1963.07.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 4η

Τετάρτη 17 Ἰουλίου 1963

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Θανόπουλος). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Λαδᾶς, ζητεῖ τὴν χορήγησιν μηνιαίας ἀδείας ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Κεφαλογιάννης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. (Γραμμ.). (Ἀναγινώσκει). Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 160865)10.7.1963 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, διὰ τὴν ὑπὸ ταύτης χρηματοδότησιν μέχρι ποσοῦ 25.000.000 δραχ. τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν συγκέντρωσιν καπνῶν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως ἐσοδείας 1961. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 160863)1.7.1963 ἀποφάσεώς του παρέτεινε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ χρηματοδοτήσεων Α.Τ.Ε. διὰ τὴν χορήγησιν δανείων εἰς σεισμοπλήκτους ἁλιεῖς Βόλου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 160862)10.7.1963 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέτεινε τὴν ἰσχὺν τῆς παρεσχημένης ἐγγυήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, διὰ τὴν ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Κτηματικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος τόσον τῶν ἀπὸ 31.12.1962 χρεωλυσίων ὅσον καὶ τῶν τόκων ἐκ χρηματοδοτήσεων, διὰ τὴν παρ’ αὐτῆς δανειοδότησιν τῶν ἐκ θεομηνιῶν παθόντων. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 160866)1.7.1963 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὰς Τραπέζας Ἑλλάδος καὶ Ἀγροτικὴν διὰ τὴν ὑπὸ τῆς πρώτης χρηματοδότησιν τῆς δευτέρας ἐπὶ σκοπῷ συγκεντρώσεως ἐξαγωγίμων καπνῶν ἐσοδείας 1962. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 160860)1.7.1963 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὰς Τραπέζας Ἑλλάδος καὶ Ἐθνικὴν Κτηματικὴν πρὸς χορήγησιν στεγαστικῶν δανείων εἰς πληγέντας ἐκ τῶν σεισμῶν καὶ πλημμυρῶν κατοίκους διαφόρων περιοχῶν τοῦ Κράτους. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 152065)12.7.1963 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι παρέτεινε τὴν ἀντεγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου διὰ τὴν ὑπ’ αὐτῆς ἔκδοσιν νέας ἐγγυητικῆς ἐπιστολῆς ὑπὲρ τοῦ Ἰταλικοῦ Οἴκου Ρεγκιάνε. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 152066)1.7.1963 ἀποφάσεώς του, ἀνακοινοῖ ὅτι παρέτεινε τὴν ἰσχὺν πρὸς τὰς Τραπέζας Ἑλλάδος καὶ Ἀγροτικὴν τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν ἐξόφλησιν δανείων πληγέντων ἐκ θεομηνιῶν παραγωγῶν Πηλίου, Τριφυλλίας κλπ. περιοχῶν τῆς χώρας. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν ἡμερομισθίων ἐργατοτεχνιτῶν Ὀργανισμοῦ Τηλεπικοινωνιῶν, αἰτουμένων μονιμοποίησίν των. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου τῶν ἐν Πειραιεῖ καὶ Ἀθήναις Σαλαμινίων «ὁ Ἅγιος Μηνᾶς», αἰτουμένου ὅπως ὑπαχθῇ ἡ νῆσος Σαλαμὶς εἰς τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν Πειραιῶς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης διὰ τηλεγραφήματός του αἰτεῖ ἐπέκτασιν ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας ἐκ τοῦ θερμικοῦ ἐργοστασίου Ἀλιβερίου εἰς τὴν περιοχὴν Νοτίου Καρύστου καὶ συγκεκριμένως εἰς τὴν πόλιν Κάρυστον καὶ τὰ χωρία Στῦρα καὶ Μαρμάριον. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Ε. Σκορδίλης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου τῶν ἐν Πειραιεῖ καὶ Ἀθήναις Σαλαμινίων «ὁ Ἅγιος Μηνᾶς», αἰτουμένου ὅπως ὑπαχθῇ ἡ νῆσος Σαλαμὶς εἰς τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν Πειραιῶς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης διὰ τηλεγραφήματός του διαμαρτύρεται διὰ διακοπὴν λειτουργίας λιγνιτωρυχείου Κύμης καὶ συνεπείᾳ ταύτης ἀπόλυσιν 1500 λιγνιτωρύχων καὶ αἰτεῖ ὑπαγωγὴν τοῦ ὡς ἄνω λιγνιτωρυχείου εἰς ΔΕΗ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Κ. Βοβολίνης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ προμηθευτικοῦ Συν)σμοῦ Εἰσαγωγέων Ἁλιπάστων καὶ ἀποικιακῶν Πειραιῶς, αἰτουμένου παραχώρησιν ἐκ τῶν ἑκάστοτε κλειομένων ποσοτήτων βακαλάου τῆς Κοινοπραξίας εἰσαγωγῆς βακαλάου, ποσοστοῦ ἀναλόγου δι’ ἀπευθείας εἰσαγωγήν. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Α. Γρηγοριάδης διὰ τηλεγραφήματός του, αἰτεῖ λῆψιν μέτρων προστασίας ἀγροτῶν περιοχῆς Ξανθογυιᾶς–Δροσιᾶς Ἀρνίσης κλπ. παρ’ ΟΓΑ λόγῳ καταστροφῆς παραγωγῆς των ἐκ χαλάζης. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Σ. Κούνδουρος, διὰ τηλεγραφήματός του, αἰτεῖ ταχεῖαν ἐκτέλεσιν ἀποφάσεως Ὑπουργείου Παιδείας περὶ ἱδρύσεως τεχνικῶν Σχολῶν ἐν Ἁγίῳ Νικολάῳ Κρήτης. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Ε. Σκορδίλης καταθέτει ἀναφορὰν Σιδηροβιομηχάνων Πειραιῶς, αἰτουμένων λῆψιν μέτρων προστασίας των. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Παπαδάκης καὶ Ν. Ἀθανασίου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Βιοτεχνίας ἀρτοποιῶν Ἀθηνῶν, αἰτουμένης ὅπως ἐξευρεθῇ τρόπος αὐξήσεως ἑνιαίου κοστολογίου ἄρτου καὶ ἀνασταλῶσιν αἱ ἐργασίαι ἐπιτροπῆς χορηγήσεως ἀδειῶν ἀρτοποιείων μέχρι νομοθετικοῦ καθορισμοῦ ἀντικειμενικῶν κριτηρίων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου κ. Ε. Κεφαλογιάννης, διὰ τηλεγραφήματός του, αἰτεῖ αὔξησιν τιμῆς συγκεντρώσεως σταφίδος κατὰ 40% πλέον τῆς περυσινῆς, λόγῳ μειώσεως παραγωγῆς καὶ δαπανῶν καταπολεμήσεως περονοσπόρου. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Θ. Γιαννόπουλος διὰ τηλεγραφήματός του αἰτεῖ αὔξησιν τιμῆς ἀσφαλείας σίτου. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Γ. Γρηγορίου διὰ τηλεγραφήματός του αἰτεῖ ἀναθεώρησιν ἐξαγγελθεισῶν Κυβερνητικῶν ἀποφάσεων ἐπὶ τῆς προστασίας τοῦ σίτου. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου, τῆς Σχολικῆς Ἐφορίας τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Συμβουλίου κλπ. Ἁγίων Δέκα Κερκύρας, αἰτουμένων τὴν χορήγησιν οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως διὰ τὴν ἐξαγορὰν οἰκοπέδου καὶ ἀνοικοδόμησιν σχολείου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου καὶ Δ. Κελτεμλίδης διὰ τηλεγραφήματός των αἰτοῦσιν ἵδρυσιν τηλεπικοινωνιακοῦ Κέντρου ἐν Σταυροπόλει ἐπὶ τῷ τέλει ἐξυπηρετήσεως ὁλοκλήρου ἀκριτικῆς περιοχῆς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν παροῦσαν ἔκτακτον σύνοδον, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 8 τοῦ Κανονισμοῦ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ ἄρθρον 74 τοῦ Συντάγματος, δὲν παρίσταται ἀνάγκη καταρτισμοῦ ἐκ νέου τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Δίδεται ἡ ἑρμηνεία ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον, ὅτι παρίσταται ἀνάγκη καταρτισμοῦ τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 8 τοῦ Κανονισμοῦ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ ἄρθρον 35. Διὰ τοῦτο ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω τὸν καταρτισμὸν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως κατὰ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος, μὲ τὰ ἴδια ὀνόματα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουν ὡς ἑξῆς: Τακτικὰ Μέλη: 1) Ροδόπουλος Κωνσταντῖνος, 2) Θανόπουλος Δημήτριος, 3) Μίχας Ἀθανάσιος, 4) Μητακίδης Ἀθανάσιος, 5) Αὐγερινὸς Ἀθανάσιος, 6) Βαρβιτσιώτης Νικηταρᾶς, 7) Βύζας Βασίλειος, 8) Γιαννούσης Κλεόβουλος, 9) Γόντικας Δημήτριος, 10) Γυιόκας Παναγιώτης, 11) Δερδεμέζης Ἀνδρέας, 12) Καμβύσης Ἄγγελος, 13) Ζησάκης Ζήσης, 14) Θεμελῆς Γεώργιος, 15) Κακαγιάννης Γεώργιος, 16) Κακαρᾶς Ἀντώνιος, 17) Καλλίας Κωνσταντῖνος, 18) Καρότσης Γεώργιος, 19) Κατσαφάδος Γεώργιος, 20) Κονίτσας Θεμιστοκλῆς, 21) Κοντογιαννόπουλος Νικόλαος, 22) Λαμπρινάκος Νικόλαος, 23) Λύρας Ἰωάννης, 24) Λύχνος Γεράσιμος, 25) Μανιαδάκης Κωνσταντῖνος, 26) Μπασιάκος Ἀριστείδης, 27) Παπαηλιοῦ Ἠλίας, 28) Παπαρρηγόπουλος Βασίλειος, 29) Πλατῆς Γεώργιος, 30) Πολυζωγόπουλος Σταῦρος, 31) Ράλλης Κωνσταντῖνος, 32) Σαμαρᾶς Γεώργιος, 33) Σταμάτης Γεώργιος, 34) Φράγκος Ἀναστάσιος, 35) Χριστόπουλος Κωνσταντῖνος, 36) Ψάρης Ἀργύριος, 37) Παπανδρέου Γεώργιος, 38) Ζίγδης Ἰωάννης, 39) Κωστῆς Δημήτριος, 40) Κυρόζης Ἰωάννης, 41) Κατσώτας Παυσανίας, 42) Λουλακάκης Ἐμμανουήλ, 43) Μαλαμίδας Εὐστάθιος, 44) Μελᾶς Ἰωάννης, 45) Μητσοτάκης Κωνσταντῖνος, 46) Μπακατσέλος Γεώργιος, 47) Μπακόπουλος Νικόλαος, 48) Παπαμιχαλόπουλος Δημήτριος, 49) Πολυχρονίδης Πολυχρόνης, 50) Τούμπας Ἰωάννης, 51) Τσιριμῶκος Ἠλίας), 52 Χούτας Στυλιανός, 53) Μπριλλάκης Ἀντώνιος, 54) Εὐαγγελίδης Ἰωάννης, 55) Ἡλιοῦ Ἠλίας, 56) Σβώλου Μαρία, 57) Ζαννῆς Ἐμμανουήλ, 58) Μανωλόπουλος Θεόδωρος, 59) Στειρόπουλος Νικόλαος, 60) Τσαντούλας Χριστόφορος. Ἀναπληρωματικὰ Μέλη: 1) Εὐστρατιάδης Σοφοκλῆς, 2) Γκελεστάθης Ἀθανάσιος, 3) Γραμματίδης Χρῆστος, 4) Δούκας Θεόδωρος, 5) Ἑρμείδης Χάρης, 6) Ζησιάδης Χάρης, 7) Καλατζάκος Ἀριστείδης, 8) Κεφαλογιάννης Ἰωάννης, 9) Κωστελίδης Εὐστάθιος, 10) Λιδωρίκης Κωνσταντῖνος, 11) Ματθαιουδάκης Γεώργιος, 12) Παληὸς Κωνσταντῖνος, 13) Παυλόπουλος Ἀθανάσιος, 14) Σακελλαρόπουλος Γεώργιος, 15) Σιανίδης Χρῆστος, 16) Τσακιρίδης Παῦλος, 17) Τσορλίνης Χριστόφορος, 18) Φιλιππίδης Ἀθανάσιος, 19) Ἀρβανιτάκις Εὐάγγελος, 20) Γιαμᾶς Ἰωάννης, 21) Λυμπερίδης Θεόδωρος, 22) Ματζαπετάκης Ἐμμανουήλ, 23) Μαρῆς Κωνσταντῖνος, 24) Παπασταύρου Χρῆστος, 25) Ρουχωτᾶς Χαράλαμπος, 26) Στεφανίδης Μιχαὴλ, 27) Παππᾶς Θεόφραστος, 28) Στεργίου Γεώργιος, 29) Βοβολίνης Κωνσταντῖνος, 30) Λυκουρέζος Παυσανίας.) Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§6Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, συνεπὴς εἰς ὅσα ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ἔγκρισίν σας σχέδιον νόμου τροποποιοῦντος τὴν ἐκλογικὴν νομοθεσίαν καὶ ρυθμίζοντος τὰ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος τοῦ μέλλοντος νὰ ἰσχύσῃ κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Διὰ τοῦ ἰδίου νομοθετήματος προβλέπονται καὶ διατάξεις ἀποσκοποῦσαι εἰς τὴν κατοχύρωσιν τοῦ ἀδιαβλήτου τῶν μελλουσῶν νὰ διεξαχθῶσιν ἐκλογῶν. Εὐθὺς ὡς τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν σας σχέδιον νόμου θέλει τύχει τῆς ἐγκρίσεώς σας, θὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Α.Μ. τὸν Βασιλέα τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν διὰ τὸ τρίτον δεκαήμερον τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου. Τὴν ἀκριβῆ ἡμέραν τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν θέλω ἀνακοινώσει τὰς προσεχεῖς ταύτας ἡμέρας, εὐθὺς ὡς κατορθώσω νὰ ἐπικοινωνήσω ἀπ’ εὐθείας μετὰ τῆς Α.Μ. τοῦ Βασιλέως. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν σας σχεδίου νόμου δὲν καθωδηγήθην ἀπὸ δογματικὰς ἀντιλήψεις ἐπὶ τοῦ καλυτέρου ἐκλογικοῦ συστήματος, ἀκόμη δὲ ὀλιγώτερον ἀπὸ τὰς ἰδικάς μου προτιμήσεις ὡς πρὸς τὸ περισσότερον προσιδιάζον εἰς τὰς Ἑλληνικὰς συνθήκας σύστημα. Γνώμων ἐν τῇ διατυπώσει τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου ὑπῆρξεν ἡ ἀντιμετώπισις συγκεκριμένων περιστάσεων καὶ δὴ ὑπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ἀνατεθείσης μοι ἐντολῆς, τῆς ἐπανόδου δηλαδὴ τῆς χώρας εἰς τὸν ὁμαλὸν Κοινοβουλευτικὸν βίον διὰ τῆς ταχυτέρας καὶ ἀψόγου διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν. Αἱ περιστάσεις αὗται, περὶ τῶν ὁποίων διὰ βραχέων σᾶς ὡμίλησα, ἔθεσαν ἐκ τῶν πραγμάτων στενὰ πλαίσια εἰς τὴν κρίσιν μου, πλαίσια ὑπαγορευόμενα ἀπὸ τὰς ἀνάγκας καὶ τὰ δεδομένα τῆς σημερινῆς πολιτικῆς πραγματικότητος. Αἱ ἀνάγκαι αὗται προδήλως συνίστανται εἰς δύο τινά. Πρῶτον, εἰς τὴν αὐτονόητον ἀνάγκην τῆς συνεργασίας μετὰ τῆς Βουλῆς. Τὸ Σύνταγμα ρητῶς τὴν ἐπιτάσσει, οὐδεὶς δὲ ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ ἦτο διατεθειμένος οὐδὲ νὰ εἰσηγηθῇ, οὐδὲ νὰ δεχθῇ καὶ τὴν παραμικρὰν παράβασιν τῶν ἐν ἰσχύϊ Συνταγματικῶν διατάξεων. Ἐπιπροσθέτως εἶναι νομίζω δι’ ὅλους ἐμφανὲς τὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προκύψῃ ἐὰν ἡ συνεργασία τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῆς Βουλῆς κατεδεικνύετο ἐκ τῶν πραγμάτων ἀνέφικτος. Δευτέρα ἀνάγκη τῆς σημερινῆς πραγματικότητος συνίσταται εἰς τὴν ἀναμφισβήτητον ἐπιταγὴν τῶν περιστάσεων, ὅπως ἐκτονωθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν ἡ ἀρκετὰ πυκνὴ πολιτικὴ ἀτμόσφαιρα τῆς χώρας μας καὶ ὁδεύσῃ ὁ τόπος ταχέως καὶ ὁμαλῶς πρὸς ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν σοβαρῶς νὰ ἀμφισβητηθῶσιν. Ἡ δευτέρα αὕτη ἀνάγκη καθίστα δι’ ἐμὲ ἀπαραίτητον ὅπως τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ὑπέβαλον ὑπὸ τὴν κρίσιν σας, εἶναι δυνατὸν νὰ τύχῃ τῆς ἐπιδοκιμασίας, τῆς ἐγκρίσεως ἢ τῆς ἀνοχῆς τοῦ μεγαλυτέρου δυνατοῦ μέρους τῆς Βουλῆς. Τοῦτο βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σημαίνῃ, ὅτι ἡ τροποποίησις τῆς ἐν ἰσχύϊ νομοθεσίας θὰ ἠδύνατο νὰ ματαιωθῇ διὰ τὸν μόνον λόγον ὅτι ἡ προσπάθεια, τὴν ὁποίαν θὰ κατέβαλον δὲν θὰ κατώρθωνε νὰ πείσῃ ὅλα τὰ κόμματα τῆς Βουλῆς νὰ συμβάλουν εἰς αὐτὴν καὶ ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι τινὰ ἐξ αὐτῶν θὰ ἐνέμενον ἀνενδότως εἰς ἀκραίας καὶ δογματικάς, ὁσονδήποτε σεβαστάς, ἀπόψεις ἐπὶ τοῦ καλυτέρου ἐκλογικοῦ συστήματος. Εὑρέθην ἑπομένως ἐκ τῶν πραγμάτων ὑποχρεωμένος ὅπως ἀναζητήσω τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας ὄχι μεταξὺ ἀκραίων λύσεων, αἱ ὁποῖαι προφανῶς δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τύχουν τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ μεταξὺ ἐνδιαμέσων λύσεων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ δυνατὸν θὰ ηὐτύχουν νὰ ἱκανοποιήσουν τὰς περισσοτέρας καὶ τὰς βασικωτέρας τοὐλάχιστον ἀπαιτήσεις τῶν διαφόρων κομμάτων. Ὑπὸ τὸ πρῖσμα τῶν σκέψεων αὐτῶν θὰ ἐννοήσητε ὅτι τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν σας νομοθέτημα ἀποτελεῖ, ἁπλούστατα, προϊὸν ἀνάγκης. Δὲν εἶναι βεβαίως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν ὑπὸ ἄλλας συνθήκας καὶ ὑπὸ ἄλλας περιστάσεις νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἀλλὰ εἶναι σύστημα, τὸ ὁποῖον καθίσταται ἀναπότρεπτον, καθίσταται ἐπιτακτικῶς ἀναγκαῖον, ἁπλούστατα διότι οὐδὲν ἄλλο εἶναι δυνατὸν νὰ τύχῃ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς. Καί, οἱονδήποτε ἄλλο σύστημα ὑποβαλλόμενον ὑπὸ τὴν κρίσιν σας θὰ ἦτο κοινοβουλευτικῶς καὶ πολιτικῶς ἀδύνατον. Καὶ διὰ νὰ ἀναφερθῶ εἰς μίαν περίφημον φράσιν, τῆς ὁποίας συχνὰ κάμνω χρῆσιν, διότι νομίζω ὅτι ἐγκλείει πολλὴν πολιτικὴν σοφίαν, φράσιν ὀφειλομένην εἰς τὸν γνωστὸν καρδινάλιον Ντέρετς: «ἐν τῇ πολιτικῇ πᾶν τὸ ἀνέφικτον εἶναι καὶ ἐσφαλμένον». Ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν σκέψεων αὐτῶν, κύριοι βουλευταί, κατήρτισα καὶ ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας σχέδιον νόμου, τοῦ ὁποίου θὰ λάβητε γνῶσιν εὐθὺς ἀμέσως καὶ τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐν γενικαῖς καὶ ἁδροτάταις γραμμαῖς νὰ ἀναπτύξω πρὸς ὑμᾶς. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προβλέπει ἐν ἄρθρ. 1 τὴν θέσιν ἐν ἰσχύϊ διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 4173)61 περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ τοῦ εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τούτου ἐκδοθέντος Διατάγματος 531) 1961.

§7Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἄλλος νόμος θὰ ἰσχύῃ διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς;

§8Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐτὸ ἐναπόκειται εἰς τὴν νέαν Βουλὴν νὰ τὸ κρίνῃ.

§9Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰσάγεται ὡς νόμος ἢ εἰσάγεται ὡς προσωρινὸς νόμος καὶ ὑπάρχει ἄλλο σύστημα διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς;

§10Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὡς νόμος διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς θὰ ἀποφανθῇ ἡ μέλλουσα Βουλή.

§11Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Προσωρινὸς νόμος; Δὲν πρόκειται ἀπὸ τώρα νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν, ἀλλὰ θέλω νὰ ἐννοήσω: Ἔχομεν ἕνα νόμον διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς καὶ διατηρεῖτε τὸ πλειοψηφικὸν διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς ἢ εἰσάγετε ἐκλογικὸν νόμον; Καὶ αὐτὸς θὰ διαρκέσῃ ἢ ὄχι ἀναλόγως τῆς θελήσεως τῶν Βουλῶν τοῦ μέλλοντος;

§12Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ νόμος αὐτὸς εἰσάγεται διὰ τὰς μελλούσας ἐκλογὰς καὶ θὰ ἰσχύῃ ἐφ’ ὅσον ἡ μέλλουσα Βουλὴ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ τὸν τροποποιήσῃ, αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια. Νομίζω, ὅτι ἀνταπεκρίθην εἰς τὸ αἴτημά σας. Τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου προβλέπει περὶ τοῦ σταυροῦ προτιμήσεως ἐπεκτεῖνον εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν τὴν μονοσταυρίαν. Τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4 ἔχουν ἁπλῆν νομοτεχνικὴν σημασίαν καὶ δὲν θὰ ἐπεκταθῶ ἐπ’ αὐτῶν. Τὸ ἄρθρον 5 προβλέπει περὶ τῆς κατανομῆς εἰς τὸ τρίτον στάδιον, περὶ τῆς τρίτης κατανομῆς. Ὡς γνωρίζετε δυνάμει τοῦ ἄρθρου 132 τοῦ Β. Δ. 531)61, τῆς τρίτης κατανομῆς μετέχει μόνον τὸ πλειοψηφοῦν Κόμμα. Διὰ τῆς ὑποβαλλομένης εἰς τὴν κρίσιν σας τροποποιήσεως, ἡ τρίτη κατανομὴ θὰ λάβῃ χώραν ἐπὶ τῇ βάσει ἐκλογικοῦ μέτρου ἐξευρισκομένου ἐκ τῆς διαιρέσεως τοῦ συνόλου τῶν ψήφων τῶν μετεχόντων τῆς δευτέρας κατανομῆς Κομμάτων διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπολειπομένων ἀδιαθέτων ἑδρῶν. Τὸ ἄρθρον 6 νομοθετεῖ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν κατοχύρωσιν τοῦ ἀδιαβλήτου τῶν ἐκλογῶν, προβλέπει δηλαδὴ περὶ τῆς θέσεως εἰς ἀναγκαστικὴν ἄδειαν τῶν Νομαρχῶν τοῦ Κράτους κατὰ τὴν περίοδον ἀπὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς μέχρι 10 ἡμερῶν μετὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν. Οἱ Νομάρχαι θὰ ἀντικατασταθοῦν κατὰ τὴν ἐκλογικὴν ταύτην περίοδον ὑπὸ Εἰσαγγελέων Ἐφετῶν, Παρέδρων τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, Προέδρων δευτεροβαθμίων φορολογικῶν δικαστηρίων καὶ ἐνδεχομένως Εἰσαγγελέων Πρωτοδικῶν. Διὰ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου προβλέπεται ἡ θέσις ἐπίσης εἰς ἀναγκαστικὴν ἄδειαν τῶν ἀρχηγῶν τῶν δύο Σωμάτων Ἀσφαλείας καὶ ἡ ἀντικατάστασις αὐτῶν ὑπὸ Ἀντεισαγγελέων τοῦ Ἀρείου Πάγου. Τὸ ἄρθρον 8 εἰσάγει μίαν διαδικασίαν ἐλέγχου τῆς διεξαγωγῆς τῆς λεξικογραφήσεως τῶν καταλόγων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ διεξαχθῶσιν αἱ μέλλουσαι ἐκλογαί. Ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, οἱ κατάλογοι ὑφίστανται ἤδη τὴν διαδικασίαν τῆς λεξικογραφήσεως ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς ἀποφυγῆς καὶ ματαιώσεως οἱασδήποτε διπλοψηφίας. Ἡ διαδικασία αὐτὴ τῆς λεξικογραφήσεως θὰ συνεχισθῇ καὶ μέχρι χρόνου μετὰ τὰς ἐκλογὰς εἰς τρίτον στάδιον, τὸ στάδιον τοῦ τελικοῦ ἐλέγχου τῶν λεξικογραφομένων καταλόγων, καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς διαδικασίας αὐτῆς ἀπὸ τῆς σημερινῆς μέχρι τῆς τελικῆς περατώσεως τῆς λεξικογραφήσεως, τὰ ἐν τῇ Βουλῇ Κόμματα θὰ δύνανται νὰ ἀντιπροσωπεύωνται παρὰ τῇ ἁρμοδίᾳ πρὸς τοῦτο ὑπηρεσίᾳ, ὡς καὶ τῇ ἑταιρείᾳ ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν διεξαγωγὴν τῆς λεξικογραφήσεως, διὰ νὰ παρακολουθοῦν εἰς ὅλα αὐτῆς τὰ στάδια τὴν διαδικασίαν αὐτήν, λαμβάνουσιν ἀντίγραφα τῶν καταλόγων καὶ δὴ τοῦ τελικοῦ καταλόγου ἐλέγχου τοῦ μέλλοντος μετὰ τὰς ἐκλογὰς νὰ καταρτισθῇ καὶ δικαιοῦνται ἐπίσης ὅπως καταγγέλλωσι οἱανδήποτε ἐνδεχομένην παρέμβασιν ἐκ τῶν συμπεφωνημένων, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει διαπιστωθῇ ἐκ τοῦ τελικοῦ ἐλέγχου, ὅτι ἐπῆλθε πραγματικὴ διπλοψηφία ἢ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος ἐκ μέρους ἐκλογέως μὴ δικαιουμένου ψήφου, θὰ ἔχουν φυσικὰ τὸ δικαίωμα καὶ τὴν δυνατότητα νὰ προβαίνουν εἰς τὴν καταγγελίαν τῶν ἀτόπων καὶ παραβάσεων αὐτῶν καὶ νὰ ζητοῦν τὴν ἐπιβολὴν κυρώσεων ὑπὸ τῶν δικαστηρίων. Τὸ ἄρθρον 10 τέλος προβλέπει περὶ τῆς ἀναβολῆς τῆς διεξαγωγῆς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἐντὸς διαστήματος 6 μηνῶν, οὕτως ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ διεξαγωγὴ αὐτῶν ἀφοῦ ὁλοκληρωθῇ ἡ συγκρότησις τοῦ νέου Σώματος.

§13ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὰ ΤΕΑ;

§14Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐταὶ εἶναι ἐνέργειαι διοικητικαὶ ποὺ δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον. Ὁμιλῶ περὶ μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν ἀπαραίτητον νὰ περιλάβῃ εἰς τὸ νομοθέτημα τοῦτο. Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθοῦν ἄνευ ἐγκρίσεως τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Διὰ τοῦτον καὶ μόνον τὸν λόγον αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐνεσωματώθησαν εἰς τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν σας νομοθέτημα. Κύριοι βουλευταί, αὐτὴ εἶναι ἐν γενικωτάταις γραμμαῖς ἡ οἰκονομία τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος τίθεται ὑπὸ τὴν κρίσιν σας. Ὅπως εἶπον καὶ ἐν ἀρχῇ τῶν ἀνακοινώσεών μου, εἰς τὴν σύνταξίν του προέβην ὁρμώμενος ἐκ τῶν ἀδηρίτων ἀναγκῶν τῆς πολιτικῆς μας πραγματικότητος. Ἐνισχύθην ὅμως εἰς τὴν ἐκτίμησίν μου ταύτην τῶν πραγμάτων καὶ ἐκ τῆς βαθείας καὶ εἰλικρινοῦς μου πεποιθήσεως, ὅτι τῷ ὄντι, τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ὡς διεμορφώθη διὰ τοῦ νόμου 4173)1961 ἀνταποκρίνεται, πράγματι, κατὰ τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον εἰς τὰς πολυπλεύρους ἀνάγκας τῆς Ἑλληνικῆς πραγματικότητος καὶ δὴ τῆς σημερινῆς. Εἶναι νομίζω, ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1961, ἡ μορφὴ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ἡ ὁποία ἐδόθη διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἱκανοποιεῖ δύο βασικὰς ἀνάγκας τοῦ πολιτικοῦ μας βίου. Ἱκανοποιεῖ, πρῶτον, εἰς ἔκτασιν σημαντικὴν τὴν ἀνάγκην τῆς ἀκριβοῦς καὶ δὴ ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως ὅλων τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας ἐν τῇ Βουλῇ. Ὅπως γνωρίζετε, τὸ σύστημα τοῦ 1961 προβλέπει τὴν διαίρεσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφισάντων διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν ἑκάστης περιφερείας +1, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐν τῇ πράξει ὡδήγησεν εἰς μίαν εὐρυτάτην προσκύρωσιν ἑδρῶν, εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης κατανομῆς. Ἐπίσης, περιέχει ποσοστά, τὰ ὁποῖα δύνανται γενικῶς, νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀρκετὰ χαμηλά. Τρίτον προβλέπει ἐν ἄρθρῳ 132, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἥν δὲν μετέχουν τῆς δευτέρας κατανομῆς παρὰ μόνον δύο κόμματα εἶναι δυνατὸν νὰ συμμετάσχῃ εἰς αὐτὴν καὶ τὸ τρίτον ἑνιαῖον κόμμα. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἡ μορφὴ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τοῦ 1961 πλησιάζει ἐκπληκτικῶς πρὸς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ ἐν τῇ πράξει γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1961 αἱ διατεθεῖσαι ἐν τῇ δευτέρᾳ κατανομῇ ἕδραι δηλαδὴ εἰς στάδιον τῆς ἐκλογικῆς διαδικασίας, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐνισχύονται τὰ ἰσχυρότερα κόμματα κατενεμήθησαν μόνον 28 ἕδραι. Ἀντιθέτως, ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς τοῦ 1950, ὁπότε εἴχομεν 250 ἕδρας, διὰ τῆς δευτέρας κατανομῆς προσεκυρώθησαν 99 ἕδραι. Εἰς δὲ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956, ὁπότε καὶ πάλιν ἴσχυεν ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ μὲ ποσοστὸν συμμετοχῆς εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν 10%, αἱ κατανεμηθεῖσαι ἐν τῇ δευτέρᾳ κατανομῇ ἕδραι ἀνῆλθον, ἐπὶ 279 συνολικῶς ἑδρῶν, εἰς 21. Ἑπομένως, δύναται κανεὶς βασίμως νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τοῦ 1961 ἱκανοποιεῖ, ἐν τῷ μεγίστῳ δυνατῷ ὁρίῳ, τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπακριβοῦς καὶ δὴ ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως τῶν κομμάτων ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Ἀλλὰ ἔχει καὶ κἄποιο ἄλλο προσὸν τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον καὶ ἐλπίζω νὰ μὴ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον, ὅτι ἱκανοποιεῖ ἐν τῷ ὁρίῳ τοῦ ἀπαραιτήτου, τὰς ἀνάγκας τῆς πολιτικῆς σταθερότητος ἐν τῇ χώρᾳ. Καὶ νομίζω, κύριοι, ὅτι οὐδενὸς τὴν προσοχὴν διαφεύγει ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τῶν πολιτικῶν δυνάμεων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῇ μεμονωμένως, ἀλλ’ εἶναι ἐπιτακτικὸν ὅπως κριθῇ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν δευτέραν ταύτην ἀνάγκην τῆς πολιτικῆς σταθερότητος ἐν τῇ χώρᾳ. Γνωρίζομεν, καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου τὸ εἶχε μετὰ τῆς γνωστῆς του σαφηνείας ἐξηγήσει εἰς μίαν ἐκ τῶν τελευταίων, νομίζω, συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς αὐτῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἔτυχε νὰ τὸν ἀκούσω, ὅτι ἡ πολιτικὴ σταθερότης δὲν ἐξαντλεῖται μὲ τὴν μηχανικὴν διατήρησιν δεδομένων καταστάσεων ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ τῆς δυνάμεως τῆς πλειονοψηφίας, ἀκόμη δὲ ὀλιγώτερον μὲ τὴν διατήρησιν τῶν ἰδίων προσώπων εἰς τὰς ἰδίας θέσεις. Εἶναι θέμα πολύπλευρον ἡ πολιτικὴ σταθερότης, θέμα τοῦ ὁποίου αἱ ρίζαι προεκτείνονται εἰς βάθος εἰς τὴν πολιτικὴν πραγματικότητα τῆς χώρας καὶ φθάνουν μέχρις αὐτῶν τούτων τῶν πνευματικῶν καὶ ψυχικῶν ροπῶν τοῦ ἔθνους. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀμφισβητηθῇ σοβαρῶς, ὅτι ἡ πολιτικὴ σταθερότης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐκεῖ, ὅπου μία ὑπερβολικὴ κατανομὴ τῶν πολιτικῶν δυνάμεων ὁδηγεῖ εἰς σταθερὰς πλειοψηφίας, ὅπου αἱ ἀσθενεῖς πλειοψηφίαι συχνὰ διοχετεύονται πρὸς Κυβερνήσεις συνεργασίας, αἱ ὁποῖαι, εἴτε διὰ βραχὺν χρόνον, εἴτε διὰ πολύν, ζῶσι πάντοτε, ὅπως γνωρίζομεν ὑπὸ τὸ ἄγχος τῶν διολισθήσεων, τῶν ἀμφισβητήσεων καί, ἂν θέλετε, ἀκόμη τῶν συνωμοσιῶν τῶν παρασκηνίων. Σταθερότης πολιτικὴ ὑπὸ καθεστὼς τοιοῦτον εἶναι ἀδύνατον νὰ νοηθῇ καὶ νομίζω ἀπαραίτητον, ἑπομένως, ὅπως εἰς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ προκρίνητε, λάβητε ὑπ’ ὄψει καὶ αὐτὸν τὸν συντελεστὴν τῆς πολιτικῆς σταθερότητος, ὁ ὁποῖος, μάλιστα, εἰς μίαν ἐποχὴν προγραμματισμῶν, εἰς μίαν ἐποχὴν τεχνοκρατίας, προγραμμάτων μεγάλης πνοῆς, ἔργων μακρᾶς διαρκείας μὲ περισσοτέρας ἐπεκτάσεις ὑπὸ οἱανδήποτε ἄλλην περίπτωσιν καὶ δὴ εἰς ἕνα τόπον —δὲν νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ μείωσιν τῶν ἄλλων μεγάλων ἀρετῶν ἐὰν τὸ ὑπομνήσω— ὅπου τὸ ἔνστικτον, ἡ τάσις πρὸς συνεργασίαν εἶναι τόσον ἀνεπτυγμένη, ὅπως ὁ ἰδικός μας. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, αἱ ἀπόψεις αὐταὶ περὶ τῆς πολιτικῆς σταθερότητος καὶ τοῦ καταλληλοτέρου ἐκλογικοῦ συστήματος εὑρίσκονται κατ’ οὐσίαν, ὅπως εἶπον εἰς τὴν ἀρχήν, εἰς τὸ περιθώριον τῆς συζητήσεως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχομεν σήμερον νὰ ἐπιδιώξωμεν πρὸ παντὸς εἶναι, νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸν τόπον εἰς τὴν φυσικήν του κοινοβουλευτικὴν τροχιάν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν παρεξέκλινεν κατόπιν τῆς Κυβερνητικῆς κρίσεως τοῦ παρελθόντος μηνός. Ἐν τούτῳ συνίσταται, πρὸ παντὸς τὸ πρόβλημα τῆς πολιτικῆς ὁμαλότητος καὶ τῆς πολιτικῆς σταθερότητος τῆς χώρας. Καὶ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεώς μου, εὐχή της, φιλοδοξία της εἶναι, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν χώραν εἰς τὴν εὐθεῖαν αὐτὴν τροχιὰν τὸ ταχύτερον καὶ κατὰ τὸν ὁμαλώτερον δυνατὸν τρόπον. Ἐν τούτῳ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν μικρὰν ἀναδρομήν, διότι νομίζω, ὅτι ἀξίζει τὸν κόπον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει. Βεβαίως αἱ Κυβερνήσεις, αἱ μεταβατικαὶ ἢ αἱ Κυβερνήσεις αἱ ὑπηρεσιακαί, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ὀνομασθῶσιν, δὲν ἀποτελοῦν τίποτε τὸ ἀντισυνταγματικόν, τίποτε τὸ καινοφανὲς εἰς τὸν πολιτικὸν βίον τῆς χώρας. Δὲν ἀποτελοῦν, νομίζω ἀνωμαλίαν. Ἐν πάσει περιπτώσει ἀποτελοῦν ἀναμφισβητήτως μίαν ἰδιόρρυθμον καὶ ἐξαιρετικὴν κατάστασιν καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἰδιόρρυθμον κατάστασιν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἐπανέλθωμεν ταχέως εἰς τὸν φυσικὸν ροῦν τῶν πραγμάτων. Ἡ χώρα μας ἀντέστη μετὰ θαυμαστῆς, τῷ ὄντι, ἀντοχῆς καὶ εἰς τὴν τελευταίαν πολιτικὴν δοκιμασίαν. Ἡ οἰκονομία της μόλις ἐσημείωσε τὴν πολιτικὴν ἀναταραχήν. Ὁ τιμάριθμος δεικνύει πτωτικὴν τάσιν. Ἡ τιμὴ τῆς λίρας ἔχει αὐτομάτως ἰσορροπηθῆ, χωρὶς παρεμβάσεις εἰς τὰ ἐπίπεδα τῆς διεθνοῦς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ νομίσματος. Ἡ τροφοδότησις τῆς οἰκονομίας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐξακολουθεῖ συνεχὴς καὶ ἀδιάλειπτος. Αἱ παρὰ ταῖς Τραπέζαις καταθέσεις, σημειώσασαι τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς κρίσεως κάμψιν, ἐπανέρχονται βαθμιαίως εἰς τὴν ὁμαλὴν τροχιάν. Ἐὰν ὅμως, κύριοι, ἡ αὐτὴ τῷ ὄντι θαυμαστὴ καὶ ἀξιόζηλος ἀντοχὴ τῆς οἰκονομίας μας εἰς τὴν πολιτικὴν κρίσιν, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα, κατέστη δυνατή, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποκρύψωμεν ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὅτι συνέχισις τῆς παρούσης ἐξαιρετικῆς περιστάσεως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκθέσῃ καὶ τὴν οἰκονομίαν καὶ τὴν χώραν ὁλόκληρον εἰς δοκιμασίαν, τὴν ὁποίαν βαθύτατα καὶ εἰλικρινῶς ἀπεύχομαι. Διὰ τοῦτο δικαιοῦμαι νομίζω, ἐν κατακλεῖδι, νὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς ὅλους ὑμᾶς διὰ νὰ ζητήσω τὴν συνεργασίαν σας, τὴν βοήθειάν σας διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Καὶ ὅταν ὁμιλῶ περὶ συνεργασίας βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ ἔχω ἐν νῷ μόνον τὴν διατύπωσιν τὴν εἰλικρινῆ τῶν ἀκραίων ἀπόψεων, τὰς ὁποίας κάθε κόμμα ἔχει καὶ δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ ὑποστηρίξῃ, ἐννοῶ τὴν δευτέραν φάσιν τῆς συζητήσεως, ὅταν θὰ καταστῇ ἔκδηλον ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον ὑπὸ τὴν κρίσιν σας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλο, ὁπότε νομίζω, ὅτι θὰ δικαιοῦμαι νὰ ζητήσω ἀπὸ ὑμᾶς, ἐν πνεύματι ρεαλισμοῦ καὶ συναισθήσεως καθήκοντος ἀπέναντι τῆς χώρας, ὅπως παραμερίσητε πρὸς στιγμὴν τὰς δογματικάς σας ἀπόψεις, νὰ προσπαθήσητε κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ πλησιάσητε εἰς μίαν κοινὴν λύσιν, διὰ νὰ δώσωμεν εἰς τὴν χώραν ἕνα σύστημα ἀδιάβλητον διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὴν ἀντιδικίαν τῆς παρούσης ἐποχῆς τοὐλάχιστον, τὴν ἀντιδικίαν περὶ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. (Χειροκροτήματα).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παραπέμπεται τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἁρμοδίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§16Η. ΗΛΙΟΥ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε....

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ κατατεθειμένου νομοσχεδίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κατὰ τὸ ἄρθρον 17 καὶ τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Κανονισμοῦ, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος.

§18Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀπορῶ, κ. Πρόεδρε, γιατὶ μόλις ἐζήτησα τὸν λόγον ἐνομίσατε ὅτι ἔπρεπε νὰ μοῦ κάμετε μάθημα ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ ἀποφύγωμεν παρεξηγήσεις.

§20Η. ΗΛΙΟΥ. Θεωρῶ ἀπαράδεκτον αὐτὴν τὴν ὑπόμνησιν. Κύριε Πρόεδρε, ὅλη ἡ προδικασία ἡ ἐκλογικὴ καὶ ὅλη ἡ διαδικασία ἡ ἐκλογική, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς ἑτοιμασίας, τῆς εἰσαγωγῆς καὶ τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου κατόπιν τῆς ὀξείας πολιτικῆς κρίσεως, τῆς ἀποτόκου τοῦ τρόπου τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1961, ἀνεμένετο καὶ ἦτο γενικὴ ἡ ἀξίωσις νὰ διεξαχθῇ ἀπὸ Κυβέρνησιν ἀπολαύουσαν τῆς κοινῆς ἐμπιστοσύνης ὅλων τῶν παρατάξεων τοῦ Σώματος. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ καταψηφισθεῖσα ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν Ἀντιπολίτευσιν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἀπεκρούσθη ἰδίως ἐκ τῆς συνθέσεως αὐτῆς ὡς καὶ ἐκ τοῦ προσώπου τοῦ Προέδρου της, στελέχους τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ Ὑπουργοῦ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἐμμένομεν ἀνενδότως εἰς τὴν στάσιν αὐτὴν καὶ ἀποκρούομεν τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν τῆς ὁποίας ἡ ἀποδοκιμασία κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἐγένετο βάσει σκέψεων καὶ ἐκ τῆς προσωπικῆς της συνθέσεως, σήμερον δὲ θεμελιοῦται ἐπὶ τῆς δράσεώς της, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι τίποτε ἀπὸ τὸ μονοκομματικὸν Κράτος τοῦ κ. Καραμανλῆ δὲν μετεβλήθη, τίποτε δὲν μετεβλήθη ἀπὸ τὰς ἐπεμβάσεις εἰς τὴν δημοσίαν ζωὴν τῶν Τ.Ε.Α. τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, δηλούντων ὅτι ἀγνοοῦν τὰς διαταγὰς τῶν Ὑπηρεσιακῶν Ὑπουργῶν καὶ ὅτι ἔχουν ἰδίαν πολιτικὴν νὰ ἐφαρμόσουν. Τίποτε δὲν ἤλλαξε. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ). Τίποτε δὲν ἤλλαξεν ἀπὸ τὸν μηχανισμὸν τοῦ Κράτους ποὺ νὰ ἐγγυᾶται ἐκλογὰς ἀδιαβλήτους, ὅταν ἔχωμεν Σώματα Ἀσφαλείας κοσμούμενα μὲ Καπελώνηδες καὶ πλαισιούμενα παρακρατικῶς μὲ Γιοσμάδες. Τίποτε δὲν ἤλλαξεν ἀπὸ τὴν παλαιὰν ἀντιλαϊκὴν πολιτικὴν εἰς τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα τόσον ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου καὶ τῆς σταφίδος ὅσον καὶ εἰς ἄλλα ζητήματα ἐργαζομένων, δημοσίων ὑπαλλήλων, οἰκοδόμων, συνταξιούχων. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος ὁ ὁποῖος κατετέθη δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ ἡ ἐπαναφορὰ ἐν ἰσχύϊ ἐκείνου τοῦ νόμου μὲ τὸν ὁποῖον διεξήχθησαν, καθ’ ὃν τρόπον διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1961, αἱ πολεμικαὶ ἐκεῖναι ἐπιχειρήσεις κατὰ τοῦ λαοῦ τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θέλει ἐκ τῶν προτέρων νὰ προασπίσῃ ἕνα σύστημα ἀπαράδεκτον ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπανέλθωμεν κατὰ τὴν συζήτησίν του ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, θέλει νὰ τὸ προασπίσῃ ἀρυόμενος φυσικὰ κατὰ τὴν προσφιλῆ συνήθειάν του ἐκ τῶν μοναρχικῶν ἐπιχειρημάτων, ἐκ τοῦ Καρδιναλλίου Ρέτς.

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτο ἐξόριστος συνεχῶς.

§22Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δὲν ἔγινε Πρωθυπουργὸς ὁ Καρδινάλλιος.

§23Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ θεμελιώσῃ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ συστήματος αὐτοῦ ἐπὶ ἑνὸς πολιτικοῦ ρεαλισμοῦ, ὅτι δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο δυνατὸν γενέσθαι καὶ νὰ θέσῃ μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν εἰς τὴν πλάστιγγα ὅπως ὁ Ρένος τὸ ξίφος του, τὴν νόθον δύναμιν τῆς νόθου πλειοψηφίας. Ἡμεῖς τὸν ρεαλισμὸν δὲν τὸν αἰσθανόμεθα στατικά, ὡς ὑποταγὴν καὶ παραδοχὴν τῶν τετελεσμένων γεγονότων καὶ πραξικοπημάτων, ἀλλὰ ἀντιπροβάλλομεν τὸν δυναμικὸν ρεαλισμὸν τὴν πάλην τοῦ λαοῦ καὶ τῶν δημοκρατικῶν κομμάτων ποὺ παραμερίζει τὰς νόθους πλειοψηφίας καὶ ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς δημοκρατικῆς ὁμαλότητος καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ κύψωμεν ὑπὸ τὸν ἐκβιασμόν. Δὲν ζητεῖ καμμία παράταξις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως —νὰ μὲ συγχωροῦν αἱ ἄλλαι παρατάξεις, λέγων αὐτὸ δὲν τὰς ἐκπροσωπῶ, ἁπλῶς μνημονεύω ἐκείνας τὰς θέσεις των αἱ ὁποῖαι εἶναι δημοσίως γνωσταί,— δὲν ζητοῦν αἱ παρατάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πριμοδότησιν διὰ ψήφων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἤθελον δοθῆ ἐναντίον των. Εἶναι ὅμως ἀπαράδεκτον νὰ ἀξιοῦται ἐν ὀνόματι ἑνὸς δῆθεν ρεαλισμοῦ νὰ λάβῃ τὸ Κόμμα τῆς ΕΡΕ ψήφους ποὺ δὲν τὰς δικαιοῦται. Μετὰ τὴν διαπίστωσιν ὅτι τίποτε δὲν μετεβλήθη ἀπὸ τὸ Κράτος τῆς ΕΡΕ, ἐμμένομεν ἐπιφυλασσόμενοι νὰ ἀναπτύξωμεν διὰ μακρῶν τὰς ἀπόψεις μας ἀποκρούοντες τὸ νομοσχέδιον, ἐμμένομεν εἰς τὸ ὅτι τὸ πρῶτον ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν νὰ βασισθῇ τὸ ἐλεύθερον καὶ ἀδιάβλητον τῶν ἐκλογῶν καὶ ἡ ἀποκατάστασις τῆς δημοκρατικῆς ὁμαλότητος, εἶναι ἡ ἀπομάκρυνσις τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἕνα δεύτερον ζήτημα τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται διὰ τῆς ἐν ἀρχῇ δηλώσεώς σας κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἀνασυγκροτεῖτε τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος εἶναι τοῦτο. Ἀναμφισβητήτως ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐδηλώθη, ὅτι σχηματίζεται Κυβέρνησις ἐκλογικὴ διὰ νὰ ψηφίσῃ ἐκλογικὸν νόμον καὶ νὰ ἀγάγῃ τὴν χώραν εἰς ἐκλογάς, ἡ παροῦσα Βουλὴ κατέστη καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα ἔκπτωτος καὶ ζῇ ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς ψηφίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Θεωροῦμεν ἀπαράδεκτον νὰ συγκροτηθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος διὰ νὰ εἰσαχθοῦν καὶ ἐγὼ δὲν ἠξεύρω ποῖα Νομοθετικὰ Διατάγματα πρὸς ψήφισιν. Εἰς τὴν δήλωσιν αὐτὴν προβαίνομεν διότι δὲν δυνάμεθα ἄλλως νὰ ἑρμηνεύσωμεν τὴν ἀπόφασίν σας αὐτὴν περὶ συγκροτήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ἠλιοῦ διεμαρτυρήθη διὰ τὴν ὑπόδειξίν σας. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ ὑπόδειξις εἰς τὴν ὁποίαν προέβητε ὑπῆρξεν ὀρθὴ καὶ ὁ ἀσκῶν τὰ καθήκοντα τοῦ Προέδρου ἔχει ὄχι μόνον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ καθῆκον νὰ ὑποδεικνύῃ εἰς ἡμᾶς ὅλους καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦμεν κόμματα εἴτε μικρὰ εἴτε μεγάλα, νὰ ὑποδεικνύῃ τὸ ὀρθόν. Ὅλα ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἠλιοῦ, δὲν εἶχε δικαίωμα βάσει τῆς παραδόσεως τῆς κοινοβουλευτικῆς καὶ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ νὰ τὰ εἴπῃ. Ἐὰν εἶχε τὸ δικαίωμα θὰ τὸ εἶχον καὶ ἐγὼ καὶ θὰ εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, ἀλλὰ σεβόμενος τὸν Κανονισμόν, σεβόμενος τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα δὲν ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ τὸν ἐζήτησα μόνον ἀφοῦ προέβη εἰς τὴν κατάχρησιν αὐτὴν ὁ κ. Ἠλιοῦ ἢ μᾶλλον ἀφοῦ προέβητε σεῖς εἰς τὴν ἀνοχὴν τῆς καταχρήσεως. Εἴθισται, ἡ κατάθεσις νομοσχεδίου, τὸ ἀπαιτεῖ καὶ ὁ Κανονισμός, νὰ μὴ προκαλῇ συζήτησιν. Μόνον ὁ καταθέτων σχέδιον νόμου, εἴτε ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, δικαιοῦται νὰ ἐξηγήσῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους τὸ καταθέτει καὶ ἀμέσως εἰσέρχεται ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, μὴ δικαιουμένου οὔτε Ἀρχηγοῦ Κόμματος, οὔτε ἄλλου τινός, νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον. Ἐπειδὴ ὅμως διεμαρτυρήθη ὁ κ. Ἠλιοῦ, ἐπειδὴ ἠνέχθητε τὴν διαμαρτυρίαν του καὶ τὴν ὁμιλίαν του, θὰ ἀνεχθῆτε καὶ ἐμέ. Θὰ εἶμαι συντομώτατος. Θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ εἴπω, ὅτι, ἐὰν ὁ κ. Ἠλιοῦ ἀπειλῇ ἐν ὀνόματι ἑνὸς τμήματος τῆς μειοψηφίας, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζει εἴτε τὴν Κυβέρνησιν πρὸς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐδώσαμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, εἴτε τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον κατέθεσεν ἀπόψε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡμεῖς οἱ ἐκπροσωποῦντες ὄχι μόνον τύποις ἀλλὰ καὶ κατ’ οὐσίαν τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ (χειροκροτήματα) δηλοῦμεν ὅτι δὲν θὰ δεχθῶμεν καμμίαν παραβίασιν τῶν δικαιωμάτων τῆς πλειοψηφίας. Ἐδέχθημεν ἤδη ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συμβάλλει εἰς τὴν ἐξομάλυνσιν τῆς πολιτικῆς καταστάσεως καὶ προέβημεν ἤδη εἰς φανερά, ἔντονα καὶ ἀποφασιστικὰ δείγματα αὐτῆς τῆς ἀνωτέρας ἐθνικῆς θελήσεως, ὑπὸ τῆς ὁποίας διεπόμεθα, ἐδέχθημεν, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ γραμμή μας ὑπῆρξεν, εἶναι καὶ θὰ εἶναι τὸ πλειοψηφικόν, ἐδέχθημεν τὴν γραμμὴν αὐτήν, ἄλλωστε τὴν ἐχάραξεν αὐτὸς οὗτος ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος μετὰ τὴν ἀκρόασίν του εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, ἐδέχθημεν νὰ προβῶμεν εἰς οὐσιώδη παραχώρησιν, ἀπεφασίσαμεν συγκεκριμένως τὴν ἐνεργὸν συμμετοχήν μας ἀπὸ ἀπόψεως εὐθυνῶν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν νέου ἐκλογικοῦ νόμου. Ἀλλὰ καὶ ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος καὶ φίλος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διατυποῦμεν ἐπιφύλαξιν, διότι δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη τὸ περιεχόμενόν του. Πρέπει καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ἅπαντα τὰ κόμματα τῆς Βουλῆς νὰ γνωρίζουν ὅτι οὐδεμία ἐκ τῶν προτέρων βεβαιότης ὑπάρχει ὅτι θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως διετυπώθη καὶ μὲ τὰς διατάξεις τὰς ὁποίας περιλαμβάνει καὶ τὰς ὁποίας δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη. Ἡ πλειοψηφία θὰ διεκδικήσῃ ἐνεργῶς τὰ δικαιώματά της, (χειροκροτήματα), διότι αὐτὸ ἐπιβάλλει καὶ τὸ Σύνταγμα....

§26ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΕΚ ΤΗΣ ΠΤΕΡΥΓΟΣ ΤΗΣ ΕΔΑ......

(Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μὴ διακόπτετε. Ὅταν ὡμίλει ὁ κ. Ἠλιοῦ, οὐδεὶς τὸν διέκοψε. Συνεπῶς μὴ διακόπτετε καὶ σεῖς τὸν Πρόεδρον κ. Κανελλόπουλον.

§28Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. .... διότι αὐτὸ ἐπιβάλλει καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ ἡ ἰδέα τῆς Δημοκρατίας. Ἀλλοίμονον ἐὰν ἡ μειοψηφία τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς ἀπέκτα τὸ δικαίωμα νὰ ἐκβιάζῃ ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐπεχείρησε νὰ τὴν ἐκβιάσῃ ἀπόψε ὁ κ. Ἠλιοῦ. Ἡ πλειοψηφία θὰ διεκδικήσῃ τὰ δικαιώματά της οὐχὶ μόνον ἐν ὀνόματί της, ἀλλὰ ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος, κ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§30Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐζήτησα τὸν λόγον συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως διεξήχθη ἡ συζήτησις ἐπιθυμῶ νὰ προβῶ εἰς ὡρισμένας διαπιστώσεις. Πρῶτον, καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν σχέσιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Πιπινέλη, ἡ θέσις μας ἔχει ἔκτοτε καταστῆ σαφής. Ἔχομεν καταψηφίσει τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐμμένομεν εἰς αὐτὴν τὴν ἔκφρασιν τῆς δυσπιστίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.). Εἴχομεν διακηρύξει ὅτι πρὸς μετάβασιν εἰς τὸν ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον χρειάζεται ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις πλήρους ἐμπιστοσύνης. Καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν εἶναι Κυβέρνησις πλήρους ἐμπιστοσύνης. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις τὴν ὁποίαν ἔκτοτε ἔχομεν λάβει καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἐμμένομεν. (Χειροκροτήματα). Ὑπάρχει τὸ δεύτερον θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἤκουσα ἀπὸ τὸν ἐκπρόσωπον τῆς Ε.Ρ.Ε. ὅτι τὸ πλειοψηφοῦν εἰς τὴν Βουλὴν κόμμα οὐδέποτε θὰ δεχθῇ ὑποχωρήσεις καὶ θὰ διεκδικήσῃ τὰ δικαιώματά του. Μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐννοήσω αὐτὴν τὴν ἀπειλήν. Τὴν ἀπειλὴν τοῦ ἀριθμοῦ. Ἡμεῖς ἀρκούμεθα εἰς ἕνα ἁπλοῦν λόγον. Οὐδέποτε θὰ δεχθῶμεν νὰ μὴ ὑπάρξῃ τίμιον Κράτος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ὁλόκληρος ὁ ἀγὼν τὸν ὁποῖον εἴχομεν διεξαγάγει ἐπὶ 20 μῆνας, ὁ ἀνένδοτος ἀγών, διεξήχθη ἐν ὀνόματι τῶν ἰδανικῶν τῆς Δημοκρατίας. Τὸ κήρυγμα τὸ ὁποῖον εὗρε βαθυτάτην ἀπήχησιν εἰς τὰς ψυχὰς τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὸ ὁποῖον ἐδόνησεν τὰς καρδίας τῆς νεότητος, εἶναι τὸ κήρυγμα τῆς ἀληθοῦς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Διακηρύξαμεν καὶ εἴμεθα βέβαιοι παρ’ οἱανδήποτε παρεμβολὴν νόθου πλειοψηφίας, ὅτι ἡ ἠθικὴ ἀκτινοβολία τοῦ κηρύγματος εἶναι παντοδύναμος, διότι ἔχει κατακτήσει τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβῶμεν εἰς ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον, χωρὶς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ τριπτύχου: τίμιον Κράτος, τίμιον σύστημα, τίμιαι ἐκλογαί. Δὲν ζητοῦμεν μὲ τὸ τέχνασμα ἐκλογικοῦ συστήματος καμμίαν πλεονέκτησιν. Ζητοῦμεν τιμιότητα καὶ δικαιοσύνην. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπεροχή μας. (Χειροκροτήματα). Καὶ θὰ ἐμμείνωμεν εἰς αὐτὴν τὴν διεκδίκησιν, βέβαιοι διὰ τὴν ἠθικὴν ὑπεροχὴν τοῦ αἰτήματός μας, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ἀκόμη καὶ ἔναντι ἀληθοῦς πλειοψηφίας. Ἐπιβάλλεται ἀπείρως περισσότερον ἔναντι νόθου πλειοψηφίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου θὰ ἐκθέσωμεν τὰς ἀπόψεις μας. Θὰ ἐξηγήσωμεν διατὶ ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἐμμένει εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἀνέκυψαν ὅμως κατὰ τὴν συζήτησιν, πέραν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ἄλλα θέματα. Καὶ συνέβησαν, ἐκτὸς τῆς Βουλῆς τραγικαὶ ἀποκαλύψεις, αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουν πόσον βάσιμος ἦτο ἡ κατηγορία ἡ ἰδική μας, ὅτι τὸ Κράτος τῆς Ε.Ρ.Ε. ἦτο Κράτος ἐγκλήματος καὶ διαφθορᾶς.

§31ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΕΚ. (Αἶσχος, αἶσχος).

§32Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀποκαλύπτεται τώρα, κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν ὑπῆρξαν μόνον παρακρατικαὶ ὀργανώσεις αἱ ὁποῖαι ἐδολοφόνησαν. Ἀποδεικνύεται, ὅτι ὑπῆρξαν κρατικαὶ ὀργανώσεις. Ὑπῆρξαν ὄργανα τοῦ Κράτους. Τὸ Κράτος τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐδολοφόνησε. (Φωναὶ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως: Αἶσχος, αἶσχος...). Δὲν θὰ παρατείνω τὴν συζήτησιν σήμερον ἐπὶ τοῦ θέματος. Παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς νὰ ὁρίσῃ, ὅτι θὰ συνέλθωμεν καὶ τὴν προσεχῆ Τρίτην, ἡμέραν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Κατέθεσα σήμερον προσωπικῶς, ἐπερώτησιν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν παράλειψιν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐπεβάλλοντο κατόπιν τῶν ἀποκαλύψεων, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην διὰ τὰ ἐγκλήματα τῶν δολοφονιῶν καὶ διὰ τὰ σκάνδαλα τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν τὴν διαφθορὰν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε. Εἶχον ἔκτοτε διακηρύξει, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Ε.Ρ.Ε. τὸ Κράτος ἔγινεν ἐπιχείρησις τοῦ κόμματος. Καὶ ἦλθον αἱ ἀποκαλύψεις, αἱ ὁποῖαι τὸ ἐβεβαίωσαν. Πλήρης εἶναι ἡ δικαίωσίς μας. Ἐνώπιον τοῦ λαοῦ ἔχομεν νὰ καταγγείλωμεν μὲ πλήρεις ἀποδείξεις πόση διαφθορὰ καὶ πόσον ἔγκλημα ὑπῆρξεν εἰς τὰς ἡμέρας τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ. Παρακαλῶ διὰ τοῦτο, ἡ ἐπερώτησίς μου νὰ προταχθῇ τὴν προσεχῆ Τρίτην καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ δεχθῇ. Καὶ εἶναι δύσκολον διὰ τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐκ φόβου διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος, νὰ ἀρνηθῇ τὴν πρόταξιν. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν κ. Μαρκεζίνης ἔχει τὸν λόγον.

§34Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ θὰ ἐζήτουν τὸν λόγον, ἀλλὰ δι’ ἄλλους λόγους. Διὰ νὰ διαπιστώσω ἐκ μέρους τῶν Προοδευτικῶν τὴν ἱκανοποίησίν των, ὅτι ἐπὶ τέλους ἡ Κυβέρνησις ἀνήγγειλε χρόνον διενεργείας ἐκλογῶν. Διότι ἡμεῖς, οἱ Προοδευτικοί, ἀφ’ ἧς ἡ χώρα εἰσῆλθεν εἰς τὴν ἀνωμαλίαν —διότι πιστεύομεν ὅτι ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν ἡ παρουσία ὑπηρεσιακῶν Κυβερνήσεων, ἀνωμαλίαν Κοινοβουλευτικὴν— διεδηλώσαμεν, ὅτι ἡ ταχυτέρα ὁμαλωτέρα καὶ μόνη διέξοδος ἀπὸ τὴν ἀνωμαλίαν εἶναι ἡ ταχεῖα διενέργεια ἐκλογῶν. Εἶμαι εὐτυχὴς λοιπὸν ἐκ μέρους τῶν Προοδευτικῶν, διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνήγγειλεν ἐπὶ τέλους σήμερον ὡς χρόνον διενεργείας τῶν ἐκλογῶν τὸ τρίτον δεκαήμερον τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ὁ κ. Ἠλιοῦ ἔλαβε τὸν λόγον, ὁμολογῶ, ὅτι θὰ παρέμβω ὑποστηρίζων κατὰ ἕν μέρος τὸν κ. Ἠλιοῦ, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν εἰσήγησίν του ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἐπεξετάθη πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὰ θέματα τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἔθιξεν εὐρύτερα πολιτικὰ ζητήματα, ἀφορῶντα καὶ τὸ παρελθὸν καὶ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον, ὥστε θὰ δύναται κανεὶς νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῆς οὕτως εἰπεῖν νέας σημερινῆς δευτερολογίας του κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν πολιτικὴν συζήτησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε σήμερον. Ἡμεῖς, κ. Πρόεδρε, ὅταν ἔλθῃ τὸ θέμα διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, θὰ ἀναπτύξωμεν εὐρύτερον τὰς ἀπόψεις μας καὶ ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς οὐσίας διατὶ δηλαδὴ ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ εἶναι τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἀπαραίτητον καὶ ἐθνικῶς ἀναγκαῖον σήμερον σύστημα διὰ νὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαὶ ὡς πρὸς τὸ διατὶ αἱ θεωρούμεναι ἀκραῖαι λύσεις εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἀντιθέτως πρὸς τὸ ὑποστηριχθὲν ὁδηγοῦν ὄχι εἰς τὴν ἀνωμαλίαν, ἀλλὰ εἰς τὴν ὁμαλότητα ὡς συμβαίνει σήμερον, θὰ ἔχωμεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ θίξωμεν καὶ τὰ γενικώτερα θέματα εἰς τὰ ὁποῖα ἀνεφέρθη ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ συνέπειαν σήμερον, συνοψίζοντες, διαπιστώνομεν, ὅτι ἀποτελεῖ δι’ ἡμᾶς ἱκανοποιητικὸν στοιχεῖον τὸ ὅτι ὡρίσθη ἡ ἡμέρα τῶν ἐκλογῶν. Δεύτερον ἐμμένομεν εἰς ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις μας ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως, ὑποστηρίζοντες πάντοτε ὅτι αἱ Κυβερνήσεις αὐτῆς τῆς μορφῆς, ἀποτελοῦν κοινοβουλευτικὴν ἀνωμαλίαν. Καὶ ἐπὶ πλέον, διότι θεωροῦμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις, δὲν παρέχει τὰ στοιχεῖα καὶ τὰς ἐγγυήσεις τῆς ἀπολύτως ἀμερολήπτου διενεργείας τῶν ἐκλογῶν. Τέλος, τὰς ἀπόψεις μας διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, θὰ τὰς ἀναπτύξωμεν εἰς τὸν κατάλληλον χρόνον.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Εἶσθε σύμφωνοι νὰ διακόψωμεν διὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην, ἡμέραν Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου;

§36Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐπὶ ποίας ἐπερωτήσεως;

§37Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀνήγγειλα ὅτι κατέθεσα πρὸ ὀλίγου ἐπερώτησιν ἀφορῶσαν τὴν Κυβέρνησιν καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν πρόταξίν της διὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι σύμφωνος. (Φωναὶ ἐκ τῆς ΕΡΕ. Ὄχι, ὄχι).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§39ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 8.20′ μ.μ.)