1964.04.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10η

Τετάρτη 8 Ἀπριλίου 1964

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7.5′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Ἰντζές, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Β. ΙΝΤΖΕΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Θὰ ἤθελον νὰ ἀνακοινώσω, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, τηλεγράφημα τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Βιτούλια, ἔχον οὕτω: Βουλ)κον Ἐξοχώτατον κύριον Ἀθανασιάδην–Νόβαν Πρόεδρον Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἀθήνας Μὴ δυνάμενος παρευρεθῶ διὰ λόγους ξένους πρὸς τὴν θέλησίν μου σημερινὸν μνημόσυνον ἀειμνήστου Σοφοκλέους Βενιζέλου προσυπογράφω ὅσα ἡ ἡγεσία τῆς ΕΡΕ θὰ εἴπῃ ἁρμόζοντα μετέχουσα τοῦ πένθους τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ ἐπὶ τῇ προσφερομένῃ ὅμως εὐκαιρίᾳ παρακαλῶ θερμότατα ὅπως εὐδοκήσητε μνημονευθῇ ὡς ὑμεῖς ἠθέλατε ἐγκρίνει ἐνώπιον τοῦ Ἐθνικοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἄλλο θῦμα τοῦ τελευταίου ἐκλογικοῦ ἀγῶνος, ὁ τετράκις ἀναδειχθεὶς ὑπὸ τοῦ λαοῦ τῆς Λέσβου καὶ τῆς Λήμνου ὡς βουλευτής του ἀείμνηστος Περίανδρος Ξενοδοχειάρης, ὅστις ἐκκινήσας ἔφηβος ἀπὸ χωρίου του Μυστεγνὰ τῆς Λέσβου ἀνεδείχθη ἀξιοποιῶν τὸν ἔμφυτον αὐτῷ ψυχικὸν δυναμισμὸν καὶ τὸν θάνατον τοῦ ὁποίου ὁ λαὸς τῶν δύο νήσων ἐθρήνησε πανδήμως καὶ ἄνευ κομματικῶν διακρίσεων συνοδεύσας νεκρόν του μέχρι τάφου του εἰς αἰώνιον μνημόσυνον.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΙΤΟΥΛΙΑΣ

Βουλευτὴς Λέσβου Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ παρακαλεῖ, ὅπως μνημονευθῇ καὶ ὁ θάνατος τοῦ ἀειμνήστου Περιάνδρου Ξενοδοχειάρη. Ἦτο λέγει ἕνας ἀγαπητὸς συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τέσσαρας περιόδους ἀντεπροσώπευσε τὴν περιφέρειαν Λέσβου εἰς τὴν Βουλήν. Ἦτο ἰδιαιτέρως ἀγαπητὸς διὰ τὴν σεμνότητά του, διὰ τὴν ἐργατικότητά του καὶ διὰ τὸν ζῆλον του πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς περιφερείας του καὶ τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τῆς Βουλῆς.

§4Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἦτο λίαν ἀγαπητὸς ὁ Περίανδρος Ξενοδοχειάρης. Ἦτο μία μορφὴ μὲ λαϊκὸν χρῶμα ποὺ εὑρίσκετο πάντοτε κοντὰ εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις καὶ ἔπεσεν ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ προεκλογικοῦ ἀγῶνος. Συμμεριζόμεθα τοὺς λόγους σας καὶ τιμῶμεν τὴν μνήμην τοῦ πολυκλαύστου συναδέλφου. Ἡ ΕΡΕ ᾐσθάνθη μέγα κενὸν ἀπὸ τὴν πρόωρον ἀπώλειάν του.

§5Η. ΗΛΙΟΥ. Καὶ ἡμεῖς συμμεριζόμεθα, κύριε Πρόεδρε, τὸ πένθος καὶ τιμοῦμεν τὴν μνήμην τοῦ συναδέλφου, ἐγὼ δὲ ἰδιαιτέρως, ὁ ὁποῖος εἶμαι συμπατριώτης του, ἔχω νὰ ἑνώσω εἰς τὰ αἰσθήματα τῆς παρατάξεώς μας καὶ τὴν προσωπικήν μου θλῖψιν διὰ τὸν ἀδόκητον θάνατόν του.

§6Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐκδηλῶ τὴν θλῖψιν μας διὰ τὸν ἀδόκητον θάνατον τοῦ Περιάνδρου Ξενοδοχειάρη, ὁ ὁποῖος ὄντως ἦτο ἕνας σεμνὸς καὶ καλὸς συνάδελφος καὶ ὁ ὁποῖος εἶχε παντοιοτρόπως προσπαθήσει νὰ κάμῃ τὸ πᾶν διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα καὶ συγχρόνως ἐπίστευσε πλήρως εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμόν.

§7ΧΡ. ΠΙΠΙΛΗΣ. Τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, κ. Πρόεδρε, συμμερίζεται τὸ πένθος διὰ τὸν θάνατον τοῦ ἐξαιρετικοῦ συναδέλφου Περιάνδρου Ξενοδοχειάρη, ἐπισυμβάντος τὴν προπαραμονὴν τῶν ἐκλογῶν. Οὗτος ἀντιπροσώπευσε πλειστάκις ἐπαξίως τὴν περιφέρειάν του καὶ ἀπελάμβανε γενικῆς ἐκτιμήσεως.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Μπουρνιᾶς ζητεῖ δεκαήμερον ἄδειαν, προκειμένου νὰ ἀπουσιάσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ὁ βουλευτής, κ. Ι. Παπαδημητρίου ζητεῖ δεκαήμερον ἄδειαν προκειμένου νὰ ἀπουσιάσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Θεοδωράκης ζητεῖ δεκαπενθήμερον ἄδειαν προκειμένου νὰ ἀπουσιάσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Καλκάνης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§15Α. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Κουτσοχέρας, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Μελᾶς, Τ. Γεωργίου καὶ Ν. Ζορμπᾶς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Παπασπύρου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Κωστῆς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μπαρότσης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Καρατζένης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Περτσινίδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Παπασπύρου καὶ Ι. Διαμαντόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ἀλιπράντης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Μπριλλάκης, Γ. Πανάγος, Η. Ἡλιοῦ, Σ. Ἡλιόπουλος, Λ. Κύρκος καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Τσάτσος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Παπασπύρου, Ι. Διαμαντόπουλος, Φ. Πιτούλης, Δ. Βρανόπουλος καὶ Γ. Ἡγουμενάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Καρατζένης καὶ Κ. Παπαδημητρίου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, Ν. Στειρόπουλος, Ι. Τσιριμῶκος καὶ Φ. Παναγιωτόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σταμάτης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Ταλιαδοῦρος καὶ Κ. Γιαννούσης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Γαληνός, Ε. Σαββόπουλος, Ι. Τσιριμῶκος, Η. Κατριβάνος, Δ. Παπασπύρου, Μ. Χλουβεράκης, Τ. Κεφαλληνὸς καὶ Α. Μπαρότσης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Καρδάρας, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Διαμαντόπουλος, Γ. Λαζαρίδης, Α. Λώρας, Δ. Παπαδημητρίου, Ν. Ζορμπᾶς, Σ. Βαδαλούκας, Ι. Τσιριμῶκος, Η. Παπαηλίας, Τ. Κεφαλληνὸς καὶ Σ. Τσιαπάρας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἀλαβάνος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Ἀνερούσης, καταθέτει τροπολογίας 1) ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας» καὶ 2) ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ πλήρους διαγραφῆς τῶν χορηγηθεισῶν ἀρωγῶν εἰς τοὺς πληγέντας τῶν σεισμοπλήκτων περιοχῶν τοῦ Κράτους καὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 55)1962 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν κατοίκων χωρίου Νερομάνας, αἰτουμένων προμήθειαν σίτου διατροφῆς παρὰ τῆς Α.Τ.Ε. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Ι. Μποῦτος, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Ἐπιτροπῆς πληγέντων ἐκριζωτῶν σταφιδαμπέλων Κοινοτήτων Ἀντικαλάμου καὶ Μικρομάνης αἰτουμένης ἀποζημίωσιν παρὰ τοῦ Α.Σ.Ο. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης κ. Ε. Δενδρινός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης αἰτουμένου ἔκδοσιν παραχωρητηρίων (τίτλου κυριότητος) ἐργατικῶν κατοικιῶν εἰς ἐργατοϋπαλλήλους κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Φυτειῶν Ξηρομέρου αἰτουμένης τὴν χορήγησιν σίτου παρὰ τοῦ Δημοσίου. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ἐμ. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν Ἀναστασίου Κατωπόδη κατοίκου Ἀθηνῶν, αἰτουμένου τὴν ἐνημέρωσίν του παρὰ τῆς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας ἐπὶ πολεοδομικῶν θεμάτων. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χρ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν προσφύγων Συκουρίου Λαρίσης, αἰτουμένων μείωσιν τοῦ τόκου τοῦ τιμήματος τῶν περιελθόντων αὐτοῖς μουσουλμανικῶν κτημάτων. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χρ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ὁδηγῶν Αὐτοκινήτων Λαρίσης– Περιχώρων αἰτουμένου τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἀστικῆς συγκοινωνίας τῆς πόλεως Λαρίσης, τὴν ἔνταξιν 15 λεωφορείων εἰς 15ον Κ.Τ.Ε.Λ. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χρ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἐμποροϋπαλλήλων Λαρίσης, αἰτουμένου τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ Συνδικαλιστικοῦ κινήματος, τὴν ἄμεσον ἐπανεγγραφὴν τῶν διαγεγραμμένων καὶ μὴ ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Λαρίσης Σωματείων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χρ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν Ἐθνικοῦ Συνδέσμου Ἀστέγων Ἀπόρων Δημοτῶν Λαρίσης, αἰτουμένου αὔξησιν τῆς στεγαστικῆς μερίδος των. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χρ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐθνικῆς Ὁμοσπονδίας Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου Θεσσαλίας, αἰτουμένης τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῶν συντάξεων τῶν θυμάτων πολέμου, τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου Ἀρωγῆς Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου διὰ ποσοῦ τῶν 15.000.000 ἐτησίως κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Συν)σμοῦ Κοινότητος Δαφνιῶν, αἰτουμένου ρύθμισιν ἀγροτικῶν χρεῶν. Οἱ βουλευταὶ Ἀρκαδίας κ.κ. Ν. Μπακόπουλος καὶ Η. Κατριβάνος, καταθέτουν τηλεγραφικὰς ἀναφορὰς τοῦ Συνδέσμου Φιλοδένδρων, τοῦ Ἐμποροβιομηχανικοῦ Συλλόγου, τῶν ἐκδρομέων ὡς καὶ ὀρειβατῶν Τριπόλεως αἰτουμένων ἄρσιν τῆς ἀποφάσεως ἐπιτάξεως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τοῦ παρὰ τὴν πλατείαν Ἄρεως πάρκου τοῦ ὡς ἄνω Συνδέσμου. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν κτηματιῶν Τριχωνίδος, αἰτουμένων τὴν χορήγησιν πιστώσεως διὰ κατασκευὴν προστατευτικῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Γ. Σερπάνος, καταθέτει ἀναφορὰν Σωματείου Ἁμαξοκαρραγωγέων Ἀγρινίου «Ὁ Προφήτης Ἡλίας» αἰτουμένου τὴν ὑπαγωγὴν τῶν ὑπερηλίκων ἁμαξοκαρραγωγέων εἰς τὴν ἀσφάλισιν τοῦ Ι.Κ.Α., χορήγησιν ἀδειῶν αὐτοκινήτων δημοσίας χρήσεως εἰς τοὺς νέους ἁμαξοκαρραγωγεῖς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν δι’ ἧς παραπονεῖται διὰ τὴν μὴ ἀπόδοσιν προσηκούσης θέσεως εἰς τοὺς βουλευτὰς κατὰ τὸν ἑορτασμὸν ἐπετείου 25ης Μαρτίου καὶ αἰτεῖ ἐπὶ τοῦ θέματος συζήτησιν. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 224174) 20.9.63 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων διὰ χορήγησιν εἰς τὸ Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης δανείου δρχ. 1.500.000 δι’ ἀποπεράτωσιν Βασιλικοῦ Περιπτέρου Ἰωαννίνων. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 224172) 20.9.63 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέτεινε τὴν προθεσμίαν ἐνάρξεως ἐξοφλήσεως δανείου χορηγηθέντος ὑπὸ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἐγγυήσει τοῦ Δημοσίου, εἰς τὸ Σῶμα Ὁρκωτῶν Λογιστῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 24868) 31.1.64 ἀποφάσεώς του, παρέτεινε τὴν ἰσχὺν παρεσχημένης πρὸς Τράπεζαν Ἑλλάδος ἐγγυήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου διὰ τὴν χορήγησιν δανείου δρχ. 3.500.000 εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Ταπητουργικὸν Ὀργανισμόν. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 304980) 4.1.64 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέτεινε τὴν ἰσχὺν παρεσχημένης ἐγγυήσεως τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν χρηματοδότησιν ΑΣΟ πρὸς συγκέντρωσιν σταφίδος ἐσοδείας 1961. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 223393) 18.9.63 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν ὑπὸ ταύτης συμπληρωματικὴν χρηματοδότησιν τοῦ Κ.Τ.Γ.Κ. δασῶν μέχρι ποσοῦ δρχ. 50.000.000 διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν δαπανῶν σποροσυγκεντρώσεως σιτηρῶν καὶ ψυχανθῶν τρέχοντος ἔτους. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 25668) 24.2.64 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον διὰ τὴν χορήγησιν δανείου δρχ. 1.840.000 εἰς τὸν λ)σμὸν «Κεφάλαιον Δυτῶν». Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3706) 31.1.64 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου διὰ τὴν σύναψιν δανείου τοῦ Τ.Ε.Ο. παρὰ τῆς Εὐρωπαϊκῆς Τραπέζης Ἐπενδύσεων. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 266941) 5.11.63 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Η. Α.Δ. ὑπὲρ τῶν Ἑλληνικῶν Κοινοτήτων Αἰγύπτου. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 318831) 28.12.63 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἐπὶ δανείου δρχ. 500.000.000 τοῦ Ταχυδρομικοῦ Ταμιευτηρίου πρὸς τὴν ΔΕΗ. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 33522) 9.3.64 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, πρὸς τὴν KREPITANSTAL FUR WIBERAVFBAN, διὰ τὴν ὑπὸ τῆς ΔΕΗ σύναψιν δανείων, ὕψους D.M. 200.000.000, πρὸς κατασκευὴν τοῦ ἔργου Μεγαλοπόλεως, συνιστωμένου ἐξ ἑνὸς Λιγνιτωρυχείου ἐπιφανείας καὶ ἑνὸς θερμοηλεκτρικοῦ σταθμοῦ. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 312956) 4.1.64 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἐπὶ δανείου Εὐρωπαϊκῆς Τραπέζης Ἐπενδύσεων πρὸς ΔΕΗ. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 39113) 15.2.64 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὰς Τραπέζας Ἑλλάδος καὶ Ἐθνικὴν Κτηματικήν, διὰ τὴν στεγαστικὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἁπανταχοῦ τῆς χώρας πληγέντων ἐκ πάσης φύσεως θεομηνιῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 39115) 15.2.64 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὰς Τραπέζας Ἑλλάδος καὶ Ἐθνικὴν Κτηματικήν, διὰ δανειοδότησιν κατοίκων κατολισθαινόντων οἰκισμῶν τῆς χώρας. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 304978) 4.1.64 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι, παρέτεινε τὴν ἰσχὺν τῆς παρεσχημένης ἐγγυήσεως τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῆς ΚΣΟΣ πρὸς συγκέντρωσιν σταφίδος σουλτανίνας ἐσοδείας 1962. Ὁ Ἀνδρέας Χιώτης, Διευθυντὴς Ἐφημερίδος «Λακωνικὸς Κῆρυξ» καὶ ἐκπρόσωπος δημοτικῆς κινήσεως Σπάρτης, αἰτεῖται τροποποίησιν διατάξεως σχεδίου νόμου περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν κοινοτικῶν ἀρχῶν, δι’ ἧς προτείνεται ἡ ἀπομάκρυνσις Δημοτικῶν Συμβούλων, ἀρχηγῶν συνδυασμῶν κλπ. Ὁ Πρόεδρος τῆς συγκεντρώσεως τοῦ Ἐξωραϊστικοῦ καὶ Ἐκπολιτιστικοῦ Συλλόγου «Η ΧΑΛΚΗΔΩΝ» Νικαίας, αἰτεῖ τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν λατομείων ἐκ τῆς περιοχῆς των, τὴν μὴ ἔγκρισιν ἀδείας ἐπαναλειτουργίας τοῦ ἤδη ἀπὸ διετίας ἀργοῦντος λατομείου–Χόχολη κλπ. Ἀπαντήσεις διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ.κ. βουλευτῶν. Ι) Τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου καὶ Μ. Θεοδωράκη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 902)24.3.64 ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ἐν θέματι ἐρώτησις σχετικὴ μὲ τὴν κατασκευὴν ὑδατοδεξαμενῆς πρὸς ὕδρευσιν τῶν ἀκραίων συνοικιῶν τοῦ Πειραιῶς (Ἀμφιάλης, Κοκκινοβράχου, Νεαπόλεως, Ἄνω Κορυδαλλοῦ κλπ.), ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσωμεν ὑμᾶς τὰ ἀκόλουθα: Συμφώνως πρὸς τὴν παρ. 4 τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ Α. Ν. 1380)1938, αἱ ἐπεκτάσεις τοῦ δικτύου διανομῆς ὕδατος καὶ τῶν συναφῶν ἔργων καὶ ἐγκαταστάσεων ἐκτελοῦνται ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας Ὑδάτων δαπάναις ὅμως τῶν ἐνδιαφερομένων Δήμων, Κοινοτήτων, Συνοικισμῶν ἢ καὶ ἀτόμων. Ἐκ παραλλήλου πρὸς τὰς κατὰ τὸν ἀνωτέρω τρόπον ἐπεκτάσεις τοῦ δικτύου ὑδρεύσεως ἐκτελοῦνται ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας Ὑδάτων τοιαῦται καὶ εἰς βάρος τῶν ἐσόδων ἐκμεταλλεύσεως τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν–Πειραιῶς–Περιχώρων, αἵτινες ὅμως δὲν δύνανται νὰ καλύψωσι ταὐτοχρόνως ἁπάσας τὰς ὑφισταμένας καὶ συνεχῶς ἐπεκτεινομένας ἀνάγκας τῶν πεντήκοντα περίπου Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς περιοχῆς Πρωτευούσης. Εἰδικώτερον, διὰ τὴν δημιουργίαν τῶν τεχνικῶν προϋποθέσεων πρὸς ὕδρευσιν τῶν ἐν τῇ ἐρωτήσει ἀναφερομένων περιοχῶν, ἀπαιτεῖται ἡ κατασκευὴ βασικῶν ἔργων (Ὑδατοδεξαμενῶν, Ἀντλιοστασίων, Ὠθητικῶν Ἀγωγῶν) προϋπολογισμοῦ 2.000.000 περίπου δρχ., χωρὶς εἰς τοῦτον νὰ περιλαμβάνεται καὶ ἡ δαπάνη τοῦ ἀπαραιτήτου δικτύου διανομῆς τοῦ ὕδατος. Ἀπαραίτητος προϋπόθεσις διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἀνωτέρω ἔργων εἶναι ἡ κατασκευὴ προηγουμένως ἑτέρας μεγάλης ὑδατοδεξαμενῆς εἰς τὴν περιοχὴν Νικαίας. Ἐν ὄψει τῶν ἀνωτέρω ἡ ἱκανοποίησις τοῦ αἰτήματος τῶν κατοίκων ἀκραίων συνοικιῶν Πειραιῶς θέλει ἐξετασθῆ μελλοντικῶς ἐν συνδυασμῷ καὶ πρὸς τὰς λοιπὰς ἀνάγκας τῆς περιοχῆς Πρωτευούσης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 6 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΧΟΥΤΑΣ.

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ. Ἐπὶ τῆς διαβιβασθείσης ἡμῖν ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Χίου κ. Λ. Μπουρνιᾶ, σχετικῶς μὲ τὸ ἀεροδρόμιον Χίου. Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι περατωθείσης ἤδη τῆς ἐργασίας κτηματογραφήσεως καὶ συντάξεως κτηματολογικοῦ πίνακος τῆς πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν ἐκτάσεως ἐγένετο ἡ σχεδίασις καὶ καθαρογραφὴ τῶν σχετικῶν διαγραμμάτων καὶ πινάκων, ἅτινα διεβιβάσθησαν πρὸς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα Ἀπαλλοτριώσεων τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου διὰ τὴν κατὰ νόμιμα συντέλεσιν τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 6 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΧΟΥΤΑΣ

ΙΙ) Τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Λύχνου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 987)556)27.3.64 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 52 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Γερασίμου Λύχνου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως πληροφορήσητε τὸν ἐρωτῶντα βουλευτὴν ὅτι διὰ τὴν στέγασιν τῆς Τεχνικῆς Σχολῆς Τεχνικῶν Βοηθῶν Ἐργοδηγῶν Κερκύρας, προεβλέψαμεν τὴν ἐγγραφὴν πιστώσεως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους ἐκ δρχ. 8.000 μηνιαίως καὶ ἐνεκρίναμεν ἤδη τὴν διενέργειαν προεργασίας διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ καταλλήλου πρὸς τοῦτο οἰκήματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Μαρτίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Π. Παρασκευοπούλου καὶ Σ. Ἡλιοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 51)21.3.64 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Π. Παρασκευοπούλου καὶ Σ. Ἡλιοπούλου, διαβιβασθείσης ἡμῖν διὰ τοῦ ἐν θέματι ὑμετέρου ἐγγράφου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὑμᾶς ὅπως πληροφορήσητε τοὺς ἐρωτῶντας κ.κ. συναδέλφους, ὅτι τὸ 3)θέσιον δημ. σχολεῖον Σμύλας Πύργου ἔχει ἀνάγκην προσθήκης μιᾶς αἰθούσης καὶ κατασκευῆς ἀποχωρητηρίων. Τὸ Σχολικὸν Ταμεῖον τοῦ ὡς ἄνω σχολείου διαθέτει τὸ ποσὸν 30.000 δρχ. περίπου, ὑπόλοιπον πιστώσεων παρελθόντων ἐτῶν, χορηγηθεισῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου. Ἤδη ὁ Ὀργανισμὸς Σχολικῶν Κτιρίων διέθεσε πίστωσιν 80.000 δρχ. καὶ θὰ ἐπιληφθῇ τῆς συντάξεως μελέτης διὰ τὴν προσθήκην αἰθούσης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Μαρτίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 832)28.3.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου σταλείσης ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 19 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Χίου κ. Λ. Μπουρνιᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως πληροφορήσητε τὸν ἐρωτῶντα συνάδελφον ὅτι, ἡ πλήρωσις τῶν ἐν χηρείᾳ τελουσῶν Ἱερῶν Μητροπόλεων ἀνάγεται εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν πρωτοβουλίαν καὶ ἁρμοδιότητα τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἱεραρχίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ πολιτεία διὰ τοῦ νόμου 4326)1963 «περὶ καταρτισμοῦ καταλόγου ἐκλογίμων πρὸς Ἀρχιερατείαν καὶ πληρώσεως τῶν κενῶν Μητροπολιτικῶν ἑδρῶν» παρέσχε τὴν εὐχέρειαν νὰ συντάξῃ κατάλογον ἐκλογίμων κατὰ παρέκκλισιν τῶν κειμένων διατάξεων καὶ νὰ προβῇ εἰς ἐκλογὴν Μητροπολιτῶν πρὸς πλήρωσιν τῶν ἐν χηρείᾳ τελουσῶν σήμερον Μητροπόλεων καὶ τῶν ἐν τῷ μεταξὺ τῆς ψηφίσεως τοῦ νέου Καταστατικοῦ Χάρτου τῆς Ἐκκλησίας μελλουσῶν νὰ χηρεύσωσι τυχὸν Μητροπόλεων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Μαρτίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Διαμαντοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1134)30.3.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 72 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Διαμαντοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως πληροφορήσητε τὸν ἐρωτῶντα κ. συνάδελφον, ὅτι ὡς προκύπτει ἐκ τῶν παρ’ ἡμῖν τηρουμένων στοιχείων ὁ ἐν αὐτῇ ἀναφερόμενος Θ. Δοξιάδης, διωρίσθη ἔκτακτος ἄμισθος καθηγητὴς τοῦ μαθήματος τῆς Προπαιδευτικῆς Παθολογικῆς Κλινικῆς καὶ Εἰδικῆς Νοσολογίας τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν τὴν 31. 5.1948 (Φ.Ε.Κ. 123 τ. Γʹ) ἐν τῇ ἐπετηρίδι δὲ τοῦ ἱδρύματος τούτου δὲν ἀναγράφεται. Ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

εʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Βρανοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1225)723)31.3.64 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 92 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Βρανοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως πληροφορήσητε τὸν ἐρωτῶντα κ. συνάδελφον, ὅτι ὡς γνωστόν, ἡ ἀπαλλαγὴ ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν καὶ τῶν πάσης φύσεως εἰσφορῶν ἀπεφασίσθη καὶ ἐξηγγέλθη τὴν 26ην Νοεμβρίου 1963 καὶ ἰσχύει ἑπομένως ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

στʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Ράλλη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1216)714)31.3.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 82 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Κων. Ράλλη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως πληροφορήσητε τὸν ἐρωτῶντα, ὅτι ἡ μελέτη τῆς ὅλης διαρθρώσεως καὶ ὀργανώσεως τῆς Τεχνικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ἐξαγγελθεῖσαν ἵδρυσιν τῆς ἀνωτέρας βαθμίδος Τεχνικῆς Ἐκπαιδεύσεως ἀνετέθη εἰς πολυμελῆ Ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν παραγωγικῶν τάξεων, ἡ ὁποία ἤρχισε τὰς ἐργασίας της. Μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ πορίσματος τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ τὰς ἀποφάσεις της καὶ θὰ εἰσηγηθῇ τὴν ψήφισιν τῶν ἀπαιτουμένων νομοθετικῶν μέτρων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

ζʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Ράλλη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1276)767)1.4.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 94 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Κων. Ράλλη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως πληροφορήσητε τὸν ἐρωτῶντα, ὅτι ἡ μελέτη τῆς ὅλης διαρθρώσεως καὶ ὀργανώσεως τῆς Τεχνικῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ἐξαγγελθεῖσαν ἵδρυσιν τῆς ἀνωτέρας βαθμίδος Τεχνικῆς Ἐκπαιδεύσεως ἀνετέθη εἰς πολυμελῆ Ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν παραγωγικῶν τάξεων, ἡ ὁποία ἤρχισε τὰς ἐργασίας της. Μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ πορίσματος τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ τὰς ἀποφάσεις της καὶ θὰ εἰσηγηθῇ τὴν ψήφισιν τῶν ἀπαιτουμένων νομοθετικῶν μέτρων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

ηʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Γραφάκου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 889)498)24.3.1964 ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 32 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Γραφάκου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως πληροφορήσητε τὸν ἐρωτῶντα κ. βουλευτήν, ὅτι ἡ Τεχνικὴ Σχολὴ Μολάων δὲν ἐτέθη εἰσέτι εἰς λειτουργίαν ἐλλείψει ἀπαραιτήτου καὶ καταλλήλου διδακτικοῦ προσωπικοῦ, πρὸς διδασκαλίαν τῶν Τεχνολογικῶν μαθημάτων. Εὐθὺς ὅμως ὡς ἐξασφαλίσωμεν τοῦτο θέλει τεθῆ εἰς λειτουργίαν καὶ ἡ Σχολὴ αὕτη. Ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Μαρτίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ

III) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Γεροκωστοπούλου. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 836)481)20.5.64 ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ἀπὸ 19.3.64 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀχ. Γεροκωστοπούλου περὶ τῆς τιμῆς ἀσφαλείας τοῦ γάλακτος τυροκομίας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι δι’ ἐκδοθείσης ὑπ’ ἀριθ. 7)64 Ἀγορανομικῆς Διατάξεως ἡ κατωτάτη τιμὴ τοῦ προβείου γάλακτος τυροκομίας καθωρίσθη εἰς δρχ. 4 ἀντὶ τῆς πρότερον ἰσχυούσης τιμῆς δρχ. 3,60 κατὰ χιλιόγραμμον διὰ πωλήσεις παρὰ παραγωγῶν πρὸς τοὺς τυροκόμους. Σημειοῦμεν, ὅτι ἡ τιμὴ αὕτη εἶναι ἡ κατωτάτη (ἀσφαλείας) δυναμένων τῶν παραγωγῶν νὰ ἀπολαύσουν καὶ ἀνωτέραν, ἀναλόγως τῆς ποιότητος τοῦ γάλακτος, τῆς ἀποστάσεως ἑκάστης περιφερείας καὶ λοιπῶν παραγόντων. Ἡ ὑπέρμετρος αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ ὡς ἄνω εἴδους θὰ ἐδημιούργει σοβαρὸν κίνδυνον διαταράξεως τοῦ κόστους τῶν ἐγχωρίων τυρῶν καὶ ἐν συνεχείᾳ τῶν τιμῶν πωλήσεως τούτων, αἵτινες θὰ διεμορφοῦντο εἰς ἐπίπεδα ἀνώτερα καὶ τῶν ξενικῶν, μὲ τελικὴν συνέπειαν τὴν ὑποκατανάλωσιν τῶν ἐγχωρίων καὶ τὴν ἀθρόαν εἰσαγωγὴν τυρῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, παρὰ τοὺς ἰσχύοντας προστατευτικοὺς δασμοὺς (περίπου 6,03 δραχ. κατὰ χιλιόγραμμον σκληροῦ τυροῦ καὶ 3,80 κατὰ χιλιόγραμμον μαλακοῦ τυροῦ). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ κατηναλίσκετο κατὰ προτίμησιν τυρὸς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ μὲ συνέπειαν τὴν ἀζητησίαν τῶν ἐγχωρίων παραγωγῶν καὶ τελικῶς πτῶσιν τιμῶν γάλακτος τυροκομίας. Ἐπισυνάπτεται συγκριτικὸν κοστολόγιον σκληρῶν καὶ μαλακῶν τυρῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ν. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΝ ΚΟΣΤΟΛΟΓΙΟΝ

Τυροῦ κασσέρι Αʹ ποιότητος μὲ τιμὴν γάλακτος 4,20 καὶ 5.00 Δραχ. κατὰ Κ. Αʹ. Τιμὴ γάλακτος Δραχ. 4,20

Βʹ. Τιμὴ γάλακτος Δραχ. 5.00

Σημείωσις: Αἱ ἀνωτέρω θὰ προσαυξάνωνται λόγῳ ψυκτικῶν ἐξόδων διὰ τὸ ἀπὸ Ἰουλίου μέχρι Δεκεμβρίου χρονικὸν διάστημα κατὰ 0,12 δραχ. τὸ Κ καὶ κατὰ μῆνα, ἤτοι ἐπὶ διάστημα 6 μηνῶν ἡ ἐπιβάρυνσις ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης θὰ ἀνέλθῃ εἰς δραχ. 0,72 κατὰ Κ δι’ ἀμφοτέρας τὰς περιπτώσεις.

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΝ ΚΟΣΤΟΛΟΓΙΟΝ

Τυροῦ φέτα Αʹ ποιότητος μὲ τιμὴν γάλακτος 4,20 καὶ 5 δραχ. κατὰ KG Αʹ. Τιμὴ γάλακτος Δραχ. 4,20

Βʹ. Τιμὴ γάλακτος δραχ. 5

Σημείωσις: Αἱ ἀνωτέρω τιμαὶ θὰ προσαυξάνωνται λόγῳ ψυκτικῶν ἐξόδων διὰ τὸ ἀπὸ Ἰουλίου ἑκάστου ἔτους μέχρι Δεκεμβρίου χρονικὸν διάστημα κατὰ 0,18 δρχ. κατὰ KG κατὰ μῆνα ἤτοι, ἐπὶ διάστημα 6 μηνῶν ἡ ἐπιβάρυνσις ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης θὰ ἀνέλθῃ εἰς δραχ. 1,08 κατὰ KG δι’ ἀμφοτέρας τὰς περιπτώσεις. IV) Τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου καὶ Μ. Θεοδωράκη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 901)24.3.64 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ἀπὸ 21.3.1964 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου καὶ Μ. Θεοδωράκη ἐπὶ τοῦ ἐν περιλήψει θέματος, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι δὲν ἐνδείκνυται ἡ περαιτέρω καὶ κατὰ 700 περίπου μέτρα ἐπέκτασις τῆς λεωφορειακῆς γραμμῆς Ἀθηνῶν–Νεαπόλεως–Νικαίας ἐν ὄψει τῆς διαθεσίμου σήμερον δυνάμεως λεωφορείων, διότι αὕτη θὰ ἀποβῇ εἰς βάρος τῆς συγκοινωνιακῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς Νικαίας, πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ὁποίων κυρίως συνεστήθη ἡ γραμμὴ Ἀθηνῶν–Νικαίας, καθ’ ὅσον θὰ καθίσταται ἀνέφικτος ἡ ἐκτέλεσις τῶν παρ’ ἡμῶν καθωρισμένων δρομολογίων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 27 Μαρτίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Σταμάτη. Ἐπὶ τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1138)30.3.64 ὑμετέρου ἐγγράφου, διαβιβασθείσης ἡμῖν ἀπὸ 28.3.1964 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γεωργίου Σταμάτη, σχετικῶς μὲ τὰ ἐξυπηρετοῦντα τὰς ἀγόνους γραμμὰς φορτοεπιβατικὰ αὐτοκίνητα, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο ρυθμίζεται ὑπὸ τῶν Νομαρχῶν, δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀρ. 191629) 10.10.55 κανονιστικῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου «περὶ τοῦ τρόπου συγκοινωνιακῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν περιοχῶν, μὴ δυναμένων νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν ὑπὸ τῶν λεωφορείων τῶν

Κ.Τ.Ε.Λ.».

Ἐπὶ τούτοις γνωρίζομεν, ὅτι γενικώτερον τὸ ζήτημα ἰδιοκτητῶν αὐτοκινήτων ἐξυπηρετησάντων ἀγόνους γραμμάς, μελετᾶται καὶ ἐν καιρῷ θέλει ρυθμισθῆ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 3 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Γεροκωστοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 839)484)20.3.63 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἐπὶ κατατεθείσης ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Γεροκωστοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν ἐξησφαλίσθη πράγματι πίστωσις διὰ τὴν χρηματοδότησιν ἀνεγέρσεως ταχυδρομικοῦ μεγάρου εἰς Πάτρας, ἀλλ’ ἡ πραγματοποίησις τοῦ ἔργου τούτου προσέκρουσεν εἰς τὴν παντελῆ ἔλλειψιν προσφορᾶς καταλλήλου οἰκοπέδου. Ἐκ τῶν γενομένων προσφορῶν, ἡ μόνη πληροῦσα τοὺς σχετικοὺς ὅρους ὑπῆρξεν ἡ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἥτις προσέφερεν οἰκόπεδόν της ἐκτάσεως 840 τετραγωνικῶν μέτρων ἀντὶ 7.000.000 δραχ. πλὴν ὅμως ἡ τιμὴ αὕτη ἐκρίθη ὑπερβολικὴ καὶ ἀσύμφορος. Ἐν συνεχείᾳ ἡ Τράπεζα προέτεινε τὴν ἀνταλλαγὴν τοῦ ἐν λόγῳ οἰκοπέδου μὲ παλαιὸν ἀκίνητον ἰδιοκτησίας τοῦ Δημοσίου ἔνθα στεγάζεται ἡ Αʹ Οἰκονομικὴ Ἐφορία καὶ τὸ Αʹ Ταμεῖον Πατρῶν. Ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν (σχετικὸν ὑπ’ ἀριθ. E. 2777)441)8.4.63 ἔγγραφον Δ)νσεως Κτημάτων τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν). Ἐν Ἀθήναις τῇ 3 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 890)499 ἀπὸ 24.3.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸ ὑπ’ ἀρ. 153604 ἀπὸ 30.3.1964 ἡμέτερον πρὸς τὸν Ο.Τ.Ε. ἔγγραφον, ἀνακοινωθὲν καὶ ὑμῖν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν κατὰ παρασχεθείσας ὑπὸ τοῦ Ο.Τ.Ε. πληροφορίας, ὅτι ἡ αὐτοματοποίησις Κοινοτικῶν Τηλεφωνείων πραγματοποιεῖται εἰς ἀπόστασιν μέχρι 10 χιλιομέτρων ἀπὸ τὰ πλησιέστερα αὐτόματα Ἀστικὰ Κέντρα. Τὰ ἀναφερόμενα ἐν τῇ ἐρωτήσει Κοινοτικὰ Τηλεφωνεῖα (Αὐτογώνυμα, Ἀνάβατος, Συκιάδα, Παντουκιὸς καὶ Λαγκάδα) ἀπέχουσι πλέον τῶν .... χιλιομέτρων ἀπὸ τῶν ἀντιστοίχων Ἀστικῶν καὶ Ἀγροτικῶν Κέντρων καὶ ἐφ’ ὅσον διαθέτουσιν ἴδιον τηλεφωνικὸν κύκλωμα. Ἤδη, μελετᾶται ἡ αὐτοματοποίησις καὶ τῶν Τηλεφωνείων τῶν ἀπεχόντων μέχρι 15 χιλιομέτρων ἀπὸ τῶν ἀντιστοίχων Ἀστικῶν καὶ Ἀγροτικῶν Κέντρων καὶ ἐφ’ ὅσον διαθέτουσι ἴδιον τηλεφωνικὸν κύκλωμα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὐτοματοποίησιν τοῦ Τηλεφωνείου τῆς Μονῆς Μυρσινιδίου, αὕτη περιελήφθη εἰς τὸ ὑπὸ ἐκτέλεσιν πρόγραμμα τοῦ τρέχοντος ἔτους 1964, διότι ἡ ἀπόστασις τούτου ἀπὸ τὸ αὐτόματον Ἀστικὸν Κέντρον Χίου εἶναι μικροτέρα τῶν 10 χιλιομέτρων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ

ε) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 893)502 ἀπὸ 24.3.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 153603 ἀπὸ 30.3.1964 ἡμέτερον πρὸς τὸν Ο.Τ.Ε. ἔγγραφον, ἀνακοινωθὲν καὶ ὑμῖν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, κατὰ παρασχεθείσας ἡμῖν ὑπὸ τοῦ Ο.Τ.Ε. πληροφορίας ἐπὶ τῆς ἐν θέματι ἐρωτήσεως, ὅτι ἡ ἐγκατάστασις Κέντρου τηλεφωνουμένων τηλεγραφημάτων εἰς Χίον, θὰ περιληφθῇ εἰς τὸ ἐκπονούμενον πενταετὲς πρόγραμμα ἀναπτύξεως τῶν Τηλεπικοινωνιῶν τῶν ἐτῶν 1965–1969. Ἡ ἐγκατάστασις Κέντρων τηλεφωνουμένων τηλεγραφημάτων εἰς Μυτιλήνην καὶ Ρόδον, περιελήφθη εἰς τὸ πρόγραμμα ἐπεκτάσεως τοῦ Τηλεπικοινωνιακοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ ἔτους 1964, διότι τὰ Κέντρα ταῦτα ἐμφανίζουν διπλασίαν τηλεγραφικὴν κίνησιν ἔναντι τῆς τοιαύτης τοῦ Κέντρου Χίου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ

στʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 892)501 ἀπὸ 24.3.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 153) 601 ἀπὸ 30.3.1964 ἡμέτερον πρὸς τὸν Ο.Τ.Ε. ἔγγραφον, ἀνακοινωθὲν καὶ ἡμῖν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, κατὰ παρασχεθείσας ὑπὸ τοῦ ΟΤΕ πληροφορίας, ὅτι ἡ ἔγκρισις τοῦ αὐτομάτου τηλετυπικοῦ κέντρου εἰς Χίον, προβλέπεται νὰ πραγματοποιηθῇ ἅμα τῇ ἀποπερατώσει τοῦ ἀνεγειρομένου νέου κτιρίου διὰ τὴν στέγασιν τοῦ Τηλεπικοινωνιακοῦ Κέντρου Χίου, κατὰ τὸ βʹ ἑξάμηνον τοῦ ἔτους 1965. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ

ζʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 822)467 ἀπὸ 20.3.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸ ὑπ’ ἀρ. 153452 ἀπὸ 24.3.1964 ἡμέτερον πρὸς τὸν Ο.Τ.Ε. ἔγγραφον, ὅπερ ἀνεκοινώθη καὶ πρὸς ὑμᾶς, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι ἡ περιοχὴ Δήμου Βροντάδου Χίου κεῖται ἐντὸς ἀκτῖνος 5 χιλιομέτρων ἀπὸ τῆς Χίου, θέλει δὲ ἐξυπηρετηθῇ τηλεφωνικῶς διὰ ζευτικοῦ καλωδίου μεταξὺ Χίου–Βροντάδου ἢ διὰ δημιουργίας ὑποκέντρου ἐξηρτημένου ἐκ τοῦ ἀστικοῦ τηλεφωνικοῦ κέντρου Χίου ἀναλόγου χωρητικότητος, ὥστε νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν αἱ ἀνάγκαι αὐτοῦ. Συμφώνως πρὸς τὸ πρόγραμμα τοῦ τρέχοντος ἔτους 1964 προβλέπεται ἡ ἐπέκτασις τοῦ Κέντρου Χίου κατὰ 400 νέας παροχάς, ἐπιπροσθέτως δὲ μελετᾶται ἡ λῆψις προσθέτων μέτρων πρὸς πληρεστέραν καὶ ταχεῖαν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ὅλης περιοχῆς Χίου–Βροντάδου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ

V) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπ. Ναυτιλίας. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ. Ἐπὶ τῆς διὰ τοῦ ὡς ἄνω ἐγγράφου σας, διαβιβασθείσης ἡμῖν ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἀκόλουθα: 1. Τελοῦμεν πλήρως ἐν γνώσει καὶ ἐκτιμῶμεν ἰδιαιτέρως τὴν συμβολὴν τῆς νήσου Χίου ὅσον ἀφορᾷ τὴν δημιουργίαν στελεχῶν διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Ναυτιλίαν καὶ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἐν γένει ἐργατικοῦ δυναμικοῦ αὐτῆς. 2. Τὸ Ὑπουργεῖον ἤχθη εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἱδρύσεως Δημοσίας Σχολῆς Πλοιάρχων καὶ Μηχανικῶν Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ εἰς τὴν πόλιν τῶν Χανίων, διότι λόγῳ τῆς γειτνιάσεως τοῦ Ναυστάθμου τῆς Σούδας παρέχεται ἡ ἐξαιρετικὴ εὐκαιρία τῆς διαθέσεως τοῦ ἀπαραιτήτου τεχνικοῦ καὶ ἐπαγγελματικοῦ προσωπικοῦ, διὰ τὴν ἐπαγγελματικὴν ἐκπαίδευσιν τῶν μαθητῶν. 3. Ἵδρυσις καὶ λειτουργία Σχολῶν δὲν σημαίνει ἁπλῆ ἀνεύρεσις τῶν κτιρίων τούτων, ἀλλὰ κυρίως ὕπαρξις τοῦ ἀπαραιτήτου ἐκπαιδευτικοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ μεταδώσῃ εἰς τοὺς μαθητὰς τῶν Σχολῶν τὰς γνώσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θὰ καταστήσουν αὐτοὺς ἱκανοὺς νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἐπιτυχῶς τὸν ἀγῶνα τῆς καθημερινῆς ζωῆς, εἶναι δὲ γνωστὸν τὸ πόσον ὑποφέρομεν, κυρίως εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοῦ καταλλήλου διδακτικοῦ προσωπικοῦ. 4. Διὰ τῆς ἱδρύσεως ἐξ ἄλλου εἰς τὴν πόλιν τῶν Χανίων Σχολῆς Πλοιάρχων καὶ Μηχανικῶν ἠθελήσαμεν νὰ προσδώσωμεν καὶ εἰς τὴν μεγαλόνησον Κρήτην τὴν σημασίαν, ἡ ὁποία ἔδει νὰ τῆς εἶχε δοθῆ ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ἀλλὰ καὶ νὰ παρασχεθῇ συγχρόνως ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτυχθῇ μεταξὺ τῶν κατοίκων της ἔτι περισσότερον ἡ πρὸς τὴν θάλασσαν καὶ τὴν Ναυτιλίαν ἀγάπη των καὶ ἐπίδοσίς των. Ἐν Ἀθήναις τῇ 6 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΜΠΙΡΗΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 830)475)20.3.64 ἐγγράφου σας, δι’ οὗ διεβιβάσατε ἡμῖν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: 1. Ἡ διαταγὴ τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν λευκοφυλλαδιτῶν ἐξεδόθη ἐπὶ τῆς προκατόχου ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως καὶ τελεῖ ὑπὸ μελέτην πρὸς λῆψιν σχετικῆς ἀποφάσεως. 2. Κατ’ ἀρχὴν δὲν διαφωνοῦμεν πρὸς τὰς ἀπόψεις τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ, θὰ ἔδει ἐν τούτοις νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ σχετικὴ διαταγή, διὰ τῆς ὁποίας ἀπηγορεύθη ἡ ἐπὶ πλοίων ἐξωτερικοῦ ναυτολόγησις λευκοφυλλαδιτῶν πρὶν ἢ συμπληρώσωσι δίμηνον τοὐλάχιστον θαλασσίαν ὑπηρεσίαν, ἐξεδόθη πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐξευρέσεως πληρωμάτων καὶ ἐκ μέρους τῶν πλοίων ἐσωτερικοῦ καὶ εἰδικώτερον τῶν ἀκτοπλοϊκῶν φορτηγῶν M)S καὶ Π)Κ, διὰ τῶν ὁποίων ἐκτελοῦνται αἱ ἐσωτερικαὶ μεταφοραὶ καὶ διενεργεῖται ὁ ἀνεφοδιασμὸς τῶν ἀπομεμακρυσμένων σημείων τῆς χώρας, δεδομένου, ὅτι πολλὰ ἐκ τούτων ἐλλείψει πληρωμάτων, ἠναγκάσθησαν νὰ παραμένωσι ἔμφορτα εἰς λιμένας τοῦ ἐσωτερικοῦ ἐπὶ ἡμέρας, μὲ κίνδυνον καταστροφῆς τῶν μεταφερομένων φορτίων, εἰς πολλὰς περιπτώσεις ἀνηκόντων εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 6 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΜΠΙΡΗΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ἀπὸ 19.3.64 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Χίου κ. Λ. Μπουρνιᾶ, καταχωρηθείσης εἰς τὸ παρ’ ὑμῖν βιβλίον ὑπ’ αὔξ. ἀριθ. 14, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίσωμεν, ὅτι ὑπὸ τοῦ Υ.Ε.Ν. μελετῶνται καὶ πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθοῦν συντόμως μέτρα πρὸς βελτίωσιν τῶν ἀκτοπλοϊκῶν συγκοινωνιῶν. Τὰ ἀνωτέρω μέτρα λαμβανόμενα ἐγκαίρως καὶ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς τουριστικῆς περιόδου, σκοπὸν θὰ ἔχουν τὴν ἐπὶ ὀρθολογικῶν βάσεων ἀναδιάρθρωσιν τῶν ἀκτοπλοϊκῶν συγκοινωνιῶν καὶ τὴν ἐντὸς τῶν ὑπαρχουσῶν δυνατοτήτων πληρεστέραν συγκοινωνιακὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ νησιωτικοῦ συγκροτήματος τῆς Ἑλλάδος. Ἐντὸς τῶν πλαισίων, τῆς ὡς ἄνω χαραχθείσης παρ’ ἡμῶν τακτικῆς, σοβαρῶς θὰ ἀντιμετωπισθοῦν καὶ αἱ συγκοινωνιακαὶ ἀνάγκαι τῆς νήσου Χίου, τὰ δρομολόγια θερινῆς περιόδου τῆς ὁποίας εὑρίσκονται ἤδη ὑπὸ ἐπεξεργασίαν καὶ συντόμως θὰ συζητηθοῦν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Δρομολογίων τοῦ Νόμου 756)1948. Ἐν Πειραιεῖ τῇ 1 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΜΠΙΡΗΣ

VI) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Σ. Ἡλιοπούλου κλπ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 903)24.3.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ ἐπὶ τῆς διὰ τούτου διαβιβασθείσης ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 47 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Σ. Ἠλιοπούλου κλπ. ἐπὶ αἰτημάτων τοῦ Συνδέσμου Ἐργατοτεχνιτῶν Κλωστοϋφαντουργίας Ν. Ἰωνίας—πέριξ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν αἰτημάτων τούτων: Ι. Ἐπὶ τῆς ὑπαγωγῆς τῶν ἐργαζομένων εἰς τὸ τμῆμα πήξεως τοῦ ἐν Νέᾳ Ἰωνίᾳ ἐργοστασίου ὑφαντουργίας καὶ πιλοποιΐας «Α. Ε. ΚΑΣΤΩΡ», εἰς τὸν Κανονισμὸν τοῦ Ι.Κ.Α. περὶ βαρέων καὶ ἀνθυγιεινῶν ἐπαγγελμάτων, ὅτι κατὰ τὸν νόμον εἰς τὴν διὰ τοῦ Κανονισμοῦ καθιερωμένην εἰδικὴν συνταξιοδοτικὴν προστασίαν ὑπάγονται οἱ ἀπασχολούμενοι ἐπὶ μακρὸν εἰς ἐπαγγέλματα οὐχὶ ἁπλῶς βαρέα καὶ ἀνθυγιεινά, ἀλλὰ εἰς τοιαῦτα χαρακτηριζόμενα ὡς ἰδιαζόντως βαρέα καὶ ἀνθυγιεινά. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ τὴν ὑπαγωγὴν τῆς ἄνω κατηγορίας, ὡς καὶ ἑτέρων κατηγοριῶν ἐργαζομένων, εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἐν λόγῳ Κανονισμοῦ, ἀπαιτεῖται ἡ ἔκδοσις συμπληρωματικοῦ Κανονισμοῦ προτεινομένου κατὰ νόμον ὑπὸ τοῦ Δ. Σ. τοῦ Ι.Κ.Α. ΙΙ. Ἐπὶ τῆς χορηγήσεως ἀνθυγιεινοῦ ἐπιδόματος εἰς τὴν ἐν λόγῳ κατηγορίαν ἐργαζομένων, ὅτι τοῦ ἐπιδόματος τούτου βάσει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 26467)51 ὑπουργικῆς ἀποφάσεως δικαιοῦνται οἱ ἐργάται πλυντηρίων ἐνδυμάτων, ὑφασμάτων καὶ σχοινίων, δὲν ἀναφέρονται δὲ εἰς ταύτην καὶ οἱ ἐργάται πλυντηρίων πιλημάτων. Ἐξ ἄλλου, καθ’ ἃ ἀπεφάνθη ὁ Ἄρειος Πάγος (275)62 τεῦχος Βʹ) τοῦ ἐπιδόματος τούτου δικαιοῦνται ἐκ τῶν ἐργαζομένων εἰς στεγνωτικὰς μηχανάς, οἱ ἀπασχολούμενοι ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ βαφείου. Τέλος, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι ἡ χορήγησις ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας, ἀποτελεῖ ἀντικείμενον δυνάμενον νὰ ρυθμισθῇ μόνον κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ Ν. 3239)55. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΜΠΑΚΑΤΣΕΛΟΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 819)20.3.1964 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ ἐπὶ τῆς διὰ τούτου διαβιβασθείσης ὑπ’ ἀριθ. 6 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἔχει τεθῆ καὶ ἤδη ὑπὸ ἐξέτασιν τὸ θέμα τῆς διαρρυθμίσεως τῶν πόρων τοῦ Τ.Ε.Β.Ε., πρὸς τὸν σκοπὸν βελτιώσεως τῶν χορηγουμένων ὑπὸ τούτου συντάξεων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΜΠΑΚΑΤΣΕΛΟΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 820)20.3.63 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ ἐπὶ τῆς διὰ τούτου διαβιβασθείσης ἡμῖν, ὑπ’ ἀριθ. 7)1964 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Μπουρνιᾶ, περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἀσφαλίσεως τοῦ Ι.Κ.Α. εἰς τὸν Δῆμον Καρδαμύλων καὶ τὴν Κοινότητα Χίου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: α) Ἡ ἐπέκτασις τῆς ἀσφαλίσεως τοῦ Ι.Κ.Α. εἰς μικρὰ ἀστικὰ κέντρα δὲν εἶναι συνήθως εὐχερὴς καὶ ἀποτελεῖ πάντοτε ἀντικείμενον ἐνδελεχοῦς προηγουμένης μελέτης, καθ’ ὅσον λόγῳ τῶν μεγάλων οἰκονομικῶν ἐπιβαρύνσεων καὶ τῶν πολλαπλῶν ὑποχρεώσεων ἃς συνεπάγεται μία τοιαύτη ἐπέκτασις, εἶναι ἀναγκαῖον νὰ προηγηθῇ ἡ διαπίστωσις τῆς συνδρομῆς ὡρισμένων βασικῶν προϋποθέσεων ἀναγομένων εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν ἑκάστῳ κέντρῳ μισθωτῶν καὶ τὴν δυνατότητα τῆς οὐσιαστικῆς πραγματώσεως τῆς ἀσφαλίσεως, ἰδίᾳ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰατροφαρμακευτικὴν περίθαλψιν. β) Ἀνεξαρτήτως, ὅμως, τῶν ἀνωτέρω, ἐπειδὴ βασικὴν ἐπιδίωξιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας ἀποτελεῖ πάντοτε ἡ κάλυψις περισσοτέρων κατηγοριῶν ἐργαζομένων, ἐζητήσαμεν παρὰ τοῦ Ι.Κ.Α., ὅπως τοῦτο ἀναφέρῃ ἡμῖν τὸ ταχύτερον δυνατὸν τὰς ἀπόψεις του ἐπὶ τῆς αἰτουμένης ἐπεκτάσεως τῆς ἀσφαλίσεως καὶ εἰς τὰς ὡς ἄνω περιοχάς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΜΠΑΚΑΤΣΕΛΟΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Γεροκωστοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 838)20.3.64 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ ἐπὶ τῆς διὰ τούτου διαβιβασθείσης ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 25 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Γεροκωστοπούλου ἐπὶ αἰτημάτων ἀσφαλιστικοῦ περιεχομένου διαλαμβανομένων εἰς ὑπόμνημα ἀπὸ 4.3.64 τοῦ Συνδέσμου Ὑπαλλήλων Καφενείων, Ζαχαροπλαστείων, Γαλακτοπωλείων, Οὐζερὶ «Πατρῶν ἡ Ἀνάστασις», ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν αἰτημάτων τούτων. 1) Ἐπὶ τῆς ὑπαγωγῆς τῶν περιποιητῶν εἰς τὸν Κανονισμὸν τοῦ Ι.Κ.Α. περὶ βαρέων καὶ ἀνθυγιεινῶν ἐπαγγελμάτων, ὅτι κατὰ τὸν νόμον, εἰς τὴν διὰ τοῦ Κανονισμοῦ καθιερουμένην εἰδικὴν συνταξιοδοτικὴν προστασίαν ὑπάγονται οἱ ἀπασχολούμενοι ἐπὶ μακρὸν εἰς ἐπαγγέλματα οὐχὶ ἁπλῶς βαρέα καὶ ἀνθυγιεινὰ ἀλλὰ εἰς ἰδιαζόντως βαρέα καὶ ἀνθυγιεινὰ τοιαῦτα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ὑπαγωγὴ ἢ μὴ τῆς ἄνω κατηγορίας ὡς καὶ ἑτέρων κατηγοριῶν ἐργαζομένων εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἐν λόγῳ Κανονισμοῦ ἀποτελεῖ θέμα δυνάμενον νὰ ρυθμισθῇ διὰ συμπληρωματικοῦ Κανονισμοῦ, προτεινομένου κατὰ νόμον ὑπὸ τοῦ Δ. Σ. τοῦ Ι.Κ.Α. Σημειοῦμεν περαιτέρω, ὅτι ἔχει ἤδη τεθῆ ὑπ’ ὄψει τοῦ Ι.Κ.Α. τὸ αἴτημα τῶν ἐνδιαφερομένων. 2) Ἡ μείωσις τῶν ὡρῶν ἐργασίας εἰς 8ωρον ἀποτελεῖ θέμα ὅπερ θὰ τύχῃ ἐκ νέου ἐξετάσεως πρὸς καθορισμὸν τῶν δυνατοτήτων ἀντιμετωπίσεώς του. 3) Ἡ σύστασις εἰδικοῦ λογαριασμοῦ διὰ τὴν ἐκ τοῦ Ι.Κ.Α. καταβολὴν τοῦ δώρου Χριστουγέννων καὶ Πάσχα, δὲν εἶναι δυνατὴ τόσον διὰ λόγους ἀρχῆς, ὅσον καὶ λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν τεχνικῆς φύσεως δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας ἐμφανίζει ἡ ἱκανοποίησις τοῦ αἰτήματος, ἥτις περαιτέρω θὰ ἐπέφερε σοβαρωτάτην ἀνωμαλίαν εἰς τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τῶν ἤδη βεβαρημένων ὑπηρεσιῶν τοῦ Ι.Κ.Α. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ σημειοῦμεν, ὅτι ἡ καθιέρωσις τοῦ εἰδικοῦ λογαριασμοῦ δώρων τῶν οἰκοδόμων, κατέστη ἀναγκαία λόγῳ τῶν εἰδικῶν συνθηκῶν ἀσκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος. Ἐπὶ πλέον αὕτη κατέστη δυνατή, ὡς ἐκ τοῦ εἰδικοῦ συστήματος εἰσπράξεως τῶν τρεχουσῶν ὑπὲρ τοῦ Ι.Κ.Α. εἰσφορῶν διὰ τὴν ἀσφάλισιν τῶν οἰκοδόμων. 4) Ἐπὶ τῆς αἰτουμένης τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ Ι.Κ.Α. ὡς πρὸς τὰς προϋποθέσεις χορηγήσεως συντάξεως λόγῳ ἀναπηρίας, αὕτη δὲν καθίσταται δυνατή, μετὰ τὴν διὰ τοῦ Ν.Δ. 4104)1960, γενομένην ἀναμόρφωσιν τῆς συνταξιοδοτικῆς νομοθεσίας τοῦ Ι.Κ.Α., κατὰ τὴν ὁποίαν ἐμειώθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπαιτουμένων ἡμερομισθίων ἀπὸ 2.500 εἰς 1.500. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Ἀπριλίου 1964

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΜΠΑΚΑΤΣΕΛΟΣ

§16Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Προχθές, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ἐπιτροπὴν συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχόντων. Κατὰ τὴν συζήτησιν παρίστατο καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἔκαμε δεκτὰς πολλὰς τροπολογίας. Νομίζω, ὅτι θὰ διηυκολύνετο ἡ συζήτησις ἐὰν εἶχεν ἀνατυπωθῆ τὸ νομοσχέδιον μὲ τὰς γενομένας ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δεκτὰς τροπολογίας, διότι τότε δὲν θὰ παρίσταται ἀνάγκη νὰ λαμβάνωμεν τὸν λόγον καὶ νὰ ὁμιλῶμεν περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν λυθῆ. Νομίζω, ὅτι στοιχειῶδες καθῆκον τοῦ Προεδρείου καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο νὰ ἀνατυπώσουν τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ μὴ γίνεται ἐπὶ πολλῶν θεμάτων συζήτησις ἄνευ περιεχομένου.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅλαι αἱ τροπολογίαι περιελήφθησαν εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία σᾶς ἔχει διανεμηθῆ.

§18Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς περιλαμβάνονται καὶ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ἀπεδέχθη μὲν ἡ Ἐπιτροπή, ἀλλὰ δὲν ἀπεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός. Ἡ μὴ ἀνατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι σφάλμα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ αἱ υἱοθετηθεῖσαι ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τροπολογίαι, περιλαμβάνονται εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§20Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, περιλαμβάνονται καὶ τροπολογίαι μὴ υἱοθετηθεῖσαι ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ, νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τόσης σοβαρᾶς σημασίας, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ συζητηθῇ ἐφ’ ἅπαξ. Θὰ πρέπει κατὰ τὴν γνώμην μας νὰ συζητηθῇ κατὰ τὸ Σύνταγμα, εἰς δύο συνεδριάσεις.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βρανόπουλε, αὐτὰ εἶναι θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἔχετε τὸν λόγον, ἐὰν τὸν ζητήσετε, ὅταν ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Ἤδη δὲν εἰσήλθομεν ἀκόμη οὔτε εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Σᾶς ἔδωσα τὸν λόγον, διότι ἐνόμιζον, ὅτι θὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ θέματος τοῦ Κανονισμοῦ ἀναφερομένου εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων.

§22Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐάν, κ. Πρόεδρε, παραπονῆται ὁ κ. Βρανόπουλος, ἀντιλαμβάνεσθε πόσον πρέπει νὰ παραπονοῦμαι ἐγώ, διότι εἶμαι εἰσηγητὴς εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ ἔλαβον γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς μόλις πρὸ ὀλίγων λεπτῶν. Ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν παρίστατο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ υἱοθέτησεν ὡρισμένας τροπολογίας, μάλιστα δὲ καὶ ὁ ἴδιος ἐπρότεινε τροπολογίας τινάς, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον νὰ ἀνατυπωθῇ, ὥστε νὰ ἀποφύγωμεν συζητήσεις ἐπὶ θεμάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχουν ἀμφισβητήσεις. Φρονῶ, συνεπῶς, ὅτι δὲν ἐτηρήθησαν βασικαὶ διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ συζητηθῇ σήμερον. Κατ’ ἀνάγκην αἱ εἰσηγήσεις καὶ τοῦ συναδέλφου τῆς πλειοψηφίας καὶ ἐμοῦ θὰ ἔχουν σφάλματα, διότι θὰ στηρίζωνται εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον, τὸ ὁποῖον ὅμως ἔχει τροποποιηθῆ. Ἀκόμη, κ. Πρόεδρε, βλέπω εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς περιλαμβανομένην διάταξιν περὶ τῆς θητείας τῶν Προέδρων κλπ., ἡ ὁποία δὲν συνεζητήθη εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Τέλος, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς τὴν Βουλήν, διότι δὲν ἐτηρήθησαν αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος, περὶ τῶν ὁποίων πρὸ ὀλίγου ὡμίλησα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἐὰν τὸ νομοσχέδιον εἶχεν ἀνατυπωθῆ, ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν θὰ διηυκολύνετο. Τοῦτο, ὅμως, δὲν ἀποτελεῖ καὶ συνταγματικὸν ἀπαράδεκτον διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρὸς συζήτησίν του εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ χωρὶς νὰ ἀνατυπωθῇ, πολλῷ μᾶλλον καθ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ ἐκήρυξε κατεπεῖγον καὶ ἐπρότεινε τὴν ψήφισίν του εἰς μόνην συζήτησιν.

§24Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Τοιοῦτον θέμα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν δὲν ἀπεφασίσθη.

§25Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, κ. Πρόεδρε, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο τὸ νομοσχέδιον νὰ εἶχεν ἀνατυπωθῆ, διότι τότε θὰ διηυκολύνετο ἡ συζήτησις. Εἶναι ἀστεῖον, ὅμως, νὰ ὑποστηρίζεται, ὅτι ἡ μὴ ἀνατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου ἀποτελεῖ συνταγματικὸν ἀπαράδεκτον διὰ τὴν εἰσαγωγήν του πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν. Εἰς ποίαν διάταξιν τοῦ Συντάγματος ἀναφέρεται τοῦτο; Ἐπίσης, δὲν ἔχει δίκαιον, ὁ κ. Ράλλης, ὑποστηρίζων, ὅτι εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς περιελήφθησαν διατάξεις μὴ συζητηθεῖσαι καὶ γενόμεναι δεκταὶ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς ἡ διάταξις περὶ τῆς θητείας τῶν Προέδρων κλπ., περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Ράλλης. Εἰδικῶς περὶ τῆς διατάξεως ταύτης ἐγένετο συζήτησις καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπεδέχθη αὐτήν. Ἴσως, ὁ κ. Ράλλης, ὅταν συνεζητεῖτο ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν ἦτο εἰς τὴν ἕδραν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν αὐτήν. Δὲν εἰσήλθομεν εἰσέτι εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπειδὴ τὸ θέμα τοῦτο ἐθίγη, νομίζω ὑποχρέωσίν μου, ὅτι θὰ πρέπει νὰ προσθέσω διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, ὅτι οὐδεμία ὑποχρέωσις ὑφίσταται πρὸς ἀνατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Βεβαίως, καλὸν θὰ ἦτο τὸ νομοσχέδιον νὰ εἶχεν ἀνατυπωθῆ. Τοῦτο, ὅμως, δὲν ἀποτελεῖ ἀπαράδεκτον διὰ τὴν εἰσαγωγὴν του πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν μάλιστα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐκηρύχθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ κατεπεῖγον.

§27Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἀφήσω ἀναπάντητον τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι εἶναι ἀστεῖος ὁ ἰσχυρισμός μας περὶ τῆς ἀνάγκης ἀνατυπώσεως τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ἔπρεπεν, ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ ἐπιδεικνύῃ περισσότερον σεβασμὸν πρὸς ἡμᾶς καὶ νὰ μὴ θεωρῇ ὡς ἀστεῖα τὰ παρ’ ἡμῶν ἰσχυριζόμενα. Ἀστεῖαι δυστυχῶς εἶναι πολλαὶ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τῶν ὁποίων θὰ ὁμιλήσω ἐν καιρῷ. Ἀκόμη ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ συνεζήτησε μὲν τὴν πρότασιν περὶ τοῦ ἐπείγοντος τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς ψηφίσεώς του εἰς μόνην συζήτησιν, ἀλλὰ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἔλαβεν ἀπόφασιν. Τὸ ἐὰν ἀνεγράφη εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἔλαβε τοιαύτην ἀπόφασιν, αὐτὸ ἀποτελεῖ ἄλλην ἱστορίαν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος δύνασθε, κ. Ράλλη, νὰ ματαιώσητε, ἐὰν θέλητε, τὴν ἐφ’ ἅπαξ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ ζητήσετε τὴν συζήτησιν αὐτοῦ.

§29Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἤμην παρὼν ὅταν ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάσισε τὴν ἐφ’ ἅπαξ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, θεωροῦσα τοῦτο κατεπεῖγον. Βεβαίως, ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἡ πρότασις αὐτὴ δὲν ἐγένετο δεκτή. Ἡ Ἐπιτροπὴ, ὅμως, κατὰ πλειοψηφίαν ἀπεφάσισε νὰ προτείνῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς μόνην συζήτησιν. Τοῦτο, ὅμως, εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ δώσῃ τὰς περαιτέρω ἐξηγήσεις.

§30Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ ἀντισυνταγματικότητος οὐδεὶς λόγος. Τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος ὁρίζει: «Ἐπιτρέπεται ἐξαιρετικῶς εἰς μίαν μόνον κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ψήφισις ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἐζητήθη τοῦτο ἀπὸ τὸν ὑποβαλόντα τὴν πρότασιν πρὸ τῆς παραπομπῆς αὐτῆς εἰς τὴν κατὰ τὸ ἐδάφιον 1 τοῦ παρόντος ἄρθρου Ἐπιτροπήν.....». Ἐζητήθη, ἀναγράφεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἑπομένως ἕως ἐδῶ τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ἐτηρήθη. Προχωρεῖ τὸ ἄρθρον καὶ λέγει: «...καὶ ἐφ’ ὅσον αὕτη ἀπεδέχθη τὴν αἴτησιν τοῦ ὑποβαλόντος». Ἡ Ἐπιτροπὴ τὴν ἀπεδέχθη, ἀπεδέχθη τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει καὶ ὅπως προτείνεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, περὶ αὐτοῦ οὐδεμία ἀμφιβολία. Ὑπῆρξαν ἀντιρρήσεις, ἐπιφυλάξεις, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἀπεδέχθη τὰς ἐπιφυλάξεις, ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπεδέχθη τὸ νομοσχέδιον ὅπως προτείνεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Προχωρεῖ τὸ ἄρθρον: Καὶ ἂν «...δὲν ἠγέρθη δὲ ἀντίρρησις ἐκ μέρους εἴκοσι τοὐλάχιστον βουλευτῶν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως μέχρι τοῦ τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως». Ὑπάρχει ἀπολύτως ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ δυνατότης ἐκ μέρους ἀξιοτίμων συναδέλφων εἴκοσι τὸν ἀριθμόν, μέχρι πέρατος τῆς συζητήσεως, νὰ ζητήσουν τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν τακτικὴν διαδικασίαν νὰ ψηφισθῇ, δηλ. ὄχι εἰς μίαν ἀνάγνωσιν, ἀλλὰ εἰς δύο. Ἐκ τοῦ ὅτι ὁ Ὑπουργός, ἡ Κυβέρνησις δηλαδή, προτείνει εἰς μίαν μόνον ἀνάγνωσιν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ κατὰ πλειοψηφίαν τὸ ἀπεδέχθη, οὐδεμία ἀντισυνταγματικότης ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον θέμα, τῆς ἀνάγκης ἐνσωματώσεως εἰς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ὅπως ὑποβάλλεται εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς πρὸς συζήτησιν καὶ τῶν τροπολογιῶν, περὶ ἀντισυνταγματικότητος, οὐδεὶς λόγος, τὸ Σύνταγμα τίποτε δὲν λέγει. Σκοπιμώτερον θὰ ἦτο, ἴσως, νὰ περιληφθῇ, ἀλλὰ οὐδεὶς λόγος περὶ ἀντισυνταγματικότητος καὶ ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§32Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Μοῦ κάμνουν πραγματικῶς ἐντύπωσιν αἱ προταθεῖσαι ἀπόψεις τῶν κυρίων συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐπὶ 6 ὥρας ποὺ συνεζητούσαμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον, εἰς πᾶσαν στάσιν τῆς συζητήσεως ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέφερον, ὅτι εἶναι κατεπεῖγον καὶ παρεδέχθη ἡ Ἐπιτροπή, ὅτι εἶναι κατεπεῖγον. Συνεπῶς, περὶ τοῦ κατεπείγοντος καὶ συνείδησιν ἀπέκτησεν ἡ Ἐπιτροπὴ κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ ἀπεφάσισεν. Κατὰ συνέπειαν, ἡ προβολὴ τοιαύτης ἐνστάσεως εἶναι τοὐλάχιστον περίεργος. Δεύτερον, μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν πῶς οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προβάλλουν θέμα ἀντισυνταγματικότητος, ὅταν γνωρίζουν καλῶς ὅτι τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν συνταγματικὴν διάταξιν, καθορίζει τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁρίζει, ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς τυποῦται καὶ διανέμεται πρὸ τῆς ψηφίσεως. Οὐδεμία διάταξις τοῦ Συντάγματος ἢ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ὑποχρεώνει τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἢ τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐνσωματώσουν τὰς τροπολογίας τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὸ νομοσχέδιον. Κατὰ συνέπειαν, μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν, πῶς προβάλλονται τοιαῦται ἀντιρρήσεις. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι αἱ προβαλλόμεναι ἀντιρρήσεις σκοπὸν ἔχουν τὴν κωλυσιεργείαν καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι τὴν προσεχῆ Κυριακὴν λήγει ἡ ταχθεῖσα διὰ νόμου προθεσμία, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔδει νὰ διενεργηθοῦν αἱ ἐκλογαὶ καὶ ἡ Κυβέρνησις πραγματικῶς καὶ καλῶς, ὀφείλει μέχρι τῆς Κυριακῆς νὰ παραδώσῃ νόμον διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ λειτουργήσουν οἱ Ὀργανισμοὶ Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπριλλάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§34Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς εἰσηγητὴς τῆς Ε.Δ.Α. διεφώνησα ριζικῶς μὲ τὸν τρόπον τὸν ἐσπευσμένον ποὺ διεξήχθη ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως καὶ ἐπὶ τοῦ κατεπείγοντος καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω ὅπως καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα ἀντισυνταγματικόν, οὔτε θέμα παρατυπίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Καλῶς ἢ κακῶς, ἐλήφθη κατὰ πλειοψηφίαν ἡ ἀπόφασις περὶ τοῦ κατεπείγοντος. Ἐπὶ τοῦ κατεπείγοντος νομίζω ὅτι εἶναι ἁρμοδία ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ. Εἶναι θέμα οὐσίας ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ θὰ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἤλλασσε τὴν ἀπόφασιν καὶ νὰ ἔφερεν ἄλλον νόμον ἔστω καὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Αὐτὸ εἶναι οὐσιαστικὸν αἴτημα καὶ ἰδικόν μας. Θέμα, ὅμως, ἀντισυνταγματικότητος δὲν ὑπάρχει.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, καθὼς εἶχον παρατηρήσει καὶ ὁ ἴδιος, οὐδεμία συνταγματικὴ ὑποχρέωσις ὑπῆρχε, καὶ ἀπορῶ πῶς πεπειραμένοι συνάδελφοι ἐπεκαλέσθησαν παραβίασιν τοῦ Συντάγματος. Παρεδέχθην καὶ ἐγώ, ὅτι σκοπιμώτερον θὰ ἦτο καὶ χρησιμώτερον, ἴσως, νὰ εἶχε γίνει, ἀλλὰ εἶναι γνωστὴ εἰς ὅλους ἡ ἀνάγκη τὴν ὁποίαν καὶ ὁ κ. Ζορμπᾶς ἐτόνισεν, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ἄλλα μέτρα, πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς πραγματικῆς καταστάσεως, ὡς ἔχει διαμορφωθῆ. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι παρασυρθεὶς ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν τρέφω πρὸς τὸν κ. Βρανόπουλον, καὶ ἀπὸ τὴν ἐγνωσμένην πεῖραν του εἰς τὰ Κοινοβουλευτικά, ἐδέχθην νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, μὴ φανταζόμενος, ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ θέματος ἀναφερομένου εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν Νομοθετικῆς ἐργασίας, ἐνῷ συνεχίζετο ἀκόμη ἡ ἀνάγνωσις τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐπρόκειτο νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐρωτήσεων. Δι’ αὐτό, θὰ παρακαλέσω ἅπαξ διὰ παντὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὅταν ζητοῦν τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ περιορίζωνται ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος, διότι διαφορετικὰ ἐπικαλούμενοι τὴν τάξιν, θὰ δημιουργοῦμεν ἀταξίαν.

§36Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε τίθεται πλέον τὸ θέμα προσωπικῶς καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παράσχω ἐξηγήσεις. Ἐγὼ δὲν ἔθεσα θέμα συνταγματικόν, ἔθεσα θέμα τάξεως καὶ εἶπον, ὅτι πραγματικῶς ὑφίσταται ἀλλοίωσις καὶ δὴ σημαντικὴ διὰ τροπολογιῶν τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀνατυπωθῇ. Αὐτὸ τὸ παρεδέχθητε καὶ σεῖς. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἤξευρον, ὅτι ἐξηκολούθη ἡ ἀνάγνωσις τῶν ἐρωτήσεων.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶχε τερματισθῆ ἡ ἀνάγνωσις τῶν ἀναφορῶν. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν ἀρρυθμίαν, ἐὰν θὰ συναινέσῃ νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τῶν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἐρωτήσεων διὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν.

§38Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Καὶ χθὲς ἐγένετο τὸ ἴδιον πρᾶγμα ἐπειδὴ εἴχομεν τὸ μνημόσυνον, σήμερον τί συμβαίνει; Νομίζω, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ καταργοῦμεν τὸν Κανονισμόν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ Ὑπουργοὶ εἰδοποιηθέντες ἐγκαίρως, εἶναι ἐδῶ παρόντες. Καὶ δι’ αὐτὸ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἂν δέχεται νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἐρωτήσεων. Θὰ παρεκάλουν καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νὰ ἀναμνησθῶμεν τοῦ ἄρθρου 47 τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι προκειμένου νὰ συζητηθοῦν κατὰ τὴν τάξιν τῆς ὑποβολῆς αὐτῶν αἱ ἁπλαῖ ἐρωτήσεις, αἱ ἐγγεγραμμέναι ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ἡ Κυβέρνησις ἀπαντᾷ ἀμέσως, ἐκτὸς ἐὰν δηλώσῃ, ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ ἀπαντήσῃ ἢ ὅτι ἀναβάλλῃ τὴν ἀπάντησιν δι’ ἄλλην ἡμέραν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ πιστῶς τὸ ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ. Πρῶτον θὰ ἀκούεται ἡ Κυβέρνησις ἀπαντῶσα καὶ κατόπιν, ἂν ὑπάρχῃ περίπτωσις, οἱ ἐγγεγραμμένοι βουλευταί.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συζητοῦνται αἱ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν θὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ φορολογικοῦ θέματος τῆς Ναυτιλίας καὶ τὴν παρεμπόδισιν τῆς φυγῆς ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Νηολόγιον τῶν ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν πλοίων.

§40Σ. ΜΠΙΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὸν κ. συνάδελφον, νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἐρώτησίν του.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιθυμῇ εὐρυτέραν ἀνάπτυξιν τῆς ἐρωτήσεως, ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§42Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἡ θέσις, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τομέα τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, ἀποβάλλει κάθε ἀντιπολιτευτικὸν χαρακτῆρα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐρώτησίν μου. Ἐν τῷ μεταξύ, ἐπληροφορήθην ἀπὸ τὸν Τύπον, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχθη τὸν Πρόεδρον τῆς Ναυτιλιακῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Λονδίνου καὶ ἀπεδέχθη ὅπως προχωρήσῃ τὸ φορολογικὸν θέμα. Ἀπομένει ὅμως, καὶ εἶναι θέματα εἰς τὰ ὁποῖα ἀναφέρεται τὸ δεύτερον σκέλος τῆς ἐρωτήσεώς μου, ἡ παρεμπόδισις τῆς φυγῆς ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν νηολόγιον τῶν ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν πλοίων. Ὅπως εἶπον καὶ προχθές, πολλὰ πλοῖα, λόγῳ τῶν γεγονότων ποὺ ἐμεσολάβησαν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰουνίου καὶ τῆς ἀβεβαιότητος, ἤλλαξαν σημαίαν. Συνεπῶς, δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναφέρωμεν ἄλλα. Πρόκειται νὰ ἐπαναφέρωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κακῶς προσέφυγον εἰς νηολόγια συμφερότερα. Τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, εἶναι πολλὰ καὶ εἶναι ἐκκρεμῆ ἀπό τινος χρόνου. Εἶναι π.χ. ἡ ἐπέκτασις τῶν φορολογικῶν μέτρων καὶ εἰς παλαιὰ πλοῖα, ὄχι μόνον εἰς νεώτερα. Εἶναι ἡ ἵδρυσις τῆς Τραπέζης Ναυτιλιακῆς Πίστεως, εἶναι ἡ ἵδρυσις τοῦ ἄλλου ἀσφαλιστικοῦ ὀργανισμοῦ, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀσφάλεια τῶν πλοίων. Εἶναι αἱ διμερεῖς συμβάσεις, πρὸς ἀποφυγὴν τῆς διπλῆς φορολογίας, καὶ ἐν γένει ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ αὐξήσουν τὴν συναγωνιστικότητα τοῦ πλοίου. Περιορίζομαι εἰς αὐτὰ τὰ μέτρα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ τὰς ἀπόψεις του.

§43Σ. ΜΠΙΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις πράγματι διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσεν, ὅτι θὰ λάβῃ πᾶν μέτρον ὥστε νὰ παρεμποδίσῃ τὸν ἐκπατρισμόν. Ἐπίσης ὡς Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ἀνεκοίνωσα διὰ τοῦ τύπου τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευὴν τὰ μέτρα τὰ συγκεκριμένα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, ὥστε νὰ ὑποβοηθήσῃ αὐτὸν τὸν ἐπαναπατρισμόν. Εἶναι ἐπίσης ἀκριβές, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Ἑλλήνων Ἐφοπλιστῶν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ KOMUNITY, ὁ ὁποῖος ἔφθασεν ἀπὸ τὸ Λονδῖνον ἐπίτηδες καὶ συνηντήθη μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἔμειναν πολὺ ἐνθουσιασμένοι ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἡ ὁποία ἐξηγγέλθη. Τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ περὶ φορολογίας, βεβαίως, εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος καὶ διεβίβασα τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Μπουρνιᾶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δύναμαι νὰ πληροφορήσω ἀπὸ τώρα τὸν κ. Μπουρνιᾶν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἕτοιμον καὶ θὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέτρα αὐτά. Καὶ διὰ νὰ ἀναφερθῶ εἰς συγκεκριμένα μέτρα, εἶναι ταῦτα ἡ δημιουργία τηλεπικοινωνιακοῦ δικτύου, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀνάλογον μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὰς μεγάλας ναυτικὰς χώρας. Πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν ὑποδομήν, νὰ δημιουργήσωμεν προϋποθέσεις διὰ νὰ ἐπιτρέψωμεν τὸν ἐπαναπατρισμὸν τῶν Ἑλληνικῶν πλοίων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγωνίζηται ὁ πλοιοκτήτης, ὁ ὁποῖος μὲ τὸ χάσμα μιᾶς ὥρας εἶναι δυνατὸν νὰ χάσῃ τεραστίαν περιουσίαν, νὰ ἀγωνίζηται ἐπὶ πολλὴν ὥραν διὰ νὰ ἐπικοινωνήσῃ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα μὲ τὸ Λονδῖνον ἢ τὴν Νέαν Ὑόρκην, ὅπως συμβαίνει μέχρι τώρα. Ἐπίσης, ἀνεκοινώθη καὶ ἔμειναν σύμφωνοι καὶ οἱ δύο Πρόεδροι, καὶ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Λονδίνου, ὅτι θὰ ἐνισχύσωμεν καὶ ἔχομεν τρόπον νὰ ἐνισχύσωμεν, τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, ὥστε νὰ ὑπάρξουν ναυτικαὶ ἀσφαλιστικαὶ πιστωτικαὶ ἀγοραί. Εἶναι ἀπὸ τὰ πρῶτα αἰτήματα τοῦ πλοιοκτητικοῦ κόσμου. Ἐπίσης ἀνεκοινώθη, ὅτι θὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ δίκτυον τῶν ναυτικῶν σχολῶν, διότι προϋπόθεσις ἐπίσης εἶναι ἡ ὕπαρξις ναυτικῶν, ἡ ὕπαρξις ἀνθρώπων, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἰδιαιτέρως θὰ προσέξῃ τὸ αἴτημα αὐτό, διότι ἐνῷ εἶναι δυνατὸν εἰς ἄλλας χώρας νὰ ὑπάρξουν χιλιάδες πλοῖα εὐκολώτερον ἀπὸ ὅ,τι εἶναι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐκεῖ ὅμως δὲν ἔχουν ναυτιλίαν, διότι ναυτιλία εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὁ πλοιοκτήτης καὶ ὁ ναυτικός. Ἄλλαι μεγάλαι χῶραι ἠμποροῦσαν νὰ ἔχουν χιλιάδες πλοῖα. Ἑπομένως, ἡ Κυβέρνησις ἰδιαιτέρως θὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὸν ἄνθρωπον. Ὁ Ἕλλην ἔχει καὶ τὴν παράδοσιν καὶ τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἐν τῷ μεταξὺ ἔχει ἀποκτήσει. Δι’ αὐτὸ ἔχει ἀποφασισθῆ νὰ ἱδρυθοῦν περισσότεραι ναυτικαὶ σχολαί. Ἤδη ἐπέστρεψε προχθὲς ὁ Δ)ντὴς τῶν σπουδῶν ἀπὸ τὸ Ἰσραὴλ καὶ πρόκειται νὰ πάῃ καὶ εἰς τὴν Νορβηγίαν καὶ εἰς τὰς ἄλλας Σκανδιναυϊκὰς χώρας διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἴδωμεν τί συμβαίνει ἐκεῖ εἰς τὸν τομέα τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐπίσης καὶ ἄλλα μέτρα πρόκειται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ὥστε πράγματι νὰ ὑποβοηθήσῃ τὸν ἐπαναπατρισμὸν τῶν ἱδρυτῶν ναυτιλιακῶν ἐπιχειρήσεων. Διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι βέβαιον ἀπὸ ἐπίσημα στοιχεῖα, ὅτι εἰς τὴν Νορβηγίαν μὲ ἐμπορικὸν στόλον ἴσον μὲ τὸν ἰδικόν μας ὁ Νορβηγικὸς ἐμπορικὸς στόλος εἰσάγει εἰς τὴν χώραν 900 ἑκατ. δολλάρια ἐνῷ μόλις φθάνομεν τὰ 125 ἑκατ. δολλάρια. Εἰς τὴν Ἰταλίαν μὲ ἐμπορικὴν ναυτιλίαν 5 ἑκατ. τόννων γίνεται εἰσαγωγὴ 535 ἑκατ. δολλαρίων. Ἐδῶ, ἐπαναλαμβάνω μόλις ἔχομεν φθάσει τὰ 125 ἑκατ. ἐφέτος, ἐνῷ τὸ 1959 ἦτο μόλις 60 ἑκατ. καὶ προβλέπομεν τὸν ἐπαναπατρισμὸν τῶν Ἑλληνικῶν ναυτικῶν ἐπιχειρήσεων εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος. Τότε θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν ὑψηλοτέραν εἰσαγωγὴν συναλλάγματος.

§44Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ἀνέπτυξε τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶχεν ἐπίσης ἀναφερθῆ εἰς τὰς προγραμματικάς μας δηλώσεις. Ἐπιλαμβάνομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ διακηρύξω, ὅτι ἡ ἰδική μας Ναυτιλία ἀποτελεῖ δόξαν τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Οὐδὲν μᾶς ὀφείλει, τῆς ὀφείλομεν καὶ δόξαν καὶ κοινωνικὴν καὶ οἰκονομικὴν προσφοράν, διότι κατακτᾷ τοὺς ὠκεανοὺς καὶ προσφέρει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Οἱ ἄλλοι οἰκονομικοὶ κλάδοι, οἱ ὁποῖοι ἀναπτύσσονται εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ λαμβάνουν καὶ δίδουν. Ἡ Ἐμπορικὴ Ναυτιλία ἐκεῖθεν λαμβάνει καὶ ἐδῶ δίδει. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπεροχή της. Δίδει πρῶτον, λύσιν εἰς τὸ κοινωνικόν μας πρόβλημα, τὸ πρόβλημα τῆς ἀπασχολήσεως, διὰ τὰς δεκάδας χιλιάδας τῶν ναυτικῶν μας τοὺς ὁποίους ἀπασχολεῖ. Δίδει ἐπίσης συνάλλαγμα. Καὶ δίδει καὶ δόξαν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους τὴν περιβάλλομεν μὲ στοργὴν καὶ τιμήν. Καὶ ἔχομεν ἀπόφασιν νὰ εἶναι δημιουργικὴ ἡ συνεργασία μας. Ἐπιθυμῶ ἐπίσης νὰ τονίσω, ὅτι ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς Ναυτιλίας, δὲν εἶναι μόνον οἱ ἰδιοκτῆται, εἶναι ἐπίσης καὶ κατὰ κύριον λόγον καὶ ἡ ἐξαίρετος ἱκανότης τῶν Ἑλλήνων ναυτικῶν, πρὸς τοὺς ὁποίους στρέφεται ἐπίσης ἡ μέριμνα καὶ ἡ στοργή μας. Ἐπιθυμῶ, ἀπὸ αὐτῆς τῆς αἰθούσης ἐπισήμως νὰ διακηρύξω πρὸς τὸν ἐφοπλιστικὸν μας κόσμον, ὡς σύνολον, ὅτι θὰ συναντήσουν τὴν ἀγάπην, τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ ἔργου των καὶ προθυμίαν δημιουργικῆς συνεργασίας, ἡ ὁποία θὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἀκόμη καλύτερον μέλλον. (Χειροκροτήματα).

§45Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Χαίρω διότι ἡ ἐρώτησίς μου ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὴν παρέμβασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος, πράγματι, ἔλαβε τὴν ὀρθὴν θέσιν εἰς τὸ μεγάλο θέμα τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας τὸ ὁποῖον, ὅπως εἶπον καὶ προχθές, δικαιολογεῖ καὶ διακομματικὴν πολιτικὴν τόσον σπουδαίαν, ὅσον εἶναι ἡ ἀνάπτυξις τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Ἔκαμε μίαν διακήρυξιν πρὸς τὸν ἐφοπλιστικὸν κόσμον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ διακήρυξις πρέπει νὰ γίνῃ καὶ πρὸς τὸν ναυτεργατικὸν κόσμον, πρὸς τὸν ἀνθρώπινον παράγοντα, πρὸς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ πλοίου, ἡ ὁποία δημιουργεῖ ὅλον αὐτὸν τὸν μεγάλον ἄθλον τῆς ἐμπορικῆς μας Ναυτιλίας. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ τὰ συγκεκριμένα μέτρα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο: Κύριε Πρόεδρε, ἐκτιμῶ τὸ γεγονός, ὅτι εἶναι νέος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ νέα καὶ ἡ Κυβέρνησις. Δὲν βιάζομαι. Παρακαλῶ μόνον νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἔχω ὡρισμένας ἐπιφυλάξεις, ὡς πρὸς τὸ πρῶτον καὶ κύριον μέτρον. Διότι εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν. Μά, ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις. Ὅλα τὰ Κόμματα καὶ ὅλοι οἱ παράγοντες ἦσαν σύμφωνοι, ἀπὸ πολλῶν μηνῶν ἐπ’ αὐτοῦ. Πρέπει νὰ ἀναμείνωμεν πάλιν, ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἄρνησιν ἢ ἀντίθεσιν; Ἐπίσης, κ. Πρόεδρε, ἔλαβον ὑπὸ σημείωσιν καὶ συγχαίρων τὸν κ. Ὑπουργόν, διὰ τὴν δήλωσίν του, ὅτι θὰ ἱδρυθοῦν νέαι Σχολαὶ Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας.

§46Σ. ΜΠΙΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας). Κύριε Πρόεδρε, φαίνεται, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος, δὲν ἤκουσεν, ὅτι ἀνεφέρθην ἰδιαιτέρως καὶ κυρίως εἰς τὸν ἀνθρώπινον παράγοντα τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, ἐκεῖ κυρίως ἔρριψα τὸ βάρος τῆς ὁμιλίας μου. Εἶπον, ὅτι ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, πλοῖα, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτήσουν εὐκολώτερον καὶ κατὰ χιλιάδας ἴσως ἄλλαι χῶραι πολὺ μεγαλύτεραι τῆς ἰδικῆς μας. Ἐπ’ αὐτοῦ, δὲν νομίζω, ὅτι χρειάζεται νὰ ἐπιμείνω. Ὅμως δὲν θὰ ἔχουν Ναυτιλίαν, διότι ναυτιλία δὲν εἶναι τὰ πλοῖα ἀλλὰ τὰ πλοῖα καὶ ὁ ἄνθρωπος, κυρίως ὁ ἄνθρωπος. Καὶ πρὸς αὐτόν, ἡ Κυβέρνησις, πρὸς τὸν ἄνθρωπον θὰ δώσῃ ὅλην τὴν στοργήν της. Εἴπομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, θὰ στρέψῃ ἰδιαιτέρως τὴν στοργήν της, πρὸς τὸν ἄνθρωπον καὶ διὰ τῶν Ἀσφαλιστικῶν καὶ τῶν ἄλλων Ὀργανισμῶν θὰ ὑποβοηθήσῃ καὶ τοὺς συνταξιούχους καὶ τοὺς ἐργαζομένους ναυτικούς. Ἄλλωστε, εἰς τὸν ἐφοπλιστικὸν κόσμον ἐλέχθη σαφῶς, ὅτι θὰ γίνῃ πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ ὑποβοηθηθῇ ἡ συναγωνιστικότης καὶ ὁ ἐπαναπατρισμὸς τῆς ναυτιλίας μας, ἀλλὰ μὲ ὑποχρέωσιν ἰδικήν των νὰ κάμουν παραχωρήσεις ἀναλόγους πρὸς τοὺς ἐργαζομένους ἀνθρώπους. Ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον εἶπον, ὅτι παρεπέμφθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διότι εἶναι τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον νὰ τὸ καταθέσῃ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἕτοιμον, θὰ τὸ καταθέσῃ, ὅμως, ὡς ἁρμόδιον, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησίς μου.

§47Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ θέμα ἔχει ἀποφασισθῆ ὁριστικῶς. Ἀκολουθεῖ τὴν τυπικὴν διαδικασίαν.

§48Η. ΗΛΙΟΥ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κύριε Ἠλιοῦ, δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§50Η. ΗΛΙΟΥ. Ὡς ἐκπρόσωπος Κόμματος δικαιοῦμαι νὰ ζητήσω τὸν λόγον, διὰ νὰ ἐπισημάνω τοῦτο: Ὅτι δι’ ἐμὲ ἀποτελεῖ οἰωνὸν ὄχι τὸν ἄριστον, τὸ ὅτι ἡ Βουλὴ τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς οἰκονομικῆς Δημοκρατίας, ἐνεκαινίασε τὸν ἔλεγχον μὲ ὑπ’ ἀριθ. 1 ἐρώτησιν περὶ τῶν συμφερόντων τῆς πράγματι ἀναξιοπαθούσης τάξεως τῶν ἐφοπλιστῶν. Ἐπὶ τῆς οὐσίας θὰ ὁμιλήσωμεν. Ἀλλὰ διαπιστώνω τὴν συμφωνίαν Κυβερνήσεως καὶ Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως περὶ τῆς τάξεως αὐτῆς, ἡ ὁποία πρὸ οἱασδήποτε ἄλλης καταδήλως, ἔπρεπε νὰ τύχῃ μερίμνης.

§51Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ἠλιοῦ ἀδικεῖ ἑαυτόν, πρῶτον: Διότι δὲν καθωρίσθη ἀπὸ ἡμᾶς ἡ σειρά, εἶναι μία σύμπτωσις. Ἐπομένως μόνον ἄνθρωπος ἄπειρος —καὶ εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν κατ’ ἐξοχὴν ὁ κ. Ἠλιοῦ δὲν ἀνήκει— ἦτο δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἐπελέγη ὡς πρώτη, ἡ προστασία μιᾶς ἀναξιοπαθούσης τάξεως... Δεύτερον: Ἡ Ἐμπορικὴ Ναυτιλία, ὅπως ὀρθότατα ἐλέχθη, δὲν εἶναι μόνον οἱ πλοιοκτῆται, εἶναι καὶ οἱ ἐργάται, εἶναι καὶ οἱ ναῦται. Καὶ ἐὰν ἐπανηγυρίσαμεν σήμερον τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, τὸ ἐπράξαμεν κατὰ πρῶτον λόγον διὰ τὴν κοινωνικὴν προσφοράν της. Εἴθε, νὰ εἴχομεν καὶ ἄλλους οἰκονομικοὺς κλάδους οἱ ὁποῖοι νὰ εἰσπράττουν ἀπὸ τὸν κόσμον καὶ νὰ εἰσφέρουν εἰς τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα). Ἐὰν ὁ κ. Ἠλιοῦ ἀνέλαβε τὴν προστασίαν τῆς ἀνθρωπότητος ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν Ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν, τότε ἔχει δίκαιον. Ἰδοὺ διατὶ θέλω νὰ νομίζω, ὅτι εἰς φαιδρὸν τόνον ἐλέχθησαν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἠλιοῦ. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἔκαμε λάθος. Διότι ἔπρεπε νὰ ἔχῃ πλέον πεισθῆ, ὅτι τὸ πνεῦμα, εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, ἔχει ἐξοστρακισθῆ. Θεωρεῖται ἁμάρτημα. Τοῦτο ὁμιλῶ, ὡς παθών!... (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§52Η. ΗΛΙΟΥ. Τὸν λόγον, παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ ἐπιμένετε.

§54Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ ἀνοίξω συζήτησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἐπεσήμανα ὡς οἰωνὸν τὴν σύμπτωσιν. Ὡς πρὸς τὸ πνεῦμα, δὲν διώκεται. Μονοπωλεῖται. Καὶ δὲν εἴμεθα ὑπὲρ τῶν μονοπωλίων.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἐπιμένετε κ. Ἠλιοῦ, δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§56Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡ τάξις, τὴν ὁποίαν ἔχομεν τηρήσει, δίδει εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων τὸ δικαίωμα τῆς παρεμβάσεως. Καὶ θεωρῶ ἐπίσης ὅτι καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ ἔχουν τὸ αἴσθημα τοῦ μέτρου. Τοῦτο εἶναι ἰδική μου προσωπικὴ γνώμη. Τὸ Προεδρεῖον, βεβαίως, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ τὴν ἰδικήν του γνώμην.

§57Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Μπουρνιᾶ.

§59Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μίαν μικρὰν ἀπάντησιν. Εἶπεν ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὅτι ἐγκαινιάζομεν τὸν ἔλεγχον μὲ μίαν ἐρώτησιν ὑπὲρ τοῦ ἐφοπλισμοῦ. Ὅπως γνωρίζει τὸ Προεδρεῖον, ἔχομεν κάθε συμφέρον ὅπως μεριμνήσωμεν ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ πλοίου καὶ ὑπὲρ τῶν ἐργαζομένων. Ἄλλωστε ἀπὸ τὴν συζήτησιν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἐφάνη ὅτι τὸ θέμα τὸ ὁποῖον προέχει εἶναι τὸ θέμα τῶν ἐργαζομένων εἰς τὴν Ἐμπορικὴν ναυτιλίαν. Ἐπομένως δὲν θέλω νὰ ἀποδώσω κακὴν πρόθεσιν εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπω αὐτό.

§60Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον, λυποῦμαι πάρα πολύ. Κύριοι βουλευταί, παρελθούσης τῆς ὥρας τῆς καθοριζομένης, διὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἐρωτήσεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§62Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, κ. Πρόεδρε. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεγνώρισε τὸ δικαίωμα τῆς ὁμιλίας εἰς τοὺς ἐκπροσώπους τῶν κομμάτων καὶ ὑμεῖς ἐδώσατε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἐκπρόσωπον τῆς Ε.Δ.Α. νὰ ὁμιλήσῃ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δώσητε τὸν λόγον καὶ εἰς ἐκπρόσωπον τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν καὶ πρὸ τῆς ἀρνήσεώς σας εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν κατὰ τοιοῦτον δημοκρατικὸν τρόπον διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, ἔχετε τὴν πεῖραν καὶ γνωρίζετε, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔκαμε μίαν σύστασιν. Ἐναπόκειται, εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Προεδρείου, ἐὰν πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἢ ὄχι ἡ συζήτησις.

§64Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἠσχολήθησαν μὲ τὸ θέμα καὶ βουλευταὶ ἄλλων κομμάτων, νομίζω, ὅτι εἴχατε ὑποχρέωσιν νὰ δώσητε καὶ εἰς ἡμᾶς τὸν λόγον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων, ἐφ’ ὅσον ἄλλωστε παρῆλθεν τὸ προβλεπόμενον χρονικὸν διάστημα τοῦ ἡμιώρου;

§66ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων, τῆς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν νομοθεσίας». Ὁ κ. Ν. Ἀλαβάνος ἔχει τὸν λόγον ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας.

§68Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε. Παρακαλῶ, ὅπως πρὸ τῆς εἰσηγήσεως τοῦ κ. Ἀλαβάνου, ὑποβάλω εἰς τὸ Προεδρεῖον πρότασιν ἀναφερομένην εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου, ὑπογεγραμμένην ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἑξῆς πρότασιν, ὑπογραφομένην ὑπὸ πλειόνων τῶν 20 βουλευτῶν. «Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Οἱ ὑπογεγραμμένοι βουλευταί, ἀπαρτίζοντες τὸν ὑπὸ τῆς παραγράφου 10 τοῦ ἄρθρου 57 τοῦ Συντάγματος προβλεπόμενον ἀριθμόν, ἀντιλέγομεν εἰς τὴν κατ’ ἐξαίρεσιν καὶ εἰς μίαν μόνον κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ ψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν Νομοθεσίας». Οἱ ἀντιλέγοντες βουλευταί Κ. Γιαννούσης, Ι. Ἰορδάνογλου, Χ. Κανδυλιάρης, Σ. Περτσινίδης, Ν. Ἀναγνωστόπουλος, Λ. Μπουρνιᾶς, Π. Τσακιρίδης, Γ. Σταμάτης, Σ. Κωτιάδης, Σ. Θεοτόκης, Α. Θεοδοσιάδης, Ε. Σκορδίλης, Α. Τσαλδάρης, Δ. Βρανόπουλος, Ι. Χρίστογλου, Κ. Ράλλης, Α. Κωνσταντινίδης, Κ. Τσάτσος, Κ. Παπαδημητρίου, Σ. Ἀθανασιάδης, Δ. Μανέντης, Δ. Καρατζένης, Κ. Ἀποσκίτης, Δ. Ἀλιπράντης, Ι. Παπαρτεμίου, Ι. Λαυρεντίδης, Δ. Ἰωάννου, Ν. Ἀθανασίου». Συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος, μετὰ τὴν κατάθεσιν τῆς προτάσεως αὐτῆς, τὸ νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ ὡς κατεπεῖγον εἰς μίαν μόνην ἀνάγνωσιν. Συνεπῶς, ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, μὲ πρῶτον ὁμιλητὴν τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας κ. Ν. Ἀλαβᾶνον.

§70Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἁπλῆ σύμπτωσις τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις ἐπέσυρε τὴν ηὐξημένην προσοχὴν τῶν Κυβερνήσεων καὶ τοῦ λαοῦ, ὁσάκις καὶ αἱ Κυβερνήσεις καὶ ὁ λαὸς ἐξῆλθον ἀγώνων δημοκρατικῶν. Ἰδοὺ οἱ σταθμοί: 1864. Διὰ τοῦ ἄρθρου 103 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1864 ὁρίζεται ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων διενεργεῖται διὰ τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας. Οὕτω, διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ Συντάγματος τοῦ 1864 ἄρδην μεταβάλλεται ἡ νομοθεσία, ἡ ὁποία εἶχεν εἰσαχθῆ διὰ τοῦ Β.Δ. τοῦ 1833. Ὡς εἶναι γνωστόν, κύριοι βουλευταί, ὁ θεσμὸς τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων, εἶναι θεσμὸς κατ’ ἐξοχὴν Ἑλληνικός. Αἱ ἀρχαὶ τῆς δημιουργίας των χάνονται εἰς τὰ βάθη τῶν Ἑλληνικῶν αἰώνων καὶ αἱ ἀρχαὶ τῆς δημιουργίας των συναντῶνται μὲ τὰς ἀρχὰς τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας. Εἶναι ἕνας θεσμός, ὁ ὁποῖος ἐφηρμόσθη εἰς τὴν ἀρχαίαν Ἑλλάδα, διέλαμψε δὲ καὶ κατὰ τοὺς χρόνους τῆς δουλείας. Ὁ θεσμὸς τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων ὑπῆρξε θεσμὸς τοῦ γένους. Ἀπέρρευσεν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν συνείδησιν καὶ ἀπὸ τὴν ζωὴν τῆς Ἑλλάδος. Δὲν τὸν ἐδημιούργησεν ὁ νόμος. Τὸν εὗρε, τὸν συνήντησε δημιουργημένον. Εἰς τὴν πρώτην συνάντησιν, μάλιστα, τοῦ Ἑλληνικοῦ νόμου μὲ τὸν θεσμὸν ἐπέφερεν ἴδιον τραυματισμὸν εἰς τὸν θεσμόν, διότι ἡ εἰσαχθεῖσα νομοθεσία κατὰ τὸ 1833 ἦτο νομοθεσία τῆς Βαυαρικῆς ἀντιβασιλείας καὶ εἰσήγαγεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ξένα πρότυπα, τὰ ὁποῖα ἀντεπεκρίνοντο εἰς τὴν ἱστορικὴν Ἑλληνικὴν ἐμπειρίαν. Οἱ δήμαρχοι καὶ οἱ κοινοτάρχαι ἐξελέγοντο ἀπὸ δημαρχιακὰ σώματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐξεπροσώπουν τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην. Καὶ ἰδοὺ ἕτερος σταθμὸς ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς αὐτοδιοικήσεως. 1875. Ἐπὶ τῆς πρώτης πρωθυπουργίας τοῦ Χαριλάου Τρικούπη, τῆς πρωθυπουργίας, ἡ ὁποία καθιέρωσεν ὡς πολιτειακὸν θεσμὸν τὸ Κοινοβουλευτικὸν Ὑπουργεῖον, διὰ πρώτην φορὰν εἰς βασιλικὸν λόγον, εἰς τὸν λόγον τοῦ θρόνου γίνεται μνεία περὶ τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως. 1911. Εἰς τὴν λαμπρὰν αὐτὴν ἐποχὴν τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας ψηφίζεται, μὲ πρῶτον εἰσηγητὴν τὸν ἀείμνηστον Ἐμμανουὴλ Ρέπουλην, ὁ καταστατικὸς νόμος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸν καταστατικὸν χάρτην ἀκόμη καὶ σήμερον τῆς οἰκείας νομοθεσίας. 1923. Διὰ Ν.Δ. ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ εἰσάγεται ὁ θεσμὸς τοῦ δευτέρου βαθμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἡ νομαρχιακὴ αὐτοδιοίκησις. Δυστυχῶς τὸ Διάταγμα τοῦτο δὲν ἐφηρμόσθη. Ἰδοὺ βασικοὶ σταθμοὶ προόδου πρὸς τὰ ἐμπρὸς τῆς νομοθεσίας μας εἰς τὰ θέματα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Οἱ σταθμοὶ ὅμως αὐτοὶ ὑπῆρξαν συντηρητικοί. Ἐβασίσθησαν βεβαίως ἐπάνω εἰς τὴν ἱστορικὴν ἐμπειρίαν, ἐβασίσθησαν εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν σκέψιν καὶ ἔλαβον πάντοτε ὑπ’ ὄψει τὴν Ἑλληνικὴν δημοσίαν γνώμην. Δὲν ἐπετέλεσαν ὅμως γενναῖα βήματα. Δὲν ἐπετέλεσαν τὰ γενναῖα ἐκεῖνα βήματα, ἅτινα ἐνεφανίσθησαν εἰς ἄλλας χώρας τῆς Εὐρώπης, ὅπως εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῶν ἰδεῶν ἐκείνων ἡ καταστατικὴ ἐθνοσυνέλευσις ἔθεσεν ὡς βάσιν τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀναζωογονήσεως τῆς Γαλλίας καὶ ἀναδημιουργίαν τοῦ θεσμοῦ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Δὲν συνέβη ἐν Ἑλλάδι ὅ,τι συνέβη ἐν Πρωσσίᾳ, ἡ ὁποία μετὰ τὴν καταστροφήν, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἀπὸ τὰ πλήγματα τοῦ μεγάλου Ναπολέοντος προέβη εἰς γενναιοτάτας μεταρρυθμίσεις. Εἰς τὸ Βέλγιον ἀπὸ τοῦ 1830 διὰ τῶν ἄρθρων 31 καὶ 103 τοῦ Συντάγματος ἡ αὐτοδιοίκησις χαρακτηρίζεται ὡς ἡ τετάρτη κρατικὴ ἐξουσία. Τὴν αὐτὴν ὁδὸν ἠκολούθησε καὶ ἡ Βαυαρία. Εἶναι ἡ ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ εὐρωπαϊκὸν πνεῦμα ἐνέσκηψεν εἰς τὴν μελέτην τῶν θεσμῶν τῆς Ἀγγλίας καὶ τῶν Πολιτειῶν τῆς Β. Ἀμερικῆς. Καὶ ἐκ τῆς τοιαύτης μελέτης δὲν ὠφελήθησαν μόνον αἱ συνταγματικαὶ μεταρρυθμίσεις τῆς Εὐρώπης, ὠφελήθησαν τὰ μέγιστα καὶ αἱ μεταρρυθμίσεις τῆς νομοθεσίας περὶ αὐτοδιοικήσεως. Οὕτω λοιπόν, τὸ θέμα τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ τὴν χώραν μας παραμένει εἰσέτι ἀνοικτόν. Ἐὰν ὅμως ἐσημειώθησαν καὶ αὐταὶ αἱ συντηρητικαὶ πρόοδοι ὑπάρχει καὶ ἐποχὴ ἀτολμίας. Καὶ ἡ ἐποχὴ τῆς ἀτολμίας εἶναι τὸ ἔτος 1947. Τότε, ἐπὶ Κυβερνήσεως τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀντέδρασεν εἰς τὸ νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν σειρὰ νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ νῦν Πρωθυπουργός, ὁ πρωτεργάτης τῆς νίκης τῆς Δημοκρατίας τῆς 16ης Φεβρουαρίου (παρατεταμένα χειροκροτήματα) ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ κ. Γεώργιος Παπανδρέου. Καὶ ἦσαν τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα περὶ νομαρχῶν, περὶ νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως, περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, περὶ ἐπάρχων, περὶ μονιμοποιήσεως τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ὑπαλλήλων, περὶ συστάσεως ταμείου ἀσφαλίσεως καὶ συντάξεως τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ὑπαλλήλων καὶ περὶ συστάσεως Νομοῦ Πειραιῶς. Ἦσαν τέλεια νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἐξ εἰδικῶν ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶναι ἀδιάφορον, κύριοι βουλευταί, ἐὰν πλείονες διατάξεις ἐκ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων ἔχουν σήμερον ἀτονίσει. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι τὴν τοιαύτην ἀπαίτησιν τὴν ἤγειρεν ὀρθῶς ἡ ἀμερικανικὴ ἀποστολή. Ἐὰν ὅμως εἰς τὴν ἀνέλιξιν τοῦ διοικητικοῦ δικαίου, ὅσον ἀφορᾶ τὸν θεσμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως παρουσιάζονται σταθμὸς προόδου, σταθμὸς ἀτολμίας, ὑπάρχει καὶ παρουσιάζεται καὶ σταθμὸς παλινδρομήσεως. Καὶ ὁ σταθμὸς τοῦτος ἐνεφανίσθη κατὰ τὸ ἔτος 1959, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος 3938. Τὸ νομοθέτημα τοῦτο, κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξεν ἀτυχῶς καὶ ἐπιζήμιον διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Εἶναι λυπηρόν, διότι ἡ τότε Κυβέρνησις δὲν εἰσήκουσε τὰς ὑποδείξεις τῆς ἐπισήμου ἐμπειρίας, τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων. Αἱ 6.000 Κοινότητες καὶ Δῆμοι διεμαρτυρήθησαν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ προέβλεψαν τὸ τί θὰ συνέβαινε τότε, ἐὰν τοῦτο ἐλάμβανε τὴν ἰσχύν, ὅπως καὶ τὴν ἔλαβε, τῶν νομικῶν διατάξεων. Εἰς τοιοῦτον σημεῖον εἶχε φθάσει ἡ Κεντρικὴ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὥστε δι’ ἐπισήμου ἀνακοινώσεως νὰ διακόψῃ τὴν συζήτησιν μετὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ διεκήρυξεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο οὐδὲν ὄφελος θὰ ἐπέφερε, παρὰ ἕνα κομματικὸν ὄργιον. Καὶ δυστυχῶς πράγματι συνέβη τοῦτο, κ. βουλευταί. Εἶναι πρόσφατοι αἱ ἀναμνήσεις ὅλων μας διὰ τὸ τί συνέβη ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, διὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἀναδεικνύονται οἱ ἐκλεκτοὶ τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ οἱ πρόθυμοι ἀποδέκται συναλλαγματικῶν. Πρωτόκολλα τιμῆς ὑπεγράφησαν διὰ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἀξιώματος τοῦ Δημάρχου. Παρεβιάσθη καὶ ἡ τιμή, παρεποιήθη ὅμως προπαντὸς ἡ θέλησις τῶν ἐκλογέων. Εἶναι κλασσικὰ τὰ παραδείγματα τῶν ἐκλογῶν τῆς Ζακύνθου καὶ τῆς Ἀμαλιάδος. Ἀνεδείχθη Δήμαρχος ὁ μόλις μετὰ βίας ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ του μόνος ἐπιτυχὼν ὑποψήφιος, ἐνῷ 14 ἄλλοι σύμβουλοι ἔμειναν ἔξω τοῦ νυμφῶνος. Αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν κατάστασιν, αὐτὸ τὸ καθεστώς, δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ τὸ ἀνεχθῇ. Ἰδοὺ ἡ RATIO, ἰδοὺ ὁ γενεσιουργὸς λόγος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν τὰς διατάξεις νὰ εἰσηγοῦμαι ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Κύριοι βουλευταί, γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις τὴν προσεχῆ Κυριακὴν πρέπει νὰ προσέλθωμεν εἰς τὰς κάλπας διὰ νὰ ἐκλέξωμεν τοὺς Δημάρχους καὶ τοὺς Κοινοτάρχας. Ἐξ ἀντικειμένου, λοιπόν, κ. βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον εἶναι κατεπεῖγον. Καὶ δύναται βέβαια κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ χαρακτηρισθῇ ὅτι δὲν εἶναι ἐπεῖγον, οἷα ὑπῆρξεν ἡ πρότασις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως, πλὴν ὅμως δὲν παύει τὸ γεγονὸς νὰ ὑφίσταται, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἐπείγοντα χαρακτῆρα. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν βέβαια νὰ προσέλθωμεν εἰς τὰς κάλπας ὑπὸ ἕναν νόμον, ὁ ὁποῖος πιστεύω, ὅτι κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν ἔχει καταδικασθῆ εἰς τὴν συνείδησιν ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Κύριοι βουλευταί, πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν κατ’ ἰδία ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξάρω τὴν στάσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ.

§71Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε, κ. Ἀλαβᾶνο;

§72Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Εὐχαρίστως.

§73Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὅπως ἐνθυμεῖσθε ἐλέχθη ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως: Θέλετε νὰ μὴ γίνουν ἐκλογαὶ εἰς τὰς 12 Ἀπριλίου; Φέρετε ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ σᾶς δίδῃ τὸ δικαίωμα νὰ τὰς προσδιορίσητε εἰς ἀπώτερον χρόνον. Αὐτὸ εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ τὸ ψηφίσωμεν. Ἡ ἀντίρρησις ἐκ μέρους ἡμῶν ὑπῆρξεν ὅτι: Πολὺ καλά, ἀναβάλλονται αἱ ἐκλογαὶ διὰ τὸν Ἰούνιον, Σεπτέμβριον, Ὀκτώβριον. Ἐὰν ὅμως μέχρι τότε δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν ἔχει ψηφισθῆ ἡ μεταβολὴ τοῦ συστήματος τῶν ἐκλογῶν, κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐνεργηθοῦν μὲ τὸ ἰσχῦον σύστημα. Καὶ τὸ ἐπεῖγον ἀκριβῶς ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἦτο, ὅπως εἴπατε, ἀφ’ ἑνὸς νὰ μὴ γίνουν ἐκλογαὶ εἰς τὰς 12 Ἀπριλίου καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἀλλάξῃ τὸ σύστημα. Διότι πίστις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅτι τὸ ἰσχῦον σύστημα σήμερον δὲν εἶναι τὸ ἐνδεδειγμένον. Δὲν ἀναδεικνύει κατὰ τρόπον πρέποντα τὰς Δημοτικὰς καὶ Κοινοτικὰς ἀρχάς. Ἐπομένως τὸ ἐπεῖγον εἶναι καὶ εἰς τὰ δύο σκέλη. Καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς μὴ διενεργείας ἐκλογῶν εἰς τὰς 12 Ἀπριλίου καὶ εἰς τὴν ἐπείγουσαν ἀνάγκην μεταβολῆς τοῦ συστήματος, ὥστε νὰ ἔχωμεν τὸ νέον σύστημα ὁποτεδήποτε καταστῇ δυνατὴ ἡ διεξαγωγὴ νέων Δημοτικῶν ἐκλογῶν.

§74Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἔφερε τὸ θέμα ὁ φίλος κ. Μπακόπουλος πρέπει νὰ σᾶς διακόψω καὶ ἐγώ, μολονότι καλὸν εἶναι νὰ μὴ διακόπτωμεν τοὺς εἰσηγητὰς κατ’ ἀρχήν. Ἀλλά, πράγματι, τὸ σημεῖον αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑπεχρέωσε τὸν κ. Μπακόπουλον νὰ σᾶς διακόψῃ, εἶναι βασικόν. Καὶ πρέπει νὰ ξεκαθαρίσῃ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς διὰ τῆς ἑπομένης ἰδικῆς μου δηλώσεως, ἡ ὁποία ἀνατρέπει τὸν βασικὸν συλλογισμὸν τοῦ κ. Μπακοπούλου: Ἐπεῖγον εἶναι τὸ νομοσχέδιον μόνον ὡς πρὸς τὴν διάταξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία προβλέπει τὴν δυνατότητα διενεργείας τῶν ἐκλογῶν μέχρι καὶ ἓξ μηνῶν, μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου. Ἐπείγουσα δὲν εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς συζητήσεως τῶν οὐσιαστικῶν διατάξεων τοῦ δημοτικοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, διότι αἱ βασικαὶ αὗται διατάξεις πρέπει νὰ τύχουν μελέτης, μεγάλης προσοχῆς. Καὶ ὅταν λέγωμεν, ὅπως ὀρθῶς εἴπατε, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ἡ κειμένη νομοθεσία— καὶ ἐγὼ συμφωνῶ καὶ ὅλοι οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν Ε.Ρ.Ε. συμφωνοῦν, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ— αὐτὸ σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ὄχι βιαστικά, ὅπως–ὅπως, ἀλλὰ νὰ τροποποιηθῇ κατόπιν ὡρίμου μελέτης. Ἄρα τὸ ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ εἰσῆγεν ἡ Κυβέρνησις, νὰ εἰσῆγεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νομοσχέδιον μὲ μίαν διάταξιν, μὲ ἓν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξουσιοδοτῇ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδώσῃ τὸ Διάταγμα περὶ διενεργείας τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν μέχρι καὶ τοῦ Ὀκτωβρίου καὶ ἐν τῷ μεταξὺ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατετέθη, νὰ τύχῃ μιᾶς ἀνέτου συζητήσεως, ἡ ὁποία νὰ διαρκέσῃ ἐν ἀνάγκη καὶ δύο καὶ τρεῖς ἑβδομάδας, ἐὰν ἡ ἐπιστημονικὴ ἀνάλυσις τοῦ θέματος τὸ ἐπέβαλε. Διότι δὲν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἓν γεγονὸς τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν ἄνευ ἐπιστημονικῆς διερευνήσεως ἑκάστου σημείου νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Τοῦτο θὰ καταδειχθῇ καὶ ἐκ τῆς ἀγορεύσεώς σας, διότι ἠρχίσατε τόσον καλὰ τὴν εἰσήγησίν σας ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῶν διατυπώσεων, ὥστε εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ περαιτέρω θὰ κάμετε ἐξονυχιστικὴν ἐπιστημονικὴν τοποθέτησιν. Καὶ ἂν σεῖς τὴν κάμετε, διατὶ νὰ μὴ τὴν κάμουν καὶ ἄλλα 20 ἢ 30 μέλη τῆς Βουλῆς; Διατὶ νὰ πρέπει ἐντὸς δύο ἡμερῶν νὰ λήξῃ μία σοβαρωτάτη συζήτησις, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ὡρισμένας ὠφελίμους τροποποιήσεις τοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις κατέθεσεν; Ἄρα, συνοψίζω: Ἐπείγουσα εἶναι ἡ ἀνάγκη, ὅπως ἐτόνισαν οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν χθὲς ἢ προχθές, νὰ ἐξουσιοδοτηθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν. Ἐπεῖγον δὲν εἶναι νὰ ψηφισθῇ ἕνα τέτοιο βασικὸν νομοσχέδιον ὅπως–ὅπως, ἐντὸς 24 ὡρῶν.

§75Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ε.Κ. εὑρῆκεν ἤδη ἕνα νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίζετο ἡμερομηνία τῶν ἐκλογῶν. Νομίζω ἐπίσης, ὅτι— ἡ ἰδική μου ἀντίληψις εἶναι ὅτι αἱ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ ἐπιταχυνθοῦν— κἄποια ἀλλαγὴ ἐγένετο καὶ κἄποια ἀναβάπτισις τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν πρέπει νὰ γίνῃ. Δὲν ὁμιλῶ ἀπὸ ζηλοτυπίαν ὡς βουλευτής, ἐκ τοῦ ὅτι ἡ θητεία τῶν βουλευτῶν μεταβάλλεται πάντοτε, συντομεύεται, ἐνῷ τῶν Δημάρχων πάντοτε ἐπιμηκύνεται. Νομίζω, ὅτι κατὰ τεκμήριον αἱ σημεριναὶ Δημοτικαὶ καὶ Κοινοτικαὶ ἀρχαὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐκπροσωποῦν τὰς ἀντιλήψεις τῶν ἐκλογέων των. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὰ δύο θέματα εἶναι συνυφασμένα καὶ διὰ τοῦτο ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔφερεν ἕνα νομοσχέδιον περιωρισμένον εἰς βασικὰς διατάξεις διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἔχομεν μίαν ἐμπειρίαν τῶν διαφόρων συστημάτων. Δὲν νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι μία συζήτησις μιᾶς, δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν δὲν θὰ ἔφθανε διὰ νὰ εὕρωμεν ποῖον εἶναι τὸ κατάλληλον σύστημα διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Ὅσον ἀφορᾷ βέβαια, τὰ ἄλλα θέματα τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἡ Κυβέρνησις, ὅπως πάρα κάτω θὰ εἴπω, τὸ διεκήρυξε. Νομίζω, λοιπόν, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ θέμα θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἀπὸ συμφώνου. Εἶναι αἴτημα πλέον λαϊκὸν νὰ πᾶμε τὸ ταχύτερον εἰς ἐκλογάς. Καὶ ὅπως καὶ ὑμεῖς συνομολογήσατε, ὄχι μὲ τὸ ἴδιον σύστημα.

§76Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε τὴν τελευταίαν διακοπὴν διὰ νὰ συμπληρώσω αὐτὴν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ παρεμπεσόντος θέματος. Αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, δὲν ἀντιφάσκει καθόλου μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον, διότι θὰ ἦτο κάλλιστα δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας τὸ ἄρθρον μόνον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐγίνετο ἡ ἀναβολὴ καὶ ἔπειτα μὲ ἄνεσιν νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἠμπόδιζε τὴν Κυβέρνησιν νὰ προκηρύξῃ τὰς ἐκλογὰς τὸν Ἰούνιον ἢ καὶ τὸν Ἰούλιον. Διότι δὲν λέγω νὰ ἀναβληθῇ ἐπὶ 4 μῆνας ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ νὰ γίνῃ ἀνέτως ἐπὶ μίαν ἢ δύο ἑβδομάδας ἡ συζήτησις. Θὰ διαπιστώσετε, κύριε συνάδελφε, καὶ θὰ τὸ διαπιστώσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ μάλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρακολουθῶν τὰς βασικὰς συζητήσεις, θὰ τὸ διαπιστώσῃ ὁ ἴδιος ὅτι καὶ μεταξὺ τῶν κυρίων τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ μεταξὺ τῶν συναδέλφων μου τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως θὰ ἐκδηλωθοῦν καὶ πρέπει νὰ ἐκδηλωθοῦν, διότι δὲν εἶναι βασικαὶ πολιτικαὶ γραμμαὶ ὅλαι αἱ περιλαμβανόμεναι εἰς τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἐκδηλωθοῦν οὐσιώδεις διαφωνίαι. Ὑπάρχουν θέματα, ὅπως ἡ μονοσταυρία ἢ ἡ πολυσταυρία τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου, ὑπάρχει τὸ θέμα, θὰ τὰ θίξετε αὐτὰ ἐντὸς ὀλίγου, ἐγὼ κάμνω ἁπλῶς μίαν ἐνδεικτικὴν μνείαν περιπτώσεων, ὑπάρχει τὸ θέμα τοῦ μικτοῦ συστήματος καὶ μάλιστα τοῦ ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις μικτοῦ συστήματος, πλειοψηφικοῦ καὶ ἀναλογικῆς, ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς ἀμοιβῆς τῶν μελῶν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβουλίων, ὑπάρχουν πολλὰ θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ γίνῃ ἐλευθέρα συζήτησις. Θὰ διαπιστώσετε ὅτι ἐπὶ τῶν δευτερευόντων σημείων θὰ ἀκουσθοῦν γνῶμαι, τοὐλάχιστον ἀπὸ πλευρᾶς τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως, διότι ἔκαμα συσκέψεις μὲ τοὺς συναδέλφους μου καὶ τούς εἶπα, ὅτι εἶναι ἐλεύθεροι ἐπὶ τῶν μὴ βασικῶν θεμάτων τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐκφράσουν τὴν γνώμην των καί ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἶμαι βέβαιος, θὰ πράξῃ τὸ ἴδιον νομίζω, ἔναντι τῶν ἰδικῶν του φίλων, θὰ ἀκουσθοῦν λέγω, ἀντίθετοι γνῶμαι. Διατί νὰ μὴ γίνῃ αὐτὴ ἡ διασταύρωσις τῶν γνωμῶν εἰς 4, 5, 6 ἢ 8 συνεδριάσεις, ἐπὶ ἑνὸς τόσον βασικοῦ θέματος, ἡ δημιουργικὴ διασταύρωσις τῶν πνευμάτων καὶ τῶν ἀπόψεων; Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, τὸ διεπίστωσα δὲ κατὰ τὰς συσκέψεις ποὺ εἶχα μὲ τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Τὴν Παρασκευὴν μάλιστα ἔχω καλέσει καὶ εὐρυτέραν σύσκεψιν. Εἶδα, ὅτι ὑπάρχουν πάρα πολλὰ θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐκδηλωθοῦν διάφοροι γνῶμαι ἐπιστημονικαί. Διατί λοιπόν, νὰ ψηφίσωμεν βιαστικὰ ἐκεῖνο ποὺ δὲν εἶναι βιαστικόν; Βιαστικὰ ἐντὸς μιᾶς νυκτὸς νὰ κάμωμεν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου μόνου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐξουσιοδοτῆται ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς ἑξαμήνου νὰ κάμῃ τὰς ἐκλογάς.

§77Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὴν λεπτομερῆ ἀνάλυσιν τῶν ἄρθρων ὀφείλω νὰ ἐξάρω τὴν οἵαν στάσιν ἐτήρησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς ἐπίσης καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§78Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἀνέπτυξεν ἀπόψεις τὰς ὁποίας τιμῶ. Πράγματι, ἦτο καὶ αὐτὸ δυνατόν, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ἀφ’ ἧς ὅμως ἀπεφασίσθη νὰ γίνῃ εἰς δύο συνεδριάσεις ἡ συζήτησις καὶ ἡ ψήφισις, ἀκολουθεῖ πλέον τὸν κανονικὸν δρόμον τῆς ψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων, δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει πλέον λόγος διχοτομήσεως. Ἐπίσης, ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω, ὅτι εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος εἰς τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν, ὅτι τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον δὲν εἶναι θέμα ἀντιδικίας ἀλλὰ θέμα συνεργασίας. Δὲν ἔχομεν οὔτε ἡμεῖς οὔτε σεῖς κανένα λόγον νὰ ἀντιδικήσωμεν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου θὰ εἶναι μία κοινὴ προσπάθεια, μία συνεργασία, διὰ νὰ εὕρωμεν τὸν καλλίτερον τρόπον. Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα).

§79Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς, κ. Πρόεδρε, αὐτὸ τὸ σημεῖον ἤθελα νὰ ἐξάρω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἠκολούθησε τὸ δόγμα, ὅτι «οὐ μὲ πείσῃς κἂν μὲ πείσῃς». Ἀπεναντίας ὅπως ἐμφαίνεται καὶ ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν ἐδέχθη πᾶσαν ἑτέραν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐθεώρησε μετὰ ταῦτα ἀσφαλεστέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν προηγουμένως εἶχε. Καὶ ἐν προκειμένῳ ἡ ἀντικειμενικότης ἐπιβάλλει νὰ ἐξάρω τὴν συμβολὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Γεωργίου Ράλλη εἰς τὰς τροπολογίας τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ ἐξάρω ἀκόμη καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ κ. Ράλλης συνεφώνησεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν βασικωτέρων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου ὡς αὗται διαλαμβάνονται εἰς τὸ ἄρθρον 8. Κύριοι βουλευταί, αἱ βασικαὶ ἀρχαὶ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι δύο. Εἶναι ἡ ἀρχὴ τὸ νὰ διασφαλίζεται ἡ βούλησις τῶν ἐκλογέων καὶ βάσει τῆς βουλήσεως αὐτῆς νὰ ἐκλέγωνται οἱ δήμαρχοι καὶ νὰ ἀποφεύγωνται ὅσον εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατὸν αἱ συναλλαγαὶ καὶ αἱ διαπραγματεύσεις. Τοῦτο σκοπεῖται διὰ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 8 διὰ τοῦ ὁποίου εἰσάγεται νέον ἐκλογικὸν σύστημα εἰς τὴν ἀνάδειξιν τῶν Δημάρχων τοῦ ἄρθρου 1, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐμφάνισιν τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ ἄρθρου 5 τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τῆς μονοσταυρίας. Δεύτερος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἐνίσχυσις καὶ ζωογόνησις τῆς ἐξουσίας καὶ τῶν ἐκτελεστικῶν καὶ τῶν βουλευομένων ὀργάνων τοῦ πρώτου βαθμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τοῦτο ἐπιτυγχάνεται διὰ τῶν διατάξεων 6 καὶ 7 περὶ συγκροτήσεως τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν συμβουλίων καὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 9 περὶ εἰσαγωγῆς τοῦ νέου θεσμοῦ τοῦ ἀναπληρωτοῦ τοῦ δημάρχου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι μέχρι τοῦδε αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ διεξήγοντο εἴτε βάσει τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, εἴτε βάσει τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Ἑκάτερον τῶν συστημάτων εἶχε τὰ ἐλαττώματά του. Ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ μᾶς ἔδιδε Δημάρχους οἱ ὁποῖοι πολλάκις ἐκπροσωποῦν ἓν ἐλάχιστον ποσοστὸν τῆς λαϊκῆς βουλήσεως, ἡ δὲ ἔμμεσος ἐκλογὴ μᾶς ἔδωσε τὰ οἷα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου εἶχα τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἐκθέσω. Διὰ τῆς υἱοθετήσεως τοῦ συστήματος τοῦ μικτοῦ, τοὐτέστι νὰ ἐκλέγεται ὁ δήμαρχος ἀμέσως ὅταν συγκεντρώσῃ τὸ 40% τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων ἢ ὅταν ἐπιτύχῃ ὁ συνδυασμὸς τοῦ συμβούλου πλείονας τοῦ ἡμίσεος τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ τῶν συμβούλων νομίζω, ὅτι εἶναι μία ἀρχὴ ἐπιτυχὴς διὰ τῆς ὁποίας ἐπέρχεται συγκερασμὸς τῶν πλεονεκτημάτων τῶν δύο ἄλλων συστημάτων τῆς ἀμέσου καὶ ἐμμέσου ἐκλογῆς διότι ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ ἐφαρμόζεται εἰς πᾶσαν ἄλλην περίπτωσιν ἐκτὸς δύο περιπτώσεων ὅπου ἐμβαίνει καὶ πάλιν εἰς ἐφαρμογὴν ὁ μηχανισμὸς τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Ἡ πρώτη περίπτωσις εἶναι ὅταν τὰ δημοτικὰ συμβούλια εἰς δύο συνεδριάσεις ἀπεχούσας ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα ἀλλήλων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς δώσουν Δήμαρχον καὶ ἡ δευτέρα περίπτωσις εἶναι ὅταν τὰ δημοτικὰ συμβούλια εἰς δύο ἀλλεπαλλήλους συνεδριάσεις ἀπέχουσαι κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα δὲν θὰ εὑρεθοῦν ἐν ἀπαρτίᾳ. Κύριοι βουλευταί, ἡ πεῖρα ἐδίδαξεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι συνήθως ἡ πονηρία τῶν τοπικῶν παραγόντων περὶ τὰ δύο αὐτὰ στοιχεῖα περιστρέφεται εἰς τὸ νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ ἐκλέξῃ Δήμαρχον ἢ νὰ μὴ συγκροτηθῇ ἀπαρτία τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Προσωπικῶς πιστεύω, ὅτι οὐδεμία τῶν δύο τούτων περιπτώσεων θὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν ἀκριβῶς τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς καὶ ἀπαρτία θὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια καὶ Δήμαρχον θὰ ἐκλέξουν. Ὡς θὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ὁ ἀξιότιμος Δήμαρχος Ἀθηναίων σήμερον μᾶς διένειμεν ἓν ὑπόμνημα ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην ὁ κ. Δήμαρχος φοβεῖται μήπως ἐπέλθῃ δυσαρμονία μεταξὺ τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Ἔχομεν, δηλαδή, Δήμαρχον καὶ οὐχὶ τῆς αὐτῆς παρατάξεως, τῆς παρατάξεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ προτείνει ἕνα ἄλλον τρόπον ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου, δηλαδή, διὰ μειωμένων ποσοστῶν νὰ προσέρχωνται τὰ δύο τρίτα ἐξ ἑκάστου συνδυασμοῦ τῶν ἐκλεγομένων δημοτικῶν συμβούλων, νὰ ἐκλέγουν τὸν Δήμαρχον καὶ μετὰ ταῦτα ὁ Δήμαρχος νὰ πριμοδοτεῖται μὲ τὸν ὑπόλοιπον ἀριθμόν. Νομίζω, ὅτι παρ’ ὅλον τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον ἔχω καὶ πρὸς τὴν νομικὴν κατάρτισιν τοῦ Δημάρχου, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὸ σχέδιόν του αὐτό. Διότι νομίζω, ὅτι ὁ κίνδυνος εἶναι ἀπομεμακρυσμένος. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλου εἶναι πολὺ τεχνητὸς ὁ τρόπος αὐτός. Θὰ ἔλεγα, ὅτι εἶναι μιὰ πολὺ τεχνικὴ γονιμοποίησις δημοτικῶν συμβούλων, καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἀπὸ ἐμὲ τουλάχιστον ἡ σκέψις αὐτὴ τοῦ κ. Δημάρχου. Ἑτέρα διάταξις διὰ τῆς ὁποίας ἐπιτυγχάνεται ἡ διασφάλισις τῆς βουλήσεως τῶν δημοτῶν εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1 ἡ ὁποία παύει νὰ καθιστᾷ ἀπόκρυφον τὸν Δήμαρχον. Τὸν ἐμφανίζει εἰς τὸ ἐκλογικὸν Σῶμα. Διότι κύριοι βουλευταί, εἰς τὰς προηγουμένας ἐκλογὰς παρετηρήθη τὸ φαινόμενον, ὥστε εἰς μίαν συνοικίαν ὁ προερχόμενος ἐκεῖθεν ὑποψήφιος νὰ λέγῃ, ὅτι θὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος καὶ εἰς ἄλλην συνοικίαν νὰ ἰσχυρίζεται τοῦτο ἄλλος ὑποψήφιος. Τώρα γνωρίζει ὁ ἐκλογεὺς ποῖος θὰ εἶναι ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀτυχὴς ἡ διάταξις τῆς μονοσταυρίας προκειμένου περὶ ἐκλογῆς Δημάρχων. Ἐν προκειμένῳ δὲ λαμβάνεται καὶ μία πρόνοια. Ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος δὲν ἔχει ἀνάγκην σταυροῦ προτιμήσεως. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἐμπειρίαν τοῦ συστήματος τῆς πολυσταυρίας καὶ τῆς μονοσταυρίας. Ἔχομεν ἐμπειρίαν τῶν συναλλαγῶν αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν χώραν. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθῶμεν, ὅτι διὰ τῆς πολυσταυρίας ὑποβοηθοῦνται οἱ ἐκλεκτοί, διότι πιστεύω, ὅτι ἡ συναλλαγὴ γίνεται μεταξὺ τῶν ἰσχυρῶν καὶ οὐχὶ μεταξὺ τῶν ἐκλεκτῶν. Νομίζω, ὅτι ὁ ἕνας σταυρὸς εἶναι ἐνδεδειγμένος. Προκειμένου ὅμως περὶ Κοινοτικῶν Συμβουλίων πρέπει νὰ ἰσχύσουν οἱ δύο σταυροί, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν δυσχεραίνεται ὁ ἀγὼν τοῦ συνδυασμοῦ. Αὐταὶ εἶναι διατάξεις διὰ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ προληφθοῦν αἱ συναλλαγαί. Εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν διατάξεων αὐτῶν δύναται νὰ καταταγῇ καὶ ἡ διάταξις ἡ ὁρίζουσα τὴν θητείαν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων. Ἡ θητεία θὰ εἶναι 4ετὴς καὶ ἔτσι καὶ ὁ Δήμαρχος καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος θὰ ἀφοσιωθοῦν εἰς τὴν ἀποστολήν των καὶ τὸ ἔργον ἀμφοτέρων, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι μέγα. Διότι δὲν ἔχουν νὰ ἐπιλύσουν μόνον τοπικὰ θέματα. Γνωρίζομεν ἡμεῖς οἱ νομικοί, ὅτι δὲν ὑπάρχει νόμος ὅπου νὰ μὴ ἀναφέρονται κοινὰ καθήκοντα διὰ τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν ὁποίων ἐντέλλονται οἱ Δήμαρχοι καὶ Κοινοτάρχαι. Θὰ πρέπει συνεπῶς νὰ ἀσχολοῦνται ἀποκλειστικῶς μὲ τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν καθηκόντων των καὶ ὄχι νὰ ἀσχολοῦνται μετά τινα χρόνον μὲ τὸ πῶς θὰ εἶναι καὶ πάλιν Δήμαρχοι. Λυποῦμαι, διότι διεγράφη ἡ διάταξις διὰ τῆς ὁποίας ὡρίζετο ἀμοιβὴ εἰς τοὺς Δημοτικοὺς καὶ Κοινοτικοὺς Συμβούλους. Νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἡ διάταξις αὐτή. Ἡ ἀντίρρησις ἐπικαλεῖται τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων δὲν εἶναι ἱκανὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν δαπάνην αὐτήν. Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ θέσωμεν ἕνα περιορισμόν, ἀλλὰ ἡ δαπάνη αὕτη θὰ ἐπετέλει ἕνα κίνητρον εἰς τοὺς Συμβούλους διὰ νὰ προσέρχωνται εἰς τὰ Συμβούλια καὶ νὰ παρακολουθοῦν τὴν διοίκησιν καὶ νὰ ἀφοσιώνωνται εἰς τὰ ἔργα των. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐπροκαλεῖτο καὶ περιστολὴ τῶν δαπανῶν καὶ ἡ καλὴ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων. Ἡ Κοινότης, κύριοι, ἔχει καταντήσει ἐν τῇ οὐσίᾳ νὰ κυβερνᾶται ἀπὸ τὸν Γραμματέα αὐτῆς καὶ ὄχι ἀπὸ τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον. Διὰ αὐτὸ εἰσηγοῦμαι τὴν ἐπαναφορὰν τῆς διατάξεως περὶ ἀμοιβῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Συμβουλίων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συγκρότησιν τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Συμβουλίων ἰσχύει τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς. Θὰ ἠδυνάμην ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι ἰσχύει τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ὅταν ἕνας συνδυασμὸς λαμβάνῃ τὸ 40–50%, δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὰ ⅔ τῶν ἑδρῶν ἐφ’ ὅσον κατ’ ἐφαρμογὴν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς δὲν θὰ ἀπέκτα περισσοτέρας ἕδρας. Ἐὰν δὲ λάβῃ τὸ 50% λαμβάνει τὰ ¾ τῶν ἑδρῶν. Εἶμαι βέβαιος, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, ὅτι θὰ προσβάλουν τὴν διάταξιν αὐτήν. Κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ὀρθή, διότι εἶναι ἀπαραίτητον βεβαίως αἱ μειοψηφίαι νὰ ἐκπροσωποῦνται εἰς τὰ συλλογικὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως, διότι πρέπει νὰ ἀκούγωνται ὅλαι αἱ τάσεις, ἀλλὰ ὀφείλομεν νὰ προστατεύωμεν καὶ τὰς πλειοψηφίας εἰς τὰ Δημοτικὰ καὶ Κοινοτικὰ Συμβούλια. Ἐπίσης ὑπάρχει καὶ ἄλλη διάταξις ἡ ὁποία ὁρίζει, ὅτι ὁ συνδυασμὸς ὁ ὁποῖος λαμβάνει τὸ 10% τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων δὲν λαμβάνει μέρος εἰς τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν. Ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη διὰ νὰ ἐπιφέρῃ ἕνα περιορισμὸν εἰς τὴν κάθοδον πολλῶν συνδυασμῶν. Ὀρθῶς, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπεδέχθη διάταξιν καθ’ ἣν ἂν εὑρεθῶμεν πρὸ δύο συνδυασμῶν τότε καὶ ὁ συνδυασμός, ὁ ὁποῖος θὰ λάβῃ λιγώτερον τοῦ 10% νὰ ἐκπροσωπῆται καὶ αὐτὸς εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ὑπάρχουν καὶ ἐκπρόσωποι τῆς μειοψηφίας. Εἰσάγεται περαιτέρω διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὁ θεσμὸς τοῦ ἀναπληρωτοῦ τοῦ Δημάρχου. Θὰ ἔλεγα, ὅτι ὁ θεσμὸς αὐτὸς δὲν εἶναι νέος. Προϋπῆρχεν ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ Δημοτικοῦ Προέδρου. Δὲν ἦτο ὅμως τῆς μορφῆς τῆς εἰσαγομένης διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Ἡ διάταξις αὐτὴ προέρχεται ἀπὸ τὰ κρατοῦντα ἐπὶ δημογεροντίας, εἰς τὰ Δωδεκάνησα καὶ τὴν Κρήτην. Εἰς τὰ Δωδεκάνησα ὑπῆρχεν ὁ θεσμὸς τοῦ δευτέρου Δημάρχου, εἰς δὲ τὴν Κρήτην ὁ Ὑποδήμαρχος. Οἱ θεσμοὶ αὐτοὶ ἀπέδωσαν ἄριστα ἀποτελέσματα. Πιστεύω δέ, ὅτι καὶ εἰς τοὺς μεγάλους Δήμους, διότι ὑπάρχει ὁ περιορισμός, ὅτι ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἀφορᾷ τὰς ἄνω τῶν 25.000 κατοίκων πόλεις, θὰ ἀποδώσῃ πολλά, διότι εἶναι τεράστιον τὸ ἔργον τοῦ Δημάρχου εἰς τὰς μεγάλας πόλεις καὶ εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ὑπάρχῃ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος. Διὰ τοῦτο δὲ προβλέπεται σχετικῶς καὶ ἡ ἐκχώρησις δικαιωμάτων τοῦ Δημάρχου πρὸς τὸν ἀναπληρωτὴν Δήμαρχον. Δηλαδὴ δημιουργεῖται καὶ ἐν προκειμένῳ κἄτι ἀνάλογον πρὸς τὸν θεσμὸν τοῦ Ὑφυπουργοῦ. Θὰ παρεκάλουν ὅμως τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ μὲ προσέξῃ εἰς ὡρισμένας παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Θὰ ἔλεγον, ὅτι δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένον ὁ ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος νὰ εἶναι ὁ πλειοψηφῶν σύμβουλος. Θὰ εἶναι πολὺ καλύτερον νὰ ἐμφανίσωμεν καὶ τὸν ἀναπληρωτὴν Δήμαρχον ἐν τῷ ψηφοδελτίῳ εὐθὺς ἀμέσως. Εἰς τὸ ψηφοδέλτιον θὰ ὑπάρχῃ τὸ ὄνομα τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου καὶ κάτωθι αὐτοῦ θὰ ὑπάρχῃ τὸ ὄνομα τοῦ ὑποψηφίου ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Δηλαδὴ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου θὰ ἰσχύῃ τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Θὰ ἔλεγον, ὅτι διὰ τὸν ἀναπληρωτὴν Δήμαρχον θὰ ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ ἀμοιβή, νὰ λαμβάνῃ καὶ ἐκεῖνος τοὐλάχιστον ὡς ἀμοιβὴν τὰ ¾ τῆς ἀμοιβῆς ὡς ἐξόδων κινήσεως καὶ παραστάσεως τοῦ Δημάρχου, τὰ ὁποῖα λαμβάνει διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ κοινωνικά του καθήκοντα καὶ εἰς τὰς κοινωνικάς του ὑποχρεώσεις. Ἐπιβάλλεται νὰ ὁρισθῇ ἀμοιβὴ καὶ διὰ τὸν ἀναπληρωτὴν Δήμαρχον, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ ἐκεῖνος θὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὰ κοινά. Κατά τινα τρόπον διὰ τοῦ θεσμοῦ τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου, ἱδρύομεν μίαν Σχολὴν μελλόντων δημάρχων, ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐκπαιδευθῆ εἰς τὰ στάδια τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Κύριοι βουλευταί, ὡς σᾶς εἶναι γνωστόν, ὑφίσταται ἡ κεντρικὴ ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ ὅτι τῆς ἑνώσεως ταύτης προεδρεύει ἑκάστοτε ὁ Δήμαρχος, ὁ ὁποῖος ἐκλέγεται παρὰ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Κ.Ε.Δ.Κ. Τὸ ἰσχῦον σύστημα τῆς Προεδρίας τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, νομίζω, ὅτι πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ καταργηθῇ. Πρέπει νὰ καταργηθῇ, διότι θὰ ἔπρεπεν ὁ Πρόεδρος νὰ ἐκλέγεται ἀπὸ τὴν συνέλευσιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ὁ τρόπος οὗτος ἐκλογῆς θὰ ἀνταπεκρίνετο πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς Δημοκρατίας καὶ θὰ ἱκανοποιοῦσε καὶ τὴν Πρωτεύουσαν καὶ τὰς Ἐπαρχίας. Ἐν τῇ οἰκείᾳ διατάξει τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου προβλέπεται, ὅτι τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων θὰ προεδρεύῃ ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων. Λόγοι ἱστορικοὶ προφανῶς ἐπέβαλον τοῦτο. Εἶναι γνωστόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἤδη ἀπὸ τὸ 1550 π.Χ. ὁ πρῶτος Δῆμος εἰς τὸν χῶρον αὐτὸν ἱδρύθη ἀπὸ τὸν Κέκρωπα, ὅταν ἡ περιοχὴ αὐτὴ Κεκρωπεία ὠνομάζετο. Ὁ Κέκρωψ ἵδρυσε τότε τοὺς 12 Δήμους καὶ ἔθεσεν ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν προεστῶτα τὸν Δήμαρχον. Καὶ πολλὰ ἠμποροῦμεν νὰ μελετήσωμεν ἀπὸ τὴν Ἀρχαίαν Ἑλλάδα ἐν προκειμένῳ, διότι τὸ καταπληκτικὸν τοῦ πράγματος εἶναι ὅτι ὅταν ὁ Κέκρωψ ἐκράτει τὴν κεντρικὴν ἐξουσίαν, ἔδωσε δικαιώματα εἰς τὸν προεστῶτα Δήμαρχον, νὰ ἀντιλέγῃ εἰς τὸν ἀσκοῦντα τὴν κεντρικὴν ἐξουσίαν. Ἰδοὺ ὁ ἱστορικὸς λόγος. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἕτερος λόγος, ὁ πληθυσμιακός. Ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων ἔχει τὴν μεγαλυτέραν περιφέρειαν, ἐκπροσωπεῖ τοὺς περισσοτέρους ἐν ἀναλογίᾳ δημότας. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ τρίτος οὐσιαστικὸς λόγος. Ὅτι ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων θὰ ἠμπορῇ νὰ ἐξυπηρετῇ πολὺ περισσότερον τὰ συμφέροντα τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, διότι ἑδρεύει ἐν τῇ Πρωτευούσῃ, ἐκεῖ ὅπου ἑδρεύουν καὶ τὰ Ὑπουργεῖα καὶ ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι. Θὰ δύναται λοιπόν, δίχως νὰ θυσιάζῃ τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν κυρίων ἔργων του, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ συνέβαινε μὲ τὸν Δήμαρχον μιᾶς ἐπαρχιακῆς πόλεως, νὰ ὑπηρετῇ καὶ τὰ συμφέροντα τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Δι’ ἑτέρας διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου διευρύνεται ὁ κύκλος τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ χρησιμοποιηθοῦν ὡς δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι. Εἶναι ὀρθὴ καὶ ἡ διάταξις αὕτη, ἵνα ἅπαντα τὰ τμήματα τὰ ἐκλογικά, προκειμένου περὶ τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἐκλογῶν, ἐπανδροῦται δι’ ἐκπροσώπων δικαστικῶν, διὰ τὸ ἀδιάβλητον τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν. Αἱ ἄλλαι διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἀποτελοῦν ἁπλῶς τροποποιήσεις, ἢ προσαρμογὰς ἢ καὶ συμπληρώσεις πρὸς τὰ ἄρθρα τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἵνα ἐπέλθῃ ἡ ἀναγκαία ἐναρμόνισις καὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου μὲ τὴν κειμένην νομοθεσίαν. Κύριοι βουλευταί, ἐν ὀλίγοις, αὐτὸ εἶναι τὸ περιεχόμενον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ ἔχω τὴν εὐκαιρίαν εἰδικῶς νὰ ἀσχοληθῶ. Ὅταν κατέλθω τοῦ βήματος, θὰ μὲ διαδεχθοῦν ἀξιότιμοι καὶ ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, οἱ κ.κ. εἰσηγηταὶ τῆς μειοψηφίας. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ πολεμήσουν τὸ νομοσχέδιον, θὰ πολεμήσουν ὅμως τὸ νομοσχέδιον πιστεύω κυρίως εἰς τὰ θέματα τὰ ὁποῖα δὲν περιλαμβάνωνται ἐν αὐτῷ. Θὰ ἀναπτύξουν, ὅτι θὰ ἔπρεπε κατὰ πρῶτον λόγον νὰ ἴδωμεν πῶς θὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ ὀξὺ πράγματι θέμα, τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Θὰ μᾶς εἴπουν βέβαια, ὅτι θὰ πρέπει ἴσως νὰ ρυθμισθοῦν τὰ θέματα τῆς σχέσεως Κέντρου καὶ Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, καὶ περαιτέρω θὰ ἀναπτύξουν τὴν ἀνάγκην τῆς ἱδρύσεως καὶ δευτέρου βαθμοῦ αὐτοδιοικήσεως. Ἐφ’ ὅλων αὐτῶν τῶν θεμάτων, ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἔχει λάβει θέσιν. Ἤδη ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν μᾶς ἀνεκοίνωσεν, ὅτι ἔχει τὴν ἔκθεσιν τὴν συνταχθεῖσαν ἀπὸ ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν οἰκονομικῶν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἄλλως τε τὸ θέμα τοῦτο θὰ ἔδει νὰ τεθῇ εἰς ἄλλο νομοσχέδιον καθ’ ὕλην ἁρμόδιον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ρυθμίσεως τῶν σχέσεων τοῦ Κέντρου μὲ τὰς ἐπαρχίας, δὲν διαφεύγει τῆς προσοχῆς τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὅταν ἴσχυεν ὁ Βαυαρικὸς νόμος ἐχρειάζοντο 19 ἐγκρίσεις τοῦ κέντρου πρὸς τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ὑπὸ τὸ καθεστὼς τοῦ νόμου ΔΝΖʹ ἐχρειάζοντο 45 ἐγκρίσεις καὶ ὑπὸ τὸ ἰσχῦον καθεστώς, χρειάζονται 40 ἐγκρίσεις. Εἶναι λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις ἀποφασισμένη καὶ τὸ θέμα αὐτὸ νὰ τὸ ρυθμίσῃ, ὅπως θὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τὸ θέμα τῆς δημιουργίας τοῦ δευτέρου βαθμοῦ αὐτοδιοικήσεως. Τὸ νομοσχέδιον περὶ Νομαρχιακῆς ἀποκεντρώσεως, πρῶτος ὁ κύριος Παπανδρέου, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τὸ 1947 τὸ εἶχε φέρει εἰς τὴν Βουλήν. Ἄλλως τε εἰς τὰς ἀντιρρήσεις αὐτὰς δίδεται ἡ ἀπάντησις καὶ διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων εἶπεν: «Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀποφασίσει νὰ ζωογονήσῃ τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ νὰ τὴν ἐνισχύσῃ οἰκονομικῶς. Ἔχομεν ἐπίσης ἀποφασίσει νὰ τὴν ἀφήσωμεν κομματικῶς ἀπερίσπαστον». Τὴν πραγμάτωσιν τῶν ὑποσχέσεων αὐτῶν τὴν ὑπόσχεται τὸ παρελθὸν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἤρχισε τὴν πολιτικήν του σταδιοδρομίαν, ὅταν ἐτελείωσε τὰς σπουδάς του, ὡς Νομάρχης, ἐχρημάτισεν ἐπὶ 4ετίαν ὡς Γενικὸς Διευθυντὴς καὶ δὶς ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι εἶναι πολλὰ τὰ ἐνδιαφέροντά του, ἀλλὰ πρωτεύουσαν θέσιν εἰς τὰ ἐνδιαφέροντα ταῦτα παρὰ τὴν Παιδείαν ἔχει καὶ ἡ διοίκησις. Κύριοι βουλευταί, αἱ ἀρεταὶ διὰ τὴν διοίκησιν αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ ἡ ζωογόνησις καὶ τὸ κομματικῶς ἄχρουν, ἐνυπάρχουν καὶ εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον δι’ ὃ καὶ προτείνω τὴν ὑπερψήφισίν του. (Χειροκροτήματα).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει, ὁ κ. Κ. Ράλλης.

§81Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐκ τῶν ἐκλογῶν τῆς 16ης Φεβρουαρίου προελθοῦσα Βουλή, ἀρχίζει τὸ νομοθετικόν της ἔργον διὰ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον, ὡς ἀνεφέρθην καὶ προηγουμένως, δὲν ἔχει ἀνατυπωθῆ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν ποῖον νομοθέτημα εἰσάγει πρὸς συζήτησιν ἡ Κυβέρνησις. Τὸ ἀρχικῶς κατατεθὲν ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἐδέχθη τροπολογίας ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐπίσης ὁ ἴδιος ἐπρότεινε τροπολογίας εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας, ἡ συζήτησις δυσχεραίνεται. Ἀλλά, ἀνεξαρτήτως τῆς τυπικῆς αὐτῆς διαφορᾶς ἐπὶ τῆς οὐσίας, μετὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὰς ὁποίας A PRIORI ἀπαντῶν εἰς τὰς αἰτιάσεις μας, ἀνέφερεν ὁ κύριος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη νὰ ἐνισχύσῃ οἰκονομικῶς τοὺς Δήμους καὶ ἡ Τοπικὴ Αὐτοδιοίκησις καὶ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ οἱ πάντες ἀνεμένομεν, ὅτι τὸ πρῶτον νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον θὰ κατέθετεν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀφεώρα τὰ οἰκονομικὰ τῶν Δήμων. Ἄλλως τε, θὰ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι μετὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κύριος Δήμαρχος Ἀθηναίων ἔσπευσε νὰ ἐκφράσῃ τὴν εὐγνωμοσύνην του, διότι θὰ ἐλύοντο τὰ οἰκονομικὰ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἄλλως τε ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν δυσχέρειαν εἶχε νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ρύθμισιν τοῦ θέματος ἐκείνου, διότι κατ’ ἐπανάληψιν στελέχη τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως εἶναι οἱ Ὑπουργοὶ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶχον δηλώσει εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας εὐκαιρίας, ὅπως εἰς τὰ συνέδρια τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὅτι τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα τῶν Δήμων εἶναι ἁπλοῦν καὶ θὰ ἐπιλυθῇ μόνον ἐὰν ἀποδοθοῦν εἰς τοὺς Δήμους τὸ ἥμισυ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ καὶ τὸ 20λεπτον τῶν εἰσιτηρίων. Συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ συνόλῳ της καὶ εἰδικώτερον στελέχη τῆς Κυβερνήσεως, ἐγνώριζον τὸν τρόπον ἀντιμετωπίσεως τῶν οἰκονομικῶν προβλημάτων τῶν Δήμων. Ἐπὶ πλέον ὅμως εἶχεν ἀπὸ τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου συσταθῆ εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ ἐκ Συμβούλων τῆς Ἐπικρατείας, τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων, ὑπαλλήλων τῶν Ὑπουργείων Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ ὁποία ὡς πληροφορούμεθα, ἔχει καταθέσει τὰ πορίσματά της εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Συνεπῶς, δὲν εἶναι δικαιολογία, ὅτι προεῖχε τὸ θέμα τῆς προτάξεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἄλλως τε πάλιν ὁ Δήμαρχος κύριος Τσουκαλᾶς μετὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, χθὲς διετύπωσεν ὄχι εὐγνωμοσύνην αὐτὴν τὴν φοράν, ἀλλὰ παράπονον, διατί ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔρχεται νὰ ρυθμίσῃ τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ὁσάκις εἰσήγετο ἐκλογικὸν νομοθέτημα εἰς τὰς προηγουμένας Βουλάς, εἴτε ἀφορῶν τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, εἴτε τὰς δημοτικάς, προεβάλλετο στερεοτύπως τὸ ἐπιχείρημα ἐκ μέρους τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι δὲν εἶναι ἠθικὸν καὶ ἐπιτετραμμένον εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν νὰ εἰσάγεται τοιοῦτον νομοσχέδιον καὶ νὰ ρυθμίζῃ ἀκριβῶς τὰς μελλούσας ἐκλογάς. Δὲν νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ ἐπιβάλω τὸ ἴδιον παράπονον ὄχι διότι δὲν συντρέχουν οἱ ἴδιοι λόγοι, ἀλλ’ ἁπλούστατα ὅταν αἱ Κυβερνήσεις καταθέτουν, ἐκλογικὰ νομοσχέδια δὲν σημαίνει, ὅτι τὰ καταθέτουν διὰ νὰ ἐπηρεάσουν τὰς μελλούσας ἐκλογάς, ἀλλ’ ὅτι πιέζονται ἐκ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης ἀνάγκης. Ἐπίσης μία ἄλλη αἰτίασις, ἡ ὁποία συχνὰ ἐγένετο ὑπὸ τῆς τέως Ἀντιπολιτεύσεως ἦτο, ὅτι παρετηρεῖτο προχειρότης τῶν νομοσχεδίων. Μετὰ μεγάλης ἱκανοποιήσεως διαπιστώνω, ὅτι εἰς τὴν προχειρότητα δὲν εἶχον τὸ μονοπώλιον αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις. Μέχρι τῆς στιγμῆς ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει ἀποδεχθῆ 5–6 τροπολογίας καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς συζητήσεως θὰ δεχθῇ πάρα πολλάς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπίσης σημαίνει, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ προχειρολογίαν ἡ κατάθεσις ἑνὸς νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὅτι συγχωρεῖται εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ καθεστῶτα ἡ ἀλλαγὴ γνώμης ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Ὡς ἐλέχθη καὶ προηγουμένως, ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν καὶ μᾶς τὸ εἶπον καὶ ἀπόψε ἐδῶ, ὅτι συντρέχει κατεπείγων λόγος. Ἤδη ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ κύριος Κανελλόπουλος ἐτοποθέτησε τὸ θέμα εἰς τὴν βάσιν του. Τὸ κατεπεῖγον συνίστατο μόνον εἰς τὴν ἡμερομηνίαν τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν. Τὸ ἄλλο θέμα τῆς ρυθμίσεως τῶν μελλουσῶν ἐκλογῶν δὲν εἶχε καθόλου τὸν ἐπείγοντα χαρακτῆρα. Ἄλλως τε καὶ τὸ νομοσχέδιον προβλέπει, ὅτι εἶναι δυνατὸν αἱ ἐκλογαὶ νὰ λάβουν χώραν εἰς τὸ τελευταῖον δεκαήμερον τοῦ Σεπτεμβρίου. Συνεπῶς οὐδεὶς λόγος κατεπείγοντος, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον οὐδεμίαν πίεσιν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἐπισπεύσῃ τὰς ἐκλογάς, ὥστε νὰ ἔχῃ καὶ ἠθικὴν καὶ νομικὴν ὑποχρέωσιν. Ἁπλῶς μίαν τυπικὴν ὑποχρέωσιν εἶχεν, ἡ ὁποία πρὸς τούτοις διευκολύνετο ἀπὸ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ὁρισθῇ ἡ ἡμερομηνία τῶν ἐκλογῶν ἡ 11 Ὀκτωβρίου 1964. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ ἤθελον νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἰς τὴν προπαρελθοῦσαν Βουλὴν εἶχε πάλιν ἀνακινηθῆ τὸ ζήτημα τῆς χρονολογίας διενεργείας τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Τότε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν προέβλεπεν ἑξάμηνον μετὰ τὴν σύγκλησιν τῆς Βουλῆς. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν τότε νὰ προτείνω τὴν 11 Ὀκτωβρίου 1964, ὄχι διότι εἶχον προφητικὰς ἱκανότητας, ἀλλὰ διότι δὲν εἶναι σωστὸν νὰ διεξάγωνται ἐκλογαὶ ἄλλην ἡμερομηνίαν. Ὁ Ὀκτώβριος εἶναι ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ δημόται τόσον τῶν Δήμων, ὅσον καὶ τῶν Κοινοτήτων συγκεντροῦνται εἰς τὰς ἕδρας των καὶ δὲν ἀπομακρύνονται ἐξ αὐτῶν. Αὐτὴ ἦτο ἡ βασικὴ αἰτία διὰ τὴν ὁποίαν ὁ βασικὸς Κῶδιξ περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὁ ὁποῖος συνετάγη ἀπὸ Ἐπιτροπὴν ἐπιλέκτων προσώπων ὥρισεν, ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ γίνωνται τὴν πρώτην Κυριακὴν μετὰ τὴν 10ην Ὀκτωβρίου ἀνὰ 4 ἔτη. Ὁ ἀξιότιμος κύριος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἔσπευσε νὰ ρίψῃ ἀνάθεμα κατὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1959. Δὲν ἔχω οὐδένα εἰδικὸν λόγον νὰ ὑπερασπισθῶ τὸν νόμον ἐκεῖνον. Τὸ γεγονός, ὅτι ὑπῆρξα εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας — φεῦ — τότε, δὲν σημαίνει καμμίαν εἰδικὴν εὐθύνην, ἰδικήν μου, διότι, ὅπως θὰ ἔλεγε καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ὑπῆρξα ἐφευρέτης τοῦ νόμου ἐκείνου, ἀλλ’ εὑρέτης. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἀδικεῖ καὶ τὴν Βουλὴν ἐκείνην καὶ τὴν σημερινὴν καὶ ἐπίλεκτα στελέχη τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν λέγῃ ὅτι ὑπῆρξε γενικὴ ἡ κατακραυγὴ κατὰ τοῦ νόμου ἐκείνου. Ἐὰν εἰς τὸν Δῆμον Ζακύνθου, ἢ ἀλλοῦ, συνέβησαν ὡρισμένα περιστατικά, δὲν σημαίνει τοῦτο, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν ἐλειτούργησεν ὁμαλῶς ἐν τῷ συνόλῳ του. Ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ ἐνθυμηθῇ ὁ κύριος εἰσηγητὴς ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν ἐψηφίσθη μόνον ὑπὸ τῆς ΕΡΕ, ἀλλὰ καὶ στελέχη τῆς Κυβερνώσης σήμερον παρατάξεως ἐτάχθησαν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου. Ἐτάχθη ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ὁ σεβαστός μου κύριος Μπακόπουλος νῦν Πρόεδρος τῆς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ἐπιτροπῆς, ὁ νῦν Ὑπουργὸς κύριος Γιαννόπουλος, ὁ νῦν Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν κ. Μητσοτάκης καὶ τέλος ἐτάχθη καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κύριος Παπανδρέου. Δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ λησμονήσωμεν ἐπίσης, ὅτι τὸ εἰσαχθὲν διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων δὲν ἀπετέλει ἀνακάλυψιν τῆς ΕΡΕ, ἀλλὰ ἀπετέλει βασικὸν νομοθέτημα καὶ κεντρικὴν ἰδέαν τοῦ νόμου 1950, ὁ ὁποῖος εἶχε συνταγῆ ὑπὸ τοῦ σημερινοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τὴν ἰδιότητά του ὡς Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν καὶ ἐψηφίσθη τελικῶς μὲ Ὑπουργὸν Ἐσωτερικῶν τὸν σημερινὸν Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης κύριον Γαρουφαλιᾶν. Καὶ ἐκεῖνος ὁ νόμος τοῦ 1950, προέβλεπε τὰ ἴδια, μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προέβλεπε καὶ ὁ νόμος τοῦ 1959. Συνεπῶς, δὲν εὐσταθοῦν αἱ αἰτιάσεις τὰς ὁποίας ὁ κύριος Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας προσῆψεν εἰς τὸν νόμον τοῦ 1959. Λέγεται εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περιέχει τὰ πλεονεκτήματα καὶ τῶν δύο συστημάτων καὶ τῆς ἀμέσου καὶ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Πολὺ φοβοῦμαι, ἀπὸ τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας θὰ ἔχω τὴν τιμὴν μετ’ ὀλίγον νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον προσπαθεῖ νὰ περικλείσῃ τὰ μειονεκτήματα καὶ τῶν δύο αὐτῶν συστημάτων. Ἐνῷ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου προβαίνει εἰς μίαν ἐξαγγελίαν περὶ καθιερώσεως τῆς ἀναλογικῆς, ἔρχεται ὕστερα ἀπὸ ὀλίγον εἰς τὸ ἄρθρον 6 νὰ ἀνατρέψῃ τὴν ἐξαγγελίαν αὐτήν. Καὶ πρῶτον ἀποκλείει τοὺς συνδυασμοὺς οἱ ὁποῖοι δὲν συνεκέντρωσαν τὸ 10%. Καὶ ἐν συνεχείᾳ λέγει, ὅτι ἐὰν μόνον ἕνας συνδυασμὸς ὑπερβῇ τὸ ποσοστόν, λαμβάνει ὅλας τὰς ἕδρας. Μάλιστα, τὸ λέγει μὲ κἄποιαν σεμνότητα. Ἀντὶ νὰ τὸ εἴπῃ καθαρά, παραπέμπει εἰς τὸ ἄρθρον 63 τοῦ Κώδικος. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ μόνον αὐτὴ ἡ μερικὴ κατάργησις τῆς ἀναλογικῆς. Ἔρχεται τὸ ἄρθρον 7 τὸ ὁποῖον προβαίνει εἰς πλήρη ἀποκαθήλωσιν τῆς ἀναλογικῆς, διότι λέγει, ὅτι ἐὰν συνδυασμὸς ὑπερβῇ τὸ 40%, τότε λαμβάνει τὰ ⅔ τῶν ἑδρῶν, ἐὰν δὲ ὑπερβῇ τὰ 50%, τότε λαμβάνει τὰ ¾ τῶν ἑδρῶν. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐνθυμεῖται τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἐὰν δύο συνδυασμοὶ ἰσοψηφήσουν εἰς ποσοστὸν ἄνω τοῦ 40%, τότε δὲν τίθεται εἰς λειτουργίαν τὸ σύστημα τῶν ⅔ ἢ τῶν ¾, ἀλλὰ παραπέμπει καὶ πάλιν εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἐὰν ἐπιχειρήσωμεν νὰ ἀκολουθήσωμεν τὰς διαφόρους φάσεις τῆς διαδικασίας κατανομῆς τῶν ἑδρῶν, ὅπως προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἐμφανισθῇ ἡ ἑξῆς εἰκών: Εἰς πρώτην φάσιν: Κατανομὴ τῶν ἑδρῶν ἀναλογική. Ἀθροίζονται αἱ ἐκλογικαὶ δυνάμεις τοῦ συνόλου τῶν μετεχόντων τῆς κατανομῆς συνδυασμῶν καὶ διαιροῦνται διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, ηὐξημένου κατὰ 1, ὅπως εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἡ δευτέρα φάσις εἶναι ἐκείνη ποὺ εἴπομεν. Ἐὰν λάβῃ ἕνας συνδυασμὸς τοὐλάχιστον 40% λαμβάνει τὰ ⅔ τῶν ἑδρῶν. Ἡ τρίτη φάσις εἶναι ἡ ἰσοψηφία τῶν δύο συνδυασμῶν. Καὶ ἡ τετάρτη φάσις εἶναι ἐὰν ἕνας συνδυασμὸς μόνον ὑπερβῇ τὸ 10%, τότε λαμβάνει ὅλας τὰς ἕδρας. Κἄποιο ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, εἶχε κἄποτε χαρακτηρισθῆ ὡς τριφασικόν. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ συνεχίσωμεν τὴν ὁρολογίαν ἐκ τῆς ἠλεκτρικῆς ἐπιστήμης δικαιούμεθα νὰ χαρακτηρίσωμεν τὸ παρὸν νομοσχέδιον ὡς ἐναλλασσόμενον. Ἀλλὰ δὲν ἀντέχω εἰς τὸν πειρασμὸν νὰ μὴ ἐνθυμηθῶ καὶ μίαν ἄλλην κατηγορίαν τὴν ὁποίαν Ὑπουργὸς τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, εἶχε προσάψει εἰς τὰ ἐκλογικὰ νομοσχέδια τοῦ 1958, τοῦ 1961 καὶ τοῦ 1963. Εἶχεν εἴπει, χωρὶς νὰ ἐξηγήσῃ τὸ διατί, ὅτι τοῦ ἐνθυμίζουν τὸν φασιστικὸν νόμον τοῦ Μουσολίνι τὸ 1923. Ἀλλὰ ὁ νῦν Ὑπουργὸς δὲν ἔλαβε τὸν κόπον νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος προέβλεπε τὰ ἑξῆς: Ὅποιος συνδυασμὸς λάβει ὡρισμένον ποσοστὸν ψήφων δικαιοῦται αὐτοδικαίως τῶν ⅔ τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν, αἱ ἀπομένουσαι δὲ ἕδραι κατανέμονται ἀναλογικῶς μεταξὺ τῶν ἄλλων κομμάτων. Ἀπέχει τῶν προθέσεών μου νὰ χαρακτηρίσω τὸν ὑπὸ συζήτησιν νόμον ὡς φασιστικόν, ἀλλὰ ὅπως σᾶς εἶπον καὶ προηγουμένως, ἐὰν ἤθελέ τις νὰ ἀνεύρῃ μίαν ὁμοιότητα, νομίζω, ὅτι δὲν εἶχον τόσην ὁμοιότητα, οἱ νόμοι τοῦ 1958–1963, ὅσην ὁ ὑπὸ συζήτησιν. Ἡ προσωπική μου γνώμη εἶναι, ὅτι τὸ σύστημα τοῦ νέου νόμου πρέπει νὰ εἶναι καθαρόν, ἢ νὰ καθιερώνῃ ἀμιγὲς πλειοψηφικὸν ἢ ἀμιγῆ ἀναλογικήν. Διότι θὰ ἴδητε ἐντὸς ὀλίγου καὶ ἄλλας παγίδας αἱ ὁποῖαι περιέχονται εἰς αὐτό. Πρὶν ὅμως φθάσωμεν εἰς αὐτάς, θὰ ἤθελον νὰ κάμω μίαν γενικὴν παρατήρησιν. Τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ ὑποψηφίων Δημάρχων, τοὺς ὁποίους ἀλλοῦ ἀποκαλεῖ ὑποψηφίους Δημάρχους καὶ ἀλλοῦ ὑποψηφίους Δημοτικοὺς Συμβούλους. Δὲν μοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ὁλοκληρώσω εἰς τὴν σκέψιν μου διατὶ θέλει τὸ νομοσχέδιον νὰ τοὺς ἀποκαλῇ Δημοτικοὺς Συμβούλους δεδομένου, ὅτι οὐδέποτε πρόκειται νὰ ἀσκήσουν καθήκοντα Δημοτικοῦ Συμβούλου τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα προορίζονται ὡς Δήμαρχοι, ὅπως οὔτε καὶ ὁ ἐκλεγόμενος ὡς Δήμαρχος πρόκειται νὰ ἀσκήσῃ καθήκοντα Δημοτικοῦ Συμβούλου. Συνεπῶς διερωτῶμαι, διατὶ νὰ μὴ τὸν ὀνομάζῃ ἀπ’ εὐθείας, ὅπως ἄλλως τε τὸ κάνει εἰς δεκάδας ἄρθρων τὸ νομοσχέδιον, νὰ μὴ τὸν ὀνομάζῃ ἀπ’ εὐθείας ὑποψήφιον Δήμαρχον καὶ νὰ θέλῃ ἐπιμόνως νὰ τοῦ δίδῃ τὸν τίτλον τοῦ ὑποψηφίου Δημοτικοῦ Συμβούλου, τὸν ὁποῖον ἄλλως τε οὐδέποτε θὰ ἀποκτήσῃ καὶ τοῦ ὁποίου οὐδέποτε θὰ ἀσκήσῃ τὰ καθήκοντα.

§82Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Πῶς θὰ πρέπει νὰ ἀποκαλῆται ὁ ἐκλέκτωρ τοῦ τρίτου ψηφοδελτίου, ὁ ὁποῖος πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὑπῆρξεν ὑποψήφιος Δήμαρχος καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς δὲν ἦτο; Πῶς θὰ ἀποκαλῆται; Δημοτικὸς Σύμβουλος. Ἄλλως τε καὶ ὁ Κῶδιξ ἀναφέρει εἰς τὰ σχετικὰ ἄρθρα τὴν ὀνομασίαν μόνον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβούλου. Οὐδαμοῦ ἀναφέρεται ἡ λέξις τοῦ Δημάρχου. Διότι, ὅπως γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, οἱ συνδυασμοὶ ποὺ τότε συνεκροτοῦντο τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς ἦσαν συνδυασμοὶ καθαρῶς Δημοτικῶν Συμβούλων.

§83Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, κατ’ ἀρχήν, δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος θὰ εἶναι ἐκλέκτωρ. Ἐκλέκτορες πρέπει νὰ εἶναι οἱ ἐκλεγέντες Δημοτικοὶ Σύμβουλοι. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν τὸν θέλετε ἐκλέκτορα, μὲ τὸ νὰ τὸν λέγετε ὑποψήφιον Δήμαρχον παύει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέκτορος. Ἁπλῶς, εἶναι μία ἀνωμαλία καὶ διατυπώσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ συνθέσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον συγκροτεῖται ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι μέλη του. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐπιθυμῶ νὰ λέγεται Δημοτικὸς Σύμβουλος.

§84Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι γίνεται ἐμπλοκὴ ἐκ τοῦ διαφόρου ἐκλογικοῦ συστήματος ἀμέσου καὶ ἐμμέσου ἐκλογῆς. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποφύγωμεν τὸν τρίτον εἰσερχόμενον εἰς τὸ Δημαρχαιρεσιακὸν Σῶμα ὑποψήφιον Δήμαρχον, ἐὰν εἶναι ἐκλέκτωρ, διότι ἐφ’ ὅσον ἀγωνίζεται θὰ εἶναι ἐκλέκτωρ.

§85Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν προσέξετε, κύριε συνάδελφε, τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἴδητε τὸ ἑξῆς: Κατ’ ἀρχὴν δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Ὡς ἐκλέκτωρ, ἀποκεφαλίζεται εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Ἡ μόνη περίπτωσις νὰ ὑπάρξῃ καὶ τρίτος εἶναι νὰ ἔχωμεν ἰσοψηφίαν εἰς τὸν δεύτερον συνδυασμόν. Ἐὰν ἔχωμεν ἰσοψηφίαν εἰς τὸν πρῶτον συνδυασμὸν εἰσέρχονται οἱ δύο συνδυασμοί. Εἰς πᾶσαν περίπτωσιν εἰσέρχονται δύο καὶ ὑπάρχει μόνον μία ἐξαίρεσις. Ἐάν, ὡς ἐλέχθη, εἰς τὴν δευτέραν θέσιν ἰσοψηφήσουν δύο συνδυασμοί, τῶν ὑπολοίπων συνδυασμῶν οἱ ἐκλέκτορες, ὅπως τοὺς θέλετε ἐσεῖς καὶ ὑποψήφιοι Δήμαρχοι ὅπως τοὺς θέλει τὸ νομοσχέδιον ὀλίγον καὶ πολὺ ἐγώ, δὲν μετέχουν οὐδενὸς Συμβουλίου. Ὁ ἀποκεφαλισμὸς εἶναι ἄμεσος. Ἐὰν δὲν ἔλθῃ πρῶτος ἢ δεύτερος ἀποκεφαλίζεται ἐξ ὑπαρχῆς, διὰ νὰ ἀποκεφαλισθῇ εἰς τὸ τέλος καὶ ὁ μὴ ἐκλεγεὶς Δήμαρχος.

§86Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἐκλέκτορες οἱ ὑποψήφιοι Δήμαρχοι;

§87Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι.

§88Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι.

§89Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, πλὴν τῶν δύο πρώτων ὅλοι οἱ ἄλλοι ἀποκεφαλίζονται. Πρῶτος πέλεκυς εἶναι εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ δικαστηρίου ποὺ θὰ ἀνακηρύξῃ τοὺς ἐπιτυχόντας συνδυασμούς. Ὁ ἄλλος εἰς τὴν Νομαρχίαν μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων δὲν εἶναι ἡ καλυτέρα μέθοδος τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Συμβούλου. Καὶ ἐκεῖ ἔχουμε τὸ πολυφασικὸν σύστημα. Παρατηροῦνται αἱ ἑξῆς φάσεις: Ἐὰν συνδυασμὸς λάβῃ 40% τοὐλάχιστον τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων ὁ Δήμαρχος ἐκλέγεται ἀπ’ εὐθείας. Δηλαδή, ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος τοῦ συνδυασμοῦ ἐκλέγεται αὐτομάτως, ἀπ’ εὐθείας. Τουτέστιν, ἔχομεν ἄμεσον ἐκλογήν. Δευτέρα φάσις. Δὲν ἔλαβε τὸ 40% τῶν ψηφοδελτίων, ἀλλὰ ἄκουσον–ἄκουσον ἔλαβε πλειοψηφίαν τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων. Δηλαδή, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἐὰν λάβῃ πλειοψηφίαν τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων καὶ πάλιν ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου εἶναι ἄμεσος. Αὐτομάτως ἀναδεικνύεται Δήμαρχος ὁ ὑποψήφιος τοῦ συνδυασμοῦ, ὁ ὁποῖος ἔλαβε τὸ ποσοστὸν αὐτῶν τῶν Συμβούλων.

§90Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Μὲ συγχωρῆτε, κύριε συνάδελφε, διὰ νὰ τακτοποιήσω τὸν ἑαυτόν μου, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι κακὴ ἡ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου. Λέγει: Ἐκ τῶν ὑποψηφίων Δημάρχων μετέχουν τοῦ Συμβουλίου ὡς μέλη μόνον ἐκεῖνοι μεταξὺ τῶν ὁποίων ἐνεργεῖται κατὰ τὴν παράγραφον 2 ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου. Ὡς μέλη τοῦ Συμβουλίου δὲν ὁμιλεῖ περὶ Δημαρχιακοῦ Συμβούλου. Πρέπει νὰ διευκρινισθῇ αὐτό.

§91Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐδῶ εἶναι τὸ σφάλμα τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἔχει πολλὰς ἀτελείας. Ὁ νόμος συγχέει καὶ ταὐτίζει τὸν Δημαρχαιρεσιακὸν Σύμβουλον μὲ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, μέλος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ἔχει καμμίαν θέσιν ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος. Λέγω, λοιπόν, ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἀθώα ἡ διάταξις αὐτὴ ὅσον ἐμφανίζεται. Διότι εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν πρᾶξιν συνδυασμός, ὁ ὁποῖος ἔλαβε μόνον τὰ 30% τῶν ψήφων νὰ ἀποκτήσῃ πλειοψηφίαν Συμβούλων καὶ συνεπῶς νὰ ἀναδείξῃ αὐτομάτως, δι’ ἀμέσου ἐκλογῆς ὡς Δήμαρχον τὸν ὑποψήφιον Δήμαρχόν του. Ἔχω ἕνα παράδειγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναγνώσω εἰς τὴν Βουλήν: Ἂς λάβωμεν ἕνα Δῆμον μὲ πληθυσμὸν 20.000, ὁπότε κατὰ τὸν Κώδικα περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων οἱ Δημοτικοὶ Σύμβουλοι εἶναι 15 καὶ εἰς τὸν ὁποῖον οἱ ἐκλογεῖς θὰ εἶναι τὸ ἥμισυ περίπου τῶν δημοτῶν, δηλαδὴ περίπου 10.000. Ἐὰν μετέχουν τῆς ἐκλογῆς 7 συνδυασμοὶ καὶ λάβουν ὁ πρῶτος 3.080 ψήφους, ὁ δεύτερος 1.910, ὁ τρίτος 1.050 καὶ ἀνὰ 990 ψήφους ὁ τέταρτος, πέμπτος, ἕκτος καὶ ἕβδομος συνδυασμὸς θὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν ὁ αʹ, βʹ καὶ γʹ συνδυασμός, ἤτοι σύνολον ψήφων 6.040. Τὸ ἐκλογικὸν μέτρον κατὰ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου ἀποτελεῖ τὸ πηλίκον τῆς διαιρέσεως τοῦ συνόλου τῶν ψήφων τῶν μετεχόντων τῆς κατανομῆς κομμάτων, δηλαδὴ 6.040, διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, 15, ηὐξημένων κατὰ ἓν δηλαδὴ 16, ἤτοι ἐκλογικὸν μέτρον 377. Διαιροῦντες τὴν ἐκλογικὴν δύναμιν ἑκάστου συνδυασμοῦ ἐξευρίσκομεν α) συνδυασμὸς 3.080:377=8 ἕδραι, β) συνδυασμὸς 1.910:377=5 ἕδραι, γ) συνδυασμὸς 1.050:377= 2 ἕδραι. Ἤτοι ὁ πρῶτος συνδυασμὸς μὲ 30% τῶν ψήφων λαμβάνει τὴν πλειοψηφίαν τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων καὶ αὐτοδικαίως καὶ τὸν Δήμαρχον. Ἀλλὰ δὲν σταματοῦν αἱ φάσεις τῆς ἐκλογῆς Δημάρχων εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Τώρα εἰσέρχομαι εἰς τὰς ἄλλας φάσεις τῆς δημαρχιακῆς ἐκλογῆς. Ἐὰν οὐδεὶς συνδυασμὸς λάβῃ τὸ 40%, τότε ὁ Δήμαρχος ἐκλέγεται κατὰ βάσιν διὰ τοῦ συστήματος τοῦ νόμου τοῦ 1959, δηλαδὴ διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας μεταξὺ τῶν Συμβούλων, δι’ ἐμμέσου ἐκλογῆς καὶ συνεπῶς ἔχομεν τὴν τρίτην φάσιν, τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Ἀλλὰ ἔχομεν καὶ τετάρτην φάσιν. Πρέπει νὰ κάμωμεν τὴν διάκρισιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ συστήματος τοῦ 1959 καὶ τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον κατὰ βάσιν εἶναι τὸ σύστημα τοῦ 1959, δηλαδὴ ἔμμεσος ἐκλογὴ ὑπὸ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων.

§92Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Κατὰ τὸ σύστημα τοῦ 1959 ἠμπορούσαμε νὰ ἔχωμε καὶ τὸν τελευταῖον Σύμβουλον τοῦ πλειοψηφήσαντος συνδυασμοῦ Δήμαρχον. Ἐνῷ μὲ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων Δημάρχων.

§93Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Φυσικὰ αὐτὴ ἦτο ἡ ἀτέλεια τοῦ νόμου τοῦ 1959, ἀλλὰ ἦτο καὶ τοῦ νόμου τοῦ 1950. Πάντως βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὁ νόμος τοῦ 1959.

§94Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Ἔχω ὡς παράδειγμα προσωπικήν μου περίπτωσιν. Ἔλαβον τὰ 52 ἑκατοστὰ τῶν ψήφων, 2.500 περίπου σταυροὺς καὶ Δήμαρχος ἐξελέγη ὁ τελευταῖος μου Σύμβουλος μὲ 137 σταυρούς.

§95Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἐδιαβάζατε τὰ πρακτικὰ τοῦ 1959 θὰ ἐβλέπατε, ὅτι καλύπτει τὸ θέμα ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου κ. Παπανδρέου.

§96Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀναφέρω τὴν περίπτωσιν τῆς Ζακύνθου, ἡ ὁποία εἶναι ἕνα παράδειγμα πρὸς ἀποφυγήν. Ὑπάρχει τὸ ἑξῆς θέμα ὅτι, διὰ τοῦ ἰσχύοντος νόμου προσπαθοῦμεν νὰ ἀποφύγωμεν τὴν συναλλαγήν. Διότι δὲν εἶναι μόνον τὸ νὰ κάμῃ ἐκβιασμὸν ἕνας ἐκ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων τοῦ πλειοψηφοῦντος συνδυασμοῦ. Εἶναι νὰ κάμῃ ἐκβιασμὸν ὁ ἀποτυχών. Καὶ σᾶς ἀναφέρω τὸ παράδειγμα τῆς Ζακύνθου. Ὁ πρῶτος συνδυασμὸς εἶχε 7 Συμβούλους καὶ ὁ δεύτερος ἄλλους 7 καὶ ὁ τρίτος 1 Σύμβουλον. Καὶ ἐκεῖνος ἔκαμε τὸν ἐκβιασμὸν καὶ ἐζητοῦσε μίαν ἀνταλλαγήν. Καὶ ἡ ἀνταλλαγὴ ἦτο νὰ τὸν ψηφίσῃ ὁ πρῶτος συνδυασμὸς διὰ νὰ γίνῃ αὐτὸς Δήμαρχος.

§97Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ συναλλαγὴ δὲν ἔχει σημασίαν κατὰ ποῖον τρόπον γίνεται, σημασίαν ἔχει ἂν ἠμπορῇ νὰ ἀποφευχθῇ ἡ συναλλαγή. Καὶ τὸ νομοσχέδιον δὲν προέβλεψεν ἀποκλεισμὸν τῶν συναλλαγῶν. Διότι εἴτε γίνῃ μὲ τὸν ὑποψήφιον τοῦ μειοψηφοῦντος συνδυασμοῦ, εἴτε μεταξὺ τῶν ἄλλων εἶναι τὸ ἴδιον. Ἐὰν δηλαδὴ ἔχωμεν δύο συνδυασμοὺς καὶ ὁ πρῶτος λάβῃ τὸ 39% καὶ ὁ δεύτερος τὸ 11%, ὁ τρίτος δὲ θὰ μετάσχῃ, διότι θὰ λάβῃ κάτω τῶν 10%, τί σημασίαν ἔχει ἐὰν ἡ συναλλαγὴ δὲν γίνεται μὲ τὸν τρίτον συνδυασμόν, ἀλλὰ γίνεται μὲ τὸν δεύτερον καὶ ἐκλέγεται Δήμαρχος ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ λαβόντος 11% συνδυασμοῦ. Μὲ τὸ νομοσχέδιον γίνεται συναλλαγὴ μεταξὺ τῶν δύο συνδυασμῶν καὶ συνεπῶς τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀποτρέπει τὴν συναλλαγήν. Δι’ αὐτὸ εἶπον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ὅτι ἀντὶ τῶν ἐπαγγελιῶν καὶ διακηρύξεων τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ὅτι περιλαμβάνονται τὰ πλεονεκτήματα τῆς ἀμέσου καὶ ἐμμέσου ἐκλογῆς, φοβοῦμαι ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔσπευσε νὰ περιλάβῃ μόνον τὰ μειονεκτήματα τῶν δύο σχημάτων.

§98Τ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟΣ. Μειονεκτήματα θὰ ὑπάρχουν πάντοτε. Τὸ ζήτημα εἶναι πῶς θὰ ἐλαττώσωμεν αὐτά. Καὶ νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει καὶ περιορίζει τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων μεταξὺ δύο προσώπων καὶ ὄχι μεταξὺ 35 ἢ 40 προσώπων, μειώνει τὰ μειονεκτήματα καὶ τὸν ἐκβιασμόν. Ὅταν πρόκειται περὶ ἐκλογῆς μεταξὺ δύο συνδυασμῶν ὑπάρχει εἰδικὴ ὑποχρέωσις τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων νὰ ὑπερψηφίσουν τὸν ὑποψήφιον τοῦ συνδυασμοῦ ποὺ ἀνήκει. Ἐὰν ὑπῆρχε καὶ τρίτος συνδυασμός, οἱ ἐκβιασμοὶ καὶ ἡ πίεσις θὰ ἦτο μεγαλυτέρα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ νομοσχέδιον ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἐπιτυγχάνῃ τὸ τέλειον, ἐπιτυγχάνει ὅμως ἀναμφισβητήτως τὴν μείωσιν τῶν ἐλαττωμάτων καὶ αὐτὸ εἶναι κἄτι τὸ ἀξιοσημείωτον.

§99Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Δηλαδὴ ἀντὶ νὰ ἔχωμεν πολλοὺς ἐκβιασμούς, θὰ ἔχωμεν ὀλιγωτέρους. Μὲ τὸ προτεινόμενον σύστημα ἐὰν λάβῃ ὁ ὑποψήφιος τὰ 40% ἔχομεν ἄμεσον ἐκλογήν. Ἐὰν ὅμως δὲν τὸ λάβῃ, ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν ἔμμεσον. Καὶ ἀφοῦ διανύσωμεν καὶ αὐτὴν τὴν φάσιν ἔχομεν καὶ ἄλλην φάσιν. Ἐὰν ὁ πρῶτος λάβῃ 49% καὶ ὁ δεύτερος ὁμοίως 49%, δὲν ἐκλέγεται οὐδείς. Ἀλλὰ θὰ πᾶμε πάλιν εἰς τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν μὲ τὰ μειονεκτήματά της. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ πέμπτη καὶ ἕκτη φάσις. Εἰς τὴν πέμπτην φάσιν, ἐὰν μετὰ δύο διαδοχικὰς ψηφοφορίας οὐδεὶς λάβῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Συμβούλων, θεωρεῖται ἐκλεγεὶς Δήμαρχος ὁ ὑποψήφιος τοῦ πλειοψηφήσαντος συνδυασμοῦ. Αὐτὴν τὴν φορὰν δὲν εἶναι οὔτε ἄμεσος, οὔτε ἔμμεσος ἐκλογή· εἶναι ἡ ἐκλογὴ ἐκ τοῦ νόμου. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἕκτη φάσις. Ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ ἀπαρτία κατὰ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν Κυριακήν, τότε δὲν ἔχομεν οὔτε ἄμεσον, οὔτε ἔμμεσον ἐκλογήν, ἀλλὰ ἐκλέγεται ὁ ὑποψήφιος τοῦ πλειοψηφήσαντος συνδυασμοῦ. Δηλαδὴ καὶ πάλιν ἐκλογὴ ἐκ νόμου. Καὶ διὰ νὰ ἀνακεφαλαιώσωμεν τὰς φάσεις τοῦ νομοσχεδίου, ἔχομεν κατὰ τὴν πρώτην φάσιν ἄμεσον ἐκλογὴν Δημάρχου, κατὰ τὴν δευτέραν φάσιν ἔμμεσον ἐκλογὴν Δημάρχου, κατὰ τὴν τρίτην καὶ τετάρτην ἔμμεσον ἐκλογὴν καὶ κατὰ τὴν πέμπτην καὶ ἕκτην, ἐκλογὴν ἐκ τοῦ νόμου. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀρεταὶ τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς Δημάρχους. Ἐνῷ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ θητεία τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων δὲν θὰ εἶναι 2 ἐτῶν, ἀλλὰ δι’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς θητείας τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου, δὲν ἠθέλησε νὰ προχωρήσῃ εἰς ἓν ἀκόμη βῆμα, τὸ ὁποῖον συνίστατο εἰς τὸ ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος ἐκλέγεται ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ λαοῦ. Τὸ λεχθέν, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο καλλιεργεῖ παραγοντισμὸν δὲν νομίζω, ὅτι εὐσταθεῖ. Ὑπάρχουν ἑκατοντάδες Κοινότητες, αἱ ὁποῖαι εἶναι πάρα πολὺ μεγαλύτεραι ἀπὸ δεκάδας Δήμων. Ἔχομεν Κοινότητας μὲ 9.500, μὲ 9.000, μὲ 8.000 κατοίκους, ἐνῷ ἔχομεν Δήμους μὲ 1.100 κατοίκους. Ὅπως οἱ Δῆμοι, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλεσαν Πρωτευούσας Νομῶν, οἱ ἱστορικοὶ Δῆμοι οἱ χαρακτηρισθέντες οὕτω διὰ νόμου. Ἐὰν θέλωμεν νὰ τονώσωμεν τὴν Αὐτοδιοίκησιν, θὰ πρέπει νὰ ἐξομοιώσωμεν τοὺς Προέδρους τῶν Κοινοτήτων πρὸς τοὺς Δημάρχους. Ἄλλως τε ὑπάρχει ἐκτεταμένη ἔκθεσις καὶ λίαν ἐπιστημονικὴ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, τοῦ Προεδρείου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἡ ὁποία ἐκθέτει τοὺς ἱστορικοὺς καὶ ἐθνικοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει αἱ Κοινότητες καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν θεσμὸν τοῦ Προέδρου, νὰ ἐξομοιωθοῦν πρὸς τοὺς Δήμους. Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει μίαν καινοτομίαν, τὸν ἀναπληρωτὴν Δήμαρχον. Ὁμολογῶ, ἀπὸ τὰς συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ἐπιτροπὴν καὶ ἀπὸ τὴν εἰσήγησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου τῆς πλειοψηφίας, δὲν ἐπείσθην περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ θεσμοῦ τούτου, ἰδίως διὰ τοὺς μικροὺς Δήμους. Διότι, τὶ θὰ εἶναι αὐτὸ τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι καὶ δὲν θὰ εἶναι Δήμαρχος. Θὰ εἶναι ἐπιβλέπων, παραβλέπων καὶ ὑποβλέπων τὸν Δήμαρχον. Δὲν θὰ ἔχῃ ἄλλον λόγον, ἐκτὸς ἐὰν καθιερωθῇ μόνον διὰ τοὺς μεγάλους Δήμους, τοὺς ἔχοντας ἄνω τῶν 50.000 κατοίκων καὶ ἐκτὸς ἂν τοῦ ἀναθέσωμεν, διὰ τοῦ νόμου, τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα θὰ δύναται νὰ ἀσκήσῃ ἀπ’ εὐθείας καὶ ὄχι διὰ παραχωρήσεως ἐκ μέρους τοῦ Δημάρχου. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ λάβω τελικὴν θέσιν ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἐπιφυλάσσομαι, εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, νὰ καταθέσω τροπολογίαν. Ἴσως, ἐνδεχομένως, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ἡ ἀντικατάστασις τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως, πάντοτε διὰ τοὺς μεγάλους Δήμους, ὑπὸ τοῦ ἀναπληρωτοῦ Δημάρχου. Ἀντὶ νὰ ἔχωμεν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον νὰ ἀσκῇ δημαρχιακὰ καθήκοντα, διοριζόμενον ὑπὸ τοῦ Δημάρχου, θὰ ἦτο καλύτερον νὰ ἔχωμεν πρόσωπον, ἀπ’ εὐθείας ἐκλεγόμενον ἀπὸ τὸν λαόν.

§100Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἔχομεν ἕνα σκληρὸ παράδειγμα εἰς τὸν Δῆμον Πειραιῶς, ὅπου ἔχομεν Δήμαρχον καὶ δὲν ἔχομεν Γενικὸν Γραμματέα. Νομίζω, ὅτι ὡς θέτετε τὸ ζήτημα αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι εἴπατε προηγουμένως, ὅτι ὁ νόμος δὲν θὰ ψηφισθῇ ὡς τὸν εἰσηγεῖται ἡ Κυβέρνησις, ἔστω ἐὰν τελικῶς ἐπαληθεύσῃ αὐτὴ ἡ ἀρχή, τοὐλάχιστον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὸν Κώδικα, ὅτι ὁ διορισμὸς Γενικοῦ Γραμματέως εἶναι ὑποχρεωτικός. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργῇ ἕνας μεγάλος Δῆμος, ὡς εἶναι ὁ Δῆμος Πειραιῶς, χωρὶς νὰ ἔχῃ Γενικὸν Γραμματέα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπωμίζεται ὁ Δήμαρχος ὅλας τὰς εὐθύνας.

§101Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἐντελῶς τοπικὸν ζήτημα. Δὲν τὸ γνωρίζω, ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε, ὅτι ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Δήμου εἶναι μουτάτις μουτάντι, κἄτι σὰν τὸν Γενικὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου. Ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν νόμον, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ὑποχρεοῦται νὰ διορίσῃ Γενικὸν Γραμματέα; Ἐὰν εἶναι συνεργάσιμος καὶ εὕρῃ πρόσωπον εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει ἐμπιστοσύνην, τὸν διορίζει Γενικὸν Γραμματέα. Ἡ ἰδική μου ἄποψις συμφωνεῖ μὲ τὴν ἰδικήν σας, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Γενικὸς Γραμματεύς, ἀλλὰ ὄχι νὰ ὑποχρεώνωμεν τὸν Δήμαρχον νὰ διορίσῃ, διότι ἐὰν θέλῃ, θὰ διώριζε οἱονδήποτε ἤθελε. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν θέλῃ καὶ τοῦ τὸν ἐπιβάλλῃ ὁ νόμος κἄποιον, θὰ γίνῃ ὁ Δῆμος σκορποχῶρι. Συνεπῶς, ὀρθῶς δὲν ὑποχρεώνομεν τὸν Δήμαρχον νὰ διορίσῃ Γενικὸν Γραμματέα, ἁπλῶς ρίπτω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀναπληρωτὴς Δήμαρχος νὰ εἶναι ἕνας ἐκλεκτὸς τοῦ λαοῦ, ἀντὶ νὰ εἶναι ὁ οἱοσδήποτε, τὸν ὁποῖον διορίζει ὁ ἑκάστοτε Δήμαρχος τῶν μεγάλων Δήμων. Μὲ ἀρκετὴν ἔκπληξιν εἶδον, ὅπως εἶπον εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐὰν ἐγένετο συζήτησις, οὔτε ἐνθυμοῦμαι νὰ ἐξῆλθον τῆς αἰθούσης, δὲν ἐπιμένω, ἐὰν ἐπιμένῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν ἔκθεσίν του, διότι, δυστυχῶς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ συζητῶμεν βάσει δύο σχεδίων τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς, πρωτοφανὲς πρᾶγμα, εἰς τὴν ἔκθεσιν ὑπάρχει ἓν ἄρθρον 13, τὸ ὁποῖον εἶδον μόλις πρὸ ὀλίγου, ὅτε ἤρχισεν ἡ συζήτησις, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ θητεία τοῦ Προέδρου, τοῦ Ἀντιπροέδρου καὶ Γραμματέως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου εἶναι δι’ ὁλόκληρον τὴν δημοτικὴν περίοδον. Ὁ συντάκτης τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος, ὅταν ὥρισεν ἐτησίαν θητείαν τῶν Προέδρων καὶ τῶν ἐχόντων ἀξίωμα μελῶν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἠθέλησε νὰ μὴ ἔχωμεν δυνάστας εἰς τοὺς Δήμους. Φαντασθῆτε, ἔχομεν τὸν Δήμαρχον, ὁ ὁποῖος ἔχει 4ετῆ θητείαν, θὰ ἔχωμεν τὸν Ὑποδήμαρχον, θὰ ἔχωμεν καὶ ἄλλους δυνάστας, τὸν Πρόεδρον τοῦ Δ. Σ., τὸν Ἀντιπρόεδρον καὶ τὸν Γραμματέα, ἐπὶ μίαν 4ετίαν. Πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ψηφίσῃ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζω ποῖοι τὴν ἐπρότειναν καὶ θὰ ἀφήσῃ τὸ παλαιὸν καθεστώς, τῆς κατ’ ἔτος ἐκλογῆς τῶν Προέδρων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, Ἀντιπροέδρων καὶ Γραμματέων. Ἀλλὰ ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπροχώρησεν εἰς μίαν ἀντισυνταγματικότητα. Προσέθεσε τὸ ἄρθρον 19 κατὰ τὸ ὁποῖον Δημοτικοὶ ἢ Κοινοτικοὶ Σύμβουλοι δὲν δύναται νὰ ἐκλεγῶσι βουλευταὶ ἢ νὰ ἀνακηρυχθοῦν ὑποψήφιοι, ἐὰν δὲν παραιτηθοῦν πρὸ τῆς ἀνακηρύξεώς των ὡς ὑποψηφίων. Καὶ ἐν συνεχείᾳ περιλαμβάνει ἄλλην μίαν ἀντισυνταγματικότητα εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον. Βουλευτὴς ἐκλεγεὶς Δημοτικὸς Σύμβουλος ὑποχρεοῦται ἐντὸς 8 ἡμερῶν ἀφ’ ἧς ἐξελέγη νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἢ τὸν Νομάρχην, ποῖον ἐπιλέγει ἐκ τῶν ἀξιωμάτων τούτων. Παρελθούσης τῆς προθεσμίας ταύτης — ἐδῶ ἔγκειται ἡ ἀντισυνταγματικότης — θεωρεῖται ἀποποιηθεὶς τὸ ἀξίωμα τοῦ Δημοτικοῦ ἢ Κοινοτικοῦ Συμβούλου. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ὑπάρχουν δύο θέματα, τὸ οὐσιαστικὸν καὶ τὸ τυπικόν. Τὸ οὐσιαστικὸν συνίσταται εἰς τὸ ἐὰν ἐπιτρέπεται οἱ βουλευταὶ νὰ εἶναι μέλη Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Συμβουλίων. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ἐπιθυμῶ νὰ λάβω θέσιν, ἐπιφυλασσόμενος νὰ λάβω εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, διότι εἶναι μέγα τὸ θέμα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνεπίτρεπτον εἶναι ἡ κατὰ ἀντισυνταγματικὸν τρόπον καθιέρωσις τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Καὶ ἡ ἀντισυνταγματικότης, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, συνίσταται εἰς τὸ ἑξῆς: Τὸ Σύνταγμα προβλέπει τὴν περίπτωσιν μὴ ἐκλογιμότητος καὶ δὲν ἀφήνει περιθώρια εἰς τὸν νόμον νὰ καθορίσῃ μὴ ἐκλόγιμον. Εἶναι αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἀπαριθμοῦνται εἰς τὸ ἄρθρον 71 τοῦ Συντάγματος. Κάμνετε μίαν σύγχυσιν μεταξὺ μὴ ἐκλογιμότητος καὶ ἀσυμβιβάστου. Βεβαίως καὶ τὰ ἀσυμβίβαστα τὰ ἀπαριθμεῖ καὶ λέγει ἐν συνεχείᾳ εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καθιερωθῇ διὰ νόμου, τὸ ἀσυμβίβαστον τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος καὶ πρὸς ἕτερα ἔργα. Ἀλλὰ ἐνταῦθα ὡς ἔχει διατυπωθῆ τὸ ἄρθρον 19, παράγραφος 1, ὑπάρχει ἀντισυνταγματικότης, διότι λέγεται, ὅτι Δημοτικὸς ἢ Κοινοτικὸς Σύμβουλος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλεγῇ βουλευτὴς ἢ νὰ ἀνακηρυχθῇ ὑποψήφιος, ἐὰν δὲν παραιτηθῇ πρὸ τῆς ἀνακηρύξεως ὡς ὑποψηφίου. Αὐτὸ δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τὸ κάμετε. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπεχειρήσατε νὰ κάμετε εἰς τὴν παράγραφον 2 εἶναι ἀνεπιτυχές. Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπητε, ὅτι βουλευτὴς ἐκλεγεὶς Δήμαρχος ἢ Κοινοτικὸς Σύμβουλος, ὑποχρεοῦται ἐντὸς 8 ἡμερῶν ἀφ’ ἧς ἐκλεγῇ νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἢ τὸν Νομάρχην ἐπιλογὴν μεταξὺ τῶν ἀξιωμάτων τούτων. Ἀλλὰ ἐκεῖ συνίσταται τὸ ἀσυμβίβαστον καὶ τὰς συνεπείας τοῦ ἀσυμβιβάστου ἔρχεται πάλιν τὸ Σύνταγμα καὶ τὰς ὁρίζει εἰς τὸ ἄρθρον 72. Συνέπεια τοῦ ἀσυμβιβάστου εἶναι, ὅτι χάνει τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα. Σεῖς θελήσατε νὰ χάνῃ τὸ δημοτικὸν ἀξίωμα. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἔννοια τοῦ Συντάγματος. Τὸ ἄρθρον 72 τοῦ Συντάγματος λέγει τὰ ἑξῆς: «Βουλευταὶ ἀποδεχόμενοι οἱονδήποτε τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἀναφερομένων καθηκόντων ἢ ἔργων ἐκπίπτουσιν αὐτοδικαίως τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος. Ἡ ἀπὸ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος παραίτησις εἶναι δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ». Διὰ νὰ συντομεύσω, ἐὰν θέλετε κύριε Ὑπουργέ, νὰ καθιερώσητε ἀσυμβίβαστον, δύνασθε βάσει τοῦ ἄρθρου 71 τοῦ Συντάγματος, ἐὰν δὲν δηλώσῃ μεταξὺ τῶν δύο ἀξιωμάτων, δηλαδὴ μεταξὺ τοῦ βουλευτοῦ καὶ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβούλου νὰ εἴπητε, ὅτι ἐκπίπτει ὁ βουλευτὴς τῆς βουλευτικῆς ἰδιότητος καὶ ὄχι τῆς δημοτικῆς, ποὺ θέλετε νὰ ἐκπέσῃ. Αὐτὸ εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος.

§102Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀπέφυγα ἐπιμελῶς νὰ σᾶς διακόψω, διότι δὲν πρέπει νὰ διακόπτῃ κανεὶς τοὺς εἰσηγητάς. Εἰς τὴν προκειμένην ὅμως περίπτωσιν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ὑπάρχουν μερικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀπορῶ πῶς δὲν τὰ ἐνθυμεῖσθε. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ἀντισυνταγματικότητος ἢ μή, εὐτυχῶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὑπάρχουν δόκιμοι Συνταγματολόγοι, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ δώσουν τὴν λύσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐγὼ δὲν θὰ ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, οὔτε θέτω κανένα θέμα, πῶς θὰ διατυπωθῇ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία ἐὰν θὰ διατυπωθῇ κατὰ τὸν ἄλφα ἢ βῆτα τρόπον μοῦ εἶναι ἀδιάφορον. Ἐκεῖνο ποὺ μὲ ἐνδιαφέρει καὶ θέλω νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, εἶναι ὅτι ἡ πρότασις αὐτὴ περὶ μὴ ἐκλογιμότητος τῶν βουλευτῶν ὡς Δημοτικῶν Συμβούλων, προῆλθεν ἀπὸ συνάδελφον, τῆς ΕΡΕ. Καὶ μὲ ἐκπλήσσει πῶς τὴν ἀποδίδετε εἰς ἐμέ. Ἐδέχθην τὴν πρότασιν αὐτήν, διότι τὸ ἐπιχείρημα τοῦ προτείναντος κυρίου συναδέλφου, ὁ ὁποῖος εἶναι λίαν πεπειραμένος, εἶναι ὅτι δὲν πρέπει νὰ βάζωμεν εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τὴν πολιτικὴν καὶ ὅτι ἕνας βουλευτής, ὁ ὁποῖος ὁπωσδήποτε ἀνήκει εἰς ἕνα Κόμμα, εἰσερχόμενος εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον εἶναι ἀνθρώπινον νὰ μεταφέρῃ κομματικὸν χρῶμα. Ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ συναδέλφου ἔχοντος μεγάλην πεῖραν, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐδέχθην τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ, μέχρι τοῦ σημείου νὰ μοῦ ἀποδίδητε τὴν πατρότητά της, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν βλέπω τὸν λόγον.

§103Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν μὲ ἐκπλήσσει τίποτε, καὶ δὲν μὲ ἐκπλήσσει, διότι δὲν ἔχετε γνῶσιν τοῦ Συντάγματος. Διότι ἐὰν ἦσθε νομικὸς θὰ ἐγνωρίζατε, ὅτι κάμνετε σύγχυσιν μεταξὺ μὴ ἐκλογιμότητος καὶ ἀσυμβιβάστου.

§104Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶναι περιττὸν νὰ εὐφυολογοῦμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Τὸ θέμα δὲν εἶναι ἐκεῖ ποὺ θέλετε νὰ τὸ θέσητε σεῖς: Ἔγινεν ἡ συζήτησις καὶ ἄφησα νὰ διατυπωθῇ ἡ τροπολογία ἀπὸ τοὺς προτείναντας. Ἐὰν οἱ προτείναντες δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἂν θὰ διατυπωθῇ κατὰ τὸν ἄλφα ἢ βῆτα τρόπον, δὲν νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ θανάσιμον δι’ αὐτοὺς σφάλμα. Ἐκεῖνο ποὺ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω εἶναι ὅτι δὲν εἶναι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ ἐπίκρισις διὰ τὴν τυπικὴν τοποθέτησιν τοῦ θέματος. Εἶναι διὰ τὴν οὐσίαν. Διὰ τὴν τυπικὴν τοποθέτησιν δὲν εἶμαι οὔτε συνταγματολόγος, οὔτε κἂν νομικός. Θὰ ἀκούσω μετὰ προσοχῆς τὰς προτάσεις σας, διότι εἶσθε νομικός, ὅπως καὶ τὴν πρότασιν οἱουδήποτε, ἀλλὰ ἐμένα ἐνδιαφέρει ἡ οὐσία. Καὶ ἡ οὐσία εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον.

§105Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπορῶ, κύριε Ὑπουργέ, διότι ἀπεδώσατε τὰς αἰτιολογίας αὐτὰς εἰς τὴν ἀπάντησίν μου. Ἀλλοίμονον ὅμως ἐὰν ὁ εἰσηγητής, κατὰ τὴν συζήτησιν ἑνὸς νομοσχεδίου, δὲν ἐπισημάνῃ τὴν ἀντισυνταγματικότητά του. Θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅτι εἶπον ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἀντισυνταγματικότης, ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικὴ διαφορά. Καὶ ἐνθυμοῦμαι πολὺ καλά, ὅτι βουλευτὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸ ἐπρότεινεν, ἀλλὰ τὴν εὐθύνην τῆς διατυπώσεως — καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ συζητοῦμε βάσει δύο κειμένων, τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς — τὴν εὐθύνην τῆς διατυπώσεως τὴν ἔχετε σεῖς. Καὶ ἔπρεπε νὰ μᾶς φέρετε ἕνα νομοσχέδιον διὰ νὰ δυνάμεθα σοβαρῶς νὰ συζητήσωμεν. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ παραμικρὰ μὴ προσήλωσις τῶν ὅσων εἶπον πρὸς τὸ Σύνταγμα, βλέπω εἰς τὴν παράταξίν σας ἀπειρίαν Συνταγματολόγων καὶ συνήθως διακοπτολόγων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔσπευδον νὰ μὲ διακόψουν, διὰ νὰ ἀποκαταστήσουν τὴν τρωθεῖσαν συνταγματικότητα τοῦ νομοσχεδίου σας.

§106Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἀπὸ ἠθικῆς πλευρᾶς ἔχετε δίκαιον.

§107Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἐπιμένετε ἐπὶ ἑνὸς θέματος. Σᾶς ἀπέδειξα ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον. Νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ δεχθῆτε, ὅτι δὲν ἐνθυμεῖσθε καλῶς. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα τὰ περὶ συνταγματικότητος δὲν ἔχουν θέσιν.

§108Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἔχουν κἄπου θέσιν, εἶναι ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ μάλιστα προκειμένου περὶ σοβαροῦ νομοσχεδίου.

§109Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ νὰ θέσω τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι τὴν πρότασιν τὴν ἔκαμα ἐγὼ καὶ ὡς δικαιολογητικὴν αἰτίαν ἔφερον ὅτι εἶναι παράλογον νὰ λέγωμεν ὅτι πρέπει οἱ Δημοτικοὶ ἄρχοντες νὰ εἶναι μακρὰν τῆς πολιτικῆς, νὰ τοὺς ἐμποδίζωμεν νὰ ἐκδηλώνωνται κατὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ μάλιστα κατὰ τὴν γνώμην μου κατὰ τρόπον συνταγματικὸν καὶ νὰ ἐπιτρέπωμεν εἰς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ βουλευτὰς νὰ εἶναι μέλη Δημοτικῶν Συμβουλίων. Εἶπον δὲ εἰς ἀντίκρουσιν, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὸν τὸ ἀσυμβίβαστον νὰ καθιερωθῇ διὰ νόμου, τοῦ ἀξιώματος τοῦ βουλευτοῦ καὶ τοῦ ἀξιώματος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβούλου, διότι τὸ ἄρθρον 71 προβλέπει τὰς περιπτώσεις τῶν παρεμβάσεων. Δὲν διετύπωσα τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι δὲν ἔχω τοιαύτην ἁρμοδιότητα. Δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς οὔτε ὁ κύριος Ὑπουργὸς νομίζομεν ὅτι διετύπωσε τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ διατυπώσας αὐτὴν θὰ ἔκαμε κἄποιο σφάλμα, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ. Πάντως ἡ βασικὴ πρότασις ὑπάρχει καὶ εἶναι αὐτὴ περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα τώρα. Νομίζω, ὅτι ὁ κύριος Ράλλης δὲν ἦτο παρών, ἀλλὰ ἡ πρότασις ἐγένετο ὁμοφώνως δεκτὴ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, πλὴν τοῦ κυρίου Μπριλλάκη, ὁ ὁποῖος διεφώνησε. Βεβαίως θὰ ἐπανασυζητηθῇ ἡ γενομένη δεκτὴ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τροπολογία καὶ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἐγὼ ὅμως ἐπιμένω, ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένη. Καὶ εἶναι τοὐλάχιστον παράδοξον, διὰ νὰ μὴ μεταχειριστῶ βαρυτέραν ἔκφρασιν, νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν βουλευτήν, νὰ εἶναι μέλος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Δημοτικὸν Σύμβουλον–ὑποψήφιον βουλευτὴν νὰ ἀνεβαίνῃ καὶ νὰ ἐκφωνῇ πολιτικοὺς λόγους, καὶ νὰ χώνεται εἰς τὴν φυλακὴν ὁ Δημοτικὸς σύμβουλος, ὁ ὁποῖος εἶπεν εἰς κἄποιαν προεκλογικὴν ἐκδήλωσιν ὅτι θὰ ψηφίσῃ τὸ ἄλφα ἢ τὸ βῆτα ἢ τὸ γάμα Κόμμα, καὶ μάλιστα, ὅταν ἡ ἔκφρασις αὐτὴ τῆς γνώμης γίνεται χωρὶς νὰ ἀσκῇ τὰ καθήκοντά του. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ὅλοι τὴν πρόθεσιν νὰ ἀπομακρύνωμεν τοὺς Δήμους ἀπὸ τὴν πολιτικήν, φυσικὸν εἶναι νὰ μὴ ἐπιτρέπωμεν εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ εἶναι Δημοτικοὶ σύμβουλοι. Δὲν χάθηκε ὁ κόσμος. Οἱ δύο –τρεῖς–τέσσαρες βουλευταί, οἱ ὁποῖοι εἶναι Δημοτικοὶ σύμβουλοι, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντικατασταθοῦν λίαν ἐπαξίως δι’ ἄλλων προσώπων, μὴ βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν καὶ μεγαλυτέραν ἄνεσιν χρόνου ἀπὸ τοὺς κ. συναδέλφους βουλευτάς, διὰ νὰ παρακολουθοῦν τὰ θέματα τοῦ Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος, τῆς ὁποίας θὰ εἶναι σύμβουλοι.

§110Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὡς ἐτέθη τὸ θέμα ἀπὸ τὸν κ. Γεώργιον Ράλλην νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ πάρῃ εὐρυτέραν ἔκτασιν, διότι θὰ πρέπει νὰ εἴμεθα σαφέστεροι εἰς τὴν γραμμὴν τοῦ νόμου ὅταν θέλωμεν νὰ ἀποστερήσωμεν τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὸ πολιτικὸν φρόνημα τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὐτή, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρεται ὁ κ. Ράλλης εἶναι προϊὸν τῆς καταδυναστεύσεως τῆς ἐλευθερίας τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων, τὴν ὁποίαν καταδυνάστευσιν ἐπεξειργάσθη καὶ ἐπέβαλεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἡ Ε.Ρ.Ε. Νομίζω, ὅτι ἀντὶ νὰ προσπαθήσωμεν νὰ δώσωμεν λύσιν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν οἷα ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ὁ κ. Ράλλης, θὰ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς νίκης τῆς Δημοκρατίας νὰ κυττάξῃ τὸ ἀντίθετον καὶ νὰ ὁδεύσωμεν πρὸς τὴν ἀντίθετον κατεύθυνσιν καὶ πρὸς τὴν κατάργησιν πολλῶν ἄρθρων ἀπὸ τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὸν κώδικα περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων.

§111Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Πιστεύω, ὅτι οὔτε ἡ παράταξις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, οὔτε ἡ παράταξις τῆς Ε.Ρ.Ε. δικαιοῦται νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν ἐπὶ τῆς διατάξεως αὐτῆς, διότι ὅταν τὴν ἐπρότεινεν ὁ κ. Ράλλης οὐδεὶς ἐκ τῶν παρατάξεων αὐτῶν διεμαρτυρήθη. Ὅταν τὴν ἀπεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς οὐδὲν ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν Ε.Κ. τὴν ἀντέκρουσεν. Ὁ μόνος ὁ ὁποῖος ἀντετάχθη ἐντόνως ἤμην ἐγώ, διότι ἐπὶ τέλους ἐν ὀνόματι τῆς μὴ πολιτικοποιήσεως τῶν θεμάτων δὲν ἠμπορεῖ τὸ ἀξίωμα αὐτὸ νὰ ἐξευτελίζεται. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχωμεν κώλυμα διὰ τὴν ἀνάδειξιν ὡς δημοτικῶν συμβούλων ὅλων αὐτῶν ποὺ ἔχουν οἰκονομικὴν σχέσιν μὲ τοὺς Δήμους, ὅπως ἀπαγορεύει ὁ νόμος νὰ διορισθοῦν δημοτικοὶ σύμβουλοι, οἱ ἔχοντες οἰκονομικὰς δοσοληψίας μὲ τὸν Δῆμον, ἔτσι πρέπει νὰ εἶναι καὶ διὰ τοὺς βουλευτάς.

§112Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἀντελήφθητε τί εἶπον καὶ νομίζω, ὅτι ἡ παρέμβασίς σας εἶναι ἄκαιρος. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐπὶ τῆς οὐσίας δὲν λαμβάνω θέσιν τώρα. Μόνον ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς διατυπώσεως ἔχω ἀντίρρησιν. Κοντολογῆς διὰ νὰ μὴ μακρηγοροῦμεν, νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 19 θὰ πρέπει νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: Νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος 1 διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν μὴ ἐκλογιμότητα διὰ νόμου καὶ νὰ διατυπωθῇ ὅτι «βουλευταὶ δὲν δύνανται νὰ ἐκλεγῶσι δημοτικοὶ ἢ κοινοτικοὶ σύμβουλοι. Βουλευτὴς ἐκλεγεὶς δημοτικὸς ἢ κοινοτικὸς σύμβουλος ὑποχρεοῦται ἐντὸς 8 ἡμερῶν νὰ δηλώσῃ ποῖον ἀξίωμα προτιμᾷ, ἐὰν δὲν δηλώσῃ ἐκπίπτει τῆς βουλευτικῆς ἰδιότητος». Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη νομοτεχνικὴ καὶ συνταγματικὴ διατύπωσις ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ τὴν οὐσίαν τῆς διατάξεως.

§113Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὅπως θὰ εἶδεν ὁ συνάδελφος κ. Ράλλης, οὐδὲν ἐκ τῶν δύο σκελῶν τῆς ἐπικρίσεώς του εὐσταθεῖ. Πρῶτον, διότι ἡ συζήτησις ἐγένετο παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν ἐγένετο.

§114Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Ὑπουργέ, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἠκούσατε καλά.

§115Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἀκούω πολὺ καλά, κ. συνάδελφε. Εἴπατε ρητῶς ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν συνεζητήθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ σᾶς ἀπέδειξα, ὅτι ἐλέχθη. Δεύτερον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνταγματικότητα, ἔγινε συζήτησις, ἀλλά, ἐπειδὴ δὲν εἶμαι νομικὸς δὲν ἀνεμίχθην εἰς αὐτήν. Ἀφέθη δὲ εἰς τὸν Γραμματέα τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ τὴν συντάξῃ. Δὲν εἶναι εὐθύνη τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου ἡ σύνταξις τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἀλλὰ πάντως ἀναλαμβάνομεν τὴν εὐθύνην εὐχαρίστως δι’ ὅσα ἔχουν ἐξέλθει τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν ἐξῆλθε τοῦ Ὑπουργείου. Ἑπομένως, δὲν εὐσταθεῖ οὔτε ἡ ἐπίκρισις τῆς ἀντισυνταγματικότητος καὶ ὅλα τὰ ἄλλα ποὺ εἴπατε. Ἐδήλωσα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι θὰ εἶμαι πολὺ εὐτυχὴς νὰ ἀκούσω οἱανδήποτε γνώμην ἡ ὁποία θὰ προαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ δι’ αὐτὸ ἐδέχθην ὡρισμένας τροπολογίας, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ στηλώσω τὰ πόδια μου καὶ νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὸ ποὺ ἐβγῆκε ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι τὸ τέλειον. Ἀλλὰ διότι θέλομεν νὰ φέρωμεν ἓν ἀκομμάτιστον νομοσχέδιον, δι’ αὐτὸ δεχόμεθα πᾶσαν συζήτησιν καὶ πᾶσαν γνώμην μὲ πᾶσαν καλὴν πίστιν ἀλλὰ πρὸ παντὸς μὲ καλὴν πίστιν. Ὅσον ἀφορᾶ τὰ λεχθέντα ἀπὸ τοὺς κ.κ. Μπριλλάκην καὶ Σακαλῆν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι δι’ ὀλίγων ἀνέπτυξα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ὅτι ὑπάρχουν κράτη, τὰ ὁποῖα ἔχουν διαφορετικὰ συστήματα. Καὶ ἀνέφερον πρῶτον τὸ θέμα τῆς Γαλλίας, ἡ ὁποία ἔχει τὸ σύστημα τῶν βουλευτῶν συμβούλων καὶ τῶν πρωθυπουργῶν συμβούλων, ἀνέφερον δὲ τὸν ἀείμνηστον Ἐρριώ, ὁ ὁποῖος ἦτο Δήμαρχος τῆς Λυὼν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα ποὺ διετέλει βουλευτής, Ὑπουργὸς καὶ Πρωθυπουργός. Ἀνέφερα ἐπίσης, ὅτι τὰ ἄλλα κράτη δὲν ἔχουν αὐτὸ τὸ σύστημα. Ἑπομένως, εἶναι θέμα ἐπιλογῆς ἑνὸς συστήματος, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξεν εἰς μερικὰ κράτη καὶ δὲν ὑπάρχει εἰς ἄλλα, δὲν εἶναι θέμα ἐλευθεριῶν, διότι δὲν τὸ ἔχει ἡ Ἀγγλία, ἡ ὁποία ἀπὸ ἀπόψεως ἐλευθεριῶν δὲν ὑστερεῖ κατὰ τίποτε ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην Δημοκρατίαν, ὡς ἐπίσης δὲν τὸ ἔχει ἡ Ἀμερική, ἡ μεγάλη αὐτὴ Δημοκρατία τῆς Δύσεως. Ἑπομένως, κ. Σακαλῆ, αὐτὸ δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὰς ἐλευθερίας τοῦ ἀτόμου, ἀλλὰ μὲ τὸ σύστημα, ὅπως εἶναι ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Ἀμερική, ὅπου δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν ἔχουν Δημοκρατίαν καὶ ἐλευθερίαν εἰς τὸν τόπον τους.

§116Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἕνα εἶναι τὸ θέμα. Ἐὰν ἠμπορῇ ἕνας βουλευτὴς νὰ εἶναι Δήμαρχος καὶ εἶναι τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλίας καὶ ἄλλο ζήτημα νὰ ἠμπορῇ νὰ εἶναι δημοτικὸς σύμβουλος ἢ ὄχι. Ἡ διαμαρτυρία μου εἶναι ἐντονωτάτη ὡς πρὸς τὸ δεύτερον. Οὔτε θέλω νὰ πείσω κανένα ὅτι πρέπει ὁπωσδήποτε ἕνας βουλευτὴς νὰ εἶναι καὶ Δήμαρχος, ἀλλὰ τὸ ἀπαράδεκτον εἶναι νὰ ἀποκλεισθῇ ἀπὸ τὸν βουλευτὴν νὰ εἶναι καὶ δημοτικὸς σύμβουλος. Οὐδέποτε τὸ Κόμμα μας ὑπέδειξε βουλευτὰς ὡς ὑποψηφίους δημοτικοὺς συμβούλους.

§117Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ γίνεται λόγος τί ἐλέχθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τί ἀπεφάσισε, παρατηρῶ τὸ ἑξῆς: Ὅταν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον ἦτο παρὼν καὶ ὁ ἁρμόδιος διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου. Ὑπεστηρίχθη δὲ τότε ὅτι καὶ ἡ γνώμη τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου ἦτο ὅτι ἡ διάταξις ὡς εἶχε διατυπωθῆ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἦτο ἀντισυνταγματική. Ἐζήτησα καὶ ἐγὼ νὰ δικαιολογηθῇ ἡ ἄποψις τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐπετράπη ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἐκθέσῃ ὁ διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου τὰς ἀπόψεις του καίτοι δὲν ἦτο μέλος τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς διαφώτισιν αὐτῆς. Καὶ ὁ κ. Βουλγαρίδης ὑπεστήριξε τὴν ἄποψίν του στηριζόμενος εἰς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος ἡ ὁποία καθορίζει τὸ μὴ ἐκλόγιμον βουλευτοῦ, ἐὰν ἔχῃ ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν ἰδιότητα. Τότε ἐγὼ παρεμβὰς εἶπα, ὅτι ἄλλαι αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος αἱ μὴ ἐπιτρέπουσαι τὸ ἐκλόγιμον καὶ ἄλλαι αἱ διατάξεις αἱ καθορίζουσαι τὸ ἀσυμβίβαστον. Καὶ αὐτὴ ἡ ἄποψις ἐγένετο δεκτὴ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Κ. Ράλλην καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους συναδέλφους, καὶ ἐτέθη πλέον σαφῶς τὸ ζήτημα πρέπει νὰ εἶναι οἱ βουλευταὶ ἢ ὄχι μέλη τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Ζήτημα οὐσίας. Ὑπάρχει τρόπος νὰ ἀποκλεισθοῦν; Ζήτημα νόμου. Καὶ ὑπεστήριξα καὶ ἐγὼ ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος αἱ καθορίζουσαι τὸ ἀσυμβίβαστον ἐπιτρέπουν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ καθορίσῃ ἀσυμβίβαστα καὶ πλέον ἐκείνων τὰ ὁποῖα ρητῶς κατονομάζει τὸ Σύνταγμα. Εἶπα δὲ ὅτι ἡ ἀτομική μου γνώμη εἶναι, ὅτι ὁ βουλευτὴς δὲν πρέπει νὰ εἶναι μέλος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ μάλιστα εἰς τὴν πρωτεύουσαν ὅταν ὑπάρχουν βουλευταὶ καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν ποὺ εἶναι μέλη τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἐγὼ ἐπαναστατῶ, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφέρουν εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον πεποιθήσεις ἰδικάς των, αἱ ὁποῖαι φυσικὸν εἶναι νὰ ἐπηρεάζωνται ἀπὸ τὴν κομματικὴν ἢ πολιτικήν των θέσιν. Καὶ ἐκηρύχθην ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως νὰ μὴ ἐπιτρέπεται εἰς βουλευτὰς νὰ εἶναι μέλη τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Αὐτὴ ἡ γνώμη καὶ ἐπεκράτησε παρὰ τὰς ἀντιρρήσεις τῶν ἐκπροσώπων τῆς Ε.Δ.Α. Καὶ ἐπρότεινα τότε νὰ καθορίσωμεν ὅτι εἶναι ἀσυμβίβαστον τοῦτο καὶ δὲν εἴπομεν διὰ τὰς συνεπείας καὶ εἶπον μάλιστα τότε ὅτι ὁ βουλευτὴς ὁ ὁποῖος γνωρίζει ὅτι ὁ νόμος καθορίζει τὸ ἀσυμβίβαστον βουλευτικοῦ ἀξιώματος καὶ τῆς ἰδιότητος τοῦ μέλους τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, διατί θὰ ἐπιζητήσῃ νὰ γίνῃ δημοτικὸς σύμβουλος. Ἐὰν ἀποτύχῃ εἶναι ἄσκοπος ὁ κόπος καὶ ἡ προσπάθεια, ἐὰν ἐπιτύχῃ εἶναι ματαία, εἶναι κακὸν δι’ αὐτόν, διότι εἶναι ἀσυμβίβαστον. Καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις δὲν ἐπιτυγχάνει τὸ ποθούμενον ἐνδεχομένως παρ’ αὐτοῦ καὶ αὐτὸ ἐδέχθη ἡ Ἐπιτροπή. Ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι τὰς καθορίζει τὸ Σύνταγμα. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δεχθῇ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ οὐσίαν ὅτι δὲν πρέπει ὁ βουλευτὴς νὰ εἶναι μέλος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἔχει εὐχέρειαν νὰ περιλάβῃ διάταξιν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι τὰς καθορίζει τὸ Σύνταγμα. Νομίζω, ὅτι ἔτσι λύεται τὸ θέμα.

§118Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁλόκληρος ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τῆς οὐσίας δὲν προεκλήθη ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν κ. Κ. Ράλλην, ὁ ὁποῖος ἀπέφυγεν ἀκριβῶς νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν οὐσίαν, εἰπὼν ὅτι σκόπιμον θὰ ἦτο ἡ οὐσία νὰ συζητηθῇ, ὅταν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον. Δι’ αὐτὸ καὶ ἐγὼ δὲν ἔλαβον τὸν λόγον καὶ δι’ αὐτὸ θεωρῶ μᾶλλον λάθος, τὸ ὅτι ἐγένοντο ὅλαι αὐταὶ αἱ διακοπαὶ ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Κ. Ράλλης δὲν ἔθεσεν. Εὐτυχῶς ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ καθαρῶς συνταγματικοῦ συνεφώνησεν ὁ κ. Μπακόπουλος μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Κ. Ράλλη. Ὁ κ. Ράλλης αὐτὸ μόνον ἔθεσεν. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν ὅλα τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν, ἐλέχθησαν προώρως διότι θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐπανέλθωμεν. Θὰ ὑπάρχουν διαφοραὶ γνωμῶν μεταξὺ βουλευτῶν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ μεταξὺ βουλευτῶν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἐνδεχομένως μόνον ἡ Ε.Δ.Α. θὰ εἶναι ὁλόκληρος σύμφωνος μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ συμβιβασμοῦ, ἐνῷ συμβουλευθεὶς τοὺς συναδέλφους μου τῆς Ε.Ρ.Ε. διεπίστωσα διαφορὰν ἀπόψεων. Θὰ πρέπει αἱ ἀπόψεις αὗται νὰ ἀναπτυχθοῦν ἐδῶ ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον καὶ τότε διαφωτιζομένης τῆς Βουλῆς νὰ καταλήξωμεν εἰς ἀποφάσεις.

§119Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Κανελλόπουλον, ὁ ὁποῖος ὡλοκλήρωσεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα νὰ εἴπω καὶ ἐγώ. Μίαν ἐρώτησιν θὰ ἤθελα νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Μπακόπουλον, συμφωνεῖτε μὲ τὴν ἄποψίν μου ὅτι ὡς εἶναι διατυπωμένον τὸ νομοσχέδιον, δὲν εἶναι συνταγματικῶς διατυπωμένον;

§120Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν τελευταίαν φράσιν ....

§121Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὴν τελευταίαν, καὶ ὡς πρὸς τὴν πρώτην.

§122Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν τελευταίαν φράσιν ποὺ λέγει ὅτι ἐκπίπτεται τοῦ δημαρχιακοῦ ἀξιώματος, συμφωνῶ, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματική. Δὲν ἐκπίπτεται τοῦ δημαρχιακοῦ ἀξιώματος, ἐκπίπτεται τοῦ βουλευτικοῦ.

§123Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐδῶ τὸ λέγει καθαρὰ «δημοτικοὶ ἢ κοινοτικοὶ σύμβουλοι .... (ἀναγινώσκει)...».

§124Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖ ὁ νόμος νὰ καθορίζῃ τὸ ἀσυμβίβαστον.

§125Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἡ πρώτη καὶ ἡ δευτέρα παράγραφος δὲν ἔχουν διατυπωθῆ μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος.

§126Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν διατύπωσιν ὑπεστήριξα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ αὐτὴ ἐγένετο δεκτή. Ἐὰν ἡ ὑπηρεσία τὸ διατύπωσε κατ’ ἄλλον τρόπον, δὲν ἐχάθη ὁ κόσμος.

§127Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Πάντως διὰ νὰ κλείσωμεν τὸ θέμα, οὐδεμίαν πρόθεσιν θέλω νὰ ἀποδώσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι εἰσηγήθη εἰς τὴν Βουλὴν ἀντισυνταγματικὸν θέμα. Ἁπλῶς ἐπισημαίνω ὡς νομικὸς τὰς ἀτελείας, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ τώρα εἰσέρχομαι εἰς ἓν ἄλλο θέμα, εἰς τὸ παλαιὸν ἄρθρον 17, δὲν ξεύρω τί ἀριθμὸν ἐπῆρε τώρα, τὸ ὁποῖον αὐτὸ καὶ μόνον καταδεικνύει ὅτι καταρρίπτεται ἡ ἐξαγγελία τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ δημοκρατικότητός του. Ἐνῷ κατὰ τὸ προηγούμενον καθεστὼς ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς Ἑλλάδος ἦτο αἱρετός, καὶ δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν ἐξελέγετο ὑπὸ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἢ τῆς Συνελεύσεως, γεγονὸς εἶναι ἕνα, ὅτι ὁ Πρόεδρος οὗτος ἐξελέγετο ἐξ ἑνὸς σώματος ἐκλεκτόρων. Ἤδη, διὰ τοῦ νομοσχεδίου θέλει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ παλαιὸν καθεστώς, τῆς αὐτοδικαίας καταλήψεως τῆς Προεδρίας τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων ὑπὸ τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων. Καὶ ἐγένετο ἐπίκλησις λόγων ἱστορικῶν, καὶ ἐγένετο ἐπίκλησις λόγων πληθυσμιακῶν, καὶ ἐγένετο ἐπίκλησις λόγων συγκοινωνιακῶν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν εὐσταθοῦν οἱ λόγοι αὐτοί. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι, ὅτι δὲν ἐγένετο ἐπίκλησις λόγων δημοκρατικῶν. Καὶ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐπικαλοῦμαι, ὅτι ἡ Δημοκρατία, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται ἐπηυξημένη τὴν ἐποχὴν αὐτήν, ἐπιβάλλει, ὥστε καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐκλέγεται εἴτε ὑπὸ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, εἴτε ὑπὸ τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως. Καὶ διὰ νὰ ἴδητε πόσον βαθέως εἶναι ριζωμένη ἡ ἀντίληψις αὐτὴ εἰς τοὺς δημάρχους καὶ τοὺς ἄρχοντας τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὴν περίπτωσιν τοῦ σημερινοῦ Ὑπουργοῦ κ. Κατσώτα, ὁ ὁποῖος ὅταν ἐξελέγη Δήμαρχος Ἀθηναίων καὶ ἐνῷ ὁ νόμος τὸν ἀνεδείκνυεν ἐκείνην τὴν ἐποχὴν Πρόεδρον τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, δὲν ἀπεδέχθη τὴν τιμὴν αὐτὴν καὶ ἐζήτησε καὶ ἐψηφίσθη καὶ ἐξελέγη τότε ὡς Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Συνεπῶς, δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ εἰς ἕωλα ἐπιχειρήματα, ὅπως εἶναι τὸ θέμα τῆς ἀποστάσεως. Ἀρκεῖ νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι 45 Δήμαρχοι εἶναι εἰς ἀπόστασιν δύο λεπτῶν ἀπὸ τὸ κέντρον τῶν Ἀθηνῶν, διὰ νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν Νέαν Ἰωνίαν, τοὺς Δήμους Ζωγράφου, Βύρωνος, Καισαριανῆς καὶ τοὺς Δήμους τοῦ Πειραιῶς. Ἀντιθέτως, ἀνεμένομεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία τόσα διεκήρυξε διὰ τὸ ἐνδιαφέρον της ὑπὲρ τῶν ὀργανισμῶν τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀνεμένομεν βελτίωσιν καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Καὶ ἡ πρότασίς μου εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ συνίσταται ὅπως ἐκπρόσωποι τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς Ἑλλάδος μετέχουν αὐτοδικαίως τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Οἰκονομικῆς Ἀναπτύξεως. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν εἶχον τὴν τιμήν, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ δημοσιευθέντων εἰς τὰς ἐφημερίδας ἄρθρων μου διὰ τὴν συνταγματικὴν ἀναθεώρησιν νὰ ἐπισημάνω τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπάρξῃ ἕνα συμβούλιον, ὅπως τὸ ἀπεκάλουν ἐθνικὸν συμβούλιον τῶν παραγωγικῶν τάξεων, διὰ νὰ μελετᾷ τὸν προγραμματισμὸν τῆς χώρας. Τὸ συμβούλιον αὐτὸ ἤδη τὸ καθιέρωσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ ὠνόμασεν Ἀνώτατον Συμβούλιον Οἰκονομικῆς Ἀναπτύξεως. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον περιλαμβάνει καὶ θέματα περιφερειακῆς ἀναπτύξεως, θὰ ἔπρεπε νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὥστε νὰ συμμετέχῃ αὐτοῦ καὶ ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς Ἑλλάδος.

§128Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Προφανῶς διὰ τὸ ζήτημα τῆς Προεδρίας τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὁ κ. συνάδελφος ἀναφέρεται εἰς τὴν εἰσήγησίν μου, ἀλλὰ δὲν μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ προσέξῃ τὴν εἰσήγησίν μου. Πράγματι, εἰς τὴν εἰσήγησίν μου ἀνέφερον τοῦτο, ὅτι ὡς ἰσχύει νῦν ὁ θεσμός, ὁ Πρόεδρος τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἐκλέγεται παρὰ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ εἶπον, ὅτι θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ ἐκλέγεται παρὰ τῆς Συνελεύσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξυπηρετεῖται ἡ Δημοκρατία. Καὶ προσέθεσα καὶ ἕνα δεύτερον λόγον, τὸν λόγον τοῦ νὰ μὴ ποιούμεθα διάκρισιν μεταξὺ τῆς ἐπαρχίας καὶ τοῦ κέντρου. Μετὰ ταῦτα ἐξήγησα τοὺς λόγους, ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, διὰ τοὺς ὁποίους, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, ὅστις ἀνέπτυξε καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔβαλε τὴν διάταξιν ταύτην. Πρέπει πάντως νὰ τροποποιηθῇ εἴτε διὰ τῆς ἐκλογῆς διὰ τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως, εἴτε διὰ τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων.

§129Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, παρενοήσατε τὰ λεχθέντα μου, τὰ ὁποῖα δὲν ἀναφέρονται εἰς ὑμᾶς, ἀναφέρονται εἰς τὸ νομοσχέδιον. Διότι, ἤθελα νὰ ἀποφύγω ἕνα πάρθιον βέλος, τὸ ὁποῖον ἐνυπῆρχεν εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας. Ἀκριβῶς σεῖς ὁ ἴδιος, ἀρχόμενος τῆς ὁμιλίας σας ἐπὶ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, ἐτονίσατε τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναδείξεως τοῦ προέδρου αὐτοῦ κατὰ δημοκρατικὸν τρόπον. Χαίρω καὶ θέλω νὰ ἐπισημανθῇ ἡ συμφωνία τῶν ἀπόψεών μας καὶ νομίζω, ὅτι τόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅσον καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἀποδεχθοῦν αὐτὴν τὴν ταυτότητα γνωμῶν εἰσηγητῶν μειοψηφίας καὶ πλειοψηφίας. Καὶ διὰ νὰ μὴ ταλαιπωρήσω τὴν Βουλὴν περισσότερον, νομίζω, ὅτι ἕνα τελευταῖον θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ θίξω εἶναι τὸ θέμα τῆς ἀμοιβῆς τῶν δημοτικῶν συμβούλων. Πράγματι ἐκ πρώτης ὄψεως ξενίζει τὸ θέμα καὶ ἐνῷ ὑπῆρχεν εἰς τὸ νομοσχέδιον μετὰ ἀπεσύρθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Βεβαίως ὁ θεσμὸς εἶναι τιμητικός, ἀλλὰ καὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς ζωῆς εἶναι ἀναπόδραστοι καὶ διὰ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους. Διὰ τοὺς μικροὺς Δήμους δὲν συζητεῖται, διότι δι’ ὅσα θὰ ἔπρεπε νὰ δοθοῦν ὡς ἀποζημίωσις ἴσως νὰ μὴ ἐξαρκῇ ὁλόκληρος ὁ προϋπολογισμός, ἀλλὰ διὰ τοὺς μεγάλους Δήμους, ὅπου ἡ καταπόνησις εἶναι μεγάλη, εἶναι πολὺ εὐχερές, ὥστε οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι νὰ ἔχουν τὰ μέσα νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰ βαρύτατα καθήκοντά των. Νομίζω, ὅτι εἶναι σκόπιμος ἡ καθιέρωσις τῆς κατὰ συνεδρίασιν ἀποζημιώσεως, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι θὰ καθορισθῇ ἀνώτατον ὅριον συνεδριάσεων κατὰ μῆνα. Ἀλλὰ ἐξ ἴσου δίκαιον εἶναι νὰ περιληφθοῦν εἰς τὴν ἀποζημίωσιν αὐτὴν καὶ οἱ πρακτικογράφοι, διότι οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι δὲν πταίουν ἐὰν τὰ δημοτικὰ συμβούλια θέλουν νὰ μιμοῦνται τὴν Βουλὴν καὶ νὰ καταναλίσκουν πολυώρους καὶ ὁλονυκτίους συνεδριάσεις. Τέλος ὑπάρχει ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Σεργάκης καὶ τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὸ ἀσυμβίβαστον μεταξὺ τῆς ἰδιότητος τοῦ Δικηγόρου καὶ τοῦ Προέδρου Κοινότητος. Νομίζω, ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως εἶναι ὥριμος πλέον καὶ θὰ ἀποτελέσῃ ἐνίσχυσιν αὐτοῦ ἡ κατάργησις τοῦ ἀσυμβιβάστου τούτου. Ὡς ἐλέχθη καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως, τόσον ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ ἀπὸ τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ, τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται νὰ διέπῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀντιδικία, ἀλλὰ συνεργασία, καὶ θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἐκ τῆς συνεργασίας αὐτῆς θὰ προκύψῃ ἓν ἄρτιον νομοθέτημα βάσει τοῦ ὁποίου θὰ διενεργηθοῦν αἱ μέλλουσαι δημοτικαὶ καὶ κοινοτικαὶ ἐκλογαί. Ὁ θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως εἶναι τόσον μέγας καὶ ἔχει τόσον ἀνδρωθῆ, ὥστε ἀνεξαρτήτως τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ, ἀκόμη δὲ καὶ ἄνευ αὐτοῦ, εἶναι προωρισμένος νὰ προοδεύσῃ. (Χειροκροτήματα).

§130Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ σᾶς διαδεχθῶ εἰς τὸ βῆμα καὶ ἐπειδὴ δὲν ἀντελήφθην τί ὑποστηρίζετε ἔναντι τοῦ κρινομένου νομοσχεδίου θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ προβῆτε εἰς μίαν διευκρίνισιν σχετικῶς.

§131Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Λυποῦμαι πάρα πολύ, κύριε συνάδελφε, διότι παρ’ ὅλον, ὅτι ὑπῆρξα σαφὴς δὲν μὲ ἀντελήφθητε. Φαίνεται, ὅτι δὲν μὲ ἐπροσέξατε. Εἶπον, ὅτι τάσσομαι εἴτε ὑπὲρ ἑνὸς ἀμιγοῦς συστήματος, ἢ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς ἢ τῆς ἐμμέσου.

§132Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Κύριε Πρόεδρε, ὀλίγας λέξεις θέλω νὰ εἴπω σχετικῶς μὲ τὸν ὑπαινιγμόν, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ κ. Ράλλης, ὅσον ἀφορᾷ τὴν παλιμβουλίαν μας, ὅτι ἐνῷ ἀρχικῶς εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς ἀναλογικῆς ἤδη μετεβάλαμεν ἀντίληψιν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ 1950 καὶ ἐγὼ ἤμην ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς. Μάλιστα ἤμην καὶ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη, ἐγένετο νόμος καὶ διενηργήθησαν ἐκλογαί. Καὶ κατὰ τὸ 1959 ἤμην ἐπίσης ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς καὶ ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ ἀναλογικὴ εἶναι τὸ ἐνδεδειγμένον σύστημα. Ἀλλὰ συνέβη τοῦτο: Μεταξὺ τῆς θεωρητικῆς μας πεποιθήσεως καὶ τῆς πράξεως, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν παρετηρήθη μία τοιαύτη κατάστασις, ἡ ὁποία μᾶς ἐπιβάλλει νὰ διακρίνωμεν τὰ ἔκτροπα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν κατὰ τὰς τελευταίας δημοτικὰς ἐκλογάς. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς ἢ εἰς τὸ σύστημα τῆς ἠθικῆς καταστάσεως ὡρισμένων στρωμάτων. Πάντως εἶναι γεγονός, ὅτι παρετηρήθησαν ἔκτροπα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει τοῦ λοιποῦ νὰ παρατηρηθοῦν. Ἀνεφέρθη μεταξὺ τῶν ἐκτρόπων τὸ γεγονὸς τῆς Ἀμαλιάδος. Εἶναι φοβερὸν πρᾶγμα, ὅτι ἐξελέγη Δήμαρχος ἐκεῖνος ποὺ συνεκέντρωσε περὶ τὰς 400 ψήφους καὶ ὄχι σταυροὺς εἰς τὸ ψηφοδέλτιον. Ἦτο μία ἔκτροπος κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει λόγῳ θεωρητικῆς πεποιθήσεως νὰ παραμείνωμεν. Ποῖον εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει καὶ ὑποστηρίζει ἡ Κυβέρνησις σήμερον; Κατὰ βάσιν εἶναι ἡ ἀναλογικὴ μὲ τὰς ἀναλόγους σχετικὰς διορθώσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐξέλθουν κάπως ἀπὸ τὰ ὅρια τῆς ἀναλογικῆς. Αὐτὸ ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς αὐτοδιοικήσεως. Διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἔχωμεν μίαν αὐτοδιοίκησιν, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἠμπορῇ νὰ κατηγορηθῇ, ὅτι βασίζεται ἐπὶ ἀνηθίκων συμβιβασμῶν. Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς τὸ ἀποδώσῃ ὡς παλιμβουλίαν ὁ προηγούμενος ἀγορητής, ἀλλὰ πρέπει νὰ μᾶς τὸ ἀποδώσουν εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὁποίαν ἔχομεν νὰ διορθωθῇ τὸ σύστημα τῆς αὐτοδιοικήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ λαμβάνουν χώραν οἱ ἀνήθικοι αὐτοὶ συμβιβασμοί. Αὐτὸ δὲν σημαίνει οὔτε παλιμβουλίαν μας οὔτε ἐκτροπὴν ἀπὸ τὴν βάσιν τῆς ἀναλογικῆς εἰς τὴν ὁποίαν καθ’ ὅσον ἀφορᾶ ἐμέ, πιστεύω ἀπολύτως. Καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἐὰν συνέβαινεν ὑπὸ ἄλλας κοινωνικὰς συνθήκας νὰ ἐφαρμόζεται ἡ ἀναλογική, διότι ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι θὰ ἀπέδιδε καλυτέρους καρπούς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὐτοδιοίκησίν μας. Ἀτυχῶς δὲν ὑφίστανται σήμερον αἱ συνθῆκαι αὐταὶ καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν ἐκτροπὴν αὐτὴν ἐκ τῶν στενῶν ὁρίων τῆς ἀναλογικῆς. Αὐτὸ ὅμως δὲν πρέπει νὰ τὸ θεωρήσῃ ὡς παλιμβουλίαν ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος ἀγορητὴς κ. Ράλλης καὶ νὰ μᾶς κατηγορῇ ἐπὶ παλιμβουλίᾳ.

§133Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπῆρξε πρόθεσίς μου νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως τὸν ἀξιότιμον ἄνευ Χαρτοφυλακίου κ. Ὑπουργόν, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ βαθύτατα. Ἁπλῶς ἤθελα νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας, ὅτι δὲν ἦτο εἰς τὰς προθέσεις μας οὔτε εἴχομεν προβλέψει τὰ ἔκτροπα, ὅπως ἀκριβῶς καὶ σεῖς, ὁ ὁποῖος εἴχατε τότε ταχθῇ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῶν λόγων μου καὶ ὄχι, ὅτι ἔχετε παλιμβουλίαν. Ἄλλωστε τὸ νὰ ἀλλάζῃ κανεὶς ἀντιλήψεις δὲν εἶναι βεβαίως προτέρημα, ἀλλὰ πάντως δὲν εἶναι καὶ πρὸς θάνατον.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Μπριλλάκης.

§135Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις τοῦ Κόμματός μας ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος, θὰ ἤθελα νὰ κάμω δύο παρατηρήσεις ἀφορώσας τὰς ὁμιλίας τῶν προλαλησάντων κ.κ. εἰσηγητῶν, χωρὶς αὐταὶ αἱ παρατηρήσεις νὰ ἀφοροῦν προσωπικῶς τοὺς ἀξιοτίμους καὶ ἀγαπητοὺς συναδέλφους, ἀλλὰ κυρίως τὰς ἀπόψεις τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἐκπροσωποῦν εἰς αὐτὸ τὸ βῆμα. Ὁ μὲν κ. συνάδελφος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, καίτοι ᾐσθάνθη ὑποχρέωσιν νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ θεσμοῦ καὶ εἰς τὴν μεγάλην σημασίαν αὐτοῦ καθὼς καὶ εἰς τοὺς σκληροὺς ἀγῶνας οἱ ὁποῖοι διεξήχθησαν διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθοῦν αἱ προϋποθέσεις δημοκρατικῆς λειτουργίας καὶ οὐσιαστικοῦ περιεχομένου του, καίτοι ἐπεσήμανε τὴν ἀτολμίαν, ἡ ὁποία ἐχαρακτήρισεν ὅλην τὴν πορείαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ὅσον ἀφορᾷ τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως, καίτοι ἐπεσήμανεν ἰδιαιτέρως τὰς παλινδρομήσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν μετὰ τὸ 1959, τελικῶς κατέληξεν εἰς τὸ νὰ ἀναγάγῃ ὡς τὸ ἐπεῖγον θέμα τῆς αὐτοδιοικήσεως τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἐνῷ ὑπάρχουν πλεῖσται ἄλλαι πλευραὶ καὶ αὐταὶ εἶναι αἱ οὐσιώδεις.

§136Ν. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε......

§137Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν θέλω νὰ ἀδικήσω κανένα. Ὑπάρχει τὸ ἐπιχείρημα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάγκην μελέτης ὡρισμένων προβλημάτων ὅπως τὸ οἰκονομικόν, τὴν ὁποίαν σέβομαι. Καίτοι θὰ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τόσον ζωτικοῦ θέματος τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπανειλημμένως τεθῆ καὶ διὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἁρμόδια ὄργανα καὶ Σώματα τῆς αὐτοδιοικήσεως ἔχουν ἐκφράσει διὰ τὰς λύσεις ποὺ ἐπιβάλλονται τὰς ἀπόψεις των, νὰ εἶχε πρόγραμμα. Πέραν αὐτοῦ ὅμως ὑπάρχουν διατάξεις τοῦ Κώδικος κραυγαλέως ἀντιδημοκρατικαί, αἱ ὁποῖαι χρῄζουν ἀμέσου ἀπαλείψεως. Καὶ μολονότι ἔναντι αὐτῶν δὲν ἀπεδείχθη οὐδεμία εὐαισθησία, ἐνῷ ἐπιδεικνύεται τοιαύτη διὰ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐπανέλθω, εἶναι ἐνδεικτικὸν τῶν εὐθυνῶν καὶ τῶν κατευθύνσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀνεμέναμεν ἀπὸ τὸν κ. εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας ὡρισμένας σκέψεις τοὐλάχιστον ἢ προτάσεις αἱ ὁποῖαι ἔστω καὶ διὰ τὸ μέλλον θὰ διέγραφον τὰς σκέψεις τοῦ κυβερνῶντος κόμματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας τῆς ΕΡΕ, τὸν κ. Ράλλην, ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι κατηνάλωσε μέγα μέρος τῆς ὁμιλίας του εἰς τὴν κατακεραύνωσιν τοῦ κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐπεῖγον, ὅσον ἀφορᾷ τὰς παρατυπίας, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Θέματα δηλαδὴ διὰ τὰ ὁποῖα μᾶς εἶχε συνηθίσει ἡ ΕΡΕ ὅλα αὐτὰ τὰ χρόνια εἰς ἐκδηλώσεις παρομοίας ἢ πολὺ χειροτέρας ἀπὸ τὰς σημερινὰς τῆς Ε.Κ. Ἐν τούτοις, θὰ τοῦ τὸ συνεχώρουν καὶ αὐτὸ ἐὰν μετὰ τὴν κριτικὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐλάμβανε μίαν σαφῆ θέσιν ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Κόμματός του. Δηλαδὴ ὡς πρὸς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα δὲν ἐτάχθη οὔτε ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, οὔτε ὑπὲρ τῆς ἐνισχυμένης, οὔτε ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Τὸ Κόμμα τῆς ΕΡΕ μὲ βάσιν τὰς «ἀρχάς» του, μὲ ὅ,τι πιστεύει ὀφείλει νὰ εἴπῃ τί προτιμᾷ. Τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, τὸ πλειοψηφικὸν ἢ τὴν ἐνισχυμένην; Ἐπίσης ὡς πρὸς τὴν ἀνάδειξιν τοῦ Δημάρχου τὶ πιστεύει; Ζητεῖ τὴν ἄμεσον ἢ τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν; Τὸ ἴδιον καὶ διὰ τὰ οἰκονομικὰ τῶν Δήμων κλπ. Μόνον ἡ σαφὴς ἀπάντησις ἐπὶ τοῦ θέματος συμβάλλει εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν συζητήσεων, εἰς τὸ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διαφωτισθῇ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ὁ λαὸς διὰ τὸ ποία εἶναι ἡ θέσις ἑκάστου Κόμματος ἐπὶ τῶν καιρίων προβλημάτων τὰ ὁποῖα τὸν ἀπασχολοῦν.

§138Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι ἴσως δὲν ἐπροσέξατε. Τὰ γνωστὰ συστήματα εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι δύο. Τὸ ἓν εἶναι τὸ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς —διότι μᾶλλον γίνεται σύγχυσις μεταξὺ ἀναλογικῆς καὶ πλειοψηφικοῦ— καὶ τὸ ἄλλο τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Ἡ μὲν ἔμμεσος προβλέπεται ἀπὸ τὸν νόμον τοῦ 1959 καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι θὰ ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ μία διόρθωσις εἰς τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν, ἡ δὲ ἄμεσος ἐκλογὴ εἶναι ἡ γνωστὴ τοῦ ἄρθρου 61 τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἀλλὰ ὁμιλῶν εἰς τὴν Βουλήν, δὲν εἶχον λόγον νὰ ἀναφέρω γνωστὰ πράγματα. Δὲν ὑπάρχει οὐδὲν ἄλλο σύστημα, ἐκτὸς ἐὰν ἔχητε σεῖς κανένα νὰ μᾶς ὑποδείξητε.

§139Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐπιμένετε νὰ μὴ καταλαβαίνετε. Τὸ θέμα δὲν εἶναι ἡ διαφώτισις ἐπὶ τῆς ἐννοίας τῆς ἀμέσου ἢ ἐμμέσου ἐκλογῆς καὶ ἡ διαφώτισις περὶ τοῦ ποῖα εἶναι τὰ βασικὰ συστήματα, ἀλλὰ ἡ θέσις ἐπὶ τῶν καιρίων προβλημάτων ποὺ ἀφορᾷ. Ὠφείλατε νὰ εἴχατε λάβει θέσιν.

§140Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἢ τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο.

§141Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν συμφωνοῦμεν μὲ τέτοιαν τακτικὴν καὶ δὲν συνηθίζομεν νὰ κάμωμεν ἁπλῶς κριτικὴν δηλώνω ἐξ ἀρχῆς, ὅτι θὰ συνδέσωμεν τὰς ἐκτιμήσεις μας τὰς γενικάς, τὴν κριτικήν μας διὰ τὸ νομοσχέδιον, μὲ τὴν προβολὴν σαφοῦς θέσεως ἐπὶ ὅλων τῶν σχετικῶν μὲ αὐτὸ προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἡμεῖς σεβόμεθα οἱανδήποτε ἄποψιν, ἀλλὰ νὰ ἐκφράζεται αὕτη.

§142Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἔμμεσος ἐκλογὴ καὶ πλειοψηφικόν. Ἐὰν ἔχωμεν πλειοψηφικὸν θὰ ἐκλεγῇ ἕνας συνδυασμός, θὰ πάρῃ τὰ ¾ τῶν ἑδρῶν καὶ αὐτομάτως ἐκλέγεται ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος.

§143Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ τηρηθῇ μία τάξις. Διότι ἤρχισεν ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας χωρὶς νὰ ἐκθέτῃ τὰς ἀπόψεις του, διότι καὶ πάλιν ὁμιλεῖ ὁ μόλις κατελθὼν τοῦ βήματος.

§144Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἄφησα τὸν κ. συνάδελφον πρῶτα νὰ τελειώσῃ τὴν ἀγόρευσίν του διὰ νὰ τοῦ ὑποβάλω μίαν ἐρώτησιν τώρα ὤφειλε νὰ ἀπαντήσῃ. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ὑπάρξῃ μία ἄνεσις ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών μας. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, κύριοι βουλευταί, ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχόντων. Εἶναι κατ’ ἀρχὴν σαφές, ὅτι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τὸ θέμα ποὺ θίγει, τῆς δημοκρατικῆς δηλ. ἢ μὴ ἀναδείξεως τῶν ἐκπροσώπων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἐν ὄψει μάλιστα νέων δημοτικῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ εἶναι καὶ ὁμαλαὶ καὶ ἐλεύθεραι, εἶναι ἀναμφισβήτητα σοβαρόν. Κατὰ τὴν ἄποψίν μας ὅμως πέραν αὐτοῦ τὸ θέμα ἀποκτᾷ μεγίστην σημασίαν, διότι συνδέεται μὲ τὸ ὅλον πρόβλημα τοῦ ἐκδημοκρατισμοῦ τῆς δημοσίας ζωῆς τῆς χώρας, διότι συνδέεται εἰδικώτερον μὲ τὴν ἀνάγκην αὐτὸς ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως ἄμεσα νὰ ἐκδημοκρατισθῇ, νὰ ἀπαλλαγῇ ἄμεσα τοὐλάχιστον ἀπὸ ἐκείνας τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι τὸν ἔχουν καταντήσει ὄχι ἁπλῶς σκιώδη, ἀλλὰ ἔχουν ἐπιβάλει μίαν ἀποπνικτικὴν ἀντιδημοκρατικὴν ἀτμοσφαῖραν εἰς τὴν λειτουργίαν του. Ἐπεμείναμεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα εἰς ὅλας του τὰς πλευράς. Εἴπαμεν ἡμεῖς πρῶτοι, ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς ρυθμίσεως τοῦ θέματος τῆς ἡμερομηνίας τῶν νέων δημοτικῶν ἐκλογῶν τὸ ὁποῖον προβάλλει ἡ Κυβέρνησις ὡς δικαιολογίαν, ἠμπορεῖ νὰ ρυθμισθῇ. Ὑπάρχει ἡ λύσις τῆς ἀπομονώσεώς του, τῆς ἀμέσου ψηφίσεως μιᾶς σχετικῆς διατάξεως καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα μὲ ἄνεσιν ἀντιμετωπίσεως τοῦ ὅλου προβλήματος τῆς αὐτοδιοικήσεως. Μᾶς ἐκπλήσσει ἡ ἐμμονὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ διότι δὲν ἔχει ἀποφασίσει ἢ τοὐλάχιστον δὲν ἔχει ἀνακοινώσει τὰς ἀποφάσεις της ἡ Κυβέρνησις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἡμερομηνίαν διενεργείας τῶν νέων δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἀντιθέτως ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 17 ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ ὁποία ἀφήνει ἐλαστικότητα μέχρι καὶ τῆς 30 Σεπτεμβρίου δὲν δικαιολογεῖ αὐτὴν τὴν ἐμμονήν της. Ἐλέχθη εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, προχείρως, νομίζω, καὶ ἐπανελήφθη καὶ ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας ἀπόψε, ὅτι εἰς πᾶσαν περίπτωσιν ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ ὁπωσδήποτε νὰ ἀλλάξῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ τίποτε ἄλλο νὰ μὴ ρυθμισθῇ πρὶν πᾶμε στὶς δημοτικὲς ἐκλογές. Ἑπομένως κατὰ τὴν Κυβέρνησιν τὸ προέχον θέμα τῆς αὐτοδιοικήσεως εἶναι νὰ ἀπαλλαγῇ τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος. Ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι κατ’ ἀρχὴν αὐτὴ ἡ τοποθέτησις εἶναι ἐσφαλμένη. Ἀλλὰ πολὺ περισσότερον δὲν δικαιολογεῖται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ θέτῃ ὡς πρωταρχικὸν θέμα τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ὅταν τοὐλάχιστον ὁ Πρόεδρός της καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς κ. Μπακόπουλος ἔχουν ἐκτεθῆ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ 1959. Δηλαδὴ ἔχουν ταχθῆ ὑπὲρ τοῦ ἰσχύοντος νόμου καὶ μάλιστα μὲ τοιαύτας ἀπόψεις, ποὺ μὲ πολὺ προσοχὴν θὰ ἔπρεπε σήμερον, ἐὰν τυχὸν νεώτεραι σκέψεις ὡδήγουν εἰς ἀλλαγὴν θέσεως, νὰ διετύπωναν αὐτὰς τὰς νεωτέρας θέσεις. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὁπωσδήποτε δὲν ἐδικαιοῦντο κἄτι, τὸ ὁποῖον ἐθεώρησαν ὀρθὸν καὶ ὄχι ἁπλῶς ὀρθόν, ἀλλὰ ὅπως θὰ ἴδητε ἀπὸ τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἀναγνώσω, τὸ ἐστήριξαν εἰς σειρὰν ἐπιχειρημάτων, νὰ θεωροῦν τὸ ἀντίθετον σήμερον ὡς τὸ πλέον ἐπεῖγον θέμα καὶ ἄρον ἄρον νὰ ζητοῦν ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ψηφίσῃ τάχιστα. Αὐτὸ μᾶς εἶναι ἀκατανόητον. Καὶ θὰ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐμμονή, τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀφοῦ ἀπεφάσισεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἐκλογαὶ κατὰ τὸν Ἰούνιον, δηλαδὴ μῆνα ποὺ δυσκολεύει, μᾶς εἶναι ἀκατανόητον διατὶ δὲν τὶς προγραμματίζει ἔστω τὸν Ἰούλιον ἢ τὸν Αὔγουστον. Δὲν εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ἡ Ε.Ρ.Ε., νὰ ἀναβληθοῦν αἱ ἐκλογαὶ διὰ τὸν Ὀκτώβριον. Εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ταχίστης δυνατῆς διενεργείας. Εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν, ὅμως, αὐτὴ ἡ ἀνάγκη δὲν θὰ πρέπει νὰ ὁδηγήσῃ εἰς παραγνώρισιν οὐσιωδῶν πλευρῶν τοῦ ζητήματος καὶ εἰς καθιέρωσιν διατάξεων ἀπαραδέκτων ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ ἰδίως ἀπὸ ἀπόψεως δημοκρατικότητος. Ὑπάρχει, λοιπόν, καὶ ἡ δυνατότης νομοθετικῆς ρυθμίσεως τοῦ ἀμέσου θέματος ποὺ ὑπάρχει καὶ ἡ δυνατότης ἀνέτου ἐξασφαλίσεως μελέτης καὶ συζητήσεως τοῦ προβλήματος, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχει τεθῆ εἰς τὴν Βουλήν.

§145Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπιτρέπετε, παρακαλῶ, μίαν διακοπήν; Ἀνεφέρθη εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸν κ. Μπακόπουλον, σχετικῶς μὲ τοὺς δεσμοὺς τοὺς ὁποίους ἔχουν μὲ τὸ προηγούμενον νομοσχέδιον.

§146Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὄχι.

§147Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως αὐτὸ εἴπατε.

§148Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὄχι, ὡμίλησα διὰ τοὺς πέραν τῶν δεσμῶν τοὺς ὁποίους ἔχουν μὲ τὸ προηγούμενον νομοσχέδιον τοῦ 1950, δηλαδὴ διὰ τὰς ἀπόψεις των κατὰ τὸ 1959.

§149Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ὁ πατὴρ τοῦ βασικοῦ νόμου τὸ 1950 ἢ 1951. Ἔκτοτε ὁ νόμος αὐτὸς ὑπέστη δύο βασικὰς μεταβολάς, τὸ 54 καὶ τὸ 59. Ἦτο φυσικόν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσπαθήσῃ πάσῃ θυσίᾳ νὰ διατηρήσῃ τὸ τέκνον του εἰς φυσιολογικὴν κατάστασιν ὅσον τοῦ ἦτο δυνατόν. Εἰς τοῦτο ὠφείλετο καὶ τὸ γεγονός, ὅτι κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν νὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ 1959. Σήμερον, ὅμως, βλέπων, ὅτι ὁ νόμος ἐξέφυγε τελείως ἀπὸ τὴν γραμμήν του, βλέπων δηλαδή, ἐκεῖνο τὸ τέκνον του ἐκτρεπόμενον τῆς εὐθείας ὁδοῦ, ποιεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πᾶς φυσικὸς πατὴρ θὰ ἔκαμνε διὰ τὸ φυσικόν του τέκνον καὶ τὸ ἀποκηρύσσει. Τὸ ρίπτει εἰς τὸν Καιάδα, διότι πρόκειται περὶ ἀγνωρίστου τέκνου. Δὲν τὸ δέχεται. Δι’ αὐτὸ τὸ 1959 προσεπάθησε νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ψήφισιν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι θὰ συνεπλήρουν τὴν ἀρτιότητα τοῦ ἰδικοῦ του τέκνου.

§150Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Θὰ ἦτο προτιμότερον, κύριε Ὑπουργέ, νὰ μὴ ἐπιμένητε εἰς τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἐξεθέσατε. Διότι, πρῶτον, τὰ πράγματα δὲν εἶναι ἀκριβῶς ἔτσι ὅπως τὰ θέτετε καί, δεύτερον, διότι πρὸς Θεοῦ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ἀποδοθῇ ἡ πρόθεσις νὰ ὑπεραμυνθῶμεν τοῦ νόμου τοῦ 1959. Συνεπεῖς καὶ τότε καὶ σήμερον, ἐμμένομεν εἰς τὰς αὐτὰς ἀπόψεις, καίτοι εἶναι σήμερον διαφορετικὴ ἡ κομματική μας δύναμις εἰς ψήφους καὶ ἕδρας. Φοβοῦμαι, ὅτι ἡ κομματικὴ θέσις ἀντιθέτως τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ ἡ κομματική, ἂς εἴπωμεν, δύναμίς του ἐκείνην τὴν ἐποχήν, ἀναμφισβητήτως ἔπαιξε τὸν ρόλον της, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀπόψεις του ἐκείνης τῆς περιόδου, ἐνῷ ἡ σημερινὴ κομματικὴ δύναμις ποὺ διαθέτει ὁ ἀρχηγός σας, ἐπίσης, παίζει τὸν ρόλον της, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀλλαγὴν τῆς θέσεώς του καὶ τὴν ἐμμονήν του εἰς τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἐπομένως δικαιούμεθα τοὐλάχιστον, ἐκτιμῶντες αὐτὴν τὴν ἐμμονήν του, καὶ τοὐλάχιστον ἐπισημαίνοντες αὐτὴν τὴν ἀδικαιολόγητον ἀναγωγὴν τῆς ἀνάγκης τῆς ἀλλαγῆς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Εἶναι προέχον σήμερον, νὰ εἴπωμεν, ὅτι κάθε ἄλλο παρὰ ὑπερκομματικαὶ εἶναι αἱ προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάθεσιν καὶ ὑποστήριξιν τοῦ πρὸ ἡμῶν εὑρισκομένου νομοσχεδίου της. Κύριε Ὑπουργέ, ἴσως νὰ σᾶς στενοχωρῶ. Πολιτικὴν ἀσκεῖτε, ἑπομένως θὰ ἀκούσητε καὶ τὴν κριτικήν, ἡ ὁποία γίνεται εἰς αὐτήν. Προσπαθῶμεν νὰ εἴμεθα, ὅσον τὸ δυνατὸν εἰς τὴν κριτικήν μας δίκαιοι καὶ νὰ μὴ προκαλοῦμεν ὀξύτητας. Πάντως, θὰ εἴπωμεν ὅσα ἔχομεν νὰ εἴπωμεν. Πιστεύομεν δέ, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἀνεπτύξατε, εἶναι ἀστήρικτα. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ προσαρμοσθῶμεν εἰς τὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν ἡ Κυβέρνησις, ὅσον ἀφορᾷ δηλαδὴ τὴν συμπίεσιν τοῦ πλαισίου τοῦ θέματος εἰς θέμα ἀλλαγῆς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, οὔτε ἐπίσης θὰ ἀνεχθῶμεν τὸ περιεχόμενον τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι καὶ τὸ ὅλον θέμα τῆς αὐτοδιοικήσεως νὰ θέσωμεν εἰς γενικὰς τοὐλάχιστον γραμμὰς καὶ τὰς ἀντιδημοκρατικὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἀποκαλύψωμεν καὶ νὰ καταγγείλωμεν. Ταὐτοχρόνως θὰ προτείνωμεν καὶ θετικὰς λύσεις ἐφ’ ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἅπτονται τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ τεθέντος μεγάλου θέματος. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐξαιρετικὴ σοβαρότης τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως, ὅπως ἀνέπτυξεν ὁ συνάδελφος τῆς πλειοψηφίας εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ἡ αὐτοδιοίκησις κατὰ τὰς ἀπόψεις μας, ἀποτελεῖ θεμελιώδη θεσμὸν τοῦ δημοσίου βίου. Τὰ ὄργανά τους ἀπὸ τὴν θέσιν των, ἐὰν ἐξασφαλισθοῦν αἱ ἀπαιτούμεναι προϋποθέσεις, δύνανται νὰ ἀναδειχθοῦν εἰς κυψέλας τῆς ἐθνικῆς ζωῆς καὶ τῆς δημοκρατίας. Ἔχει παντοῦ ἀναγνωρισθῆ, ὅτι ὁ Λαὸς εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ὄχι μόνον ὁ ἁρμόδιος, ἀλλὰ καὶ ὁ πλέον ἱκανὸς νὰ διαχειρίζεται τὰ τοπικά του προβλήματα, νὰ ἀναδεικνύῃ τοὺς τοπικούς του ἐκπροσώπους, νὰ ἐλέγχῃ τὴν διαχείρισιν τῶν τοπικῶν του προβλημάτων κατὰ τὸν πλέον χρηστὸν καὶ ὀρθολογιστικὸν τρόπον. Ὁ θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, στηριζόμενος εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς λαϊκῆς ἐκπροσωπήσεως, στηριζόμενος εἰς τὸ ἀξίωμα τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καὶ νὰ ἀναπτυχθῇ, ὅταν δὲν ἔχῃ ἐξασφαλίσει τὴν διοικητικὴν αὐτονομίαν του καὶ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἁρμοδιότητάς του. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον. Ὅταν δὲν ἔχῃ ἐξασφαλίσει τὴν πολιτικήν του ἀνεξαρτησίαν, αὐτὸ εἶναι τὸ δεύτερον. Ὅταν δὲν ἔχῃ ἐξασφαλίσει τὴν οἰκονομικήν του ἐπάρκειαν καὶ στήριξιν καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ τρίτον. Ὅταν δὲν ἔχῃ ἐξασφαλίσει δημοκρατικὸν τρόπον ἀναδείξεως τῶν ὀργάνων του, ὁμαλὴν λειτουργίαν του, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ τέταρτον. Αὐτὲς οἱ 4 οὐσιώδεις πλευρὲς νομίζομεν, ὅτι συγκροτοῦν τὸ μέγα θέμα τῆς αὐτοδιοικήσεως. Δυστυχῶς, ὅπως καὶ ὁ ἀκροθιγῶς θίξας τὸ θέμα, κύριος συνάδελφος τῆς πλειοψηφίας διεπίστωσεν, ἡ πεῖρα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους δὲν εἶναι πεῖρα θετική. Πάντοτε ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως φυτοζωοῦσε. Συνεπῶς ἐδέχετο πλήγματα ποὺ εἴτε τοῦ ἀφαιροῦσαν οὐσιώδεις ἁρμοδιότητας, κατ’ ἐξοχὴν ἰδικάς του, εἴτε τοῦ ἀνέτρεπον τοὺς οἰκονομικούς του πόρους, εἴτε ὡδηγοῦσαν εἰς ἀμέσους καὶ πλήρεις ἐπεμβάσεις κρατικάς, εἴτε τὸν ὡδήγουν τελικῶς εἰς πλήρη κηδεμονίαν ἀπὸ τὰ ὄργανα τῆς κυβερνητικῆς ἐξουσίας, τὸν Νομάρχην καὶ τὰς κρατικὰς ἀρχάς. Τὸ κακὸν ἔφθασεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον ἰδιαιτέρως ἐπὶ Κυβερνήσεως τῆς δεξιᾶς, ὅταν ἰδίως ἀνεδείχθησαν ἐπικεφαλῆς τῶν ὀργανισμῶν αὐτοδιοικήσεως πρόσωπα μὴ ἀρεστὰ εἰς τὰς Κυβερνήσεις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς. Ἰδιαιτέρως, ἀπὸ τὸ 1959, ἡ αὐτοδιοίκησις ἐδέχθη ἀλλεπάλληλα πλήγματα εἰς ὅλους αὐτοὺς τοὺς τομεῖς εἰς τοὺς ὁποίους ἀνεφέρθην καὶ ἰδιαιτέρως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὁμαλὴν δημοκρατικὴν λειτουργίαν της διὰ τῆς καθιερώσεως σειρᾶς ἄρθρων, διὰ τῶν ὁποίων ἀστυνομεύεται κυριολεκτικῶς ἡ ζωὴ καὶ ἡ λειτουργία τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Μία δημοκρατικὴ κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, κατ’ ἐξοχὴν ἐξασφαλίσασα τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, μὲ τὴν ἐπαγγελίαν της περὶ ἀληθοῦς δημοκρατίας, ὤφειλεν ἀμέσως, θαρραλέως καὶ μὲ ριζικὰ καὶ ὡλοκληρωμένα μέτρα νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ μεγάλο αὐτὸ πρόβλημα. Πολὺ περισσότερον, διότι, ὅπως εἶπα καὶ εἰς τὴν ἀρχήν, συνδέεται στενὰ μὲ τὴν ὅλην προσπάθειαν τοῦ ἐκδημοκρατισμοῦ τῆς δημοσίας μας ζωῆς.

§151Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, λυποῦμαι πάρα πολύ, δὲν ἤθελον νὰ σᾶς διακόψω, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ κάμω. Συμφωνῶ κατ’ ἀρχὴν πλήρως εἰς ὅσα εἴπατε περὶ αὐτοδιοικήσεως. Σχεδὸν θὰ ἐπαναλάβω τὴν λέξιν, αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε, ὅταν αὔριον ὁμιλήσω καὶ ἐγώ, ἀλλὰ πρέπει νὰ διαλευκάνωμεν μίαν βασικὴν παρεξήγησιν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σκοπὸν ἔχει τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ὅπως εἶπα καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν συνεζήτει τὸ νομοσχέδιον προχθές, δὲν ἐπιάσαμεν ὅλον τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις ἔκαμε σαφῆ μνείαν καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι εἶναι ὑπὸ μελέτην. Ἑπομένως, αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν παρουσιάζομεν τίποτε διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἑπομένως, μὴ σπεύδετε νὰ ἐπικρίνητε κἄτι, τὸ ὁποῖον δὲν φέρομεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Φέρομεν μόνον τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Τὸ μόνον ποὺ μπορεῖτε νὰ εἴπητε εἶναι, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴχομεν μελετήσει τὸ θέμα τῆς αὐτοδιοικήσεως ἐντὸς τοῦ ὀλίγου χρονικοῦ διαστήματος ποὺ ἔχομεν εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ νὰ τὸ φέρωμεν. Αὐτὸ εἶναι θέμα ἱκανότητος τῶν προσώπων. Σεῖς πιθανῶς τὸ ἐπροφθαίνατε, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ὅλοι θὰ τὸ ἐπρόφθανον. Πάντως δὲν πρόκειται περὶ νόμου διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν, πρὸς Θεοῦ, εἶναι τόσον μέγα τὸ θέμα, ὥστε θέλει μελέτην καὶ τὸ μελετῶμεν ἤδη διὰ νὰ ἔλθῃ κι’ αὐτὸ εἰς τὴν ὥραν του.

§152Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἶναι συνδεδεμένη ἡ αὐτοδιοίκησις μὲ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα; Διότι τὰ ὄργανα τὰ ὁποῖα θὰ ἐκλεγοῦν ἀπὸ ἕνα νόμον κακόν, θὰ ἐφαρμόσουν κακῶς τὴν αὐτοδιοίκησιν.

§153Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μαζί σας, ἀλλὰ θὰ πρέπει ν’ ἀντιληφθῶμεν ὅλοι τὸ ἑξῆς. Εἴχομεν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἦτο φρικτὸς καὶ ἔχομεν ἐν ὄψει ἐκλογάς. Τί ἔπρεπε νὰ κάμωμεν; Νὰ κάμωμεν ἄρθρον μόνον, ὅτι ἀναβάλλομεν τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐὰν μᾶς ἐπιβάλλουν τὰ γεγονότα νὰ μὴ προφθάσωμεν νὰ ψηφίσωμεν νέον νόμον καὶ νὰ πᾶμε μὲ τὸν φρικτὸν αὐτὸν νόμον εἰς νέας ἐκλογὰς ἢ νὰ περιμένωμεν νὰ λύσωμεν τὸ θέμα μὲ τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ τραυματίσωμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν διενεργοῦντες τὰς νέας ἐκλογὰς μὲ τὸν νόμον, τοῦ ὁποίου τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἐζήσαμεν ὅλοι μας; Δὲν ὁμιλῶ ἀπὸ κομματικῆς πλευρᾶς, ἀλλὰ ἀπὸ πλευρᾶς προσώπων, συναλλαγῶν, δημάρχων καὶ μὲ ὅλα τὰ οἰκτρὰ φαινόμενα, τὰ ὁποῖα εἴδατε. Ἑπομένως, πρέπει νὰ προφθάσωμεν νὰ ἀπαλλαγῶμεν αὐτοῦ τοῦ νόμου. Αὐτὸ εἶναι ὅλον τὸ θέμα.

§154Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι ἀδικεῖτε τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἐκθέτω. Ἀκριβῶς εἰς τὴν ἀρχὴν εἶπα, ὅτι καίτοι θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶχε μελετήσει τὸ ὅλον θέμα, δὲν τῆς κάμνομεν κριτικὴν κυρίως δι’ αὐτό. Τῆς κάμνομεν κριτικήν, διότι ἠμποροῦσε νὰ ρυθμίσῃ τὸ ἐπεῖγον θέμα διὰ μιᾶς διατάξεως καὶ νὰ ἀφήσῃ τὴν στοιχειώδη ἄνεσιν ρυθμίσεως τοῦ προβλήματος ἀπὸ ὅλας τὰς πλευράς. Καὶ τώρα νὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς τὸ τελευταῖον ποὺ εἴπατε: Ἐὰν πρόκειται ἡ αὐτοδιοίκησις νὰ ὑποστῇ ἕνα κακὸν ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι θὰ διατηρηθῇ ὁ ἰσχύων ἐκλογικὸς νόμος, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τὸ μικρότερον κακὸν θὰ εἶναι αὐτό. Διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι τὰ μεγάλα κακὰ θὰ τὰ ὑποστῇ, ἐὰν δὲν ἀντιμετωπίσητε, δὲν διορθώσητε τάχιστα τὰ ὅσα ἀνέφερα. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἐνδιαφέρον πραγματικὸν διὰ τὴν διόρθωσιν αὐτῶν τῶν κακῶν, ὀφείλετε νὰ προχωρήσητε ἀμέσως εἰς τὴν συνδυασμένην ρύθμισιν ὅλων τῶν προβλημάτων ποὺ ἀπασχολοῦν τὴν αὐτοδιοίκησιν. Καὶ δὲν ὑπάρχουν δι’ αὐτὸ ἐμπόδια. Διότι ἐὰν πᾶμε εἰς νέας ἐκλογὰς ἀμέσως, σημαίνει ὅτι δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει ἡ ἄμεσος διόρθωσις τῶν κακῶν. Ἐὰν πάλιν δὲν πᾶμε, τότε δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπείγεσθε διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ νὰ ἀγνοήσητε τὰ οὐσιώδη προβλήματα. Εἶναι, λοιπόν, πολὺ σαφὴς ἡ σκέψις μας. Ἀλλὰ καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ καθιερούμενον ἐκλογικὸν σύστημα, θεωροῦμεν, ὅτι ἐν συγκρίσει μὲ τὸν νόμον τοῦ 1959, εἶναι χειρότερον. Ἔχομεν δὲ τὴν εὐχέρειαν νὰ τὸ ἀποκρούσωμεν καὶ αὐτὸ μὲ τὴν ἰδίαν εὐχέρειαν ποὺ εἴχομεν δι’ ἐκεῖνο τοῦ 1959.

§155Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ὅτι ἡ μόνη παράταξις ἡ ὁποία εὐνοεῖται ἀπὸ αὐτὸν τὸν νόμον ἀπ’ εὐθείας, εἶναι ἡ ἰδική σας καὶ ἀπορῶ πῶς διαμαρτύρεσθε, διότι μοῦ ἔρχεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν ψυχήν μου νὰ σᾶς συγχαρῶ. Ἡ ἰδική σας παράταξις θὰ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ κάνῃ ἑνιαῖα ψηφοδέλτια, ἐνῷ ἡ Ε.Κ. καὶ ἡ Ε.Ρ.Ε. ἀσφαλῶς θὰ ἔχουν μεγάλην διασπορὰν δυνάμεων. Ἀπορῶ πῶς σεῖς, τὸν ἀντικομματικὸν αὐτὸν νόμον πρὸς τὴν Ε.Κ. ἔρχεσθε νὰ τὸν ἐπικρίνητε.

§156Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔχομεν υἱοθετήσει ὡρισμένας ἀρχὰς τὰς ὁποίας ὑποστηρίζομεν, ἀνεξαρτήτως κομματικοῦ συμφέροντος. Τὸ 1959 οἱ σύμβουλοι τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰσηγήθησαν τὴν καθιέρωσιν ἐκείνου τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος μὲ τὴν προσδοκίαν, ὅτι θὰ ἐξυπηρετοῦσαν τὴν Ε.Ρ.Ε. Ἀνεξαρτήτως τῶν συναλλαγῶν διὰ τὰς ὁποίας ὑπῆρχε κίνδυνος καὶ ἡμεῖς κατεδικάσαμεν καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποφεύγονται καὶ μὲ τὸν παρόντα νόμον, εἶναι γεγονός, ὅτι ὁ νομοθέτης τοῦ 1959 ἔπεσε κομματικῶς ἔξω. Διότι ἐπερίμενεν, ὅτι μὲ τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν καὶ μὲ τὰς δυνατότητας λόγῳ κρατικῆς ἐξουσίας, τῶν πάσης φύσεως πιέσεων, θὰ ἠμποροῦσε νὰ καταλάβῃ ἡ ΕΡΕ τοὐλάχιστον τοὺς βασικοὺς Δήμους τῆς χώρας, Ἀθήνα, Πειραιᾶ, Θεσσαλονίκη κλπ. Ἀπέτυχεν ὅμως, ἐκτιμῶντας ἐσφαλμένως τὸν συσχετισμὸν τῶν τότε κομματικῶν δυνάμεων. Εἶπα καὶ εἰς τὸν σημερινὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι θὰ μετανοήσῃ καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐὰν ἡ κατεύθυνσίς της εἶναι κομματική. Καὶ μπαίνω εἰς αὐτὸν τὸν πειρασμόν, εἰς τὸ νὰ διατυπώσω αὐτὴν τὴν σκέψιν, διότι διερωτῶμαι πῶς ὁ κ. Παπανδρέου μὲ σωρείαν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα συμπίπτουν ἀπολύτως μὲ τὰ ἰδικά μας σήμερον, πῶς τὸ 1959 ὑπεστήριζεν ἄλλα, λόγῳ τῆς μικρᾶς δυνάμεώς του τότε καὶ σήμερον μὲ κομματικὴν δύναμιν 171 βουλευτῶν ἐμμένει εἰς τὴν καθιέρωσιν τῆς ὑπερενισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἑπομένως, εἶναι διαφανὴς ἡ σημερινὴ ἀφετηρία τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ πιθανώτερον, ὅμως, πάλιν θὰ εἶναι, ὅτι θὰ πέσῃ ἔξω. Διότι καὶ τὴν ΕΡΕ τὸ 1959 ποὺ δὲν τὴν ἐνδιέφερε τόσον ἡ κοινότης τῆς Μαγκουφάνας ἢ ἀκόμη καὶ ὁ δῆμος τῆς Ἀμαλιάδος, ἔπεσε ἔξω. Νομίζω, ὅτι καὶ ἐν προκειμένῳ κάμνετε λάθος. Ἀπαντῶν, λοιπόν, εἰς τὸν κ. Σακαλῆν, τοῦ λέγω, ὅτι καίτοι ἡ πρόθεσις εἶναι νὰ στραφῇ ὁ ἄνεμος ἐναντίον μας, τελικῶς διακινδυνεύουν τὴν πρόβλεψιν, ὅτι θὰ στραφῇ ἐναντίον τῆς Ε.Κ. καὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἡ Ε.Ρ.Ε. φυσικὰ δικαίως δὲν ἔχει οὐσιαστικὰ καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς τὸ νὰ ἐπανέλθῃ σύστημα ποὺ ἐπανειλημμένως ὑπεστήριξεν. Ἡμεῖς, ὅμως, δὲν ἔχομεν κανένα ἐμπόδιον διὰ νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν ἄποψίν μας καὶ νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν διὰ τὸ σύστημα τὸ σημερινόν, βασικῶς τὰς ἰδίας ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἀνεπτύξαμεν καὶ κατὰ τὸ 1959. Καὶ νὰ ὑποδεικνύωμεν καὶ σήμερον τρόπους συγκεκριμένους, πλήρους κατοχυρώσεως καὶ τῆς ἐννοίας τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς καὶ τοῦ ἀπολύτου σεβασμοῦ τῆς ἐννοίας τῆς ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως τῶν διαφόρων δημοτικῶν τάσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐκδηλωθοῦν προσεχῶς εἰς τὰς ἐκλογάς.

§157Δ. ΚΙΝΙΑΣ. Καὶ σεῖς μετενοήσατε δι’ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐξελέξατε.

§158Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐξελέξαμεν τότε ἰδικούς μας, ἀλλὰ συνειργάσθημεν μὲ δημοτικοὺς συμβούλους τοῦ Κέντρου καὶ ἐξελέγησαν κεντρῶοι δήμαρχοι εἰς τοὺς τρεῖς μεγάλους δήμους. Ἑπομένως, ἐὰν δὲν ἀνταπεκρίθησαν κατὰ τὴν 5ετίαν παράγοντες τῆς παρατάξεώς σας, οἱ ὁποῖοι καὶ οἱ τρεῖς ἦσαν καὶ βουλευταί, εἴμεθα οἱ μόνοι ποὺ δὲν πταίομεν. Ἡμεῖς ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἐκάμαμεν ἀγῶνα νὰ μὴ ἐκλεγῇ δήμαρχος τῆς ΕΡΕ. Καὶ τὸ ἐπετύχαμεν μὲ τὴν συνεργασίαν αὐτήν. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν εἰς τὰ περὶ συνεπείας ποὺ εἴπατε, δὲν εὑρίσκομεν εὔκολα τὴν ἄκρην. Ἀλλ’ αὐτὸ ἐσᾶς κυρίως ἀφορᾷ.

§159Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ ἐθίξατε τὰς τρεῖς μεγάλας πόλεις καὶ εἴπατε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τότε εἶχεν ἐνδιαφέρον, ἔχετε πληροφορίας, ὅτι ἐπενέβη εἰς τὰς ἐκλογὰς Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης, ἡ τότε Κυβέρνησις;

§160Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς αὐτά.

§161Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Γεγονὸς εἶναι, ὅτι δὲν ἐπενέβη εἰς καμμίαν ἐκλογὴν ἡ τότε Κυβέρνησις.

§162Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι δὲν ἐπενέβη.

§163Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Ράλλης, ἐγὼ διατυπώνω ἀμφιβολίας.

§164Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἡ λέξις ἐπέμβασις τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς τοῦ 1959, εἶναι ἔννοια πάρα πολὺ «καθὼς πρέπει». Ἔγινε τοιοῦτον ὄργιον, κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν τοῦ 1959, ποὺ θὰ μείνῃ εἰς τὴν ἱστορίαν μὲ τὰς μελανωτέρας σελίδας. Τὸ δεύτερον στάδιον ἦτο ἡ προσπάθεια πολιτικοῦ ἐπηρεασμοῦ καὶ πιέσεων κομματικῶν εἰς τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα. Ὅταν ἀντέστησαν οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι, ὅταν αἱ δημοκρατικαὶ δυνάμεις ἡνώθησαν, ἀνετράπησαν τὰ σχέδια τῆς Ε.Ρ.Ε.

§165Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖοι ἦσαν ἀντίθετοι;

§166Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἀρκεταὶ ἦσαν αἱ ἀντιθέσεις σας εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων καὶ τὸ ἀναγνωρίζομεν. Ἄς μὴ κάμωμεν, ὅμως, τώρα παρελθοντολογίαν. Κύριοι βουλευταί, ἐπανέρχομαι εἰς τὴν βασικὴν τοποθέτησιν. Ἐπισημαίνω τὴν κατάστασιν ποὺ ἔχει δημιουργηθῆ καὶ τὰς ἀνάγκας τὰς τεραστίας, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν. Καὶ ὑποδεικνύω, ὅτι ἐπιβάλλεται ταχύτατα καὶ μὲ ὡλοκληρωμένα καὶ ριζικὰ μέτρα νὰ ἀντιμετωπισθοῦν. Ἡμεῖς κάμνομεν σχετικὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὡλοκληρωμέναι καὶ περιέχονται εἰς τὸ ἀντισχέδιον τὸ ὁποῖον κατεθέσαμεν ἀπόψε, δὲν ξεύρομεν βεβαίως ἐὰν τὸ ἔχῃ λάβει ὁ κ. Ὑπουργός. Εἴχομεν, λοιπόν, ἑτοιμάσει πλῆρες σχέδιον καὶ μελέτην, καίτοι δὲν εἴμεθα Κυβέρνησις, οὔτε προσδοκούσαμεν νὰ γίνωμεν Κυβέρνησις τώρα. Εἰς τὸ σχέδιον αὐτὸ ἐκθέτομεν τὰς ἀπόψεις καὶ τὰς θέσεις τοῦ Κόμματός μας, θέσεις αἱ ὁποῖαι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ἀφοροῦν ὅλας τὰς πλευρὰς τοῦ προβλήματος. Συγκεκριμένως: Ὑπάρχει πρῶτα θέμα οὐσιαστικοῦ περιεχομένου καὶ κατοχυρώσεως τῶν ἁρμοδιοτήτων τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη μου αὐτὰ καθορίζονται στὰ ἄρθρα 20–22 τοῦ κώδικος. Προτείνομεν, λοιπόν, ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐξασφαλίζονται ὅλαι αἱ ἁρμοδιότητες, αἱ οὐσιώδεις, εἰς τὰ ὄργανα τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀποκλείεται ἡ ἀφαίρεσίς των εἴτε ἀπὸ κρατικὴν παρέμβασιν, εἴτε ἀπὸ διαφόρους ὀργανισμοὺς καὶ ἑταιρείας. Δεύτερον θέμα εἶναι ἡ διοικητικὴ αὐτονομία τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις ζῇ ὑπὸ καθεστὼς ἀποπνικτικῆς ἀτμοσφαίρας κηδεμονίας τοῦ Νομάρχου καὶ τοῦ Κράτους. Ἔχουν καταντήσει οἱ αἱρετοὶ ἄρχοντες, οἱ ἐκλεγέντες ὑπὸ τοῦ λαοῦ, νὰ εἶναι ἱεραρχικῶς ὑφιστάμενοι τοῦ Νομάρχου ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι. Εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ ἀποκλεισμοῦ πάσης κηδεμονίας τοῦ Νομάρχου καὶ τῆς κρατικῆς ἐξουσίας ἐπὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ ἔργου τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐπὶ τῶν οὐσιαστικῶν ἀποφάσεων τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Συμβουλίων. Τὰ Δημοτικὰ καὶ Κοινοτικὰ Συμβούλια, πρέπει νὰ παύσουν νὰ εἶναι Γνωμοδοτικὰ Σώματα καὶ νὰ γίνουν οὐσιαστικὰ Σώματα. Μὲ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν προτείνομεν νὰ ὑπάρχῃ μόνον ὡς πρὸς τὴν νομιμότητα τῶν ἀποφάσεων, δικαίωμα παρεμβάσεως. Ὡς πρὸς τὸ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον τῶν ἀποφάσεων, νὰ ἀποκλεισθῇ πᾶσα παρέμβασις τῆς κρατικῆς ἐξουσίας. Τρίτον, εἴμεθα ὑπὲρ τῆς πολιτικῆς ἀνεξαρτησίας τῶν ὀργάνων τῆς αὐτοδιοικήσεως. Εἶναι σώματα ηὐξημένου κύρους, μὲ ἄρχοντας ἐκλεγομένους ἀπὸ τὸν λαόν. Δὲν νοεῖται καμμία ὑπαγωγή τους ὑπὸ τὴν πειθαρχικὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Νομάρχου. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἀποκλείομεν πᾶσαν πειθαρχικὴν δίωξιν τοῦ Νομάρχου ἢ τῆς κρατικῆς ἐξουσίας ἐπὶ τῶν αἱρετῶν ἀρχόντων τοῦ λαοῦ. Ἡ μόνη διαδικασία ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἀκολουθηθῇ εἶναι ἡ δικαστική, βάσει τῶν ἄρθρων τοῦ Ποινικοῦ Κώδικος καὶ μόνον αὐτοῦ, ὅταν ὑπάρχῃ παράβασις καθήκοντος ἢ ἄλλη παρανομία, Σχετικῶς, πρέπει νὰ ποῦμε, ὅτι τὸ μόνον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἔχει ἀνάγκην μελέτης, εἶναι τὸ σχετικὸν μὲ τὴν ἀνάγκην ἀπαλείψεως τῶν ἀντιδημοκρατικῶν ἄρθρων τοῦ Κώδικος, ὅπως εἶναι τὰ ἄρθρα 124, 130 καὶ 132 κλπ., μὲ τὰ ὁποῖα κυριολεκτικῶς ἀστυνομεύθη τὸ φρόνημα τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων καὶ συμβουλίων, καὶ ἡ λειτουργία τῶν αἱρετῶν συμβουλίων. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ σύστημα τῆς ἀναδείξεως τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, βάσει τοῦ νομοσχεδίου. Κύριοι βουλευταί, ἐμμένομεν ἀπολύτως εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἰσχύος τῆς ἁπλῆς καὶ ἄδολης, ὅπως ἐτονίσθη πάντοτε ἀπὸ ἡμᾶς, ἀναλογικῆς, εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβουλίων. Εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἐκπροσωπήσεως κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὰ δημοτικὰ καὶ κοινοτικὰ συμβούλια ὅλων τῶν δημοτικῶν τάσεων καὶ ἰδεολογιῶν. Εἶναι φανερόν, ὅτι τοπικῶς ἀναπτύσσονται περισσότεραι τάσεις καὶ μὲ βάσιν ὄχι ἱκανὰ πρόσωπα, τοπικοὺς παράγοντας, δυναμένους νὰ βοηθήσουν εἰς τὴν ἐπίλυσιν τῶν τοπικῶν συμφερόντων καὶ μὲ βάσιν δημοτικὰ προγράμματα. Μᾶς κατέπληξεν ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τῆς πλειοψηφίας, ὅτι πρέπει νὰ ἀποκλεισθοῦν αἱ μειοψηφίαι ἀπὸ τὰ δημοτικὰ καὶ κοινοτικὰ συμβούλια. Ἀλλάζοντας θέσιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν οἱ συνάδελφοι τοῦ Κέντρου, λησμονοῦν ὅσα περὶ μειοψηφιῶν ἔχουν ὑποστηρίξει. Τὸ ἴδιον καὶ ὅσα ἐναντίον τῶν ἀντιδημοκρατικῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα εἰσήχθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Τὸ θέμα δὲν μᾶς ἀφορᾷ. Δὲν ὑπάρχουν Δῆμοι ποὺ νὰ ἔχωμεν κάτω τοῦ 10%. Ὁμιλοῦμεν, ὅμως, πάντα μὲ συνέπειαν εἰς ὅσα διακηρύσσομεν. Καὶ διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν μόνον ἀπὸ ἀπόψεως ἰδικῶν μας μόνον ἀρχῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναγνώσω καὶ τὰς σχετικὰς ἀπόψεις τοῦ σημερινοῦ Πρωθυπουργοῦ κατὰ μίαν διακοπήν του (σελὶς 866 τῶν πρακτικῶν τῆς 2ας Φεβρουαρίου 1959), ὅταν συνάδελφος τῆς ΕΔΑ ἀνέπτυσσε τὰς θέσεις μας ἐπὶ τοῦ τότε νομοσχεδίου: «Εὔχομαι ἡ καθιέρωσις τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, νὰ ἀποτελέσῃ προηγούμενον. Καὶ συμφωνῶ, ὅτι ἐπειδὴ εἶναι τόσαι αἱ ἀρεταί του, ὀρθὸν εἶναι νὰ ἰσχύσῃ καὶ εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς». Σαφὴς εἰς τὴν ἀρχὴν αὐτήν, ἦτο καὶ ἡ τοποθέτησις τοῦ κ. Μητσοτάκη, Ὑπουργοῦ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἔλεγε τότε: «Ὀρθῶς ἐγένετο λόγος περὶ συσχετισμοῦ τῶν γενικῶν καὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν...». Σαφής, λοιπόν, καὶ ἡ τοποθέτησις ἐπιφανοῦς μέλους τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ὑπάρχει θέμα, λοιπόν, οὔτε περὶ τοῦ συστήματος τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, καθ’ ἑαυτοῦ, οὔτε περὶ τοῦ συσχετισμοῦ τῆς καθιερώσεως τοῦ συστήματος αὐτοῦ εἰς τὰς Γενικὰς καὶ Δημοτικὰς ἐκλογάς. Θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζω ἐπὶ ποίας ἀρχῆς, στηριζόμενος ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγεῖται σήμερον ἀντίθετον ἐκλογικὸν σύστημα. Σύστημα ἀντίθετον πρὸς τὰς σαφῶς διατυπουμένας ἀρχὰς του καὶ εἰς τὰ ζητήματα ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων καὶ τῶν βουλευτῶν. Θὰ ἀναφέρω καὶ τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Στεφανόπουλον, ὁ ὁποῖος δὲν λαμβάνει θέσιν, ἀλλὰ ὁμιλεῖ σαφῶς ἐναντίον τῶν «πολυφασικῶν» καὶ «ἐναλλασσομένων» συστημάτων. Λέγει ὁ κ. Στεφανόπουλος: «Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι εἶναι ὑπὲρ τῶν πολιτευομένων τοῦ παρελθόντος τοῦ πρὸ τοῦ τελευταίου πολέμου ὅτι οὗτοι εἶχον νὰ ἐκλέξουν ....». Ἐπίσης θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζω ποῖαι εἶναι ἐπὶ τοῦ θέματος αἱ σημεριναὶ ἀπόψεις του. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ἄλλον θέμα τῆς ἀμέσου ἢ ἐμμέσου ἐκλογῆς. Κύριοι βουλευταί, ὁμολογῶ ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ ἐκτιμήσῃ κανεὶς ποῖον εἶναι δημοκρατικώτερον σύστημα. Τὸ τῆς ἀμέσου ἢ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Οὐδεὶς σεβόμενος ἑαυτὸν δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ βασίμως καὶ μὲ ὑπ’ ὄψει τὴν πεῖραν καὶ τὴν διεθνῆ, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς εἶναι δημοκρατικώτερον τῆς ἐμμέσου. Ἔχει καὶ τὸ ἕνα σύστημα καὶ τὸ ἄλλο, πλευρὰς δημοκρατικάς, ὅπως καὶ ἀδυναμίας. Κυρίως λοιπὸν κρίνονται ἀπὸ ἀπόψεως τόπου, χρόνου καὶ σκοπιμότητος. Ἀναμφισβητήτως μὲ βάσιν τὴν διαφθοράν, ὄχι μὲ εὐθύνην τῆς ἰδικῆς μας παρατάξεως, ποὺ παρατηρεῖται εἰς τὰ πολιτικὰ ἤθη τῆς χώρας, μὲ βάσιν τὰς συναλλαγάς, ἐκρίναμεν τότε καὶ κρίνομεν σήμερον. Ἠθέλαμεν νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι ἂν ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς Ε. Ρ.Ε. εἶχον μίαν ἄλλην δυνατότητα ἐκδηλώσεως αὐταὶ αἱ τάσεις ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς Ε.Κ. αἱ δυνατότητες μειοῦνται. Καὶ τότε καὶ σήμερον πάντως κρίνοντες ἡμεῖς αὐτὸ τὸ στοιχεῖον καὶ αὐτὸν τὸν κίνδυνον, εἴμεθα καὶ τότε καὶ σήμερον ὑπὲρ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὄχι ἀπὸ ἀπόψεως δημοκρατικότητος, διότι τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι συζητήσιμον. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι καὶ ἐδῶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει κάμει ἕνα σφάλμα ἰσχυριζόμενος ὅτι τὸ 1959 ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. δὲν ἐφοβεῖτο τὴν συναλλαγὴν καὶ ἑπομένως ἐτάσσετο ὑπὲρ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Ἐνῷ τὸ 1959 ἦτο ἐπὶ 7 χρόνια ἡ δεξιὰ εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ εἶχεν ἐπιβάλει καθεστὼς κομματικὸν καὶ συναλλαγῆς. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ φοβεῖται λοιπὸν τὴν συναλλαγὴν περισσότερον σήμερον ἀπὸ τότε καὶ δι’ αὐτὸ σπεύδει νὰ καταργήσῃ τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς; Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς του λοιπὸν ἔχει δίκαιον. Ἡμεῖς εἴμεθα συνεπεῖς καὶ τότε καὶ σήμερον, τασσόμενοι ὑπὲρ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Ἡ Ε.Κ. ὅμως δὲν δικαιοῦται τὸ ἴδιο, διότι ἐὰν τὸ 1959 δὲν ἐξετίμα τοὺς κινδύνους δὲν ἔχει κανένα λόγο σήμερον ποὺ εἶναι ἐξουσία καὶ ποὺ ἰσχυρίζεται ὅτι θὰ καταλύσῃ τὸ διεφθαρμένον κράτος τῆς δεξιᾶς νὰ φοβῆται περισσότερον σήμερον τὴν συναλλαγὴν ἀπὸ τότε. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Ἡ διαφορὰ μας εἶναι ὅτι κρατοῦμεν μόνον τὰ θετικὰ στοιχεῖα αὐτοῦ τοῦ συστήματος. Πρῶτον, αὐτὸ ποὺ εἶναι σωστὸν καὶ δίκαιον νὰ τίθεται ἐνώπιον τοῦ λαοῦ ἐκ τῶν προτέρων ποῖος θὰ εἶναι Δήμαρχος καὶ νὰ μὴ γίνεται ἡ ἐκλογὴ μεταξὺ τοῦ οἱουδήποτε δημοτικοῦ συμβούλου. Δεύτερον στοιχεῖον εἶναι, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ κατ’ ἄμεσον τρόπον κατερχόμενος ὡς Δήμαρχος καὶ ζητῶν τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ συγκεντρώσῃ εἴτε τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τῶν ψήφων, εἴτε τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ὑπ’ ὡρισμένας προϋποθέσεις, μὲ τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι δυνατὸν καὶ τὸ 30% τῶν ψήφων ἑνὸς συνδυασμοῦ νὰ ἐκλέξῃ πλειοψηφίαν συμβούλων ἐνῷ ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς ποὺ προτείνομεν ἡ ἀπόλυτος πλειοψηφία συναρτᾶται τοὐλάχιστον μὲ τὸ 45 –48% τῶν ψήφων. Ὑπὸ τὰς δύο μόνον αὐτὰς προϋποθέσεις δικαιοῦται νὰ ἐκλέγεται ἀμέσως ὁ Δήμαρχος καὶ νὰ μὴ τίθεται ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ἐξασφαλίσῃ τὴν πλειοψηφίαν τῶν ψήφων ἢ τῶν ἑδρῶν, πρέπει ὁ Δήμαρχος νὰ ἐκλέγεται ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Εἶναι τὸ σύστημα ποὺ προτείνομεν ἀπολύτως δημοκρατικόν. Ἀποκρούομεν τὴν ἄποψιν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐν ὀνόματι δῆθεν τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς καθιερώνουν ἄκρως ἀντιδημοκρατικὸν σύστημα ὅπως εἶναι ἡ ὑπερενισχυμένη, διὰ τὴν ὁποίαν πράγματι ὁ κ. Ζίγδης, κατηγορῶν τὴν ΕΡΕ ἔφθασε νὰ ἀναφερθῇ καὶ εἰς νομοσχέδιον τοῦ Μουσολίνι. Εἶπα εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι θὰ εἶχε πιθανῶς κἄποιαν ἐξήγησιν θεμιτὴν ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως ἐὰν ἔλεγεν ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀπὸ ὡρισμένου ποσοστοῦ καὶ πέραν θέλω νὰ ἔχῃ μίαν πλειοψηφίαν ὁ Δήμαρχος. Δηλαδὴ νὰ τοῦ δώσῃ π.χ. μὲ τὸ 40% ἀπόλυτον πλειοψηφίαν δημ. συμβούλου. Δηλαδὴ μίαν ἐνίσχυσιν 10%.

§167Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ δὲν γίνεται;

§168Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δίδετε πριμοδότησιν 50%. Δηλαδὴ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ 40% τὸ κάνετε 66% καὶ τοῦ 50% τὸ κάνετε 75%. Δι’ αὐτὸ τὸ χαρακτηρίζομεν τὸ σύστημά σας ὑπερενισχυμένην, καὶ καταπλεονέκτησιν τοῦ σχετικῶς πλειοψηφοῦντες ἔναντι τῶν ἄλλων.

§169Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πρὸ ὀλίγου ἂν δὲν ἀπατῶμαι ἐδέχθητε ὅτι πρέπει ὁ Δήμαρχος ὅταν παίρνῃ ἓν ὡρισμένον ποσοστὸν νὰ ἀποκτήσῃ μίαν αὐτοδυναμίαν.

§170Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Εἶπα, ὅτι θὰ εἶχε μίαν θεμιτὴν ἐξήγησιν ἡ θέσις σας, ὅταν διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ κἄποια πλειοψηφία εἰς τὸ σχετικῶς πλειοψηφοῦν ψηφοδέλτιον τοῦ ἐδίδατε μία στοιχειώδη πλειοψηφίαν. Σεῖς ὅμως τοῦ δίδετε ἕνα ἀπαράδεκτο πρίμ. Εἶπα συγκεκριμένως ὅτι ἡ ΕΔΑ τάσσεται ὑπὲρ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς καὶ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ ἐπεσήμανα ὅτι δύο μόνον θετικὰ στοιχεῖα υἱοθετοῦμεν ἀπὸ τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου. Τὴν ὑπόδειξιν τοῦ ποῖος θὰ εἶναι Δήμαρχος καὶ δεύτερον, ὅταν ὁ ἀμέσως ὑποδεικνυόμενος λαμβάνῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τῶν ψήφων ἢ τῶν ἑδρῶν, δὲν θὰ πρέπει νὰ περάσῃ καὶ ἀπὸ τὴν διαδικασίαν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.

§171Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἴπατε ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ μίαν σχετικὴν πλειοψηφίαν. Αὐτὸ ἐγὼ τὸ ἐπαυξάνω.

§172Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ. Θὰ ἠμπορούσαμε —εἶπα— νὰ δικαιολογήσωμεν τὴν σκέψιν σας, νὰ τὴν ἀνεχθῶμεν ἐὰν θέλετε, νὰ μὴ τὴν καταπολεμήσωμεν ἐντόνως, ἐὰν ἐλέγατε ὅτι θέλω νὰ δώσω μίαν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ἑδρῶν εἰς τὸν λαμβάνοντα τὸ 40% τῶν ψήφων. Ὅταν ὅμως φθάνετε εἰς πριμοδότησιν 50%, τότε διαφέρει πολὺ τὸ πρᾶγμα. Κατὰ σύμπτωσιν δὲ κ. Ὑπουργέ, διὰ τὰς σκέψεις μας αὐτὰς (ἔχω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰ πρακτικά) ὑπάρχει ὁμιλία τοῦ κ. Παπανδρέου, εἰς τὴν ὁποίαν καταλήγει εἰς ὅσα ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμὴν προτείνω. Ὅτι δηλαδὴ μόνον ἐφ’ ὅσον ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος συγκεντρώνῃ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, δύναται νὰ ἐκλεγῇ ἀμέσως. Τοποθετεῖ δηλαδὴ ὁ κ. Παπανδρέου τὸ θέμα ὡς ἀκριβῶς τὸ τοποθετοῦμεν ἡμεῖς. Λέγει τὰ ἑξῆς: «Οἱ ἐπικριταὶ τοῦ νομοσχεδίου ὑποστηρίζουν ὅτι μὲ τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν, ὁ Δήμαρχος θὰ εἶναι ἄγνωστος. Πλανῶνται. Διότι καὶ μὲ τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν, ἐὰν ἕνα ψηφοδέλτιον λάβῃ 51% τῶν ψήφων, ἐκλέγει τὸν Δήμαρχόν του». Σ. Στεφανόπουλος (διακόπτων). Ἐὰν ἀποτύχῃ εἰς δύναμιν; Γ. Παπανδρέου, τότε ἂς αἰτιᾶται ἑαυτόν. Ἑπομένως ὑπάρχουν δύο θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, διότι μέχρι τοῦδε ἔχουν παραβλεφθῆ. Καὶ μὲ τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν θὰ ἦτο δυνατὸν κατόπιν συμφωνίας ὅλων τῶν ὑποψηφίων Συμβούλων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ εἰς τὸ ψηφοδέλτιον πρῶτον κατὰ σειρὰν τὸ θέμα τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου. Αὐτὰ δηλαδὴ ποὺ ὑποστηρίζομεν καὶ ἡμεῖς. Καὶ προσθέτομεν ὅτι ἐκ τοῦ νόμου θὰ εἶναι ὑποχρεωτικὸν νὰ εἶναι Δήμαρχος ὁ συγκεντρώνων τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Καὶ συνεχίζει ὁ κ. Παπανδρέου. «Ἐὰν τὸ ψηφοδέλτιον πάρῃ τὸ 51%, ἐκλέγει τὸν Δήμαρχον. Πότε θὰ συμβῇ δυσχέρεια; Ἐὰν δὲν λάβῃ τὸ 51%, καὶ ἑπομένως εὔλογον εἶναι ὁ Δήμαρχος νὰ ἐκλεγῇ ὑπὸ τῶν Συμβούλων». Καὶ συνεχίζει περαιτέρω «... (ἀναγινώσκει) ...». Δηλαδὴ κατηγορεῖ τὴν διάταξιν ποὺ κατηγοροῦμεν καὶ ἡμεῖς ὅτι περιορίζει τὴν ἀνάδειξιν Δημάρχου μεταξὺ τῶν δύο. Ὅτι δηλαδὴ ὑποχρεοῦται τὸ 55% νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ τῶν δύο.

§173Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Παρακαλῶ μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§174Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω, διότι ἔχετε φέρει ὡς ΕΡΕ τόσον τραγελαφικὰ συστήματα, ὥστε δὲν δικαιοῦσθε ἐσεῖς νὰ ἐπικρίνετε.

§175Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Τώρα μοῦ ἐδώσατε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω. Ἤθελον ἁπλῶς νὰ σᾶς διευκολύνω ὑπενθυμίζων, ὅτι ὡς ἔχει ἡ διάταξις τοῦ σχεδίου τοῦ συζητουμένου νόμου εἰς τὴν περίπτωσιν ποὺ ἀναφέρει ὁ κ. Παπανδρέου, τὸ 55 τοῖς ἑκατόν, δεδομένου ὅτι τὰ μειοψηφοῦντα κόμματα ἐπῆραν 20–25 τοῖς ἑκατόν, ὄχι μόνον δὲν θὰ κληθῇ νὰ ἐκλέξῃ ἕνα ἀπὸ τοὺς δύο, ἀλλὰ δὲν θὰ μετάσχῃ παντάπασι, διότι ἀποκλείει τὸ 10 τοῖς ἑκατόν. Λοιπόν, εἴπατέ μου εὐχαριστῶ.

§176Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν ἔφθασα ἀκόμη ἐκεῖ. Θὰ ἔλθω ὅμως.

§177Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Πρᾶγμα τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν εἶναι οὔτε συνταγματικόν, οὔτε δημοκρατικόν.

§178Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἀκριβῶς δὲ τὰς ἰδίας ἀπόψεις εἶχε καὶ ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς Ἐσωτερικῶν, ὁ κ. Μπακόπουλος. Ὑπάρχει καὶ ἕνα δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι εἶναι ἄκρως ἀντιδημοκρατικόν: Ὁ ἀποκλεισμὸς δηλαδὴ τῆς δυνατότητος, πέραν τῶν δύο ὑποψηφίων δημάρχων καὶ ἕτερος νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν. Δὲν εἶναι δὲ μόνον τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὸ 1959 ὁ κ. Πρωθυπουργός. Εἶναι καὶ τὸ ἐνδεχόμενον ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τῶν 3–4 συνδυασμῶν νὰ εἶναι πολὺ μικρὰ εἰς ποσοστόν, νὰ εἶναι 35,5%, 32,5%, 32% περίπου. Εἶναι λοιπὸν ἐντελῶς αὐθαίρετον τὸ κριτήριον, ὅτι πρέπει σώνει καὶ καλὰ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τοὺς δύο πρώτους, τοὺς κατὰ σύμπτωσιν λαβόντας ἔστω καὶ ἥμισυ ποσοστὸν περισσότερον τῶν ἄλλων. Ἀφ’ ἑτέρου ὑπάρχει τὸ ἀπαράδεκτον τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῶν μειοψηφιῶν, τοῦ 10 τοῖς ἑκατόν. Δὲν ὑπεισέρχομαι εἰς τὴν ἀντιδημοκρατικότητα ἄλλων ἄρθρων. Νομίζω ὅμως ὅτι αὐτὰ τὰ βασικὰ στοιχεῖα ποὺ συγκροτοῦν τὸ σύστημα ἀναδείξεως τῶν νέων δημοτικῶν ἀρχόντων εἶναι στοιχεῖα ἄκρως ἀντιδημοκρατικά. Πρῶτον, ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχῆς καὶ δεύτερον ἐντελῶς ἀντίθετα μὲ ὅσα ἡ παράταξις, ἡ ὁποία κυβερνᾷ σήμερον ἔχει ἐπανειλημμένως διακηρύξει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ εἰς τὸν λαόν. Τίθεται λοιπόν, ἐπιτακτικῶς τὸ πρόβλημα, ὅτι πρέπει νὰ ἀρθῇ αὐτὸς ὁ χαρακτὴρ τῶν διατάξεων καὶ νὰ ἀρθῇ καὶ ἡ φοβερὰ ἀντίφασις, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ ἐπαγγελιῶν, διακηρύξεων καὶ πράξεων τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ὑπάρχουν ὡρισμένα ἐπὶ μέρους προβλήματα ποὺ ἀφοροῦν τὸ νομοσχέδιον. Ἀρχίζω ἀπὸ τὸ προκῦψαν, τὸ σχετικὸν μὲ τὴν δυνατότητα τοῦ βουλευτοῦ νὰ εἶναι ὑποψήφιος σύμβουλος καὶ ἀντιστρόφως. Κύριοι βουλευταί, ἀνεξαρτήτως τῆς συνταγματικότητος αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου (εὑρέθη τὸ φάρμακον ἀπὸ τοὺς συνταγματολόγους, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ ὡς κριτήριον «ἀσυμβιβάστου» καὶ ὄχι «ἐκλογιμότητος»). Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει αὐτό. Μὲ ἐνδιαφέρει ἡ οὐσία. Τὸ θεωρῶ ἀπαράδεκτον καὶ μειωτικὸν νὰ ἀπαγορεύεται καὶ μάλιστα διὰ λόγους ἀσυμβιβάστου καὶ εἰς τὸν δημοτικὸν σύμβουλον νὰ εἶναι βουλευτὴς καὶ εἰς τὸν βουλευτὴν νὰ εἶναι δημοτικὸς σύμβουλος, δηλαδὴ νὰ ἀσκῇ τὰ καθήκοντά του καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ τοπικοῦ δήμου ποὺ τὸν ἐξέλεξεν ὡς δημοτικὸν σύμβουλον.

§179Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Ἰσότητα ὑποστηρίζετε μὲ αὐτό; Ἔρχεσθε εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὰς ἀρχάς σας.

§180Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Εἶναι ἀντιδημοκρατικὴ ἀπὸ τὴν φύσιν της ἡ διάταξις καὶ ἡ ἑρμηνεία ποὺ δίδετε εἶναι ἐσφαλμένη. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἰσχῦον ἄρθρον, διὰ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους δὲν ἀπαγορεύει τὴν ἔκφρασιν γνώμης καὶ ἀνάμιξιν εἰς τὴν πολιτικήν, ἀλλὰ ἀπαγορεύει τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ τίτλου κατὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ καθήκοντος διὰ κομματικὰ ὀφέλη. Ἡμεῖς ἐν πάσῃ περιπτώσει εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως ὅλων τῶν σχετικῶν ἄρθρων καὶ πολὺ περισσότερον λέγομεν ὅτι δικαιοῦται καὶ ὁ δημοτικὸς σύμβουλος νὰ εἶναι βουλευτὴς καὶ ὁ βουλευτὴς δημοτικὸς σύμβουλος.

§181ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ δήμαρχος;

§182Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἀντίκειται πρὸς τὸ Σύνταγμα. Ἡμεῖς πάντως ἀποκρούομεν καὶ αὐτὴν τὴν ἄποψιν. Πάντως ἡ σημερινὴ περὶ δημοτικῶν συμβούλων, ἡ ὁποία δὲν ἐξεφράσθη σ’ ὅλα τὰ 140 ἔτη ποὺ ὑπάρχει αὐτοδιοίκησις. Ἐπὶ 140 ἔτη δὲν ἐσκέφθη κανεὶς νὰ τὸ ἀπαγορεύσῃ.

§183Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Ὁ πενθερός μου ἦτο δήμαρχος Ξάνθης καὶ ὑπεχρεώθη εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1923 νὰ παραιτηθῇ. Μὴ ἐπικαλῆσθε λοιπὸν ἀνακριβείας. Ἀφ’ ἑτέρου ὑπάρχει τὸ Ν.Δ. περὶ Λιμενικῶν Ταμείων τοῦ 1923, τὸ ὁποῖον ὁρίζει «τὰ αἱρετὰ μέλη δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἔμμισθον δημοσίαν τινὰ ὑπηρεσίαν ἢ βουλευτικὸν ἀξίωμα». Αὐτὸ ἰσχύει ἀπὸ τοῦ 1923, καὶ βάσει αὐτοῦ διοικοῦνται τὰ Λιμενικὰ Ταμεῖα. Διατὶ λοιπὸν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἀντισυνταγματικὴ ἂν ψηφισθῇ ἀνάλογος διάταξις διὰ τοὺς δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς ἄρχοντας;

§184Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Διαφωνοῦμεν. Τὶ νὰ κάμωμεν; Ὅταν ὑπεβλήθη ἡ διάταξις καὶ ἔσπευσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὴν υἱοθετήσῃ, ὁμολογῶ, ὅτι μὲ ἐξέπληξεν ἡ εὐαισθησία ποὺ εἶχεν ἔναντι τοῦ κ. Γ. Ράλλη, ὁ ὁποῖος ἐδικαιολόγησε τὴν πρότασίν του «διὰ νὰ μὴ ὑπεισέρχεται ἡ κομματικὴ διαπάλη εἰς τοὺς δήμους καὶ κοινότητας». Ποῖος; Ὁ κ. Γ. Ράλλης, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὰ ἀντίθετα, ὅταν ἦτο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Ἡ πολιτεία τῆς Ε.Ρ.Ε. μᾶς ἔχει διδάξει πάρα πολλὰ ἀντίθετα εἰς τὴν οὐσίαν. Ὅσας ἐπαγγελίας καὶ ἐὰν κάμῃ τώρα καὶ ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ ὑποψηφίους δημάρχους θὰ χρίσῃ καὶ ἐν συνεχείᾳ, ὡς Κυβέρνησις θὰ ἐπιχειρήσῃ νὰ ἐξασφαλίζῃ τὸν ἔλεγχον τῶν τοπικῶν ὀργάνων αὐτοδιοικήσεως. Ἂς μὴ τὰ ἀνάγωμεν ὅλα εἰς «ἀρχὰς», ποὺ δὲν τηροῦνται. Τὸ θέμα, κ.κ. συνάδελφοι, τὸ συνδυάζομεν μὲ τὴν εὐρυτέραν ἀνάγκην καταργήσεως τοὐλάχιστον ὅλων τῶν διατάξεων ἐκείνων τοῦ κώδικος τὰς ὁποίας προσφάτως, τὸ 1954 –1959 ἐψήφισεν ἡ ΕΡΕ καὶ αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀκόμη περισσότερον καταπνίγει τὴν δημοκρατικότητα τοῦ θεσμοῦ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Αὐτὸ τοὐλάχιστον ὀφείλει νὰ τὸ κάμῃ ἀμέσως ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει τὸ μέγα θέμα τῶν οἰκονομικῶν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ δοθῇ εὐκαιρία νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι τῆς Ε.Δ.Α. Καίτοι δὲν ἀσχολεῖται μὲ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ὀφείλει νὰ διακηρυχθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι ἡ κατάστασις ἡ οἰκονομικὴ τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων εἶναι φοβερή. Καθ’ ὅτι ἀποκλείεται μόνον μὲ ἐκτάκτους ἐνισχύσεις νὰ ἐξασφαλισθῇ διὰ παγίων διατάξεων ἡ οἰκονομικὴ ἐπάρκεια τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Εἰς τὸ σχέδιον τὸ ὁποῖον διανείμαμεν ἀπόψε καθορίζομεν τὰ συγκεκριμένα μέσα. Κάμωμεν συγκεκριμένες προτάσεις. Δι’ αὐτῶν νομίζομεν ὄχι πλέον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ τὶ κάνῃ ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς καὶ τοῦ ποίαν καλὴν θέλησιν θὰ δείξῃ, ἀλλὰ μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς κατοχυρώσεως μιᾶς στοιχειώδους οἰκονομικῆς στηρίξεως καὶ ἐπαρκείας τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς διοικήσεως, νομίζομεν ὅτι μποροῦν νὰ ἀνακουφισθοῦν ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες. Ἐὰν ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις ὡς τὸ τέλος εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν προβλημάτων ποὺ ἀντιμετωπίζει τὸ νομοσχέδιον τοὐλάχιστον ἂς λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει τὰς συγκεκριμένας προτάσεις τὰς ὁποίας κάμνει τὸ κόμμα μας εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα διὰ τοῦ ἀντισχεδίου τὸ ὁποῖον κατέθεσε. Κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν καὶ ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ ὅλου θέματος τῆς αὐτοδιοικήσεως, πρέπει μὲ θλῖψιν νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἀποτελεῖ ἕνα ἀκόμη κακὸν δεῖγμα γραφῆς τῆς νέας Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὴν ἀνταπόκρισίν της πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ λαοῦ ποὺ τῆς ἔδωσεν τὴν πλειοψηφίαν, πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Δημοκρατίας, πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ταχείας ἐξασφαλίσεως τοῦ ἐκδημοκρατισμοῦ τῆς δημοσίας ζωῆς. Ἐπεσημάναμεν καὶ ἄλλα τοιαῦτα κακὰ δείγματα γραφῆς κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἐπισημαίνομεν μὲ τὴν ἀποψινὴν εὐκαιρίαν τὴν βασανιστικὴν διαδικασίαν ποὺ ἔχει καθιερώσει ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ κεφαλαιώδους προβλήματος τοῦ ἐκδημοκρατισμοῦ τοῦ συνδικαλιστικοῦ κινήματος, ποὺ ἡ προχθεσινὴ μεγαλειώδης κινητοποίησις τῶν ἐργαζομένων δεικνύει, πόσον εἶναι ὥριμον, πόσον ἡ ἐνδιαφερομένη ἐργατικὴ τάξις εἶναι ἀποφασισμένη διὰ τῶν ἀγώνων της νὰ ἐξασφαλίσῃ ἄμεσα τὶς ἀπαιτούμενες λύσεις. Εἴμαστε ὑποχρεωμένοι εἰς κάθε περίπτωσιν νὰ ἐπισημαίνομεν τὰ ἀπολύτως ἀρνητικὰ στοιχεῖα τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου, νὰ ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀλλάξῃ πορείαν, ν’ ἀλλάξῃ κατεύθυνσιν, νὰ υἱοθετήσῃ τὰς θέσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὰς ἐπαγγελίας της καὶ πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς δημοσίας ζωῆς, τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Δημοκρατίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὅπως εἶπα εἰς τὴν ἀρχήν, ἡ κριτική μας πάντοτε θὰ συνοδεύεται μὲ συγκεκριμένας προτάσεις. Τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπετελεῖτο καὶ θὰ ἐπιτελέσῃ ἡ Ε.Δ.Α., θὰ εἶναι ἔργον θετικόν. Καὶ ἕνα δεῖγμα αὐτῆς τῆς τακτικῆς μας εἶναι ἡ κατάθεσις τοῦ ὡλοκληρωμένου καὶ πλήρους σχεδίου ἀντιμετωπίσεως ὅλων τῶν τομέων τῆς ζωῆς τῆς αὐτοδιοικήσεως ποὺ πρέπει ἐὰν ὑπάρχῃ καλὴ θέλησις ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως καὶ ἐν συνεχείᾳ, νὰ υἱοθετηθῇ εἰς τὰ περισσότερα τοὐλάχιστον σημεῖα. Ἂς εἶναι βέβαιη, ὅτι μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν ἐξυπηρετεῖ τὰ ἀληθινὰ συμφέροντα τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἂς εἶναι βέβαιη ὅτι προάγει τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ἐκδημοκρατισμοῦ τῆς δημοσίας ζωῆς εἰς τὸν καίριον αὐτὸν τομέα, διὰ τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν. Κι’ αὐτὸ ἀπαιτεῖ ὁ λαὸς ἐπιμένοντας νὰ γίνεται σεβαστὴ ἡ θέλησίς του.

§185Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Ἐκ μέρους τῶν προοδευτικῶν, κύριε Πρόεδρε, ἤθελα νὰ εἴπω δύο λόγια ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Αἱ ἀπόψεις τοῦ κόμματός μας εἶναι ὅτι θὰ ἐδίδετο ἡ δυνατότης νὰ ἐμφανισθῇ κατὰ πολὺ ἀρτιώτερον καὶ νὰ θεραπεύσῃ πολλὰ τρωτά, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε παρουσιάζουν οἱ νόμοι περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, ἐὰν ὑπῆρχε περισσοτέρα ἄνεσις χρόνου. Καλὸν θὰ ἦτο βέβαια νὰ συνεζητούσαμεν ἕνα νομοσχέδιον ἀναβολῆς τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν ὁπότε μὲ μεγαλυτέραν ἄνεσιν θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ εὕρωμεν λύσεις διὰ τὴν καλυτέραν ἐκπροσώπησιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ὁ κ. Μπριλλάκης εὐστόχως ἐπεκαλέσθη μίαν περίπτωσιν τῆς καταχρήσεως, τὴν ὁποίαν ἀσκοῦν οἱ Νομάρχαι εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐλέγχου τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ζῶ καὶ ἐγὼ ὡς ἄνθρωπος ἐπαρχίας καὶ μάλιστα ἐπαρχίας, ἡ ὁποία εὑρίσκεται πολὺ μακρὰν τῆς πρωτευούσης, ζῶ τὴν νοοτροπίαν ὡρισμένων Νομαρχῶν, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες εἶναι τιμάριά των, τὰ ὁποῖα πρέπει μὲ τὴν ἰδικήν των βούλησιν νὰ κατευθύνουν καὶ κατήργησαν ἐν πολλοῖς τὴν βούλησιν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν Ἀρχόντων, ἐπιβάλλοντες τὰς ἰδικάς των σκέψεις συμβιβαζομένας ἢ μὴ πρὸς τὴν σκέψιν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἡ Πολιτεία ἔταξεν ἁρμοδίους. Ἐπίσης ἔζησα καὶ εἶδα πόσες ἀσχήμιες ἐσημειώθησαν μὲ τὰς τελευταίας δημοτικὰς ἐκλογάς, κατὰ τὸ στάδιον τῆς καταρτίσεως τῶν Προεδρείων καὶ τὴν ἐκλογὴν Δημάρχων. Κύριε Ὑπουργέ, τὰ πράγματα ἔχουν πολὺ ἐκτραχυνθῆ. Δὲν νομίζω διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ὁμαλότητα, εἰς τὴν τάξιν, ὅτι εἶναι ἀρκετὸν τὸ νέον νομοσχέδιον. Φθάνω εἰς τὸ σημεῖον νὰ σκεφθῶ καὶ ἐκφράζω ἐν προκειμένῳ προσωπικάς μου ἀπόψεις, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μετέχουν, κυρίως εἰς τοὺς Δήμους εἰς τοὺς ὁποίους διαχειρίζονται μεγάλα ποσὰ καὶ σοβαρὰ ἀντικείμενα καὶ θέματα τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὴν τύχην δεκάδων χιλιάδων κατοίκων μιᾶς πόλεως, νὰ μετέχουν λέγω ἐξ ὀφφίτσιο ἐκπρόσωποι τοῦ Κράτους καὶ συγκεκριμένως ἕνας ἐκπρόσωπος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς. Δὲν εἶναι ἰδική μου ἔμπνευσις. Καὶ αὐτὸ τὸ ἐδανείσθηκα ἀπὸ τὸν τόσας ἐπιτυχίας σημειώσαντα νόμον περὶ λιμένων καὶ λιμενικῶν ταμείων. Εἴκοσι δύο χρόνια θητείαν εἶχα εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον τοῦ Πόρτο–Λάγο καὶ ἡ συμμετοχὴ τοῦ Δικαστοῦ εἰς τὸ Συμβούλιον πολλὰ κακὰ ἀπέτρεψε καὶ ἡ παρουσία του πάντοτε ἔδιδε τὴν δυνατότητα ἀγαθῆς καὶ καλοπροαιρέτου συζητήσεως καὶ παραμερισμοῦ κομματικῶν ἀντιθέσεων. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζετε, ὅτι δύναται νὰ θεραπεύσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ κακὰ τὸ νομοσχέδιόν σας; Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε προσωπικῶς νὰ ἀμφιβάλλω, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας δὲν ἐνθαρρύνονται νὰ συμμετάσχουν εἰς τὰς ἐκλογὰς δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων ἀρκετοὶ ἐκ τῶν θεωρουμένων ἀπὸ τὴν κοινωνίαν ὡς καλυτέρων καὶ ἱκανοτέρων διὰ νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας, αἱ ὁποῖαι ἴσχυσαν κατὰ τὸ παρελθόν, ἀμφιβάλλω ἐὰν ἀρκετοὶ ἄνθρωποι ἀξίας θὰ θελήσουν νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, διότι εἰς πλείστας περιοχὰς τῆς χώρας, πολὺ ἐξέπεσε τὸ ἀξίωμα τοῦ Δημάρχου ἢ τοῦ Κοινοτάρχου. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους θεωροῦμεν ἐπιβεβλημένον ὅπως διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου προβλεφθοῦν μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἀποφευχθοῦν περισσότερα πλήγματα κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ ἐν ὀλίγοις εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω ὡρισμένας ἀπόψεις καὶ νὰ προτείνω συγκεκριμένας τροπολογίας πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τὸ καλύτερον. (Χειροκροτήματα).

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§187Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ μὲ πληροφορήσητε τὸ ἑξῆς: Μετὰ τὸν συνάδελφον κ. Βρανόπουλον θὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις; Νομίζω, ὅτι καὶ σεῖς θὰ διαπιστώνετε τὴν ἔλλειψιν ἀπαρτίας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἓν νομοσχέδιον τοιαύτης σοβαρότητος ὡς τὸ παρὸν νὰ συζητῆται ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ὑπάρχει σχετικὴ πρότασις, ὥστε νὰ διαπιστώσωμεν ἔλλειψιν ἀπαρτίας. Πάντως μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ συναδέλφου κ. Βρανοπούλου, θὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§189Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ βασικὴ ἀντίθεσίς μου ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νομοθετήματος, συγκεντροῦνται ἐπὶ τοῦ καθιερουμένου ὑπ’ αὐτοῦ νόμου συστήματος ἐμμέσου ἢ ἀμέσου, κατὰ τὴν περίπτωσιν, ἐκλογῆς Δημάρχου. Ὡς πρὸς τὸ σύστημα τὸ καθιερούμενον ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὴν ἐκλογὴν Δημοτικῶν Συμβούλων, δὲν ὑφίστανται ἀντιρρήσεις. Ἐκ πείρας ὅλοι γνωρίζομεν πόσον σπανία ἐξαίρεσις τοῦ γενικοῦ κανόνος δύναται νὰ ἐμφανισθῇ ἰδιαιτέρως εἰς τὰς μεγάλας πόλεις τῆς χώρας, τὸ νὰ συγκεντρώσῃ εἷς συνδυασμὸς τὸ 40% τοῦ συνόλου τῶν ψήφων ἢ νὰ ἐκλέξῃ ἀριθμὸν Δημοτικῶν Συμβούλων πλέον τοῦ ½ τοῦ συνολικοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν. Καὶ τοῦτο διότι ὑφίστανται πολλαὶ εὐγενεῖς φιλοδοξίαι διακεκριμένων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι κατέρχονται εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, φιλοδοξοῦντες νὰ ὑπηρετήσωσιν τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Μὲ τὴν κατάτμησιν ὅμως τῶν ἐκλογικῶν δυνάμεων εἶναι ἀδύνατος ἡ συγκέντρωσις παρ’ ἑνός, τοῦ ὑψηλοῦ ποσοστοῦ τοῦ προβλεπομένου ὑπὸ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, καὶ οὕτω διὰ τοὺς πλείστους τῶν ὀργανισμῶν τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, καθιεροῦται τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς Δημάρχου καὶ οὐδὲ κἂν τὸ μικτόν. Καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ ποσὸν δοκιμασθὲν καὶ παταγωδῶς ἀποτυχόν, ὁσάκις ἐφηρμόσθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἡ ἀντίθεσίς μου εἶναι ἀπόλυτος. Ὅλοι ἐζήσαμεν κατὰ τὰς τελευταίας Δημοτικὰς ἐκλογὰς τοῦ 1959, τὰς τραγελαφικὰς καταστάσεις τὰς ὁποίας ἐδημιούργησε τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Εἴδομεν νὰ ἐκλέγωνται ὡς Δήμαρχοι εἰς πολλὰς πόλεις τῆς χώρας ἀπίθανοι Σύμβουλοι, ἔσχατοι εἰς σειρὰν ἐπιτυχίας, τῶν ὁποίων τὴν ἀνάρρησιν εἰς τὸν Δημαρχιακὸν θῶκον, κατάπληκτον ἐπληροφορεῖτο τὸ ἐκλογικὸν Σῶμα τὴν ἐπιοῦσαν τῶν ἐκλογῶν. Ἡ τοιαύτη ἀνάρρησις ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς ἀνοικείου συναλλαγῆς, μεταξὺ τῶν ἑτεροκλήτων στοιχείων τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ διανομῆς μεταξὺ αὐτῶν τῶν ὀφφικίων τοῦ Δήμου. Δὲν ἔλλειψαν ἀκόμη καὶ κρούσματα (ἐλάχιστα εὐτυχῶς) καταπτύστων συναλλαγῶν ἐπὶ χρηματικῷ ἀνταλλάγματι, διὰ τὴν ἀνάδειξιν Δημάρχων μὲ τὸ ἐν λόγῳ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ, διεκδικήσας κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας τὴν τιμὴν τῆς Διοικήσεως τοῦ πρώτου Δήμου τῆς χώρας, τιμηθεὶς διὰ 78 καὶ πλέον χιλιάδων ψήφων, ἔζησεν ἐκ τοῦ πλησίον τὸ ὄργιον τῶν παρασκηνίων διὰ τὴν ἐκλογὴν Δημάρχου. Τὸ σύστημα ἐκεῖνο, εἰς τὰς πλείστας περιπτώσεις, εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὸν στραγγαλισμὸν τῆς λαϊκῆς θελήσεως ἀναδειχθέντων Δημάρχων προσώπων εἰς τὰ ὁποῖα, οὐδαμῶς ἀπέβλεψαν οἱ ἐκλογεῖς των οἱ ὁποῖοι οὐδὲ κατὰ φαντασίαν ἠδύναντο νὰ ὑποπτευθοῦν ὅτι τελικῶς τοιαύτην πλαστογραφίαν θὰ ὑφίστατο ἡ ψῆφος των. Τὰς συνεπείας ἐκείνου τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ τὰ ἐν τῇ πράξει ὀλέθρια ἀποτελέσματα αὐτοῦ, προφητικῶς ἐπεσήμανα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τὴν Συνεδρίασιν τῆς 4.2.59 τοῦ Σώματος, ἐν ὄψει τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, καὶ πρὸς τοῦτο καταθέτω τὰ πρακτικὰ συζητήσεων τῆς ἡμέρας ἐκείνης. Καίτοι ἀνήκων τότε εἰς τὴν Συμπολίτευσιν δὲν ἐδίστασα νὰ ἐκδηλώσω δημοσίᾳ τὴν ἀπόλυτον ἀντίθεσίν μου πρὸς τὸ καθιερούμενον διὰ τοῦ νομοθετήματος ἐκείνου σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Ἡ ἐν τῇ πράξει ἐφαρμογή, ὄχι μόνον ἐδικαίωσε, ἀλλὰ καὶ ὑπερηκόντισε τὰς ἀπόψεις μου ἐκείνας. Τὰς αὐτὰς ἀκριβῶς σκέψεις καὶ φόβους μοὶ γεννᾷ καὶ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοθέτημα καὶ πιστεύω (ἂν καὶ τὸ ἀπεύχομαι), ὅτι δι’ αὐτοῦ θὰ προέλθωσιν ὅσα κακὰ ἐπέφερε τὸ προηγηθέν. Βασικὴ λοιπὸν εἶναι ἡ ἀντίθεσίς μου πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον κατ’ οὐσίαν, ὡς ἀνέφερον, καθιεροῖ τὸ ἔμμεσον σύστημα ἐκλογῆς. Ἡ βασικὴ αἰτίασις κατὰ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τασσομένων, τὴν ὁποίαν ὅπως φαίνεται υἱοθετεῖ καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι ὅτι διὰ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς προσδίδεται πολιτικὸς χαρακτὴρ εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, πρᾶγμα ὅπερ τελικῶς ἀποβαίνει εἰς βάρος αὐτῆς. Οὐδεὶς διαφωνεῖ περὶ τῶν ὀλεθρίων ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα συνεπάγεται ἡ πρόσκτησις πολιτικοῦ χαρακτῆρος εἰς τὰς ἐκλογὰς Δημοτικῶν ἀρχόντων καὶ μεταφορὰ ἐντὸς τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων τῶν κομματικῶν ἀνταγωνισμῶν διὰ τοὺς ὁποίους ἁρμόδιος στίβος εἶναι ἡ αἴθουσα τοῦ Κοινοβουλίου. Φρονῶ ὅμως, ὅτι διὰ τοῦ προτεινομένου συστήματος ὅπερ καθὼς σᾶς ἐξέθεσα ὁδηγεῖ οὐσίᾳ εἰς τὴν ἔμμεσον, ἐκλογὴν τῶν ἀρχόντων τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, ὁ κίνδυνος αὐτὸς ὄχι μόνον δὲν ἀποφεύγετε, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπιτείνεται. Πρῶτον, διότι οὐδεὶς ἐμποδίζει ἓν πολιτικὸν Κόμμα ἐπιθυμοῦν νὰ προσδώσῃ κομματικὸν χαρακτῆρα εἰς τὰς ἐκλογάς, νὰ καταρτίσῃ συνδυασμὸν ὁ ὁποῖος θὰ διεκδικήσῃ τὴν νίκην μὲ καθαρῶς πολιτικὰ συνθήματα. Δεύτερον, δὲ φοβεῖται ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι μὲ τὴν καθιέρωσιν τοῦ ὑψηλοῦ ποσοστοῦ τοῦ 40% τοῦ τιθεμένου διὰ τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν ἀντὶ νὰ ἀποτρέπῃ τὴν πολιτικήν, τὴν διευκολύνει εἰς τὸ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως; Τοιοῦτον ὑψηλὸν ποσοστὸν εἰς τὰς μεγαλουπόλεις τοὐλάχιστον εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτευχθῇ ὑπὸ ἑνὸς συνδυασμοῦ, ἐὰν ὄπισθεν τοῦ τελευταίου, δὲν κινηθῇ δραστηρίως ὁ κομματικὸς μηχανισμὸς ἑνὸς μεγάλου πολιτικοῦ Κόμματος. Ἐπιτυγχανομένης δὲ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ συνδυασμοῦ αὐτοῦ ὁ Δήμαρχος καὶ ἡ πλειοψηφία τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου θὰ εἶναι δέσμιοι τοῦ Κόμματος χάρις εἰς τὸ ὁποῖον ἐξεπόρθησαν τὴν Διοίκησιν τοῦ Δήμου. Ἰδοὺ λοιπὸν διατὶ ἀντὶ νὰ θέτωμεν φραγμὸν εἰς τὴν εἴσοδον τῆς πολιτικῆς εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν τὴν διευκολύνομεν. Ἀντιθέτως ἐὰν καθιερώσωμεν ἀμιγὲς πλειοψηφικὸν σύστημα ὡς πρὸς τὸν Δήμαρχον μὲ τὸ καθιερούμενον ἀναλογικὸν τοιοῦτον ὑπὸ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου διὰ τοὺς δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς συμβούλους θὰ διευκολύνωμεν πρόσωπα διακεκριμένα καὶ καθ’ ὅλα ἄξια καὶ πολιτικῶς ἀδέσμευτα νὰ διεκδικήσουν ἐπὶ ἴσοις ὅροις καὶ μὲ ἐλπίδας τὸν Κότινον τῆς Νίκης. Ὁ Ἕλλην, κ.κ. βουλευταί, ἔχει μακρὰν παράδοσιν ἐκλογῆς δημοτικῶν ἀρχόντων ὑπὸ τὸ ἄμεσον σύστημα. Μὲ τὸ σύστημα αὐτὸ αἱ μεγαλουπόλεις μας ηὐτύχησαν ν’ ἀναδείξουν κατὰ τὸ παρελθὸν διακεκριμένους δημάρχους, οἱ ὁποῖοι συνέδεσαν τὸ ὄνομά των μὲ περιόδους ἀναδημιουργίας καὶ πολιτιστικῆς ἀναπτύξεως αὐτῶν. Εἶναι εἰθισμένος ὁ λαός μας μὲ τὴν ἄμεσον ὑπ’ αὐτοῦ ἐκλογὴν δημάρχων καὶ ἀπέδειξεν ἐν τοῖς πράγμασι ὅτι ὑπὸ τὸ σύστημα αὐτὸ ἐπιλέγει κατὰ κανόνα, τὸν καταλληλότερον καὶ ἱκανώτερον. Αὐτὴ εἶναι ἡ βασική μου ἀντίθεσις πρὸς τὸ καθιερούμενον διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου τύποις μὲν δυαδικὸν σύστημα ἐκλογῆς, οὐσίᾳ ὅμως ἔμμεσον τοιοῦτον. Ἐπὶ τῶν λοιπῶν σημείων τοῦ νομοσχεδίου ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ κάτωθι: 1) Μὲ εὑρίσκει ἀντίθετον ἡ καθιερουμένη ἀρχὴ τῆς διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας μεταξὺ τῶν δημοτικῶν συμβούλων ἀναδείξεως τοῦ δημάρχου. Ἡ ἐκλογὴ πᾶσα ἐκλογή, γενικῶς δέον νὰ εἶναι μυστικὴ εἴτε αὕτη πραγματοποιεῖται ὑπὸ εὐρέως ἢ στενοῦ ἐκλογικοῦ Σώματος. Θὰ πρέπει νὰ παράσχωμεν εἰς τὸν δημοτικὸν σύμβουλον τὴν δυνατότητα ὅπως ἐλευθέρως καὶ ἀνεπηρεάστως ἀπὸ ἠθικὰς δεσμεύσεις, μεταξὺ τῶν δύο σχετικῶς πλειοψηφισάντων ὑποψηφίων, τὸν κατὰ τὴν ἀνεπηρέαστον κρίσιν του, ἀξιώτερον δήμαρχον ἀναδείξει. Τοῦτ’ αὐτὸ ἔδει νὰ θεσπισθῇ καὶ διὰ τὴν ἀνάδειξιν ἀναπληρωτοῦ δημάρχου, ἐὰν δὲν γίνῃ ἡ ὀρθὴ ὑπόδειξις τῆς ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν Ἐπιτροπῆς, ὅπως οὕτως ἐκλέγεται ὁ διὰ περισσοτέρων ψήφων προτιμήσεως τιμηθεὶς τοῦ συνδυασμοῦ ἐξ οὗ ἐξελέγη ὁ δήμαρχος. 2) Ἀπόλυτος εἶναι καὶ ἡ ἀντίθεσίς μου πρὸς τὴν καθιερουμένην ἀρχὴν τῆς ἄνευ σταυρῶν προτιμήσεως ἀναδείξεως τοῦ ὑποψηφίου δημάρχου τοῦ συνδυασμοῦ. Φρονῶ ὅτι ἡ διάταξις αὕτη καταλύει τὴν ἰσότητα μεταξὺ πάντων τῶν ἐκλογίμων καὶ δὲν πρέπει νὰ θεσπισθῇ. Ἐὰν πράγματι ὁ ὑποψήφιος δήμαρχος εἶναι ὁ ἄριστος μεταξὺ τῶν συνυποψηφίων τοῦ συνδυασμοῦ του, ἀσφαλῶς θὰ λάβῃ καὶ τοὺς πλείονας σταυροὺς προτιμήσεως τῶν ἐκλογέων του, ἐὰν ὅμως δὲν εἶναι; Διατὶ θὰ δεσμεύσωμεν τὸν ἐκλογέα, ν’ ἀποδεχθῇ ἐκ προοιμίου τὴν τυχὸν ἐσφαλμένην κρίσιν τῶν κ.κ. ὑποψηφίων συμβούλων τοῦ δεδομένου αὐτοῦ συνδυασμοῦ; Νὰ λαμβάνῃ λοιπὸν σταυρὸν προτιμήσεως ὁ ὑποψήφιος δήμαρχος καὶ ἐφ’ ὅσον συγκεντρώσῃ τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν νὰ παραμένῃ ὡς μέλος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ὡς δημοτικὸς σύμβουλος ἐφ’ ὅσον τελικῶς δὲν θὰ ἐκλεγῇ δήμαρχος. Εἶναι καὶ ἀντιδημοκρατικὸν καὶ ἄτοπον καὶ ἐπὶ βλάβῃ τοῦ θεσμοῦ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως νὰ ἐκβάλωνται τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἄνδρες καθ’ ὅλα ἀξιόλογοι μὲ τεραστίαν πεῖραν τιμηθέντες διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης χιλιάδων ἐκλογέων των, στεροῦντες ταύτην τῆς πολυτίμου συμβολῆς των. 3) Ἀντίθετον ἐπίσης μὲ εὑρίσκει ἡ ἐκ προοιμίων ὑπόδειξις τοῦ ἀναπληρωτοῦ δημάρχου. Θὰ ἦτο δημοκρατικῶς ὀρθόδοξον ὡς τοιοῦτος νὰ ὁρισθῇ ὁ πρῶτος εἰς σειρὰν σταυρῶν προτιμήσεως δημοτικὸς σύμβουλος ἑκάστου συνδυασμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ἀνεδεικνύετο ἀπὸ τὰς κάλπας ὡς ἐπρότεινε καὶ ἡ Ἐπιτροπή. Βάσει τοῦ κριτηρίου αὐτοῦ ἡ λαϊκὴ θέλησις θὰ ἀνεδείκνυε τὸν δεύτερον τῇ τάξει Δημοτικὸν Ἄρχοντα καὶ οὐχὶ ἡ θέλησις τοῦ ὑποψηφίου δημάρχου. Φρονῶ μάλιστα ὅτι ὁ ἀξιόλογος θεσμὸς τοῦ ἀναπληρωτοῦ δημάρχου θὰ ἔδει νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς ὅλους τοὺς Δήμους διὰ νὰ ὑπάρξῃ δυνατότης νέοι ἄνδρες νὰ ἐθίζωνται εἰς τὴν ὑπεύθυνον Διοίκησιν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ νὰ ἀποτελέσουν τὴν αὐριανὴν ἐφεδρείαν τῶν ἀρχόντων της. 4) Ἡ μονοσταυρία ἡ καθιερωμένη διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν συμβούλων, φρονῶ ὅτι περιόριζε ὑπερμέτρως τὸν ἐκλογέα ἀπὸ τὸν ὁποῖον στερεῖ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιλέξῃ πλείονας τοῦ ἑνὸς ἀξίους ὑποψηφίους. Ὁ Δῆμος Ἀθηναίων ἐκλέγει τριάκοντα ἕνα (31) δημοτικοὺς συμβούλους. Ὅταν εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ἐπὶ 19 ὑποψηφίων βουλευτῶν παρέχεται εἰς τὸν ἐκλογέα ἡ δυνατότης τῆς ἀπεριορίστου πολυσταυρίας πῶς θὰ τὸν περιορίσωμεν νὰ ἐπιλέξῃ ἐκ τῶν 31 μόνον ἕνα; Κατ’ οἰκονομίαν πρὸς συγκερασμὸν τῶν ἀντιθέτων ἀπόψεων προτείνω ὅπως περιορισθῇ ἡ μονοσταυρία εἰς τοὺς Δήμους τοὺς ἐκλέγοντας μέχρι 10 συμβούλους. Διὰ τοὺς ἐκλέγοντας ἄνω τῶν 10 καὶ ἔλασσον τῶν 20 νὰ ἐπιτραποῦν δύο σταυροί. Καὶ τρεῖς σταυροὶ προτιμήσεως διὰ τοὺς ἄνω τῶν 20 ἐκλέγοντας. 5) Τὸ καθιερούμενον ποσοστὸν τοῦ 10% τοῦ Σώματος τῶν ἐκλογέων τὸ ὁποῖον στερεῖται τοῦ δικαιώματός του εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον εἶναι λίαν ὑψηλὸν τοὐλάχιστον διὰ τοὺς μεγάλους δήμους καὶ δέον νὰ περιορισθῇ εἰς 5%, καὶ τοῦτο κατ’ οἰκονομίαν. Ἐφ’ ὅσον προκρίνεται ἡ ἀναλογικὴ ἐκπροσώπησις δὲν δυνάμεθα νὰ στερήσωμεν τὸ 10% τοῦ Ἐκλογικοῦ Σώματος τῆς δυνατότητος νὰ ἀκούεται ἡ φωνή του εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. 6) Δὲν μὲ εὑρίσκει σύμφωνον ὡς καθιεροῦσα ἀντιδημοκρατικὴν ἀρχὴν ἐκ προοιμίων ἀνάθεσις τῆς Προεδρίας τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς χώρας εἰς τὸν Δήμαρχον Ἀθηναίων. Τοῦτο τὸ ὑποστηρίζω καίτοι πολιτικῶς καὶ ὡς βουλευτὴν Ἀθηνῶν θὰ μὲ ηὐνόει πολιτικῶς ἡ ἀντίθετος ἄποψις. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως πρέπει νὰ ἐκλέγηται διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας ἀπὸ τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν τῶν ἀντιπροσώπων Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς χώρας. Οὐδεὶς ἀποκλείει ὁ ἐκλεκτὸς αὐτῆς νὰ εἶναι τέως Δήμαρχος Ἀθηναίων, οὐχὶ ὅμως νὰ διορίζηται ἐρήμην τοῦ Σώματος οὗτινος θὰ προΐσταται.

§190Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἐπιτρέπετε, κ. συνάδελφε; Κύριε Πρόεδρε, τὸ καθεστὼς αὐτὸ νομίζω ὅτι προϋπῆρχε πρὸ τοῦ 1954 καὶ ἀπέτυχεν. Ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων ἦτο καὶ Πρόεδρος τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ μετέχω τότε εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως καὶ Πρόεδρος ἦτο μετὰ τὸ 1954–59 ὁ Στρατηγὸς Κατσώτας. Διεπιστώθη καὶ εἶναι γνωστὴ ἡ ἀποτυχία τοῦ καθεστῶτος αὐτοῦ.

§191Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ συμφωνεῖτε, κ. συνάδελφε μαζί μου;

§192Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Συμφωνῶ ἀπολύτως, κ. συνάδελφε καὶ θὰ ἤθελα ν’ ἀναφέρω ἕνα περιστατικόν, κατὰ μίαν συνεδρίασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐλέχθη, ὅτι ὁ τότε Ὑπουργός, κ. Νικολίτσας, θὰ ἐπανέφερε τὸν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀνετίθετο ἡ Προεδρία τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς χώρας εἰς τὸν Δήμαρχον Ἀθηναίων. Ὁ Στρατηγὸς Κατσώτας τότε ἐδήλωσεν —καὶ εἶναι πρὸς τιμήν του— θὰ παρῃτεῖτο.

§193Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως πρὸς τιμήν του.

§194Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Τὸ 1959 ὅταν ἐτροποποιήθη ὁ νόμος καὶ ἐξελέγη Πρόεδρος τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς χώρας ὁ Δήμαρχος Λαρίσης κ. Δ. Χατζηγιάννης ἐπροτάθησαν καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν περισσότερον φίλοι τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρὰ ταῦτα ἐξελέγη ὁ κ. Χατζηγιάννης. Οὗτος ἀνταπεκρίθη πλήρως εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ ἀξιώματός του ἐπιβαλλομένας ἐνεργείας. Ἡ ἄποψίς σας λοιπόν, μὲ εὑρίσκει ἀπολύτως σύμφωνον, ὡς ἀπολύτως ὀρθὴ καὶ τάσσομαι ὑπὲρ αὐτῆς καὶ ἐγώ.

§195Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, χαίρω ἰδιαιτέρως διότι συμφωνεῖτε ἐπὶ τῶν ἀπόψεών μου.

§196Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὑπεστηρίχθη ὅτι ὁ ἐκλεγεὶς δῆθεν ἀκομμάτιστος Πρόεδρος τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων κ. Χατζηγιάννης ἀνταπεκρίθη πρὸς τὸ ἀξίωμά του, ὑπενθυμίζω εἰς ὑμᾶς κ. συνάδελφε, ἐπὶ τοῦ βήματος τὴν ἔκπληξιν τὴν ὁποίαν ἠσθάνθημεν εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐὰν ἤρχεσθε εἰς τὸ Δ.Σ. ἢ εἴχατε γίνει Ὑπουργός. Τὸ γεγονὸς τοῦτο περιγράφεται εἰς τὰ πρακτικὰ τοῦ Δήμου τῆς 19ης Ὀκτωβρίου 1960. Ἐγένετο τότε τὸ Συνέδριον τὸ προπαρασκευασθὲν ὑπὸ τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἰς τὰ Χανιὰ καὶ ἀπεστάλη ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Δήμου Ἀθηναίων ὁ νῦν Δήμαρχος κ. Τσουκαλᾶς, ὅστις κατὰ τὴν συνεδρίασιν εἶπε τὰ ἑξῆς: «...(ἀναγινώσκει).». Τὸ συνέδριον εἶχεν ὀργανωθῆ ἀπὸ τὸν κ. Χατζηγιάννην. Καὶ ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος δὲν διακρίνεται δι’ ὀξύτητα καὶ ὑπερβολὰς καὶ ἴσως, ἴσως τὸν κατηγορήσαμεν ὅτι πολὺ διαπραγματεύεται μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἀπεκάλεσε χαμωτικὸν καθεστὼς καὶ οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ λάβῃ τὸν λόγον. Μὴ λησμονοῦμεν ὅτι τὸν νόμον αὐτὸν εἰσηγήθη ὁ ἀγαπητὸς Δήμαρχος Μεσολογγίου κ. Εὐαγγελάτος, ὁ ὁποῖος προητοίμαζε τὸ ἀξίωμα αὐτὸ διὰ τὸν ἑαυτόν του. Ἀλλὰ οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ μὴ θέλοντες νὰ συνεργάζωνται μὲ τὸν κ. Τσουκαλᾶ, διότι ἐξελέγη ἀπὸ τὴν Ε.Δ.Α., ἠθέλησαν νὰ ἐκλεγῇ ὁ κ. Χατζηγιάννης, ὁ ὁποῖος ἐπίσης εἶχεν ἐκλεγῆ ἀπὸ τὴν Ε.Δ.Α., ἀλλὰ τότε ἐχαρακτηρίσθη ὡς ὑπερεθνικόφρων, ἀπετόλμησαν ν’ ἀμφισβητήσουν τὰ φρονήματα τοῦ κ. Τσουκαλᾶ. Ἰδοὺ διατὶ ἐπιβάλλεται ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ὥριζε ὅτι αὐτοδικαίως Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἶναι ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων, ὅταν μάλιστα ὁ Δῆμος αὐτὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παρέχῃ στέγην εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς χώρας.

§197Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἀνέμενον νὰ λεχθῶσιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν διὰ πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἐτίμησεν ἡ πολιτικὴ καὶ ὁ λαός. Ὁ κ. Χατζηγιάννης, εἶναι παλαιὸς βουλευτὴς τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, ὑπῆρξεν Ὑπουργὸς Γεωργίας, διετέλεσεν κατ’ ἐπανάληψιν Δήμαρχος Λαρίσης καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του ἡ Λάρισα ἔγινε μία ἀπὸ τὰς ὡραιοτέρας πόλεις τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς τὴν εἰσήγησίν μου δὲν ἀνέφερον τὸ ὄνομα τοῦ κ. Χατζηγιάννη, ὅτι ἐτίμησε τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Καὶ δὲν τὸ ἀνέφερον ἐσκεμμένως διότι δὲν ἤθελα νὰ προσκρούσω εἰς τὴν γνωστὴν μετριοφροσύνην τοῦ ἀνδρός, ὁ ὁποῖος διεκρίθη εἰς τὴν δημοσίαν καὶ δημοτικὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ ἐὰν ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων ἀνέφερεν αὐτὰ ἢ ἄλλα εἰς κἄποιον ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἐδιάβασε προηγουμένως ὁ κ. ἐκ τῆς ἰδίας περιφερείας συνάδελφος, δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ πείσῃ κανένα, ὅτι ὁ Χατζηγιάννης, ὁ Δημήτριος Χατζηγιάννης δὲν ὑπῆρξεν ἕνας ἀπὸ τοὺς ὀλίγους δημοσίους ἄνδρας τοὺς ὁποίους ἀνέδειξεν ἡ Ἑλλάς. Καὶ συνεπῶς ὑπῆρξεν ἐπιτυχεστάτη καὶ ἡ ἐκλογή του, καὶ ἡ ἐν συνεχείᾳ σταδιοδρομία του, ὡς Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων.

§198Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ μὴ τιμῶ τὸν κ. Χατζηγιάννην, ἀλλὰ ὑποστηρίζω ὅτι ἐκομματίζετο. Καὶ ἀπόδειξις εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 29)10)1961 ἀπροκλήτως ἔδωσεν πιστοποιητικὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ διεξήχθησαν κατὰ τοιοῦτον ἄψογον τρόπον ὅσον ποτέ. Καὶ ἦλθον τὰ πράγματα καὶ τὸν διέψευσαν. Καὶ ἠναγκάσθημεν μετὰ 3 ἡμέρας νὰ λάβῃ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἀθηνῶν, διὰ ψηφίσματος, ὁμοφώνως ἀπόφασιν νὰ ἀποδοκιμάσῃ τὸν κομματιζόμενον Πρόεδρον τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων κ. Χατζηγιάννην.

§199Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ γίνῃ καμμία ἄλλη διακοπή.

§200Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων ἐκλήθη τιμῆς ἕνεκεν παρὰ τοῦ κ. Χατζηγιάννη εἰς τὰ συνέδρια Καλαμῶν καὶ Χανίων.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. συνάδελφε. Καθῆστε κάτω. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§202Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ.κ. συνάδελφοι, νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ συνεχίσω διὰ νὰ τελειώσω ταχέως. Ἐπίσης δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου τὸ ὁποῖον καθορίζει τὴν μικρὰν ἀποζημίωσιν διὰ τὴν ἀπασχόλησιν τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων εἰς τὰς Συνεδριάσεις τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων. Εἶναι ἀνάγκη καὶ θέλω νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ πιστεύσετε ὅτι πρέπει νὰ δίδεται μία μικρὰ ἀποζημίωσις. Ἐπειδὴ ὅμως γνωρίζομεν ὅλοι τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τόσον τῶν Δήμων ὅσον καὶ τῶν Κοινοτήτων, βεβαίως πρέπει νὰ εἶναι ὀλίγαι αἱ συνεδριάσεις —καὶ αὐτὸ εἶναι εὔκολον νὰ ρυθμισθῇ— ὥστε καὶ ἡ ἐπιβάρυνσις νὰ μὴ εἶναι μεγάλη. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐπειδὴ κατεῖχον τὴν θέσιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβούλου καὶ εἶδον πόσον οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ταλαιπωροῦνται, πῶς ἐγκαταλείπουν τὰς ἐργασίας των, νὰ συμφωνήσῃ νὰ δίδεται μία μικρὰ ἀποζημίωσις ἐπανεξετάζων τὸ θέμα.

§203Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, χαίρω ἰδιαιτέρως ποὺ ἀκούω ἀπὸ σᾶς, ὁ ὁποῖος εἶναι γνωστὸν ὅτι ἔχετε μεγάλην πεῖραν τῶν Δημοτικῶν πραγμάτων νὰ ἐκφράζετε τὴν ἄποψιν αὐτὴν πρὸς τὴν ὁποίαν ἐγὼ προσωπικῶς εἶμαι σύμφωνος. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, ἐὰν ἡ Βουλὴ συμφωνῇ, νὰ ὁρίσωμεν μίαν ἀποζημίωσιν καὶ νὰ ὁρίσωμεν ἐπίσης καὶ ἀπὸ ποίους Δήμους θὰ δίδεται ἀποζημίωσις. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δίδεται καὶ ἀπὸ τὰς μικρὰς Κοινότητας, δεδομένου, ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις θὰ εἶναι δυσανάλογος πρὸς τὴν οἰκονομικήν των κατάστασιν.

§204Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ πολύ, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὴν δήλωσίν σας αὐτήν.

§205Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ πάρω θέσιν ἐπὶ τῆς προτάσεώς σας, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἐδῶ μία ἀντίφασις ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία ἐνυπάρχει καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κ. Ὑπουργός, ὅταν προηγούμενοι ὁμιληταὶ ἀνέτρεξαν εἰς θέματα ἄσχετα μὲ τὸ καθ’ ἑαυτὸ θέμα, θέμα τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων, εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ ἄλλα νομοθετήματα καὶ ὅτι αἱ συζητήσεις περὶ ἄλλων θεμάτων ἐκτὸς τοῦ θέματος τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων εἶναι ἐκτὸς θέματος. Τώρα, μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν πῶς ὑπῆρχε διάταξις περὶ ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους, πῶς δέχεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κ. Ὑπουργός, ἂν τὸ ἐγκρίνῃ ἡ Βουλή, νὰ γίνῃ διάταξις αὐτό, ἐνῷ δὲν προβάλλει ἐδῶ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι κἄτι ποὺ ἀφορᾷ τὰς ἐκλογάς. Θὰ προσέθετα ἀκόμη, κ. Βρανόπουλε, ὅτι καθ’ ἥν στιγμὴν ὑπάρχει ἡ ἀντίφασις αὐτὴ εἰς τὸ ἄρθρον 13, γίνεται λόγος περὶ τοῦ χρόνου τῆς θητείας τῶν διαφόρων δημοτικῶν Ἐπιτροπῶν. Εἶναι θέμα ποὺ ἔχει σχέσιν μὲ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, κ. Ὑπουργέ; Πῶς παρεμβάλλετε τοιαύτην διάταξιν; Καὶ διατὶ ὅταν ὁ συνάδελφός μου τῆς Ε.Δ.Α. παρεμβάλλει, κατὰ τὴν ὁμιλίαν του, ἄλλα θέματα, τὰ ἀποκρούετε μὲ τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι δὲν ἀφοροῦν τὸ θέμα τῆς ἐκλογῆς καὶ ἑπομένως, δὲν πρέπει νὰ συζητηθοῦν, ἐνῷ σεῖς ὁ ἴδιος ἔχετε παρεμβάλει διατάξεις ἐκτὸς τοῦ θέματος τῆς ἐκλογῆς;

§206Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἀνέμενον ἀπὸ σᾶς, κ. συνάδελφε, ὁ ὁποῖος καὶ πεῖραν καὶ εὐστροφίαν ἔχετε, νὰ ὑποπέσητε εἰς αὐτὸ τὸ ὀλίσθημα διὰ δύο λόγους: Ὁ πρῶτος εἶναι διότι συζητῶμεν περὶ διατάξεως, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Δεύτερον, διότι λέγετε ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ περὶ ἀποζημιώσεως τῶν συμβούλων δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὰς ἐκλογάς. Ἔχει ἄμεσον σχέσιν καὶ ἰδοὺ διατὶ ἔχει ἄμεσον σχέσιν. Διότι τὸ θέμα εἶναι ποῖοι ἄνθρωποι θὰ προσελκυσθοῦν νὰ μετάσχουν εἰς τὰς ἐκλογάς. Καὶ μοῦ ἀπέδειξαν δι’ ἐγγράφων καὶ προφορικῶς πολλοὶ τῶν συναδέλφων, ὅτι οἱ νοικοκυραῖοι ποὺ ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν πόλιν των, τὴν Κοινότητά των, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσουν τὴν δουλειά των καὶ νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν ἐκλογὴν καὶ νὰ ἀναδειχθοῦν ἄρχοντες, λόγῳ οἰκονομικῆς ἀνεπαρκείας. Ἄρα, εἶναι ἄμεσος ἡ σχέσις καὶ ἐνδιαφέρομαι νὰ τονώσω τὸν ζῆλον τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὰ κοινὰ καὶ δὲν ἠμποροῦν. Εἶναι ἁπλούστατος ὁ λόγος.

§207Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἢ δὲν παρηκολουθήσατε, ἢ δὲν μὲ ἀντελήφθητε, διότι διὰ νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ ὑπὲρ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων, τοῦτο θὰ κριθῇ ἀπὸ τὴν δυνατότητα τῶν οἰκονομικῶν τῶν Δήμων, ἂν ἀντέχουν οἱ Δῆμοι. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχετε παρεμβάλει διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐνισχύετε τοὺς Δήμους, ἡ Βουλή, καὶ ἂν κρίνῃ ὅτι πρέπει νὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ Δημοτικοὶ Σύμβουλοι, δὲν θὰ τὸ ψηφίσῃ, γνωρίζουσα ὅτι οἱ Ὀργανισμοὶ τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως εὑρίσκονται εἰς πλήρη οἰκονομικὴν ἀδυναμίαν. Ἑπομένως, ἐνεργεῖτε κατὰ τρόπον μεθύστερον. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχετε διατάξεις ποὺ νὰ ἐνισχύουν τοὺς Δήμους, ὥστε τότε εὐχερῶς ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ καὶ τὴν διάταξιν περὶ ἀποζημιώσεως. Ἀλλὰ καὶ δεύτερον εἴπατε, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 13, εἶναι εἰς τὸ νομοσχέδιον, δι’ αὐτὸ συζητοῦνται. Περὶ αὐτοῦ, ἀκριβῶς, πρόκειται. Διατὶ παρεμβάλλετε ἐκείνας τὰς διατάξεις ποὺ δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ θέμα τῆς δημοτικῆς ἐκλογῆς καὶ δὲν ἠθελήσατε νὰ παρεμβάλλετε διατάξεις καὶ ἐπὶ ἄλλων οὐσιωδῶν θεμάτων; Θέλω νὰ καταλήξω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῶν ἄλλων θεμάτων ἢ δὲν θέλει νὰ δώσῃ λύσεις ἢ δὲν εἶναι ἕτοιμη. Ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ μᾶς εἴπῃ εἶμαι ἕτοιμη δι’ αὐτὰ τὰ θέματα, διὰ τὰ ἄλλα δὲν εἶμαι. Ἢ δὲν θέλω νὰ λύσω τὰ ἄλλα θέματα.

§208Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, μὲ τὴν διακρίνουσαν ὑμᾶς εὐστροφίαν προσπαθεῖτε νὰ μετατοπίσετε τὸ θέμα. Τὸ ἄρθρον 13 περιελήφθη διότι, ὅπως ἐξήγησα προηγουμένως, πιστεύω ὅτι ἔχει ἄμεσον σχέσιν μὲ τὰς ἐκλογάς, ὅσον ἀφορᾶ τὴν ποιότητα τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀναμιχθοῦν. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν νύξιν ποὺ ἐκάματε περὶ οἰκονομικῶν δυνατοτήτων ἢ ἀδυναμιῶν, ἔχετε δίκαιον. Ὅταν συνεζήτησα μὲ τὸν κ. Βρανόπουλον ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἐγένετο συζήτησις εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἀνέφερα ὅτι μέσα εἰς τὸν σάκκον μου ἔχω τὸ πόρισμα τῆς οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία συνεστήθη ἐπὶ τῆς πρώτης Κυβερνήσεως τῆς Ἑνώσεως Κέντρου τῆς 3 Νοεμβρίου, ἐπὶ Ὑπουργίας κ. Κωστοπούλου. Καί, ἑπομένως, ἡ Κυβέρνησις, παρὰ τὴν ἐλπίδα τὴν ὁποίαν ἔχετε ὅτι δὲν θὰ τὸ ἔπραττε, ἀτυχῶς τὸ ἔπραξεν. Ἀμέσως ἅρπαξε τὸ θέμα τὸ οἰκονομικόν. Ὥρισεν Ἐπιτροπὴν εἰς τὰς 3 Νοεμβρίου. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔδωσε τὸ πόρισμά της προχθές, δὲν ἐπρόφθαινε νὰ τὸ περάσῃ τώρα, διότι πρέπει νὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ὑπουργῶν καὶ ἐτάχθη εἰς τὸ οἰκονομικὸν πλαίσιον τῆς Κυβερνήσεως. Πάντως, τὸ πόρισμα τὸ ἔχομεν δι’ αὐτὸ τὸ θέμα καὶ αὐτὸ τὸ θέμα δεικνύει ὅτι ὑπῆρξεν οἰκονομικὴ ἄνεσις εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ὁ κ. Βρανόπουλος τὸ γνωρίζει αὐτό.

§209Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιβεβαιῶ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός. Τέλος, κύριοι βουλευταί, πιστεύω, ὅτι ἡ καθιερουμένη ἀρχὴ τοῦ ἀσυμβιβάστου Δημάρχου καὶ βουλευτοῦ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς ἐκλεγομένους δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς συμβούλους βουλευτάς, ὡς προτείνει καὶ ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ἐπιτροπή. Ὅταν λέγωμεν, ὅτι ἐπιθυμία μας εἶναι ὁ ἐξοβελισμὸς τῆς πολιτικῆς ἀπὸ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέπωμεν εἰς τὸν ἐντεταγμένον εἰς τὸ Κόμμα βουλευτὴν τὴν παράλληλον παρουσίαν του εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, διότι εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε ὄχι, ὁ βουλευτὴς εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένος μὲ τὸ Κόμμα του, ὑπόκειται εἰς τὴν κομματικὴν πειθαρχίαν καὶ εἶναι μοιραῖον πλειστάκις, ἂν ὄχι πάντοτε, νὰ εἶναι φορεὺς ἐντὸς τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τῶν πολιτικῶν «θέσεων» τοῦ εἰς ὃ ἀνήκει κόμματος. Ἄν λοιπὸν ἐπιθυμοῦμεν πράγματι νὰ ἀποστρακίσωμεν τὴν πολιτικὴν ἀπὸ τὰ δημοτικὰ πράγματα, πρέπει νὰ θεσπίσωμεν καὶ τὸ ἀσυμβίβαστον τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου καὶ βουλευτοῦ. Ὁ βουλευτὴς διὰ τῆς ἀναδείξεώς του εἰς δημοτικὸν σύμβουλον κατακτᾷ μίαν θέσιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν, ὅσον ἀνώτερος καὶ ἂν εἶναι, προσδοκᾷ τὴν ἐπαύξησιν τῆς ἐκλογικῆς του πελατείας. Τοῦτο ὅμως, εἰς τὰς περισσοτέρας τῶν περιπτώσεων, δὲν συμπορεύεται μὲ τὴν πραγματικὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δήμου. Πρέπει ἐπίσης νὰ μὴ εἶναι ἀσυμβίβαστον τὸ ἀξίωμα τοῦ Προέδρου Κοινότητος μὲ τὴν ἰδιότητα τοῦ δικηγόρου. Καὶ τέλος θὰ εἶναι μέγα ἐπίτευγμα ποὺ θὰ εἶναι εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τοῦ ἀξιοτίμου νῦν Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν διὰ τοῦ παρόντος νομοθετήματος, ἢ ἄλλου συντόμως κατατεθησομένου, λάβῃ μέριμνα διασφαλίσεως τῶν πόρων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἀφαιρεθέντων ἀπὸ τὸ Κράτος, ὡς εἶναι οἱ πόροι τοῦ καπνοῦ καὶ διοδίων, προκειμένου νὰ ἀποτελέσωσι τὴν ὑψηλὴν καὶ ἱερὰν ἀποστολὴν των τοῦ νοικοκυρεύματος τῶν πόλεων καὶ χωρίων. Τοῦτο ἄλλως τε θ’ ἀποδείξῃ καὶ συνέπειαν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ποὺ ὡς Ἀντιπολίτευσις τὸ εἶχεν ὑποσχεθῆ.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§211ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων. (Ὥρα 0.30′ π.μ.)