1963.05.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 86η

Δευτέρα 6 Μαΐου 1963

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συζητοῦνται δύο προτάσεις περὶ ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ μία ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ἡ δευτέρα ὑπὸ τῆς ΕΔΑ. Θὰ συζητηθοῦν ἀμφότεραι. Πρὶν ἢ δώσω τὸν λόγον εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους βουλευτὰς ὅλων τῶν πτερύγων, ὅπως ἀποφύγωσι τὰς διακοπάς, ἐπίσης καὶ τὰ σχόλια, διὰ τὰ ὁποῖα καθὼς καὶ διὰ τὰς ἄνευ ἀδείας διακοπὰς ἔδωσα ἐντολὴν νὰ μὴ ἀναγράφωνται εἰς τὰ πρακτικά. Θὰ τηρηθῇ αὐστηρῶς ἡ ἐν λόγῳ ἀρχή. Πρὸς τοῦτο ζητῶ τὴν συνδρομὴν ὅλων τῶν Κομμάτων καὶ ὅλων τῶν κυρίων συναδέλφων, καὶ ἐπειδὴ ἀνήκω καὶ ἐγὼ εἰς Κόμμα— ἐπαναλαμβάνεται αὐτὸ κατὰ κόρον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν— παρακαλῶ ἰδιαιτέρως τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας νὰ μὴ προβοῦν εἰς καμμίαν διακοπὴν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. Ἐλπίζω, ἀντιστοίχως, ὅτι καὶ οἱ κύριοι Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων θὰ πράξουν τὸ αὐτὸ καὶ θὰ προβοῦν εἰς τὰς αὐτὰς συστάσεις εἰς τοὺς βουλευτάς των. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἔχει τὸν λόγον.

§2Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιθυμῶ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν εὐγένειαν τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τοὺς ὑπηκόους του τῆς Θεσσαλίας, ὅπως μοῦ παράσχουν φιλοξενίαν κατὰ τὴν περιοδείαν μου. Ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι συνέβη παρεξήγησις. Διότι οἱ ὑπήκοοι ὑπερυπήκουσαν. Καὶ ἡ φιλοξενία κατέστη ὑπέρμετρος. Προσεπάθησα νὰ ἀνταποδώσω τὴν φιλοφρόνησιν, καὶ ἐξέφρασα ὅλην τὴν λύπην μου, διὰ τὰ ἀτυχήματα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Τὸ πρῶτον ἀτύχημα ἦτο, ὅτι ἠθέλησε νὰ ἐγκαινιάσῃ ὡς νέον ἔργον μίαν γέφυραν στρατοῦ, ἡ ὁποία εἶχεν ὀξειδωθῆ ἀπὸ τὴν χρῆσιν. Καὶ τὸ δεύτερον ἀτύχημα ἦτο, ὅτι ἠθέλησε νὰ ἐγκαινιάσῃ μίαν δεξαμενήν, ἡ ὁποία δὲν εἶχεν οὔτε σταγόνα ὕδατος... (Γέλωτες). Εἶπεν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁμιλῶν εἰς τὴν Ἐλασσόνα, μίαν ἑβδομάδα πρὸ τῆς ἰδικῆς μου ἐπισκέψεως, ὅτι εἶναι ἄδικος ἡ ἐπίκρισις, τὴν ὁποίαν ἀπευθύνομεν ἐναντίον τῆς Ε.Ρ.Ε., διότι «ἔχουν τὴν Δημοκρατίαν εἰς τὴν ψυχήν των». Ἀπήντησα, ὅτι ἂν αὐτὸ συμβαίνῃ, πρέπει νὰ εἶναι πολὺ βαθειὰ εἰς τὴν ψυχήν των καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι ὁρατή, ἐπειδὴ αὐτό, τὸ ὁποῖον βλέπομεν, εἶναι τὸ ἀντίθετον. Εἶναι ἡ παραβίασις τῆς Δημοκρατίας. Τί σημαίνει Δημοκρατία; Σημαίνει, ὅτι οἱ πολῖται εἶναι ἐλεύθεροι καὶ ἴσοι ἐνώπιον τοῦ Νόμου καὶ ἐνώπιον τῶν Ἀρχῶν. Καὶ μὲ τὸ σημερινὸν ἀστυνομικὸν καὶ κομματικὸν κράτος τῆς Ε.Ρ.Ε. παραβιάζεται καὶ ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ ἰσότης τῶν πολιτῶν. Γνωρίζουν, ἄλλωστε οἱ πολῖται τῆς Θεσσαλίας, καὶ κατ’ ἐξοχὴν οἱ πολῖται τῆς Λαρίσης, ὅτι αἱ διαταγαὶ πρὸς τὰς ἀρχὰς δὲν ἐκπορεύονται ἀπὸ τοὺς προϊσταμένους των. Ἐκπορεύονται ἀπὸ ἕνα «ὑπόγειον», ὅπως ὀνομάζεται εἰς τὴν Λάρισαν, ὁ τόπος ὅπου ἱερουργεῖ ὁ μέγας ἀρχιερεὺς τοῦ κομματικοῦ κράτους. Εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἀποτελεῖ πρᾶξιν αὐτοθυσίας τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι παραμένει εἰς τὴν ἀρχήν, ὅτι εἶναι περίπου ἐσταυρωμένοι. Ἀλλά, μὲ μίαν παραλλαγήν, ὅτι δὲν θέλουν ἀποκαθήλωσιν .... Καὶ ὑπεστήριξεν, ὅτι εἶναι ἐσταυρωμένοι ἀπὸ λόγους πατριωτικῆς αὐτοθυσίας, διότι δὲν ὑπάρχει διάδοχος κατάστασις. Γνωρίζω τὸν εὐσεβῆ πόθον καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ γενικώτερον τῆς Ε.Ρ.Ε. Εὔχονται τὴν πόλωσιν, ἡ ὁποία θὰ τοὺς ἐπιστρέψῃ τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι δὲν ὑπάρχει διάδοχος κατάστασις. Ἀλλ’ ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτός, ἴσως, θὰ ἦτο δυνατὸς εἰς τὸ παρελθόν, ὅταν ἀξιωματικὴ ἀντιπολίτευσις ἦτο ἡ ΕΔΑ. Ἀλλὰ σήμερον εἶναι καθυστερημένος. Εἶναι παλαιὸν ἡμερολόγιον. Τώρα ἔχομεν εἰσέλθει εἰς νέον ἡμερολόγιον. Σήμερον ὑπάρχει ἡ διάδοχος κατάστασις. Εἶναι ἡ Ε.Κ., κάτω ἀπὸ τὴν σημαίαν, τῆς ὁποίας ἔχει συγκεντρωθῆ ἡ μεγάλη πλειοψηφία τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Καὶ ἡ ἀγωνία, ἡ ὁποία σήμερον κατέχει τὴν Ε.Ρ.Ε., δὲν εἶναι ἡ ἔλλειψις διαδόχου καταστάσεως. Εἶναι ἡ ὕπαρξις διαδόχου καταστάσεως. Εἶπεν ἀκόμη, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Ἐλασσῶνα, ὅτι δὲν ἀποτολμᾶ νὰ ὁμιλήσῃ περὶ εὐημερίας, διότι οἱ ἀκροαταί του εἶναι εὐφυεῖς ἄνθρωποι. Καὶ ὁ λόγος ὑπῆρξε σοφός. Προκαλεῖ μόνον τὴν ἀπορίαν διατὶ δὲν εἶχε γίνει ἀντιληπτὸν καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ὅτι καὶ τότε οἱ ἀκροαταὶ ἦσαν εὐφυεῖς ἄνθρωποι, ὅταν ἐγένετο λόγος περὶ εὐημερίας. Καὶ ἐζήτησε προθεσμίαν, ἀκόμη, 10 ἐτῶν, διὰ νὰ συντελεσθῇ ἡ εὐημερία. Εἶναι προφανές, ὅτι προσέφερεν εἰς τοὺς ἀκροατάς του τὴν μέλλουσαν ζωήν. Ἠρκέσθη ἡ Ε.Ρ.Ε. νὰ κρατήσῃ τὴν ἀπόλαυσιν τοῦ παρόντος καὶ προσέφερεν εἰς τοὺς ἄλλους τὸ ὅραμα τοῦ μέλλοντος. Ἀλλ’ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, διότι, ὁμιλῶν, εἰς τὴν Λάρισαν ἐκόμπασεν διὰ τὴν εὐημερίαν. Ὑπεστήριξε, μάλιστα, μὲ μετριοφροσύνην, ἡ ὁποία, συνήθως τὸν χαρακτηρίζει, ὅτι ἐντὸς 5 ἐτῶν ἀγωνίζεται νὰ πραγματοποιήσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἄλλαι μεγάλαι χῶραι ἐπραγματοποίησαν εἰς διάστημα πλέον τῶν 100 ἐτῶν. Τόσον μεγάλη ὑπῆρξεν ἡ μετριοφροσύνη του. Καὶ ἀπέδωσεν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, μὲ τὴν ἁβρότητα· ἐπίσης, ἡ ὁποία τὸν χαρακτηρίζει, «τὸ ψεῦδος, τὴν συκοφαντίαν, τὴν ἀχαλίνωτον δημαγωγίαν». Αὐτοὶ ὑπῆρξαν οἱ χαρακτηρισμοὶ τοῦ ἀγῶνος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Εἶχον ὑποσχεθῆ νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τοὺς λόγους του ἀπὸ τὴν Λάρισαν. Ἀλλά, κατέστη σαφές, ὅτι συγκεκριμένη ἀπάντησις ἀριθμῶν εἶναι ἀδύνατος εἰς μίαν ὑπαίθριον συγκέντρωσιν καὶ ἐπεφυλάχθην νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Καὶ αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν θὰ δώσω σήμερον. Διότι πρέπει νὰ γίνῃ μία ὁριστικὴ διευκρίνισις δι’ αὐτὸ τὸ ἐπιλεγόμενον οἰκονομικὸν θαῦμα τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ὑπενθυμίσω, πρῶτον, δύο ἰδικάς μου «δημαγωγίας» τοῦ παρελθόντος. Τὴν πρώτην «δημαγωγίαν» τῆς συντάξεως τῶν ἀγροτῶν. Τότε εἶχε στραφῆ ἐναντίον μου, προσωπικῶς καὶ ἐναντίον τοῦ Κόμματος, τοῦ ὁποίου ἡγοῦμαι, ἡ καταγγελία ὅτι δημαγωγοῦμεν. Καὶ ἔπειτα ἀπὸ ὀλίγον χρόνον ἔγιναν οὐραγοὶ τῆς ἰδικῆς μας «δημαγωγίας». Καὶ ἐπραγματοποίησαν τὸν θεσμὸν διὰ τὸν ὁποῖον κατόπιν ἐκόμπασαν, ὅτι ἀποτελεῖ ἐθνικὸν θεσμόν, ἄξιον εὐγνωμοσύνης τοῦ Ἔθνους. Ὑπῆρξε καὶ μία ἄλλη περίπτωσις ἰδικῆς μου «δημαγωγίας». Ἡ διαγραφὴ τῶν ἀρωγῶν τῶν σεισμοπλήκτων. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ παριστάνων τὸν ἰσχυρὸν Κυβερνήτην, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ θάρρος τῆς ἀντιδημοτικότητος διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τὰ γενικώτερα συμφέροντα τῆς χώρας, εἶχε διακηρύξει, ὅτι δὲν ἐνδίδει εἰς αὐτὸ τὸ αἴτημα, ὅσον καὶ ἂν ἐκλογικῶς ἐνδεχομένως θὰ ἦτο χρήσιμον. Καὶ μολαταῦτα, ἔπειτα ἀπὸ ὀλίγον χρόνον ἀνήγγειλε τὴν ἀναβολὴν τῆς πληρωμῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ προοίμιον τῆς διαγραφῆς. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ. Γνωρίζω, ὅτι ἡ ἀνακοίνωσις ἀριθμῶν εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἀχάριστος καὶ διὰ τὸν ὁμιλοῦντα καὶ διὰ τοὺς ἀκούοντας. Ἀλλὰ θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ὑπομονήν σας, διότι θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ γίνῃ μία ὑπεύθυνος ἐκκαθάρισις τοῦ θέματος. Θὰ κάμω συγκεκριμένας διαπιστώσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἀναμείνω συγκεκριμένας ἀπαντήσεις. Ἀρχίζω ἀπὸ τὸν καθορισμὸν τοῦ ὕψους τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Εἶπεν, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ εἰς τὴν Λάρισαν, ὅτι ἐντὸς τῶν 7 ἐτῶν τῆς Κυβερνήσεώς του, τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα τῆς χώρας ηὐξήθη εἰς 70%. Ὁ προσδιορισμὸς εἶναι ἀνακριβής. Διότι 70% εἶναι μὲ τρεχούσας τιμάς, ἐνῷ ὁ ὑπολογισμός, ὁ πρέπων, γίνεται εἰς σταθερὰς τιμάς. Καὶ εἰς σταθερὰς τιμὰς εἶναι 40%. Θὰ πρέπει, πρῶτον, νὰ τονίσωμεν, ὅτι ὁ τρόπος τοῦ ὑπολογισμοῦ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, εἶναι ἀπόκρυφος. Εἴμεθα ἡ μόνη χώρα, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν δίδεται ἀνακοίνωσις τῆς μεθόδου τοῦ ὑπολογισμοῦ. Εἶναι καὶ αὐτὸ ἀπόρρητον, ὅπως ὅλα τὰ ἄλλα, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἶπεν, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅτι οὐδέποτε εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς χώρας ὑπῆρξε τόσον μεγάλη αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Καὶ δοκιμάζω κατάπληξιν, πῶς ἀποτολμᾶται αὐτὸς ὁ κομπασμός, ὅταν ἡ διάψευσις δύναται νὰ εἶναι τόσον ἄμεσος καὶ τόσον πλήρης. Καὶ ἡ διάψευσις ἐπακολουθεῖ, ὅταν γίνῃ σύγκρισις τοῦ ρυθμοῦ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ τὰ 6 ἔτη 1950–55 ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ 7 ἔτη 1956–1962. Ὁ ρυθμὸς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ τὰ 6 ἔτη 1950–55, ἦτο 6,6%, καὶ ὁ ρυθμὸς τῆς αὐξήσεως κατὰ τὰ ἔτη 1955–1960, ἔτη τῆς ΕΡΕ, εἶναι 5,8%. Καὶ διερωτῶμαι: Πῶς εἶναι δυνατόν, ἐναντίον ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπικαλούμεθα τὴν ἀλήθειαν, οἱ ὁποῖοι ἐπικαλούμεθα τὴν ἀκρίβειαν αὐτῶν τῶν ἀριθμῶν, νὰ διατυποῦται ἡ κατηγορία, ὅτι ἐμφανίζομεν ψεῦδος, ὅτι ἐπιχειροῦμεν συκοφαντίαν, ὅτι ἀσκοῦμεν ἀχαλίνωτον δημαγωγίαν; Πρὸς ποίαν πλευρὰν εὑρίσκεται τὸ ψεῦδος, ἡ συκοφαντία, ἡ ἀχαλίνωτος δημαγωγία; Ἐὰν προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ρυθμοῦ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, φθάνομεν εἰς τὰ ἔτη 1961–62, μὲ ρυθμὸν αὐξήσεως 2,9%. Τόση εἶναι ἡ πτῶσις. Καὶ προκειμένου περὶ τοῦ 4μήνου τοῦ 1963, αἱ ἐπίσημοι προβλέψεις εἶναι 4%, ἡ πραγματικότης εἶναι 3%. Ἰδοὺ ἡ πρώτη ἀπάντησις: Εἶναι ἀνακριβὴς ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι ἡ αὔξησις εἶναι 70%, διότι περιέχει τὸ ψεῦδος τῶν τρεχουσῶν τιμῶν. Καὶ εἶναι ἀνακριβὴς ἐπίσης ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι οὐδέποτε εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπῆρξε, κατὰ τὸ παρελθόν, παρομοία αὔξησις, διότι ὑπῆρξεν εἰς τὰ προηγούμενα 6 ἔτη μεγαλυτέρα αὔξησις. Καὶ ἐλπίζω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν δύνανται νὰ ἀμφισβητήσουν αὐτοὺς τοὺς ἀριθμούς, θὰ λήξῃ ἐπὶ τέλους αὐτὸς ὁ ἀπαράδεκτος, ὁ ἐξοργιστικὸς κομπασμὸς τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἀλλὰ δὲν ὑπεστήριξε μόνον ὅτι, ἐν σχέσει πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν, εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν φθάνομεν εἰς αὐτὸ τὸ ὕψος τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ὑπεστήριξεν ἐπίσης, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται εἰς τὴν πρωτοπορίαν ὅλων τῶν χωρῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ κεφάλαιον τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἰδοὺ οἱ ἀριθμοί. Ἔτη 1956–1960, Ἑλλὰς 24%, Δανία 32%, Αὐστρία 33%, Φινλανδία 34%, Ἰταλία 34%, Δυτικὴ Γερμανία 42%, Μεξικὸν 43%, Ἱσπανία 44%, Γαλλία 49%, Ἰαπωνία 55%, Βουλγαρία 57%, Ἰσραὴλ 64%, Οὐγγαρία 69%, Γιουγκοσλαυΐα 86%. Μὲ ποῖον δικαίωμα ἑπομένως εἶναι δυνατὸν νὰ διατυποῦται ὁ καταπληκτικὸς κομπασμός, ὅτι προηγούμεθα ὅλου τοῦ κόσμου, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα συντελεῖται τὸ θαῦμα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ὑπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Ρ.Ε.; Εἴμεθα, καθώς, ἀπέδειξαν οἱ ἀριθμοί, οὐραγοὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Διαπιστοῦται ἀπὸ τὸν πίνακα αὐτόν, ὅτι ζῶμεν εἰς τὴν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως εἶναι παγκόσμιος ἐπιδίωξις. Εἰς ὅλας τὰς χώρας καταβάλλεται ἡ προσπάθεια τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὰς ἡμέρας τῆς Ε.Ρ.Ε., εἶναι καθυστερημένη ἡ ἀπόδοσις ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ἄλλας χώρας καὶ ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ 6 ἔτη τὰ ὁποῖα προηγήθησαν. Ἰδοὺ ἡ πλήρης ἀπάντησις. Ἰδοὺ τὸ τέρμα τοῦ κομπασμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπαράδεκτος καὶ ὁ ὁποῖος ἐξοργίζει, διότι ἀποτελεῖ παραβίασιν τῶν ἀριθμῶν. Δὲν εἶναι, λοιπόν, τὸ ψεῦδος, ἡ συκοφαντία, ἡ ἀχαλίνωτος δημαγωγία εἰς τὰς ἰδικάς μας τάξεις. Τὸ ψεῦδος καὶ ἡ συκοφαντία καὶ ἡ ἀχαλίνωτος δημαγωγία εὑρίσκεται εἰς τὴν πλευρὰν τῆς Ε.Ρ.Ε., ἡ ὁποία ἐπικαλεῖται ἰσχυρισμοὺς ἐντελῶς ἀνακριβεῖς. (Χειροκροτήματα). Θὰ προχωρήσωμεν τώρα εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῆς πορείας τῆς ἀναπτύξεως βιομηχανίας καὶ γεωργίας, τῶν δύο μεγάλων κλάδων τῆς οἰκονομίας. Θὰ ἤλπιζε κανείς, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἕνα ρυθμὸν αὐξήσεως, διότι εἰσήλθομεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἔντασις διὰ τὸ μέλλον. Ἰδοὺ ἡ ἀπόδοσις. Βιομηχανία: 1959–1960 αὔξησις 10%. 1960–1961 αὔξησις 5,2%. 1961–1962 αὔξησις 4,7%. Ἑπομένως ἐλάττωσις τοῦ ρυθμοῦ τῆς αὐξήσεως! Καὶ ὁ κ. Ζολώτας, ὁ διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος βεβαίως δὲν εὑρίσκεται εἰς τὰς τάξεις μας, διὰ νὰ ἀσκῇ τὸ ψεῦδος, τὴν συκοφαντίαν καὶ τὴν ἀχαλίνωτον δημαγωγίαν, εἰς τὴν προχθεσινήν του ἔκθεσιν ἀναφέρει τὰ ἀκόλουθα: «Τὸ κεντρικὸν πρόβλημα τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας μετὰ τὴν σύνδεσιν αὐτῆς μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Οἰκονομικὴν Κοινότητα, εἶναι ἡ ἐπιτάχυνσις τῆς ἐκβιομηχανίσεως, μὲ παράλληλον προώθησιν τῆς ἐξειδικεύσεως τῶν βιομηχανικῶν ἐξαγωγῶν. Ὁ ἐπιτευχθεὶς ρυθμὸς αὐξήσεως τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀνταποκρινόμενος εἰς τὴν ἀνάγκην ταχείας βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως. Τὸ ποσοστὸν τῶν βιομηχανικῶν ἐπενδύσεων, τόσον ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἐπενδύσεων, ὅσον καὶ ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι κατὰ πολὺ κατώτερον τῶν ἀντιστοίχων ποσοστῶν εἰς τὰς χώρας τῆς Ε.Ο. Κ. καὶ ἄλλας χώρας τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης. Οὕτω, ἐνῷ εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὸ 1962 τὸ ποσοστὸν τῶν βιομηχανικῶν ἐπενδύσεων, ἐπὶ συνόλου τῶν ἐπενδύσεων, ἀνῆλθε 16,1%, τὰ ἀντίστοιχα ποσοστὰ διὰ τὸ ἔτος 1961–62 ἦσαν: 35% διὰ τὴν Αὐστρίαν, 33% διὰ τὴν Γερμανίαν, 32% διὰ τὴν Ἀγγλίαν, 30% διὰ τὴν Ὁλλανδίαν, 27% διὰ τὴν Γαλλίαν, 27% διὰ τὴν Σουηδίαν καὶ 27% διὰ τὴν Ἰταλίαν». Καὶ προσθέτει: «Εἶναι οὐσιῶδες νὰ τονισθῇ, ὅτι διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἐπιδιωκομένη ἐπιτάχυνσις τῆς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλληνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ προβλήματος τῆς ἀπασχολήσεως τοῦ ἐργατικοῦ δυναμικοῦ ἀπαιτεῖται κατὰ πολὺ ἀνώτερον τοῦ σημερινοῦ, ἐπίπεδον βιομηχανικῶν ἐπενδύσεων σχεδιασμένων διὰ παραγωγὴν προϊόντων δυναμένων νὰ διατίθενται εἰς τὰς διεθνεῖς ἀγορὰς καὶ πρωτίστως εἰς τὴν ὑπὸ διαμόρφωσιν ἑνιαίαν εὐρωπαϊκὴν ἀγοράν. Εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν βιομηχανικῶν ἐπενδύσεων τοιαύτης φύσεως ὀφείλεται ὁ σχετικῶς βραδὺς ρυθμὸς ἀνόδου τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη». Αὐτὴ εἶναι ἔκθεσις προχθεσινή. Προχωροῦμεν εἰς τὴν γεωργίαν. Ἐὰν ὑπάρχῃ χαλάρωσις εἰς τὸν ρυθμὸν αὐξήσεως τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς, ὑπάρχει πτῶσις εἰς τὸν ρυθμὸν αὐξήσεως τῆς γεωργίας. «Κατὰ τὴν 6ετίαν 1950–1955 σύνολον αὐξήσεως 46% κατ’ ἔτος 8%. Κατὰ τὴν 7ετίαν 1956–1962 σύνολον 17%, ἐτήσιον 2,6%. Κατὰ τὴν 6ετίαν 1957–1962 σύνολον αὐξήσεων 1,3%, ἐτήσιον 0,25%. Δηλαδὴ μηδέν. Αὐτὸς εἶναι ὁ θρίαμβος τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποκάλυψις διὰ τὴν ἐξαθλίωσιν τοῦ γεωργικοῦ κόσμου. Καὶ εἴμεθα ἡμεῖς οἱ δημαγωγοί, οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦμεν περὶ ἐξαθλιώσεως, ἐνῷ εὐημερεῖ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος. Καὶ προσθέτει ὁ κ. Ζολώτας, κρίνων αὐτοὺς τοὺς ἀριθμούς: «Ἄξιον προσοχῆς εἶναι, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀνεκόπη ὁ ταχὺς ρυθμὸς ἐπεκτάσεως τῶν καλλιεργειῶν βάμβακος καὶ κτηνοτροφικῶν ψυχανθῶν. Ἐξ ἄλλου, διὰ τρίτον κατὰ σειρὰν ἔτος ὁ ρυθμὸς αὐξήσεως τῆς κτηνοτροφικῆς παραγωγῆς ἦτο χαμηλὸς μὲ συνέπειαν τὴν ταχεῖαν ἄνοδον τῶν εἰσαγωγῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων. Ἐπίσης δὲν ὑπῆρξεν ἱκανοποιητικὴ ἡ πρόοδος πρὸς τὴν ἀναδιάρθρωσιν τῶν καλλιεργειῶν». Αὐτὴ εἶναι ἡ κριτικὴ τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν κατανομὴν τοῦ εἰσοδήματος. Εἶπεν, ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ εἰς τὴν Λάρισαν, ὅτι βεβαίως ὑπάρχει ἀνισότης κατανομῆς τοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ μὲ τὴν πολιτικήν της ἡ Κυβέρνησις ἐξασφαλίζει ὥστε, αὐτὴ ἡ ἄνισος κατανομή, συνεχῶς νὰ σμικρύνεται. Καὶ οἱ ἀριθμοὶ ἀποδεικνύουν τὸ ἀντίθετον. Ἡ ἄνισος κατανομὴ μεταξὺ τῶν κοινωνικῶν τάξεων καὶ μεταξὺ τῶν γεωργικῶν περιφερειῶν, τῆς πρωτευούσης καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, μεγενθύνεται. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόδοσις τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ. Ἰδοὺ οἱ ἀριθμοί: «Τὸ κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα ὅλης τῆς χώρας, ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ κατὰ κεφαλὴν γεωργικὸν εἰσόδημα εἰς τὰ 1955, ἦτο ἀνώτερον κατὰ 39%. Εἰς τὰ 1960 ἀνώτερον κατὰ 62%. Εἰς τὰ 1962 ἀνώτερον κατὰ 72%. Ἰδοὺ ἡ ἐξαθλίωσις τῶν ἀγροτῶν. Καὶ ἰδοὺ ἡ ἰδική μας δημαγωγία, ἡ ὁποία ἐξεγείρει τοὺς ἀγρότας ἐναντίον τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν περίφημον ψαλίδα. Ὅταν ἦλθεν εἰς τὴν Ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ψαλὶς ἦτο θετικὴ ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν. Σήμερον εἶναι ἀρνητική, παθητική. Τὰ εἴδη τὰ ὁποῖα ἀγοράζουν οἱ ἀγρόται εἶναι ἀκριβώτερα ἀπὸ τὰ εἴδη τὰ ὁποῖα πωλοῦν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ψαλίδος. Ἰδοὺ οἱ ἀριθμοί: Μὲ βάσιν 100 εἰς τὰ 1954. Εἰς τὰ 1955 ἀπολαμβανόμεναι τιμαὶ 107,2, καταβαλλόμεναι τιμαὶ 106,6. 1960: 111,5–116,7. 1961: 117,5–120,9. Ἰδοὺ ὅτι ἡ ψαλὶς ἀντεστράφη καὶ ἔγινεν ἀρνητική, ἔγινε παθητικὴ διὰ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον καὶ αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν φιλοαγροτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ἀνεπτύξαμεν τὴν σχέσιν τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος πρὸς τὴν κατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν σχέσιν τοῦ ἐργατικοῦ εἰσοδήματος πρὸς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα. Ὑποστηρίζει διαρκῶς ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ, ὅτι τὸ εἰσόδημα τῶν ἐργαζομένων ἔχει ὑπερβῆ τὸ ὕψος τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς εἶναι ψευδής. Ἰδοὺ οἱ ἀριθμοί: Θὰ ἀφαιρέσωμεν πρῶτον ἀπὸ τὸ γενικὸν εἰσόδημα, τὸ γεωργικὸν εἰσόδημα, διὰ νὰ κρίνωμεν κατόπιν πῶς κατανέμεται τὸ ὑπολοιπόμενον μεταξὺ τῆς ἐργασίας καὶ τῶν ἄλλων συντελεστῶν τῆς οἰκονομίας. Ποσοστὸν αὐξήσεως ἐθνικοῦ εἰσοδήματος μεταξὺ 1955–61, πλὴν τοῦ γεωργικοῦ, εἶναι 75%. Μισθοί, ἡμερομίσθια λοιπῶν κλάδων, πλὴν γεωργικῶν, 80%. Ἀφαιρουμένης τῆς κατὰ 2,5% ἐτησίας αὐξήσεως τῆς ἀπασχολήσεως, ἤτοι συνολικοῦ ποσοστοῦ ἀφαιρέσεως 15%, ἡ πραγματικὴ αὔξησις τοῦ ἐργατικοῦ εἰσοδήματος εἰς τρεχούσας τιμὰς περιορίζεται εἰς 65%. Δηλαδὴ τὸ γενικὸν ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἐκτὸς τοῦ γεωργικοῦ, ἔχει αὐξηθῆ κατὰ 75%, τὸ ἐργατικὸν κατὰ 65%. Ἑπομένως καὶ τὸ ἐργατικὸν εἰσόδημα πίπτει, ἐνῷ αὐξάνει τὸ εἰσόδημα τῶν ἄλλων τάξεων, ἐκτὸς τῶν ἀγροτῶν. Κατὰ συνέπειαν, ὄχι μόνον οἱ ἀγρόται εἰς μέγιστον βαθμόν, ἀλλὰ ἐπίσης καὶ οἱ ἐργαζόμενοι εἰς μικρότερον βαθμόν, ὑφίστανται τὴν ἀνισότητα τῶν ἀμοιβῶν μεταξὺ τῶν ἄλλων τάξεων, παρὰ τοὺς ἀντιθέτους ὑπολογισμοὺς τῶν ἀρχηγῶν τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν γεωγραφικὴν κατανομήν. Ἀνελύσαμεν τὴν δυσμενῆ διὰ τοὺς ἀγρότας σχέσιν τῆς κατανομῆς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καθὼς καὶ διὰ τοὺς ἐργάτας. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν κατανομὴν μεταξὺ Πρωτευούσης καὶ ἐπαρχιῶν. Καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ἡ ἀνισότης αὐξάνει ὑπὲρ τῆς Πρωτευούσης καὶ ἐναντίον τῶν ἐπαρχιῶν, ἀντιθέτως πρὸς τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι βαίνομεν εἰς σμίκρυνσιν τῆς ἀνισότητος. Ἰδοὺ οἱ ἀριθμοί: Μὲ ἀριθμὸν 100 δείκτην, τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος δι’ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Εἰς τὸ 1956 τὸ κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα τῆς Πρωτευούσης ἦτο 140 καὶ εἰς τὸ 1961 ἦτο 150. Ἑπομένως ὁ ρυθμὸς τῆς αὐξήσεως εἰς τὸ εἰσόδημα τῆς Πρωτευούσης καὶ μείωσις εἰς τὸ εἰσόδημα τῶν ἐπαρχιῶν. Συμπέρασμα: Δὲν ἐλαττοῦται ἡ ἀνισότης κατανομῆς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ μεγενθύνεται. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Ε.Ρ.Ε. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀνεργίαν καὶ τὴν ὑποαπασχόλησιν ἀκριβεῖς ἀριθμοὶ εἶναι δύσκολον νὰ εὑρεθοῦν. Ἀπὸ τὰς ἐνδείξεις, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ χρησιμοποιηθοῦν συνάγεται ὅτι ἀνεργία καὶ ὑποαπασχόλησις φθάνουν περίπου εἰς τὸ ἑκατομμύριον. Καὶ ἀποτελεῖ, κύριοι συνάδελφοι, θεμελιῶδες κριτήριον μιᾶς ὀρθῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς ἡ ἐπίτευξις τριῶν σκοπῶν: Πρῶτον: Αὔξησις τῆς παραγωγικότητος. Δεύτερον. Αὔξησις τῆς ἀπασχολήσεως. Καὶ τρίτον, δικαιοτέρα κατανομὴ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Καὶ εἰς τὰ τρία αὐτὰ κεφάλαια ἔχει ναυαγήσει ἡ πολιτικὴ τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ μέγα θέμα, τὸ θέμα τῆς μεταναστεύσεως. Ἀποτελεῖ ἐθνικὸν κίνδυνον ἡ συνέχισις τῆς αἱμορραγίας τῆς μεταναστεύσεως. Γνωρίζετε ὅλοι, διότι ἐπικοινωνεῖτε μὲ τὴν ὕπαιθρον, τὸ δρᾶμα. Ὑπάρχει ἐρήμωσις τῶν χωρίων, ὑπάρχει ἐρήμωσις κυρίως ἀπὸ τοὺς νέους ἀνθρώπους. Καὶ αὐτὸ τὸ δρᾶμα ἀπειλεῖ τὴν ὑπόστασιν τοῦ Ἔθνους. Ἴσως νὰ ὑπάρχῃ καὶ προθυμία τῆς ΕΡΕ, ὅπως διευκολύνῃ τὴν μετανάστευσιν, διότι μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν φεύγουν οἱ νέοι, οἱ ὠργισμένοι, διὰ νὰ μείνουν οἱ ἐλπιδοφόροι (γέλωτες, χειροκροτήματα). Ὑπεστηρίχθη ἀπὸ Ὑπουργὸν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ μετανάστευσις εἶναι ἀγαθόν, εἶναι εὐλογία, διότι σημαίνει μετεκπαίδευσιν. Ἀποτελεῖ ποιητικὴν σύλληψιν αὐτὸς ὁ ἰσχυρισμός, ἀλλὰ συμβαίνει, δυστυχῶς, τὸ ἀντίστροφον. Ἐὰν τὸ ἡμερομίσθιον εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι χαμηλόν, βεβαίως, δὲν θὰ μείνουν οἱ ἐργάται, θὰ ἀκολουθήσουν τὸ παράδειγμα τῶν ἄλλων διὰ νὰ μεταβοῦν ἐκεῖ ὅπου θὰ εὕρουν ὑψηλότερον ἡμερομίσθιον, ἰδίως τώρα μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ἑπομένως, δὲν θὰ ἔχωμεν ἐργάτας. Ἐὰν ἀντιθέτως, ὑψωθοῦν καὶ ἐδῶ τὰ ἡμερομίσθια, δὲν θὰ ἔλθουν τὰ ξένα κεφάλαια, διότι ἔρχονται διὰ νὰ χρησιμοποιήσουν τὸ χαμηλὸν ἡμερομίσθιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθὴς ἄποψις. Καὶ διὰ τοῦτο ἀποτελεῖ χρέος πάσης Κυβερνήσεως, νὰ εὕρῃ τὸν τρόπον ἀπασχολήσεώς των δι’ αὐτὸ τὸ μεταβατικὸν διάστημα, ὥστε νὰ μένουν εἰς τὴν Ἑλλάδα μέχρι τοῦ χρόνου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνῃ φυσιολογικὴ ἀπορρόφησις ἀπὸ τὴν ἐλπιζομένην βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Ἀλλὰ ἔχομεν καὶ μερικοὺς ἄλλους βαρεῖς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι ἀποκαλύπτουν τὴν χρεωκοπίαν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Ε.Ρ.Ε. Εἶναι τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου. Ὅταν ἀνέλαβε τὴν ἀρχὴν ἡ Ε.Ρ.Ε., τὸ ἔλλειμμα ἀνήρχετο εἰς 158 ἑκατομ. δολλάρια. Σήμερον ἀνέρχεται εἰς 418 ἑκατομμύρια δολλάρια. Αὐτὸς εἶναι ὁ θρίαμβος τῆς οἰκονομικῆς τῆς πολιτικῆς. Τίθεται ἐνίοτε τὸ ἐρώτημα: Ἀμφισβητεῖτε ἐπὶ τέλους ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔκαμεν ἔργα; Ἔχω ἀπαντήσει καὶ ἄλλοτε, ὅτι, καὶ ἂν ἀκόμη τὸ ἤθελε θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ πράξῃ μηδέν. Διότι ἡ πίεσις τῆς ἀποδόσεως τῆς φορολογίας καὶ ἡ πίεσις τῶν δανείων τὴν ὑποχρεώνουν νὰ κάμῃ καὶ ἔργα. Εἰς ποῖον βαθμὸν ἀνέρχεται ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας ἀπὸ τοῦ χρόνου τῆς ἀνόδου τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς τὴν ἐξουσίαν; Εἰς τὸ 1955 τὸ σύνολον τῶν φόρων ἀνήρχετο εἰς 12.600 ἑκατομ. καὶ σήμερον, εἰς τὸ 1962 ἀνέρχεται εἰς 24.000 ἑκατομμύρια. Καὶ ἐπίσης ὁ δανεισμός. Προστιθεμένου καὶ τοῦ προπολεμικοῦ χρέους τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ρυθμισθῇ θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ 1963 ἐτησίαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν δανείων, 1.433 ἑκατομ. ἐτησίως. Καταπληκτικὴ ἐπιβάρυνσις. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἕνα ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Ε.Ρ.Ε. ὁ Τουρισμός. Δὲν ἀναγνωρίζετε, μᾶς λέγουν, ἐπὶ τέλους τοὐλάχιστον τὴν ἀπόδοσιν εἰς τὸν Τουρισμόν; Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἔχει σχετικῶς ἀποδώσει ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς τὸν Τουρισμόν. Γεγονὸς εἶναι ὅτι ἔγιναν μερικαὶ λεωφόροι. Παραλλήλως ὅμως πρὸς αὐτάς, ὑπάρχουν ἐλλείψεις ἐπαρχιακῶν ὁδῶν καὶ σκληραὶ ἐλλείψεις κοινοτικῶν ὁδῶν, ἰδίως εἰς τοὺς ὀρεινοὺς πληθυσμούς. Ἐπῆλθεν αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος ἀπὸ τὸν τουρισμόν. Καὶ εἶναι ὁ τουρισμὸς μία μεγάλη ἐλπὶς καὶ μία μεγάλη πηγὴ διὰ τὸ μέλλον. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν τὸ βάρος τῆς ἀποδόσεως τοῦ τουρισμοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιχειρήσωμεν μίαν σύγκρισιν. Τί ἔχει συμβῆ εἰς ἄλλας γειτονικὰς χώρας; Διότι καὶ ὁ τουρισμός, ὅπως καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις εἶναι τὸ σύνθημα ὅλων τῶν λαῶν κατ’ αὐτὴν τὴν περίοδον. Πράγματι ἐδημιουργήθη εἰς ὅλας τὰς χώρας τὸ πάθος τοῦ τουρισμοῦ. Ἄς γίνῃ λοιπόν, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν καὶ τῶν ἀναλογιῶν, μία σύγκρισις Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας, διὰ νὰ συναγάγωμεν τὸ συμπέρασμα ἐὰν εἶναι δίκαιος ὁ κομπασμός.

§3ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄ! Ἄ!....

§4Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Προτοῦ νὰ ἀκούσετε ἐνοχλεῖσθε;

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρεκάλεσα νὰ μὴ κάμνετε διακοπάς.

§6Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τιμῶ τὴν μαντικήν σας ἱκανότητα..... Κατὰ τὸ 1956 ἡ Ἰταλία εἶχε 256 ἑκατομ. δολλάρια καὶ ἔφθασε εἰς τὰ 1961 τὰ 755 ἑκατομ. δολλάρια. Ἡ Ἑλλὰς εἶχε 31 ἑκατομ. δολλάρια καὶ ἔφθασε τὰ 62 ἑκατομ. δολλάρια. Ὁ ἀριθμὸς εἶναι ἀξιόλογος, ἀλλ’ ὅταν γίνῃ σύγκρισις ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν αἴσθησιν τοῦ μέτρου καὶ ἐγκαταλείπομεν τὸν κομπασμόν. Κύριοι βουλευταί, αὐτή, μὲ ὡρισμένους βασικοὺς ἀριθμούς, εἶναι ἡ κριτικὴ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐθεώρησα χρέος, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ἀχάριστον, ὅσον καὶ ἂν προκαλῇ καταπόνησιν καὶ διὰ σᾶς καὶ δι’ ἐμέ, ἐθεώρησα χρέος νὰ ἀναφέρω τοὺς ἀριθμούς, νὰ ἀναγραφοῦν εἰς τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἐπὶ τέλους μία ὑπεύθυνος, μία ὁριστικὴ ἀπάντησις εἰς τοὺς κομπασμοὺς τῆς εὐημερίας. Καὶ διὰ νὰ γνωρίζῃ τὸ Ἔθνος, ποῦ εἶναι ἡ ἀλήθεια, ποῦ ὑπάρχει τὸ ψεῦδος, ἡ συκοφαντία καὶ ἡ ἀχαλίνωτος δημαγωγία. Καὶ τὸ Ἔθνος θὰ κρίνῃ. Ἀλλά, πέραν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς ὑπάρχει καὶ τὸ μέγα θέμα, τῶν «ἔργων» τῆς ΕΡΕ. Κύριοι βουλευταί, ἀνῆκεν εἰς τὰς προθέσεις μου εἰς μίαν ὁμιλίαν μου νὰ ἀναπτύξω ἀναλυτικῶς ἕκαστον ἔργον τῆς Ε.Ρ.Ε., τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον συνήφθησαν αἱ συμβάσεις, καθ’ ὅ μέτρον εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν ὑμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐρχόμεθα εἰς ἀπόστασιν, τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἔγινεν ἡ ἐκτέλεσις, καὶ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον συντελεῖται ἡ ἀπόδοσις τῶν ἔργων. Εἶναι μέγα θέμα καὶ τὸ Ἔθνος ἔχει δικαίωμα νὰ γνωρίζῃ. Δὲν ἐμπίπτει εἰς τὴν σημερινὴν ὁμιλίαν μου ἡ ἀνάπτυξις τοῦ θέματος. Ἄλλωστε ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἔλαβεν ἀπόφασιν νὰ ἐκδώσῃ μία εἰδικὴν βίβλον, ἕνα «μαῦρον πίνακα» τῶν ἔργων τῆς Ε.Ρ.Ε. Διὰ νὰ γνωρίζῃ τὸ Ἔθνος αὐτὸ τὸ διατυμπανιζόμενον ἐπίτευγμα ποῖον ἀκριβῶς περιεχόμενον ἔχει. Καὶ διὰ νὰ δοθῇ μία ἐξήγησις, διὰ τὴν χλιδὴν τῆς ζωῆς ὡρισμένων παρακρατικῶν ἀνθρώπων, ἡ ἐξοργιστικὴ προβολὴ τῶν ὁποίων προκαλεῖ ἀγανάκτησιν τῆς Ἑλληνικῆς κοινῆς γνώμης. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Παλαιότερον ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ εἶχε προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν συμβούλιον τιμῆς. Κατόπιν ἀντιρρήσεων ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς συγκροτήσεως, ἡ πρότασις ἐγκατελείφθη. Ἀλλὰ ἐὰν ἐγκατελείφθη ἐκείνη ἡ πρότασις ὑπάρχουν πάντοτε τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προβλέπουν αἱ διατάξεις καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ὑπάρχει τὸ μέσον τῶν Ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν. Κατηγγείλαμεν κατὰ τὰς ὁμιλίας μας εἰς μίαν ἀπὸ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς τὰ σκάνδαλα τῆς Συμβάσεως τοῦ Διϋλιστηρίου, ὅπως καὶ παλαιότερον εἶχον καταγγελθῆ καὶ ἄλλαι συμβάσεις. Ἐπροτείναμεν τὴν σύστασιν Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐπανερχόμεθα εἰς ἐκείνην τὴν πρότασιν. Μόνον ἡ ἀποδοχὴ αὐτῆς τῆς προτάσεως δίδει μίαν σχετικὴν ἱκανοποίησιν εἰς τὸ μέγα ἐπίμαχον ἠθικὸν θέμα. Θέλομεν νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι ἡ πρότασις θὰ εὕρῃ ἀνταπόκρισιν. Διότι ἡ ἄρνησις ἀποδοχῆς εὐλόγως δημιουργεῖ τὴν παρεξήγησιν, ὅτι ὑπάρχει ἡ ἀνησυχία τῆς ἀποκαλύψεως τῆς ἀληθείας. Κύριοι βουλευταί, ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία ἔχει πλέον ἐνταχθῆ εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Οἰκονομικὴν Κοινότητα καὶ ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ἡ ἔνταξις ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μεγάλη ἐλπὶς καὶ μέγας κίνδυνος. Θὰ ἔπρεπε ἑπομένως καὶ οἱ ὅροι τῆς ἐντάξεως νὰ ὑπηρετοῦν τὸ οἰκονομικὸν συμφέρον τῆς χώρας καὶ ἡ προπαρασκευή, ἡ οἰκονομική, νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν μεγάλον σκοπὸν καὶ τὴν μεγάλην εὐθύνην. Ἀλλὰ ἡ πορεία τῶν πραγμάτων ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Τουρκία κατώρθωσε νὰ δημιουργήσῃ σχέσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπηρετοῦν κατ’ ἀπείρως μείζονα λόγον τὰ ἰδικά της συμφέροντα ἐν συγκρίσει πρὸς ἡμᾶς καὶ ταὐτοχρόνως νὰ εὕρῃ μίαν προνομιακὴν μεταχείρισιν εἰς βάρος τῶν ἰδικῶν μας προϊόντων. Δὲν πρόκειται νὰ προβῶ σήμερον εἰς εὐρυτέραν ἀνάλυσιν. Διαπιστώνω, ὅμως, καὶ εἶναι ἐξ ἀντικειμένου δεδομένον, ὅτι ἡ μεταχείρισις τῆς Τουρκίας εἶναι ἄνισος, εἶναι εὐμενὴς διὰ τὴν Τουρκίαν. Καὶ ἀπετέλει δικαίωμα καὶ καθῆκον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὐλάχιστον ἰσότητα ὅρων καὶ ὄχι ἀνισότητα εἰς βάρος τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων. Διότι σήμερον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Οἰκονομικὴν Κοινότητα, θεσπίζεται προπαρασκευαστικὴ περίοδος, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Τουρκία ἀπολαμβάνει δασμολογικῶν παραχωρήσεων μέχρι 10 προϊόντων, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἀπαραιτήτως, καπνὸς καὶ σταφίδες, χωρὶς ἀντιστοίχως νὰ ἀναλαμβάνῃ ὑποχρεώσεις προκυπτούσας ἐκ μιᾶς οἱασδήποτε Τελωνειακῆς Ἑνώσεως. Θὰ λάβῃ ἐπίσης κατὰ τὴν περίοδον ταύτην βοήθειαν 150 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Ἡ σύγκρισις, ἑπομένως, εἶναι εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἀρκεῖ τὸ γεγονὸς αὐτὸ διὰ νὰ συνταχθῇ τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἔχει εὐθύνας ἡ Κυβέρνησις. Ἡ σύγκρισις τῆς μεταχειρίσεως Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας εἰς τὰς σχέσεις πρὸς τὴν ΕΟΚ ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔτυχεν ἀνίσου, δυσμενοῦς μεταχειρίσεως καὶ καταλογίζω τοῦτο ὡς εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς

Ε.Ρ.Ε.

Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ μέγα θέμα τῆς βοηθείας. Ἡ βοήθεια διεκόπη πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῶμεν, ὅτι δύναται ἡ Ἑλλάς, ἡ μικρὰ χώρα νὰ ὑπαγορεύσῃ τὴν ἰδικήν της πολιτικὴν εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν διεκόπη ἡ βοήθεια πρὸς ὅλας τὰς χώρας καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ παρέχεται καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν καὶ εἰς τὸ Ἰσραὴλ καὶ εἰς ἄλλας χώρας, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ διερωτώμεθα: Ἦτο πράγματι, ἀναπόφευκτος ἡ διακοπὴ καὶ πρὸς τὴν Ἑλλάδα; Καὶ ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυριζώμεθα, ὅτι μὲ ἄλλην διαχείρισιν, μὲ ἔγκαιρον διαχείρισιν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι τόσον πρόωρος ἡ διακοπὴ τῆς βοηθείας. Διότι πράγματι, εἶναι πρόωρος. Ἔγινεν ἡ διακοπὴ προτοῦ νὰ φθάσῃ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία εἰς ἕνα βαθμὸν ὡρίμου ἀναπτύξεως, ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην δωρεὰν βοηθείας. Συνέβησαν δύο γεγονότα: Ἀνηγγέλθη ἡ διακοπὴ τῆς τεχνικῆς βοηθείας εἰς τὸ 1960 καὶ δὲν ὑπῆρξεν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καμμία ἀντίρρησις, ἐνῷ ἦτο προτοφανές, ὅτι ἡ διακοπὴ τῆς τεχνικῆς βοηθείας ἀπετέλει προοίμιον διακοπῆς καὶ τῆς οἰκονομικῆς δωρεὰν βοηθείας. Καὶ ἐπίσης εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ ἐμφάνισις τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν, ἔγινε μὲ τόσον ἀτυχῆ τρόπον ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ μὴ προκύπτῃ ἐξ αὐτοῦ ἡ ἀνάγκη χορηγήσεως βοηθείας πρὸς κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος, εἰς τὴν ὁποίαν κυρίως ἀπέβλεπεν ἡ οἰκονομικὴ βοήθεια. Ὑποστηρίζομεν, ἑπομένως, ὅτι πρόωρος ὑπῆρξεν ἡ διακοπὴ τῆς βοηθείας καὶ ὑπῆρξεν εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ θέματος, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ πρόωρος διακοπὴ ἐντελῶς ἐπιβλαβὴς διὰ τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Ἀλλὰ ἡ πρόωρος αὐτὴ διακοπὴ σχετίζεται καὶ μὲ ἄλλο μέγα θέμα, μὲ τὸ θέμα τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ θέματος τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν, τὸ ὁποῖον συναρτᾶται γενικώτερον μὲ τὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικήν. Θὰ ἐπεθύμουν πρῶτον νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι εἴχομεν ἄλλοτε πανηγυρίσει τὴν σύστασιν τοῦ Κονσόρτσιουμ. Ἀπεδόθη μάλιστα ἡ σύστασις, εἰς Ἑλληνικὴν πρωτότυπον ἔμπνευσιν. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ἡμεῖς οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἐλάβομεν, ἐνῷ ἀντιθέτως ἡ Τουρκία ἔλαβεν ἤδη 69 ἑκατομμύρια δολλάρια. Καὶ πάλιν κατώρθωσεν ἡ Τουρκία καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν νὰ εὐνοῆται καὶ ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐγκαταλείπεται καὶ νὰ ἀγνοῆται. Ἐρχόμεθα τώρα, κ. βουλευταί, εἰς τὸ μέμα θέμα τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν. Τὸ θέμα συναρτᾶται μὲ τὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικήν. Καὶ θὰ προβῶ γενικώτερον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς. Ἔχω καὶ ἄλλοτε διακηρύξει ὅτι διὰ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου γραμμὴ πορείας εἶναι ὅτι εἴμεθα Σύμμαχοι μὲ τὴν Δύσιν καὶ Φίλοι μὲ τὴν Ἀνατολήν. Θέλομεν νὰ εἴμεθα φίλοι καὶ μὲ τὴν Ἀνατολήν, ἐφ’ ὅσον καὶ ἐκεῖνοι τὸ θέλουν καὶ μὲ τοὺς λόγους καὶ μὲ τὰς πράξεις των. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ οἰκονομικὰ καὶ τὰ ἐκπολιτιστικὰ θέματα, τὸ γεγονὸς ὅτι ἀνήκομεν εἰς τὴν Ἀτλαντικὴν Συμμαχίαν, μᾶς παρέχει πλήρη ἐλευθερίαν, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ἀσκήσωμεν πρὸς τὸ συμφέρον τῆς χώρας διὰ τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῶν ἐκπολιτιστικῶν μας σχέσεων πρὸς τὴν Ἀνατολήν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς συμμαχικάς μας σχέσεις μὲ τὴν Δύσιν, ἀνέκαθεν διεκηρύξαμεν ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐκπληρώσωμεν εἰς ἀκέραιον τὰς ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι προκύπτουν ἀπὸ τὴν ἔνταξίν μας. Ἀλλὰ ἔχομεν ἐπίσης καθῆκον νὰ διεκδικήσωμεν καὶ ὅλα μας τὰ δικαιώματα. Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐκπληρώνει τὰς ὑποχρεώσεις ἀλλὰ ὅτι δὲν διεκδικεῖ τὰ δικαιώματα. Ὑπάρχουν τρεῖς προϋποθέσεις διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν ἀπόδοσιν αὐτῆς τῆς ἐντάξεως εἰς τὴν Ἀτλαντικὴν Συμμαχίαν. Ἡ πρώτη προϋπόθεσις εἶναι ἡ ἀσφάλεια, ἡ κάλυψις τῆς ἀσφαλείας τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν περίπτωσιν τοπικοῦ πολέμου. Εἰς περίπτωσιν γενικοῦ πολέμου ὁ Θεὸς μόνο γνωρίζει ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τὸν πυρηνικὸν πόλεμον. Ἀλλὰ τὸ μέγα πρόβλημα διὰ τὴν Ἑλλάδα εἶναι τὸ πρόβλημα τοπικοῦ πολέμου. Διότι ἂν ἐπρόκειτο νὰ μὴ ἀνησυχῶμεν, εἴτε διὰ γενικόν, εἴτε διὰ τοπικὸν πόλεμον, καὶ ἡ ἔνταξις εἶναι περιττὴ καὶ αἱ ἀμυντικαὶ δαπάναι εἶναι ἐπίσης περιτταί. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἔνταξις καὶ ἐὰν ὑπάρχουν ἀμυντικαὶ δαπάναι βαρύταται, περὶ τῶν ὁποίων θὰ ὁμιλήσωμεν ἐν συνεχείᾳ, αὐτὸ συμβαίνει, διότι εἶναι ἐνδεχομένη ἡ ὕπαρξις καὶ γενικοῦ καὶ τοπικοῦ πολέμου. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τοπικοῦ πολέμου θὰ πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ εἶναι δεδομένη ἡ ἐγγύησις τῆς αὐτομάτου ἀλληλεγγύης τῆς αὐτομάτου συμμαχικῆς ἀμύνης. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶμαι πεπεισμένος ἀπὸ τὰς ἀνακοινώσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἕως τώρα, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐγγύησις εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου δεδομένη. Ἔχει ἐνίοτε παρασχεθῆ ἐκ μέρους ἁρμοδίων Ὑπουργῶν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἡ βεβαίωσις, δὲν ἔχει ὅμως παρασχεθῆ κατὰ τρόπον κατηγορηματικόν, καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς. Ὁ πρῶτος, ἑπομένως, ὅρος θὰ εἶναι ἡ αὐτόματος συμμαχικὴ ἀλληλεγγύη εἰς περίπτωσιν τοπικοῦ πολέμου. Ὁ δεύτερος ὅρος εἶναι ἡ ἀνάληψις ὁμοίων ὑποχρεώσεων καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους συνεταίρους τοῦ ΝΑΤΟ. Διότι δὲν ἐννοῶ διατί, ἀφοῦ εἴμεθα σύμμαχοι, δὲν θὰ ἀναλάβωμεν ὅλοι τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις. Ὑποστηρίζω ὅτι μόνον ἡ καθολικὴ ἀλληλεγγύη καὶ τὰ πλήρη μέτρα ἀσφαλείας, ἐγγυῶνται τὴν εἰρήνην. Ὁ μέγας σκοπὸς των συμμαχιῶν μας δὲν εἶναι ὁ πόλεμος. Εἶναι ἡ εἰρήνη. Ἀλλὰ ἡ εἰρήνη ἐξασφαλίζεται μόνον μὲ τὴν ἀπόλυτον ἐπάρκειαν τῶν μέσων ἀμύνης. Καὶ ἀπόλυτος ἐπάρκεια τῶν μέσων ἀμύνης ὑπάρχει ὅταν τὸ σύνολον τῶν συμμάχων, ἀναλαμβάνῃ τὰς αὐτὰς καὶ πλήρεις ὑποχρεώσεις. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἐνδώσω εἰς τὰ δῆθεν ἀνθρωπιστικὰ κηρύγματα τοῦ Διεθνοῦς κομμουνισμοῦ, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται μεγάλην ἀνθρωπιστικὴν ἀνησυχίαν διὰ τοὺς κινδύνους τῶν κατοίκων τῶν ἄλλων χωρῶν καὶ δὲν αἰσθάνεται παρομοίαν ἀνησυχίαν διὰ τοὺς κατοίκους τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως! Κατὰ τὴν γνώμην μου μόνον ἡ πλήρης ἐπάρκεια τῆς ἀμύνης ἐγγυᾶται τὴν εἰρήνην. Καὶ διότι σκοπὸς εἶναι ἡ εἰρήνη, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ πλήρης ἐπάρκεια, μέχρις ὅτου ἐπιτευχθῇ ὁ διεθνὴς ἐλεγχόμενος ἀφοπλισμός. Καὶ θὰ ὑπάρξῃ πλήρης ἐπάρκεια ἐὰν ὅλαι αἱ χῶραι, ὅσαι ἀνήκουν εἰς τὴν Ἀτλαντικὴν Συμμαχίαν δὲν ὑπεκφεύγουν, ἀλλ’ ἀναλαμβάνουν τὰς αὐτὰς πλήρεις ὑποχρεώσεις. Ἄλλωστε διὰ τὸν Ἑλληνισμὸν δὲν εἶναι μόνον ἓν τὸ ἰδεῶδες, ἡ εἰρήνη. Εἶναι δύο τὰ ἰδεώδη: Ἡ Ἐλευθερία καὶ ἡ Εἰρήνη. Καὶ εὐχόμεθα εἰς τὸν Θεὸν νὰ ὑπάρχουν ἀμφότερα. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπρόκειτο, νὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἐπιλογή, οἱ Ἕλληνες πάντοτε εἰς τὴν ἱστορίαν των ἐθυσίασαν τὴν εἰρήνην εἰς τὸν βωμὸν τῆς ἐλευθερίας, ἀλλ’ οὐδέποτε τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὸν βωμὸν τῆς εἰρήνης. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ τρίτος ὅρος. Καὶ ὁ τρίτος ὅρος εἶναι, ὅτι αἱ δαπάναι, αἱ ἀμυντικαί, πρέπει νὰ ἀντιστοιχοῦν εἰς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἑκάστης χώρας. Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ὑπάρχει ἡ ἀνισότης καὶ ἡ βαρυτάτη εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλοτε εἶχον ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλὴν ἀριθμοὺς τῶν Ἡν. Ἐθνῶν, συμφώνως πρὸς τοὺς ὁποίους τὸ Ἑλληνικὸν ποσοστὸν εἰς στρατιωτικὰς δαπάνας, ἦτο τὸ μεγαλύτερον τοῦ κόσμου καὶ τὸ μικρότερον εἰς τὰς δαπάνας τῆς παιδείας. Καὶ ἔκτοτε ἔχουν αὐξηθῆ αἱ ἀμυντικαὶ δαπάναι τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ ἐλαττώνεται καὶ τελικῶς διακόπτεται ἡ βοήθεια. Αἱ ἀμυντικαὶ δαπάναι αὐξάνονται πέραν τῶν δυνατοτήτων τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου ἡ διαφωνία μας εἶναι ἀπόλυτος. Ἀγαπητοί μου συνάδελφοι, ὁ κίνδυνος, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀπειλούμεθα, δὲν εἶναι μόνον ἐξωτερικός. Ὁ κίνδυνος εἶναι καὶ ἐσωτερικός. Καὶ ἀποτελεῖ πλάνην, ἡ γνώμη, ὅτι ἡ πλήρης ἐπάρκεια τῆς ἀμύνης ἐναντίον τοῦ ἐξωτερικοῦ κινδύνου ἐξασφαλίζει τὴν χώραν. Ἐὰν ἡ ὀργάνωσις τῆς ἀμύνης ἐναντίον ἐνδεχομένης ἐξωτερικῆς εἰσβολῆς συντελεσθῇ μὲ μίαν ἐξαθλίωσιν τοῦ λαοῦ, ἐπέρχεται τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν, χωρὶς ἐχθρικὴν εἰσβολήν. Δύο εἶναι τὰ μέτωπα, τὸ ἐσωτερικὸν καὶ τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ χρειάζεται πλήρης ἐγγύησις δι’ ἀμφότερα. Καὶ ὅπως πορεύεται ἡ ζωή, ὁ μεγαλύτερος κίνδυνος εἶναι ὁ ἐσωτερικός. Εἰς τὴν πυρηνικὴν ἐποχήν μας, ὁ κίνδυνος τῆς ἀμοιβαίας αὐτοκτονίας ὁδηγεῖ μᾶλλον πρὸς τὴν εἰρήνην τοῦ κόσμου. Ἀλλὰ ἡ ἐσωτερικὴ ἐξαθλίωσις ἀποτελεῖ κίνδυνον καθημερινόν. Καὶ ἀποτελεῖ μωρίαν καὶ ἰδικήν μας καὶ τῶν συμμάχων μας, νὰ νομίζουν ὅτι εἶναι δυνατὸν μὲ ηὐξημένας ἀμυντικὰς δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ὁδηγοῦν εἰς τὴν ἐξαθλίωσιν τοῦ λαοῦ μας, νὰ προστατεύσωμεν τὸ δημοκρατικὸν καὶ τὸ ἐθνικὸν καθεστώς. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τοῦ Κέντρου). Ἐπιθυμῶ νὰ προσδιορίσω τὰς σχέσεις μας μὲ τὰς γειτονικὰς χώρας, πρὸς τὴν Αἴγυπτον, πρὸς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν, πρὸς τὴν Τουρκίαν. Ἔχομεν καὶ ἄλλοτε ἐκφράσει τὴν γνώμην μας. Βεβαίως, δὲν θὰ ἠδύνατο ἡ Ἑλλὰς νὰ προλάβῃ καὶ νὰ σώσῃ τὸν Ἑλληνισμὸν τῆς Αἰγύπτου, ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἐπικράτησιν τοῦ νέου καθεστῶτος. Θὰ ἠδύνατο ὅμως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ ἐννοήσει τὴν πορείαν τῶν γεγονότων, νὰ διαφωτίσῃ ἐπαρκῶς καὶ ἐγκαίρως τὸν Ἑλληνισμόν. Δυστυχῶς συνέβη τὸ ἀντίστροφον. Ὑπῆρξε μία ἀλόγιστος αἰσιοδοξία, ἡ ὁποία ἐπεδείνωσε τὰ δεινὰ τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Καὶ ἡ πεποίθησις αὐτὴ ἀποτελεῖ σήμερον συνείδησιν ὅλου ἀνεξαιρέτως τοῦ δυστυχοῦντος Αἰγυπτιώτου Ἑλληνισμοῦ. Ὑπάρχει, ἐπίσης, τὸ θέμα τῶν σχέσεων πρὸς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν. Πέραν τῶν θλιβερῶν περιπετειῶν τῆς Μακεδονικῆς μειονότητος, ἔναντι τῶν ὁποίων δὲν ἐξεδηλώθη, ὡς ὤφειλε, πλήρης ἡ Ἑλληνικὴ ἀντίθεσις, ἔχομεν καὶ τὴν περιπέτειαν τῆς μεθοριακῆς συμφωνίας. Ποίαν ἄλλην χρείαν ἔχομεν μαρτύρων, ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ τὴν κατήρτισαν, τὴν κατήργησαν σήμερον τὴν ἔχουν μονομερῶς καταργήσει, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ κατάργησις αὐτὴ ἀποτελεῖ πλήρη ὁμολογίαν τοῦ σφάλματος. Δὲν ἔχομεν χρείαν ἄλλων μαρτύρων. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὰς σχέσεις μὲ τὴν Τουρκίαν. Τραγικὴ εἶναι ἡ ἱστορία αὐτῶν τῶν σχέσεων. Διότι ἐκκινεῖ ἀπὸ τὴν τραγῳδίαν τῆς Κύπρου. Μὲ τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου ἔγινε τὸ ἀνιστόρητον ἔγκλημα, ὄχι μόνον νὰ ἐξομοιωθῇ ἡ ἀσήμαντος τουρκικὴ μειονότης μὲ τὴν μεγάλην Ἑλληνικὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς ὅπως εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Κυπριακὸς Λαὸς θὰ ἐζήτει αὐτοδιάθεσιν ἢ Ἕνωσιν, ἐπέμβῃ καὶ διὰ τοῦ αἵματος καταστείλῃ αὐτὴν τὴν ἐξέγερσιν. (Φωναί: Αἶσχος, αἶσχος). Καὶ συγχρόνως ἔγινε τὸ ἀσυγχώρητον σφάλμα νὰ ἐπανέλθῃ ἡ Τουρκία ὡς κράτος εἰς τὴν Κύπρον. Ἐὰν δὲν εἶχε συμβῆ αὐτὸ τὸ θανάσιμον σφάλμα, ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Τουρκία νὰ εἰσέλθουν ὡς κράτη εἰς τὴν Κύπρον, οἱαδήποτε ρύθμισις τοπικὴ καὶ ἂν ἐγένετο μεταξὺ τῶν δύο μερίδων, ἀκόμη καὶ πλεονεκτικὴ διὰ τὴν Τουρκικὴν μειονότητα, θὰ ἠλπίζομεν πάντοτε, ὅτι ὁ ἄνεμος τῆς ἐλευθερίας ἠδύνατο νὰ πνεύσῃ εἰς τὸ μέλλον. Ἡ μεγάλη ἐμπλοκή, ἡ μεγάλη εὐθύνη, ἡ ἀνιστόρητος εὐθύνη εὑρίσκεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Τουρκία, ὡς Κράτος, ἐνῷ ἐξετοπίσθη ἀπὸ τὴν Συνθήκην τῆς Λωζάνης, ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἦτο ἡττημένη, τώρα μετὰ ἕνα ἔξοχον ἀγῶνα ἐλευθερίας, τὸν ὁποῖον διεξήγαγον οἱ Κύπριοι πατριῶται ἐπανῆλθεν ὡς Κράτος, μὲ στρατὸν ἰδικόν της, μὲ δικαίωμα ἐπεμβάσεως ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων. Ἐδημιουργήθη τοιουτοτρόπως μία θανάσιμος ἐμπλοκή, ἡ ὁποία προκαλεῖ βαρυτάτας δυσχερείας, διὰ τὴν ἐλπίδα τοῦ μέλλοντος πρὸς ἀπελευθέρωσιν καὶ ταὐτοχρόνως δημιουργεῖ ἐμπλοκὴν εἰς τὰς σχέσεις μας. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐάν, ὅταν κατηρτίζετο ἡ Συνθήκη, ἀπὸ τῆς Ἑλληνικῆς πλευρᾶς ὑπεστηρίζετο, ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον τῶν Ἑλληνο–Τουρκικῶν σχέσεων τοῦ μέλλοντος, δὲν πρέπει οὔτε τὸ ἕνα οὔτε τὸ ἄλλο Κράτος νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὴν Κύπρον, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀφεθοῦν νὰ ὀργανωθοῦν οἱ Κύπριοι, θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπιμείνουν οἱ Τοῦρκοι νὰ εἰσέλθουν ὡς Κράτος. Αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸ βαρύτερον σφάλμα, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ ἀγῶνος τῆς Κύπρου, καὶ περίπου ἀνεπανόρθωτον. Δὲν θέλω νὰ τὸ ὀνομάσω ἀνεπανόρθωτον, διότι θέλω νὰ ἐλπίζω πάντοτε, ὅτι ἡ μοῖρα τοῦ Ἑλληνισμοῦ θὰ ἐπιτρέψῃ μίαν πορείαν, ἡ ὁποία θὰ καταστήσῃ δυνατὸν τὴν συνάντησιν τῆς Κύπρου μὲ τὴν ἐλευθέρα Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα). Ἀλλ’ ἔπειτα, ἐπὶ τέλους, ἀπὸ τὴν μεγάλην αὐτὴν θυσίαν, θὰ ἤλπιζε κανείς, ὅτι ἀπὸ τῆς πευρᾶς τῆς Τουρκίας θὰ ἐξεδηλοῦτο καλὴ θέλησις εἰς ὅλας τὰς ἄλλας σχέσεις, ὅτι θὰ ἐβελτιοῦντο αἱ σχέσεις μας. Ἡ πορεία ὅμως τῶν γεγονότων ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Τουρκία, ἀντλήσασα ὑπεροψίαν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ἐπιτυχίαν, ἔγινε ὄχι περισσότερον, ἀλλὰ ὀλιγώτερον φίλη ἀπέναντι ἡμῶν. Καὶ εἰς τὴν συμπεριφοράν της ἀπέναντι τῆς Κύπρου καὶ εἰς τὴν συμπεριφορὰν της ἐσχάτως, ὅπως διεπιστώθη, ἀπέναντι τοῦ Πατριάρχου, τοῦ ἡγέτου τῆς Ἑλληνικῆς Ὀρθοδοξίας καὶ ἀπέναντι ἀκόμη αὐτῶν τῶν περιπετειῶν, εἰς τὰς ὁποίας μᾶς ὁδηγεῖ ἡ αὐθαίρετος πρωτοβουλία πρὸς μονομερῆ καὶ δυσμενῆ ρύθμισιν τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης, ἔχει ἐπιδείξει κακὴν θέλησιν. Ἔπειτα ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν γενναιοφροσύνην, ἀνεμένομεν ἀπὸ τὴν Τουρκίαν μίαν φιλικωτάτην στάσιν, διότι ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα μόνον εἰς ἕνα κλῖμα καλῆς θελήσεως καὶ φιλικῶν σχέσεων εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρουν τὴν λύσιν των, καὶ δὲν διεπιστώθη δυστυχῶς, ὅτι συμβάλλει ἡ Τουρκία εἰς τὴν δημιουργίαν τῶν καλῶν σχέσεων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐμπνεόμενος ἀπὸ τὴν ἀπασχόλησίν του μὲ διεθνῆ θέματα, καταβάλλει προσπάθειαν εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἐθνικῶν μας θεμάτων νὰ ἐμφανίζεται «εὐρωπαῖος». Θέλει νὰ φαίνεται, ὅτι ἔχει ἐξέλθει ἀπὸ τὰ στενὰ πλαίσια μιᾶς στενῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς. Καὶ εἶναι αὐτό, πράγματι, εὐγενὲς καὶ γενναῖον. Ἀποτελεῖ ἄνοδον καὶ περιωπὴν δι’ ἕνα δημόσιον ἄνδρα νὰ φθάνῃ εἰς μίαν συνείδησιν εὐρωπαϊκήν, ὥστε καὶ ὡρισμένα ἐθνικὰ θέματα, χάριν τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος τῆς Εὐρώπης, νὰ εἶναι πρόθυμος νὰ παρίδῃ! Ἀλλὰ αὐτὸ θὰ ἦτο πράγματι εὐτυχές, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συναντᾷ ὡς συνομιλητάς, ἐπίσης Εὐρωπαίους. Ἀλλὰ τὸ λάθος των εἶναι, τῶν ἄλλων, ὅτι δὲν εἶναι ἀκόμη Εὐρωπαῖοι, ὅτι ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι περιωρισμένοι ἐθνικόφρονες, εἰς τρόπον ὥστε, ἀντὶ νὰ ἀνταποδίδουν τὴν γενναιότητα, νὰ τὴν εἰσπράττουν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν. Κύριοι βουλευταί, γενικὴ εἶναι ἡ πικρία, τὴν ὁποίαν δοκιμάζομεν ἀπὸ ὅσα ἐσχάτως συνέβησαν. Ἀνέγνωσα εἰς φιλικὸν τύπον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε συστήσει εἰς τὴν Βασίλισσαν νὰ μὴ μεταβῇ εἰς τὴν Μεγ. Βρεταννίαν καὶ ἡ Βασίλισσα μετέβη ὑπὸ ἰδίαν εὐθύνην. Ἐδοκίμασα ἀγανάκτησιν ἀπὸ αὐτὴν τὴν διαφυγὴν τῆς εἰδήσεως τῆς φιλικῆς ἐφημερίδος. Διότι ἓν ἐκ τῶν δύο συμβαίνει. Ἢ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀπέδιδε σημασίαν εἰς τὸ θέμα καὶ τότε εἶχε ἕνα μέγα ὅπλον, ἐὰν συνήντα διαφωνίαν, τὴν παραίτησιν. Ἢ, ἐὰν ἐνόμιζεν, ὅτι τὸ θέμα δὲν ἦτο ἄξιον παραιτήσεως, ὤφειλε νὰ ἀναλάβῃ εἰς ἀκέραιον τὴν εὐθύνην καὶ δὲν ἐπετρέπετο νὰ ἀφήσῃ διαφυγὴν αὐτῆς τῆς πληροφορίας, διαφυγὴν χωρὶς καμμίαν διάψευσιν. Ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως, βαρὺς εἶναι ὁ λόγος, ἀλλὰ θὰ τὸν εἴπω. Ἀποτελεῖ πολιτικὴν ἀνανδρίαν. (Χειροκροτήματα). Ἐν συνεχείᾳ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος ἐπηκολούθησαν καὶ εἰς τὸν Τύπον τῆς Μεγάλης Βρεταννίας καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων θλιβεραὶ συζητήσεις, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ἀναγνωρίζομεν εἰς κανένα τὸ δικαίωμα νὰ θεωρήσῃ τὴν Ἑλλάδα δορυφόρον ἢ προτεκτορᾶτον. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν τὸ Ἔθνος εἶναι ἡνωμένον ἀπέναντι οἱουδήποτε. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ ζῶμεν εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐσωτερικὴ πολιτικὴ ζωὴ ἑκάστης χώρας τοῦ ΝΑΤΟ ὑπάγεται εἰς δικαίωμα κρίσεως τῶν ἄλλων. Ὄταν καὶ ἕνας πολίτης ἀκόμη ἔχῃ σήμερον τὸ δικαίωμα νὰ καταγγείλῃ θεσμοὺς τῆς Πατρίδος του εἰς τὸ Δικαστήριον τῆς Χάγης, σημαίνει, ὅτι εἰσήλθομεν εἰς μίαν περίοδον, ἡ ὁποία νομιμοποιεῖ τὴν γνώμην τῶν ἄλλων διὰ τοὺς ἐσωτερικούς μας θεσμούς. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔχει παράσχει ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐπέτρεψαν τὴν ἐπίκρισιν τῆς Ἑλλάδος. Ἀναγράφει ὁ κυβερνητικὸς Τύπος, ὅτι ἐκινήθη ὁ διεθνὴς κομμουνισμὸς ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος. Θὰ πρέπει πρῶτον νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν, ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων, περὶ λόγων καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τῆς Μεγάλης Βρεταννίας καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Βρεταννικοῦ Κόμματος, οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι οἱ λόγοι των ἔχουν καθ’ οἱανδήποτε τρόπον ἐμπνευσθῆ ἀπὸ τὸν διεθνῆ κομμουνισμόν. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ, ἐὰν ὁ διεθνὴς κομμουνισμὸς ἐπιδίδεται εἰς τὸ ἔργον τῆς διαβολῆς, ποῖον εἶναι τὸ χρέος τῶν ἰδικῶν μας Κυβερνήσεων; Νὰ μὴ παρέχουν εὐκαιρίας τοιαύτης ἐπικρίσεως. Καὶ ἡ εὐθύνη τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, εἶναι, ὅτι παρέχει εὐκαιρίας. Ἀνέκαθεν ἔχομεν καταγγείλει, ὅτι εἶναι Κυβέρνησις παράνομος. Ὄτι λειτουργεῖ εἰς τὴν χώραν ἀστυνομικὸν καὶ κομματικὸν κράτος. Ὄτι ὑπάρχουν μόνον τὰ ἐξωτερικὰ γνωρίσματα τῆς ἐλευθερίας, ἐνῷ εἰς τὴν οὐσίαν καὶ ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ ἰσότης τῶν πολιτῶν ἔχουν καταργηθῆ. Δὲν εἶναι περίεργον, ἑπομένως, ὅταν διεξάγεται αὐτὴ ἡ ἐσωτερικὴ πάλη, ἐκεῖθεν νὰ ἀναγράφεται, ὅτι «ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα Κυβέρνησις βίας καὶ διαφθορᾶς». Ἀλλὰ συζητεῖται καὶ τὸ θέμα τῶν «πολιτικῶν κρατουμένων». Καὶ κυρίως γύρω ἀπὸ τὸ θέμα αὐτὸ διεξάγεται ἡ μάχη. Ἠσχολήθην μὲ τὸ θέμα, καὶ μέχρις ἑνὸς βαθμοῦ καὶ προσωπικῶς εἰς τὴν πρώτην Κυβέρνησιν Κέντρου τὸ 1950 –1951 ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργείων. Εἶχον καθιερώσει τότε τὸν θεσμὸν τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν δικῶν. Ἀνεχώρουν ἀπὸ τὴν σκέψιν, ὅτι τὰ στρατοδικεῖα εὐλόγως, εἰς τὰς θερμὰς ὥρας τοῦ ἐσωτερικοῦ ἐμφυλίου πολέμου, εἶχον ψυχολογικῶς ἐπηρεασθῆ. Καὶ ὅτι ἦτο πρᾶξις δικαιοσύνης εἰς ὥρας νηφαλιότητος νὰ γίνῃ ἐπανεξέτασις. Καὶ ἀπὸ τὰς 20.000 περίπου, οἱ ὁποῖοι προσέφυγον πρὸς ἀναθεώρησιν, ἀπηλλάγησαν 15.000. Ἦλθε κατόπιν ἡ δευτέρα Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἡ ὁποία ἐφήρμοσε «μέτρα εἰρηνεύσεως». Ἐνομοθετήθη τότε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δύναται, κατόπιν συμφώνου γνώμης Ἐπιτροπῆς, νὰ ἀπολύσῃ τῶν φυλακῶν καταδίκους, μέχρι καὶ προσκαίρων δεσμῶν. Καὶ ἦλθεν κατόπιν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ὀλίγας ἑβδομάδας μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς ἀρχῆς, προέβη εἰς τὴν τεραστίαν παραχώρησιν, νὰ ὁρίσῃ, ὅτι καταργεῖται ἡ σύμφωνος γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ διευρύνεται τὸ δικαίωμα ἀπολύσεως μέχρι τῶν ἰσοβίων δεσμῶν. Ἑπομένως, ἀπὸ τοῦ 1955 ἔχομεν μίαν νομοθεσίαν τῆς Ε.Ρ.Ε., συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἐναντίον γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς δύναται ἐλευθέρως, κατὰ τὴν κρίσιν του, νὰ ἀπολύσῃ κατάδικον μὲ ποινὴν μέχρις καὶ ἰσοβίων δεσμῶν. Ἀγαπητοί μου συνάδελφοι, ἀπὸ τὴν ὥραν ποὺ ὑπάρχει τοιοῦτον δικαίωμα ἑνὸς ἀνθρώπου, ἑνὸς Ὑπουργοῦ, παύει ὁ κρατούμενος νὰ εἶναι δικαστικὸς κρατούμενος. Εἶναι πολιτικὸς κρατούμενος, εἶναι κρατούμενος τοῦ Ὑπουργοῦ Δικαιοσύνης. (Χειροκροτήματα). Διότι ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, ὅταν ἐξαρτᾶται ἡ ἀπελευθέρωσις ἑνὸς καταδίκου, ἀκόμη καὶ ἰσοβίων δεσμῶν, ἀπὸ τὴν θέλησιν ἑνὸς ἀνθρώπου, χωρὶς μάλιστα καμμίαν δικαστικὴν κρίσιν, τότε βεβαίως ὁ χαρακτὴρ τῆς κρατήσεως εἶναι πολιτικός. Καὶ ἡ παραμονή του, ἢ ἡ ἀπόλυσίς του εἶναι πρᾶξις σκοπιμότητος ἢ ἐθνικῆς ἢ κομματικῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. (Θόρυβος ἐκ τῆς δεξιᾶς). Θορυβεῖ, ἡ Συμπολίτευσις, διότι δὲν ἔχει ἀκούσει ἀκόμη τὴν συνέχειαν. Καὶ ἐφήρμοσε πράγματι ἡ ΕΡΕ, ὅπως εἶπε καὶ προχθὲς ἀκόμη ὁ Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης, εἰς εὐρυτάτην ἔκτασιν αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Οἱ Ὑπουργοὶ Δικαιοσύνης τῆς ΕΡΕ ἤσκησαν αὐτὸ τὸ δικαίωμα εἰς εὐρύτατον βαθμὸν μὲ τὴν ὑπογραφήν των. Ἀπέλυον κατὰ τὴν κρίσιν των, εἴτε ὅταν ὑπεβάλλοντο αἰτήσεις μετανοίας, εἴτε βάσει ἄλλων κριτηρίων. Καὶ ἀνεπτύχθη ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι κατάδικοι διὰ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν, ἄλλοι δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ ἀπελύθησαν καὶ ἄλλοι κρατοῦνται καὶ σήμερον. Ποῦ ὑπάρχει, λοιπόν, ἡ ἔννοια τῆς Δικαιοσύνης; Ὁ ἀριθμὸς τῶν κρατουμένων εἶναι 1.000 περίπου, ἐκ τῶν ὁποίων κρατοῦνται διὰ φόνους περίπου 500. Ἰδοὺ διατὶ ἀπετέλεσε πολιτικὴν μωρίαν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐμμονὴ εἰς τὴν κράτησιν ἑνὸς μικροῦ ἀριθμοῦ πλέον, ἡ ἀπόλυσις τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ κίνδυνος. Καὶ διατηρεῖ ἕνα θεσμόν, τὸν ὁποῖον ἡ ἰδία κατέστησε πολιτικὸν καὶ διὰ τῆς νομοθεσίας της καὶ διὰ τῆς πράξεώς της. Καὶ δίδει εὐκαιρίας εἰς τὸν διεθνῆ κομμουνισμὸν νὰ ὑβρίζῃ τὴν Ἑλλάδα. Ἡμεῖς ἔχομεν ὑποστηρίξει ἀνέκαθεν τὴν ἀρχήν, ὅτι μετὰ τὴν ἔκτισιν ποινῆς 10ετοῦς, οἱ κατάδικοι θὰ πρέπει νὰ ἀπολύωνται ὑπὸ ὅρον. Ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου 1957, ὡς Συναρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, διεκήρυξα αὐτὴν τὴν ἀρχὴν καὶ ἔκτοτε ὅλα τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου τὴν ὑποστηρίζουν. Ὑπῆρχεν ἡ διαφορὰ τῶν εἰδεχθῶν ἐγκλημάτων, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ διάκρισις δὲν ἔχει πλέον λόγον, ἔπειτα ἀπὸ τὰς ἀπολύσεις τῶν Ὑπουργῶν τῆς Δικαιοσύνης. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτόπισιν, ἡ Ε.Κ. ἐπαναλαμβάνει τὴν παλαιὰν γραμμήν της, ὅτι ἡ ἐκτόπισις δὲν δύναται νὰ εἶναι ὑπόθεσις διοικητικῆς πράξεως. Θὰ πρέπει μόνον κατόπιν δικαστικῆς ἀποφάσεως νὰ ἐπιβάλλεται ἡ ἐκτόπισις. Εἴχομεν διακηρύξει καὶ ἄλλοτε, ὅτι εἴμεθα Κόμμα καὶ ἐθνικὸν καὶ δημοκρατικόν. Ὡς ἐθνικὸν Κόμμα λαμβάνομεν πλήρη μέτρα διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Ἔθνους. Καὶ ὡς δημοκρατικὸν Κόμμα λαμβάνομεν πλήρη μέτρα διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν. Καὶ ὑπὸ τὰς συνθήκας τῆς ὁμαλότητος, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν, εἶναι δυνατὴ ἡ συνύπαρξις καὶ τῆς ἐθνικῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς ἀσφαλείας τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, πολλοὶ ὑπῆρξαν, οἱ ὁποῖοι εἶχον προφητεύσει, ὅτι ὁ ἀνένδοτος ἀγών, τὸν ὁποῖον εἴχομεν διακηρύξει, θὰ ὑφίστατο ἐκφυλισμὸν μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου. Καὶ προχθὲς ἡ Αἰτωλοακαρνανία καὶ χθὲς ἡ Θεσσαλία, ἔδωκαν τὴν ἀπάντησιν. Ὁ πάνδημος, ὁ θυελλώδης συναγερμὸς ἔδωκε τὴν ἀπάντησιν. Κατ’ ἀρχὰς ἡ Νεότης σχεδὸν ὁλόκληρος ἐτάχθη κάτω ἀπὸ τὴν σημαίαν μας, κάτω ἀπὸ τὴν σημαίαν τῆς ἀληθοῦς Δημοκρατίας. Ἔπνευσεν ὁ ἄνεμος τῶν ἰδανικῶν τῆς ἐλευθερίας, τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀρετῆς καὶ ἐδόνησε τὰς ψυχὰς τῆς Νεότητος. Ἦλθε κατόπιν ὁ πληθυσμὸς τῶν πόλεων, τὰς ὁποίας ἐπεσκέφθην καὶ ὁ ὁποῖος ἐπέδειξε καὶ μέγα πλῆθος καὶ μέγα πάθος. Ἀλλὰ ὑπελείπετο τὸ πλῆθος τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, εἰς τὸν ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν ἀσκεῖται ἡ πίεσις καὶ τοῦ ἀστυνομικοῦ καὶ τοῦ κομματικοῦ κράτους. Ἀλλὰ ἤδη ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ἀπὸ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν καὶ τῆς Αἰτωλοακαρνανίας καὶ τῆς Θεσσαλίας. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ δοθῇ ἐν συνεχείᾳ καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς ἀγροτικὰς περιφερείας τῆς χώρας. Οἱ ἀγρόται σπάζουν τὰ δεσμά τους. (Χειροκροτήματα). Ὑπῆρξαν ἄλλοτε οἱ ἀγρόται κολλίγοι τῶν κτηματικῶν φεουδαρχῶν. Καὶ ἐξηγέρθησαν. Καὶ τὰς κατέλυσαν. Ἐπιχειρεῖ τώρα ἡ ΕΡΕ νὰ καταστήσῃ κολλίγους τῶν κομματαρχῶν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ δεσμὰ ἀπεφάσισαν οἱ ἀγρόται νὰ τὰ σπάσουν. Μὲ μεγάλον βεβαίως κίνδυνον, διότι ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας ἀναχώρησιν, ἐπαναλαμβάνεται ὁ διωγμός. Μολαταῦτα ἠδιαφόρησαν διὰ τὸν κίνδυνον. Ἔσπασαν τὸ φράγμα τῆς φοβίας καὶ ἀπέδειξαν, ὅτι ἔχουν ἀπόφασιν νὰ ταχθοῦν εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ νὰ τὸν ὁδηγήσουν μὲ τὴν ἰδικήν των συμπαράστασιν εἰς τὴν νίκην. (Χειροκροτήματα). Ἔγραψε προχθὲς μία κυβερνητικὴ ἐφημερίς, ὅτι «ἀγωνίζεται τὸ Κέντρον νὰ ἐκβιάσῃ τὴν πλειοψηφίαν, ὅπως μετάσχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν». Ἀπορρίπτομεν μὲ περιφρόνησιν καὶ ἀηδίαν αὐτὸν τὸν ἰσχυρισμόν. Οὐδέποτε εἴχομεν αὐτὴν τὴν ἐπιδίωξιν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἀποδίδουν. Δὲν ὑπερασπίζομεν προσωπικὰ συμφέροντα. Δὲν ἀποβλέπομεν εἰς νομὴν ἐξουσίας. Δὲν ὑπηρετοῦμεν κόμμα. Ἰδεώδη ὑπερασπίζομεν. (Χειροκροτήματα). Καὶ διότι ἀκριβῶς ὑπερασπίζομεν ἰδεώδη, ἡ φωνή μας εὗρεν ἀπήχησιν εἰς τὴν ψυχὴν τῆς νεότητος, εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ λαοῦ μας. Καὶ διετυπώσαμεν εἰς ἀκέραιον καὶ συγκεκριμένως τὰς ἐπαγγελίας μας. Εἴχομεν εἴπει: Ζητοῦμεν τίμιον Κράτος, τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα, τιμίας ἐκλογάς. Ἀλλά, διότι ὁ προσδιορισμὸς τοῦ τριπτύχου «Τίμιον Κράτος, τίμιον σύστημα, τίμιαι ἐκλογαί», εἶχε γενικότητα, ἔκρινεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ὅτι ὤφειλε νὰ δώσῃ εἰς τὴν δημοσιότητά τους συγκεκριμένους ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θεωρεῖ δυνατὴν τὴν διενέργειαν ἐλευθέρων ἐκλογῶν. Καὶ οἱ ὅροι, ὅπως ἐδημοσιεύθησαν, εἶναι οἱ ἀκόλουθοι: «1) Σχηματισμὸς ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως πλήρους ἐμπιστοσύνης, ἡ ὁποία λαμβάνουσα ψῆφον τῆς Βουλῆς θὰ ἐνεργήσῃ ἐλευθέρας ἐκλογὰς ἐντὸς 3 μηνῶν τὸ βραδύτερον. 2) Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, ἡ Ἕνωσις Κέντρου, πεπεισμένη ὅτι διαθέτει τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν ἔχει κανένα κομματικὸν λόγον νὰ ἀρνηθῇ οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα. Κρίνει ὅμως, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς Χώρας ὑπαγορεύει ὡς προτιμότερον σύστημα τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. 3) Ἐκ τοῦ Στρατοῦ θὰ ψηφίσουν μόνον οἱ ἀξιωματικοί. 4) Ἀπὸ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, οἱ Νομάρχαι θὰ ἀντικατασταθοῦν ὑπὸ Προέδρων τῶν Πρωτοδικῶν. 5) Τὰ ΤΕΑ θὰ ἀφοπλισθοῦν καὶ οἱ ἀξιωματικοί των θὰ κληθοῦν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς Ἀθήνας, ὅπου καὶ θὰ παραμείνουν καθ’ ὅλην τὴν προεκλογικὴν περίοδον. 6) Τὸ ραδιόφωνον θὰ καταστῇ ἀκομμάτιστον. 7) Οἱ ἡγέται ὡρισμένων καιρίων κλάδων θὰ ἀντικατασταθοῦν». Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἑπτὰ ὅροι καὶ εἶναι οἱ ἐλάχιστοι ὅροι τιμίων ἐκλογῶν. Δὲν ζητοῦμεν ἀπὸ κανένα εὔνοιαν. Δὲν ζητοῦμεν ἀπὸ κανένα προνόμια. Ζητοῦμεν ἰσότητα ὅρων ἀγῶνος. Καὶ ὁ κυρίαρχος Λαὸς τῆς Ἑλλάδος θὰ ἀποφανθῇ. (Χειροκροτήματα). Ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ αἰτήματος ἐδημοσιεύθη κατ’ αὐτὰς ἡ ἀπάντησις τῆς Ε.Ρ.Ε., εἰς τρία κεφάλαια. Τὸ πρῶτον κεφάλαιον ἦτο, ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀπεφάνθη, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἦσαν νόμιμοι. Ὁ ἰσχυρισμὸς εἶναι ἀσύστατος. Εἶναι τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον πάντοτε χρησιμοποιοῦν, ἰδίως οἱ ἐπίχρυσοι κονδυλοφόροι τῶν ξένων ἀνταποκριτῶν. Ὁ ἰσχυρισμὸς ὑπαινίσσεται, ὅ,τι ἀπεφάνθη τὸ Ἐκλογοδικεῖον καὶ ἑπομένως αἱ ἐκλογαὶ εἶναι νόμιμοι. Ἀλλὰ εἰς αὐτὸν τὸν ἰσχυρισμὸν ἔχει δώσει ἤδη ἀπάντησιν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐκλογοδικείου, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν φύσιν αὐτῶν τῶν παραβάσεων δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα τὸ Ἐκλογοδικεῖον, λόγῳ τοῦ στενοῦ διαδικαστικοῦ χαρακτῆρος. Καὶ διὰ τοῦτο, προσέθεσεν εἰς τὴν ἐπίσημον δήλωσίν του, ὅτι εὐλόγως τὸ θέμα συζητεῖται εἰς ἄλλην αἴθουσαν, εἰς τὴν Βουλήν. Ἔχομεν ἑπομένως τὴν ὑπεύθυνον γνώμην, ὅτι τὸ εἶδος τῶν κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας διετυπώσαμεν, δὲν ἀνῆκε πρὸς κρίσιν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ἐκλογοδικείου. Ἀντιθέτως εἴχομεν ἀποφάσεις τῆς δικαιοσύνης, τῆς τακτικῆς δικαιοσύνης, αἱ ὁποῖαι ἐπεβεβαίωσαν καὶ τὴν νοθείαν καὶ τὴν βίαν τοῦ ἐκλογικοῦ πραξικοπήματος. Ὑπῆρξαν 150 καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις τῶν τακτικῶν δικαστηρίων ἐναντίον ἀνδρῶν τῆς Ἀσφαλείας, ἀνδρῶν τῶν ΤΕΑ καὶ τρομοκρατῶν τῆς ΕΡΕ. Ὑπάρχει, ἑπομένως, δεδικασμένον. Καὶ εἶναι πράγματι καταπληκτικὸν, πῶς ἦτο δυνατὸν μετὰ τὰς ἐκλογὰς νὰ εὑρεθοῦν ἥρωες, οἱ ὁποῖοι νὰ καταγγέλλουν καὶ μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι νὰ βεβαιώσουν. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα εὑρέθησαν. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι μέγας ὁ ἀριθμός, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν μετὰ τὰς ἐκλογάς, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας τρομοκρατίας, νὰ ὑπάρξουν 150 τοὐλάχιστον καταδίκαι τῶν τριῶν κατηγοριῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ἀπάντησις εἰς τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι ἔχει ἀποφανθῆ ἡ δικαιοσύνη. Πράγματι ἔχει ἀποφανθῆ ἡ δικαιοσύνη, ἀλλὰ ἀντιθέτως ἔχει βεβαιώσει τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἡ δευτέρα ἀπάντησις. Δὲν δεχόμεθα εἶπεν ἡ Ε.Ρ.Ε., ὅτι ἐκδηλοῦται κατ’ αὐτὰς διάστασις μεταξὺ τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Βουλῆς, τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω. Κατὰ ποῖον ἄλλον τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκδηλωθῇ ἡ διάστασις ἂν μὴ κατὰ τὸν τρόπον, ὁ ὁποῖος συμβαίνει, μὲ τὰς συγκεντρώσεις τοῦ Λαοῦ; Ἔχομεν μίαν θύελλαν ἐκδηλώσεων. Καὶ ὑπὸ ποίας συνθήκας; Κάτω ἀπὸ μίαν τρομοκρατοῦσαν Κυβέρνησιν καὶ μίαν διωκομένην Ἀντιπολίτευσιν! Καὶ ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς συντελεῖται τὸ θαῦμα, ὁ μέγας ἀριθμός, ὁ πολλαπλάσιος ἀριθμὸς ἀπὸ οἱανδήποτε συγκέντρωσιν τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ΕΡΕ, ἔρχεται κάτω ἀπὸ τὴν σημαίαν μας, σπάζει τὰ φράγματα τῆς φοβίας καὶ διακηρύττει τὸ αἴτημα τῆς ἐλευθερίας, τὸ αἴτημα τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα). Πανηγυρική, πρωτοφανὴς εἶναι ἡ ἐκδήλωσις τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία ἐπιβεβαιώνει τὴν διάστασιν. Καὶ χρέος ἀποτελεῖ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, ἀποστολὴ τοῦ ὁποίου εἶναι νὰ διεκπεραιώνῃ τὴν κυρίαρχον θέλησιν τοῦ λαοῦ, χρέος εἶναι νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς αὐτὴν τὴν ἐκδήλωσιν τοῦ λαοῦ. Καὶ ὑπάρχει καὶ ὁ τρίτος ὅρος τῆς Ε.Ρ.Ε., τὸ δημιουργικὸν ἔργον. Ἀλλὰ εἰς τὸν ὅρον αὐτὸν ἔχω ἤδη δώσει ἀπάντησιν. Τὸ θαῦμα τῆς οἰκονομικῆς ἀναγεννήσεως ἀποτελεῖ ἀντικατοπτρισμὸν τῆς ἐρήμου. Δὲν ἀποτελεῖ ἀλήθειαν. Ἀλήθειαν ἀποτελεῖ ἡ ἐξαθλίωσις τοῦ λαοῦ μας. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Ὀκτωβρίου 1961 ἐχρησιμοποιήθησαν ὡς ὄργανα τοῦ πραξικοπήματος ἀνάξιοι ἡγέται τοῦ στρατεύματος, ἀνάξιοι ἡγέται τῆς ἀσφαλείας. Ἐχρησιμοποιήθησαν ἐπίσης ἄνδρες τῶν Τ.Ε.Α. Αὐτὸ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν πλέον, διότι ἐδημιουργήθη ἡ συνείδησις τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ὑποχρεώσεων καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν πολιτῶν. Εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ἡ φωνή μας εὗρεν ἀπήχησιν εἰς τὰς ψυχὰς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων τῆς χώρας. Εὑρισκόμενος εἰς τὴν Λάρισαν, ἀπηυθύνθην εἰς τὴν στρατιὰν διὰ νὰ διακηρύξω τὴν πίστιν καὶ τὴν στοργήν μας πρὸς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. (Χειροκροτήματα). Καὶ διὰ νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις τῆς χώρας, συμφώνως πρὸς τὴν ἱστορικήν των ἀποστολὴν καὶ τὸν ὅρκον των δὲν εἶναι μόνον θεματοφύλακες τοῦ Ἔθνους, εἶναι ἐπίσης, ὑπῆρξαν εἰς τὸ παρελθόν, θὰ εἶναι καὶ εἰς τὸ μέλλον θεματοφύλακες καὶ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ διότι ἡ ἐπανάληψις αὐτῶν τῶν μεθόδων δὲν εἶναι πλέον δυνατὴ μὲ τὸν Στρατὸν καὶ τὰ Σώματα Ἀσφαλείας καὶ τὰ Τ.Ε.Α., ὀργανοῦνται παρακρατικαὶ ὀργανώσεις. Τὸ γνωρίζομεν καὶ εἰδοποιοῦμεν. Ἐὰν ἀποτολμηθῇ ἡ ὀργάνωσις τοιούτων παρακρατικῶν καρκινωμάτων, θὰ ἀντιταχθῶμεν μὲ ὅλας μας τὰς δυνάμεις. (Χειροκροτήματα). Διεκηρύξαμεν ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην πρὸς τὴν Νεότητα τῆς Ἑλλάδος: «Τρομοκρατήσατε τοὺς τρομοκράτας». Καὶ θὰ τὸ πράξωμεν μέχρι τέλους. (Χειροκροτήματα). Διεκηρύξαμεν, ὅτι ὁσοσδήποτε χρόνος καὶ οἱαιδήποτε θυσίαι καὶ ἂν χρειασθοῦν, ὁ ἀγὼν θὰ συνεχισθῇ, διότι εἶναι, ὅπως ἔγραψα εἰς τὴν ἐπιστολήν μου πρὸς τὸν Βασιλέα, ἀγὼν Ἐλευθερίας καὶ Τιμῆς. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ μακρὸν διήρκησε ἡ σημερινὴ νόθος Βουλὴ καὶ ἡ παράνομος Κυβέρνησις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄλλη Σύνοδος αὐτῆς τῆς Βουλῆς. Καὶ ἡ ὑπόθεσις τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων βαίνει πρὸς τὸ τέρμα της, καὶ ἡ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος περιῆλθε πλέον εἰς τὴν περιοχὴν τῆς κωμῳδίας. Ἀποτελεῖ ὑπέρτατον συμφέρον τῆς χώρας νὰ ἀφεθῇ εἰς τὸν κυρίαρχον λαὸν νὰ ὁρίσῃ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἀρεσκείας του. Καὶ ὅσα ἐσχάτως συνέβησαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποτελοῦν πρόσθετον λόγον. Αὐτὸς εἶναι ὁ μόνος τρόπος νὰ τερματίσωμεν καὶ τὴν δυσφήμησιν ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος. Ἰδοὺ διατὶ αἰσθανόμεθα ὅτι συνεχίζοντες αὐτὸν τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα διὰ τὴν ἐνέργειαν ἐλευθέρων ἐκλογῶν, διὰ τὴν ἐπικράτησιν τῆς Δημοκρατίας, διὰ τὴν παράδοσιν εἰς τὸν κυρίαρχον λαὸν τῶν δικαιωμάτων του ὑπηρετοῦμεν καὶ τὸ Ἔθνος καὶ τὴν Δημοκρατίαν. Καὶ εἴμεθα δι’ αὐτὸ ὑπερήφανοι. Καὶ εἴμεθα περισσότερον ἀπὸ πάντοτε βέβαιοι, ὅτι μὲ τὴν συμπαράστασιν τῆς νεότητος τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα, καθὼς καὶ τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος σπάζει τὰ δεσμά του, ὁ ἀγών μας ἀσφαλῶς θὰ εὐοδωθῇ. Ἡ Δημοκρατία θὰ νικήσῃ. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§8Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, διηρωτώμην ἐὰν ἔχῃ νόημα, ἡ συζήτησις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὡς διάλογος, ἀφοῦ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἐχρησιμοποίησε καὶ ἀπόψε ἀπὸ τοῦ βήματος τὰς φράσεις καὶ τὸ περιεχόμενον τῶν ἀγορεύσεων τὰς ὁποίας φιλοτεχνεῖ κατὰ τὰς περιοδείας των. Ὁ κ. Παπανδρέου ὁμιλῶν ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς συνηθίζει νὰ χρησιμοποιῇ ὡς μέσον, τὴν βίαν τῶν λόγων καὶ τὴν νοθείαν τῶν συλλογισμῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Θανόπουλος). Ἀπόψε ἐγκατέλειψε τὸ πρῶτον, τὸ ἕν ἐκ τῶν δύο ὅπλων, τὴν βίαν τῶν λόγων καὶ περιωρίσθη καὶ πάλιν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος μάλιστα ἦτο λίαν προσεκτικὸς εἰς τὴν νοθείαν τῶν συλλογισμῶν. Εἶναι ἆραγε τοῦτο ἀποτέλεσμα ἀλλαγῆς τακτικῆς, εἶναι ἆραγε τοῦτο ἀποτέλεσμα τῶν ἐντυπώσεων τὰς ὁποίας ἀπεκόμισεν ἀπὸ τὴν περιοδείαν του εἰς τὴν Θεσσαλίαν; Εἶναι ἆραγε ἡ ἀλλαγὴ αὐτὴ τοῦ τόνου, ἡ ὁποία ἰδιαιτέρως μὲ ἱκανοποιεῖ σύμπτωμα ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα κάποιας ἐμπειρίας, ἐμπειρίας συνυφανθείσης μὲ τὴν καλυτέραν ἐξακρίβωσιν τῶν προθέσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Ἐὰν τοῦτο ἀληθεύει τότε αἱ περιοδεῖαι τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. ὑπῆρξαν ὠφέλιμοι, ἐὰν δὲν διαφωτίζουν τὸν λαόν, τοὐλάχιστον διαφωτίζουν τὸν ἴδιον. (Χειροκροτήματα). Καὶ δὲν διαφωτίζουν μόνον τὸν ἴδιον ἀλλὰ καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦντες αὐτὸν διαπιστώνουν κατὰ τρόπον ἀμεσώτερον ποῖα εἶναι τὰ αἰσθήματα καὶ ποῖαι εἶναι αἱ κρίσεις τοῦ λαοῦ καὶ μεταβιβάζουν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. τὰς ἐντυπώσεις των ἐκ τῶν διαπιστώσεων αὐτῶν. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὑπερασπισθῶ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Εὑρίσκεται ὑπεράνω ἐμοῦ. Ἐξ ἄλλου ὅμως, πρέπει νὰ θεωρήσω τὰς παρατηρήσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, καὶ μὲ τὰς ὁποίας ἤρχισε μάλιστα τὴν ἀγόρευσίν του, ὡς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον καὶ κἄποιον φιλοπαίγμονα χαρακτῆρα. Καὶ θὰ κρίνῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἂν πρέπει καὶ πότε πρέπει νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐμνημόνευσε τὴν παρατήρησιν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη σχετικῶς μὲ τὴν ὕπαρξιν ἢ ἀνυπαρξίαν —θεωρητικὸν εἶναι τὸ θέμα— διαδόχου καταστάσεως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι δὲν καλεῖται ἡ Κυβέρνησις δὲν καλεῖται τὸ Κόμμα τῆς πλειοψηφίας νὰ πείσῃ τὸν λαὸν ἂν ὑπάρχῃ ἢ ὄχι διάδοχος κατάστασις. Εἶπα, ὅτι εἶναι θεωρητικὸν τὸ θέμα, διότι δὲν βλέπω, ὅτι εἶναι προσεχὴς ἢ ταχεῖα ἡ προβολή του ὑπὸ μορφὴν πρακτικὴν τοιούτου προβλήματος, προβλήματος δηλαδὴ διαδοχῆς. Ἀλλὰ ἐὰν καὶ ὅταν προκύψῃ, δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ προετοιμάσωμεν τὴν διαδοχήν. Ὅτι διάδοχος κατάστασις δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ δημιουργηθῇ μὲ ὑπερβολάς, μὲ ἀρνητικοὺς φανατισμούς, μὲ ἀμφισβήτησιν τῶν πάντων. Διὰ πρώτην φορὰν ἀπόψε, ὁ Πρόεδρος κ. Παπανδρέου, ἔκαμε καὶ μίαν μικρὰν ὁμολογίαν, μικρὰν βέβαια καὶ τὴν ἀνέτρεψεν ἀμέσως. Εἶπεν ὅτι ἐγένοντο πράγματι ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κ. Καραμανλῆ, οὐσιώδη πράγματα εἰς τὸν τομέα τοῦ τουρισμοῦ. Ἔσπευσε βεβαίως νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ γίνουν ἐφ’ ᾧ καὶ ἔκαμε σύγκρισιν μὲ τὴν Ἰταλίαν. Αὐτὰ τὰ παραμερίζω. Πάντως διὰ πρώτην φοράν, καθὼς γνωρίζω, ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν, διότι παλαιότερον προέβαινεν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν εἰς ἀντικειμενικωτέρας κρίσεις, διὰ πρώτην φορὰν κατεδέχθη νὰ ἀναγνωρίσῃ κἄτι. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ζήτημα νὰ καταδεχώμεθα νὰ ἀναγνωρίζωμεν κἄτι. Ἡ πραγματικότης δὲν ζητεῖ νὰ τὴν ἀναγνωρίσωμεν, διότι ἡ πραγματικότης ὑπάρχει. Τὰ ἀντικειμενικὰ γεγονότα, εἴτε ὑπὸ μορφὴν ἀριθμῶν ἐμφανισθοῦν, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς συνηρτημένης μὲ τοὺς ἀριθμοὺς ψυχολογίας τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπιδίδονται εἰς διάφορα ἐπαγγέλματα καὶ ζοῦν εἰς διαφόρους περιοχάς, εἴτε τέλος ὑπὸ τὴν μορφὴν ἁπτῶν καὶ ὁρατῶν ἔργων δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ τύχουν ἀναγνωρίσεως ἐκ μέρους οἱουδήποτε ἐξ ἡμῶν, ἔτι δὲ ὀλιγώτερον ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐννοοῦν ὁπωσδήποτε νὰ τὰ ἀγνοοῦν, νὰ μὴ τὰ βλέπουν, διότι ὅταν δὲν τὰ βλέπουν δὲν τοὺς βλέπει καὶ ἡ πραγματικότης. Δὲν θέλουν νὰ ἀναγνωρίσουν τί συμβαίνει καὶ δι’ αὐτό, δὲν θὰ κατορθώσουν νὰ παρασύρουν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ τῶν ὑπερβολῶν, τῶν φανατισμῶν καὶ τῶν ἀρνήσεων. Φθάνουν μέχρι τοῦ σημείου νὰ μὴ ἀναγνωρίζουν, ὅτι ἐγένοντο παρὰ μόνον ὡρισμένα τουριστικὰ ἔργα καὶ αὐτὰ μόνον πολυτελῆ. Ὅταν ὅμως, ἀρνοῦνται τὰ πάντα, ἢ ἀποδίδουν εἰς τὴν τύχην καὶ εἰς τὴν φυσικὴν εἰς ὅλας τὰς χώρας πρόοδον ὡσὰν ἡ πρόοδος ἦτο ὑπόθεσις ἐπιφοιτήσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν πιστευτοί. Ἐνῷ, διὰ τοῦ ἀντιθέτου τρόπου, κλονίζει ἁπλῶς τοὺς ἰδικούς του ὀπαδούς, οἱ ὁποῖοι βλέπουν περισσότερα ἀπὸ τὸν Ἀρχηγόν των, οἱ ὁποῖοι βλέπουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν θέλει νὰ ἀναγνωρίσῃ ὁ Ἀρχηγός των. Οἱ ὀπαδοί του, οἱ ὁποῖοι ζοῦν, ἔστω ἐν τῷ πλαισίῳ μιᾶς ζωῆς ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀκόμη βελτιωθῆ μέχρι τοῦ σημείου εἰς τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ βελτιωθῇ, οἱ ὁποῖοι ἐξακολουθοῦν εἰς μεγάλον ἀριθμὸν καὶ εἰς μεγάλην ἔκτασιν νὰ εὑρίσκωνται εἰς κατάστασιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι εὐχάριστος, οἱ ὁποῖοι ὅμως βλέπουν, ὅτι σημειοῦται πρόοδος καὶ πιστεύουν, ὅτι θὰ ἔλθῃ καὶ τὸ ἑπόμενον καὶ μεθεπόμενον στάδιον, διαπιστώνουν, ὅτι τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ των λεγόμενα, δὲν εἶναι ἀκριβῆ καὶ ἐλπίζουν περισσότερον εἰς τὴν παραμονὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐξουσίαν, παρὰ εἰς τὴν ἄνοδον τοῦ Κέντρου ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμητικῆς δυνάμεως (χειροκροτήματα) καὶ εἰς τὴν προσπέλασιν τῆς ἐξουσίας. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀκολουθήσω, προβαίνων εἰς ἐλαχίστας παρατηρήσεις ἐπὶ ἑκάστου θέματος, τὴν σειρὰν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὁμιλήσας περὶ πολλῶν πραγμάτων. Εἶπεν ὀλίγα τινὰ χαρακτηριστικά, ἀδιάφορον ἐὰν εἶναι ὀρθά, ἢ μή, δι’ ἕκαστον τομέα, δι’ ἕκαστον κεφάλαιον τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς καὶ εἰσῆλθεν μετὰ ταῦτα εἰς θέματα ἰδία ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Δὲν θὰ ἀμφισβητήσω ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι τοὺς ἀριθμούς, ὅλους, ἢ μερικοὺς ἐκ τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους ἐχρησιμοποίησεν. Οἱ συνάδελφοί μου, ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔχουν τὴν εὐκαιρίαν, συγκρίνοντες τοὺς ὑπὸ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου χρησιμοποιηθέντας ἀριθμοὺς μὲ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους οἱ ἴδιοι θεωροῦν ἀκριβεῖς, θὰ ἔχουν τὴν εὐκαιρίαν, νὰ εἰσέλθουν λεπτομερέστερον εἰς τὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Δὲν προέβη εἰς ἀνάπτυξιν συλλογισμῶν καὶ ἐπιχειρημάτων, ἀλλὰ ἐχρησιμοποίησεν ὡρισμένους ἀριθμούς. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. νὰ λέγῃ ὅτι αἱ τρέχουσαι τιμαὶ περιέχουν ψεῦδος. Δὲν περιέχουν κανένα ψεῦδος, ἀφοῦ λέγομεν ὅτι εἶναι αἱ τρέχουσαι τιμαί. Βεβαίως, ὑπάρχουν διαφοραὶ μεταξὺ τρεχουσῶν καὶ σταθερῶν τιμῶν, ἂς μοῦ ἐπιτρέψετε, ὅμως νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς τὴν θεωρητικὴν αὐτὴν συζήτησιν. Ἐὰν ὑπάρχουν περιπτώσεις ποὺ ἀποδίδουν αἱ σταθεραὶ τιμαί, ὑπάρχουν ἄλλαι περιπτώσεις, εἰς τὰς ὁποίας αἱ τρέχουσαι τιμαὶ ἀποδίδουν τὴν σχέσιν καὶ τὴν πραγματικότητα ἀκριβέστερα ἀπ’ ὅ,τι αἱ σταθεραὶ τιμαί. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν διάφοροι γνῶμαι. Δὲν ὑποστηρίζω οὔτε τὸ ἕν, ὅτι πρέπει δηλαδὴ νὰ χρησιμοποιῶμεν ἀποκλειστικῶς τὰς σταθερὰς τιμάς, οὔτε τὸ ἄλλο. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἠθέλησε νὰ προβάλῃ καὶ πάλιν τὴν πατρότητά του, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀγροτικὰς ἀσφαλίσεις. Οὐδείς, κ. συνάδελφοι, θέλει νὰ σᾶς ἀρνηθῇ τὴν τοπικὴν πατρότητα, διότι, παγκοσμίως, πατρότητες τῶν ἀγροτικῶν ἀσφαλίσεων ὑπάρχουν πάρα πολλαὶ εἰς τὸν κόσμον. Δὲν θέλω νὰ ἀμφισβητήσω τὴν τοπικὴν πατρότητα, ἀλλὰ θὰ τὸν παρεκάλουν, ἐξετάζων τώρα, ὁπότε ἔχει παρέλθει ἐπαρκὴς χρόνος, διὰ τὴν συναγωγὴν κρίσεων καὶ συμπερασμάτων, ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ τῶν ἀγροτικῶν ἀσφαλίσεων, θὰ τὸν παρεκάλουν, ἐξετάζων τὰ πορίσματα, νὰ ἴδῃ καὶ νὰ εἴπῃ ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴχομεν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, νὰ δίδωμεν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι παρακαλῶ τοὺς ἁρμοδίους νὰ μὲ διορθώσουν, διότι δὲν ἔχω τοὺς ἀριθμούς, ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δίδωμεν 800 ἑκατομμύρια συντάξεις, ὅπως δίδομεν, ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς τοιαύτην ἔκτασιν ἀριθμῶν νὰ χορηγοῦνται αἱ συντάξεις.

§9Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Τὸ ποσὸν εἶναι πάρα πολὺ ἐπάνω, φθάνει τὰ 1.200 ἑκατομμύρια.

§10Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Πάντως, εἶναι ἄνω τῶν 800 ἑκατομμυρίων καὶ τέλος θὰ ἤθελον ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., συνεξετάζων τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλίσεως τοῦ γήρατος, δηλαδὴ τῶν συντάξεων, μὲ τὸ πρόβλημα τῆς ἰατρικῆς περιθάλψεως καὶ τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἐφέτος, ὑπὸ μορφὴν κρισιμωτάτην, ἐμφανισθέν, πρόβλημα τῆς ἀσφαλίσεως τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων, θὰ ἤθελα, συνεξετάζων ὅλα αὐτά, νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰδικοῦ του θεσμοῦ, τοῦ ὁποίου παραδέχομαι τὴν πατρότητα, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ὅσα ἀπὸ πέρυσι ἀντιμετωπίζει ὁ Ο.Γ.Α. ἐπιτυχῶς καὶ δὴ ἀπὸ τὰ πρῶτα του βήματα. Δὲν λέγω, διότι δὲν δικαιοῦμαι νὰ εἶμαι ὑπεροπτικός, οὔτε ὡς Κυβέρνησις, οὔτε ἐν ὀνόματι τῆς διοικήσεως τοῦ Ο.Γ.Α., δὲν δικαιοῦμαι νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι πλήρης ἡ ἐπιτυχία καὶ ὅτι εἶναι τὰ πάντα ἐξησφαλισμένα. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν περίοδον τῆς προσβάσεως, κατὰ τὴν ἀγαπητὴν ἔκφρασιν τοῦ φίλου κ. Θεοτόκη, τοῦ προβλήματος, ἀλλὰ τῆς πρακτικῆς προσβάσεως καὶ ὄχι τῆς θεωρητικῆς. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰδικώτερον τὴν ἐκτίμησιν τῶν ὑποχρεώσεων, αἱ ὁποῖαι προέκυψαν ἀπὸ τὰς καταστροφάς, ὁ Ο.Γ.Α., ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, τὰς ἀναβιβάζει, διὰ μόνην τὴν ἠρτημένην παραγωγήν, διότι ὅσον ἀφορᾷ τὰ δένδρα εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία μελετᾷ τὸ ζήτημα, εἰς τὰ 100 περίπου ἑκατομμύρια, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι. Πάντως, παρακαλῶ τὸν κ. Βουρδουμπᾶν νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν εἶναι ὀλιγώτερα ἢ περισσότερα.

§11Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, προεβλέποντο διὰ τὴν ἀσφάλισιν τοῦ παγετοῦ 30 ἑκατομμύρια, ἔχουν ἤδη διατεθῆ 75 ἑκατομμύρια.

§12ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσα ἔχουν εἰσπραχθῆ;

§13Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς εἴπω τὸν ἀκριβῆ ἀριθμόν, ἀλλὰ θὰ ὑπερβαίνῃ τὰ 75 ἑκατομμύρια καὶ θὰ φθάνῃ τὸν ἀριθμὸν ποὺ ἐμνημόνευσα, δὲν ἔχει σημασία τὶ ἔχει εἰσπραχθῆ. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ὁπωσδήποτε ἄνοιγμα εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπέρασεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. καὶ τὸ πρόβλημα τῶν χρεῶν τῶν σεισμοπλήκτων. Κατὰ λάθος, ἔκαμε σύγχυσιν, ἀσφαλῶς. Πρόκειται περὶ λάθους γλώσσης καὶ ὡμίλησε περὶ ἀγροτικῶν χρεῶν. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν Βόλον δὲν ἀφεώρα τὰ ἀγροτικὰ χρέη, ἀλλ’ ἀφεώρα τὰ χρέη τῶν σεισμοπλήκτων καὶ ἀσφαλῶς αὐτὸ ἤθελε νὰ εἴπῃ.

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὸ εἶπον.

§15Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κατὰ λάθος, εἴπατε «ἀγροτικῶν χρεῶν» καὶ ἐννοούσατε τὰ ἀγροτικὰ χρέη διὰ τὴν στέγασιν. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἔκαμεν ἕνα βαρύτατον λάθος, ἕνα λάθος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἄλλοτε ὑπ’ ἐμοῦ ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ἐπισημανθῆ, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησε, δὲν κατεδέχθη νὰ τὸ προσέξῃ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὶ εἶχε κάμει; Εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ἀδιαφορῶν, ἀκριβῶς, διὰ τὴν ἐπίπτωσιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ εἰς τὰ ἀποτελέσματα εἰς βάρος τῆς Ε.Ρ.Ε., εἰς βάρος τοῦ ἑαυτοῦ του, εἰς βάρος ὅλων μας, ἡ δήλωσις, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη, εἶπεν ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ χαρισθοῦν τὰ χρέη τῶν σεισμοπλήκτων καὶ θὰ πρέπει νὰ πληρωθοῦν. Καὶ μολονότι ἐπλησίαζεν ὁ χρόνος ἐνάρξεως τῆς πληρωμῆς, δὲν εἶπε κἂν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπῃ καὶ ἔπρεπε, ἴσως, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, νὰ εἴπῃ ὅτι θὰ ἦτο πρόθυμος, ἐρχόμενος πάλιν εἰς τὴν ἐξουσίαν, νὰ μεταθέσῃ τὴν χρονολογίαν, ἡ ὁποία, ὅταν ἐγένοντο αἱ ἐκλογαί, δὲν ἀπεῖχε παρὰ μόνον κατὰ δύο μῆνας, νομίζω, ἢ κατ’ ὀλίγους πάντως μῆνας. Δὲν τὸ ἔπραξε. Καὶ κατηγορεῖ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε, διότι δὲν ἐδημαγώγησε, κατηγορεῖ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε, διότι, ἀντὶ νὰ προβῇ, ὅπως προέβη, μετὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ μετὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς νέας Κυβερνήσεως, εἰς τὴν μετάθεσιν τῆς χρονολογίας, τὸν κατηγορεῖ ὅτι ἀντὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν μετάθεσιν αὐτὴν διατὶ δὲν εἶχε σπεύσει νὰ τὸ προαναγγείλῃ. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐπερίμενα ἀπὸ τὴν ὀξύνοιαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ ἀποκαλύψῃ αὐτὴν τὴν μεγάλην ἀρετὴν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ της, τὴν ἀρετὴν τῆς ἀληθείας, ἔστω καὶ ἐπὶ θυσίᾳ τῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ ἡ Ε.Ρ.Ε. Ἀλλὰ σπεύδω καὶ λέγω εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἐγνώριζεν ἡ Ε.Ρ.Ε., ἐγνωρίζομεν ὅλοι καὶ ἐγνώριζεν ὁ Ἀρχηγός της, ὅτι δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ εἴπῃ καὶ νὰ εἴπωμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκολάκευον τὰ ὦτα τῶν ἀκροατῶν μας κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον. Καὶ ἐγνωρίζομεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς προτιμᾷ, ἀντὶ τῶν μεγάλων ὑποσχέσεων, αἱ ὁποῖαι τόσον ἀφειδῶς ἔχουν δοθῆ ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ πολλῶν ἄλλων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τὴν συγκεκριμένην ὑπόσχεσιν, ὄχι τὴν μεγάλην, τὴν μικροτέραν, ὄχι τὴν ἀφῃρημένην ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀγκαλιάζει ὅλα τὰ θέματα καὶ σώζει ὅλους τοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην, ἀλλὰ τὴν θετικὴν ὑπόσχεσιν ἐπὶ ὡρισμένων ζητημάτων. Καὶ δὲν κολακεύεται, δὲν κολακεύεται διόλου βεβαιωθῆτε ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ εὐφυέστατος λαὸς ἰδίως τῆς ὑπαίθρου, ὅταν τοῦ λέγῃ κανείς, ὅτι θὰ κατορθώσῃ τὰ πάντα, ὅταν τοῦ λέγῃ ὅτι καὶ μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνδεθῇ ἂν ἦτο εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὑπὸ ἀσυγκρίτως καλυτέρους ὅρους, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὴν βοήθειαν τὴν Ἀμερικανικήν, θὰ ἦτο ἱκανὸς νὰ ἐπιτύχῃ ὅσα ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν ἐπέτυχε καὶ ὅτι τὸ Κυπριακὸν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λήξῃ κατὰ τρόπον καλύτερον ἐκείνου, μὲ τὸν ὁποῖον τὸ ἐλύσαμεν, ὅτι ἡ εὐημερία θὰ εἶχε πραγματοποιηθῆ καὶ ἡ ἀνισότης εἰς τὴν κατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἡ ἀνισότης αὐτὴ θὰ εἶχε σχεδὸν ἀρθῆ. Ὅταν προβαίνῃ κανεὶς εἰς τοιούτου εἴδους ὑποσχέσεις, πρέπει νὰ περιμένῃ μειδίαμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, μειδίαμα δυσπιστίας. Ἴσως αὐτὸ τὸ μειδίαμα προεκάλεσε τὴν ἀλλαγὴν τοῦ τόνου τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Κ. Γ. Ροδόπουλος). Κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἄλλοτε εἴπομεν ὅτι, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἐννοεῖ νὰ ἐπανέρχεται εἰς θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπῆρξαν ἀπαντήσεις. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἀμφισβητήσῃ τὰς ἀπαντήσεις, νὰ τὰς ἀντιμετωπίσῃ, νὰ μὴ μὲ ὑποχρεώνῃ νὰ τὰς ἐπαναλάβω, διότι καὶ αὐτὸ εἶναι κόπος, κόπος βιολογικὸς δι’ ἐμέ, ἀλλὰ καὶ κόπος ὅλων τῶν ἀξιοτίμων κυρίων συναδέλφων, ὡς ἀκροατῶν. Εἶπε, προβαίνων εἰς τὴν σύγκρισιν τῶν δύο περιόδων 1950–1955 καὶ 1956–1962, εἶπε καὶ τὸ ἔχει εἴπει πολλάκις, καὶ ἐδέχθη ἀπάντησιν, ὅτι, ἐνῷ, κατὰ τὴν πενταετίαν ἢ ἑξαετίαν, τὴν πρώτην, τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ηὐξήθη κατὰ 6,6%, κατὰ τὴν δευτέραν περίοδον ηὐξήθη κατὰ 5,8%. Θὰ ἔπρεπε, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν ὅσα ἑκάστοτε λέγονται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸ ἑξῆς ἐρώτημα: Ἀπὸ ποῦ ἐξεκίνησε τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, μετὰ τὰς καταστροφάς, αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν, κατὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον καί, πρὸ τοῦ συμμοριτοπολέμου, κατὰ τὸν παγκόσμιον πόλεμον; Πόσαι περιφέρειαι τῆς Ἑλλάδος ἦτο δυνατὸν νὰ καλλιεργηθοῦν μέχρι τοῦ 1950; Ποία ὑπῆρξεν ἡ ἄμεσος ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ ἀνάληψις ἐργασίας εἰς περιοχάς, αἱ ὁποῖαι εἶχον πλήρως ἐγκαταλειφθῆ; Ἐὰν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψει τὴν παρατήρησιν αὐτήν, ἀπαντῶν εἰς τὰ ἐρωτήματά μου, θὰ ἦτο ὑποχρεωμένος εἰς τὴν ἀπάντησίν του νὰ συνομολογήσῃ, ὅτι ὑπάρχει οὐσιώδης διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο περιόδων. Τὸ 1950, βεβαίως, ἤρχισε μία ἐξαιρετικὴ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, χωρὶς νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ κινήσῃ τὸν δάκτυλόν της, οὔτε ἡ τότε Κυβέρνησις, οὔτε κανεὶς ἐξ ἡμῶν εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἐξεχύθησαν οἱ γεωργοί μας εἰς τοὺς ἀγροὺς ἐν ἀσφαλείᾳ. Τεράστιαι περιοχαί, ἰδίᾳ εἰς τὴν Β. Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ τὴν Στερεὰν καὶ τὴν Ἤπειρον ἦσαν ἐκ νέου προσιταὶ εἰς τὸν Ἕλληνα καλλιεργητήν, ἐδημιουργήθη ἀμέσως τὸ εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀποσπάσει προηγουμένως ὁ πόλεμος, ἡ καταστροφή, ἡ συμφορά, ὁ κίνδυνος, ἡ ἔλλειψις ἀσφαλείας. Δὲν εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ ἰσχυρισθῇ, ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι ἔγιναν τοιαῦτα, κατὰ τὸ 1950–52, ἔργα, ὥστε ἡ αὔξησις τοῦ τότε σημειωθέντος ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ὀφείλεται εἰς τὰ ἔργα αὐτά. Δὲν ἐπρόλαβαν νὰ κάμουν ἔργα αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου, δὲν ἦτο δυνατὸν ἀμέσως, μετὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον, μετὰ τὰς καταστροφάς, νὰ προβοῦν εἰς τὸν προγραμματισμὸν πολλῶν ἔργων. Δὲν ὑπῆρχον καὶ τὰ μέσα, μολονότι ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια ἦτο τότε ἀσυγκρίτως ἀνωτέρα. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὅταν ὁ κ. Παπανδρέου παρέλαβεν, ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὸ 1950, ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια ἀνήρχετο εἰς 300.000.000 περίπου δολλάρια. Δὲν εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ἀλλὰ περίπου. Ἐὰν πέφτω ἔξω, θὰ πέφτω ἔξω ἐλάχιστα πρὸς τὰ κάτω ἢ πρὸς τὰ ἄνω. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν τὰ ποσὰ αὐτὰ νὰ χρησιμοποιηθοῦν ὅλα διὰ παραγωγικοὺς σκοπούς. Ἔγινε μία προσπάθεια πολὺ περιωρισμένη. Καμμίαν σχέσιν δὲν ἔχει ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ τὴν διετίαν ἐκείνην, ἢ μᾶλλον κατὰ τὴν τριετίαν, σχεδόν, ἐκείνην, διότι τὸ Κέντρον ἦτο εἰς τὴν ἐξουσίαν ἀπὸ τῆς ἀνοίξεως τοῦ 1950 μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου 1952, μὲ τὴν κυβερνητικὴν δραστηριότητα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ γενομένη αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἀποτελεῖ συνάρτησιν τῶν ἔργων, τῆς δραστηριότητος, τῆς ἐμπνεύσεως καὶ τῆς ἐργασίας τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπῆρχε συνάρτησις τῆς φυσικῆς, φυσικωτάτης ἐργασίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ἕως χθὲς ἀπομεμακρυσμένοι ἀπὸ τὰς ἐργασίας των, μετέβησαν εἰς τοὺς ἀγρούς, εἰργάσθησαν, ἐφύτευσαν καὶ ἀπέδωσαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπέδιδον ἄλλοτε. Καὶ μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως Κέντρου, καὶ τὴν ἄνοδον εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ Συναγερμοῦ, κατὰ τὰ τρία ἐκεῖνα ἔτη, ηὐξήθη τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα. Ἀλλά, ὅπως ἀσφαλῶς θὰ συνομολογήσῃ μαζί μου ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὁ ὁποῖος τότε εἶχε τὴν τιμήν, καὶ εἶχε καὶ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀντίστοιχον τιμὴν νὰ τὸν ἔχῃ εἰς τοὺς κόλπους της, ἀλλὰ εἶχε καὶ ὁ ἴδιος τὴν τιμὴν νὰ κατέχῃ ἐπὶ 1½ ἔτος τὸ κρισιμώτερον, ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, Ὑπουργεῖον, τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ὅπως θὰ συνομολογήσῃ, ἀσφαλῶς, δὲν ἦτο δυνατὸν ἀμέσως νὰ προβῶμεν εἰς ἔργα. Ἐγένοντο τότε ὡρισμέναι σημαντικώταται πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἀπετέλουν προϋπόθεσιν διὰ τὰ περαιτέρω, καὶ ἐγένετο καὶ ἡ ἀπαρχὴ τῆς συλλήψεως καὶ τοῦ προγραμματισμοῦ 1–2 μεγάλων ἔργων, καὶ μάλιστα ἐνθυμοῦμαι, θὰ τὸ ἐνθυμῆτε ἐλπίζω καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι μοῦ εἶπε μίαν ἡμέραν, πρέπει ἓν ἐκ τῶν τριῶν ἔργων νὰ ἐπιλέξωμεν. Ἦτο ἀρχὴ τοῦ 1954, μετὰ τὴν Νοεμβριανὴν ἐμφάνισιν εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ τὴν ὁποίαν προέβημεν εἰς τοὺς ἀπολογισμούς μας. Μοῦ εἶπε, λοιπόν, ὁ κ. Μαρκεζίνης, καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Στεφανόπουλος, ἦτο παρών, ὅτι πρέπει ἓν ἐκ τῶν τριῶν νὰ ἐπιλέξωμεν, διότι δὲν ἦτο δυνατόν, πράγματι, οὔτε ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῶν, τοὺς ὁποίους διεθέτομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἀμέσως τὴν ἐκτέλεσιν τριῶν ταὐτοχρόνως μεγάλων ἔργων, οὔτε τὰ μέσα εἴχομεν διὰ νὰ ἀναλάβωμεν καὶ τὰ τρία. Δὲν ἐγένοντο, λοιπόν, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν τότε πολλὰ ἔργα. Ἐγένοντο εἰς τὸν τομέα, τὸν ὁποῖον κατεῖχε τότε καὶ ὡς πρὸς τὸν ὁποῖον ὑπεύθυνος ἦτο ὁ ἀξιότιμος σημερινὸς Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἐγένοντο καὶ εἰς ὡρισμένους ἄλλους τομεῖς, ἀλλὰ ὅλα αὐτὰ ἦσαν προκαταρκτικά, ἦσαν τὰ πρῶτα ἔργα ὑποδομῆς, μετὰ τὰς καταστροφάς. Ὅ,τι λοιπόν, συνέβη μέχρι τοῦ 1955, καὶ συνέβη πράγματι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπεικονίζει τὸ ποσοστὸν 6,6%, ὑπῆρξε συνάρτησις τῆς φυσικῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν, τὰς ὁποίας εἶχεν ἐγκαταλείψει ὁ λαός, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν εἰς κίνδυνον εὑρισκομένην ὕπαιθρον δὲν ἦτο δυνατὸν φυσικὰ νὰ ἐργασθῇ. Καὶ ὅπως ἦτο φυσικόν, καὶ θὰ τὸ ἀντιλαμβάνεσθε ὅλοι, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἤρχισαν ἐργαζόμενοι, ἀλλοῦ ἐντατικώτερον ἀπὸ ὅ,τι εἰργάζοντο, ἀλλοῦ διὰ πρώτην φορὰν ἐκ νέου, μετὰ ἀπὸ ἐγκατάλειψιν πολλῶν ἐτῶν, ἀφ’ ἧς ἤρχισαν νὰ ἐργάζωνται οἱ γεωργοί, καὶ νὰ ἀποδίδουν, ἐνετάθη καὶ ἡ ἐργασία εἰς τὰς πόλεις τῶν ἐπαγγελματιῶν, τῶν ἐμπόρων, τῶν βιοτεχνῶν καὶ τῆς Βιομηχανίας καὶ ἐσημειώθη ἡ αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος. Κύριοι, μετὰ τὸ 1955, ἡ αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος ἔχει ἄλλον πλέον χαρακτῆρα. Καὶ μόνον ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντικρούσῃ αὐτοὺς τοὺς συλλογισμοὺς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐδικαιοῦτο νὰ ἐπαναλάβῃ ὅ,τι πλειστάκις ἔχει εἴπει καὶ ἀπὸ τοὺς ἐξώστας καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς. Χωρὶς νὰ ἀντικρούσῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν ἔχει λογικῶς τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρίζεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθη, συγκρίνας δύο μὴ ἐπιδεχομένας σύγκρισιν περιόδους. Μετὰ τὸ 1955 ὅλοι οἱ ἀγροὶ εἶχον καὶ πάλιν ἀποδώσει, ὁλόκληροι περιοχαί, αἱ ὁποῖαι προηγουμένως εἶχον ἐγκαταλειφθῆ, εἶχον καὶ πάλιν ἰδῆ τὸν Ἕλληνα ἀγρότην νὰ ἐργάζεται. Καὶ ἐκαλεῖτο ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἐκαλεῖτο— διότι δὲν θέλω νὰ ἀποδώσω τὰ πάντα εἰς τὴν Κυβέρνησιν— αὐτὸς οὗτος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὴν Κυβέρνησιν, αὐτὸ τὸ ἐπίπεδον, τὸ ὁποῖον αὐτομάτως διὰ τῆς φυσικῆς ἀναλήψεως ἐργασίας εἶχε δημιουργηθῆ, νὰ τὸ ἀνυψώσῃ. Ἐδῶ πλέον ἤρχισεν ἡ πραγματικὴ αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος. Ἡ μέχρι τοῦ 1955 δὲν ἦτο αὔξησις, ἀλλὰ ἐκ νέου ἀξιοποίησις τῶν λόγῳ τοῦ πολέμου ἐγκαταλελειμμένων περιοχῶν. Δὲν εἶναι οἰκονομικὸς ὅρος ἡ αὔξησις εἰς τὴν πρώτην περίοδον, παρὰ μόνον κατ’ ἐλάχιστον ποσοστόν, οἰκονομικὸς ὅρος εἶναι ἡ αὔξησις εἰς τὴν δευτέραν περίοδον 1955–1962 καὶ δὴ κατὰ 100%. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὰ θέματα τῆς Βιομηχανίας καὶ τῆς Γεωργίας— θὰ ἀπαντήσουν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ — καὶ οὔτε θὰ ἀναλύσω τὴν σημασίαν τῶν παρατηρήσεων, εἰς τὰς ὁποίας προέβη ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, παρατηρήσεων τὰς ὁποίας συμμεριζόμεθα ὅλοι. Οὐδείς, οὔτε ὁ κ. Πρωθυπουργός, οὔτε ἐγώ, οὔτε οἱ ἄλλοι ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ ἰσχυρίσθημεν ποτέ, ὅτι οἱ βιομήχανοι ἔχουν προχωρήσει ὅσον θὰ ἔπρεπε καὶ μάλιστα πλειστάκις ἡ Κυβέρνησις τοὺς ἔχει ἐλέγξει, κατηγορήσει, κακίσει, διότι δὲν ἀναλαμβάνουν εὐθύνας, διότι δὲν προχωροῦν. Δὲν θέλω νὰ μνημονεύσω τὰς ἐξαιρέσεις, τὰς ὁποίας κάμνουν οἱ προοδευτικώτεροι ἐξ αὐτῶν, ἀλλὰ κατ’ ἀρχὴν δὲν ἀπέχει διόλου ἡ πραγματικότης ἀπὸ τὴν διαπίστωσιν εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ κ. Ζολώτας καὶ τὴν ὁποίαν υἱοθέτησεν ὁ Πρόεδρος κ. Παπανδρέου. Εἶναι διαπίστωσις, εἰς τὴν ὁποίαν προέβημεν καὶ ἡμεῖς, δι’ αὐτὸ καὶ ἱδρύσαμεν τὸν ΟΒΑ. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ αὐτόματος καὶ φυσικὴ αὐτὴ τοῦ Ἕλληνος βιομηχανία ἢ καὶ γενικῶς τοῦ Ἕλληνος νὰ ἀναλάβῃ τὸν κίνδυνον σημαντικῶν ἐπενδύσεων εἰς τὴν βιομηχανίαν, δὲν θὰ ἱδρύαμεν τὸν ΟΒΑ. Ὁ Ἕλλην ἔχει τεραστίαν διανοητικὴν πρωτοβουλίαν, ἀλλὰ δὲν ἔχει πολὺ μεγάλην οἰκονομικὴν πρωτοβουλίαν. Ἀκόμη καὶ ὁ Ἕλλην ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διαθέτει τὰ μέσα πρὸς τοῦτο, ἔχει συνηθίσει κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἐτῶν καὶ ἰδίᾳ τῶν ἐτῶν ἀπὸ τοῦ πολέμου μέχρι τοῦ 1950, 1952, 1955, ἔχει συνηθίσει νὰ συντηρῇ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχει. Ἀρχίζει βεβαίως, νὰ ἀπαγκιστροῦται ἀπὸ τὴν συνήθειαν αὐτὴν καὶ ἀρχίζει νὰ ἀναλαμβάνῃ πρωτοβουλίας. Κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος, κύριοι συνάδελφοι, ἐσημειώθη, ἢ μᾶλλον σημειοῦται— ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἐπισημάνῃ αὐτὸ ὁ κ. Ζολώτας μὲ ἀριθμούς— μία ἀλλαγὴ καὶ ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἡ ἀλλαγὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σημειωθῇ αὐτομάτως καὶ ἀμέσως, διότι ἔπρεπε νὰ σημαίνῃ ἀλλαγὴν καὶ χαρακτῆρα καὶ νοοτροπίας. Σημειοῦται διὰ πρώτην φορὰν— καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς δώσῃ τὰ στοιχεῖα ὁ κ. Παπαληγοῦρας— μία ἀλλαγὴ εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τῶν Ἑλλήνων βιομηχάνων. Κύριοι συνάδελφοι, αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ τῆς ἀποτυχίας, τῆς ἀπολύτου ἢ τῆς σχετικῆς, τῆς πολιτικῆς τῆς ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν, δὲν εἶναι κατ’ ἐμὲ ὀρθαί. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐντόνως παρηκολούθησαν καὶ παρακολουθοῦν τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν εἰς τὸν τομέα αὐτὸν καὶ πιστεύω ὅτι παρὰ τὰ ἐξωτερικὰ φαινόμενα, τὰ ὁποῖα αἱ ὑπηρεσίαι αἱ ἐπιστημονικαὶ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἐνδεχομένως προσέχουν ὑπὲρ τὸ δέον, παρὰ ταῦτα ἡ ἀναδιάρθρωσις ἐπιτυγχάνει. Ἡ ἀναδιάρθρωσις, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετασθῇ μὲ δύο κριτήρια. Πόσα ἐδίδομεν πρὸ διετίας διὰ τὸ βαμβάκι, καὶ πόσα δίδομεν ἐφέτος. Θὰ σᾶς τὰ εἴπῃ ὁ κ. Βουρδουμπᾶς, ἐὰν λάβῃ τὸν λόγον. Ἐπίσης πόσα ἐδίδομεν προηγουμένως καὶ πόσα δίδομεν ἐφέτος διὰ τὰ ψυχανθῆ, πόσα ἐδίδομεν διὰ τὰ τεῦτλα καὶ πόσα δίδομεν σήμερον. Καὶ παραλλήλως, ἠμπορεῖ νὰ σᾶς δώσῃ τοὺς ἀριθμοὺς τῆς αὐξήσεως τῶν καλλιεργειῶν αὐτῶν, αὐξήσεως, ἡ ὁποία σημαίνει, ἰδίᾳ διὰ τὸν βάμβακα καὶ τὰ ψυχανθῆ, παράλληλον θετικὴν αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος τῶν ἀγροτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου μὲ τὸν ἐπιγραμματικὸν καὶ ἀφοριστικὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον χρησιμοποιεῖ εἰς τὸν λόγον του, εἶπεν ὅτι ἡ ἀνισότης εἰς τὴν κατανομὴν τοῦ εἰσοδήματος αὐξάνει. Θὰ δώσουν τοὺς ἀριθμοὺς οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου. Κύριοι, πρόκειται περὶ λάθους. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπω εἶναι ὅτι πρόκειται περὶ λάθους καὶ δὲν θέλω νὰ ἀποδώσω εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἄλλην πρόθεσιν. Διαρκῶς ἡ ἀνισότης αὐτή, ἀσχέτως τοῦ φαινομενικοῦ σχήματος τῆς ψαλλίδος, μειοῦται, μειοῦται ἔστω ὀλίγον, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε μειοῦται. Δὲν ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἔλυσε τὸ κοινωνικὸν πρόβλημα. Ἀλλὰ ἐπιχειρεῖ βαθμιαίως τὴν λύσιν του. Μέτρον οὐσιῶδες καὶ μέγα εἶναι ἡ μεταφορὰ τοῦ εἰσοδήματος ἀπὸ τῶν πόλεων εἰς τοὺς ἀγροὺς καὶ ἐσημειώθη μὲ τὸ ἰδικόν μας πρόγραμμα τῶν ἀγροτικῶν ἀσφαλίσεων, κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἐφέτος καὶ ἐγὼ καὶ σεῖς ἐφορολογήθημεν πρὸς ὄφελος τῶν ἀγροτῶν, θὰ τὸ εἴδατε ἀσφαλῶς εἰς τὴν φορολογικὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν κατεθέσατε. Τί σημαίνει αὐτό; Δὲν σημαίνει κἄποιαν μετάθεσιν εἰσοδήματος; Εἶναι ἄδικος ἢ δικαία, ἀξιότιμε κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου; Εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ εἴπητε ὅτι εἶναι δικαία. Δεύτερον τί σημαίνουν τὰ ὅσα δίδομεν διὰ τὴν ἀναδιάρθρωσιν τῶν καλλιεργειῶν; Ἐδώσαμεν ἄνω τῶν 250.000.000 δρχ. περίπου κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Τί σημαίνουν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δίδομεν διὰ τὴν στήριξιν τῶν τιμῶν; Τί σημαίνουν τὰ 210.000.000, τὰ ὁποῖα θὰ δώσωμεν διὰ τὴν σουλτανίναν τὴν περυσινήν; Ἐνῷ ἔχομεν ἀναγράψει διὰ τὴν σουλτανίναν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 170.000.000 δρχ. θὰ φθάσωμεν — καὶ δὴ πρὸς ὄφελος τῶν ἀγροτῶν, κυρίως τῆς Κρήτης—ὀρθῶς, δικαίως, εἰς τὰ 210.000.000. Τί σημαίνουν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ δώσωμεν διὰ τὴν κορινθιακὴν σταφίδα; Τί σημαίνουν ὅλα αὐτά; Δὲν σημαίνουν μετάθεσιν εἰσοδήματος ἀπὸ τὰς πλουσιωτέρας τάξεις εἰς τὰς πτωχοτέρας, καὶ δὴ ἰδιαιτέρως ἀπὸ τὰς πόλεις εἰς τοὺς ἀγρούς; Ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ ἀρκῆται ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἰς ἀφοριστικοὺς συλλογισμοὺς ἢ μᾶλλον εἰς φράσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποτελοῦν συλλογισμόν, ἀλλὰ ἀποτελοῦν αὐθαίρετον διαπίστωσιν, ὀφείλει νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι αὐτὴ ἡ μετάθεσις τοῦ εἰσοδήματος δὲν εἶναι ἀπὸ τοὺς πτωχοὺς εἰς τοὺς πλουσίους, ἀλλὰ ἀπὸ τοὺς πλουσίους εἰς τοὺς πτωχούς. Καὶ προχωρῶ εἰς ἑπόμενον ἐρώτημα: Τί σημαίνει ἡ φορολογικὴ μεταρρύθμισις, τὴν ὁποίαν μὲ εἰσηγητὴν τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπραγματοποίησε πρὸ ἑνὸς περίπου ἔτους ἡ Κυβέρνησις; Τότε, οὔτε οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν εἶχον διαπιστώσει καὶ κατανοήσει τί ἐσήμαινε. Σήμερον τὸ διαπιστώνουν οἱ Ἕλληνες φορολογούμενοι. Πράγματι, ὅπως ἐλέχθη τότε ἀπὸ τὸν κ. Θεοτόκην, διεγράψαμεν 400.000.000 περίπου ἀπὸ τὰς εἰσπράξεις, διότι εἰσεπράττομεν τὰ 400.000.000 ἀπὸ ἐκείνους ἀπὸ τοὺς ὁποίους δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσπράττωνται τόσα καὶ σήμερον πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωναν πέρυσι φόρον 12.000 δραχμὰς πληρώνουν 7.000 καὶ ἐγὼ ὁ ὁποῖος εἶχα πληρώσει 4.500 πληρώνω 2.500. Αὐτὸ δὲν τὸ ἐγνωρίζαμεν πέρυσι, τὸ διαπιστώνομεν ἐφέτος. Καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι καταπληκτικώτερον καὶ τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι λειτουργοῦν ἄριστα ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, αἱ ὑπηρεσίαι αἱ ὁποῖαι μελετοῦν τὰ προβλήματα, εἶναι τὸ ἑξῆς: Διαπιστοῦται ὅπως τὸ εἶχε προβλέψει ὁ κ. Θεοτόκης ὅτι αὐτὸ τὸ κενόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐδημιούργει ἡ μείωσις τῆς ἀμέσου φορολογίας κατὰ 400.000.000 πληροῦται. Αὐτὸ λέγει ἡ μέχρι τοῦδε ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ πληροῦται ὑπὸ τίνων; Ὑπὸ τῶν πτωχοτέρων; Ὄχι, ὑπὸ τῶν πλουσιωτέρων. Δὲν ἔχετε λοιπόν, τὸ δικαίωμα, ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, νὰ ἀρνηθῆτε τοὺς ἀριθμούς. Σᾶς ἀπαντῶ δὲ προχείρως, διότι δὲν εἶχα προετοιμασθῆ καὶ χρησιμοποιῶ μόνον τὴν μνήμην μου. Πάντως γίνονται συστηματικὰ βήματα διὰ τὴν καλυτέραν κατανομὴν τοῦ εἰσοδήματος, μικρά, ἔστω, ἀλλὰ μὴ τὰ ἀρνῆσθε. Μὴ φθάνετε εἰς τὴν ὑπερβολὴν αὐτήν, καταστρέφετε τὴν οὐσίαν τῶν λόγων σας καὶ τὴν προσπάθειαν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου.

§16Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Δὲν χαίρεσθε;

§17Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Δὲν χαιρόμεθα διόλου. Κύριοι συνάδελφοι, διατί νὰ τὰ λέγῃ αὐτὰ τὰ πράγματα ὁ κ. Παπανδρέου; Διότι εἶναι ἀληθῆ; Πρέπει νὰ μὴ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν παρὰ μόνον ὅταν μᾶς συμφέρῃ; Ἔπρεπε νὰ τὴν εἴπῃ, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ προχωρήσῃ καὶ νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι παρὰ τὰ βήματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ ἀναγνωρίσῃ— αὕτη ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ φρασεολογία του— ὄχι ἀπὸ ἀπόψεως στὺλ καὶ ὕφους, διότι θὰ ἦτο πολὺ καλύτερα— παρὰ ταῦτα ἔπρεπεν ἡ κατανομὴ νὰ γίνῃ ἀκόμη δικαιοτέρα. Θὰ σᾶς ἀπήντα ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀκόμη νὰ συμβῇ τοῦτο, διότι προβαίνει εἰς τὴν μεγάλην προσπάθειαν τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι προβαίνει εἰς αὐτὴν τὴν προσπάθειαν, ἔχει ἀρχίσει καὶ δὲν εἴχατε δικαίωμα νὰ τὸ ἀρνηθῆτε καὶ νὰ τὸ ἀποσιωπήσετε. Ἔχει ἀρχίσει καὶ ἡ δικαιοτέρα κατανομή. Ἔπρεπε νὰ κτυπήσετε τὴν ἔκτασιν τῆς προσπαθείας μας, ὄχι τὴν πρόθεσιν. Δὲν εἴχατε δικαίωμα νὰ κτυπήσετε τὴν πρόθεσιν καὶ νὰ εἴπητε, ὅπως λέγουν οἱ δημαγωγοὶ καὶ σεῖς δὲν εἶσθε δημαγωγός, ὅτι δὲν ἐκάμαμεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν, δὲν ἐκάμαμεν τίποτε ἄλλο παρά, θὰ ἀνακαλύψω μίαν ὡραίαν φράσιν σας, παρὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὸν πολυτελῆ καὶ ἐξοργιστικὸν βίον παρακυβερνητικῶν προσώπων. Ὁμολογῶ ὅτι οὔτε κατενόησα τὴν ἔκφρασιν, οὔτε θέλω νὰ τὴν κατανοήσω.

§18ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε.

§19Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μόνον ὅταν θὰ ἀρχίσητε νὰ λέγητε τὴν ἀλήθειαν, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς παρακολουθήσω εἰς τὴν ἀντίκρουσιν τοιούτων ἀπολύτως ἀπαραδέκτων χαρακτηρισμῶν. Προσωρινῶς ἐφ’ ὅσον, οὐδεμίαν ἀλήθειαν ἀναγνωρίζετε, δὲν παρακολουθῶ καὶ τοὺς συλλογισμοὺς αὐτούς, τοὺς ὁποίους θεωρῶ ἀπαραδέκτους. Ἄν εἴχατε καὶ κἄποιο πνεῦμα ἀντικειμενικότητος καὶ ἀμεροληψίας, θὰ προσεπάθουν καὶ τοὺς ἀπαραδέκτους συλλογισμοὺς νὰ κατανοήσω καὶ νὰ ἀντικρούσω. Ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἔθιξεν ἐπίσης καὶ τὸ θέμα τῆς μεταναστεύσεως. Ἔχετε ἀκούσει τὰς ἀπόψεις μου. Καὶ τί δὲν ἔχω τραβήξει δι’ ὅσα εἶπον πρὸ καιροῦ περὶ τῆς μεταναστεύσεως. Ἀλλὰ δὲν μετανοῶ, δι’ ὅσα εἶπον, διότι πρῶτον δὲν τὰ εἶπον ὅπως τὰ παρουσιάζουν συνήθως. Δὲν εἶπον, ὅτι ἔπρεπε καλὰ καὶ σώνει νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν μετανάστευσιν. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὑπάρχουν δύο εἴδη μεταναστεύσεως καὶ ἡ μία εἶναι εὐλογία Θεοῦ, ἐκείνη τὴν ὁποίαν ὅλοι θεωρεῖτε ὡς εὐλογίαν, ἡ μετανάστευσις εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, εἰς τὴν Αὐστραλίαν, τὴν Ἀφρικήν, εἰς χώρας καὶ ἠπείρους μὲ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ διατηρήσωμεν δεσμούς. Ὑπάρχει ὅμως, καὶ ἡ ἄλλη φάσις τῆς μεταναστεύσεως. Πρόκειται περὶ τῆς μεταναστεύσεως τῶν ἐργατῶν εἶναι ἄλλο φαινόμενον, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ἐθεώρησα καὶ τὸ θεωρῶ ἀναπόφευκτον. Καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ ὅτι εἶναι ἀναπόφευκτος, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ἀκόμη ὑποαπασχολουμένους καὶ ἀνέργους. Τὶ εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ.; Ἀκούσατε συλλογισμὸν καὶ ἐκτιμήσατε τὴν βάσιν τοῦ συλλογισμοῦ αὐτοῦ. Εἶπεν, ὅτι ἔπρεπεν ὅλους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι 70–100 χιλ. εἶναι 80 χιλ. εἰς τὴν Γερμανίαν, νὰ τοὺς εἴχομεν χρησιμοποιήσει εἰς ἔργα. Λησμονεῖ ὅτι χρησιμοποιοῦμεν πολὺ περισσοτέρους εἰς ἔργα, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν ἀκόμη νὰ χρησιμοποιήσωμεν καὶ αὐτούς. Πῶς θὰ τοὺς ἐχρησιμοποιοῦσεν ὁ κ. Παπανδρέου; Θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναβιβάσῃ τὸ πρόγραμμα τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων ἀπὸ 5,5 δισεκατομμύρια εἰς 10. Θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς εἴπῃ πῶς θὰ τὸ ἀνέβαζε καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν θὰ ἦτο καὶ ὀρθὸν νὰ τὸ ἀνεβάσῃ. Λοιπόν, ἀξιότιμοι, κ. συνάδελφοι, πρόκειται περὶ φράσεως ὅτι θὰ κατώρθωνεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἢ θὰ ἔπρεπε νὰ κατορθώσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τοὺς μεταναστεύσαντας ἐργάτας νὰ εἶχεν ἀπορροφήσει. Ἀπορροφῶμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπερροφῶντο πρὸ 2 ἢ 3 ἐτῶν καὶ ἀπορροφῶμεν διαρκῶς καὶ περισσοτέρους καὶ θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα —αὐτὸ εἶπον μόνον— κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀπορροφήσῃ ἡ Ἑλλὰς καὶ τοὺς μεταναστεύοντας, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν ἐν τῷ μεταξὺ καταστῆ ἐν Γερμανίᾳ ἐξειδικευμένοι ἐργάται, κατάλληλοι διὰ τὰς βιομηχανίας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀναπτυχθοῦν εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον. Αὐτὰ εἶπον καὶ αὐτὰ ἐπαναλαμβάνω. Ἡ μνεία τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεταναστεύσει καὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν Γερμανίαν, δὲν πρέπει μόνον νὰ κριθῇ ὑφ’ ἥν ἔννοιαν τὸν ἔκρινεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. Πρέπει νὰ συγκριθῇ μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἰταλῶν, βιομηχανικῶς ἐξειλιγμένης κατὰ τὸ πλεῖστον χώρας. Καὶ ὑπάρχουν εἰς τὴν Γερμανίαν 300.000 Ἰταλοὶ καὶ ὑπάρχουν καὶ ἀλλοῦ, διότι οἱ Ἰταλοὶ μεταναστεύουν εἰς μεγάλον ἀριθμόν, ὡς ἐργάται καὶ ἀλλοῦ. Ἐὰν ἔχῃ τὴν θαυματοποιὸν δύναμιν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. νὰ μεταβάλῃ τοὺς ὅρους ζωῆς καὶ ἐργασίας ἐν Ἑλλάδι, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν ἅπαντες οἱ ὑποαπασχολούμενοι καὶ οἱ ἄνεργοι ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἔτους εἰς τὸ ἄλλο νὰ ἀπασχοληθοῦν, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ μεταβῇ καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ δώσῃ καὶ ἐκεῖ τὰ φῶτα του, ὥστε νὰ μὴ ἐξέρχεται αὐτὸς ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν Ἰταλῶν ἐργατῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπίσης σχηματικὸς συλλογισμὸς ἄνευ ἐπιστημονικῆς ἐξηγήσεως, πιθανὸν νὰ ἔχῃ ἐπιστημονικὴν βάσιν, ἀλλὰ δὲν ἔδωσεν ὁ κ. Παπανδρέου τὴν ἐξήγησιν, εἶναι ὁ συλλογισμὸς ὅτι ἡ φορολογία ἦτο 12 δισεκατομ. καὶ σήμερον εἶναι 24. Θὰ ἠμποροῦσα νὰ τὸν ἐρωτήσω, ποῖον ἦτο τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, ὅταν ἦτο 12 καὶ ποῖον εἶναι σήμερον. Δὲν τὸ εἶπεν αὐτό. Δὲν ἀνέλυσε τὴν φορολογίαν, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ τὴν αὐτόματον αὔξησιν, ἡ ὁποία ἐπέρχεται διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἑπομένως καὶ ἡ φράσις αὐτὴ εἶναι ἀπολύτως ἀστήρικτος, φράσις ἄνευ βάσεως. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σταθῶ εἰς τοὺς συλλογισμοὺς αὐτοὺς περισσότερον. Ἐπίσης δὲν θὰ σταθῶ, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, εἰς τὰς 2–3 φράσεις τὰς ὁποίας εἶπε περὶ τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις. Εἶπεν ὅτι θὰ δημοσιευθῇ ἡ μαύρη βίβλος τῶν ἔργων τῆς Ε.Ρ.Ε. Θὰ ἀναμείνωμεν, θὰ τὴν ἀναγνώσωμεν καί, ἐὰν δὲν εἶναι ἀπολύτως μαύρη ἡ σελίς, ἀλλὰ ἔχῃ γράμματα, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν κατανοήσωμεν καὶ θὰ ἀπαντήσωμεν. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε μὲ τόσην γενικότητα νὰ ὁμιλῇ περὶ μαύρης βίβλου καὶ περὶ σκανδάλων. Ἔχει καθῆκον ὅποιος χρησιμοποιεῖ τοιαύτας λέξεις νὰ λέγῃ καὶ διατὶ τὰς χρησιμοποιεῖ καὶ ὄχι νὰ τὰς χρησιμοποιῇ σήμερον καὶ νὰ παραπέμπῃ εἰς μίαν εἰς τὸ μέλλον ἐκδοθησομένην μαύρην βίβλον. Καὶ ἔπρεπεν — ὑπάρχουν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν κριταί, τοὺς ὁποίους ἔχει ἐκλέξει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς— νὰ κατηγορήσῃ κατὰ τρόπον συγκεκριμένον. Τὸ εἶπα καὶ ἄλλοτε ὅταν ἤκουσα τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ προβαίνῃ μὲ κἄπως ἐντονώτερον ὕφος, διότι ἀπόψε τὸ ὕφος του ἦτο πάρα πολὺ χαμηλὸν εἰς τόνον, εἶχα τὴν εὐκαιρίαν ἄλλοτε νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προβαίνῃ εἰς τοιαύτας γενικὰς κατηγορίας, διότι ἡ τοιαύτη γενίκευσις τῶν κατηγοριῶν ἐγγίζει τὰ ὅρια ἀδικήματος τοῦ ποινικοῦ νόμου. Κύριοι συνάδελφοι, ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, περὶ τῆς βοηθείας καὶ εἶπεν ὅτι διεκόπη. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα. Εὔχομαι νὰ κατορθώσῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. εἰς τὸ μέλλον, νὰ προλαμβάνῃ τὴν ἐφαρμογὴν μιᾶς γενικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἀπεφάσιζον νὰ ἀσκήσουν αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖται, ἀλλὰ ἔχω καὶ ὑποχρέωσιν νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν διεκόπη ἡ βοήθεια ἐν γένει. Μόνον ἕν τμῆμα τῆς βοηθείας καὶ δὴ τὸ μικρότερον διεκόπη καὶ ὤφειλε νὰ τὸ εἴπῃ. Εἶναι ζήτημα ἐὰν ἡ διακοπεῖσα βοήθεια ἀντιστοιχῇ εἰς τὸ ἕν τέταρτον ἢ τὸ ἕν πέμπτον τῆς βοηθείας, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ χορηγουμένη.

§20Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Τὸ ἕν δέκατον.

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀκόμη καλύτερα. Ἀντιστοιχεῖ ἑπομένως ἡ περικοπεῖσα βοήθεια εἰς τὸ ἕν δέκατον ἐκείνης, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ νὰ χορηγῆται. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸν τομέα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου μερικὰς πολὺ συνεσταλμένας καὶ συγκρατημένας φράσεις. Δὲν ἔδωσε διὰ τῶν ὅσων εἶπε τὴν εὐκαιρίαν ἀντεπιθέσεως. Εἶπεν, ὅτι ἔπρεπε μὲ κἄθε τρόπον νὰ ἐπιδιώξωμεν νὰ ὑπάρχῃ ἀσφάλεια καλύψεως τῆς Ἑλλάδος εἰς περίπτωσιν τοπικοῦ πολέμου. Εἶπεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἐγγύησις αὐτομάτου ἀμύνης. Ἐκηρύχθη, ἑπομένως, ὑπὲρ τοῦ αὐτοματισμοῦ, ὁ ὁποῖος ὅμως θὰ ἴσχυε γενικῶς εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν, εἴτε ἡ περίπτωσις εἶναι τὸ Αἰγαῖον, ἡ Μεσόγειος, τὰ Βαλκάνια, εἴτε ἡ Νορβηγία, ἡ Γερμανία ἢ ἄλλη περιοχὴ τοῦ κόσμου. Αἱ παρατηρήσεις αὐταὶ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἔχρηζον μιᾶς μεγαλυτέρας ἀναλύσεως. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατόν. Θὰ σᾶς ἐκούραζα ἄλλως τε, νὰ προβῶ εἰς ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος. Ἴσως προβῇ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν αὐτήν, ἐὰν τὸ θεωρήσῃ ἀναγκαῖον, ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ κ. Ἀβέρωφ. Καὶ εἶπεν ἐπίσης, διὰ νὰ δημιουργήσῃ μίαν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐπερίμενα ὅτι θὰ ἐπεδίωκεν ἀρχηγὸς κόμματος νὰ δημιουργήσῃ, εἶπεν ὅτι ηὐξήθη ἡ ἀναλογία τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν ἔναντι τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Πρῶτον, τὸ λεχθὲν δὲν εἶναι ἀκριβές, δὲν ηὐξήθη, εἶναι περίπου ἡ αὐτή. Ἀλλὰ συνεδύασε κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, εἶναι ἀπολύτως ἀνεπίτρεπτος λογικῶς καὶ ἐθνικῶς, τὴν παρατήρησίν του αὐτὴν μὲ τὴν κατηγορίαν ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον προκαλοῦμεν τὴν ἐξαθλίωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Συνεδύασε καὶ πάλιν, κακῶς, κάκιστα καὶ ἀπὸ ἀπόψεως λογικῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς τὰς ἀμυντικὰς δαπάνας μὲ τὸ ἐπίπεδον ζωῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θὰ ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ, καὶ θέλω νὰ τοῦ ἀποδώσω καλὴν πίστιν, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἔτσι. Θὰ ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι καὶ ὁ ἴδιος ἐὰν ἦτο εἰς τὴν ἐξουσίαν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον διατίθεται διὰ τὰς ἀμυντικὰς δαπάνας δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ κατεβάσῃ περισσότερον ἀπὸ 50, 60 ἢ καὶ 100 ἑκατομμύρια καὶ εἶναι ζήτημα ἐὰν καὶ αὐτὸ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πράξῃ. Καὶ γνωρίζει, ὅτι ἐὰν τὸ κατέβαζε κατὰ 500.000.000 θὰ ἐμείωνεν οὐσιωδῶς τὰς δυνατότητας ἀμύνης τῆς χώρας. Οὔτε, ἄλλωστε, ὁ κ. Παπανδρέου εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύῃ ὅτι ἀπὸ 500 ἑκατομ. θὰ ἐξηρτᾶτο ἡ αὐτόματος καὶ ὡς ἐκ θαύματος ἄρσις τῆς πάσης δυστυχίας. Θὰ συνέβαινε μάλιστα τὸ ἀντίθετον. Ἐὰν προέβαινεν εἰς τοιαύτην μείωσιν, θὰ ἐξηθλίωνε τότε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τὸ αἴσθημα τῆς ἀνασφαλείας, τὸ ὁποῖον θὰ τὸν κατελάμβανεν, εἶναι ζήτημα ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ ὅσα ἀποδίδει καὶ ὅσα θετικῶς προσμένομεν διὰ τῆς δημιουργικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἀποδίδῃ συνεχῶς περισσότερον εἰς τὸ μέλλον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Ἤλπιζα λοιπόν, ὅτι θὰ προέβαινεν εἰς τὴν ἀποσύνδεσιν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου τῶν δύο αὐτῶν ἐννοιῶν, τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν καὶ τῆς ἐξαθλιώσεως, διότι συνδυάσας καὶ πάλιν ὅπως καὶ εἰς προηγουμένους λόγους του τὰς δύο αὐτὰς ἐννοίας, κατὰ βάθος ἠδίκησε τὸν ἑαυτόν του. Κύριοι, ὁ Πρόεδρος κ. Παπανδρέου εἶπεν ὀλίγα τινὰ περὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἐλάχιστα. Ἐὰν πρόκειται ἄλλος ἐκ τῶν κυρίων νὰ ὁμιλήσῃ εὐρύτερον, θὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω μόνον δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, κ. συνάδελφοι, θεωρεῖ ὅτι ἡ λύσις, ἡ ὁποία ἐδόθη τὸ 1959, λύσις τὴν εὐθύνην τῆς ὁποίας συνεμερίσθην ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἰσῆλθα, ὡς ἐνθυμεῖσθε, εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1959, ἦτο ἡ μόνη τότε δυνατή. Καὶ ὄχι μόνον ἡ μόνη τότε δυνατή, ἀλλὰ ἡ καλυτέρα πάσης ἄλλης, ἡ ὁποία, ἐὰν δὲν ἐδίδετο τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ἡ δοθεῖσα λύσις θὰ ἐπήρχετο. Καὶ αὐτὸ ἔχει μεγάλην σημασίαν, ἐὰν τὸ σκεφθῆτε καὶ θελήσετε νὰ τὸ ἐκτιμήσετε. Δεύτερον, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ σεβασθῇ ὁπωσδήποτε τὰς ὑπογραφείσας συμφωνίας. Αὐτὸ εἶναι αὐτονόητον, εἶναι καθῆκον της, ἀλλὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ τονισθῇ διὰ νὰ προχωρήσω, τρίτον, εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι θὰ σεβασθῶμεν τὰς συμφωνίας πλήρως, ἔχομεν πᾶν δικαίωμα, ἐφ’ ὅσον θὰ διαπιστοῦται εἰς τὴν πρᾶξιν, ὅτι ὡρισμένα σημεῖα μειονεκτοῦν, ὅτι ὡρισμένα πράγματα εἰς τὴν ἐφαρμογὴν δὲν λειτουργοῦν καλῶς, ἔχομεν πᾶν δικαίωμα νὰ ἐπιδιώξωμεν διὰ τῆς ὁδοῦ τῶν διαπραγματεύσεων τὴν οἱανδήποτε μεταβολήν. Καὶ εἶναι βέβαιον, σχεδὸν βέβαιον, ὅτι πᾶς λογικῶς κρίνων τὰ πράγματα καὶ παρακολουθῶν τὰς ἐξελίξεις τῶν πραγμάτων ἐν Κύπρῳ καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν θεσμῶν, εἴτε λέγεται Ἕλλην, εἴτε λέγεται Τοῦρκος, εἴτε Κύπριος, εἴτε Ἄγγλος, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅ,τι λογικῶς θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς πράξεως. Ἀλλ’ ἡ μόνη ὁδὸς εἶναι αὐτή, τῶν διαπραγματεύσεων. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἡ λύσις, ἡ ὁποία ἐδόθη τὸ 1959 εἰς τὸ Κυπριακόν, ὡδήγησεν εἰς τὴν βελτίωσιν ἢ εἰς τὴν χειροτέρευσιν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., τῶν σχέσεων μεταξὺ Τουρκίας καὶ Ἑλλάδος, αὐτὸ εἶναι καλύτερον νὰ μὴ τὸ ἐξετάσωμεν. Καὶ εἶναι καλύτερον νὰ μὴ τὸ ἐξετάσωμεν διότι θὰ πρέπει νὰ ἀναχθῶμεν εἰς τὸ παρελθόν, τὸ πρὸ τοῦ 1959. Θὰ πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶμεν ὀδυνηρὰς ὥρας καὶ δραματικὰ γεγονότα. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν ἀπόψε τὸ θέμα, διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ σᾶς κουράσω. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. εἶπεν ὀλίγας φράσεις καὶ περὶ τῶν σχέσεών μας μὲ τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν καὶ ἠρκέσθη εἰς τὸ νὰ προβῇ εἰς κριτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς δύο σημεῖα. Εἶπεν ὅτι, βάσει τῶν ὅσων ἀνέγνωσεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην διὰ τὴν μετάβασιν τῆς Α.Μ. τῆς Βασιλίσσης εἰς τὸ Λονδῖνον κατὰ τοὺς προσφάτως τελεσθέντας ἐκεῖ γάμους. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ποτὲ ἀνεύθυνος καὶ εἰς τίποτε ἀνεύθυνος, ἀλλ’ ἁπλούστατα ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ θέμα, διότι τὸ θέμα, λόγῳ τῆς φύσεώς του, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας ἀπασχολήσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπρόκειτο περὶ γάμου εἰς τὸν ὁποῖον εἶχον κληθῆ καὶ ἄλλαι Βασίλισσαι, αἱ ὁποῖαι καὶ μετέβησαν, καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ἐπίσης εἶχον κληθῆ πολλὰ μέλη Βασιλικῶν Οἰκογενειῶν. Δὲν προέκυψε ζήτημα μελέτης, ἐὰν ἔπρεπε ἢ ὄχι νὰ μεταβῇ ἡ Α. Μ. ἡ Βασίλισσα τῆς Ἑλλάδος τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ γάμων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἄμεσον σχέσιν, ἀπὸ ἀπόψεως συγγενείας τῆς νύμφης μὲ τὴν Ἑλληνικὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν.

§22Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δηλαδὴ δὲν ἠρωτήθη ἡ Κυβέρνησις; (Κωδωνοκρουσίαι).

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, τὸ δεύτερον σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποίησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. διὰ νὰ ἀσκήσῃ κριτικὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὰς ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὰς τελευταίας ἑβδομάδας, κατ’ ἐξοχὴν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας σημειοῦνται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν —καὶ ἰδίᾳ ἐν Ἀγγλίᾳ— ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἶχε διευκρινήσει κἄπως περισσότερον τὰ πράγματα ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἶχεν εἴπει κατὰ τρόπον ἀμεσώτερον, εὐθύτερον ἀπὸ ἀπόψεως λογικῆς —δὲν κάμνω χαρακτηρισμὸν ἠθικὸν— νὰ εἴπῃ κατὰ τρόπον λογικῶς εὐθύτερον ἐὰν αἰσθάνεται τὸν ἑαυτόν του ὡς Ἕλλην, θιγόμενον ἢ ὄχι, ὅταν, καθ’ ἥν ὥραν περιοδεύει ἐλευθέρως εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὁμιλεῖ χρησιμοποιῶν βιαιοτάτην γλῶσσαν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, προκαλῶν συγκεντρώσεις, ἀγωνιζόμενος δημοκρατικώτατα, ἂν ἀνέχεται νὰ ὀνομάζεται ἡ χώρα του, κατὰ τὴν αὐτὴν ὥραν ποὺ αὐτὸς περιοδεύει, κινεῖται ἐλευθέρως καὶ ὁμιλεῖ, ὡς χώρα φασιστική. Θὰ ἤθελον καὶ θὰ ἀπῄτουν ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου —δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ διατυπώσω ἀπαίτησιν ὑπὸ ἔννοιαν νομικήν, ἔχω ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ διατυπώσω ἀπαίτησιν ἠθικὴν— νὰ τὸ εἴπῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§24Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγει εἰς ὅλας του τὰς συγκεντρώσεις.

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Νὰ εἴπῃ ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχει ἐλευθερία. Νὰ διαψεύσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διαδίδονται καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν ὅσα συμβαίνουν εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων.

§26Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ λέγει εἰς τὸν λαὸν πάντοτε.

§27Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀλλά, δυστυχῶς, ἀντὶ τούτου, κ. Μπακόπουλε, λέγει καὶ εἶπε καὶ ἀπόψε κἄτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον τροφοδοτεῖ ἀκριβῶς τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τῆς χώρας του. Εἶπεν ἀπόψε, εὐτυχῶς μόνον ἅπαξ, εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου του, ὅτι εἴμεθα ἀστυνομικὸν κράτος. Καὶ εἶπεν πέραν αὐτοῦ...

§28Θ. ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ. Τέσσαρες φορὲς τὸ εἶπεν, ὄχι μίαν.

§29Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Παρακαλῶ, ὄχι ἄλλην διακοπήν. Καὶ εἶπεν, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, —δὲν ἔχω ἀναγράψει τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησεν— εἶπε καὶ μίαν ἄλλην βαρυτάτην ἔκφρασιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάστασιν ἐν Ἑλλάδι. Ὡμίλησεν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, περὶ τρομοκρατήσεως τῶν πάντων. Ἐὰν ἐτρομοκρατοῦντο οἱ πάντες, θὰ ἦτο δυνατόν, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν νὰ τὸν ἀκούσουν, νὰ μεταβοῦν; Ἐὰν ἐτρομοκρατοῦντο θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ περιοδεύῃ καὶ οἱ πολῖται ἐλεύθεροι νὰ παρακολουθοῦν καὶ νὰ κρίνουν τοὺς λόγους του; (Θόρυβος ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κωδωνοκρουσίαι).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ παύσουν αὐτὰ τὰ σχόλια; Ἐδῶ ὑπάρχει μία συμφωνία κυρίων. Οὐδεὶς ἠνώχλησε τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Κέντρου καὶ εἶναι καὶ θέμα ἀνατροφῆς ἐδῶ μέσα. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ φερώμεθα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§31Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι καὶ ἀνατροφῆς, κύριε Πρόεδρε!

§32Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀντί, λοιπόν, νὰ κατακρίνῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου τὴν Κυβέρνησιν διὰ κἄτι, τὸ ὁποῖον συμβαίνει ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, ἔχομεν δικαίωμα ἡμεῖς νὰ τὸν κατακρίνωμεν καὶ νὰ εἴπωμεν πρὸς αὐτόν, ὅτι τροφοδοτεῖ διὰ τῶν λόγων του καὶ διὰ τοῦ λεγομένου ἀνενδότου ἀγῶνος του, τὰς εἰς βάρος τῆς χώρας του κατηγορίας, αἱ ὁποῖαι ἄλλοτε καλῇ τῇ πίστει, ἄλλοτε μὲ τὴν προώθησιν τοῦ διεθνοῦς κομμουνισμοῦ, υἱοθετοῦνται εἰς τὸ ἐξωτερικόν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Υἱοθετοῦνται εἰς στενοὺς κύκλους, ἀλλὰ οἱ στενοὶ αὐτοὶ κύκλοι, εἶναι οἱ θορυβώδεις. Οἱ στενοὶ αὐτοὶ κύκλοι εἶναι οἱ εἴτε καλῇ τῇ πίστει, εἴτε μὲ πρόθεσιν, ὑπονομεύοντες τὴν Δύσιν, τὴν ἐλευθερίαν, τὴν Δημοκρατίαν. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἐνθυμεῖται τὰ ὅσα εἶχεν ὑποστῆ ἄλλοτε ὁ ἴδιος. Λυποῦμαι, ὅτι ἀπεχώρησεν....

§33Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐπιστρέψῃ σὲ λίγο.

§34Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). ...διότι θὰ ἤθελα νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω κἄτι. Νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω τὴν ἀπελπισίαν, τὴν Ἐθνικὴν ἀπελπισίαν, ἡ ὁποία τὸν κατελάμβανεν, ὅταν ἐν ἔτει 1944, εἴτε εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, εἴτε ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας, διεπίστωνεν, ὅτι παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐξηκολούθει ὁ πόλεμος, ἐθεωρεῖτο ἀπὸ κύκλους ἐν Λονδίνῳ, τότε μάλιστα καὶ ἐν Ἡνωμέναις Πολιτείαις, φασιστικὴ ἡ Κυβέρνησίς του. Καὶ θὰ ἐνθυμῆται μίαν σκηνήν, ἡ ὁποία ἐσημειώθη εἰς τὸ γραφεῖον του, εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν, διότι ἐκεῖ ἦτο ἐγκατεστημένος, ὄχι εἰς τὸν δεύτερον ὄροφον, ἀλλὰ εἰς τὸν πρῶτον, τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944, μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ Οὐΐνστων Τσῶρτσιλλ, ὅταν συνεχίσθη τὴν ἑπομένην ἡ συνεδρίασις μὲ τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ ΕΑΜ–ΕΛΑΣ. Ἐνθυμεῖται τὸ ἐπεισόδιον τὸ ἀκόλουθον, ἀσφαλῶς. Ἕνας πατριώτης πολιτικός, κορυφαῖος, πολιτικός, κατείχετο ἀπὸ πλάνας ἀναλόγους ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι κατέχουν καὶ διέπουν τὴν Ἕνωσιν Κέντρου.

§35Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Κατονομάσατέ τον.

§36Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι ἀνάγκη. Ἐὰν θέλῃ ὁ ἴδιος ἂς τὸν ὀνομάσῃ. Εἰσῆλθεν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Παπανδρέου, ὁ περὶ οὗ πρόκειται πολιτικός. Ἐκεῖ εὑρισκόμεθα ἐκτὸς τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ κ. Παπανδρέου ἐγὼ καὶ δύο–τρεῖς ἄλλοι. Καὶ ἐξωργισμένος ὁ εἰσελθὼν κορυφαῖος πολιτικὸς καὶ ἀληθὴς πατριώτης, ὁ ὁποῖος ἦτο θῦμα πλάνης, διότι εἶχε πληροφορίας ἐσφαλμένας, χωρὶς νὰ χαιρετίσῃ τὸν κ. Παπανδρέου τοῦ λέγει: «Καλὰ τὴν παθαίνομε. Ἀφοῦ ἔφερες ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας τοὺς πραιτωριανοὺς τῆς ταξιαρχίας τοῦ Ρίμινι». Καὶ ἠγέρθη ὁ κ. Παπανδρέου— εἶναι μία στιγμὴ καὶ μία σκηνὴ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ συνδυάσω μὲ τὸ ὄνομά του, χωρὶς νὰ χρησιμοποιήσω τίτλους, οὔτε κἂν τὸν συμβατικὸν τίτλον τοῦ κυρίου—καὶ ἠγέρθη ὁ κ. Παπανδρέου, ἔσπασε μὲ τὸ χέρι του τὸ γυαλί, τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο ἐπὶ τῆς τραπέζης καὶ ἐκραύγασεν, ὀρθῶς, ὀρθότατα, ὅτι ἀποτελεῖ συκοφαντίαν ὅτι ἡ Ταξιαρχία τοῦ Τσακαλώτου ἦτο Ταξιαρχία πραιτωριανῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀντιδικήσας μὲ τὸν κ. Παπανδρέου πολιτικὸς ἐνεφάνισε τότε τὴν ἔνδοξον Ταξιαρχίαν τοῦ Ρίμινι ὅπως περίπου ἐνεφάνιζον τὸν σημερινὸν στρατὸν ἕως χθὲς — καὶ θὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπ’ αὐτοῦ— οἱ ἀξιότιμοι κύριοι τοῦ Κέντρου (θόρυβος... φωναί... κωδωνοκρουσίαι).

§37Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Προχωρεῖτε πολύ. (Θόρυβος .... φωναὶ .... κωδωνοκρουσίαι).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Στεφανόπουλε, παρακαλῶ νὰ ἐπιβάλετε τὴν τάξιν εἰς τοὺς βουλευτὰς τοῦ κόμματός σας, ἐὰν θέλετε νὰ διεξαχθῇ ὁμαλῶς ἡ συζήτησις. Διότι ἀντιλαμβάνεσθε τὶ θὰ συμβῇ ἐὰν ἀγορεύοντος ρήτορος τῆς παρατάξεώς σας ἀρχίσουν παρόμοια σχόλια ἐκ μέρους βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως.

§39Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου —καὶ λυποῦμαι ὅτι ἐξωργίσθησαν οἱ φίλοι του, ὅταν ὑπέμνησα κἄτι ποὺ τὸν τιμᾷ, διότι πρόκειται περὶ μιᾶς ὡραίας σκηνῆς τοῦ 1944— ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου εἶπε καὶ κἄτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ παρουσιάζει κατὰ τρόπον ἀπολύτως πεπλανημένον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὴν πραγματικότητα, ἡ ὁποία κρατεῖ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ δικαιούμεθα ἡμεῖς νὰ τὸν κατηγορήσωμεν καὶ ὄχι ἐκεῖνος ἡμᾶς. Εἶπεν ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς σοφίσματος παραδόξου, ὅτι ἔπαυσαν οἱ κρατούμενοι νὰ εἶναι δικαστικοὶ κρατούμενοι, καὶ κατέστησαν —διότι δὲν εἶναι πλέον ὁ ἴδιος εἰς τὴν ἐξουσίαν— κατέστησαν πολιτικοὶ κρατούμενοι. Διατί; Καὶ πῶς; Ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐν ἔτει 1955 ἐχορήγησεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὸ δικαίωμα καὶ ἄνευ συμφώνου γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ τοὺς ἀποφυλακίζῃ, ἔγιναν πολιτικοὶ κρατούμενοι! Κύριοι συνάδελφοι, πρόκειται περὶ βαρυτάτου λογικοῦ λάθους. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι ἡ φράσις αὐτή, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ ἀντικείμενον ἐκμεταλλεύσεως εἰς βάρος τῆς χώρας μας, ἀποτελεῖ καὶ ἐθνικὸν λάθος.

§40Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Βεβαίως.

§41Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, πρῶτον δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εἴπῃ τοῦτο ὁ κ. Παπανδρέου, διότι πρόκειται περὶ λογικοῦ λάθους. Ἐὰν τὰ πράγματα ἔχουν οὕτω, τότε ἅπαντες οἱ καταδικασμένοι καὶ διὰ τὰ κοινότατα ἀδικήματα εἶναι πολιτικοὶ κρατούμενοι, ἐπειδὴ ὁ Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης χωρὶς νὰ εἶναι σύμφωνος ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν χαρίτων δικαιοῦται νὰ εἰσηγηθῇ τὴν χάριν (θόρυβος .... φωναὶ .... κωδωνοκρουσίαι). Πρόκειται λοιπόν, περὶ βαρυτάτου λάθους, ὑπὸ πᾶσαν ἔννοιαν. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παίζουν μὲ τὰς λέξεις, ὅσοι σκέπτονται τὰς συνεπείας. Ἐδῶ πρόκειται περὶ παιγνιδίου λέξεων. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει δικαίωμα βάσει τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν κειμένων νόμων νὰ μὴ συμφωνήσῃ μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Χαρίτων καὶ εἰσηγηθῇ χάριν. Ἄρα, καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος στραγγαλίζει τὴν μητέρα του γίνεται πολιτικὸς κατάδικος ἐξ ὁρισμοῦ καὶ μάλιστα ἐκ συνταγματικοῦ ὁρισμοῦ. Βλέπετε τώρα τὴν σιωπὴν εἰς τὴν πτέρυγα αὐτήν.

§42ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΚ. Σεῖς τὸ λέτε.

§43Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸ λέγει τὸ Σύνταγμα. Καὶ ὁ κ. Ἀρχηγός σας νὰ μὴ σπεύδῃ εἰς τοιούτου εἴδους συλλογισμούς.

§44Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπιτρέπετε;

§45Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Σᾶς παρακαλῶ θερμῶς, ὄχι. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§46Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ θορύβου μὴ ἀκουόμενος) ....

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. συνάδελφοι, ὄχι διακοπάς.

§48Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχει ἀπάντησις καὶ ἀπάντησις συντριπτική. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§49Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἔχει καθῆκον φειδόμενος τῆς τιμῆς τῆς Ἑλλάδος, χώρας εἰς τὴν ὁποίαν κρατεῖ ἡ ἐλευθερία, χώρας εἰς τὴν ὁποίαν ποιεῖται πλήρη χρῆσιν τῆς ἐλευθερίας αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἔχει καθῆκον νὰ διορθώσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις ἔξω τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ μεγαλυτέρου μετὰ τὴν Ε.Ρ.Ε. κόμματος ἐν τῇ Βουλῇ χαρακτηρίζει ὅλους ἐκείνους τοὺς ὁποίους, παρὰ τὴν ἀναθεώρησιν τὴν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του διεξαχθεῖσαν, ἐθεώρησεν ὡς ἐγκληματίας καὶ ὡς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ παραμείνουν εἰς τὰς φυλακάς, χαρακτηρίζει αἰφνιδίως ὅλους αὐτοὺς ὡς πολιτικοὺς κρατουμένους. Διότι ἐδῶ εἶναι τὸ μέγα ἐθνικὸν λάθος. Ἔξω δὲν θὰ ἀναγνωσθῇ ἡ φράσις ὅπως τὴν εἶπεν. Ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς, δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1955 ἔδωσε εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὸ δικαίωμα, ἄνευ συμφώνου γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ τοὺς ἀποφυλακίζῃ, κατέστησαν πολιτικοὶ κρατούμενοι. Ἀλλὰ θὰ δημοσιευθῇ ἁπλῶς ἡ φράσις, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐχαρακτήρισε αὐτοὺς ἅπαντας πολιτικοὺς κρατουμένους. Ἔχει καθῆκον, λοιπόν, νὰ διορθώσῃ τὸ λάθος του, ἀσχέτως τῆς στάσεως τὴν ὁποίαν ἔχει δικαίωμα νὰ τηρήσῃ ὡς πρὸς τὴν σκοπιμότητα ἢ μὴ τῆς ἀποφυλακίσεως αὐτῶν. Ἕτερον, ἑκάτερον. Δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ τοὺς χαρακτηρίσῃ πολιτικοὺς κρατουμένους. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Σᾶς ἐνοχλεῖ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω. Ἀλλὰ τὸ εἶπεν ὁ Ἀρχηγός σας, ἔκαμε τὸ λάθος νὰ τὸ εἴπῃ. Ἠμποροῦσε κάλλιστα νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην καὶ θὰ ἐλαμβάναμεν ἰδιαιτέρως ὑπὸ σημείωσιν τὴν σύστασίν του, ἐφ’ ὅσον θὰ ἦτο ἀνοικτὴ καὶ εὐθεῖα, νὰ εἴπῃ, ὅτι παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι διέπραξαν τὰ ὅσα ἐγκλήματα διέπραξαν, ἐπειδὴ ἐπέρασαν τόσα ἔτη συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τοὺς ἀποφυλακίσῃ.

§50ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ εἶπε.

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν τὸ εἶπε καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν καὶ ὀρθὸν τόσον εὔκολα νὰ ἱκανοποιῆσθε, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Δ.Α., ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. Δὲν τὸ εἶπε.

§52ΕΤΕΡΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴπατέ το σεῖς.

§53Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπωμεν. Τὸ πράττομεν ἀπὸ τοῦ 1955. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ὡμίλησε ἀπόψε καὶ ὡμίλησε καὶ ἐν Λαρίσῃ περὶ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, κατὰ τρόπον κἄπως διάφορον ἀπὸ ἐκεῖνον μὲ τὸν ὁποῖον ὡμίλει πρὸ ἑνὸς ἢ πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Θὰ ἀναπτύξω τὸν συλλογισμόν μου καὶ ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ ἀκούσετε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Πρὸ ἑνὸς ἀκριβῶς ἔτους καὶ 5 μηνῶν, τὸν Ἰανουάριον ἢ Φεβρουάριον τοῦ 1962 ἐθεώρησα καθῆκον μου ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς νὰ εἴπω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ φίλος κ. Πρωτοπαπαδάκης ἐπανειλημμένως εἶπεν, ὅτι ἐὰν κατηγορῇ τις τὴν ἡγεσίαν διὰ πρᾶξιν, ἡ ὁποία προϋποθέτει τὴν συνεργασίαν ἑκατοντάδων καὶ χιλιάδων ἀξιωματικῶν, κατηγορεῖ ἐμμέσως ὅλους (Διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι). Αὐτὸ ἀποτελεῖ συλλογισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀκλόνητος. Ἀλλὰ ἁπλούστατα, ἀνεκάλυψεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. καὶ εἶναι εὐχάριστον, ὅτι περιοδεύει, διότι κατὰ τὰς περιοδείας ἀνακαλύπτει πολλὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα τὸν ὑποχρεώνουν εἰς ἀλλαγὴν τακτικῆς καὶ μεταβολὴν ὕφους τῶν λόγων του, ἀνεκάλυψεν, ὅτι ἀποτελεῖ σφάλμα, αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπε καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον οἱ περισσότεροι τῶν φίλων του. Καὶ ἤρχισε.... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, θὰ παύσετε νὰ θορυβῆτε; Τὶ θέλετε, νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν; Κύριε Πρόεδρε (πρὸς τὸν κ. Στεφανόπουλον), σᾶς παρεκάλεσα νὰ ἐπέμβητε. Ἔκαμον συστάσεις ἀρχικῶς. Ὁ κ. Παπανδρέου ἀκούει μετὰ σεβασμοῦ. Εἶναι θέμα τιμῆς. Θὰ ἀναγκασθῶ νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει.

§55Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, διὰ πρώτην πάντως φοράν, εἴτε ἀρέσει εἰς τοὺς κυρίους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εἴτε ὄχι, διὰ πρώτην φορὰν ἤλλαξεν ὁ κ. Ἀρχηγός των τὸν τόνον. Ἐσυνειδητοποίησεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. τὸ λάθος του καὶ αὐτὸ μᾶς ἱκανοποίησεν. Ἤλλαξε λοιπὸν τόνον ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ εἰς τὴν Λάρισα καὶ ἀπόψε ἐδῶ. Παραδίδω τὴν διαπίστωσιν τῆς ἀλλαγῆς εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, τὴν ἀντικειμενικὴν καὶ ἀμερόληπτον, διὰ νὰ τὸν κρίνῃ. Ἀσφαλῶς θὰ καταλήξῃ ἡ κοινὴ γνώμη εἰς ἀγαθὴν καὶ εὐνοϊκὴν ὑπὲρ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου κρίσιν, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό. Καὶ θὰ εἴπῃ, ὅτι ἐχειρίσθη τώρα τὸ θέμα τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καλύτερον τώρα, παρ’ ὅ,τι τὸ εἶχε χειρισθῆ πρὸ ὀλίγων μόλις μηνῶν καὶ κυρίως μετὰ τὰς ἐκλογάς. Κύριοι συνάδελφοι, μετ’ ὀλίγους μῆνας συμπληροῦται 2ετία ὁλόκληρος ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν. Συμπληροῦνται δύο ὁλόκληρα ἔτη ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἕνωσις Κέντρου κατῆλθεν εἰς τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον ἐβάπτισε ἀνένδοτον. Καὶ ἐρωτῶ: Εἰς τὶ δὲν ἐνδίδει ἡ Ἕνωσις Κέντρου; Ἡ μόνη ἀπάντησις τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρω εἶναι ἡ ἀκόλουθος: Δὲν ἐνδίδει ἡ Ε.Κ. εἰς τὴν πραγματικότητα. Ἀλλὰ καὶ ἡ πραγματικότης, ἀγαπητοὶ κ. συνάδελφοι, οὔτε αὐτὴ δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ ἐνδώσῃ. (Χειροκροτήματα). Καὶ πραγματικότητα ἀποτελεῖ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς. Πραγματικότητα ἀποτελεῖ ἡ θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τῆς ὁποίας ἡ διαπίστωσις ἀπό τινος ὁδηγεῖ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. εἰς ἀλλαγὴν τόνου καὶ τακτικῆς. Πραγματικότητα ἀποτελεῖ ἡ πρόοδος τῆς χώρας. Πραγματικότητα ἀποτελεῖ ἡ ὕπαρξις τῆς Κυβερνήσεώς μας. (Χειροκροτήματα). Ὁ ἀγὼν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἀπεδείχθη, ἀγαπητοὶ κ. συνάδελφοι, μάταιος. Ἔχουν βεβαίως δικαίωμα οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τοῦ Κέντρου νὰ ματαιοπονοῦν. Ἀλλὰ δὲν ματαιοπονοῦν μόνον. Ὁ ἀγών των, ὁ μάταιος, εἶναι καὶ βλαβερός. Χωρὶς νὰ τὸ θέλουν —ἐπιμένω εἰς τὴν διατύπωσιν, ὅτι δὲν τὸ θέλουν— βλάπτουν τὴν χώραν. Σέβομαι τόσο πολύ, κύριοι, τοὺς ἀντιφρονοῦντας πρὸς ἐμέ, ἀκόμη καὶ τοὺς ἀντιφρονοῦντας κατὰ τρόπον ἀκραῖον, ὥστε δὲν δίδω εἰς τὸν ἑαυτόν μου τὸ δικαίωμα νὰ μεταβληθῶ εἰς κριτὴν συνειδήσεων. Ἔχω ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ προβῶ εἰς ἀντικειμενικὰς διαπιστώσεις καὶ κρίσεις. Ἔχω μάλιστα καὶ ὑποχρέωσιν νὰ διαπιστώσω, ὅτι ὁ ἀγὼν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου βλάπτει τὴν χώραν. Καὶ τὴν βλάπτει: Πρῶτον, διότι στερεῖ τὴν χώραν καὶ τὴν αἴθουσαν ἀπὸ τῆς ἀποδοτικῆς καὶ δημιουργικῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ κριτικῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατόν, μὲ τὰ ἐξέχοντα στελέχη τὰ ὁποῖα διαθέτει ἡ Ἕνωσις Κέντρου νὰ ἀσκήσῃ. Δεύτερον, βλάπτει τὴν χώραν ὁ ἀγὼν αὐτός, διότι κατ’ ἀνάγκην ὑποχρεώνει καὶ ἡμᾶς τοὺς κυβερνῶντας νὰ γινώμεθα φανατικοί. Καὶ ὁ φανατικός, ἀγαπητοί, κ. συνάδελφοι, εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν εἶναι κακός. Τέλος, τρίτον, βλάπτει τὴν χώραν ὁ ἀνένδοτος ἀγών, διότι δημιουργεῖ, ὅπως εἶπον προηγουμένως, πεπλανημένας ἐντυπώσεις, αἱ ὁποῖαι υἱοθετοῦνται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀρέσκονται καὶ ἠρέσκοντο ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ τὸ γνωρίζει ὁ Πρόεδρος κ. Παπανδρέου, εἰς τὴν υἱοθέτησιν παντὸς κακοῦ λόγου διὰ τὴν Ἑλλάδα. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν εἶναι δικαίωμα τῶν κυρίων τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ ἀγνοοῦν τὴν βλάβην, τὴν ὁποίαν χωρὶς νὰ τὸ θέλουν προκαλοῦν. Ἐὰν τὸ θεωροῦν δικαίωμά των, καθῆκον ἰδικόν μας εἶναι νὰ πράξωμεν τὸ πᾶν, διὰ νὰ μειωθῇ εἰς τὸ ἐλάχιστον ἡ βλάβη, τὴν ὁποίαν προκαλοῦν. Καὶ μειοῦται εἰς τὸ ἐλάχιστον ἡ βλάβη αὐτὴ διὰ τοῦ δημιουργικοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξακολουθήσωμεν ἀνενδότως νὰ ἐκτελῶμεν. (Χειροκροτήματα).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., ἔχει τὸν λόγον.

§57Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, βαρυσήμαντα γεγονότα τὰ ὁποῖα προσαυξάνουν τὰς ἤδη βαρείας εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως, συνέβησαν κατὰ τὰς τελευταίας ἑβδομάδας, ἔγιναν συγκεκριμένοι οἱ ἐξωτερικοὶ κίνδυνοι εἰς τοὺς ὁποίους ἄγει ἡ πολιτική της. Ἐνεφανίσθη καὶ προεβλήθη ἡ παραστρατιωτικὴ κομματικὴ μιλίτσια, ἐπεδεινώθη τὸ ἐπίπεδον τῆς ζωῆς τοῦ λαοῦ. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Θανόπουλος). Κατόπιν αὐτοῦ ἡ Ἀντιπολίτευσις μὲ συναίσθησιν εὐθύνης ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἀδιαφοροῦσα διὰ τὸν συσχετισμὸν τῶν δυνάμεων μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, συσχετισμὸν ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε προϊὸν μιᾶς ἀθλίας πλαστογραφήσεως τῆς λαϊκῆς θελήσεως ποὺ ἀποτελεῖ οἰκτρὰν παραμόρφωσίν της καὶ εὑρίσκεται εἰς ἀπόλυτον καὶ ἀσυμφιλίωτον ἀντίθεσιν μὲ τὸ λαϊκὸν αἴσθημα, ἀπεφάσισε νὰ κινήσῃ διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν τὴν διαδικασίαν τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος ἐντὸς τριμήνου διὰ νὰ θέσῃ ἐνώπιον τοῦ λαοῦ νὰ καταγγείλῃ καὶ νὰ ξεσκεπάσῃ προσεγγίζουσα κατὰ τὴν ἄποψίν μας ἀκόμη περισσότερον εἰς τὰ βαθύτερα αἴτια τῆς μόνιμης πολιτικῆς κρίσεως καὶ κρίσεως τῶν θεσμῶν, οἱ ὁποῖοι δέρνουν τὸν τόπον θέτουσα τὸν δάκτυλον εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων καὶ νὰ καταστήσῃ προσεκτικὸν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἀπὸ μιᾶς περίπου 8ετίας ἀπὸ τὴν μοιραίαν ἐκείνην 5ην Ὀκτωβρίου 1955 ἀθόρυβα, ὕπουλα, κατὰ τρόπον ἕρποντα, ἀλλὰ συστηματικὸν οἰκοδομεῖται πάνω εἰς τὴν καταρείπωσιν τοῦ πολιτεύματος ἕνα καθεστὼς μονοκομματικόν, καθεστὼς ξενοδουλείας, ὑποτελείας, ἐθνικῶν κινδύνων, καταστροφῆς τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν καὶ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καθεστὼς ἐπιδεινώσεως τοῦ βιοτικοῦ του ἐπιπέδου. Ἕνα ἐπουσιῶδες περιστατικὸν τῶν τελευταίων ἡμερῶν, κύριοι συνάδελφοι, μᾶς δίδει τὴν ἐξήγησιν εἰς τὸ κλειδὶ τῶν ἐξελίξεων αὐτῶν. Ἔγινε μνεία ἀπὸ τοὺς δύο προλαλήσαντας ἀγορητὰς κἄποιων προσφάτων γεγονότων εἰς τὸ Λονδῖνον. Βεβαίως θὰ ἀνέμενε κανεὶς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία προεκλήθη πρὸς τοῦτο εἰς τὴν ὁμιλίαν μου ἐπὶ τῶν ἐπεισοδίων τοῦ Μαραθωνίου Εἰρήνης, εἰς τὴν ὁποίαν ἠθέλησε πρὸς ἀντιπερισπασμὸν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ παρεμβάλῃ καὶ τὰ γεγονότα τοῦ Λονδίνου, θὰ ἐπερίμενε κανεὶς νὰ ἔχῃ μίαν ἀκριβῆ καὶ ὑπεύθυνον ἔκθεσιν τοῦ τὶ ἐκεῖ συνέβη. Δὲν ἐλέχθη τίποτε. Ἀλλὰ πῶς νὰ ἐξηγηθῇ ἡ ἐπιμονὴ τῆς Ἀμπατιέλου, ὅτι θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν συνάντησιν μὲ τὴν βεβαιότητα, ὅτι θὰ συγκινήσῃ, θὰ πείσῃ καὶ θὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ἐὰν πράγματι εἶχε προβῆ εἰς ὅσα τῆς ἀποδίδουν; Πῶς νὰ ἐξηγηθῇ ἡ συμμετοχὴ εἰς τὰς ἐκδηλώσεις Ἄγγλων βουλευτῶν; Πῶς νὰ ἐξηγηθῇ ἡ ἐμφάνισις τῆς Ἀμπατιέλου ἀπὸ τὴν Ἀγγλικὴν Τηλεόρασιν, ἐνῷ ἐξηκολούθει ἡ φιλοξενία; Πῶς νὰ ἐξηγηθῇ ἡ παραδοχὴ τῆς ἀναφορᾶς ἡ ὁποία σκαιῶς εἶχεν ἀπορριφθῆ ἀπὸ τὰ Ἀνάκτορα τοῦ Οὐΐνδσωρ μὲ τὴν ἑρμηνείαν τὴν ὁποίαν ἔδωσε τὸ κρατικὸν ὄργανον «Νταίηλ Τέλεγκραφ», ὅτι ἀποτελεῖ ἡ παραδοχὴ αὐτὴ τῆς ἀναφορᾶς σκληρὸν μάθημα πολιτικῆς ἀγωγῆς πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν; Πῶς νὰ ἐξηγηθῇ ἡ κατάθεσις τοῦ φερομένου ὡς κακοποιηθέντος ἀστυφύλακος, ὅτι οὔτε καὶ τὸν ἤγγισε κανεὶς καὶ ἡ ἀθωωτικὴ ἀπόφασις; Πῶς νὰ ἐξηγηθῇ ἡ μὴ ἄμεσος ἀποχώρησις ἐκεῖθεν τῆς Βασιλίσσης, ἐὰν τυχὸν ἐθίγη; Πῶς νὰ ἐξηγηθοῦν αἱ ἐξηγήσεις πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Κυβερνήσεως Μὰκ Μίλλαν καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἁπλῆς πράξεως ἁβροφροσύνης, ἀπὸ ἐκείνας ποὺ ἐξηγοῦν οἱ συνήθεις καλοὶ τρόποι; Ἐὰν ἡ ἑρμηνεία ἦτο αὐτή, τὴν ὁποίαν προσεπάθησεν εἰς μίαν ἀπεγνωσμένην ἐπιχείρησιν ἐπανακατακτήσεως δημοτικότητος, διὰ τὴν ἀπώλειαν τῆς ὁποίας δὲν συνετέλεσε τόση ὑπονόμευσις ἢ προσπάθεια οἱουδήποτε ἀντιπάλου τῶν ὑπαρχόντων θεσμῶν ὅσον ἡ σπατάλη διασπαθίσεως αὐτοῦ τοῦ κεφαλαίου ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον συμφέρον νὰ τὸ στηρίξουν, εἴτε μὲ ἐκδηλώσεις ἀπυθμένου ἀπληστίας, εἴτε μὲ ἐκδηλώσεις στενοκεφάλου πείσματος καὶ αὐταρχικότητος, ποὺ ἔφθασε μέχρι τοῦ νὰ κηδεμονεύσῃ διὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα τοῦ 1961 διὰ νὰ κάμψῃ τὴν λαϊκὴν θέλησιν. Τέλος πάντων, δὲν θέλω, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἀπέφυγε νὰ ἐκθέσῃ τὸ τί συνέβη, νὰ ἀναφερθῶ ἐγὼ εἰς τὸ τί συνέβη. Ἐκεῖνο ποὺ ἐνδιαφέρει καὶ ποὺ ἠθέλησα νὰ ἐπικαλεσθῶ ὡς ἐξήγησιν εἶναι, ὅτι εἰς ἀπόγνωσιν ἐγένετο προσπάθεια ἐμφανίσεως δύο μαρτύρων, μιᾶς ἀρτίστας τοῦ Μιοῦζικ Χὼλ καὶ ἑνὸς αὐλικοῦ ἱπποδιδασκάλου τῆς Ἀττικῆς, τοῦ ὁποίου ἐνδιαφέρει ἡ μαρτυρία. Ἀκούσατε τὶ κατέθεσεν. «Ἀπὸ στενὴν προσωπικὴν πεῖραν, γνωρίζω καλῶς, ὅτι ἡ Βασίλισσα καὶ ἡ οἰκογένειά της διετήρησαν πάντοτε τὰ βαθύτερα αἰσθήματα φιλίας διὰ τὴν Βρεταννίαν. Πολιτικῶς ἐξηναγκάσθησαν νὰ εὐθυγραμμισθοῦν δημοσίᾳ μὲ τὸ λαϊκὸν αἴσθημα ἐναντίον τῆς χώρας μας ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ». Αὐτὸ εἶναι, κύριοι συνάδελφοι. Ἐκεῖ ὀφείλεται ἡ στάσις τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἐκεῖ ὀφείλεται ἡ 5η Ὀκτωβρίου. Ἦτο γνωστὸν ἀπὸ τότε. Τώρα ἔρχεται ἡ ἐπίσημος διαβεβαίωσις. Δημοσίᾳ θὰ λέγωμεν ἐκεῖνο ποὺ θέλει ὁ λαὸς καὶ σιγά, σιγά, ἀθόρυβα, ὕπουλα θὰ ἐφαρμόζωμεν ὅ,τι δὲν θέλει ὁ λαός, ὅ,τι δὲν συμφέρει εἰς τὸν λαόν, ὅ,τι δὲν συμφέρει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἐνῷ ὑπόσχονται, ὅτι ἀγωνίζονται διὰ τὴν αὐτοδιάθεσιν, ὑπονομεύουν τὸν ἀγῶνα καὶ δημιουργοῦν ψυχολογικὸν κάματον εἰς τὸν λαόν. Καὶ ἐνῷ ἀδιαφορεῖ διὰ τὰς θυσίας, ἐπιδιώκει ἡ Κυβέρνησις τὴν λύσιν, ἡ ὁποία ἐδόθη, φθάνουσα ἔτσι εἰς τὴν εὐτυχεστέραν ἡμέραν τῆς ζωῆς τῶν κυβερνώντων, ἀλλὰ τὴν δυστυχεστέραν ἡμέραν 500.000 Ἑλλήνων τῆς Κύπρου, μίαν μαύρην ἡμέραν, μίαν μαύρην σελίδα εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεθοδολογία. Αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον χρησιμοποιεῖ ἡ Κυβέρνησις. Ὕπουλος τρόπος, ὁ ὁποῖος μετατρέπεται εἰς καθεστώς. Σήμερον, τὸ Κυπριακόν, ξαναεισβάλλει εἰς τὸ προσκήνιον κατὰ τρόπον ὀξὺ καὶ ἀπειλεῖ καταστροφάς. Ἀλλὰ μήπως καὶ εἰς τὰ ἄλλα ζητήματα, ὅπως εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐσωτερικῶν ἐλευθεριῶν, ὅπου εἰς τὴν ἀρχὴν ἀθορύβως ἤρχισε μία δραστηριότης ἀστυνομικὴ καὶ ὕστερα διείσδυσε βαθύτερον εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν μέχρι τοῦ πραξικοπήματος τοῦ 1961, μέχρι τῆς δημιουργίας τῆς ΜΙΛΙΤΣΙΑ τοῦ κόμματος, δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιον; Μήπως τὸ ἴδιον δὲν γίνεται διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας μὲ τὸ ξεπούλημα τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, μὲ τὰς σκανδαλώδεις συμβάσεις, μὲ τὴν ὑποδούλωσιν τῶν οἰκονομικῶν δραστηριοτήτων τῆς χώρας εἰς τὴν στυγνὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ξένων μονοπωλίων; Δὲν παρατηρεῖται τελευταίως ἕνας πυρετὸς κερδοσκοπίας εἰς βάρος τοῦ πλούτου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἕνας χορὸς ἑκατομμυρίων καὶ τώρα πλέον ποὺ ἐπῆλθεν ὁ ἐθισμός, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ μὴ ἠμποροῦν καὶ νὰ μὴ ἐπιδιώκουν, ἄλλως τε, νὰ κρυβοῦν οἱ μεσάζοντες τοῦ ἀμέσου κυβερνητικοῦ περιβάλλοντος; Εἰς ἀντίστοιχον παρατήρησιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. ὁ κ. Κανελλόπουλος, ἀπήντησεν, ὅτι ἐμπίπτουν εἰς τὰ ὅρια τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., καὶ ὅλη ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἡμεῖς ἐζητήσαμεν ἀνακριτικὰς Ἐπιτροπάς. Ποίας ἄλλας ἀποδείξεις νὰ φέρωμεν, ὅταν τὰ πράγματα βοοῦν; Καὶ ὁ Φαρούκ, ἠδύνατο, ὅταν ἦτο καθεστώς, ἠμποροῦσε νὰ ἀπαντήσῃ, ὅπως ἀπήντησεν ὁ κ. Κανελλόπουλος. Καὶ ὁ Μεντερές, ὅταν ἦτο καθεστώς, ἠμποροῦσε νὰ ἀπαντήσῃ, ὡς ἀπήντησεν ὁ κ. Κανελλόπουλος. Ἦλθεν ὅμως ἡ ὥρα, ποὺ ἤνοιξαν οἱ φάκελλοι καὶ ἀπεδείχθη ἡ δήλωσις τῶν χωρῶν των ἀπὸ τὰς διεφθαρμένας καὶ ὀλιγαρχικὰς ἐκείνας Κυβερνήσεις. Διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀκρότατον σημεῖον τῶν κυβερνητικῶν εὐθυνῶν, ἐκεῖνο ποὺ ἀποτελεῖ τὸν μεγαλύτερον ἐθνικὸν κίνδυνον ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει ἡ χώρα μας, θέλω νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι τὴν ἰδίαν ὕπουλον τακτικὴν ἐχρησιμοποίησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ τὴν ἐπισήμως καὶ ἀπροκαλύπτως πλέον ἐξαγγελθεῖσαν πρὸ ἡμερῶν εἴσοδον τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν πυρηνικὴν σφαῖραν. Ἤξεις–ἀφίξεις, σὰν τοὺς χρησμοὺς τῆς Πυθίας, διαδοχικαὶ διαψεύσεις καὶ συσκοτίσεις ἦτο ἡ τακτικὴ τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἐπέλθῃ κάματος καὶ ἐθισμὸς τοῦ λαοῦ εἰς τὴν ἰδέαν. Τώρα, κάτω τὸ προσωπεῖον. Ἀπεδέχθημεν τὴν πολυμερῆ, τὴν ὑπὸ Ἀμερικανικὴν διοίκησιν ἔνταξίν μας εἰς τὸν χορὸν τοῦ πυρηνικοῦ ὀλέθρου. Καὶ ἂν ἀκόμη ἔχουν πεισθῆ οἱ ἴδιοι εἰς τὴν ψευδολόγον προπαγάνδαν των, ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος ἀπὸ τὸν βορρᾶ, γνωρίζουν, ὅτι ἡ ἔνταξις αὐτὴ εἰς τὴν πολυμερῆ πυρηνικὴν δύναμιν δὲν τοὺς ἐξασφαλίζει. Τὸ διεκήρυξεν αὐτὸ καὶ ὁ Στρατηγὸς Ντὲ Γκώλ. Ὅτι δηλαδή, δὲν ὑπάρχει καμμία πιθανότης, ὅτι πρὸς προστασίαν Εὐρωπαϊκῶν χωρῶν θὰ ἐγένετο χρησιμοποίησις μιᾶς τοιαύτης δυνάμεως. Ἤδη, μετὰ τὰς δημοσίας δεσμεύσεις, ἀκολουθεῖ ἡ δραστηρία ἐπίσπευσις τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμφωνίας αὐτῆς. Ἔρχεται ὁ κ. Μέρτσαντ, ὁ κ. Λέμνιτσερ καὶ τέλος ὁ κ. Τέϋλορ. Ἀποδεικνύεται ἔτσι, ὅτι ἀπὸ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1957 ἀπὸ τὴν σύνοδον τῶν Πρωθυπουργῶν τοῦ ΝΑΤΟ εἰς Παρισίους, ὅτι εἶχεν ἀναλάβει δεσμεύσεις ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἂν καὶ ἐπιστρέφων τότε ὁ κ. Καραμανλῆς, εἶχεν ὑποσχεθῆ, ὅτι οἱαδήποτε δέσμευσις, θὰ ἀνελαμβάνετο ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς καθολικότητος. Καὶ δεύτερον, ὅτι δὲν θὰ ἐδημιουργοῦντο τετελεσμένα γεγονότα ἄνευ τῆς ἐνημερώσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἀποδεικνύεται ἔτσι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶχον ἐν προκειμένῳ ἀναληφθῆ ὑποχρεώσεις ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὸ παρελθόν. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, κύριοι συνάδελφοι, τὴν κυνικὴν ὁμολογίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῶν Η. Π.Α., κ. Μακναμάρα, ὅτι ὁ Καναδᾶς ἐὰν δεχθῇ νὰ ἐφοδιασθῇ μὲ πυρηνικὸν ὁπλισμὸν ἔχει νὰ προσφέρῃ μίαν ὑπηρεσίαν, ὅτι θὰ παρασύρῃ ἐκεῖ τοὺς πυραύλους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐρρίπτοντο ὡς ἀντίποινα εἰς τὰς Η.Π.Α. Καὶ τὸ εἶπεν αὐτό, ἀφοῦ προηγουμένως ἔκαμεν ἕνα προϋπολογισμὸν καὶ ἀνέπτυξεν, ὅτι εἰς περίπτωσιν πυρηνικῆς συρράξεως 800 ἑκατομμύρια ἀνθρωπίνων ὑπάρξεων θὰ παύσουν νὰ ὑπάρχουν ἐπάνω εἰς τὸν πλανήτην. Ὅπως καταλαβαίνει κανεὶς παράφρονες τυχοδιῶκται μιλιταρισταὶ ἠμποροῦν νὰ κάμνουν αὐτοῦ τοῦ εἴδους τοὺς ὑπολογισμοὺς διὰ χώρας, ὅπως ὁ Καναδᾶς, αἱ Η.Π.Α., ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις, ἡ Κίνα καὶ ἡ Βραζιλία, ὅπου ὑπάρχουν ἀπέραντοι περιοχαὶ ἀραιαὶ ἢ καὶ καθόλου κατῳκημέναι καὶ ὅπου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καθολικὴ καταστροφή, διὰ μία χώραν μικράν, ὅπως ἡ Ἑλλάς, ὅπου μία βόμβα μὲ τὴν ὑδρογονικὴν τέφραν της, σημαίνει πλήρη καὶ ὁλοκληρωτικὸν ἐξαφανισμόν, δὲν εἶναι λογικὸν νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη πολιτικὴ ἀντιμετώπισις. Δὲν εἶναι διὰ τὴν Ἑλληνικὴν πολιτικὴν ἡ συμμετοχὴ εἰς πυρηνικὰς περιπετείας, εἶναι θάνατος, εἶναι ὁ ὑδρογονικὸς ὄλεθρος, εἶναι ἡ ἐξόντωσις ὁλοκλήρου λαοῦ, ἡ τελεία ἐκμηδένισις ἐκπολιτιστικῶν ἀγαθῶν ἀμυθήτου ἀξίας, ποὺ ἀποτελοῦν τὴν συνεισφορὰν τοῦ Ἑλληνικοῦ πνεύματος καὶ ποὺ προέρχονται ἀπὸ τὴν ἐργασίαν χιλιάδων ἐτῶν, εἶναι ἡ ἐξαφάνισις τοῦ ὀνόματος Ἑλλὰς καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴν σκηνὴν τῆς ἱστορίας. Ὅμως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἰδικήν της πολιτικήν, διότι δὲν ἔχει ἀνεξαρτησίαν. Ὕστερα ἀπὸ τὸ κομπολόγιον τῶν ἐπεμβάσεων ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Βὰν Φλὶτ καὶ τοῦ Πιουριφόϊ, ἀκόμη καὶ πρὸ 2–3 μηνῶν ἐσημειώθη μία ὠμὴ ἐπέμβασις Ἀμερικανικὴ διὰ νὰ στηρίξῃ τοὺς κλονιζομένους ὑπηρέτας της, διὰ νὰ ἠμποροῦν νὰ τοὺς παρέχουν οἱαδήποτε ὑπηρεσίαν, τοὺς εἶναι χρήσιμοι εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ εἰς τὰς προσφάτους ἀκόμη περιπετείας, μολονότι εἰς τὸ τελικὸν ἀνακοινωθὲν τῶν συνομιλιῶν μὲ τὸν Μέρτσαρντ ἠναγκάσθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι εὐνοεῖ αὐτὸ τὸ σχέδιον καὶ εἶναι ἑτοίμη νὰ μετάσχῃ. Καὶ ἐκεῖ ὑπῆρξε πάλιν ἡ τακτικὴ τῆς ἐξαπατήσεως καὶ διαβουκολήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διὰ τὸν Μέρτσαρντ εἶπεν, ὅτι ἔρχεται ἀπὸ ἰδικήν του πρωτοβουλίαν χωρὶς νὰ τὸν καλέσῃ κανείς. Ἔρχεται ὁ Μέρτσαρντ καὶ διευκρινίζει καὶ διορθώνει αὐστηρά, ὅπως ὁ αὐθέντης διορθώνει τὸν ἐξηρτημένον, ὄχι, κύριοι, μὲ ἐκαλέσατε καὶ ἦλθα. Ἔρχεται κατόπιν ὁ Λέμνιτσερ. Ἀνακοίνωσις κυβερνητική, ἐπίσκεψις τυπική, ἐπίσκεψις ἁβροφροσύνης, ἀπὸ ἀπόψεως ἐνδιαφέροντος κάτω τοῦ μηδενός. Διορθώνεται καὶ πάλιν. Εἶπεν ὁ κ. Λέμνιτσερ, ὅτι εἶναι σπουδαία ἀπὸ ἀπόψεως στρατιωτικῆς ἡ ἐπίσκεψίς μου, ἐπιδιώκει νὰ αὐξήσῃ τὴν τακτικὴν στρατιωτικὴν δύναμιν τῆς χώρας μὲ τὴν συγκρότησιν εἰδικῶν μονάδων ποὺ ἠμποροῦν νὰ ἀντιμετωπίζουν τοπικοὺς πολέμους. Ἕνα εἶδος περιπετείας ἐκστρατευτικῶν σωμάτων εἰς τὴν Κορέαν καὶ δὲν ἠξεύρω τώρα ποῦ καὶ ἀνταρτοπολέμους. Δηλαδὴ καὶ αὔξησιν τῶν δαπανῶν καὶ εἰς αὐτὸ τὸ κονδύλιον. Ἐνῷ λόγῳ, βεβαίως, τῆς εὐημερίας περικόπτονται καὶ αἱ δωρεαὶ καὶ δάνεια, καὶ τοῦτο ἀνεξαρτήτως ἀπὸ τὰ 60 ἑκατομμύρια δολλάρια τὸν χρόνον, δηλαδὴ 5 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἡμερησίως ποὺ θὰ στοιχίσῃ ἡ συμμετοχή μας εἰς τὴν πυρηνικὴν δύναμιν. Φυσικά, ὡς πρὸς τὰς νέας ἐπιβαρύνσεις εἰς τὸν κλασσικὸν ἐξοπλισμόν, ὑπάρχει μία παρηγορία, ὅτι εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον τοῦ ΝΑΤΟ θὰ προσδιορισθῇ ἡ συμμετοχὴ τῶν μελῶν του ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμοῦ στρατιωτῶν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐξόδων καὶ ὑπάρχει ἐλπίς, ὅτι ἡμεῖς, προσφέροντες περισσότερον κρέας διὰ κανόνια, θὰ ἔχωμεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ πληρώνωμεν πάρα πολλὰ συμπληρωματικὰ διὰ τὰς νέας αὐτὰς δυνάμεις. Εἶναι μισθοφορικὴ νοοτροπία. Ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἀκροτάτου κινδύνου τοῦ Ἔθνους, εἰς τὰ πυρηνικά. Εἰς τὰς 7 Δεκεμβρίου τοῦ προηγουμένου ἔτους, εἰς τὴν ἑταιρείαν ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, εἰς τὴν Βόννην, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ἀβέρωφ, ἐξεφώνησεν ἕνα λόγον, τὸν ὁποῖον ἐδημοσίευσεν ἀργότερον εἰς τὸ 3μηνιαῖον περιοδικὸν «Διεθνεῖς σχέσεις». Ἡ ἄποψίς του εἶναι ἡ ἑξῆς: «Εἰς ἕνα θερμοπυρηνικὸν πόλεμον τὸ πλέον ἐπικίνδυνον πρᾶγμα εἶναι ἡ αἰφνιδία ἐπίθεσις, τὸ πάτημα τοῦ κουμπιοῦ ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς συγχρόνου καταστροφῆς ὁσωνδήποτε πυραύλων, πυρηνικῶν ἀποθηκῶν καὶ σημαντικῶν ἀεροδρομίων ποὺ ὑπάρχουν ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν. Ἐναντίον αὐτῆς τῆς ἐπιθέσεως δὲν ὑπάρχει ἄμυνα. Δὲν ἀπομένει παρὰ καὶ ἡ ἄλλη πλευρὰ νὰ ὀργανωθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ὁ ἄλλος νὰ γνωρίζῃ, ὅτι θὰ καταστραφῇ ὁ ἴδιος. Ἡ χώρα ἡ φοβουμένη τὸ κτύπημα, πρέπει νὰ ἔχῃ τεράστιον ἀριθμὸν ἀτομικῶν ὅπλων καὶ μέσων ἀποστολῆς τῶν ὅπλων τούτων, μίαν πολὺ μεγάλην διασπορὰν τῶν ὅπλων καὶ τῶν μέσων ἀποστολῆς αὐτῶν. Δὲν εἶμαι καθόλου ἐναντίον τῆς κατοχῆς ἀτομικῆς δυνάμεως ἀπὸ πολλὲς χῶρες. Ἀντιθέτως, νομίζω, ὅτι εἶναι πολὺ χρήσιμον νὰ ὑπάρχῃ ἕνα ἰσχυρὸν ἀτομικὸν ὁπλοστάσιον εἰς ὅσο τὸ δυνατὸν περισσοτέρας χώρας. Καὶ ἂν ἀκόμη ὑποστῶμεν τὴν βαρυτέραν πυρηνικὴν ἐπίθεσιν καὶ τὰς πλέον ἀνυπολογίστους θυσίας, ὁ ἐλεύθερος κόσμος θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσῃ πάραυτα δι’ ἑνὸς ἀνυπολογίστου κτυπήματος». Προδήλως, διὰ κάθε ἄνθρωπον ψύχραιμον, τὸ κείμενον αὐτὸ εἶναι ἕνα ἐπικίνδυνον παραλήρημα. Ἀπουσιάζει ἀπὸ αὐτὸ οἱονδήποτε αἴσθημα ἐθνικῆς εὐθύνης. Ἂς ἴδωμεν τὸ ἐπιχείρημά του. Ἡ χώρα ἡ φοβουμένη ἐπίθεσιν. Πρόκειται τάχα διὰ τὴν Ἑλλάδα; Ὁ ἴδιος τὸ προσδιορίζει, ὅτι οἱ στόχοι θὰ εἶναι οἱ τόποι ὅπου ὑπάρχουν πύραυλοι ἢ ἀποθῆκαι πυραύλων. Ἄρα, ἐὰν δὲν ἔχῃ, δὲν πρέπει νὰ φοβᾶται ἐπίθεσιν. Διατὶ θὰ ἐξαπολυθῇ ἐναντίον της; Δεύτερον, ὁμιλεῖ περὶ ἀνάγκης διασπορᾶς αὐτῶν τῶν ὅπλων. Ὁμιλεῖ ἐκεῖ ὡς Ἀμερικανὸς καὶ ὄχι ὡς Ἕλλην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Προκειμένου περὶ χωρῶν μὲ τὴν ἔκτασιν τῶν Η.Π.Α., ἡ ἔννοια διασπορὰ εἶναι, βεβαίως, δυνατὸν νὰ συλληφθῇ. Εἰς τὴν Ἑλλάδα τί νὰ εἴπωμεν; Νὰ τὴν κρύψωμεν νὰ μὴ εἶναι εἰς τὴν Πελοπόννησον ἀλλὰ εἰς τὴν Κόνιτσαν ἢ εἰς τὸ Διδυμότειχον. Μιᾶς βόμβας ὑπόθεσις εἶναι ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς, ἡ ἔκτασις τῆς Ἑλλάδος. Τρίτον ἐπιχείρημα εἶναι, ὅτι ἐὰν ὑπάρξῃ κτύπημα, θὰ ὑπάρξῃ καὶ ἀνταπόδοσις. Τὸ ζήτημα εἶναι ποῖος θὰ δεχθῇ τὸ κτύπημα, πρὸς χάριν ποίου θὰ δεχθῇ τὸ κτύπημα, ἐὰν ὄντως ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐξαφανισθῇ τελείως καὶ ποῖος εἶναι ἐκεῖνος ποὺ ὕστερα θὰ ἀνταποδώσῃ. Τέλος, τὸ παραλήρημα τοῦ παραλογισμοῦ, νὰ ἔχουν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότεραι χῶραι. Εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἰς τὸ τελευταῖον φύλλον τοῦ «Ἐξ Πρὲς» ὁ Ζὰν Ζὰκ Σερβὰν Σερβὲρ τὸ ἐχαρακτήρισεν ὡς τὸ ἀπόλυτον ἔγκλημα. Εἶναι ἕνα σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι σύμφωνος καὶ ἡ Σοβιετικὴ ἄποψις καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ ἄποψις, ὅτι εἶναι κἄτι ποὺ πρέπει νὰ ἀποφευχθῇ. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι ἡ Ἀμερικὴ θέλει ὄχι διὰ νὰ ἔχουν αἱ ἄλλαι χῶραι πυραύλους, ἀλλὰ διὰ νὰ εἶναι στόχοι αἱ ἄλλαι χῶραι καὶ οἱ Ἀμερικανοὶ νὰ κρατοῦν τὴν διεύθυνσιν τῶν πυραύλων καὶ τὸ δικαίωμα τῆς χρησιμοποιήσεώς των. Θέλουν νὰ τοὺς σκορπίσουν παντοῦ καὶ ἐκεῖνοι νὰ ἔχουν τὴν ὑπεύθυνον διεύθυνσιν εἰς ὅλας τὰς χώρας. Ὁ ἴδιος ὁ Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν Η.Π.Α. ὁ κ. Τζὼρτζ Μπὸλτς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐδήλωσε: «Ἡ κατοχὴ ἀπὸ περισσοτέρας χώρας πυρηνικῶν ὅπλων θὰ ἐπολλαπλασίαζε τοὺς κινδύνους πυρηνικοῦ πολέμου ἐξαπολυομένου ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν ἀνεύθυνον καὶ θὰ ἔκαμνε δυσκολωτέραν τὴν συνομολόγησιν συμφωνίας διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν πυρηνικῶν ἐξοπλισμῶν». Ἄλλωστε, ἡ εἴσοδός μας εἰς τὴν πυρηνικὴν περιπέτειαν δὲν προέρχεται ἀπὸ πίεσιν τάχα ποὺ ἤσκησε κατὰ τὸ ταξείδιόν του ὁ κ. Κέρσαν, ὅπως ὁμολογεῖ ἡ διάλεξις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν· τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν ἀπὸ μακροῦ χρόνου χαραγμένην καὶ ὑπούλως ἀποκρυπτομένην πολιτικὴν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τοὺς «Τάϊμς» τῆς Ν. Ὑόρκης τῆς 4ης Ἀπριλίου ὁ Ντριοῦ Μίπλετον καὶ εἰς τὸ ἐπίσημον Γαλλικὸν περιοδικὸν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀνεγράφησαν, ὅτι ὑπάρχουν ἤδη βάσεις εἰς τὴν Ἑλλάδα, οἱ ὁποῖαι τώρα ξυλώνονται ἀντικαθιστάμεναι μὲ πολάρις. Ἡ «Καθημερινὴ» ἀπεκάλυψεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἐφοδιασθῆ μὲ βλήματα φέροντα ἀτομικοὺς κώνους ὑπὸ Ἀμερικανικὸν ἔλεγχον τόσον πολύ, ὥστε ἡ κυβερνητικὴ «Μεσημβρινὴ» εἰς τὰς 12 Ἀπριλίου ἠναγκάσθη νὰ γράψῃ τὸ ἑξῆς σχόλιον: «Κατὰ τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς χώρας καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅλα αὐτὰ εἶναι ψευδῆ. Ὅπως προκύπτουν ἀπὸ τὴν ἀντιπαράθεσιν τῶν δύο ἀνωτέρω παραγράφων μία ἀπὸ αὐτὰς εἶναι ἀνακριβὴς καὶ ἡ ἄλλη ἀκριβής. Ἐὰν μὲν ἡ ἀκρίβεια εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν πλευρὰν εἶναι φανερόν, ὅτι δὲν χωρεῖ περαιτέρω συζήτησις. Ἀρχίζει ἡ δικαιοδοσία τοῦ Εἰσαγγελέως». Ἡ συμφωνία Μέρσεν ἁπλῶς μετατρέπει τὴν χερσαίαν πυρηνικὴν δύναμιν εἰς θαλασσίαν εἴτε ἐπὶ πυρηνικῶν ὑποβρυχίων, εἴτε καὶ ἐπὶ πλοίων ἐπιφανείας, ποὺ θὰ ἐμφανίζωνται σὰν ἐμπορικά, ἂν καὶ αὐτὸ κατὰ τὸ διεθνὲς δίκαιον, εἶναι πρᾶξις πειρατείας. Εἶναι χαρακτηριστικὴ ἡ ἐπιστολὴ ποὺ ἔστειλεν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἑστία» ὁ πλοίαρχος κ. Παπαδημάκης. «Τὰ πλοῖα θὰ εἶναι φορτηγὰ συμβατικοῦ τύπου, λ.χ. λίμπερτυ ἢ βίκτορυ. Θὰ ἔχουν τὴν αὐτὴν ἐξωτερικὴν ἐμφάνισιν μὲ τὰ ἄλλα ἐμπορικὰ πλοῖα τοῦ αὐτοῦ τύπου καὶ ὡς ὑποθέτω θὰ ὑψώσουν πολεμικὴν σημαίαν. Θὰ εἶναι δὲ λίαν ἐπικίνδυνα διὰ τὸν ἐχθρόν, ἐφ’ ὅσον θὰ διατηρηθοῦν ἐν ἐπιφανείᾳ, διότι θὰ ἀπειλοῦν τὰ ἐδάφη του ἀπὸ ἀποστάσεως 1.500 μιλίων». Ἀλλὰ πῶς καὶ ἐπὶ πόσον χρόνον θὰ μείνουν ἐν ἐπιφανείᾳ ὅταν ὁ ἀντίπαλος διαθέτῃ περὶ τὰ 500 ὑποβρύχια (μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἀτομικά), ἰσχυροτάτην ἀεροπορίαν, κατευθυνόμενα βλήματα καὶ ἐν γένει πᾶν σύγχρονον εἶδος ἐπιθετικοῦ ἐξοπλισμοῦ θαλάσσης καὶ ἀέρος ἀκόμη καὶ ἐν ὥρᾳ εἰρήνης τοῦτο φυσικὸν εἶναι νὰ παρακολουθῇ ἀγρύπνως τὰς ἐν λόγῳ πλωτὰς πυρηνικὰς βάσεις, τὰς μετακινήσεις καὶ τὸ στίγμα των. Πῶς θὰ ἀποκρύψωμεν λοιπὸν αὐτὰ τὰ πλοῖα; Ἰδοὺ τὸ πρόβλημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνώτατος ναυτικὸς ἐκπρόσωπος τοῦ πενταγώνου ἀπήντησε: Θὰ τὰ ἀναμίξωμεν μὲ τὰς 4 χιλιάδας ἐμπορικῶν πλοίων, ἅτινα διασχίζουν καθημερινῶς τὸν Ἀτλαντικὸν καὶ τὴν Μεσόγειον. Ἄλλως τε λόγῳ τοῦ μικροῦ των βυθίσματος θὰ δύνανται νὰ κρύπτωνται καὶ εἰς παράκτια ὕδατα. («Κῆρυξ–Βῆμα» Ν. Ὑόρκης, 8 Μαρτίου). Διὰ νὰ βεβαιωθῇ ὁ ἀντίπαλος, ὅτι ἐβύθισε διὰ βαλιστικῶν βλημάτων πολάρις ἐξωπλισμένα πλοῖα θὰ χρειασθῇ νὰ βυθίσῃ μέγιστον ἀριθμὸν ἐκ τῶν ἐμπορικῶν μας πλοίων. («Ταχυδρόμος» Ρώμης, 8 Μαρτίου). Ὡραία παρηγοριά. Μετὰ τὴν «Σαρατόγκα» καὶ τὸ «Ἐντερμπλάϊς» αἱ Ἑλληνικαὶ θάλασσαι φιλοξενοῦν τὸ ἀτομικὸν ὑποβρύχιον μὲ πολάρις «Σανκιούστιον» τὸ ὁποῖον περιπλέει τὴν Μεσόγειον, Σμύρνην, Θερμαϊκὴν κλπ. Τοῦτο δὲν τὸ διέψευσεν ὁ κ. Ἀβέρωφ, ἀλλὰ ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἔχει πληροφορίαν περὶ τῆς παρουσίας του εἰς Ἑλληνικοὺς λιμένας ἢ Ἑλληνικὰ χωρικὰ ὕδατα δηλαδὴ δὲν τὸ ἀπέκλεισε, πρᾶγμα ποὺ κατὰ τὴν συνήθη τακτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἀποτελεῖ τὴν ψυχολογικὴν προπαρασκευὴν τῆς ἀναγνωρίσεως αὐτοῦ τοῦ γεγονότος. Ἄλλως τε ἔγκυρος κυβερνητικὴ ἐφημερὶς τῆς 19 Ἀπριλίου ἐδημοσίευσεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶχε λόγον νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν στάθμευσιν ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου εἰς δηλώσεις του ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς 14ης ἐπετείου ἀπὸ τῆς συνάψεως τῆς ἀτλαντικῆς συμμαχίας ὁ ἁρμόδιος διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Χαμπαλούρης παρέσχε τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἔναντι τῆς ἀτλαντικῆς συμμαχίας ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀναλάβει ἀπεριορίστους ὑποχρεώσεις. Ἔτσι ἐμπλεκόμεθα εἰς τὸ εὐθὺ καὶ ἐκτεταμένον πρόγραμμα πυρηνικῶν χωρῶν καὶ ἐπιβαρυνόμεθα. Εἰς τὸ πυρηνικὸν αὐτὸ πρόγραμμα καθορίζεται ὁ ρόλος κἄθε χώρας, τὰ ὅπλα τὰ ὁποῖα θὰ διαθέτῃ αὕτη καὶ τέλος ἡ οἰκονομικὴ συμμετοχὴ ἑκάστης χώρας δι’ ἕνα πρόγραμμα δεκαετοῦς διαρκείας 50 χιλ. δισεκ. δολλαρίων εἰς τὸ ὁποῖον ἡ συμμετοχὴ τῆς Ἑλλάδος εἶναι 600 ἑκατ. δολλάρια, ἤτοι 60 ἑκατ. κατ’ ἔτος. Καὶ διὰ τὴν δαπάνην αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις ἐχρησιμοποίησε τὴν προσφιλῆ αὐτῆς τακτικὴν τῆς ἀπάτης καὶ τῆς διαβουκολήσεως. Ὁ Τζὼν Μπὸλς Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁμιλῶν εἰς τὰς 24 Ἀπριλίου εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τοῦ Μπρίτσετον εἶπε: «Δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ δημιουργήσωμεν αὐτὴν τὴν δύναμιν παρὰ ἐὰν οἱ σύμμαχοί μας εἶναι διατεθειμένοι νὰ ἀναλάβουν τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς προκαλουμένης δαπάνης». Ὁ δὲ κ. Μέρσαν ἐδήλωσεν εἰς τοὺς δημοσιογράφους, ὅτι εἶναι ἀναρμόδιος νὰ συζητήσῃ τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος. Ἡμεῖς ἐδεσμεύθημεν ἀνεξαρτήτως οἱασδήποτε συζητήσεως, διότι διεπόμεθα εἰς μίαν πολιτικὴν ἐθνικῆς μειοδοσίας. Ὁ κ. Μακναμάρα μὲ τὴν ὠμήν του γλῶσσαν ὁμιλῶν διὰ τὴν ἀτλαντικὴν συμμαχίαν ἔκαμε δηλώσεις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τοὺς τζαμπατζῆδες νὰ εἶναι εἰς βάρος μας. Θὰ καταβάλλωμεν κἄθε προσπάθειαν, ὥστε νὰ γίνῃ περισσοτέρα καὶ μεγαλυτέρα ἡ συμμετοχὴ ὅλων διὰ τὴν δαπάνην τῶν πολάρις. Πρὶν γίνῃ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὁ κ. Μακναμάρα ἦτο διευθυντὴς τῶν πολεμικῶν ἐργοστασίων κατασκευῆς πολάρις. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐματαίωσε τὸ σχέδιον διὰ τὰ σκάϊμπολ ἐξ οὗ καὶ τὸ ἰδιαίτερον αὐτοῦ ἐνδιαφέρον διὰ τὴν προώθησιν αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Κύριοι συνάδελφοι, αἱ προετοιμασίαι αὗται, αἱ ὁποῖαι ὁλοκληρώνονται εἰς δεκαετῆ σχέδια ἀποτελοῦν ἕνα μεγάλον κίνδυνον διὰ τὴν ἀνθρωπότητα. Διότι δείχνουν, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῶν ΗΠΑ εἰς τὴν ὁποίαν εἴμεθα ὑποτελεῖς δὲν θὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὸ νὰ εὑρεθῇ τρόπος καταργήσεως αὐτῶν τῶν ὅπλων καὶ αὐτοῦ τοῦ κινδύνου διὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλὰ ἐπιδιώκει σὲ κἄποιαν στιγμὴν νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐξαπολύσῃ μίαν ἐπίθεσιν ποὺ ἀποτελεῖ μίαν νέαν μορφὴν τῆς πολιτικῆς της ἀπὸ θέσεως ἰσχύος. Εἰς μίαν ὅμως τοιαύτην περίπτωσιν ἀνεξαρτήτως τοῦ ποῖος θὰ εἶναι νικητής, ἐδῶ πρέπει νὰ σοβαρευώμεθα καὶ νὰ μὴ βλέπωμεν τὴν ὑπόθεσιν τῆς πυρηνικῆς ἐκρήξεως ὑπὸ τὸ πρῖσμα πολιτικῆς ἢ ἰδεολογικῆς ἢ καὶ ταξικῆς ἀντιδικίας, δὲν ξέρει ὁ πυρηνικὸς ὄλεθρος πιστοποιητικὰ κοινωνικῶν φρονημάτων. Λοιπὸν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ποῖος θὰ εἶναι νικητὴς ἀπὸ τὸ πρῶτον λεπτόν, ἡ Ἑλλὰς θὰ σβύσῃ ἀπὸ τὸν κόσμον. Εἶναι ἀμείλικτοι οἱ νόμοι τοῦ συγχρόνου πολέμου διὰ λόγους στοιχειώδους ἐπιβιώσεως θὰ ἐπιβάλουν δὲ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ δεχθῇ τὴν ἐπίθεσιν, τὴν ὑποχρέωσιν ἀμέσως εἰς τὸ πρῶτον λεπτὸν τοῦ πολέμου νὰ ἐξουδετερώσῃ κἄθε κινητὴν ἢ σταθερὰν βάσιν ποὺ εἶναι ἐπιφορτισμένη μὲ εἰδικοὺς στόχους ἐναντίον του, εἴτε λιμένες εἶναι αὐτοί, εἴτε ὁρμητήρια, εἴτε σκάφη ἐπιφανείας, εἴτε ἀκόμη καὶ γραμμαὶ θαλασσίων συγκοινωνιῶν ἀφοῦ κάτω ἀπὸ τὸ καμουφλὰζ ἐμπορικῶν σκαφῶν θὰ κρύπτωνται τὰ πειρατικὰ μὲ ἐξοπλισμοὺς πυρηνικούς. Ἡ Κυβέρνησις μᾶς λέγει, ἐπιθυμῶ τὴν εἰρήνην. Εἶναι λογικὸν νὰ δεχθῶμεν, ὅτι εἰς αὐτὸ τοὐλάχιστον λέγει τὴν ἀλήθειαν, ὁ ὄλεθρος δὲν κάμνει ἐξαίρεσιν ἀπὸ κανένα. Τόσον τὸ χειρότερον, ὅμως, διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν ἐπιθυμῇ τὴν εἰρήνην. Κανεὶς δὲν τὴν ἐρωτᾷ τὶ ἐπιθυμεῖ, προσεδέθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ξένου, κρατεῖται εἰς τὴν ἐξουσίαν παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴν ὑποστήριξιν τῶν ξένων, κάμνει καὶ ἐναντίον τῆς ἐπιθυμίας της καὶ ἐναντίον τοῦ συμφέροντος τῆς Ἑλλάδος ποὺ εἶναι ὡστόσον τόσον στοιχειῶδες —δὲν θέλει νὰ τὸ καταλάβῃ— καὶ κάμνει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τῆς ἐπιβάλλουν οἱ ξένοι. Δι’ αὐτό, οὔτε κἂν νὰ ἐκδηλώσῃ τῆς ἐπιτρέπουν, ὅτι ἀγαπᾶ καὶ ἐπιθυμεῖ τὴν εἰρήνην. Συστηματικά, ἀπὸ τότε ποὺ ὠργάνωσε τὰ ἐπεισόδια εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῆς ἐπιτροπῆς εἰρήνης εἰς τὸν Πειραιᾶ τὸ 1957 ἢ τὶς ἀθλιότητες στὴν συγκέντρωσιν ποὺ εἶχε προγραμματισθῆ εἰς τὴν Μυτιλήνην τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1958, ἕως προχθὲς εἰς τὴν πορείαν τοῦ Μαραθωνείου τῆς εἰρήνης ἐπιστρατεύει στρατόν, ναυτικόν, ἀστυνομίαν τὰ πάντα διὰ νὰ ἐκτοπίσῃ καὶ τὴν ἁπλῆν ἐκδήλωσιν τῆς εἰρήνης. Ἔναντι αὐτοῦ τοῦ θέματος τῆς ἐμπλοκῆς μας εἰς τὴν πυρηνικὴν περιπέτειαν διακηρύσσομεν πρῶτον ἂν διατηρηθῇ ἡ εἰρήνη, ἂν πρόκειται νὰ διατηρηθῇ ἡ εἰρήνη, δὲν χρειαζόμεθα πυρηνικὰ ὅπλα, μᾶς ἐκθέτουν τὸ ὀλιγώτερον– ὀλιγώτερον εἰς κινδύνους ἀπὸ ἀτυχήματα. «Σαρατόγκα» παλαιότερον, «Θέρσερ» πρὸ τριῶν ἑβδομάδων στὰ ἀνοικτὰ τῶν ἀμερικανικῶν ὑδάτων, μόλυνσις τῶν κλειστῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν ἀπὸ τὴν ραδιενέργειαν. Δεύτερον, μᾶς καταποντίζουν στὴν ἐξαθλίωσιν μὲ τὴν περαιτέρω αὔξησιν τῶν συντριπτικῶν πολεμικῶν δαπανῶν καὶ ματαιώνουν κάθε ἐλπίδα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας, ἀκόμη ἀποτελοῦν ἰσχυρὰ ἐλατήρια διὰ τὴν κατάργησιν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. Ἡ πορεία πρὸς τὸν πόλεμον συμβαδίζει μὲ τὴν πορείαν πρὸς τὸν φασισμὸν καὶ αὐτὸς συμβαδίζει μὲ τὴν πορείαν πρὸς τὴν πεῖνα. Τρίτον, ἂν πρόκειται νὰ ὑπάρξῃ εἰρηνικὴ σύγκρουσις, ἀκόμη περισσότερον δὲν χρειαζόμεθα, διότι αὐτὰ θὰ προκαθορίσουν τὴν ἐξόντωσίν μας. Δὲν ἀποτελεῖ ἄμυναν, δὲν ἀποτελεῖ ἀμυντικὴν προσπάθειαν —καὶ μὴ παίζωμεν μὲ τὰς λέξεις— αὐτὴ ἡ πολιτική. Κατὰ γενικὴν ἀντίληψιν, ἄμυνα εἶναι μία προσπάθεια διὰ τὴν προάσπισιν καὶ διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς χώρας. Κἄτι ποὺ ἔχει σὰν ἀναγκαίαν συνέπειαν, σὲ περίπτωσιν συγκρούσεως, νὰ ἐξοντώσῃ τὴν χώραν, πρέπει νὰ εὑρεθῇ ἄλλο ὄνομα διὰ νὰ τὸ βαπτίσωμεν. Ἔχομεν ἐμπλακῆ εἰς ἕνα σύστημα, ὅπου εἶναι δυνατόν, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἰδέαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἐνδεχομένως οὔτε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ ἐνδεχομένως χωρὶς νὰ πάρῃ κανεὶς εἴδησιν, ὅτι ἔχει κηρυχθῆ πόλεμος, νὰ ἔχωμεν ἐξαφανισθῆ ἀπὸ τὸν χάρτην τῆς γῆς, εἴτε διότι κἄποιος στρατοκράτης ἐνόμισεν, ὅτι ἦλθεν ἡ κατάλληλος ὥρα τῆς ἀπολύσεως, εἴτε ἀκόμη καὶ ἀπὸ ἀτύχημα καὶ ἀπὸ μοιραῖον λάθος, ὅπως ἔχει ἀναπτυχθῆ καὶ εἶναι γνωστότατον, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συμβῇ. Φυσικά, διὰ νὰ στηριχθῇ αὐτὴ ἡ στρατηγική, ἡ ὁποία δὲν εἶναι στρατηγικὴ ἐνδιαφέρουσα τὴν Ἑλλάδα, εἶναι κοσμοκρατορικὴ ἐπιδίωξις, ἐπιστρατεύεται μία ὑστερία ἀντικομμουνιστική, μία ὑστερία ἀντισοβιετική, ὁ μπαμπούλας, ὁ κίνδυνος. Διατὶ τἄχα αἱ εὑρισκόμεναι εἰς τὰς παρυφὰς τοῦ Ἀνατολικοῦ κόσμου, ἡ Σουηδία, ἡ Φινλανδία, ἡ Αὐστρία, ὄχι μόνον δὲν αἰσθάνονται νὰ κινδυνεύουν, ἀλλὰ τὸ ἔχουν σίγουρο, ὅτι καὶ εἰς μίαν γενικὴν πυρηνικὴν καταστροφὴν ἔχουν τὴν δυνατότητα καὶ βεβαιότητα μάλιστα νὰ περισωθοῦν. Τἄχα δὲν ὑπάρχει ἄλλη λύσις ἀπὸ τὸν πυρηνικόν μας ἐξοπλισμόν; Βεβαίως ὑπάρχει. Πρῶτα–πρῶτα, εἶναι ἡ γενικὴ λύσις, ποὺ μὲ ἐπιμονὴν προτείνεται, ἕνας γενικὸς καὶ πλήρης ἀφοπλισμός, κάτω ἀπὸ αὐστηρὸν διεθνῆ ἔλεγχον, μία κατάργησις τῶν πυρηνικῶν ὅπλων καὶ καταστροφὴ τῶν πυρηνικῶν ἀποθεμάτων, μία ἀπαγόρευσις τῶν πυρηνικῶν δοκιμῶν. Προεβλήθη ὁ ὅρος ἐπιτοπίου ἐλέγχου. Μόλις ἔγινε δεκτός, τὸν ἀπέσυραν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸν ὑπέβαλον καὶ ὁ μακροχρόνιος προγραμματισμὸς πολυεθνικῆς δυνάμεως, εἰς τὴν ὁποίαν προσεχωρήσαμεν, δεικνύει, ὅτι ὑπάρχει πρόθεσις νὰ μὴ προσχωρήσωμεν εἰς τὴν συμφωνίαν καὶ ὑπάρχουν συμφέροντα νὰ μὴ προσχωρήσωμεν εἰς τὴν συμφωνίαν. Ἡμεῖς ὑπακούομεν, ἔχομεν ὁρισθῆ ὡς ὁλοκαύτωμα καὶ ἀναλαμβάνομεν τὸν ρόλον μας. Πέραν τῆς γενικῆς παγκοσμίου λύσεως, ὑπάρχει καὶ εἰδικωτέρα λύσις, ἡ δημιουργία τοπικῶν ζωνῶν εἰρήνης, ἡ οἰκοδόμησις καὶ ἐπέκτασις τῆς εἰρήνης καὶ ἀπύραυλες ζῶνες καὶ ἡ συμβολὴ κάθε χώρας ἔτσι εἰς τὴν οἰκοδόμησιν τῆς εἰρήνης τοῦ κόσμου μὲ κάθε ἐπιθυμητὸν ἔλεγχον, μὲ ἐγγύησιν καὶ τῆς ἀκεραιότητος καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ καθεστῶτος μας προσφέρεται ἐπίμονα ἀπὸ τὸ 1957, ἀπὸ τότε ποὺ διετυπώθη ἡ γνωστὴ πρότασις τύπου Στόϊκα. Τὴν ἀπορρίπτομεν ἀγερόχως. Εἰς τὴν διάλεξίν του εἰς Βόννην ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ἀβέρωφ λέγει: «Δὲν πιστεύομεν, ὅτι τοπικοὶ ἀφοπλισμοὶ παρουσιάζουν μεγάλην χρησιμότητα. Δὲν πιστεύομεν εἰς τὴν χρησιμότητα τῶν ἀποατομικοποιημένων ἢ ἀποστρατιωτικοποιημένων ζωνῶν. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ποσῶς νὰ γνωρίζω ἐὰν πρόκειται νὰ κτυπηθῶ ἀπὸ ἀτομικὸν κῶνον, ἂν ὁ κῶνος αὐτὸς ἐξαπολύεται ἀπὸ 500 ἢ ἀπὸ 1.500 χιλιόμετρα». Ἐὰν αὐτὴ ἡ ἄποψις δὲν ἦτο μία συνειδητὴ καὶ ἐκ προθέσεως ἐπανάληψις τῶν ὑπαγορεύσεων τῆς Ἀμερικανικῆς προπαγάνδας καὶ τῶν συνθημάτων ποὺ συμφέρουν τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, ἀλλ’ ὄχι τὸν τόπον μας, ἡ ἄποψις ποὺ ἐκτίθεται πάρα πάνω θὰ ἦτο ἁπλῶς ἠλιθία. Ποῖος καὶ διατὶ θὰ μᾶς ἔπληττεν εἴτε ἀπὸ 500 εἴτε ἀπὸ 1.500 χιλιόμετρα, ἐὰν δὲν ἀποτελούσαμεν ἀπειλὴν ἐξοντώσεώς του, λόγῳ τοῦ πυρηνικοῦ μας ἐξοπλισμοῦ, ἀφοῦ ὁ ἴδιος ὁ κ. Ἀβέρωφ εἰς τὸ ἀμέσως προηγουμένως ἀναγνωσθὲν ἀπόσπασμα τῆς διαλέξεώς του ὁμολογεῖ, ὅτι ἡ ἐπίθεσις ἐὰν ἐγίνετο, θὰ ἐγίνετο ἐναντίον τῶν πυραύλων, ἢ τῶν ἀποθεμάτων πυραύλων; Ἡ ἰδία ἡ λογικὴ τοῦ πυρηνικοῦ πολέμου δὲν μᾶς λέγει, ὅτι ὅσον ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ κάθε ἀντίπαλος νὰ ἐπιδιώξῃ νὰ καταστρέψῃ τὶς βάσεις πυραύλων τοῦ ἀντιπάλου του ἄλλο τόσον εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ προσπαθήσῃ νὰ περισώσῃ καὶ νὰ περιφρουρήσῃ τὰς περιοχὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπηλλαγμέναι πυρηνικοῦ ἐξοπλισμοῦ καὶ ἀκίνδυνοι. Κύριοι συνάδελφοι, πρὸ ἡμερῶν συνῆλθεν εἰς τὴν Λωζάννην, τὸ Συμβούλιον τῆς Διεθνοῦς Διακοινοβουλευτικῆς Ἑνώσεως, εἰς τὴν ὁποίαν μετέχει ἡ Ἑλλὰς καὶ εἰς τὴν ὁποίαν κακῶς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τοποθετεῖ ἄλλα Κόμματα καὶ ἀποκλείει ἄλλα Κόμματα. Ἐκεῖ ἐτέθη τὸ ζήτημα νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Συνδιασκέψεως ποὺ πρόκειται νὰ συνέλθῃ εἰς τὸ Βελιγράδι τὸν προσεχῆ Σεπτέμβριον πρότασις γενικὴ 100 χωρῶν διὰ τὴν δημιουργίαν ἀπυραύλων ζωνῶν καὶ ζωνῶν ἠλαττωμένων ἐξοπλισμῶν. Μόνον ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀντιπροσωπεία ἠρνήθη νὰ ψηφίσῃ λέγοντας, ὅτι αὐτὸ εἶναι εἰς βάρος μας, διότι ἡμεῖς θὰ εἴμεθα ὁ μόνος στόχος ἀντιποίνων. Ὑπενθυμίζω, ὅτι τὴν ὑπόθεσιν τῆς δημιουργίας ἀπυραύλου ζώνης εἰς τὰ Βαλκάνια ἐλεγχομένης καὶ ἠγγυημένης προσεφέρθη ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις νὰ τὴν ἐγγυηθῇ ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ τὰς ἄλλας δύο μεγάλας Δυνάμεις. Αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι ἠρνήθησαν ἀπολύτως, διότι θέλουν νὰ διατηροῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα μίαν ἐντύπωσιν ἀνασφαλείας καὶ τοποθετοῦν τὴν προπαγάνδαν περὶ κινδύνων ἀπὸ βορρᾶ, ποὺ εἶναι προωρισμένοι νὰ ἐξοικονομήσουν πλήγματα κατὰ τοῦ Ἀμερικανικοῦ ἐδάφους. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι τἄχα ὁ διεθνὴς κομμουνισμὸς πονεῖ διὰ τοὺς ἄλλους λαοὺς καὶ δὲν πονεῖ διὰ τοὺς ἰδικούς του. Πάντως ὁ πυρηνικὸς κίνδυνος εἶναι τόσον συνειδητοποιημένος εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὥστε δὲν εἴμεθα οἱ μόνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκφράζομεν τὴν ἀντίθεσιν. Ὑπῆρξαν εἰς τὸ βῆμα αὐτό, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐπίσημοι ἐκδηλώσεις ἐκ μέρους τῶν κ.κ. Βενιζέλου, Μαρκεζίνη, Ἀλλαμανῆ, Τσιριμώκου, Μπαλτατζῆ, Μητσοτάκη ὑπὸ διάφορον τοποθέτησιν ἐκ μέρους κἄθε ἑνός, ὥστε θὰ εἶναι κἄπως δύσκολον νὰ σταθῶ εἰς τὸ ὅτι μόνον ἡμεῖς ἐκφράζομεν αὐτὰς τὰς ἀπόψεις, ποὺ τὰς υἱοθέτησεν ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸ 1958. Σήμερον, διανοούμενοι, ἐργάται, φοιτηταί, νεολαία, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀγωνίζονται διὰ τὴν ἀποτροπὴν αὐτοῦ τοῦ θανασίμου κινδύνου καὶ ἀντιμετωπίζονται, ὅπως ἀντεμετωπίσθησαν πρὸ 15–20 ἡμερῶν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸν Μαραθῶνα. Κύριοι συνάδελφοι, ἅμα ἐνταχθῶμεν μίαν φορὰν μὲ τὸ πρόσχημα τῆς ἀμύνης μας, εἰς τὸν πυρηνικὸν χορόν, ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν ὁδηγούμεθα ὁπουδήποτε ἡ Ἀμερικανικὴ πολιτικὴ θέλει. Δὲν εἶναι πολλὲς ἡμέρες, ὅπου ὁ κ. Ράσκ, ἔκαμε δήλωσιν, ὅτι ἡ Ἀμερικὴ ἔχει ζωηρὸν ἐνδιαφέρον διὰ νὰ διατηρηθῇ τὸ καθεστὼς τὸ φεουδαρχικὸν καὶ τὸ διεφθαρμένον εἰς τὴν Σαουδαραβίαν καὶ τὴν Ἰορδανίαν, διὰ τὰ συμφέροντα τῶν πετρελαίων καὶ τῶν ἑταιρειῶν πετρελαίου καὶ ὅτι εἶναι εὐκολώτερον εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν τὸ «Ἐντερμπράϊζ», τὸ πυρηνικὰ ἐξωπλισμένον ποὺ ναυλοχεῖ εἰς τὰ ἑλληνικὰ ὕδατα νὰ ἐνισχύσῃ ἀπὸ θαλάσσης καὶ ἀέρος κἄθε ἐπέμβασιν δυνάμεως ξηρᾶς (τὶς ἡμέρες ποὺ ἦτο ἐδῶ τὸ «Ἐντερπράϊζ»). Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ μὲν διὰ τοὺς κινδύνους τοῦ πυρηνικοῦ ἐξοπλισμοῦ τοὺς πελωρίους τοῦ Ἔθνους, εἰς τοὺς ὁποίους μᾶς ἐνέπλεξεν ἡ Κυβέρνησις. Θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω καὶ ἄλλο τι, σχετικῶς μὲ τὴν διεθνῆ πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὰ πλαίσια τῆς ξενόδουλης καὶ παράλογης ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ μέσα εἰς αὐτὰ ἐντάσσεται ἡ ὄξυνσις τῶν σχέσεων μὲ τοὺς ἡγετικοὺς κύκλους τῆς Τουρκίας. Εἴμεθα ἐγκλωβισμένοι εἰς μίαν συμμαχίαν ποὺ ὑπαγορεύουν συμφέροντα ὄχι ἐθνικά, ἀλλὰ ταξικὰ τῆς ὀλιγαρχίας καὶ τῆς Αὐλῆς. Καὶ ἐπισείομεν τὸν μπαμπούλα διὰ νὰ δικαιολογήσωμεν τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα τῆς συμμαχίας αὐτῆς. Καὶ ἔτσι, ἐνῷ λέγομεν ὅτι κινδυνεύομεν ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ δὲν ὑπάρχουν κίνδυνοι, ἀποδεχόμεθα καὶ δὲν ἔχομεν καμμίαν δυνατότητα ν’ ἀντιδράσωμεν ἐναντίον κινδύνων ἁπτῶν, ἀμέσων, ἀπειλητικῶν διὰ τὴν χώραν. Οἱ κηδεμόνες μας, αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι καὶ οἱ ἄλλοι ἰσχυροὶ Ἀτλαντικοὶ Σύμμαχοι, μᾶς ὑποχρεώνουν νὰ δεχώμαστε ραπίσματα καὶ νὰ θυσιάζωμεν ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ νὰ ἱστάμεθα σὰν ἀπαθεῖς μάρτυρες τόσων κυνηγητῶν τῆς ἁλιείας, ποὺ ἔχει βυθίσει εἰς ἐξαθλίωσιν τὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου, τὶς πειρατικὲς δολοφονίες τοῦ πληρώματος τῆς «Μαρίτσας» καὶ ἄλλων ἀντιστοίχων ἐπεισοδίων εἰς τὸ Γιαοὺρ Ἀντᾶ, εἰς τὸν Ἕβρον. Καὶ δεχόμεθα τὶς προκλήσεις εἰς τὸ Κυπριακὸν ποὺ ξεκινοῦν ἀπὸ τὴν ἐπίσκεψιν τοῦ Τούρκου ἐπιτελάρχου καὶ φθάνουν εἰς τὰ ἡμέτερα ἐπεισόδια, τῶν ὁποίων οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ προΐδῃ τὰς πάρα πέρα ἐξελίξεις καὶ τοὺς κινδύνους. Κύριοι συνάδελφοι, μερικοὶ ἀπόστρατοι —ἄλλοτε οἱ ἀπόστρατοι συζητοῦσαν εἰς τὸ καφενεῖον τοῦ Ζαχαράτου, τώρα κατεδαφίσθη— μερικοὶ ἀπόστρατοι κάνουν διαφόρους συλλογισμοὺς περὶ τῆς ἰσοπαλίας καὶ ὑπεροπλίας ὑποβρυχίου ξένης, σὰν νὰ ἐπρόκειτο εἰς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην περίπτωσιν νὰ πολεμήσωμεν μὲ τὴν Τουρκίαν. Νομίζω, ὅτι πρόκειται σαφῶς περὶ φαιδρολογημάτων, τὰ ὁποῖα ἁπλῶς ρίχνουν νερὸ εἰς τὸν μύλον τῶν ἐξοπλισμῶν καὶ τῆς καταστροφῆς τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Εἴμεθα ἐξηρτημένοι. Δὲν μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ κάμωμεν τίποτε ἀπολύτως. Εἴμεθα ἐγκλωβισμένοι εἰς μίαν λεγομένην συμμαχίαν, ὅπου εἴμαστε περισσότερον ἀπομονωμένοι ἀπὸ μίαν οἱανδήποτε ἄλλην φορὰν εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς χώρας. Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν κανεὶς νὰ ἀπειλήσῃ στρατιωτικὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, χωρὶς νὰ εὕρωμεν στήριξιν καὶ νὰ ἔχωμεν αὐστηρῶς προειδοποιήσει τοὺς ἐπιτιθεμένους. Ἀλλὰ τί θὰ κάμωμεν μέσα εἰς ἕνα κύκλον κλειστόν, εἰς τὸν ὁποῖον θεωρῶντας τὴν χώραν σὰν χῶρον ὑπὸ τὸν ἔλεγχόν της ἡ Ἀμερική, δίδει ἐντολὰς συνεχῶς νὰ ὑποχωροῦμεν εἰς τὰ Τουρκικὰ αἰτήματα. Πέραν ἀπὸ τὴν περίπτωσιν τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν σχέσεων, πρέπει νὰ ἐπισημάνω, κύριοι συνάδελφοι, συνεχίζοντας τὸ θέμα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μας κατέχεται ἀπὸ ἕνα πλέγμα ὑποτελείας καὶ ἐξαρτήσεως. Ἀνησυχεῖ μήπως δὲν ἔχει ἀφέντη καὶ εἶναι εὔλογον αὐτό, διότι μόνον μὲ τὴν ξένην στήριξιν κυβερνᾶ τὸν τόπον. Εἰς τὴν ἰδίαν διάλεξιν ποὺ ἐμνημόνευσα πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν Βόννην, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν: «Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐπὶ διεθνοῦς πεδίου εὐθυγραμμίζομαι μὲ τοὺς Γερμανοὺς συναδέλφους μου. Δὲν ἔχει λόγον ὁ κ. Μπερντράνο νὰ μὲ εὐχαριστῇ, διότι εὐθυγραμμίζομαι σήμερον μετὰ τοῦ κ. Σμίντερ, δεδομένου ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ καθῆκον καὶ πολιτικήν». Εὐθυγραμμιζόμεθα μὲ τὰς πλέον ἐπιθετικὰς καὶ φιλοπολέμους δυνάμεις τοῦ σημερινοῦ κόσμου, τὰς διαβρωμένας ἀπὸ τὰ στελέχη τὰ Χιτλερικά, ποὺ κάνουν ὄνειρα ρεβὰνς καὶ ἐπεκτάσεως τοῦ πολέμου. Κύριοι συνάδελφοι, ἐντὸς ἑβδομάδος ἐπίκειται ἡ ἐπίσκεψις τοῦ Προέδρου τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας. Τὸ ὀλιγώτερον ἡ ἐπίσκεψις αὐτὴ θέτει τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν μέσα εἰς τὸ κέντρον τῶν ἐνδοατλαντικῶν ὑποθέσεων καὶ μετατρέπει τὴν χώραν μας εἰς ἕνα πεδίον ἐνδοατλαντικοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Ἡ ἐπίσκεψις δὲ αὐτὴ δὲν εἶναι μόνον συνδυασμένη μὲ τὸ ηὐξημένον ἐνδιαφέρον τοῦ Γαλλικοῦ μονοπωλιακοῦ κεφαλαίου δι’ ἐπενδύσεις εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔρχεται δεύτερον κατὰ σειρὰν μετὰ τὸ Ἀμερικανικόν, εἰς ὕψος ἐπενδύσεων, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ προστασίας τοῦ ξένου κεφαλαίου. Ἀλλὰ συνδυάζεται καὶ μὲ τὴν προσπάθειαν τῶν Γαλλογερμανικῶν μονοπωλίων νὰ κηδεμονεύσουν τὴν Εὐρώπην, στηρίζοντας ἀντιδραστικὰ καθεστῶτα, ὅπως τὸ καθεστὼς τοῦ Φράνκο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνηγγέλθη, ὅτι ἀπεφασίσθη κἄποια χορήγησις ἐνισχύσεως. Δὲν εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ ἐπιμονή, τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσεν ὁ Πρόεδρος τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας νὰ ἔλθῃ ἐδῶ μὲ τὸν Γαλλικὸν στόλον, ἀποβλέπων εἰς τὸ νὰ ὑπογραμμίσῃ κατὰ στρατιωτικὸν τρόπον τὸ Γαλλικὸν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν Μέσην Ἀνατολήν, καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν Ἑλλάδα πρὸς στήριξιν αὐτοῦ τοῦ ἐνδιαφέροντος. Αὐτὸ εἶναι μία ἀκόμη προσπάθεια νὰ ἐμπλακῇ ἡ χώρα μας σὰν πιόνι εἰς συμφέροντα ποὺ δὲν εἶναι συμφέροντα κι’ ἐπιδιώξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐπιφυλασσόμεθα νὰ παρακολουθήσωμεν καὶ νὰ κρίνωμεν τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅπως ὅμως κατέχεται ἀπὸ τὸ πλέγμα αὐτῆς τῆς ὑποτελείας, κατεχόμεθα ἀπὸ τὶς ζωηρότερες ἀνησυχίες διὰ τὸ τί πρόκειται νὰ πράξῃ. Ὁ ψυχροπολεμικὸς ἐξ ἄλλου ρόλος τῆς Κυβερνήσεως, ποὺ δὲν βοηθεῖ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, τῆς οἰκονομίας καὶ ὁδηγεῖ εἰς τὸ νὰ ἀποφεύγωνται συνεχῶς αἱ φιλικαὶ σχέσεις συνεργασίας μὲ τοὺς γείτονας. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον, ἀλλὰ θὰ σᾶς διαβάσω ἕνα προχθεσινὸν σχόλιον τῆς «Ἑστίας» τῆς 3ης Μαΐου. Εἰς χθεσινὴν συνέντευξίν του ἐπὶ τῶν Ἑλληνοβουλγαρικῶν σχέσεων, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐμμένει εἰς τὴν ἐσφαλμένην ἄποψιν, ὅτι, «ἡ μὴ καταβολὴ τῶν πολεμικῶν ἐπανορθώσεων, ἀποτελεῖ λόγον ἄξιον νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἐξέλιξιν τῶν Ἑλληνοβουλγαρικῶν σχέσεων». «Πλανῶνται —λέγει— ὅσοι νομίζουν, ὅτι πρόκειται περὶ παρωνυχίδος, ἢ ὅσοι περιέργως θεωροῦν, ὅτι χρησιμοποιοῦμεν τὸ θέμα τοῦτο ὡς πρόσχημα. Διότι εἶναι θέμα ἀξιοπρεπείας, διότι εἶναι θέμα δημιουργίας προηγουμένου, καὶ διότι ὑπάρχουν μερικαὶ χιλιάδες Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν ζημίας, γνωρίζουν, ὅτι τοὺς ἐπεδικάσθησαν ἀποζημιώσεις καὶ ἐὰν ἰδίᾳ μας βουλήσει οὐδὲν λάβουν «δικαίως θὰ ἀγανακτήσουν ἐναντίον μας». Τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι ὁ κ. Τοσίτσας ὁμολογεῖ, ὅτι εἰδικῶς μὲ τὴν Βουλγαρίαν πρέπει νὰ ἔχωμεν συνεργασίαν, λόγω τῆς γειτνιάσεως, ἡ ὁποία γεννᾷ συγκεκριμένα ὅσον καὶ σοβαρὰ ζητήματα, ὅπως εἶναι δι’ ἡμᾶς ἡ ὑδατίνη πολιτική!!! (ἄνευ τῆς ὁποίας κινδυνεύουν συνεχῶς ἀπὸ πλημμύρας καὶ καταστροφὰς οἱ Ἑλληνικοὶ πληθυσμοὶ τῆς Θράκης). Ἀφοῦ, ὅμως, οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα, διατὶ τὸ μωρὸν Ὑπουργεῖον συνδέει τὸ ζήτημα τῶν ἐπανορθώσεων — ποὺ εἶναι τελείως ἄσχετον— μὲ τὸ θέμα τῶν ἀρδευτικῶν ἔργων; Τὸ ἐπιχείρημά του, ὅτι «μερικαὶ χιλιάδες Ἑλλήνων θὰ ἀγανακτήσουν ἐὰν δὲν λάβουν τὰς ἀποζημιώσεις των», δὲν εὐσταθεῖ, πρῶτον, διότι ἡ καταβολὴ τῶν ἀποζημιώσεων δὲν θὰ ἀποκλεισθῇ διὰ τῆς συμφωνίας ἐπὶ ἄλλων θεμάτων, καὶ δεύτερον, διότι ἐφ’ ὅσον συνεχίζεται ἡ παροῦσα κατάστασις, μυριάδες Ἑλλήνων ἀγροτῶν, ποὺ ζοῦν εἰς τὰς παραμεθορίους περιοχὰς ἀγανακτοῦν ἀπὸ καιροῦ διὰ τὴν ἄρνησιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως συνάψῃ τὴν συμφωνίαν ἐπὶ τῶν ἀρδευτικῶν ἔργων, συμφωνίαν ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ πολὺ μεγαλυτέραν οἰκονομικὴν σημασίαν διὰ τὸν τόπον (ἀφοῦ αἱ συνέπειαί της θὰ εἶναι καὶ παραγωγικοῦ χαρακτῆρος) ἀπὸ τὴν ἄμεσον καταβολὴν ὀλίγων ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Ἀλλ’ ὅπως παντοῦ, ἔτσι καὶ ἐδῶ, ὁ κ. Τοσίτσας ἀκολουθεῖ τὴν χειροτέραν δυνατὴν πολιτικήν. Προσθέτω ὅτι αὐτὴ ἡ ἄποψις δὲν ἐλήφθη ποτὲ ὑπ’ ὄψει διὰ τὴν Γερμανίαν, διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν ποσῶν ποὺ ἐλήστευσεν ὁ ἄξων ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα τὴν λιμοκτονοῦσαν κατὰ τὴν κατοχὴν διὰ νὰ χρηματοδοτήσῃ τὴν Ἀφρικανικὴν ἐκστρατείαν τοῦ Ρόμελ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν νοοτροπίαν αὐτὴν τῆς ἀπεμπολήσεως τῶν πάντων εἰς τοὺς ξένους, ἔρχεται καὶ ἡ περιπέτεια τῆς ἐντάξεώς μας εἰς τὴν ΕΟΚ. Εἶναι χαρακτηριστικὸν ὅτι ὕστερα ἀπὸ τοὺς ἐργάτας, ὕστερα ἀπὸ τοὺς ἀγρότας, ὕστερα ἀπὸ τὰ μεσαῖα στρώματα τὰ ὁποῖα ἐξοντώνονται καὶ καταστρέφονται ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως σήμερον φθάνουν καὶ οἱ ἴδιοι οἱ βιομήχανοι νὰ λέγουν εἰς τὴν γενικὴν συνέλευσίν των διὰ τοῦ προέδρου αὐτῶν κ. Δράκου τὰ ἑξῆς: Ὑποχρέωσις τῆς Ἑλλάδος ἀναληφθεῖσα ἐκ τῆς συνδέσεως, εἶναι νὰ προοδεύσῃ τόσον ὥστε νὰ φθάσῃ τὸ παραγωγικόν, κοινωνικὸν καὶ ἐκπολιτιστικὸν ἐπίπεδον τῶν χωρῶν τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης. Ἐὰν δὲν τὸ ἐπιτύχῃ τὸ τίμημα θὰ εἶναι ὁ ἀφανισμός της. Ἤδη προτοῦ ἀρχίσῃ ἡ ἰσχὺς τῆς Συνθήκης, σημειοῦται μὲ ρυθμὸν 100.000 ἀτόμων ἐτησίως διαρροὴ πρὸς τὰς ξένας χώρας τοῦ πληθυσμοῦ πρὸς τὸν ὁποῖον ὁ τόπος δὲν παρέχει ἐργασίαν. Ἐὰν ἡ φυγὴ αὐτὴ ἐξακολουθήσῃ ἡ χώρα θὰ ἐρημωθῇ καὶ ἡ σύνδεσις θὰ ἀποτύχῃ. Τὸ ξένον κεφάλαιον εἶναι εὐπρόσδεκτον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ ὑπὸ ὅρους ἰσότητος μὲ τὸ ἑλληνικόν, ὡς συνεργάτης, ὄχι ὡς εἰσβολεύς. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἡ ἐγκαινιασθεῖσα πολιτικὴ τῶν ἀνοικτῶν θυρῶν ἔχει ἀνάγκην ἀναθεωρήσεως, διὰ νὰ μὴ ἀποθαρρυνθῇ ἡ ἑλληνικὴ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, ἡ ὁποία ἐνῷ τὰ πάντα προσέφερε καὶ διεκινδύνευσεν εἰς τὸν τόπον, καταφρονεῖται, ἀντιθέτως, μὲ ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὰς ἄλλας χώρας τῆς ΕΟΚ, αἱ ὁποῖαι κήδονται πρωτίστως τῆς ἐθνικότητος καὶ τῆς ἰθαγενείας τῆς βιομηχανικῆς των παραγωγῆς. Πῶς ὅμως θὰ πραγματοποιηθῇ αὐτὴ ἡ ἐπιδίωξις; Νὰ φθάσωμεν τοὺς συνεταίρους τῆς ΕΟΚ ὅταν ἐνῶ εὑρίσκωνται εἰς μεγάλην ἀπόστασιν τεχνικῶς ἐξειλιγμένοι, αὐτοὶ μὲν ἔχουν οἰκονομικὴν ἄνοδον ἐτησία 4,5% κατὰ μέσον ὅρον μὲ αἰχμὴν 6 διὰ τὴν Γαλλίαν καὶ ἡμεῖς παρουσιάσαμεν πέρυσι 2,0 καὶ φέτος ὑπάρχει ἡ πρόβλεψις ὅτι δὲν θὰ εἶναι μεγαλυτέρα ἡ ἄνοδος τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ὅταν ἡ πρόβλεψις τοῦ 5ετοῦς σχεδίου ποὺ λήγει μέσα εἰς τὸ 1963 λέγῃ ὅτι θὰ πραγματοποιηθοῦν 1.000.000 δολλάρια ἐπενδύσεις μέσα εἰς 5 χρόνια, καὶ εἴμεθα κάτω τοῦ 60%, ὅταν θὰ πραγματοποιούσαμεν ἄνοδον τοῦ εἰσοδήματος κατὰ 33% εἰς σταθερὰς δραχμὰς καὶ δὲν τὸ πραγματοποιήσαμεν οὔτε κατὰ τὸ ἥμισυ, ἄνοδον τῆς ἀπασχολήσεως κατὰ 364.000 ἀπασχολουμένους καὶ δὲν ηὐξήθησαν οὔτε κατὰ χιλίους πῶς θὰ φθάσωμεν; Μέσα εἰς ὀλίγον καιρὸν ἡ εἰσβολὴ αὐτοῦ τοῦ ξένου κεφαλαίου δυνάμει τοῦ νόμου περὶ προστασίας του ἔχει ξεπεράσει τὰ 328.000.000 δολλάρια καὶ δὲν θὰ ὑπάρχῃ σὲ λίγο εἰς τὴν χώρα ἐπιχείρησις ἡ ὁποία νὰ μὴ εἶναι κάτω ἀπὸ ξένον ἔλεγχον. Ἡ κατάστασις αὐτὴ τῆς ἐξαρτήσεως καὶ τῆς ὑποτελείας δημιουργεῖ ἀκόμη τὸ δημοσιονομικὸν χάος μέσα εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις. Τὸ ὑπελόγισεν ὡς πόρους διὰ τὰς ἐπενδύσεις της ἐφέτος 1.000.000.000 διὰ τοῦ κονσόρτσιουμ. Δὲν τὸ κατώρθωσε. 750.000.000 δραχμὲς ἀπὸ τὸ δάνειον τῆς ΕΟΚ καὶ αὐτὰ προσκρούουν εἰς δυσκολίες ἐνῷ ἀναλαμβάνομεν ὑποχρεώσεις νέων στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ τακτικῶν καὶ πυρηνικῶν. Ὁ κ. Ζολώτας εἰς τὴν ἔκθεσίν του προκειμένου περὶ τῶν λεγομένων ἀμυντικῶν δαπανῶν ὑπογραμμίζει, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ αὔξησις σαρώνει καὶ μεγάλους κινδύνους καὶ ἀφήνει ἔκθετον τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν. Ἀκόμη καὶ εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα τῶν ἐμπορικῶν ἀνταλλαγῶν κάμνομεν δολιοφθορὰν εἰς βάρος τῆς διεξόδου ποὺ ἔχομεν πρὸς ἀνατολάς, μὴ εὐκολύνοντες τὴν ἀντίστοιχον εἰσαγωγὴν τῶν εἰς ἀντάλλαγμα ἐκεῖθεν ἐμπορευμάτων. Ἀδιαφοροῦμεν διὰ τὴν διὰ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου ποὺ ἔχει φθάσει εἰς ἀναλογίαν εἰσαγωγῶν ἐξαγωγῶν 3,1 καὶ τὴν ἰδιαιτέραν ἐπιδείνωσιν τῆς σχέσεως αὐτῆς πρὸς τὰς χώρας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, ὅπου πρόπερυσι τὸ ἔλλειμμά μας ἦτο 1,58 καὶ πέρυσι 200.000.000 δολλάρια. Ἡ Βουλγαρία μὲ τὴν ὁποίαν ξεκινήσαμε μὲ τὸν ἴδιον πληθυσμὸν καὶ τὶς ἴδιες οἰκονομικὲς προϋποθέσεις, ἔχει ἐτησίως 500.000.000 δολλάρια ἐξαγωγὰς ἔναντι 200 ἰδικῶν μας. Καὶ ἐνῷ τὸ 1948 αἱ βιομηχανικαὶ ἐξαγωγαί της ἐκάλυπτον τὸ 9%, τὸ 1962 καλύπτουν τὸ 48%. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς ὅλας τὰς καιρίας θέσεις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας ἔχουν διεισδύσει κάτω ἀπὸ τὸ πλέγμα αὐτὸ τῆς ὑποτελείας ξένα συμφέροντα καὶ ξένα μονοπώλια, ὅπως εἰς τὸ ἀλουμίνιον, εἰς τὸ πετρέλαιον, εἰς τὰ λιπάσματα, εἰς τὸν ὀρυκτὸν πλοῦτον, εἰς τὴν μεταλλουργίαν, εἰς τὰ πετροχημικά. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν στρατιωτικόν, τὸν πολιτικὸν καὶ τὸν οἰκονομικὸν τομέα. Αὐτὸς εἶναι ἕνας προγραμματισμὸς ἀπωλείας τῆς Ἑλληνικῆς ἀνεξαρτησίας. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ λίγα λόγια θὰ ἤθελα νὰ θίξω δύο ἄλλα οὐσιώδη σημεῖα τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Δημιουργεῖται καθεστὼς φασιστικὸν καὶ ἀντιλαϊκόν, ὡς μέσον ἐπιβολῆς τῶν ξένων συμφερόντων καὶ καθυποτάξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν ἔχομεν μόνον τὴν συστηματικὴν ἀστυνομικὴν τακτικὴν τῆς καταστροφῆς τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, δὲν ἔχομεν μόνον τὰ μέτρα τάξεως, ἔχομεν καὶ τὴν ἐπιχειρουμένην καὶ ἀθορύβως προωθουμένην καὶ ὑπούλως κατὰ τὸ γνωστὸν σύστημα ἐπιχείρησιν ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἐνδιαφέρον νὰ ἴδωμεν τοὺς κυβερνητικοὺς θεωρητικοὺς τῆς ἀναθεωρήσεως πῶς βλέπουν τὸ ζήτημα. Ὁ κ. Ἀβέρωφ εἰς τὴν ἰδίαν διάλεξίν του εἰς τὴν Βόννην εἶχεν εἴπει: «...Εἶναι πολὺ δύσκολον ν’ ἀντιμετωπίζῃ κανεὶς δυσχερείας καὶ ὑποανάπτυκτον οἰκονομίαν ἐν πενίᾳ ὑπὸ δημοκρατικὸν καθεστώς. Εἰς τὸν κόσμον μας, ἡ πλειονότης τῶν ἀνθρώπων καὶ ἰδίως τῶν νέων, δὲν γνωρίζουν πράγματι ποία εἶναι ἡ ἰδεολογία μας. Ἐνίοτε μάλιστα ἐρωτοῦν: Ἔχομεν πράγματι ἰδεολογίαν; Πιστεύουν, ὅτι ἡ ἰδεολογία μας εἶναι ν’ ἀπολαμβάνωμεν μίαν εὐχάριστον ζωήν, νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἀγοράσωμεν ἓν αὐτοκίνητον καὶ ἀφοῦ τὸ ἀποκτήσωμεν, νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὸ «Φὸλκς Βάγκεν» μὲ μίαν «Μερσεντές». Ἀλλὰ τοῦτο δὲν δημιουργεῖ πίστιν... Ἀπὸ τὴν ἄλλην ὄχθην τοῦ ποταμοῦ ἡ κατάστασις εἶναι ἐντελῶς διάφορος. Ἡ ἰδεολογία των ἔχει μίαν εἰδικὴν ἕλξιν. Εἶναι ἰδεολογία ὡραία, εἶναι ἁπλῆ, πηγαίνει κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν καρδίαν τῶν ἀνθρώπων.... Τοῦτο (ἀποτελεῖ...) μίαν ἐπικίνδυνον κατάστασιν, ἡ ὁποία εἰς περίοδον οἰκονομικῆς ὑφέσεως δύναται καὶ νὰ καταστῇ καὶ θανάσιμος. ... Ἡ δημοσία μας ζωή, τὸ σύστημά μας, ἀνέχεται τὴν κατάχρησιν τῆς ἐλευθερίας, τὴν χρησιμοποίησιν ἐπικινδύνων μεθόδων εἰς τὰς ὁποίας κανεὶς δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀντισταθῇ, δίδει εὐκαιρίας εἰς συκοφαντίας, αἱ ὁποῖαι εὐχερῶς καλλιεργοῦνται εἰς τὴν ἀπληροφόρητον ἀλλὰ πανίσχυρον κοινὴν γνώμην. Ἐπιτρέπει τοιαύτας ἀδυναμίας, ὥστε οἱ ἐχθροὶ τοῦ συστήματός μας νὰ δύνανται εὐχερῶς νὰ τὰς ἐκμεταλλεύωνται. Ἔχομεν τόσην πολλὴν ἐλευθερίαν ὥστε νὰ δύνανται νὰ τὴν χρησιμοποιοῦν διὰ νὰ φονεύουν τὴν ἐλευθερίαν... Αἱ Κυβερνήσεις μας ἀντιμετωπίζουν ἰσχυροὺς κατηγόρους ἐπὶ κάθε πεδίου.... Κύπτουν ὑπὸ τὴν συνεχῆ κατηγορίαν ὅτι δὲν δίδουν εἰς τὸν λαὸν ἀρκετὸν ἄρτον καὶ ἀρκετὴν ἐλευθερίαν... Μολαταῦτα ἀνεχόμεθα κάθε κατάχρησιν ἐλευθερίας ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι χωρὶς προσχήματα προσβάλλουν κατὰ βάθος αὐτὴν ταύτην τὴν ἔννοιαν τῆς ἐλευθερίας.... Τοῦτο εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνον, διότι δύναται νὰ ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὸν λαὸν, ὁ ὁποῖος διὰ μέσου τοιούτων καταχρήσεων ὁδηγεῖται εἰς σύγχυσιν σκέψεως.... Ἡ ἐλευθερία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προστατεύσῃ ἑαυτὴν φονεύουσα ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦν νὰ τὴν φονεύσουν». Εἶναι ἕνας ὁρισμὸς τῆς ἐλευθερίας ἰσάξιος τῶν ὁρισμῶν καὶ ἀφορισμῶν τοῦ πυρηνικοῦ πολέμου, τοὺς ὁποίους ἐδιάβασα πρὸ ὀλίγου. Ἀλλὰ καὶ ὁ φιλόσοφος τῆς Κυβερνήσεως κ. Τσάτσος εἰς τὰς 13 Φεβρουαρίου μᾶς εἶπεν ἐδῶ τὰ ἑξῆς: «... Τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων ὁ λαὸς ἐκδηλώνει τὴν βούλησίν του εἶναι διαγεγραμμένα καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ λέγωμεν ὅτι θὰ κάμωμεν ἀγωνιστικὰς ἐξορμήσεις. Αὐτὸς δὲν εἶναι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον προάγονται αἱ Δημοκρατίαι. Ἐὰν ὅλα τὰ αἰτήματα τὰ ὁποῖα ζητοῦνται διὰ τῶν ἀγωνιστικῶν αὐτῶν ἐξορμήσεων ἠθροίζοντο, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπαρκέσῃ ὁλόκληρος ὁ κρατικὸς προϋπολογισμός. Καὶ αὐτὸ τὸ γνωρίζουν οἱ συνάδελφοι τῆς ΕΔΑ. Ἄλλος εἶναι ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον τὰ θέτουν. Ἐπιδιώκεται ἡ φθορὰ τῆς Δημοκρατίας ὅπως τὴν ἀντιλαμβανόμεθα. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ Δημοκρατία πρέπει ὅλοι οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ εὑρισκόμενοι καὶ οἱ ἐκτὸς αὐτῆς νὰ ἔχουν μίαν κοινὴν ὁμολογίαν πίστεως». Νέα συνεισφορὰ εἰς τὴν μελέτην τῆς ἐννοίας τῆς Δημοκρατίας. Πρῶτον, ἡ ἔννοια τῆς Δημοκρατίας σημαίνει ὅτι εἰς τὴν καλυτέραν περίπτωσιν ἐὰν δὲν γίνωνται ἐκλογικὰ πραξικοπήματα, ὅπως αὐτὰ ποὺ ἔγιναν, ὁ κυρίαρχος λαὸς εἶναι κατὰ τοῦτο κυρίαρχος, ὅτι μίαν φορὰν εἰς τὰ 4 χρόνια καταθέτει εἰς τὰς κάλπας τὸ ψηφοδέλτιόν του. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα οἱ ἀγωνιστικαὶ ἐκδηλώσεις, δηλαδή, ὑπομνήματα, ἀναφοραί, δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι, δημόσιαι συγκεντρώσεις, δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι κλπ., ὅλα αὐτὰ δὲν ἀποτελοῦν Δημοκρατίαν, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν πραγματικὴν ἄσκησιν τῶν ἐξουσιῶν τοῦ λαοῦ; Καὶ δεύτερον στοιχεῖον τοῦ κ. Τσάτσου, Δημοκρατία θὰ πῇ ὅλοι νὰ σκεπτώμεθα τὸ ἴδιον καὶ ἐὰν διαφωνῆτε σᾶς καταργοῦμεν. Εἶναι πρόοδος αὐτὸ διὰ τὸν κ. Τσάτσον. Καὶ ὁ κ. Παπαληγούρας εἰς τὰς 12 Φεβρουαρίου, ἄλλος θεωρητικὸς τῆς Δημοκρατίας, εἶπεν: «... Ἡ Ἑλλὰς εἶναι χώρα ἡ ὁποία ἐπιχειρεῖ νὰ ἐπιτύχῃ νέα ὑψηλότερα οἰκονομικὰ ἐπίπεδα μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς Δημοκρατίας καὶ μέσα εἰς τὰ πλαίσια τοῦ ἐλευθέρου οἰκονομικοῦ καθεστῶτος. Ἡ μεγάλη δυσκολία συνίσταται ὅτι δέον νὰ συνδυάσῃ κανεὶς ὡρισμένα πεζὰ καὶ αὐστηρὰ δεδομένα μὲ τοὺς ὅρους τῆς Δημοκρατίας ἐντὸς τῆς ὁποίας κινούμεθα καὶ ζῶμεν. Ἡ ἀντινομία ὑπάρχει μεταξὺ σταθερότητος καὶ ἀναπτύξεως. Ἡ ἄρσις τῆς ἀντινομίας πάντοτε δυσχερής, εἶναι δυσχερεστέρα μέσα εἰς τὰ πλαίσια πολιτεύματος δημοκρατικοῦ, ὅπου αἱ διάφοραι μᾶζαι τοῦ λαοῦ ἐλεύθερα διεκδικοῦν συνεχῶς, ζητοῦν τὴν ἱκανοποίησιν αἰτημάτων τὰ ὁποῖα.... εἶναι δίκαια». Αὐτὸ εἶναι μέγα ἔγκλημα, νὰ ζητοῦν διεκδίκησιν δικαίων αἰτημάτων αἱ μᾶζαι τοῦ λαοῦ καὶ αὐτὸ ἐπιβάλλει περιορισμόν, διότι εἶναι κατάχρησις δικαιώματος τὸ νὰ διεκδικοῦν τὰ δικαιώματά των. Ἡ προέλευσις ὅλης αὐτῆς τῆς θεωρίας σχετίζεται, τοὐλάχιστον εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα μὲ ὡρισμένας ἀντιλήψεις ἐγκεφάλων τῆς Κυβερνήσεως μεταξὺ τῶν ὁποίων ὁ μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τῆς διαλέξεως ποὺ ἔκαμε εἰς τὸ Ἀθηναϊκὸν Τεχνολογικὸν Ἰνστιτοῦτον καὶ ποὺ ἔχει αὐτὸ τὸ περιεχόμενον, κ. Μομφερᾶτος, ἔγινεν Ὑποδιοικητὴς τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. «... Δὲν ἠμπορεῖ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις χωρὶς νὰ φθάσωμε στὸν περιορισμὸν τῆς καταναλώσεως. ... Θὰ ἔπρεπε ἑπομένως νὰ ἀτενίσῃ κανεὶς τὸ πρόβλημα ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν καθαρὰ οἰκονομική του σκοπιά, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν κοινωνική του πλευρά. ... Τὸ ἐρώτημα, στὸ ὁποῖον δὲν εἶμαι ἀπολύτως ἕτοιμος γιὰ νὰ δώσω σαφῆ ἀπάντησιν εἶναι κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβάσωμε τὴ Δημοκρατία μὲ τὴν οἰκονομικὴ ἀνάπτυξη. ... Προσωπικὰ νομίζω, ὅτι εἶναι δύσκολο νὰ ἐπιτύχωμε αὐτὸν τὸν συνδυασμὸ γιὰ τὸν ἁπλούστατο λόγο ὅτι ἐπιβάλλεται τόση σκληρότης μέτρων, τέτοια ὀργάνωσις τοῦ ἐργατικοῦ δυναμικοῦ, τέτοιος αὐτοματισμός, ποὺ εἶναι δύσκολο στὰ πλαίσια τῶν σημερινῶν δεδομένων νὰ τὰ πραγματοποιήσουμε». Καὶ ἔρχεται τὸ ἀποκορύφωμα, ὁ λόγος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰς τὰ ἐγκαίνια τοῦ ἐργοστασίου ἀχυροκυτταρίνης εἰς τὴν Λάρισαν. «... Ὑπάρχει πολὺς παραλογισμὸς εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν διαφόρων αἰτημάτων. Ἄλλοι ζητοῦν αὔξησιν ἀποδοχῶν, ἄλλοι ζητοῦν μείωσιν φόρων, ἄλλοι ζητοῦν ἐπιδότησιν τῶν προϊόντων... Οἱ ἐνθαρρύνοντες τὰ αἰτήματα αὐτὰ δὲν λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν τὶς δυνατότητες τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Δημαγωγοῦν. Τὰ αἰτήματα τῶν ἐργαζομένων εἶναι ἀνεπίκαιρα, παράλογα, ἀνεδαφικά. Διὰ μίαν πτωχὴν χώραν ἀποτελοῦν ἀνεπίτρεπτον πολυτέλειαν αἱ ἀπεργιακαὶ ἐκδηλώσεις». Κύριοι συνάδελφοι, αὐταὶ εἶναι αἱ θεωρητικαὶ βάσεις καὶ οἱ σκοποὶ τῆς ἀναθεωρήσεως. Ὁ περιορισμὸς τῆς ἐλευθερίας τοῦ νὰ διεκδικοῦν τὰ δικαιώματά των. Ἡ ἀναγόρευσις εἰς ἀδίκημα εἰς κατάχρησιν τῆς ἀπεργίας, αἱ σωματειακαὶ ἐλευθερίαι τοῦ ἀναφέρεσθαι κλπ., διότι παρενοχλοῦν τὴν πέψιν τῶν ὀλίγων, διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται κυρίως, εἶναι μῦθος τῆς ἐλεεινῆς μορφῆς, ὅτι ὁ περιορισμὸς τῆς Δημοκρατίας εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν. Ἐὰν ὑπάρχουν δύο χῶραι εἰς τὴν Εὐρώπην ποὺ δὲν ἔχουν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν, εἶναι ἡ Πορτογαλία καὶ ἡ Ἱσπανία. Τρίτη πολὺ ὁμοία μὲ αὐτὰς εἰς πολλὰ σημεῖα ἡ Ἑλλάς. Ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις χρειάζεται περισσότεραν Δημοκρατίαν. Ὄχι ὀλιγωτέραν Δημοκρατίαν. Εἶναι φανερὸν ὅτι ὁ στόχος τῆς ἀναθεωρήσεως εἶναι ὁ περιορισμὸς καὶ τοῦ ἐπιπέδου τῶν ἐλευθεριῶν καὶ τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς τοῦ λαοῦ καὶ πρὸς τὴν ἐξυπηρέτησιν αὐτοῦ τοῦ στόχου δημιουργεῖται ἡ κομματικὴ μιλίτσια, οἱ πολυώνυμοι παραστρατιωτικοὶ ὀργανισμοί, οἱ ὁποῖοι ξεφυτρώνουν, χρηματοδοτοῦνται, ἐξαπλώνονται ἀνὰ τὴν ἐπικράτειαν καὶ ἀκόμη ἡ ὁλοὲν μεγαλυτέρα ὑπαγωγὴ τῆς πολιτικῆς δραστηριότητος εἰς τοὺς στρατοκράτας ποὺ ἀποφαίνονται περὶ τοῦ πατριωτισμοῦ τῶν Ἑλλήνων, περὶ τῶν ἐντύπων ποὺ πρέπει νὰ διαβάζουν οἱ Ἕλληνες, ποὺ ἐκδίδουν πολύχρωμα πολυγραφημένα κείμενα, ποὺ ἐκδίδουν ἁπανταχοῦ τῆς ὑπαίθρου ἐφημερίδας τῶν ΤΕΑ, ποὺ προσπαθοῦν νὰ ὀργανώσουν ἐναντίον τοῦ ἐλευθέρου φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τοὺς ἐφέδρους καὶ ἀποστράτους ἀξιωματικούς, ποὺ κάμουν πολιτικὰς διαλέξεις καὶ ὁμιλίας ἀπὸ χωριὸ σὲ χωριὸ καὶ ποὺ υἱοθετοῦν χωριὰ ἀπὸ πρόσφατη ἀποκάλυψι. Πρὸ ἡμερῶν τὸ συντηρητικὸν «Βῆμα» ἐξ ἀφορμῆς τοῦ πανσπουδαστικοῦ συνεδρίου ἐχαρακτήρισεν ὡς φαινόμενον ὁλοκληρωτισμοῦ τὸ ὅτι πολῖται ἀστοί, μεγαλοαστοὶ καὶ ἐπιχειρηματίαι εἰς τὴν πρωτεύουσαν οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ ἐνισχύσουν εἰς τὰς δαπάνας του τὸ πανσπουδαστικὸν συνέδριον τὸ ὁποῖον ὡς δημοκρατικὸν εἶχε σαμποταρισθῆ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἔδιδαν μὲν χρήματα οἱ ἐν τῇ Πρωτευούσῃ μένοντες ἀλλὰ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀνωνυμίας, διότι ἐφοβοῦντο τὰς συνεπείας μιᾶς πράξεως ποὺ ἀποτελεῖ ἄσκησιν δικαιώματος καὶ ἐπὶ τέλους καὶ λόγον νὰ ὑπερηφανεύεται κανεὶς διότι τὸ ἀσκεῖ. Ἕως ἐκεῖ ἔχει φθάσει ἡ ὕπουλη διαδικασία τῆς μετατροπῆς εἰς καθεστὼς φασιστικόν, εἰς καθεστὼς Φράνκο. Αὐτὸ τὸ καθεστὼς καὶ ὄχι ὁ διεθνὴς κομμουνισμὸς ἔχει περιαγάγει τὴν χώραν εἰς διεθνῆ ἀνυποληψίαν, διότι εἰς αὐτὸ τὸ καθεστὼς εἶναι διεθνῶς λεπρὰ ἡ ἡγεσία αὐτῆς τῆς χώρας. Διακηρύσσουν οἱ κύριοι τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εἰς τὴν ἐπίκρισιν ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρόκειται νὰ ἀντιπαραθέσουν τὸ δημιουργικόν των ἔργον. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ ἀριθμούς. Ἄλλοι συνάδελφοι, τῆς παρατάξεώς μας, θὰ κάμουν τὴν ἰδικήν των κριτικὴν ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἤθελα μόνον νὰ τονίσω τοῦτο. Ὅτι μέσα εἰς τὸ παγκόσμιον μεταπολεμικὸν φαινόμενον ποὺ ὀφείλεται εἰς συγκεκριμένα αἴτια ὅτι ὁ πόλεμος ἐδημιούργησε καταστροφάς, δὲν ἐπέτρεψεν ἀνανέωσιν βιομηχανικῶν ἐξοπλισμῶν καὶ ἐπὶ πλέον ἐπραγματοποιήθησαν κατὰ τὰ τελευταῖα 30 χρόνια τεχνολογικαὶ ἐπαναστατικαὶ ἐξελίξεις, παρουσιάζεται εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν ἐπὶ νέων βάσεων μὲ νέα τεχνικὰ μέσα ἐκσυγχρονισμένα τῆς οἰκονομίας ὅλων τῶν χωρῶν, μία πρόοδος οἰκονομική. Εἰς αὐτὴν τὴν πρόοδον εἴμεθα σὲ ἀρκετὰ χαμηλόν, χαμηλότατον σκαλοπάτι. Ἀλλὰ πῶς κι’ ἀπὸ ποῦ εὑρῆκεν ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα νὰ οἰκειοποιῆται σὰν ἔργον ἰδικόν της αὐτὸ τὸ ὁποῖον συνετελέσθη καὶ συντελεῖται; Ὅ,τι γίνεται εἰς τὸν τομέα αὐτὸν καὶ ἀποτελεῖ συγκεκριμένην καὶ πραγματικὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν γίνεται ἀπὸ τὸν λαὸν ἐναντίον τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ὑπονομεύσεως καὶ δημιουργικοῦ ἔργου ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ὅ,τι πάλι κάνει ἡ ἴδια ἡ Κυβέρνησις, ὡσὰν δημοσίας ἐπενδύσεις ἢ δημόσια ἔργα, ἐκτὸς τοῦ ὅτι προέρχεται ἀπὸ μίαν χωρὶς προηγούμενον ἀγρίαν φορολογικὴν ἀπομύζησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι κρατικοὶ προϋπολογισμοὶ παραπροϋπολογισμοί, δημόσιαι ἐπιχειρήσεις ΝΠΔΔ ἀπορροφοῦν 40 δισεκατομμύρια περίπου δραχμῶν τὸν χρόνον, ἀλλὰ ἕνα μέρος ἀπὸ αὐτὰ πάει εἰς τὸν καιάδα τῆς ψυχροπολεμικῆς πολιτικῆς καὶ ἕνα ἄλλο μέρος πηγαίνει σὲ ἔργα ποὺ πολλὲς φορὲς εἶναι τελείως ἀποτυχημένα, γίνονται μὲ ὑπερβάσεις, δὲν ἐπιδιώκουν οὔτε ἐπιτυγχάνουν τὴν ἐξυγίανσιν τῆς οἰκονομικῆς προσπαθείας καὶ τὴν ὀρθολογιστικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας, ἀλλὰ ἐπιδιώκουν καὶ σκοπὸν ἔχουν νὰ γίνουν εὐκαιρία πλουτισμοῦ μὲ τὴν εὐκαιρίαν συνομολογήσεως συμβάσεων, πλουτισμοῦ καὶ διὰ μεσολαβητῶν. Τί νὰ εἴπῃ κανεὶς διὰ τὴν ΠΕΣΙΝΕ ὅπου δίνομεν μὲ 9 λεπτὰ ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν καὶ μᾶς κοστίζει 61; Διὰ τοῦ Πάπας τὴν σύμβασιν μὲ τὰ 100 ἑκατ. δολλάρια σκανδαλώδεις παραχωρήσεις; Διὰ τὴν χρεωκοπίαν τῆς ὑποθέσεως «ζάχαρι» τῆς ὑποθέσεως «Λάριμνα»; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀρέσκεται εἰς κάθε ἀγόρευσίν του νὰ μᾶς ὁμιλῇ καὶ νὰ χρησιμοποιῇ τὸν ὅρον «μνημεῖα». Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ πολυδιαφημισμένο Ροὺρ τῆς Ἑλλάδος, ἡ Πτολεμαΐς, ἀπὸ τὰ πολλὰ μνημεῖα κοντεύει νὰ γίνῃ νεκροταφεῖον. Μνημεῖον τὸ ἐργοστάσιον τῶν μπριγκεττῶν, μνημεῖον ἡ λίμνη Πέρδικα, τῆς ὁποίας ἐχάθηκε ὄχι μόνον τὸ νερό, ἀλλὰ καὶ ὁ πυθμήν. Ἡ ἀγροτικὴ παραγωγὴ καθηλωμένη ἐκεῖ εἰς τὰ ἐπίπεδα τοῦ 1957. Ἕνας μαλθουσιανισμὸς παραγωγικὸς εἰς τὰ καπνά. Μία κυβερνητικὴ ἐπέμβασις περιορισμοῦ τῆς καλλιεργείας μᾶς ἀπεστέρησεν ἀπὸ τὰς ἀγορὰς τῶν καπνῶν. Ὡς πρὸς τὴν πολιτικὴν τοῦ σίτου, πῶς θὰ ἀναπληρώσῃ ὁ Ἕλλην ἀγρότης ἐφέτος τὰς 400–500 χιλιάδας τόννους ὀλιγωτέρου σίτου ποὺ θὰ ἔχῃ, ἀπὸ ποῦ; Αὐτὴ εἶναι ἡ συνεισφορὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν οἰκονομικὴν προσπάθειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἰς τὰ λιπάσματα, κάμνουν ὅρους, ὥστε ὁ μόχθος τοῦ ἀγρότου νὰ δημεύεται κατὰ μέγα μέρος ἀπὸ τὸν ἐργοστασιάρχην. Εἰς τὶς ἀσφάλειες ἡ στατιστικὴ τοῦ 1958 δείχνει ὅτι τὰ μισὰ κέρδη ἐξ ἀσφαλίστρων τὰ ἐπραγματοποίησεν ἡ Α.Τ.Ε. εἰσπράττουσα 29 ἑκατομμύρια καθαρὰ κέρδη εἰς σύνολον 76 ἑκατομμυρίων ἀσφαλίστρων. Ὅτι ἔχομεν— καὶ αὐτὸ ἀνεβάζει τὸ εἰσόδημα— ναυτιλιακὸν συνάλλαγμα ὁλονὲν ὑψηλότερον; Καὶ τί ἔκαμε πρὸς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις; Μὲ τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν πλόων εἰς τὴν Κούβαν περιορίζει καὶ τὸ ναυτιλιακὸν συνάλλαγμα καὶ τὴν ἀπασχόλησιν τῶν ναυτεργατῶν. Καὶ μὲ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς φθηνῆς σακχάρεως ἀπὸ τὴν Κούβαν ἀκριβαίνει τὴν ζωήν. Ἔχομεν εἰσόδημα ἀπὸ τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα ἐφ’ ὅσον ἐξάγομεν. Κάνει ὅ,τι ἠμπορεῖ διὰ νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν συναλλαγῶν μὲ τὶς Ἀνατολικὲς χῶρες ποὺ εἶναι ἀγορὲς δι’ αὐτά. Ὅταν ὁμιλῇ διὰ δημιουργικόν της ἔργον δημαγωγεῖ ἀσύστολα. Οἰκειοποιεῖται κἄτι ποὺ δὲν τῆς ἀνήκει καὶ ποὺ πραγματοποιεῖται παρὰ τοὺς φραγμοὺς καὶ τὰ ἐμπόδια ποὺ ἡ ἴδια ἡ πολιτική της τοποθετεῖ. Ἕνα ρόλο παίζει εἰς τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας ἡ Κυβέρνησις, τὸν ρόλον τοῦ ἐπιμελητοῦ τῶν συμφερόντων τῆς ὀλιγαρχίας. Εἰς τὴν διανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κρατάει τὸ ματσούκι τῶν ἀνελευθέρων μέτρων καὶ κτυπάει κάθε διεκδίκησιν καὶ τὴν πιὸ δικαιολογημένην διότι τὴν θεωρεῖ σᾶν ἐθνικὸν ἔγκλημα καὶ προδοσίαν κἄθε διεκδίκησιν τῶν λαϊκῶν μαζῶν καὶ ἐξασφαλίζει ὁλοένα περισσότερον κέρδη εἰς τὴν ὀλιγαρχίαν καὶ ὁλοένα μεγαλύτερη πεῖνα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Κύριοι, ἀπὸ τοῦ 1955–62 τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ηὐξήθη εἰς σταθερὰς δραχμὰς κατὰ 52%. Ἡ μέση ἀμοιβὴ ἐργασίας, κατὰ τὸ Ι.Κ.Α., ηὐξήθη κατὰ 25%. Ἔχω μίαν διαφορὰν ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. συνισταμένην εἰς τοῦτο. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἀνεφέρθη εἰς τὸ σύνολον τῶν μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν, αὐτὸ ποὺ περιλαμβάνει καὶ τοὺς Διοικητὰς Τραπεζῶν καὶ τοὺς Ἀρεοπαγίτας καὶ τοὺς βουλευτὰς καὶ ὑποθέτω— δὲν ξεύρω ἀκριβῶς τὸ σύστημα τῶν ἐθνικῶν λογαριασμῶν— καὶ τὴν Βασιλικὴν χορηγίαν. Ἐγὼ λέγω μόνον διὰ τὰ ἐργατικὰ ἡμερομίσθια ὅπως προκύπτουν ἀπὸ τὴν στατιστικὴν τοῦ ΙΚΑ αὔξησις 25% εἰς σταθερὰς γραμμάς, ἔναντι 52% αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Τὸ ἀγροτικὸν εἶναι καθηλωμένον. Ἀνέφερα εἰς προηγουμένην ὁμιλίαν μου τὸ ἀποτέλεσμα τῆς βιομηχανικῆς ἐρεύνης τῶν τριῶν συνεχῶν τελευταίων ἐτῶν ἐπὶ τῆς μεταποιήσεως. Τὸ ποσοστὸν τοῦ κέρδους τοῦ ἐπιχειρηματίου ἀπὸ 55,7% ηὐξήθη εἰς 58,5% καὶ 59,6%. Τὸ ποσοστὸν ἀμοιβῆς τῶν ἐργαζομένων ἀπὸ 44% ἔπεσε εἰς τὰ 40,4%. Ἕνα μεγάλο μέρος ἀπὸ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐργατικοῦ εἰσοδήματος εἶναι καθαρὰ ὀνομαστικὸν καὶ ἐξουδετερώνεται ἀπὸ τὸ τρομερὸν κῦμα τῶν ἀνατιμήσεων, τοῦ κατ’ εὐφημισμὸν εἰς τὴν προχθεσινὴν διαφήμισιν τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου ἀπὸ τὸ ραδιόφωνον ὠνομάσθη «διακύμανσις τῶν τιμῶν». Εἰς τὰ εἴδη διατροφῆς τὸ πρῶτον 3μηνον τοῦ 1963 ἐσημειώθη κατὰ μὲν τὸν τιμάριθμον καταναλωτοῦ ποὺ τὸν καταρτίζουν κρατικαὶ ὑπηρεσίαι αὔξησις 8,5% κατὰ δὲ τὸν τιμάριθμον χονδρικῆς πωλήσεως ποὺ τὸν καταρτίζει ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος αὔξησις 15,6%. Καὶ μόνον ἡ περίπτωσις τοῦ πῶς ἀντεμετωπίσθη τὸ θέμα τῶν φαρμάκων καὶ τῆς διατιμήσεως δείχνει, ὅτι ὁ ρόλος τῆς Κυβερνήσεως μέσα εἰς τὴν οἰκονομίαν εἶναι νὰ κατοχυρώνῃ τὰ μεγάλα συμφέροντα καὶ νὰ συγκρίνῃ τὰ συμφέροντα καὶ νὰ ἀδιαφορῇ διὰ τὰ πλέον ζωτικὰ συμφέροντα ποὺ ἀφοροῦν εἰς τὴν ὑγείαν καὶ τὴν ἰδίαν τὴν ζωὴν τοῦ λαοῦ. Καὶ ἀκόμη δείχνει κἄτι ἄλλο, πόσον εἶναι δεμένον τὸ λαϊκὸν συμφέρον μὲ τὴν ὕπαρξιν τῶν δημοσίων ἐλευθεριῶν. Σύμφωνα μὲ τὰς περὶ τύπου ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ σχεδίου ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, πρέπει νὰ βάλωμεν καινούργιους ἀκόμη περιορισμοὺς εἰς τὸν τύπον. Καὶ χωρὶς τοὺς καινούργιους περιορισμοὺς ἐκεῖνος ποὺ ξεσκέπασε τὶς καταχρήσεις εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν φαρμάκων καταδικάσθηκε ὡς συκοφαντικῶς δυσφημήσας τοὺς ἐνόχους. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὕπαιθρος εὑρίσκεται εἰς μόνιμον ἐξαθλίωσιν. Ἡ ἀγροτικὴ ἀπασχόλησις εἶναι καθηλωμένη εἰς τὰ ἴδια ἐπίπεδα. Τὰ μεσαῖα στρώματα ἐκκαθαρίζονται ἀπὸ τὴν Ε.Ο.Κ. ὅπου κατὰ τὴν μαθηματικὴν ἑταιρείαν περιοριζόμεθα νὰ προμηθεύωμεν ὑπηρέτας καὶ ὑπηρέτριες. Ξεπέρασε ἐφέτος τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ. Ἡ Ἑλλὰς προορίζεται ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ ἥμισυ καὶ μάλιστα ἀπὸ ἀπόψεως ἡλικίας, ἀλκῆς καὶ παραγωγικότητος, κατὰ τὸ καλύτερον μέρος τοῦ πληθυσμοῦ νὰ καταστῇ ἔθνος ἐν διασπορᾷ, εἰς τὰ ὀρυχεῖα καὶ τὶς ὀρυκτικὲς ἀπασχολήσεις τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης ἢ εἰς θέσεις ὑπηρετικὰς ἢ ἐξαναγκαζόμενοι νὰ γίνουν ἐργάτες εἰς τὴν Δυτ. Γερμανίαν, μισθοφόροι εἰς τὸ Ἰράκ, εἰς τὸ Μαρόκον ἢ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διαφόρων λατινοαμερικάνων δικτατόρων, ὅπως κατηγγέλθη, ὅτι ἐξαναγκάζονται οἱ μετανάσται εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν καὶ κατὰ τὸ ἄλλο ἥμισυ ποὺ δὲν μετηνάστευσε διαρκῶς ἀπωθούμενον πρὸς τὰ μεσόγεια, διότι οἱ ἀκτὲς οἱ Ἑλληνικὲς ραγδαίως ξεπουλιοῦνται. Οἱ ἀκτὲς τῆς Κερκύρας, τῆς Δυτ. Πελοποννήσου, τοῦ Πόρου κλπ. ξεπουλιοῦνται εἰς τοὺς ξένους. Λοιπόν, ἀπωθούμενος ὁ ὑπόλοιπος μισὸς πληθυσμὸς εἰς τὰ μεσόγεια καὶ παρέχει εἰδικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς ξένους πλοιάρχους ποὺ θὰ ἔρχωνται νὰ μᾶς βλέπουν. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸ εἶναι τὸ νόημα καὶ αὐτὰ εἶναι τὰ ἐπιτεύγματα τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἀκόμη καὶ εἰς τὸν τομέα ποὺ θέλει νὰ προβάλλῃ τὸ δημιουργικὸν ἔργον. Ἔχει περιέλθει εἰς ἀσυμφιλίωτον διάστασιν μὲ τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ ἐξασφάλισις τῶν προϋποθέσεων ἐκείνων τῶν πολιτικῶν ποὺ θὰ ἐπιτρέψουν τὸ ταχύτερον τὴν ἐλευθέραν ἔκφρασιν τοῦ φρονήματος τοῦ λαοῦ καὶ ἡ διενέργεια ἐκλογῶν εἶναι ἡ μόνη καὶ τελευταία δυνατὴ ἔξοδος ἀπὸ τὴν κρίσιν τὴν πολιτικὴν καὶ τῶν θεσμῶν. Ἀλλοιῶς αἱ ἐξελίξεις θὰ εἶναι μοιραῖες διὰ τὸν τόπον καὶ τὴν ἡσυχίαν του. (Χειροκροτήματα, ἐκ μέρους τῆς Ε.Δ.Α.).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Περρωτῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§59Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν.)

§60Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἄλλα εἶπον προχθὲς ἐγὼ καὶ ἄλλα γράφονται. Συγκεκριμένως, εἶπον διὰ τὸ θέμα τῆς μονιμοποιήσεως τῶν ὑπαλλήλων, ὅτι μοῦ ἐλέχθη ὅτι ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι δῆθεν ἐργάζονται εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἀπεσπασμένοι εἰς τὰς ἐπαρχίας ἀκόμη. Καὶ ἐδῶ γράφεται, ὅτι εἶπα ἄλλα πράγματα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ κ. Δ. Παπαμιχαλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον, ἐκτὸς ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§62ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΕΩΣ. Ὄχι, ὄχι.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω νὰ κάμω μίαν, ὄχι παρατήρησιν, ἀλλὰ διαπίστωσιν. Οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν καὶ τῶν δύο Κομμάτων εἶναι 99. Μὲ τὸν παριστάμενον ὑποχρεωτικῶς πρόεδρον γίνονται 100. Ἑπομένως, πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ὑπάρχῃ ἡ παρουσία ἑνὸς μεγάλου ἀριθμοῦ βουλευτῶν ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῶν δύο Κομμάτων τῶν ὑποβαλόντων τὴν πρότασιν. Εἶσθε 35. Δηλαδή, εἶσθε καὶ κάτω τοῦ ἡμίσεος. Ὑπεβάλατε τὴν πρότασιν, ὀφείλετε νὰ τὴν ὑποστηρίξετε καὶ ἑπομένως ὀφείλετε νὰ ἦσθε παρόντες. Διότι ἐὰν παρακολουθήσω τὰς ἀντιλήψεις σας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὕπαρξιν ἀπαρτίας, πρέπει νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν, διότι προχθὲς μοῦ ἐγένετο ἀπὸ τῆς πλευρᾶς σας μία σφοδροτάτη παρατήρησις ὅτι ἐξακολουθῶ νὰ κρατῶ τὴν συνεδρίασιν, καίτοι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§64Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Πρέπει, κύριε Πρόεδρε, νὰ σημειώσετε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν ἀτέρμονας ἀγορεύσεις τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν, ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ λάβωμεν τὸν λόγον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας τῶν δύο Κομμάτων χωρὶς τὴν παρουσίαν τῶν ὑποβαλόντων τὴν πρότασιν.

§66Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν εἶναι ἐδῶ κατὰ τὸ μέγιστον μέρος. Ἀπὸ τὴν ἄλλην πτέρυγα, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν νὰ ἀμύνωνται καὶ νὰ ὑπερψηφίζουν τὴν Κυβέρνησιν τοὺς βλέπετε ὅτι εἶναι ἀπόντες. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν παραπονούμεθα ὅπως σεῖς ἐπιλαμβανόμενος τῆς εὐκαιρίας. Ἐὰν θέλετε νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψετε μετὰ ἀπὸ κάθε ἀντιπολιτευόμενον ὁμιλητὴν νὰ παρεμβαίνῃ ἕνας Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος νὰ κρατῇ τὸ βῆμα ἐπὶ δύο ὥρας. Πόσον ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου καὶ πόσον ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Κάματε τὴν σύγκρισιν διὰ νὰ ἴδητε ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐξακολουθοῦν νὰ κατατυραννοῦν τὴν Βουλὴν μὲ φλυαρίας.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη, συνεδριάζομεν 5 ὥρας. Κατὰ τὰς 5 αὐτὰς ὥρας θέλετε νὰ ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μιάμισυ ὥραν, τὰς ὑπολοίπους τρισήμισυ ὥρας κατηναλώσατε σεῖς. Θέλετε νὰ μὴ ἀπαντᾷ ἡ Κυβέρνησις;

§68Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Καὶ ἄλλοι βουλευταὶ τῆς Ε.Κ.). Δυνάμεθα νὰ ἀρχίζωμεν ἐνωρίτερον τὴν συνεδρίασιν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ προβάλλεται ἀπὸ σᾶς ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ παρακολουθῇ σιωπῶσα καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ δίδῃ ἀπαντήσεις, ὅταν ἀναφέρωνται ἀριθμοί, γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην ἀνασκευῆς. Βλέπετε, ὅτι τὸ Προεδρεῖον καλεῖ ἐν συνεχείᾳ ἀπὸ τὸν κατάλογον τοὺς ἐγγεγραμμένους νὰ ὁμιλήσουν.

§70Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ἐδήλωσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου αἱ Ἑλληνοτουρκικαὶ σχέσεις διεταράχθησαν καὶ πάλιν ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀποφάσεως τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως ὅπως προβῇ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης της, αὔξησιν, ἥτις στρέφεται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος ὡς θὰ ἐκτεθῇ ἐν τοῖς ἑπομένοις. Τὸ ζήτημα τῆς προεκτάσεως τῶν ὁρίων τῆς τουρκικῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης, τῶν χωρικῶν τουτέστιν ὑδάτων, διὰ τῆς δημιουργίας καὶ ἁλιευτικῆς, ἀπησχόλησε τὸ πρῶτον τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν πρὸ διμήνου, ἐξ ἀφορμῆς συναφοῦς ἐπερωτήσεως τῶν συναδέλφων κυρίων Ζίγδη καὶ Τούμπα. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην διεπιστώθη, κατὰ τρόπον ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἀπὸ διετίας τουρκικὰ καταδιωκτικὰ πλοῖα ὀργώνουν, κατὰ παράβασιν τῶν διεθνῶν νομίμων, τὰ Ἑλληνικὰ χωρικὰ ὕδατα, τὴν ἐθνικήν μας δηλονότι αἰγιαλίτιδα ζώνην, καὶ προβαίνουν ἐντὸς αὐτῆς οὐ μόνον εἰς συλλήψεις Ἑλληνικῶν ἁλιευτικῶν πλοίων, ἀλλ’ ἐνίοτε καὶ εἰς ἐγκληματικὰς καταβυθίσεις τούτων, ὡς συνέβη μὲ τὸ «Μαρίτσα», τοῦ ὁποίου ἐδολοφόνησαν ἀνάνδρως, ἄνδρας τοῦ πληρώματος. Ἡ προκληθεῖσα ἐκ τῆς διαπιστώσεως ταύτης συγκίνησις καὶ ἀγανάκτησις τῶν παρόντων συναδέλφων ὑπεχρέωσε καὶ αὐτὸν τὸν ἐλεγχόμενον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ καυτηριάσῃ, δι’ αὐστηρῶν χαρακτηρισμῶν, τὰς ἀκατονομάστους ταύτας πράξεις τῶν πληρωμάτων τῶν τουρκικῶν καταδιωκτικῶν πλοίων. Παρατεταμένα χειροκροτήματα ὑπεδέχθησαν τὰς εὐθαρσεῖς ἐκείνας δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὑπῆρξεν, ὅμως, ὀδυνηρὰ ἡ ἔκπληξίς μας ὅταν τὴν ἐπιοῦσαν εἰς τὰ διανεμηθέντα ἐπίσημα πρακτικὰ δὲν ἀνεύρομεν τὰς χαρακτηριστικὰς ἐκείνας ἐκφράσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι κατὰ τὴν διόρθωσιν τῆς ἀγορεύσεώς του διεγράφησαν, ὡς ἀντικείμεναι εἰς τὴν ἀνύπαρκτον, ἐν τῇ πραγματικότητι, Ἑλληνοτουρκικὴν φιλίαν! Παρέμεινεν, ὅμως, ἀμετάβλητος, καίτοι ἄνευ ἀντικειμένου πλέον, ἡ ἐντὸς παρενθέσεως φράσις περὶ τῶν παρατεταμένων χειροκροτημάτων. Παραμένει ἄγνωστον ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διεμαρτυρήθη διὰ τὰς ἐπιδρομὰς αὐτὰς τῶν τουρκικῶν καταδιωκτικῶν· ἀλλ’ αἱ συχναὶ αὐταὶ ἐπιδρομαὶ σημαίνουν ὅτι καὶ ἂν ὑπῆρξαν διαμαρτυρίαι θὰ ἦσαν ἄνευ πεποιθήσεως, διὰ νὰ ἐπαναλαμβάνωνται συχνά. Μέχρι τοῦ 1930 ἡ ἔκτασις τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης ἦτο τρία (3) μίλλια, δυνάμει μακροχρονίου διεθνοῦς ἐθίμου, τηρουμένου αὐστηρῶς ἀπὸ ὅλας τὰς χώρας. Ἀπετέλουν τοὐτέστι τὰ 3 μίλλια τὸν Παγκόσμιον νόμον τῆς θαλάσσης, ὡς ἀπεκαλεῖτο. Τὸ 1930 συνῆλθεν ἐν Χάγῃ καὶ ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἡ πρώτη διεθνὴς Συνδιάσκεψις διὰ τὴν κωδικοποίησιν θεμάτων, συνδεομένων μὲ τὴν αἰγιαλίτιδα ζώνην, ὡς ταῦτα προέκυψαν ἐκ τοῦ πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Ἐκεῖ τὸ πρῶτον κατεφέρθησαν τὰ πρῶτα κτυπήματα κατὰ τοῦ Παγκοσμίου Κανόνος καὶ ἐζητήθη ἡ αὔξησις τῆς ἐκτάσεως ταύτης διὰ λόγους ἀσφαλείας. Ἐπεκράτησαν, ὅμως, αἱ ἀπόψεις τῶν ὑποστηρικτῶν τοῦ σεβασμοῦ τοῦ ἰσχύοντος μέτρου καὶ οὐδεμία μεταβολὴ ἐπῆλθεν. Ἡ ἐπίθεσις τῶν ἀντιφρονούντων συνεχίσθη εἰς τὰς δύο ἑπομένας σχετικὰς διεθνεῖς Συνδιασκέψεις τοῦ 1958 καὶ 1960, αἵτινες συνῆλθον ἐν Γενεύῃ καὶ τελικῶς ἐκλονίσθη τὸ ἰσχῦον ἐπὶ τρεῖς αἰῶνας καθεστώς, διότι εἰς ταύτας ὑπεστηρίχθη ὁ διπλασιασμὸς τῶν χωρικῶν ὑδάτων καὶ ἡ δημιουργία εἰδικῆς ἁλιευτικῆς ζώνης. Ἡ Ἑλλὰς τῷ 1936 ἠναγκάσθη νὰ αὐξήσῃ τὴν ἔκτασιν ταύτην, δι’ εἰδικοῦ νόμου, εἰς 6 μίλλια. Ὡς δικαιολογία προεβλήθη ἡ γεωγραφική της θέσις, διότι κειμένη εἰς τὸ σταυροδρόμιον τῶν θαλασσίων ὁδῶν καὶ συγκοινωνιῶν, αἵτινες ὁδηγοῦν ἐκ Δυσμῶν πρὸς Ἀνατολὰς καὶ τανάπαλιν καὶ ἐκ Βορρᾶ πρὸς Νότον, ἔβλεπε τὰ χωρικά της ὕδατα νὰ ρυπαίνωνται ἀπὸ τὰ διερχόμενα ἐκ τούτων καθ’ ἑκάστην πολλὰ ξένα πλοῖα, ὥστε νὰ τίθεται ἐν κινδύνῳ ἡ ὑγεία τῶν κατοίκων της. Ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν Ἑλλάδα, τῆς ὁποίας ἡ αἰγιαλῖτις ζώνη, δι’ εἰδικοῦ νόμου, ἀπέκτησε τὴν ἔκτασιν 6 μιλλίων, εἰς τὴν Τουρκίαν λειτουργεῖ, ἀπὸ πολλῶν ἐπίσης ἐτῶν, σιωπηρῶς, παρομοίας ἐκτάσεως αἰγιαλῖτις ζώνη. Ἐνῷ δὲ οὐδαμοῦ τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Μεσογείου λειτουργεῖ ἁλιευτικὴ ζώνη, ἐν τούτοις ἡ Τουρκία ἀπεφάσισεν, ἐσχάτως, νὰ ἱδρύσῃ καὶ τοιαύτην ζώνην καὶ ὡς ἐγνώσθη, ἐκ τῶν δημοσιευμάτων τοῦ τουρκικοῦ τύπου, εἰσήχθη εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν τῆς Ἀγκύρας νομοσχέδιον περὶ νομιμοποιήσεως τῆς ὑφισταμένης πραγματικότητος ὡς πρὸς τὴν αἰγιαλίτιδα ζώνην καὶ δημιουργίας ἁλιευτικῆς ἐκ 12 μιλλίων. Τοὐτέστι δημιουργεῖται ἕνα τερατῶδες κατασκεύασμα ἐκτάσεως 18 μιλλίων, παρόμοιον τοῦ ὁποίου μόνον εἰς τὰς μεμακρυσμένας χώρας τῆς Νοτίου Ἀμερικῆς συναντᾶται, μὲ τὴν δικαιολογίαν ἐκεῖ τῆς προστασίας ἰχθυοφόρων ἐκτάσεων, αἵτινες ἀποτελοῦν προέκτασιν θαλασσίως καὶ δὴ εἰς μεγάλην ἔκτασιν τοῦ χερσαίου ἐδάφους. Δικαιολογεῖται, πράγματι, ἡ κατὰ παράβασιν τῶν διεθνῶν νομίμων ἵδρυσις τῆς ἁλιευτικῆς ταύτης ζώνης; Οὔτε νόμιμον, ἀλλ’ οὔτε καὶ βάσιμον πραγματικὴν δικαιολογίαν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ ἡ Τουρκία, πρὸς τοῦτο. Καὶ δὲν ὑπάρχει, ἐν πρώτοις, νόμιμος δικαιολογία, διότι ὡς θέλει ἐκτεθῆ ἐν τοῖς ἑπομένοις, σχετικὴ πρότασις περὶ ἱδρύσεως ἁλιευτικῆς ζώνης, γενομένη εἰς τὰς εἰδικῶς συγκληθείσας διὰ τὴν αἰγιαλίτιδα ζώνην δύο διεθνεῖς Συνδιασκέψεις, τὰς συνελθούσας ἐν Γενεύῃ κατὰ τὰ ἔτη 1958 καὶ 1960, δὲν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ὑπὸ τῆς Ὁλομελείας τῶν μετασχόντων τῶν Συνδιασκέψεων ἐκείνων Κρατῶν. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει καὶ σοβαρὰ πραγματικὴ δικαιολογία πρὸς τοῦτο, διότι ἡ Τουρκία εἶναι κατ’ ἐξοχὴν γεωργικὴ χώρα καὶ οὐχὶ ἁλιευτικὴ καὶ διὰ τοῦτο δὲν ὑπάρχει καὶ ἁλιευτικὴ βιομηχανία, ὁ δὲ πληθυσμός της ἀποζεῖ οὐχὶ ἐκ τῆς ἁλιείας, ἀλλ’ ἐκ τῆς πλουσίας ἀγροτικῆς παραγωγῆς της. Δὲν δύναται, λοιπόν, ἡ Τουρκία νὰ ἐπικαλεσθῇ νομικὴν ἢ πραγματικὴν δικαιολογίαν πρὸς δημιουργίαν ἁλιευτικῆς ζώνης καὶ δὴ ἐκτάσεως ἀνυπάρκτου ἐν Εὐρώπῃ. Τὸ ἐπιδιωκόμενον Τουρκικὸν θαλάσσιον κατασκεύασμα στρέφεται, ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος, διότι α) δὲν ὑπάρχει ἄλλην γείτων χώρα, τῆς ὁποίας τὰ ἁλιευτικὰ πλοῖα δύνανται νὰ φθάσωσι μέχρι τῶν Τουρκικῶν παραλίων, ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, δεδομένου ὅτι διάφοροι νῆσοι αὐτῆς ἐκτείνονται κατὰ μῆκος τῶν Τουρκικῶν παραλίων τοῦ Αἰγαίου πελάγους καὶ ἀπέχουν τῶν παραλίων τούτων ἀπὸ 1–4 μίλλια μόνον, β) ἐκ τοῦ ἐκκρεμοῦντος ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως νομοσχεδίου ἀπηλείφθη σκοπίμως, ὡς θέλει δειχθῆ κατωτέρω, ἡ ὠφελοῦσα τοὺς Ἕλληνας ἁλιεῖς διάταξις τοῦ ἐπικαλουμένου ὑπὸ τῆς Τουρκίας σχεδίου διεθνοῦς ἀποφάσεως περὶ σεβασμοῦ καὶ δὴ ἐπὶ μίαν δεκαετίαν τῶν ἱστορικῶν δικαιωμάτων τῶν ἁλιέων τῶν γειτόνων χωρῶν, γ) δημοσιεύματα Τουρκικῶν ἐφημερίδων καὶ δηλώσεις διαφόρων Τούρκων, ἐπισήμων καὶ ἀνεπισήμων, ρητῶς κατονομάζουν τὴν Ἑλλάδα ὡς μόνην θιγομένην χώραν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Εἶναι δικαιολογημένον τὸ ἐρώτημα, τὶ ἐπιδιώκεται διὰ τῆς ἱδρύσεως τῆς ἐξωγκωμένης ζώνης ταύτης; Οἱ Τοῦρκοι, ὡς γνωστόν, δὲν εἶναι ἐνδοιαστικοὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν μέσων, ἅτινα θὰ χρησιμοποιήσουν, προκειμένου νὰ φθάσουν εἰς ἕνα ὡρισμένον σκοπόν των καὶ ἀκόμη ὀλιγώτερον ὁσάκις πρόκειται περὶ μετατροπῆς τῶν ἐπιθυμιῶν των εἰς πραγματικότητας. Καὶ δυστυχῶς ἀφθονοῦν τελευταίως εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος τὰ σχετικὰ παραδείγματα, ὥστε νὰ μὴ παρίσταται ἀνάγκη σήμερον ὑπομνήσεως τῶν θλιβερῶν αὐτῶν προηγουμένων. Δὲν δύναμαι, ὅμως, νὰ μὴ ὑπενθυμίσω τὴν γενομένην, πρὸ διετίας, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρόβλεψιν, ὅτι ἡ Τουρκία χάρις εἰς τὴν καιροσκοπικὴν πολιτικήν της θὰ καταστῇ συντόμως ὁ μέγας Παράκλητος τῶν συνεταίρων μας τῆς ΕΟΚ καὶ δὴ ἐπὶ ζημίᾳ τῶν ὁμοειδῶν γεωργικῶν προϊόντων μας. Καὶ ἀσχάλλομεν ἤδη διὰ τὴν νέαν αὐτὴν κατάκτησιν τῆς Τουρκικῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ καὶ ἡ πραγματοποιουμένη ἤδη ἵδρυσις τῆς εὐρυτάτης ἁλιευτικῆς ζώνης, ἡ ἐπιδιώκουσα νὰ θέσῃ ὑπὸ Τουρκικὸν ἔλεγχον τὴν θαλασσίαν ζώνην, ἥτις περιβάλλει τὰς νήσους μας τοῦ Αἰγαίου πελάγους, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ἐὰν δὲν ἀντιδράσωμεν ἀμέσως καὶ ἀποτελεσματικῶς, ὅτι θὰ χρησιμοποιηθῇ πρὸς ἄσκησιν κἄποιου ἄλλου ἐκβιασμοῦ κατὰ τῆς χώρας μας καὶ τὸν ὁποῖον συντόμως θὰ πληροφορηθῶμεν. Γνωρίζω, ὅτι ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων ὁ ρόλος τῆς Κασσάνδρας δὲν εἶναι εὐχάριστος ἰδίᾳ δι’ ἐκείνους, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπευθύνονται αἱ δυσάρεστοι προβλέψεις. Καὶ ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν κατ’ ἰδίαν θεμάτων τοῦ Τουρκικοῦ κατασκευάσματος. Εἰς τὸν ἡμερήσιον Ἀθηναϊκὸν τύπον τῆς 24 Ἀπριλίου ἐ. ἔ. ἐδημοσιεύθη ὑπὸ τῆς ἐνταῦθα Τουρκικῆς Πρεσβείας, κατὰ τρόπον τοὐτέστιν ἀήθη, ἀνακοινωθὲν τοῦ ἐν Ἀγκύρᾳ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, περιέχον ἀπάντησιν εἰς δημοσιευθέντα ἐν Ἑλλάδι σχόλια διὰ τὸ ζήτημα τῆς ὑπὸ κατασκευὴν ηὐξημένης Τουρκικῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης. Ἐμφανὴς σκοπὸς τοῦ ἀνακοινωθέντος τούτου ἦτο, ὡς θέλει δειχθῆ ἐν τοῖς ἑπομένοις, ἡ συσκότισις τῶν κατ’ ἰδίαν θεμάτων τοῦ ἄνω περιπλόκου ζητήματος. Δυστυχῶς αἱ δημοσιευθεῖσαι τὴν ἐπιοῦσαν «Ἑλληνικαὶ Κυβερνητικαὶ διευκρινίσεις», ἐπὶ τοῦ ἀνακοινωθέντος τούτου, ὑπῆρξαν οὐ μόνον πενιχραί, ὡς μὴ καλύψασαι ἅπαντα τὰ θιγέντα θέματα, ἀλλὰ καὶ ἐντελῶς ἄτονοι, μαρτυροῦσαι ὑποτονικὴν ἰδιοσυγκρασίαν προελεύσεως. 1) Τὸ Τουρκικὸν δημοσίευμα ἵνα προσδώσῃ κἄποιαν νομιμοφάνειαν εἰς τὸ ἐπιχειρούμενον ἀντιδιεθνὲς κατασκεύασμα, ἰσχυρίζεται, ὅτι τὸ ἐκκρεμοῦν ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως νομοσχέδιον, περὶ καθορισμοῦ ἐκτάσεως τῆς λειτουργούσης αἰγιαλίτιδος ζώνης καὶ δημιουργίας ἁλιευτικῆς «κατηρτίσθη βάσει τῶν διεθνῶν ἀπόψεων καὶ συμφώνως πρὸς τὴν πρότασιν, ἥτις ἐγένετο ἀποδεκτὴ ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῶν ⅔ τῶν μετασχόντων εἰς τὰς ἐν Γενεύῃ Συνδιασκέψεις τοῦ Ναυτικοῦ Δικαίου 1958 καὶ 1960». Εἶναι, ὅμως, γνωστὸν ἐκ τῶν δημοσιευθέντων πρακτικῶν, ὅτι εἰς ἀμφοτέρας τὰς Συνδιασκέψεις ταύτας οὐδεμία ὁριστικὴ ἀπόφασις ἐλήφθη, ὡς ἐπίσης οὐδεμία ἐκ τῶν ὑποβληθεισῶν προτάσεων ἐγένετο ἀποδεκτὴ διὰ τῆς πλειοψηφίας τῶν ⅔, ὡς ὁρίζει ὁ εἰδικὸς περὶ τούτων Κανονισμός. Οὕτω κατὰ τὴν Συνδιάσκεψιν Γενεύης 1958, ὅτε τὸ πρῶτον συνεζητήθη τὸ θέμα δημιουργίας ἁλιευτικῆς ζώνης, τρεῖς διάφοροι προτάσεις ἤχθησαν τελικῶς ἐνώπιον τῆς Εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς, ἡ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν (εἰς ἣν συνεχωνεύθη προγενεστέρα τοῦ Καναδᾶ), ἡ τοῦ Μεξικοῦ (γνωστὴ ὡς πρότασις τῶν ἐννέα Ἀσιατικοαφρικανικῶν χωρῶν) καὶ ἡ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Ἀπερρίφθησαν, ὅμως, καὶ αἱ τρεῖς, ὡς μὴ συγκεντρώσασαι τὴν κατὰ τ’ ἀνωτέρω νόμιμον πλειοψηφίαν τῶν ⅔, ἀνερχομένην εἰς 56 ψήφους, διότι ἡ μὲν πρώτη ἔλαβε 45 ὑπέρ, 33 κατά, πρὸς δὲ ὑπῆρξαν καὶ 7 ἀποχαί, ἡ δευτέρα 39 ὑπέρ, 38 κατὰ καὶ 8 ἀποχαὶ καὶ ἡ τρίτη 21 ὑπέρ, 47 κατὰ καὶ 17 ἀποχαί. Συνεπῶς οὐδεμία τῶν προτάσεων τούτων ἔφθασε μέχρι τῆς Ὁλομελείας τῆς Συνδιασκέψεως. Ἀντιθέτως εἰς τὴν Συνδιάσκεψιν Γενεύης 1960 ἔφθασαν μέχρι τῆς Ὁλομελείας δύο προτάσεις, γενόμεναι πρότερον ἀποδεκταὶ ὑπὸ τῆς Εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ πρώτη, Ἀμερικανο–Καναδική, ἐπραγματεύετο εἰς τὰς τρεῖς παραγράφους της περὶ ἐκτάσεως τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης, περὶ ἱδρύσεως ἁλιευτικῆς ζώνης καὶ καθορισμοῦ τῶν ὁρίων αὐτῆς, καὶ περὶ ἀναγνωρίσεως εἰς τὴν δευτέραν ταύτην ζώνην τῶν ἱστορικῶν δικαιωμάτων ἁλιείας τῶν γειτόνων χωρῶν. Ἡ δευτέρα πρότασις προήρχετο ἐκ δέκα χωρῶν (Νοτιοαμερικανικῶν, ὡς ἐπὶ τὸ πολύ), καὶ ἀπέβλεπεν ἀμέσως μὲν εἰς τὴν ἀναβολὴν λήψεως ὁριστικῆς ἀποφάσεως ἐπὶ τῶν ὡς ἄνω θεμάτων καὶ ἐμμέσως εἰς τὴν παρεμπόδισιν ψηφίσεως τῆς ἀμερικανικῆς προτάσεως, ὅπερ καὶ ἐπετεύχθη διότι οὐδετέρα τῶν προτάσεων τούτων ἐνεκρίθη, ἐφ’ ὅσον ἡ μὲν πρώτη συνεκέντρωσε 45 ψήφους ὑπέρ, 28 κατά, πρὸς δὲ ὑπῆρξαν καὶ 5 ἀποχαί, ἡ δὲ δευτέρα ἔλαβε 38 ὑπέρ, 32 κατὰ καὶ 18 ἀποχαί. Συνεπῶς, ἡ ἱδρυομένη Τουρκικὴ ἁλιευτικὴ ζώνη εἶναι ὑπόδειγμα οὐχὶ διεθνοῦς ἀποφάσεως, ὡς ἀνακριβῶς ἰσχυρίζεται τὸ ἀνακοινωθὲν τῆς Πρεσβείας, ἀλλὰ προϊὸν τῆς Τουρκικῆς κρατικῆς αὐτονομίας. 2) Τὸ ὅτι ἡ ἱδρυομένη ἁλιευτικὴ ζώνη εἶναι ἔργον τῆς Τουρκικῆς αὐθαιρέτου παντοδυναμίας καὶ οὐχὶ διεθνῶν ἀποφάσεων ἢ ἀπόψεων, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ἀναμφισβητήτου γεγονότος, ὅτι ἐκ τῆς ἀνωτέρω Ἀμερικανο–Καναδικῆς προτάσεως υἱοθετήθη πᾶν ὅ,τι ἐπεβάλλετο ὡς ὑποχρέωσις. Καὶ τοῦτο, διότι ἡ Ἀμερικανο–Καναδικὴ πρότασις ἀπετελεῖτο, ὡς ἐλέχθη, ἐκ τριῶν παραγράφων, ἐξ ὧν ἡ πρώτη καθώριζε τὸ πλάτος τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης, ἡ δευτέρα προέβλεπε τὴν ἵδρυσιν ἁλιευτικῆς ζώνης ὡς καὶ τὴν ἔκτασιν αὐτῆς καὶ ἡ τρίτη καθιέρου τὴν ὕπαρξιν τῶν ἱστορικῶν δικαίων ἁλιείας τῶν γειτόνων εἰς τὴν ἁλιευτικὴν ζώνην, ὡς καὶ τὸν σεβασμὸν τῶν δικαιωμάτων τούτων ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, ἀπὸ τῆς παραδοχῆς τῆς διεθνοῦς συμφωνίας. Τοὐτέστιν ἡ πρότασις περὶ ἁλιευτικῆς ζώνης ἀνεγνώριζεν εἰς τὸ παρόχθιον κράτος, ἀλλὰ μόνον προκειμένου περὶ ἁλιείας, τὰ αὐτὰ δικαιώματα, ἅτινα ἔχει γενικώτερον τοῦτο εἰς τὴν ἁπλῆν αἰγιαλίτιδα ζώνην, ἀλλὰ τὴν παραχώρησιν ταύτην ἐμετρίαζε τὸ γεγονὸς τῆς ἀναγνωρίσεως ἐπίσης δικαιώματος ἁλιείας καὶ εἰς τοὺς ὑπηκόους τῶν κρατῶν, ὧν τὰ πλοῖα ἡλίευον συνήθως ἐντὸς τῆς ἁλιευτικῆς ζώνης, κατὰ τὰ δέκα ἀμέσως προηγούμενα τῆς ὑπογραφῆς τῆς διεθνοῦς συμβάσεως ἔτη. Ἀνεγνώριζε, τοὐτέστι, δικαίωμα δουλείας ὑπὲρ τῶν ἁλιευόντων γειτόνων, περιωρισμένης μόνον χρονικῶς χρησιμοποιήσεως, δεκαετίαν, τῆς ξένης ἁλιευτικῆς ζώνης. Τὴν τρίτην ταύτην παράγραφον, τὴν ὑποχρέωσιν δηλαδή, τὴν διέγραψε προκλητικώτατα ἐκ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, μολονότι Ἑλλὰς καὶ Τουρκία τὴν ἀπεδέχθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς Ἀμερικανο–Καναδικῆς προτάσεως ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τῆς Συνδιασκέψεως τῆς Γενεύης 1960, ὡς ἀναγράφεται καὶ εἰς τὸ ἀνακοινωθὲν τῆς Τουρκικῆς Πρεσβείας Ἀθηνῶν. 3) Μέχρι καὶ τῆς πρώτης Συνδιασκέψεως Γενεύης, ἡ Τουρκία οὐδεμίαν ἔνδειξιν εἶχε δώσει περὶ τῆς ἐκτάσεως τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης της, καίτοι, ὡς ἐλέχθη ἀνωτέρω, διετήρει ταύτην ἐν λειτουργίᾳ, ἀπὸ μακροῦ, καὶ δὴ πλάτους 6 μιλίων. Τόσον δὲ αὕτη, ὅσον καὶ τέσσαρες ἄλλαι Ἀσιατικαὶ χῶραι, ἀπέφυγον ν’ ἀπαντήσουν καὶ εἰς σχετικὸν ἐρωτηματολόγιον τῆς Γραμματείας Ο.Η.Ε., ὡς ἀναγράφεται εἰς ἔκθεσιν ταύτης. Μόνον εἰς τὴν δευτέραν Συνδιάσκεψιν Γενεύης, 1960, ἀπεφάσισε νὰ ἐνημερώσῃ τὸν διεθνῆ τοῦτον Ὀργανισμόν. Ἀντιθέτως, ἡ Ἑλλάς, ἥτις εἶχεν αὐξήσει διὰ νόμου, διὰ πασιδήλου δηλονότι γεγονότος, ἀπὸ τοῦ 1936 τὴν ἔκτασιν ταύτην εἰς 6 μίλια, ἔσπευσε νὰ ἐνημερώσῃ, ἀπὸ τοῦ 1958, τὴν Γραμματείαν τοῦ Ο.Η.Ε. Περαιτέρω, μάλιστα, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν συζητήσεων ἐπὶ τῶν διαφόρων προτάσεων, αἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Συνδιάσκεψιν τοῦ 1958, ἀπεδέχθη καὶ ἔκτασιν τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης ἐκ 3 μόνον μιλίων, κατὰ τὸ παράδειγμα τῶν μεγάλων ἐμποροναυτικῶν καὶ ἁλιευτικῶν χωρῶν. 4) Ἐὰν δὲν ὑπῆρχε νομικὴ ὑποχρέωσις τῆς Τουρκίας, ὅπως ἐνημερώσῃ τὴν Ἑλλάδα, περὶ τῆς ληφθείσης ἀποφάσεως, ἐγκαταστάσεως ἁλιευτικῆς ζώνης, ὡς ἰσχυρίζεται τὸ τουρκικὸν ἀνακοινωθέν, βεβαίως συνέτρεχεν ἠθικὴ πρὸς τοῦτο ὑποχρέωσις καὶ διὰ τοὺς ἄλλους, πλήρως δικαιολογημένους λόγους, οὓς ἀνέγραψε τὸ ἀνακοινωθὲν τῆς 25 Ἀπριλίου ἐ.ἔ. τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ καὶ διότι ἐκ τῆς λειτουργίας της θίγεται ἡ σύμμαχός της Ἑλλάς. Ὡς, ὅμως, ἐξετέθη προηγουμένως, εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον καὶ μόνον ἀποβλέπει τὸ τουρκικὸν ἀντιδιεθνὲς κατασκεύασμα. 5) Τὸ τουρκικὸν ἀνακοινωθὲν ἐπὶ τῷ σκοπῷ συσκοτίσεως τῶν πραγμάτων ὁμιλεῖ περὶ αἰγιαλίτιδος ζώνης 6 μιλίων καὶ περὶ «ἁλιευτικῆς περιοχῆς 12 μιλίων». Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ αἰγιαλῖτις ζώνη ὡς καὶ ἡ συνεχομένη μετὰ ταύτης ἁλιευτικὴ δὲν δύναται, ἐν τῇ πραγματικότητι, νὰ διαχωρισθῶσι, διότι ἵνα ὑπάρξῃ συνεχομένη ἁλιευτική, πρέπει πρότερον νὰ ὑπάρξῃ καθωρισμένη αἰγιαλῖτις. Δὲν δύναται τοὐτέστι νὰ ὑπάρξῃ αὐθύπαρκτος ἁλιευτική, ἥτις θεωρεῖται ὡς προέκτασις ἢ συμπλήρωμα τῆς αἰγιαλίτιδος. Ποῖον εἶναι ἐν προκειμένῳ τὸ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον τοῦ ὅρου «ἁλιευτικὴ περιοχὴ ἐκ 12 μιλίων;» Εἶναι 6 τῆς αἰγιαλίτιδος καὶ 6 τῆς ἁλιευτικῆς, ὡς ἡρμήνευσε τοῦτο, ἄγνωστον ποῦ βασιζόμενον, τὸ ἀνωτέρω Ἑλληνικὸν ἀνακοινωθὲν ἤ, ἀντιθέτως ὡς ἀνέγραψαν αἱ τουρκικαὶ ἐφημερίδες, ἡ ἁλιευτικὴ μόνον ζώνη θὰ ἔχῃ ἔκτασιν 12 μιλλίων, ὁπότε τὸ τουρκικὸν κατασκεύασμα ἐκ 18 μιλίων, θὰ εἶναι τὸ εὐρύτερον ἐν Εὐρώπῃ καὶ Μεσογείῳ καὶ θὰ καλύπτῃ καὶ τὴν Ἑλληνικὴν ἀκόμη αἰγιαλίτιδα ζώνην; Ἰδοὺ ὅ,τι πρέπει ν’ ἀποσαφηνισθῇ, δεδομένου, ὅτι ἐπὶ τῆς ἁπλῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης, τῶν 6 μιλίων, τὸ παρόχθιον Κράτος ἔχει πάντοτε δικαίωμα ἁλιείας, ἀνεξαρτήτως τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ ἁλιευτικῆς ζώνης καὶ οὐδὲν ξένον πλοῖον δικαιοῦται ν’ ἁλιεύῃ ἐντὸς τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης, τῶν χωρικῶν τοὐτέστιν ὑδάτων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τονισθῇ καὶ πάλιν ὁ δημιουργούμενος, ἐκ τῆς ἐπεκτάσεως ταύτης τῶν τουρκικῶν χωρικῶν ὑδάτων, κίνδυνος διὰ τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου πελάγους, διότι ἐπιδιώκεται νὰ περιβάλλωνται ὑπὸ τουρκικῆς θαλάσσης, ἐφόσον ἡ χωρίζουσα ταύτας ἀπόστασις ἀπὸ τῶν τουρκικῶν Μικρασιατικῶν παραλίων κυμαίνεται ἀπὸ 1–4 μίλια. 6) Τέλος τὸ τουρκικὸν ἀνακοινωθὲν τελειώνει μὲ τὴν ἑξῆς ὑπόσχεσιν–παγίδα «τὸ σχέδιον νόμου παρέχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν (Τουρκικὴν) τὴν δυνατότητα νὰ προβῇ εἰς διμερεῖς συμφωνίας μετ’ ἄλλων Κρατῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης». Τοὐτέστι διαπραγματεύεται μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰσχύος καὶ πάντως οὐχὶ διὰ τὴν ἁλιευτικήν, ἀλλὰ μόνον διὰ τὴν ἁπλῆν αἰγιαλίτιδα ζώνην. Δὲν ὑπάρχει βάσις διαπραγματεύσεων ἐν προκειμένῳ, ὑπάρχουν μόνον λέξεις καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ κανεὶς τὴν τύφλωσιν τῆς πίστεως ἢ τῆς ἀγνοίας, διὰ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ τὸ προσέξῃ. Ἐν τούτοις, τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐνέπεσεν εἰς τὴν ὀφθαλμοφανῆ παγίδα, διότι ἐθεώρησε τὴν πρότασιν ταύτην «ὡς ἐποικοδομητικὴν ὁδὸν συνεννοήσεως καὶ ἐξευρέσεως λύσεως, χρησίμου δι’ ἀμφοτέρας τὰς χώρας». Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον μας παραμένει πιστὸν εἰς μίαν μέθοδον, ἣν ἡ πεῖρα ἔχει καταδικάσει, δεδομένου, ὅτι ἡ πρόσφατος ἰδίᾳ Ἑλληνο– Τουρκικὴ ἱστορία μᾶς ὑπενθυμίζει ἐπιμόνως τὸ παλαιὸν γνωμικόν, «ἐνθυμοῦ νὰ δυσπιστῇς». Τῆς πλάνης ταύτης τοῦ Ὑπουργείου μας ἔσπευσε νὰ ἐξαγάγῃ τὸ νέον δημοσίευμα, τῆς 3 Μαΐου ἐ.ἔ., τῆς Τουρκικῆς Πρεσβείας, ὅπερ προσέθεσεν, ὅτι ἡ προβλεπομένη ὑπὸ τοῦ πρώτου ἀνακοινωθέντος της συμφωνία ἀφορᾷ οὐχὶ τὴν ἱδρυομένην τουρκικὴν ζώνην ἁλιείας, ἀλλὰ τὴν ἀσήμαντον λεπτομέρειαν τοῦ καθορισμοῦ γραμμῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης, ὁσάκις τὸ πλάτος τῆς θαλάσσης μεταξὺ τῶν δύο γειτονικῶν χωρῶν εἶναι μικρότερον τῶν 12 μιλίων. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὴ παραχώρησις εἰς ξένον Κράτος δικαιώματος ἁλιείας εἰς τὰ χωρικά του ὕδατα, διότι δυνάμει τοῦ ἄρθρου 9 τῆς διεθνοῦς συμβάσεως τῆς Γενεύης τῆς 15 Δεκεμβρίου 1923 «περὶ τοῦ διεθνοῦς καθεστῶτος τῶν θαλασσίων λιμένων», τοιαύτη τυχὸν ἀναγνώρισις αὐτομάτως ἐπεκτείνεται καὶ ὑπὲρ τῶν 40 χωρῶν, αἵτινες καὶ ὑπέγραψαν καὶ ἐκύρωσαν τὴν διεθνῆ ταύτην συμφωνίαν. Ποία εἶναι ἡ ἐνδεικνυομένη ἐν προκειμένῳ ἐνέργεια πρὸς προάσπισιν τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων; Εἰς τὴν Ἀμερικανο–Καναδικὴν πρότασιν 1960, περὶ ἧς ἀνωτέρω, ἐκτὸς τῶν τριῶν παραγράφων, ἃς ἀνελύσαμεν, προσετέθησαν, κατὰ τὴν συζήτησίν της ἐνώπιον τῆς Ὁλομελείας τῆς Συνδιασκέψεως, ὑπὸ διαφόρων Ἀντιπροσωπειῶν καὶ δύο ἄλλαι. Ἐκ τούτων ἡ τετάρτη ἀφεώρα τὴν συντήρησιν καὶ διατήρησιν τῶν βιολογικῶν πηγῶν ἁλιείας ἐν τῇ ἀνοικτῇ θαλάσσῃ, ἡ δὲ πέμπτη ὥριζεν «ὅτι ἡ παροῦσα πρότασις κατ’ οὐδὲν ἐπηρεάζει τὰς διμερεῖς ἢ πολυμερεῖς συμβάσεις, ὑφισταμένας ἢ μελλούσας νὰ συναφθῶσιν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἁλιείαν». Ἐπρόκειτο περὶ τροπολογίας, προταθείσης ὑπὸ τριῶν Νοτιοαμερικανικῶν χωρῶν, καὶ ἥτις κατ’ οὐδὲν ἔθιγεν τὴν οὐσιώδη οἰκονομίαν τῆς κυρίας προτάσεως. Ἡ πέμπτη ὅμως παράγραφος, εἰς ἣν ἐνδεχομένως νὰ ἐβασίζετο καὶ τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, οὐδεμίαν σχέσιν δύναται νὰ ἔχῃ μὲ τὴν προάσπισιν τῶν συμφερόντων τῶν Ἑλλήνων ἁλιέων, διότι διὰ ταῦτα, ἰσχὺν ἔχει ἡ τρίτη καὶ ἀναπόσπαστος μετὰ τῶν προηγουμένων αὐτῆς δύο παραγράφων τῆς ἀρχικῆς Ἀμερικανο–Καναδικῆς προτάσεως. Ἡ παράγραφος αὕτη, ὡς ἐξετέθη ἀνωτέρω, ἀναγνωρίζει οὐ μόνον τὴν ὕπαρξιν τῶν ἱστορικῶν δικαιωμάτων ἁλιείας, δουλείαν τουτέστιν ἁλιείας ἐπὶ τῆς ἱδρυθησομένης ἁλιευτικῆς ζώνης, τῶν γειτονικῶν χωρῶν, ἀλλὰ καὶ σεβασμὸν καὶ διατήρησιν τούτων ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, ἀρχομένην ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως λιετουργίας τῆς ζώνης. Τὴν παράγραφον ταύτην διέγραψεν, ἐπιδεικτικώτατα, ἐκ τοῦ κατατεθέντος εἰς τὴν Τουρκικὴν Ἐθνοσυνέλευσιν νομοσχεδίου αὐτὸς οὗτος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι, ὡς ἐδήλωσεν ὠμότατα καὶ ἀνεγράφη εἰς τὰς τοπικὰς ἐφημερίδας (Τζουμχουριὲτ τῆς 2 Φεβρουαρίου 1963), «ὁ σεβασμὸς τῶν ἱστορικῶν δικαιωμάτων ἁλιείας τῶν γειτόνων καὶ δὴ ἐπὶ μίαν δεκαετίαν ἀντίκειται εἰς τὰ Τουρκικὰ συμφέροντα». Ἰδοὺ κατὰ τίνα τρόπον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Τουρκίας γνωρίζει νὰ προασπίζῃ τὰ συμφέροντα τῆς χώρας του, καὶ ὑποδεικνύει εἰς τοὺς ἄλλους, ὅτι ἡ πολιτικὴ δὲν ἔχει καρδίαν, ἀλλὰ μόνον κεφαλήν. Πρὸς τὴν κατεύθυνσιν λοιπόν, τῆς ἐνσωματώσεως τῆς διαγραφείσης παραγράφου εἰς τὸ ἐκκρεμοῦν Τουρκικὸν νομοσχέδιον πρέπει νὰ στρέψῃ ὁλόκληρον τὴν δραστηριότητά του τὸ Ἑλληνικὸν Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ δὴ ἐπειγόντως, πρὸ πάσης δηλονότι ἐπιψηφίσεως τοῦ ἐκκρεμοῦντος κατασκευάσματος. Πρὸς τὴν κατεύθυνσιν δὲ ταύτην ἔχει πολύτιμα στηρίγματα δύο Τουρκικὰς ὁμολογίας, ἀφ’ ἑνὸς ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως ἁλιευτικῆς ζώνης συνετάγη ἐπὶ τῇ βάσει τῆς Ἀμερικανο–Καναδικῆς προτάσεως 1958 καὶ 1960, εἰς τὰς ὁποίας ὡς ἐξετέθη ἀνωτέρω περιείχετο ὡς τρίτη παράγραφος καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι ὑπάρχει ἐπίσημος Τουρκικὴ δήλωσις, ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ ἁλιευτικὰ πλοῖα ἐκμεταλλεύονται τακτικῶς τὰς Τουρκικὰς ἀκτάς, διότι ὡς ἐδηλώθη ἀπὸ Τοῦρκον ἐπίσημον καὶ ἀνεγράφη εἰς τὸ αὐτὸ φύλλον τῆς «Τζουμχουριὲτ» ὡς σμήνη ἀκρίδων οἱ Ἕλληνες ἁλιεῖς ἀπομυζῶσι τὸν ἐνάλιον πλοῦτον τῆς Τουρκίας καὶ συχνότατα καὶ μάλιστα κατὰ παράδοσιν «παραβιάζουν τὴν Τουρκικὴν αἰγιαλίτιδα ζώνην». Ἐὰν ἡ προσπάθεια αὕτη προσκρούῃ εἰς τὴν Τουρκικὴν ἀδιαλλαξίαν, ἡ ἐνδεικνυομένη δευτέρα λύσις εἶναι οὐχὶ τῆς δημιουργίας ἁλιευτικῆς ζώνης, ἀλλὰ τῆς ἀμέσου ἐπεκτάσεως τῆς ἁπλῆς Ἑλληνικῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης εἰς 12 μίλια λόγῳ ἀντιποίνων. Εἶναι ἡ μόνη εὐθαρσὴς Ἑλληνικὴ ἀπάντησις εἰς τὴν τουρκικὴν προκλητικότητα καὶ εὑρισκόμεθα ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς Κρατικῆς αὐτονομίας καὶ παντοδυναμίας. Ὡς δὲ εἶναι γνωστὸν διὰ νὰ εἰσχωρήσουν εἰς τὰ χωρικὰ ὕδατα, τὴν αἰγιαλίτιδα ζώνην, ξένα πολεμικά, ἀπαιτεῖται προηγουμένως ἡ τήρησις ὡρισμένων διατυπώσεων, αἵτινες ἰσχύουν ἀπὸ μακροῦ, δυνάμει διεθνοῦς συμβάσεως. Πᾶσα ἄλλη, παρ’ ἐκτὸς τοῦ σεβασμοῦ τῶν κεκτημένων Ἑλληνικῶν ἁλιευτικῶν δικαιωμάτων, ἐπουσιώδους σημασίας συμφωνία ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Τουρκικῆς ἁλιευτικῆς ζώνης, προώρισται νὰ καθιερώσῃ τὴν ἀποτυχίαν μας καὶ νὰ τιμωρήσῃ τὰ σφάλματα τῆς ἀσκηθείσης μέχρι τοῦδε πολιτικῆς μας. Ἔφθασεν, ἐπὶ τέλους, ἡ στιγμὴ ν’ ἀναγνωρίσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὁλόκληρον τὴν ἔκτασιν τῆς πλάνης της, εἰς ὑποχωρήσεις ὑπὲρ τῆς ἀνυπάρκτου Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας. Ὅπως δὲ ἐτόνισα καὶ ἀπὸ ἄλλου βήματος, μία συμμαχία εἶναι εὐκταία καὶ βιώσιμος, ὅταν στηρίζεται οὐ μόνον εἰς κοινὰ συμφέροντα, ἀλλὰ καὶ εἰς προκαθορισθέντας σκοπούς, ἐν ᾧ οἱ Τοῦρκοι ἀξιοῦν συνεχῶς καὶ μονοπλεύρως ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ν’ ἀσπασθῇ τὰ συμφέροντα τῆς χώρας των. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται, ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως: Συνέχεια συζητήσεως ἐπὶ τῶν προτάσεων ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 1.15′ μ.μ.)