1962.05.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 74η

Σάββατον 19 Μαΐου 1962

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 11 π.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προτάσεων ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Καλεῖται ὁ κ. Θ. Καψάλης νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του καί, ὅπως εἶπε, θὰ ὁμιλήσῃ μόνον ἐπὶ ἡμίωρον.

§2Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Εἶχα σταματήσει χθὲς εἰς τὸ πρῶτον μέρος τῶν προτάσεών μας διὰ τὴν καλυτέραν διαμόρφωσιν τοῦ φορολογικοῦ μας συστήματος, δηλαδὴ τοῦ φόρου εἰσοδήματος. Εἶχα τονίσει, ὅτι ὁ ἑνιαῖος φόρος ἔπαυσεν ἐν τῇ οὐσία νὰ εἶναι ἑνιαῖος διότι ἔχουν προστεθῆ ἄλλοι συμπληρωματικοὶ φόροι, οἱ ὁποῖοι μετέβαλλον τὴν μορφὴν αὐτοῦ καὶ προκαλοῦν ἰδίᾳ εἰς τὰ κατώτερα εἰσοδήματα μίαν ὑπέρμετρον αὔξησιν τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία φθάνει εἰς τὸ ποσὸν τοῦ 53% τοῦ φορολογητέου εἰσοδήματος. Εἶπον ἐπίσης, ὅτι ἡ πρώτη πρότασις μὲν ἦτο νὰ ληφθῇ ἀπόφασις ὅπως εἰς τὸ μέλλον ὅλα ἐκεῖνα τὰ εἰσοδήματα τὰ ὁποῖα, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπομένων κατωτάτων ὁρίων μηδενίζονται καὶ τὰ ὁποῖα διὰ τὸ 1961 ἀνέρχονται εἰς 120 χιλ. φορολογικὰς δηλώσεις καὶ διὰ τὸ 1962 καὶ 125–126 χιλιάδας φορολογικὰς δηλώσεις ν’ ἀπαλλάσωνται καὶ τῶν 3 συμπληρωματικῶν φόρων, ἤτοι τοῦ 3% τοῦ ἀναλογικοῦ φόρου, τοῦ 3% τῆς ὑδρεύσεως καὶ τοῦ 3% τοῦ τέλους χαρτοσήμου. Αὐτὴ ἦτο ἡ πρώτη πρότασίς μου καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν ἀπαράδεκτον αὐτὴν καὶ ἀδικαιολόγητον ἐπιβάρυνσιν τῶν μικρῶν εἰσοδημάτων, διότι οἱ φορολογικοὶ αὐτοὶ προλετάριοι δὲν δύνανται νὰ ἐπιβαρύνωνται μὲ τὰ ὑπέρμετρα αὐτὰ ποσά. Προχωρῶ τώρα εἰς τὴν δευτέραν πρότασίν μου, ἡ ὁποία ἔχει σχέσιν μὲ τὰ κατώτατα ὅρια συντηρήσεως, καὶ λέγω, ὅτι τὰ σημερινὰ κατώτερα ὅρια συντηρήσεως εἶναι δυσανάλογα πρὸς τὸ κόστος τῆς ζωῆς, ἡ ἀπόστασις ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἰδικῶν μας κατωτάτων ὁρίων καὶ ἐκείνων τῶν ξένων χωρῶν εἶναι μεγάλη, ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου τὰ ξένα Κράτη παρέχουν ἐκπτώσεις σημαντικὰς καὶ πολὺ ὑψηλοτέρας διὰ τὰ ὑπόλοιπα μέλη τῆς οἰκογενείας τοῦ φορολογουμένου. Ἐπὶ πλέον δὲ ὡρισμένα Κράτη ἐφαρμόζουν τὴν ἀρχὴν τοῦ διαχωρισμοῦ τοῦ εἰσοδήματος μεταξὺ ἀνδρὸς καὶ γυναικός, δηλαδὴ διὰ διαιρέσεως εἰς δύο τοῦ φόρου εἰς τρόπον ὥστε τὸ εἰσόδημα καὶ τοῦ συζύγου καὶ τῆς συζύγου νὰ πίπτουν εἰς χαμηλὴν κλίμακα. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ αὐξηθοῦν τὰ κατώτερα ὅρια καὶ προτείνομεν τὰς ἀκολούθους τροπολογίας. Διὰ τὸν φορολογούμενον ἀπὸ 12.000 νὰ γίνῃ 24.000 καὶ διὰ τὸ πρῶτον καὶ δεύτερον προστατευόμενον μέλος νὰ γίνῃ 3.000. Ἐδῶ, κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ κάμω μίαν παρένθεσιν. Μίαν παρομοίαν πρὸ τῆς ἐλαφρύνσεως τῶν κατωτάτων εἰσοδημάτων καὶ ἁπλουστεύσεως τῶν διαδικασιῶν διετύπωσε καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὁ ὁποῖος καὶ εἰς πρόσφατον ὁμιλίαν του, ἀκόμη καὶ προχθὲς τὴν ἐπανέλαβε. Ἡ πρότασις αὕτη βεβαίως εἶναι ἑλκυστικὴ καὶ ἁπλουστεύει τὴν διαδικασίαν. Εἶπε, δηλαδή, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὅτι βάσει τῆς στατιστικῆς τῶν δηλώσεων τοῦ 1960 αἱ φορολογικαὶ δηλώσεις μὲ εἰσόδημα κάτω τῶν 50 χιλ. εἰσοδήματος ἐὰν καταργηθοῦν θὰ ἐπιφέρουν μίαν μείωσιν τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ 150 ἑκατ. δραχμῶν, ἀλλὰ θὰ ἀπαλλαγοῦν αἱ φορολογικαὶ ὑπηρεσίαι ἀπὸ μεγάλου φόρτου ἐργασίας καὶ οὕτω θὰ δυνηθοῦν αὗται ν’ ἀσχοληθοῦν μὲ τοὺς λοιποὺς φορολογουμένους καὶ ἰδίᾳ μὲ τὰ μεγάλα εἰσοδήματα. Εἶπεν ἐπίσης, ὅτι αἱ τοιαῦται φορολογικαὶ δηλώσεις μὲ τὸ μικρὸ αὐτὸ εἰσόδημα εἶναι περίπου 160 χιλιάδες. Ἡ πρότασις αὕτη τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. χρειάζεται συμπλήρωσιν, διότι δὲν βλέπω πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαλλάξωμεν τοὺς φορολογουμένους ποὺ ἔχουν εἰσόδημα ἐπίσης μέχρι 50 χιλιάδων, χωρὶς νὰ ἐπεκτείνωμεν ἔστω καὶ ἐν μέρει τὸ μέτρον τοῦτο καὶ διὰ τοὺς ἄλλους φορολογουμένους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κατά τι μεγαλύτερον εἰσόδημα καὶ οἱ ὁποῖοι φυσικὸν εἶναι νὰ ζητήσουν καὶ αὐτοὶ μείωσιν τοῦ ἰδικοῦ των κατωτάτου ὁρίου. Ἐὰν τοῦτο δὲν πράξωμεν θὰ καταλήξωμεν νὰ ἔχωμεν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά, π.χ. φαντασθῆτε ὁ ἔχων εἰσόδημα 50 χιλ. νὰ ἀπαλλάσσεται καὶ ὁ ἔχων 51 χιλιάδες νὰ πληρώσῃ σημαντικὸν ποσόν. Καὶ παραθέτω καὶ τὸ ἑξῆς περίεργον, τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ψυχολογικῶς ὀρθόν, θὰ παρουσιάζετο λόγῳ ἀκριβῶς τῆς μεγάλης αὐτῆς διαφορᾶς μία συμφόρησις τῶν δηλώσεων τῶν φορολογουμένων, μέχρι τοῦ ποσοῦ εἰσοδήματος 50.000 καὶ ὁ κάθε φορολογούμενος θὰ ἔλεγε, δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, νὰ μὴ πάω στὶς 51.000, διότι στὶς 50.000 δὲν πληρώνω τίποτε ἐνῷ στὶς 51.000 στὶς 52.000, στὶς 53.000 θὰ πληρώσω μίαν διαφορὰν ἀρκετῶν χιλιάδων δραχμῶν. Αὐτὸ τὸ συμπέρασμα βγάζω ἐκ τῆς συνοπτικῆς διατυπώσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, μολονότι πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἡ πρότασίς του παρουσιάσθη μὲ κἄποιαν μορφὴν ἐπιγραμματικήν. Καὶ εἶναι πράγματι ἀληθές, ὅτι δὲν ἔδωσε περισσοτέραν ἀνάπτυξιν. Ἴσως νὰ ἔχῃ κατὰ νοῦν ἕνα σχέδιον πληρέστερον, τὸ ὁποῖον νὰ δίδῃ μίαν ἀπάντησιν εἰς αὐτὴν τὴν ἀπορίαν ποὺ διετύπωσα. Πάντως ἕνα πρᾶγμα εἶναι γεγονός, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπιβάρυνσις νὰ ὑπολογισθῇ μόνον εἰς 150.000.000, διότι τότε θὰ συνεπέφερεν αὐτὰ τὰ μειονεκτήματα περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα. Δι’ αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ριζικωτέραν λύσιν τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέπτυξα, δηλαδὴ τὴν αὔξησιν τῶν κατωτέρων ὁρίων ἀπὸ 12.000 εἰς 24.000, ἀπὸ 2.000 εἰς 3.000 διὰ τὴν σύζυγον καὶ ἀπὸ 2.000 εἰς 3.000 διὰ τὸ πρῶτον τέκνον καὶ διὰ τὰ ἄλλα τέκνα νὰ μείνῃ ὡς ἔχει σήμερον. Ἑπομένως ὁ ὑπολογισμὸς τῆς μειώσεως τῶν ἐσόδων θὰ πρέπει νὰ γίνῃ μὲ τὴν βάσιν, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ μία ἀνακούφισις κυρίως τῶν μικρῶν καὶ τῶν μεσαίων φορολογουμένων, ἡ ὁποία ὅμως θὰ ἔχῃ καὶ ἕνα μικρὸν ἀντίκτυπον καὶ εἰς τοὺς μεγαλυτέρους φορολογουμένους, διότι ἡ μείωσις τῶν κατωτάτων ὁρίων θὰ ἰσχύσῃ δι’ ὅλους. Ἔρχομαι τώρα, διότι πρέπει νὰ εἶμαι σύντομος, εἰς τὸ θέμα τῶν συντελεστῶν. Ὅπως εἶπον καὶ χθὲς διὰ νὰ ἐλαφρυνθοῦν τὰ μεσαῖα ἰδίως εἰσοδήματα, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ δώσωμεν ταυτοχρόνως εἰς τὴν ἄμεσον φορολογίαν τὴν μορφὴν ἑνὸς πραγματικοῦ παραγωγικοῦ κινήτρου, θὰ πρέπει νὰ προχωρήσωμεν μὲ θάρρος εἰς ἀναμόρφωσιν τῆς κλίμακος μὲ χαμηλοτέρους συντελεστάς. Θὰ ἐδιαβάσατε ὅλοι σας, ὅτι κατὰ καιροὺς ἐγένοντο διάφορα ὑπομνήματα τῶν παραγωγικῶν τάξεων. Προσφάτως ὑπεβλήθη ἓν ὑπόμνημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου μὲ σύγκρισιν τῶν ποσοστῶν ἐπιβαρύνσεως, τόσον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅσον καὶ εἰς ἄλλας χώρας, ἀπὸ τὸ ὁποῖον φαίνεται πράγματι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἰς ὡρισμένα τοὐλάχιστον κλιμάκια εἰσοδημάτων, ἔχει μεγαλυτέρας ἐπιβαρύνσεις ἀπὸ ὅ,τι ἔχουν ἄλλαι χῶραι, πολὺ ὑψηλότερον ἀνεπτυγμέναι. Ἀλλ’ ἐπίσης θὰ παρηκολουθήσατε, ὅτι καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἀκόμη καὶ εἰς ἄλλας χώρας τελευταίως συζητεῖται σοβαρῶς μείωσις γενικὴ τῶν συντελεστῶν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἡ μείωσις αὐτὴ θὰ διευκολύνῃ τὴν περαιτέρω οἰκονομικήν των ἀνάπτυξιν, μολονότι, ἐπαναλαμβάνω, πρόκειται περὶ χωρῶν, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς ὑψηλὸν σημεῖον ἀναπτύξεως. Ἡμεῖς, πῶς θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ θέμα; Φοβοῦμαι, ἀπὸ ὅ,τι ἕως τώρα περιῆλθεν εἰς τὴν δημοσιότητα, ὡς πρὸς τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἡ ἀπαιτουμένη, κατὰ τὴν κρίσιν μας, τόλμη διὰ τὸ μέτρον αὐτό. Διότι πραγματικὰ χρειάζεται κἄποια τόλμη, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν, ὅπως ἔλεγον καὶ χθές, νὰ τοποθετήσωμεν τὸ φορολογικόν μας σύστημα, τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος, ἐπάνω εἰς ἕνα θεμέλιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξυπηρετῇ τοὺς τρεῖς βασικοὺς σκοπούς, νὰ ἐλαφρώσῃ τοὺς μικροὺς καὶ τοὺς μεσαίους, δεύτερον νὰ συντελέσῃ μὲ τὴν λογικότητα τῶν συντελεστῶν του εἰς τὴν πραγματικὴν καὶ ὀργανικὴν πάταξιν τῆς φοροδιαφυγῆς καὶ τρίτον νὰ ἐντείνῃ τὴν ἔφεσιν πρὸς ἐπιχειρηματικὴν δραστηριότητα. Μὲ τὰς γενικὰς αὐτὰς σκέψεις κατελήξαμεν ἡμεῖς, κατόπιν μελέτης, εἰς τὸ συμπέρασμα καὶ θὰ σᾶς δώσω τώρα μίαν σαφῆ εἰκόνα τῆς προτάσεώς μας ἐπ’ αὐτοῦ, εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι μὲ τὴν αὔξησιν τῶν ἀνωτάτων ὁρίων, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερα προηγουμένως, ἐν συνδυασμῷ μὲ μίαν νέαν κλίμακα, ἡ ὁποία ἀρχομένη ἀπὸ ἕνα κλιμάκιον 6.000 δραχμῶν φορολογητέου εἰσοδήματος μὲ συντελεστὴν 8% καὶ φθάνουσαν μέχρι ἀνωτάτου συντελεστοῦ 50% ἔναντι τοῦ σήμερον ἰσχύοντος συντελεστοῦ 60%, θὰ ἔχετε πράγματι ἕνα στερεὸν θεμέλιον τοῦ φορολογικοῦ μας οἰκοδομήματος. Τοῦτο θὰ ἀπετέλει μίαν πραγματικὴν σεισάχθειαν διὰ τοὺς μικρούς, ἀνακούφισιν διὰ τὰ μέσα εἰσοδήματα καὶ κίνητρον διὰ τὴν ἐπιχειρηματικὴν πρωτοβουλίαν. Ἐν τῷ συνόλῳ του δὲ θὰ ἀπετέλει τὸ καλύτερον μέσον θετικῆς καταπολεμήσεως τῆς φοροδιαφυγῆς. Μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα αἱ φοροτεχνικαὶ ὑπηρεσίαι θὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ ἑκατοντάδας χιλιάδων δηλώσεων. Ἐφιστῶ, κύριοι συνάδελφοι, τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ὅτι 125.000 δηλώσεις εἶναι ἐκείνων μόνον, οἱ ὁποῖοι μὴ ἔχοντες κἂν φορολογητέον εἰσόδημα, ἐκαλοῦντο νὰ ὑποβάλουν δηλώσεις καὶ ταλαιπωροῦντο καὶ αὐτοὶ καὶ ἐταλαιπώρουν καὶ τὰς φοροτεχνικὰς ὑπηρεσίας μόνον καὶ μόνον διὰ τοὺς προσθέτους φόρους, τῶν ὁποίων, ὅπως ἠκούσατε χθές, ζητῶμεν εὐθέως τὴν κατάργησιν καὶ διὰ τοὺς ὁποίους, ἐπαναλαμβάνω διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἡ κατάργησις αὐτὴ ἰσχύσῃ μέχρι τοῦ κατωτάτου ὁρίου, θὰ ἰσοδυνάμῃ μὲ μίαν ἀπώλειαν τοῦ Δημοσίου περίπου 45.000.000 δραχμῶν. Ἔδωσα, κ. Ὑπουργέ, καὶ ἀνάλυσιν τῶν φόρων καὶ θὰ τὰ ἐπαναλάβω, ἐὰν ὁ χρόνος μοῦ ἐπιτρέψῃ, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὑπερβῶ τὸ ἡμίωρον, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθην, ὅτι θὰ τηρήσω. Λέγω, λοιπόν, ὅτι μὲ τὸ σύστημα αὐτό, αἱ φορολογικαὶ ὑπηρεσίαι θὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ ἑκατοντάδας χιλιάδας δηλώσεων. Αἱ δηλώσεις αὐταὶ τῶν μικρῶν διὰ τοὺς προσθέτους φόρους εἶναι περίπου 125.000. Ἐπίσης αἱ δηλώσεις ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι θὰ καταργηθοῦν μετὰ τὸν διπλασιασμὸν τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου, τὸν ὁποῖον εἰσηγούμεθα ἀνέρχονται εἰς ἑτέρας 85.000. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ ἠμπορέσουν αἱ φορολογικαὶ ὑπηρεσίαι, ἀπαλλασσόμεναι ἀπὸ τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ σημερινοῦ γραφειοκρατικοῦ φόρτου των, νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς τὴν αὐστηρὰν παρακολούθησιν τῆς ἐφαρμογῆς τῆς νέας κλίμακος καὶ πράγματι νὰ δυνηθοῦν νὰ ἀνεύρουν τοὺς διαφεύγοντας τὴν φορολογίαν.

§3Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ ἤθελον, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ μοῦ δώσητε μίαν διευκρίνησιν εἰς ἀριθμούς. Ἡ ὑπόθεσις παρουσιάζει σημαντικὸν ἐνδιαφέρον καὶ ἀποτελεῖ θέμα ἀπασχολήσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Διαφέρουμε μέχρι τοῦδε εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀριθμῶν, ὄχι βεβαίως εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀριθμῶν τῶν δηλώσεων, διότι ἐκεῖ δὲν ἠμποροῦμε νὰ διαφέρουμε, διαφέρουμε ἀπὸ ἀπόψεως ἐκτιμήσεως τῆς ἀπαλλαγῆς ἐκ τῆς ἀμέσου φορολογίας. Θὰ ἤθελον, ἐπειδὴ ἔχετε προφανῶς πολὺ μελετήσει τὸ θέμα, ἐὰν θὰ ἠμπορούσατε νὰ μοῦ δώσητε ἀριθμητικὸν ὑπολογισμόν, διὰ νὰ ἴδω ποία εἶναι ἡ ἀπόστασις μὲ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους καὶ ἡ ἰδική μου ὑπηρεσία καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἔχω.

§4Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ σᾶς δώσω ἀμέσως ὅλους τοὺς ἀριθμούς. Ζητῶ μόνον τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν, νὰ μὲ ἀναγκάσῃ νὰ ὑπερβῶ τὸ ὅριον.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§6Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔγινεν ὁλόκληρος συζήτησις χθὲς τὸ βράδυ, σχετικῶς.

§7Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ δὲν τὸ θέλει, θὰ περιορισθῶ εἰς ἐλαχίστας ἐξηγήσεις.

§8Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ δώσῃ τοὺς ἀριθμούς; Διατί ἔχετε ἀντίρρησιν;

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ζαννῆν. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν βοήθειαν ποὺ μοῦ δίδετε ὡς ἀναπληρωτὴς Πρόεδρος, ἀλλ’ ἀκόμη δὲν ἐκουράσθην. Ἀφήσατε νὰ διευθύνω ἐγὼ τὴν συνεδρίασιν.

§10Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Μὲ συγχωρῆτε, κύριε Πρόεδρε.

§11Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ λέγω τὸ ἑξῆς, ὅτι διὰ τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ ἀνέφερα, διὰ τὰς προσθέτους φορολογίας, νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀμφιβολία. Ἀναφέρω τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς. Ὁ φόρος ὁ συμπληρωματικὸς 3% διὰ τὸ ἔτος 1961 ἐξ οἰκοδομῶν, ἀνῆλθεν εἰς 84.000.000 κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔκαμα βάσει τῆς στατιστικῆς τοῦ δηλωθέντος εἰσοδήματος καὶ φοβοῦμαι, ὅτι ἀπὸ ἐδῶ θὰ ἀρχίσῃ ἡ διαφωνία μας μὲ τοὺς ἀριθμούς. Κατὰ τοὺς ἀριθμούς, λοιπόν, τῆς στατιστικῆς τοῦ δηλωθέντος εἰσοδήματος, ὑπάρχει ἡ ἑξῆς ἀναλογία τοῦ φόρου διὰ τὰ κάτω τῶν 30.000 δραχ. εἰσοδήματα. Ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ πάρω ἕνα μέσον ὅρον συνθέσεως τοῦ φόρου καὶ ἔλαβον μίαν οἰκογένειαν ἀπὸ τρία ἄτομα, τὸν σύζυγον, τὴν σύζυγον καὶ τὸ παιδί, νομίζω δέ, ὅτι τοῦτο δὲν ἀπομακρύνεται πάρα πολὺ ἀπὸ τὸν μέσον ὅρον, διότι θὰ μοῦ ἦτο πάρα πολὺ δύσκολον, χωρὶς νὰ ἔχω τὸ σύνολον τῶν δηλώσεων, νὰ βγάλω ἀκριβῶς τὸν φόρον. Βάσει, λέγω, αὐτῶν τῶν ὑπολογισμῶν, ἀνέρχεται τὸ κάτω τῶν 30.000 εἰσόδημα ἐξ αὐτοῦ τοῦ φόρου εἰς 16.000.000 περίπου. Ἔχω, ἐπαναλαμβάνω, λόγους νὰ πιστεύω, ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ πράγματα. Τώρα, εἶναι ἐνδεχόμενον, μὲ τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ θὰ εὕρετε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ἰδικόν σας, νὰ ὑπάρχουν διαφοραί, διότι παρεμβαίνουν ὀφειλόμενα τοῦ προηγουμένου ἔτους. Ἐγώ, σᾶς δίδω μίαν εἰκόνα τοῦ φόρου, ἀπὸ τὸ δηλωθὲν εἰσόδημα τοῦ ἔτους. Ὁ δεύτερος φόρος ὑδρεύσεως ἀνῆλθεν εἰς δραχ. 111 ἑκατομ. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου τὰ κάτω τῶν 30.000 δραχ. εἰσοδήματα ἀπέδωσαν περίπου 21 ἑκατομ. Τέλος τὴν ἀπώλειαν ἀπὸ τὰ τέλη χαρτοσήμου τὴν ὑπολογίζω κάτω τῶν 10 ἑκατομ. δρχ. Τὰ τρία αὐτὰ κονδύλια μᾶς δίδουν 45–46 ἑκατ., τὰ ὁποῖα ἐνδεχομένως ἠμποροῦν νὰ παρουσιάσουν μίαν μικρὰν αὔξησιν, οὐχὶ ἀξίαν λόγου. Ἐπαναλαμβάνω, λοιπόν, ὅτι κατὰ τοὺς ἰδικούς μας ὑπολογισμούς, μὲ τὰ δύο αὐτὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, ἐπέρχεται τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα. Θὰ σᾶς δώσω 2–3 χαρακτηριστικὰ παραδείγματα. Ἕν εἰσόδημα δρχ. 50.000, φορολογούμενον μὲ τὴν νέαν κλίμακα καὶ τὰς νέας μεταβολὰς τῶν κατωτάτων ὁρίων ποὺ προτείνομεν, θὰ πληρώσῃ φόρον 44% ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅ,τι σήμερον πληρώνει. Ἀκολουθῶ αὐτὴν τὴν μέθοδον διότι οἱανδήποτε ἄλλην ἀνάλυσιν καὶ ἂν σᾶς ἔκαμνα, θὰ ἀπετέλει περιπλοκὴν διότι, πράγματι, εἶναι πολὺ περίπλοκα τὰ θέματα αὐτά. Ὁ φορολογούμενος, λοιπόν, τῶν 50.000, θὰ αἰσθανθῇ μίαν μείωσιν τοῦ φόρου ποὺ πληρώνει σήμερον, κατὰ 44%. Ἔρχομαι εἰς ἕνα ἄλλο εἰσόδημα, τὸ εἰσόδημα τῶν 120.000 δραχ. Εἰς τὰ εἰσοδήματα τῶν 120.000 δραχ. ἡ μείωσις θὰ εἶναι 22%. Τοῦτο, ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἡ ἐπίδρασις τοῦ ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ ὁρίου διαβιώσεως προερχομένου ὠφελήματος εἶναι μικροτέρα εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, λόγῳ τοῦ ὅτι τὸ εἰσόδημα εἶναι μεγαλύτερον. Εἰς τὰς 240.000 δρχ. εἰσοδήματος, ἡ μείωσις θὰ εἶναι 18%, εἰς τὰς 500.000 δρχ. εἰσοδήματος εἶναι 17% καί, ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν, τείνει νὰ πλησιάσῃ εἰς τὴν διαφορὰν τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου συντελεστοῦ, ὁ ὁποῖος γίνεται 50% ἀπὸ 60%. Αὐτὴ εἶναι πλέον ἡ ὠφέλεια τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ μεγάλος φορολογούμενος, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ πράγματι αὐτὴν τὴν κλίμακα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Καψάλη, καιρὸς εἶναι, νομίζω, νὰ εἰσέλθετε εἰς τὸν ἐπίλογον.

§13Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Εἰς τὸν ἐπίλογον εὑρίσκομαι, κύριε Πρόεδρε. Κύριε Ὑπουργέ, ἀπήντησα ἕως τώρα μερικῶς εἰς τὸ ἐρώτημά σας. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς τοὺς ἀριθμούς. Ἐὰν λάβωμεν ὡς βάσιν τὴν στατιστικὴν τοῦ 1961 —σᾶς εἶπον καὶ χθές, ὅτι αὐτὴ δὲν ἔχει δημοσιευθῆ ἀκόμη ὅπως τοῦ 1960, ἀλλὰ τὰ στοιχεῖα εἶναι ἕτοιμα ἐπειδὴ εὑρίσκεται ὑπὸ ἐκτύπωσιν— ἐάν, λοιπόν, λάβωμεν ὡς βάσιν τὴν στατιστικὴν αὐτήν, τότε, κατὰ τοὺς ἰδικούς μας ὑπολογισμούς, ἡ συνολικὴ μείωσις τῶν ἐσόδων ἀπὸ τοὺς δύο αὐτοὺς λόγους, θὰ εἶναι τῆς τάξεως τῶν 350.000.000 δραχ. Ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω τοῦτο, ὅτι, ἐὰν συγκρίνωμεν τὸ ποσὸν τοῦ φόρου ἐξ εἰσοδήματος τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ἡ στατιστικὴ εἰς τὰ ἔτη 1960 καὶ 1961 μὲ τὰ στοιχεῖα τοῦ λογιστηρίου καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ διαπιστώσωμεν διαφοράς. Θὰ διαπιστώσωμεν ὅτι τὸ ποσὸν ποὺ ἔχει ἐνώπιόν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡς προερχόμενον ἐξ αὐτοῦ τοῦ φόρου, εἶναι μεγαλύτερον ἀπὸ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ἡ στατιστικὴ αὐτή. Τοῦτο ἔχει ἀξίαν διὰ τὸν τελικὸν ὑπολογισμὸν τῆς μειώσεως τῶν ἐσόδων ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι ἡ στατιστικὴ στηρίζεται εἰς τὰς ὑποβαλλομένας δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐλέγχονται καί, ἐὰν προκύψῃ ἐκ τοῦ ἐλέγχου, ὅπως καὶ προκύπτει πολλάκις, μία μεταγενεστέρα ἀπαίτησις τοῦ Δημοσίου, αὐτὴ θὰ ἐμφανισθῇ εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐνῶ, εἰς τὴν στατιστικὴν δὲν περιλαμβάνεται. Δεύτερον, ὑπάρχουν περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας εἰσπράττεται φόρος ἐξ εἰσοδήματος, ἀλλὰ δὲν ὑποβάλλονται δηλώσεις. Π.χ. δι’ ἐκείνους τοὺς μισθωτοὺς τῶν ὁποίων αἱ κρατήσεις γίνονται αὐτομάτως ὅταν πληρώνωνται ἀπὸ τὸν ἐργοδότην των καὶ διαβιβάζονται ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον χωρὶς ὁ φορολογούμενος ἐφ’ ὅσον ἡ κράτησις αὐτὴ καλύπτει τὴν ὀφειλήν του νὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλῃ δήλωσιν. Συνεπῶς, οὔτε αὐτὸ εἶναι μέσα, εἶναι δὲ καὶ ἄλλαι ἀκόμη λεπτομέρειαι, διὰ νὰ ἀναφέρω δὲ ὅλας αὐτάς, θὰ ἤθελα ὄχι ἡμίσειαν ὥραν, ἀλλὰ πολὺ χρόνον. Συντομεύω, λοιπόν, καὶ λέγω τοῦτο εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι ἐξ ἑνὸς ὑπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐγένετο εὐσυνειδήτως καὶ τοῦ ὁποίου ἐπόπτευσα προσωπικῶς, καταλήγομεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῶν 350 ἑκατομ. δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἀνέφερα προηγουμένως. Μέσα εἰς τὸ πλαίσιον αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ σεῖς μὲ τὰς ὑπηρεσίας σας ἠμπορεῖτε νὰ ἰδῆτε ἐὰν χρειάζεται νὰ γίνῃ κἄποια προσθήκη ἢ ἀφαίρεσις διὰ νὰ προσεγγίσῃ αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς εἰς κἄποιον προϋπολογισμὸν ἀκριβέστερον. Φοβοῦμαι, κ. Ὑπουργέ, ὅτι θὰ δυσκολευθῆτε νὰ τὸ κάμετε, διότι μόνον ἡ πρᾶξις θὰ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ τὸν τελικὸν ἀκριβῆ ἀριθμόν. Πάντως ἠμποροῦμεν νὰ ὑπολογίσωμεν, ὅτι τὰ 350.000.000 μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα περίπου 50.000.000, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ τὴν κατάργησιν τῶν ἄλλων φόρων διὰ τοὺς μικρούς, μᾶς φέρουν εἰς ἕνα ποσὸν 400.000.000, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι δὲν ἀπέχει πολὺ ἀπὸ τὴν πραγματικότητα. Τώρα εἰς αὐτὸ ξεύρω, ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ ὑπάρξουν ἀντιρρήσεις. Πρῶτον, ἀντιρρήσεις ἀρχῆς, μολονότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ θὰ ἔλεγα ἀκόμη καὶ ἡ ἀριστερά, ἡ ὁποία ὅταν δὲν ὑπάρχουν πολιτικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα νὰ σκληρύνουν τὴν στάσιν της, ἔχει δείξει πολλὲς φορὲς τὸν τελευταῖον καιρὸν διάθεσιν προσαρμογῆς πρὸς αὐτὸ τὸ πλαίσιον τοῦ λεγομένου φιλελευθέρου καθεστῶτος, λέγω ὅτι καὶ ἐκ μέρους τῆς ἀριστερᾶς ἀκόμη δὲν προβλέπω ἀντίρρησιν εἰς τὰς συγκεκριμένας προτάσεις ποὺ ἔκαμα. Πάντως πιθανὸν ἀπὸ κἄπου νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἀντίρρησις, διατὶ νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ ἐνθάρρυνσις, αὐτὴ ἡ εὐκολία καὶ εἰς τὰ μεγάλα εἰσοδήματα καὶ νὰ μὴ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὰ μικρὰ καὶ τὰ μεσαῖα. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ σᾶς ἐξέθεσα τὰς ἀπόψεις ὅπως ἡμεῖς τὰς πιστεύομεν. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ἡ μείωσις αὐτὴ καὶ ἡ ἀναμόρφωσις αὐτῶν τῶν συντελεστῶν πρέπει νὰ ἔχῃ κυρίως οἰκονομικὸν χαρακτῆρα. Εἶπα, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι τὸ μεγαλύτερον κίνητρον διὰ τὴν παραγωγήν. Θὰ ἐρωτοῦσα ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐνδεχομένως θὰ ἐπέμεναν ἐπὶ τῆς ἰδέας τῆς φορολογικῆς δικαιοσύνης, ὅτι τὴν φορολογικὴν δικαιοσύνην, ποῦ τὴν θέλετε, τὴν θέλετε εἰς τοὺς ὑψηλοὺς συντελεστὰς καὶ εἰς τὰ χαρτιὰ ἢ τὴν θέλετε εἰς τὴν πραγματικότητα; Διότι, τί νὰ τὴν κάμω τὴν φορολογικὴν δικαιοσύνην, ὅταν ὑπάρχει μόνον εἰς τοὺς συντελεστάς, διότι πράγματι ἡ ἰσχύουσα σήμερον κλίμαξ ἠμπορεῖ νὰ εἰπῇ κανείς, ὅτι κοινωνικῶς εἶναι δικαιοτέρα, διότι καὶ 60% καὶ περισσότερον ἠμποροῦν νὰ πληρώσουν οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰσόδημα ἕνα, δύο, τρία ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ τὶ νὰ τὴν κάμω τὴν δικαιοσύνην εἰς τὰ χαρτιά, ὅταν ἡ πραγματικότης, τὴν ὁποίαν βλέπομεν κάθε ἡμέραν καὶ ἔναντι τῆς ὁποίας ὅλοι διαμαρτυρόμεθα δείχνῃ, ὅτι αὐτοὶ οἱ ὡραῖοι, οἱ θαυμάσιοι ὑψηλοὶ συντελεσταὶ ὁδηγοῦν ἐκεῖ ποὺ σᾶς περιέγραψα καὶ χθὲς καὶ σήμερον, ὅτι ὁδηγοῦν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ ἤμην τῆς γνώμης, ὅτι ἐὰν ἐνομίζαμεν, ὅτι τὸ πιὸ ἀποτελεσματικὸν ὅπλον καταπολεμήσεως τῆς διαφυγῆς εἶναι πράγματι ἡ κλῖμαξ τῶν εὐνοϊκῶν καὶ τῶν λογικῶν ποσοστῶν, ποὺ νὰ μὴ δημιουργῇ ἀγανάκτησιν καὶ τὸ αἴσθημα τῆς ἀδικίας ὡς ἐπίσης καὶ ἡ ἁπλούστευσις τοῦ συστήματος ποὺ θὰ ἐπιτρέπῃ τὴν αὐστηροτέραν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, νομίζω, ὅτι τότε προσφέρομεν ὑπηρεσίας καὶ εἰς τὸ σύνολον τοῦ λαοῦ μας καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας. Ἐπειδὴ πλησιάζω πρὸς τὸ τέλος, ἤθελα νὰ εἴπω τοῦτο: Νὰ ἐνθυμηθῶμεν ὅλοι τὸν μῦθον τῶν παιδικῶν μας χρόνων, τὸν μῦθον τοῦ Αἰσώπου, ὅπου ὁ Βορρᾶς καὶ ὁ Ἥλιος προσπαθοῦσαν νὰ ἀφαιρέσουν τὴν κάπα τοῦ γέρου. Ἐδοκίμασεν ὁ Βορρᾶς φυσῶντας μὲ δύναμιν καὶ δὲν ἔκαμε τίποτε καὶ ἦλθεν ὁ Ἥλιος, ὁ ὁποῖος μὲ τὶς ἀκτῖνες του ἔκαμε τὸν γέρο νὰ βγάλῃ τὴν κάπα του. Ἂς προσπαθήσωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ καταστήσωμεν τὴν φορολογίαν μας εὐθηνοτέραν, διότι τότε ὑπάρχει, ἐὰν ὄχι ἡ βεβαιότης, τοὐλάχιστον ἡ μεγάλη πιθανότης νὰ ἀποκτήσωμεν μεγαλυτέραν φορολογικὴν πελατείαν. Δι’ ἡμᾶς ὄχι μόνον πιθανότης ὑπάρχει, ἀλλὰ καὶ βεβαιότης. Μία δευτέρα ἀντίρρησις, ἡ ὁποία εἶναι φυσικὸν νὰ προέλθῃ ἀπὸ τὸν ἄγρυπνον φρουρὸν τῆς ἀκεραιότητος τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν γενικῶς, ἡ ὁποία θὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 400.000.000, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μοῦ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τοὺς ἰδικούς του ὑπολογισμούς, ὅπου προσέθεσε καὶ τοῦτο καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐνδεχομένως δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψει μου ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ καὶ εἰς τὰ 500.000.000. «Τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι ὑπέρογκον. Δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἀνατινάξωμεν τὴν οἰκονομίαν εἰς τὸν ἀέρα καὶ συνεπῶς νομίζομεν, ὅτι ζητεῖτε πράγματα παράτολμα καὶ πράγματα ἐπικίνδυνα». Κάμνω τώρα ἕνα νοερὸν διάλογον, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶπε τίποτε, ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ τὰς προτάσεις μας λογικὰς καὶ νὰ ἀκολουθήσῃ ἄλλην γραμμήν, ἀλλὰ εἰς αὐτὸν τὸν νοερὸν διάλογον θὰ ἤθελα νὰ ἐξαντλήσω δύο, τρία, ἐπιχειρήματα μὲ τὰ ὁποῖα θέλω νὰ ἀπαντήσω. Πρῶτον θὰ ἔλεγα, ὅτι δὲν θὰ ἐπερίμενα μίαν τοιαύτην ἀντίρρησιν ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἰς διάστημα ὀλίγων ἡμερῶν εἶναι ἠναγκασμένη νὰ διαγράψῃ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς 750.000.000, ἐννοῶ τὸ δάνειον ποὺ εἶχε προεξοφληθῆ, ὅτι θὰ ἐλαμβάνομεν ἀπὸ τὸ Ταμεῖον τῆς Εὐρωπαϊκῆς Κοινότητος, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ τὸ λάβωμεν καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἀπὸ τὴν διαγραφὴν αὐτὴν ἀνετινάχθη ἢ πρόκειται νὰ ἀνατιναχθῇ ἡ οἰκονομία μας εἰς τὸν ἀέρα. Δεύτερον, εἶναι γεγονός, ὅτι κάθε χρόνον ἔχομεν μίαν αὐτόματον αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ βεβαίως προκειμένου περὶ τοῦ τρέχοντος ἔτους γνωρίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι τὴν αὔξησιν αὐτὴν τὴν ξεύρομεν, τὴν ἔχομεν προϋπολογίσει, μὴ τὴν ἀναφέρετε. Δὲν τὴν ἀναφέρω τὴν αὔξησιν αὐτήν, λέγω τοῦτο, ὅτι ἐφ’ ὅσον κάθε χρόνον ἔχομεν μίαν τοιαύτην αὔξησιν, δὲν θὰ ἦτο λογικὸν ἡ Κυβέρνησις αὐτή, ἐὰν πεισθῇ, ὅτι αὐτά, τὰ ὁποῖα εἰσηγούμεθα καὶ προτείνομεν εἶναι ὀρθά, προκειμένου νὰ στηρίξῃ τὸ μεγαλύτερον ἔργον ὑποδομῆς τῆς οἰκονομίας μας, δὲν θὰ ἦτο λογικὸν ὅπως αὐτὴν τὴν αὐτόματον αὔξησιν ἑνὸς ἔτους κατὰ ἕνα μέρος τουλάχιστον τὴν διαθέσῃ δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν; Τρίτον, ὑπάρχει κάτι, τὸ ὁποῖον δὲν τὸ ἐμνημόνευσα καθόλου ἕως τώρα. Κάθε προϋπολογισμὸς ἀναλόγως τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν παίρνει ἡ Κυβέρνησις, ἔχει δυνατότητας περικοπῆς ὡρισμένων δαπανῶν, πραγματοποιήσεως ὡρισμένων οἰκονομιῶν, εἰς αὐτὸ δὲ προσθέτω ἀκόμη τοῦτο, ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν καὶ κάτι τι, τὸ ὁποῖον μᾶς δίδει μίαν πρόσθετον εὐχέρειαν. Ἔχομεν τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἀπαλλαγῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν μίαν μορφὴν νομοτύπου φοροδιαφυγῆς. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς διαβάσω ἐπὶ τῶν ἀπαλλαγῶν αὐτῶν τὶ ἀναφέρεται εἰς μίαν ἔκθεσιν μιᾶς ἐπιτροπῆς ἐρεύνης καὶ οἰκονομικοῦ προγραμματισμοῦ, εἰς τὴν ὁποίαν μετέσχεν ὁ καθηγητὴς κ. Κούλης, ὁ διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου κ. Τσίγκρης καὶ πέντε ἄλλα μέλη. Ἡ ἔκθεσις αὐτὴ ἔχει δημοσιευθῆ τὸ 1959 καὶ εἰς τὴν σελίδα 58 ἀναφέρεται: «ὅτι ὑπάρχει σωρεία ἀπὸ τοιαύτας φορολογικὰς ἀπαλλαγάς, αἱ ὁποῖαι ἔχουν πληθυνθῆ μεταπολεμικῶς, χορηγηθεῖσαι κατὰ καιροὺς ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὑπὸ τὴν πίεσιν ὠργανωμένων ὁμάδων πληθυσμοῦ. Χαρακτηριστικὸν τῆς ἐκτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχουν προσλάβει σήμερον αἱ οἰκονομικῶς ἀναιτιολόγητοι φορολογικαὶ ἀπαλλαγαὶ εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι μόνον ἡ ἀπαρίθμησις αὐτῶν εἰς τὸν καταρτισθέντα ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς κατόπιν ἐπιπόνου ἀναδιφήσεως εἰς τὰ πάσης φύσεως οἰκονομικὰ νομοθετήματα κατάλογον, καταλαμβάνει 55 δακτυλογραφημένας σελίδας. Ἡ ἐξ αὐτῶν ἀπώλεια, λέγει ἡ Ἐπιτροπή, ὑπερβαίνει τὰ 500 ἑκατομ. δραχ. ἐτησίως. Βλέπετε, ὅτι καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὑπάρχουν δυνατότητες αὐξήσεως τῶν ἐσόδων καὶ χαίρω, διότι πράγματι τελευταίως ἐκδηλοῦται μία διάθεσις τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναθεωρήσῃ τὸ ζήτημα αὐτό, νὰ ἐρευνήσῃ ποῖαι ἀπὸ τὰς ἀπαλλαγὰς αὐτὰς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταργηθοῦν, διότι ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐκεῖθεν θὰ προκύψῃ μία οἰκονομία. Κύριοι συνάδελφοι ἐτελείωσα. Ἡμεῖς θὰ εὐχώμεθα ἡ Κυβέρνησις νὰ προχωρήσῃ μὲ θάρρος εἰς αὐτὴν τὴν γραμμήν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ μέχρι τοῦδε στάσις της, δὲν μᾶς ἐνεθάρυνε εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ ἐπειδὴ νομίζομεν, ὅτι ἀκολουθεῖ πολιτικὴν ἀντίθετον πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κάμῃ καὶ δι’ αὐτὸν τὸν πρόσθετον λόγον θὰ τὴν καταψηφίσωμεν. (Χειροκροτήματα).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§15Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει τοῦ κατὰ κεφαλὴν Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος αἱ ἀμυντικαὶ δαπάναι τῆς Χώρας εἶναι ὄντως δυσβάστακτοι. Δυστυχῶς τὸ ὕψος τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν μιᾶς Χώρας δὲν τελεῖ μόνον ἐν συναρτήσει πρὸς τὴν οἰκονομικὴν τῆς Χώρας δυνατότητα, τελεῖ ἐν συναρτήσει καὶ πρὸς τὰς ἐξ ἀντικειμένου ὑφισταμένας ἀμυντικὰς ἀνάγκας. Δὲν θέλω νὰ ὑπεισέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ γενικωτέρου ἀμυντικοῦ προβλήματος, τοῦ Ἐθνικοῦ μας καὶ τοῦ προβλήματος τὸ ὁποῖον ἀντιμετωπίζει ἡ Ἑλλάς, ὡς μέλος μιᾶς ἀμυντικῆς συμμαχίας. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπενθυμίσω εἰς ὅλας τὰς πτέρυγας τῆς Βουλῆς, ὅτι ὅλα τὰ γειτονικὰ Κράτη μὲ μοναδικὴν ἐξαίρεσιν τὴν Ἀλβανίαν διατηροῦν δυνάμεις ὑπερτέρας τῶν ἰδικῶν μας καὶ ἑπομένως εἶναι ἠναγκασμένα νὰ ἔχουν στρατιωτικὰς ἀμυντικὰς δαπάνας μεγαλυτέρας τῶν ἰδικῶν μας. Τοῦτο ἀφορᾷ καὶ τὸ ὅμορον Κράτος τὸ ὁποῖον ἔχει ἴδιον πληθυσμὸν μὲ ἡμᾶς. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἀνέφερεν ὡρισμένα ποσοστὰ ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος τῶν διαφόρων χωρῶν, ποσοστὰ ἀφιερωμένα εἰς τὰς ἀμυντικὰς δαπάνας. Οἱ ἀριθμοὶ τοῦ κ. Παπανδρέου δὲν εἶναι συγκρίσιμοι. Τοὺς ἀριθμοὺς ἔλαβεν ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ἔχασα πολλὴν ὥραν διὰ νὰ ἀνεύρω τὴν πηγὴν τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν, ἀπὸ μίαν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν συνέταξεν εἰδικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ Ο.Η.Ε. εἰς τὴν ὁποίαν ἀνετέθη ἡ ἑξῆς, δυστυχῶς, πλατωνικὴ ἀποστολή, νὰ ἐξετάσῃ τὶ θὰ ἐγίνετο εἰς τὸν ὡραῖον αὐτὸν κόσμον ἐὰν ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην ἐξηφανίζοντο ἀπὸ τὴν ὑδρόγειον οἱ ἐξοπλισμοί. Εἶναι ἡ Ἐπιτροπὴ Μόζακ, ἡ ὁποία ἐστηρίχθη εἰς στοιχεῖα τὰ ὁποῖα κατ’ αὐτὴν ταύτην τὴν ἔκθεσιν δὲν εἶναι ἀπολύτως συγκρίσιμα. Νομίζω ὅτι διὰ νὰ συγκρίνῃ κανεὶς πράγματα, πρέπει νὰ συγκρίνῃ ὅμοια πράγματα. Καὶ πρέπει νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς κάποιον κοινὸν ὁρισμόν, νὰ ὁρίσωμεν ὡς ἀμυντικὰς δαπάνας καὶ μετὰ νὰ κάμωμεν τὰς συγκρίσεις διότι ἄλλως κινδυνεύομεν νὰ κάμωμεν σύγκρισιν ἀνομοίων πραγμάτων, ὅπως συνέβη νὰ κάμῃ καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου στηριχθεὶς εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον. Νομίζω, ὅτι ὁ καλύτερος τρόπος εἶναι νὰ ὁρίσωμεν ὡς ἀμυντικὰς δαπάνας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι θεωροῦνται ὡς ἀμυντικαὶ δαπάναι κατὰ τὸν ὁρισμὸν τοῦ ΝΑΤΟ. Τότε, ἐὰν ὑπολογισθῇ τὸ εἰσόδημα εἰς ἀγοραίας τιμάς, τὸ ποσοστὸν τὸ ἰδικόν μας εἶναι 5,33% καὶ ἐὰν ὑπολογισθῇ εἰς τιμὰς συντελεστῶν τῆς παραγωγῆς εἶναι 6%. Ταῦτα περιέχονται εἰς τὴν ἔκθεσιν Φόρ. Ἀλλὰ σημασίαν ἔχει ἡ σύγκρισις καὶ σύγκρισις εἶναι: Η.Π.Α. 10.0, Γαλλία 7.9, Μεγάλη Βρεταννία 7.4, Ἑλλὰς 6.0, Τουρκία 5.4, Καναδᾶς 5.2, Γερμανία 5.1, Πορτογαλία 5, Ὁλλανδία 4.5, Ἰταλία 4.1, Νορβηγία 3.7, Βέλγιον 3.4, Δανία 3.1, Λουξεμβοῦργον 1.2. Αὐτὰ ἀφοροῦν τὸ 1960. Εἶπον καὶ ἐγὼ ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι τὸ ποσοστὸν αὐτὸ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει τοῦ Ἑλληνικοῦ εἰσοδήματος εἶναι πολὺ ὑψηλὸν εἶναι δυσβάστακτον. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Παπανδρέου τῆς μεταξὺ τῶν συμμάχων ἀλληλεγγύης εἶναι ἀκριβῶς ἐκείνη, τὴν ὁποίαν διεκήρυξεν αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν διὰ πρώτην φορὰν ἐνώπιον τῆς Ἀτλαντικῆς συμμαχίας ἔθεσε τὸ θέμα τὸ ἀμυντικὸν καὶ τὸ θέμα τὸ οἰκονομικὸν τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ εἰς τοὺς διεθνεῖς Ὀργανισμοὺς γενικῶς δὲν ἰσχύει ἡ ἀρχὴ τοῦ «αἰτεῖτε καὶ δοθήσεται». Ἀκόμη εἰδικώτερον δὲν ἰσχύει ἡ ἀρχὴ αὐτὴ εἰς Ὀργανισμοὺς ὡς τὸ ΝΑΤΟ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἕνας ἀμυντικὸς ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος δὲν ἀποτελεῖ οἰκονομικὴν Ἕνωσιν καὶ μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ ὁποίου πρέπει μόνον ἀπὸ ἀπόψεως δέοντος νὰ ἐπικρατῇ ἀπόλυτος ἀλληλεγγύη ἐπεκτεινομένη καὶ εἰς τὰ οἰκονομικὰ θέματα. Ἀλλὰ τοιαύτη ἀλληλεγγύη δὲν ἔχει μέχρι τοῦδε εἰς τὴν παγκόσμιον ἱστορίαν σημειωθῆ, ἐξ ἀφορμῆς ἁπλῶς μιᾶς ἀμυντικῆς συμμαχίας. Βεβαίως, μέσα εἰς τοὺς κόλπους τοῦ ΝΑΤΟ, ἡ ἀρχὴ αὐτὴ τῆς ἀλληλεγγύης κερδίζει συνεχῶς ἔδαφος καὶ ἡμεῖς ἀφ’ ἧς ὡς σᾶς ἀνέφερον, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔθεσεν ἐνώπιον τοῦ Ὀργανισμοῦ τὸ θέμα ἠγωνίσθημεν διὰ νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἀρχὴ τῆς ἀλληλεγγύης. Ἠγωνίσθημεν ὄχι μόνον διότι ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ ἰδεώδη πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν ὁποίων ὑποτίθεται, ὅτι συνέστη αὐτὸς ὁ Ὀργανισμός, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλους λόγους στρατιωτικοὺς καὶ πολιτικοὺς πρακτικωτάτους, διότι εἶναι κατάδηλον, ὅτι ἡ ἀμυντικὴ δύναμις τῆς συμμαχίας ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ἠθικὸν τῶν ἀποτελούντων τὴν συμμαχίαν χωρῶν καὶ τὸ ἠθικὸν τῶν ἀσθενεστέρων χωρῶν εἶναι εὐθέως συνηρτημένον πρὸς τὴν παροχὴν δυνατοτήτων εἰς τὰς ἀσθενεῖς αὐτὰς χώρας παραλλήλως πρὸς τὴν ἀμυντικήν των προσπάθειαν νὰ ἔχουν περιθώρια διὰ νὰ ἀφιερώσουν δυνάμεις εἰς τὴν οἰκονομικήν των ἀνάπτυξιν. Μερικὲς φράσεις τοῦ κ. Παπανδρέου θέλω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι σχεδὸν αὐτολεξεὶ φράσεις, τὰς ὁποίας αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸ Συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ ἐξεστόμισε, ἢ φράσεις τὰς ὁποίας ὁ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐξεστόμισε ἢ φράσεις τὰς ὁποίας ἐγὼ τελευταίως τὸν Δεκέμβριον κατὰ τὴν Ὑπουργικὴν Σύνοδον τῶν Παρισίων ἐξεστόμισα. Τὶ εἶναι ἐσφαλμένον εἰς τὴν τοποθέτησιν τοῦ κ. Παπανδρέου; Ὄχι τὸ αἰτητικὸν, ἀλλὰ τὸ ὅτι ἐπίστευσεν, ὅτι ἀρκεῖ νὰ ζητήσῃ κανεὶς καὶ νὰ ζητήσῃ ἀνενδότως διὰ νὰ λάβῃ. Ὑπάρχει συνεπῶς αὐτὴ ἡ σύγχυσις μεταξὺ τοῦ δέοντος καὶ τοῦ ὄντος, ἐνῷ ἡ πολιτικὴ εἶναι ἡ τέχνη τοῦ ἐφικτοῦ. Δὲν ὁμιλοῦμεν τὶ ἔπρεπε νὰ γίνεται εἰς τὸν μάταιον αὐτὸν κόσμον, ἀλλὰ ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ τὶ δύναται νὰ γίνῃ τῶν πραγμάτων ἐχόντων ὡς ἔχουν. Βεβαίως, ἡμεῖς οἱ ἴδιοι διὰ τῶν ἀγώνων μας συντελοῦμεν εἰς τὴν διαμόρφωσιν μιᾶς ψυχολογίας, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώσῃ κανεὶς ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἢ τὴν Τουρκίαν ἢ μαζὶ καὶ ἀπὸ τὰς δύο ἡνωμένας νὰ μεταβάλλουν ἀπὸ τῆς μιᾶς στιγμῆς εἰς τὴν ἄλλην τοὺς σκοποὺς τῆς συμμαχίας. Μᾶς ὑπέμνησεν ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου προσεχώρησεν ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν συμμαχίαν. Γνωρίζει συνεπῶς ἡ Ε.Κ. εἰς τὶ εἴδους ὀργανισμὸν προσεχώρησε. Προσεχώρησε τἄχα εἰς κανέναν ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος προβλέπει τὴν οἰκονομικὴν μεταξὺ τῶν μελῶν του ἀλληλεγγύην; Ἡ ἰδέα τοῦ κοινοῦ ταμείου, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη πρὸ 2ετίας ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὑπεβλήθη διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἤδη σᾶς ἀνέφερα. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα ἄλλον πρακτικὸν λόγον. Προέβλεπεν ὄντως ἡ Κυβέρνησις, ὅτι κἄποτε θὰ ἐτερματίζετο ἡ βοήθεια ἀμυντικῆς στηρίξεως, τὴν ὁποίαν παρέχουν αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ὄντως, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβεν ἡ νέα διοίκησις—ἡ Ἀμερικανικὴ—τὴν ἐξουσίαν, ἐσημειώθη εἰς τὴν ἀμερικανικὴν πολιτικὴν κἄποια οὐσιώδης μεταβολή. Ποία μεταβολή; Πρῶτον ἐστράφη ἀπὸ τὴν μορφὴν τῆς δωρεὰν βοηθείας ἀμυντικῆς στηρίξεως πρὸς μορφὰς βοηθείας στηριζομένας ἐπὶ δανεισμοῦ, καὶ δεύτερον ἐσημειώθη προσπάθεια τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν νὰ μεταθέσουν μέρος τοῦ βάρους τὸ ὁποῖον μέχρι τῆς ὥρας αὐτῆς αὐταὶ μόνον ἐβάσταζον, ἐπὶ τῶν ὤμων καὶ ἄλλων μελῶν τῆς συμμαχίας τὰ ὁποῖα στηριχθέντα πρὸ ἐτῶν ἐπὶ τῆς πλουσιοπαρόχως παρασχεθείσης εἰς αὐτὰ Ἀμερικανικῆς βοηθείας ἀπέκτησαν ὄχι μόνον οἰκονομικὴν αὐτοδυναμίαν ἀλλὰ καὶ τὴν δυνατότητα νὰ βοηθήσουν Κράτη μέλη τῆς συμμαχίας ἀσθενέστερα αὐτῶν. Θέλω ὅμως νὰ διευκρινίσω, κύριοι συνάδελφοι, εὐθὺς ἀμέσως τοῦτο. Ἡ μεταβολὴ αὐτὴ τῆς στάσεως δὲν σημαίνει τερματισμὸν τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, ὅπως ἐλέχθη. Δὲν σημαίνει κἂν τερματισμὸν τῆς δωρεὰν Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Σημαίνει ἐνδεχομένως, ἐνδεχομένως τὸ ἐπαναλαμβάνω, τερματισμὸν ἑνὸς μικροῦ μέρους τῆς δωρεὰν παρεχομένης βοηθείας τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Διότι ὅπως γνωρίζετε ὅλοι, ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια παρέχεται καὶ ὑπὸ ἄλλας μορφὰς δωρεάν. Παρέχεται πρὸς τὴν Ἑλλάδα δωρεὰν τὸ βασικὸν στρατιωτικὸν ὑλικὸν ὅπως παρέχεται δωρεὰν καὶ πρὸς τὴν Τουρκίαν. Δὲν παρέχεται κ. συνάδελφοι, βεβαίως πρὸς ὅλας τὰς χώρας τῆς συμμαχίας δωρεάν. Κατ’ ἐξαίρεσιν πρὸς τὰς δύο αὐτὰς χώρας, τὰς ὁποίας ἀνέφερον προηγουμένως παρέχεται δωρεάν. Ἐπίσης παρέχεται βοήθεια τῶν λεγομένων κοινοχρήστων. Αἱ δὲ βοήθειαι εἰς τὰς ὁποίας ἀνεφέρθην ἀποτελοῦν πολλαπλάσιον τῆς βοηθείας τῆς ἀμυντικῆς στηρίξεως, ἡ ὁποία κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἶχε περιορισθῆ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 20.000.000 δολλαρίων. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτῶν ἡ παροχὴ βοηθείας ὑπὸ διαφόρους ἄλλας μορφὰς ἐξακολουθεῖ. Θὰ ἔλεγον μάλιστα, ὅτι ἀπόδειξις, ὅτι αἱ βοήθειαι εἰς πλείστας περιπτώσεις βελτιοῦνται εἶναι τὸ ὅτι ἐνῷ προηγουμένως αἱ δεσμεύσεις τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνουν αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι ἔναντι οἱασδήποτε βοηθουμένης χώρας εἶχον ἐνιαύσιον χαρακτῆρα, αἱ δεσμεύσεις, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἀναλάβῃ βάσει τοῦ ψηφισθέντος νόμου ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις εἶναι μεγαλυτέρας διαρκείας. Δὲν ἐμειώθη τὸ ἐνδιαφέρον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν πρὸς τὴν Ἑλλάδα, οὔτε προκύπτει ἀπὸ κανένα δεδομένον, ὅτι τὸ σύνολον τῆς βοηθείας πρόκειται νὰ μειωθῇ. Ἀντιθέτως, θέλομεν νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἀγωνιζόμενοι βεβαίως, θὰ ἐξασφαλίσωμεν πολὺ σημαντικώτερα ὠφέλη ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἴχαμεν ἐξασφαλίσει ἀπὸ τὸ μέχρι τοῦδε ἰσχῦον σύστημα, ἀρκεῖ νὰ προσεγγίσωμεν τὰ προβλήματα πρὸ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ εὑρεθῶμεν μὲ ρεαλισμὸν καὶ ἀρκεῖ νὰ εἴμεθα εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν αἰτημάτων μας σαφεῖς καὶ πειστικοί. Τὶ συνέβη τώρα, κ. συνάδελφοι, εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, τὴν ὑπὸ κρίσιν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ΦΟΡ ὄντως ὑπερεξετίμησεν ὡρισμένα ἐπιτεύγματα τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ δὲν ἐπεσήμανεν ἐπαρκῶς ὡρισμένας ἀδυναμίας τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, ἀδυναμίας τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας τὰς ὁποίας καὶ προεβάλαμεν καὶ ἠγωνίσθημεν, κ. βουλευταί, διὰ νὰ πείσωμεν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ΦΟΡ ὅτι εἶναι ἀδυναμίαι ὑπαρκταί. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ὅτι προετιμήσαμε τὰ εὔσημα ἀπὸ τὴν βοήθειαν καὶ εἶπεν, ὅτι ἐπέσαμεν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι θύματα αὐτῆς τῆς πολιτικῆς ὅπως τὴν ἐχαρακτήρισε τοῦ κομπασμοῦ. Μὰ εἶναι δυνατόν, κ. βουλευταί, νὰ λέγωνται μετὰ σοβαρότητος τοιαῦτα πράγματα, νὰ λέγεται δηλαδή, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ ἐστηρίζετο εἰς οἱασδήποτε δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας; Ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας καὶ μάλιστα μιᾶς χώρας δημοκρατουμένης ὅπως εἶναι ἡ Ἑλλάς, προκύπτει ἀπὸ σωρείαν στοιχείων, τὰ ὁποῖα δημοσιεύονται κατὰ μῆνα. Μόνον τὸ δελτίον τῆς στατιστικῆς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον ἐκδίδεται κατὰ μῆνα δίδει περίπου 10.000 δείκτας. Εἰς αὐτὰ πρέπει νὰ προστεθοῦν σωρεία ἄλλα στατιστικὰ δελτία, τὰ ὁποῖα ἐκδίδει ἡ στατιστικὴ ὑπηρεσία, εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ προστεθοῦν τὰ δελτία τῆς κινήσεως τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην εἶναι συνηρτημένα μὲ τὰ δελτία κινήσεως ἄλλων ἐκδοτικῶν Τραπεζῶν. Ἦτο δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς νὰ παραστήσῃ ὡς ἀληθῆ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ψευδῆ καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν ἀπὸ ἀπόψεως πρακτικῆς ἡμεῖς νὰ τὰ ἀμφισβητήσωμεν. Συνέβη, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ διέρχηται ἐκ Παρισίων, ὅταν ἐκοινοποιεῖτο εἰς ὅλας τὰς Κυβερνήσεις τῶν Κρατῶν τοῦ ΝΑΤΟ ἡ ἔκθεσις. Ἀντέδρασεν ἀμέσως καὶ εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος νὰ γίνῃ βάσει αὐτῆς ἡ συζήτησις ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τοῦ ΝΑΤΟ. Οἱ τρεῖς σοφοὶ ἀπέστειλαν μίαν ἐπεξηγηματικὴν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐθεωρήθη ὡς παράρτημα τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης καὶ ἐβελτιοῦντο κἄπως τὰ πράγματα. Ἀλλὰ δὲν ἐκρίθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἶναι ἱκανοποιητικὴ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε νὰ γίνῃ ἔκθεσις τῆς Γενικῆς Γραμματείας διὰ τῆς ὁποίας νὰ γίνεται ἀναθεώρησις τοῦ ὅλου προβλήματος τοῦ οἰκονομικοῦ βάσει τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα εἴχομεν ἤδη ὑποβάλει. Συνεχίσθησαν καθ’ ὃν τρόπον γνωρίζετε αἱ διαπραγματεύσεις, καὶ ὑπεβλήθη πράγματι νέα ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως, βάσει τῆς ὁποίας κατ’ ἀρχὴν ἐγένοντο καὶ αἱ προτάσεις τοῦ Γραμματέως τοῦ Συμβουλίου. Αἱ προτάσεις αὐταὶ τῆς Γραμματείας πρὸς τὸ Συμβούλιον ἐβελτιώθησαν διὰ σειρᾶς ὅλης ἑλληνικῶν τροπολογιῶν κατὰ τὴν Σύνοδον τῶν Ὑπουργῶν εἰς τὰς Ἀθήνας, αἱ ὁποῖαι ἑλληνικαὶ τροπολογίαι ἐγένοντο ἅπασαι δεκταί. Τὶ ἐπετεύχθη, κύριοι βουλευταί; Διὰ νὰ κρίνῃ κανεὶς τὶ ἐπετεύχθη, ἀγαπητοὶ κ. συνάδελφοι, θὰ πρέπει νὰ ἐνθυμηθῇ τὶ ὑπῆρχε πρὸ τῶν ἀποφάσεων καὶ τὶ ὑπάρχει μετὰ τὰς ἀποφάσεις. Πρὸ τῶν ἀποφάσεων ὑπῆρχε τὸ ἱστορικὸν γεγονός, ὅτι οὐδέποτε τὸ ΝΑΤΟ εἶχεν ἐπιληφθῆ κἂν τῆς ἐξετάσεως οἰκονομικοῦ θέματος ἀφορῶντος εἰς ἓν ἐκ τῶν μελῶν τῆς συμμαχίας. Διὰ τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν τὶ ἐγένετο; Ὄχι μόνον τὸ Συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ ἐπελήφθη θέματος ἀφορῶντος εἰς δύο ἐκ τῶν ἀσθενεστέρων μελῶν τῆς συμμαχίας, ἀλλὰ συνεστήθησαν καὶ ὄργανα μὲ ἁρμοδιότητα ποίαν; Μὲ τὴν ἁρμοδιότητα, πρῶτον νὰ διαπιστώσουν τὰς ἀπαιτουμένας δαπάνας διὰ τὴν συντήρησιν τῶν στρατιωτικῶν μας δυνάμεων εἰς τὸ σημερινὸν ὕψος, τὰς ἀπαιτουμένας ἐνδεχομένως δαπάνας διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐπιπέδου τῆς Ἑλληνικῆς ἀμύνης, ἐὰν τοῦτο ἐκρίνετο ἀπαραίτητον. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἐπεφορτισμένων μὲ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν προσθέτων πόρων οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ πραγματοποιηθοῦν οἱ εἰρημένοι ἀμυντικοὶ σκοποί. Ἀλλά, πολὺ πέραν αὐτοῦ, ἀγαπητοὶ κ. συνάδελφοι, ἡ δευτέρα ἀπόφασις ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ἀπόφασις ἡ ἀφορῶσα εἰς τὸ ΚΟΝΣΟΡΤΙΟΥΜ, τὶ ὁρίζει; Ὁρίζει ἕν ὄργανον πρὸ τοῦ ὁποίου θὰ δυνάμεθα νὰ θέσωμεν συνολικῶς τὸ πρόβλημα τῆς Ἑλληνικῆς χρηματοδοτήσεως, τῆς χρηματοδοτήσεως μᾶλλον τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Ἐνῷ μέχρι τοῦδε ὅπως ἠξεύρετε, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι κατ’ ἔτος νὰ προσφεύγωμεν πότε εἰς τὸν ἕνα Ὀργανισμὸν καὶ πότε εἰς τὸν ἄλλον. Τώρα, ὑπάρχει ἕνα καὶ μόνον ὄργανον, τὸ ὁποῖον ἔχει καθολικὴν ἁρμοδιότητα. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν, κ. συνάδελφοι, νὰ κάμω προβλέψεις. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἡ τεραστία ἐπιτυχία ἡ σημειωθεῖσα, συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ἀνεγνωρίσθη κατ’ ἀρχὴν ὑπὸ τῶν συμμάχων ἐκτεθέντων πλέον δημοσίᾳ ὁ ἰδιάζων χαρακτὴρ τοῦ ἑλληνικοῦ καὶ τοῦ τουρκικοῦ προβλήματος. Καὶ συνεστήθησαν ὄργανα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦν ἀδικαιολογήτως νὰ ἀδρανήσουν. Δὲν εἶμαι προφήτης, κ. συνάδελφοι, καὶ δὲν δύναμαι νὰ προβλέψω τὸ μέλλον. Βεβαίως θὰ χρειασθῇ ἐντατικὴ συνέχισις τοῦ ἀγῶνος. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀπολύτως αἰσιόδοξος διὰ τοῦτο καὶ μόνον, διὰ τὸ ὅτι ἀσφαλῶς ἐδημιούργησε τὸ κλῖμα, τὸ ὁποῖον τῆς ἐπιτρέπει κινουμένη καὶ μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῶν ἱδρυθέντων ὀργάνων, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῶν πλαισίων τοῦ δημιουργηθέντος ὀργάνου διμερῶς, νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς ἀπαιτουμένους διὰ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ ἑλληνικοῦ προβλήματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ἐξωτερικοὺς πόρους. Διότι χρειαζόμεθα, κ. βουλευταί, ὄντως πόρους σημαντικωτάτους. Καὶ ναὶ μὲν ἡ Ἑλλὰς ἔχει τὸ πλεονέκτημα, ὅτι ἔχει ἤδη ἐξησφαλισμένα 215.000.000 δολλάρια βοηθείας διὰ τὴν προσεχῆ 5ετίαν, ὅπως γνωρίζετε, ἐκ τῆς Εὐρωπαϊκῆς Τραπέζης, καὶ ναὶ μὲν πέραν αὐτῶν ἡ Ἑλλὰς προσδοκᾷ νὰ λάβῃ ὑπὸ ἄλλην μορφὴν δάνεια σημαντικὰ ἀπὸ φίλας καὶ συμμάχους χώρας, τὰ ὁποῖα θὰ ἀνέρχωνται περίπου εἰς 100.000.000 δολλάρια, ἀλλὰ ἀπομένει ἕνα σημαντικὸν ποσοστὸν τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον πρέπει ἀκόμη νὰ χρηματοδοτηθῇ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ἀγωνίζεται πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν καὶ ἔχει βασίμους ἐνδείξεις, ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ τὴν χρηματοδότησιν καὶ ἑπομένως τὴν πραγματοποίησιν τοῦ προγράμματος τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Κύριοι βουλευταί, εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου εἰς μίαν ἀποστροφὴν τοῦ λόγου του συγκρίνων τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα πρὸς κἄποιο ἀόριστον ἰδεῶδες: «Ἡ ἀθλία Ἑλλάς». Ἡ Ἑλλάς, κ. συνάδελφοι, δὲν εἶναι πλουσία, ἀλλὰ δὲν εἶναι πλέον ἀθλία.

§16Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐξηθλιωμένη εἶπε.

§17Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Μάλιστα, νὰ μεταβληθῇ ἡ λέξις. Δὲν εἶναι μὲν πλουσία, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐξηθλιωμένη. Κύριοι βουλευταί, τὰ τελευταῖα χρόνια ἐσυνηθίσαμεν νὰ ζῶμεν μέσα εἰς μίαν ἀτμόσφαιραν οἰκονομικῆς σταθερότητος καὶ θεωροῦμεν πλέον, ὅτι αὐτὴ ἡ σταθερότης εἶναι κάτι τι τὸ φυσικόν. Αὐτό, κύριοι, εἶναι τὸ μεγαλύτερον ἐπίτευγμα τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὅλος ὁ κόσμος θεωρεῖ ὄντως, ὅτι ἡ σταθερότης ἡ οἰκονομικὴ εἶναι κάτι τι τὸ κεκτημένον καὶ αὐτὴ ἡ ψυχολογία εἶναι τὸ μεγαλύτερον βάθρον τῆς σταθερότητος. Εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι δὲν εἶναι ἐφικτή, δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὴ μᾶλλον ἡ σύγκρισις τῆς περιόδου τοῦ 1955–62 μὲ τὰς προηγουμένας περιόδους. Εἶναι ὅμως, νομίζω, κ. συνάδελφοι, τοῦτο ἐπιτετραμμένον, νὰ γίνῃ σύγκρισις διεθνής. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω διεθνεῖς συγκρίσεις. Μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955–61, μὲ ἔτος βάσεως 1955=100. Ὁ τιμάριθμος κόστους ζωῆς διεμορφώθη ὡς ἀκολούθως: Ἑλλὰς 113. Δηλαδὴ αὔξησις 13%. Γαλλία 136,6, αὔξησις 36%. Γερμανία 111,8. Ἡμεῖς 13% αὔξησις, ἡ Γερμανία, ἡ ὁποία εἶχε τὴν μικροτέραν αὔξησιν τοῦ τιμαρίθμου, 111,8. Τὸ Ἡνωμένον Βασίλειον 117. Αἱ Ἡνωμ. Πολιτεῖαι Ἀμερικῆς 112 καὶ ἡμεῖς 113. Ἡ Ἰταλία 112,4. Ἡ Ὁλλανδία 116. Ἡ Νορβηγία 118, ἡ Γιουγκοσλαυΐα — καὶ κάμνω σύγκρισιν πρὸς τὸ 60, διότι δὲν εὑρῆκα ἀριθμοὺς τοῦ 61–126,4. Ἡ Τουρκία 198,3. Ἀλλὰ ἰδοὺ ἡ ἐξέλιξις κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας: Ὁ δείκτης τιμῶν καταναλωτοῦ τοῦ πρώτου 4μήνου 1962, ἐν σχέσει πρὸς τὸ πρῶτον 4μηνον τοῦ 1961, μείωσις: 1,8%. Ὁ τιμάριθμος τῆς χονδρικῆς πωλήσεως τοῦ πρώτου 4μήνου τοῦ 1962 συγκρινόμενος πρὸς τὸν τιμάριθμον τοῦ 1962, μείωσις 4,5%. Κύριοι βουλευταί, ὑποθέτω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς τὴν κίνησιν τῶν ἰδιωτικῶν καταθέσεων. Θὰ σᾶς ἀναφέρω μόνον ἐλαχίστους ἀριθμούς: Κίνησις ἰδιωτικῶν καταθέσεων. Εἰς ἑκατ. δραχμῶν

Δηλαδὴ ἐφέτος ἐνισχύθη ἔτι μᾶλλον καὶ εἰς ἀπόλυτον ἀριθμὸν ἡ αὔξησις. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ποιοτικῆς ἡ αὔξησις ἐστράφη πρὸς τὰς καταθέσεις ταμιευτηρίου καὶ τὸ σημαντικώτερον πρὸς τὰς καταθέσεις ἐπὶ προθεσμίᾳ. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα ἄλλο στοιχεῖον ἐνδεικτικὸν τοῦ πνεύματος, τοῦ διαμορφουμένου αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν χρηματαγοράν. Καὶ πρέπει νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὰ δεδομένα τοῦ Μαρτίου ἦσαν χαμηλότερα τῶν προηγουμένων μηνῶν κατά τι, διότι ὑπῆρχον αἱ προεγγραφαὶ καὶ προετοιμασίαι διὰ τὰς προεγγραφὰς εἰς τὸ δάνειον. Καὶ αὐτὸ μοῦ δίδει τὴν εὐκαιρίαν διὰ νὰ ἐξάρω τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐκαλύφθη τὸ δάνειον τῶν 990 ἑκατ. δραχμῶν, τὴν ταχύτητα μὲ τὴν ὁποίαν ἐκαλύφθη καὶ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐκαλύφθη. Τὴν προθυμίαν δηλαδὴ τοῦ ἰδιώτου νὰ καλύψῃ αὐτὸ τὸ δάνειον τῶν 990 ἑκατ. δραχμῶν. Ἀλλὰ δὲν συνέβη μόνον τοῦτο. Καὶ αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις διὰ πρώτην φορὰν ἐκδίδουν ὁμολογιακὰ δάνεια μὲ ἐπιτυχίαν. Ἄλλοτε, τοιούτου εἴδους καταθέσεις, ὑπέκρυπτον τοποθετήσεις κεφαλαίων αὐτῶν τούτων τῶν ἐπιχειρηματιῶν. Εἰς τὰς συγκεκριμένας περιπτώσεις, τὰς ὁποίας ἔχετε ὅλοι ὑπ’ ὄψει σας σημειοῦται διὰ πρώτην φορὰν ἡ δημιουργία κάποιας μικρᾶς ἔστω πρὸς τὸ παρὸν κεφαλαγορᾶς καὶ διὰ πρώτην φορὰν ὁμόλογα ἑλληνικῶν ἐπιχειρήσεων καλύπτονται μέσῳ τῶν Τραπεζῶν καὶ τοῦ Χρηματιστηρίου καὶ δὲν ὑποκρύπτεται κατάθεσις ἰδίων κεφαλαίων αὐτῶν τούτων τῶν ἐπιχειρηματιῶν. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἐξελίξεις, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰς ὁποίας δὲν εἴμεθα συνηθισμένοι. Μία μόνον σύγκρισιν θὰ κάμω ἱστορικήν, τὴν ἑξῆς: Εἷς ποίαν περίοδον Νεοελληνικῆς ἱστορίας εἴχομεν 7 ἔτη τοιαύτης σταθερότητος καὶ εἰς ποίαν περίοδον τῆς ἱστορίας τῆς Νεοελληνικῆς οἰκονομίας βεβαίως ἤρχισαν διαμορφούμεναι εἰς τοιαύτην κλίμακα τοιούτου εἴδους τάσεις; Εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα ἀφίνω ὑμᾶς τοὺς ἰδίους, κύριοι συνάδελφοι νὰ ἀπαντήσετε. Ἀλλὰ ἡ σταθερότης ἡ νομισματικὴ δὲν ἀποτελεῖ βεβαίως αὐτοσκοπόν. Ἀποτελεῖ μέσον πρὸς ἐπίτευξιν ἄλλου γενικωτέρου οἰκονομικοῦ σκοποῦ τοῦ κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικοῦ οἰκονομικοῦ σκοποῦ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Καὶ ἡ δυσκολία ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι εἶναι δύσκολος ὁ συνδυασμὸς τῆς νομισματικῆς σταθερότητος μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν. Ἡ μεγαλυτέρα νομισματικὴ σταθερότης ὑπάρχει εἰς τὰ νεκροταφεῖα, εἶχον κἄποτε εἴπει ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι ἐὰν ἠμπορῇς νὰ ἔχῃς σταθερότητα νομίσματος καὶ ταὐτοχρόνως —καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ ἆθλος — νὰ ἔχῃς ὑψηλὰ σχετικῶς μὲ τὰ Ἑλληνικὰ μέτρα πανύψηλα ἐπιτεύγματα εἰς τὸν τομέα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ποῖα εἶναι αὐτά; Θὰ κάμω διεθνεῖς συγκρίσεις πάλι καὶ δὲν θὰ ἀναφερθῶ εἰς τοὺς Ἑλληνικοὺς ἀριθμοὺς παρὰ μόνον διὰ νὰ κάμω αὐτὰς τὰς συγκρίσεις. Ὅπως ἠξεύρετε τὸ κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955 καὶ 1961 ἀνῆλθεν ἀπὸ 231 εἰς 350 δολλάρια. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ κάμετε νοερῶς σύγκρισιν πρὸς τὰ συμβαίνοντα εἰς ἄλλας χώρας τῆς περιοχῆς μας. Τὸ ἀκαθάριστον ἐθνικὸν εἰσόδημα εἰς σταθερᾶς τιμὰς τὸ 1955 ἀνήρχετο εἰς 56 δισεκ., τὸ 1961 εἰς 81 δισεκ. Ἀπόλυτος αὔξησις 44%, μέση ἐτησία 6,3%. Εἰδικώτερον μεταξὺ 1960 καὶ 1961 ἐσημειώθη εἰς σταθερὰς τιμὰς κολοσσιαία αὔξησις, τὴν ὁποίαν θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κρίνω εὐθὺς ἀμέσως μετά: 11,3%, ὅταν ὁ μέσος ὅρος τῶν αὐξήσεων τῶν δυτικῶν χωρῶν κατὰ τὸ ἀντίστοιχον, τὸ ἴδιον ἔτος ἦτο 4,5%. Σημαντικὸν εἶναι τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τοῦ προηγουμένου ἔτους διὰ τὰς δυτικὰς χώρας, τοῦ ἔτους δηλαδὴ 1960, ἔναντι τοῦ 1959 ἦτο 6,5%. Καὶ τὸ 1961 ἦτο 4,5%. Ἐνῷ ἡμεῖς ἐπήγαμεν εἰς τὸ 11,3%. Θὰ μοῦ εἴπητε βεβαίως, ὅτι τὸ 11% εἶναι ποσοστὸν αὐξήσεως ἀπολύτως ἐξαιρετικὸν καὶ μοναδικὸν διὰ τὸ ἔτος 1961. Εἶπον καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι δὲν ἔχει ἐφευρεθῆ ἀκόμη παγκοσμίως βότανον μαγικὸν κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιτυγχάνεται οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις ἐτησία μεταξὺ τοῦ 10 ἢ τοῦ 11%. Τοιοῦτον θαῦμα δὲν ἔχει γίνει πουθενά. Καὶ πράγματι δὲν καυχόμεθα, ὅτι ἔχομεν γίνει θαυματουργοί. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεγόμενον, ὅτι τὸ 11% ὀφείλεται μόνον εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος τῆς γεωργίας. Πρῶτα ἀπ’ ὅλα ὡς εἶναι γνωστὸν ἡ συμμετοχὴ τῆς γεωργίας εἰς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἐπειδὴ ἀναπτύσσονται οἱ ἄλλοι παραγωγικοὶ κλάδοι, εἶναι φυσικὸν ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος σὺν τῇ προόδῳ τῆς ἐκβιομηχανίσεως καὶ γενικῶς τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ τῆς οἰκονομίας, νὰ μειώνεται. Πάντως εἰς τὴν γεωργίαν εἴχομεν μίαν αὔξησιν 17,6%, εἰς τὴν μεταποίησιν 7,4%, εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις Κοινῆς Ὠφελείας 10,6%, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων 15,7%, εἰς τὰς μεταφορὰς 8% καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον 8,7%. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν εἶναι δικαιολογημένη ἡ θεωρία κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὸ τὸ 11% ὀφείλεται εἰς τὴν ἐλαιοεσοδείαν ὡς ἐλέχθη. Ἀλλὰ ἰδίως οἱ δεῖκται ποὺ σᾶς ἔδωσα τῶν ἐπιχειρήσεων Κοινῆς Ὠφελείας καὶ τῆς ἐκτελέσεως ἔργων ἀποτελοῦν ἔνδειξιν καὶ ἀπόδειξιν τοῦ ὑψηλοῦ ρυθμοῦ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, αἱ ὁποῖαι κυρίως ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ ἀνεπτύχθησαν πράγματι εἰς σημεῖον μέγα. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι κἄποτε εἶχε γίνει μία διαπλάτυνσις τῆς ὁδοῦ Ἀκαδημίας καὶ ὅταν ἐγένοντο τὰ ἐγκαίνια αὐτῆς τῆς διαπλατύνσεως μετέβη ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μὲ ὑψηλὰ καπέλλα. Τώρα δὲν πηγαίνει διὰ διαπλατύνσεις τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Διὰ νὰ γίνουν ἐγκαίνια, μεγάλων ἔργων μεταβαίνει κἄποιος Ὑπουργός. Ἐπῆγεν ὁ ἀγαπητός μου συνάδελφος Ὑφυπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ διὰ νὰ ἐγκαινιάσῃ τὸ ἐργοστάσιον φωσφορικῶν λιπασμάτων εἰς Δραπετσῶνα προχθές. Ἀλλὰ ἐλέχθη, ὅτι ἡ κατανομὴ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἶναι ἄδικος. Ἡ φράσις αὐτὴ ἔτσι γενικῶς ἐκπεμπομένη ἀποτελεῖ ἕναν ἀφορισμόν, ὁ ὁποῖος στρέφεται πολὺ περισσότερον κατὰ τῆς μοίρας παρὰ κατὰ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν θέλω νὰ ὁμιλῶ θετικά, πρέπει νὰ ὁμιλῶ βάσει ὡρισμένων στοιχείων. Θὰ ἐπιχειρήσω νὰ σᾶς ἀναφέρω δείκτας τινάς, οἱ ὁποῖοι ἀποδεικνύουν, ὅτι ἔγινε κἄποια ἀνακατανομὴ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς δύο κατ’ ἐξοχὴν λαϊκὰς τάξεις, εἰς τὴν τάξιν τῶν γεωργῶν καὶ εἰς τὴν τάξιν τῶν μισθοσυντηρήτων, τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν ὑπαλλήλων. Τὸ 1955 εἰς σταθερὰς τιμὰς τὸ εἰσόδημα τῆς γεωργίας ἀνήρχετο εἰς 19,3 δισεκατ., τὸ 1961 ἔφθασε εἰς 23,9 δισεκατ. Αὔξησις 24%, ἐνῷ βεβαίως, δὲν ηὐξήθη ἀναλόγως, ἀλλὰ ἐμειώθη ἀναλόγως ὁ πληθυσμὸς τῆς ὑπαίθρου. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, χαρακτηριστικώτερον γεγονὸς εἶναι ἡ ψαλίς. Δὲν σᾶς ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ὅτι ἐνῷ συνήθως εἰς τὰς συζητήσεις ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν θεμάτων ἀναφέρεται συνεχῶς αὐτὴ ἡ περίφημος ψαλίς, τώρα τελευταῖα δὲν ἀναφέρεται; Διατὶ δὲν ἀνεφέρθη ἀπὸ τοὺς συναδέλφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἡ ψαλίς; Νὰ σᾶς πῶ. Διότι ἡ ψαλὶς τὸ 1957 εὑρίσκετο εἰς τὴν ἑξῆς θέσιν: 93,5. Τὸ 1961 95,5. Θέλετε τώρα νὰ σᾶς πῶ ποῖαι εἶναι αἱ ἐξελίξεις τῶν τελευταίων μηνῶν; Τὸν Ἰανουάριον 97, τὸν Φεβρουάριον 98 καὶ τὸν Μάρτιον ἐσημειώθη διὰ πρώτην φορὰν καθ’ ὅσον ἐγὼ γνωρίζω εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν, νὰ κλείσῃ τελείως ἡ ψαλίς. Ψαλὶς Μαρτίου 101,4. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸ γεωργικὸν εἰσόδημα. Συμμετοχὴ τώρα τῆς ἐργασίας εἰς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα: Θὰ δώσω τὰ τελευταῖα ὁριστικὰ στοιχεῖα διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν πάλιν ἀμφισβητήσεις. Καὶ δι’ αὐτὸ θὰ κάμω τὴν σύγκρισιν εἰς τρεχούσας τιμὰς μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955 καὶ 1960. Ἐργατικὸν εἰσόδημα αὔξησις 60%. Καθαρὸν ἐθνικὸν εἰσόδημα, αὔξησις μεταξὺ 1955–60 —μὴ συγχέωμεν τὸ 1961 τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκόμη καλύτερον— 43%. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε, πρὶν τελειώσω τὴν ὁμιλίαν μου, νὰ εἴπω τινὰ καὶ περὶ τῶν ἐπενδύσεων. Τὸ 1955 εἰς σταθερὰς τιμὰς αἱ ἐπενδύσεις ἀνέρχονται εἰς 8.840 ἑκ. δραχ. Τὰ 8.840 ἔγιναν τὸ 1961 18.158 ἑκ.

§18Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ἐπὶ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος ποίου;

§19Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, εἶπα εἰς σταθερὰς τιμὰς καὶ ἑπομένως τὸ κυκλοφοροῦν χαρτονόμισμα ἀνελήφθη, διαγράφεται. Ἐξ ὧν αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις 6.480 τὸ 1955, 11.173 τὸ 1961. Δημόσιαι ἐπενδύσεις 2.360 ἑκ. τὸ 1955, 6985 ἑκ. τὸ 1961. Εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅτι τὸ ⅓ τῶν ἐπενδύσεων εἶναι ἐπενδύσεις εἰς κατοικίας. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἔκαμεν ἕνα μικρὸ σφάλμα, τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐπανορθώσω. Δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι τὸ ⅓ τῶν ἐπενδύσεων εἶναι ἀφιερωμένον εἰς κατοικίας. Τὸ ⅓ τῶν ἐπενδύσεων εἶναι ἀφιερωμένον εἰς κτίσματα εἰς τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται τὰ καταστήματα, τὰ κτίσματα τῶν ἐργοστασίων, αἱ ἀποθῆκαι καὶ βεβαίως καὶ αἱ κατοικίαι. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Σημασίαν ἔχει ἡ ἐξέλιξις μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955 καὶ 1961. Τὸ 1955 ἡ κατοικία ἦτο 44,6% καὶ τὸ 1961 ἡ κατοικία ἦτο 26% τῶν ἐπενδύσεων. Ἑπομένως ἀπὸ ἀπόψεως συνθέσεως τῶν ἐπενδύσεων, αἱ ἐπενδύσεις ἐνῷ ἐστρέφοντο τὸ 1955 κατὰ τὸ ἥμισυ πρὸς τὴν κατοικίαν, τώρα στρέφονται πρὸς τὴν κατοικίαν μόνον κατὰ ¼. Αὐτὸ λέγεται πρόοδος, βελτίωσις εἰς τὴν σύνθεσιν τῶν ἐπενδύσεων, ὅπως καὶ ἂν τὸ πάρετε ἀγαπητοί μου συνάδελφοι. Συνέβη μεταξὺ τοῦ 1955 καὶ 1961 αὐτὴ ἡ πρώτη μεταβολὴ καὶ αὐτὴν τὴν προσθήκην θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ κάμω ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Καὶ εἰς τὰ κτίσματα γενικῶς ἡ ἰδία ἐξέλιξις ὑπάρχει. Ἦσαν τὰ 1955 54,6% καὶ εἶναι 32,3%. Ἀπὸ 54 ἐφθάσαμεν εἰς τὸ 32. Πάλιν βελτίωσις τῆς σχέσεως, ποιοτικὴ βελτίωσις τῆς συνθέσεως τῶν ἐπενδύσεων. Θὰ μοῦ εἰπῆτε, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ὀφείλω νὰ δώσω διευκρίνισιν, ὅτι αἱ βιομηχανικαὶ ἐπενδύσεις ἐσημείωσαν κάμψιν τινὰ κατὰ τὸ 1959, στασιμότητα τὸ 1960. Θὰ προσθέσω ὅμως, ὅτι ἀπὸ τὸ 1961 ἀναλαμβάνουν καὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅπως θὰ ἐπιχειρήσω νὰ σᾶς ἐκθέσω ἐν ἐπιλόγῳ, νομίζω, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς παραμονάς, εἰς προετοιμασίαν βιομηχανικοῦ ὀργασμοῦ. Διατὶ συνέβη αὐτό; Διατὶ ἠναγκάσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπισημάνῃ τὸ γεγονός, ὅτι ὑστέρησεν ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία εἰς τὸν τομέα τῶν βιομηχανικῶν ἐπενδύσεων; Εἶναι γεγονός, τὸ ὁποῖον δὲν προσεπαθήσαμεν νὰ ἀποκρύψωμεν, διότι ἡμεῖς δὲν ἀποκρύπτομεν τὰς ἀδυναμίας, ἀντιθέτως τὰς ἐπισημαίνομεν διὰ νὰ ἠμποροῦμεν νὰ τὰς διορθώνωμεν. Ὑπάρχει μία βασικὴ ἐξήγησις, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ὁποίαν θὰ ἤμην ἀνέτιμος ἐὰν δὲν ἀνέφερον εἰς τὴν Βουλήν. Ὅπως ξέρετε κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα τὸ ἐκκρεμές, τὸ θέμα τῆς συνδέσεως τῆς χώρας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, δὲν ἦτο γνωστὸν οὔτε κἂν ἐὰν θὰ ἐγίνετο ἡ σύνδεσις καὶ ἦσαν ἀκόμη ὀλιγώτερον γνωστοὶ οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἐγένετο τυχὸν ἡ σύνδεσις. Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, ἐὰν οἱοσδήποτε ἐξ ὑμῶν, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, ἦτο ἐπιχειρηματίας καὶ ἐτέλει τὰ ἔτη 1959 καὶ 1960 ὑπὸ τὸ καθεστὼς αὐτῆς τῆς ἐξ ἀντικειμένου ὑφισταμένης ἀμφιβολίας, θὰ ἀπεφάσιζε νὰ κάμῃ μεγάλης τάξεως ἐπενδύσεις βιομηχανικὰς εἰς τὴν χώραν; Ἐὰν δὲν εἴσασθε Ἕλληνες ἀλλὰ ὃ μὴ γένοιτο, εἴσασθε ἀλλοδαποὶ πλούσιοι ἐπιχειρηματίαι καὶ ἠθέλατε νὰ κάμετε ἐπενδύσεις εἰς τὸ ἐξωτερικόν, θὰ ἐπηγαίνατε νὰ κάμετε ἐπενδύσεις εἰς μίαν χώραν τῆς ὁποίας δὲν θὰ ἐγνωρίζατε ἐκείνην τὴν στιγμὴν ποῖον θὰ εἶναι ἐπ’ ἀκριβῶς τὸ οἰκονομικόν, τὸ ἐμπορικόν, τὸ δασμολογικὸν καθεστώς; Νὰ διατί, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, ἐσημειώθη ἀνάσχεσις εἰς τὸν τομέα τῶν βιομηχανικῶν ἐπενδύσεων.

§20Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀπὸ πότε εἴχατε τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν;

§21Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε.

§22Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Σχετικῶς μὲ τὸν Ο.Β.Α., κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἤθελον νὰ μᾶς ὁμιλήσητε.

§23Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω περὶ πάντων τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ ὁ κ. Μαῦρος θὰ μὲ ἀναγκάσῃ νὰ κάμω μίαν παρένθεσιν ἀναφερόμενος καὶ εἰς τὸν Ο.Β.Α. Ὄντως, κύριοι συνάδελφοι, εἰς μίαν χώραν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχει σπάνις κεφαλαίων —διότι δὲν φαντάζομαι νὰ ὑπάρχῃ οὐδεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὁ ὁποῖος νὰ ὑποστηρίζῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ ἐκσυγχρονισμὸς τῆς χώρας δι’ ἰδίων τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας κεφαλαίων, δὲν φαντάζομαι ἐπαναλαμβάνω νὰ τὸ νομίζῃ αὐτὸ κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἰς οἱανδήποτε πτέρυγα καὶ ἂν ἀνήκῃ, ἀπὸ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς μέχρι τῆς ἄκρας δεξιᾶς— ὄντως λέγω, εἰς μίαν χώραν, ἡ ὁποία ἔχει πράγματι ἐξ ἀντικειμενικῶν λόγων στενότητα κεφαλαίων καὶ ἡ ὁποία ἔφθασεν αὑτὸ τὸ σημεῖον ἀναπτύξεως οἰκονομικῆς ὅπου ὄντως διὰ νὰ προχωρήσῃ ἡ οἰκονομία πρέπει νὰ γίνουν ποικίλοι ἐπιχειρηματικοὶ συνδυασμοί, εἶναι ἐνδεδειγμένη ἡ ἵδρυσις ἑνὸς ὀργανισμοῦ ὅπως ὁ ΟΒΑ. Αὐτὸ ἠμπορῶ νὰ τὸ εἴπω ἀφόβως καὶ ἀπαθῶς διότι ἐγὼ ὁ ἴδιος εἶχον προτείνει τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς ὀργανισμοῦ ὑπὸ ἄλλην τινὰ μορφήν, εὑρισκόμενος τότε εἰς τὰς τάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Θὰ ἦτο ὅμως ἄξιον νὰ σημειώσῃ κανείς, ὅτι αἱ γεωργικαὶ ἐπενδύσεις ἐσημείωσαν βελτίωσιν σημαντικήν. Τὸ 1955 ἡ συμμετοχὴ τῶν γεωργικῶν ἐπενδύσεων εἰς τὸ σύνολον τῶν ἐπενδύσεων ἦτο 7,1. Τὸ 1961 ἡ συμμετοχὴ τῶν γεωργικῶν ἐπενδύσεων ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἐπενδύσεων εἶναι 16,4. Ἤτοι ὑπερδιπλασιασμός. Ἀλλὰ ἐνδιαφέρουν αἱ διεθνεῖς συγκρίσεις. Ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον, τὰ εἶπον διὰ νὰ προπαρασκευάσω τὸ ἔδαφος διὰ νὰ γίνῃ κἄπως μία διεθνὴς σύγκρισις. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ποσοστὸν 6,3% εἶναι ποσοστόν, λαμβανομένων μάλιστα ὑπ’ ὄψει τῶν σχετικῶν Ἑλληνικῶν ὑψηλῶν συνθηκῶν. Ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἀναγνωρίσητε οἱ πάντες τοῦτο καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν δὲν θὰ κάμω συγκρίσεις, διότι τὰς ἔχω κάμει εἰς τὸ παρελθὸν πολλὰς φοράς. Ἔχει ἐνδιαφέρον ὁ ἐτήσιος ἀριθμὸς αὐξήσεως τῶν ἐπενδύσεων κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐτησίου ρυθμοῦ αὐξήσεως κεφαλαίου, κατὰ τὸ ἔτος 1960, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἔτος 1960. Θὰ παρακαλέσω ὅπως ὅλοι σας, κύριοι συνάδελφοι, ἀνεξαρτήτως τῆς πτέρυγος εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκετε, νὰ αἰσθανθῆτε κἄποιαν ἐθνικὴν ὑπερηφάνειαν, διότι ὁ ρυθμὸς αὐτὸς ἀποδεικνύει πρὸ παντὸς τὸν βαθμὸν τῆς ζωτικότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ εἶναι, ἐὰν θέλετε, καὶ ρυθμὸς τῆς ἐπιτυχίας τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος. Ἐτήσιος ρυθμὸς αὐξήσεως ἐπενδύσεων παγίου κεφαλαίου.

Κύριοι βουλευταί, ὅταν αἱ συγκρίσεις αὗται προκύπτουν ἐκ διεθνῶν στατιστικῶν —διότι βεβαίως εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰς πηγάς, αἱ πηγαὶ δὲ αὗται εἶναι διεθνεῖς— εἶναι δυνατὸν νὰ διερωτᾶσθε διὰ ποῖον λόγον ἔχει δημιουργηθῆ διεθνῶς ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἐβελτιώθησαν τὰ πράγματα εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ποία εἶπεν ἡ θέσις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως; Νὰ σᾶς τὸ εἴπω. Ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐξηθλιωμένη, διότι καὶ ἂν τὸ ἐλέγομεν δὲν θὰ τὸ ἐπίστευε κανεὶς ἐπειδὴ ἀκριβῶς τὸ πρᾶγμα αὐτὸ διαψεύδεται ἐκ τῶν ἀριθμῶν. Ἡμεῖς ὅμως πιστεύομεν, ὅτι ἐπετεύχθη ἕν ἐπίπεδον ἰσορροπίας, ἀλλὰ ὅτι πρέπει πρῶτον μὲν ἡ κατάστασις αὐτὴ τῆς σταθερότητος, ἡ ὁποία ἤδη ἐπετεύχθη, νὰ ἐνισχυθῇ, καὶ δεύτερον, ὅτι πρέπει, βεβαιότατα νὰ γίνῃ ἔντονος προσπάθεια περαιτέρω αὐξήσεως τοῦ ρυθμοῦ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας κατὰ τὸ δυνατόν, καὶ προσπάθεια ποιοτικῆς βελτιώσεως τῶν ἐπενδύσεων, καὶ ἑπομένως ἀναδιαρθρώσεως τῆς οἰκονομίας μας. Καὶ πιστεύομεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὑρισκομένη ἀκριβῶς εἰς αὐτὸ τὸ κρίσιμον στάδιον, ὅπου διὰ τῶν ἰδίων της πρωτίστως δυνάμεων, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν βοήθειαν μεγάλων φίλων της —καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐδῶ νὰ ἐξάρω κατ’ ἐξοχὴν τὴν βοήθειαν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, ἡ ὁποία μᾶς ἐπιτρέπει καὶ ἐλεύθεροι νὰ εἴμεθα καὶ αὐτὰ τὰ ἐπιτεύγματα τὰ οἰκονομικὰ τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐπετύχομεν, νὰ τὰ ἐπιτύχωμεν— εὑρισκόμεθα λέγω εἰς ἕνα κρίσιμον σημεῖον ἡ ὑπεράνω τοῦ ὁποίου ἀνέλιξις ἀπαιτεῖ, βεβαιότατα, κἄποιαν βοήθειαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐξηγήσαμεν διατί, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς ὅλην του τὴν ἔκτασιν ἕνα πρόγραμμα ἐπενδύσεων, διὰ μίαν πενταετίαν, ἡ ὁποία περιελάμβανε τὸ ἔτος 1962 καὶ θὰ ἐτελείωνε μὲ τὸ ἔτος 1966, θὰ ἀπῃτεῖτο μία χρηματοδότησις τῆς οἰκονομίας μας συνολικῶς, ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἡ ὁποία θὰ ἀνήρχετο εἰς ἕνα ποσὸν κυμαινόμενον μεταξὺ τῶν 800–900 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Αὐτὸ ἦτο ἡ προβολὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ αἰτήματος. Βεβαίως αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι ἐζητήσαμεν ἀρωγὴν 800–900 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, διότι δὲν παρεφρονήσαμεν. Διότι αὐτὰ τὰ 800–900 ἑκατομμύρια δολλάρια ἔχουν ἤδη εὑρεθῆ καὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Ἐτονίσαμεν ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, πρὸ παντὸς τὸ δημοσιονομικὸν πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος. Καὶ προκύπτει ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς ἐκθέσεως ΦΟΡ, ἀπὸ τὸ δημοσιονομικὸν πρόβλημα αὐτῆς, ὅτι τὸ συνολικὸν ἔλλειμμα — καὶ ὅταν λέγω συνολικὸν ἔλλειμμα— ἐννοῶ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἀθροίσματος τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, πρὸ βοηθείας κλπ. εἶναι τῆς τάξεως τῶν 4300 ἑκατομμυρίων.

§24Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αὐτὰ τὰ ἔγγραφα δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰ ἴδῃ καὶ ἡ Βουλή; Εἶναι ἐμπιστευτικά; Δηλαδὴ νὰ ἴδῃ ἡ Βουλὴ τὸ τὶ ἐζητήσατε καὶ μὲ ποῖα στοιχεῖα τὸ ὑπεστηρίξατε;

§25Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, τὰ μὲν στοιχεῖα μὲ τὰ ὁποῖα ὑπεστηρίξαμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐζητήσαμεν, εἶναι πασίγνωστα. Διότι σεῖς κύριε Ζίγδη, κατ’ ἐξοχήν, τὰ στοιχεῖα τὰ διαθέσιμα τὰ ἔχετε καὶ νομίζω, ὅτι τὰ γνωρίζετε. Ἐὰν ὅμως σᾶς λείπει κἄποιο στοιχεῖον δὲν ἔχετε παρὰ νὰ μοῦ τὸ ζητήσητε καὶ νὰ σᾶς τὸ δώσω. Νὰ σᾶς δώσω ὅμως ἔγγραφα τοῦ ΝΑΤΟ, τὰ ὁποῖα ἔχουν χαρακτηρισθῆ ἐξ ὁρισμοῦ ὡς ἐμπιστευτικά, ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ τὸ πράξω τοῦτο. Εἶμαι ὅμως εἰς τὴν διάθεσίν σας νὰ δώσω πᾶσαν πληροφορίαν εἰς ἡμᾶς. Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ μὲ ἐπισκεφθῆτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ προσπαθήσω καὶ ὑμᾶς καὶ πάντα ἄλλον συνάδελφον, ὁ ὁποῖος τὸ ἤθελε, νὰ τὸν διευκολύνω πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην, ὅσον δύναμαι καὶ ὅσον μοῦ ἐπιτρέπεται. Καὶ νομίζω, ὅτι θὰ μείνετε ἱκανοποιημένος μὲ αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν.

§26Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Νομίζω, ὅτι θὰ ἠμπορούσατε νὰ ἐπιδείξητε εἰς ὡρισμένους συναδέλφους τὰ ἔγγραφα. Παρακαλοῦμεν αὐτούς, νὰ μὴ κρατήσουν σημειώσεις.

§27Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Εἶπον, ὅτι εἶμαι εἰς τὴν διάθεσιν παντὸς κυρίου συναδέλφου, νὰ τὸν διευκολύνω εἰς τὸ διερευνητικόν του ἔργον. Νὰ δηλώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ δώσω ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζονται ἐμπιστευτικά, αὐτὸ δὲν τὸ κάμνω. Εἶπον, λοιπόν, ὅτι τὸ συνολικὸν δημοσιονομικὸν ἔλλειμμα εἶναι ἕνα ποσὸν περίπου 4.300.000.000 δραχ. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἐπίσημος ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ἐδώσαμεν. Ἐπειδὴ ὁ συνάδελφος κ. Ζίγδης ἠρώτησεν ἐὰν εἶναι ἐμπιστευτικὰ τὰ ἔγγραφα, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις ὅπου, ἀσχέτως ἐὰν εἶναι ἐμπιστευτικὰ ἢ ὄχι, δὲν ἔχομεν τὸ ἠθικὸν δικαίωμα νὰ διαφημίζωμεν τὴν αὐστηρότητα τῆς γλώσσης, τὴν ὁποίαν ἔχομεν τυχὸν τηρήσει. Δὲν πρόκειται νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν πολιτικῶς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ὡμιλήσαμεν. Θὰ εἶναι δυνατόν, ὅμως, νὰ τὰ ἴδητε τὰ στοιχεῖα. Τὸ ὅτι δὲν τὰ δίδομεν εἰς τὴν δημοσιότητα τὰ ἔγγραφα, εἶναι πρᾶξις εὐπρεπείας, τὴν ὁποίαν εὐπρέπειαν ἐξαγοράζομεν διὰ πολιτικῆς ζημίας, διότι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὠφεληθῶμεν δίδοντες αὐτὰ εἰς τὴν δημοσιότητα.

§28Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν Φώρ, συναγάγομεν τὸ ἀντίθετον αὐτῶν ποὺ ὑποστηρίζετε.

§29Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν πταίω ἐγὼ διὰ τὴν δημοσίευσιν τῆς ἐκθέσεως Φώρ. Θὰ ζητήσω αἱ συνεδριάσεις τοῦ ΝΑΤΟ καὶ ὅλα τὰ ἔγγραφα τοῦ ΝΑΤΟ νὰ μὴ εἶναι ἀπόρρητα καὶ ἂν τὸ δεχθῇ τὸ Συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ θὰ προχωρήσω καὶ ἐγὼ εἰς αὐτὴν τὴν ἄποψιν. Αὐτὸ τὸ συνολικὸν ἔλλειμμα τῶν 4.300.000.000 περίπου, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἄλλη διέξοδος, θὰ ἔπρεπε νὰ καλυφθῇ διὰ δανείου ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ, ἐν μέρει δὲ καλύπτεται διὰ δανείου, ὡς γνωρίζετε. Θίγω τὸ πρόβλημα τοῦ ὑπερδανεισμοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεφέρθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἀλλὰ κατόπιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. διὰ νὰ εἶναι συνεπὴς ὁμιλῶν περὶ ὑπερδανεισμοῦ, διότι φοβοῦμαι, ὅτι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ἡ Ε.Κ., ἡ προεκλογικὴ εἶναι μία πολιτική, ἡ ὁποία θὰ ἔθετε τὴν Ε.Κ. πρὸ τοῦ ἑξῆς διλήμματος: Ἢ νὰ ἀναχαιτίσῃ τὸ ρυθμὸν τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων ἢ νὰ διαψεύσῃ τὰς πρὸς τὸ ἐκλογικὸν σῶμα ἐπαγγελίας της, διότι φοβοῦμαι, ὅτι αἱ ἐπαγγελίαι αὐταὶ θὰ ηὔξανον τὸ δημοσιονομικὸν ἔλλειμμα. Ἡ δὲ ἀπάντησις, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐγγραφῶμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἴτε τοῦ ΝΑΤΟ, εἴτε μέλους τινὸς τοῦ ΝΑΤΟ ἐπὶ χρονικὸν διάστημα ἀπροσδιόριστον εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἐπιθυμοῦμεν, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον δυστυχῶς δὲν συμβαίνει. Θὰ ἤθελα νὰ κάμω καὶ μίαν παρατήρησιν ἐν μέρει πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ Κόμματος. Ἐὰν τὸ ὅλον πρόβλημα συνίστατο εἰς τὸ νὰ μειωθῇ ἡ βοήθεια κατὰ 20.000.000 τὸ πρόβλημα συγκρινόμενον πρὸς τὰ μεγέθη εἰς τὰ ὁποῖα ἔφθασε σήμερον ἡ οἰκονομία θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι δευτερεῦον. Δὲν εἶναι ὅμως τόσον δευτερεῦον διότι αὐτὰ τὰ 20.000.000 εἶναι ὁριακά. Ἀλλὰ θὰ συμφωνήσω πρὸς τὸ δεύτερον σκέλος, ὅτι τὸ μέγα πρόβλημα εἶναι τὸ πρόβλημα τῆς ἐξευρέσεως πόρων χρηματοδοτήσεως τῆς οἰκονομίας ἐν τῷ συνόλῳ, πρὸ τοῦ ὁποίου προβλήματος τὰ 20.000.000 εἶναι μικρὸν ποσὸν καὶ ὠχριᾶ. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι τὸ πρόβλημα τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων θεωρεῖται κρίσιμον καὶ τοῦτο διότι ἔχομεν ἀφιερωθῆ εἰς ἔργα ὑποδομῆς, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦν κατ’ ἐξοχὴν δραχμικὴν δαπάνην. Διότι δραχμικὴν δαπάνην ἀπαιτεῖ καὶ ἡ ὁδοποιΐα καὶ τὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα, δραχμικὴν δαπάνην ἀπαιτοῦν καὶ τὰ ἔργα τὰ γεωργικὰ καὶ πρὸ παντὸς εἰς αὐτὰ τὰ γεωργικὰ καὶ τὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα εἶναι ἀφιερωμένον παμμέγιστον ποσοστὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν πιστεύει, ὅπως εἶπε πρὸ ἐμοῦ καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὐημερεῖ, πιστεύει, ὅμως, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔγινε σοβαρός, ὑπολογίσιμος παράγων, περισσότερον ὑπολογίσιμος ἀπὸ ὅ,τι ἦτο ποτὲ λόγῳ τῆς ὑψηλῆς στάθμης τῆς ἐργατικότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ὅτι ἠγωνίσθη ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ δημιουργηθῇ μία κατάστασις ὁμοία τῆς ὁποίας δὲν ἐγνώρισε μέχρι σήμερον ἡ νεωτέρα πολιτικὴ ἱστορία. Τὸ ἐρώτημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι εὐχερὲς καὶ πρὸς τὸν ἑξῆς λόγον, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις δύναται νὰ θέσῃ τὸ ἐρώτημα πρὸς οἱονδήποτε ἰδεῶδες. Ἐγὼ πιστεύω ὅμως, ὅτι ὑπάρχουν πρὸ παντὸς πολιτικαὶ προϋποθέσεις διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἰδεώδους αὐτοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι δυνατὸν π.χ. νὰ ἐπιτύχωμεν τοὺς ρυθμοὺς τοὺς ὁποίους ἐπιθυμοῦμεν ὅταν, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι περίπου εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ νομοθετήσῃ, ὅταν εἰσάγεται τὸ νομοσχέδιον τῆς Κ. Α. καὶ συζητεῖται ἐπὶ 1½ μῆνα, ὅταν ἐπὶ 1½ μῆνα συζητῆται τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου;

§30Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἄλλας Βουλὰς εἰς μίαν ἡμέραν ἐπέρασε;

§31Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἡ ἐρώτησίς σας ἦτο ἀτυχής, διότι εἰς τὰς ἄλλας Βουλὰς ὄντως ἐπέρασεν εἰς μίαν ἡμέραν, διότι εἰς τὰ ἄλλας Βουλὰς θὰ δεχθῶ, ὅτι τὸ θέμα ἦτο ὀλιγώτερον σοβαρὸν ἀπ’ ὅ,τι ἦτο δι’ ἡμᾶς. Διότι πράγματι εἶναι σοβαρώτερον δι’ ὑμᾶς νὰ συνδεθῶμεν μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, παρὰ διὰ τὴν Γαλλίαν ἢ τὴν Γερμανίαν νὰ μᾶς δεχθοῦν ὡς μέλος εἰς τὴν σύνδεσιν. Δὲν θὰ ἤθελα λοιπὸν νὰ κάμω τὴν σύγκρισιν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο εἰς βάρος σας. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει Βουλὴ εἰς τὸν κόσμον, ἡ ὁποία κατὰ τὴν διάρκειαν μιᾶς ὁλοκλήρου συνόδου, κύριοι βουλευταί, νὰ μὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ψηφίσῃ παρὰ πάνω ἀπὸ 1½ νομοθέτημα.

§32ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ πταίει δι’ αὐτὸ ἡ Ἀντιπολίτευσις;

§33Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, ἂς μὴ θέλωμεν νὰ ὀξύνωμεν τὰ πράγματα. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἰς τὴν συγκεκριμένην αὐτὴν περίπτωσιν πταίει ἡ Ἀντιπολίτευσις. Καὶ νομίζω γενικώτερον, ὅτι πταίει, λυποῦμαι ποὺ θὰ τὸ εἴπω, αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τοῦτο. Εἰς τὸ ὅτι ἐπιχειρεῖ νὰ δημιουργήσῃ εὐτυχῶς δι’ ἀπροσφόρων μέσων —καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατὶ εἶναι ἀπρόσφορα— ἕνα κλῖμα τὸ ὁποῖον ἐὰν ἐδημιουργεῖτο θὰ ἦτο ἀπολύτως ἀκατάλληλον διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Διότι ἐγὼ πιστεύω, ὅτι περισσότερον ἀπὸ οἱονδήποτε πρόγραμμα καὶ περισσότερον ἀπὸ τὸν οἱονδήποτε ὁσονδήποτε ἐπιτυχημένον σχεδιασμόν, σημασίαν διὰ τὴν ἐπιτυχίαν οἱασδήποτε οἰκονομικῆς πολιτικῆς ἔχει, ἡ ἀτμόσφαιρα ἡ γενικωτέρα, τῆς σταθερότητος καὶ τῆς ἀσφαλείας, μέσα εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται ἡ οἰκονομία νὰ ἐξελιχθῇ. Διότι, πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ εἶναι πολιτικὴ πρὸ παντὸς καὶ ἐντελῶς δευτερευόντως τεχνική. Ἡ Ἑλλάς, ἀγαπητοί μου φίλοι, εἶναι χώρα δημοκρατική. Ἀπόδειξις. Προχθὲς ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου μᾶς εἶπεν, ὅτι θὰ στείλῃ τὴν Συμπολίτευσιν εἰς τὰς φυλακάς. Καὶ ἡ μόνη μας ἀντίδρασις ὑπῆρξεν, ὅτι οἱ βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως ἐμειδίασαν. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι χώρα ἡ ὁποία ἐπιχειρεῖ ὑπὸ δυσχερεστάτας συνθήκας τὴν οἰκονομικήν της ἀνάπτυξιν καὶ τὴν ἐπιχειρεῖ μέχρις ἑνὸς ὡρισμένου σημείου, ἐγὼ νομίζω ἀρκετὰ σημαντικοῦ, ἐπιτυχῶς. Ἡ Ἑλλὰς ἀκόμη εἶναι μία χώρα, ἡ ὁποία ἐπιχειρεῖ τὴν οἰκονομικήν της ἀνάπτυξιν μέσα εἰς τὸ καθεστὼς τῆς συγχρόνου ἐλευθέρας οἰκονομίας καὶ ὄχι διὰ μεθόδων σοσιαλιστικῶν. Κύριοι συνάδελφοι, Κράτη δημοκρατικὰ πρὸ παντὸς πλούσια ὑπάρχουν πολλά. Κράτη ἐπιχειροῦντα μετ’ ἐπιτυχίας τὴν οἰκονομικήν των ἀνάπτυξιν, ὑποανάπτυκτα ὄντα, διὰ μεθόδων καθαρῶς φιλελευθέρων ὅπως ἐπιχειροῦμεν ἡμεῖς, τὴν οἰκονομικήν μας ἀνάπτυξιν, περίπου δὲν ὑπάρχουν. Καὶ φρονῶ, ὅτι ὁ συνδυασμὸς καὶ τῶν τριῶν καὶ τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ ἐγχειρήματος τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ τοῦ ἐγχειρήματος νὰ ἀναπτυχθῶμεν μέσα εἰς τὰ πλαίσια τοῦ φιλελευθέρου οἰκονομικοῦ καθεστῶτος, ὁ συνδυασμὸς αὐτὸς εἶναι δυσχερέστατος. Καὶ προϋποθέτει, ἀγαπητοί μου φίλοι, ὅτι δὲν θὰ ἀμφισβητοῦνται ὅπως ἀμφισβητεῖ δυστυχῶς ἡ Ε. Κ. καθημερινῶς τοὺς θεσμούς. Πρέπει νὰ δώσωμεν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι, ὁ πολιτικὸς κόσμος, κύριοι συνάδελφοι, τὴν γενικωτέραν ἀτμόσφαιραν μέσα εἰς τὴν ὁποίαν θὰ κινηθῇ ὁ τόπος διὰ νὰ προκόψῃ. Καὶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐὰν ἐπετύγχανον τὰ σχέδια τοῦ «ἀνενδότου ἀγῶνος», αὐτὴ ἡ ἀτμόσφαιρα διὰ τὴν ὁποίαν ἐμοχθήσαμεν ὅλοι, ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἐννοῶ, διὰ νὰ δημιουργηθῇ, θὰ διελύετο. Εὐτυχῶς, κ. συνάδελφοι, ὁ «ἀνένδοτος ἀγών», δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ. Ἐάν, κ. συνάδελφοι, ἤμουν ἐξουσιοδοτημένος ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δηλώσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν —ἀλλὰ δὲν εἶμαι, μὴ φοβῆσθε— ὅτι θὰ γίνουν αὔριον τὸ πρωΐ ἐκλογαί, νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν θὰ ἐτερματίζετο. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε. Κ., ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι παράφρονες οἱ κύριοι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἐὰν τὴν ἑπομένην μιᾶς ἐκλογικῆς ἥττης ἐζήτουν τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐκλογῶν. Ἐγὼ δὲν πιστεύω καθόλου, ὅτι εἶναι παράφρονες. Καὶ διατὶ δὲν εἶναι; Γνωρίζουν, ὅτι ζητοῦν κἄτι τὸ ὁποῖον δὲν θὰ λάβουν καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ζητοῦν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Δημοκρατία εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ νικήσῃ. Ἡ Δημοκρατία εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐνίκησε κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Καὶ ἐνίκησε θριαμβευτικῶς, ὄχι μόνον, διότι ἕνα κόμμα ἀπέκτησε τὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ διότι ἕνας ἄλλος πολιτικὸς ὀργανισμὸς ἐκλήθη ἀπὸ τὸν λαὸν νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μιᾶς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ διεκδικήσῃ ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ τὴν διαδοχήν. Καὶ διότι περιορίσθη τὸ ποσοστὸν τῆς Ε.Δ.Α., πρὸς τὴν ὁποίαν, ὑποτίθεται, ὅτι ἀντιτιθέμεθα καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ κύριοι τῆς Ε. Κ., ἡ Δημοκρατία ἐνίκησε κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν καλούμεθα νὰ συντηρήσωμεν τὴν νίκην τῆς Δημοκρατίας, τὴν ὁποίαν οἱ κύριοι τῆς Ε. Κ., ἀμφισβητοῦντες τοὺς θεσμούς, ἀμφισβητοῦντες ἀκόμη πασίδηλα πράγματα, ἐπιχειροῦν νὰ καταλύσουν. Ἂς ἐνθυμηθῶμεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, ἐὰν τὸ θελήσουν ὅλοι οἱ Ἕλληνες, ἕνα παράδειγμα διὰ τὸν κόσμον ὅλον, ἕνα παράδειγμα μιᾶς χώρας δημοκρατικῆς, δυναμικὰ ἀναπτυσσομένης μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς συγχρόνου φιλελευθέρας οἰκονομίας. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλεῖται ὁ κατὰ τὴν ἐπαναληπτικὴν ψηφοφορίαν τῆς 13.5.62 ἐκλεγεὶς βουλευτὴς ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας Φθιώτιδος κ. Δημήτριος Κωστῆς, ὅπως προσέλθῃ καὶ δώσῃ τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὁριζόμενον ὅρκον. (Προσέρχεται ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Κωστῆς καὶ δίδει τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὁριζόμενον ὅρκον ἔχοντα οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§35Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω, ὅτι ὁ δοθεὶς ὅρκος ἐδόθη ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν μὲ τὴν ὁποίαν ἐδόθη καὶ ὁ ὅρκος τῶν λοιπῶν συναδέλφων τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εἰς ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μαῦρος, ἔχει τὸν λόγον.

§37Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ ἀνήκει εἰς τὴν κατηγορίαν τῆς δευτέρας ποιότητος βουλευτῶν. Ὑπέβαλον πρὸ ὀλίγου εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, τὴν παράκλησιν, ὅπως προκειμένου νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κατελθόντα τοῦ βήματος κ. Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δοθῇ ἐντολή, ὅπως ὁ λόγος μου ἀποστενογραφηθῇ εἰς τὸ δελτίον Τύπου, καθ’ ὃν λόγον ἐστενογραφήθησαν καὶ ἀπεστενογραφήθησαν οἱ λόγοι τῶν κ. Ὑπουργῶν, εἰς τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ ἀπαντήσω. Ὁ κ. Πρόεδρος ἀπέρριψε διαρρήδην τοῦτο, ἰσχυρισθείς, ὅτι τὸ ἴδιον κάμνει δι’ ὅλους τοὺς βουλευτάς. Δὲν ζητῶ ἐξαίρεσιν. Ἐκεῖνο, ὅμως, διὰ τὸ ὁποῖον διαμαρτύρομαι ἀπὸ τοῦ βήματος εἶναι, ὅτι ὁ κ. Ροδόπουλος, εὑρισκόμενος ἐπὶ 10ετίαν εἰς τὴν ἕδραν ἐκείνην, δὲν κατώρθωσε ἀκόμη νὰ λύσῃ τὸ πρόβλημα, πῶς θὰ ἀποδίδωνται οἱ λόγοι τῶν βουλευτῶν εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ κατήντησε νὰ εἶναι ἀντικείμενον προσωπικῆς εὐνοίας, ἐὰν αὐτὰ ποὺ θὰ εἴπῃ βουλευτής τις εἰς τὴν Βουλὴν θὰ μποῦν ὡς τὰ εἶπεν, ἢ δὲν θὰ μποῦν, ἢ θὰ διατυπωθοῦν ἄλλως πως. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βύζας).

§38Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Κύριε Μαῦρο, ἐπιτρέπετε; Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἐπιτρέπετε; Κύριε βουλευτὰ ἐξ Ἀθηνῶν, ἠρχίσατε τὸν λόγον σας μὲ τὸ ὅτι σᾶς κατέταξα ἐγὼ ὡς βουλευτὴν δευτέρας κατηγορίας. Σᾶς κάμνω λοιπὸν τὸ ἐρώτημα, ποῖοι εἶναι οἱ βουλευταὶ πρώτης κατηγορίας; Πρῶτον. Δεύτερον. Ἐὰν ὑπάρχῃ προηγούμενον, ὑπάρχει ὑπὲρ ὑμῶν, ὑπὲρ τοῦ κ. Μητσοτάκη, ὑπὲρ τοῦ κ. Ζίγδη νομίζω καὶ οὐδενὸς ἄλλου. Ἐδέχθην ἄλλοτε τὴν διαμαρτυρίαν τοῦ κ. Ἡλιοῦ, ὁ ὁποῖος ἐξ αἰτίας σας μοῦ εἶπεν αὐτὴν τὴν φράσιν, «ὥστε ἡμεῖς εἴμεθα βουλευταὶ δευτέρας κατηγορίας;» Κατόπιν αὐτοῦ καὶ ἐπειδὴ καὶ εἰς τὸν κ. Καψάλην, τοῦ ὁποίου ἡ ἀγόρευσις ἦτο ἀξία προσοχῆς, ὅπως καὶ εἰς τὸν κ. Λύχνον, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ὁμιλήσῃ, ἀπήντησα, ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός, καθόσον ὅλοι οἱ βουλευταὶ εἶναι ἴσοι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἠδυνήθην νὰ δεχθῶ τὴν αἴτησίν σας, τὴν ὁποίαν πάντοτε, ὁσάκις πρόκειται νὰ ἀνέλθητε εἰς τὸ βῆμα, διαβιβάζετε εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ἑπομένως, τὸ αἴτημα τοῦ νὰ εἶσθε πρώτης τάξεως βουλευτὴς καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι δευτέρας, εἶναι ἰδικόν σας. Ἐγὼ ἁπλῶς δὲν κάμνω διακρίσεις. Μὲ κατηγορεῖτε, ὅτι σᾶς κατατάσσω ὡς δευτέρας τάξεως βουλευτήν, χωρὶς νὰ δύνασθε νὰ ἀποδείξητε, ὅτι ἔχω κατατάξει ἄλλον βουλευτὴν ὡς πρώτης τάξεως τοιοῦτον.

§39Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀνεφέρθην κακῶς, νομίζω, ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Σώματος, διότι οὐδέποτε αἱ παρεμβάσεις μου καὶ αἱ προτάσεις μου ἦσαν τοιαῦται, ὥστε νὰ τείνουν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ μὴ ἀποτυποῦνται εἰς τὰ πρακτικὰ πλήρως καὶ εἰ δυνατὸν ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων κειμένων αἱ ἀγορεύσεις τῶν ἄλλων συναδέλφων. Ὅταν κἄποτε ἐκφράζων καὶ ἐκπροσωπῶν ἐν τῇ Βουλῇ τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω ἐζήτησα, ἀπόντος τοῦ κ. Προέδρου, ἐν τούτοις δὲν ἐδόθη ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν ἡ ἀγόρευσίς μου, ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ δοθῇ, ὡς ἀγόρευσις ἐκπροσωποῦντος τὸ κόμμα. Καὶ τότε μεταξὺ τῶν ἄλλων στοιχείων τὰ ὁποῖα ἔθεσα ὑπ’ ὄψιν τοῦ κ. Προέδρου, παραπονούμενος διὰ τὴν μεταχείρισιν αὐτήν, εἶπον, ὅτι εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον ἀπαράδεκτος, μέσα εἰς σειρὰν ἄλλωστε δυσμενῶν μεταχειρίσεων τῆς παρατάξεώς μας, ὅταν εἰς βουλευτὰς μὴ ἐκπροσωποῦντας κόμμα παρέχωνται κατ’ ἐξαίρεσιν, κατ’ εὔνοιαν, νὰ δίδωνται ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν αἱ ἀγορεύσεις των. Γενικῶς, ὅμως, τὸ παράπονόν μου ἦτο, ὅτι ἔπρεπε νὰ καθιερωθῇ ἡ ἐξ ἐστενογραφημένων πρακτικῶν ἀπόδοσις τῶν ἀγορεύσεων ὅλων τῶν βουλευτῶν καὶ ὄχι νὰ περιορισθῇ τοῦτο.

§40Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Θὰ ἐπιτρέψω μίαν μόνον ἀκόμη διακοπὴν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ὅσα θὰ εἴπω ἀμέσως καὶ θὰ παρακαλέσω κατόπιν νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προχωρήσω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματός μου ἄνευ διακοπῶν, διὰ νὰ μὴ διαταραχθῇ ἡ συνέχεια καὶ ὁ εἱρμὸς τῶν σκέψεών μου. Δὲν ἐζήτησα κατ’ ἐξαίρεσιν τῶν ἄλλων κ.κ. βουλευτῶν νὰ γίνῃ κἄτι ὑπὲρ ἐμοῦ. Καταγγέλλω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅτι διευθύνει τὸ Σῶμα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ διερωτῶμαι ἐὰν ὑπάρχῃ ἄλλη Βουλὴ εἰς τὸν κόσμον εἰς τὴν ὁποίαν αἱ συνεδριάσεις νὰ διευθύνωνται εἰς τὸν τομέα τὸν ὁποῖον θίγω τώρα κατ’ αὐτὸν τὸν περίεργον καὶ γενναιόφρονα τρόπον. Ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῶν κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων; Εἶναι ἐρώτησις καὶ ἀπάντησις. Διάλογος μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Ὅταν ὅμως ὁ Ὑπουργὸς ἀπαντᾷ τυγχάνει τῆς τιμῆς ἐπὶ λέξει τὸ κείμενόν του νὰ ἀποδίδηται εἰς τὰ πρακτικά, ἐνῷ ὅταν βουλευτὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ ὁποῖος διεξάγει τὸν διάλογον ἀπαντᾷ δὲν εὑρίσκει τὸ κείμενόν του. Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ πληροφορηθῇ ἡ κοινὴ γνώμη τί γίνεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν; Ἐὰν ὁμιλῶ εἰς τὸν τόνον αὐτόν, τὸ πράττω, διότι ἀπὸ 6 ἐτῶν εἶναι ἐκκρεμὲς τὸ πρόβλημα τῶν μεταρρυθμίσεων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Καὶ μία ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων μεταρρυθμίσεων ποὺ εἰσάγει εἶναι αὐτὴ ποὺ ἀφορᾷ τὰ πρακτικά. Ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ Κανονισμὸς οὐδέποτε θὰ μεταρρυθμισθῇ, διότι δὲν τὸ ἐπιθυμεῖ ἡ Κυβέρνησις καὶ διότι προτιμοῦν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἀκούωνται, ἢ νὰ ἀκούωνται ἠλλοιωμέναι αἱ ἀντιλήψεις μας.

§41Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ Κανονισμοῦ ἔχω νὰ σᾶς ὑπομνήσω τὰ ἑξῆς. Δὲν παρακολουθεῖτε τότε τὰς συνεδριάσεις τοῦ Σώματος, διότι εἴχατε ὑποστῆ ἕνα ἀτύχημα, διὰ τὸ ὁποῖον ἄλλωστε σᾶς ἐξέφρασα καὶ τὴν θλίψιν μου καὶ τὴν συμπάθειάν μου. Θὰ ἔπρεπε ὅμως νὰ ἐλάβατε γνῶσιν, ὅτι παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία διέθεσεν 8–9 συνεδριάσεις, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀπουσίας σας, ἔκαμον δὲ χρῆσιν ἐπανειλημμένως καὶ τοῦ ὀνόματός σας καὶ τῆς εἰδικότητός σας περὶ τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ προσεπαθήσαμεν νὰ ψηφισθῇ ὁ Κανονισμὸς ὡς εἶχε συνταχθῆ καὶ ἐγκριθῆ ὑπὸ Ἐπιτροπῆς, εἰς ἣν μετείχατε δι’ ὃ φέρει καὶ τὴν ὑπογραφήν σας. Ἀτυχῶς ἐπὶ 9 συνεδριάσεις συνεζητήσαμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἐμοῦ ὑποστηρίζοντος ματαίως ὅμως, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα ἀρχῆς, εἰς τρεῖς δὲ συνεδριάσεις, ὡς θὰ ἐνθυμῆται καὶ ὁ Πρόεδρος κ. Στεφανόπουλος, ἐγένετο ἔνστασις ἀπαρτίας ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Τί ἠθέλατε νὰ κάμῃ κατόπιν αὐτοῦ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ἡ πλειοψηφία; Ἐννέα συνεδριάσεις, κατὰ τὴν ἀπουσίαν σας, διετέθησαν διὰ νὰ συζητηθῇ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὁ Κανονισμός, κ. βουλευτὰ ἐξ Ἀθηνῶν, καὶ μόλις ἐπετεύχθη ἡ κατ’ ἀρχὴν ἐπιψήφισις κατόπιν σφοδρᾶς ἀντιδράσεως ὡρισμένων συναδέλφων. Ἀπομένει ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις καὶ ἐπιψήφισις. Τί ἠμπορούσαμεν ἄλλο νὰ κάμωμεν; Ἰδοὺ λοιπὸν ἀπόδειξις σαφὴς τῶν προθέσεων καὶ τοῦ Προέδρου καὶ τῆς πλειοψηφίας νὰ τροποποιηθῇ καὶ βελτιωθῇ ὁ Κανονισμὸς καθ’ ὃν τρόπον καὶ ὑμεῖς εἴχατε συμφωνήσει ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ φέροντος τὴν ὑπογραφήν σας σχεδίου τοῦ ὁποίου ὡς προκύπτει ἐκ τῶν πρακτικῶν μετ’ ἐπιμονῆς ὑπερημύνθην καὶ ἠγωνίσθην διὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν ἐπιψήφισιν.

§42Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ ἐκφράσω τὴν χαράν μου διὰ τὴν πλήρη ἀποκατάστασιν τῆς ὑγείας τοῦ συναδέλφου κ. Μαύρου ὁ ὁποῖος εἶχεν ὑποστῆ ἀτύχημα, τὸ ὁποῖον ἅπαντας ἐλύπησε, καὶ νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ χαρά μου αὐτή, δὲν θὰ μειωθῇ ἀπὸ τὴν δριμύτητα τῆς ἐπιθέσεως τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῶμεν ἐκ μέρους του.

§43Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος, μίαν φράσιν θὰ εἴπω. Εἰδικῶς, κύριοι συνάδελφοι, ἡ διάταξις αὐτή, ἡ ὁποία προβλέπεται εἰς τὸ σχέδιον τοῦ νέου Κανονισμοῦ καὶ ἡ ὁποία ὁρίζει, ὅτι ἀποδίδονται εἰς τὰ πρακτικὰ ἐστενογραφημένοι οἱ λόγοι τῶν βουλευτῶν, δὲν ἔχει κανένα ἀπολύτως λόγον ὑπάρξεως, ἀρκεῖ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς νὰ θέλῃ νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ ἀπὸ τώρα. Τίποτε τὸ μαγικὸν δὲν πρόκειται νὰ συμβῇ, ἀρκεῖ νὰ λάβῃ τὰ μέτρα του, διὰ νὰ τὰ ἀποδώσῃ ἐστενογραφημένα. Ἀλλὰ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι σκοπίμως ὁ κ. Πρόεδρος, διὰ νὰ παραποιῇ τὴν φωνὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ διὰ λόγους εὐνοήτους δὲν τὸ πράττει.

§44Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις καὶ μάλιστα Κυβέρνησις διαθέτουσα πλειοψηφίαν τόσον μέχρι σήμερον πειθαρχημένην, ἐπιθυμεῖ νὰ προωθήσῃ ἕνα νομοθετικὸν ἔργον, εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸ πράξῃ. Καὶ τὸ ἀπέδειξεν, ὅταν ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν ἐψήφισε τὴν σύμβασιν τοῦ ἀλουμινίου μὲ τὴν ὁποίαν ἐδεσμεύσαμε τὴν χώραν μας διὰ μίαν 50ετίαν. Συνεπῶς, Κυβέρνησις μὲ 178 βουλευτάς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραπονῆται, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ περάσῃ Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Μεθ’ ὅσα εἶπον, κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς τοὺς συντάσσοντας τὰ πρακτικά. Θὰ φροντίσω νὰ ὁμιλήσω εἰς ρυθμὸν ὑπαγορεύσεως, θὰ ταλαιπωρήσω καὶ ὑμᾶς καὶ τὴν Βουλήν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως νὰ γίνῃ, διότι ἐπιθυμῶ τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον θὰ βγῇ εἰς τὸ Δελτίον Τύπου, νὰ εἶναι κείμενον ἰδικόν μου καὶ ὄχι ἄλλου. Κύριοι βουλευταί, ἡ θέσις τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος κατέστησε ὄχι μόνον δυνατήν, ἀλλὰ καὶ ἐπιβεβλημένην τὴν ἐκ νέου ἐξέτασιν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἐν ὄψει τῶν νέων ἀντικειμενικῶν σκοπῶν τοὺς ὁποίους τάσσει εἰς ἡμᾶς ἡ σύνδεσις μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ἐπειδή, ὅταν ἡ σχετικὴ συνθήκη ἦλθεν ἐνώπιον ἡμῶν πρὸς κύρωσιν, δὲν ἤμουν ἐδῶ καὶ δὲν ὡμίλησα, θὰ εἴπω ὀλίγας μόνον λέξεις περὶ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν λαμβάνω εἰς τὸ θέμα. Ἡ Κοινὴ Ἀγορὰ ἀποτελεῖ μέγιστον κίνδυνον διὰ τὴν χώραν, ἀλλὰ ὁ κίνδυνος ὀφείλεται εἰς τὴν ὕπαρξιν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς καὶ οὐχὶ εἰς τὴν σύνδεσιν τῆς Ἑλλάδος μὲ αὐτήν. Ἀντιθέτως πιστεύω, ὅτι αὐτὸς ὁ μέγας κίνδυνος εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ καλλίτερον, ἂν εἴμεθα μέσα εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, παρὰ ἂν εἴμεθα ἔξω. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις, τὴν ὁποίαν λαμβάνω εἰς τὸ μέγα αὐτὸ θέμα. Ἴσως εἶναι τὸ μεγαλύτερον ἐξ ὅσων ἀντεμετώπισεν ἡ Ἑλλὰς μέχρι σήμερον καὶ δηλῶ, ὅτι οἱ κίνδυνοι οἱ μέγιστοι, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποσοβηθοῦν, ἐφ’ ὅσον χαραχθῇ ἡ κατάλληλος οἰκονομικὴ πολιτική, ἐν ὄψει τῶν νέων ἀντικειμενικῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους τάσσει ὁ δημιουργηθεὶς εὐρύτερος οἰκονομικὸς χῶρος εἰς τὴν Εὐρώπην. Κύριοι βουλευταί, ἤκουσα τὸν πρὸ ὀλίγου κατελθόντα τοῦ βήματος Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ συνέλθω ἀπὸ τὴν κατάπληξιν, διὰ τὴν κατάπληξιν μὲ τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος βλέπει τὸ συντελούμενον θαῦμα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶπεν, ὅτι εἴμεθα περίπου ἡ μόνη χώρα, ἡ ὁποία εὑρίσκεται σὲ ὀργασμὸν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ὅτι πραγματοποιεῖ ρυθμὸν ἀνόδου τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος μεγαλύτερον ἀπὸ τὰ ἄλλα Κράτη, ἐξῆρε τὴν σταθερότητα τὴν οἰκονομικήν, ὡμίλησε περὶ αὐξήσεως τῶν καταθέσεων, ἐξῆρε τὰ ἐπιτεύγματα τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ μᾶς ἐκάλεσεν ὅλους νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸν ἀγῶνα διὰ τὴν Δημοκρατίαν, μὴ τυχὸν διαταραχθῇ ἡ μεγάλη πρόοδος, τὴν ὁποίαν ἐπραγματοποίησεν ἡ Ἑλλάς. Κύριοι βουλευταί, πρὸ ὀλίγων μηνῶν ἀκόμη, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐδημοσίευσεν ἕνα κείμενον, εἰς τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ὅλαι αἱ χῶραι εὑρίσκονται εἰς ὀργασμὸν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς εἶναι καθηλωμένη εἰς ἐπίπεδα ἁπλῆς συντηρήσεως, τὸ ὁποῖον ἐγγίζει τὰ ὅρια ἐθνικῆς ἀπειλῆς. Σὲ ἕνα ἄλλο σημεῖον τοῦ ἰδίου κειμένου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶπεν, ὅτι ἡ ἀδικαιολόγητος καθυστέρησις εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς, προσλαμβάνει πλέον τὰς διαστάσεις ἐθνικοῦ κινδύνου. Διερωτῶμαι, ἂν εἶναι δυνατὸν εἰς διάστημα ὀλίγων μηνῶν, αὐταὶ αἱ ἐκ διαμέτρου ἀντίθετοι ἀπόψεις νὰ ὑποστηρίζωνται ἀπὸ τὸ ἴδιον πρόσωπον. Δημιουργοῦν θέμα πολιτικὸν μέγα, διότι, κύριοι βουλευταί, κλονίζουν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ ἐπὶ τοὺς πολιτικοὺς του ἡγέτας, ὅταν αἱ γνῶμαι τῶν πολιτικῶν ἡγετῶν διαμορφώνονται ἀναλόγως τῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν ἑκάστοτε εὑρίσκονται. Ἐὰν ἐκφράζω τὸ παράπονον αὐτὸ καὶ ἀπαγγέλλω αὐτὴν τὴν κατηγορίαν κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, εἶναι διότι μὲ παρέσυρε καὶ ἐμὲ καὶ ὑπέγραψα τὸ κείμενον. Καὶ ἐὰν μὲ εἶχε πείσει σήμερον, ὅτι ὅσα λέγει τώρα εἶναι πραγματικά, τὸ παράπονόν μου θὰ ἦτο μεγαλύτερον. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶχε δίκαιον τότε καὶ ὄχι τώρα, καθὼς ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἀποδείξω. Κύριοι βουλευταί, τὰ οἰκονομικὰ θέματα, τὰ οἰκονομικὰ μεγέθη, ἐκφράζονται συνήθως δι’ ἀριθμῶν. Ὅπου ὑπάρχουν ἀριθμοί, αἱ ἀμφισβητήσεις πρέπει νὰ κινῶνται μέσα εἰς ὡρισμένα πλαίσια. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται τὰ ἐκ διαμέτρου ἀντίθετα πράγματα. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλῆτε σεῖς περὶ ὀργασμοῦ οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, περὶ καταπληκτικῆς προόδου, περὶ ἀνερχομένου ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, περὶ μεγάλων συναλλαγματικῶν ἀποθεμάτων, καὶ ἡμεῖς νὰ ὁμιλῶμεν — καὶ σεῖς πρὸ ἑξαμήνου — περὶ ἐπικινδύνου καθυστερήσεως τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, ἡ ὁποία ἐγγίζει τὰ ὅρια τῆς ἐθνικῆς ἀπειλῆς. Κἄποιος ἔχει ἄδικον εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Καὶ ἀνακύπτει ἀμέσως τὸ θέμα, ποία πίστις πρέπει νὰ δοθῇ εἰς ἀριθμοὺς καὶ ποία ἔννοια πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς, ποὺ παρέχει εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ γίνουν πιστευτοὶ οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους παρέχει ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἀνάγκη νὰ συντάσσωνται κατὰ τρόπον ἀδιάβλητον καὶ νὰ ἐμφανίζεται δημοσίᾳ, ὅτι ἡ σύνταξίς των γίνεται κατὰ τρόπον ἀδιάβλητον. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ἀπὸ αὐτοῦ τοῦ βήματος, ὅτι δὲν δέχομαι ὡς ταμποῦ κανένα στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον δίδουν οἱ ἐθνικοὶ λογαριασμοὶ ἢ ἡ Ἐθνικὴ Στατιστικὴ Ὑπηρεσία τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν λάθη, λάθη ἠθελημένα, καὶ νὰ ὑπάρχουν ἐσφαλμέναι ἑρμηνεῖαι, λάθη ὀφειλόμενα εἰς ἐσφαλμένας ἀντιλήψεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συντάσσουν τοὺς ἐθνικοὺς λογαριασμούς. Καὶ εἴχομεν εἰς τὸ παρελθὸν δείγματα αὐτῶν τῶν λαθῶν. Κἄποτε παρέσυραν τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι, νὰ διακηρύξῃ, ὅτι τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα εἰς ὡρισμένον ἔτος — νομίζω τὸ 1959— ηὐξήθη κατὰ 5 ἢ 6%, ἐνῷ μετὰ δύο μῆνες, ἡ ἰδία ὑπηρεσία ἔλεγεν, ὅτι αὐτὸ ὑπῆρξε λάθος, εἰς τὸ τέλος ἀπεδείχθη, ὅτι μόλις ὑπερέβη τὸ 1% ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Τὰ λάθη ἠμπορεῖ νὰ ὀφείλωνται καὶ εἰς ἐσφαλμένην ἑρμηνείαν. Ἰδιαιτέρως αὐτὴ ἡ παρατήρησις ἀφορᾷ τὰ μεγέθη τῶν ἐπενδύσεων. Κύριοι βουλευταί, συνηθίζομεν, ὅταν ἐξαγγέλλωμεν τὰς ἐπενδύσεις παγίου κεφαλαίου, νὰ περιλαμβάνωμεν εἰς αὐτὰς κονδύλια, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐπενδύσεις καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ φέρω ἕνα παράδειγμα: Ὅταν 10 ἀτμομηχαναὶ τοῦ δικτύου Σ.Ε.Κ. φθείρονται καὶ ἀντικαθίστανται μὲ Ὠτομοτρίς, ἡ σχετικὴ δαπάνη εἶναι εἰς ὅλον τὸν κόσμον χαρακτηρισμένη ὡς μία δαπάνη ἀντικαταστάσεως φθαρέντος τροχαίου ὑλικοῦ, δὲν εἶναι δαπάνη ἀνασυγκροτήσεως. Ἂν ἀντὶ τῶν 10 ἀτμομηχανῶν τὸ Κράτος προμηθεύεται 15, αἱ 5 εἶναι δαπάνη ἀνασυγκροτήσεως, διότι ἀποτελοῦν ἐπέκτασιν μεταφορικῶν μέσων εἰς τὴν χώραν. Ὅταν ἐπισκευάζεται ἕνα σχολεῖον, τὸ ὁποῖον ὑπέστη φθοράν, ἡ σχετικὴ δαπάνη εἶναι δαπάνη τρέχουσα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς δαπάνη ἀνασυγκροτήσεως. Τί συμβαίνει τώρα εἰς ἄλλας χώρας; Πῶς γίνονται πιστευτοὶ οἱ ἐθνικοὶ λογαριασμοὶ ἄλλων χωρῶν καὶ διατὶ ἐγὼ ἀμφισβητῶ τοὺς ἰδικούς μας ἀπὸ αὐτοῦ τοῦ βήματος; Διότι, κύριοι βουλευταί, εἰς ὅλας τὰς χώρας οἱ ἐθνικοὶ λογαριασμοὶ συντάσσονται ἀπὸ ὑπηρεσίαν τελείως ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἐθνικοὶ λογαριασμοί, τὰ στοιχεῖα βάσει τῶν ὁποίων ἐλέγχεται ἡ Κυβέρνησις, νὰ συντάσσωνται εἰς ἕνα δωμάτιον τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον λογοδοτεῖ διὰ τὴν πορείαν τῆς οἰκονομίας μας. Εἰς τὴν Γαλλίαν, τὴν Ὁλλανδίαν, εἰς τὰς Σκανδιναυϊκὰς χώρας, εἰς ὅλον τὸν κόσμον, εἶναι ἀνεξάρτητος ἡ ὑπηρεσία ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Εἰς τὴν Γαλλίαν, αἱ σχετικαὶ Ὑπηρεσίαι τῶν ἐθνικῶν λογαριασμῶν τελοῦν ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν ὁμάδος προσωπικοτήτων ἀπὸ διάφορα κόμματα, ὑπὸ τὴν γενικωτέραν ἐποπτείαν ποίου νομίζετε; Τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 1 ἀντιπάλου τοῦ Προέδρου Ντὲ Γκώλ, τοῦ ἄλλοτε Πρωθυπουργοῦ Μαντὲς Φράνς. Ποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ τὰ στοιχεῖα τῶν Γαλλικῶν ἐθνικῶν λογαριασμῶν, ὅταν τόσαι ἐγγυήσεις παρέχονται διὰ τὴν σύνταξίν των; Τὰ στοιχεῖα αὐτὰ τὰ ὁποῖα παρέχουν αἱ Ὑπηρεσίαι καὶ τῶν ὁποίων ἀρνούμεθα τὴν ἀπόλυτον ἀξιοπιστίαν, θὰ ἦσαν περισσότερον ἀναξιόπιστα, ἐὰν δὲν συνέβαινεν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν νὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι Ὑπηρεσίαι, ὅπως αἱ Ἀμερικανικαὶ Οἰκονομικαὶ Ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι καὶ συντάσσουν παραλλήλως δι’ ἰδικήν των χρῆσιν, στατιστικοὺς ὑπολογισμούς. Ἄνευ τῆς παραλλήλου ἐρεύνης τῶν Ἀμερικανικῶν Ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν κἄποιαν ἀνάσχεσιν εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν ἡμετέρων, αἱ διαφοραὶ μεταξὺ τῶν στοιχείων τῶν ἐθνικῶν λογαριασμῶν καὶ τῆς πραγματικότητος θὰ ἦσαν ἀκόμη μεγαλύτεραι. Θὰ ἐνθυμῆται ἀσφαλῶς ἡ Βουλὴ τὸ θόρυβον ποὺ ἔγινε κάποτε περὶ τοὺς τιμαρίθμους, Πῶς συντάσσονται αὐτοὶ οἱ τιμάριθμοι; Κἄποιος τιμάριθμος, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε δυσμενὴς διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἐσταμάτησε κατόπιν ἐντολῆς τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ καὶ δὲν βγαίνει πλέον. Ἄλλοι τιμάριθμοι περιέχουν στοιχεῖα κωμικά. Διότι ὑπῆρξε τιμάριθμος, ὅπως κατήγγειλα κἄποτε εἰς τὴν Βουλήν, ὁ ὁποῖος ἐνεφάνιζεν ὡς παράγοντα σταθερότητος τῶν τιμῶν τίνος ἀγαθοῦ νομίζετε; Περιελάμβανε τὸ «ψαθάκι», τὸ ὁποῖον ἐκυκλοφόρει πρὸ τριάκοντα ἐτῶν. Τὸ «μπαγιασόν», τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται σήμερον εἰς τὰς ἐπιθεωρήσεις, τὸ παρουσίαζον ὡς παράγοντα σταθερότητος, διότι δὲν ἔχει αὐξηθῆ ἡ τιμή του, ἀφοῦ οὐδεὶς τὸ φορεῖ πλέον. Κύριοι βουλευταί, πέραν τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν μεθόδων μὲ τὰς ὁποίας συντάσσονται οἱ ἐθνικοὶ λογαριασμοί, εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁπλισθῶμεν μὲ περισσοτέραν εἰλικρίνειαν καὶ περισσότερον θάρρος, ὅταν προβάλωμεν ἰδίᾳ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα συγκροτοῦν τὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου κατήγγειλεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιδίδεται εἰς ἕναν κομπασμὸν δι’ ἀνυπάρκτους οἰκονομικοὺς θριάμβους καὶ τὸ ἀτύχημα εἶναι, ὅτι κομπασμὸς δὲν ἀπευθύνεται μόνον εἰς τὸ ἐσωτερικὸν πρὸς παγίδευσιν ἀφελῶν ἐντὸς τῆς χώρας, ἀλλὰ ἀπευθύνεται καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὅταν περιέλθῃ ἡ πληροφορία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἔρχεται ξένος δημοσιογράφος, τὸν παραλαμβάνουν εἰς τὸ ἀεροδρόμιον καί τὸν συνοδεύουν μεταξὺ «Ἀστεριῶν» Βουλιαγμένης, Πάρνηθος, Δελφῶν, τοῦ ἐπιδεικνύουν τὰ ἔργα ὁδοποιΐας καὶ μεριμνοῦν μὴ τυχὸν ἀντιληφθῆ κανὲν ἀσθενὲς σημεῖον τῆς οἰκονομίας, μήπως συναντήσῃ κἄποιον ἀπὸ τοὺς παράγοντας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τὸν πληροφορήσῃ περὶ τοῦ τί συμβαίνει εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Τὸ σχέδιον ἐπιτυγχάνει ἐν πολλοῖς. Ὅταν ὁ δημοσιογράφος ἐπιστρέψῃ εἰς τὴν χώραν του, μετὰ 15 ἡμέρας, δημοσιεύεται ἄρθρον εἰς μίαν ἐφημερίδα, φερ’ εἰπεῖν τοῦ Λιχνεστάϊν, ὅπου λέγεται, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πραγματοποιεῖ σημαντικὴν πρόοδον. Εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον δίδεται μεγίστη δημοσιότης. Εἶπεν ὁ κ. Ἀβέρωφ προχθές, ὅτι ὁ παγκόσμιος τύπος ἐπαινεῖ τὴν Κυβέρνησιν. Νομίζετε, ὅτι αὐτὸ τὸ πράττει διότι ἐπείσθη διὰ τῶν κρουνῶν τῶν μυστικῶν κονδυλίων; Ἠξεύρετε, ὅτι ὑπάρχουν ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι ἔχουν προϋπολογισμὸν μεγαλύτερον ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἢ τῆς Ἑλλάδος; Αὐτὰ εἶπε χθὲς ὁ κ. Ἀβέρωφ. Ἀπαντῶμεν, ὄχι. Ἡμεῖς δὲν ἰσχυριζόμεθα, ὅτι οἱ κρουνοὶ τῶν μυστικῶν κονδυλίων διοχετεύονται εἰς τὰς μεγάλας ἐφημερίδας τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἀλλὰ δὲν βλέπω τί λόγον ἔχουν αἱ ἀμφισβητήσεις αὗται. Αἱ μεγάλαι ἐφημερίδες αὐτὸ τὸ ὑλικόν, τὸ ὁποῖον τόσον ἀφθόνως τοὺς παρέχεται, συνοδευόμενον ἀπὸ τόσον δαψιλὰς περιποιήσεις τῶν ἐπισκεπτομένων τὴν χώραν μας δημοσιογράφων, δὲν ἔχουν λόγον νὰ τὸ θέτουν ὑπὸ ἀμφισβήτησιν. Καὶ θὰ ἔλεγον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, μὴ δίδητε μεγάλην σημασίαν εἰς τοὺς ἐπαίνους τῶν ξένων ἐφημερίδων. Ἀπὸ τὸ 1952 μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἐνδυθεὶς τὸν λευκὸν χιτῶνα ἀνῆλθε τὴν ἀγχόνην, δὲν ὑπῆρξεν ἑβδομὰς ποὺ νὰ μὴ δημοσιευθῇ εἰς μεγάλας ἐφημερίδας τοῦ ἐξωτερικοῦ ἕνας ἔπαινος διὰ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ ἀειμνήστου Μεντερές, ἀλλὰ δὲν ὠφέλησεν εἰς τίποτε οὔτε τὴν Τουρκίαν, οὔτε τὸν ἴδιον τὸν ἐπαινώμενον. Αἱ συνέπειαι αὐτῶν τῶν κομπασμῶν, κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξαν ὀδυνηραί. Διακηρύσσομεν URBI ET ORBI, ὅτι εἴμεθα εἰς ἀρίστην κατάστασιν, ὅτι εἰσρέουν κατὰ χιλιάδας τὰ ἑκατομμύρια εἰς τὰς Τραπέζας, ὅτι ἔχομεν ἄφθονα συναλλαγματικὰ ἀποθέματα, ὅτι ἔχομεν πλεονάσματα εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ὅτι ἔχομεν τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν ἀναπτύξεως ἀπὸ ὅλας τὰς χώρας τῆς Εὐρώπης, ὅτι ἔχομεν εὐημερίαν. Τρίβουν τὰ μάτια των οἱ ξένοι καὶ τρίβουν τὰ μάτια των οἱ ὁμολογιοῦχοι καὶ οἱ συνεταῖροι μας εἰς τὸ ΝΑΤΟ, οἱ ὁποῖοι, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, δὲν μποροῦν νὰ εὕρουν καλλίτερον ἑταῖρον ἀπὸ ἡμᾶς. Πληροφοροῦμαι, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἐπίκειται δημοσίευσις μιᾶς βίβλου εἰς τὴν ἀγγλικὴν γλῶσσαν, ἡ ὁποία θὰ περιέχῃ ἀποσπάσματα ὅλων αὐτῶν τῶν κειμένων. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ περιλάβῃ καὶ ἀποσπάσματα ἀπὸ τὸν σημερινόν σας λόγον. Αὐτὴ ἡ βίβλος εἰς τὴν ἀγγλικὴν ἐκδίδεται ἀπὸ τοὺς ξένους ὁμολογιούχους. Τί θὰ εἴπητε, ὅταν ἔλθουν καὶ σᾶς παρουσιάσουν τὰ ἰδικά σας κείμενα; Θὰ ἔχητε ἄρα γε τὸ θάρρος νὰ τοὺς εἴπητε, ὅτι ὅσα μᾶς λέγετε ἐδῶ εἶναι ἀνακρίβειαι καὶ λέγονται διὰ κατανάλωσιν ἐσωτερικὴν καὶ δὲν ἀπηχοῦν τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τῆς χώρας; Εἶναι τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀπομένει νὰ πράξητε. Ἔθιξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ τὸ θέμα τῶν δαπανῶν ἀμύνης, ἐπιχειρήσας νὰ ἀπαντήσῃ—οὐσιαστικῶς δὲν ἀπήντησεν— εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Εἶπεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει τὸ μικρότερον ποσοστὸν δαπανῶν ἀμύνης ἀπὸ τὰς ἄλλας χώρας.

§45Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Μὰ γιὰ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, εἶναι δυνατόν; Κατέθεσα στατιστικάς.

§46Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Μοῦ διέφυγε μία λέξις, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ παρεξήγησιν, ὄχι ὅμως ἀπὸ ἐκεῖνον. Διότι ὅταν ἔλεγον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δαπανᾶ πολὺ ὀλιγώτερα, εἶπεν ἀπὸ ὅ,τι δαπανῶσιν αἱ χῶραι τοῦ παραπετάσματος καὶ προσέθεσε, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶμεν εἰς μείωσιν τῶν δαπανῶν, ὅταν ἔχωμεν τὴν Βουλγαρίαν, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ περισσότερον ἐξωπλισμένη ἀπὸ ἡμᾶς. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἄμυνα τῆς Ἑλλάδος δὲν κρίνεται ἐν ὄψει μεμονωμένης βουλγαρικῆς ἐπιθέσεως, ἡ ὁποία θὰ ἐγίνετο κατὰ διαφωνίαν Σόφιας–Μόσχας. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ὑποστῇ ἐπίθεσιν, τίθεται αὐτομάτως εἰς κίνησιν ὁ μηχανισμὸς τοῦ ΝΑΤΟ. Διότι ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀντιμετωπίσῃ μὲ τὸν ἰδικόν της ἐξοπλισμὸν καὶ μὲ ἰδικάς της δαπάνας τοιοῦτον ἐπικείμενον κίνδυνον, δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ τὸ πράξῃ καὶ ἂν ἀκόμη ἐδαπάνα ὁλόκληρον τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημά της πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἡ Βουλγαρία δὲν θὰ ἐνήργει δι’ ἴδιον λογαριασμόν, ἀλλ’ ἀποτολμῶσα ἐπίθεσιν, θὰ ἔχῃ ὄπισθέν της τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν. Συνεπῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαμορφώνωμεν τὰς δαπάνας ἀμύνης τοῦ προϋπολογισμοῦ μας ἐν ὄψει μεμονωμένης ἐπιθέσεως Ρωσίας–Βουλγαρίας ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος. Ἐνώπιον τοιούτου ἐνδεχομένου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄμυνα τῆς χώρας. Δι’ αὐτὸ ἔγινε τὸ Ἀτλαντικὸν Σύμφωνον. Ποῦ στηρίζεται ἡ φιλοσοφία τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας; Ἐὰν οἱοδήποτε μέλος της ὑποστῇ ἐπίθεσιν, τίθεται αὐτομάτως εἰς κίνησιν ὁ μηχανισμὸς τοῦ ΝΑΤΟ. Μὲ ἄλλους λόγους τὰ σύνορα τῆς Ἑλλάδος εἶναι σύνορα τῆς Ἀγγλίας, τῆς Γαλλίας, τῆς Ἀμερικῆς καὶ ὅλων τῶν ἄλλων χωρῶν–μελῶν τῆς Βορειοατλαντικῆς Συμμαχίας. Τῆς Ἀμερικῆς τὰ σύνορα εἶναι εἰς τὸν Ἕβρον, δὲν εἶναι εἰς τὸν Ἀτλαντικὸν καὶ τὸν Εἰρηνικόν. Συνεπῶς, ἡ Ἑλλάς, ἐὰν συνορεύῃ μὲ τὸν ὑποτιθέμενον ἐχθρὸν—προσωπικῶς ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι πόλεμος δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ποτέ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπίζωμεν ἓν ἐνδεχόμενον καὶ δὲν μποροῦμε νὰ εἴμεθα ἄοπλοι— ἐὰν ἡ Ἑλλὰς συμπίπτει νὰ εὑρίσκεται εἰς τὰ σύνορα τῶν δύο κόσμων, πρέπει δι’ αὐτὸ νὰ φέρῃ τὸ μεγαλύτερον βάρος τῶν δαπανῶν ἀμύνης ἀπὸ ὅλας τὰς ἄλλας χώρας τοῦ ἐλευθέρου κόσμου; Κύριοι βουλευταί, δὲν συνεκινήθητε ἐπαρκῶς, τὸ λέγω πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας, ἀπὸ ἓν κείμενον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέγνωσεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου. Τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἐπίσημον Ἀμερικανικὴν ἐκτίμησιν τῶν δαπανῶν, τοῦ βάρους τῆς δαπάνης τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης.....

§47Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Τὸ κείμενον αὐτὸ δὲν ἀναφέρεται εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§48Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν δέχομαι διακοπάς, διὰ νὰ μὴ σᾶς παρασύρω καὶ διὰ νὰ σᾶς προφυλάξω ἀπὸ μίαν νέαν περιπέτειαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁδεύετε. Ὑπήρξατε παλαιὸς φίλος μου καὶ εἴμεθα μαζὺ εἰς μίαν παλαιὰν κίνησιν καὶ δικαιοῦμαι νὰ σᾶς προστατεύσω. Ἡ ὑπογραφὴ κάτωθεν τοῦ ἀναγνωσθέντος κειμένου, εἶναι ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, τοῦ Ἀϊζενχάουερ, καὶ λέγει ἐπὶ λέξει: «Αἱ ὑποχρεώσεις τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ εἶναι βαρεῖαι. Ἐν σχέσει πρὸς τὸν πλοῦτον καὶ τὸν πληθυσμόν, ἡ Ἑλλὰς φέρει ἕνα ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα βάρη ἀμύνης ὅλων τῶν χωρῶν τοῦ ἐλευθέρου κόσμου». Κύριε Ὑπουργέ, πῶς εἶναι δυνατόν, ὅταν ἔχητε τοιοῦτον κείμενον ἀπὸ τοιαύτην πηγήν, τὸν Πρόεδρον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, τὸν Πρόεδρον τῆς χώρας ἡ ὁποία βοηθεῖ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀμφισβητῆτε τὸ κείμενον; Ξεύρετε ποίαν ζημίαν κάμετε εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα; Ξεύρετε διατὶ ὁ Πρόεδρος Ἀϊζενχάουερ τὸ ἔγραψε αὐτὸ τὸ κείμενον; Τὸ ἔγραψε διὰ νὰ ζητήσῃ μεγαλυτέραν βοήθειαν διὰ τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὸ Κογκρέσσον. Αὐτὸ τὸ κείμενον λέγει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ πτωχοτέρα χώρα τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας, νὰ φέρῃ τὸ μεγαλύτερον βάρος ἀμύνης ἀπὸ ὅλας τὰς χώρας τοῦ ἐλευθέρου κόσμου καὶ ἔρχεσθε σεῖς καὶ τὸ ἀμφισβητεῖτε, δυσχεραίνοντας τὸ ἔργον τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ὁ ὁποῖος ζητᾶ βοήθειαν διὰ τὴν Ἑλλάδα;

§49Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, μὲ ἠκούσατε καὶ εὐτυχῶς ὑπάρχουν πρακτικά. Εἶπον, πρῶτον καὶ κατέθεσα τὸν πίνακα, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὄντως, ὅπως τὴν ἀνέφερεν ὁ κ. Παπανδρέου, χώρα, ἡ ὁποία ἔχει 9,4% ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ὡς βάρος. Εἶπα μάλιστα, ὅτι ἐὰν θέλωμεν νὰ τὴν συγκρίνωμεν, αὐτὸ τὸ 5,4 πρέπει νὰ τὸ κάμωμεν 6. Αὐτὰ εἶπα. Εἶπα, ὅτι εἶναι δυσβάστακτον τὸ βάρος, εἶπα ἀκόμη ὅτι ἔρχεται τετάρτη εἰς τὴν σειράν, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Παπανδρέου καὶ διώρθωσα ἀριθμούς τινάς, ἐν σχέσει πρὸς ἄλλας χώρας καὶ εἶπα, ὅτι πρέπει τὰ στοιχεῖα νὰ εἶναι συγκρίσιμα. Προσέθεσα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπερθεματίζει καὶ ἰσχυρίζεται, ὅτι βεβαιότατα εἶναι ὑπέρογκοι αἱ στρατιωτικαὶ δαπάναι καὶ εἶπεν, ὅτι τινὲς ἐκ τῶν φράσεων, τὰς ὁποίας ἐξεστόμησεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἶναι ἀκριβῶς αἱ ἴδιαι φράσεις, τὰς ὁποίας μετεχειρίσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐγὼ εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Λοιπόν, πῶς εἶναι δυνατὸν ἐπὶ φανταστικῶν πραγμάτων, κύριε συνάδελφε, νὰ ἀπαντᾶτε; Δὲν εἶπα τίποτε. Ἔκαμον μίαν μικρὰν ἐπανόρθωσιν καὶ ἔδωσα μίαν ἐξήγησιν ἐκ λόγων ἐντιμότητος, καθ’ ἣν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε. Κ. ἐστηρίχθη εἰς στοιχεῖα πράγματι ὑπαρκτά, ἀλλ’ ὅτι δὲν εἶναι μεταξύ των συγκρίσιμα. Καὶ ἔδωσα στοιχεῖα συγκρίσιμα καὶ ἀκριβῆ, ἐξ ἴσου συμφέροντα διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἤτοι τὰ ἐπίσημα στοιχεῖα τοῦ ΝΑΤΟ. Κύριε συνάδελφε, γενικῶς ἀπαντᾶτε ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἐγὼ δὲν ἔθιξα ἢ μοῦ ἀποδίδετε φράσεις, τὰς ὁποίας ἐγὼ δὲν εἶπον. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἠγωνίσθημεν καὶ ἀγωνιζόμεθα νὰ πείσωμεν τοὺς συμμάχους, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην βοηθείας.

§50Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἀμφισβητεῖτε τὴν γνησιότητα τοῦ κειμένου;

§51Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ νὰ μὴ ἔχω ἄλλην διακοπήν. Κύριοι βουλευταί, κατ’ ἀρχὴν δὲν ἀπαντῶ μόνον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Εἶπον, ὅτι ἀπαντῶ εἰς τρεῖς Ὑπουργούς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ κυβερνητικὴ εὐθύνη εἶναι ἀλληλέγγυος, διότι χθὲς ὁ κ. Ἀβέρωφ ὡμίλησε περὶ οἰκονομικῶν θριάμβων τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ τί εἴπατε εἰς τὸ ΝΑΤΟ δὲν ξεύρουμε, διότι αἱ συζητήσεις διεξήχθησαν ἐν κρυπτῷ. Ἀλλὰ ὅτι ἀμφισβητεῖτε αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Πρόεδρος Ἀϊζενχάουερ, προκύπτει ἀπὸ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Ὄχι μόνον ἐπράξατε αὐτό, ἀλλὰ ὡς Κυβέρνησις μὲ κατηγορήσατε, ὅτι βλάπτω τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ προσφέρω κακὴν ὑπηρεσίαν, ὅταν ἐνθαρρύνω τοιαύτας ἀπόψεις, ὁ δὲ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν ὁποῖον εἶπον, ὅτι πρόκειται περὶ κειμένου ἐπισήμου ἀπευθυνόμενον πρὸς τὸ Κογκρέσσον, μοῦ εἶπεν, ὅτι μετεδόθησαν ἐσφαλμένως αἱ ἀπόψεις τοῦ κ. Ἀϊζενχάουερ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶπεν αὐτὰ τὰ πράγματα ὁ Ἀϊζενχάουερ. Αὐτὸ προκύπτει ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῆς συζητήσεως, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγων μηνῶν εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν. Ὅταν ἐπὶ τόσα χρόνια διεφημίζατε ἀνυπάρκτους οἰκονομικοὺς θριάμβους, ὅταν ἀμφισβητεῖτε τὸ μόνον κείμενον τὸ ὁποῖον βοηθεῖ τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὸ ὁποῖον λέγεται, ὅτι ἡ χώρα αὐτὴ φέρει δυσβάστακτα βάρη, τὰ μεγαλύτερα ἀπὸ ὅλα τὰ ἐλεύθερα Κράτη, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πείσητε τὴν Ἐπιτροπὴν Φὸρ περὶ τοῦ ἀντιθέτου; Ἔχετε δυσχεράνει ἤδη τὸ ἔργον τὸ ἰδικόν σας, διότι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ξένων χωρῶν ἀνήκουν εἰς Δημοκρατίας. Ἡ ἐντύπωσις ἡ ὁποία ὑπάρχει διὰ τῶν διαφημίσεών σας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἶναι ἐνδεχομένως εὐνοϊκὴ ὑπὲρ τῆς εὐημερίας τῆς Χώρας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν πολιτικοὶ ἄνδρες δημοκρατικῶν χωρῶν νὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ὑποστηρίζουν παροχὴν βοηθείας εἰς χώραν, ἡ ὁποία ἰσχυρίζεται ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην τοιαύτης διὰ τῶν ἀνακοινώσεών της περὶ εὐημερίας, περὶ ἀναπτύξεως καὶ μεγάλων συναλλαγματικῶν ἀποθεμάτων.

§52Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀντελήφθην καλῶς. Τί ἔγγραφον εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον φέρει τὴν ὑπογραφὴν Ἀϊζενχάουερ; Εἶναι διάγγελμα πρὸς τὸ Κογκρέσσον, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ Ἀϊζενχάουερ ζητεῖ ἀπὸ τὸ Κογκρέσσον τὴν ἔγκρισιν νὰ δώσῃ ἡ Ἀμερικὴ περισσοτέραν βοήθειαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ναὶ ἢ εἶναι ἄλλο τι; Διὰ νὰ καταλάβωμεν καλὰ ἡμεῖς καὶ νὰ τὸ καταλάβῃ καὶ ὁ λαός.

§53Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Πρόκειται περὶ ἐπισήμου διαγγέλματος τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται κατ’ ἔτος εἰς τὸ Κογκρέσσον καὶ παρέχει στοιχεῖα περὶ τῆς καταστάσεως τῶν χωρῶν τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας. Αὐτὸ τὸ κείμενον συντάσσεται ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, τὰς στρατιωτικὰς καὶ οἰκονομικάς, τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ ἀποτελεῖ τὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας οἰκοδομεῖται ἡ πολιτικὴ οἰκονομικῆς βοηθείας τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν πρὸς τὰς ξένας χώρας καὶ διὰ τοῦτο ἡ εὐθύνη τῆς Ἑλλάδος εἶναι μεγάλη, διότι ὁ Πρόεδρος λέγει, ὅτι εἶναι ἡ πτωχοτέρα χώρα καὶ ἡ περισσότερον βεβαρυμένη, ὄχι ἀπὸ τὰς χώρας τοῦ ΝΑΤΟ, ἀλλὰ ὁ Πρόεδρος δίδει μεγαλυτέραν ἔμφασιν καὶ λέγει, ἀπὸ ὅλας τὰς χώρας τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, δηλαδὴ περιλαμβάνει καὶ χώρας ἐκτὸς τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας. Καὶ αὐτὸ τὸ κείμενον, ἠθέλησε νὰ ἀμφισβητήσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§54Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Μοῦ ἐπιτρέπετε, κύριε συνάδελφε; Δὲν καταλαβαίνω περὶ τίνος πρόκειται. Ὁ ἀριθμός, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Μαῦρος, εἶναι 5,4 καὶ ὁ ἀριθμὸς ὁ ἰδικός μου, ὁ ἀφορῶν εἰς ἄλλο ἔτος, διότι εἶναι Πρόεδρος ὁ Κέννεντυ καὶ ἄλλην ἔκθεσιν ὑπέβαλε τώρα, εἶναι 5,33 ἢ 6, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς βάσει τοῦ εἰσοδήματος εἰς τιμὰς συντελεστῶν τῆς παραγωγῆς. Δὲν καταλαβαίνω, πράγματι, αὐτὰς τὰς σοφιστείας τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἀθηνῶν. Ποῖος ἠμφισβήτησεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπε προχθὲς ὁ Ἀρχηγός σας, ὅτι εἶναι τετάρτη εἰς τὴν σειρὰν ἡ Ἑλλάς;

§55Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. Καραμανλῆς.

§56Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ὁ κ. Καραμανλῆς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος, πρὸ δύο ἐτῶν, ἔθεσε τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ ΝΑΤΟ μὲ ἀκριβῶς τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα καὶ περίπου μὲ τὴν ἰδίαν φρασεολογίαν, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἀφοῦ εἶπα αὐτά, πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Μαῦρος νὰ κατηγορῇ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι εἶπα ἄλλα;

§57Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου, τὰ ἀνέγνωσεν ἀπὸ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μὴν ἀπαντᾶτε. Τὴν συζήτησιν ἐγὼ τὴν διευθύνω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόπτουν συνεχῶς οἱ κύριοι βουλευταί.

§59Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ὀλίγη ψυχραιμία, παρακαλῶ, δὲν χρειάζεται ἐκνευρισμός, ἐδῶ ὁμιλοῦμεν περὶ ἀριθμῶν. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν πρακτικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι τῆς 5.12.1960 καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς: «Γ. Μαῦρος: Θέλω νὰ ὑπενθυμίσω εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσων πρὸ ὀλίγου εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ κ. Ἀϊζενχάουερ τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον, εἰς ἔκθεσίν του πρὸς τὸ Κογκρέσσον, εἶπεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐν σχέσει μὲ ὅλας τὰς χώρας τοῦ ἐλευθέρου κόσμου φέρει τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν δαπανῶν ἀμύνης ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τοὺς ἰδίους των πόρους. Εἶναι ἀκριβὲς αὐτό; Κ. Καραμανλῆς: Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ (ἐν ὀργῇ). Θλίβομαι, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι προσφέρετε κακὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον ὅταν ἐνθαρρύνετε αὐτὰς τὰς ἀντιλήψεις. Γ. Μαῦρος: (Ἐγείρεται ἵνα ὁμιλήσῃ). Πρόεδρος: Κύριε Μαῦρο, δὲν πρέπει νὰ διακόπτετε. Γ. Μαῦρος: Ἐφαντάσθητε, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ μείνῃ ἀναπάντητον αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπα, εἶναι ἀνακριβῆ. Ἐρωτῶ, εἶναι ἀνακριβῆ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀπέδωσα εἰς τὸν Πρόεδρον Ἀϊζενχάουερ, δηλαδὴ δὲν τὰ εἶπεν, ἢ εἶναι ἀνακριβῆ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ Πρόεδρος Ἀϊζενχάουερ. Κ. Καραμανλῆς: Τὴν κατάστασιν τὴν ἔχω ἀπὸ τὸ ΝΑ-ΤΟ. Εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνακριβής; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατόν, εἶναι νὰ μετεδόθησαν κακῶς τὰ λεχθέντα ἐν Ἀμερικῇ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον Ἀϊζενχάουερ. Ἐδῶ κάμομεν μίαν συζήτησιν καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς δίδει ὑπεύθυνα στοιχεῖα, διατὶ τὰ ἀμφισβητεῖτε;». Αὐτό, κύριοι βουλευταί, εἶναι τὸ κείμενον. Νομίζω, ὅτι ἐὰν θέλετε νὰ τὸ δῆτε, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν σας, εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς 5.12.1960.

§60Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἐδιαβάσατε τὴν σημαντικωτέραν φράσιν, ὅτι βλάπτετε τὸ Ἔθνος.

§61Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τὸ εἶπα αὐτό. Παρακαλῶ, δὲν δέχομαι νὰ γίνῃ καμμία πλέον διακοπή, διότι ἡ ἀνάπτυξις θὰ εἶναι ὑπερβαλόντως μακρὰ καὶ θὰ καταπονήσῃ καὶ ὑμᾶς καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐμέ. Κύριοι βουλευταί, ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅταν συνεδέθημεν μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Οἰκονομικὴν Κοινότητα. Εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ σκοποὶ καὶ αἱ ἀρχαί, ἐπὶ τῶν ὁποίων κινεῖται ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἀγορά, εἶναι τρεῖς, εἶναι ἡ ἐλευθερία κυκλοφορίας ἀγαθῶν, ἡ ἐλευθερία κυκλοφορίας κεφαλαίων καὶ πληθυσμοῦ καὶ χάραξις κοινῆς οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς πολιτικῆς. Αὐταὶ εἶναι αἱ τρεῖς ἀρχαὶ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Εἶναι ἡ Ἑλλὰς ἑτοίμη νὰ εἰσέλθῃ ἢ παρασκευάζεται διὰ τὸν ἀγῶνα ἐπιβιώσεως ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ μεγάλου οἰκονομικοῦ χώρου; Κύριοι βουλευταί, ἔχομεν τὸ χαμηλότερον κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα ἀπὸ ὅλας τὰς χώρας τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Κοινότητος. Ὅταν δίδωμεν στοιχεῖα περὶ ἀνόδου τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς 300 δολλάρια πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι αὐτὸ τὸ κατὰ κεφαλὴν ἐθνικὸν εἰσόδημα εἶναι ἕνα στατιστικὸν στοιχεῖον διὰ συγκρίσεις ἐπιστημονικοῦ μᾶλλον χαρακτῆρος καὶ δὲν ἀπεικονίζει πάντοτε καὶ ὅταν εἶναι ἀληθές, τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς μίαν χώραν, ἐὰν δὲν ὑπάρχουν συγχρόνως στοιχεῖα περὶ τῆς κατανομῆς αὐτοῦ κατὰ γεωγραφικὰ διαμερίσματα καὶ τάξεις πληθυσμοῦ. Καὶ διὰ νὰ κάμω τοῦτο περισσότερον σαφὲς θὰ σᾶς ἔλεγον, ὅτι τὸ Κουβέϊτ εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν ἔχει ὑψηλότερον εἰσόδημα κατὰ κεφαλὴν ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν καὶ ἀπὸ τὸ Ἀμερικανικόν, ὑψηλότερον ἀπὸ ὅλα τὰ Κράτη, ἀλλὰ τὸ εἰσόδημα αὐτὸ περιέρχεται εἰς ἕνα πρόσωπον, εἰς μίαν κεφαλήν, εἰς τὸν Σεΐχην, συνεπῶς δὲν ἀποδίδει πλήρη εἰκόνα τῆς καταστάσεως, ὅταν λέγωμεν, ὅτι τὸ Κουβέϊτ ἔχει αὐτὸ τὸ εἰσόδημα κατὰ κεφαλήν. Αἱ εἰσαγωγαὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι αὐξάνουν, ἡ ἐπαρχία ἐρημοῦται, οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοὶ ὑποφέρουν, τὰ κέντρα ἀσφυκτιοῦν ἀπὸ ὑπερπληθυσμόν. Δίδω μερικὰ γενικὰ στοιχεῖα διὰ τὴν κατάστασιν τὴν στιγμὴν ποὺ εἰσερχόμεθα εἰς αὐτὸν τὸν εὐρὺ οἰκονομικὸν χῶρον. Αἱ εἰσαγωγαί, σημειώνουν σταθερὰν αὔξησιν, τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον αὐτοῦ τοῦ ἔτους θὰ ἐγγίσῃ τὸ ἔλλειμμα, τὰ 400 ἑκατ. δολλάρια περίπου. Αἱ ἐξαγωγαὶ παρουσιάζουν στασιμότητα καὶ ὅσα ἀνέφερεν ὁ κ. Ἀβέρωφ χθές, συγκρίνων ἐξαγωγὰς τοῦ 1954 καὶ 1961, εἶναι ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀπολύτως ἀξίας. Αἱ ἐξαγωγαὶ παρουσιάζουν στασιμότητα καὶ ἐκεῖ ὀφείλεται ἡ πρωτοφανὴς διόγκωσις τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἐλλείμματος καὶ παρουσιάζουν στασιμότητα αἱ ἐξαγωγαὶ μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὑπάρχουν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν διάθεσίν σας, στοιχεῖα ἐπίσημα τοῦ Διεθνοῦς Νομισματικοῦ Ταμείου, τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθησαν πρὸ ὀλίγων μηνῶν. Εἰς τὰ πρακτικὰ θὰ δώσω τὰ σχετικὰ στοιχεῖα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα προκύπτει, ὅτι ὅλαι αἱ χῶραι σημειώνουν σταθερὰν αὔξησιν ἐξαγωγῶν κατ’ ἔτος, πλὴν μιᾶς χώρας, τῆς Ἑλλάδας. Ἡ ἀνεργία, ἡ ὑποαπασχόλησις καὶ ἡ μετανάστευσις αὐξάνουν. Ὁ κ. Κανελλόπουλος ἠμφισβήτησε τὸ στοιχεῖον αὐτό, ὅταν κατηγγέλθη ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Κέντρου καὶ εἶπεν εἰς τὸν κ. Παπανδρέου, ὅτι ἀπὸ στοιχεῖα ποὺ ἔλαβε πρὸ 8μήνου περὶ τῆς κινήσεως τῆς ἀπασχολήσεως, προκύπτει αὔξησις ταύτης. Καὶ μόνη ἡ φράσις αὐτὴ τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ὁ ὁποῖος παρέπεμψεν τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, χρησιμοποιήσας στοιχεῖα πρὸ 8μήνου περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ἀπασχολήσεως, ἀποδεικνύει, εἰς ποῖον σημεῖον ὑποαναπτύξεως εὑρίσκεται ἡ χώρα. Εἰς ὅλας τὰς χώρας ἡ πορεία τῆς ἀπασχολήσεως ἐλέγχεται μὲ ἐνημερότητα δύο ἡμερῶν. Εἰς οἱανδήποτε χώραν ἐρωτήσητε, θὰ σᾶς εἴπουν ποῖος ἦτο πρὸ ἑβδομάδος ὁ ρυθμὸς τῆς ἀπασχολήσεως, καὶ δὲν θὰ σᾶς παραπέμψουν εἰς στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν πρὸ 8μήνου. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἔχῃ στοιχεῖα περὶ τῆς ἀπασχολήσεως, ἀλλὰ δὲν τὰ φανερώνει, διότι θὰ προκύψῃ, ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι θλιβερά. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἡ ἀπασχόλησις καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἡ Κυβέρνησις ἔχει σημειώσει τρομερὰν ἀποτυχίαν. Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, ὅτι ἡ μετανάστευσις εἶναι εὐλογία καὶ ὅτι ἀνέκαθεν ἡ Ἑλλὰς ἀπέβλεπεν εἰς ταύτην. Λυποῦμαι διὰ τὴν δήλωσίν του αὐτήν. Σήμερον δὲν εἶναι ἡ Ἑλλὰς τοῦ «κάποτε» εἶναι ἡ Ἑλλὰς τοῦ 1962. Μεταξὺ δὲ τοῦ 1950 καὶ 1960 δὲν παρῆλθεν ἁπλῶς 10ετία, ἀλλὰ αἰῶνες. Τὸ πρόβλημα τῆς ἀπασχολήσεως δὲν λύεται διὰ τῆς μεταναστεύσεως, ἀλλὰ διὰ τῆς καταλλήλου οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ὅλαι αἱ χῶραι τῆς Εὐρώπης κινοῦνται εἰς ἐπάνοδον πλήρους ἀπασχολήσεως καὶ ὑπεραπασχολήσεως. Πλήρης ἀπασχόλησις θὰ πῇ, ὅτι διὰ 10 θέσεις ὑπάρχουν 10 ὑποψήφιοι. Ὑπεραπασχόλησις θὰ πῇ, ὅτι διὰ 10 θέσεις ὑπάρχουν 5 ὑποψήφιοι, καὶ ἀναζητοῦνται ἄνθρωποι διὰ νὰ καλύψουν τὰς ὑπολοίπους. Τὸ θέμα τῆς ἀπασχολήσεως ἀποτελεῖ θέμα προγραμματισμοῦ τῆς οἰκονομίας καὶ ἀποτελεῖ ἀτύχημα, ὅτι 60.000 Ἕλληνες μεταναστεύουν ἐτησίως διὰ νὰ ἐργασθοῦν διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν ἄλλων χωρῶν. Εἶπον πρὸ ὀλίγου ποῖαι εἶναι αἱ ἀρχαὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων κινεῖται ἡ Κοινὴ Ἀγορά. Ποῖαι εἶναι αἱ ἀρχαὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων κινεῖται ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία; Ἔναντι ἐλευθέρας κινήσεως ἀγαθῶν ἔχομεν ἕνα σύστημα ἀπρογραμμάτιστον δασμολογικῆς προστασίας, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεψε τὴν ἵδρυσιν βιομηχανιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ καταρρεύσουν μόλις φύγουν οἱ δασμοί. Τοῦτο ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὸν ὄγκον τῶν εἰσαγωγῶν. Παρὰ τὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας αἱ εἰσαγωγαὶ ἐφέτος θὰ ὑπερβοῦν τὰ 630 ἑκατ. δολ. Φαντασθῆτε τί θὰ γίνῃ ἐὰν μειωθῇ ἡ προστασία. Ἡ ὅλη μας παραγωγικὴ διαδικασία, κύριοι, στηρίζεται εἰς ἕνα παράγοντα, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ καυχᾶται ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, εἰς τὸ χαμηλὸν ἡμερομίσθιον τῶν 50 δραχμῶν. Λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι ὁ κ. Κανελλόπουλος ἐδῶ διὰ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ὅταν ἐγκαταλείπουν κατὰ χιλιάδας τὰ χωριὰ καὶ ἔρχονται εἰς τὰς πόλεις, ὅταν ξενητεύωνται εἰς τὰς Εὐρωπαϊκὰς πόλεις, ὅπου ζοῦν ὡς ἄγνωστοι ἐν μέσῳ ἀγνώστων, μακρὰν τῶν οἰκογενειῶν των καὶ ὑπὸ συνθήκας ποὺ ἀπησχόλησαν τὸν διεθνῆ τύπον, δὲν τὸ πράττουν διὰ νὰ ἐκπαιδευθοῦν, ἀλλὰ διότι δὲν δύνανται νὰ ἐξασφαλίσουν ἐδῶ καὶ αὐτὸ τὸ χαμηλὸν ἡμερομίσθιον πείνης. Συνεπῶς, δὲν ἀποτελεῖ εὐλογίαν, ἀλλὰ κατάραν ὅταν λύεται τὸ θέμα τῆς ἀπασχολήσεως διὰ τῆς μεταναστεύσεως αὐτοῦ τοῦ εἴδους. Ὑπάρχει ὑπὸ ἐκτέλεσιν τὸ 5ετὲς οἰκονομικὸν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον συνέταξε μετακληθεὶς εἰδικὸς Ἰταλὸς καθηγητής, ὁ κ. Σαρατσάρι, ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ προγράμματος θὰ ὁμιλήσω μετ’ ὀλίγον, ἀφοῦ εἴπω ὀλίγα ἐπὶ τῆς συναλλαγματικῆς καταστάσεως τῆς χώρας. Ἓν ἀπὸ τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα τονίζονται κατὰ κόρον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἡ ἐπάρκεια τῶν συναλλαγματικῶν ἀποθεμάτων καὶ ἡ ἀσφάλεια τοῦ ἰσοζυγίου τῶν ἐξωτερικῶν λογαριασμῶν. Τὰ ἀποθέματα τοῦ Δεκεμβρίου 1961 ἦσαν 250 ἑκ. δολ. περίπου εἰς χρυσὸν καὶ συνάλλαγμα. Τὸ ποσὸν τοῦτο φαίνεται ἱκανοποιητικόν, διότι μὲ 50 ἑκατ. εἰσαγωγὰς μηνιαίως, δυνάμεθα νὰ καλύψωμεν τὰς ἀνάγκας 5 μηνῶν. Ἀλλά, διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῆς συναλλαγματικῆς καταστάσεως τῆς χώρας πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι διὰ νὰ σχηματισθῇ τὸ ἀπόθεμα τῶν 250 ἑκ. δολ. περιελήφθη καὶ τὸ ποσὸν τῶν 200 ἑκ. μάρκων τοῦ Γερμανικοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον συνομολογήθη διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας μὲ εἰσαγωγὴν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν καὶ μὲ βαρύτατον τόκον 6% καθ’ ἥν στιγμήν, οἱ Γερμανοὶ προσέφερον εἰς ἄλλας χώρας δάνεια μὲ τόκον 3½% εἰς αὐτὸ δὲ τὸ ὕψος κινεῖται διεθνῶς τὸ ἐπιτόκιον. Ὑπέστη δὲ περαιτέρω ἡ Ἑλλὰς ζημίαν καὶ ἀπὸ τὴν ἀνατίμησιν τοῦ μάρκου, ἀλλὰ δι’ αὐτὸ δὲν εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις εὐθύνεται διότι ἔλαβεν τὸ δάνειον. Τὸ ἔλαβεν νὰ τὸ κάμῃ τί; Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὲ διακόψῃ, ἐὰν εἶναι εἰς θέσιν νὰ εἴπῃ, ἐὰν μὲ τὸ Γερμανικὸν δάνειον εἰσήχθησαν κεφαλαιουχικὰ ἀγαθὰ ἀπὸ τὴν Γερμανίαν.

§62Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ὁ κ. συνάδελφος ἐπὶ τοῦ βήματος ἀσφαλῶς δὲν ἀγνοεῖ, ὅτι τὸ αἴτημα τῆς Ἑλλάδος ἦτο νὰ δοθῇ μία συνολικὴ βοήθεια ἰσοζυγίου ἐξωτερικῶν πληρωμῶν. Ἡ βοήθεια αὐτὴ ἐδόθη ὑπὸ τὴν μορφὴν ποὺ γνωρίζετε. Ἐπειδὴ δὲν εἶναι ὅμως συγκοινωνοῦντα δοχεῖα οἱ οἰκονομικοὶ λογαριασμοί, εἶναι ἀδύνατος ἡ διαπίστωσις ἐὰν τὰ χρήματα αὐτὰ ἐπῆγαν διὰ προμήθειαν κεφαλαιουχικοῦ ἐξοπλισμοῦ ἢ δι’ ἄλλους σκοπούς. Ποῖος σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἱκανοποιημένη διὰ τὸ συναλλαγματικόν της ἀπόθεμα; Ἐὰν ἦτο ἱκανοποιημένη διὰ τὸ συναλλαγματικόν της ἀπόθεμα θὰ ἔλεγε ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν, ὅτι χρειαζόμεθα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπικουρίαν τῆς τάξεως τοῦ μεγέθους τῶν 700 ἕως 900 ἑκατομμυρίων δολλαρίων; Βεβαίως ὄχι.

§63Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ δὲν γνωρίζω δηλώσεις ἐπὶ οἰκονομικῶν θεμάτων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἄλλων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι νὰ μὴ ἐξαίρουν τὰ ὕψη τοῦ συναλλαγματικοῦ μας ἀποθέματος. Μόνον σήμερον διὰ πρώτην φορὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, δηλώνει, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανοποιημένος. Τὸ Γερμανικὸν δάνειον τὸ ἐκάματε δραχμὰς καὶ μὲ τὰς δραχμὰς αὐτὰς κατεβάλατε δαπάνας Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Κύριε Ὑπουργέ, ἐσκέφθητε μήπως πρέπει νὰ ἔλθετε εἰς διαπραγματεύσεις μὲ τὸν φίλον σας κ. Ἔρχατ καὶ νὰ τοῦ εἴπητε, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ μειωθῇ ὁ τόκος τῶν 6% ὅταν ὁ τόκος εἶναι 3,5%; Καὶ ἐὰν δὲν ἐδέχετο αὐτὸ ἐσκέφθητε μήπως εἶναι δυνατὸν νὰ κάμετε χρῆσιν τῆς ὑφισταμένης ρήτρας καὶ νὰ ἐπιστρέψητε τὰ χρήματα ἀπὸ τὰ συναλλαγματικὰ ἀποθέματα τῆς τραπέζης καὶ νὰ συνομολογήσετε νέον δάνειον μὲ 3,5% τόκον; Μὴ καυχᾶσθε, ὅτι ἀπετέλεσεν ἐπιτυχίαν ὁ δανεισμὸς ἀπὸ τὴν Γερμανίαν διότι καὶ δι’ αὐτὸ ἐθριαμβολόγησεν ἡ Κυβέρνησιν καὶ σᾶς καταλογίζω καὶ σᾶς εὐθύνην,—παρ’ ὅ,τι τότε ἀνήκατε εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν— μὲ αὐτὰ ποὺ εἴπατε σήμερον. Ὅταν τότε ἐκαυχησιολογήσατε, σᾶς εἴπομεν, ὅτι πρὸς Θεοῦ οἱ Γερμανοὶ δὲν ξεύρουν τὶ νὰ κάμουν τὰ χρήματά τους καὶ γυρίζουν ὅλας τὰς χώρας τῆς γῆς διὰ νὰ δανείσουν χρήματα καὶ σεῖς ἐκαυχᾶσθε ὅτι ἐπήρατε δάνειον 200 ἑκατομμυρίων μάρκων μὲ 6% τόκον ὅταν οἱ Πορτογάλοι ἔλαβον δάνειον μὲ 3,5% τόκον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ Γερμανικὸν δάνειον τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ στοιχεῖον ἐξυγιάνσεως τῶν ἐξωτερικῶν μας πληρωμῶν. Εἰς τὰ 250 ἑκατομμύρια δολλάρια τοῦ συναλλαγματικοῦ μας ἀποθέματος περιλαμβάνεται ἕνα τεράστιον ποσὸν ἀπὸ τὸ χρῆμα τὸ προσφυγικὸν τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἀφρικῆς, οἱ ὁποῖοι ἐξερριζώθησαν ἀπὸ ἐκεῖ, θύματα τῆς ἀποικιοκρατίας ἡ ὁποία ἐπροκάλεσεν τεράστια κινήματα ἐξεγέρσεως, καὶ τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὸ ἰσοζύγιον τοῦ 1961 καὶ ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 50 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, ἀλλὰ δὲν θὰ ἐπαναλαμβάνεται κατ’ ἔτος καὶ οὕτω δὲν ἀποτελεῖ στοιχεῖον ὀργανικῆς ἐξυγιάνσεως τοῦ ἰσοζυγίου τῶν ἐξωτερικῶν πληρωμῶν μας. Ἐὰν ἀπὸ τὰ 250 ἑκατομμύρια δολλάρια βγάλετε 50 τοῦ Γερμανικοῦ δανείου καὶ τὰ 50 τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἀφρικῆς, μένουν 150 ἑκατομμύρια. Ἔναντι αὐτῶν ἡ Ἑλλὰς ἔχει μεταπολεμικὸν χρέος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν 310 ἑκατομμυρίων δολλαρίων καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ χρέους ποσὸν 135 ἑκατομμυρίων δολλαρίων εἶναι ληξιπρόθεσμον ἐντὸς τοῦ 1962. Νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἂν θέλετε τὴν ἔκθεσιν τοῦ διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ ἤντλησα τὰς σχετικὰς πληροφορίας. «...(ἀναγινώσκει)...». Δηλαδή, λέγω ὅτι ἀπὸ τὰ 310 ἑκ. δολλάρια τοῦ μεταπολεμικοῦ χρέους τῆς Ἑλλάδος τὰ 135 εἶναι ἀπὸ τότε μέχρι τέλους 1962. Βεβαίως τὰ προβλήματα τὰ συναλλαγματικὰ τακτοποιοῦνται καὶ καλύπτονται κατὰ ἕνα μέρος ἀπὸ τοὺς λεγομένους ἀδήλους πόρους. Κατ’ ἀρχὴν ὅταν ἡ κάλυψις αὕτη ὑπερβαίνει ἕνα ὡρισμένον ποσοστὸν δὲν θεωρεῖται, ἀπὸ κανένα, ὡς παράγων σταθερότητος τῆς συναλλαγματικῆς καταστάσεως μιᾶς χώρας, τοῦτο δὲ διὰ 2 λόγους: 1) διότι οἱ ἄδηλοι πόροι εἶναι ἀσταθεῖς, καὶ 2) οἱ ἄδηλοι πόροι δὲν θεωροῦνται ὡς ὑγιὴς διαπίστωσις τῆς οἰκονομίας μίας χώρας. Ἐὰν π.χ. ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἔλλειμα μεταξὺ εἰσαγωγῶν καὶ ἐξαγωγῶν 500 ἑκ. δολλάρια καὶ ἔρχεται ἕνας πλούσιος Ἕλλην ἢ ἕνα ἄλλο Κράτος καὶ μᾶς δίδει εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους αὐτὰ τὰ 500 ἑκ. δολλάρια μὲ ἕνα τσέκ, τὸ ἔλλειμμα θὰ καλυφθῇ οὐδεμία ἐξαγωγὴ θὰ χρειασθῇ νὰ γίνῃ καὶ οἱ Ἕλληνες θὰ ἠμποροῦν νὰ διημερεύουν εἰς τὰ καφενεῖα ἐπί τινα χρόνον μὴ ἐργαζόμενοι, τοῦτο ὅμως δὲν ἀποτελεῖ προδήλως λύσιν τοῦ οἰκονομικοῦ μας προβλήματος. Ἰδοὺ τὶ λέγει ὁ κ. Ζολώτας εἰς τὴν ἔκθεσίν του: «Ἡ ἐξασφάλισις τῆς σταθερότητος δὲν δύναται νὰ στηριχθῇ εἰς μόνον τοὺς ἀδήλους πόρους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἰδιαιτέρως εὐαίσθητοι εἰς τὰς διεθνεῖς μεταβολὰς τῶν οἰκονομικῶν καὶ πολιτικῶν συνθηκῶν» Οὐδέποτε εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας, οὔτε εἰς τὴν προπολεμικὴν τὸ ποσοστὸν τῶν ἐξαγωγῶν ἐκάλυπτε εἰς τόσον μικρὰν ἀναλογίαν τὸ συνάλλαγμα, τὸ ὁποῖον διετίθετο διὰ τὰς εἰσαγωγὰς εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ χώρα ἀποδύεται εἰς ἕνα ἀγῶνα ἐπιβιώσεως εἰς τὸν εὐρὺν Εὐρωπαϊκὸν χῶρον. Τὶ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις ἐν ὄψει αὐτοῦ τοῦ γεγονότος; Δὲν ὑπῆρχε κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ ἀμφέβαλε, ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ συνεδέετο μὲ τὴν Ε.Ο.Κ.; Ἐπὶ μίαν τριετίαν ἐγένοντο προπαρασκευαὶ διὰ τὴν σύνδεσιν. Ἐκτελεῖται ἀπὸ 2 ἐτῶν τὸ οἰκονομικὸν σχέδιον τοῦ Σαρατσάρι καὶ τίθενται 2 ἐρωτήματα 1) ἐκτελεῖται τὸ σχέδιον ὡς ἔχει συλληφθῆ 2) τυχὸν ἐκτελούμενον εἶναι εἰς θέσιν νὰ φέρῃ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν εἰς κατάστασιν ἀνταγωνιστικότητος μὲ τὸν Εὐρωπαϊκὸν κοινὸν χῶρον; Καὶ εἰς τὰ 2 αὐτὰ ἐρωτήματα ἡ ἀπάντησις εἶναι ἀρνητική. Τὸ 5ετὲς σχέδιον δὲν ἐκτελεῖται ὡς ἔχει προγραματισθῆ καὶ συλληφθῆ, διότι τὸ ἐπίπεδον τῶν εἰσαγωγῶν καὶ τῆς καταναλώσεως εἶναι ὑψηλότερα τῶν προγραμματισθέντων ἐνῷ τῶν ἐξαγωγῶν εἶναι χαμηλότερα. Πρέπει νὰ εἴπω ὅτι καὶ ὁσάκις τὸ πενταετὲς σχέδιον ἐκτελεῖται κἄποτε εἰς τὸ ποσὸν τὸ προβλεφθέν, ἡ διάρθρωσις τῶν ἐπενδύσεων εἶναι διάφορος ἐκείνης τὴν ὁποίαν τὸ σχέδιον προβλέπει ἰδίᾳ δὲ εἰς τὸν τομέα τῆς ἐπενδύσεως τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν διεφώνησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Εἶναι τὸ 7ον ἔτος εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ τρίτον ἔτος ἀπὸ τῆς κινήσεως διὰ τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ δὲν ὑπάρχουν μελέται ἐκ τῶν ὁποίων νὰ προκύπτῃ ποῖοι κλάδοι τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας πρέπει νὰ ἐπιβιώσουν, ποῖοι δὲν δύνανται, καὶ πρέπει νὰ ἀντικατασταθοῦν καὶ ποῖοι δύνανται νὰ ἐπιβιώσουν διὰ συγχωνεύσεως καὶ ἄλλων μέσων, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται σήμερον εἰς τὴν παγκόσμιον οἰκονομίαν. Ἀλλὰ καὶ ἐκτελούμενον πλήρως τὸ πενταετὲς σχέδιον θὰ ἦτο τελείως ἀνεπαρκές, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας. Ὁ κ. Ἀβέρωφ χθὲς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ σήμερον, ὅταν κάμουν συγκρίσεις τῆς προόδου τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, διαπράττουν ἕνα βαρὺ σφάλμα. Πολλὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως τὸ διαπράττουν ἀπὸ ἄγνοιαν, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω τοῦτο καὶ διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον αἱ συγκρίσεις νὰ γίνωνται μὲ τὸ τὶ ἔπραξε ἡ Ἑλλὰς πρὸ 10 ἐτῶν ἐπὶ Ἐλ. Βενιζέλου, ἐπὶ Κουμουνδούρου. Αἱ συγκρίσεις σήμερον πρέπει νὰ γίνωνται ἐν σχέσει μὲ τὸ τὶ πράττουν αἱ ἄλλαι χῶραι. Τὶ ἀξίαν ἔχει φέρ’ εἰπεῖν τὸ λεχθὲν χθὲς ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ ἐνεργειακή μας οἰκονομία προώδευσεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ὥστε τὸ 1962 παράγει ἡ ΔΕΗ 2.400.000 κιλοβατῶρες. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὅμως δὲν μᾶς εἶπεν ποία εἶναι ἡ ἐξέλιξις τῆς ἐνεργειακῆς οἰκονομίας εἰς τὰς ἄλλας χώρας. Σᾶς δίδω ἕνα μόνον ἀριθμόν. Ἡ Βουλγαρία ἔχει 4.500.000, κιλοβατῶρες τελούσης τῆς Ἑλλάδος. Ἐπίσης δὲν μᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις μὲ ποῖον ρυθμὸν αὐξάνεται ἡ ἐνεργειακὴ οἰκονομία τῶν ἄλλων χωρῶν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Κοινότητος. Κύριοι βουλευταί, τὸ πρόβλημά μας σήμερον, ὅτε εἰσήχθημεν εἰς τὴν Ε.Ο.Κ. εἶναι ἕνα. Πῶς θὰ διαβῇ ἡ Ἑλλὰς τὸ φράγμα τῆς ὑποαναπτύξεως. Δηλ. κατὰ ποῖον τρόπον ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐλαττώσῃ τὴν ὑφισταμένην ἀπόστασιν μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῶν ἄλλων χωρῶν τῆς Ε.Ο.Κ. Αἱ ἄλλαι χῶραι κινοῦνται εἰς ἐπίπεδα εἰσοδημάτων κατὰ κεφαλήν, εἰς στρογγυλοὺς ἀριθμοὺς 1000 δολ. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι εἰς τὰ 300 δολ. Ἀπόστασις 700 δολ. μᾶς λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπαναλαμβάνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ σήμερον, τὸ ποσοστὸν αὐτὸ αὐξάνεται κατὰ 2½% εἰς τὴν Γερμανίαν —τοῦτο τὸ ἀναφέρω παραδειγματικῶς μόνον, διότι εἰς τὴν πραγματικότητα τὸ ποσοστὸν αὐξήσεως εἰς τὴν Γερμανίαν εἶναι ἀνώτερον τοῦ Ἑλληνικοῦ— εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ 4–5%. Τὶ ἄλλο θέλετε, ἔχομεν διπλασίαν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἀπὸ ὅτι αἱ ἄλλαι χῶραι. Αὐτὴ ἡ εἰκὼν εἶναι ἀπατηλὴ καὶ δὲν πρέπει νὰ χρησιμοποιῆται τοὐλάχιστον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, διότι τὸ πρόβλημά μας εἶναι ποία θὰ εἶναι ἡ κατάστασις τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας μετὰ 10 ἔτη, ὅταν θὰ εἶναι σημαντικαὶ αἱ ὑποχρεώσεις μας ἔναντι τῆς Ε.Ο.Κ. ἔχομεν σήμερον διαφορὰν 700 δολ. εἰς τὸ τέλος τῆς 10ετίας μὲ τηλεσκόπια θὰ βλέπωμεν τὰς ἄλλας χώρας τῆς Εὐρώπης (Χειροκροτήματα). Καὶ ἠξεύρετε ποίαν σημασίαν ἔχει αὐτό. Ἄν ἡ Ἑλλὰς δὲν μπῇ πράγματι εἰς ἕνα ὀργασμὸν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, διὰ νὰ περάσῃ τὸ φράγμα τοῦ ὑποαναπτύκτου καὶ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἐλαττώσῃ τὴν διαφοράν, ἠξεύρετε τὶ θὰ συμβῇ; Θὰ καταρρεύσῃ ὁλόκληρος. Δὲν θὰ μείνῃ πληθυσμὸς ἐδῶ, δὲν θὰ μείνῃ τεχνικὸς εἰδικευμένος δὲν θὰ μείνῃ ἐργάτης, θὰ φύγουν ὅλοι, δι’ ἄλλας χώρας, αἱ ὁποῖαι καταβάλλουν ὑψηλότερα ἡμερομίσθια καὶ ἡμεῖς θὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν μοῖραν τὴν ὁποίαν ὁ Χίτλερ ἐπεφύλασσε διὰ τὴν Ἑλλάδα νὰ καλλιεργῶμεν λαχανικὰ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Εὐρώπης. Διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὸν κίνδυνον πρέπει νὰ περάσωμεν τὸ φράγμα τῆς ὑποαναπτύξεως καὶ αὐτὸ δὲν θὰ τὸ κάμωμεν μὲ ποσοστὸν 5–6%, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ποσοστὸν αὐξήσεως τοὐλάχιστον 9–10%.

§64Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Γνωρίζετε ἄλλην χώραν, ἔστω καὶ μίαν, νὰ ἔχῃ τὸ 10%;

§65Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Εἰς τὰς χώρας τῆς ὑπαναπτύξεως, τὸ ποσοστὸν πρέπει νὰ εἶναι πολὺ μεγαλύτερον. Ἀποτελεῖ ἀσέβειαν πρὸς τὴν νοημοσύνην τῆς Βουλῆς, ὅταν συγκρίνηται τὸ ποσοστὸν τῆς ἰδικῆς μας αὐξήσεως, μὲ τὸ ποσοστὸν τῆς αὐξήσεως τῆς Γερμανίας. Ἀλλὰ κ. βουλευταί, ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία κατηγγέλθη καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἐπιδεικνύει ἀπροθυμίαν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ρόλου τὸν ὁποῖον τῆς ἐπιφυλάσσει τὸ πενταετὲς σχέδιον. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἀληθές. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπεχείρησε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀπροθυμίαν τῶν ἰδιωτῶν λέγοντας: «Ἐσεῖς ἂν εἶσθε ἰδιῶται θὰ ἐκάμνατε ἐπενδύσεις, πρὶν λυθῇ τὸ πρόβλημα, ἂν εἴμεθα ἐντὸς ἢ ἐκτὸς τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς;». Καὶ χθὲς τοῦ ἀπήντησεν ὁ κ. Ζίγδης. Ὑπῆρχε κανεὶς ὁ ὁποῖος ἀμφέβαλε δι’ αὐτό; Καὶ ἠρώτησα καὶ ἐγώ, μήπως καὶ ὁ ΟΒΑ ἀμφέβαλε; Διότι συγχρόνως μὲ τὴν πρόοδον τῶν διαπραγματεύσεων συνεστήθη ὁ ΟΒΑ. Νομίζω ὀρθῶς συνεστήθη. Διατί; Διὰ νὰ ἐνθαρρύνῃ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν εἰς τὸ νὰ κάνῃ ἐπενδύσεις τὰς ὁποίας δὲν δύναται διὰ λόγους φόβου εἴτε ἐλλείψεως μέσων νὰ κάνῃ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία. Καὶ ἐρωτῶ καὶ ὁ ΟΒΑ ἐφοβεῖτο καὶ αὐτός, διαχειριζόμενος κρατικὰ κεφάλαια οὐσιαστικῶς, νὰ κάνῃ ἐπενδύσεις, διότι δὲν ἐγνώριζε ἂν θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ἢ ὄχι; Κύριοι βουλευταί, ὁ ΟΒΑ ἔχει ζωὴν τριετῆ περίπου. Δὲν γνωρίζω ἂν ἐπετέλεσε ἔργα ὁ ΟΒΑ. Ἐπειδὴ συνέπεσε νὰ εὑρίσκωμαι συνεπείᾳ ἀτυχήματος 4 μῆνες εἰς τὸ νοσοκομεῖον τοῦ ἐξωτερικοῦ, μήπως ἠμπορεῖτε νὰ μὲ πληροφορήσητε ἂν ὁ ΟΒΑ εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ ἔκαμε ἔργα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, δηλ. ἐξεπλήρωσε τὸν προορισμόν του. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔκαμε κανένα ἔργον. Ἂν κανεὶς γνωρίζει, νὰ μοῦ τὸ εἴπῃ. Ὁ ΟΒΑ ἔχει ὁπλισθῆ μὲ 1.200.000 δολ. Τὶ θὰ τὰ κάμῃ τὰ χρήματα αὐτὰ ὁ ΟΒΑ; Κύριε Ὑπουργέ, ἐπικαλοῦμαι τὴν ἰδιαιτέραν προσοχήν σας ἐπ’ αὐτοῦ. Τὶ τὰ κάμνει τὰ χρήματα αὐτὰ ὁ ΟΒΑ σήμερον ἐφ’ ὅσον δὲν μετέχει ἔργων οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως; Ἔχω ἐδῶ τὸν ἰσολογισμὸν τοῦ ΟΒΑ τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ κατάπληκτος εἶδον τὰ ἑξῆς. Τόκοι «καταθέσεων ὄψεως παρὰ Τραπέζαις Ἐμπορικῇ καὶ Ἐθνικῇ πρὸς 2% 9.437. 364». Δηλαδὴ ὁ ΟΒΑ εἰσέπραξεν ἀπὸ τόκους τῶν κεφαλαίων του 10.000.000 κατὰ τὸ ἔτος 1961. Αὐτὴ ἡ ἁπλῆ σειρὰ τῶν στοιχείων τοῦ ἰσολογισμοῦ λέγει τὰ ἑξῆς, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ ΟΒΑ κατέθεσε περίπου τὸ ἥμισυ τῶν κεφαλαίων του εἰς Τραπέζας εἰς πρώτην ζήτησιν μὲ τόκον 2%. Ἐὰν ἀντὶ τῆς λέξεως «εἰς πρώτην ζήτησιν, καταθέσεις ὄψεως» ὑπῆρχεν ἡ λέξις «προθεσμία 3 μηνῶν», τὸ ποσοστὸν τοῦ τόκου θὰ ἦτο 6% καὶ συνεπῶς ὁ ΟΒΑ ἀντὶ τῶν 9.500.000 θὰ εἶχεν 30.000.000. Μὲ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν οὐσιαστικῶς ὁ ΟΒΑ ἔκαμε χαριστικὴν παροχὴν πρὸς δύο Τραπέζας 20.000.000 δραχμῶν ἐτησίως. Καὶ ἐρωτᾶται, πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἀνέχεται αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν διαχείρισιν τῶν Κρατικῶν Κεφαλαίων; Κύριοι βουλευταί, αἱ καταθέσεις ὄψεως γίνονται, ὅταν ὁ καταθέτης ἀντιμετωπίζει τὸ ἐνδεχόμενον, νὰ χρειασθῇ αὔριον τὸ πρωΐ τὰ 500.000.000 δραχμὰς δι’ ἕνα ἔργον. Ἐπειδὴ ὁ ΟΒΑ ἐπὶ 3 ἔτη ἀσχολεῖται μὲ λόγους καὶ δὲν κατάφερε τίποτε, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι πιθανὸν τὴν προσεχῆ Δευτέραν νὰ χρειασθῇ ἀμέσως τὰ 500.000.000, ὥστε νὰ φθάσῃ εἰς τὴν κατάθεσιν ὄψεως καὶ ὄχι ἐπὶ προθεσμίᾳ, οὔτε εἶναι δυνατὸν χωρὶς σχέδιον, χωρὶς συνεννοήσεις, χωρὶς συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι θέλουν μῆνας, νὰ γίνῃ χρῆσις τῶν χρημάτων αὐτῶν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ θέσω ἕνα πρόβλημα διοικήσεως τοῦ ΟΒΑ τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ θέσω καὶ εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν. Κύριοι βουλευταί, αὐτὰ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἔβαλε τὸ Κράτος τὰ ἐδανείσθη. Τὸ Κράτος πληρώνει τόκους 6, 7, 8% δι’ αὐτὰ τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἔχουν αἱ Τράπεζαι πρὸς 2% διὰ νὰ τὰ δανείζουν πρὸς 8%. Εἶχον θέσει ἕνα θέμα τοῦ τρόπου μὲ τὸ ὁποῖον διοικεῖται ὁ ΟΒΑ καὶ εἶχον εἴπει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ διοίκησις τοῦ Ὀργανισμοῦ αὐτοῦ νὰ ἀσκῆται ἀπὸ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀντίθετα συμφέροντα πρὸς τὸν ΟΒΑ ἢ εἶναι συμβαλλόμενοί του. Εἶπον, ὅτι ὑπάρχει ἓν ἀσυμβίβαστον. Δὲν ἔχω τίποτε ἐναντίον τῆς προσωπικῆς ἐντιμότητος τῶν μελῶν τὰ ὁποῖα διοικοῦν τὸν ΟΒΑ καὶ εἶχον εἴπει, ὅτι πολλοὺς ἐξ αὐτῶν γνωρίζω καὶ τιμῶ ὡς ἐπιχειρηματίας, ἀλλὰ ὑπάρχει ἓν ἀσυμβίβαστον. Ὅπου εἰς τὰς Δημοκρατίας ὑπάρχει ἀσυμβίβαστον, τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι εἶναι ὕποπτα τὰ πρόσωπα εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπομεν νὰ συνδυάζουν δύο ἰδιότητας, φέρ’ εἰπεῖν οἱ βουλευταὶ δὲν εἶναι ὕποπτα πρόσωπα, ὅταν δὲν δύνανται νὰ ἔχουν καὶ ἄλλας ἀσχολίας, ἢ νὰ κάμνουν μὲ τὸ Κράτος συμβάσεις. Ἁπλῶς εἶναι ἕνας σεβασμὸς πρὸς τὴν κοινὴν γνώμην, ἡ ὁποία θέλει νὰ βλέπῃ, ὅτι ὁ κρίνων ἐπὶ ὡρισμένου θέματος δὲν ἔχει ὁ ἴδιος συμφέροντα εἰς τὴν ὑπόθεσιν. Τὸ θέμα τὸ τονίζω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, διότι αἱ δύο Τράπεζαι, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον τὰ χρήματα αὐτὰ ἐκπροσωποῦνται ἐκ τῶν διοικούντων τὸν ΟΒΑ ἢ ἀκριβέστερον ἡ ἀπόφασις αὐτὰ τὰ χρήματα νὰ δοθοῦν εἰς κατάθεσιν ὄψεως καὶ ὄχι ἐπὶ προθεσμίᾳ, ἐλήφθη ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ ἔλαβον τὰ χρήματα. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ὡς τρόπος διοικήσεως ἑνὸς ὀργανισμοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος οὐσιαστικῶς ἔχει τὸν ἔλεγχον τοῦτο ἀνεξαρτήτως τοῦ γενικωτέρου θέματος, ὅτι αὐτὸς ὁ ὀργανισμὸς δὲν ἔχει κάμει τίποτε μέχρι τοῦδε. Τὸ ἔχει εἴπει εἰς μυστικὰς συνεδριάσεις ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πολλὰς φορὰς δυσφορῶν διὰ τὴν ἀδράνειαν καὶ θὰ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ κατὰ ἕνα τρόπον νὰ τὸν κινητοποιήσῃ. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει μία τάσις εἰς τοὺς κύκλους τῆς Συμπολιτεύσεως νὰ μᾶς ἀποδίδῃ τὴν κατηγορίαν, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκτελεῖ ὡρισμένα ἔργα. Καὶ ἀπαντῶμεν. Δὲν τὸ ἀρνούμεθα αὐτό, διότι παρὰ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖτε ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ ἐκτελέσητε ὡρισμένα ἔργα, διότι εἶσθε 7 ἔτη εἰς τὴν ἐξουσίαν. Τὶ θὰ ἐγίνοντο αὐτὰ τὰ εἰς τὴν διάθεσίν σας εὑρισκόμενα χρήματα; Αἱ καταγγελίαι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξαν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἱστορίαν τόσαι εὐκαιρίαι χρηματοδοτήσεως ἔργων οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ τὰς ἐκμεταλλευθῆτε, διτόι δὲν ἔχετε οἰκονομικὴν πολιτικήν, διότι δὲν ἔχετε οἰκονομικὸν πρόγραμμα. Καὶ πόθεν τοῦτο προκύπτει, τὸ ἀποδεικνύει ἡ ἱεράρχησις τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα κάμνετε. Εἶχον καταγγείλει εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν, ὅτι προκειμένου περὶ ἀρδευτικῶν ἔργων δαπανῶνται ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων καὶ εἶχον ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ποία ἦτο ἡ πρόβλεψις τοῦ κόστους, πόσον τὰ ἔργα κοστίζουν, ποίαν ἔκτασιν ἀρδεύσεως ἐπρογραμματίσατε καὶ τελικῶς τὶ ἐκτάσεις ἀρδεύονται. Καὶ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης τότε μοῦ ἀπήντησε «δὲν ἔχω πρόχειρα τὰ στοιχεῖα». Καὶ τοῦ εἶπον ἐγώ. «Ἐπρογραμματίσατε ἄρδευσιν ἑνὸς ἑκατομμυρίου στρεμμάτων καὶ τὸ νερὸ πηγαίνει εἰς τὴν θάλασσαν, διότι δὲν ἐγνωρίζατε νὰ σχεδιάσετε τὰ ἔργα». Αὐτὰ τὰ ἔργα δὲν εἶναι μεμονωμένα ἔργα μπετὸν τὰ ὁποῖα κάμνουν οἱ ἐργολάβοι. Εἶναι σύνολον σημείων τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐνταχθοῦν εἰς γενικώτερον πρόγραμμα διὰ νὰ ἀξιοποιηθοῦν. Σᾶς ἀναφέρω τὴν περιπέτειαν τῶν ἐργοστασίων ζακχάρεως καὶ τοῦ διϋλιστηρίου πετρελαίου, διὰ τὴν ὁποίαν εἶσθε σεῖς προσωπικῶς ὑπεύθυνος κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ. Τὸ ἐργοστάσιον ζακχάρεως παρεδόθη, ἐλειτούργησε 5–10 ἡμέρας καὶ μετὰ ἔκλεισε. Ἠξεύρετε πόσον στοιχίζει.....

§66Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Διότι ἔγιναν δοκιμαί.

§67Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἠξεύρετε πόσον στοιχίζει ἕνας καφὲς ἀπὸ αὐτὸν τὸν ὁποῖον πίνει ὁ κ. Κανελλόπουλος κάθε πρωΐ, ὅταν λάβετε ὑπ’ ὄψει σας πόσα ἑκατομμύρια ἐκόστισε, πόσοι ἐργάται πληρώνονται καὶ τὸ ἐργοστάσιον εἶναι κλειστόν;

§68Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε,.....

§69Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν δέχομαι καμμίαν διακοπὴν εἰς τὸ μέσον τῆς φράσεως. Νὰ τελειώσω πρῶτα. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἐργοστάσιον δὲν ἔκλεισε, διότι ἔγιναν ἁπλῶς δοκιμαί. Τὸ ἐργοστάσιον ἔκλεισε διότι δὲν ὑπῆρχε πρώτη ὕλη. Καὶ ἐρωτῶ, διατὶ δὲν ὑπῆρξε πρώτη ὕλη καὶ ἐὰν δὲν ὑπῆρξεν πέρυσι, διατὶ θὰ ὑπάρξῃ ἐφέτος; Ἐὰν θὰ ὑπάρξῃ ἐφέτος πρώτη ὕλη, αὐτὸ θὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὡρισμένα μέτρα ὥστε εἰς τὴν κατάλληλον ἐποχὴν νὰ ὑπάρξουν οἱ τόννοι τῶν τεύτλων διὰ νὰ λειτουργήσῃ τὸ ἐργοστάσιον. Αὐτὸ διατὶ δὲν τὸ ἔκαμε πέρυσι, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν μίαν τόσον μεγάλην ζημίαν εἰς τὴν οἰκονομίαν μας; Ἐπὶ πλέον ἐν σχέσει πρὸς τὸ διϋλιστήριον πετρελαίου, εἶχον ἐρωτήσει τὸν κ. Παπαληγούραν τὸ 1957 Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ ὄντα, τὶ θὰ τὸ κάμετε αὐτὸ τὸ ταλαίπωρον διϋλιστήριον πετρελαίου. Τοῦ εἶπον «ἔχω τὴν πληροφορίαν ἀπὸ ἁρμοδίαν πηγήν, ἀπὸ τὸν κατασκευαστήν, ὅτι εἰς 5 μῆνας θὰ παραδοθῇ. Ποῖος θὰ εἶναι ὁ φορεύς;». Καὶ μοῦ ἀπαντᾶ δι’ ἐγγράφου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς μηνὸς θὰ φέρῃ τὸ θέμα τοῦ φορέως τοῦ διϋλιστηρίου εἰς τὴν Βουλήν. Ἠξεύρετε, κύριοι, ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; Τὸ διϋλιστήριον παρεδόθη, συμφώνως πρὸς τὰς ὑποσχέσεις τοῦ κατασκευαστοῦ παρέμεινε δὲ ἐπὶ ἓν ἔτος ἀλειτούργητον, διότι δὲν εἶχε τακτοποιηθῆ τὸ θέμα τοῦ φορέως. Τελικῶς δὲ τὸ διϋλιστήριον παρεδόθη πρὸς ἐκμετάλλευσιν εἰς Ἀμερικανικὴν Ἑταιρείαν, ἐνῷ ἡ κατασκευή του εἶχε ὡς σκοπὸν καὶ ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ εἶναι ἀποδεσμευμένον ἀπὸ τὰ «Τρὰστ» τῶν διαφόρων ἑταιρειῶν πετρελαιοειδῶν. Κύριοι βουλευταί, ἔτσι ἔκλεισε τὸ θέμα. Χθές, κ. βουλευταί, ἢ προχθές, ὅμως, ἐδημοσιεύθη εἰς τὸν Τύπον, μία ἀνοικτὴ ἐπιστολὴ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία μοῦ προεκάλεσε κατάπληξιν.

§70Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ποίου;

§71Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τοῦ κ. Συρεγγέλα...

§72Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Εἰς τὴν ἐπιστολὴν αὐτήν, γίνονται αἱ ἑξῆς καταγγελίαι. Δὲν ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην, ὅτι τὰ καταγγελλόμενα εἶναι καὶ ἀκριβῆ. Δηλῶ πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ἤλεγξα τίποτε ἐξ αὐτῶν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς διάστημα, μιᾶς ἡμέρας νὰ προβῶ εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν στοιχείων αὐτῶν. Πιθανὸν νὰ εἶναι ὅλα ἢ τινὰ ἐξ αὐτῶν ἀνακριβῆ.

§73Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ἐφ’ ὅσον δὲν ἠλέγξατε τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπιστολῆς, διατὶ ἐκάματε χρῆσιν; Ἡ καλὴ πίστις αὐτὴ εἶναι;

§74Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, περιμένετε νὰ ἀκούσητε τὶ θὰ εἴπω. Ἔχω κάθε λόγον νὰ θεωρῶ, ὅτι τὰ στοιχεῖα αὐτὰ εἶναι ἀληθῆ, διότι δὲν ἀπήντησεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι ἀνακριβῆ. Καὶ τὶ λέγουν τὰ στοιχεῖα αὐτά; Λέγει τὸ κείμενον τῆς ἐπιστολῆς, ὅτι τὸ διϋλιστήριον πωλεῖ πετρέλαιον μὲ 44 δολλάρια τὸν τόννον τσίφ, ἐνῷ τὸ Κράτος ἐπρομηθεύθη διὰ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ 29 δολλάρια. Χθὲς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἶπε κἄτι σχετικῶς, ἀλλὰ δὲν συνέχισεν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητῶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἐὰν ἐξ ὅλων τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ἡ καταγγελία εἶναι ἀκριβῆ μόνον τρία ἐξ αὐτῶν. Πρῶτον, ἐὰν τὸ Κράτος ἐπρομηθεύθη διὰ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ εἰς τὴν χαμηλὴν τιμὴν τῶν 29 δολλαρίων. Δεύτερον, ἐὰν τὸ διϋλιστήριον τὸ πωλῇ εἰς τὴν τόσον ὑψηλὴν τιμὴν τῶν 44 δολλαρίων. Καὶ τρίτον ἐὰν ἐπέτρεψεν εἰς τὸ διϋλιστήριον νὰ τὸ πωλῇ εἰς τὴν τιμὴν τῶν 44 δολλαρίων, ἐνῷ τὸ ἐπρομηθεύθη διὰ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ εἰς τὴν τιμὴν τῶν 29 δολλαρίων. Αὐτὰ τὰ ἐρωτήματα ἤθελον νὰ θέσω καὶ ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἀπαντήσῃ, θὰ τὸν ἀκούσω μὲ τὴν δέουσαν προσοχήν. Προκειμένου δὲ περὶ τοιούτων μεγάλων θεμάτων, ὡς τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος, ὁ ἐπιστολογράφος ζητεῖ νὰ γίνῃ δημοσία συζήτησις, ἐγὼ δὲ προτείνω ὅπως κληθοῦν αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργείων, καθὼς καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ νὰ διεξαχθῇ συζήτησις ἐνώπιον διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς βουλευτῶν. Κατὰ τὶ θὰ βλάψῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα μία τοιαύτη συζήτησις; Ἐὰν μὲν ἀποδειχθῇ, ὅτι εἶναι ψευδῆ τὰ στοιχεῖα, τόσον τὸ καλύτερον. Ἐὰν ἀποδειχθῇ, ὅτι τὰ καταγγελλόμενα εἶναι ἀληθῆ, θὰ παρασχεθῇ οὕτω ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, διὰ τὴν προστασίαν τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ λαοῦ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου κατήγγειλε τὸν νεοπλουτικὸν χαρακτῆρα ὡρισμένων ἐπενδύσεων, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὴν χώραν αὐτὴν καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι ἔχομεν ὑπερβῆ τὸ ὅριον εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Εἶναι γνωστόν, κ. βουλευταί, ὅτι εἰς τὴν χώραν αὐτήν, ὑπάρχουν δικαστήρια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐστεγασμένα εἰς ἀχούρια. Ὅτι ὑπάρχουν σχολεῖα, τὰ ὁποῖα στεγάζονται εἰς τρώγλας. Ὅτι ὑπάρχουν οἰκισμοί, εἰς ἀπόστασιν 5′ λεπτῶν ἀπὸ τὴν πλατεῖαν τῆς Ὁμονοίας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν, φωτισμόν, νερὸ καὶ ὁδοποιΐαν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπάρχουν νοσοκομεῖα —καὶ ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ ψυχιατρείου— θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὸ δημόσιον ψυχιατρεῖον, μοιράζονται ἀνὰ δύο τρόφιμοι, ἕνα κρεββάτι. Καὶ ὅταν ἀκόμη εὑρίσκονται σχολεῖα χωρὶς θρανία καὶ διδασκάλους καὶ ὑπάρχουν πρόσφυγες τοῦ 1922 οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀποκατασταθῆ ἀκόμη, εἶναι δυνατὸν —καὶ χαίρω διότι εἶναι ἐδῶ ὁ φίλτατός μου τέως Ὑπουργὸς τοῦ Τουρισμοῦ καὶ τῆς Προεδρίας, ὁ κ. Τσάτσος— νὰ δικαιολογηθῇ ἡ δαπάνη ποὺ γίνεται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων πολυτελείας καὶ ἀναφέρω παραδειγματικῶς τὸ ξενοδοχεῖον τὸ ταλαίπωρον τῆς Πάρνηθος, τὸ ὁποῖον εἰς μάτην ἀναζητεῖ πελάτας. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὰς παραμονὰς τῆς εἰσόδου τῆς χώρας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, διότι μετ’ ὀλίγον θὰ ἀρχίσῃ ἡ μείωσις τῶν δασμῶν, ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία κυριαρχεῖται, ἀπὸ ἕνα κύκλον πρωτοφανῶν ἀντιφάσεων, ἀπὸ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἐξέλθῃ. Θὰ ἀναφέρω τινὰς ἐξ αὐτῶν, λόγῳ τῆς προσφορᾶς χρήματος εἰς τὰς Τραπέζας, ἡ ὁποία εἶναι ἀκριβῶς ὡς τὴν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, μειοῦται ὁ τόκος τῶν καταθέσεων, ἀλλὰ διατηρεῖται τὸ ὕψος τοῦ τόκου τῶν χορηγήσεων καὶ τοῦτο διὰ νὰ ὑπάρχῃ μέγα κέρδος. Ἐνῷ δὲ ἡ Κυβέρνησις ὁμιλεῖ καὶ λέγει, ὅτι ἀκολουθεῖ πολιτικὴν μειώσεως τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς, εἰς τὴν πολιτικήν της ἐπὶ τῶν πετρελαιοειδῶν, ποὺ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν παράγων κόστους, ἐφοδιάζομεν τὴν οἰκονομίαν μὲ ἀκριβώτερον πετρέλαιον ἀπὸ τὰς διεθνεῖς τιμὰς καὶ μάλιστα εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὥστε, ὁ Πρόεδρος τοῦ ΟΒΑ, ὑπὸ ἄλλην ἰδιότητα, ὡς βιομήχανος τσιμέντων νὰ καταγγέλλῃ δημοσίᾳ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν πολιτικήν της αὐτήν, διότι καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν ἐξαγωγὴν τσιμέντων, διότι προμηθεύεται τὸ πετρέλαιον εἰς ὑψηλοτέρας τιμὰς ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ ὁ ἴδιος ἄνευ τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Εἰς τὸ θέμα τῆς φορολογικῆς μας νομοθεσίας, ἐτονίσαμεν μὲ τὸν κ. Καψάλην, ὅτι αὕτη ἔχει ἀνάγκην ἀμέσου μεταρρυθμίσεως. Ἡ Κυβερνητικὴ πολιτικὴ εἰς τὸν τομέα τὸν φορολογικὸν κυμαίνεται μεταξὺ ἀσυδοσίας καὶ ἐξοντώσεως. Αἱ ξέναι ἑταιρεῖαι ἐπιτυγχάνουν βάσει τοῦ νόμου περὶ τῶν ξένων ἐπενδύσεων πλήρη ἀσυδοσίαν ἐνῷ αἱ Ἑλληνικαὶ ἑταιρεῖαι ἔχουν βαρεῖαν φορολογίαν. Αὐτὸ εἶναι ἀλλοφροσύνη δὲν εἶναι φορολογικὴ πολιτική, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ κίνητρον διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου. Κύριοι βουλευταί, δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν διοίκησιν διότι θὰ παρίστατο ἀνάγκη νὰ ἀπεραντολογήσω. Αὕτη εὑρίσκεται εἰς μεγάλα χάλια, διότι ὁ κρατικὸς μηχανισμὸς κινεῖται μὲ ρυθμὸν τοῦ 18ου αἰῶνος, μὲ ρυθμὸν «ἀραμπᾶ». Ὁμοίως, δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν θλιβερὰν κατάστασιν τῆς παιδείας εἰς τὴν ὁποίαν αἱ ἐπενδύσεις εἶναι αἱ χαμηλότεραι ὅλων τῶν Κρατῶν τοῦ κόσμου ἀνεπτυγμένων καὶ ὑποαναπτύκτων, ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἀνέπτυξεν πρὸ ὀλίγου. Καὶ ἦλθε τὸ θέμα πρὸ ὀλίγου τῶν 1.200 θεολόγων καὶ τῆς ἐλλείψεως μαθηματικῶν καὶ φυσικῶν. Καὶ εἶπεν ὁ φίλος μου κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, τί θέλετε νὰ κάμω; Ἔχω 1.200 θεολόγους, τί νὰ τοὺς κάμω; Τὸ ἐρώτημα εἶναι, διατὶ τοὺς ἔχετε; Ὅταν ὑπάρχῃ Κράτος καὶ Κυβέρνησις, ὅταν ὑπάρχῃ πρόγραμμα, ρυθμίζει τὰ τῆς Παιδείας κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε προβλέπει μετὰ 5 χρόνια πόσοι μαθηματικοί, πόσοι θεολόγοι, πόσοι χημικοί, πόσοι φυσικοὶ θὰ χρειασθοῦν καὶ αὐτοὺς ἐκπαιδεύει. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε. Κ.). Ἀλλὰ μοῦ εἶπε τότε, ὅτι ὑπάρχει ἀπροθυμία προσελεύσεως εἰς τὰς σχολὰς αὐτὰς καὶ τοὺς ὀλίγους μαθηματικούς, ποὺ ὑπάρχουν τοὺς ἀπορροφᾷ ἡ βιομηχανία καὶ ἡ οἰκονομία. Καὶ περίπου λυπεῖται δι’ αὐτό, διότι ἐξελισσομένη ἡ βιομηχανία ἀπορροφᾷ τοὺς μαθηματικούς. Ὑπάρχει μία ἁπλουστάτη συνταγή, διὰ νὰ ἔχετε ὅσους μαθηματικοὺς θέλετε καὶ ὅσους φυσικοὺς θέλετε. Νὰ σᾶς τὴν εἴπω. Θὰ δημιουργήσητε κίνητρον. Νὰ εἴπητε, ὅτι ὅσοι ἐπιτυγχάνουν εἰς τοὺς διαγωνισμοὺς τῶν σχολῶν φυσικῶν ἢ μαθηματικῶν θὰ λαμβάνουν ἐπίδομα 500 δραχμῶν μηνιαίως καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν σπουδῶν των. Ἐὰν δὲν προσέλθουν θὰ τὸ κάμετε 750 δραχμάς. Τί σημαίνει αὐτό; Μίαν δαπάνην 3–4 ἑκατομμυρίων ἐτησίως εἰς ἕνα προϋπολογισμὸν 25 δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Ἔτσι θὰ ἔχητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπιστημόνων, τοὺς ὁποίους χρειάζεται καὶ ἡ ἐκπαίδευσις καὶ ἡ οἰκονομία. Καὶ τὸ θέμα αὐτὸ τοῦ τεχνικοῦ ἐπιδόματος εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ, διότι αὐτό, τὸ ὁποῖον προέχει εἶναι νὰ ἔχωμεν στελέχη διὰ τὴν τεχνικὴν ἐκπαίδευσιν. Κύριοι βουλευταί, αὐτὴ ἡ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία εἶναι συνέπεια τῆς ἀνυπαρξίας σχεδίου καὶ τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ ὑποτιθεμένου, ὅτι ἐκτελεῖται, πενταετοῦς σχεδίου οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἡ χώρα ἔχει ἀνάγκην νέου πλάνου οἰκονομικοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ μὲ αὐτό. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν χθές, μεταξὺ τῶν ἐπιτευγμάτων τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ἀπέδωσεν, ὅτι ηὔξησεν εἰς βαθμὸν πρωτοφανῆ τὸ γόητρον τῆς χώρας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ ἐπεκαλέσθη μεταξὺ ἄλλων, ὅσα γράφουν οἱ φιλοξενούμενοι δημοσιογράφοι, ὅταν ἐπιστρέφουν εἰς τὰς χώρας των, ὄχι ὅλοι, τινὲς ἐξ αὐτῶν, διότι πολλοὶ ἀφήνουν νὰ διαφαίνεται καὶ ἄλλοι γράφουν ρητῶς τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ μεταξὺ ἄλλων ἐπεκαλέσθη, ὅτι εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἐδόθη μία θέσις εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτι ἐλάβομεν μίαν ἀντιπροεδρίαν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη καὶ διαφόρους ἄλλας τιμητικὰς διακρίσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ Ἑλλάς, διότι ἔχει αὐτὴν τὴν αἴγλην εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Αὐτὰ θὰ ἠδύνατο νὰ τὰ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς μερικοὺς ἀφελεῖς ψηφοφόρους του ὀρεινῶν χωρίων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀναγινώσκουν ἐφημερίδας...

§75Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. ...... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§76Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Θὰ κάμω τὴν διάκρισιν. Εἰς μερικοὺς ὀρεινῶν περιοχῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀναγινώσκουν ἐφημερίδας. Καὶ ἐπεξηγῶ, ἐφημερίδας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ γνωρίζετε σεῖς κἄτι. Τὰ ἀξιώματα εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη κατανέμονται μεταξὺ ὅλων τῶν Κρατῶν, τὰ ὁποῖα μετέχουν τηρουμένης μιᾶς σειρᾶς ἱκανοποιήσεως τῶν διαφόρων Κρατῶν, κατὰ γεωγραφικὰ διαμερίσματα. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ἀβέρωφ ἐξέλαβε τοὺς 300 ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὡς ψηφοφόρους ὀρεινῶν χωρίων. Τὸν πληροφορῶ, ὅτι οἱ Δομινικανοὶ δημοκράται τοῦ Τρουχίλιο, ἔλαβον ἀνάλογα ἀξιώματα καὶ ἡ Κούβα τοῦ Μπατίστα καὶ ὁ Λίβανος —διὰ νὰ ἔλθω εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν— μία χώρα, μὲ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀρίστας σχέσεις, εἶχε τὴν προεδρίαν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Αὐτὸ εἶναι λόγῳ γεωγραφικῆς κατανομῆς τῶν ἀξιωμάτων μεταξὺ ὅλων τῶν χωρῶν. Καὶ εἶναι ἀνεπίτρεπτον τοιαῦτα ἐπιχειρήματα νὰ χρησιμοποιοῦνται εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, κυρίως δὲ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλῇ περὶ ηὐξημένου κύρους τῆς χώρας, ὅταν ἔχῃ εἰς βάρος του τὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ. Ποία εἶναι ἡ λύσις τοῦ Κυπριακοῦ; Θὰ ἀναφερθῶ πάλιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος κατηγόρησε τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ὡδήγησεν εἰς θλιβερὰν λύσιν τὸ Κυπριακὸν —ὑπάρχει κείμενον ἐδῶ— (χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε. Κ.) καὶ ἐν συνεχείᾳ, ὅτι ἐπεχείρησε νὰ ἐπιρρίψῃ εὐθύνας εἰς τοὺς συμμάχους, καλλιεργοῦσα εἰς τὸν λαὸν ψυχολογίαν ἀντισυμμαχικήν, ἐνῷ κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἐμὲ ἡ εὐθύνη ὑπῆρξεν ἀποκλειστικὴ καὶ μόνη τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Δὲν μᾶς ἐγκατέλειψαν οἱ σύμμαχοι. Ἡμεῖς ἐγκατελείψαμεν τὸ Κυπριακόν. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν —λυποῦμαι, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν— ὁ ἀπὼν κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ὁμιλῇ περὶ θριάμβων τῆς ἐξωτερικῆς του πολιτικῆς, ὅταν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του συνέβησαν ταῦτα. Τὸ 1878 ἀπεχώρησε μὲ κἄποιαν τελετὴν ὁ τελευταῖος Τοῦρκος στρατιώτης ἀπὸ τὴν Κύπρον. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἐπανῆλθον Τουρκικὰ στρατεύματα εἰς τὴν νῆσον. Ἐγὼ ἐπεσκέφθην τὴν Κύπρον. Θὰ ἤθελον νὰ τὴν ἐπισκεφθῇ καὶ ἕνα οἱονδήποτε μέλος τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι θὰ ληφθοῦν κατάλληλα μέτρα ἀσφαλείας διὰ τὴν προστασίαν του. Κύριοι βουλευταί, τὰ Ἑλληνικὰ στρατεύματα, τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦν εἰς τὴν Κύπρον εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ τελοῦν ὑπὸ τὰς διαταγὰς καὶ νὰ παρελαύνουν ἐνώπιον τοῦ Τούρκου Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Αὐτοὶ εἶναι οἱ θρίαμβοι τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, διὰ τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ἀβέρωφ ἐτόλμησε νὰ καυχηθῇ χθές. Αὐτὸ εἶναι τὸ ηὐξημένον γόητρον τῆς χώρας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἠσχολήθην, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, κυρίως μὲ τὸ θέμα τὸ οἰκονομικόν. Ἀλλὰ τὸ θέμα τὸ οἰκονομικὸν δὲν λύεται ἐὰν δὲν λυθῇ τὸ θέμα τὸ πολιτικόν. Διότι εἰς οὐδεμίαν χώραν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις, χωρὶς τὴν ἐνεργὸν συμμετοχὴν τοῦ λαοῦ. Καὶ αὐτὴ ἡ ἐνεργὸς συμμετοχὴ τοῦ λαοῦ ἐξασφαλίζεται μόνον ὅταν λειτουργοῦν οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοί. Κατὰ κόρον γίνεται χρῆσις τῶν ἐπιχειρημάτων «πολιτικὴ καὶ οἰκονομικὴ σταθερότης». Κύριοι βουλευταί, ἡ πολιτικὴ σταθερότης ἔχει ἀξίαν, ὅταν στηρίζεται ἐπὶ τῆς Δημοκρατίας. Διότι πολιτικὴν σταθερότητα ἔχουν ὅλαι αἱ χῶραι τοῦ παραπετάσματος καὶ εἶχον πρὸ τοῦ πολέμου αἱ χῶραι αἱ φασιστικαί. Ἀλλὰ οὐδεὶς τὸ ἐξῆρεν αὐτὸ ποτὲ ὡς ἀγαθόν. Καὶ ἡ οἰκονομικὴ σταθερότης ἔχει ἀξίαν, ὅταν στηρίζεται καὶ συμβαδίζῃ μὲ παράλληλον οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν καὶ λύσιν τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Φέρ, εἰπεῖν, τί νὰ τὴν κάμουν τὴν οἰκονομικήν σας σταθερότητα οἱ 60.000, οἱ ὁποῖοι μετηνάστευσαν πέρυσι, διὰ νὰ εὕρουν ἕνα ἡμερομίσθιον εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ τὸ Βέλγιον; Τὸ θέμα εἶναι τὸ ἑξῆς: Πολὺ πρὸ τοῦ οἰκονομικοῦ εἶναι τὸ θέμα τὸ πολιτικόν. Ὁ ἀγών, τὸν ὁποῖον διεξάγει ἡ Ε. Κ. εἶναι ἀγὼν πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς Δημοκρατίας. Ἡμεῖς βλέπομεν, ὅτι ἡ χώρα ὀλισθαίνει βαθμηδόν, ἀλλὰ σταθερῶς, πρὸς δημιουργίαν Κράτους τύπου μονοκομματικοῦ ὅπου Κράτος καὶ κόμμα ταυτίζονται ἀπολύτως. Ἐκεῖ ὁδηγεῖ τὴν χώραν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἀλλὰ θὰ τὸ πληρώσητε καὶ σεῖς ὄχι μόνον ἡμεῖς. Αὐτὴ ἡ κατάστασις εἶναι ἀπαράδεκτος. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει τὴν ἀδυναμίαν της καὶ ὅταν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει συναίσθησιν τῶν εὐθυνῶν της ἀλλὰ καὶ τῆς δυνάμεώς της, μὲ αὐτὴν τὴν δήλωσιν δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ προδίδῃ μίαν ἀδυναμίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ τὰς ἀνησυχίας του. Διὰ τοῦτο ὁ ἄθλιος χειρισμὸς ὡρισμένων θεμάτων, τὰ ὁποῖα περιέπλεξαν τὴν Δυναστείαν, ἂν δὲν ἔχῃ προγραμματισθῆ πάντως γίνεται δεκτὸς μὲ ἱκανοποίησιν, διότι λόγῳ τῆς κρίσεως ὡρισμένων θεσμῶν τῆς Πολιτείας μας, δημιουργεῖται ἡ ἀνάγκη Ἡρακλέων καὶ αὐτοὶ εἶναι πρόθυμοι νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης). Κύριοι βουλευταί, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πάντοτε, ἀλλὰ περισσότερον κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, προσέφερε μεγίστας θυσίας αἵματος διὰ τὴν ἀπόκτησιν τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνέχεται ὁ λαὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας νὰ μὴ ἐκλέγῃ αὐτὸς ἀλλὰ οἱ ἰνστρούχτορες τῶν

Τ.Ε.Α.

Ὑπάρχει ἀνάγκη ἀποκαταστάσεως τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν εἰς τὴν χώραν πρὶν ἢ εἶναι ἀργά. Ἡ Ἑλλὰς χρειάζεται Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν νὰ ἐκλέγῃ ὁ λαὸς καὶ μὲ τὴν γνησίαν ἐκδήλωσιν τοῦ φρονήματός του καὶ Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία νὰ ἐργάζεται διὰ τὸν λαόν. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§78Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, μὲ τὸ νὰ ἀκούῃ κανεὶς τοὺς ρήτορας τῆς Ἑνώσεως Κέντρου παραθέτοντας ἀποσπασματικῶς ὁμιλίας τὰς ὁποίας πότε τὸ ἕνα μέλος πότε τὸ ἄλλο μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἐξεφώνησαν πρὸ πολλοῦ, θὰ νομίζῃ, ὅτι τὰ στελέχη τὰ συναπαρτίζοντα τὸ Κέντρον εἶναι στελέχη ἐπιδείξαντα ἀπὸ καταβολῆς χρόνου καὶ αὐτὰ καὶ οἱ κ. Ἀρχηγοί των, ἀπόλυτον συνέπειαν πολιτικῆς. Δὲν θὰ μιμηθῶ τὸν κ. Μαῦρον καὶ δὲν θὰ εἴπω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα 15 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἔλεγον οἱ κ.κ. Ἀρχηγοὶ καὶ τὰ στελέχη τῆς Ε.Κ. Ὁ κ. Μαῦρος κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁμιλίας του ἔβαλεν κατὰ βούλησιν ἐπὶ τῇ τῇ βάσει, ἄλλοτε πληροφοριῶν ἀορίστων ἄλλοτε μεταβάλλων αὐτὰ ταῦτα τὰ κείμενα δίδων ἀπαντήσεις εἰς φραστικὰς θέσεις τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἐξετόξευεν κατηγορίας ἐπὶ περιστατικῶν τὰ ὁποῖα ὅλη ἡ αἴθουσα τὰ γνωρίζει, ἐὰν εἶναι ἀκριβῆ. Εἶπεν π.χ., ὅτι ἐγὼ ὁμιλῶν εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ ἀνέφερα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Μαῦρος.

§79Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν εἶπα αὐτό, δὲν εἶπα εἰς τὴν Βουλήν...

§80Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Γνωρίζει ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ὅτι ἐγὼ τότε βουλευτὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπειδὴ ἐθεώρησα τὸ Κυπριακόν, ὅτι ἔπρεπε νὰ μείνῃ ἐκτὸς τοῦ πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ ἐψήφισα τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ.

§81Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν εἶπα αὐτό. Ἀνεφέρθην εἰς κείμενον τὸ ὁποῖον λέγει: «Ἡ ἄσκησις ἐνεργοῦ Ἑλληνικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς Δυτικῆς Συμμαχίας εἶναι καὶ δυνατὴ καὶ ἐπιβεβλημένη». Ἀτυχῶς, ἡ διαπιστωθεῖσα κατὰ τὰ τελευταῖα ἀνυπαρξία ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἐζημίωσε καὶ τὴν συμμαχίαν ἐκλόνισεν. Διότι ἡ Κυβέρνησις ἐξ ἐλλείψεως πολιτικοῦ θάρρους, ἐπεχείρησε νὰ ἐπιρρίψῃ ἰδικάς της εὐθύνας ἐπὶ τῶν νόμων τῆς συμμαχίας καὶ ἐπέτρεψεν νὰ καλλιεργηθῇ ἐν πολλοῖς, λαϊκὴ ψυχολογία ἀντίθετος πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς χώρας. Ἡ θλιβερὰ κατάληξις τοῦ Κυπριακοῦ ἀποτελεῖ τρανὴν τούτου ἀπόδειξιν.

§82ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶσθε σεῖς ἢ ὄχι;

§83Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ὁ κ. Μαῦρος μὲ περιβάλλει ἢ ὑποθέτει ὅτι ἔπαθα ἀμνησίαν. Αὐτὸ τὸ κείμενον εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεφέρθη ὁ κ. Μαῦρος δὲν εἶναι προϊὸν ἰδικόν μου ἀποκλειστικῶς. Ἀνήκει εἰς μίαν ὁμάδα εἰς τὴν ὁποίαν συμμετεῖχον τότε. Γνωρίζει ὁ κ. Μαῦρος ποίαν γραμμὴν ἐτήρουν ἐντὸς τῆς ὁμάδος καὶ τὸ γνωρίζει καὶ ὁ κ. Φ. Ζαΐμης καὶ βεβαίως δὲν θὰ διεφώνουν διὰ μίαν φρᾶσιν. Βεβαίως ποία ἦτο ἡ θέσις ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ ὅτε ἤμην ἀντιπολιτευόμενος βουλευτὴς εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Τὸ ἴδιο πιστεύω, ὅτι ἔπραξα καὶ ὡς μέλος τῆς ὁμάδος καὶ πρὶν γίνω μέλος τῆς ὁμάδος προκειμένου περὶ τῶν θεμάτων τῶν σχετιζομένων μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ἀλλὰ αὐτὰ δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν. Σημασίαν ἔχουν στοιχεῖά τινα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀνεφέρθη ὁ κ. Μαῦρος. Παρακαλῶ νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ἱστορία, διότι θὰ ἀναγκασθῶ νὰ ἀναγνώσω κείμενα τὰ ὁποῖα ἐξεφώνιζε ὁ εἷς ἐξ ὑμῶν τῶν ἀπαρτιζόντων σήμερον τὴν Ε.Κ. ἐναντίον τῶν ἄλλων 15 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Θέλω πάντως δύο ἢ τρία σημεῖα κειμένων τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Μαῦρος νὰ ἀπαντήσω. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Μαῦρος νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι τὰ ὅσα εἶπεν διὰ τὴν Ὑπηρεσίαν Ἐθνικῶν Λογαριασμῶν εἶναι ἀβάσιμα καὶ μὲ ἐλύπησαν. Ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ εἶναι ὀργανωμένη, οἱ ἄνθρωποι αὐτῆς ἐπιτελοῦν μὲ στωϊκότητα, μὲ αὐταπάρνησιν κυριολεκτικῶς μὲ αὐταπάρνησιν τὸ ἔργον των. Δὲν ἐπηρεάζονται ἀπὸ κανένα καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐπηρεάζωνται. Τὰ στοιχεῖα ἐθνικῶν λογαριασμῶν συντάσσονται κατὰ μέθοδον ἡ ὁποία βεβαιότατα δὲν ἐπιτρέπεται εἰς οἱονδήποτε συντάκτην νὰ γράψῃ ὅ,τι θέλει. Διότι οἱ ἐθνικοὶ λογαριασμοὶ εἶναι ἀπόρροια δεκάδων χιλάδων ἄλλων δεικτῶν τοὺς ὁποίους παρέχουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν διάφοροι ὑπηρεσίαι, διάφοροι διότι καὶ αὐταὶ ἀλληλοσταυρώνονται —ἀπὸ στοιχεῖα ἐξάγονται οἱ ἐθνικοὶ λογαριασμοὶ— καὶ ὅταν γίνῃ ἕνα λάθος τὸ λάθος αὐτὸ ἀποκαλύπτεται καὶ διορθώνεται. Δι’ αὐτὸ ἡ ἰδία ὑπηρεσία ἐθνικῶν λογαριασμῶν, καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ καὶ ἡ Ἀγγλικὴ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ δημοσιεύει στοιχεῖα διορθωμένα αὐτοῦ τούτου τοῦ παρελθόντος. Αὐτὸ δὲν εἶναι πρωτότυπον. Ἀλλὰ πᾶς τις, ὁ ὁποῖος ἔχει στοιχειώδη γνῶσιν περὶ τοῦ πῶς συντάσσονται καὶ πῶς λειτουργοῦν οἱ ἐθνικοὶ λογαριασμοί, καὶ πῶς λειτουργοῦν αἱ σχετικαὶ ὑπηρεσίαι, πᾶς τις, ὅστις ἔχει στοιχειώδη γνῶσιν τῶν μεθόδων αὐτῶν τὰ γνωρίζει. Ὁ κ. Μαῦρος εἰς βαθυστόχαστον ὕφος μᾶς εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα συμβαίνει τοῦτο τὸ πρωτοφανές. Σᾶς ἐπῆρε, κύριοι βουλευταί, ὅλους μαζὶ συλλήβδην, ὅτι δὲν εἶσθε οὔτε πρωτοετεῖς φοιτηταὶ Πολιτικῶν Ἐπιστημῶν. Μᾶς εἶπε λοιπὸν ὁ κ. Μαῦρος, συμβαίνει τοῦτο τὸ πρωτοφανές: Ὅτι ἐὰν μία ἐσφαλμένη μηχανὴ τῶν Σ.Ε.Κ. ἀντικατασταθῇ μὲ μίαν καινούργια μηχανή, ὅτι τὸ ποσὸν τῆς καινούργιας μηχανῆς ἀναγράφεται εἰς τὰς ἐπενδύσεις. Μᾶ, κ. Μαῦρο, τὸ πῶς συντάσσεται τὸ τὶ θεωρεῖται ἀκαθάριστος ἐπένδυσις τὸ διδάσκουν εἰς ὅλα τὰ πανεπιστήμια εἰς τοὺς πρωτοετεῖς φοιτητάς. Καὶ πῶς γίνεται ὁ ὑπολογισμὸς θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἀμέσως. Βεβαιότατα τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀναγράφεται εἰς τοὺς ἐθνικοὺς λογαριασμοὺς ὡς ἐπένδυσις. Ἄλλως τὶ ἠθέλατε νὰ ἀναγράφεται; Ὡς κατανάλωσις; Τὴν ἐφάγαμε τὴν μηχανήν; Βεβαίως ὄχι. Ἐπένδυσις εἶναι. Αὐτὸ συμβαίνει μὲ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας τῶν ἐθνικῶν λογαριασμῶν ὅλου τοῦ κόσμου. Ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ ἀκαθαρίστων ἐπενδύσεων καὶ ὁσάκις ἔγινε σύγκρισις, ἔγινε σύγκρισις μεταξὺ τῶν ἀκαθαρίστων ἐπενδύσεων Γαλλίας, Τουρκίας ἢ οἱουδήποτε ἄλλου Κράτους. Ὑπάρχει μία ἐξαίρεσις εἰς αὐτὴν τὴν μεθοδολογίαν. Δὲν ἀναφέρομαι φυσικὰ εἰς τὴν μεθοδολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦν τὰ ἀνατολικὰ κράτη καὶ τὴν ὁποίαν δὲν πρόκειται νὰ κρίνω αὐτὴν τὴν στιγμήν. Οὔτε ἔκαμα σύγκρισιν ποτέ, διότι πράγματι εἶναι πολὺ περίπλοκος ἡ ἀναγωγὴ καὶ ἡ σύγκρισις. Αἱ Σκανδυναυϊκαὶ χῶραι, κ. Μαῦρο, κατ’ ἐξαίρεσιν ἔχουν κριτήρια ἀπείρως χαλαρότερα τῶν κριτηρίων τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἡμεῖς διὰ τὰς ἐπενδύσεις. Ἐκεῖ ἀκόμη καὶ ἕνα γρασάρισμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐγένετο εἰς τὴν μηχανὴν διὰ νὰ διατηρηθῇ αὕτη, μπαίνει εἰς τὸ ποσὸν τῶν ἀκαθαρίστων ἐπενδύσεων, διότι ἀκολουθοῦν ἄλλην μέθοδον. Ἡμεῖς ἀκολουθοῦμεν τὴν διεθνῶς παραδεδεγμένην μέθοδον, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦν ὅλα τὰ ὑπόλοιπα Εὐρωπαϊκὰ Κράτη πλὴν τῶν Σκανδιναυϊκῶν Κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἀκολουθοῦν μίαν πολιτικὴν χαλαρωτέραν. Ἄλλως τε ἡ ἔννοια τῶν ἀριθμῶν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰ μεγέθη, τὰ ὁποῖα ὑποτίθεται, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ παριστάνουν χωριστά. Ἀνεφέρθη ὁ κ. Μαῦρος εἰς τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα τῆς χώρας. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ δοθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις συμφωνεῖ. Ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ, ὅτι ἰδιαιτέρως τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα ἀρκεῖ καὶ ὑπεραρκεῖ διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους θὰ σᾶς ἐξηγήσω διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχει ἀναλάβει ἡ Ἑλλάς. Αἱ ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχομεν ἐξ 114 ἑκατ. δολλαρίων περίπου αἱ βραχυπρόθεσμοι, εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος, ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρεθοῦν ἀπὸ τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα. Τοῦτο σημαίνει ὡσὰν νὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ καὶ νὰ ὑπάρξῃ μαγαζί, ὄχι Κράτος, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἔχῃ βραχυπροθέσμους πιστώσεις. Αὐτὰ εἶναι τὰ 114 ἑκατομ. τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος.

§84Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν εἶπον νὰ ἀφαιρεθῇ. Ἀνέγνωσα κείμενον τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης καὶ εἶπον, ὅτι διὰ νὰ ἐκτιμηθῇ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει.

§85Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Πράγματι διὰ νὰ ἐκτιμηθῇ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἤθελα νὰ σχηματίσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι τὰ 114 ἑκ. εἶναι ἁπλῶς ὑποχρεώσεις. Ἐὰν βέβαια τὰ Κράτη εἶχον περιωρισμένον βίον, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ σταματήσουν ὑπάρχοντα τὴν 31ην Δεκεμβρίου, τότε αἱ ἀπαιτήσεις αὐταὶ θὰ καθίσταντο ὄντως ληξιπρόθεσμοι καὶ θὰ συνέρρεον. Ἀλλ’ αἱ ἀπαιτήσεις ἀντικαθίστανται μὲ ἄλλας πιστώσεις κ.ο.κ. Σημασίαν ἔχει πόση εἶναι ἡ ἐτησία αὔξησις τῶν βραχυπροθέσμων πιστώσεων. Ἐὰν εἶχε τὴν περιέργειαν ὁ κ. Μαῦρος νὰ τὸ κυττάξῃ καὶ νὰ τὸ ἴδῃ, θὰ ἔβλεπε, ὅτι ἡ ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος αὔξησις εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ προκαλῇ καμμίαν ἀπολύτως ἀνησυχίαν. Βεβαίως ἡ Ἑλλὰς ἔχει καὶ μακροπροθέσμους ὑποχρεώσεις. Πῶς ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἔχῃ ἀφοῦ ἔχομεν συμφωνήσει ὅλοι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι κεφάλαια Ἑλληνικὰ δὲν ὑπάρχουν ἐπαρκῆ καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ εὑρεθοῦν κεφάλαια ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχῃ κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὁ ὁποῖος πιστεύει, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθῇ τὸ σύνολον τῆς Ἑλληνικῆς ἀνασυγκροτήσεως εἰς δύο κατηγορίας κεφαλαίων. Εἰς Ἑλληνικὰ κεφάλαια τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ εἰς δωρεὰς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐπειδὴ κανεὶς δὲν ὑποστηρίζει τὴν θεωρίαν αὐτὴν καὶ ὀλιγώτερον παντὸς ἄλλου ὁ κ. Μαῦρος, φυσικὸν εἶναι νὰ ὑπάρχουν καὶ μακροπρόθεσμοι ὑποχρεώσεις ποικίλης μορφῆς ἔναντι τῶν ὁποίων ὑπάρχει τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα. Ἐνῷ ὅλαι αἱ χῶραι τοῦ κόσμου ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἔχουν προβλήματα συναλλαγματικὰ ὀξέα, ἡμεῖς ηὐτυχήσαμεν νὰ εἴμεθα μεταξὺ ἐκείνων τῶν ὀλίγων χωρῶν, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη δὲν εἶχον τὸ παραμικρὸν συναλλαγματικὸν πρόβλημα. Αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι ἐξυγιάνθη τὸ ἰσοζύγιον τῶν ἐξωτερικῶν πληρωμῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις ἐνώπιον ἡμῶν εἶπε, ὅτι προκύπτει θέμα λόγῳ τοῦ σημαντικοῦ ὄντως ἀνοίγματος, ἀνοίγματος τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου. Ἐξήγησε πῶς τὸ ἄνοιγμα αὐτὸ καλύπτεται διὰ ποῖον λόγον δὲν ὑπάρχει ἀνησυχία καὶ δὲν ἐπιτρέπεται ὄντως ἡ παραμικρὰ ἀνησυχία. Μακάρι νὰ ὑπάρχῃ εἰς μερικοὺς συμμάχους ἡ ἀνησυχία αὐτή. Ἀλλὰ εἶπεν ταυτοχρόνως, ὅτι τὸ πρόβλημα αὐτό, τῆς ὀργανικῆς συνθέσεως τοῦ ἰσοζυγίου τῶν ἐξωτερικῶν πληρωμῶν πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ μάλιστα μακροχρονίως. Διὰ τὰς ἐξαγωγὰς θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι ἰσχύει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον ἀγορεύων ἀπὸ τοῦ βήματος διὰ τὴν βιομηχανίαν. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἀπαντήσω. Εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. Μαῦρος, ὅτι διὰ νὰ φθάσωμεν ἐντὸς μιᾶς 15ετίας τὸ ἐπίπεδον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἔχουν φθάσει αἱ Δυτικοευρωπαϊκαὶ χῶραι θὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν ἀνάπτυξιν 9–10%. Ἐδῶ ἔχει καὶ δίκαιον καὶ ἄδικον καὶ πρέπει νὰ γίνῃ μία διευκρίνισις. Ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Μαῦρος, ὅτι αἱ Δυτικοευρωπαϊκαὶ χῶραι θὰ ἔχουν παγίως καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς προσεχοῦς 15ετίας αὔξησιν ἴσην πρὸς τὸ 6– 6,5% ἢ ἔστω 4,5% ποὺ ἦτο ἡ τελευταία μέση αὔξησις τῶν Εὐρωπαϊκῶν χωρῶν, ἐὰν τὸ νομίζῃ αὐτό, τότε τὸν πληροφορῶ, ὅτι οὔτε μὲ αὔξησιν 10% δὲν πρόκειται νὰ τὰς φθάσωμεν ποτέ. Δηλαδή, ὄχι ποτέ, ἀλλὰ μέσα εἰς τὸ χρονικὸν διάστημα τὸ ὁποῖον ἔταξε ὁ κ. Μαῦρος εἰς τὸν ἑαυτόν του. Ποία εἶναι ἡ προοπτική; Ὅταν τὰ Κράτη τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς φθάσουν εἰς ἐπίπεδον πλήρους ἀπασχολήσεως, τότε ἡ περαιτέρω αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ των εἰσοδήματος θὰ εἶναι κυριώτατα, σχεδὸν ἀποκλειστικὰ ἐξηρτημένη ἐκ τῆς βελτιώσεως τῆς παραγωγικότητος καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ στήριξις πλέον τοιούτων ρυθμῶν, οἷοι ἦσαν οἱ ρυθμοὶ τῆς τελευταίας δεκαετίας. Ἡμεῖς θὰ ἠμπορέσωμεν κατὰ τὰ προσεχῆ ἔτη νὰ ἔχωμεν αὐξήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ὀφείλωνται μόνον εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς παραγωγικότητος ἀλλὰ θὰ ὀφείλωνται καὶ εἰς αὔξησιν προερχομένην ἐκ τοῦ ὅτι θὰ ρίπτωμεν νέον δυναμικὸν ἀνέργων ἢ μὴ πλήρως ἀπασχολουμένων, ὑποαπασχολουμένων εἰς τὴν κρατικὴν μηχανήν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον παρατηρεῖται μία τάσις τῆς κάποιας μειώσεως τοῦ ρυθμοῦ ἀναπτύξεως τῶν ἤδη ἀνεπτυγμένων Δυτικοευρωπαϊκῶν χωρῶν, κάποια τάσις καὶ ἡ τάσις αὐτὴ εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα διὰ τὰς ἐξωευρωπαϊκὰς χώρας, ὅπως διὰ τὰς ΗΠΑ καὶ ἀντιθέτως ὑπάρχει ἡ δυνατότης αὐξήσεως μεγαλυτέρας δι’ ἡμᾶς. Ἐὰν αὐτὸ δὲν ἦτο ἔτσι τότε ἁπλούστατα δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ τοὺς φθάσωμεν. Διηρωτήθη ὁ κ. Μαῦρος διατὶ μολονότι αἱ Τράπεζαι ἐσημείωσαν σημαντικὰ κέρδη διατηροῦν ἀκόμη τὸ ἐπιτόκιον τῶν χορηγήσεων εἰς τὸ σημερινὸν ὕψος. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπε, διότι διὰ τῆς ρυθμίσεως ἡ ὁποία ἔγινε τῆς σχετικῆς πρὸς τὰ ἐξαγωγικὰ ἐπιτόκια ἀφῃρέθη διὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη ἕνα μικρὸν μέρος τοῦ κέρδους τῶν Τραπεζῶν. Καὶ ὑπάρχουν ἀκόμη περιθώρια.

§86Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβέστατον.

§87Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Βεβαίως. Διατὶ τὰ ἀφήνομεν αὐτὰ τὰ περιθώρια. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω σαφῶς, διότι πιστεύομεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη αἱ Τράπεζαι διὰ λόγους τοὺς ὁποίους γνωρίζομεν ἅπαντες νὰ ἀποκτήσουν ἀποθεματικά. Εἶναι δὲ ἀνάγκη ὄχι μόνον αἱ Τράπεζαι νὰ ἀποκτήσουν ἀποθεματικά, ἀλλὰ νὰ ἀποκτήσουν καὶ μετοχικὸν κεφάλαιον.

§88Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δι’ ἐπαυξήσεως.

§89Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Διὰ ποικίλων τρόπων.

§90Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλαι αἱ Τράπεζαι;

§91Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Τὶ ἐρώτησις εἶναι αὐτή;

§92Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι σαφής, σαφεστάτη. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπάρχει μία Τράπεζα, ἡ ὁποία ἔχει τὰ πάντα εἰς τὰ χέρια της.

§93Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, ὑποθέτω, ὅτι δὲν διαφεύγει ἀκόμα καὶ τῆς ἰδικῆς σας προσοχῆς, ὅτι τὰ ἐπιτόκια τῶν Τραπεζῶν διὰ μιᾶς καὶ μόνης πράξεως ρυθμίζονται καὶ δὲν ρυθμίζονται χωριστὰ ἐπιτόκια διὰ τὴν μίαν καὶ ἄλλα ἐπιτόκια διὰ τὴν ἄλλην Τράπεζαν. Ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι πράγματι ἔπρεπεν ἐπειγόντως νὰ ἀποκτήσουν ἀποθεματικὰ αἱ Τράπεζαι καὶ ὀρθῶς ἐτηρήθη αὐτὴ ἡ πολιτική. Εἶπεν ὁ κ. Μητσοτάκης, ὅτι θὰ πρέπει νὰ γίνῃ αὔξησις τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου τῶν Τραπεζῶν. Βεβαιότατα. Καὶ αὐτὸ ἐξηγγέλθη καὶ διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἤδη μία ἐκ τῶν μεγάλων Τραπεζῶν προέβη εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ νομικά, τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ νὰ λάβῃ τὴν ἔγκρισιν τῆς Συνελεύσεώς της διὰ τὴν ἔκδοσιν αὐτοῦ τοῦ νέου μετοχικοῦ κεφαλαίου καὶ ἐκεῖ, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, γεννᾶται σειρὰ τεχνικῶν προβλημάτων μὲ τὰ ὁποῖα δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις πιστεύει καὶ οἱ περισσότεροι ἐξ ἡμῶν οἱ ἀσχολούμενοι μὲ τὰ οἰκονομικά, τὸ γνωρίζετε, ὅτι συμφέρον εἶναι νὰ γίνῃ μία σύμμετρος αὔξησις καὶ τοῦ ἀποθεματικοῦ καὶ τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι διατεθειμένη ἐπ’ ἄπειρον νὰ ἐπιτρέψῃ, αἱ Τράπεζαι νὰ ἔχουν κέρδη τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ θεωρηθοῦν ἄλλως ἰλιγγιώδη. Γενικῶς ἤθελα νὰ παρατηρήσω καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἀπαντῶ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος, οὔτε διὰ τὰς διαμαρτυρίας, οὔτε διὰ ὅ,τι δήποτε ἄλλο, διότι πράγματι ὡμίλησεν ἄνευ στοιχείων, ἐνῷ θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ στοιχεῖα, νὰ τὰ μελετήσῃ καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ τὰς ἀπόψεις του. Διότι ἔγινε λόγος περὶ ἑνὸς δημοσιεύματος διὰ τὸ διϋλιστήριον, τὸ ὁποῖον ἔγραψε κἄποιος, τὸν ὁποῖον μολονότι θεωρῶ, ὅτι εἶναι καλὸς ἐπιχειρηματίας, δὲν εἶχα ὅμως τὸν καιρὸν νὰ ἐπιληφθῶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Διέταξα νὰ γίνῃ ἔρευνα καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐρεύνης ἀναμένω. Ἐπειδὴ τὸ διϋλιστήριον συμβαίνει νὰ συνδέεται καὶ πρὸς ἐμέ, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι τὸ Διϋλιστήριον εἶναι ἐπιχείρησις ἐπικερδεστάτη καὶ ὅτι εἶναι μία ἀπὸ τὰς ἀρίστας ἐπενδύσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν γίνει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀναφέρεται τὸ Διϋλιστήριον καὶ εἰς τὴν Γενικὴν Βιβλιογραφίαν, ὡς μία ἐκ τῶν πλέον ἐπιτυχῶν ἐπενδύσεων.

§94Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἰσχυρίζονται, ὅτι ἀντὶ 300 κερδίζει 200.....

§95Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐὰν ἔχητε ἀντίρρησιν νὰ ὑποβάλητε ἐπερώτησιν διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ συγκεκριμένου θέματος. Διότι, ὅταν μία ἐπερώτησις διὰ τὸν τουρισμὸν λαμβάνει αὐτὰς τὰς διαστάσεις, αἱ ὁποῖαι τῆς προσεδόθησαν τὶ νὰ κάμωμεν, δὲν περισσεύει χρόνος διὰ νὰ συζητηθοῦν θέματα, τὰ ὁποῖα καὶ σᾶς ἐνδιαφέρουν καὶ σᾶς διαβεβαιῶ καὶ ἐμᾶς μᾶς ἐνδιαφέρουν, διότι, ἐγὼ φρονῶ, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πάρα πολὺ συχνὰ διαφωτίζεται ἀπὸ τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ δὲν ἔχει κανένα λόγον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὸν ἔλεγχον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νομίζω κατὰ τὸ πολίτευμα δικαιοῦται νὰ ὑπολογίζῃ, διότι τὸ ἔργον τοῦ ἐλέγχου εἶναι ἔργον θετικόν.

§96Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν μᾶς διευκολύνετε νὰ ὁρίσωμεν μίαν ἡμέραν ἐλέγχου;

§97Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα εὐχαρίστως, ὅτι ἀναφορικῶς πρὸς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Μαῦρος, σχετικῶς πρὸς τὸ δημοσίευμα τὸ σχετικὸν πρὸς τὸ διϋλιστήριον, ἀπεδώσατε τὴν δέουσαν σημασίαν εἰς τὸ δημοσίευμα καὶ διετάξατε ἔρευναν. Ἐγὼ προσωπικῶς θεωρῶ ἱκανοποιητικὴν πρὸς τὸ γε νῦν ἔχον τὴν ἀπάντησίν σας καὶ θὰ ἀναμένω τὸ πόρισμα τῆς ἐρεύνης σας, τὸ ὁποῖον ὅπως ὑπεσχέθητε θὰ τὸ ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τότε ἐπὶ τῇ βάσει καὶ τοῦ ἀποτελέσματος θὰ συζητήσωμε περαιτέρω. Ἀναμένομεν λοιπὸν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐρεύνης.

§98Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, γενικώτερα θὰ ἤθελα νὰ διατυπώσω μίαν παρατήρησιν. Εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ γίνῃ σοβαρὰ συζήτησις χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ συγκεκριμένη ἐπὶ ἑκάστου συγκεκριμένου θέματος ἐπερώτησις, ἀλλὰ ἐξ ἀφορμῆς γενικῆς πολιτικῆς συζητήσεως νὰ θίγωνται θέματα ἀναμίξεως ΟΒΑ, Διϋλιστηρίου καὶ ἄλλων ἢ διότι κἄποιος κύριος ἔγραψεν ἕνα δημοσίευμα εἰς μίαν ἐφημερίδα. Δὲν ἠμπορῶ ἐπειδὴ ἔγινεν ἕνα δημοσίευμα νὰ φαντασθῶ, ὅτι θὰ τὸ φέρετε πρὸς συζήτησιν ἢ θὰ φέρετε καὶ τὸ θέμα τοῦ ἰσολογισμοῦ τοῦ ΟΒΑ καὶ τῶν κεφαλαίων τῶν Τραπεζῶν καὶ τὸ θέμα τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος, τῆς συνθέσεώς του. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ ἐπερωτήσεις αἱ ἀναφερόμεναι εἰς συγκεκριμένα θέματα, αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰ θέματα νὰ προτείνωνται ὑπὸ μορφὴν ἐπερωτήσεων, διότι οὕτω προτεινόμενα ὅπως προετάθησαν ἀπὸ τὸν κ. Μαῦρον εἶναι εἰλικρινῶς ἀνεπίδεκτα οἱασδήποτε ἐκτιμήσεως. Αὐτὰ ποὺ εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος, λυποῦμαι νὰ τοῦ τὸ εἴπω, κατὰ 80% μὴ στηριζόμενα ἐπὶ οὐδενὸς στοιχείου δὲν εἶναι δεκτικὰ κἂν ἀπαντήσεως, ἐνῷ ἐὰν ὁ κ. Μαῦρος ὡμίλει περὶ ὀλιγωτέρων θεμάτων, ἀλλὰ με στοιχεῖα, θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀπαντήσω, ἐδῶ ὡμίλει συνεχῶς περὶ τοῦ δέοντος, εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ κινητοποιήσωμεν τὴν διοίκησιν κλπ., ἀλλὰ ὅλος ὁ κόσμος τὰ ξεύρει, τὶ πρέπει, ἀλλὰ ὁ κ. Μαῦρος δὲν μᾶς εἶπε τὶ νὰ κάμωμεν, δὲν μᾶς ὑπέδειξε τὰς μεθόδους ἐπὶ ἑνὸς συγκεκριμένου θέματος. Εἶπε, τέλος, ὁ κ. Μαῦρος, ὅτι ἐξελισσόμεθα εἰς μονοκομματικὸν Κράτος. Κύριοι συνάδελφοι, τὶ νὰ σᾶς εἴπω, δὲν ξεύρω ἐὰν εἶσθε χθὲς κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁμιλίας ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου τῆς ἀριστερᾶς, σᾶς παραπέμπω εἰς αὐτὴν τὴν ὁμιλίαν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπαδημητρίου, ἔχει τὸν λόγον.

§100Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ Πρόεδρος κ. Ροδόπουλος εἶχε προαναγγείλει, ὅτι ἀμέσως θὰ ὁμιλήσω μετὰ τὸν κ. Μαῦρον, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ ἡ σειρὰ τῶν ἀγορητῶν;

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν κατέλαβα τὴν ἕδραν, τὴν ὁποίαν κατέχω, ὁ προκάτοχός μου μοῦ εἶπεν, ὅτι ἡ σειρὰ μετὰ τὸν κ. Μαῦρον εἶναι αὐτή, τὴν ὁποίαν ἐξεφώνησα.

§102Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Σᾶς διαβεβαιῶ, καὶ τὸ ἤκουσαν καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ κ. Ροδόπουλος μοῦ ἀνήγγειλεν, ὅτι ἀμέσως μετὰ τὸν κ. Μαῦρον θὰ ὁμιλοῦσα ἐγώ.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δέχομαι, ἀλλὰ λέγω καὶ ἐγώ, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔγινεν, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἔλαβα ἀπὸ τὸν προκάτοχόν μου.

§104Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ ἀναγνωρίσατε τὴν πλήρη ἀντικειμενικότητα τοῦ Προεδρείου.

§105Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὸν λόγον συζητουμένης τῆς προτάσεως ἐπὶ δυσπιστίᾳ, διότι χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω κανένα, αἰσθάνομαι ὡς Ἕλλην καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους ἐντροπὴν ἀκούων, ὅτι τάχα ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ζῇ ἐν εὐημερίᾳ. Κατὰ τὸ χρέος μου καὶ ἐγὼ προσφάτως περιώδευσα τὸν Νομὸν καὶ διεπίστωσα, εἰλικρινῶς σᾶς λέγω, πενίαν καὶ πλήρη ἐξαθλίωσιν καὶ ἐπειδὴ ὁ περὶ εὐημερίας μῦθος δὲν λέγεται τὸ πρῶτον, φυσικὸν ἦτο νὰ μὴ κάνω συζήτησιν περὶ εὐημερίας, ἀλλὰ ἁπλῶς νὰ ἀκούω τοὺς ἀνθρώπους. Καὶ ἐπειδὴ ὀρθῶς εἶπε προηγουμένως ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ λέγωμεν, ἀλλὰ καὶ πρέπει ἐκ παραλλήλου νὰ εἰσηγούμεθα καὶ τὰ πρέποντα, συνομολογῶ ἀλλὰ καὶ ὑπόσχομαι πὼς κατὰ τὸ δυνατὸν τοῦτο θὰ πράξω. Εἰς τὴν πολιτικήν, καθ’ ἃ καὶ ἐγὼ γνωρίζω, ὁ ταπεινότερος ὅλων, ἡ συζήτησις πρέπει νὰ γίνεται βάσει πραγμάτων πραγματικὰ κατατεινόντων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ λαοῦ. Καὶ ἄρχομαι ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Ἑρμιονίδος, ἐπαρχίαν τῆς ὅλης ἐκλογικῆς περιφερείας τοῦ Νομοῦ Ἀργολίδος. Καὶ συνήντησα ἐκεῖ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ παράγουν τὰ λεμόνια καὶ εἶδον καὶ μοῦ εἶπον καὶ δὲν ἠρκέσθην εἰς ὅσα μοῦ εἶπον, ἀλλὰ καὶ εἶδον, ἐπισκεφθείς, ὅλα τὰ λεμόνια νὰ εἶναι στὶς λεμονιές. Ποῖος πταίει; Συνήντησα τοὺς λεμονάδες, περὶ τῶν ὁποίων παρεμπιπτόντως πρὸ καιροῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶπεν ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: «Τί νὰ εἴπουν οἱ δυστυχεῖς λεμονάδες εἰς ἄλλην περίπτωσιν» καὶ διεπίστωσα ἀπὸ τοὺς ἀποκλειστικῶς ζῶντας ἀπὸ τὴν παραγωγὴν τῶν λεμονιῶν καὶ μοῦ εἶπον, ὅτι εἴμεθα δυστυχεῖς, τὸ βλέπομεν. Ἀλλὰ ἐρωτᾶται εὐλόγως καὶ καλοπίστως, ὡς κἄθε συζητητὴς πρέπει νὰ πράττῃ, ποῦ ἔπρεπε νὰ πωληθοῦν τὰ λεμόνια; Δὲν ἀπήντησα εἰς τοῦτο, ἀλλὰ ἐλθὼν ἐπὶ τούτῳ εἰς Ἀθήνας συνήντησα τοὺς ἀσχολουμένους μὲ τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον καὶ μοῦ εἶπον, ὅτι εἴχομεν συνάψει συμβόλαιον πωλήσεως καὶ ἐξαγωγῆς λεμονιῶν εἰς τὴν Πολωνίαν καὶ τὴν Τσεχοσλοβακίαν καὶ μεταβάντες ἐπὶ τούτῳ καὶ ἐπὶ τῷ κέρδει μας εἰς τὴν παραγωγικὴν ἐκείνην περιφέρειαν Ἑρμιονίδος καὶ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας καὶ προτείναντες 2,20–2,70 κατὰ κιλὸν ἀντιμετωπίσαμεν τὴν ἄρνησιν τῶν παραγωγῶν, οἵτινες εἶχον πωλήσει μὲ 4 καὶ 4,50 κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Καὶ ἐρωτῶ, ἑαυτὸν ἐν προκειμένῳ, ἐὰν εὑρίσκωμαι ἐν δικαίῳ πιστεύων καὶ ὑποστηρίζων, οἱ ἐμπορικοὶ ἀντιπρόσωποι καὶ ἀκόλουθοι τῆς χώρας εἰς τὰς ξένας χώρας δὲν εἶχον χρέος νὰ ἐνημερώσουν τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δὲν εὕρισκε προηγουμένως τὸ χρέος νὰ τοὺς ὑπομνήσῃ ἢ νὰ τοὺς ἐλέγξῃ νὰ καθορίσουν καὶ νὰ προαναγγείλουν τὰς τιμὰς εἰς τρόπον, ὥστε οἱ κακόμοιροι αὐτοὶ καὶ οἱ δυστυχεῖς νὰ πωλήσουν τὸ ἀγαθόν των; Τὸ παραδίδω τοῦτο εἰς τὴν κρίσιν σας, διὰ νὰ ἴδητε πόσον δίκαιον ἔχω, ὅταν λέγω, ὅτι ἐντρέπομαι νὰ ὁμιλῶ περὶ εὐημερίας. Συνήντησα ἐν συνεχείᾳ τοὺς συμπατριώτας τοῦ κ. Κοντοβράκη, τοὺς ἁλιεῖς.

§106Ι. ΚΟΝΤΟΒΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ συνέστησα αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε, διότι ἐγνώριζα ἀκριβῶς, ὅτι τὰς τιμὰς αὐτὰς δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὰς ἀπολαύσουν, τῶν τριῶν καὶ τῶν τεσσάρων δραχμῶν τὸ κιλὸν καὶ τοὺς συνέστησα νὰ τὰ δώσουν τὰ λεμόνια.

§107Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Λέγω, λοιπόν, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ὑπερπαραγωγῆς, χιλιάδες τόννοι εἶχον προπωληθῆ καὶ ἐματαιώθησαν αἱ πωλήσεις διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα. Συνήντησα τοὺς ἁλιεῖς, οἱ ὁποῖοι σᾶς βεβαιῶ, ὅτι μὲ ἤκουσαν οἱ ἄνθρωποι ποὺ δὲν τοὺς ἔλεγον τίποτε, ἀλλὰ ἁπλῶς τοὺς ἔλεγα, ὅτι ἦλθον νὰ σᾶς ἰδῶ, διότι ἀκολουθῶ τὸν κανόνα νὰ μὴ βλέπωμεν τὸν κόσμον πρὸ τῶν ἐκλογῶν μόνον ἀλλὰ καὶ ὅταν πρέπει καὶ ὑπάρχει καιρός. Καὶ τί μοῦ εἶπον οἱ ἄνθρωποι, πεινᾶμε. Δὲν δουλεύετε; Ὄχι. Διατί; Διότι τὸ Κράτος μολονότι ἁλιεύαμεν μὲ δίκτυα ἁλιεύσεως ψαριῶν βάρους ὑπὲρ τὰ 50 δράμια, μᾶς τὸ ἀπηγόρευσεν. Διεπίστωσα ἀμέσως καὶ ἐπὶ τόπου τὴν ἁλιείαν διὰ τῆς ἀνεμότρατας, ἡ ὁποία κυριολεκτικῶς σαρώνει τὴν θάλασσαν καὶ καθ’ ἧς ἀνεμότρατας οὐδὲν μέτρον διώξεως λαμβάνεται ἀργούντων τῶν κειμένων νόμων. Μὲ δάκρυα οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἄνθρωποι μοῦ περιέγραψαν τὸ δρᾶμα των μὲ πρόσθετον δήλωσιν, ὅτι οὐδὲν τῶν τέκνων των ἀκολουθεῖ τὸ ἐπάγγελμά των. Διεπίστωσα, ὅτι, ἐνῷ χορηγεῖται πετρέλαιον ἀφορολόγητον διὰ τὰ μεγάλα καΐκια, δι’ αὐτοὺς τοὺς μικροὺς βιοπαλαιστὰς ἀγοράζεται μὲ τιμὴν ἀγοραίαν καὶ μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ δύνανται νὰ ζήσουν. Διεπίστωσα παντελῆ πενίαν τῶν ἀγροτῶν, οἵτινες καὶ λόγῳ τῆς παντελοῦς καταστροφῆς τῶν σιτηρῶν ἀντιμετωπίζουν δεινῶς τὸ πρόβλημα τῆς ζωῆς καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἄρτου. Γενικῶς ἡ κατάστασις εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἑρμιονίδος εἶναι ἀπερίγραπτος, καθ’ ὅσον αὕτη, ἀτυχῶς, πάσχει ἀπὸ ἀνομβρίαν ἐπὶ μίαν δεκαετίαν. Ἀναγκαῖον, λοιπόν, εὑρίσκω νὰ ληφθῶσιν ἀμέσως μέτρα διὰ τὴν περιοχὴν ταύτην, διὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἣν δυσπιστῶ, οὐδὲν μέτρον μέχρι τοῦδε ἔλαβεν. Οἱ παραγωγοὶ κηπευτικῶν τῆς ἐπαρχίας ταύτης, συνεπείᾳ τῆς ἐφαλμυρώσεως τῶν φρεάτων εὑρίσκονται εἰς ἀπόγνωσιν. Περιώδευσα τὰς ἐπαρχίας Ναυπλίας καὶ Ἄργους διαπιστώσας ἐκ πραγμάτων καὶ ἀληθῶς τὸ δρᾶμα τῶν κατοίκων τῶν χωρίων Δρεπάνου, Ἀσσίνης, Λευκωδίων καὶ Ἰρίων, ὅπου τῶν φρεάτων καταληφθέντων ἀπὸ θαλάσσιον ὕδωρ οἱ κάτοικοι ἔφυγον τῆς περιοχῆς καταστραφέντων τῶν ὀπωρώνων καὶ γενικῶς τῶν διὰ κηπευτικῶν καλλιεργουμένων κτημάτων των. Ἡ Κυβέρνησις μολονότι ἀπὸ ἐτῶν ὠχλήθη διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων πρὸς διοχέτευσιν ὑπαρχόντων ὑδάτων εἰς Κεφαλάρι Ἄργους, Λέρνην, Ἀνάβαλον καὶ εἰς χειμάρρους, ἐν τούτοις ἀφῆκεν ὅλον τὸν χρόνον ἀχρησιμοποίητον πρὸς βλάβην τῶν πτωχῶν καὶ προοδευτικῶν παραγωγῶν. Ἀπὸ διετίας γενομένης γεωτρήσεως, ἐδέησε πρὸ ἡμερῶν νὰ διοχετευθῇ ἐλαχίστη ποσότης ὕδατος ἀβεβαίας διαρκείας καὶ ἀβεβαίας ποσότητος. Ἐδέησε τελευταίως νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος τῆς μελέτης τοῦ ὑδατικοῦ προβλήματος πρὸς ἄρδευσιν τοῦ ὅλου Ἀργολικοῦ πεδίου, ὅπερ καὶ ἐξ ὁλοκλήρου χειμάζεται καὶ ἀπειλεῖται ἀπὸ ὁλοκληρωτικὴν καταστροφὴν ἐφαλμυρώσεως τῶν ὑδάτων. Ἡ Κυβέρνησις ἤδη ἐξαγγέλλει μέτρα καὶ συνιστᾷ ὀργανισμὸν ἐγγείων βελτιώσεων Ἀργοναυπλίας, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν χρόνον ἐκτελέσεως τούτων καὶ χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τὸ πῶς ταῦτα θὰ ἐκτελεσθῶσιν. Ἡ πληροφορία, ὅτι θὰ ἐκτελεσθῶσιν τὰ ἔργα ἄνευ δημοπρασίας, μᾶς ἀναγκάζει νὰ τονίσωμεν, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ διὰ δημοπρασίας ἀνάληψις τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων συντεμνομένων τῶν προθεσμιῶν, εἰς τρόπον, ὥστε καὶ σύντομος νὰ εἶναι ἡ ἔναρξις τῶν ἔργων, διασφαλιστικὴ καὶ δικαία ἐκ πραγμάτων ἡ ἀπαιτηθησομένη δαπάνη. Ἡ ἄνευ δημοπρασίας ἐκτέλεσις τῶν ἔργων, πάντοτε εἶναι βλαπτικὴ τοῦ κύρους τοῦ Κράτους καὶ συντελεῖ εἰς τὴν ἄσωτον καταδαπάνησιν τοῦ δημοσίου πλούτου. Συντελεῖ ἐπίσης καὶ εἰς τὴν διέγερσιν ἀνόμων ὀρέξεων τῶν ἐκτελούντων τὰ τοιαῦτα ἔργα. Ἄλλως οἱ προκρινόμενοι ἐργολάβοι κρίνονται καὶ προσλαμβάνονται μὲ κομματικὰ κριτήρια. Ἡ ἀσύγγνωστος βραδύτης ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τούτων καὶ τὸ ὅτι δὲν περιελήφθησαν τὰ ἔργα ταῦτα τὰ πρωτίστης προτεραιότητος εἰς τὸ πενταετὲς σχέδιον, μαρτυρεῖ τὴν ἀνικανότητα τῆς Κυβερνήσεως δι’ ἔργα πνοῆς καὶ διὰ τὴν ἱεράρχησιν τῶν ἔργων, βάσει προοπτικῆς ἀσφαλοῦς καὶ συντόμου ἀποδόσεως καὶ ἀποφυγῆς καταστροφῆς. Τὸ Ἀργολικὸν πεδίον εἶναι προφανῶς ὁ ἐθνικὸς κῆπος, μὲ τεράστια ὠφελήματα τῆς τε ἰδιωτικῆς οἰκονομίας καὶ ἐθνικῆς τοιαύτης. Παρετηρήθη τὸ φαινόμενον, τὸ ἴδιον τὸ Κράτος, δι’ ἔργων δαπανηρῶν νὰ διοχετεύῃ τὰ ὕδατα εἰς τὴν θάλασσαν μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ξηρανθῇ ὁ τόπος καὶ νὰ καταστραφῶσιν ἑκατοντάδες ἰδιοκτητῶν, τῶν ὁποίων τὰ κτήματα κατελήφθησαν ἀπὸ τὴν εὐρυτάτην κοίτην τοῦ διανοιχθέντος αὔλακος, τούτων τῶν κτηματιῶν μὴ ἀποζημιωθέντων εἰσέτι. Ἀπὸ τὴν τοιαύτην παράλειψιν τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ἀγρόται τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου ἐπεδόθησαν εἰς γεωτρήσεις καὶ ἐκβαθύνσεις τῶν φρεάτων των, δανεισθέντες τὰ ἀπαιτηθέντα χρήματα ἀπὸ τὴν Α.Τ.Ε. Εἰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων ἀνέρχονται τὰ δάνεια τῶν ἀγροτῶν καὶ οὗτοι ἤδη τῆς καταστροφῆς ἐπελθούσης ἀδυνατοῦν οὐχὶ ἐκ πταίσματός των νὰ ἐξοφλήσουν τὰ χρέη, ἀπειλούμενοι μὲ μηνύσεις, προσωποκρατήσεις, καὶ κατασχέσεις. Παράγουν τομάτα καὶ διάφορα ἄλλα κηπευτικὰ καὶ εἰς τὸ τέλος δὲν μένει τίποτε πρὸς συντήρησίν των. Ὅλα αὐτὰ ὀφείλονται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἐπιβαρύνονται τὰ προϊόντα των μὲ τοὺς τόκους τῶν δανείων, μὲ τὸ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα, μὲ τὴν μεγάλην τιμὴν τοῦ πετρελαίου, μὲ τὴν μεγάλην τιμὴν τῶν λιπασμάτων καὶ τῶν γεωργικῶν φαρμάκων. Τονίζω, ὅτι ἡ χώρα στερεῖται Γεωλόγων εἰς τὸν πρέποντα ἀριθμὸν καὶ παρὰ τὴν τόσην ἀνάγκην τό τε Κράτος καὶ Πανεπιστήμιον ἠρνήθησαν νὰ ἱδρυθῇ ἡ Σχολὴ Γεωλόγων. Ἡ τομάτα, ἕνα τῶν κυρίων προϊόντων τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου, ἐνῷ ἀγοράζεται εἰς εὐτελεστάτην τιμὴν ἀπὸ τοὺς παραγωγούς, ὡς νωπὸν προϊόν, προσφέρεται εἰς τὸν καταναλωτὴν μὲ μεγάλην τιμήν, εἰς βάρος τοῦ τε ἀγρότου καὶ καταναλωτοῦ. Ὁ τοματοπολτός, ἐνῷ ἔχει δυνατότητας εὐρυτάτης ἐξαγωγῆς, ἐν τούτοις, μένει κατὰ μέγα μέρος ἀδιάθετος, λόγῳ τοῦ μεγάλου κόστους παραγωγῆς καὶ τῆς μικρᾶς ἀποδόσεως κατὰ στρέμμα, συνεπείᾳ χρησιμοποιήσεως ποικιλιῶν σπόρου μικρᾶς ἀποδόσεως. Καὶ εἰς ὅλα αὐτὰ τὴν Κυβέρνησιν βαρύνει ἡ εὐθύνη, δοθέντος, ὅτι οἱ ἀγρόται, τὴν ἐργασίαν πρὸς παραγωγὴν τὴν διαθέτουν, ἐργαζόμενοι νύκτα τε καὶ ἡμέραν. Καὶ κατόπιν ὅλων αὐτῶν διηρωτήθην: Ποῦ ἡ εὐημερία καὶ ἡ ἀναγέννησις; Ποῦ αἱ σκέψεις μας καὶ αἱ ἐργασίαι σας διὰ τὴν ὑλοποίησιν τοῦ ἔργου τοῦ ἀγρότου καὶ τοῦ ποιμένος; Ἐννοεῖτε τοῦ συνταξιούχου τοῦ Τ.Ε.Β.Ε., ὅστις λαμβάνει σύνταξιν 14 δραχμὰς ἡμερησίως;

§108Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ θεωρῆτε τὸν χαρακτηρισμόν, τὸν ὁποῖον χρησιμοποιεῖτε, ὡς χρησιμοποιούμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εὐημεροῦμεν. Δὲν μὲ ἠκούσατε προχθὲς ἢ μᾶλλον δὲν μὲ ἐπροσέξατε.

§109Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε, σᾶς ἐπρόσεξα καὶ πάντοτε σᾶς προσέχω.

§110Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐὰν μὲ ἐπροσέξατε —καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν βεβαιῶ, ὅτι μὲ ἐπροσέξατε— θὰ διαπιστώσητε, ὅτι εἶπον ρητῶς, ὅτι ἡ χώρα δὲν εὐημερεῖ. Ἀκόμη εἶπον ρητῶς, ὅτι δὲν εὑρίσκεται ἀκόμη ἐγγὺς πρὸς τὴν εὐημερίαν, ἀλλὰ βαίνει διαρκῶς πρὸς μίαν πρόοδον, ἡ ὁποία καθιστᾷ τὴν Ἑλλάδα ὀλιγώτερον πτωχήν. Τὸ εἶπον καὶ πρὸ διετίας αὐτό. Ἐπεκαλέσθην τὴν φρασεολογίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον χρησιμοποιήσει πρὸ διετίας καὶ τὴν ὁποίαν εἶχεν υἱοθετήσει καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Καὶ σήμερον, ὁ νῦν Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐπεκαλέσθη τὴν αὐτὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐχρησιμοποίησα. Ἑπομένως, διατὶ ἐπιμένετε νὰ λέγητε, ὅτι θεωροῦμεν τοὺς Ἕλληνας εὐημεροῦντας; Ὅταν ἐπιμένετε νὰ λέγετε αὐτό, εἶναι ὡς νὰ ἰσχυρίζεσθε, ὅτι δὲν ἔχομεν εὐαισθησίαν, ὡς νὰ ἰσχυριζώμεθα, ὅτι δὲν ὑπάρχουν πάρα πολλοὶ πτωχοὶ Ἕλληνες. Γνωρίζομεν, ὅτι ὑπάρχουν πάρα πολλοὶ Ἕλληνες, εἴτε εἰς τὴν ὕπαιθρον, εἴτε εἰς τὰς πόλεις, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς κακὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Γνωρίζομεν, ὅτι ὑπάρχουν, ἀλλὰ πράττομεν πᾶν τὸ δυνατόν, διὰ νὰ ὁδηγήσωμεν τὸν τόπον εἰς τὴν εὐημερίαν τῆς αὔριον. Σήμερον ἡ χώρα μας δὲν εὐημερεῖ. Ἐπὶ τῇ βάσει ὅμως ρυθμοῦ, τὸν ὁποῖον πιστεύομεν, ὅτι ἔχει λάβει ἡ οἰκονομία μας, ὑπάρχει πλέον θετικὴ προοπτικὴ μελλοντικῆς εὐημερίας.

§111Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Δὲν ἀρνοῦμαι, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἔχετε εὐαισθησίαν, ἀλλὰ δὲν ἔχετε σχέδιον, δὲν ἔχετε πρόβλεψιν καὶ θέλω νὰ τονίσω, ὅτι ὅταν εὑρίσκωμαι εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ μὲ ἐμποδίσῃ νὰ λέγω τὴν ἀλήθειαν.

§112Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὡμιλήσατε περὶ ἔργου ἄνευ δημοπρασίας. Αὐτὸ δὲν συμβαίνει μόνον εἰς τὴν Ἀργολίδα, ἀλλὰ εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ἡ γενικὴ γραμμὴ τῆς Ε.Ρ.Ε., εἶναι ἡ ἐκτέλεσις ἔργων, ἄνευ δημοπρασίας. Ἡ Κυβέρνησις, ἠγόρασε 10 μηχανὰς ντῆζελ ἄνευ δημοπρασίας, ἀξίας 1.500.000 δολλαρίων, καὶ προέβη εἰς πλείστας ἄλλας προμηθείας μεγάλης ἀξίας εἰδῶν ἄνευ δημοπρασίας. Τώρα βέβαια, δὲν βγαίνουν αὐτὰ εἰς τὴν ἐπιφάνειαν, ἀλλὰ ὅταν θὰ πέσετε, τότε θὰ δοῦμε.

§113Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἀπὸ τὴν κατάστασιν λοιπὸν αὐτήν, ἐδημιουργήθη ἡ ἀνάγκη ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, εἰς τρόπον ὥστε, εἰς δόσεις διαρκείας δέκα ἐτῶν καὶ ἐνιαυσίως νὰ γίνῃ ἡ πληρωμὴ τῶν χρεῶν, χαριζομένων τῶν τόκων ὑπερημερίας καὶ ὁριζομένου τοῦ τόκου εἰς 2%. Εἶναι ἀνάγκη ἐπίσης νὰ τονίσω, ὅτι μεγάλως ἔβλαψε ἡ ἄγνοια τοῦ τρόπου δανειοδοτήσεως ἐκ μέρους τῆς Α.Τ.Ε., ἡ ὁποία ἀντιοικονομικῶς ἐδάνεισε καὶ δανείζει ὡρισμένους παραγωγοὺς εἰς ἐκτέλεσιν δυσαναλόγων καὶ ἀντιοικονομικῶν ἔργων, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ὑπερβαίνει πολλάκις καὶ τὴν ἀξίαν ὅλου τοῦ κτήματος καὶ ὄχι τὸ ὕψος τῆς προβλεπομένης παραγωγῆς, ἐξ ἧς πάντοτε πρέπει νὰ προσδοκᾶται ἡ ἐξόφλησις τοῦ χρέους, ἀφιεμένου ποσοῦ ἀξίας ἐκ τῆς παραγωγῆς πρὸς συντήρησιν τοῦ δανειζομένου ἀγρότου. Παρεχώρησε δάνεια δι’ ὑδραγωγεῖα μεγάλου μήκους καὶ πρὸς ἄρδευσιν μικρᾶς ἐκτάσεως κτημάτων. Παρεχώρησε δάνεια διὰ γεωτρήσεις εἰς μικροκτηματίας, ἐνῷ ὀφείλει νὰ δημιουργῇ ὁμάδας παραγωγῶν πρὸς συνεκμετάλλευσιν τῶν γεωτρήσεων μὲ ἀπώτερον ἀποτέλεσμα τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δανειακοῦ βάρους. Προφανές, λοιπόν, εἶναι, ὅτι ἡ ὑπερημερία τῶν ἀγροτῶν καὶ ἡ μὴ πληρωμὴ τῶν χρεῶν, ὀφείλεται εἰς τὴν κακὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν κακὴν δανειοδότησιν τῆς Α.Τ.Ε. πρὸς αὐτούς. Δὲν ὀφείλεται εἰς κακὴν πίστιν ἡ μὴ πληρωμὴ τῶν χρεῶν, ἀλλὰ εἰς πραγματικὰς ἀδυναμίας περὶ τῶν ὁποίων ἀνωτέρω ἐκθέτω. Δὲν εὑρίσκεται ἐν δικαίῳ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας διατεινόμενος, ὅτι βλάπτομεν μὲ τὰ τοιαῦτα κηρύγματα, δοθέντος, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ πληρώσαντες, ἐπλήρωσαν οὐχὶ διότι παρήγαγον καὶ ἐπώλησαν, ἀλλὰ λόγῳ τῶν καταπιεστικῶν μέτρων. Συγκεκριμένως λέγω, ὅτι οἱ ὀφειλέται Κρανιδίου, ἐπλήρωσαν τὰ πρὸς τὴν Α.Τ.Ε. χρέη των, ἀπὸ τὴν παραγωγὴν ἐλαιολάδου, στερούμενοι ἤδη τῶν μέσων συντηρήσεώς των καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐλαίου. Τὸ πρὸς τὴν Α.Τ.Ε. χρέος, πρέπει νὰ πληρώνεται ἀπὸ τὸ ἐπιδιωκόμενον πρὸς παραγωγὴν ἀγαθόν, ἀφιεμένου τοῦ ἀναγκαίου πρὸς συντήρησιν ποσοῦ. Συνεπῶς, ἡ ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ κακότροποι δὲν ἐπλήρωσαν καὶ οἱ καλόπιστοι ἐπλήρωσαν, ἀποτελεῖ σκέψιν ἀντιοικονομικὴν καὶ εὐθέως βάλλουσαν κατὰ τῆς ἐννοίας τοῦ ἀνθρωπισμοῦ. Γενικῶς παρατηρεῖται, παραγωγοὶ καὶ παράγοντες ἀγαθὰ εἰς μεγάλας ποσότητας ὡς τομάτας, βάμβακος καὶ ἑσπεριδοειδῶν νὰ εἶναι πάμπτωχοι. Παρατηρεῖται δὲ ἐπίσης ἡ πενία νὰ βαρύνῃ περισσότερον τοὺς μεγαλυτέρους τῶν παραγωγῶν. Ὅλα ταῦτα συνθέτουν τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν μὴ μελετημένην ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς διαθέσεως τῶν προϊόντων. Ἀπὸ τὸ γεγονὸς τοῦτο τὸ μέλλον τῆς πατρίδος μας ὑπὸ ἔποψιν συναγωνιστικότητος τῶν προϊόντων μας πρὸς τὰ τοιαῦτα τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, δυστυχῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι εὐχάριστον, ἂν ἐγκαίρως δὲν ληφθῶσιν τὰ ἐνδεδειγμένα μέτρα. Προκύπτει ἀναγκαίως ἡ ἀνάγκη ρυθμίσεως τῶν χρεῶν καὶ λελογισμένης νέας δανειοδοτήσεως τῶν ἀγροτῶν διὰ νὰ μὴ σταματήσῃ ἡ παραγωγὴ κατόπιν τῆς ἐκ πραγμάτων ἀποκαρδιώσεως τῶν ἀγροτῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ καταστῇ γνωστὸν ἐκ τῶν προτέρων ἡ δυνατότης τοποθετήσεως τῶν παραγομένων ἀγαθῶν καὶ αἱ τιμαὶ τούτων, διὰ νὰ τονωθῇ ὁ πρὸς παραγωγὴν ζῆλος. Ὑπενθυμίζω τὴν ὀρυζοκαλλιέργειαν, ἥτις μᾶς κατέστησεν οὐ μόνον αὐτάρκεις, ἀλλὰ καὶ δυναμένους δι’ ἐξαγωγήν, πλὴν ὅμως, ἀπὸ κακὴν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ θέματος, ἠλαττώθη ἡ καλλιέργεια, εἰσαγομένης ὀρύζης ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ μὲ ἀποτέλεσμα τὴν ἀνεργίαν, τὴν ὑποαπασχόλησιν ὡς καὶ τὴν ἐξαγωγὴν πολυτίμου συναλλάγματος. Μὲ πικρίαν γνωρίζουν καὶ βλέπουν οἱ ἀγρόται μας, τὴν διάφορον μεταχείρισιν τῶν παγωμένων πιστώσεων πρὸς τοὺς βιομηχάνους καὶ τὴν πλήρη καὶ ἄδικον κακομεταχείρισιν τούτων πρὸς πληρωμὴν τῶν χρεῶν ἐξ ἀδυναμίας βαρυνούσης ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Κράτος. Ἡ Κυβέρνησις παρέλειψεν, ὡς μὴ ὤφειλε, νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν κτηνοτροφίαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ σπουδαῖον παράγοντα τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις, νὰ χωρίσῃ τὴν χώραν εἰς κτηνοτροφικῶς καὶ γεωργικῶς ἐκμεταλλευσίμους περιοχάς, ἀπαγορεύουσα τὴν καλλιέργειαν σίτου εἰς τὰς ὀρεινὰς περιοχὰς καὶ βουνώδεις τοιαύτας, πείθουσα ἢ καὶ ἐξαναγκάζουσα τοὺς ἀγρότας εἰς κτηνοτροφικὴν ἀπασχόλησιν πρὸς παραγωγὴν κρέατος, τυροῦ, βουτύρου, γάλακτος, δερμάτων κλπ. προϊόντων. Ἡ τοιαύτη ἐνέργεια ἔπρεπε νὰ γίνῃ καὶ πρέπει νὰ γίνῃ, διὰ τῆς ἐπιλογῆς τῶν ἐνδεδειγμένων ρατσῶν προβάτου, διότι τὰ περισσότερα τῶν προβάτων μας ἀνήκουν εἰς ἐκφυλισμένας ράτσας μικρᾶς ἀποδόσεως. Ἔπρεπε νὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὸ θέμα τῶν ζωοτροφῶν, δοθέντος, ὅτι χλωρίδα παρέχει ἡ φύσις φυσικῶς εἰς τὰ ζῶα μόνον κατὰ τὴν ἄνοιξιν. Ἡ τοιαύτη παράλειψις ἐμφανίζει τὴν Κυβέρνησιν καταφανῶς ἀπαράσκευον διὰ τὸ μέγα τοῦτο θέμα, διὰ τῆς λύσεως τοῦ ὁποίου, οὐ μόνον θὰ ἐλαττώσωμεν εἰς μέγα μέτρον τὴν ἀνεργίαν καὶ ὑποαπασχόλησιν, ἀλλὰ καὶ θὰ τονώσωμεν τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν πρὸς ὄφελος τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος. Ἡ γαλακτοπαραγωγὸς ἀγελαδοτροφία διέρχεται μεγίστην κρίσιν, καθ’ ὅσον τὸ παραγόμενον γάλα πωλεῖται πρὸς δραχμὰς 2,70 κατὰ κιλὸν ἀπὸ τοὺς παραγωγούς, οἵτινες πωλοῦν τὰ ζῶα των πρὸς σφαγήν, ἅτε μὴ ἀνταποκρινομένης τῆς τιμῆς τοῦ γάλακτος πρὸς τὰ ἔξοδα συντηρήσεως τοῦ ζώου. Οἱ ἀσχοληθέντες μὲ τὴν διατροφὴν ζώων κρεατοπαραγωγῶν, ἐγκατέλειψαν τὴν ἀπασχόλησιν ταύτην, λόγῳ τῆς ἀθρόας εἰσαγωγῆς κρεάτων ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν εἰς τιμὰς εὐθηνάς, καθ’ ὅτι αἱ χῶραι αὗται, ἀσκοῦν τὴν ἐνδεδειγμένην πολιτικὴν διὰ τὴν μόρφωσιν μικροῦ κόστους συντηρήσεως καὶ παχύνσεως τῶν ζώων. Οἱ ἀγρόται διακαιόμενοι ἀπὸ φλόγα παραγωγῆς καὶ εὑρέσεως εὐμενεστέρων ὅρων ἀπασχολήσεως, ἐπεδόθησαν καὶ εἰς τὴν πτηνοτροφίαν, μὲ ἀποτέλεσμα μεγάλης παραγωγῆς αὐγῶν καὶ κρέατος. Ἀτυχῶς, ἡ Κυβέρνησις, μὴ φροντίσασα διὰ τὸ θέμα τῶν πτηνοτροφῶν, αἵτινες μορφώνουν τὸ κόστος τῶν ἀγαθῶν τούτων, συνετέλεσεν εἰς τὴν ἐγκατάλειψιν ἐν πολλοῖς τῆς ἀπασχολήσεως ταύτης ἀπὸ τὴν ὁποίαν, μὲ πολιτικὴν συνετὴν καὶ ἐνδεδειγμένην, κατὰ τὸ παράδειγμα ἄλλων Κρατῶν, δυνάμεθα μεγάλως νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ πρόβλημα τῆς διατροφῆς τῶν Ἑλλήνων. Εἰσάγονται αὐγά, νεοσσοὶ καὶ ὄρνιθες ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ὡς καὶ κατεψυγμέναι ὄρνιθες ἐπὶ μεγίστῃ βλάβῃ τῆς τε ἀπασχολήσεως καὶ τοῦ συναλλάγματος. Παράδειγμα φέρω, τοὺς πτηνοτρόφους Μεγάρων καὶ Ἀργολίδος, οἵτινες, ἀπογοητευθέντες ἐγκατέλειψαν τὴν ἀπασχόλησιν ταύτην, ἐνῷ ὑπάρχει δυνατότης αὐξήσεως τῆς τοιαύτης παραγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς τῶν τοιούτων προϊόντων. Εἶναι θλιβερὰ τὰ φαινόμενα ταῦτα καὶ εἶναι ἀπορίας ἄξιον, πῶς δὲν κατενόησαν εἰσέτι οἱ ἀγρόται τὰ δικαιώματά των καὶ τὰς βαρείας εὐθύνας τοῦ Κράτους. Πῶς εἶναι δυνατόν, οἱ Ἰσραηλῖται, οἱ Τοῦρκοι καὶ οἱ Βούλγαροι, νὰ εἰσάγουν εἰς τὴν χώραν μας αὐγά, τυρόν, βούτυρον καὶ ἄλλα ἀγαθά, εἰς τιμὰς περισσότερον εὐθηνάς, ἀπὸ τὸ κόστος παραγωγῆς τῶν προϊόντων μας; Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸν ἄμετρον καὶ ἀντιοικονομικὸν δανεισμόν, εἰς τὸν μεγάλον τόκον τῶν δανείων, εἰς τὰς μεγάλας τιμὰς τῶν πτηνοτροφῶν καὶ ἐν πολλοῖς εἰς τὴν ἔλλειψιν παρακολουθήσεως ἀπὸ ὑπεύθυνα ὄργανα τοῦ Κράτους, πρὸς πρόληψιν τῶν ἀσθενειῶν καὶ θεραπειῶν τούτων. Τὰ γεγονότα ταῦτα, ἔφερον τὴν ἀπογοήτευσιν εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος ζητεῖ νὰ ἀνεύρῃ ζωὴν εἰς τὴν Γερμανίαν, εἰς τὸν Καναδᾶν, τὴν Αὐστραλίαν καὶ ἀλλαχοῦ μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἐρημωθῇ ἡ ὕπαιθρος. Τὸ παιδὶ τοῦ ἀγρότου, κατόπιν τῆς συγκοινωνίας, εἶδε τὴν πόλιν, εἶδε τὸν κινηματογράφον, ἔλαβε γνῶσιν τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτὸς καὶ γενικῶς τοῦ πολιτισμοῦ, μὲ συνέπειαν καὶ ἀποτέλεσμα νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ χωριὸ καὶ νὰ στραφῇ εἰς τὴν μετανάστευσιν ἢ εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα. Ποιμένες νέοι, πλέον δὲν ὑπάρχουν, ἀπέμειναν μόνον οἱ γέροντες καθ’ ὅτι τὸ παιδὶ δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ ζήσῃ εἰς τὸ βουνό. Κατόπιν τῆς καταστροφῆς τῶν καπνοσπορείων ἀπὸ τὸν περονόσπορον δυστυχία φοβερὰ ἀνεμένει τοὺς καπνοπαραγωγοὺς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀτυχῶς, ἐξῄρεσε τὸν Νομὸν Ἀργολίδος τῆς εἰς βοήθειαν χορηγίας σίτου ἐκ 36 κιλῶν κατ’ ἄτομον ἀναγκασθεῖσα, τέλος, κατόπιν σχετικῆς ἐρωτήσεώς μου νὰ τὸν περιλάβῃ. Δι’ αὐτὸ τὸ Κράτος ὀφείλει κατεπειγόντως νὰ ἀξιοποιήσῃ τὴν οἰκόσιτον κτηνοτροφίαν καὶ τὴν ἡμιοικόσιτον τοιαύτην, ὥστε δυναμένου τοῦ ποιμένος νὰ εἶναι παρὰ τὸν οἶκον, νὰ μὴ ἐγκαταλείπῃ τὸ χωριό, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅμως, ὅτι τὸ ποίμνιόν του θὰ συγκροτῆται ἀπὸ ἐξαίρετα ζῷα, καλῆς ἀποδόσεως, διατρεφόμενα καλῶς καὶ πλήρως διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ γεωργικοῦ κλήρου κτηνοτροφικῶς. Δὲν ἀποδίδουν οἱ μεγάλοι ἀριθμοὶ ποιμνίων, ἀλλὰ ὁ μικρὸς ἀριθμὸς ζώων, ὅμως καταλλήλων καὶ καλῶς διατρεφομένων. Δὲν ἔχομεν ποιμένας προωδευμένους κτηνοτροφικῶς καὶ διὰ τοῦτο παρατηρεῖται τὸ φαινόμενον τῆς δυστυχίας τούτων. Χρειάζεται ὑποδειγματικὴ δημιουργία τοιούτων ἀγροτοποιμένων ὑποχρεουμένων ἀπὸ τὸ Κράτος νὰ καλλιεργοῦν ἀποκλειστικῶς τὸν κλῆρον των μὲ κτηνοτροφικὰς τροφάς, ὡς ἡ ρόβη, τὸ λαθούρι, ὁ βῖκος, ἡ κριθή, τὰ κουκιὰ καὶ ἄλλα, εἰς τρόπον, ὥστε ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς γῆς διὰ τῶν ζώων, νὰ εἶναι πλήρης καὶ ἀποδοτική. Ὁ ἀναδασμὸς τῆς γῆς μεγάλως θὰ ὠφελήσῃ εἰς τὴν πραγμάτωσιν τοῦ σπουδαίου τούτου σκοποῦ. Τὸ παράδειγμα τοῦτο θὰ ἀκολουθηθῇ ἀπὸ ὅλους, διότι βάσις τῆς προόδου τῶν ἀγραμμάτων ἀνθρώπων εἶναι ἡ μίμησις καὶ ἡ ἅμιλλα. Ἀλλὰ τὸ θέμα εὑρίσκεται ὑπὸ μελέτην. Ὡς δὲ ἐπληροφορήθην, δὲν ἔχομεν γεωλόγους. Μοῦ εἶπεν ἡ ὑπηρεσία καὶ τὸ καταπληκτικόν, ὅτι μολονότι ἐζήτησεν τὴν δημιουργίαν Σχολῆς Γεωλόγων, οὐδὲν ἐγένετο. Ἡ ζημία τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου ἐκ τῆς ἐλλείψεως νεροῦ εἶναι τεραστία, ὅπως ἐπίσης ἡ ζημία εἶναι μεγάλη καὶ διὰ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ λόγῳ τῆς καταστάσεως αὐτῆς εἶναι ἀδύνατον νὰ πληρώσουν τὰ χρέη των.

§114Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Πράγματι, τὸ θέμα τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου, ἐμελετήθη ὑπὸ διττὴν ἔννοιαν. Πρῶτον, ἐστάλη πράγματι μία Ἐπιτροπὴ ἀπαρτιζομένη ἀπὸ Ἰσραηλίτας καὶ Ἕλληνας γεωλόγους καὶ τοῦτο, διότι ἔχομεν πράγματι εἰδικοὺς Ἕλληνας, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀρκετοί. Θὰ πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἔχει συσταθῆ καὶ Γεωλογικὸν Ἰνστιτοῦτον ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ὁποίου ἐτέθη ἀξιόλογος Ἕλλην ἐπιστήμων. Τὸ θέμα τοῦ κινδύνου, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐπισημανθῆ ἐκ τῆς πτώσεως τοῦ ἰδανικοῦ ὁρίζοντος τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου ἀπεφάνθη ἡ Ἐπιτροπή, ὅτι δὲν ὑφίσταται. Τί συμβαίνει; Ἐπειδὴ καὶ ἡ ἀγορὰ εἶναι πολὺ κοντὰ καὶ διότι τὰ κτήματα τοῦ πεδίου αὐτοῦ εἶχον συνηθίσει τὸν ἀγρότην εἰς ὑψηλὰς ἀποδόσεις καὶ εἰσοδήματα, ὑπῆρξεν ἕνας ὑπερδανεισμὸς ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ὁ ὁποῖος τελικῶς κατέληξεν εἰς βάρος τῶν ἀγροτῶν διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἕκαστος προσεπάθει νὰ πάρῃ τὸ νερὸ τοῦ γείτονός του. Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ δανεισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ἀντιμετωπισθῇ κατὰ γενικώτερον τρόπον, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ παρουσιάζηται τὸ φαινόμενον, ὥστε ὁ εἷς νὰ ὑποκλέπτῃ τὸ νερὸ τοῦ ἄλλου.

§115Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, εἶναι ἐπιμελής, καὶ ἐνδιαφέρον ἐπέδειξε διὰ νὰ μάθῃ τὸ θέμα. Δὲν τὸ γνωρίζει ὅμως. Ἐὰν εἰς τὴν θέσιν Α ὁ Β ἔχῃ ἕνα πηγάδι σκάβει τὸ μέρος καὶ σημαίνει αὐτὸ ποὺ λέγεται πηγάδευσις. Ἐδῶ πρόκειται γενικῶς περὶ τοῦ ὑδατίνου ὁρίζοντος. Ἤδη ὅμως νερὸ εὑρίσκουν εἰς τὰ 60 ἢ 70 μέτρα.

§116Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Διὰ ποῖον λόγον;

§117Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Διότι ὁ ὑδάτινος ὁρίζων κατέστη ἤδη πτωχός. Εἰς τὸ 5ετὲς σχέδιον οὐδεὶς ἐνεθυμήθη τὴν Λέρνην, τὸ Κεφαλάρι καὶ τὸν Ἀνάβαλον. Ἀναβαλόμενον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὸν ἀπεκάλεσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου.

§118Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Δὲν ἔχει ἀντλιοστάσιον εἰς τὴν Λέρνην;

§119Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Τὸ μεγάλο τοῦτο ἀρδευτικὸν θέμα, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠξιοποιεῖτο τὸ Ἀργολικὸν πεδίον δὲν τὸ ἀντεμετωπίσατε. Καὶ ἀπὸ τὴν διακοπήν σας δείχνετε, ὅτι τὸ ἀγνοεῖτε. Ἐὰν κατὰ τὴν ἱεράρχησιν τῶν ἔργων, ἔθετε ὡς βάσεις τὰ θέματα ἀρδεύσεως, τῆς κτηνοτροφίας, τῆς πτηνοτροφίας μὲ πρώτιστον θέμα τὸν ἠλεκτροφωτισμὸν τῆς ὑπαίθρου, θὰ ἀνέπτυσσε τὸ πραγματικῶς κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα τοῦ λαοῦ, θὰ συνεκράτει τὸν λαὸν εἰς τὸ χωριό, θὰ συνετέλει εἰς τὴν διάσωσιν τοῦ δάσους καὶ εἰς τὴν ἀναδάσωσιν, καθ’ ὅσον διὰ τοῦ παρεχομένου ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, θὰ ἐπετυγχάνετο οὐ μόνον ὁ φωτισμὸς τῶν κοιμωμένων ἀγροτῶν εὐθὺς ὡς νυκτώσῃ, ἡ θέρμανσις τούτων, τὸ μαγείρευμα ἀπὸ τὰς οἰκοκυράς, μὲ συνέπειαν τὴν μὴ καταστροφὴν τοῦ δάσους καὶ τῶν θαμνωδῶν περιοχῶν. Ἐδῶ ὀφείλεται ἡ ἔλλειψις τῶν βροχοπτώσεων καὶ ἡ ἀπορροὴ τοῦ νεροῦ κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν θάλασσαν, πρὸς ζημίαν τοῦ ὑπογείου ὑδατίνου ὁρίζοντος, ὡς συνέβη εἰς τὴν δυστυχῆ Ἀργολίδα καὶ Ἑρμιονίδα. Πᾶν ὅ,τι γίνεται, ἔχει σκοπὸν τὴν ὠφέλειαν τοῦ ἀστοῦ καὶ τὴν πλήρη παραγνώρισιν τῆς ὑπαίθρου. Τὸ θλιβερὸν εἶναι, ὅτι οἱ περισσότεροι ἐξ ἡμῶν καὶ γενικῶς τῶν ἐπιστημόνων, μολονότι καταγόμεθα ἀπὸ τὰ χωριὰ, τὰ ἐξεχάσαμεν κυριολεκτικῶς, καίπερ τοὺς περισσοτέρους τῶν ἐπιστημόνων τοὺς ἔδωσε καὶ τοὺς δίδει ὁ πτωχὸς ἀγρότης, ἀπὸ τὸ ὑστέρημά του. Δὲν ἐπολέμησε μόνον ὁ ἀγρότης εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν, δὲν ἔσωσε μόνον τὴν Πατρίδα ἀπὸ τοὺς πολεμίους, δὲν παράγει μόνον τὰ περισσότερα τῶν ἀγαθῶν συντελῶν εἰς τὴν μεγαλυτέραν εἰσαγωγὴν τοῦ διὰ τὴν ζωὴν τῆς χώρας συναλλάγματος, δὲν εἶναι μόνον ὁ περισσότερον πολύτεκνος, διότι ἀγαπᾶ τὴν παιδοποιΐαν, ἀλλὰ εἶναι καὶ ὁ κύριος συντελεστὴς τῆς μορφώσεως τῶν Ἑλληνοπαίδων, μορφώνων οὕτω τὸ ἐπιστημονικὸν δυναμικὸν τῆς χώρας. Δὲν ἔχει τεντυμπόϋδες ὁ ἀγρότης, ἔχει μόνον φλόγα πρὸς ἐργασίαν καὶ λατρείαν πρὸς τὰς παραδόσεις τῆς φυλῆς. Ἰδού, λοιπόν, διατὶ δυσπιστῶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ λυποῦμαι βαθύτατα, διότι καίπερ χωρικὸς ὁ κ. Πρωθυπουργός, παρέλειψε νὰ λάβῃ τὰ ἐνδεικνυόμενα αὐτὰ μέτρα, παρέλειψε νὰ ἀναζητήσῃ συνεργάτας ἱκανοὺς καὶ πεπαιδευμένους, ὤξυνε τὰ πάθη τὰ πολιτικὰ καὶ εὐνοεῖ κλῖμα πικρίας εἰς μέγα τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀφήνων νὰ καλλιεργῆται ἡ συκοφαντία κατὰ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅτι δῆθεν αὕτη εἶναι ἐθνικῶς ὕποπτος, ὅτι εἶναι συνοδοιπόρος τοῦ κομμουνισμοῦ, καὶ ὅτι βάλλει κατὰ τοῦ Στέμματος. Πρὸ ἐτῶν ὁ κ. Πρωθυπουργός, εἰς Συνέδριον Νομαρχῶν, θέλων νὰ καταδείξῃ τὴν σπουδαιότητα τοῦ Νομάρχου, εἶπεν, ὅτι ἔχει ἀνάγκην 50 τοιούτων προσώπων. Διηρωτήθην διατὶ δὲν ἀνευρίσκει καὶ δὲν ἀναζητεῖ τούτους; Εἶναι ἱστορικὴ ἡ εὐθύνη τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ γνωρίζω, ὅτι ἔχει χρέος νὰ ἀποκαθάρῃ τοῦτο ἐνθυμούμενος τὸν ἀθάνατον Ἐλευθέριον Βενιζέλον, ὁ ὁποῖος, συνεχῶς, ἐπῄνει τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος Παναγῆν Τσαλδάρην, διὰ νὰ προπαρασκευάσῃ ἐκεῖνον, διὰ τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας καθ’ ὅσον καὶ τὰ ἑδώλια τῆς Ἀντιπλιτεύσεως, τὰ ἐθεώρει ἐξ ἴσου ἀξιοπρόσεκτα ὁ μέγας ἐκεῖνος ἐθνικὸς ἡγέτης. Ὁ κομπασμὸς τῆς Κυβερνήσεως περὶ εὐημερίας, εἶναι ἡ ἀποκλειστικὴ αἰτία τῆς ἐλαττώσεως τῆς βοηθείας καὶ λόγῳ τῆς ἀνικανότητος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑπερασπίσῃ παρὰ τοῖς συμμάχοις τὸ περὶ βοηθείας αἴτημά μας. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι ἡ βοήθεια παρεσχέθη, παρέχεται καὶ πρέπει νὰ παρασχεθῇ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, οὐ μόνον λόγῳ τῶν μεγάλων θυσιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ πρὸ παντός, διότι συμφέρει εἰς τοὺς Ἀμερικανούς, χάριν μόνον τῶν συμφερόντων των ἡ τοιαύτη βοήθεια. Ὅθεν ὁ ὑπερασπιστὴς τῆς Ἑλληνικῆς ὑποθέσεως, δὲν ἀρκεῖ νὰ γνωρίζῃ τὰς Ἑλληνικὰς ἀνάγκας, ἀλλὰ πρέπει πρὸ παντὸς νὰ γνωρίζῃ τὸ συμφέρον τῶν Ἀμερικανῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ εἶναι ἱκανὸς νὰ τὸ ἀναπτύσσῃ πειθόντως εἰς παγκόσμιον κλίμακα γνώσεως, ὥστε πειθομένων τῶν Ἀμερικανῶν ὡς εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθῶσιν, νὰ μᾶς χορηγηθῇ βοήθεια μεγαλυτέρα καὶ τῆς πρὸς τὴν Τουρκίαν χορηγουμένης, διότι ἡ θέσις μας εἶναι περισσότερον ἀξιοπρόσεκτος ἀπὸ σκοπιᾶς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας. Ὑπενθυμίζω ἐν τούτῳ τῷ σημείῳ τὰς σχετικὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου Ἀϊζενχάουερ, ἀλλὰ καὶ τὴν ἱστορίαν. Ἡ Τουρκία, προκειμένου νὰ τύχῃ βοηθείας, παρουσιάζει τὸν πληθυσμόν της, ὅτι εἶναι 27.000.000, ἐνῷ δὲν ὑπερβαίνει τὰ 15.000.000. Παρουσιάζει τὴν οἰκονομίαν της καταστραφεῖσαν, προβάλλει τὴν προσφερομένην ὑπὸ τῆς Ρωσίας βοήθειαν πρὸς ἐκβιασμόν, προβάλλει τὴν γεωγραφικήν της θέσιν ὡς γείτονος τῆς Ρωσίας, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ σπεύδουν ὅλοι πρὸς βοήθειάν της. Ἡ ἱστορία λέγει, ὅτι Κράτη γειτονεύοντα πρὸς μεγάλα Κράτη, λόγῳ τῆς μεταξὺ τῶν Μεγάλων ἀντιθέσεως, δὲν κινδυνεύουν ἀπὸ εἰσβολὰς ἢ εἰδικώτερον ἀπὸ τοπικοὺς πολέμους, καθ’ ὅσον μία τοιαύτη εἰσβολὴ συνεπάγεται ἄμεσον γενικὴν ἀνάφλεξιν. Μεταπολεμικῶς, τοῦτο ἐπεβεβαιώθη πλήρως, δημιουργηθέντων ἢ προκληθέντων πολέμων, εἰς μικρὰ Κράτη μακρὰν τῶν μεγάλων, ἀλλὰ συγκρουομένων τῶν συμφερόντων τούτων εἰς τὰ μικρὰ Κράτη, ὡς εἰς Ἑλλάδα ὁ συμμοριτοπόλεμος, εἰς Κορέαν καὶ ἤδη εἰς τὸ Λάος. Αὐτῆς τῆς ἀρχῆς, ἡ Κυβέρνησις τελεῖ ἐν ἀγνοίᾳ, φοβουμένη μήπως τυχὸν τῆς εἴπουν, ὅτι εἶναι ἔνοχος ἀπάτης, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἀνέχεται νὰ εἶναι πρώτη ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸ βάρος τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ νὰ κληθῇ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ταύτας καὶ διὰ δανεισμοῦ, ὅταν ἔχωμεν τὸν ἐργάτην νὰ λαμβάνῃ ἡμερομίσθιον 45 δραχμάς, τὸν συνταξιοῦχον τοῦ ΤΕΒΕ 14 δραχμὰς ἡμερησίως, τὸν ἀγρότην πεινῶντα, τὸν ὑπάλληλον χειμαζόμενον, τὸν συνταξιοῦχον ἄθλιον καὶ τέλος, ὅταν ἔχωμεν ἀπόρους βάσει καταστάσεων τῶν Κέντρων Προνοίας, τὸ ἥμισυ τῶν Ἑλλήνων. Εἶναι πράγματι τραγικὴ ἡ κατάστασις τῆς χώρας. Μὴ ξεχνᾶτε, κ.κ. βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως, τοὺς συναδέλφους σας ἐκ τοῦ κόμματος, ἐξ οὗ προέρχεσθε, οἵτινες κατὰ τὰ ἔτη 1920–1922 μολονότι ἔβλεπον ἐπερχομένην τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφήν, μολονότι ἔμαθον τὴν ἀποδοκιμασίαν τοῦ μακαρίτου ἀρχιστρατήγου Χατζηανέστη ἀπὸ τὸν ἐν παρελάσει καὶ ἐν πρώτῃ γραμμῇ νικητὴν Ἑλληνικὸν στρατόν, μολονότι ἐδιάβασαν τὸ «Οἴκαδε», μολονότι ἐλάμβανον γνῶσιν τῶν προκηρύξεων τοῦ Κεμὰλ πρὸς τὸν στρατόν μας, μολονότι ἐγνώριζον, ὅτι ἀνῆλθον τότε εἰς τὴν ἀρχὴν μὲ συνθήματα ἀποστρατεύσεως, ἐν τούτοις δὲν ἔδειξαν δυσπιστίαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὸν χρόνον ἐκεῖνον, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἐκριζωθῇ ὁ ἀπὸ αἰώνων Ἑλληνισμὸς καὶ νὰ ὑποστῶμεν τὴν φοβερὰν ἐκείνην καταστροφήν. Μὲ θλῖψιν μου ἀνατρέχω εἰς τὴν ἱστορίαν διὰ νὰ καταδείξω, ὅτι χρειάζεται πέραν τῶν προσωπικῶν αἰσθημάτων, πέραν τῶν ἡδονῶν τῆς ἐξουσίας, ἡ ἐθνικὴ ἀνάτασις καὶ ἡ προσήλωσις πρὸς τὸ καθῆκον. Δὲν ὑπηρετοῦμεν τὸ Ἔθνος, ὅταν ὁ λαὸς τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου δὲν βλέπει ἴσην καὶ δικαίαν μεταχείρησιν. Δὲν ὑπηρετοῦμεν τὸ Ἔθνος ὅταν ἐμποδιζώμεθα νὰ ὑποδεικνύομεν καὶ εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα τὰ κατὰ τὸ πολίτευμα χρέη του. Κύριοι βουλευταί, πολὺ φοβοῦμαι, ὡς βαίνουν τὰ πολιτικὰ πράγματα τῆς χώρας, μήπως δὲν δυνηθῶμεν νὰ συγκρατήσωμεν τὸν πικραμένον λαὸν τοῦ κέντρου, ὅστις πιστεύει, ὅτι ἀδικεῖται. Ἔχει καὶ αὐτὸς προβλήματα, ἔχει καὶ αὐτὸς παιδιὰ πρὸς διορισμόν, ἔχει καὶ αὐτὸς προσφέρει πρὸς τὸ Ἔθνος, πλείστας θυσίας καὶ ἐπὶ τέλους καὶ πλέον, ὅλους τοὺς ἡγέτας τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος μὲ τὴν συγχρονισμένην νομοθεσίαν, διὰ τὸν ἀγρότην, τὸν ἐργάτην, τὸν ἐπαγγελματίαν καὶ γενικῶς διὰ τὴν ἐπιστήμην. Διανοίγονται δρόμοι καὶ ἀφίνονται ἡμιτελεῖς, ἀνακαλυπτομένης κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τῆς ἐλλείψεως μελέτης. Οὕτω, ἐγκατελείφθησαν αἱ διανοιγεῖσαι ὁδοὶ Ἄργους — Δούκα–Ἐξοχῆς–Ἀλέας καὶ Νεμέας–Σκοτεινῆς — Κανδήλας. Τὸ θέαμα εἶναι ἀποκαρδιωτικὸν διὰ τοὺς κατοίκους τῆς ὀρεινῆς περιοχῆς Ἀργολίδος, οἵτινες στεροῦνται συγκοινωνίας καίπερ τοῦ Κράτους δαπανήσαντος ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων ἄνευ ἐπιτεύξεως τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ. Ἡ πόλις τοῦ Ναυπλίου, ἡ κατ’ ἐξοχὴν τουριστική, ἂν καὶ τὸ Κράτος ᾠκοδόμησε δύο ἐξαίρετα ξενοδοχεῖα στερεῖται νεροῦ. Τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον καὶ ἐπιβάλλεται ἡ ἄμεσος ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου ὑδρεύσεως ἀπὸ τὴν πηγὴν Λέρνης. Οἱ γεωργοκτηνοτρόφοι ὑποστάντες καταστροφὴν ἀπὸ τοὺς Γερμανοϊταλούς, δὲν ἔτυχον οὐδεμιᾶς ἀποζημιώσεως, ἂν καὶ οἵ τε Γερμανοὶ καὶ Ἰταλοὶ ἐπλήρωσαν ἐπανορθώσεις. Γέρων δυστυχὴς ἐκ Νέας Ἐπιδαύρου μοὶ ἐπέδειξεν ἐπιστολὴν τοῦ Καγγελαρίου Ἀντενάουερ, δι’ ἧς τοῦ γράφει, ὅτι ἀπεζημιώθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, πρὸς τὴν ὁποίαν νὰ ἀποταθῇ. Ἐξ ἀντιθέτου ἔτυχον βοηθείας καὶ παροχῶν οἱ βιομήχανοι, οἵτινες διὰ τῶν παγομένων πιστώσεων οὐδὲν ἐπέστρεψαν εἰς τὸ Κράτος. Αὐτὴ εἶναι ἡ συμπεριφορὰ τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς δυστυχεῖς ἀγρότας καὶ κτηνοτρόφους. Εἶναι ἀπαράδεκτον ὑβρεολόγιον κατὰ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου, τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς ἀπελευθερώσεως, τοῦ ἐξόχου ἀγωνιστοῦ τῆς Δημοκρατίας καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ, ὅστις ἰδιαιτέρως γνωρίζει τὰς προσενεχθείσας ὑπηρεσίας χάριν αὐτῶν ὑπ’ ἐκείνου. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἀποδοκιμάζει τὴν τοιαύτην τακτικήν. Εἶναι ἀξία ἐξάρσεως ἡ νεολαία, ἡ ὁποία δονεῖται ἀπὸ τὸ ἰδεῶδες τῆς Δημοκρατίας, χάριν τῆς ὁποίας ὁ ἀγὼν τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου. (Χειροκροτήματα).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λύχνος, ἔχει τὸν λόγον.

§121ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη.

§122Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις, διότι ὑπολείπονται ἀκόμη 40 βουλευταὶ διὰ νὰ ὁμιλήσουν. Καὶ ἡμεῖς εἴμεθα καταπεπονημένοι, ἀλλὰ πρέπει νὰ συνεχίσωμεν διὰ νὰ δοθῇ εἰς ὅλους ἡ εὐκαιρία νὰ ὁμιλήσουν.

§123Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη, ἀλλὰ ἐπειδὴ αὔριον δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ ὁ χρόνος νὰ ὁμιλήσουν ὅλοι οἱ ρήτορες, πρέπει νὰ ὁμιλήσωμεν σήμερον. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος μοῦ δώσῃ τὸν λόγον, θὰ τὸν λάβω.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Λύχνο.

§125Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐγὼ δὲν θὰ ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ δημοσιευθῇ ὁ λόγος μου ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Ἔχω τὴν βεβαιότητα, ὅτι εἰς τὴν αἰωνιότητα θὰ εἰσέλθω διὰ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν. Ἡ φιλοδοξία μου θὰ ἦτο σήμερον, ὅπως οἱ πρακτικογράφοι κρατήσουν μίαν πολὺ στενὴν περίληψιν τῶν ὅσων θὰ εἴπω, ἀλλὰ μίαν περίληψιν ἀρκετὰ σαφῆ, ὥστε ἐκεῖνα τὰ ὀλιγώτερα, ποὺ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ περιλάβουν αἱ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι πάντοτε πρόθυμοι εἰς αὐτὰς τὰς παραχωρήσεις, νὰ εἶναι νοητὰ ἀπὸ τὸ κοινόν. Κύριοι, ἡ μέχρι τοῦδε συζήτησις τῆς προτάσεως δυσπιστίας νομίζω, ὅτι ἀπέδειξε τὴν κενότητα αὐτῆς. Καὶ μόνον ἡ ἀγόρευσις τοῦ τελευταίου ρήτορος, θὰ σᾶς ἔπειθε, ὅτι ἐδῶ κάμνομεν μίαν συζήτησιν, ὄχι ἀκριβῶς διὰ νὰ φωτισθῶμεν ἡμεῖς ἢ νὰ φωτίσωμεν τὸν λαὸν ἢ νὰ κρημνίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν ἀρχήν, ἀλλὰ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ χάνωμεν τὸν καιρόν μας καὶ διὰ νὰ περάσουν ἑπτὰ ἢ ὀκτὼ ἡμέραι τῆς Βουλῆς χωρὶς νὰ φθάσωμεν εἰς κανένα οὐσιαστικὸν ἢ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Κατόπιν τούτου, ἦτο πολὺ φυσικὸν ἡ πρότασις δυσπιστίας νὰ φθάσῃ μέχρι τῶν μυστικῶν κονδυλίων, τὰ ὁποῖα ἐμφανίζονται εἰς πᾶσαν συνεδρίασιν, νὰ φθάσῃ μέχρις ἐλέγχου τῶν γαμηλίων δώρων τὰ ὁποῖα ἔγιναν πρὸς τὸ πριγκηπικὸν ζεῦγος, μέχρι τῶν κολύβων τῆς Καισαριανῆς καὶ μέχρι τοῦ ξενοδοχείου τῆς Πάρνηθος. Κύριοι, θὰ περιορισθῶ εἰς θέματα, τὰ ὁποῖα μοῦ εἶναι περισσότερον οἰκεῖα. Θὰ ἀρχίσω μὲ τὰς ἐπικρίσεις ποὺ ἔγιναν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν ἐπέτυχε τὴν οἰκονομικὴν βοήθειαν τοῦ ΝΑΤΟ. Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει, ὅτι τὸ ΝΑΤΟ δὲν διαθέτει κανένα οἰκονομικὸν ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἠμποροῦσε νὰ τῆς χορηγήσῃ εἴτε βοήθειαν δωρεάν, εἴτε δάνεια. Γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅπως γνωρίζωμεν ὅλοι μας, ὅτι ὅλαι αἱ προσπάθειαι, ὅπως ἡ Ἀτλαντικὴ συμμαχία ἀποκτήσῃ ἐκτὸς ἀπὸ στρατιωτικὸν καὶ πολιτικὸν καὶ οἰκονομικὸν περιεχόμενον, δὲν ἐναυάγησαν, ἀλλὰ καὶ δὲν ἐτελεσφόρησαν. Δὲν ὑπάρχει, λοιπόν, Ὀργανισμός, δὲν ὑπάρχει δυνατότης νὰ δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν βοήθεια ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ. Ἀλλὰ τότε, διατὶ ἡ Κυβέρνησις προσέφυγεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ καὶ ἐζήτησε βοήθειαν, δυναμένην νὰ καλύψῃ τὰ μεγαλύτερα στρατιωτικὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἡ χώρα μας ἔχει ἀναλάβει καὶ ἐκ τῆς ἰδίας αὐτῆς ἀνάγκης, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἔχει ἀπέναντι τῆς συμμαχίας; Ἀπετάθη ἀκριβῶς εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ, διὰ νὰ πείσῃ τοὺς φίλους μας, τοὺς δυναμένους νὰ βοηθήσουν τὴν Ἑλλάδα, νὰ τῆς παράσχουν αὐτὴν τὴν ἱκανοποίησιν, τοῦ νὰ δυνηθῇ, δηλαδή, μὲ τὴν βοήθειαν αὐτὴν νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὡρισμένας δαπάνας στρατιωτικάς, τὰς ὁποίας ἐνδεχομένως ὁ Ἑλληνικὸς προϋπολογισμὸς δὲν δύναται νὰ ἀντιμετωπίσῃ. Καὶ αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα ἐπετεύχθη, διότι καὶ ἡ μελέτη ἔγινε καὶ συστάσεις ἐδόθησαν καὶ ἡ μελέτη θὰ συνεχισθῇ, χωρὶς βεβαίως αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ δυνάμεθα νὰ προείπωμεν ποῖον θὰ εἶναι τὸ θετικὸν καταστάλλαγμα αὐτῆς τῆς ἐκστρατείας, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ἐὰν τὴν ἐκστρατείαν αὐτὴν δὲν τὴν ἀνελάμβανε, ἐὰν τὴν προσπάθειαν αὐτὴν δὲν τὴν κατέβαλε, τότε θὰ εἶσθε δικαιολογημένοι νὰ κατηγορήσητε τὴν Κυβέρνησιν διὰ μίαν παράλειψιν. Ἀλλὰ ἡ παράλειψις δὲν ὑπάρχει. Ἡ παράλειψις ἐκαλύφθη καὶ ὑποθέτω, ὅτι δύνανται νὰ φθάσουν καὶ εἰς ἀποτελέσματα, ἡ προσφυγὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ καὶ ὅλη ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία ἔκτοτε ἔγινε. Εἶπον οἱ κ.κ. συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι δὲν ἐλάβομεν βοήθειαν ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ, διότι ἠμπόδισε τὴν λῆψιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ἐκ μέρους τῶν συμμάχων μας ἡ ἔξαρσις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομικῆς προόδου. Ὁ κ. Παπανδρέου κατηγόρησε τὸ δῆθεν οἰκονομικὸν θαῦμα, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὑποστηρίζει, ὅτι ἐπετέλεσεν. Τοιοῦτον θαῦμα ἡ Κυβέρνησις οὔτε ἐπετέλεσεν, οὔτε ὑποστηρίζει, ὅτι ἐγένετο. Ἡ Κυβέρνησις ἐργάζεται καὶ ἐπιτυγχάνει μίαν βαθμιαίαν οἰκονομικὴν πρόοδον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία εἶναι καταφανὴς καὶ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι εἶναι καλύτερον ἢ ὅτι εἶναι προτιμότερον ἢ ὅτι εἶναι περισσότερον ἀξιοπρεπές, νὰ λέγῃ ἡ Ἑλλάς: Εἶμαι μία πτωχὴ χώρα, δὲν δύναμαι νὰ τὰ βολέψω, κάμετέ μου ἐλεημοσύνην καὶ διὰ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας καὶ διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν καὶ δι’ ὅλας τὰς ἄλλας μεγαλυτέρας καὶ μικροτέρας ἀνάγκας μου. Νομίζετε, κύριοι, ὅτι τὸ τροπάριον αὐτὸ τῆς πτωχείας, τῆς οἰκονομικῆς ἀθλιότητος καὶ τῆς ἐπαιτείας θὰ ἔδιδε καλύτερα ἀποτελέσματα, παρὰ νὰ ἀπευθυνόμεθα πρὸς τοὺς ἄλλους μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν ἀνθρώπων ἐργαζομένων, ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι προοδεύουν, ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι θὰ φθάσουν κἄποτε εἰς ἀνώτερον βιοτικὸν ἐπίπεδον, ἀλλὰ οἱ ὁποῖοι ἐν τῷ μεταξὺ ἔχουν ἀνάγκην ἐνισχύσεως, διὰ νὰ ἐπιτελέσουν, ὄχι τὸ θαῦμα, ἀλλὰ τὴν ἀποστολὴν παντὸς Κράτους εἰς τὸν αἰῶνα τὸν σημερινόν, δηλαδὴ νὰ δημιουργήσωμεν οἰκονομικὴν ἄνεσιν διὰ τὸν πληθυσμόν; Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκρύψῃ τὰ στοιχεῖα τῆς Ἑλληνικῆς πραγματικότητος, διότι εἶναι στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δημοσιεύονται ἀπὸ τὰς Κρατικὰς ὑπηρεσίας, ἀπὸ τὰς Τραπέζας, ἀπὸ τοὺς οἰκονομικοὺς ὀργανισμοὺς καὶ ἐπὶ τῆς δημοσιεύσεως τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν ἐπιρροήν. Εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος: Διατὶ συγκρίνετε τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν καὶ τὰς Ἑλληνικὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας μὲ τοὺς στρατοὺς τῶν ἄλλων βαλκανικῶν χωρῶν. Εἶπε: Δὲν γνωρίζετε, ὅτι ἐὰν γίνῃ ἐπίθεσις κατὰ τῆς Ἑλλάδος θὰ τὴν ἔχῃ ἀποφασίσῃ ἡ Ρωσία καὶ ὅτι ἡ Ρωσία, προστιθεμένη εἰς τὸν ὄγκον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιτεθοῦν ἐναντίον μας, δὲν μᾶς ἀφήνει καμμίαν ἐλπίδα ἐπικρατήσεως; Τὸ ἐπιχείρημα ἠμπορεῖ νὰ εἶναι λογικόν. Ἀλλὰ ἐὰν τὸ ἐπιχείρημα εἶναι λογικόν, πρέπει νὰ φθάσωμεν καὶ εἰς τὴν ἀκραίαν του κατάληξιν: Καταργήσατε τὸν Στρατόν, διότι ἐὰν σᾶς ἐπιτεθῇ ἡ Ρωσία, δὲν πρόκειται νὰ σωθῆτε οὔτε ἂν διαθέτετε 500 χιλ. ἄνδρας, οὔτε ἐὰν ἔχετε ἕνα μόνον ὅπλον εἰς τὸ ὁπλοστάσιόν σας. Θέλει λοιπόν, ἡ Ἀντιπολίτευσις, θέλουν οἱ κ.κ. συνάδελφοι τοῦ Κέντρου, κυρίως, νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτό; Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς δὲν εἶναι ὁ μεγαλύτερος εἰς τὰ βαλκάνια καὶ δὲν εἶναι μεγαλύτερος ἀπὸ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλουν αἱ ἐθνικαὶ ἀνάγκαι. Εἶναι στρατὸς 110 χιλ. ἀνδρῶν περίπου. Ἡ Βουλγαρία ἔχει 250 χιλ. καὶ ἐὰν εἰς τὸν στρατὸν τὸν Βουλγαρικὸν προσθέσωμεν τὸν στρατὸν τῆς Ρουμανίας, τῆς Οὑγγαρίας καὶ τῆς Ἀλβανίας, πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι δὲν χρειάζεται καὶ ἡ Ρωσία διὰ νὰ καταβληθῇ ἡ Ἑλλάς, διότι οἱ γειτονικοὶ κομμουνιστικοὶ στρατοὶ ὑπερβαίνουν τὸ 1 ἑκατομ. μόνοι τους. Ἀλλὰ τὸ γεγονός, ὅτι ὁ ἐχθρὸς εἶναι ἰσχυρὸς μᾶς ἐπιβάλλει νὰ καταστήσωμεν τὴν Ἑλλάδα ἀνίσχυρον; Ἐὰν μᾶς ἐπιτεθοῦν οἱ στρατοὶ αὐτοί, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην, δὲν ἔχομεν συμφέρον νὰ διαθέτωμεν μίαν δύναμιν μὲ τὴν ὁποίαν νὰ ἀναστείλωμεν τὴν πρόοδόν τους κἄπου ἐπὶ ἕνα μικρὸν χρονικὸν διάστημα, μέχρις ὅτου δυνηθοῦν οἱ σύμμαχοί μας νὰ μᾶς βοηθήσουν; Ἐὰν δὲν εἴχωμεν τὴν δύναμιν αὐτὴν τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο μὲ τὸ πρῶτον φύσημα νὰ ἐπέφταμεν εἰς τὴν θάλασσαν. Καὶ οὔτε οἱ Ἀμερικανοί, οὔτε τὸ ΝΑΤΟ θὰ εὑρίσκωνται πλέον εἰς θέσιν νὰ μᾶς βοηθήσουν. Ὁ στρατός μας ἔχει αὐτὴν τὴν ἀποστολήν, νὰ συγκρατήσῃ τὸν ἐχθρὸν ἐπὶ ἓν ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, ἕως ὅτου δοθῇ εἰς τοὺς συμμάχους ὁ χρόνος ὁ ἀναγκαῖος νὰ μᾶς βοηθήσουν ὅπως ἀποκρούσωμεν τὸν κίνδυνον. Εἶπεν ἡ ἀριστερά: Ὑπάρχει καὶ ἄλλος τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἠμπορεῖτε νὰ λύσετε τὸ ζήτημα τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, ἡ οὐδετερότης. Σᾶς λέγει ἡ ἀριστερά, τὸ εἶπεν σαφῶς ὁ κ. Ἠλιοῦ: Διατὶ δὲν κινδυνεύει ἡ ἀσφάλεια τῆς Σουηδίας, τῆς Ἑλβετίας, ἢ τῆς Αὐστρίας μὲ τὴν οὐδετερότητα καὶ θὰ ἐκινδύνευεν ἡ ἰδική μας; Ἡ ἀπάντησις εἶναι, κύριοι, διότι τὰ ἐδάφη τῆς Σουηδίας οὐδεὶς τὰ ὑποβλέπει. Διότι τὴν ἐλευθερίαν τῆς Ἑλβετίας οὐδεὶς τὴν καταπολεμεῖ. Διότι τὴν οὐδετερότητα τῆς Αὐστρίας τὴν ἐπιβάλλει Συνθήκη, ἡ ὁποία ἠθέλησε νὰ δημιουργήσῃ ἐκεῖ μίαν κατάστασιν ἀπομακρύνουσαν τοὺς πιθανοὺς ἀντιπάλους της ἀπὸ τὸ Αὐστριακὸν ἔδαφος. Τοιαῦται προϋποθέσεις ὅμως δὲν ὑφίστανται διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ Ἑλλὰς περιβάλλεται ἀπὸ χώρας, αἱ ὁποῖαι ἐποφθαλμιοῦν τὰ ἐδάφη της. Ἡ Ἑλλὰς περιβάλλεται ἀπὸ χώρας, ἐκ τῶν ὁποίων πολλάκις ἐσημειώθη ἐπιδρομή. Λέγει ὁ κ. Ἠλιοῦ καὶ λέγει ἡ ἀριστερά: Οἱ γείτονες αὐτοί, τοὺς ὁποίους σεῖς κατηγορεῖτε, τοὺς δυναμένους ἐκ νέου νὰ ἐπιτεθοῦν κατὰ τῆς Ἑλλάδος, τείνουν τὴν χεῖρα εἰς ἡμᾶς. Διατὶ δὲν ἀνταποδίδετε τὴν χειραψίαν; Κύριοι τὴν χειραψίαν τὴν ἐδώσαμεν καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ἀλλὰ ἠπατήθημεν. Καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἐλάβομεν ὑποσχέσεις, ὅτι τὸ ἔδαφός μας θὰ εἶναι ἱερὸν καὶ ὑποσχέσεις φιλίας καὶ εἰρήνης. Ἀλλὰ τὴν ἐπίθεσιν τὴν ὑπέστημεν, εἴτε κατὰ τρόπον εὐθύν, εἴτε κατὰ τρόπον διεισδύσεως. Ποίαν πίστιν λοιπὸν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς τὰς ὑποσχέσεις τῆς Βουλγαρίας, ἡ ὁποία, ἀναλαβοῦσα διὰ τῆς Συνθήκης τῆς εἰρήνης, μετὰ τὸν Βον Παγκόσμιον πόλεμον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ἔχῃ στρατὸν ἀνώτερον ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ ἐπιβάλλουν αἱ ἀνάγκαι τῆς διατηρήσεως τῆς τάξεως διατηρεῖ σήμερον στρατὸν διπλάσιον τῆς Ἑλλάδος;

§126Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἴπατε, ὅτι προκειμένου περὶ τῆς Αὐστρίας πράγματι ἡ πολιτικὴ τῆς οὐδετερότητος εἶναι ἐξασφαλιστική, διότι ὑπάρχει μία διεθνὴς συμφωνία, ἡ ὁποία τὴν κατοχυρώνει. Καὶ πράγματι εἶναι ἀληθὲς καὶ εἶναι ἐπιτυχὴς ἡ ἀντιμετώπισις ποὺ ἐκάματε. Τὶ θὰ ἐλέγατε ἐὰν ἡ χώρα μας, ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, ἐπρόκειτο διὰ κοινῆς συμφωνίας μετὰ 4 ἢ 14 μεγάλων δυνάμεων ἐζήτει νὰ κατοχυρωθῇ ἡ ἀκεραιότης καὶ ἡ ἀνεξαρτησία της, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι θὰ ἦτο οὐδετέρα; Θὰ ἐδέχεσθο σεῖς νὰ ἀκολουθήσωμε αὐτὴν τὴν πολιτικήν, ἐὰν εἴχομεν τὴν συμφωνίαν, ἡ ὁποία θὰ ἠγγυᾶτο τὴν ἀκεραιότητά μας; Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἡ ΕΔΑ ζητεῖ ἡ χώρα μας νὰ ἀκολουθήσῃ πολιτικὴν οὐδετερότητος, νὰ τὴν ἐγγυηθοῦν αἱ μεγάλαι δυνάμεις.

§127Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἀποκρούω ἀμέσως καὶ ἀδιστάκτως τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑποβάλλετε, διότι δὲν ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγγυηθοῦν τὴν Ἑλληνικὴν οὐδετερότητα. Τὴν Αὐστριακὴν δύνανται νὰ τὴν ἐγγυηθοῦν οἱ Ρῶσοι ἔναντι τῶν Γερμανῶν καὶ οἱ Γάλλοι ἔναντι τῶν Γερμανῶν, διότι μόνον οἱ Γερμανοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐζητοῦσαν νὰ καταλάβουν τὸ Αὐστριακὸν ἔδαφος μὲ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ὁ πληθυσμὸς καὶ τὸ ἔδαφος εἶναι γερμανικόν. Ἡ Αὐστρία λοιπὸν δύναται νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς τὰς ὑποσχέσεις ὅλων αὐτῶν τῶν κρατῶν, ὅτι θὰ συγκρατήσουν τὴν Γερμανίαν ἀπὸ ἕνα νέον Ἄνσλους. Διὰ τὴν Ἑλλάδα αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα δὲν στέκει. Πρῶτα–πρῶτα διότι ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποτελέσωμεν μεταξὺ θαλάσσης καὶ Βαλκανίων τὸ «κράτος μαξιλάρι» ποὺ ἔχει δημιουργηθῆ διὰ τὴν Αὐστρίαν. Καὶ δεύτερον, διότι οἱ ἐχθροί μας εἶναι πολλοὶ καὶ γνωστοί. Γνωρίζομεν τὶ θέλουν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναθέσωμεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἐντολὴν νὰ μᾶς φυλάξουν ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς ἑαυτούς των. Δὲν λύει λοιπὸν οὔτε ἡ οὐδετερότης τὸ πρόβλημα. Τὸ πρόβλημα τὸ Ἑλληνικὸν τὸ λύει ἡ συμμαχία της μὲ τὰ Ἔθνη τὰ ὁποῖα σκέπτονται ὡς ἡμεῖς καὶ ἔχουν τὸν αὐτὸν πολιτισμὸν μὲ τὸν ἰδικόν μας. Καὶ νομίζω, ὅτι διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ΝΑΤΟ ὅλα τὰ κόμματα εἶναι σύμφωνα, ἐκτὸς τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἐνῷ εἰς τὴν βάσιν εἶναι σύμφωνα, τὸ Κέντρον ὅμως ἐκμεταλλεύεται πᾶσαν δυνατὴν λεπτομέρειαν διὰ νὰ κλονίσῃ τὰ θεμέλια αὐτοῦ τοῦ οἰκοδομήματος, τὸ ὁποῖον τὸ ἴδιον τὸ Κέντρον, ὅταν ἐκυβερνοῦσε τὴν Ἑλλάδα, εἶχε κατασκευάσει.

§128Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ποῖαι εἶναι αἱ ἀποδείξεις σας;

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Ζορμπᾶ.

§130Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην στρατοῦ, ὄχι διότι συνεργάζεται μὲ τὸ ΝΑΤΟ, ἀλλὰ διὰ νὰ φυλάξῃ τὸν ἑαυτόν της ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς της. Ἐκεῖνο ποὺ κάμει τὸ ΝΑΤΟ εἶναι νὰ ἐπαυξάνῃ τὴν δύναμιν ἀντιστάσεως τῆς Ἑλλάδος ἔναντι τῶν ἐπιθέσεων τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστῇ. Γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι πρὸ τοῦ ΝΑΤΟ, πρὸ τοῦ Βου Παγκοσμίου πολέμου, πρὸ τοῦ Αου Παγκοσμίου πολέμου, ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶχε μόνον 110.000 στρατόν, ἀλλὰ στρατὸν πολὺ μεγαλύτερον. Βεβαίως καὶ τὰ βάρη αὐτὰ εἶναι σήμερα ὑπερβολικὰ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διότι ὁ ὁπλισμὸς καὶ ἡ συντήρησις ἑνὸς στρατοῦ εἶναι τώρα περισσότερον δαπανηρὰ ἀπὸ ἄλλοτε. Δι’ αὐτὸ ζητοῦμε τὴν βοήθειαν τῶν ξένων. Ἐὰν τὸ πρόβλημα ἦτο τόσον ἁπλοῦν, ὅσον μερικοὶ νομίζουν, τότε ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ τὴν ἑξῆς λύσιν. Νὰ εἴπῃ: Κύριοι σύμμαχοι, ἐγὼ ἀγωνίζομαι διὰ σᾶς. Ἐὰν δὲν μᾶς πληρώνετε, ἡμεῖς περιορίζομεν τὸν στρατόν μας, τὸν καταργῶ, ἢ τὸν ὑποβιβάζω εἰς τὸ ἥμισυ. Ἀλλὰ ποῖος Ἕλλην πατριώτης εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Ποῖος πολιτικὸς ἀνήρ, ὁ ὁποῖος ἔχει σωφροσύνην. Εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς συμμάχους, ὅτι ἀφοῦ δὲν μᾶς πληρώνετε, ἡμεῖς περιορίζωμεν τὸν στρατόν μας εἰς 40–20.000 καὶ αὐτοὶ μοῦ ἀρκοῦν. Ἀλλὰ δὲν ἀρκοῦν κύριοι. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ συντηρῇ στρατόν, διὰ νὰ ὑπερασπίζεται τὸν ἑαυτόν της καὶ ὄχι τὸ ΝΑΤΟ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἁπλοῦς συνεπίκουρος εἰς τὴν προστασίαν τῆς ἀσφαλείας της.

§131Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἠξεύρετε, ὅτι σᾶς σέβομαι ἰδιαιτέρως καὶ ἠξεύρω ὅτι εἶσθε εἰλικρινής. Σᾶς ἐρωτῶ τὸ ἑξῆς: Θέμα δι’ ἡμᾶς τὸ Κέντρον ἀπὸ ἀπόψεως ΝΑΤΟ δὲν ὑπάρχει, διότι ἡ πολιτικὴ τοῦ ΝΑΤΟ ὑπῆρξε πολιτικὴ τοῦ Κέντρου. Κατ’ ἀκολουθίαν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀμφισβητήσετε, ὅτι δεχόμεθα νὰ εἴμεθα μέλη τῆς συμμαχίας. Εἴπατε, ὅτι βάλλομεν κατ’ αὐτῆς. Πότε ὅμως βάλλομεν ἐναντίον τοῦ ΝΑΤΟ, ὅταν ζητῶμεν τὸ θέμα τῶν βαρῶν νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἀπὸ τοὺς συμμάχους ἢ ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἀντιμετωπίζῃ ἐπιτυχῶς καὶ κλονίζει τὰ οἰκονομικὰ θεμέλια τῆς Ἑλλάδος;

§132Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἔθεσα τὸ ἐρώτημα προηγουμένως. Ἐὰν οἱ πόροι μας, οἱ οἰκονομικοί, δὲν μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ συντηροῦμεν αὐτὸν τὸν στρατὸν καὶ ἐὰν δὲν εἶναι ἀναγκαῖος διὰ τὴν ἄμυναν τῆς ἰδικῆς μας ἀσφαλείας, δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ τὸν περικόψωμεν εἰς τὸ ὕψος τῶν δαπανῶν τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν. Δὲν εἶναι κανεὶς εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ὁ ὁποῖος νὰ δύναται νὰ δώσῃ διαταγάς, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ ἔχῃ αὐτὸν ἢ ἐκεῖνον τὸν στρατόν. Ὅταν τὸ Βέλγιον καὶ ἡ Ὁλλανδία ἐμείωσαν τὴν στρατιωτικὴν θητείαν ἑπομένως καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν στρατιωτικῶν τους δυνάμεων τὸ ΝΑΤΟ δὲν ἐπενέβη νὰ τοὺς εἴπῃ: Θὰ κάμετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ θέλω. Τὸ ΝΑΤΟ δὲν διατάσσει οὐδένα. Τὸ ΝΑΤΟ προσπαθεῖ νὰ ἐναρμονίσῃ τὰς συμμαχικὰς δυνάμεις μὲ τὰς δυνάμεις πάσης χώρας, ἡ ὁποία αἰσθάνεται ὅτι ἔχει ἀνάγκην αὐτῶν τῶν δυνάμεων, διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τὸν ἑαυτόν της. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς παραιτηθῇ τοῦ αἰσθήματος, ὅτι ὀφείλει αὐτὴ νὰ ὑπερασπίζεται τὰ σύνορά της, νομίζετε, ὅτι ἐνδιαφέρονται ἡ Ἀμερικὴ ἢ ἡ Ἀγγλία ἢ ἡ Γαλλία, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς θὰ πέσῃ ἢ ὄχι εἰς χεῖρας τοῦ κομμουνισμοῦ;

§133Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐὰν ἐνδιαφέρονται; Τί εἶναι αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε;

§134Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Τὰς ἐνδιαφέρει νὰ μὴ πέσῃ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ ΝΑΤΟ νὰ ἀναλάβῃ αὐτὸ τὰς εὐθύνας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ νὰ μὴ πέσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς χεῖρας τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀποφασίσῃ νὰ πέσῃ εἰς τὰς ἀγκάλας τοῦ συμφώνου τῆς Βαρσοβίας, νομίζω, ὅτι οἱ σύμμαχοί μας δὲν θὰ ἐκστρατεύσουν διὰ νὰ μᾶς ἐμποδίσουν. Θὰ μᾶς ἀφήσουν νὰ πράξωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζομεν, ὅτι εἶναι ὀρθόν. Ἐὰν σεῖς δὲ ὑποστηρίζετε, ὅτι πρέπει νὰ πέσωμεν εἰς τὰς ἀγκάλας τοῦ συμφώνου τῆς Βαρσοβίας ὀφείλετε νὰ εἴπητε, ὅτι τὸ ΝΑΤΟ δὲν ὑπηρετεῖ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλά.......

§135Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Καὶ τὴν Ἀγγλίαν καὶ ὅλους.

§136Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἐὰν δὲν εἶσθε σεῖς βουλευτὴς εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶχε καταστραφῆ.

§137Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν εἶναι λογικὰ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαρκῶς μονολογεῖτε. Παρακαλῶ μὴ διακόπτετε.

§139Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§140Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Αἱ διακοπαί σας δὲν ἀποδεικνύουν τίποτε ἄλλο παρ’ ὅ,τι ἡ κοινοβουλευτικὴ εὐαισθησία σας δὲν εἶναι πολὺ ἀνεπτυγμένη. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς Κύπρου, κύριοι, ἐγὼ αἰσθάνομαι ὑπερηφάνειαν, διότι ἐγκαίρως ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ διεκήρυξα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπίστευον, ὅτι ἦτο ἀληθές, ὅτι τὴν Ἕνωσιν δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὴν ἐπιτύχωμεν καὶ ἑπομένως ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν συμβιβαστικὴν λύσιν. Ἡ συμβιβαστικὴ λύσις ἐπεκράτησε τελικῶς καὶ λυποῦμαι πάρα πολύ, ὅ,τι ἤκουσα σήμερον τὸν κ. Μαῦρον νὰ τὴν κατηγορῇ. Διότι ὁ κ. Μαῦρος εἶχε καὶ αὐτὸς τὴν τιμὴν ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἴδιον βῆμα, ἴσως εἰς τόνον ὄχι τόσον ζωηρὸν ὅπως ἐγώ, νὰ συστήσῃ τὸν συμβιβασμόν. Καὶ ὅταν ἐγὼ κατῆλθον τοῦ βήματος ἦλθεν ὁ κ. Μαῦρος καὶ μὲ συνεχάρη, διότι ἐκάμαμε τὰς αὐτὰς σκέψεις. Δὲν ἔχω τὰ κείμενα, διότι δὲν προεῖδα, ὅτι ὁ κ. Μαῦρος θὰ ἔφθανεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ κατηγορήσῃ τώρα ἐκ τῶν ὑστέρων τὴν λύσιν, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸ Κυπριακόν. Καὶ ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ τὸν ἀποκρούσω μὲ τοὺς ἰδίους του λόγους. Αὐτὰ ὅμως εἶναι γεγονότα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν. Καὶ μάλιστα ὑπάρχουν καὶ σχόλια τοῦ τύπου, τὰ ὁποῖα συνδέουν τὸ ὄνομα Λύχνος μὲ τὸ ὄνομα Μαῦρος εἰς τὴν σύστασιν φιλικῆς λύσεως τοῦ Κυπριακοῦ προβλήματος. Κύριοι, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω εἰς τὸ Κυπριακὸν τίποτε. Νομίζω, ὅτι ἡ λύσις, ἡ ὁποία ἐδόθη, μολονότι εἶναι λύσις δύσκολος, ἀναμφιβόλως εἶναι ἡ μόνη, ἡ ὁποία θὰ ἠμποροῦσε νὰ δοθῇ. Καὶ ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω, ὅτι κάθε ἄλλη λύσις ἐκτὸς ἀπὸ αὐτὴν, θὰ ἔφερε τὴν Κύπρον καὶ τὴν χώραν μας εἰς τὴν καταστροφήν. Καὶ πιστεύω ἀκόμη, ὅτι οὔτε οἱ Κύπριοι θὰ ἐπεθύμουν νὰ καταστραφῇ ἡ Ἑλλάς, μὲ τὴν ὁποίαν ἤθελον νὰ ἑνωθοῦν, οὔτε ἡ Ἑλλὰς θὰ ἤθελε νὰ καταστρέψῃ τὴν Κύπρον μὲ τὴν προσπάθειαν νὰ τὴν ἐλευθερώσῃ, ἐνῷ ἐγνώριζεν, ὅτι δὲν εἶχεν αὐτὴν τὴν δύναμιν. Εἶπον οἱ κύριοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς Αἰγύπτου, δηλαδὴ τοῦ Αἰγυπτιώτου Ἑλληνισμοῦ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπίσης ἠστόχησε. Εἶπε —νομίζω— ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι δὲν ἔκαμε καλὴν πρόβλεψιν καὶ ὅτι ἐὰν ἔκαμε πρόβλεψιν, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε συστήσει εἰς τοὺς Ἕλληνας τῆς Αἰγύπτου νὰ εἶχον φύγει ἀπὸ τὴν Αἴγυπτον ἀπὸ μακροῦ χρόνου. Αὐτὴν τὴν πρόβλεψιν ἐκ τῶν ὑστέρων εἶναι εὔκολον νὰ τὴν κατασκευάζῃ κανείς, ὅπως εἶναι εὔκολον νὰ κάμνῃ ἐκ τῶν ὑστέρων διαφόρους ὑποθέσεις, τὰς ὁποίας νομίζει, ὅτι τὸν συμφέρει νὰ κάμῃ. Ἀλλὰ ἡ Αἴγυπτος, δὲν ἔφθασεν εἰς τὴν σοσιαλιστικὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ σήμερον, ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην. Ὁ Πρόεδρος Νάσερ ἔδιδεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑποσχέσεις φιλίας ἀδελφικῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Αἰγυπτιώτην ἑλληνισμὸν ἔλεγεν: Οἱ Ἕλληνες τῆς Αἰγύπτου εἶναι ἀδελφοί μας, αὐτὰ εἶναι τέκνα μας, ἡμεῖς εἴμεθα γονεῖς καὶ ἀδελφοὶ αὐτῶν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς κακομεταχειρισθῶμεν; Οἱ Ἕλληνες τῆς Αἰγύπτου ἔχουν τὰ αὐτὰ δικαιώματα καὶ θὰ τύχουν τῆς αὐτῆς μεταχειρίσεως, τῆς ὁποίας τυγχάνει καὶ ὁ γηγενὴς πληθυσμός. Ποῖος θὰ ἦτο ὁ κυβερνήτης ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἰς αὐτὴν τὴν περίοδον, εἰς αὐτὴν τὴν στιγμὴν θὰ ἐπρόβλεπε ὅτι ὁ Νάσερ θὰ ἀλλάξῃ αἰσθήματα, θὰ ἀλλάξῃ πολιτικὴν εἴτε ἀναγκαζόμενος, εἴτε μή, καὶ ὅτι θὰ ἤρχετο μία ὥρα, ποὺ δὲν θὰ ἐτήρει τὰς ὑποσχέσεις του καὶ ὅτι ἑπομένως οἱ Ἕλληνες τῆς Αἰγύπτου θὰ ἔπρεπε νὰ φύγουν πολὺ ἐνωρίτερα ἀπὸ τὴν ἐποχήν, καθ’ ἣν μετέβαλεν ὁ Νάσερ τὴν πολιτικὴν αὐτήν;

§141Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Διὰ κἄποιους κατασκόπους, τοὺς ὁποίους ἐστείλαμεν ἀπὸ ἐδῶ εἰς τὴν Αἴγυπτον, τὶ γνωρίζετε;

§142Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω τίποτε. Σεῖς εἶσθε εἰδικώτερος περὶ τὴν κατασκοπείαν. Ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἔδιδε τοιαύτας ὑποσχέσεις εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶχε συμφέρον νὰ τὰς πιστεύῃ. Ἦλθεν ὅμως μία στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος Νάσερ ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόσῃ εἰς τὴν χώραν του σοσιαλιστικὴν οἰκονομίαν, δηλαδὴ νὰ ἐθνικοποιήσῃ τὰς ἐπιχειρήσεις, νὰ αἰγυπτιοποιήσῃ αὐτάς, ὡς ἔλεγεν. Καὶ ἀπὸ τὴν ἐθνικοποίησιν αὐτὴν δὲν ἐξῄρεσεν οὐδένα ξένον, οὐδένα Αἰγύπτιον καὶ οὐδένα Ἕλληνα. Τὶ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἰς τὸν Νάσερ; Θὰ κάμῃς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κάμῃς, διὰ νὰ σωθοῦν οἱ Ἕλληνες τῆς Αἰγύπτου; Ἐζήτησεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἐλαφρύνῃ τὰς συνεπείας αὐτῶν τῶν νόμων ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Ἐν μέρει τὸ ἐπέτυχεν, ἀλλὰ καὶ ἐν μέρει δὲν τὸ ἐπέτυχε. Πολλοὶ ἔσπευσαν νὰ φύγουν καὶ πολλοὶ θὰ σπεύσουν ἀκόμη νὰ φύγουν. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ εὐθύνη, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν; Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν —καὶ ὀρθῶς πράττει— προσπαθεῖ νὰ συγκρατήσῃ εἰς τὴν Αἴγυπτον ἔστω καὶ ἕνα ἐλάχιστον ἀριθμὸν Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ ὑπὸ τὸ νέον καθεστὼς τῶν σοσιαλιστικῶν νόμων. Καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ σημεῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ κανεὶς τὴν ὀρθότητα αὐτῆς τῆς πολιτικῆς. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὸ Μακεδονικόν. Ὅταν αἱ τελευταῖαι συμβάσεις μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Βελιγραδίου ἦλθον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐκυρώθησαν, τὸ Μακεδονικὸν ζήτημα ἐτέθη ἐπὶ τάπητος. Ὁ κ. Βενιζέλος καὶ οἱ ἄλλοι ἀγορηταὶ κατηγόρησαν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι μὲ τὴν συμφωνίαν διακινήσεως τῶν παραμεθορίων πληθυσμῶν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκθέσῃ εἰς κίνδυνον τὴν ἐθνικὴν ἀσφάλειαν, δημιουργοῦν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχει Σλαυϊκὴ μειονότης. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές. Ἐγὼ τότε ὡμίλησα καὶ εἶπον, ὅτι γνωρίζομεν, ὅτι οἱ Γιουγκοσλαῦοι, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι Σλαῦοι τῶν Βαλκανίων, ἔχουν τὴν τάσιν νὰ κατέλθουν πρὸς τὴν θάλασσαν καὶ νὰ μᾶς ἀφαιρέσουν τὰ ἐδάφη μας, καθὼς καὶ ὅτι ἔχουν βλέψεις ἐπὶ τῆς Θεσσαλονίκης, τὰς ὁποίας εἶχεν ἐκδηλώσει καὶ τὸ προπολεμικὸν γιουγκοσλαυϊκὸν καθεστώς. Τὰς βλέψεις αὐτὰς τὰς διατηρεῖ καὶ ὁ Τίτο καὶ ἡ ὑποστήριξις αὐτοῦ πρὸς τὸ στρατιωτικὸν κίνημα τῶν κομμουνιστῶν συμμοριτῶν ἐν Ἑλλάδι εἶχεν ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν αὐτὸν τὸν σκοπόν. Θὰ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐλέχθη τότε, ὅτι ἡ ἀναγνώρισις ὅτι ὑπάρχουν Σλαῦοι εἰς τὴν Μακεδονίαν, θὰ ἔδιδεν εἰς τοὺς γείτονας τὸ δικαίωμα νὰ κατέλθουν πρὸς Νότον ὅπου καὶ ὅταν ἐπιθυμοῦν. Ὡμίλησα, κύριοι, τότε περὶ τῶν κινδύνων τῶν ἐξωτερικῶν, τοὺς ὁποίους θὰ διετρέχομεν, ἐὰν δὲν εἴχαμεν οὐδένα φίλον εἰς τὴν Βαλκανικήν. Ἦτο ἡ περίοδος, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ εἴχαμεν χαλάσει καὶ μὲ τοὺς Τούρκους ἐξ αἰτίας τῆς Κύπρου. Ἡ Βουλγαρία καὶ ἡ Ἀλβανία ἦσαν καὶ παρέμειναν πάντοτε ἐναντίον τῆς χώρας μας. Καὶ ἐσημείωσα, ὅτι ἡ Γιουγκοσλαυΐα μᾶς ἤνοιξεν ἕνα παράθυρον φιλίας καὶ εἰρήνης καὶ μᾶς ἔστειλε μερικοὺς καλοὺς χαιρετισμούς. Νομίζετε, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ κλείσωμεν καὶ τὸ παράθυρον αὐτό;

§143Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἶναι ἐντροπὴ νὰ τὰ λέγετε αὐτά.

§144Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ποία εἶναι ἡ ἱστορία τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν σχέσεων αὐτῆς μετὰ τῆς Γιουγκοσλαυΐας καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ ποία θὰ εἶναι ἡ ἐξέλιξις τοῦ μέλλοντος, ἐγὼ ἐπίστευον καὶ πιστεύω καὶ νομίζω, ὅτι καθένας λογικὸς ἄνθρωπος πρέπει νὰ πιστεύῃ, ὅτι μίαν φιλίαν, ἔστω καὶ παροδικήν, μὲ ἕνα γείτονα, δὲν πρέπει νὰ τὴν ἀπωθήσωμεν, διότι αὕτη εἶναι δυνατὸν κἄποτε νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ καὶ εἰς θετικώτερα ἀποτελέσματα. Καὶ σήμερον βλέπομεν, ὅτι ἤλλαξαν κάπως τὰ πράγματα.

§145Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ποία πράγματα ἤλλαξαν, κύριε συνάδελφε;

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατὶ διακόπτετε, κύριε Παπασταύρου; Συνεχῶς κάμετε διακοπάς. Παρακαλῶ μὴ διακόπτετε.

§147Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Καὶ τὰ δίκαια τῆς Ἑλλάδος ἀπεμπολήσατε. Εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται αὐτὰ τὰ πράγματα; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§148Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε Παπασταύρου, προσπαθήσατε νὰ εἶσθε τοὐλάχιστον εὐπρεπής. Τὸ γεγονός, ὅτι οἱ Γιουγκοσλαῦοι ἤγειρον μακεδονικὸν ζήτημα ἐκίνησε τοὺς Βουλγάρους νὰ ἀρνοῦνται ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχει σλαυϊκὸς πληθυσμὸς καὶ νὰ δηλώσουν ὅτι τὴν ὕπαρξιν Γιουγκοσλαυϊκῆς μειονότητος εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν τὴν ἀναγνωρίζουν. Ἰδοὺ ἕνα κέρδος. Βλέπετε, ὅτι ἡ διπλωματία ἀδιακόπως ἑλίσσεται. Καὶ εἰς τὴν Ἀλβανίαν ἐπίσης ἐδηλώθη τὸ αὐτό, κατόπιν τῶν γιουγκοσλαυϊκῶν ἐκδηλώσεων. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι, ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ εἶναι πλέον ἐκ τῶν πλευρῶν αὐτῶν ἥσυχη. Ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καὶ παλαιότερα εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι δηλαδὴ ἡ Ἑλλὰς ὀφείλει νὰ προστατεύῃ πάντοτε τὸν ἑαυτόν της καὶ τὴν Μακεδονίαν ἀπὸ ὅλους τοὺς Βαλκανικοὺς λαούς, οἱ ὁποῖοι γειτονεύουν πρὸς αὐτήν. Θὰ ἔλθω, κύριοι, τώρα καὶ εἰς τὸ ἄλλον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. καὶ θὰ σᾶς φανῇ ἴσως ἐπικίνδυνον, ὅτι ἐγὼ ἀναλαμβάνω τὴν προστασίαν του. Πρόκειται περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ραδιοφώνου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀναλαμβάνω ὑπὸ τὴν προστασίαν μου, ἀλλὰ ἁπλῶς θέλω νὰ ἐκθέσω ὡρισμένας σκέψεις μου περὶ αὐτοῦ, αἱ ὁποῖαι ὑποθέτω νὰ εἶναι ὀρθαί. Τὸ ραδιόφωνον, εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου, ἔχει καταστῆ τυραννικὸν καὶ πρέπει ὁ τύραννος αὐτὸς ἢ νὰ καταργηθῇ ἢ νὰ μεταβληθῇ. Εἶπεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὅτι ὑπάρχει ζήτημα ραδιοφωνίας καὶ ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὴ μεταρρύθμισιν τοῦ Συντάγματος, τὴν ὁποίαν ἐνδεχομένως, θὰ πρέπει νὰ συζητήσωμεν κἄποτε εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω, διατὶ τὸ ζήτημα τῆς ραδιοφωνίας εἶναι δυνατὸν νὰ καταστῇ ἀντικείμενον συνταγματικῆς μεταρρυθμίσεως. Διότι δύναται νὰ τακτοποιηθῇ εὐκολώτερον, ἄνευ τοῦ Συντάγματος, διὰ μιᾶς λύσεως πολὺ ἁπλῆς. Ποῖον εἶναι τὸ κακόν, τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ραδιοφωνίαν. Τὸ ἐλάττωμα εἶναι, ὅτι ἡ Ραδιοφωνία εἶναι μία λειτουργία κρατική, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐπιβάλλεται τὸ Κράτος καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ ἑκάστοτε Κυβέρνησις. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω κανένα κόμμα, τὸ ὁποῖον εἰς τὸ παρελθὸν νὰ ὑπεστήριξεν, ὅτι ἡ Ραδιοφωνία θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἀντικείμενον ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως. Ὁσάκις προεβλήθη τοιαύτη πρότασις, ὅλα τὰ κόμματα ἐξηγέρθησαν καὶ εἶπον, ὅτι τὸ ραδιόφωνον τὸ Ἑλληνικὸν πρέπει νὰ εἶναι ἐθνικόν, πρέπει νὰ εἶναι κρατικόν. Θὰ μοῦ εἴπητε: Καὶ ἐπειδὴ τὸ ραδιόφωνον εἶναι κρατικὸν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας της ἐπὶ τοῦ ραδιοφώνου καὶ νὰ τὸ μονοπωλῇ μὴ ἐπιτρέπουσα εἰς οὐδένα ἄλλον νὰ τὸ μεταχειρίζεται; Κύριοι, ὅσον ἀφορᾶ τὰ αἰσθήματα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐν σχέσει μὲ τὸ ραδιόφωνον θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα προσωπικὸν περιστατικόν, ἂς τὸ εἴπω ἐπεισόδιον. Μοῦ εἶχε ἀνατεθῆ ἀμισθὶ μία ἐκπομπὴ διαφωτίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπὶ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως. Μία δεκάλεπτος ἐκπομπή. Ἦτο τότε τὸ θέμα τῶν Ἀγροτικῶν Ἀσφαλίσεων καὶ εἰς μίαν ἐκπομπὴν εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε καταρτίσει ἐπιτροπὴν διὰ τὴν μελέτην τῶν ἀγροτικῶν ἀσφαλίσεων, καὶ ὅτι εἰς σύντομον χρόνον θὰ ἐφαρμόσῃ τὸ μέτρον τοῦτο. Καὶ ἀνέφερα διὰ τὸν κ. Παπανδρέου τὴν λέξιν δημαγωγία ἐννοῶν, ὅτι διὰ μίαν ἐνέργειαν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἤδη ἐπεξειργάζετο ἐπροσπαθοῦσε νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι οὗτος μόνος τὴν ἀνεκάλυψεν. Ὁ κ. Παπανδρέου διεμαρτυρήθη. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἔκοψε διὰ τὴν ἐκπομπήν. Ἀργότερα, ἔκρινα τὴν σύστασιν τῆς ὁμάδος τῶν Δέκα καὶ εἶχον εἴπει περίπου, ὅτι καλοὶ εἶναι οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν ὁμάδα τῶν Δέκα ἄξιοι ἐπιστήμονες πρώτης τάξεως ἐγκέφαλοι, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει καμμία συμπολιτευτικὴ δύναμις μεταξύ των καὶ ἐντὸς ὀλίγου θὰ διαλυθοῦν. Τότε οἱ Δέκα ἀπέστειλαν τὸν κ. Μαῦρον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ διεμαρτυρήθησαν διὰ τὰ ὅσα εἶπον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἐκάλεσεν καὶ μοῦ συνέστησε νὰ εἶμαι ἠπιώτερος. Τοῦ ἀπήντησα ὅτι θὰ εἶμαι ἠπιώτερος ἐὰν δὲν ὁμιλῶ ὡς Λύχνος, ἐὰν δὲν βάζω τὸ ὄνομά μου εἰς τὴν ἐκπομπήν. Δὲν συνεφωνήσαμεν καὶ παρητήθην. Μὲ ὅσα σᾶς εἶπον, ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ὁ κ. Καραμανλῆς δὲν θέλει τὴν δημιουργίαν ὀξύτητος μεταξὺ τῶν πολιτικῶν μερίδων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι ἔχει ὑπ’ ὄψει του, ὅτι ἄλλοτε αἱ ὀξύτητες αὐταὶ ἐπέφερον καταστροφὴν εἰς τὴν χώραν. Καὶ ὅτι κάθε ἄλλο θέλει παρὰ νὰ εἶναι τυραννικὸς εἰς τὴν Ραδιοφωνίαν ἢ ἀλλοῦ. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ χρησιμοποιῇ τὸ κρατικὸν ραδιόφωνον διὰ νὰ ἔρχεται εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος τὴν ἐψήφισε καὶ τῆς ἀνέθεσε τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας; Ἀλλὰ πόση ὥρα διατίθεται εἰς τὸ ραδιόφωνον διὰ τὴν μετάδοσιν εἰδήσεων; Τὸ πρόγραμμα τοῦ ραδιοφώνου διαθέτει περίπου μίαν ὥραν τὸ εἰκοσιτετράωρον κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκπέμπει εἰδήσεις καὶ ὡρισμένα σχόλια. Τὰ σχόλια εἶναι συνήθως ἐθνικοῦ περιεχομένου καὶ αἱ εἰδήσεις εἶναι αἱ πραγματικαί...

§149Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν ἀκοῦτε τὸ ραδιόφωνον τὶ λέγει;

§150Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Θὰ ἦτο περίεργον μία Κυβέρνησις διαθέτουσα κρατικὸν ραδιόφωνον, νὰ μὴ κάμει χρῆσιν αὐτοῦ. Δι’ αὐτὸ ἠρώτησα, ἐὰν εἶσθε σύμφωνοι, νὰ γίνῃ τὸ ραδιόφωνον ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ ἐπ’ αὐτοῦ. Γνωρίζετε ὅτι, ὅπου εἶναι τὸ ραδιόφωνον ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις, δὲν γίνεται τοιαύτη κατάχρησις καὶ τὸ ραδιόφωνον εἶναι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καλύτερον ἀπὸ τὸ Ἑλληνικόν, ἀλλὰ τὶ συμβαίνει μὲ μίαν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν; Ἔχει ἐντολὴν ἀπὸ τὸν λαὸν νὰ κυβερνήσῃ καὶ διὰ νὰ πράξῃ τοῦτο εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἔρχεται εἰς ψυχικὴν ἐπικοινωνίαν μαζί του. Τὸ ἔργον αὐτὸ πρέπει λέγουν νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸν τύπον. Προέρχομαι ἐκ τῆς δημοσιογραφίας, δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω τὴν ἐφημερίδα, ἡ ὁποία εἶναι ἡ τροφός μου καὶ ἡ ὑλικὴ καὶ ἡ πνευματική, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπωμεν ὡρισμένα ἀληθῆ πράγματα. Ὑπάρχουν ὡρισμέναι ἐφημερίδες — δέκα ἂς εἴπωμεν — καὶ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν ὑπάρχουν δέκα κύριοι εἴτε καὶ κυρίες καὶ αὐτοὶ οἱ κύριοι ἢ κυρίες, μονοπωλοῦν τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην. Τί ἐστὶ κοινὴ γνώμη εἰς τὴν Ἑλλάδα; Εἶναι ἡ γνώμη τοῦ τάδε κυρίου ἰδιοκτήτου τῆς τάδε ἐφημερίδος, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς ἐφημερίδος μεταδίδει τὴν γνώμην του εἰς τοὺς ἀναγνώστας καὶ οὕτω τὴν ἀναβιβάζει εἰς τὸ ἐπίπεδον κοινῆς γνώμης. Ἔτσι κατασκευάζεται ἡ κοινὴ γνώμη εἰς τὰ δημοκρατικὰ κράτη. Εἰς αὐτοὺς τοὺς συναδέλφους, εἰς αὐτοὺς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν ἐφημερίδων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρίσω ἐγὼ ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα νὰ κατασκευάζουν αὐτοὶ μόνοι των κοινὴν γνώμην καὶ νὰ ἀγνοοῦν οἱανδήποτε ἄλλην. Διατὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία κάμει μίαν πολιτικὴν ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ πιστεύει ὅτι αὐτὴ ἡ πολιτικὴ εἶναι γόνιμος, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ὑπερασπίζῃ αὐτὴν τὴν πολιτικήν της μὲ τὸ μόνον μέσον τὸ ὁποῖον τῆς παρέχεται, δηλαδὴ τῆς διαφωτίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μὲ τὸ ραδιόφωνον;

§151Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Νὰ ἀκούετε καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, κ. συνάδελφε.

§152Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Καὶ πρὸ τοῦ Καραμανλῆ ὑπῆρξαν ἄλλες Κυβερνήσεις καὶ ἐγένετο ἡ αὐτὴ χρῆσις τοῦ ραδιοφώνου, μετὰ τὸν Καραμανλῆν θὰ ὑπάρξουν καὶ ἄλλες Κυβερνήσεις καὶ θὰ γίνεται ἡ αὐτὴ χρῆσις τοῦ ραδιοφώνου, ἐφ’ ὅσον θὰ παραμένῃ κρατικόν. Ἄλλη λύσις θὰ δοθῇ μόνον ὅταν τὸ ραδιόφωνον γίνῃ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις. Ἀνέγνωσα προσφάτως εἰς τὰς ἐφημερίδας ἀπαντητικὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ Προεδρίας Κυβερνήσεως εἰς ὡρισμένα σχόλια, βεβαιοῦντος ὅτι τὸ ραδιόφωνον δὲν ἔχει εἰσπράξεις ἐπαρκεῖς διὰ νὰ καλύπτῃ τὸ πρόγραμμά του καὶ διὰ νὰ πληρώνῃ τοὺς μισθούς, τὰ ἔξοδα ἐγκαταστάσεων κλπ. Καὶ προσθέτει περίπου ὁ κ. Ὑφυπουργός: Μὴ περιμένετε νὰ γίνῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τηλεόρασις. Καὶ τοῦτο, ἐνῷ ὑπάρχουν σταθμοὶ τηλεοράσεως εἰς ὅλα τὰ Βαλκανικὰ Κράτη, μηδὲ τῆς Ἀλβανίας ἐξαιρουμένης. Τοῦτο συμβαίνει, ἐπειδὴ ἡ Ραδιοφωνία εἶναι εἰς τὴν Ἑλλάδα κρατικὴ ἐπιχείρησις, καὶ τὰς κρατικὰς ἐπιχειρήσεις τὰς ἐπηρεάζουν καὶ ἄλλοι παράγοντες. Ἡ ραδιοφωνία οὕτω δὲν δύναται νὰ ἀναπτύξῃ τοὺς πόρους της, διὰ νὰ μὴ προσβάλῃ τὰ διαφημιστικὰ ἔσοδα τῶν ἐφημερίδων καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ πιστεύσωμεν οὔτε εἰς προσεχῆ βελτίωσιν τῶν πόρων της. Ἀνήκει εἰς ὑμᾶς λοιπὸν τοὺς ἀντιπολιτευομένους, νὰ κάμητε μίαν πρότασιν ὅπως γίνῃ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις ἡ ραδιοφωνία. Κάμετε μίαν τέτοιαν πρότασιν νόμου, νομίζω ὅτι συμφέρει καὶ εἰς σᾶς καὶ εἰς τὸν Λαόν. Κύριοι, ὁ κ. Μαῦρος καταστρέφων τὸν λόγον του εἶπεν, ὅτι οἰκονομικὴ πρόοδος δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ εἰς ἕνα τόπον, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἐλευθερία, ὅπου δὲν ὑπάρχει πολιτικὴ ὁμαλότης, ὅπου ὑπάρχει πολιτικὴ ἀνωμαλία. Καὶ εἶπεν, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα θὰ διορθωθοῦν, ἐὰν ἀλλάξῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἔλθει ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, τὴν ὁποίαν θέλει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Φρονεῖ δέ, ὅτι ὁ Λαὸς δὲν θέλει τὴν Κυβέρνησιν ποὺ ἐξέλεξεν εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογάς, ἀλλὰ θέλει τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν ἡ Ἀντιπολίτευσις θέλει νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν Λαόν. Καὶ ὅμως, εἰς τὴν βάσιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ του, ὁ κ. Μαῦρος ἔχει δίκαιον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ οἰκονομικὴ πρόοδος, χωρὶς πολιτικὴν ὁμαλότητα. Ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι νὰ διαπιστώσωμεν, ποῖος διαταράσσει τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα, ποῖος ἐμποδίζει τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον της, ποῖος θέλει νὰ προκαλέσῃ ὁδομαχίας εἰς τὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὸς ὁ «ποῖος» εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διασαλεύει τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἕλληνος ἐπὶ τὴν πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν ὁμαλότητα, αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος καὶ πέραν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν τόσον εὔκολα βοήθειαν καὶ δάνειον καὶ κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν τὰ ἐπιτυγχάνει, αὐτὸς εἶναι ὅστις διασαλεύει τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τῶν ξένων ἐπὶ τὴν ζωτικότητα καὶ τὴν βιοσιμότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διὰ νὰ τοῦ δώσουν δάνεια καὶ βοήθειαν. Ἐάν, κύριοι, ἐρωτήσητε ἕνα πολίτην, ὁ ὁποῖος ἔχει καταφέρει νὰ κάμῃ ἕνα κομπόδεμα, μίαν ὑπηρέτριαν, αἴφνης, ἡ ὁποία τὸ ἔχει καταθέσει εἰς τὸ Ταμιευτήριον, ἐὰν τὴν ἐρωτήσητε τί σκέπτεται περὶ τοῦ ἀγῶνος τὸν ὁποῖον κάμετε καὶ περὶ τῆς ἐξελίξεως τῶν πολιτικῶν πραγμάτων μας, θὰ σᾶς ἐρωτήσῃ: Αἱ δραχμαί μας εἰς τὴν Τράπεζαν τί θὰ γίνουν; Ὁ ἐπιχειρηματίας, ὁ μεγάλος καὶ μικρός, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἐργασθῇ, θὰ σᾶς ἐρωτήσῃ: Κύριε Παπανδρέου, θὰ ἡσυχάσητε, τέλος πάντων, διὰ νὰ ἠμπορέσω νὰ ἐργασθῶ κατὰ τρόπον ἥσυχον, διὰ νὰ ἠμπορέσω νὰ θρέψω τὴν οἰκογένειάν μου καὶ νὰ κερδίσω;

§153Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὴν δραχμὴν ἡμεῖς τὴν ἐσταθεροποιήσαμεν.

§154Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ναί, ἀλλὰ τώρα τὴν βομβαρδίζετε. Ὑποστηρίζει, κύριοι συνάδελφοι, τὸ Κέντρον, ὅτι εἶναι ἀνεύθυνον ὅλων αὐτῶν τῶν κινδύνων, διότι τὸ Κέντρον θέλει ἀλλαγὴν Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν κάνει αὐτὸ ταραχὰς καὶ δὲν συνεργάζεται μὲ τὴν Ε.Δ.Α. Ἤκουσα χθὲς βράδυ τὸν κ. Κῦρκον, ὁμιλοῦντα ξάστερα καὶ παστρικά. Εἶπεν: Κύριοι, εἴμεθα σύμμαχοι. Τὸ θέλετε ἢ δὲν τὸ θέλετε, ἤλθαμεν εἰς τὸν θρίαμβον τῆς 20ῆς Ἀπριλίου καὶ θὰ ἀκολουθήσωμεν τοὺς θριάμβους σας καὶ εἰς τὸ μέλλον. Διότι εἶναι θρίαμβοι ὄχι ἰδικοί σας, ἀλλὰ ἰδικοί μας. Καὶ πράγματι ἰδικός του ἦτο ὁ θρίαμβος. Σᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ: Κύριοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μὴν προσπαθήσητε νὰ ἐξέλθητε εἰς τοὺς δρόμους. Διότι σεῖς δὲν ἔχετε ὀργάνωσιν μαχητικήν. Τὴν ὀργάνωσιν τὴν μαχητικὴν τὴν ἔχει ἡ Ε.Δ.Α. καὶ ὁ κομμουνισμός. Καὶ αὐτὸς θὰ σᾶς ἐγκλείσῃ μέσα εἰς τὸν κλωβόν του καὶ θὰ νομίσητε, ὅτι θὰ θερίσητε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σπέρνετε, ἀλλὰ δὲν θὰ εἶσθε σεῖς οἱ θερισταί. Θερισταὶ θὰ εἶναι οἱ ἄλλοι. Αὐτὸ τὸ εἶπεν καὶ ὁ κ. Κῦρκος. Κύριοι, ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σωφρονισθῆτε. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σταματήσητε τοὺς ἀνενδότους ἀγῶνας, οἱ ὁποῖοι ἄλλωστε δὲν εἶναι ἀνένδοτοι. Αὐτὴ ἡ ἐπῳδὸς μετὰ κάθε δήλωσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅτι «ἡ Δημοκρατία θὰ νικήσῃ» ἔχει κουράσει τὸν Λαόν. Διότι ἡ Δημοκρατία ἤδη ἐνίκησε, διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῆς λαϊκῆς θελήσεως εἰς νομίμους ἐκλογάς. Κύριοι, σεβασθῆτε τὸν ἑαυτόν σας. Σεβασθῆτε τὴν Ἑλλάδα. Σεβασθῆτε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαδημητρίου, ἔχει τὸν λόγον. Κύριε Παπαδημητρίου, ἡ ὥρα εἶναι περασμένη καὶ παρακαλῶ νὰ εἶσθε σύντομος.

§156Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ ἀγορεύσω εὐχαρίστως αὐτὴν τὴν στιγμήν. Τὸ γεγονὸς ὅμως, ὅτι 45 συνάδελφοι περιμένουν νὰ ὁμιλήσουν, μὲ ἀναγκάζει ἔστω καὶ αὐτὴν τὴν προκεχωρημένην ὥραν, νὰ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ νὰ μὴ ζητήσω διακοπὴν τῆς συνεδριάσεως. Ὁ μόλις κατελθὼν τοῦ βήματος συνάδελφος κ. Λύχνος, κατὰ τὴν σημερινὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ραδιοφωνικήν του ἐκπομπήν, διότι εἶναι συνηθισμένος ὁ κ. Λύχνος εἰς ραδιοφωνικὰς ἐκπομπάς, προσεπάθησεν, ὅπως συνήθως, νὰ δώσῃ συμβουλὰς εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἐπαναλάβῃ ὅσα συνήθως ἐπαναλαμβάνει —διότι τώρα δὲν τὸν ἀκούω εἰς τὴν ἐκπομπὴν τοῦ ραδιοφώνου— ἀπὸ ραδιοφώνου περὶ κινδύνων τῆς Ἑλλάδος. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς συμβουλὰς του πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, θέλω νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ὑποτιμᾷ τὴν νοημοσύνην τῶν συναδέλφων, ὑποτιμᾷ τὴν νοημοσύνην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ καλὸν θὰ εἶναι νὰ κρατήσῃ τὰς συμβουλὰς διὰ τὸν ἑαυτόν του. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κινδύνους ἐκ Βορρᾶ, ἔφθασε νὰ δώσῃ καὶ συγκεκριμένα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα οὔτε ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔδωσεν ὅταν ὁμίλει εἰπών, ὅτι δὲν ἔχω βεβαίως στοιχεῖα περὶ τοῦ ὕψους εἰς τὸ ὁποῖον ἀνέρχονται αἱ ἀμυντικαὶ δυνάμεις τῶν γειτονικῶν χωρῶν. Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Λύχνον, πῶς συμβαίνει, αἱ χῶραι, ὅπως ἡ Βουλγαρία, ἡ Ρουμανία, νὰ ἔχουν πολὺ μεγαλύτερα κονδύλια εἰς τὸν προϋπολογισμόν των διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, διὰ τὴν ὑγείαν, διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν, ἀπ’ ὅσα ἔχομεν ἡμεῖς. Διότι δὲν νομίζω, ὅτι πλησιάζουν ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον τὰ ὅσα ἡμεῖς ἔχομεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν μας καὶ ὅσα αὐτοὶ διαθέτουν διὰ παιδείαν, διὰ πρόνοιαν, διὰ ὑγείαν, διὰ ἀνοικοδόμησιν. Δὲν νομίζω, ὅτι συμβιβάζονται αὐτά. Καί, δεύτερον, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Λύχνον, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν λαμβάνουν ὑπ’ ὄψει των τὰς δημιουργηθείσας νέας συνθήκας εἰς τὰς γείτονας χώρας, ἀλλ’ ἐξακολουθοῦν νὰ πολιτεύωνται μὲ τὰς παλαιὰς συνθήκας αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον, αὐτοὶ πάντοτε εἰς τὴν πολιτικὴν θὰ ἀποτυγχάνουν. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι οἱ βόρειοι γείτονές μας μᾶς ἠπείλουν πάντοτε, ἐλησμόνησεν, ὅμως, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἠπείλουν γίνονται δεκτοὶ εἰς τὰ Ἀνάκτορα. Τώρα ἔχει ἀλλάξει ἡ πολιτικὴ τῶν γειτόνων. Κάμνουν προτάσεις, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἀπορρίπτομεν. Φροντίζουν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, τὴν ὑγείαν, τὴν κοινωνικὴν πρόνοιαν, τὴν εἰρήνην καὶ ἡμεῖς φροντίζομεν διὰ τὸν στρατόν. Αὐτὰ διὰ τὸν κ. Λύχνον. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις ἐπικρίνεται διὰ τὴν ἐξωτερικήν, ἐσωτερικήν, οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν πολιτικήν της, ἀλλὰ πολὺ περισσότερον ἐπικρίνεται, διότι ἐνῷ ἔχει ἀποδειχθῇ δι’ ἀδιασείστων στοιχείων καὶ δικαστικῶν ἀποφάσεων, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τῆς 29ης Ὀκτωβρίου ὑπῆρξαν προϊὸν βίας καὶ νοθείας, ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ εἰς τὴν Ἀρχήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁμιλῶν χθές, εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλη λύσις εἰμὴ ἡ προσφυγὴ εἰς τὰς ἐκλογάς, τὴν ὁποίαν, ὅμως, λύσιν, δὲν ἀποδέχεται ἡ Ἀντιπολίτευσις. Σφάλλει ὁ κ. Ὑπουργός. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν δέχεται νὰ ἐπαναληφθῇ τὸ πραξικόπημα τῆς 29ης Ὀκτωβρίου 1961. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δέχεται τιμίας καὶ ἐλευθέρας ἐκλογάς. Καὶ διὰ νὰ διενεργηθοῦν τίμιαι καὶ ἐλεύθεραι ἐκλογαὶ πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῇ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν ἀρχήν, νὰ ἔλθῃ μία ἄλλη Κυβέρνησις κοινῆς ἐμπιστοσύνης, ἡ ὁποία νὰ λάβῃ ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν ἐνέργειαν τιμίων καὶ ἐλευθέρων ἐκλογῶν. Τὰ μέτρα ταῦτα διεγράφησαν, τόσον ἀπὸ τὸν κ. Ἡλιοῦ, ὅσον καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν, αἱ νέαι ἐκλογαὶ νὰ διενεργηθοῦν ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῶν Τ.Ε.Α., τὰ ὁποῖα ἤδη ἐνισχύθησαν διὰ χρηματοδοτήσεως 14.000.000 δραχμῶν. Πληροφορούμεθα καὶ τὸν ἐφοδιασμὸν τῶν ὀργάνων τῆς Χωροφυλακῆς διὰ δακρυγόνων βομβῶν, διὰ τὴν προμήθειαν τῶν ὁποίων; κατὰ τὰς πληροφορίας μας, ἐζητήθη πίστωσις 720.000 δραχμῶν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ τὴν αὐτὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσε καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην τετραετίαν, τῆς καταργήσεως τῆς Δημοκρατίας, τὴν ὁποίαν πολιτικὴν ἐφήρμοσεν εἰς ἐντονώτερον βαθμὸν καὶ ἡ δῆθεν Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις τῶν κ.κ. Δόβα, Ποταμιάνου κλπ. Διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις βαδίζει εἰς τὴν κατάργησιν καὶ τοῦ τελευταίου ἴχνους τῆς Δημοκρατίας, θὰ ἀναφερθῶ εἰς ὅσα συνέβησαν εἰς τὸν Πειραιᾶ κατὰ τὸ μεσολαβῆσαν διάστημα τῶν διακοπῶν τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὸ διάστημα αὐτό, διάστημα ἑνὸς μηνός, ἑκατοντάδες πολιτῶν καλοῦνται εἰς τὰ Ἀστυνομικὰ Τμήματα καὶ ὑπὸ τὸ πρόσχημα, ὅτι θέλουν τὰ στοιχεῖα των, ἀσκοῦνται ἐπ’ αὐτῶν παντοειδεῖς πιέσεις, διότι παίρνουν μέρος εἰς συγκεντρώσεις, ἐπισκέπτονται τὰ γραφεῖα τῆς ΕΔΑ ἢ συμμετέχουν εἰς Συνδικαλιστικὰς Ὀργανώσεις. Εἰς τὰ Τμήματα Ἀσφαλείας τοὺς γίνεται σύστασις νὰ προσέξουν, διότι θὰ τὰ πληρώσῃ ὁ στρατευμένος γυιός τους ἢ τὸ παιδί των ποὺ φοιτᾶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ πρόκειται νὰ δώσῃ ἐξετάσεις κλπ. Πρὸς διαπίστωσιν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος, δὲν ἔχετε, κύριοι συνάδελφοι, παρὰ νὰ ζητήσητε πληροφορίας ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα Πειραιῶς, εἰς τὸν ὁποῖον καταφεύγουν πολλοὶ τῶν καλουμένων καὶ νὰ ἴδητε τὸ βιβλίον προσκλήσεων τῆς Γενικῆς Ἀσφαλείας. Πρόκειται περὶ ἑκατοντάδων πολιτῶν ποὺ καλοῦνται εἰς τὰ Παραρτήματα Ἀσφαλείας, εἰς ὅλα τὰ Ἀστυνομικὰ Τμήματα Πειραιῶς. Κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα, μετὰ τὴν γνωστὴν συγκέντρωσιν τοῦ Κέντρου, συνελήφθησαν ὁ Πρόεδρος τῶν ἀρτεργατῶν Σ. Παπαϊωάννου, ὁ ὁποῖος ἡγεῖτο τοῦ ἀγῶνος τῶν ἀρτεργατῶν, καὶ ἄλλοι δύο, οἱ Γ. Γιωτόπουλος καὶ Μ. Μαλαγαρδῆς, τοὺς ὁποίους δὲν ἐπρόλαβαν κἂν νὰ ἴδουν οἱ συγγενεῖς των, διότι ἐξετοπίσθησαν εἰς Ἅγιον Εὐστράτιον καὶ Ναύπλιον. Μόνον ὁ Πρόεδρος τῶν ἀρτεργατῶν, κατόπιν τῆς ἐξεγέρσεως τῶν ἀρτεργατῶν, ἀφέθη ἐλεύθερος. Ἡ Κυβέρνησις, κατόπιν τῆς κατακραυγῆς διὰ τὸ στρατόπεδον συγκεντρώσεως, ἐσχεδίασε τὴν κατάργησιν τοῦ Ἁγίου Εὐστρατίου καὶ τὰς ἐκτοπίσεις τὰς κάμει εἰς διαφόρους πόλεις τῆς Ἑλλάδος, χωρὶς νὰ δίδῃ τὸ παραμικρὸν ποσὸν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἐκτοπιζομένων, οἱ ὁποῖοι ὑποχρεοῦνται μόνοι των νὰ ἐξεύρουν στέγην καὶ τροφήν, πρᾶγμα ποὺ εἶναι ἀδύνατον, διότι δὲν τοὺς δίδεται ἐργασία. Ἀφοῦ οἱ ντόπιοι δὲν εὑρίσκουν ἐργασίαν, πόσον μᾶλλον οἱ ἐξόριστοι. Ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ νὰ καταργήσῃ τὸ αἶσχος τῆς ἐξορίας, μεταβάλλει ὅλην τὴν Ἑλλάδα εἰς στρατόπεδον. Αὐτὴ εἶναι ἡ Δημοκρατία της. Αὐτὰ ποὺ συνέβησαν εἰς τὸν Πειραιᾶ, συμβαίνουν καὶ εἰς ὅλας τὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ, διατὶ αὐτὴ ἡ σκληρότης κατὰ οἰκογενειαρχῶν. Μόνον φασιστικὴ νοοτροπία καὶ τὸ μῖσος πρὸς τοὺς πολίτας ποὺ ἐμπνέει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ ὄργανα τῆς Ἀσφαλείας, ἐπιτρέπουν αὐτὴν τὴν ἀπάνθρωπον συμπεριφοράν, ἥτις σιγὰ–σιγὰ μετατρέπει τὸ καθεστὼς τῆς χώρας εἰς καθεστὼς τοῦ Φράνκο καὶ τοῦ Τρουχίλιο. Ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ χρονικοῦ διαστήματος, 16 Ἐργατικαὶ Ὀργανώσεις τοῦ Πειραιῶς ἐζήτησαν χῶρον συγκεντρώσεως εἰς τὸν Πειραιᾶ διὰ νὰ ἑορτάσουν τὴν πρωτομαγιά. Οἱ ἰδιοκτῆται ὅλων τῶν κινηματογράφων καὶ θεάτρων τοὺς εἶπον, ὅτι δὲν τοὺς δίδουν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ βάλουν μὲ τὴν Ἀστυνομίαν. Καὶ μόνον ὅταν ἠπείλησαν νὰ κάμουν συγκέντρωσιν εἰς τὸ ὕπαιθρον, τοὺς ἐδόθη ἕνας κινηματογράφος. Ἐγὼ προσωπικῶς ἐζήτησα μίαν αἴθουσαν θεάτρου διὰ πολιτικὴν συγκέντρωσιν καὶ ὅλοι μοῦ ἀπήντησαν, ὅτι δὲν μποροῦν νὰ τὰ βάλουν μὲ τὴν Ἀσφάλειαν. Ἑπομένως, ὑπάρχει ἢ ὄχι ἀστυνομικὸν Κράτος. Ὑπάρχει κἄτι παραπάνω. Ὑπάρχει Κράτος τρόμου καὶ βίας, ὅπως τὸ ἐχαρακτήρισε καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Εἰς τὸν Πειραιᾶ ἀπεθρασύνθησαν αἱ φασιστικαὶ ὀργανώσεις καὶ ἱδρύουν συνεχῶς παραρτήματα καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ ΤΕΑ τῆς ὑπαίθρου μεταφέρονται εἰς τὰς πόλεις καὶ στέλλουν καὶ αὐταὶ προσκλήσεις εἰς πολίτας νὰ περάσουν ἀπὸ τὰ γραφεῖα των, διὰ νὰ τοὺς ἐγγράψουν μέλη. Γνωρίζετε τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον δροῦν αἱ ὀργανώσεις αὐταί, ἀπὸ τὴν δρᾶσιν τῆς ΕΚΟΦ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον κλπ. Ἡ Κυβέρνησις τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας εἶναι ἀδίστακτος. Τὴν ἡμέραν τῆς Πρωτομαγιᾶς ἐτρομοκράτησε κυριολεκτικῶς τὸν Πειραιᾶ μὲ τὴν συγκέντρωσιν εἰς τὰς ὁδούς του ἀστυνομικῶν δυνάμεων τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, παρατάξασα 600 ἀστυφύλακας εἰς τοὺς δρόμους καὶ περιχαρακώσασα μὲ ἕνα τμῆμα τῆς Δυνάμεως αὐτῆς τὸν Γενικὸν Γραμματέα τῆς Συνομοσπονδίας Ἐργατῶν Φώτην Μακρῆν εἰς τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον, χωρὶς νὰ ἐπιτρέπῃ σὲ κανένα νὰ περάσῃ ἄνευ εἰδικῆς ταυτότητος. Ὅλα δὲ αὐτά, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν Μακρῆν νὰ ἐκφωνήσῃ λόγον ὑποταγῆς τῶν ἐργαζομένων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τόσον οἱ ἐργάται, ὅσον καὶ οἱ ὑπάλληλοι, γνωρίζουν τὴν πολιτικὴν τοῦ Μακρῆ καὶ δὲν ἐξαπατῶνται. Τὰ γνωρίζουν καὶ ἀγανακτοῦν, διότι παραχωρεῖ ἡ Κυβέρνησις 250.000 δραχμὰς τὸν μῆνα ἀπὸ τὰ χρήματα τῶν ἐργαζομένων πρὸς τὴν Διοίκησιν τῆς Γ.Σ.Ε.Ε., τὸν Φώτην Μακρῆν, ὁ ὁποῖος καπηλεύεται τοὺς ἐργάτας. Τὰ χρήματα τῆς Ἐργατικῆς Ἑστίας, τὰ χρησιμοποιεῖ ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ διασπᾶ τὸ συνδικαλιστικὸν κίνημα καὶ νὰ ἔχῃ ὑποχείριον τὴν ἐργατικὴν τάξιν. Ὁ ἐργαζόμενος Ἑλληνικὸς λαὸς εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀθλιότητα, ὑποφέρει καὶ αὐτὸ τὸ ἀναγνωρίζει καὶ ἡ ἔκθεσις τῶν σοφῶν τοῦ ΝΑΤΟ, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις τῶν τριῶν σοφῶν, ὅτι τὸ κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα ἑκάστου Ἕλληνος εἶναι τὸ 40% τοῦ εἰσοδήματος κατὰ κεφαλὴν τοῦ συνόλου τῶν χωρῶν τῆς Κ.Ε.Α. Δηλαδὴ ἂν ἕνας Γάλλος ἔχει 100 δραχμὰς ἡμερομίσθιον, ὁ Ἕλλην ἔχει 40 δραχμάς, δηλαδὴ 60% ὀλιγώτερον. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐημερία τὴν ὁποίαν ἔχει φέρει ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτὸν τὸν τόπον. Αὐτὴν τὴν εὐημερίαν προσπαθεῖ μὲ τὸν κομματικόν της τύπον, μὲ τὸ κομματικὸν ραδιόφωνόν της καθημερινῶς νὰ διαφημίζῃ πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις ἡ Κυβέρνησις. Παρὰ τὸ ὅτι, ὅμως, οἱ τρεῖς λεγόμενοι σοφοὶ τοῦ ΝΑΤΟ ἀναγνωρίζουν αὐτὴν τὴν ἀθλιότητα, διὰ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας οἱ ἑταῖροι τοῦ ΝΑΤΟ δέχονται νὰ εἶναι αἱ ἰδικαί μας ὑψηλότεραι ἀπὸ τὰς ἀντιστοίχους δαπάνας τῶν ἄλλων χωρῶν. Γονατίζει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας καὶ αὐτὸ διαφημίζεται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἔξυπνη πολιτικὴ καὶ ἐπιχειρεῖ νὰ δικαιολογήσῃ τὰ ἀδικαιολόγητα. Ἐφρόντισε μάλιστα ὁ Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ νὰ δώσῃ τὸ ὕψος τῶν δαπανῶν εἰς ποσοστά. Ἔκαμε ποσοστιαίας συγκρίσεις. Ἀλλὰ αἱ ποσοστιαῖαι συγκρίσεις μὲ ἀνόμοια τελείως πράγματα δὲν ὁδηγοῦν εἰς συγκεκριμένα ἀποτελέσματα. Δὲν δύνανται νὰ συγκριθοῦν οἱ ρυθμοὶ ἀναπτύξεως τῶν οἰκονομικῶς ἀνεπτυγμένων χωρῶν μὲ τοὺς ρυθμοὺς ἀναπτύξεως τῶν ὑπαναπτύκτων. Διότι ἐκεῖνος ποὺ ἔχει ἕνα σακκάκι, ἐὰν ἀποκτήσῃ ἄλλο ἕνα, ἔχει ρυθμὸν ἀναπτύξεως 100%, ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ ἔχει 100 σακκάκια καὶ ἀποκτήσῃ ἄλλο ἕνα, ἔχει ρυθμὸν ἀναπτύξεως 1%. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ διὰ τοὺς ρυθμοὺς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλλάδος εἰς συγκριτικοὺς ποσοστιαίους ἀριθμούς, εἶναι μόνον δι’ ἀφελεῖς. Ἀπὸ τὸν ἀγροτικόν μας πληθυσμὸν ποὺ ἀποτελεῖ τὸ 55% τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας, τὸ 60% εἶναι ὑποαπασχολούμενον. Ἀπὸ μίαν περιοδείαν ποὺ ἔκαμα προσφάτως εἰς ἀγροτικὰς περιοχάς, διεπίστωσα τὴν ἀθλίαν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ ἀγροτικός μας κόσμος. Νὰ γιατὶ τὰ χωριά μας ρημάζουν. Νὰ διατὶ οἱ νέοι φεύγουν. Φεύγουν διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν ἕνα ἡμεροκάματο. Τὸν Ἰανουάριον, εἰς τὸ Γραφεῖον Μεταναστεύσεως τῆς Θεσσαλονίκης συνεκεντρώθησαν 2000 νέοι καὶ ἐζήτουν νὰ φύγουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τὸ ἴδιον ἔγινεν εἰς τὴν Λάρισαν, εἰς τὰ Ἰωάννινα καὶ εἰς ἄλλας περιοχὰς τῆς χώρας. Πρόκειται περὶ φυγῆς τοῦ ἐργατικοῦ δυναμικοῦ μας. Θὰ καταντήσωμεν τὴν χώραν μας χώραν τῶν γερόντων. Μὲ αὐτὰς τὰς συνθήκας, πιστεύει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ κάμωμεν ἀνασυγκρότησιν; Οἱ ἀγρόται μας εἶναι βουτηγμένοι εἰς τὰ χρέη πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, καθὼς καὶ πρὸς ἰδιώτας. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀναστείλῃ τὰ χρέη καὶ νὰ εὕρῃ ἕνα τρόπον ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα δὲν προστατεύονται. Ἐφέτος ἦτο μία εὐκαιρία διὰ τοὺς καπνοπαραγωγούς, διὰ νὰ συνέλθουν. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον δὲν τοὺς ἐβοήθησεν, ἀλλὰ ἀντιθέτως ἐπεδίωξε χαμηλὰς τιμάς. Ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ καθορίσῃ τιμὰς ἱκανοποιητικάς, τιμὰς καὶ χρόνον λήξεως τῶν ἀγορῶν καὶ τότε οἱ καπνέμποροι θὰ ἔσπευδον νὰ ἀγοράσουν καπνὰ εἰς ἱκανοποιητικὰς τιμάς. Οἱ καπνοπαραγωγοὶ ὑποφέρουν καὶ οἱ καπνέμποροι θησαυρίζουν. Τὰ ἴδια γίνονται καὶ μὲ τὰ ἄλλα ἀγροτικὰ προϊόντα. Τὸ σιτάρι, τὸ βαμβάκι, τὰ κρασιὰ κλπ. Ἀξίζει νὰ ἀναφερθῶμεν εἰς τὸ πρόγραμμα γεωργικῶν βιομηχανιῶν. Τὸ πρόγραμμα αὐτό, ἀνεκοινώθη διὰ τοῦ ραδιοφώνου, διὰ τοῦ τύπου καὶ τὸ ἐξήγγειλε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸ τέλος, ὅμως, τὸ πρόγραμμα ἐγκατελείφθη, διότι τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἀπῃτοῦντο — 15 ἑκατ. δολλάρια — ἔπρεπε νὰ τὰ δώσῃ τὸ Διεθνὲς Ταμεῖον Βιομηχανικῆς Ἀναπτύξεως, τὸ ὁποῖον, ὅμως, ἠρνήθη νὰ τὰ δώσῃ. Ἐὰν θελήσουν νὰ διαμαρτυρηθοῦν οἱ ἀγρόται μας δι’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ζοῦν, ἀντιμετωπίζουν τὰ Τ.Ε.Α. Πρωτογονικὰ μέσα χρησιμοποιοῦνται εἰς τὴν ἀγροτικὴν οἰκονομίαν. Ἀπὸ ὅλα τὰ κράτη ἐρχόμεθα τελευταῖοι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργικῆς μας οἰκονομίας καὶ μόνον τοὺς συμπεθέρους Ἱσπανοὺς περνᾶμε. Αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ εὐδαιμονία, τὴν ὁποίαν διακηρύσσει ἡ Κυβέρνησις, δι’ αὐτὸ οἱ ἀγρόται εὐγνωμόνως ἐψήφισαν τὴν Ε.Ρ.Ε. Ἄς εἶναι καλὰ τὰ Τ.Ε.Α. Οἱ ἀγρόται οὐδέποτε θὰ ἐψήφιζον τὴν Ε.Ρ.Ε., ἡ ὁποία τοὺς ἔφερεν εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἐξαθλιώσεως. Θὰ ἔλεγα καὶ δύο λέξεις διὰ τὴν Συνομοσπονδίαν Ἐπαγγελματιῶν, ἡ ὁποία ἀνέλαβε νὰ λύσῃ τὸ πρόβλημα ἀπασχολήσεως τῶν ἀγροτῶν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Συνομοσπονδίας, γνωστὸς ἀπὸ τὶς λαμπαδοφορίες ποὺ ὠργάνωσε στὸ κέντρον τῶν Ἀθηνῶν, γιὰ νὰ ἐκφράσουν τὴν εὐγνωμοσύνην των οἱ ἐπαγγελματίες πρὸς τὸν κ. Καραμανλῆν, γράφει εἰς ἐπίσημον ἔγγραφόν του τὰ ἑξῆς: Συγκεντρώσατε ρίγανην, ἀγριάδαν, ἀπήγανον, κ.ἄ. Καὶ ὑπόσχεται νὰ φροντίσῃ καταλλήλως νὰ δοθοῦν δάνεια ἀπὸ τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπήν. Αὐτὰ τὰ γελοῖα γράφει ὁ κ. Μπερνίτσας καὶ μὲ αὐτὰ προσπαθεῖ νὰ λύσῃ τὸ πρόβλημα ἀπασχολήσεως ἐπαγγελματιῶν καὶ ἀγροτῶν. Κύριοι βουλευταί, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ συζητοῦμεν τὴν πρότασιν μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἕνα ἀτέλειωτο δρᾶμα ξετυλίγεται εἰς τὰ λιπάσματα Δραπετσώνας Πειραιῶς. Οἱ ἐργάται ἔχουν κηρύξει ἀπεργίαν διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. Ὁλόκληρον τὸ προσωπικὸν ἔχει κηρύξει ἀπεργίαν εἰς ἔνδειξιν ἀλληλεγγύης. Ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς εἶναι ἀνάστατος καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν συγκινεῖται. Οἱ ἐργαζόμενοι καὶ ἤδη ἀπεργοί, εὑρίσκονται εἰς ἀπελπιστικὴν θέσιν, εἰς ἀπόγνωσιν· δὲν μποροῦν νὰ ζήσουν τὰ παιδιά των καὶ κατέληξαν στὴν ἀπεργίαν πείνης. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὰ δίκαια αἰτήματα τῶν ἐργαζομένων τῶν λιπασμάτων καὶ κάμνω ἔκκλησιν, ὅλοι οἱ βουλευταὶ νὰ σταθῶμεν εἰς τὸ πλευρὸν τῶν ἀπεργῶν, διὰ νὰ πάρουν τὴν μικρὰν αὔξησιν ποὺ ζητοῦν οἱ ἐργάται τῶν λιπασμάτων. Ἀλλὰ ἡ εἰκὼν τὴν ὁποίαν περιέγραψα, δεσπόζει παντοῦ. Εἰς τὴν Ἑταιρείαν Ὑδάτων, ὁ κ. Μποὺθ ποὺ ἀμείβεται μὲ 2 ἑκατομμύρια τὸν χρόνον, ἀρνεῖται νὰ τακτοποιήσῃ τὸ ἔκτακτον προσωπικὸν καὶ νὰ δώσῃ μικρὰς αὐξήσεις καὶ τὸ προσωπικὸν ἀπήργησεν. Εἰς τὴν Ὀλυμπιακὴν Ἀεροπορίαν αἱ συνοδοὶ καὶ οἱ φροντισταὶ ἀπήργησαν καὶ ἰδοὺ τί γράφουν εἰς τὸ ὑπόμνημά των: «Ἀπὸ πλευρᾶς ἀμοιβῆς καὶ ὅρων ἐργασίας εὑρισκόμεθα εἰς χειροτέραν θέσιν ἀπὸ ὅλους τοὺς συναδέλφους μας τῶν ξένων ἑταιρειῶν. Ἐργαζόμεθα χωρὶς καμμίαν προοπτικὴν βαθμολογικῆς καὶ μισθολογικῆς ἐξελίξεως. Οἱ μισθοί μας παραμένουν καθηλωμένοι στὰ ἐπίπεδα τοῦ 1958. Παραλλήλως, οἱ ὧρες ἐργασίας μας συνεχῶς αὐξάνουν, λόγω τῆς συνεχοῦς αὐξήσεως τῶν δρομολογίων τῆς ἑταιρείας. Ἐκτελοῦμεν ἐργασίαν ἐξαντλητικήν, ἀνθυγιεινὴν καὶ ἐπικίνδυνον καὶ ἡ ἑταιρία δὲν μᾶς καταβάλλει οὔτε τὶς ἀποζημιώσεις νυκτερινῆς ἀπασχολήσεως, οὔτε ὑπερωρίες, οὔτε τὴν πρόσθετη ἀμοιβὴ γιὰ ἐργασία κατὰ τὶς Κυριακὲς καὶ ἑορτές». Αὐτὰ γράφουν. Ἡ ἐργατικὴ νομοθεσία παραβιάζεται, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν συγκινεῖται. Ποῖος τολμᾶ νὰ μιλήσῃ; Ἡ Κυβέρνησις εἶναι διὰ τοὺς Μπούθ, διὰ τοὺς Διευθυντὰς τῶν λιπασμάτων διὰ τὸν Ὠνάση, διὰ τοὺς ἐφοπλιστάς, διὰ τοὺς ὁποίους ὅλα εἶναι ἐλεύθερα. Αὐτοὶ ἀποτελοῦν τὸ Κράτος καὶ πληρώνουν τὰ ἔξοδα τῶν ἐκλογῶν καὶ τῶν γάμων. Ἄν ὅμως τολμήσῃ ἐργάτης τῆς θαλάσσης νὰ ζητήσῃ βελτίωσιν τῆς θέσεώς του ἐξοστρακίζεται ἀπὸ τὸ ἐπάγγελμα καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ ξαναμπαρκάρῃ. Οἱ κλωστοϋφαντουργοὶ Ναούσης ἀπήργησαν διὰ νὰ πάρουν ὄχι αὔξησιν, ἀλλὰ δεδουλευμένα ἡμερομίσθια. Τὸ ἴδιο δὲ γίνεται καὶ εἰς ὅλα τὰ Μεταλλεῖα. Τὸ ἴδιο οἱ Δημόσιοι Ὑπάλληλοι, οἱ καθηγηταὶ καὶ οἱ διδάσκαλοι προβαίνουν εἰς στάσεις ἐργασίας καὶ διαμαρτύρονται διὰ τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν χωρὶς νὰ εὑρίσκουν ἀνταπόκρισιν, διότι ἡ Κυβέρνησις εἶναι Κυβέρνησις ὀλιγαρχίας καὶ ὁ τόπος εἶναι χρυσορυχεῖον διὰ τὰ Μονοπώλια καὶ δυστυχία διὰ τὸν λαόν. Πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, τελευταῖα ἔγινε αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ ποῦ πηγαίνει ἡ αὔξησις αὐτή; Εἰς εἰδικὸν τεῦχος τῆς ἐθνικῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας ἀναφέρεται, ὅτι 5.804 βιομηχανίαι καὶ βιοτεχνίαι μὲ 267 χιλιάδες ἐργάτες ἔχουν κέρδος 8.637.000.000 καὶ ἐξ αὐτῶν διὰ μισθοὺς καὶ ἡμερομίσθια διετέθησαν 3.637.000.000. Δηλαδὴ τὸ ἥμισυ καὶ πλέον τῶν κερδῶν τὰ πῆραν αἱ ἐπιχειρήσεις. Ἐὰν ἐρευνήσητε τοὺς ἰσολογισμοὺς τῶν ἐπιχειρήσεων θὰ ἴδητε καταπληκτικὴν αὔξησιν τῶν κερδῶν τῶν μηχανολογικῶν ἐπιχειρήσεων τῶν κλωστοϋφαντουργικῶν, τῶν χημικῶν καὶ τῶν ἐπιχειρήσεων χάρτου, σιγαρέττων καὶ Τραπεζῶν. Καὶ ἐνῷ ὑπῆρξαν τόσον κολοσσιαῖα κέρδη τὰ ἡμερομίσθια παραμένουν εἰς τὰς 53 δρχ. διὰ τοὺς ἐργάτας ἄρρενας καὶ 41 διὰ τὰς γυναῖκας ὁ μέσος δὲ ὅρος τοῦ ἐργατικοῦ ἡμερομισθίου μὲ τὴν ἐπιβάρυνσιν ἐκ τῶν ἀσφαλίστρων καὶ τὴν ὑποαπασχόλησιν μόλις φθάνει τὰς 45 δρχ. κατὰ μέσον ὅρον. Ἡ κατάστασις εἶναι ἀπελπιστική, ἡ ἀνεργία καὶ ἡ ὑποαπασχόλησις ἔφθασαν εἰς τὸ ζενὶθ καὶ ἐκεῖ ὀφείλεται ἡ φυγή. Τὸ σύνθημα τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τοὺς ἐπιχειρηματίας εἶναι ὅμοιον πρὸς ἐκεῖνον τοῦ Λουδοβίκου Φιλίππου πρὸς τοὺς Γάλλους: «Πλουτίσατε, ἐκμεταλλευθῆτε, καταπιέσατε». Ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου καὶ μᾶς κατηγόρησε διὰ λανθάνουσαν μικροψυχίαν ἔναντι τοῦ κέρδους. Εἶπεν ἐπίσης, ὅτι ὁ πλοῦτος καὶ τὸ κέρδος ἀποτελοῦν συστατικὸν τῆς ζωῆς. Μᾶς ἦλθεν Ἡρακλῆς τοῦ πλούτου καὶ μᾶς ἐπέκρινε, διότι ἔχομεν καχυποψίαν ἔναντι τοῦ κέρδους. Ἀλλά, κύριοι σεῖς ὑποστηρίζετε μεγάλα συμφέροντα ἐνῷ ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ καὶ καταπολεμοῦμεν τὴν ἐκμετάλλευσιν. Ἡ κατάστασις τῶν συνταξιούχων εἶναι ἀκόμη χειρότερη, διότι ὁ μέσος ὅρος τῶν συντάξεων εἶναι 15 ἕως 20 δρχ. τὴν ἡμέρα, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἀρνεῖται νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὸ θέμα ποὺ ἐθέσαμεν αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐργαζομένων κατὰ 20% καὶ τῶν συντάξεων κατὰ 30%. Τοῦτο ἐδηλώθη καὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὴν εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας, ὁ ὁποῖος προέβαλεν φόβους διαταραχῆς τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος καὶ ἐπιπροσθέτως εἶπεν, ὅτι αἱ αὐξήσεις πρέπει νὰ πραγματοποιοῦνται βάσει τῶν συλλογικῶν συμβάσεων. Ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας δὲν εἶναι συνεπής, διότι συνεχῶς παρατείνει τὰς συλλογικὰς συμβάσεις καὶ δὲν προσαρμόζει τὰ ἡμερομίσθια. Ἡ ἀθλία διαδικασία τοῦ νόμου 3239 παρέχει τὴν εὐχέρειαν εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς Ἐργασίας καὶ Συντονισμοῦ, νὰ ἀνατρέπουν οἱανδήποτε αὔξησιν χορηγοῦν τὰ διοικητικὰ δικαστήρια. Οἱ τρεῖς ἐγγλέζοι τῆς Η.Ε.Μ. εἰσπράττουν τὸν χρόνον, τόσα ὅσα παίρνουν 1000 ὑπάλληλοι τῶν τρὰμ τὸν μῆνα, δηλαδὴ 1.600.000 δραχμάς. Ἀλλὰ ἀκόμη, πόσοι θὰ μποροῦσαν νὰ ἐργασθοῦν Ἕλληνες, ἂν δὲν ἔπαιρνε τὰ 2.000.000 ὁ κ. Μποὺθ εἰς τὴν ἑταιρείαν ὑδάτων; Τὰ ἴδια μεγάλα ποσά, δίδονται εἰς τὴν ΔΕΗ καὶ εἰς ἄλλας ἐπιχειρήσεις. Ἀλλὰ τὸ σύνθημα τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὅπως εἶπον, τὸ σύνθημα τοῦ Λουδοβίκου Φιλίππου, πλουτίσατε ἰσχυροὶ καὶ καταπιέσατε τοὺς ἐργαζομένους. Ἡ δυστυχία, ἔχει φθάσει εἰς ἀπερίγραπτον σημεῖον καὶ οἱ ἐργάται τῶν λιπασμάτων μὲ τὴν ἀπεργίαν ἐκείνην, τὸ ἀποδεικνύουν. Παρὰ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις, παίρνει ἀπὸ τὸ Ταμεῖον ἀνεργίας τὰ χρήματα τῶν ἀνέργων, διὰ νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ διὰ κομματικοὺς σκοπούς. 300.000.000 πῆρε τὰ τελευταῖα τρία χρόνια. Εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ δίδωνται 60 ἑκατομμύρια ἐτησίως διὰ τὸ πρόγραμμα τῆς στεγάσεως τῶν ἐργατῶν. Τρία χρόνια τώρα τὸ Ὑπουργεῖον τὰ περιέκοψε μὲ τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι τὰ χρήματα αὐτά, θὰ διατεθοῦν διὰ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων. Καὶ διαθέτουν τὸ κονδύλιον αὐτὸ καὶ δὲν διαθέτουν τὰ περισσότερα ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν μας διὰ νὰ στεγάσουν, ὅπως ἔχουν ὑποχρέωσιν, τοὺς πρόσφυγας. Κύριοι συνάδελφοι, καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς Κοινωνικῆς Ἀσφαλίσεως, ἡ Κυβέρνησις, βλέπει ἀσυγκίνητος τὴν χρεωκοπίαν τῶν ἀσφαλιστικῶν ὀργανισμῶν. Παρουσιάζει ἔλλειμμα 266 ἑκατομμ. ὁ κλάδος ἀσφαλίσεως τοῦ Ι.Κ.Α. καὶ ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ τὸ συμπληρώσῃ ἀπὸ τὸ περίσσευμα τῆς περιθάλψεως. Ἡ κατάστασις αὐτὴ τῆς ἀθλιότητος, εἰς βάρος τῶν ἐργαζομένων, διατηρεῖται μὲ τὰ ψηφίσματα τοῦ ἐμφυλίου πολέμου, μὲ τὸ Γʹ ψήφισμα, μὲ σειρὰν νόμων καὶ ψηφισμάτων τὰ ὁποῖα καταπιέζουν τοὺς ἐργάτας. Χρησιμοποιεῖ ἡ Κυβέρνησις τὰ χρήματα τῶν ἐργαζομένων, διὰ νὰ διαφθείρῃ τὰ συνδικαλιστικὰ στελέχη, τοὺς Νομάρχας, διὰ νὰ καθαιρῇ τὰς διοικήσεις τῶν ἐργατικῶν ὀργανώσεων. Τὸ ἴδιον πράττει καὶ εἰς βάρος τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν. Περισσότερα ἀπὸ 1500 μέλη Συμβουλίων Συνεταιρισμῶν, καθῃρέθησαν τὰ 7 τελευταῖα ἔτη. Διὰ νὰ μονιμοποιηθῇ ἕνας εἰσπράκτωρ εἰς τὰ ΚΤΕΛ, χρειάζεται δήλωσις νομιμοφροσύνης.

§157Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Διὰ νὰ διορισθῇ κλητὴρ εἰς μίαν ὑπηρεσίαν, χρειάζεται μόνον σημείωμα τοῦ Κυβερνητικοῦ βουλευτοῦ. Οὐδὲν ἄλλο προσόν.

§158Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, ὅπως τὴν ἐδημιούργησεν ἡ Κυβέρνησις. Ἡ κατάστασις αὐτὴ ἐχειροτέρευσε μετὰ τὰς ἐκλογάς. Δὲν ὑπάρχει ἄλλη λύσις. Ἡ Κυβέρνησις τῆς νοθείας καὶ τῆς βίας πρέπει νὰ φύγῃ. Ὁ κ. Ἠλιοῦ καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου, ἔθεσαν τὸ ζήτημα. Εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ φύγῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ μετὰ νὰ ληφθοῦν ὅλα τὰ μέτρα διὰ μίαν γνησίαν ἔκφρασιν τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶναι καιρὸς νὰ καταργηθοῦν τὰ ἔκτακτα μέτρα, τὰ ΤΕΑ, αἱ ἐξορίαι. 18 ὁλόκληρα χρόνια ἀγωνισταὶ τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως κρατοῦνται εἰς τὰς φυλακάς. Εἶναι ἀνάγκη ὅλοι μαζὶ νὰ σταματήσωμεν τὸν φασισμόν. Ἡ χώρα φασιστικοποιεῖται καθημερινῶς. Εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον ὅλων τῶν πολιτικῶν παρατάξεων καὶ εἶναι καθῆκον ὅλων νὰ ἐνθυμηθοῦν τοὺς στίχους τοῦ Παλαμᾶ: «Ἀνάξιοι... (ἀναγινώσκει)...». Οἱ κίνδυνοι εἶναι μεγάλοι, τοὺς ἐκτρέφει ἡ Κυβέρνησις καὶ ὡρισμένοι ἀπὸ σᾶς. Ἀλλὰ ἡ μεγάλη πλειοψηφία ἔχει συναίσθησιν τῶν κινδύνων. Ἡμεῖς θὰ ἀγωνισθῶμεν ἐναντίον τοῦ φασισμοῦ καὶ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ἡ Δημοκρατία θὰ ἐπικρατήσῃ.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§160ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως, συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προτάσεων ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 6.30′ μ.μ.)