ὑπάρχῃ κανεὶς ὁ ὁποῖος ἐπ’ εὐκαιρίᾳ μετέβαλεν γνώμην δὲν εἶναι ἡ παράταξίς μας.

§48Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν μίαν πρᾶξιν 5ετοῦς ἐφαρμογῆς ἑνὸς ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ εἴμεθα σύμφωνοι ὅτι ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τόσας καταχρήσεις, ὥστε ἔχομεν ὑποχρέωσιν καὶ ἡμεῖς νὰ λάβωμεν μίαν ἄλλην θέσιν. Εἶναι δυνατὸν αὐτὸ νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀνακολουθία; Ἐὰν ἐπιμείνωμεν νὰ ἀφήσωμεν ὅλους τοὺς συνδυασμούς, ὅπως εἰς τὸ παρελθόν, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐκλέγουν ἕκαστος τοὺς ἰδικούς του Συμβούλους, ἀντιλαμβάνεσθε εἰς τὶ χάος θὰ φθάσωμεν ἀπὸ ἀπόψεως διοικήσεως τῶν Δήμων. Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι ἐκ τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος ἠντλήσαμεν διδάγματα. Δὲν εἴμεθα θεωρητικοὶ ὅταν λέγωμεν ὅτι φθάνομεν εἰς πρακτικὰς λύσεις πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ παρελθὸν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πρακτικῆς τοῦ παρελθόντος νὰ ρυθμίσωμεν τὰς ἀντιλήψεις μας. Ἐὰν τώρα νομίζῃ κανείς, ὅτι πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὴν θεωρητικὴν ἄποψιν καὶ νὰ τὴν ὑποστηρίζῃ μὲ ἐπιμονὴν παρ’ ὅλον ὅτι ἡ πρᾶξις ἀπέδειξε τὸ ἀντίθετον, εἶναι δικαίωμά του. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι ὅταν ἡ πρᾶξις τὴν θεωρίαν μοιραίως τὴν διορθώσῃ ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ μεταφέρωμεν εἰς τὴν θεωρίαν τὰς μεταβολὰς τὰς ὁποίας μᾶς ὑποδεικνύει ἡ πρᾶξις.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ράλλης, ἔχει τὸν λόγον.

§50Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν πρὸ 1½ ἔτους ἡ Ἕνωσις τῶν Δήμων ἐζήτει τὴν μεταβολὴν τοῦ ἰσχύσαντος συστήματος καὶ τὴν ἐπαναφορὰν τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς εὑρέθην πρὸ τοῦ διλήμματος εἴτε νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἰδίου συστήματος, τὸ ὁποῖον ἴσχυσε καὶ τὸ 1959 καὶ τὸ 1951, εἴτε νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ σύστημα μὲ τὸ ὁποῖον διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τὸ 1954, τὸ ὁποῖον ὅμως, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἦτο λίαν ἐπικίνδυνον. Καὶ ἴσως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατακρίνουν μὲ τόσην εὐκολίαν τὸ σύστημα τοῦ 1959 καὶ θεωροῦν ὡς πανάκειαν τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ ἀμιγοῦς συστήματος τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἢ τοὐλάχιστον τοῦ συστήματος τοῦ πλειοψηφικοῦ μὲ ἐπαναληπτικὴν ἐκλογήν, ὅταν κατὰ τὰς ἐκλογὰς δὲν ἐπιτευχθῇ τὸ 40 τοῖς ἑκατὸν τοὐλάχιστον, φοβοῦμαι ὅτι δὲν ἔχουν ἀντιληφθῆ ἐνώπιον ποίων κινδύνων θέτουν τοὺς Ὀργανισμοὺς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν μὲν ἐφαρμοσθῇ τὸ ἁπλοῦν πλειοψηφικόν, ὅπως εἶδα σήμερον ἀναγεγραμμένην εἰς μίαν Ἐφημερίδα μίαν πρότασιν ἑνὸς ἀσχολουμένου μὲ τὰ δημοτικὰ πράγματα κυρίου, ὑπάρχει πιθανότης, δεδομένου ὅτι εἰς τὰς Δημοτικὰς ἐκλογὰς οἱ συνδυασμοὶ εἶναι πάντοτε περισσότεροι τῶν τριῶν εἰς τὰς τρεῖς μεγάλας πόλεις, νὰ ἐκλεγῇ δήμαρχος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ καὶ τὸ 35 τοῖς ἑκατὸν τοῦ συνόλου τῶν ψήφων μόνον. Καὶ τότε δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ἀντιδημοκρατικῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει τὴν ἐκλογὴν διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου τοῦ συνδυασμοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ συγκεντρώσῃ τὸ 40 τοῖς ἑκατόν, ἀφοῦ προτείνοντες τὸ ἁπλοῦν πλειοψηφικὸν εἶναι δυνατὸν καὶ εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ ἔχωμεν ἐπικράτησιν τοῦ πρώτου ψηφοδελτίου, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ λάβῃ πέραν τοῦ 40 τοῖς ἑκατόν. Ἐὰν δὲν υἱοθετήσωμεν τὸ ἁπλοῦν πλειοψηφικὸν καὶ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ σύστημα τοῦ 1954, τότε εἶναι δυνατὸν καὶ πολὺ πιθανὸν νὰ ἐκλέξωμεν δήμαρχον τὸν δήμαρχον τῆς ἀρεσκείας μιᾶς μικρᾶς μειοψηφίας. Καὶ εἶναι δυνατὸν εἰς τοὺς μεγάλους Δήμους τῆς χώρας νὰ ἔχετε δήμαρχον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι τῆς ἀπολύτου προτιμήσεως τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Διότι, κύριοι βουλευταί, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχομεν νὰ λύσωμεν θέματα θεωρητικὰ μόνον, ἔχομεν νὰ λύσωμεν καὶ θέματα πρακτικά. Καὶ ἡ πρᾶξις μᾶς λέγει ὅτι ἂν ὑπάρξῃ ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ εἰς τὸ πλειοψηφικὸν μεταξὺ τῶν δύο πρώτων ὑποψηφίων εἰς τοὺς ὁποίους δὲν θὰ συμμετέχῃ ἐκπρόσωπος τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς —καὶ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν τελευταίων ἐκλογῶν, τοῦτο εἶναι τὸ πιθανώτατον νὰ συμβῇ— εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ ἐκλεγῇ ἐκεῖνος, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ δοθοῦν αἱ ψῆφοι τῶν ὀπαδῶν τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Καὶ γνωρίζομεν ὅτι εἶναι τὸ μόνον κόμμα ποὺ ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ κατευθύνῃ τοὺς ὀπαδούς του ἐκεῖ ὅπου θέλει. Οὔτε σεῖς, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, οὔτε ἡμεῖς ἔχομεν αὐτὴν τὴν δυνατότητα. Μᾶς ἀπεδώσατε εἰς τὸ παρελθὸν τὴν ἰδιότητα τῶν παρακρατικῶν. Φαντάζομαι ὅτι σήμερον θὰ ἔχετε πεισθῆ ὅτι τοιοῦτον πρᾶγμα δὲν ὑπάρχει καὶ πολλῷ μᾶλλον δὲν ὑπάρχει καμμία δυνατότης νὰ κατευθυνθοῦν οἱ ὀπαδοί, εἴτε οἱ ἰδικοί μας, εἴτε οἱ ἰδικοί σας, ὅπως εἶναι δυνατὸν νὰ κατευθυνθοῦν οἱ ὀπαδοὶ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Συνεπῶς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μὲ τοιαύτην εὐκολίαν υἱοθετοῦν τὸ σύστημα τοῦ 1954, φοβοῦμαι ὅτι δὲν ἔχουν ἐκτιμήσει τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους εἶναι πιθανὸν νὰ δημιουργήσουν μὲ τὸ σύστημα αὐτὸ εἰς τοὺς μεγάλους ἰδίως Δήμους τῆς χώρας. Ἐσκέφθην καὶ προέτεινα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας εἶχα τὴν τιμὴν νὰ μετέχω, ἕνα μικτὸν σύστημα καὶ κατέληξα περίπου μὲ ὡρισμένας διαφοράς, περὶ τῶν ὁποίων θὰ σᾶς ὁμιλήσω ἐν συνεχείᾳ, εἰς τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον διατυποῦται εἰς τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νομοσχεδίου. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω διὰ νὰ σᾶς ἀπαλλάξω ἀπὸ μίαν πλάνην, ὅτι τὸ σύστημα τοῦ 1959 κατ’ οὐδὲν διαφέρει τοῦ συστήματος μὲ τὸ ὁποῖον διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1951. Ὁ Νόμος 1454)50, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Ε.Κ., ὅπως εἶπε χθὲς καὶ ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας, καὶ ὁ νόμος ὁ ψηφισθεὶς τὸ 1959, εἶναι ἀπολύτως ταυτόσημοι. Προβλέπουν τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου ἐξ ἑνὸς Σώματος Δημοτικῶν Συμβούλων καὶ ἐπιτρέπουν καὶ οἱ δύο Νόμοι τὴν ἐκλογὴν οἱουδήποτε συμβούλου ἀνεξαρτήτως ἐὰν εἶναι πρῶτος ἢ τελευταῖος εἰς τὸ ψηφοδέλτιον. Συνεπῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπε χθὲς ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας καὶ τὸ ὁποῖον φαίνεται ὅτι ἀποτελεῖ καὶ πεποίθησιν τοῦ ἀγορεύσαντος σήμερον Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, δηλαδή, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τὰ δυσάρεστα τοῦ 1959 διὰ τοὺς Ὀργανισμοὺς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως εἶναι ἀπότοκα τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος τὸ 1959, εἶναι ἀπολύτως ἀναληθές. Ὁ νόμος τοῦ 1959 ἦτο ἐπανάληψις τοῦ νόμου τοῦ 1950. Καὶ τὸ 1950 δὲν συνέβησαν αὐτὰ ποὺ συνέβησαν τὸ 1959. Συνεπῶς, δι’ ὅσα συνέβησαν δὲν πταίει οὔτε ὁ νόμος, οὔτε ἡ Κυβέρνησις. Ὑπάρχουν πολλοὶ λόγοι εἰς τοὺς ὁποίους εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδοθοῦν αἱ δυσάρεστοι συνέπειαι. Κυριώτεραι ἐξ αὐτῶν εἶναι ὅτι πολλοὶ Δήμαρχοι καὶ σύμβουλοι ἐδέχθησαν μετὰ τὰς Δημοτικὰς ἐκλογὰς τοῦ 1959 νὰ συνεργασθοῦν μὲ τὴν ἄκραν ἀριστεράν. Καὶ ἐδέχθησαν διὰ νὰ ἀποκομίσουν ὠφέλη ἀτομικὰ νὰ ἔλθουν εἰς μίαν συναλλαγὴν ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε τύχει τῆς ἀποδοκιμασίας ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας ἐξαιρουμένης βεβαίως τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ἡ ὁποία καὶ μόνον προσέδωσε ὠφελήματα ἀπὸ τὴν συναλλαγὴν αὐτήν. Συνεπῶς ὅσα λέγονται περὶ ἀχρείου ἐκλογικοῦ συστήματος τοῦ 1959, περὶ συστήματος ποὺ ἦτο ἡ γενεσιουργὸς αἰτία ὅλων τῶν συναλλαγῶν ποὺ ἐπηκολούθησαν, εἶναι ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους ἀναληθῆ καὶ ἀβάσιμα. Καὶ εἰς οὐδὲν πταίει ὁ νόμος, εἰς οὐδὲν πταίει ἡ Κυβέρνησις. Πταίουν οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐδέχθησαν νὰ γίνουν ἀντικείμενον αὐτῶν τῶν ἀθεμίτων διὰ τὸν τόπον ἀγοραπωλησιῶν. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ὑποπίπτουν καὶ εἰς μίαν ἄλλην πλάνην. Πιστεύουν, ὅτι διὰ τῆς υἱοθετήσεως τοῦ προτεινομένου σήμερον συστήματος, πρόκειται νὰ ἐπανορθωθοῦν ὡς διὰ μαγείας ὅλα τὰ σφάλματα τοῦ παρελθόντος καί, ὅτι τὸ σχέδιον αὐτὸ καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους, εἶναι βέβαιον ὅτι δὲν πρόκειται νὰ σημειωθῇ οὔτε μία συναλλαγή. Φοβοῦμαι ὅτι πλανῶνται. Δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ γίνῃ ἡ συναλλαγή. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι διὰ τῶν τροπολογιῶν ἠμπορεῖ νὰ περιορίζωνται αἱ συναλλαγαί, ἀλλὰ δὲν ἀποκλείονται αὗται καὶ μάλιστα εἰς ἀρκετὰ εὐρεῖαν κλίμακα. Ἡ συναλλαγὴ εἶναι δυνατὴ ἐὰν δὲν ἀποκτήσῃ ἕνας τοὐλάχιστον συνδυασμὸς τὸ 40% τῶν ψήφων. Εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συναλλαγὴ ὄχι μόνον μεταξὺ τῶν δύο συνδυασμῶν ποὺ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξουν τὸν ἐπὶ κεφαλῆς των, ὡς Δήμαρχον, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ ἑνὸς ἐξ αὐτῶν τῶν συνδυασμῶν καὶ τῶν ὑπολοίπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὴν δυνατότητα, ὡς ἔχει διατυπωθῆ τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἐκλέξουν τὸν Δήμαρχόν τους. Συνεπῶς, εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον νὰ ἔχετε αὐτὴν τὴν αὐταπάτην, κ. Ὑπουργέ, καὶ νὰ προσπαθῆτε νὰ δημιουργήσετε τὴν αὐτὴν αὐταπάτην εἰς τὴν Βουλήν, ὑποστηρίζων, ὅτι διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀποκλείεται πᾶσα συναλλαγή. Δὲν ἀποκλείονται αἱ συναλλαγαί. Περιορίζονται κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν ὑπάρχουν δυνατότητες ἑτέρου περιορισμοῦ, ἀλλὰ πάντως δὲν ἀποκλείονται. Θὰ ἀποκλεισθοῦν μόνον ἐὰν ἀποδοκιμάσῃ οἱονδήποτε Κόμμα ὀπαδόν του, εἴτε ἔλθῃ εἰς τὴν συναλλαγὴν περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα προηγουμένως καὶ ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι ἡ πλέον ἐπικίνδυνος, εἴτε εἰς ἄλλης μορφῆς συναλλαγὴν, ἀποσκοποῦσαν εἰς διανομὴν θέσεων καὶ τίτλων. Θὰ ἀποκλεισθοῦν δὲ καὶ ἄλλαι δυσάρεστοι συνέπειαι ἐὰν ἀντελήφθητε ὅτι εἶναι ἐπικίνδυνον διὰ τοὺς Δήμους νὰ τίθεται ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν Δημοτικῶν ἐκλογῶν πολιτικὸν θέμα. Διεπίστωσα μετὰ χαρᾶς ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς δηλώσεις του ἀναφέρεται εἰς τὸ θέμα αὐτὸ καὶ λέγει ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει κανένα σκοπὸν νὰ θέσῃ εἰς τὰς προσεχεῖς δημοτικὰς ἐκλογὰς θέμα πολιτικόν. Χαίρομαι δι’ αὐτὴν τὴν δήλωσιν καὶ θὰ ἤμην ἀκόμη πλέον εὐτυχής, ἐὰν ἡ δήλωσις αὕτη δὲν διετυποῦτο σήμερον, ἀλλὰ διετυποῦτο ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν τοῦ 1954 καὶ ἐκλογῶν τοῦ 1959. Αἱ Κυβερνήσεις δὲν ἔχουν κατὰ τεκμήριον συμφέρον νὰ θέτουν ἐπ’ εὐκαιρίᾳ δημοτικῶν ἐκλογῶν πολιτικὰ θέματα. Καὶ ὀρθῶς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις δὲν θέτει πολιτικὸν θέμα κατὰ τὰς ἐπικειμένας δημοτικὰς ἐκλογάς. Αἱ Ἀντιπολιτεύσεις ἔχουν συμφέρον καὶ δὲν ἔχουν νὰ χάσουν ἐκ τῆς θέσεως πολιτικοῦ θέματος. Καὶ ἔπρεπε, κ. βουλευταί, ὅταν ἡ Ε.Κ. ἦτο εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, νὰ δώσῃ τὸ καλὸν παράδειγμα καὶ ὄχι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην νὰ ἐπιτρέπεται νὰ τίθενται πολιτικὰ θέματα ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, μὲ συνέπειαν νὰ νοθεύεται τὸ ἀποτέλεσμά των. Διότι ἡ θέσις πολιτικοῦ θέματος εἶναι φανερὸν ὅτι νοθεύει τὸ φρόνημα τοῦ ἐκλογέως. Ἡ Ε.Κ. ἔρχεται τώρα μόνον νὰ ἀνακαλύψῃ αὐτὴν τὴν ἁπλῆν ἀλήθειαν, μετὰ παρέλευσιν 10 ἐτῶν. Πάντως εἶναι εὐχάριστον, ὅτι ἔστω καὶ ἀργὰ προβαίνει εἰς αὐτὴν τὴν διαπίστωσιν καὶ εἶναι ἀκόμη εὐχάριστον ὅτι αἱ προσεχεῖς δημοτικαὶ ἐκλογαὶ δὲν θὰ ἔχουν ὡς ἀντικείμενον πολιτικὰ ζητήματα. Βεβαίως, κ. βουλευταί, μὲ αὐτὰ ποὺ λέγω, δὲν θέλω νὰ ὑποστηρίξω ὅτι τὰ Κόμματα δὲν πρέπει νὰ ἔχουν καμμίαν ἀνάμιξιν εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι δὲν δικαιοῦται τὸ αʹ Κόμμα νὰ ἐκφράσῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ τάδε Δήμαρχος Ἀθηναίων, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης ἢ Λαρίσης θὰ εἶναι ὁ ἱκανώτερος διὰ τὴν πόλιν. Ἀλλ’ εἶναι ἀνεπίτρεπτον αὐτὴν τὴν γνώμην των νὰ τὴν συνδέουν μὲ πολιτικὸν θέμα καὶ νὰ ἐξαρτοῦν ἀπὸ τὴν νίκην ἢ τὴν ἧτταν τοῦ ὑποψηφίου, τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζουν, γενικωτέρας πολιτικὰς ἐκβάσεις. Σᾶς εἶπον, κ. συνάδελφοι, ὅτι κατέληξα εἰς τὴν σκέψιν πρὸ 1½ ἔτους νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν— καὶ εἰσηγήθην, ἀλλὰ δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ λῆψις ἀποφάσεως— σύστημα παρεμφερὲς πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καθιερώνει τὸ νομοσχέδιον. Ἡ διαφορά μας εἶναι ὅτι προέβλεπον διὰ τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου τὸ 50% καὶ ὄχι τὸ 40%. Προέβλεπον, ὅτι ἐὰν δὲν λάβῃ συνδυασμός τις τὸ 50%— καὶ μόνον ἕνας εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ λάβῃ— νὰ ἰσχύῃ ἡ ἔμμεσος ἐκλογή, μεταξὺ ὅμως ὅλων τῶν ὑποψηφίων Δημάρχων καὶ ὄχι μεταξὺ τῶν δύο πρώτων. Νομίζω, ὅτι ἡ τροποποίησις τοῦ 50%, ἡ υἱοθέτησις τοῦ 40% δὲν βλάπτει. Τοὐναντίον, εἶναι δυνατὸν νὰ ὠφελήσῃ. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι ἡ υἱοθέτησις τῆς ἀρχῆς ὅτι ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ ἄμεσος ἐκλογὴ καὶ ἰσχύσῃ ἡ ἔμμεσος, πρέπει νὰ εἶναι μόνον δύο οἱ ὑποψήφιοι, δὲν θὰ εἶναι διὰ τὸ καλὸν τοῦ Δήμου. Πρῶτον, διότι κατὰ τεκμήριον, ἐφ’ ὅσον οὐδεὶς συνδυασμὸς συγκεντρώσῃ τὸ 40%, εἶναι φανερὸν ὅτι εἰς περίπτωσιν ὑπάρξεως περισσοτέρων τῶν δύο συνδυασμῶν, οἱ συνδυασμοὶ αὐτοί, θὰ ἔχουν μικρὰν διαφορὰν εἰς ποσοστὰ ψήφων. Θὰ εἶναι δὲ ἡ ἀπόστασις ἀκόμη μικροτέρα ὅσον περισσότεροι εἶναι οἱ συνδυασμοὶ καὶ συνεπῶς θὰ ἦτο ἄδικον νὰ ἀποκλείσωμεν τὸν τρίτον ἢ τὸν τέταρτον συνδυασμόν. Καὶ μάλιστα χωρὶς νὰ ὠφεληθῶμεν καθόλου, διότι, ὡς εἶπον, ἐπὶ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς ἔστω καὶ ἐὰν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ τρίτου ἢ τοῦ τετάρτου συνδυασμοῦ δὲν εἶναι ὑποψήφιος, δὲν ἀποκλείεται ἡ συναλλαγὴ μὲ τοὺς συνδυασμοὺς αὐτούς. Κατὰ συνέπεια ὅταν, θὰ ἔχετε ἐν τῇ πράξει τρεῖς ἕως τέσσαρας συνδυασμοὺς πολὺ ὀλίγον ἀπέχοντας ἀλλήλων εἰς ἀριθμὸν ψήφων, ὀρθότερον θὰ εἶναι νὰ ἐπιτρέψετε νὰ ὑπάρξῃ ἔμμεσος ἐκλογὴ μεταξὺ τῶν Ἀρχηγῶν ὅλων τῶν συνδυασμῶν καὶ ὄχι μόνον μεταξὺ τῶν δύο πρώτων. Δεύτερον, διότι οἱ διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθοριζόμενοι ὡς ὑποψήφιοι Δήμαρχοι, μὴ ἐκλεγόμενοι ὡς Δήμαρχοι, ἀποκεφαλίζονται καὶ παύουν νὰ ἔχουν καὶ τὴν ἰδιότητα τοῦ συμβούλου. Τοῦτο φαντάζομαι, ὅτι γίνεται διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἐντὸς τοῦ Δήμου ἰσχυρὸς πυρὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ὁ πυρὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ ὑπάρξῃ, ἔστω καὶ ἐὰν ἀποκλείετε ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τὸν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ συνδυασμοῦ. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐνῷ εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ ἡ ἀποβολὴ τῶν μὴ ἐπιτυχόντων ὑποψηφίων Δημάρχων, τοὐναντίον βλάπτει καὶ δημιουργεῖ μίαν μείωσιν καὶ μίαν προσβολήν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέπεται νὰ παρακάθηται εἰς τὸν Δῆμον ὁ δεύτερος καὶ ὁ τρίτος καὶ νὰ ἀπαγορεύεται νὰ παρακάθεται ὁ πρῶτος τοῦ συνδυασμοῦ, ἔστω καὶ ἂν ὁ πρῶτος αὐτὸς ἔχῃ ἐκλεγῆ, χωρὶς σταυρούς. Διότι καὶ ἐὰν ἐκλεγῇ χωρὶς σταυρούς, ὑπάρχει ἀμάχητον τεκμήριον, ὅτι οἱ ὑπ’ αὐτὸν θεωροῦν ὅτι πάντως αὐτὸς εἶναι πρῶτος τῇ τάξει. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰσάγεται ἡ ἀρχὴ τῶν ἀναπληρωτῶν Δημάρχων. Ἂν καὶ δὲν προβλέπεται εἰς τὸ σχέδιον τὸ ἰδικόν μου, συμφωνῶ μὲ τὴν καθιέρωσιν αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ, διαφωνῶ ὅμως καὶ ὡς πρὸς τὴν ἔκτασιν καὶ ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς του. Δὲν πιστεύω, δηλαδή, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου εἰς περισσοτέρους τῶν 5–6 Δήμων τῆς χώρας. Οὐδεὶς συντρέχει λόγος νὰ ὑπάρχῃ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος εἰς τὸν Δῆμον Πύλου, 2.000 κατοίκων, ὅπως δὲν συντρέχει λόγος νὰ ὑπάρχῃ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος εἰς τὸν Δῆμον Λεβαδείας 12 ἢ 13.000 κατοίκων. Εἶναι χρήσιμος ἡ ὕπαρξις ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου εἰς Δήμους τῶν ὁποίων ὁ πληθυσμὸς ὑπερβαίνει τὰς 50 ἢ 100.000, ἀλλ’ οὐδεὶς ὑπάρχει λόγῳ τῆς ἀνάγκης αὐτῆς νὰ δημιουργοῦμεν μίαν πρόσθετον ἐπιβάρυνσιν, δι’ ὅλους τοὺς ἄλλους Δήμους τῆς χώρας. Διότι πιστεύω, κ. βουλευταί, ὅτι ἐὰν εἰσαχθῇ τὸ σύστημα τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου, εἶναι ἀνάγκη ὁ ἀναπληρωτὴς αὐτὸς Δήμαρχος νὰ ἀμείβεται. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχετε τὴν ἀπαίτησιν κἄποιος νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰς προσωπικάς του ἀσχολίας, νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ ἐπάγγελμά του, νὰ ἀφοσιωθῇ εἰς τὰ Δημοτικὰ πράγματα καὶ νὰ μὴ τοῦ δίδετε κἄποιαν ἀποζημίωσιν. Ἐὰν δὲν ἀποδοθῇ ἀποζημίωσις σημαίνει ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὰ Δημοτικὰ πράγματα καί, ὅτι δὲν πρόκειται εἰς τὰς μεγάλας πόλεις νὰ ἀνακουφίσῃ ἢ νὰ συνδράμῃ τὸν Δήμαρχον εἰς τὸ ἔργον του. Ἁπλῶς καὶ μόνον δημιουργεῖται, ἓν ἀξίωμα, ἓν τίτλον, ἄνευ οὐδενὸς περιεχομένου καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς βοηθείας διὰ τὸν Δῆμον. Ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς του, πιστεύω, κ. βουλευταί, ὅτι θὰ ἦτο πολὺ πιὸ χρήσιμον— καὶ χαίρω, διότι ὁ Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας χθὲς συνεφώνησε μὲ τὴν ἄποψίν μου— θὰ ἦτο πολὺ πλέον χρήσιμον, ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος νὰ ἐκλέγεται, καθ’ ὃν τρόπον ἐκλέγεται ὁ Δήμαρχος. Βεβαίως, τοῦτο δημιουργεῖ κἄποιαν δυσκολίαν εἰς τοὺς ἄλλους Δημοτικοὺς Συμβούλους. Ἐπειδή, ὅμως, ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος δὲν πρόκειται νὰ ἀσκήσῃ κατὰ κύριον λόγον καθήκοντα Συμβούλου, ἀλλὰ καθήκοντα Δημάρχου, θὰ πρέπει νὰ ἐκλέγηται κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον. Καὶ μάλιστα, ἐφόσον εἶναι ὁ βοηθὸς τοῦ ἐκτελεστικοῦ ὀργάνου τοῦ Δήμου δὲν θὰ πρέπει ἐκλεγόμενος νὰ εἶναι μέλος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦ Προέδρου τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, φοβοῦμαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντελήφθη ἀκόμη, ὅτι ἔγινε Κυβέρνησις καὶ προσπαθεῖ ἢ μᾶλλον κατευθύνεται εἰς τὰς πράξεις της, ἀπὸ διάθεσιν Ἀντιπολιτεύσεως. Διότι, κύριοι βουλευταί, ἐδῶ δὲν συζητοῦμεν ἐὰν ἡ μεταβολὴ τοῦ ἰσχύοντος μέχρι τοῦ 1959 συστήματος, ἦτο πρᾶξις ὀρθὴ ἢ μή. Δὲν συζητοῦμεν ἐὰν καλῶς μετὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς τοῦ 1959, ἔπρεπε νὰ ἀντικατασταθῇ ἡ διάταξις καὶ νὰ ἐκλέγεται πλέον ὁ Πρόεδρος τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἢ νὰ εἶναι διωρισμένος ἐκ τοῦ νόμου. Συζητοῦμεν τί εἶναι τὸ καλύτερον διὰ τὸ μέλλον. Συνεπῶς οὐδεμία ἀνάμιξις τοῦ παρελθόντος εἶναι δυνατὸν νὰ ὠφελήσῃ. Διότι, καθὼς σᾶς εἶπα, ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ δείξῃ ὅτι ἡ πολιτική της διαφέρει ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τὴν ἰδικήν μας, παρασύρεται καὶ εἰς αὐτὸ τὸ θέμα καὶ ἐννοεῖ νὰ ἐπιβάλῃ μίαν ἀρχήν, ἡ ὁποία δὲν ἐξετάζω ἐὰν εἶναι δημοκρατικὴ ἢ μή— ἐφ’ ὅσον εἶναι ἄγνωστον τὸ πρόσωπον τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων δὲν τὴν εὑρίσκω τόσον ἀντιδημοκρατικὴν— ἀλλὰ πάντως εἶναι ἀρχή, ἡ ὁποία προσβάλλει ὅλους τοὺς ἄλλους Δήμους τῆς χώρας. Καὶ ἠμπορεῖ νὰ λέγωμεν, ὅτι ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων, διαφέρει τόσον πολὺ ἀπὸ τοὺς ἄλλους Δημάρχους, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ἡ διαφορά, ἀπὸ ἀπόψεως πληθυσμοῦ, μὲ τὸν τεμαχισμὸν τῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης εἰς 50 Δήμους δὲν εἶναι τόσον μεγάλη. Δεύτερον, ἐὰν συμβῇ νὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος τῆς Χίου λ.χ., μία διεθνὴς φυσιογνωμία, ἕνας Ἕλλην, ὁ ὁποῖος ἐτίμησε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐὰν ἔλθῃ κανένας ἀτομικὸς ἐπιστήμων καὶ πολιτευθῇ εἰς τὴν Χίον, διατί πρέπει νὰ ἀποκλείσετε αὐτὸν ἀπὸ τοῦ νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων; Πολὺ ὀρθοτέρα εἶναι ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν προτείνομεν ἡμεῖς. Καὶ συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λησμονήσῃ, ὅτι ὑπῆρξεν Ἀντιπολίτευσις, νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι εἶναι Κυβέρνησις καὶ νὰ προσπαθῇ νὰ νομοθετῇ ἔχουσα πρὸ ὀφθαλμῶν της τὸ μέλλον καὶ ὄχι τὸ παρελθόν. Καὶ τέλος, κύριοι βουλευταί, ἔρχομαι εἰς ἓν θέμα, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργός, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τοῦ ἀπαντήσω. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. ἀπεμύζησεν οἰκονομικῶς τοὺς Δήμους, ὅτι ἀφῄρεσε, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς παραμονῆς της εἰς τὴν ἐξουσίαν, πόρους ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ ὅτι καιρὸς εἶναι νὰ γίνῃ κἄποια μελέτη διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ, κατὰ τρόπον ὀρθολογιστικὸν αὐτὸ τὸ θέμα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν φαίνεται, ὅτι δὲν εἶχεν ἀκόμη τὸν καιρὸν νὰ ἐρευνήσῃ τὸ θέμα τῶν οἰκονομικῶν τῶν Δήμων. Διότι, ἐὰν τὸ εἶχεν ἐρευνήσει, οὐδέποτε θὰ προέβαινεν εἰς αὐτὴν τὴν δήλωσιν. Οἱ ἀριθμοὶ διαψεύδουν τὰ ὅσα ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ ὅσα, κατὰ καιρούς, ἰσχυρίσθη. Τὸ 1956 τὰ ἔσοδα τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἐκτὸς τῶν δανείων, ἀνήρχοντο εἰς 905 ἑκατομμύρια. Μετὰ μύρια. Δηλαδή, ἔχομεν ἐντὸς 5 ἐτῶν αὔξησιν τῶν πόρων τῶν Ὀργανισμῶν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως κατὰ 250%. Ὅταν, λοιπόν, λέγετε, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. ἀπεμύζησεν οἰκονομικῶς τοὺς Δήμους, λέγετε μίαν ἀνακρίβειαν καὶ δὲν ἔχετε πρὸ ὀφθαλμῶν τὴν πραγματικότητα, ἡ ὁποία διαπιστοῦται ἀπὸ τὰ στατιστικὰ στοιχεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§51Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τὰ 2 δισεκατομμύρια διετέθησαν διὰ τὸ ταμεῖον τῶν Δήμων;

§52Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ ἔσοδα ἐκτὸς τῶν δανείων ἦσαν τὸ 1956, 900 ἑκατομμύρια. Ἐφ’ ὅσον κάμνομεν σύγκρισιν ὁμοειδῶν πραγμάτων δὲν δικαιοῦσθε νὰ θέσετε τὴν ἐρώτησιν αὐτήν. Τὸ 1961 τὰ πάγια ἔσοδα μὴ ὑπολογιζομένων τῶν δανείων ἦσαν 2 δισ. 260 ἑκατομμύρια. Ἑπομένως ἐφ’ ὅσον τὸ 1956 τὰ ἔσοδα τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἀνῆλθον εἰς τὰ 900 ἑκατομμύρια, μὴ ὑπολογιζομένων τῶν δανείων, μὲ τὸν αὐτὸν ὑπολογισμὸν ἐντὸς 5ετίας τὸ 1961 ὑπάρχει αὔξησις κατὰ 250%. Ἔτσι λέγει ἡ ἀριθμητικὴ καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Καὶ ὅταν σεῖς λέγετε ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. ἀπεμύζησεν οἰκονομικῶς τοὺς Δήμους, δὲν λέγετε τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλά, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι ἑτοίμη αὐτὴ ἡ περίφημος μελέτη ἡ οἰκονομικὴ διὰ τοὺς Δήμους καὶ ὅτι ὅταν καταλήξῃ εἰς συμπέρασμα πρόκειται νὰ φέρῃ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ βελτιώνωνται τὰ οἰκονομικά των. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ., διὰ τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς καὶ διὰ τῆς δηλώσεως ὅτι τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς θὰ τὴν ἐξετάσῃ καὶ θὰ εἰσηγηθῇ σχετικῶς εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι ἀνακόλουθος πρὸς ὅσα κατὰ καιροὺς ἔλεγεν εἰς τὸ παρελθόν. Τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1962 συνεζητεῖτο ἐδῶ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν περὶ βελτιώσεως τῶν οἰκονομικῶν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, διὰ τοῦ ὁποίου ηὐξήθησαν τὰ ἔσοδα τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἐκ τοῦ Δημοσίου προϋπολογισμοῦ κατὰ 150 ἑκατομμύρια. Ὑπέστην τότε μίαν ἄνευ προηγουμένου ἐπίθεσιν ἀπὸ τὴν πτέρυγα τῆς Ε.Κ., ἡ ὁποία ἔλεγεν ὅτι ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων κατὰ 150 ἑκατομμύρια εἶναι ἐγκληματικὴ καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος τοῦ 1950, δηλαδὴ νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως τὸ ἥμισυ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ: Ὅταν ἔλθωμεν ἡμεῖς εἰς τὴν ἐξουσίαν, εἶπαν τότε διάφοροι ρήτορες τῆς Ε.Κ., θὰ πράξωμεν τοῦτο. Σεῖς τὸ εἴπατε καὶ τὸ ὑπεσχέθητε καὶ μὴ ἐκπληροῦντες αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν σήμερον, ἀλλὰ παραπέμποντες τὸ θέμα εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας διὰ τῆς συστάσεως ἐπιτροπῆς, εἶσθε ἀνακόλουθοι πρὸς ὅσα ἐλέγατε ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον 10ετίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ θὰ ἦτο πολὺ προτιμότερον ἀντὶ νὰ μᾶς εἴπητε σήμερον περὶ νομοσχεδίου, νὰ δηλώσητε εὐθαρσῶς, ὅτι ὑπάρχουν θέματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάσθησαν ἐφέτος καὶ τὰ ὁποῖα δὲν εἴχατε ὑπ’ ὄψει σας ὅταν εὑρίσκεσθο εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν τὸ ἥμισυ τῆς φορολογίας καπνοῦ. Ἀλλὰ νὰ δώσετε τοὐλάχιστον διὰ τὸ 1964 μίαν περαιτέρω αὔξησιν 100 ἢ 150 ἑκατομ. δραχ., ὅπως ἀπὸ τοῦ 1962 εἶχεν ὑποσχεθῆ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. Διότι, τότε ψηφιζομένου τοῦ νόμου εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι διὰ τὸ 1963 τὰ ἔσοδα αὐξάνονται κατὰ 100 ἑκατομμύρια ἢ 150 ἑκατομμύρια, περαιτέρω δὲ διὰ τὸ 1964 θὰ ὑπάρξῃ καὶ ἄλλη αὔξησις ἀνάλογος πρὸς τὴν δεδομένην αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐὰν λοιπὸν ἠθέλατε νὰ ἀντιμετωπίσετε τὸ θέμα κατὰ τρόπον μὴ προκαλοῦντα εἰς ἡμᾶς τὴν πεποίθησιν, ὅτι θέλετε νὰ μὴ τηρήσετε τὴν ὑπόσχεσίν σας, χωρὶς καὶ νὰ τὸ ὁμολογήσετε, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔλθετε ἐδῶ καὶ νὰ εἴπητε, ὅτι δίδομεν 150 ἑκατομμύρια καὶ τὸ θέμα τῆς αὐξήσεως μέχρι τοῦ ἡμίσεος τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ τὸ ἀφήνομεν δι’ εὐθετώτερον χρόνον, διότι ἐφέτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν ἐπανειλημμένως εἰς τὸ παρελθόν. Αὐτὸ ἐὰν τὸ ἔπραττεν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔλεγον ὅτι πιθανῶς νὰ ἐπλανήθη εἰς τὸ παρελθόν (χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.), ὅτε ἦτο Ἀντιπολίτευσις, σήμερον ὅμως καταστᾶσα Κυβέρνησις καὶ ἀντιληφθεῖσα τὴν πλάνην της ὁμολογεῖ τοῦτο μὲ γενναιότητα. Μὴ πράττουσα ὅμως τοῦτο καὶ μὴ ἐκπληροῦσα συγχρόνως τὴν παλαιάν της ὑπόσχεσιν, μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ τὴν κατηγορήσωμεν ὅτι δὲν εἶναι ἡ ἰδία ὀπαδὸς τῆς ἀρετῆς, τὴν ὁποίαν συνεχῶς ἐπικαλεῖται.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Αὐγερινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§54Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ πρέπει νὰ λεχθῇ ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου διὰ τοῦ ψηφισθέντος νόμου 1910 τὸ 1951 ἀπεστέρησε τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν παντὸς πόρου, ἐπῆρεν ὅλα τὰ ἔσοδα τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀγορεύετε, κ. συνάδελφε;

§56Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι δὲν ἀγορεύω.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶσθε ἐκτὸς Κανονισμοῦ λυποῦμαι πάρα πολύ.

§58Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἐπῆρεν ὅλους τοὺς πόρους καὶ ὑπεσχέθη τὸ ἥμισυ τῆς φορολογίας καπνοῦ ποὺ δὲν ἔδωσε.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Κρούων τὸν κώδωνα). Ὁ κ. Ράλλης κατῆλθε τοῦ βήματος καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἐπιτρέψω νὰ ὁμιλήσετε, εἶσθε ἐκτὸς Κανονισμοῦ. Ἐὰν σᾶς ἐπέτρεπεν ὁ κ. Ράλλης θὰ σᾶς ἐπέτρεπα καὶ ἐγώ. Ὁ κ. Α. Αὐγερινός, ἔχει τὸν λόγον.

§60Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἀπὸ ἐκλογικοῦ νόμου ἄρξασθε. Ἐπέπρωτο, ἀξιότιμοι, κ. βουλευταί, νὰ ἀρχίσωμεν τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς παρούσης περιόδου ψηφίζοντες ἐκλογικὸν νόμον, διότι περὶ ἐκλογικοῦ νόμου πρόκειται. Τὸ νομοσχέδιον, τοῦτο ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ καταθέσῃ, πρὸ τῆς ἀναποδράστου καὶ ἀναποφεύκτου ἀνάγκης νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα τῶν προθεσμιῶν, τὸ ὁποῖον ἐκκρεμοῦσε πρὸ αὐτοῦ, τῶν προθεσμιῶν ἐντὸς τῶν ὁποίων πρέπει νὰ διεξαχθοῦν αἱ προσεχεῖς δημοτικαὶ ἐκλογαὶ καὶ ἀκόμη νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα τῆς ρυθμίσεως ἢ καταργήσεως ὡρισμένων διατάξεων τοῦ γνωστοῦ πλέον νόμου 3938)1959, ὁ ὁποῖος ἐτροποποίησε τὸν κώδικα περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἰς τὰ σημεῖα ποὺ ἀφοροῦν τὰς δημαιρεσίας καὶ ὁ ὁποῖος νόμος κατὰ γενικὴν ὁμολογίαν δοκιμασθεὶς εἰς τὴν πρᾶξιν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀπέτυχε κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε ἀντὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τοὺς δήμους μίαν ἐπιτυχίαν, τὴν ὁποίαν εἶχε τότε ἐξαγγείλει ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. διὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀρίστων, ποὺ θὰ ἀντιπροσωπεύουν τὴν κοινὴν γνώμην, ἐπέτυχε, λέγω, τὴν ἀκυβερνησίαν εἰς τοὺς δήμους, διότι κατ’ οὐσίαν οἱ περισσότεροι δῆμοι καὶ πολλαὶ κοινότητες ἐπὶ μίαν πενταετίαν ἀντιμετωπίζουν ἀκυβερνησίαν πραγματικήν, ὅταν οἱ δήμαρχοι, ἀσχέτως τῆς ἱκανότητός των ἢ μή, δὲν δύνανται νὰ διοικήσουν τὸν δῆμον, διότι δὲν δύνανται οὔτε κἂν νὰ συγκροτήσουν τὰ δημοτικὰ συμβούλια καὶ νὰ ψηφίσουν τὰς ἀπαραιτήτους ἐκείνας ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ τοὺς βοηθήσουν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου των. Καὶ τὴν ἀποτυχίαν τοῦ νόμου ἐκείνου πρώτη ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. παρεδέχθη, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον συνωμολόγησε καὶ ὁ πρὸ ὀλίγου κατελθὼν τοῦ βήματος πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ράλλης, δηλώσας ὅτι εἶχεν ἀντιμετωπίσει τὸ θέμα τῆς τροποποιήσεώς του. Κύριοι βουλευταί, ἡ τελευταία Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. ἔχει εὐθύνην, διότι δὲν ἦρε τὴν ἐκκρεμότητα αὐτὴν καὶ τὴν ἀφῆκεν εἰς ἡμᾶς διὰ νὰ ἔρχεται σήμερον ἐδῶ νὰ κωλυσιεργῇ καὶ νὰ ἐμποδίζῃ τὴν σύντομον ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, κύριοι βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ἐγώ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶμαι τακτικὸς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι ἡ μακρὰ παράτασις τῶν νομοσχεδίων καὶ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου ζημιώνει τὸν Κοιγοβουλευτισμὸν καὶ δημιουργεῖ δυσμενῆ ἐντύπωσιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην περὶ τοῦ τρόπου τῶν ἐργασιῶν μας. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι μεταπολεμικῶς καὶ συγκεκριμένως ἀπὸ τοῦ 1945 ἐψηφίσθησαν ἑπτὰ ἐκλογικοὶ νόμοι ἀφορῶντες ἐκλογὴν βουλευτῶν καὶ τρεῖς ἐκλογικοὶ νόμοι ἀφορῶντες ἐκλογὰς Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχῶν καὶ διὰ τὰς μέχρι τοῦδε διεξαχθείσας καὶ ἔρχεται σήμερον ὁ τέταρτος. Ἀκόμη τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον ἔρχεται πρὸς ψήφισιν κατὰ συνέχειαν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς τοῦ 1963. Τοῦτο ἦτο ἀποτέλεσμα μιᾶς μακρᾶς πολιτικῆς ἀνωμαλίας ὀφειλομένης εἰς τὴν ἀκαταστασίαν τῆς μεταπολεμικῆς περιόδου καὶ ἡ ὁποία ἀκαταστασία ἤρθη διὰ τῆς συγκροτήσεως τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ τῆς ἐπικρατήσεώς της κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς καὶ συνεπῶς θὰ πρέπει νὰ παύσωμεν νὰ ἀπασχολοῦμεν πλέον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ ἐκλογικοὺς νόμους.

§61Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, πιστεύετε, ὅτι τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον εἶναι τὸ τελειότερον δυνατόν;

§62Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀφήσατέ με νὰ συνεχίσω, διότι ἀκόμη δὲν εἰσῆλθον εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ἂν δὲν εἶναι τὸ τελειότερον, νομίζω, ὅτι ὀφείλομεν ὅλοι νὰ φροντίσωμεν νὰ γίνῃ, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι θὰ δεχθῇ οἱασδήποτε τροπολογίας καὶ ὑποδείξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ συντελέσουν εἰς τὴν ἀρτιωτέραν ἐμφάνισιν τοῦ νομοσχεδίου. Πρέπει, συνεπῶς, νὰ συμβάλωμεν διὰ τὴν τελειότητα τοῦ νομοσχεδίου, ἰδίᾳ οἱ νομικοί, ἵνα μὴ ἐξέρχωνται τῆς αἰθούσης αὐτῆς νομοθετήματα ἀτελῆ, ὥστε νὰ μὴ δύνανται τὰ δικαστήρια νὰ ἐννοήσουν τὸ περιεχόμενον καὶ τὸν σκοπὸν ποὺ ὡδήγησαν εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοθετημάτων τούτων. Αἱ προσεχεῖς Δημοτικαὶ ἐκλογαὶ δὲν πρέπει νὰ λάβουν πολιτικὴν χροιάν. Τοῦτο, ἄλλωστε, ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς ἡμᾶς νὰ συμβάλωμεν, ὥστε μεταξὺ τῶν πολλῶν προσώπων, νὰ ἐκλεγοῦν οἱ ἄριστοι καὶ οἱ κατάλληλοι. Καὶ ἀφοῦ γνωρίζομεν πλέον, ὅτι δὲν θὰ τεθῇ πολιτικὸν θέμα εἰς τὰς προσεχεῖς Δημοτικὰς ἐκλογὰς θὰ πρέπει νὰ ἐξεύρωμεν τρόπον, συντάξεως νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐξουδετερώνῃ τὰς πολλὰς φιλοδοξίας καὶ θὰ περιορισθῇ εἰς τοὺς ἀρίστους. Καὶ νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐπιτυγχάνει διὰ μιᾶς σοφῆς διατάξεως, ποὺ δὲν ἐπιτρέπει νὰ εἶναι ὑποψήφιοι περισσότεροι τῶν δύο, εἰς περίπτωσιν ἐμμέσων ἐκλογῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι μεγάλη ἐπιτυχία τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς ἐμπνευστοῦ τῆς διατάξεως αὐτῆς καὶ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον, διότι πράγματι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἔχωμεν πρῶτον ἀποτέλεσμα, πολλοὶ φιλοδοξοῦντες νὰ μὴ ἐκτεθοῦν, διότι θὰ ξεύρουν, ὅτι τοὺς ἀναμένει ὁριστικὴ ἀποτυχία καὶ μάλιστα περαιτέρω καὶ ἀποβολή των ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὥστε θὰ θεωρήσουν ἄσκοπον ἕνα ἀγῶνα τὸν ὁποῖον ἐκ τῶν προτέρων θὰ τὸν γνωρίζουν ὡς χαμένον, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἔχουν τόσον πολλὰς ἐλπίδας ἐπιτυχίας καὶ δὲν θὰ δύνανται νὰ διεκδικήσουν τὴν πρώτην ἢ τὴν δευτέραν θέσιν εἰς τὴν ὅλην σειρὰν τῶν ἐκλεγομένων. Εἶναι τὸ κέντρον νομίζω τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ πάρα πέρα ἔχομεν τὴν περίπτωσιν τοῦ 40% ἡ ὁποία ἦτο μία σκέψις τῆς Κυβερνήσεως νὰ βοηθήσῃ τὴν δημιουργίαν περιπτώσεων ἔτι περαιτέρω συνεργασίας πολλῶν ὑποψηφίων καὶ πολλῶν ἐπιδιωκόντων τὸ δημοτικὸν ἀξίωμα ἵνα ἐπιτύχουν τὸ 40%, ἡ ὁποία συνεργασία ἐλέχθη θὰ ἐπιτευχθῇ ἔτι μᾶλλον ἐὰν ψηφίσωμεν καὶ τὴν περίπτωσιν τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Διότι τότε θὰ εἶναι δυνατὸν ἥσσονος σημασίας ἢ ἐπιδιώξεως, ὑποψήφιοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἔχουν ἐλπίδα ἐπιτυχίας, τῆς πρώτης ἢ δευτέρας γραμμῆς, νὰ συνεργασθοῦν μὲ ὑποψήφιον τῆς πρώτης γραμμῆς δεχόμενοι τὴν θέσιν τοῦ ἀντιδημάρχου, ἂς τὸν εἴπωμεν ἔτσι, καὶ νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ τὸν θεωρήσωμεν ἀντιδήμαρχον τὸν δεύτερον ἀναπληρωτήν. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ δοθῇ καὶ εἰς ἡμᾶς ἡ εὐχέρεια νὰ βοηθήσωμεν εἰς τὴν ἐπίτευξιν τῶν συνεργασιῶν αὐτῶν, διότι ἱκανοποιοῦμεν κατὰ ἕνα τρόπον καὶ δευτερευούσας φιλοδοξίας καὶ ἔτσι πλέον ἐπιτυγχάνομεν διὰ τοῦ 40% τὴν συνεργασίαν πρῶτον καὶ δεύτερον τὴν ἐκπροσώπησιν εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τῆς πλειοψηφίας, ἡ ὁποία ἂν δὲν εἶναι ἀπόλυτος, πάντως εἶναι μεγάλη καὶ οὐσιώδης προκειμένου μάλιστα περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἐλέχθη ὅτι τοῦτο ἠμπορεῖ νὰ μὴ εἶναι ἀπολύτως δημοκρατικὸν καὶ τὸ πιστεύω, εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ἀλλὰ αἱ περιστάσεις δὲν μᾶς ἐπέτρεψαν πάντοτε νὰ ἐπωφεληθῶμεν μέχρι σήμερον τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς διότι κατ’ ἀρχὴν τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐπεδίωκε διὰ τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων τὰ ὁποῖα ἐψήφισε νὰ φαλκιδεύῃ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἐπιτυγχάνουν οἱ ἀντίθετοι ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιτύχουν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας δὲν θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ὑποστηρίξῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν, ἡ ὁποία σημαίνει ἁπλῆ ἀναλογική, ὅταν τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει μέχρι σήμερον καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος ὅπως λέγεται σχεδιαστὴς ἢ ἀναμεμιγμένος εἰς τὴν σύνταξιν πολλῶν νομοσχεδίων, ἦσαν πάντοτε ὑπὲρ συστημάτων τὰ ὁποῖα πολλῷ μᾶλλον ἀπεῖχον ἀπὸ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ ἀπὸ τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν. Ἀλλὰ λέγω αἱ περιστάσεις δὲν μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, οὔτε εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς δυνάμεθα νὰ τὸ πράξωμεν διότι ἠμποροῦμεν νὰ πλήξωμεν τὰς δημοτικὰς ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην μιᾶς βιωσίμου καταστάσεως καὶ μιᾶς πλειοψηφίας τοῦ Δημάρχου, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διοικήσῃ τὸν Δῆμον ἀπροσκόπτως, διότι ἂν θὰ εἴχωμεν πλέον ὁδηγηθῆ εἰς τὸ καθαρὸν σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς χωρὶς καμμίαν διάκρισιν, τότε βέβαια θὰ ὁδηγοῦμεν τοὺς Δήμους ὅπως καὶ τὰ συμβούλια εἰς μίαν ἀκυβερνησίαν, ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα πάλιν σχεδὸν τὸ ἴδιον ποὺ εἶχε καὶ ὁ νόμος τοῦ 1959. Βέβαια τὸ ἀποφεύγομεν τοῦτο ὅταν συμβῇ ἡ περίπτωσις νὰ ἐξασφαλίσῃ κανεὶς συνδυασμὸς τὸ 40% καὶ θὰ μοῦ εἴπῃ, ὅτι τοῦτο θὰ συμβῇ εἰς πλείστας ὅσας περιπτώσεις. Τότε τοῦτο τὸ ἐπιτυγχάνομεν πρῶτον ὅπως σᾶς εἶπον διὰ τοῦ ἀποκλεισμοῦ τοῦ τρίτου, τετάρτου κ.λ.π. ὑποψηφίου δημάρχου ἀπὸ τοῦ δικαιώματος νὰ ἐκλεγῇ, ὁπότε χάνει τὴν ἡγεσίαν τῆς παρατάξεώς του καὶ διὰ τῆς ἀποβολῆς ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὁπότε οἱ Σύμβουλοι ποὺ τὸν ἠκολούθησαν μέχρι ἐκείνης τῆς στιγμῆς εἶναι ἐλεύθεροι πλέον, νὰ ἀκολουθήσουν ἀρχὰς ἀντιπολιτευτικὰς πρὸς τὸν ἐκλεγόμενον Δήμαρχον καὶ κατ’ ἀνάγκην νομίζω, ὅτι θὰ πᾶνε μαζί του καὶ θὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν τότε ὁ Δήμαρχος ποὺ δὲν θὰ ἔχῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ ἐκλεγῆ ἐμμέσως, νὰ προσεταιρισθῇ καὶ τοὺς ὀρφανοὺς αὐτοὺς Δημοτικοὺς Συμβούλους, καὶ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἀκυβερνησίαν τοῦ Δήμου. Περαιτέρω, κ.κ. βουλευταί, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολῇ καὶ εἶναι ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου τὸ θέμα τῶν σταυρῶν. Τὸ περίφημον αὐτὸ θέμα τῶν σταυρῶν τὸ ὁποῖον τόσον μᾶς ἔχει ἀπασχολήσει καὶ κατὰ τὰς πολιτικὰς ἐκλογάς, τὸ μειονεκτοῦν αὐτὸ σύστημα τὸ ὁποῖον μᾶς ἔφερεν ὅλους μας σὲ μίαν ἀναταραχήν, ὥστε νὰ συμβαίνῃ εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις συνυποψήφιοι νὰ ἔχουν μεγάλον ἀνταγωνισμὸν μεταξὺ των καὶ πολλάκις ὁ ἀνταγωνισμὸς αὐτὸς νὰ φέρῃ καὶ ἐχθρότητας, διατὶ νὰ μὴ ἐξουδετερώσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ μειονέκτημα αὐτὸ τῶν σταυρῶν προκειμένου περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων καὶ διατὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν τὴν πολυσταυρίαν; Ἡ μονοσταυρία δημιουργεῖ ἀνταγωνισμὸν ὀξὺν καὶ ἐχθρότητα, ἡ δὲ πολυσταυρία εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἴσως ἐπιβάλλεται διότι ἐκεῖ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συνεργασία. Ὅταν θὰ ἔχωμεν ὑποψηφίους πολλοὺς εἰς τοὺς μεγάλους ἰδιαίτερα δήμους ἡ συνεργασία αὐτὴ εἰς περίπτωσιν μονοσταυρίας εἶναι ἀδύνατος, ἢ δύσκολος, πολλῷ μᾶλλον διότι οἱ ὑποψήφιοι δὲν θὰ εἶναι πολιτικὰ πρόσωπα καὶ δὲν θὰ ἔχουν πολιτικὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν θὰ δύνανται νὰ μεταβάλλουν, ὥστε νὰ γίνεται ἡ συνεργασία αὐτή. Πιστεύω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τὸ θέμα τῶν σταυρῶν θὰ πρέπει νὰ τὸ προσέξωμεν, διότι καθιεροῦντες μονοσταυρίαν θὰ ἔχωμεν τὸ μειονέκτημα πολλοὶ ἐκλεκτοὶ δημόται, πολῖται, ἢ κάτοικοι τῶν κοινοτήτων νὰ μὴ θέλουν νὰ ἐκτεθοῦν κἄν, διότι δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀγρεύουν σταυροὺς καὶ δὲν θὰ ἔχουν τὴν ἱκανότητα νὰ ἐπιζητοῦν σταυρούς, διότι θὰ ἔχουν τὸν φόβον καὶ τὸν κίνδυνον νὰ ὑποστοῦν μείωσιν ἀξιοπρεπείας μὴ λαμβάνοντες ἕνα ἀριθμὸν ἱκανὸν ἀνάλογον μὲ τὴν ἀξίαν των. Κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς τοῦ 1959 πολλοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀπεφάσισαν νὰ πολιτευθοῦν, δὲν ἐξελέγησαν διότι δὲν εἶχον τὴν ἱκανότητα τῆς ψηφοθηρίας.

§63Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀναπτύσσετε ἓν ἐπιχείρημα ἀντίθετον πρὸς τὰς ἀπόψεις σας, διότι εἴπατε ἀκριβῶς ὅτι πολλοὶ ἐκλεκτοὶ ὑποψήφιοι δὲν κατώρθωσαν παρὰ τὸ ἐπικρατοῦν σύστημα τῆς πολυσταυρίας νὰ ἐπιπλεύσουν εἰς τὰς προηγουμένας δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἐπομένως ἀποδεικνύεται ὅτι καὶ ἂν εἶναι πολυσταυρία, τὸ σύστημα τῆς πολυσταυρίας δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κακῶς νομίζομεν ὅτι τονώνει τὰς προσωπικότητας. Ἀπόδειξις εἶναι ἐκεῖνο ποὺ εἴπατε, ὅτι μὲ τὴν πολυσταυρίαν ἔμειναν χαμένοι οἱ κύριοι αὐτοί.

§64Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐὰν μὲ τὴν πολυσταυρίαν δὲν κατορθώσουν νὰ ἐπιπλεύσουν οἱ ἐκλεκτοὶ αὐτοὶ ὑποψήφιοι πῶς θὰ ἐπιπλεύσουν μὲ τὴν μονοσταυρίαν; Ἀκόμη περαιτέρω ἀφοῦ εἰς τὰς πολιτικὰς ἐκλογὰς ποὺ ἴσχυσεν ἡ πολυσταυρία εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας ὅπου ἐξελέγοντο ἄνω τῶν 10 βουλευτῶν καὶ ἀπέδωσαν, διότι ἐξαιρετικοὶ ἀντιπρόσωποι τῶν Ἀθηνῶν ἦλθον εἰς τὴν Βουλήν, διατί νὰ μὴ τὸ ἐφαρμόσωμεν τοῦτο καὶ εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς γενικῶς; Διότι ἐὰν ἐφαρμοσθῇ, ὅπου τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐπιβεβλημένον, θὰ δοθῇ εὐχέρεια εἰς ἀνθρώπους νὰ λάβουν μέρος εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὴν ἐλπίδα ἐπιτυχίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν τοῦ 40–50% νομίζω, ὅτι καὶ ἀπρόσφορος εἶναι καὶ ὄχι ἐπιβεβλημένη. Διότι μὲ τὸ 40% ἐπιτυγχάνομεν τὴν πλειοψηφίαν τῶν ⅔. Δὲν νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω διὰ νὰ τοὺς δώσωμεν πλειοψηφίαν τῶν ¾. Αὐτὸ τὸ 40–50% μοῦ θυμίζει τὸ 25–35% τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τοῦ 1958. Ἐπίσης οἱ ψηφοφόροι πρέπει νὰ γνωρίζουν κἄπως τὸν νόμον, νὰ ἔχουν μίαν ἰδέαν νὰ ξεύρουν πῶς νὰ ψηφίζουν καὶ ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψήφου των. Ἀφοῦ ἔχομεν τὴν μίαν περίπτωσιν διακρίσεως 40%, νομίζω ὅτι δὲν χρειάζεται ἡ περαιτέρω πλειοψηφία τῶν ¾. Διότι ἐὰν ἐπιμείνωμεν εἰς αὐτό, τότε δημιουργοῦμεν τὴν περίπτωσιν τοῦ νόμου τοῦ 1958. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ ἔχωμεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξωμεν διεξοδικώτερον τὰς ἀπόψεις μας ἐπὶ ἑκάστου θέματος καὶ νὰ ὑποβοηθήσωμεν οὕτω εἰς τὴν κατάρτισιν ἑνὸς τελείου νόμου. Γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι σήμερον οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες εἶναι ἀκυβέρνητοι. Εὑρίσκονται ἐν πτωχεύσει. Στεροῦνται παντελῶς εἰσοδημάτων. Μέχρι τοῦδε ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀφηρέθησαν ὅλοι οἱ πόροι τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀναγκάζωνται οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες νὰ δηλώνουν ὑποταγὴν εἰς τὸ κόμμα διὰ νὰ λάβουν τὰς γνωστὰς μικρὰς βοηθείας πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἀπαραιτήτων πρώτων ἀναγκῶν των. Ὅπως γνωρίζετε οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες δὲν ἔχουν οὔτε τοὺς ὑπαλλήλους των νὰ πληρώσουν. Καὶ ἐνῷ ταῦτα γνωρίζει τὸ Κράτος, προκειμένου εἰς μίαν πόλιν νὰ ἀνεγείρῃ ἕνα δημόσιον κτίριον, ὡς π.χ. Σχολεῖον, ἀξιοῖ ἀπὸ τὸν Δῆμον καὶ τὴν Κοινότητα νὰ δώσουν τὸ οἰκόπεδον. Ἐλπίζω συντόμως ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς ἀναγκαίους πόρους εἰς τὴν Αὐτοδιοίκησιν, ὥστε νὰ δυνηθοῦν οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες νὰ ἐπιτελέσουν τὸ καθῆκον των. Καὶ μάλιστα θὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς πόρους αὐτῶν κατὰ τρόπον ὥστε τούτους νὰ εἰσπράττουν δικαιωματικῶς οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες καὶ οὐχὶ νὰ ζητοῦν, ὅπως συμβαίνει μέχρι τώρα κἄποιαν ἐνίσχυσιν ἀπὸ τὸ Κράτος, δίκην ἐπαίτου καὶ νὰ εἶναι οἰκονομικῶς ὑποτελεῖς εἰς τὸ ἑκάστοτε κρατοῦν κόμμα.

§65Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δύνασθε, κύριε συνάδελφε, νὰ μᾶς εἴπητε ποῖον κόμμα κατήργησε τὴν οἰκονομικὴν αὐτοτέλειαν τῆς αὐτοδιοικήσεως, ποῖον κόμμα πρῶτον ἀντικατέστησε τὰ διαπύλια τέλη μὲ τὸν φόρον ἐκ τοῦ καπνοῦ καὶ ἐνῷ ρητῶς ὥρισεν εἰς τὸν νόμον, ὅτι θὰ πρέπει ὁ φόρος ἐκ τοῦ καπνοῦ νὰ δίδεται εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν, δὲν ἔδωσεν οὔτε τὸ 20%;

§66Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Τὸ θέμα αὐτό, κύριε συνάδελφε, εἶναι μέγα καὶ θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν εἰς ἄλλην ὥραν. Ἐκεῖνο ποὺ γνωρίζω ἐγὼ καὶ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω εἶναι ὅτι ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε. οἱ Δῆμοι ἐχρεωκόπησαν.

§67Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ διαπύλια τέλη κατηργήθησαν μὲ τὸν νόμον 1910)1951 ἐπὶ Κυβερνήσεων τοῦ Κέντρου.

§68Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐὰν νομίζετε, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθουν τὰ διαπύλια τέλη καὶ ὅτι μόνον μὲ αὐτὰ θὰ ἐξησφαλίζετο ἡ οἰκονομικὴ αὐτοτέλεια τῆς Αὐτοδιοικήσεως, διατὶ ἐπὶ 8 ἔτη ποὺ ἐκυβερνήσατε τὴν χώραν δὲν τὰ ἐπαναφέρατε;

§69Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Τὰ διαπύλια τέλη κατηργήθησαν πρὸ τοῦ 1955 καὶ ἔπρεπε νὰ καταργηθοῦν.

§70Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὁ ὑποφαινόμενος κατήργησε τὰ διαπύλια τέλη καὶ εἶναι ὑπερήφανος δι’ αὐτό. Ὁ κ. συνάδελφος δὲν εἶχε γνῶσιν αὐτοῦ τοῦ πράγματος καὶ τὸ ἐτοποθέτησεν εἰς τὸ 1951. Ἐὰν ὅμως 8 χρόνια δὲν ἤρκεσαν διὰ νὰ ἐπανορθώσετε, ἔστω τὰς ἀδικίας ποὺ ἔκαμε τὸ Κέντρον, τὶ νὰ ἀναμείνωμεν ἀπὸ σᾶς. Ἄλλα, 8 χρόνια θέλετε;

§71Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπειδὴ συμπίπτει νὰ εἶμαι καὶ Δημοτικὸς Σύμβουλος Ἀθηναίων, νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναφέρω ὡρισμένας περιπτώσεις βαναύσου εἰσβολῆς τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς τὴν Αὐτοδιοίκησιν καὶ πῶς ἀπεστράγγισε τοὺς Δήμους ἀπὸ τὰ ἔσοδά των. Κατὰ τὸ 1959 ἡ Πάουερ ἐγκατέλειψε τὰς πέντε ἀγόνους γραμμὰς (Πετράλωνα, Κολοκυνθοῦς κλπ.), Ὁ τότε Ὑπουργὸς δι’ ἐγγράφου του ἐκάλεσε τὸν Δῆμον Ἀθηναίων νὰ τὰς παραλάβῃ καταρτίζων τὸν σχετικὸν ὀργανισμὸν ἐκμεταλλεύσεως καὶ μὲ ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ ἔδιδε καὶ τὸ σχετικὸν δάνειον προμηθείας λεωφορείων. Βραδύτερον ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. ἄνευ λόγου ἀφήρεσε τὰς πέντε γραμμὰς καὶ ἵδρυσε τὴν ΑΣΠΑ. Ἀφήρεσε ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας τὸ 10λεπτον τῶν εἰσητηρίων, τὸ ὁποῖον εἴς τινας γραμμὰς φθάνει τὰ 30 λεπτὰ καὶ τὸ διεχειρίσθη πρὸς κάλυψιν κομματικῶν της ἀναγκῶν. Ἀναφέρω ἐνδεικτικῶς ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων κ. Γκίκας, ἄνευ συγκαταθέσεως τοῦ Δήμου Ἀθηναίων κατεσκεύασε 17 δρόμους δευτερεύοντας ἐντὸς τῆς πόλεως κατ’ ἐκλογὴν ὅπου εἶχε κομματάρχας καὶ ἀναφέρω ἕνα Σάσαλον καὶ κἄποιον Τζοᾶνον εἰς τὸ Παγκράτι. Καὶ ὁ Ὑπηρεσιακὸς Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, κ. Μαρκάκης, ἐνεργῶν καθ’ ὑπόδειξιν τοῦ κ. Γκίκα καὶ διὰ κομματικοὺς σκοπούς, ἐπρογραμμάτισε καὶ αὐτὸς 19 δρόμους ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Δήμου. Καὶ ὁ Ὑφυπουργὸς κ. Κεφαλογιάννης μὲ τὴν θεωρίαν, ὅτι ἡ πλατεῖα Κλαυθμῶνος δὲν εἶναι δημοτικὴ περιουσία, ἀλλὰ τἄχα δημόσιον πάρκον, ἀπεπειράθη τὴν ἁρπαγὴν της, ἵνα κατασκευάσῃ ὑπόγειον γκαρὰζ διὰ τοὺς εὐνοουμένους του. Καὶ ἔπρεπε νὰ ἐξεγερθῇ σύσσωμον τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ ἀποσοβήσῃ καὶ αὐτὴν τὴν ἁρπαγήν.

§72Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω καὶ νὰ προσθέσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βασιλᾶτος τὸ δρᾶμα τῆς δημαρχίας Κατσώτα μὲ τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον ἐνεκρίνετο καὶ οὐδέποτε ἐδίδετο. Αὐτὸ καὶ μόνον ἀποδεικνύει τὴν ἀσύστολον κομματικὴν ἐπέμβασιν καὶ τὸν ἀποστραγγισμὸν τοῦ Δήμου Ἀθηναίων διὰ κομματικοὺς καὶ μόνον λόγους.

§73Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ε.Ρ.Ε., κ. Ὑπουργέ, ἐβοήθησε τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ ἔδωσε δάνεια εἰς ὅλους τοὺς Δήμους, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς τοποθετήσεως τῶν Δημάρχων.

§74Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἔδιδε δάνεια εἰς ὅσους Δήμους ἤθελεν, ὅταν ἤθελε καὶ ὅπως ἤθελε.

§75Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔδωσε δάνεια καὶ εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων καὶ εἰς τὸν Δῆμον Πειραιῶς καὶ εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης, ὅπου οἱ Δήμαρχοι δὲν ἀνῆκον πολιτικῶς εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε.

§76Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον, κ.κ. βουλευταί, εἶναι ἄρτιον. Ὁ κ. Ὑπουργός, βεβαίως, σεβόμενος τὴν γνώμην ὅλων τῶν βουλευτῶν καὶ μὴ ἀκολουθῶν τὸ παράδειγμα τῶν Ὑπουργῶν τῆς Ε.Ρ.Ε., οἱ ὁποῖοι δὲν ἐδέχοντο τὴν βοήθειαν τοῦ Κοινοβουλίου διὰ τὴν καλυτέραν κατάρτισιν τῶν νόμων, θὰ ἀκούσῃ τὰς γνώμας μας καὶ θὰ θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὰς ὑποδείξεις μας, ὥστε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ἐξέλθῃ τῆς αἰθούσης ταύτης ἀκόμη καλύτερον. Ὅσον ἀφορᾷ, τέλος, τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, πιστεύω, ὅτι εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν θὰ μᾶς δοθῇ ὁ χρόνος νὰ εἴπωμεν τὴν γνώμην μας. (Χειροκροτήματα).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γιαννούσης, ἔχει τὸν λόγον.

§78Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ποίου θέματος, κ. συνάδελφε;

§80Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι, κ. Πρόεδρε, ἠθελήσατε νὰ καταβιβάσετε τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος, ρήτορα.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, κατὰ παραχώρησιν ἠθέλησα νὰ δώσω τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Μερκούρην.

§82Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ παραχώρησιν, βεβαίως. Καὶ τὸ ἐπιθυμοῦμεν νὰ τοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὁμιλήσῃ.

§83Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν ἀπουσίαζον.

§84Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἐξερχόμενος ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ἀπουσιάζει.

§85Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὄχι, δὲν ἔχετε δίκαιον, κ. συνάδελφε.

§86Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ μία διάταξις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἡ ὁποία δικαιολογεῖ τὸν χαρακτηρισμὸν ὡς κατεπείγοντος εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 18, ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ ἀναβολῆς τῶν ἐπικειμένων ἐκλογῶν. Πράγματι, εἶναι κατεπεῖγον τὸ θέμα τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ ἰδίαν της εὐθύνην διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθοῦν αἱ ἐκλογαί. Ἀλλὰ τὸ μὲ ποῖον σύστημα θὰ γίνουν αὐταί, δὲν εἶναι κατεπεῖγον. Καὶ θὰ σημειώσω, ὅτι ὅταν συνεζητεῖτο τὸ θέμα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ της νὰ ὁμοφωνήσῃ ἐν ἀγαστῇ συμπνοίᾳ καὶ συνεργασίᾳ Κυβέρνησις καὶ Ἀντιπολίτευσις προέτεινεν τὴν ἐπιψήφισιν τῆς διατάξεως ταύτης ὡς ἄρθρον μόνον, ὥστε νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσαγάγῃ ὀψέποτε ἤθελε αὐτή, δεδομένου, ὄντως, ὅτι ἐζήτησεν τὴν ἀναβολὴν ὄχι διὰ τακτὴν ἡμέραν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ θὰ ἐπανέλθωμεν ἀργότερον ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ἀλλὰ διὰ μίαν προθεσμίαν ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ ἠδύνατο νὰ προκηρύξῃ ἐκλογάς, καὶ ἡ προθεσμία αὐτὴ εἶναι μακρά, δηλαδὴ μέχρι τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου τοῦ τρέχοντος ἔτους, νὰ εἰσαγάγῃ ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μὲ ἄνεσιν θὰ συνεζητεῖτο ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ὅταν λοιπὸν συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν προετείναμεν νὰ γίνῃ ἄρθρον μόνον καὶ νὰ τὸ ψηφίσωμεν, ὥστε ἐν πάσῃ ἀνέσει νὰ ἔλθουν αἱ ὑπόλοιποι διατάξεις δι’ ἕνα τόσον σοβαρὸν θέμα καὶ νὰ συζητηθοῦν, ἀφοῦ μάλιστα ἐλάβαμεν γνῶσιν τελευταίως. Διότι συνέβη καὶ τὸ ἑξῆς, κ.κ. συνάδελφοι. Διὰ νὰ μὴ γίνῃ τὸ Σάββατον τὸ ἀπόγευμα ἡ συνεδρίασις καὶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, γνωρίζετε, ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν κ.κ. συνάδελφοι ἀπουσιάζουν, ἐκλήθημεν τὴν Δευτέραν τὸ ἀπόγευμα, δηλαδὴ μᾶς ἐδόθη χρονικὸν διάστημα τοιοῦτον, ὥστε νὰ ρίψωμεν ἕνα βλέμμα χιαστὶ ἁπλῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Προέδρου της κατέληξεν εἰς τοῦτο καθὼς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἦτο παρὼν καὶ ἐπέμενεν εἰς τὴν ψήφισίν του. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐγένετο καὶ μία ἀντιδημοκρατικὴ καὶ ἀντικοινοβουλευτικὴ μεταχείρισις τῆς μειοψηφίας. Διότι ὅταν ἡ μειοψηφία προέτεινεν, μετὰ 6ωρον συνεδρίασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἀρχήν, ἀναβολὴν διὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ἔτυχεν τῆς ἀπαντήσεως ἐκ μέρους τοῦ σεβαστοῦ καὶ ἀξιοτίμου κατὰ τ’ ἄλλα μέλους τῆς Βουλῆς καὶ Προέδρου τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, «ὅποιος θέλει κάθεται, καὶ ὅποιος θέλει φεύγει». Κἄτι ἀνάλογον μὲ μίαν φράσιν ποὺ ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἔλεγεν ἄλλοτε «ἰδική σας εἶναι ἡ τράπουλα καὶ ὅπως θέλετε τὴν ἀνακατεύετε». Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν μὲν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ σκοπὸν νὰ ἀναβάλῃ τὰς ἐκλογάς, τότε δὲν ἔχει ἔννοιαν ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ ὑπολοίπου νομοσχεδίου ὡς κατεπείγοντος. Ἐὰν ἔχῃ σκοπὸν νὰ ἐνεργήσῃ τὰς ἐκλογάς, δὲν ἔχει ἔννοιαν ἡ διάταξις περὶ ἀναβολῆς. Ἡ συνύπαρξις αὐτῶν τῶν δύο διατάξεων εἶναι ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. Καὶ ἀπὸ τοῦ πονηροῦ εἶναι καὶ ἡ περαιτέρω διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται ὡς ὑπερκομματικόν. Φιλοδοξεῖ, λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ψηφισθῇ αὐτοτελὲς νομοθέτημα, κομματικῶς ἀχρωμάτιστον. Δὲν νομίζω, ὅτι χρειάζεται νὰ εἶναι κανεὶς ἐμβριθὴς εἰς κομματικοὺς ὑπολογισμούς, διὰ νὰ διαβάσῃ ἀνάμεσα εἰς τὰς γραμμὰς τοῦ νομοσχεδίου ποῖαι αἱ κατευθύνσεις αὐτοῦ. Βασικὴ σκέψις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ φιλοδοξία τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μέχρις οὗ λάβουν χώραν αἱ δημοτικαὶ καὶ κοινοτικαὶ ἐκλογαί, θὰ κατορθώσῃ νὰ διατηρήσῃ τὸ 40% τῆς δυνάμεως τῶν Ἑλλήνων ψηφοφόρων, καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ κατορθώσῃ νὰ ἔλθῃ πρῶτον κόμμα. Καὶ ἔτσι μόνον ἐξηγεῖται ἡ πριμοδότησις, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὸ κόμμα, εἰς τὸ ἐρχόμενον πρῶτον. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁμιλῶν διὰ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἰσχύοντος νόμου καὶ εἰσηγούμενος τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος, ἐνόμισεν, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐπιτεθῇ λαύρως ἔναντι τοῦ ἰσχύοντος νόμου, τοῦ ὁποίου πειρᾶται τὴν τροποποίησιν. Ἔκρινα σκόπιμον νὰ σημειώσω τὴν φράσιν του. Ἀπεκάλεσε ἀνέντιμον, φαῦλον, ὠθοῦντα πρὸς συναλλαγὴν καὶ ἐκμετάλλευσιν, ἀχρεῖον τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν σήμερον καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ ἐζήτησεν τὴν τροποποίησίν του. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Πετραλιᾶς). Κύριοι συνάδελφοι, ἴσως θὰ ἠδύνατό τις νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ χαρακτηρισμοί, ἀντανακλοῦν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἔμπνευσιν νὰ εἰσηγηθοῦν καὶ νὰ ὑπερψηφίσουν τὸν ἰσχύοντα νόμον. Ἀνέτρεξα εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ κρίνω σκόπιμον νὰ σᾶς ἀναφέρω μερικὰ σημεῖα ἀγορεύσεων διακεκριμένων προσωπικοτήτων τοῦ κόμματος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ὁ κ. Μπακατσέλος, σελὶς 49 τῶν πρακτικῶν, λέγει: «Ἀνέκαθεν εἰς ὅλην τὴν ζωήν μου ὡμιλοῦσα ὑπὲρ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς». Καὶ ἐπικαλεῖται τὸν Παπαναστασίου. Περαιτέρω λέγει: «Βάσις τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἀναλογική, ἢ ἄμεσος ἐκλογή. Πρωταρχικὸν δι’ ἐμὲ εἶναι ὄχι τὸ ἄμεσον ἀλλὰ ἡ ἀναλογική». Ὁ κ. Παπανδρέου λέγει: «Καθ’ ὅλον τὸ στάδιον τῆς πολιτικῆς μου ζωῆς —αὐτὸ εἶναι ἀπὸ τὴν ἀγόρευσίν του κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου 1959, τοῦ ἰσχύοντος δηλαδὴ νόμου— ὑπεστήριξα τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν». Καὶ περαιτέρω, ἐν σελίδει 81 τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν: «Ἐξαίρεσιν ἀποτελεῖ ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ Δημάρχων, ἡ ὁποία τώρα καταργεῖται καὶ οὕτως ἀποκαθίσταται ἡ Δημοκρατία καὶ ἡ ἠθική». Καὶ περαιτέρω, ἀναλύων, ὅτι μὲ ποσοστὸν 20% καὶ 25% εἶναι ἐνδεχόμενον μὲ τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν νὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος καὶ τοῦτο εἶναι ἀντιδημοκρατικόν, ἐνῷ μὲ τὴν ἀναλογικὴν δὲν συμβαίνει τοῦτο. Λέγει: «Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου τὸ 1950 κατόπιν ἰδικῆς μου πρωτοβουλίας εἰσήγαγεν τὸν θεσμὸν τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Καὶ οἱ λόγοι αὐτοὶ ἰσχύουν κατὰ μείζονα λόγον σήμερον». Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλων νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀλλαγὴν τῆς πολιτικῆς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν, ὅτι τὸ «παιδὶ ποὺ ἐγεννήθη μετεβλήθη εἰς τέρας». Τοῦ παιδιοῦ ποὺ ἐγεννήθη ὅμως, πατὴρ εἶναι ὁ κ. Παπανδρέου. Κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὅτι ὁ ἰσχύων νόμος ἐψηφίσθη μὲ εἰσηγητὴν τὸν κ. Παπανδρέου καὶ ἔτι ὅτι τοὺς καρποὺς τοῦ παιδίου του ἀπήλαυσεν ὁ κ. Παπανδρέου, τὸ 1951–1955. Πῶς εἶναι δυνατὸν τώρα νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ ἐπίθεσις ἐναντίον τοῦ τέκνου του χωρὶς νὰ εἶναι ἄστοργος ἡ ἐπίθεσις αὐτή; Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑποστηρίζων τὸ νομοσχέδιον, ἐνόμιζεν ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐπιτεθῇ ἐναντίον τῆς ΕΡΕ, ὑποστηρίζων, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διακυβερνήσεώς της ἀπεμύζησεν ἡ ΕΡΕ τὴν διοίκησιν καὶ ἐν συνεχείᾳ ἐπετέθη ἐναντίον τῶν βουλευτῶν τῆς σημερινῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Συγκεκριμένως, ἐπετέθη ἐναντίον συναδέλφων, διότι ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐθεώρησε τὴν ἀγόρευσίν του ὡς ἐπερώτησιν. Λυποῦμαι διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει, διότι θὰ ἤθελον νὰ ἀντιληφθῇ τόσον αὐτὸς ὅσον καὶ ἡ Κυβέρνησις, ποῖος εἶναι ὁ ρόλος τῆς ὡς κυβερνώσης παρατάξεως. Ὀφείλει νὰ κυβερνᾷ καὶ νὰ παύσῃ νὰ ἀσχολῆται μὲ τὰ ἔργα τῆς ΕΡΕ. Ἡμεῖς ἐλογοδοτήσαμεν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ καὶ καλῶς ἢ κακῶς ἐτιμωρήθημεν δι’ ὅσα ἐπράξαμεν. Ἡ βασικὴ ἀρχὴ τῆς Δημοκρατίας, κατὰ τοὺς λόγους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὅτι ἡ πλειοψηφία κυβερνᾷ καὶ ἡ μειοψηφία ἐλέγχει. Καιρὸς εἶναι νὰ ἀπαλλαγῆτε τοῦ πλέγματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Πιστεύσατε, ἐπὶ τέλους, ὅτι ἐγίνατε Κυβέρνησις.

§87Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡμεῖς ἔχομεν ἐπίγνωσιν τῆς θέσεώς μας ὡς Κυβερνήσεως. Καὶ σεῖς θὰ πρέπει νὰ ἀντιληφθῆτε, ὅτι ὁ λαὸς σᾶς ἔταξεν ὡς Ἀντιπολίτευσιν καὶ ὡς τοιαύτη θὰ ἀσκῆτε τὸ ἔργον σας ἐν τῇ Βουλῇ.

§88Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει καὶ σεῖς νὰ ἀντιληφθῆτε, ὅτι πλέον θὰ πρέπει νὰ συμπεριφέρεσθε ὡς Κυβέρνησις καὶ ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ κάμνετε ἀντιπολίτευσιν καὶ οὔτε νὰ ἐλέγχετε.

§89Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Ἀπὸ δῶ καὶ πέρα θὰ ἐλεγχθῆτε καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ πρέπει, θὰ παραπεμφθοῦν ἐκεῖ ποὺ πρέπει.

§90Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς ἤκουσα μετὰ μεγίστης προσοχῆς καὶ θὰ ἤθελα νὰ μοῦ ἀπαντούσατε ἐπὶ τῶν ἑξῆς δύο ἀποριῶν μου: Πρῶτον. Ἔχετε δικαίωμα σεῖς, οἱ ἐπὶ 8ετίαν κυβερνήσαντες τὴν χώραν, νὰ ἐλέγχητε ἡμᾶς διὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐθεραπεύσατε σεῖς κατὰ τὸ ἀνωτέρω χρονικὸν διάστημα; Ὁ κ. συνάδελφος, εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας, ὁμιλῶν εἶπε, διατί δὲν συμπεριελάβαμεν διάταξιν ἀναφορικῶς μὲ τὰ οἰκονομικὰ τῶν Ὀργανισμῶν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ἐπ’ αὐτῶν, ὅμως, ἔχει λάβει θέσιν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεών της. Καὶ δεύτερον. Τὸ νὰ κυβερνῶμεν σημαίνει καὶ ἔλεγχον ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Καὶ εἶναι δημοκρατικὸν ἡ πλειοψηφία νὰ κυβερνᾷ καὶ ἡ μειοψηφία νὰ ἐλέγχῃ. Ἀλλ’ αὐτὸ ἰσχύει διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν;

§91Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Αὐτό, κ. συνάδελφε, θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ πῆτε εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος τὴν στιγμὴν ποὺ γίνεται νομοθετικὴ ἐργασία, δράττεται τῆς εὐκαιρίας νὰ ἐπιτεθῇ ἐναντίον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ τί δὲν ἐκάμαμεν ἡμεῖς, δύνασθε νὰ τὸ πῆτε εἰς τὸν λαόν, κατερχόμενοι εἰς τὰ πεζοδρόμια, εἰς τὰ καφενεῖα ἢ εἰς τοὺς ἐξώστας, εἰς οὓς τόσον ἀρέσκεσθε. Δικαιοῦσθε ἀκόμη νὰ παραπέμψητε ἐκείνους ποὺ νομίζετε, ἂν τολμᾶτε, εἰς τὴν Δικαιοσύνην, ποιούμενοι χρῆσιν τῶν Συνταγματικῶν διατάξεων. Ἀλλά, δὲν τὸ κάμνετε αὐτὸ καὶ πετᾶτε λάσπην, δείχνοντας ἔτσι, ὅτι κατέχεσθε ἀπὸ πλέγμα, ὅτι δὲν εἶσθε Κυβέρνησις.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἐφύγαμεν ἀπὸ τὸ θέμα τῆς συζητήσεως.

§93Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐκάματε μίαν διάκρισιν μεταξὺ τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ τοῦ καφενείου. Νομίζω, ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτυχὴς ἡ διάκρισις αὐτή. Νομίζω, ὅτι ἐδῶ, κατ’ ἐξοχήν, δυνάμεθα καὶ πρέπει νὰ ἐλέγχωμεν.

§94Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τῶν ἐπιθέσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐναντίον μας. Ἡμεῖς ὅταν εἴμεθα Κυβέρνησις, δὲν ἀρχίζαμεν μὲ τὸ λογιστικὸν λάθος, μὲ τὸν Καραπαναγιώτην, μὲ τὰ ἄρβυλα κλπ. Ἡμεῖς ἠσχολήθημεν μὲ τὰ ἔργα τὰ ἰδικά μας καὶ ἐδέχθημεν τὸν ἔλεγχόν σας.

§95Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἴπατε διὰ τὸν Καραπαναγιώτην. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσητε. Διατὶ πετᾶτε λάσπην; Νὰ ἀνακαλέσητε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§96Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προηγουμένως, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τῆς πλειοψηφίας, ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου του, διακόπτων τὸν ὁμιλητήν...

§97Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κατόπιν ἀδείας...

§98Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως, ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Ἔκαμε μίαν μικρὰν ἐπίθεσιν καὶ εἶπε, διατὶ ἐζήτησα νὰ ρυθμισθοῦν τὰ οἰκονομικὰ τῶν δήμων, τὰ ὁποῖα τόσα χρόνια δὲν ἐρρύθμισεν ἡ ΕΡΕ. Φαίνεται, ὅτι τὸ πλέγμα περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος, σᾶς διακατέχει, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι δὲν διαβάζετε καὶ τὰς ἐφημερίδας, οὔτε τὰ διάφορα ἔντυπα, τὰ ὁποῖα διανέμονται ἐντὸς τῆς αἰθούσης. Ἂν προσέξετε τὰ διανεμόμενα ἔντυπα, θὰ ἰδῆτε μίαν διαμαρτυρίαν τοῦ Δημάρχου Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνήκει εἰς τὴν παράταξίν μας καὶ θὰ ἰδῆτε καὶ μίαν διαμαρτυρίαν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηνῶν, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον, δὲν περιλαμβάνει τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξησφάλιζον τὴν οἰκονομικὴν αὐτάρκειαν τῶν Ὀργανισμῶν Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Συνεπῶς, εἶσθε ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου ὅταν λέγετε αὐτά. Διότι, ἀλλοίμονον, εἰς τοὺς βουλευτάς, ἂν σκέπτωνται τί ἔκαμεν ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις. Ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφος, ἀνέφερε προηγουμένως ἕνα ὄνομα, τὸ ὁποῖον μὲ ἐξένισεν. Ἀνέφερε τὸ ὄνομα τοῦ Βύρωνος Καραπαναγιώτου. Ἐπειδὴ ἔχω προσωπικὴν γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως Καραπαναγιώτου — διότι μελετῶ τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου, ἠθέλησα νὰ ἴδω πῶς εἶχεν ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ — καὶ ἐπειδὴ ἐν συνεχείᾳ εἶχα τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω τὸν κ. Καραπαναγιώτην, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἐὰν ἔστω καὶ εἷς Ἕλλην ἔχῃ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν εἰς ὅλας του τὰς ἐκδηλώσεις ἕνας ἔντιμος Ὑπουργός, καὶ ἄνθρωπος, πλανᾶται. Πιστεύω καὶ διακηρύσσω, ὅτι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς πολιτικὸς κόσμος, τιμᾷ καὶ πρέπει νὰ τιμᾷ τὸν Βύρωνα Καραπαναγιώτην. (Χειροκροτήματα).

§99Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Πρέπει νὰ σᾶς παράσχω μίαν διευκρίνισιν. Οὔτε μὲ τὸν κ. Καραπαναγιώτην ἔχω τίποτε, οὔτε μὲ κανέναν ἄλλον οὔτε κἂν μὲ τὴν ἀναφορὰν τῶν ὀνομάτων, τὰ ὁποῖα εἶχον συνδεθῆ καλῶς ἢ κακῶς μὲ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἠθέλησα νὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ υἱοθετῶ τὴν εὐθύνην τοῦ Α ἢ τοῦ Β. Ἁπλῶς ἀνέφερον τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα μοῦ ἦλθον αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὸν νοῦν καὶ τὰ ὁποῖα ἐβασάνισαν τὸν τόπον καὶ ἐγένοντο ἀντικείμενον συζητήσεων. Ἡ ἔννοια τῶν λόγων μου ἦτο ἁπλῶς, ὅτι τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκυβερνούσαμεν ἡμεῖς, κοινοβουλευτικῶς καὶ συνταγματικῶς, οὐδεὶς ποτὲ ἐκ τῆς ἡμετέρας πτέρυγος συνάδελφος ἠθέλησε νὰ εἴπῃ τὸ τί ἐγένετο ἐπὶ Κυβερνήσεως Φιλελευθέρων.

§100Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἤμην εἰς τὴν αἴθουσαν ὅταν ὡμιλήσατε διὰ τὸν κ. Καραπαναγιώτην. Ἀπὸ ὅ,τι ἤκουσα, ὅμως, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Ράλλην, θέλω νὰ εἴπω ὅτι, καλὸν θὰ ἦτο, ἐπειδὴ κατὰ σύμπτωσιν συμφωνῶ ἀπόλυτα μὲ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ράλλης διὰ τὸν κ. Καραπαναγιώτην ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ ἐμπλεκώμεθα εἰς τοιαύτας συζητήσεις καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὰ ὀνόματα.

§101Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐξήγησα πρὸ ὀλίγου τὴν ἔννοιαν τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν λαμβάνω θέσιν. Ἀλλὰ μοῦ εἶχον ἐντυπωθῆ ὡρισμένα ὀνόματα μὲ σκάνδαλα, ὑπαρκτὰ ἢ ἀνύπαρκτα, τὰ ὁποῖα εἶχον δημιουργήσει τὰ πάθη εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Οὐδέποτε ὅμως, ἡ ἰδική μας πτέρυξ ἔκαμε ἐπίθεσιν ἐναντίον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ εἶναι πρωτοφανὲς νὰ γίνεται ἐπίθεσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐναντίον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ αὐτὸ σημαίνει, τοὐλάχιστον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει συνείδησιν τῆς θέσεώς της.

§102Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ρήτωρ, δὲν ἐπιτρέπει διακοπὰς καὶ ἐγὼ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ἀφοῦ τελειώσῃ ὁ ρήτωρ.

§104Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ὅταν τελειώσω, θὰ λάβετε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅταν τελειώσω θὰ ἠμπορέσετε νὰ ἀπαντήσετε.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίσατε, παρακαλῶ, κ. Γιαννούση. (Θόρυβος).

§106Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Λέγω, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡ δυσκόλως ἀποκρυπτομένη πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ κόψῃ καὶ νὰ ράψῃ τὸν νόμον εἰς τὰ ὑποτιθέμενα μέτρα. Δὲν ξέρω, ἂν θὰ ἐπιτύχῃ. Κατὰ κανόνα, ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπειρῶντο εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν νὰ κόψουν εἰς τὰ μέτρα των νόμον, ἐπετύγχανον νὰ τὸν κόψουν εἰς τὰ μέτρα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Νομίζω, ὅτι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, θὰ γίνῃ τὸ ἴδιον. Πάντες οἱ ὡμολογημένοι καὶ ἀνομολόγητοι σκοποὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, φαίνονται καλῶς, κ.κ. συνάδελφοι, ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 7 καὶ ἐπέκεινα. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἡ ὁποία ἀείποτε ὡμίλει περὶ Δημοκρατίας καὶ περὶ ἀναλογικῆς, εἰσάγει ἕνα σύστημα, τὸ ὁποῖον ὀνομάζει ὡς ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, ἐνῷ εἶναι ὑπερενισχυμένον πλειοψηφικόν. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7 κάμνει τὸν διαχωρισμὸν μεταξὺ Δημάρχου καὶ Δημοτικῶν Συμβούλων καὶ ζητεῖ τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου, καλῶς ἢ κακῶς, ἀπὸ τὸν ὁποῖον θέλει ἕνα ηὐξημένον ποσοστόν. Δέν ἀρκεῖται εἰς τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ θέλει πλειοψηφίαν τοὐλάχιστον 40%. Προχωρεῖ καὶ εἰς τοὺς Δημοτικοὺς Συμβούλους καὶ ὡς εἶδος πριμοδοτήσεως εἰς τὸν πλειοψηφοῦντα, τὸν ἔχοντα τὸ 40% τοῦ δίδει τὸ 66% τῶν Συμβούλων. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ ν’ ἀντιληφθῆτε, πόσον ἄδικος καὶ ἀντιδημοκρατικὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ αὐτή, ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν ἑξῆς περίπτωσιν. Ἐὰν ἕνας συνδυασμὸς πάρῃ τὸ 41% καὶ ἕνας ἄλλος τὸ 40,5%, ὁ ἔχων τὸ 41% φθάνει τὸ 66% τῶν Συμβούλων. Ἐὰν δὲ ὑποτεθῇ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἕνας συνδυασμὸς, ὁ ὁποῖος νὰ πάρῃ ἄνω τοῦ 10%, τότε φθάνει τὸ 70–80%, ὁ δὲ συνδυασμὸς ὁ ὁποῖος ὑπολείπεται κατὰ ½% καὶ ἔχει ἄνω τοῦ 40% θὰ λάβῃ τὸ 20% τῶν ἑδρῶν τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων. Καὶ ἐρωτῶ: Εἶναι σύμφωνον πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς Δημοκρατίας, εἶναι σύμφωνον πρὸς τὰς ἀγορεύσεις τοῦ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ἀνέκαθεν ὑπεστήριζεν, ὅτι εἶναι κεκηρυγμένος ὑπὲρ τῶν δημοκρατικῶν ἀρχῶν καὶ ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς; Ἡ κατάργησις τοῦ 10%, δὲν νομίζετε, ὅτι εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὰς ἀρχὰς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἠγωνίσθησαν πάντοτε τοὐλάχιστον ὅλοι οἱ ἐπιφανεῖς τοῦ κόμματός σας; Πῶς τὰ ξεχάσατε αὐτὰ μέσα σὲ 40 ἡμέρας; Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι σύνηθες φαινόμενον εἰς τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν, αἱ Κυβερνήσεις νὰ φέρουν πρὸς ψήφισιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου τροποποιοῦν τὸν ἐν ἰσχύϊ ἐκλογικόν νόμον, ἀλλὰ ντεμπουτάρισμα Κυβερνήσεως μὲ τὴν εἰσαγωγὴν ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, ὡς τὸ συζητούμενον, εἶναι πρωτοφανές. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται, ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας, εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον ὑπερβαίνει τὰ ἐσκαμμένα. Ἄλλη παρατήρησις. Περιορίζετε τὴν ἐκλογὴν μεταξὺ τῶν δύο πρώτων ὑποψηφίων Δημάρχων. Ἀφοῦ ἐκλεγῇ ὁ πρῶτος, ἀποκεφαλίζεται ὁ δεύτερος. Σᾶς ὑπενθυμίζω τὴν περίπτωσιν τῶν κ.κ. Βρανοπούλου, Κατσώτα καὶ Τσουκαλᾶ. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν ἅγιοι, κ. Ὑπουργέ, νὰ προσφέρουν πολυτίμους ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον, ἐὰν ἦσαν Δήμαρχοι, δὲν πρέπει νὰ εἶναι Δημοτικοὶ Σύμβουλοι. Δὲν ἠμπορῶ ν’ ἀντιληφθῶ τὴν λογικήν. Ἀλλοίμονον, ἐὰν ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Τότε, θὰ ἠμπορούσαμε νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὁ ὑποψήφιος Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπέτυχε ν’ ἀναδειχθῇ Πρωθυπουργός, ἐκπίπτει καὶ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος. Θέλομεν τὸ Κόμμα τῆς ΕΡΕ, ἀλλὰ χωρὶς τὸν κ. Κανελλόπουλον, θέλομεν τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, ἀλλὰ χωρὶς τὸν κ. Μαρκεζίνην, θέλομεν τὸ Κόμμα τῆς ΕΔΑ, ἀλλὰ χωρὶς τὸν κ. Ἠλιοῦ ἢ τὸν Α ἢ τὸν Β. Καὶ ἐὰν ἐπεξετείνετο αὐτὸ καὶ εἰς ἐκείνους, ποὺ πᾶνε δι’ Ὑπουργοί, δὲν ἠξεύρω ποῖοι θὰ ἔμεναν. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν, κ. Ὑπουργέ, νὰ ξανασκεφθῆτε τὸ ζήτημα ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Δὲν ἔχει νὰ χάσῃ τίποτε ὁ τόπος ἐὰν αἱ προσωπικότητες αὗται, αἱ ὁποῖαι παρακολουθοῦνται ἀπὸ χιλιάδας ἀνθρώπων, αἱ προσωπικότητες, τὰς ὁποίας, σεῖς ὁ ἴδιος ἀναγνωρίζετε, διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας, εἶναι ἄξιαι νὰ γίνουν Δήμαρχοι, παραμείνουν Δημοτικοὶ Σύμβουλοι. Εἶναι ἀκατανόητος — δὲν εἶναι ἁπλῶς ἀντιδημοκρατικὴ— εἶναι ἀκατανόητος ἡ ἐπίθεσις αὐτή, ὁ ἐξευτελισμὸς αὐτός. Ἐκτὸς ἐὰν προφανὴς σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ ἀπαλλάξητε τὸν Δήμαρχον — ὁ ὁποῖος ἐλπίζετε ἂν θὰ εἶναι ἰδικός σας — ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ νὰ μὴ ἀφήσετε νὰ ὑπάρχῃ μέσα εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον κανένας, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ἄξιος νὰ τρέφῃ, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον,... Ἀλλ’ ἂς μὴ προχωρήσω. Ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἤθελον νὰ ἐπιμείνω, εἶναι ὡς πρὸς τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Πρέπει νὰ εἶναι, λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων. Διατί; Διότι ὁ κ. Χατζηγιάννης, ἐκλεγεὶς ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἐπολιτεύθη. Θὰ ἠμποροῦσα νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογάς, ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων, νόμιμος κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, παρανόμως, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀνεμίχθη εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐξεφράσθη δημοσίᾳ. Ἀλλά, καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι εἶναι παράνομος ἡ ἐνέργεια αὐτή, εἶναι λόγος νὰ τιμωρηθῇ ὄχι ὁ κ. Χατζηγιάννης, ἀλλὰ ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων;

§107Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει παρεξήγησις, κύριοι συνάδελφοι, διπλῆ παρεξήγησις. Καὶ πρῶτον, ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Τσουκαλᾶν. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς, εἶχε κάμει μίαν δήλωσιν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι τὰ ἀναγραφέντα, ὅτι πρόκειται νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὰς ἐκλογάς, δὲν εἶναι ἀκριβῆ καὶ ὅτι δὲν θὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὰς ἐκλογάς. Τότε, ὑπό τινων ἐφημερίδων, ἐθεωρήθη, ὅτι ἡ δήλωσις αὐτή, περὶ μὴ ἀναμίξεώς του εἰς τὴν πολιτικήν, ἀπετέλει ἀνάμιξιν εἰς τὴν πολιτικήν. Ἦτο σχῆμα ὀξύμωρον αὐτὸ καὶ σεῖς, ὡς νομικός, ἀσφαλῶς τὸ ἀντιλαμβάνεσθε.

§108Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Μὴ ἀπαντᾶτε, κ. Ὑπουργέ, εἰς κἄτι ποὺ δὲν εἶπον. Ἐγὼ ὑπαινίσσομαι τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Τσουκαλᾶς, εἰς κἄποια ἐγκαίνια, ὡμίλησεν καὶ εἶπεν, ὅτι πιστεύει πὼς εἰς τὰς ἐκλογάς, θὰ νικήσῃ τὸ Κέντρον.

§109Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἰς ἰδιωτικὰς συζητήσεις ἠμποροῦσε, καθ’ ὃ Ἕλλην πολίτης, νὰ ἐκφράσῃ οἱανδήποτε γνώμην εἶχεν. Ἐγώ, πάντως, ἐνόμιζον ὅτι ἀναφέρεσθε εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Τσουκαλᾶ, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς εἶπον.

§110Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἔκαμεν ἁπλῶς μίαν πρόβλεψιν ὁ κ. Τσουκαλᾶς.

§111Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Προεδρίας τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴπατε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἰσηγεῖται νὰ ἀνατεθῇ ἡ Προεδρία τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἰς τὸν οἱονδήποτε Δήμαρχον Ἀθηναίων, διὰ νὰ τιμωρήσῃ τὸν κ. Χατζηγιάννην. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ! Ποτὲ δὲν ἐλέχθη τέτοιο πρᾶγμα, οὔτε καὶ ἦτο λογικὸν νὰ λεχθῇ, οὔτε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὸ στόμα οἱουδήποτε...

§112Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ὄχι ἔτσι, κύριε Ὑπουργέ. Νὰ σᾶς εἴπω, τί εἴπατε...

§113Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μὲ ἀδικεῖτε. Διότι, ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε, κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἐξήγησα τοὺς λόγους. Σύμφωνα μὲ τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχουν λόγοι ἱστορικοί, πληθυσμιακοὶ καὶ διεκπεραιωτικοὶ τοῦ ἔργου τῆς Ἑνώσεως. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ παλαιὰ ἰσχῦον σύστημα τῆς EX OFFICIO ἀναδείξεως ὡς Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων καί, συνεπλήρωσα καὶ ἐγώ, ὡς Ἀντιπροέδρου τοῦ Δημάρχου Θεσσαλονίκης. Οὕτως ἔχει τὸ θέμα. Δὲν ἠθέλαμεν νὰ θίξωμεν πρόσωπα, ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ.

§114Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ἐὰν τὸ ζητῆτε διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἀποτελεῖ ἔνδειξιν τῶν ἀντιλήψεων ὑμῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς Κυβερνήσεως γενικώτερον, περὶ τοῦ διαχωρισμοῦ, ὁ ὁποῖος ὑφίσταται μεταξὺ Ἀθηνῶν ἢ καὶ Θεσσαλονίκης, ἐὰν θέλετε, καὶ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Ἡμεῖς οἱ ἐπαρχιῶται ἔχομεν τὴν ἐντελῶς διαφορετικὴν ἀντίληψιν καὶ ἐσφαλμένως, ἴσως, πιστεύομεν, ὅτι δὲν εἶναι πολῖται δευτέρας κατηγορίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, σημειώσατε καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι, ἐνῷ ἔχομεν γενικὰς ἐκλογὰς εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν, ὁ πολίτης, ὁ δημότης Ἀθηναίων ἐκλέγει καὶ Πρόεδρον τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἡ ὁποία ἐκλέγεται ἀπὸ ὅλους τοὺς Ἕλληνας, οἱ ὑπόλοιποι, ὅμως, Ἕλληνες ἐκλέγουν μόνον τὸν Δήμαρχόν των, μὴ μετέχοντες εἰς τὴν ἐκλογήν. Ἂς σημειωθῇ αὐτό, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ὁ κόσμος τὴν διαφοράν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πολίτας Αʹ κατηγορίας Ἀθηνῶν καὶ πολίτας Βʹ κατηγορίας ἐπαρχιῶν. Εἴμεθα, ἄλλως τε, συνηθισμένοι εἰς τὴν ἄνισον μεταχείρισιν.

§115Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἀνέμενον ἀπὸ σᾶς, κύριε Γιαννούση, νὰ τοποθετήσετε τὸ θέμα ἐκεῖ. Διότι, ποῦ εἴδατε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν δευτέρας κατηγορίας δημόται; Εἴπατε κἄτι, τὸ ὁποῖον δὲν εὐσταθεῖ, ὅτι ὁ δημότης Ἀθηναίων ἐκλέγει τὸν Πρόεδρον. Ἂς ἴδωμεν, πῶς ἐκλέγεται ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως. Δὲν ἐκλέγεται ἀπὸ τοὺς 6.000 Δήμους τῆς χώρας, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον.

§116Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Διορθώσατέ το ἐπὶ τὸ δημοκρατικώτερον.

§117Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ Προεδρεῖον, ὅπως ἀπέδειξε τὸ παρελθόν, εἶναι ὑποχείριον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ δὲν θέλομεν νὰ εἶναι, οὔτε εἰς ἡμᾶς ὑποχείριον. Δι’ αὐτὸ βάζομεν EX OFFICIO.

§118Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ὁρίσατε ἐκλογήν, ποὺ νὰ μετέχουν ὅλοι οἱ Δῆμοι. Ἀλλά, μὴ μοῦ πῆτε, ὅτι τώρα δὲν ἐκάματε διάκρισιν. Δέχομαι, ὡς ἀληθῆ αὐτὸ ποὺ λέγετε, ὅτι κακῶς ἐτοποθετήθη ὁ κ. Χατζηγιάννης. Αὐτὸ θὰ εἴπῃ, ὅτι θὰ πολιτευθῇ καὶ αὐτὸς ποὺ θὰ βγῇ τώρα; Ἢ ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων νὰ πολιτευθῇ, εἴτε ὑπὲρ ἡμῶν, εἴτε ὑπὲρ τῆς ΕΔΑ; Τί λογικὴ εἶναι αὐτή; Τί ἐπιχείρημα;

§119Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὅταν ἔχῃ διορισμὸν EX OFFICIO εἶναι Πρόεδρος, αὐτὸ σημαίνει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἐπίδρασιν κομματικήν, διὰ τὴν ἐκλογήν του.

§120Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ὁ διευθύνων τὴν Ἕνωσιν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, δὲν θὰ ἔχῃ ἐπίδρασιν; Τί λέτε, κύριε Ὑπουργέ; καὶ σεῖς νὰ μοῦ λέτε, ὅτι ἐπειδὴ εἶναι EX OFFI-CIO ἕνας σύμβουλος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ Συμβούλιον. Τί κουβέντες εἶναι αὐτές, κύριε Ὑπουργέ; Κύριε Ὑπουργέ, τελειώνων σημειῶ, ὅτι αἱ ἀντιλήψεις αὐταί, αἱ ὁποῖαι ὑπεστηρίχθησαν καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τῆς ΕΡΕ, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ πολλοὺς τῆς ΕΔΑ, σήμερον πρὸ ὀλίγου ἐπῆρα ἕνα ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον διενεμήθη εἰς ὅλους τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι κατὰ γενομένην συνεδρίασιν, ἅπαντα τὰ μέλη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὑποστηρίζουν αὐτό, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω. Δὲν φαντάζομαι, ὅτι ὅλοι οἱ Σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς ὅλα τὰ Κόμματα, ΕΔΑ, Κέντρον κλπ., νὰ κομματίζωνται ὑπὲρ τῆς ΕΡΕ. Τὴν πλειοψηφίαν ἔχετε σεῖς εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀθηναίων. Ὑποστηρίζομεν τὰς ἀπόψεις μας διὰ κομματικοὺς λόγους; Πρῶτον, εἰς τὸ ἄρθρον 1 νὰ καθιερωθοῦν τρεῖς, τοὐλάχιστον, σταυροί. Δεύτερον, ἄρθρον 6. Νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις περὶ τοῦ 1) 10 τῶν ψήφων. Βλέπετε, ὅτι αὐτὰ ποὺ λέγομεν ἡμεῖς, περὶ δημοτικότητος συμφωνοῦν καὶ μὲ τὴν ΕΔΑ καὶ μὲ τοὺς ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εὑρισκομένους ἀντιπροσώπους τοῦ κόμματός σας. Ἄρθρον 7. Θὰ περιλαμβάνῃ καὶ τὰ ⅔ τῶν ἑδρῶν, ἤτοι 75% ἂν θέλετε, τοῦ συνόλου τῶν ἑδρῶν. Σημειώσατε, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν διατηρήσητε τὴν διάταξιν τοῦ 10%, δὲν θὰ πάρετε 75%, ἀλλὰ θὰ πάρετε 80%. Διότι ὁ ἀναλογισμὸς θὰ εἶναι πολὺ μεγαλύτερος. Πάρα κάτω: «Καὶ ὅταν γίνεται παράβασις τῆς δημοκρατικῆς ἀρχῆς «...(ἀναγινώσκει)...». Ἄρθρον 8. «Περὶ περιορισμοῦ «...(ἀναγινώσκει)...». Βλέπετε, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ κτυπήματα ἔρχονται ὄχι ἀπὸ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλομεν νὰ κάμωμεν ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ ἀπὸ ἀνθρώπους τρίτους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὐδὲν ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς ΕΡΕ, ἀλλ’ ἀπεναντίας, ἐνδιαφέρουν μόνον διὰ τὰ κοινά. Καὶ ἀκόμη, διὰ νὰ τελειώνω, ἐκτυπήθησαν, κ. Ὑπουργέ, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκετε, ἐκτυπήθησαν ἀπὸ τὰ πλέον ἐπίλεκτα στελέχη τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ἐκτυπήθησαν κατὰ τρόπον ἀμείλικτον ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου, τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ λόγια, τὰ ὁποῖα εἶπον, εἶναι λόγια τοῦ κ. Παπανδρέου. Δὲν νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμεν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, νὰ ὁμιλῶμεν περὶ Δημοκρατίας ποὺ θὰ νικήσῃ καὶ μόλις ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἀρχήν, νὰ ἐφαρμόζωμεν τὰ ἀντίθετα, ἐπειδὴ τὸ παιδὶ βγῆκε σκάρτο. Κυβερνᾶν θὰ εἴπῃ προβλέπειν. Καὶ εἶναι βαρύτατον ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ 1950 δὲν εἶχε προβλέψει, τί θὰ γίνῃ ὅταν ἐψήφιζε τὸν νόμον καὶ τώρα νὰ ἔρχεται δι’ ὑμῶν καὶ νὰ ὑποστηρίζῃ τὰ ἀντίθετα. Στὸ κάτω, κάτω, θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι ἂν θέλωμεν αὐτοσεβασμόν, αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ ἐμέ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γεωργίου, ἔχει τὸν λόγον.

§122Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς ποίαν ὥραν θὰ καθίσωμεν; 30 βουλευταὶ εἶναι παρόντες.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ διαπιστῶ ἀπαρτίαν.

§124Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ ὑποβάλωμεν ἔνστασιν ἀπαρτίας, διότι εἶναι προφανές, ὅτι δὲν ὑπάρχει. Θὰ ἤθελα, λοιπόν, νὰ συνεννοηθοῦμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ μὲ τὸ Προεδρεῖον, μέχρι ποίας ὥρας θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§125Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ, νὰ συνεχίσωμεν, νὰ φθάσωμεν τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ μεσονυκτίου.

§126Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι συμφωνία κυρίων, πλέον, αὐτή.

§127Δ. ΚΙΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος συνάδελφος, ὡμίλησε περὶ μεταφορᾶς συζητήσεων καφενείου, καὶ ἀνεφέρθη εἰς τὸ ὄνομα τοῦ κ. Καραπαναγιώτη. Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις καφενείου ἦλθεν ἀπὸ τὸν κ. Γιαννούσην καὶ ὄχι ἀπὸ ἡμᾶς.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐδόθησαν ἐξηγήσεις ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον.

§129Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔδωσα ἐξηγήσεις, ἀλλὰ ὄχι ἀπάντησιν καὶ τὴν ὀφείλω. Ἐγὼ κάνω συζήτησιν, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅπως ὁμιλοῦν οἱ Κοινοβουλευτικοὶ ἄνδρες. Κουβέντες ρίχνονται ἀπὸ τὴν καρέκλα, μᾶλλον εἰς τὸ καφενεῖον, παρὰ εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Δύναται ἂν θέλῃ, νὰ ἀνέλθῃ ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ νὰ μὲ ἀντικρούσῃ.

§130Δ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι εὐχάριστον γεγονός, ὅτι τὸ σῶμα ἀπέδωσεν εἰς τὸν κ. Καραπαναγιώτην τιμὴν εἰς μίαν ἀναίτιον ἐπίθεσιν. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ ἀναδρομὴ εἰς τὸ παρελθὸν προκαλεῖ ἀνεργίαν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς ἠνάγκασεν ἐκ λόγων ἀμύνης τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ μᾶς κάμνῃ παραινέσεις, πῶς νὰ κυβερνήσωμεν. Ἐνθυμεῖσθε τὴν περίπτωσιν τῶν διδασκάλων καὶ τὴν περίπτωσιν ποὺ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἠρνήθη νὰ ρυθμίσῃ τὸ θέμα τῶν ἀρωγῶν τῶν σεισμοπλήκτων Βόλου.

§131Σ. ΕΛΑΦΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τῶν ἀρωγῶν τῶν σεισμοπλήκτων; Τὸ 40% τὸ ἐχάρισεν ὁ Καραμανλῆς.

§132ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Καὶ τὸ 60%, τί ἔγινε;

§133Σ. ΕΛΑΦΡΟΣ. Τὸ ἀφήκαμε δι’ ἐσᾶς.

§134Δ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω καὶ ὀλίγα τινὰ διὰ τὸ νομοσχέδιον. Συνέβησαν ἐσχάτως γεγονότα καταπληκτικὰ εἰς τοὺς Δήμους καὶ εἰς τὰς Κοινότητας. Ὑπῆρξεν ἀκόμη καὶ συνεργασία ΕΡΕ καὶ ΕΔΑ, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ράλλης κατηγόρησεν ἡμᾶς καὶ ἀκόμη ἡ Χωροφυλακὴ ἔκαμεν ἐπιχειρήσεις πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Ἀκόμη ὑπάρχει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν συνάδελφος, ποὺ ἦτο Πρόεδρος Κοινότητος, ὁ ὁποῖος ἀπεκεφαλίσθη ἀπὸ τὴν ΕΡΕ, διότι ἐπληροφορήθη, ὅτι θὰ συνειργάζετο μὲ τὴν ΕΚ.

§135Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἤμουν Δήμαρχος Πειραιῶς τὸ 1951 καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1955 κατόπιν συνεργασίας τοῦ Κέντρου καὶ τῆς ΕΔΑ, ἐξελέγη Δήμαρχος Πειραιῶς ὁ κ. Σαπουνάκης, πρώην βουλευτὴς τῆς

ΕΔΑ.

§136Δ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἦτο φανερὰ αὐτὴ ἡ συνεργασία;

§137Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§138Δ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τὸ κόμμα, κ. συνάδελφε, ποὺ ἔκαμε τὴν συνεργασίαν αὐτὴν τὴν ἔκαμε φανερά, ἐνῷ σεῖς συνειργάζεσθο κρυφίως.

§139Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τόσον ἐξόφθαλμος ἡ συνεργασία, κ. συνάδελφε, Κέντρου καὶ ΕΔΑ, ὥστε ἂν σήμερον ἦσθε Κυβέρνησις, τὸ ὀφείλετε εἰς τὴν συνεργασίαν αὐτὴν καὶ τὸ ὡμολογήσατε κατ’ ἐπανάληψιν.

§140Δ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Σεῖς συνειργάσθητε μὲ τὴν ΕΔΑ καὶ τὸ 1961.

§141Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μίαν ἁπλῆν ἀριθμητικήν. Ἡ ΕΔΑ εἶχε πάρει εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 3.11.63 14%, καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς 16.2.64 ὀλιγώτερον 2%. Πόσον ἐπήραμεν ἡμεῖς; 53%. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὸ 2%, ὅπως λέγετε σεῖς, μένει τὸ 51%. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται συζήτησις. Ἀλλά, οὔτε αὐτὸ δὲν συνέβη. Καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε αὐτά, διότι γνωρίζετε, ὅτι ὁ προεκλογικὸς ἀγὼν τῆς Ε.Κ. ἐστρέφετο καὶ καθ’ ὑμῶν καὶ κατὰ τῆς ΕΔΑ, περισσότερον δὲ πρέπει νὰ εἴπω, κατὰ τῆς ΕΔΑ. Διότι, ἀκριβῶς, διὰ νὰ μᾶς τορπιλλίσῃ ἡ ΕΔΑ, σᾶς ἔδωσεν ἕνα μεγάλο ἐπιχείρημα, μὲ τὸ νὰ μὴ δρίσῃ συνδυασμοὺς εἰς τὰς 24 περιφερείας, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἠδύνατο νὰ βγάλῃ ὄχι ἕνα βουλευτήν, ὄχι μισὸν βουλευτήν, ἀλλὰ οὔτε δέκατον βουλευτοῦ. Καί, ἑπομένως, ὅλαι της αἱ ἐνέργειαι ἦσαν ἁπλῶς προσπάθεια νὰ καλύψῃ καὶ νὰ καμουφλάρῃ τὴν πτῶσιν της, τὴν ὁποίαν προέβλεπε καὶ ἐγνώριζεν, ἔδωσε δὲ εἰς ὑμᾶς ἕνα ὡραιότατον πλεονέκτημα καὶ ἕνα ἐπιχείρημα, νὰ λέγετε, ὅτι μᾶς ὑπεστήριξεν. Ἀλλὰ ὅλοι σας καὶ πρῶτος σεῖς, γνωρίζετε, καλά, ὅτι εἶναι ἕωλον καὶ ἀσύστατον αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα. Διότι, δὲν ἀποδεικνύεται οὔτε διὰ τῆς κοινῆς λογικῆς, οὔτε διὰ τῶν ἀριθμῶν. Δὲν δύνασθε, ἑπομένως, νὰ λέγετε αὐτά, τὰ ὁποῖα εἴπατε. Καὶ ἐκπλήσσομαι, ἀγαπητὲ κύριε συνάδελφε, διότι σεῖς, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ, παρασύρεσθε καὶ εἴπατε αὐτὰ τὰ πράγματα. Διότι, οὔτε ὀλίγον, οὔτε πολύ, ἐδώσατε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι, ἐὰν εἴμεθα σήμερον Κυβέρνησις τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι μᾶς ἐπριμοδότησεν ἡ ΕΔΑ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγωνται αὐτά.

§142Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀνέφερα συγκεκριμένην περίπτωσιν, τὴν περίπτωσιν τοῦ Δήμου Πειραιῶς, ποὺ ἐξελέγη Δήμαρχος ὁ τέως βουλευτὴς τῆς ΕΔΑ κ. Σαπουνάκης.

§143Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπείγεται πράγματι ἡ Κυβέρνησις, ἐπείγεται πράγματι, ἡ Συμπολίτευσις νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἢ ὄχι; Διότι βλέπω, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως, ὁμιλοῦν περὶ παντὸς ἄλλου, πλὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπείγεται, πράγματι, διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τότε ἂς ἀκούσωμεν τὰς γνώμας αὐτῆς καὶ τῶν κ.κ. βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Παρατηρῶ, ὅμως, ὅτι διολισθαίνομεν εἰς πολιτικὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ παρατείνῃ, ἐπ’ ἄπειρον, τὴν συζήτησιν.

§144Δ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης φαίνεται, ὅτι ἐκ τῆς συζητήσεως ἐνοχλεῖται περισσότερον ἀπὸ ἄλλους κ.κ. συναδέλφους.

§145Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, διότι ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος κ. συνάδελφος μοῦ θέτει προσωπικὸν ζήτημα. Προηγουμένως εἶπον, ὅτι, οὔτε ἔνστασιν ἀπαρτίας δὲν κάμνομεν, οὔτε τίποτε, ἀλλὰ εὐλόγως μοῦ δημιουργεῖται ἡ ἀπορία: Ἐὰν ἐπείγεται ἡ Συμπολίτευσις, ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, πρὸς τί νὰ διολισθαίνωμεν εἰς πολιτικὰς συζητήσεις; Μὴ νομίζετε, κ. συνάδελφε, ὅτι δὲν ἔχω ἐπιχειρήματα. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγώ, θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπῃ ἡ Συμπολίτευσις.

§146Δ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, οὐδεμία ἀναδρομὴ θὰ ἐγένετο εἰς τὸ παρελθόν, οὔτε εἴμεθα ἡμεῖς, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐδώσαμεν τὴν ἀφορμὴν αὐτήν. Τὴν ἀφορμὴν τὴν ἔδωσαν αἱ ἀγορεύσεις τῶν κ.κ. Γ. Ράλλη καὶ Κ. Γιαννούση, οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν καὶ τὴν ὀξύτητα. Κύριοι βουλευταί, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων ἐξετέθησαν ἀρκοῦντος καὶ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων τῆς πλειοψηφίας. Ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων, διότι ἐκεῖ τὰ συμβάντα κατὰ τὸ παρελθὸν προεκάλεσαν τὴν ὀργὴν τοῦ λαοῦ. Ἔλαβον χώρα πολλὰ περίεργα καὶ ἐξοργιστικά. Καὶ γραμμάτια ὑπεγράφησαν καὶ πολλὰ ἄλλα. Κυρίως, ὅμως, ἐγένοντο ἐπιχειρήσεις ὑπὸ ὀργάνων τῆς Χωροφυλακῆς καὶ ἄλλων ὑπηρεσιῶν πρὸς ἐκλογὴν προέδρων φίλων πρὸς τὴν

Ε.Ρ.Ε.

Παρακαλῶ, ὅθεν καὶ ζητῶ, ὅπως ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄμεσος καὶ ὅπως μέχρι τῶν ἐκλογῶν ἀντικατασταθοῦν οἱ Πρόεδροι ὑπὸ τοῦ πλειοψηφήσαντος συμβούλου εἰς ἑκάστην καὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Νομαρχίας ἢ τῶν Εἰρηνοδικῶν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν Ἐπαρχιῶν. (Χειροκροτήματα).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον.

§148Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, καίτοι δὲν ἔχω κανένα δικαίωμα, διότι δὲν ἐκπροσωπῶ τὴν Ε.Δ.Α., ἀλλὰ ἀνήκω εἰς τὴν πλατυτέραν παράταξιν τῆς ἀριστερᾶς, θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου ὑπερήφανον, διότι Συμπολίτευσις καὶ Ἀντιπολίτευσις ἀσχολεῖται πάντοτε μὲ τὴν Ε.Δ.Α. Πταίει ἡ Ε.Δ.Α., διότι ἦτο τραγελαφικὸς ὁ νόμος τοῦ 1959. Πταίει ἡ Ε.Δ.Α., διότι ἐγένετο ἡ πορεία τῶν ἐργατικῶν σωματείων. Πταίει ἡ Ε.Δ.Α. εἰς ὅ,τι γίνεται τελευταίως. Πρέπει νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι ἡμεῖς τῆς Ε.Δ.Α., διότι καθοδηγοῦμεν τὸν βίον καὶ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἀπεκαλύφθη ἀκόμη ἀπὸ τὸν κ. Ράλλην, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸν ὑπαινιγμόν, ὅτι ἡ σκέψις, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε τὸ 1959 ἦτο τὸ πῶς νὰ ἀποκλεισθῇ ἡ ἀριστερὰ ἀπὸ τὴν διοίκησιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Κύριοι συνάδελφοι, οὔτε μὲ νόμους, οὔτε μὲ ἀστυνομικὰ μέτρα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδισθῇ μία ἐξέλιξις. Ἡ ἀριστερά, εἴτε τὸ θέλετε εἴτε ὄχι εἶναι μία ἐξέλιξις. Αὐτὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν παρεμποδίσῃ κανείς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσοστόν, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεφέρθη ὁ κ. Ὑπουργός, καλὸν θὰ εἶναι νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ αὐτό. Ἀλλὰ αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ μερικά, διότι ὅλαι αἱ πτέρυγες τῆς Βουλῆς ἀπέδωσαν τιμὴν καὶ σεβασμὸν πρὸς τὸν Βύρωνα Καραπαναγιώτην, τὸν παλαιόν μου φίλον καὶ συμπολεμιστήν. Ἀπευθύνω καὶ ἐγὼ ἰδιαιτέρως τιμὴν πρὸς τὸ πρόσωπόν του, τὴν ὁποίαν τιμὴν καὶ σεβασμὸν καὶ ἐκτίμησιν θὰ ἔχῃ πάντοτε.

§149Θ. ΠΑΠΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, βεβαίως, δὲν ἐκπροσωπῶ κομματικῶς αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ εἴπω δύο λόγια, διότι ὁ συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς κ. Ἀνδριανόπουλος ὑπεστήριξεν, ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς δὲν ὥρισεν ἰδικούς του συνδυασμοὺς εἰς 24 περιφερείας τῆς χώρας διὰ νὰ πριμοδοτήσῃ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἀρχήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶπεν, ὅτι ἔκαμε τὸν ὑπαινιγμὸν ἡ Ε.Δ.Α. διὰ νὰ κατηγορηθῇ ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ὅτι ἡ ἀναρρίχησίς της εἰς τὴν ἐξουσίαν ὀφείλεται εἰς τὴν πριμοδότησιν τῆς ἀριστερᾶς. Ἡ Ε.Δ.Α., κ.κ. συνάδελφοι, ἐὰν ἔκαμε τὸν ὑπαινιγμὸν αὐτὸν δὲν τὸν ἔκαμε διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κ. Ἀνδριανόπουλος, οὔτε δι’ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ ἔκαμε διότι ἀνταπεκρίθη πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ δημοκρατικοῦ λαοῦ τῆς χώρας, ἵνα διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ μειωθῇ ἡ δύναμις τῆς Ε.Ρ.Ε.

§150Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, πρέπει νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι πέραν αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εἴπατε, ἡ Ε.Δ.Α. δὲν ἔθεσεν ὑποψηφιότητα εἰς 24 περιοχάς, εἰς τὰς ὁποίας ὄχι μόνον δὲν ἤλπιζεν εἰς τὴν ἐκλογὴν βουλευτῶν, ἀλλὰ οὔτε εἰς τὸ ⅒ τῶν ψήφων τῆς ἐκλογῆς ἑνὸς βουλευτοῦ.

§151Θ. ΠΑΠΠΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ μὴ εἶχε δύναμιν αὐτοτελῆ δι’ ἐκλογὴν βουλευτοῦ, ἀλλὰ εἶχε συμπαγῆ δύναμιν ψήφων, διὰ τῆς ὁποίας ἐβοήθησε τὴν δημοκρατικὴν παράταξιν.

§152Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, κ. συνάδελφε, δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν ἀποδεικνύουν, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου συνήρπασε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ τὰ συνθήματά της καὶ οὕτω ἐκέρδισε τὰς ἐκλογάς.

§153Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Μετὰ τὴν διακοπήν σας, κ. Ὑπουργέ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω δύο λόγια. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶνται ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἔχει λησμονήσει. Τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα τὸν ἐκάμαμεν μαζὶ καὶ ἐδώσαμεν τὸ προβάδισμα εἰς τὸν κ. Παπανδρέου.

§154Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι λεπτὸν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν. Γνωρίζετε πότε ἤρχισεν ὁ ἀνένδοτος ἀγών; Ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν ἤρχισεν εἰς τὰς 11 ἡ ὥρα τὸ βράδυ τῆς Κυριακῆς τῆς 29ης Ὀκτωβρίου 1961, ὁπότε εἴμεθα εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ μας εἰς τὸ Καστρὶ 10 ἕως 15 ἄτομα καὶ ἐδώσαμεν ἀμέσως τὸ σύνθημα τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος. Μὲ τὸ σύνθημά μας αὐτὸ παρεσύραμεν καὶ σᾶς καὶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§155Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Γνωρίζετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν τῆς 29ης Ὀκτωβρίου 1961, τὸ ἐπίσημον ὄργανον τῆς Ε.Δ.Α., «Ἡ Αὐγή», ἐκήρυξε τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα; Γνωρίζετε, ὅτι ἡ περίφημος συγκέντρωσις τῆς 24ης Ἀπριλίου 1962 ὀφείλεται εἰς τὴν ἀριστεράν; Γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἀριστερὰ ὑπέφερε τὰ πάντα εἰς τὸν ἀγῶνα; Μαζὶ διεξηγάγαμεν τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα καὶ ἐδώσαμεν τὸ προβάδισμα εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου κ. Παπανδρέου.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶσθε ἐκτὸς θέματος.

§157Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε. Ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει κανένας τῆς Ε.Δ.Α., εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοηθῇ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. εἰς τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα προσέφερεν αἷμα. Καὶ καλὸν θὰ εἶναι νὰ τερματίσωμεν αὐτὴν τὴν διαμάχην. Εἶναι ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον γνωρίζει ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Εἴτε τὸ θέλετε, εἴτε ὄχι, τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα τῆς νίκης τῆς 3ης Νοεμβρίου 1963 καὶ τοῦ θριάμβου τῆς 16ης Φεβρουαρίου 1964 τὸν ὀφείλετε εἰς τὸν δημοκρατικὸν λαόν, εἰς τὸ ποσοστὸν τοῦ 65%, τὸ ὁποῖον ὕψωσε τὸ ἀνάστημά του διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν νίκην τῆς Δημοκρατίας.

§158Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Πρέπει νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος διέκοψε τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος, ὅτι πέραν αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εἶπεν, εἶπον καὶ κἄτι ἄλλο. Εἶπον, ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. δὲν ἔθεσεν ὑποψηφιότητα εἰς 24 περιοχάς, εἰς τὰς ὁποίας δὲν εἶχεν οὐδεμίαν ἐλπίδα ἐπιτυχίας καὶ εἶχε συμφέρον νὰ καλύψῃ τὴν ἀποτυχίαν της αὐτήν.

§159Θ. ΠΑΠΠΑΣ. Ἠμπορεῖ αὐτοτελῶς εἰς τοὺς Νομοὺς αὐτοὺς νὰ μὴ εἶχε δύναμιν, ὅπως γνωρίζετε, ἑδρῶν ἡ Ε.Δ.Α., εἶχεν ὅμως μίαν συμπαγῆ δύναμιν εἰς ἀριθμὸν ψήφων. Καὶ αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς ψήφων συνετέλεσεν ἐμμέσως εἰς τὸ νὰ ἐνισχυθῇ ἡ δημοκρατικὴ παράταξις, δηλαδὴ ἐν προκειμένῳ ἡ Ε.Κ.

§160Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό.

§161Θ. ΠΑΠΠΑΣ. Ὄχι, δὲν ἐγένετο διὰ νὰ καλυφθῇ ἡ ἀδυναμία τῆς Ε.Δ.Α., διότι ἦτο ἐκ τῶν προτέρων, ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τῆς 3 Νοεμβρίου γνωστὴ ἡ δύναμις τοῦ κόμματος εἰς τὰς περιφερείας αὐτάς.

§162Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν).... καὶ δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό, διότι ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα ἐμφανίζεται, ὅτι οὐδεμία αὔξησις εἰς ἕδρας ὑπῆρξεν εἰς ὄφελος τῆς Ε.Δ.Α. Μὴ ἐπικαλεῖσθε δὲ παλαιὰς ἐκλογάς, διότι ἀκριβῶς ἡ δύναμις τῆς Ε.Κ. εἶναι, ὅτι διεφοροποίησε τὰς συνθήκας τῶν ἐκλογῶν αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἤλλαξε τελείως μὲ τὰ συνθήματά της, ἐνέπνευσε τὸν λαόν, ὥστε νὰ ἀποσύρῃ ψήφους καὶ ἀπὸ τὴν ἀριστερὰν καὶ ἀπὸ τὴν δεξιάν.

§163Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, μετὰ τὴν διακοπήν σας εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω δύο λόγια. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν πρέπει νὰ λησμονοῦνται κἄτι πράγματα, τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἔχει λησμονήσει. Τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα τὸν ξεκίνησε ἡ ἀριστερὰ καὶ ἠκολουθήσατε.

§164Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὄχι δά!

§165Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ναί. Ναί, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα τὸν ἐκάμαμεν μαζί. Ἀνεγνωρίσαμεν ὅλοι τὸ προβάδισμα εἰς τὸν κ. Παπανδρέου, ἀλλὰ τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα τὸν ἐκάμαμεν μαζί. Ὅσον καὶ ἂν θέλετε νὰ εἴπητε ὄχι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ πιστεύσῃ κανείς. Ὄχι μόνον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§166Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, λυποῦμαι ποὺ διακόπτω, ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι λεπτὸν καὶ δικαιολογεῖται ἡ παρέμβασίς μου. Γνωρίζετε, κ. Μερκούρη, πότε ἤρχισεν ὁ ἀνένδοτος ἀγών; Εἰς τὰς 11 τὸ βράδυ τῆς Κυριακῆς τῆς 29 Ὀκτωβρίου 1961 (χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ἐπάνω εἰς τὸ Καστρὶ εἴμεθα 10–15 ἄνθρωποι καὶ ἐκείνην τὴν ὥραν ὁμοφώνως εἴπομεν ὅλοι, ὅτι δὲν δεχόμεθα νὰ εἴμεθα ἀνδράποδα καὶ ἀρνούμεθα αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐκείνην τὴν ὥραν ἤρχισε καὶ παρεσύραμεν καὶ σᾶς, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμετε διαφορετικά. Ὅπως παρεσύραμεν ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ 53%. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§167Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Γνωρίζετε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τὴν ἑπομένην τὸ ὄργανον τῆς Ε.Δ.Α., ἡ «Αὐγή», ἐβγῆκε καὶ ἐκήρυξε τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα; Γνωρίζετε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. ἐξεκίνησε τὴν πρώτην συγκέντρωσιν; Γνωρίζετε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ περίφημος πρώτη συγκέντρωσις τῆς 24 Ἀπριλίου ὠφείλετο εἰς τὴν ἀριστεράν; Γνωρίζετε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ ἀριστερὰ προσέφερε τὰ πάντα εἰς τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα; Ἀνεγνώρισεν ἐπανειλημμένως τὸ προβάδισμα, ἀνεγνώρισε τὴν ἀρχηγίαν εἰς τὸν κ. Γ. Παπανδρέου, ἀλλὰ ἐκάμαμεν ἕνα κοινὸν ἀγῶνα. Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἀρνηθῇ κανείς. Τόσον δὲ κοινὸς ἦτο αὐτὸς ὁ ἀγών......

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶσθε ἐκτὸς θέματος.

§169Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶμαι ἐκτὸς θέματος, ἀλλὰ αὐτὴν τὴν στιγμὴν λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἐκ τῆς Ε.Δ.Α. ἐδῶ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ μερικά, διότι καὶ ἐγὼ ὑπῆρξα εἷς ἐκ τῶν ἐλαχίστων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι συνέτειναν εἰς τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοηθῇ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. εἰς τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα προσέφερεν αἷμα. Καὶ καλὸν εἶναι νὰ τερματίσωμεν αὐτὴν τὴν διαμάχην. Εἶναι ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζεται ἀπὸ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εἴτε τὸ θέλετε, εἴτε δὲν τὸ θέλετε, ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν καὶ ἡ νίκη τῆς 3 Νοεμβρίου καὶ ἡ ἐπισφράγισις τῆς νίκης εἰς τὰς 16 Φεβρουαρίου ὠφείλετο εἰς τὸν κοινὸν ἀγῶνα ὁλοκλήρου τοῦ δημοκρατικοῦ κόσμου, δηλαδὴ εἰς τὸ 65%, τὸ ὁποῖον συνεκεντρώθη εἰς τὰς 16 Φεβρουαρίου.

§170Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Μίαν τελευταίαν διακοπήν. Ἡ συγκέντρωσις τῆς 20 Ἀπριλίου ἔγινεν ἀπὸ ἡμᾶς καὶ διεκηρύχθη ἀπὸ ἡμᾶς καὶ ἤλθατε καὶ σεῖς ἀπρόσκλητοι. Καὶ μάλιστα, διὰ νὰ εἴπω καὶ τὴν ἀλήθειαν, ἀπρόσκλητοι καὶ ἀνεπιθύμητοι. Καὶ εἰς τὸ πεζοδρόμιον, εἰς τὰς 20 Ἀπριλίου, εἴμεθα ἡμεῖς. Δὲν ὑπῆρχεν ἄλλος εἰς τὸ πεζοδρόμιον. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. δὲν συμμετεῖχεν εἰς τὸν ἀγῶνα. Ἦτο ἀδύνατον νὰ στερήσῃ κανεὶς τὸ δικαίωμα συμμετοχῆς εἰς τὸν ἀγῶνα οἱουδήποτε. Ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ λέγετε, ὅτι ἤρξατο τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα ἡ Ε.Δ.Α. Διότι τὰ γεγονότα μαρτυροῦν καὶ ἡ ἱστορία γνωρίζει, ὅτι ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν ἤρχισε τὴν νύκτα τῆς 29ης Ὀκτωβρίου, εἰς τὸ Καστρί, εἰς τὰς 11 τὰ μεσάνυκτα.

§171Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι, νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς καὶ καθαροί. Δὲν πρόκειται περὶ προνομίου εὑρεσιτεχνίας, δὲν πρόκετιαι περὶ COPYRIGHT, δὲν πρόκειται κανεὶς νὰ στερήσῃ κανένα οὔτε τοῦ δικαιώματος, οὔτε τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ ὅ,τι θετικὸν προσέφερε. Λυποῦμαι διότι ἀκριβῶς διὰ νὰ μπορέσω νὰ εἴπω μερικὰ πράγματα ἐπὶ τοῦ θέματος εἶχον ἀποσυρθῆ εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς ΕΔΑ καὶ δὲν ἤμην παρὼν εἰς ὅλην τὴν συζήτησιν. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ τὸν ὅρον «ὁμολογία», εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν ἤρχισεν εἰς τὰς 29 Ὀκτωβρίου. Πραγματικά, μέχρι τῆς 29 Ὀκτωβρίου, μέχρις ὅτου ἐβγῆκαν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν ὑπῆρχεν ἡ αὐταπάτη τὴν ὁποίαν ἐπλήρωσε καὶ ἡ ΕΚ δύο χρόνια, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ὁ δημοκρατικὸς Ἑλληνικὸς λαός, ἡ αὐταπάτη, ὅτι τὸ πραξικόπημα, στρεφόμενον κατὰ τῆς ΕΔΑ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὠφελήσῃ τὴν ΕΚ. Καὶ ἦλθε μάλιστα, ἐγκαινιάζων τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα, τὸν ἰδικόν σας, ὁ σημερινὸς κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἦλθε τότε καὶ εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν ἀρχὴν τὰ πάντα ἦσαν ἄψογα, αἱ ψῆφοι θὰ εἶναι ἐθνικαί. Δηλαδή, καλῶς θὰ ἐγίνετο τὸ πραξικόπημα ἐναντίον τῆς Ἀριστερᾶς. Ἀλλ’ ἐν τῇ πορείᾳ...

§172Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Εἰς τὰς 25 Ὀκτωβρίου ἐδόθη τὸ σύνθημα τῆς αὐτοαμύνης...

§173Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν σᾶς ἐπέτρεψα διακοπὴν τῆς διακοπῆς. Θὰ ἔλθω, ὅμως, καὶ εἰς τὴν αὐτοάμυνάν σας. Λοιπόν, ἀκοῦστε: Ἡ φωνὴ ἦτο φωνὴ Ἰακώβ, αἱ δὲ χεῖρες Ἠσαῦ. Καὶ ὅταν εἶδεν ἡ Ε.Κ., ὅτι αὐτὴ ἡ προσδοκία δὲν ἐπηλήθευε — διότι ἡμεῖς πάντα ἐφωνάζαμεν ὅτι ἡ Δημοκρατία εἶναι ἀδιαίρετος, μὴ ἔχετε τὴν αὐταπάτην, ὅτι, ἂν μᾶς κτυπᾶτε ἐμᾶς, σεῖς θὰ ἐπωφεληθῆτε· ἐκεῖνος, ποὺ πιέζεται καὶ ἐκβιάζεται καὶ χάνει τὴν ἐλευθερίαν διαθέσεως τῆς ψήφου του, θὰ τὴν δώσῃ ἐκεῖ ἀπ’ ὅπου φοβᾶται γιὰ νὰ παύσῃ ἡ πίεσις — τότε ἄρχισε ὁ ἀνένδοτος ἀγών. Ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν δὲν ἄρχισε τὸ βράδυ τῆς 29ης Ὀκτωβρίου, ἤ, ἔστω, διότι πράγματι ἐλέχθη τὴν Τετάρτην, πρὸ τῶν ἐκλογῶν τῆς 29ης Ὀκτωβρίου, ἐλέχθη ἡ φράσις περὶ αὐτοαμύνης, μία φράσις ὡραία, τερματισθεῖσα ἐκεῖ ὡς φράσις. Ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν ἤρχισε πολὺ πρωτήτερον. Δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν τὸν ἐβαπτίσατε, δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν ἐπέτυχε, διότι, τέλος πάντων, δὲν σᾶς ἔπληττε κανεὶς ὅσον ἔπληττον ἡμᾶς καὶ μὲ τὰ νομοθετικὰ καὶ μὲ ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον. Ὅτι ἀνεπετάσσατε μίαν σημαίαν μὲ τὰ συνθήματα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς, ἀφ’ ὅτου ὑπάρχομεν ὡς παράταξις, ἔχομεν προβάλει καὶ τὰ συνθήματα αὐτὰ σᾶς ἔδωσαν τὴν νίκην, ὡραῖα, τὸ ἀναγνωρίζομεν αὐτό. Δὲν ἔχει σημασίαν, ἐξεκινήσαμεν ἡμεῖς σὲ κάποιαν ἐποχὴν ποὺ ἠγωνιζόμεθα καὶ ἐδολοφονεῖτο ὁ Σιγουρόπουλος καὶ ἄλλοι καὶ ἐστέλλοντο καὶ ὅλοι οἱ ὑποψήφιοι τῆς Ε.Δ.Α. εἰς τὰ Νοσοκομεῖα καὶ ὁ πρεσβύτης ποὺ προῆλθεν ἀπὸ τὰς τάξεις σας, ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, εἰς ἡλικίαν 80 ἐτῶν, ὅταν συνέβησαν αὐτά, ὑπῆρξεν ἐκ μέρους σας τί νὰ εἴπω; Κατάφασις; ἐκ μέρους, ὄχι ἀπὸ σᾶς προσωπικῶς, ἐκ μέρους στελεχῶν τῆς παρατάξεως ἡγετικῶν, χαλάλι σας. Ἀναγνωρίζομεν, ἔστω καὶ ἀργά, διότι μὲ ταλαντεύσεις καὶ μὲ διακοπὰς προσεφέρατε ἔργον θετικὸν εἰς τὸν ἐκδημοκρατισμὸν τῆς ἐσωτερικῆς ζωῆς, ἀλλὰ νὰ λέγετε, ὅτι ἐσύρθημεν εἰς τὸν αὔλακα τὸν ὁποῖον ἐχαράξατε, νομίζω, ὅτι εἶναι ὑπερβολή. Ἡττήθη κατ’ ἐπανάληψιν ἡ Ε.Κ. ὅταν ἦτο μακρὰν ἀπὸ τὰς προθέσεις τοῦ λαοῦ καὶ συνεβιβάζετο μὲ τὴν ἀντιδημοκρατικὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν εἶχε χαράξει ἡ δεξιά. Ὅταν καὶ σεῖς ἤλθατε σὲ ἐκεῖνο ποὺ ὁ λαὸς θέλει, τότε ἐπεβραβεύθητε, ἀλλὰ ἠκολουθήσατε, ἐδώσαμεν τὰ συνθήματα, ἐχαράξαμεν τὸν δρόμον, ἐπωφελήθητε, ἐνικήσατε, χαλάλι σας, μὴ λέγετε, ὅμως, καὶ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἡ πρόσφατος πολιτικὴ ἱστορία καὶ τὰ κείμενά σας τὰ διαψεύδουν. Ὀφείλω νὰ ζητήσω, πράγματι, συγγνώμην διὰ τὴν παρέκβασιν εἰς ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τόσον σχετικὸν μὲ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, ἀλλὰ ἡ στάσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μᾶς ὑποχρεώνει νὰ εἴπωμεν τὰ σῦκα, σῦκα.

§174Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Καὶ τὴ σκάφη, σκάφη. Καὶ ἡ σκάφη λέγει τὰ ἑξῆς: Λίαν προσφυῶς ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α. ἠθέλησε νὰ θολώσῃ τὰ νερά, σᾶν ναυτικὸς θὰ προσπαθήσω νὰ ξεκαθαρίσω τὰ νερά. Ὄχι μόνον ἔχει δίκαιον ὁ κ. Κωστῆς, ὅτι εἶχε κηρύξει τὴν αὐτοάμυναν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. πολὺ πρὸ τῶν ἐκλογῶν, τοὐλάχιστον 15–20 ἡμέρας, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι ἐγώ, ὁ ἴδιος προσωπικῶς, ἐνετάλην ἀπὸ τὸν Πρόεδρον κ. Παπανδρέου, νὰ κάμω διάβημα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ ἔκαμα δύο διαβήματα μὲ αὐτὸ τὸ περιεχόμενον εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀντιπτέραρχον Ποταμιᾶνον. Ὑπῆρξε ἀγωνιστικότης εἰς τὴν παράταξίν μας καὶ ὅταν σεῖς εἶσθε ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἡμεῖς εἴμεθα 34 βουλευταί. Εἴχομεν τὴν ἀγωνιστικότητα καὶ ἐνθυμεῖσθε, ἐπανειλημμένως, εἰς ὅλα τὰ θέματα τῆς Βουλῆς τί εἶχε γίνει. Νὰ συγχέητε σεῖς ἰδικάς σας ἰδέας, ὄχι τῆς δημοκρατίας, ἀλλ’ ὡρισμένων ὀπαδῶν ἰδικῶν σας μὲ τὸ γενικὸν θέμα τῆς δημοκρατίας, εἶναι ἄλλο πρᾶγμα· ὅταν ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν περὶ δημοκρατίας, ὁμιλοῦμεν διὰ τὴν ὀρθήν, τὴν ἁπλῆν, τὴν λευκὴν δημοκρατίαν. Λόγῳ ἐλλείψεως ἀριθμοῦ μεταξὺ τοῦ 1958–61 ἐντὸς τῆς Βουλῆς —εἴμεθα 34, οἱ μισοὶ ἀπὸ σᾶς— εἴχαμε δώσει σφραγῖδα πολὺ μεγαλυτέραν ἀντιπολιτευτικὴν ἀπὸ ὅ,τι εἴχατε δώσει σεῖς ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς ποὺ εἶσθε διπλάσιοι. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων τὸ ὄργιον τῆς 29ης Ὀκτωβρίου 1961, οὐδεὶς ἀπὸ τὴν παράταξίν μας ἐδίστασε, δὲν ὑπῆρξαν οὔτε ὀλιγόψυχοι οὔτε βραδυποροῦντες καὶ τὸ γνωρίζετε, ὅλοι τραβήξαμε μπροστὰ καὶ ἐφέραμεν τὸ ἀποτέλεσμα τὸ γνωστόν.

§175Η. ΗΛΙΟΥ.......

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Ὁ ἴδιος ἐζητήσατε συγγνώμην ἀπὸ τὸ Σῶμα, διὰ τὴν κατὰ παρέκβασιν ὁμιλίαν σας. Εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ ἐπὶ πλέον ἡ ἐκτὸς θέματος καὶ Κανονισμοῦ συζήτησις;

§177Η. ΗΛΙΟΥ. Νὰ σταματήσῃ αὐτό. Χθές, ἐνῷ εἶχε προκύψει προσωπικὸν ζήτημα, δὲν μὲ ἀφήσατε, ἐκπρόσωπον τοῦ Κόμματος, νὰ ἀπαντήσω εἰς φράσιν, περὶ τοῦ προσώπου μου, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπῆρξε, κατὰ τὴν κρίσιν μου, προσωπικὸν ζήτημα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσητε. Εἶσθε ἐκτὸς Κανονισμοῦ. Τὸν ἔχετε παραβῆ. Ἐπαναλαμβάνω, ὁ ἴδιος ἐζητήσατε συγγνώμην.

§179Η. ΗΛΙΟΥ. Νὰ σταματήσῃ αὐτό. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκῆτε τὰ καθήκοντά σας κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἔναντι ἐκπροσώπου Κόμματος.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζητήσατε συγγνώμην ἀπὸ τὸ Σῶμα. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ παραταθῇ ἡ παρεκτροπὴ τῆς συζητήσεως. Συζητοῦμεν ὡρισμένον νομοσχέδιον. Παρακαλῶ, νὰ ἐπανέλθῃ εἰς αὐτὸ καὶ μόνον ἡ συζήτησις.

§181Η. ΗΛΙΟΥ. Κακῶς ἀσκεῖτε τὰ καθήκοντά σας.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλῶς τὰ ἀσκῶ. Κύριε Μερκούρη, σᾶς παρακαλῶ, συνεχίσατε. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σεβασμὸς πρὸς τὸν Κανονισμόν. Καὶ ὁ Κανονισμὸς δὲν σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε ἐπὶ θέματος, ἀσχέτου πρὸς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον.

§183Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶμαι ἐκπρόσωπος Κόμματος καὶ ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπηντήσατε ἤδη. Ξεύρετε, ὅτι εἶσθε ἐκτὸς Κανονισμοῦ. Μὴ ἐπιμένετε.

§185Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον ἐκφράζω ἀπόψεις Κόμματος, θὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐκφράζετε ἀπόψεις ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο καὶ ἐζητήσατε ὁ ἴδιος συγγνώμην διὰ τὴν πρώτην σας, κατὰ παρέκβασιν, ὁμιλίαν.

§187Η. ΗΛΙΟΥ. Διὰ λογαριασμὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἔφερε τοιοῦτον ζήτημα. Ἀπὸ τὴν ὥραν ποὺ τὸ ζήτημα ἐτέθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ πάρῃ τὴν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν ἐκπρόσωπον τοῦ Κόμματος.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔγινε μία παράβασις. Ἀπηντήσατε. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ συνεχισθῇ ἐπ’ ἄπειρον. Λυποῦμαι πολύ, ἀλλά, κ. Ἡλιοῦ, δὲν ἔχετε τὸν λόγον. Κύριε Μερκούρη, θὰ συνεχίσητε ἢ νὰ καλέσω ἄλλον ρήτορα εἰς τὸ βῆμα;

§189Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Νὰ σταματήσουν τὰ κουδούνια σας, κ. Πρόεδρε.

§190Η. ΗΛΙΟΥ. Τὴν παρεκτροπὴν τὴν ἐδημιούργησεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν ἔτσι. Ἐγκατελείψαμεν τὸ νομοσχέδιον καὶ συζητοῦμεν ἐπὶ θέματος ἐντελῶς ἀσχέτου. Ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη καὶ ἡ συζήτησις ἐκτὸς Κανονισμοῦ. Ὁμιλεῖτε περὶ ἱστορίας, ἡ ὁποία δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§192Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ καταπόνησις τῆς Βουλῆς δὲν ἀσκεῖ καμμίαν ἐπιρροήν, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κανένα ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ δὲν λέγει, ὅτι ὅταν ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη, δὲν ἐφαρμόζεται ὁ Κανονισμός. Ἐδῶ ἐδημιουργήθη ἕνα προηγούμενον.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς δημιουργεῖτε κἄθε βράδυ προηγούμενα.

§194Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐκφράζω ἀπόψεις ἑνὸς Κόμματος καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιμένητε εἰς αὐτὸν τὸν δρόμον, τὸν ὁποῖον οὔτε ἐπὶ προεδρίας τῆς Ε.Ρ.Ε. εἴδαμεν, εἰς αὐτὸν τὸν δρόμον, τοῦ νὰ στερῆτε ἀπὸ τὰ Κόμματα τὸ δικαίωμα τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς θέτει ὡρισμένον ζήτημα ...

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶχεν ἤδη ἀπαντήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐκ μέρους τοῦ Κόμματός σας, κατὰ τὴν ἀπουσίαν σας ἐκ τῆς αἰθούσης, ὁ κ. Μπριλλάκης. Ἀπηντήσατε καὶ σεῖς εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Κρίνω, ὅτι ἀρκεῖ.

§196Η. ΗΛΙΟΥ. ... ὄχι τόσον διὰ τὴν οὐσίαν —τὰ λεχθέντα εἶναι ἀρκετὰ— ἀλλὰ διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀνεκτὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ παράβασις τοῦ Κανονισμοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀνεκτή. (Κωδωνοκρουσίαι).

§198Η. ΗΛΙΟΥ. Νὰ μάθετε νὰ σέβεσθε καὶ νὰ ἐφαρμόζετε τὸν Κανονισμόν.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς δὲν σέβεσθε τὸν Κανονισμόν. Ἠγέρθητε καὶ ὁμιλεῖτε αὐθαιρέτως, χωρὶς κἂν νὰ ζητήσητε τὸν λόγον ἀπὸ τὸν Πρόεδρον. Αὐτὸ δὲν θὰ ἐπιτρέψω νὰ ἐπαναληφθῇ.

§200Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐν ἀπουσίᾳ ἀπὸ τὴν αἴθουσαν τοῦ ἐκπροσώπου τοῦ Κόμματος ἀρχίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐκθέτει ὡρισμένα πράγματα περὶ τῆς ΕΔΑ.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπηντήσατε. Ἀπήντησε καὶ ὁ κ. Μπριλλάκης.

§202Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀπήντησεν, ὅμως, εἰς τὴν ἀπάντησιν καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τοῦ 1958–61 ἐκηρύσσατε τὸ «συμπλέομεν». Ἀφήσατέ τα, λοιπόν.

§203Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θέλω νὰ πληροφορήσω τὸν κ. Ἡλιοῦ, ὅτι δὲν ἔχω θέσει ἐγὼ τὸ θέμα. Ἁπλῶς εἰς μίαν ἐπίθεσιν βουλευτοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ εἰς μίαν νύξιν σαφῆ ἐπὶ τοῦ θέματος, ἔθεσα τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των.

§204Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔθεσα θέμα ΕΔΑ. Τὸ ἔθεσεν ἡ ΕΡΕ.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, δὲν συζητοῦμεν πολιτικὸν θέμα. Συζητοῦμεν ἐπὶ νομοσχεδίου.

§206Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, θὰ εἶμαι ἐπὶ τοῦ θέματος, ὅταν δὲν προκαλῆται ἡ παράταξις εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω ἐγὼ καὶ τὴν στιγμὴν μάλιστα ποὺ ἀπουσιάζει ὁλόκληρος ἡ παράταξις καὶ ὁ ἐκπρόσωπός της ἐγένετο μία ἐπίθεσις καὶ ἠναγκάσθην νὰ ἀπαντήσω καὶ ἐγώ.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἐπὶ τοῦ θέματος.

§208Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Θὰ ἀπαντῶμεν ὅταν θὰ προκαλούμεθα. Ὁ κ. Ἀνδριανόπουλος ἤρχισε τὸ θέμα λέγων, ὅτι ἤρχισε νὰ γίνεται συναλλαγή.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίσατε, παρακαλῶ, τὴν ὁμιλίαν σας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν εἶναι τρόπος συζητήσεως αὐτός. Εἶσθε παλαιὸς βουλευτὴς καὶ γνωρίζετε καλῶς τὸν Κανονισμόν.

§210Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔθεσα ἐγὼ θέμα ΕΔΑ. Τὸ ἔθεσεν ἡ ἐκεῖθεν πλευρά.

§211Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Θὰ μᾶς ἀναγκάσητε νὰ φύγωμεν ἐφ’ ὅσον δὲν εἰσέρχεσθε ἐπὶ τοῦ θέματος.

§212Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν θέλετε ἠμπορεῖτε νὰ ἀπέλθητε.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μερκούρη ἐπὶ τοῦ θέματος σᾶς παρακαλῶ.

§214Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, θὰ εἶμαι ἐπὶ τοῦ θέματος, ὅταν δὲν προκαλῆτε τὴν παράταξιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω καὶ ὅταν μάλιστα, ἡ παράταξις αὐτὴ ἀπουσιάζῃ τῆς αἰθούσης.

§215Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Σεῖς ἠνοίξατε τὸ θέμα.

§216Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Κωστῆ, φαίνεται πῶς ἐλλείπατε ἀπὸ τὴν αἴθουσαν.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωρήσατε, κ. Μερκούρη.

§218Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργός, ὅταν λέγῃ ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἔλεγχος. Γίνεται ἔλεγχος, κ. Ὑπουργέ, καὶ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἱστορικὸν ποὺ ἀνέπτυξεν ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ἡ ἱστορία τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, εἶναι μεγάλη καὶ ἀποτελεῖ τὴν σπονδυλικὴν στήλην τοῦ Κράτους. Εἰς ὅλα τὰ Κράτη καὶ εἰς τὰς σοσιαλιστικὰς χώρας, οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες ἔχουν τὴν δυνατότητα νὰ παίζουν πρωτεύοντα ρόλον εἰς τὴν δραστηριότητα τοῦ Κράτους. Μετὰ τὸ 1955 ὅλας τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις καταλαμβάνει ἡ μανία τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν νὰ φέρουν πρὸς ψήφισιν νομοσχέδια διευκολύνοντα τὰς κομματικάς των ἐπιδιώξεις καὶ συμφέροντα. Τοῦτο συμβαίνει καὶ εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Καὶ φθάνομεν ἔτσι εἰς τὸ σημεῖον νὰ ψηφίζωμεν νόμους ποὺ δὲν γνωρίζομεν γιατί τοὺς ἔχομεν ψηφίσει καὶ ἐξερχόμενοι τῆς αἰθούσης ταύτης νὰ μὴ γνωρίζωμεν τὶ ἔχομεν ψηφίσει. Κύριοι συνάδελφοι, ἂς μὴ συζητοῦμεν. Δύο μόνον ἐκλογικὰ συστήματα ὑπάρχουν. Τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἡ ἀναλογική. Ὅλα τὰ ἄλλα νοθεύουν τὸ λαϊκὸν φρόνημα, εἴτε περὶ βουλευτικῶν εἴτε περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν πρόκειται. Διότι, κ. συνάδελφοι, πιστεύω ὅτι καὶ αἱ Δημοτικαὶ καὶ Κοινοτικαὶ ἐκλογαὶ δὲν εἶναι ξέναι πρὸς τὴν πολιτικήν. Παντοῦ εἰς ὅλα τὰ Κράτη λαμβάνουν πολιτικὴν χροιάν. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἰσχυρίσθη ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὴν Ἀμερικὴν λόγῳ τοῦ ἰσχύοντος πλειοψηφικοῦ συστήματος τὸ 49% εἶναι ἐκτὸς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι ἀκριβές. Διότι τὸ ἐπικρατοῦν ἐκεῖ σύστημα εἶναι μονοεδρικὸν καὶ τὸ 49%, πράγματι ἀντιπροσωπεύεται εἰς τὰς Βουλάς. Αὐτό, κ. συνάδελφοι, δὲν θὰ πῇ ὅτι ἐφαρμοζομένου τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἀποκλείεται ἡ πλειοψηφία. Ἡ ἀναλογικὴ εἶναι ἕνα θέμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου καὶ εἰδικώτερα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀπομακρυνθοῦν, οὔτε κατὰ κεραίαν. Δὲν εἶναι μόνον ὅτι ὡς Ἀντιπολίτευσις εἶχε κηρυχθῆ ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς, ἀλλὰ ἡ ἐπιδίωξίς της αὕτη περιελαμβάνετο μεταξὺ τῶν 7 ὅρων τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος. Ἔφθασε μάλιστα ἡ Ε.Κ. νὰ ἀπειλήσῃ καὶ ἀποχὴν ἀπὸ τὰς ἐκλογάς, ἐὰν δὲν ἐφηρμόζετο ἡ ἀναλογική. Ἀλλὰ ἡ ἀποχή, κ. συνάδελφοι, εἶναι πρᾶξις σοβαρά, εἶναι πρᾶξις ἐπαναστατική. Διότι δὲν φαντάζομαι, ὅτι ἐὰν ἀπέσχε τῶν ἐκλογῶν θὰ παρέμενον εἰς τὰ σπίτια των καὶ δὲν θὰ ἐμάχοντο. Ἐπιμένω, ὅτι εἶναι πρᾶξις ἐπαναστατικὴ καὶ δὲν θὰ ἐδίσταζε τότε ἡ Ε.Κ. νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι ἐπαναστάσεως. Ἀνέμενα, κ. βουλευταί, ἀπὸ τὴν Ε.Κ. ὅτι θὰ ἔφερε μίαν πρότασιν διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐζητεῖτο ἡ ἀναβολὴ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἡ πρότασις αὕτη θὰ ἐψηφίζετο καὶ διὰ βοῆς ἀκόμη ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ θὰ εἴχατε ἐνώπιόν σας, κ. Ὑπουργέ, ἕνα ἑξάμηνον διὰ νὰ παρασκευάσετε μὲ ἄνετον τρόπον ἓν ἄρτιον νομοσχέδιον. Ἐπερίμενα, ἐπίσης ἀπὸ τὴν Ε.Κ., μέσα εἰς τὸ ἑξάμηνον αὐτὸ νὰ ἔφερεν ἐνώπιόν μας μίαν πλήρη ἐργασίαν διὰ τὴν τόνωσιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ κατόπιν νὰ προχωρούσαμεν εἰς τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου «περὶ Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἐκλογῶν». Διότι, κ. βουλευταί, μὴ αὐταπατώμεθα. Σήμερον δὲν ὑπάρχει αὐτοδιοίκησις.

§219Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Τί εἶναι αὐτὰ ποὺ λέτε, κύριε Μερκούρη; Πῶς δὲν ὑπάρχει; Ὑπάρχει αὐτοδιοίκησις καὶ μάλιστα αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ, ἐβοήθησαν τοὺς Δήμους καὶ ἐτόνωσαν τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως.

§220Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐπιμένω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν ἔχομεν αὐτοδιοίκησιν. Ἡ ΕΡΕ κατώρθωσε, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας ὑπ’ αὐτῆς νὰ ὑπονομεύσῃ τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ νὰ διαλύσῃ τοὺς Δήμους. Οἱ Δῆμοι, ὡς ἔχουν σήμερον πάσχουν ἀπὸ πολλὰς ὀργανικὰς ἀνωμαλίας. Ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων π.χ. ἔχει γίνει ἁπλοῦς διεκπεραιωτὴς τῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Δήμου. Δὲν ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του οὐδένα πόρον. Ἀτυχῶς δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Γ. Ράλλης, ὁ ὁποῖος ἀνέφερε σχετικῶς διὰ τὴν αὔξησιν τῶν πόρων τῶν Δήμων. Ἡ αὔξησις τῶν πόρων τῶν Δήμων, ὀφείλεται εἰς τὸ 10λεπτον ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν δίδεται οὔτε καὶ εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων οὔτε εἰς τοὺς πέριξ τῶν Ἀθηνῶν Δήμους. Τὸ Κράτος τὸ κρατεῖ καὶ δίδει ὅπου θέλει καὶ ὁπότε θελήσει εἰς τοὺς Δήμους. Καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε, ἀσφαλῶς, τὶ ἀναστατώσεις ἐγένοντο, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ πάρῃ ὁ Δῆμος Ἀθηναίων 30 ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ τοὺς δρόμους. Ὅλοι γνωρίζομεν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται οἱ δρόμοι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν οὐσίαν δὲν εἶναι παρὰ παγίδες διὰ τροχοφόρα καὶ ἀνθρώπους, ἂν πᾶμε ἑκατὸ μέτρα δεξιὰ ἢ ἀριστερά.

§221Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Ἐπιτρέπεται, κύριε Πρόεδρε;

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, κύριε Κιτσίδη, σεῖς ἐθητεύσατε ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν Νομάρχης καὶ κατέχετε τὰ θέματα.

§223Χ. ΚΙΤΣΙΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον, κ. Πρόεδρε, ἐξετέθη ἡ δραστηριότης καὶ ἀνεφέρθη ἡ μικρὰ δραστηριότης τοῦ Δήμου Ἀθηναίων θὰ ἔπρεπε, φρονῶ, νὰ ὁμιλήσωμεν δι’ ὁλόκληρον τὴν ἐπὶ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων δραστηριότητα τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως. Ἡ δραστηριότης αὐτὴ ἀνέρχεται εἰς 2.200 ἑκατομμύρια δραχμῶν κατὰ τὸ 1961 ἔναντι διακοσίων ἑκατομμυρίων τοῦ 1955. Ἐκ τούτου ἀποδεικνύεται ὅτι οἱ Δῆμοι εἶχον μεγίστην ἐνίσχυσιν ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἠμπορεῖ νὰ πῇ κανεὶς ὅτι οὐδέποτε ἐξετελέσθησαν τόσα ἔργα, ὅσα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, δι’ ὑδρεύσεις, ἀρδεύσεις κλπ.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κιτσίδη, νομίζω, ὅτι ἐπεξετάθητε πολὺ καὶ εἶσθε ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσητε εὐθὺς ἀμέσως, μετὰ τὸν ἤδη ὁμιλοῦντα ρήτορα.

§225Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι κώλυμα ἕνας βουλευτὴς νὰ εἶναι καὶ Δήμαρχος ἢ Δημοτικὸς Σύμβουλος. Ἀντιθέτως, φρονῶ, ὅτι ἡ συμβολὴ ἑνὸς μέλους τοῦ Κοινοβουλίου εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ τὸν Δῆμον, θὰ ὠφέλει καὶ τὸ Κοινοβούλιον θὰ ἐλάμβανεν ἀμέσως γνῶσιν τῶν ἀναγκῶν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ παράδειγμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γαλλίας κ. Ἑρριώ, ὀρθότατα. Ἀλλὰ καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς κ. Γκὺ Μολλὲ ὑπῆρξε—καὶ νομίζω εἶναι ἀκόμη—Δήμαρχος τοῦ Ἀράς. Φρονῶ, λοιπόν, ὅτι ἡ συμμετοχὴ βουλευτοῦ εἰς τὸν Δῆμον θὰ προήγαγε τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἦτο νὰ δώσῃ μεγίστην προσοχὴν εἰς τὴν ἀπάλειψιν παντὸς ἴχνους τῆς μὴ πολιτικῆς τοποθετήσεως τῶν πολιτικῶν ἀρχόντων. Σὲ κανένα μέρος τοῦ Δυτικοῦ κόσμου, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχει δημοτικὸς ἄρχων καὶ δὲν γίνονται ἐκλογαὶ δημοτικῶν ἀρχόντων χωρὶς πολιτικὸν χαρακτῆρα. Κυρίως εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὴν Ἀγγλίαν ἐκεῖ ὁ πολιτικὸς χαρακτὴρ τῶν ἐκλογῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων εὑρίσκεται εἰς τὴν διαπασῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν δημοτικοὶ ἄρχοντες νὰ μὴ ἔχουν γνώμην πολιτικήν. Καὶ τοιαύτην γνώμην ὄχι βεβαίως μεταφερομένην εἰς τὰ καταστήματα ἀλλὰ γνώμην καὶ διὰ τὰ μεγάλα πολιτικὰ ζητήματα. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποστερήσωμεν τοὺς πολιτικοὺς ἄρχοντας ἀπὸ ταῦτα. Καὶ φρονῶ ὅτι τὸ ἀντίθετον, χωρὶς νὰ εἶμαι νομικὸς εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Διερωτῶμαι ἂν ἠδύνατο πᾶς πολίτης νὰ ἔχῃ πολιτικὴν τοποθέτησιν καὶ ὁ δημοτικὸς ἄρχων νὰ στερῆται τοιαύτης. Τοῦτο καὶ ἄτοπον εἶναι καὶ ἀνεπίτρεπτον δημοκρατικῶς καὶ ἀντισυνταγματικόν. Κύριε Ὑπουργὲ καὶ κύριοι βουλευταί, προκειμένου τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατί δὲν ἐφαρμόζομεν ἓν ἐκ τῶν δύο συστημάτων. Τὸ πλειοψηφικὸν ἢ τὴν ἀναλογικήν. Διατί νὰ συζητῶμεν ἂν τὰ ποσοστὰ πρέπει νὰ εἶναι δέκα ἢ εἴκοσιν ἢ τριάντα τοῖς ἑκατόν, διατί νὰ προτιμῶμεν τὸν δαίδαλον καὶ ὄχι τὴν εὐθεῖαν; Δὲν νομίζω, ὅτι καθυστέρησαν οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες μέχρι τὸ 1939, ὅτε μὲ τὸν νόμον περὶ αὐτοδιοικήσεως τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου συνταχθέντα ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Ἐμ. Ρέπουλην ἐδιοικοῦντο. Ἀντιθέτως ἐβάδιζον κανονικῶς. Ἐξελέγετο ἀμέσως ὁ Δήμαρχος καὶ ἡ μειοψηφία ἐξεπροσωπεῖτο πλέον ἢ ἐπαρκῶς. Ἀναγκάζομαι— καὶ δὲν θὰ τὸ ἐπεθύμουν αὐτὸ— νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν συζήτησιν. Ὁ πατήρ μου χρηματίσας 22 χρόνια Δήμαρχος Ἀθηναίων καὶ ἐγὼ ὡς γενικὸς γραμματεὺς τούτου ἔμαθον καὶ γνωρίζω πόσον ἦτο ἀποδοτικὴ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Θὰ εἴπητε ὅταν πρόκειται περὶ δύο συνδυασμῶν. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἔτος 1926 ὑπῆρχον 4 συνδυασμοὶ εἰς Ἀθήνας καὶ κατὰ τὸ 1929 4 ἐπίσης εἰς Ἀθήνας καὶ νομίζω καὶ Πειραιᾶ καὶ τὰ πάντα ἐξελίσσοντο καλῶς. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἡ ΕΡΕ — καὶ φοβοῦμαι πάλιν μήπως προκαλέσω τὸν φίλον μου κ. Γιαννούσην— σᾶς βεβαιῶ δὲν ἔχομεν μανίαν καταδιώξεως ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον εὑρισκόμεθα ἐδῶ θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ εἴπητε πάντοτε διὰ τὴν 8ετίαν σας....

§226Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Μεθ’ ὑπερηφανείας.

§227Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Σᾶς ἀπήντησεν ὁ λαός. Ἄν διὰ τὴν ἀπάντησίν του αὐτὴν ὑπερηφανεύεσθε, καλῶς. Ἐγὼ θὰ σᾶς κρίνω πάντοτε. Καὶ θὰ δώσετε λόγον τῶν πράξεών σας. Καὶ ὄχι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς φυσικοὺς δικαστάς σας. Δυνατὸν νὰ ξεπεράσετε τὶς μούργιες, τὰ σιτάρια καὶ ἄλλα ἀνομήματά σας, ἀλλὰ δὲν θὰ ξεπεράσετε τὴν προδοσίαν σας ἐπὶ τῆς Κύπρου ἐκεῖ ποὺ καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν χύνεται Ἑλληνικὸν αἷμα.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, παρακαλῶ νὰ εἶσθε ἐντὸς τοῦ θέματος.

§229Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἐντὸς τοῦ θέματος ὁ ρήτωρ;

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γιαννούση, ἠκούσατε, τὸν παρεκάλεσα νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ θέμα.

§231Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου ὀρθῶς ἐπανεφέρατε τὸ θέμα νὰ προεδρεύῃ τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων. Τὸ θέμα εἶχεν ὡς ἑξῆς: Τὸ 1926 ὁ πατήρ μου ἐφήρμοσεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πάτσης εἶχεν ὑποδείξει.

§232Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερ.). Σᾶς εὐχαριστῶ πολύ.

§233Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἔτσι ἀκριβῶς ἔχει τὸ θέμα, κ. Ὑπουργέ. Δὲν ἠθέλησα νὰ διακόψω οὔτε σᾶς οὔτε τοὺς ἄλλους ὁμιλητὰς καὶ δὲν τὸ εἶπον μέχρι τώρα. Κατὰ τὸ 1930 ὁ πατήρ μου προήδρευσε τοῦ πρώτου συνεδρίου Δημάρχων καὶ Κοινοταρχῶν. Εἰς τὸ συνέδριον προσεδόθη τότε μεγίστη αἴγλη, διότι προσῆλθεν εἰς αὐτὸ ὁ τότε Πρωθυπουργὸς Ἐλ. Βενιζέλος καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως Π. Τσαλδάρης. Ἡ συνέλευσις ἀπεφάσισε τότε ὅπως ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων εἶναι πάντοτε Πρόεδρος καὶ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς χώρας. Κατηργήθη ἀπόφασις τῆς συνελεύσεως τοῦ 1959 μὲ μίαν πρᾶξιν Κυβερνητικήν. Συνεπῶς ὄχι δημοκρατικῶς. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἱστορικόν. Διὰ τῆς συνελεύσεως τῶν Δημάρχων ἐλήφθη ἀπόφασις, ὅπως ὁ Δήμαρχος Ἀθηνῶν προεδρεύῃ τῆς Ἑνώσεως διὰ πολλοὺς λόγους καὶ οἰκονομικούς. Διότι ὁ Δῆμος Ἀθηναίων ἦτο καὶ εἶναι ὁ μεγαλύτερος τῶν Δήμων, διότι ὁ Δήμαρχος τῶν Ἀθηναίων ἔχει τὴν ἕδραν του ἐδῶ, ἀλλὰ κυρίως διὰ τὴν ἱστορίαν τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν. Αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὴν Ἕνωσιν Δήμων τῆς Ἰταλίας. Ὁ Δήμαρχος Ρώμης εἶναι Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως τῶν Δήμων, λόγῳ ἐπίσης τῆς μεγάλης ἱστορίας τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ πόλις τῆς Ρώμης. Συνεπῶς ὄχι μόνον ἀντιδημοκρατικῶς ἐνηργήσατε, ἀλλὰ καὶ κατηργήσατε τὴν Δημοκρατίαν. Ἐὰν γίνῃ μία συνέλευσις τῶν Δημάρχων καὶ ἡ συνέλευσις λάβῃ μίαν ἄλλην ἀπόφασιν, τότε δικαίωμά του. Ἀλλὰ σήμερον ὑποκαθιστᾶτε τὴν Δημοκρατίαν. Κύριοι, καὶ ἡ ὥρα ἐπέρασε καὶ ἀρκετὰ ἔχω ἀπασχολήσει τὸ Σῶμα. Κάμνω μίαν τελευταίαν ἔκκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐφ’ ὅσον καλεῖσθε νὰ ρυθμισθῇ διὰ μιᾶς πράξεως Ὑπουργικῆς ὁ καθορισμὸς τῶν νέων δημοτικῶν ἐκλογῶν, καὶ ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διὰ βοῆς θὰ ἐψηφίζετο ἀπ’ ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν ἓν ἄρθρον, νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ ἔχωμεν ὅλην τὴν εὐκαιρίαν νὰ συζητήσωμεν, μὲ ἀπόλυτον ψυχραιμίαν καὶ ἴσως μὲ μίαν ἐπαφὴν μὲ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν πολιτικῶν κομμάτων, ἴσως μὲ μίαν διακομματικὴν ἐπιτροπήν, ὥστε νὰ ἐγίνετο ἕνας νόμος καὶ νὰ τελειώνωμεν πλέον ἀπὸ τοῦ νὰ μεταβάλλωμεν τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους 24 ὥρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Αὐτὸ δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν καθένα νὰ νομίζῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἑκάστοτε Κυβέρνησις, ὄχι ἡ ἰδική σας, κάμνει ἐκλογικὸν νόμον μόνον διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ κομματικόν της συμφέρον. Θὰ εἴπω ὅτι εἶναι καλύτερον μὲ ψυχραιμίαν νὰ ἐξετάσωμεν ἕνα νέον νόμον, ἀφοῦ ἀποσύρετε τὸν παρόντα, διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς πραγματικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἡ ὁποία εἶναι τόσον ἀναγκαία διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ Κράτους. Ὡς ἀνεξάρτητος συνεργαζόμενος μὲ τὴν Ε.Δ.Α. προσυπογράφω ἀπολύτως τὸ σχέδιον τῶν τροπολογιῶν τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ ΕΔΑ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Καὶ ἐὰν ἐπιμείνετε, κ. Ὑπουργέ, καὶ ἐὰν ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, καλὸν θὰ εἶναι νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν τελευταίαν ἀπόφασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηνῶν, τοῦ ὁποίου αἱ παρατηρήσεις εἶναι οὐσιαστικαὶ. Ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα ὑποστηρίξω τὰς ἀπόψεις μου.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§235ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 12.15′ μ.μ.)