1962.05.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 73η

Παρασκευὴ 18 Μαΐου 1962

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.00′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Τσάκαλος, ζητεῖ τὴν χορήγησιν μηνιαίας ἀδείας ἀπουσίας, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς κ. Η. Ἠλιοῦ, ζητεῖ τὴν χορήγησιν τριμήνου ἀδείας ἀπουσίας, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Καλεῖται ὁ κατὰ τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν τῆς 13ης Μαΐου 1962, εἰς τὴν περιφέρειαν Κοζάνης ἐκλεγεὶς βουλευτὴς κ. Γεώργιος Καρότσης, ὅπως προσέλθῃ καὶ δώσῃ τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὁριζόμενον ὅρκον. (Προσέρχεται ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Γ. Καρότσης καὶ δίδει τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὁριζόμενον ὅρκον, ἔχοντα οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ διαφυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιος, ἄξιος.

§9Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τὸν λόγον. Κύριε Πρόεδρε, τὴν 1.30′ πρωϊνὴν σήμερον ἐλύθη ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς καὶ ἐλήφθη ἀπόφασις τοῦ Σώματος ὅπως ἡ ἔναρξις τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως γίνῃ εἰς τὰς 6 μ.μ. Ἐπληροφορήθην, ὅτι ἐν συνεχείᾳ διενεμήθη δελτίον, ὅτι θὰ γίνῃ ἡ συνεδρίασις εἰς τὰς 6.30′ μ.μ. καὶ εἶναι ἡ ὥρα 7 καὶ 5′. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι ἰσχυροτέρα πάσης ἄλλης ἀποφάσεως.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω μίαν ἐξήγησιν πρὸς τὸ Σῶμα. Ὄντως ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις διὰ τὴν ἔναρξιν τῶν συνεδριάσεων τὴν 6ην μ.μ. Ἐπειδή, ὅμως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ὁ πρῶτος ρήτωρ σήμερον, εἶχε μίαν ἀπασχόλησιν, διότι ἐνόμιζεν, ὅτι, ὡς συνήθως, ἡ συνεδρίασις θὰ ἤρχιζε τὴν 7ην μ.μ., τὸ Προεδρεῖον ἠναγκάσθη νὰ εἰδοποιήσῃ περὶ τὴν μεσημβρίαν τὰ κόμματα, ὅτι ἡ συνεδρίασις θὰ ἤρχιζεν ὡς εἴθισται κάθε ἡμέραν, ἡ δὲ χθὲς ληφθεῖσα ἀπόφασις θὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ αὔριον. Ὁ συνεργάτης μου κ. Βοζίκης, εἰδοποίησε τὰς Γραμματείας τῶν τριῶν Κομμάτων, τοῦ Κέντρου, τῶν Προοδευτικῶν καὶ τῆς Ε.Δ.Α. Ἐὰν δὲν εἰδοποιήθησαν οἱ κ.κ. βουλευταί, τοῦτο βεβαίως εἶναι μία παράλειψις. Πάντως, τὸ Προεδρεῖον εἰδοποίησε τὰ Κόμματα περὶ τούτου.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προτάσεων δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§11Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ χθεσινὴ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἐκδήλωσις τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος, ὑπῆρξεν ἡ ἀνένδοτος ἐπιμονὴ εἰς τὰς ἀοριστολογίας καὶ εἰς τὰς ἀνακριβολογίας! Τὴν τακτικὴν αὐτὴν ἠκολούθησεν, ἰδίως, ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀσχοληθεὶς καὶ μὲ θέματα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ μὲ θέματα ἐσωτερικῆς πολιτικῆς. Ἐπὶ θεμάτων ἐξωτερικῆς πολιτικῆς ἔθιξε τέσσαρα θέματα εἰδικῶς καὶ ἕνα συνολικῶς. Θὰ ὁμιλήσω δι’ ὀλίγων ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ἐξ αὐτῶν. Τὸ πρῶτον θέμα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἀμέσου στρατιωτικῆς βοηθείας. Δὲν θὰ σταματήσω ἐπὶ τῆς ἀκριβείας ἢ τῆς ἀνακριβείας τῶν ἀριθμῶν, καίτοι χρήσιμον εἶναι νὰ εἴπω, ὅτι εἷς τοὐλάχιστον τῶν ἀναφερθέντων ἀριθμῶν εἶναι ἀνακριβής, ἔστω καὶ ἐὰν ἀναφέρεται εἰς διεθνῆ κείμενα. Ὑπάρχουν ἄλλα διεθνῆ κείμενα ἴσου κύρους, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν, ὅτι αἱ στρατιωτικαὶ δαπάναι τῆς Τουρκίας ἰσοῦνται πρὸς τὰ 5,5% τοῦ ἐθνικοῦ της εἰσοδήματος. Δὲν θὰ σταματήσω ἐπίσης εἰς τὴν ὀρθὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ στρατιωτικῶν προσπαθειῶν, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ βάρους στρατιωτικῶν δαπανῶν, δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ στρατιωτικὸν ὑλικόν, τὸ ὁποῖον εἰς ἡμᾶς παραχωρεῖται δωρεάν, ἐνῷ εἰς τὰς περισσοτέρας τῶν ἄλλων χωρῶν δὲν παραχωρεῖται δωρεάν. Ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ ὁμιλήσωμεν ἀναλυτικῶς ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, θὰ ἐβλέπατε, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ προσπάθεια τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ ἀπόψεως δαπανῶν εἶναι, ἐντελῶς χονδρικῶς, ἐντελῶς κατὰ προσέγγισιν, ἴση περίπου πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ διδομένου ὑλικοῦ, τὸ ὁποῖον καὶ ἐπιτρέπει νὰ ἔχωμεν τοιαύτας ἀξίας ἐνόπλους δυνάμεις. Δὲν θὰ σταματήσω εἰς αὐτὰ διὰ νὰ κάμω μίαν γενικὴν τοποθέτησιν καὶ νὰ εἴπω, ὅτι ὀρθὴ ἡ κατεύθυνσις, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἰσότης στρατιωτικῶν βαρῶν μεταξὺ ὅλων τῶν χωρῶν τῆς συμμαχίας. Ἔτι περισσότερον ὀρθὴ εἶναι ἡ γραμμή, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν καθ’ ἣν τὸ ποσοστὸν τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν πρέπει νὰ εἶναι ἀντιστρόφως ἀνάλογον πρὸς τὸ ὕψος τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμή, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἀγωνιζόμεθα καὶ αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἐπιδιώκομεν. Ἀλλὰ ἡ βασικὴ τοποθέτησις εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι ἐὰν δὲν ἐπιτυγχάνωμεν, καὶ θὰ ἔλθω ἐπ’ αὐτοῦ, ἐὰν δὲν ἐπιτυγχάνωμεν αὐτὸν τὸν ὑγιᾶ καὶ ὀρθὸν σκοπόν, τότε διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ κάμωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἐὰν δὲν τὸ ἐπιτυγχάνωμεν καὶ θέλομεν ἀσφάλειαν, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ συγκρίνωμεν τὰς ἰδικάς μας στρατιωτικὰς δαπάνας πρὸς τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας τῶν γειτόνων μας. Διότι ἄνευ τῆς συγκρίσεως αὐτῆς, δὲν δυνάμεθα νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι θὰ ζήσωμεν ἐλεύθεροι. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθὴ τοποθέτησις, αὐτὴν ἀκολουθοῦμεν, ἐνῷ παραλλήλως ἀγωνιζόμεθα καὶ ἀγωνιζόμεθα ἀγῶνα σκληρόν, διὰ νὰ ἔχωμεν ἐλάφρυνσιν τῶν στρατιωτικῶν μας δαπανῶν. Τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ τοῦ ἀγῶνος δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι μᾶς ἱκανοποιοῦν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχουν. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἄμεσος στρατιωτικὴ βοήθεια, μετὰ τὴν περικοπήν της ἀπὸ αὐτὸ τοῦτο τὸ Ἀμερικανικὸν Κογκρέσσον, περιωρίσθη διὰ χώρας ὡς τὸ Πακιστὰν καὶ Ἰρὰν διὰ τὸ τρέχον οἰκονομικὸν ἔτος κατὰ 50%, ἐνῷ διὰ τὴν Ἑλλάδα χάριν τῶν προσπαθειῶν μας οὐδόλως περιεκόπη κατὰ τὸ τρέχον οἰκονομικὸν ἔτους. Τί θὰ γίνῃ διὰ τὸ ἑπόμενον οἰκονομικὸν ἔτος διὰ τὸ Πακιστάν, τὸ Ἰρὰν καὶ ἄλλας χώρας καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἂς μὴ βιαζώμεθα νὰ τὸ προδικάσωμεν ἀπὸ τοῦδε. Δεύτερον θέμα εἰς τὸ ὁποῖον κἄτι ἐπετεύχθη, εἶναι ἡ διατήρησις, ἡ αὔξησις τῆς στρατιωτικῆς βοηθείας, ἡ ὁποία παρέχεται, εἴτε ὑπὸ μορφὴν πολεμικοῦ ὑλικοῦ, εἴτε ἑτέρων ὑλικῶν καταναλισκομένων ὑπὸ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ὡς εἶναι π.χ. ἡ βενζίνη τῆς ἀεροπολίας κλπ. Ἐπίσης ἐὰν σκεφθῆτε τί λαμβάνει ἡ χώρα εἰς ἀντιτορπιλλικὰ καὶ ὑποβρύχια, εἰς ὁλοκλήρους μοίρας ἀεροπλάνων, εἰς μέσα τηλεπικοινωνίας καὶ ἀντιαεροπορικῆς ἀμύνης, εἰς τεθωρακισμένα καὶ πυροβόλα κλπ., θὰ ἀντιληφθῆτε, ὅτι ὑπάρχει μία τεραστία βοήθεια, ἡ ὁποία δὲν ἐμειώθη καὶ εἰς ὡρισμένους μάλιστα τομεῖς ηὐξήθη. Καὶ τέλος ἀπὸ ἀπόψεως ἀποτελέσματος τῶν προσπαθειῶν μας αὐτῶν, ὑπάρχουν αἱ τελευταῖαι ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τοῦ ΝΑΤΟ Ἀθηνῶν, περὶ τῶν ὁποίων εἶπεν ὀλίγα ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νομίζω, ὅτι θὰ εἴπῃ περισσότερα σήμερον ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ τοποθέτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ ἀλλοίμονον διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας μας, μὲ τὴν λεπτήν της γεωγραφικὴν θέσιν, μὲ τὸ ὕψος τῶν ἐνόπλων δυνάμεων τῶν ἄλλων γειτονικῶν χωρῶν, ἐὰν ἦτο ἄλλη ἡ θέσις μας. Ἡμεῖς αὐτὴν τὴν θέσιν ἀκολουθοῦμεν καὶ αὐτὴν θέτομεν ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ Αἰγυπτιώτου Ἑλληνισμοῦ, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. εἶπεν ὀλίγας λέξεις, ἰδίᾳ διὰ νὰ μᾶς κατηγορήσῃ, ὅτι διὰ τῆς αἰσιοδοξίας μας ἐπιέσαμεν ἢ παρεσύραμεν πολλοὺς Ἕλληνας νὰ παραμείνουν ἐκεῖ. Οὐδὲν τούτου ἀνακριβέστερον. Γνωρίζουν πολὺ καλῶς οἱ Ἕλληνες τῆς Αἰγύπτου, ὅτι οὐδέποτε τοὺς παρεσύραμεν, ὅτι τοὺς ἐλέγαμεν πάντοτε τὴν ἀλήθειαν, καὶ τοὺς ἀφήναμεν νὰ κρίνουν μόνοι διὰ τὴν τύχην των. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ πολιτική μας δὲν εἶναι πολιτικὴ ξεριζώματος τοῦ Ἑλληνισμοῦ, εἶναι πολιτικὴ καλῶν σχέσεων μὲ τὴν Αἴγυπτον, ὥστε κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ παραμείνουν, ὅσοι μὲ τὰς νέας οἰκονομικὰς συνθήκας, μιᾶς σοσιαλιστικῆς οἰκονομίας, εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνουν. Πιστεύομεν, ὅτι ὑπάρχει ἕνας μεγάλος ἀριθμός, βιοτεχνῶν, ἐπαγγελματιῶν, ἐργατοτεχνιτῶν, ἴσως δὲ καὶ ἀγροτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ δυνηθοῦν νὰ παραμείνουν εἰς τὴν φιλόξενον γῆν τοῦ Νείλου, ὑπὸ οἱασδήποτε συνθήκας. Ἀφήνομεν νὰ ἐκλέξουν μόνοι των, τί εἶναι προτιμώτερον, καὶ τὸ μόνον ποὺ προσπαθῶμεν εἶναι νὰ καλλιεργῶμεν μὲ τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν καλὰς σχέσεις ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἐπιδιώκωμεν τὴν λῆψιν νομοθετικῶν μέτρων εὐνοϊκωτέρων διὰ τοὺς Ἕλληνας, καὶ τὴν καταβολὴν ἀποζημιώσεως δι’ ὅσους ἐξ αὐτῶν ἀποχωροῦν. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν Ἑλληνο–Γιουγκοσλαβικῶν σχέσεων καὶ τοῦ λεγομένου «Μακεδονικοῦ» ζητήματος, ὀλίγας, ἐπίσης, λέξεις εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Τὸ θέμα τὸ λεγόμενον «Μακεδονικόν», τόσον ἀπὸ ἀπόψεως ἐγέρσεως ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐξελίξεως, εἶναι ἐντελῶς ξένον πρὸς οἱασδήποτε συμφωνίας καὶ ἂν ἔχωμεν μὲ τὴν Γιουγκοσλαβίαν, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς συμφωνίας συνοριακῆς διακινήσεως. Ἠδύνατο νὰ ἐγερθῇ καὶ ἠδύνατο νὰ μὴ ἐγερθῇ, εἴτε ὑπῆρχον, εἴτε δὲν ὑπῆρχον αἱ συμφωνίαι αὐταί. Κατ’ οὐδέν, τοῦτο, ἐπεβάρυνε τὴν πολιτικήν, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Τὸ θέμα τὸ λεγόμενον «Μακεδονικόν», ὡς τοποθέτησις, εἶναι δι’ ἡμᾶς θέμα πλέον ἢ σημαντικόν, τοιοῦτον, ὥστε δύναται ἐνδεχομένως, νὰ ἀλλάξῃ καὶ βασικὰς ἀκόμη γραμμὰς τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς. Τὸ παρακολουθοῦμεν μετὰ προσοχῆς. Γνωρίζομεν, ἐπ’ αὐτοῦ, πολὺ περισσότερα ἀπὸ ὅ,τι οἱοσδήποτε δύναται νὰ φαντασθῇ, προβαίνομεν εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας καὶ δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὸ Σῶμα, ὅτι τὸν τελευταῖον καιρόν, ἔχομεν μίαν καλλιτέραν ἐξέλιξιν. Ἐξελίσσονται ὄντως τὰ πράγματα καὶ ἀναμένομεν πρακτικὰ ἀποτελέσματα. Εὐχόμεθα νὰ ἔχωμεν τὰ πρακτικὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα, διότι πιστεύομεν εἰς τὴν Ἑλληνο–Γιουγκοσλαβικὴν φιλίαν, πιστεύομεν, ὅτι εἶναι χρήσιμος δι’ ἀμφοτέρας τὰς χώρας, πιστεύομεν, ὅτι ἀποτελεῖ στοιχεῖον ἰσορροπίας εἰς τὴν Βαλκανικήν, πιστεύομεν, ὅτι διὰ πολλοὺς λόγους, ἀκόμη καὶ λόγους γειτνιάσεως καὶ καλοῦ παρελθόντος, ὑπάρχει ἔδαφος περαιτέρω μεγάλης συσφίγξεως τῶν σχέσεών μας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ δι’ αὐτὴν τὴν πίστιν μας, ἔτι περισσότερον, εὐχόμεθα νὰ πληρωθῇ ἡ προϋπόθεσις καὶ νὰ ἴδωμεν τὰ πρακτικὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀναμένομεν.

§12Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπητε μίαν διακοπήν;

§13Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ, νὰ μὴ μὲ διακόψητε.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, διακοπάς. (Κωδωνοκρουσίαι).

§15Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Αὐτὴ ἡ προϋπόθεσις..... (Ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του καὶ ἐν μέσῳ κωδωνοκρουσιῶν, δὲν ἀκούεται).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Θεοχαρίδη, ὑπάρχει Προεδρεῖον ἐδῶ ἢ ὑπάρχει Κανονισμὸς ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἐφαρμόζηται; Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε ἄνευ ἀδείας τοῦ Προεδρείου. Καθῆστε κάτω.

§17Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ὁ ρήτωρ ρητῶς δηλώνῃ, ὅτι δὲν δέχεται διακοπάς, εἶναι ζήτημα τάξεως νὰ ἐπιβάλετε τὴν θέλησίν σας. Εἶναι δὲ ζήτημα καθήκοντος τοῦ Σώματος, νὰ σέβηται τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ρήτορος. Αὐτὸ ἐπράξαμεν ἡμεῖς ὅταν ἠγόρευεν ὁ κ. ἀρχηγός σας. Ἐὰν θέλητε νὰ κάμητε παρατηρήσεις, θὰ ὑπάρξῃ χρόνος νὰ ἀνέλθητε ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ νὰ τὰς κάμητε.

§18Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἐκπλήσσομαι. Ἡμεῖς, πιστοὶ εἰς τὴν δημοκρατικὴν τακτικήν, ἠκούσαμεν τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου —ὀξύτατα ἐπιτιθέμενον— μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέλη τῆς Ε.Κ., δὲν εἶναι τὸ μόνον δεῖγμα μὴ πίστεως εἰς τὴν δημοκρατικὴν τακτικήν, αἱ διακοπαί, αἱ ὁποῖαι γίνονται. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, ἐγένοντο, δὲν θὰ ἀρνηθῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Θεοχαρίδην καὶ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἡ μονομερὴς ἀνάκλησις τῆς συνοριακῆς διακινήσεως εἶναι πιθανὸν καὶ αὐτὴ ἕνα στοιχεῖον τοῦ χειρισμοῦ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἀνέκυψε. Συνεπῶς, δὲν δύναται νὰ συναγάγῃ κανένα συμπέρασμα διότι, εἰς τὰ λεπτότατα θέματα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, πολλὰ μέσα δύνανται νὰ χρησιμοποιηθοῦν. Καί, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, δύναμαι νὰ σᾶς ἀνακοινώσω, ὅτι θ’ ἀσχοληθῇ προσεχῶς ἡ ἁρμοδία μικτὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία καὶ θὰ ἴδωμεν ποῦ θὰ καταλήξῃ. Πάντως, κύριοι, δὲν πρόκειται νὰ μοῦ καταστρέψητε τὸν εἱρμὸν τῶν σκέψεών μου μὲ τὰς διακοπάς σας. Θέλετε νὰ ἐπιβεβαιώσητε τὴν ἀντιδημοκρατικήν σας τακτικήν; Διακόψατε. Ἐγὼ θὰ εἴπω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω. Ὁ κ. Παπανδρέου, ἠσχολήθη χθὲς καὶ μὲ τὸ Κυπριακόν. Εἶπεν, ὅτι ἀσχολεῖται μὲ αὐτό, διότι προεκλήθη. Φοβοῦμαι, ὅτι δὲν ἐνθυμεῖται καλῶς τὰ πράγματα, διότι δὲν συνηθίζω νὰ προκαλῶ γενικῶς, ἀκόμη δὲ ὀλιγώτερον ἐπὶ θεμάτων λεπτῶν, Ὁ κ. Παπανδρέου εἶχε προβῆ πρὸς τὸν ἐπὶ θυγατρὶ γαμβρὸν τοῦ Προέδρου Ἰνονοῦ εἰς μίαν βαρυσήμαντον δήλωσιν ἀφορῶσαν τὴν ἀλλαγὴν τῶν συμφωνιῶν ἐπὶ τῆς ὁποίας πολλὰ θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ἀλλά, ἡ ὁποία ἐν πάσῃ περιπτώσει τοὐλάχιστον προερχομένη ἀπὸ τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠδύνατο νὰ δημιουργήσῃ ζητήματα εἰς τὴν Κύπρον, δηλ. εἰς ἕνα καθεστὼς τὸ ὁποῖον ὅπως ὅλα τὰ νέα καθεστῶτα, μὲ δυσκολίαν εὑρίσκουν τὰ πρῶτα των βήματα. Καὶ τότε ἦλθεν ἀντιπρόσωπος τῆς μεγάλης Κυπριακῆς ἐφημερίδος τῆς «Μάχης», τὴν ὁποίαν ἐκδίδει εἷς ἐκ τῶν ἡρωϊκωτέρων ἀγωνιστῶν ὁ Νικόλαος Σαμψὼν καὶ μὲ ἠρώτησε διάφορα πράγματα καὶ μεταξὺ ἄλλων, τί φρονῶ διὰ τὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου κ. Παπανδρέου. Δὲν προεκάλεσα λοιπὸν ἐγώ, ἀλλὰ ἁπλῶς προσεπάθησα ν’ ἀνασκευάσω καὶ διορθώσω μίαν ζημίαν, ἡ ὁποία ἐνόμισα, ὅτι ἔγινε. Καὶ ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος εἶχε λησμονήσει τὸ Κυπριακόν, ὅπως τὸ ἐλησμόνησε κατὰ τὰς ἐκλογάς, διότι μόνον μὲ μίαν φράσιν τὸ ἔθιξε τότε, τὸ ἐνεθυμήθη μόνον τώρα, ὁπότε κατὰ τὴν ξένην λαϊκὴν ἔκφρασιν, «κάθε ξύλον εἶναι καλὸ ὡς προσάναμα» εἰς τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα. Τὸ ἐνεθυμήθη τώρα καὶ μᾶς εἶπε χθὲς τὰ φοβερὰ μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν συμφωνιῶν εἶχεν εἴπει, δηλαδὴ τὸ κλείσιμον τῆς Ἑνώσεως καὶ τὴν παρουσίαν τοῦ Τουρκικοῦ Στρατοῦ, ὅπως εἶχεν εἴπει τότε καὶ σειρὰν πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα καθώρισεν ἐπιγραμματικῶς. Ἀλλὰ ἐλησμόνησεν ἴσως ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι τότε, κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν συμφωνιῶν ἀφοῦ ἀνέφερε τὰ πλεονεκτήματα καὶ τὰ μειονεκτήματα, τὸ τονίζω, ἀφοῦ τὰ ἀνέφερεν, ἔδωσε μίαν γενικὴν πολιτικὴν εὐλογίαν εἰς τὰς συμφωνίας εἰπὼν ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: «Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἄλλα ἦσαν τὰ ἰδεώδη ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξεκίνησαν εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ἐλευθερίας, οἱ ὡραῖοι ἔφηβοι, οἱ ὁποῖοι ἐνώπιον τῆς ἀγχόνης ἐζητωκραύγαζαν τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ θὰ ἠδύνατο νὰ λεχθῇ, ὅτι οἱ ἀγῶνες διεξάγονται ἐν ὀνόματι τῶν ἰδεωδῶν, ἐνῷ ἡ ζωὴ πραγματοποιεῖ τὰ δυνατὰ γενέσθαι. Καὶ ἡ ἀπάντησις εἶχε τὴν θέσιν της εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, ἡ ὁποία εἶναι Σῶμα πολιτικόν». Ἂς μὴ λησμονῇ, λοιπόν, ὁ κ. Παπανδρέου, διότι θὰ τεθῇ τὸ ἐρώτημα διατί ἀλλάζει γνώμην;

§19ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί λέγει;

§20Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἀλλάζει καὶ πάλιν γνώμην ὁ κ. Παπανδρέου, διότι....

§21Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. (Διακόπτει μὴ ἀκουόμενος).

§22Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Παπασταύρου, ἀναγνωρίζω, ὅτι εἶσθε διεθνολόγος σπουδαῖος. Ὅταν γίνετε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν σᾶς ὑπόσχομαι νὰ μὴ σᾶς διακόψω.

§23Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Πάντως δὲν εἶμαι τοιοῦτος διεθνολόγος, ὡς ὑμεῖς, κ. Ὑπουργέ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐξακολουθῆτε νὰ διακόπτητε διὰ νὰ ἐφαρμόσω τὸν Κανονισμόν; Ναί, ἢ ὄχι; Θὰ διακόπτετε; Παρακαλῶ, νὰ μοῦ ἀπηντήσητε εὐθέως. Θέλετε κυρώσεις;

§25Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Πρέπει νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ.... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς. Τὶ θὰ κάμετε θὰ παύσετε νὰ διακόπτετε ἢ θὰ μὲ ἀναγκάσετε νὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν;

§27Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι διεθνολόγος ὁλκῆς. Ἐζήτησα ἁπλῶς μίαν διευκρίνησιν. Τὶ σημαίνει αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐδιάβασε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω, νὰ καθήσετε εἰς τὴν θέσιν σας ἡσύχως, καὶ νὰ μὴ μὲ ἀναγκάσητε παλαιὸς σεῖς βουλευτὴς νὰ ἐπικαλοῦμαι τὸν Κανονισμόν.

§29Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§30Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ αὐτό, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἐνῷ ὁ κ. συνάδελφος, ὁμιλῶν ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως, κάμνει κριτικὴν τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἐγείρεται ὁ κ. βουλευτὴς καὶ ὑπεραμύνεται τοῦ Ἀρχηγοῦ του, παρόντος τοῦ ἰδίου.

§31Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν ἔκαμα τοιοῦτον πρᾶγμα. Ἐζήτησα ἐξηγήσεις.

§32Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν δύνασθε νὰ διακόπτετε!

§33Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐζήτησα ἐξηγήσεις. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Κέντρου, κάμνων χθὲς κριτικὴν καὶ κατὰ τοῦ Προέδρου τοῦ Σώματος διηρωτήθητε ἐὰν ὁ Πρόεδρος αὐτοῦ, εὑρίσκεται ἐν Ἀθήναις. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ διερωτηθῶ καὶ ἐγώ, ἐὰν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ παρακολουθεῖ τὰς συνεχεῖς παραβάσεις τοῦ Κανονισμοῦ ὑπὸ τῶν παρακαθημένων ὀπαδῶν του. (Χειροκροτήματα).

§35Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ ἐπιτρέπετε;

§36Ε. ΑΒΕΡΩΦ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλῶ καὶ νὰ φέρωμαι σοβαρώτερος ἀπὸ τὸν ὀπαδόν σας. Ἀλλὰ ἂν θέλητε ὁμιλήσατε, ἐφ’ ὅσον σεῖς ἐπιθυμεῖτε ὁμιλήσατε.

§37Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μὲ προεκάλεσε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ ὁμιλήσω.

§38Ε. ΑΒΕΡΩΦ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἀποδέχομαι.

§39Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀνεφέρθητε κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς εἰς τὴν χθεσινήν μου ὁμιλίαν καὶ μὲ ἀναγκάζετε νὰ ἐπαναλάβω τὴν ἔκπληξίν μου, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπευθύνω αὐτὴν τὴν αἴτησιν καὶ νὰ μὴ δώσητε οὐδεμίαν ἀπάντησιν Αὐτὸ ἤθελα νὰ εἴπω.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐκφράζω τὴν ἰδικήν μου ἔκπληξιν, διότι δὲν ἀπηντήσατε εἰς τὸ ἐρώτημά μου, κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου.

§41Ε. ΑΒΕΡΩΦ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω ἐπ’ αὐτοῦ. Πιθανὸν ὁ κ. Παπανδρέου νὰ ἤλλαξε γνώμην καὶ πιθανὸν χθὲς νὰ ὡμίλησε μόνον περὶ μειονεκτημάτων καὶ ὄχι περὶ τῶν ἄλλων διὰ τὰ ὁποῖα ὡμίλησε τὸ 1959. Δικαίωμά του εἶναι, ἔχει σκεφθῆ ἐν τῷ μεταξὺ περισσότερον, δικαίωμά του εἶναι νὰ νομίζῃ, ὅτι ἡ κατάστασις εἰς τὴν Κύπρον εἶναι τόσον σταθερά, ὥστε νὰ δύναται νὰ ὑποστῇ καὶ ἀλλάγματα, ὅπως καὶ πιθανὸν ἄλλως νὰ ἔβλεπε τότε τὴν ἐσωτερικὴν πολιτικὴν κατάστασιν καὶ ἄλλως δι’ αὐτὸ νὰ ἐσκέπτετο περὶ τοῦ Κυπριακοῦ, τὸ ὁποῖον τότε ἐχειριζόμεθα. Ἀλλὰ μήπως εἶναι μόνον αὐτό; Καὶ εἰς τὰ ἄλλα θέματα καὶ εἰς ὅλα τὰ θέματα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, τὰ ὁποῖα ἔχει θίξει κατὰ καιροὺς ὁ κ. Παπανδρέου, ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ θέματα, ὅλα τὰ βλέπει πάρα πολὺ ἄσχημα, ἐξισούμενα πρὸς συμφορὰς καὶ μόνον λέγει ὑπάρχουν οἱ μεγάλοι κρουνοὶ τῶν μυστικῶν κονδυλίων, οἱ ὁποῖοι ἐξαγοράζουν ὅλας τὰς ἐφημερίδας τοῦ κόσμου, διότι ὅλαι σχεδὸν μᾶς ἐπαινοῦν. Σημειωτέον, ὅτι μερικαὶ ἐκ τῶν ἐφημερίδων ἔχουν ἰσολογισμοὺς πλησιάζοντας τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἔρχονται λοιπὸν οἱ κρουνοὶ τῶν μυστικῶν κονδυλίων, οἱ ὁποῖοι τὰς ἐξαγοράζουν καὶ οὕτω ἀδίκως μᾶς ἐπαινοῦν. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ δὲν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἔκαμε ἢ κάμνει θαύματα, διότι εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, εἰς τὴν ὁποίαν συναντᾶται κανεὶς μὲ ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ αὐτὰ τὸν ἐγωϊσμόν των, τὴν ἀξιοπρέπειάν των, τὴν δύναμίν των, δὲν δύνανται νὰ γίνουν θαύματα. Ἐν τούτοις, ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ αὐτῆς τῆς ἑπταετίας, ὑπῆρξε ἐξωτερικὴ πολιτικὴ ἡ ὁποία ἐκάλυψε τὰ συμφέροντα τῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας, ἡ ὁποία ἐκάλυψε κατὰ τὸ ἀνθρωπίνως δυνατόν, ὅλα τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα τῆς χώρας καὶ ἡ ὁποία στηριζομένη καὶ εἰς τὸ κῦρος τῆς χώρας, προέβαλε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅσον οὐδέποτε ἴσως προεβλήθη ἡ Ἑλλάς. Δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ δημοσιεύματα ὁλοκλήρου τοῦ παγκοσμίου τύπου, δύναμαι νὰ ἀναφέρω τὰς μεγάλας τιμὰς αἱ ὁποῖαι παντοῦ καὶ πάντοτε ἀποδίδονται εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Ἑλλάδος, δύναμαι νὰ ἀναφέρω τὸ τὶ εἶπον πολλαὶ προσωπικότητες παγκοσμίου κύρους, διὰ τὴν Ἑλλάδα (Χειροκροτήματα) χωρὶς βεβαίως νὰ δύναται νὰ λεχθῇ, ὅτι καὶ οἱ κρουνοὶ τῶν πλουσίων Ἑλληνικῶν μυστικῶν κονδυλίων, τοὺς ἔκαμον νὰ ὁμιλοῦν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἀλλὰ δύναμαι καὶ πρὸς ὑμᾶς, διὰ νὰ χρησιμοποιήσω τὴν ὡραίαν προσφώνησιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. καὶ πρὸς ὑμᾶς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους καὶ δι’ ὑμῶν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νὰ εἴπω, ὅτι τὸ κῦρος τῆς χώρας ἀποδεικνύεται διὰ γεγονότων τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἄλλοτε εἶχον σημειωθῆ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος πέρυσι, αὐτὴν τὴν ἐποχὴν περίπου, εἰσηγήθην εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ θέσωμεν ὑποψηφιότητα διὰ μίαν τῶν Ἀντιπροέδρων τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Καὶ ἡ σειρὰ τῶν Ἀντιπροέδρων ποὺ καταλαμβάνει κανεὶς εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων τὰς ὁποίας λαμβάνει κατὰ τὴν ἐκλογήν. Καὶ ἐξελέγη ἡ Ἑλλὰς πρῶτος Ἀντιπρόεδρος μὲ 88 ψήφους ἐπὶ 100, τοῦ τελευταίου Ἀντιπροέδρου λαβόντος 56. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Πρὸ ὀλίγου χρόνου, πρὸ δύο καὶ ἥμισυ ἐτῶν, ὅτε ἀντεπροσώπευον τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ Ο.Ε.Ο.Σ. ἐτέθη τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς «Τριῶν Σοφῶν» διὰ τὸ βασικώτατον ζήτημα τῆς μελέτης τῆς ἀναδιοργανώσεως τοῦ ὀργανισμοῦ. Καὶ ἔγινε σκληρὸς ἀγὼν ἀπὸ προσωπικότητας πρώτου μεγέθους ὑποστηριζομένας ἀπὸ πλευρᾶς Κυβερνήσεως, καὶ ἐξελέγησαν 3, δύο ἀντιπρόσωποι πολὺ μεγάλων χωρῶν καὶ εἷς ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος. Προχθὲς ἀκόμη εἰς τὴν διακυβερνητικὴν ἐπιτροπὴν ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἐξελέγη Ἕλλην Πρόεδρος μὲ 11 ψήφους ἐπὶ 16. Εἰς τὸ Διεθνὲς Δικαστήριον τῆς Χάγης ἠγωνίσθη ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ 10ετίαν καὶ μὲ διεθνολόγους ὁλκῆς καὶ μεγίστης φήμης ὅπως ὁ Νικόλαος Πολίτης διὰ νὰ καταλάβῃ μίαν θέσιν δικαστοῦ καὶ οὐδέποτε τὸ κατώρθωσε καὶ τὸ κατώρθωσεν ἐπὶ τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν ἱστορίαν μας. Χθὲς ἀκόμη εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Εὐρώπης ἐξελέγη βοηθὸς Γεν. Γραμματεὺς ὁ Ἕλλην Ἀντιπρόσωπος κατόπιν σκληροῦ ἀγῶνος μὲ ἀντιπάλους προσωπικότητας πρώτου μεγέθους. Ὅλα αὐτά, κύριοι, δὲν γίνονται ἐκ συμπτώσεως, ὅλα αὐτὰ γίνονται μόνον, διότι ἡ χώρα εἶναι σοβαρὰ εὔρωστος καὶ ἔχει μέγα κῦρος. Καὶ αὐτό, τὸ ἀποδεικνύουν τὰ ἀποτελέσματα, γεγονότα ὄχι ἀοριστολογίαι.

§42ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. .. (Δὲν ἠκούσθη).

§43Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἀλλὰ ὅλα αὐτά, κύριοι, ὄχι μόνον ἀγνοοῦνται, ὄχι μόνον παρασιωπῶνται, ἀλλὰ ἐμφανίζονται μὲ ὀξύτητα καὶ καλλιέπειαν ὡς συμφοραὶ καὶ ἀντιστρέφονται. Διατὶ γίνεται αὐτὸ καὶ εἰς τὰ ἐξωτερικὰ καὶ εἰς τὰ ἐσωτερικά; Πρέπει διὰ νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν νὰ κάμωμεν μίαν γενικὴν τοποθέτησιν τῆς ἐσωτερικῆς μας πολιτικῆς καταστάσεως. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἕνας ἐντελῶς οὐδέτερος, ἕνας ξένος ἀντικειμενικὸς κριτής, πιστεύω, ὅτι εἰς γενικὰς γραμμὰς θὰ ἔλεγεν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα συμβαίνει τὸ ἑξῆς: Δύο μειοψηφίαι, ἀκριβῶς ἐπειδὴ εἶναι μειοψηφίαι, προσπαθοῦν μὲ πᾶν μέσον νὰ καταλάβουν τὴν ἐξουσίαν. Ἡ μία μειοψηφία, ἡ ΕΔΑ, κραδαίνουσα σημαίαν Δημοκρατίας, κραδαίνουσα σημαίαν ἀκράτου ἐλευθερίας, προσπαθεῖ νὰ καταλάβῃ τὴν ἐξουσίαν, διὰ νὰ ἐπιβάλῃ καθεστὼς εἰς τὸ ὁποῖον θὰ καταργήσῃ καὶ τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὴν ἐλευθερίαν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Δὲν εἶναι καθόλου, ὄχι ὑβριστικόν, ἀλλὰ καὶ οὔτε ἐκρηκτικὸν αὐτὸ ποὺ λέγω. Εἶναι ἡ διαπίστωσις τῆς κοσμοθεωρίας, ἡ ὁποία ἐμπνέει αὐτὴν τὴν μειοψηφίαν. Ἡ ἄλλη μειοψηφία —καὶ αὐτὴ μὲ σημαίαν τὴν Δημοκρατίαν, μὲ σημαίαν τὴν προάσπισιν τοῦ Συντάγματος— προσπαθεῖ νὰ ἐπιτύχῃ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐὰν ἐλάμβανον χώραν θὰ ἀπετέλουν κατάργησιν τοῦ Συντάγματος. Δὲν εἶναι νοητόν, κύριοι, Δημοκρατικὸν Κόμμα, νὰ λέγῃ, ὅτι θὰ κριθῇ ἡ νομιμότης τῆς Βουλῆς καὶ ἡ νομιμότης τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τρόπον ἄλλον ἀπὸ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον καθορίζει τὸ Σύνταγμα. Ἡ Δημοκρατία, κύριοι, ἔχει μίαν ἱερὰν βίβλον ἀπαράβατον. Καὶ αὐτὴ εἶναι τὸ Σύνταγμα. Καὶ τὸ Σύνταγμα λέγει ρητῶς πῶς κρίνεται ἡ νομιμότης καὶ ποῖοι τὴν κρίνουν. Καὶ δὲν εἶναι νοητὸν νὰ λέγῃ ἓν Δημοκρατικὸν Κόμμα, ὅτι δὲν δέχομαι τὴν διαδικασίαν, τὴν ὁποίαν σαφῶς ὁρίζει τὸ ἄρθρον 73 τοῦ Συντάγματος καὶ ἐπιθυμῶ τὴν ἰδικήν μου διαδικασίαν, διότι μόνον αὐτὴ εἶναι καλή. Χθὲς ἀκόμη, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εἰς μίαν ἐπίθεσίν του κατὰ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, εἰς τόνον πλάγιον καὶ ἴσον καὶ ἄμεσον καὶ ἔμμεσον τὸν ἐκάλεσε καὶ κατὰ τρόπον μάλιστα ὀξὺν νὰ ἐναρμονίσῃ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ πρὸς τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς. Πῶς θὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐναρμόνισιν ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων: Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ὑπάρχει ἀπόλυτος ἐναρμόνισις, πέραν αὐτοῦ πιστεύομεν καὶ τὸ ἀποδεικνύουν καὶ ἐδῶ οἱ ἀριθμοὶ καὶ αἱ ἐκδηλώσεις ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἐνίσχυσις ἀκόμη τῆς πλειοψηφίας ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν ἐκλογῶν. Πιστεύομεν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ διεξήχθησαν ἄριστα. Πιστεύομεν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ νομίμως ἐκρίθησαν. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Βασιλεὺς διαφωνούσης τῆς πλειοψηφίας, νὰ εἴπῃ «παρὰ ταῦτα θὰ ἐναρμονίσω»; Εἶναι δυνατὸν κατὰ τὸ Σύνταγμα, νὰ τὸ εἴπῃ, ἐὰν ἐντὸς τῶν συνταγματικῶν προθεσμιῶν προκηρύξῃ ἐκλογάς. Ἀλλά, αὐτὰς τὰς ἐκλογὰς τὰς ἀρνεῖται ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος λέγει: «Ὄχι, πρέπει νὰ γίνῃ μία Κυβέρνησις Ὑπηρεσιακή, συμμαχική, οἱαδήποτε, ἡ ὁποία νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν πέραν τῶν συνταγματικῶν προθεσμιῶν». Καὶ ἡμεῖς λέγομεν: δὲν ὑποστηρίζομεν αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν. Ποία εἶναι ἡ συνέπεια; Διὰ νὰ ἱκανοποιηθῇ ὁ κ. Παπανδρέου ὀφείλει ὁ Βασιλεὺς νὰ ἐξέλθῃ τοῦ Συντάγματος. Καὶ μὲ τὴν ἀπειλήν, ὅτι ἂν δὲν ἐξέλθῃ, θὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ τὸν κατηγοροῦμεν, ἀμέσως καὶ ἐμμέσως μὲ κάθε θέμα καὶ μὲ πᾶν μέσον, τὸ ὁποῖον διαθέτομεν. Ὑπάρχει ἄλλη λογικὴ συνέχεια εἰς αὐτὸ τὸ θέμα; Ἔχει ἄλλην δυνατότητα ὁ Βασιλεὺς νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸν κ. Παπανδρέου, ἀπὸ τοῦ νὰ ἐξέλθῃ τοῦ Συντάγματος; Ἰδοὺ λοιπόν, ἡ συνεχὴς ἄγνοια τοῦ Συντάγματος ἀπὸ Κόμμα Δημοκρατικόν, τὸ ὁποῖον διακηρύττει, ὅτι θέλει νὰ προασπίσῃ τὸ Σύνταγμα. Καὶ δι’ αὐτὸ ὑπάρχει καὶ ἡ ἀπειλή, καὶ ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀπειλῆς. Ἡ ἐπίθεσις ἡ συνεχής, ἐναντίον τοῦ Στέμματος. Ὁ παλαιὸς —παρακαλῶ νὰ μὴ διαμαρτυρηθοῦν μερικοὶ —καὶ καλός μου φίλος, κ. Μητσοτάκης, χθές, μιμούμενος τὸν Ἀρχηγόν του προσεπάθησεν εἰς τὰς ἐπικρίσεις του νὰ εἶναι πλέον συγκεκριμένος. Καὶ ἀνέφερε δύο γεγονότα συγκεκριμένα. Ἠτύχησεν ὅμως εἰς αὐτό, ἴσως διότι δὲν ἐγνώριζε τὰς λεπτομερείας. Εἶπεν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἐδανείσθη τρία ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὰ ὁποῖα καὶ ἐπλήρωσε διὰ τῶν μυστικῶν κονδυλίων ἡ Κυβέρνησις. Ἡ ἀλήθεια, κύριοι, τὴν ὁποίαν ἐπληροφορήθημεν, εἶναι, ὅτι ἡ Βασιλικὴ Χορηγία, ἐζήτησε μίαν προκαταβολὴν ἐπὶ Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως 4 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἐκρατήθη ἡ πρώτη δόσις ἐκ τῆς τριμηνιαίας δόσεως τῆς χορηγίας. Ἤρχισε δηλαδὴ ἡ διαδικασία τῆς ἐξοφλήσεως καὶ ἦλθεν ἡ στιγμή, πρὸ ἀρκετοῦ χρόνου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ χορηγία ἐπέστρεψεν ὁλόκληρον τὸ ποσόν. Δὲν δύναμαι νὰ προβῶ εἰς κριτικήν, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ ἐπισημάνω δύο τινά. Πρῶτον, ὅτι ὅταν ἐζητήθη ἡ προκαταβολὴ δὲν ἦτο γνωστόν, ἐὰν θὰ ὑπῆρχεν προὶξ διὰ τὴν Πριγκήπισσαν, ἐνῷ ὅταν ἐπεστράφη ἦτο γνωστόν. Δεύτερον, ὀφείλω νὰ δηλώσω κατὰ τὸν κατηγορηματικώτερον τρόπον, ὅτι οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουν τὰ μυστικὰ κονδύλια εἴτε μὲ τὴν προῖκα εἴτε μὲ τὴν ἐπιστροφὴν αὐτῆς τῆς προκαταβολῆς, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς βάρος τῆς Βασιλικῆς Χορηγίας.

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διακόψω. Ἐπεσημάνθη σήμερον ὑπό τινων ἐφημερίδων, ὡς γεγονὸς ἀξιοπρόσεκτον ἡ σιωπὴ τὴν ὁποίαν ἐτηρήσαμεν, ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφός μου Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐγώ, ὅταν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μητσοτάκης προέβη εἰς τὴν φοβερὰν ἀποκάλυψιν. Πράγματι, ἐτηρήσαμεν σιωπήν, διότι δὲν ἐγνωρίζομεν κάτι, τὸ ὁποῖον εἶχε καθαρῶς τεχνικὸν καὶ λογιστικὸν χαρακτῆρα. Οὐδεμίαν εἶχε σχέσιν μὲ παροχάς, οὐδεμίαν εἶχε σχέσιν εἴτε μὲ τὸν προϋπολογισμόν, εἴτε μὲ τὰ μυστικὰ κονδύλια. Ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς τυπικῆς, καθαρῶς τυπικῆς ἐνεργείας, ἡ ὁποία μάλιστα, ὅπως ἀνακοινοῖ ἀπόψε ἐνώπιόν σας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος εἶχε τὴν ἔκβασιν περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησεν. Ἡ σιωπή μας ἦτο σιωπή, ἡ ὁποία ἦτο ἐπιβεβλημένη. Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαντήσωμεν ἐπιπολαίως εἰς κάτι, τὸ ὁποῖον προχείρως, βασιζόμενος ἐπὶ ἀπολύτως ἐσφαλμένων πληροφοριῶν, ὁμιλῶν περὶ δῆθεν καλύψεως τοῦ ποσοῦ τῶν 3 ἑκ. ὑπὸ τοῦ κεφαλαίου τῶν μυστικῶν κονδυλίων καὶ τῶν ἐθνικῶν δαπανῶν, εἶπε προχείρως καὶ ἐπιπολαίως ὁ κ, Μητσοτάκης.

§45Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι, θὰ ἤθελον νὰ διευκρινίσω καὶ ἕνα ἄλλο πρᾶγμα, σχετικῶς μὲ αὐτὰ τὰ θέματα. Διότι σήμερον τὸ ἀπόγευμα μοῦ ἐλέχθη, ὅτι περίπου ἐκείνην τὴν ἐποχὴν εἶχεν ἀποκαλυφθῆ ἀπὸ μίαν ἐφημερίδα, ὅτι ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος τὸ Ὑπουργεῖόν μου εἶχεν ἀποσύρει 100.000 δολλάρια, εἰς δολλάρια, διὰ τὰς ἀπορρήτους ἐθνικὰς δαπάνας. Πράγματι εἶχεν ἀποσύρει. Σᾶς πληροφορῶ, ὅμως, ὅτι πολὺ πρὶν γίνῃ ἡ ἐπιστροφὴ ὑπὸ τῆς χορηγίας τῆς προκαταβολῆς, ὑπῆρχον εἰς χεῖρας μου καὶ αὐταὶ ἀκόμη αἱ ἀποδείξεις τῆς παραλαβῆς τοῦ ἀπορρήτου αὐτοῦ κονδυλίου ἀπὸ σοβαρὰ πρόσωπα ὑψηλὰ ἱστάμενα, τὰ ὁποῖα διεξάγουν δι’ αὐτῶν ἐθνικοὺς ἀγῶνας. Καὶ ἐπωφελοῦμαι τῆς εὐκαιρίας διὰ νὰ προσθέσω... (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι), ὅτι τὰ πρόσωπα αὐτὰ εἶναι ἐντελῶς ξένα πρὸς τὴν Βασιλείαν καὶ ἔχουν μόνον σχέσιν μὲ ἐθνικοὺς ἀγῶνας. Ἐπωφελοῦμαι ἐπίσης τῆς εὐκαιρίας νὰ δηλώσω, ὅτι, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Ὑπουργίας μου, ἐχειρίσθην πολλὰ λεπτὰ θέματα καὶ πολλοὺς ἐθνικοὺς ἀγῶνας, οἱ ὁποῖοι συνεπάγονται σημαντικὰς ἀπορρήτους δαπάνας. Δηλῶ, λοιπόν, ὅτι δι’ ὅλας αὐτὰς τὰς δαπάνας καὶ χωρὶς τοῦτο νὰ εἶναι ἀπαραίτητον, ἔχω ἀποδείξεις καὶ διὰ τὸ τελευταῖον χιλιόδραχμον. Καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αὐτὸ τὸ θέμα οὐδεμίαν, μὲ οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ οἱονδήποτε μυστικὸν κονδύλιον μὲ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ ὀργανώσεις γάμων, μὲ προῖκαν, μὲ προκαταβολὰς χορηγίας ἢ μὲ οἱονδήποτε ἄλλο σχετικὸ θέμα. Ὁ καλός μου φίλος, κ. Μητσοτάκης εἶπε χθὲς καὶ κάτι ἄλλο τὸ συγκεκριμένον. Μᾶς κατηγόρησεν, ὅτι διὰ τὰς δαπάνας τῶν γάμων, ἂν μὴ τὶ ἄλλον, προέβημεν εἰς παρατυπίαν, διότι ἔπρεπε νὰ γίνῃ εἰδικὸς νόμος. Δὲν ὑπάρχει παρατυπία, κύριοι. Θὰ παρακαλέσω τὸν Συνάδελφόν μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσῃ, νὰ ἀσχοληθῇ μὲ δύο λέξεις μὲ τὸ θέμα αὐτό, διὰ νὰ ἀναφέρῃ ποία διάταξις νόμου συγκεκριμένως ἐπιτρέπει ἐν περιπτώσει δαπάνης, ἡ ὁποία δὲν προεβλέπετο, ὅταν συνετάσσετο ὁ προϋπολογισμός, νὰ αὐξηθῇ ὡρισμένη πίστωσις εἰς βάρος τοῦ ἀποθεματικοῦ. Καὶ τοῦτο ἐγένετο. Ηὐξήθη τὸ κονδύλιον τῆς ξενίας διὰ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀπρόβλεπτον τότε.

§46Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἀπορῶ διὰ τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Χανίων βουλευτοῦ ὁ ὁποῖος συμβαίνει νὰ ἔχῃ χρηματίσει καὶ Ὑπουργὸς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὤφειλε νὰ εἶχε τοὐλάχιστον τὴν ὑπομονὴν νὰ διαβάσῃ τὸν νόμον περὶ δωδεκατημορίων. Ὁ νόμος αὐτός, παγίως ἐπαναλαμβανόμενος, κύριοι βουλευταί, καὶ κατατιθέμενος πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Βουλὴν εἰς τὸ τέλος ἑκάστου ἡμερολογιακοῦ ἔτους διὰ νὰ ἰσχύσῃ διὰ τὴν προσεχῆ Οἰκονομικὴν χρῆσιν, προβλέπει διὰ ρητῆς διατάξεως, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὰ προβλεπόμενα κονδύλια τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ τὰ αὐξομειώνῃ εἰς τὸ διάστημα τῆς χρήσεως κατὰ δύο τρόπους. Ὁ ἕνας εἶναι εὐθέως ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ, ὅπερ καὶ ἐγένετο διὰ τὰς δαπάνας φιλοξενίας, ὡς καὶ διὰ τὰς δαπάνας τοῦ συνεδρίου τοῦ ΝΑΤΟ. Καὶ ὁ ἄλλος τρόπος εἶναι διὰ τῆς ἀποδοχῆς προτάσεως αὐξομειώσεως πιστώσεων τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Οὐδέποτε ὑπῆρξε περίπτωσις νὰ χρειάζεται εἰδικὸς νόμος διὰ τὴν ἐπαύξησιν πιστώσεων προβλεπομένων ἀπὸ τὸν τακτικὸν προϋπολογισμόν. Εἶναι ὁ τρόπος τῶν δωδεκατημορίων καὶ παραπέμπω τὸν οἱονδήποτε ἐκ τῶν συναδέλφων ἐνδιαφερόμενον, διὰ νὰ διαπιστώσῃ τὴν ἀκρίβειαν τῆς πληροφορίας.

§47Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔλαβε τὸν λόγον διακόψας, νὰ εἴπω μόνον τὰ ἑξῆς: Ὁ νόμος περὶ δωδεκατημορίων ὑπῆρχε πάντοτε εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ σφάλλει ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κερκύρας, ἐὰν φαντάζεται, ὅτι δὲν τὸν γνωρίζομεν. Ὁ νόμος περὶ δωδεκατημορίων ὑπῆρχε καὶ τὴν ἐποχὴν τοῦ 1938 ἐπὶ δικτατορίας τοῦ Μεταξᾶ. Ἡ ἰδική μας ἄποψις, ἡ ὁποία εἶναι ἀπολύτως συνταγματικῶς θεμελιωμένη, εἶναι ὅτι, προκειμένου περὶ παροχῆς πρὸς τὸν Βασιλέα καὶ παροχὴ πρὸς τὸν Βασιλέα ἀναντιρρήτως εἶναι, ὅτι τὸ Κράτος ἀναλαμβάνει δαπάνην τοῦ γάμου τῆς κόρης του — συνταγματικὴ ἐπιταγή, τὴν ὁποίαν πάντοτε ἡ Ἑλλὰς ἐτήρησεν, ἀπαιτεῖ νὰ ὑπάρξῃ εἰδικὸς νόμος χάριν τῆς δημοσιότητος. Κατὰ συνέπειαν δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη τῆς ἐπαναλήψεως τῆς ἁπλῆς αὐτῆς ἀληθείας ἀπὸ τὸν κ. Θεοτόκην. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἄποψίς μας. Αὐτὸ ἔκαμεν ὁ Μεταξᾶς καὶ αὐτὸ ἀνεμέναμεν νὰ κάμετε καὶ σεῖς.

§48Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Δηλαδή, δέχεσθε, ὅτι δὲν ὑπῆρξε παράνομος πρᾶξις;

§49Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Χαίρω διὰ τὴν ἐξήγησιν. Καὶ ἀποδεικνύεται ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Μητσοτάκης, ὅτι εἶναι θέμα νομικῆς ἑρμηνείας καὶ ὡς εἰς πλεῖστα θέματα νομικῆς ἑρμηνείας, ὑπάρχουν δύο ἀπόψεις. Ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ ἀκόμη τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Μητσοτάκης αὐτὴν τὴν στιγμὴν περιλαμβάνεται ἐπιχείρημά μας. Εἶπεν, ὅτι χρειάζεται νόμος, διὰ λόγους ὀφειλομένης δημοσιότητος. Ἀλλά, ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἂν αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτιολογία δὲν ἔλλειψεν ἡ δημοσιότης. Ἡ δαπάνη δὲν ἔγινε διὰ τῶν μυστικῶν κονδυλίων, ἀλλὰ διὰ κανονικῶν κονδυλίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐλεγχθοῦν, σύμφωνα μὲ τὴν νόμιμον καὶ παγίαν διαδικασίαν. Λοιπὸν καὶ ἡ αἰτιολογία ἡ βαθυτέρα τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ὁ κ. Μητσοτάκης, ἀποδεικνύει, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἦτο δεδικαιολογημένον καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἄποψιν καὶ τυπικῶς ἐντελῶς ὀρθόν.

§50Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δικολαβικὴ ἑρμηνεία!

§51Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ὁ κ. Παπασταύρου ἁρμόδιος εἰς τὰς δικολαβικὰς ἑρμηνείας καὶ πάλιν θέλει νὰ μᾶς ἐνοχλήσῃ.

§52Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§53Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Παπασταύρου....

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, συνεχίσατε. Ἔχετε σοβαρώτερα θέματα. Συνεχίσατε, παρακαλῶ.

§55Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Αὐτὰ ὡς πρὸς τὰς συγκεκριμένας κατηγορίας κατὰ τοῦ Στέμματος καὶ τῆς Κυβερνήσεως, φυσικά, τὰς ὁποίας προσεπάθησε νὰ διατυπώσῃ ὁ φίλος μου, κ, Μητσοτάκης. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου διετυπώνων πολλὰς ἄλλας κατηγορίας πλέον ἀορίστους καὶ πλέον γενικὰς καὶ κατέληξε λέγων, ὅτι οἱ Βασιλεῖς στηρίζονται πλέον εἰς τοὺς Ἡρακλεῖς. Ἀλλὰ ὁ καθεὶς γνωρίζει, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Κέντρου, ὅτι δὲν ὑπάρχουν Ἡρακλεῖς καὶ δὲν ὑπάρχουν, διότι δὲν χρειάζονται. Γνωρίζει ὁ καθεὶς ἀνὰ τὴν χώραν ὁλόκληρον, ὅτι οἱ Βασιλεῖς μας, μὲ τὴν διαγωγήν των εἰς τὰς κρισιμωτέρας ὥρας τοῦ ἐθνικοῦ μας βίου, μὲ τὸν ἐνάρετον καὶ ὑποδειγματικὸν δι’ ὅλους μας βίου των, μὲ τὰς ἀρετάς των, ἔχουν κατακτήσει τὴν ἀγάπην τοῦ λαοῦ, κατὰ τοιοῦτον τρόπον.... (παρατεταμένα χειροκροτήματα) ὥστε, ἀφ’ ἑνὸς νὰ μὴ χρειάζωνται Ἡρακλεῖς καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ μὴ ἐπηρεάζωνται εἰς τὴν πολιτείαν των τὴν συνταγματικὴν ἀπὸ τοὺς ἐκ συστήματος ἐπικριτὰς καὶ τὰς ἀπειλάς των. Ἀλλά, κύριοι, ἡ ἐπίκρισις ἡ γενική, ἡ ἀνένδοτος ἐπίκρισις δὲν στρέφεται μόνον οὔτε κατὰ τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως, οὔτε κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας, προσώπου καὶ θεσμοῦ, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ κάτω–κάτω δὲν ἐπιδέχονται ἐπικρίσεις. Καὶ τὸ λέγω αὐτὸ ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἀντιθέτως πρὸς τοὺς ὀπαδοὺς τοῦ κ. Παπανδρέου, εἰς τὸ Δημοψήφισμα τοῦ 1946, ὑπεστήριξα τὴν Δημοκρατίαν.

§56Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Δὲν ἠκούσθη, λόγῳ τοῦ θορύβου καὶ τῶν κωδωνοκρουσιῶν).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κατσώτα, λησμονεῖτε, ὅτι εὑρίσκεσθε εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία ἔχει καὶ Πρόεδρον ὅστις φέρει τὴν εὐθύνην τῆς ὁμαλῆς διεξαγωγῆς τῶν συζητήσεων.

§58Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Εἶναι φυσικὸν νὰ ἐνοχλοῦνται κἄπως ἀπὸ αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγω, οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Φυσικαὶ αἱ διακοπαί.

§59Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος ἐν μέσῳ θορύβου καὶ κωδωνοκρουσιῶν).

§60Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἡ συστηματικὴ ἐπίκρισις, κύριοι, δὲν περιορίζεται ἐναντίον τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως καὶ τοῦ θεσμοῦ τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας, προσώπου καὶ θεσμοῦ ποὺ δὲν θίγονται. Τελευταίως ἡ ἐπίκρισις ἔγινεν ἀνένδοτος καὶ ὀξεῖα ἐναντίον κάθε προσώπου, κάθε θεσμοῦ, κάθε γεγονότος ἀκόμη, τὸ ὁποῖον δὲν βοηθεῖ τὸν ἀνένδοτον Ἀρχηγὸν εἰς τὴν ἀνένδοτον ἐπιδίωξίν του. Χθὲς ἔφθασεν ὁ κ. Παπανδρέου νὰ ὑποστηρίξῃ ἀκόμη, ὅτι ἐξαθλιοῦται ἡ Ἑλλάς. Χθὲς δι’ ἀοριστολογιῶν, συχνὰ δι’ ἀνακριβειῶν ὑπεστήριξεν, ὅτι ἐπέρχεται ἐξαθλίωσις. Κύριοι, θὰ ἤθελον νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν ἐπ’ αὐτοῦ. Τὴν πλήρη ἀπάντησιν θὰ τὴν δώσῃ ὁ ἀγαπητός μου συνάδελφος ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ. Ἀλλὰ ὁ κ....

§61Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος),

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ πέμπτη φορά, κύριε Παπασταύρου, ποὺ δημιουργεῖτε ζητήματα παρὰ τοῦ Κανονισμοῦ, θέλετε νὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν; Θέλετε νὰ γίνετε «ἥρως» ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ;

§63Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὄχι.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε διατὶ παραβιάζετε συνεχῶς τὸν Κανονισμόν; Ἔχετε τίποτε; Ὑποφέρετε ἀπὸ τίποτε;

§65Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὄχι.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατὶ λοιπὸν προβαίνετε εἰς αὐτὰς τὰς ἐνεργείας;

§67Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Καὶ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, ὅτι ὅταν μᾶς προβάλλουν αὐτὴν τὴν ἐξαθλίωσιν, στρεφόμεθα πρὸς μίαν μαγικὴν εἰκόνα καὶ ἐμφανίζομεν ἐπικαλούμενοι τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἡ ὁποία μάλιστα, ὡς ὑποστηρίζουν, γίνεται ἀνωμάλως καὶ περιωρίζεται εἰς ὡρισμένα ἄτομα, ἀνήκοντα εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν. Κύριοι, ἐπιτρέψατε εἰς ἐμέ, ὁ ὁποῖος, ἀπὸ μερικῶν ἐτῶν, δὲν ἀσχολοῦμαι πλέον μὲ τὰ οἰκονομικὰ θέματα μὲ τὴν γενικὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, νὰ σᾶς παραθέσω ὡρισμένους ἀριθμοὺς ἁπλοῦς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν ἀποδείξεις, ὅτι αὐτά, τὰ ὁποῖα ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εἶναι μακρὰν τῆς πραγματικότητος. Τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς, δὲν θὰ τοὺς σχολιάσω. Τοὺς παραδίδω ἁπλῶς εἰς τοὺς στοχασμούς σας. — Ἕν μόνον, σᾶς παρακαλῶ. Ὅταν τοὺς σκεφθῆτε — ἐπειδὴ ἀφοροῦν ἐν πολλοῖς τὴν Γεωργίαν, νὰ σκεφθῆτε, ὅτι ἡ Γεωργία δὲν ἔχει οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν. Ὅτι εἶναι σοσιαλιστικῶς κατανεμημένη, καὶ ὅτι, ἐξ αὐτῆς ζοῦν οἱ περισσότεροι Ἕλληνες καὶ ὅτι ἐξ αὐτῆς προέρχεται τὸ μεγαλύτερον κονδύλιον τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἀκούσατε, κύριοι, μερικοὺς ἀριθμούς. Λαμβάνω τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ 1954–1955. Οἱ ἀριθμοὶ εἶναι χονδρικῶς οἱ ἴδιοι διὰ τὸ 1954 καὶ τὸ 1955. Τότε λοιπὸν παρήχθη ἐκποιούμενος βάμβαξ 41.000 τόννων καὶ ἐξήχθησαν 9.000 τόννοι. Τὸ 1960 παρήχθησαν 63.000 ἐξήχθησαν 30.000, τὸ δὲ 1961 παρήχθησαν 97.000 τόννοι ἐξήχθησαν 37.000. Ἑσπεριδοειδῆ παρήχθησαν τότε 192.000 τόννοι καὶ ἐξήχθησαν 17.000, ἐνῶ τὸ 1960 παρήχθησαν 290.000 καὶ ἐξήχθησαν 58.000, τὸ δὲ 1961 παρήχθησαν 314.000 καὶ ἐξήχθησαν 65.000 τόννοι. Νωποὶ καρποὶ ἐξ ὀπωρικῶν, ἰδίᾳ μῆλα ροδάκινα παρήγοντο τὸ 1954)55 72.000 τόννοι ἐξήγοντο ἀσήμαντοι ποσότητες. Τὸ 1960 παρήχθησαν 150.000 ἐξήχθησαν 32.000, τὸ 1961 παρήχθησαν 200.000 ἐξήχθησαν 45.000. Ζωοτροφαὶ κατὰ τὰ στοιχεῖα, ὡς μοῦ τὰ ἔδωκεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία, ἐπῆλθε αὔξησις 48%, χωρὶς νὰ ὑπολογίζωμεν τὰς ὑπαγομένας εἰς πολὺ μεγαλυτέρας ποσότητας ζωοτροφάς. Κατανάλωσις λιπασμάτων γενικῶς 400.000 τόννοι τὸ 1955, 535.000 τὸ 1960, 600.000 τὸ 1961. Παραγωγὴ ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς ὡριαῖα κιλοβάτ. 1.200 ἑκατομμύρια τὸ 1954, 2.200 ἑκατομμύρια τὸ 1960, 2.400 ἑκατομμύρια τὸ 1961. Τουριστικὸν συνάλλαγμα 25 ἑκατομμύρια δολλάρια τὸ 1954, 51 ἑκατομμύρια τὸ 1960, 68 ἑκατομμύρια δολλάρια τὸ 1961. Καὶ θὰ ἠδυνάμην νὰ συνεχίσω αὐτοὺς τοὺς ἐντόνως ἀνοδικοὺς ἀριθμοὺς ἐὰν σᾶς ἔδινα τὰ στοιχεῖα τῶν πραγματοποιήσεων εἰς τὴν ὁδοποιΐαν, τοὺς λιμένας, τὴν ἐπέκτασιν τῶν ἀρδεύσεων καὶ ἄλλους τομεῖς.

§68Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαπαναγιώτου, θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν. Τὶ εἶναι αὐτά; Δὲν ὑπάρχει Πρόεδρος; Καθήσατε εἰς τὴν θέσιν σας διότι ἄλλως θὰ ἀνακληθῆτε εἰς τὴν τάξιν. Καθήσατε κάτω.

§70Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἰδοὺ ἡ πραγματικὴ εἰκών, κύριοι, τῆς ἐξηθλιωμένης Ἑλλάδος. Ἰδοὺ ἡ πραγματικὴ εἰκὼν τῆς Ἑλλάδος, τὴν ὁποίαν διῴκησε καὶ διοικεῖ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ. (Ζωηρότατα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως). Ὅλα αὐτὰ τὰ ἅλματα, διότι περὶ ἁλμάτων πρόκειται, κύριοι, δὲν εἶναι ἀοριστολογίαι. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἅλματα εἶναι ἀριθμοί, εἶναι γεγονότα καὶ ἀφοροῦν τὰς εὐρείας μάζας, διότι εἶναι ἐντελῶς ξένα πρὸς τοὺς πόρους τῆς λεγομένης οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας. Μοὶ ἀπηυθύνθη διακοπὴ καὶ δή, ἀπὸ τὸν καλόν μου φίλον κ. Μητσοτάκην (φωναί, θόρυβος). — Πῶς νὰ κάμωμεν, κύριοι, διαφωνοῦμεν, ἀλλὰ εἴμεθα φίλοι — μοὶ ἀνεφέρθη, λέγω τὸ θέμα τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν. Θὰ ἔλθω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω, ὅτι, ἐνώπιον αὐτῶν τῶν ἀριθμῶν, ἐνώπιον αὐτῆς τῆς δημιουργίας, ἡ ὁποία ἀλλάζει τὴν ὄψιν τῆς Ἑλλάδος, δυνάμεθα νὰ καταγγείλωμεν τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, ὅτι δι’ ἕν εὐθηνὸν πολιτικὸν παιγνίδι, ἀκολουθεῖ τακτικὴν ἡ ὁποία προκαλεῖ ζημίας εἰς τὸν τόπον, κλονίζει τὴν αἰσιοδοξίαν καὶ τὴν πίστιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τὸ μέλλον καὶ ἐνισχύει τὴν ἄκραν ἀριστεράν. Διότι, ὡς πρὸς τὴν ἄκραν ἀριστεράν, ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι, μόνη της, δὲν δύναται νὰ εἶναι ἐπικίνδυνος, παρ’ ὅλον τὸ εὐφυὲς πολιτικόν της παιγνίδι καί, παρ’ ὅλας, τὰς ἀνατρεπτικάς της ἐπιδιώξεις. Ἡ ἄκρα ἀριστερά, ἐφαρμόζει τὴν διδαχθεῖσαν δημοσίᾳ καὶ ἐφαρμοσθεῖσαν, διδαχὴν τοῦ Λένιν, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐπωφελεῖται ὅλων τῶν ἐρίδων καὶ ὅλων τῶν διαστάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν μεταξὺ τῶν Ἀστικῶν Κομμάτων. Συγκεκριμένον παράδειγμα, εὐχάριστον καὶ ὑπὸ ἀρνητικὴν μορφὴν τῆς τελευταίας περιόδου. Ἔχω ἐδῶ τὰ φύλλα, διὰ τῶν ὁποίων ἡ ΕΔΑ διατάζει τοὺς ὀπαδούς της, διὰ νὰ κάμουν ταραχάς, καθ’ ἣν ἐποχὴν θὰ συνήρχετο τὸ Συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ ἐν Ἀθήναις. Ἡ Ἕνωσις τοῦ Κέντρου τὸ ἐσκέφθη αὐτὸ κατ’ ἀρχάς, τὸ ἐγκατέλειψεν, ὅμως, ἔπειτα, σωφρόνως καὶ ὑγιῶς σκεπτομένη. Διὰ τὴν ἄκραν ἀριστεράν, θὰ τῆς ἦτο πολὺ εὐχάριστον, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Συμβουλίου τοῦ ΝΑΤΟ νὰ ἔχῃ τὰς ἐκδηλώσεις, τὰς ὁποίας ἐζήτει. Οὐδὲν ὅμως ἔκαμε, διότι παραμείνασα μόνη ἠσθάνθη ἰσχνή. Αἱ προκηρύξεις, αἱ προσκλήσεις, ἐλησμονήθησαν. Ἀλλά, κύριοι, δυστυχῶς πρόκειται δι’ ἕνα ἀπὸ τὰ σπάνια φαινόμενα. Εἰς ὅλα τὰ ἄλλα, εἴχομεν οὐχὶ ἠθελημένην, ἀλλά, πάντως, ἐνίσχυσιν τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Κυττάξατε τὴν θεωρίαν τῆς ἐξαθλιώσεως. Ποία ἐπιχειρήματα δίδει εἰς τὴν ἄκραν ἀριστεράν. Νὰ ἐμφανίζηται αὕτη μὲ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν ἐθνικόφρονες. Ἐξ ἄλλου ἡ δύναμίς της, εἰς τὰς ἐκλογὰς — τὸ γνωρίζομεν ὅλοι, χωρὶς ἐξαίρεσιν — ἐμελετήθη. Ἐν τούτοις, ἔχει τὴν δυνατότητα, σήμερον, νὰ ἰσχυρίζεται, ὅτι ἡ δύναμίς της, δὲν ἐμειώθη, ἐπικαλουμένη μάρτυρας ἐθνικοφρόνων. Αἱ ἐφημερίδες τοῦ Ἀνατολικοῦ συγκροτήματος, τὰς ὁποίας συνεχῶς παρακολουθῶ, εἶναι μεσταὶ μαρτυριῶν ἐθνικοφρόνων, τὰς ὁποίας ἐπικαλοῦνται, διὰ νὰ εἴπουν, ὅτι δὲν ἐμειώθη ἡ δύναμις τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ἀλλὰ παρανόμως ἐστραγγαλίσθη. Ἡ Ἑλλάς, κύριοι, ἡ χώρα ἡ κατ’ ἐξοχὴν Δημοκρατική, ἡ χώρα ἡ κατ’ ἐξοχὴν τῆς ἐλευθερίας, ἡ χώρα εἰς τὴν ὁποίαν φθάνωμεν νὰ ἔχωμεν κατάχρησιν τῆς ἐλευθερίας, ἐμφανίζεται ὡς ἀστυνομικὸν καὶ ὁλοκληρωτικὸν Κράτος καί, τοῦτο, μὲ μαρτυρίας ἐθνικοφρόνων. Ποίαν ἱστορίαν νὰ ἐνθυμηθῶμεν πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν; Εἴδατε τελευταίως μὲ τὸ θέμα τῆς συγκεντρώσεως ἐν ὑπαίθρῳ. Ἀπηγορεύθη ἡ συγκέντρωσις καὶ στραγγαλίζονται αἱ ἐλευθερίαι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Λησμονῆτε, ὅτι ἐζητήθη ὁ Παναθηναϊκός, καὶ ὅτι ἐνεκρίθη συγκέντρωσις εἰς τὸν Παναθηναϊκόν, ἐλησμονήθη, ὅτι ἐθεωρήθη ὁ Παναθηναϊκὸς τὸ 1946 ὡς ἱκανὸς νὰ περιλάβῃ τὸν λαὸν τῆς Πρωτευούσης καὶ νὰ ἐκφράσῃ τὴν θέλησίν του. Ἀλλὰ τὸ λησμονοῦμεν καὶ τὸ ἀρνούμεθα διὰ νὰ ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἐστραγγαλίσθη ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, χωρὶς νὰ τὸ θέλητε —τὸ παραδέχομαι— ἐνισχύετε τὴν ἄκραν ἀριστερὰν καὶ τῆς προσφέρετε τεραστίας ὑπηρεσίας. Ὀφείλω ὅμως, κύριοι, νὰ μνημονεύσω καὶ τὸ θέμα τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις μας καὶ αἱ δυνάμεις ἀσφαλείας, τὰς ὁποίας τιμοῦν ἐξαιρετικὰ ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ ἐπιτελεῖα τῆς Συμμαχίας, τὰς ὁποίας καμαρώνει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ ἀσφάλεια τῆς χώρας, αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις ἐμφανίζονται ὡς διεφθαρμέναι. Διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ἀξίου Ἀρχηγοῦ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου κ. Καρδαμάκη... (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἐὰν ἐπρόκειτο, λέγω, περὶ τοῦ ἀξίου καὶ ἐντίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου καὶ ὀλίγων συνεργατῶν του, δὲν θὰ ἠδυνάμην ἴσως νὰ ἐκφράσω γενικώτερα παράπονα. Ἀλλ’ ἐδῶ, κύριοι, διὰ νὰ ψηφίσῃ ὁ στρατὸς ὡς ἐψήφισεν ἐν τῷ συνόλῳ του πρέπει εἰς τὸν ἐκβιασμὸν ἀπαραιτήτως νὰ συμμετέσχον ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί, ὁλόκληρον τὸ σῶμα τῶν ἀξίων καὶ ὑπερηφάνων ἀξιωματικῶν ὅλων τῶν ὅπλων. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Κύριοι, ἐὰν ἡ ἀρραγὴς καὶ ἐνισχυμένη πλειοψηφία ἔχανε τὴν ψυχραιμίαν της, τότε αἱ ἐπιδιώξεις τοῦ Κέντρου θὰ προεκάλουν συμφορὰς εἰς τὸ Ἔθνος, συμφορὰς εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας τοὺς ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῶν συνόρων διαβιούντων. Ἀλλὰ δύνανται νὰ εἶναι ἥσυχοι ὅλοι οἱ Ἕλληνες καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῶν συνόρων, δύνανται νὰ εἶναι ἥσυχοι καὶ οἱοιδήποτε ἄλλοι ξένοι. Ἡ ἀρραγὴς πλειοψηφία ἡ τελοῦσα ὑπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ ὑπὸ τὸν Ἀρχηγόν της τὸν κ. Κωνσταντῖνον Καραμανλῆν (ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα) δὲν πρόκειται νὰ χάσῃ τὴν ψυχραιμίαν της, δὲν πρόκειται νὰ προδώσῃ τὴν λαϊκὴν ἐντολήν, δὲν πρόκειται νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἔχει ἀναλάβει, τὸ ἔργον τῆς ραγδαίας ἀνοικοδομήσεως τῆς Ἑλλάδος (ζωηρὰ χειροκροτήματα). Καὶ λέγω νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ ἔργον, διότι δέχομαι εὐχαρίστως, ὅτι οὔτε τὸ ἔργον ἔχει ὁλοκληρωθῆ, οὔτε ἔχουν λυθῆ μεγάλα βασικὰ προβλήματα, ἔχομεν, ἀναμφισβητήτως, αὐτὴν τὴν ἀνοδικὴν πορείαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καταπληκτικὸν γεγονὸς διὰ μίαν ἑξαετίαν–ἑπταετίαν. Ἀλλ’ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἔχωμεν μερικὰς ἀδυναμίας, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ καλύψωμεν. Τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον γενικῶς ὑστερεῖ ἔναντι τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου προηγμένων λαῶν. Τμήματα τοῦ πληθυσμοῦ μας ἰδίως εἰς τὰς ὀρεινὰς περιοχάς, ἔχουν ἀκόμη χαμηλὸν βιοτικὸν ἐπίπεδον, ἀπαραδέκτως χαμηλόν. Ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία ἔχει ἀδυναμίας, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλουν ἀναδιοργάνωσιν καὶ ἀναδιάρθρωσιν τῆς παραγωγῆς. Ὅλα αὐτὰ τὰ γνωρίζομεν καὶ δι’ αὐτὸ ἐργαζόμεθα καὶ θὰ ἐργαζώμεθα κατὰ τὰ προσεχῆ ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα ἀδιαταράκτως θὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ κυβερνῶμεν τὸν τόπον. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἀλλ’ ἀποφασισμένοι νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἐργαζόμενοι ἀδιαταράκτως, οἱαιδήποτε ἐπικρίσεις καὶ ἐὰν διατυπώνωνται, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀπευθύνωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μίαν μόνον σύστασιν. Τὴν σύστασιν νὰ σκεφθῇ. Νὰ σκεφθῇ τὶ λέγει ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ τὶ λέγομεν ἡμεῖς. Νὰ σκεφθῇ τὰ γεγονότα, ὅπως τὰ παρουσιάζει ἡ Ἕνωσις Κέντρου, καὶ ὅπως τὰ παρουσιάζομεν ἡμεῖς. Νὰ σκεφθῇ τὰ γεγονότα, ὅπως τὰ βλέπει ὁ ἴδιος μὲ τὰ ἰδικά του μάτια. Καὶ ὅταν τὰ σκεφθῇ ἤρεμα καὶ ἀντικειμενικά, τότε θὰ εὕρῃ τὴν ἀλήθειαν, τὴν ἀλήθειαν τὴν ἀπαραίτητον, τὴν ἐντελῶς ἀπαραίτητον, διὰ νὰ ἔχῃ αἰσιοδοξίαν καὶ διὰ νὰ ἐργάζεται, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἀλήθειαν, ἡ ὁποία κατὰ τὸν μέγα ἐθνικὸν ποιητὴν «δὲν λάμπει μόνον μὰ καὶ σφάζει».

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§72Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει δευτέρα γνώμη, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ νὰ τίθεται συχνὰ πολιτικὸν ζήτημα δὲν εἶναι σκόπιμον οὔτε πρακτικῶς συμφέρει τὴν Ἀντιπολίτευσιν — ἔστω καὶ ἂν ἐκ τῶν προτέρων προεξοφλῆται τὸ ἀποτέλεσμα — νὰ ἀναβαπτίζεται ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Σώματος. Ἐν τούτοις εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν συμφωνεῖ μὲ τὰ ἄλλα δύο Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ὀρθῶς ἔθεσαν πολιτικὸν ζήτημα. Τοῦτο δέ, διότι εἰ μὴ τὶ ἄλλο, ἐπικειμένης τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου, δὲν βλέπω ἄλλον τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν ἔστω καὶ συνοπτικῶς νὰ ἀσκηθῇ ὁ ὀφειλόμενος ἔλεγχος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Λέγω δὲ τοῦτο, ὄχι ἐν συναρτήσει μὲ τὴν κατὰ τὸν τελευταῖον καιρὸν τακτικὴν τῶν δύο Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸν ἀγῶνα τῆς νοθείας καὶ βίας, ἐναντίον τῆς νομιμότητος τῶν ἐκλογῶν. Διότι τοῦτο πράγματι ἐπεδείνωσεν, ἀλλὰ δὲν ἐδημιούργησε κατάστασιν, ἡ ὁποία προϋπάρχει ἀπὸ καιρὸν καὶ ἡ ὁποία τείνει εἰς μόνιμον ἀδυναμίαν, ἂν ὄχι ὀργανικὴν ἀδυναμίαν τῆς λειτουργίας τοῦ Κοινοβουλίου. Σωρεία ὑπάρχουν ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὰ παραδείγματα. Ἀλλὰ θὰ ἀρκεσθῶ εἰς ἕνα πρόσφατον. Ὁ συνάδελφος κ. Βασιλᾶτος πρὸ δύο μηνῶν περίπου, εἶχε τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξῃ εἰς τὸ Σῶμα ἐπερώτησιν ἀφορῶσαν εἰδικὸν θέμα ἐπὶ παραλείψεως τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ Τουρισμοῦ τῆς Κεφαλληνίας. Μὲ τὴν σιωπηρὰν ἀνοχὴν ὅλων τοὐλάχιστον εἰς τὴν ἀρχήν, ἡ συζήτησις ἐπεξετάθη καὶ ἐγενικεύθη. Καὶ ἐπὶ μῆνας τώρα, ἐσυνεχίζετο ἡ κατάστασις αὐτὴ καὶ ὡμίλουν σχεδὸν ὅλοι ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ τουρισμοῦ, διὰ νὰ γνωρίσῃ τὸ Πανελλήνιον, ὅτι δὲν ὑπάρχει, καὶ ἴσως εἶναι ἀλήθεια, οὔτε ἡ παραμικρὰ γωνία τῆς Ἑλλάδος τοῦ νὰ μὴ ἔχῃ ἐνδιαφέρον τουριστικὸν καὶ ἄλλους νὰ μὴ ἔχῃ ἐγκαταλειφθῆ. Τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν ἀπὸ μηνῶν ἐπεδίωξε νὰ φέρῃ κατὰ προτίμησιν εἰς συζήτησιν σειρὰν ἐπερωτήσεων ἀφορωσῶν τὰ φορολογικὰ θέματα, θέματα τὰ ὁποῖα τόσον πράγματι ἐνδιαφέρουν τὸ Πανελλήνιον. Καὶ ἀπέτυχεν εἰς τὴν προσπάθειάν του αὐτήν. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ἀδυναμία εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐλέγχου συνοδεύεται ἀπὸ ἀνάλογον ἀδυναμίαν καὶ εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας. Εἶναι πλέον κοινὸν μυστικόν, ὅτι αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ἀναμένουν νὰ λειτουργήσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ προχωρήσουν εἰς τὸ νομοθετικόν των ἔργον. Σημαντικώτατα νομοθετήματα, ὅπως εἰς τὴν σύνοδον αὐτὴν τὰ δύο βασικά, μετὰ μεγάλης καθυστερήσεως καὶ ἀδιαφορίας τελικῶς ἐψηφίσθησαν. Καὶ δὲν λέγω διὰ τὸν Κανονισμόν, ὁ ὁποῖος θὰ παραμείνῃ φαίνεται ἐπ’ ἄπειρον ἀψήφιστος. Τὰ λέγω αὐτά, κύριοι βουλευταί, τὴν στιγμὴν αὐτήν, διότι νομίζω, ὅτι ἀρχίζει νὰ δημιουργῆται πλέον ἡ ἑδραία ἐντύπωσις, ὅτι κάτι πρέπει νὰ γίνῃ, διότι ἄλλως εὑρισκόμεθα καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ πρὸ μιᾶς σοβαρωτάτης ἀλλοιώσεως τοῦ πολιτεύματος. Καὶ δι’ αὐτὰ ἐπανέρχομαι εἰς κάτι τὸ ὁποῖον ἀπὸ 3ετίας ὑπεστήριξα, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμά μας ἔχει καὶ ἀτελείας καὶ εἰς πάρα πολλὰ σημεῖα εἶναι ἀπηρχαιωμένον. Ἔχει ἀναμφισβητήτως, κατὰ τὴν γνώμην μας, ἀνάγκην ἐκσυγχρονισμοῦ. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μνημονεύσω ὡρισμένα σημεῖα ἀτελειῶν, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐδίδαξαν, ὅτι ὑπάρχουν καὶ τὸ παρὸν καὶ τὸ παρελθόν. Καὶ θὰ τὰ ἀναφέρω χωρὶς νὰ τὰ ἀξιολογήσω ἐνδεικτικῶς. Πρῶτον, ἐὰν ἐλειτούργει Συνταγματικὸν Δικαστήριον, τὸ ζήτημα τῆς νομιμότητος τῶν ἐκλογῶν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχεν ἀντιμετωπισθῆ ἀποφασιστικῶς, ἐνῷ διὰ τοῦ Ἐκλογοδικείου, ὅσον καὶ ἐὰν ἡ λειτουργία τοῦ Ἐκλογοδικείου ἀποτελῇ πρόοδον ἐν συγκρίσει μὲ τὸ παρελθὸν καὶ ὅσον καὶ ἐὰν ὁ νόμος περὶ Ἐκλογοδικείου ὑποστῇ τὰς ἀναγκαίας βελτιώσεις, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσῃ θέμα νομιμότητος τῶν ἐκλογῶν, ὅπως συνέβη εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν. Ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον προέκυψε τὰς ἡμέρας αὐτάς, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν ἐν ὑπαίθρῳ συγκεντρώσεων. Καὶ ἡμεῖς οἱ Προοδευτικοί, φρονοῦμεν, ὅτι πράγματι ἡ ἐκ τῶν προτέρων γενικὴ ἀπαγόρευσις ἐν ὑπαίθρῳ οἱασδήποτε συγκεντρώσεως φανερὰ ἀντιτίθεται πρὸς τὸ Σύνταγμα. Ἀλλὰ εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαγορευθῇ, ἐφ’ ὅσον τηρουμένων τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος, δὲν θὰ παρείχετο κἄποια ὑποψία, ὅτι καταδολιεύεται τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐτέθησαν ζητήματα, τὰ ὁποῖα καλὸν θὰ ἦτο νὰ εἶναι πλήρως ἀποσαφηνισμένα. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα. Εἶναι τὸ θέμα τῆς οὐσιαστικῆς ἐλευθεροτυπίας, εἶναι τὸ θέμα τοῦ ραδιοφώνου, μετ’ οὐ πολὺ δέ, θὰ προκύψῃ καὶ τὸ θέμα τῆς τηλεοράσεως, ὅταν ἡ χώρα ἀποκτήσῃ τοιαύτην. Εἶναι ἀκόμη, τὸ ζήτημα τοῦ πῶς ἠμπορεῖ νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνει τὰ δημόσια οἰκονομικά. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀναφέρω καὶ ἄλλας περιπτώσεις, ἀλλὰ σταματῶ, διότι τὴν ἰδέαν τῆς ἀναθεωρήσεως, νομίζω τὴν ἐπιβάλλει τὸ βασικώτερον πρόβλημα τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμά μας, κατὰ βάσιν, ἀκολουθεῖ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ τὴν νοοτροπίαν τοῦ παρελθόντος αἰῶνος. Ἀλλὰ μεταξὺ τοῦ παρελθόντος αἰῶνος καὶ τῆς ἐποχῆς μας, ἡ ἀπόστασις εἶναι τεραστία. Ὁ 19ος αἰών, εἶναι ὁ αἰών, ὁ ὁποῖος διαμορφώνεται ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ ἀτμοῦ, ἐνῷ ὁ σημερινὸς αἰὼν διαμορφώνεται ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ ἀτόμου. Τὸν 19ον αἰῶνα, τὰ ἐθνικὰ κράτη ἀποτελοῦν τὴν βασικὴν μορφὴν τῆς διαμορφώσεως τῆς πολιτικῆς γεωγραφίας. Σήμερον διαμορφώνονται αἱ οἰκογένειαι — κράτη, ὅπως τὰ ἐθνικὰ κράτη ἀντικατέστησαν τὰ παλαιὰ κράτη — πόλεις. Ὁ 19ος αἰών, δὲν νοεῖται χωρὶς ἀποικιοκρατίαν. Εἰς τὴν ἐποχήν μας δὲν εἶναι κατανοητὴ ἡ ἔννοια τῆς ἀποικιοκρατίας. Ὁ φιλελευθερισμὸς ὡς οἰκονομικὸν σύστημα, ἀναπτύσσεται καὶ ἀνδροῦται τὸν 19ον αἰῶνα. Σήμερον, ὅμως, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ὀπαδοὶ τοῦ φιλελευθερισμοῦ, σπεύδουν νὰ δηλώσουν, ὅτι εἶναι ὀπαδοὶ τοῦ συγχρόνου φιλελευθερισμοῦ, διότι οὐδεὶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν φιλελευθερισμὸν τοῦ Σὲρ Ρόμπερτ Πήλλ. Σήμερον, οἱ ἴδιοι δέχονται σχεδιασμένην οἰκονομίαν καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐντόνου παρεμβάσεως τοῦ Κράτους. Πολίτευμά μας, ὅμως, παραμένει κατὰ βάθος κοινοβουλευτικὴ πολιτικὴ Δημοκρατία. Ἀλλὰ καὶ οἱ μεγάλοι σκοποὶ τῆς πολιτικῆς κοινοβουλευτικῆς Δημοκρατίας, ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ ἰσονομία κλονίζουσα, ὅταν δὲν ἐνισχύωνται διὰ τῶν θεσμῶν τῆς κοινωνικῆς Δημοκρατίας. Τὸ ἄγχος τοῦ ἐπιουσίου δὲν ἐπιτρέπει εἰς οὐδένα πολίτην ποὺ ὑποφέρει ἀπὸ αὐτό, νὰ αἰσθάνεται, ὅτι εἶναι ἐλεύθερος παρ’ οἱασδήποτε συνταγματικὰς κατοχυρώσεις. Ἡ ἀγωνία τοῦ ἀγρότου ποὺ δὲν ἔχει κλῆρον, ἡ ἀγωνία τοῦ ἀποφοίτου γυμνασίου, ὁ ὁποῖος δὲν εὑρίσκει ἐργασίαν, ἀκόμη καὶ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος μὲ τὸ πτυχίον Ἀνωτάτης Σχολῆς δὲν εὑρίσκει ἀπασχόλησιν, ἡ ἀγωνία τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ποὺ ἀναζητοῦν εἰς τὴν ὑδρόγειον μίαν θέσιν διὰ νὰ καταφύγουν καὶ ἐργασθοῦν, δὲν τοὺς ἐπιτρέπει νὰ σκέπτωνται ὡς ἐλεύθεροι ἄνθρωποι. Ὁ βιοπαλαιστής, ὁ μισθοσυντήρητος, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἴση δυνατότης ἀγῶνος καὶ προόδου, βεβαίως αἰσθάνεται τὸν ἑαυτόν του ὡς πολίτην δευτέρας κατηγορίας. Ἐκεῖνος δέ, ὁ ὁποῖος ὑποφέρει ἀπὸ τὴν μονιμότητα τῆς ἀνεργίας, εἶναι παρίας. Ἀλλὰ τότε ἀποτελεῖ στεῖρον ἀγῶνα νὰ ἀγωνιζώμεθα ἁπλῶς διὰ τὴν πολιτικὴν Δημοκρατίαν. Πρέπει νὰ ἀγωνιζώμεθα διὰ τὴν συνδυασμένην ἔννοιαν τῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα). Κατὰ τὴν διαρρεύσασαν τριετίαν, νομίζω, ὅτι παρετηρήθη ἐπ’ αὐτοῦ πρόοδος καὶ ὡριμότης, διότι καὶ τὸ Κόμμα τῆς ΕΡΕ, ἀλλὰ καὶ ἄλλα πολιτικὰ κόμματα ἐξ ἀφορμῆς τοῦ Κανονισμοῦ ἢ καὶ ἄλλων θεμάτων, ἐτόνισαν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν ἀναθεώρησιν. Τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὄψει μου, εἶμαι ἀποφασισμένος μὲ τὴν ἔναρξιν τῆς νέας Συνόδου, μαζὶ μὲ ἄλλους προοδευτικοὺς συναδέλφους, νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὸ Σῶμα τὰς ἰδικάς μας συγκεκριμένας προτάσεις ἀναθεωρήσεως. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι ἡ ὡριμότης, τὴν ὁποίαν διεπίστωσα θὰ ἐπιτρέψῃ καὶ ἐὰν αἱ προτάσεις μας δὲν εὕρουν καθ’ ὁλοκληρίαν ἀπήχησιν, δι’ αὐτῶν νὰ τεθῇ ὁ μηχανισμὸς τῆς ἀναθεωρήσεως ἐν λειτουργίᾳ. Καὶ τοῦτο διὰ σήμερον ἀρκεῖ. Ἐὰν δὲ ἐπετευχθῇ καὶ ἕνα θαῦμα, ὅταν κάποτε φθάσωμεν εἰς ἐκλογὰς δι’ Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν, νὰ ἐνεργηθοῦν αὗται μὲ ἁπλῆν ἀναλογικήν, τότε θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν ἱκανοποίησιν ἡ μέλλουσα νὰ ἀναθεωρήσῃ Βουλὴ νὰ ἐκπροσωπῇ πράγματι ὅλας τὰς τάσεις καὶ ὅλας τὰς ροπάς. Ὅπως ξεύρετε —διότι μὲ ἔχετε ἀκούσει ὁμιλοῦντα περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ἐπανειλημμένως, ὑποστηρίζοντα, ὅτι καλύτερον σύστημα εἶναι τὸ πλειοψηφικὸν —ἔχω ἐν τούτοις ταχθῆ ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς διὰ νὰ ἐξυπηρετήσω τὴν ἀνάγκην τῆς ἀπογραφῆς τῶν πολιτικῶν δυνάμεων. Ἀλλὰ τώρα νομίζω, ὅτι ὑπάρχει καὶ πρόσθετος ἀνάγκη τὸ Σῶμα ποὺ θὰ προβῇ εἰς τὴν ἀναθεώρησιν νὰ ἐκφράζῃ ὅλας τὰς ἐπὶ μέρους ἀντιλήψεις. Μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτὴν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω, κ. βουλευταί, ἐπὶ ὡρισμένων ἐξωτερικῶν θεμάτων. Μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία κατὰ τὴν σύνοδον αὐτήν, δὶς ἕως τώρα νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ θεμάτων ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Θὰ εἶναι τώρα ἡ τρίτη φορά. Ἐπειδὴ ὅλοι ἔχετε μνήμην, καὶ οἱ περισσότεροι ἀπὸ σᾶς μοῦ ἔχετε κάμει τὴν τιμὴν νὰ μὲ παρακολουθήσητε, νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξα. Ἐν τούτοις μερικὰ ἐξ αὐτῶν θὰ θίξω ἐκ νέου ἐπιγραμματικῶς, διὰ νὰ δυνηθῶ κατόπιν νὰ εἰσέλθω εἰς ἄλλα, τὰ ὁποῖα δὲν μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξω εἰς προηγουμένας ἀγορεύσεις μου. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἰδικῶς ἀπησχολήθην ἐπὶ τοῦ θέματος διὰ τὰ παθήματα τοῦ Αἰγυπτιώτου Ἑλληνισμοῦ. Ἀπησχολήθην διὰ τὰς Ἑλληνογιουγκοσλαβικὰς σχέσεις καὶ τὸ ἀδοκήτως ἀνακῦψαν ἀνύπαρκτον Μακεδονικὸν ζήτημα. Ἐπίσης, ἀπησχολήθην διὰ τὴν μὲ τὴν Ἀλβανίαν ἐπανάληψιν σχέσεων. Ὑπῆρξεν εἰς τοῦτο ἀτύχημα, ὅτι μετὰ τὴν δευτέραν ὁμιλίαν μου ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν, κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον ἡ συζήτησις δὲν ἐγενικεύθη. Σήμερον γενικεύεται, ἀλλ’ ἀτυχῶς καὶ πάλιν εἰδικῶς ἐπὶ ὡρισμένου θέματος, ὅπως τὸ Γιουγκοσλαυϊκόν, κατὰ τὸν Ἰανουάριον μὲν παρίστατο ὁ Πρόεδρος κ. Βενιζέλος, Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐνῷ σήμερον ἀπουσιάζει, ὅπως ἀπουσίαζε καὶ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως κατὰ Σεπτέμβριον τοῦ 1959, ὅταν ἦλθον πρὸς κύρωσιν αἱ Ἑλληνο–Γιουγκοσλαυϊκαὶ συμφωνίαι. Πῶς εἶχον τεθῆ τὰ ζητήματα καὶ ποῦ στρέφεται ὁ ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως τὸ εἶπον τότε καὶ θὰ τὸ εἴπω καὶ τώρα μὲ δύο λέξεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐνεφανίσθησαν ἐδῶ κατὰ τὴν ὑπογραφὴν τῶν Συμφωνιῶν, πλήρεις αἰσιοδοξίας, χωρὶς νὰ ἔχουν καμμίαν ἀνησυχίαν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ τι. Φοβοῦμαι, κ, βουλευταί, ὅτι τὰ πράγματα ἀπέδειξαν τὸ ἀντίθετον καὶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ αἰσιόδοξον ἐξέλιξιν, ἐνῷ ἐπεβάλλετο προκειμένου περὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἂν ἀκόμη εἶχεν ὅλας τὰς ἐνδεχομένας ἐνδείξεις, νὰ ἐκφράζεται μετὰ δισταγμοῦ καὶ προσοχῆς. Εὑρισκόμενος τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἰς στενὴν συνεργασίαν μετὰ τοῦ κ. Βενιζέλου, γνωρίζω τὰ ὅσα τότε διημείφθησαν, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι πέραν τῶν κειμένων τῶν ἐπιστολῶν, αἱ ὁποῖαι καὶ ἀνεδίδοντο εἰς τὴν δημοσιότητα δὲν θὰ προσέθετον νέον ἐνδιαφέρον στοιχεῖον, ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ διὰ νὰ ἀνευρεθοῦν αἱ εὐθῦναι θὰ ἦτο πράγματι χρήσιμον νὰ γίνῃ κάποτε παρόντος ἐκείνου. Εἶναι λοιπὸν ἀτύχημα, ὅτι ἐπροχωρήσαμεν πάντοτε κατὰ τοιοῦτον τρόπον κολοβόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν παρελθοῦσαν φορὰν ποὺ ὡμίλησε μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ, ἀλλὰ ἡ ἀπάντησίς του ἦτο ὑπεκφυγή. Εἶμαι κι’ ἐγὼ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς Ἑλληνο–Γιουγκοσλαυϊκῆς φιλίας, ὅπως πιστεύουν ἅπαντες ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ἐπὶ πλέον, ὅτι χρειάζεται ἐντελῶς ἐξαιρετικὴ προσοχή, ὅταν ὁμιλοῦμεν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπὶ θεμάτων ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ἐδήλωσα τότε, ὅτι δὲν ἐπιμένω περισσότερον. Σήμερον συνέβη τοῦτο, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν προηγήθη ἐμοῦ καὶ ἐνόμιζον, ὅτι ἐνδεχομένως θὰ εἶχε νὰ προσθέσῃ τινὰ νεώτερα στοιχεῖα χρήσιμα, διὰ νὰ μᾶς καθοδηγήσῃ διὰ τὰ γενόμενα κατὰ τὸ διαρρεῦσαν τρίμηνον, ἀλλὰ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὅπως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐξωτερικῶν θεμάτων, ὁ καθ’ ὅλα φίλτατος καὶ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπησχολήθη ὀλίγον ἐνῷ ἐπέμεινε νὰ ἀπασχοληθῇ πολὺ περισσότερον διὰ ἄλλα θέματα μὴ ἀναγόμενα εἰς τὸν τομέα του. Συνεπῶς αἱ ἀνησυχίαι αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον τότε ἐξακολουθοῦν δυστυχῶς ὑφιστάμεναι. Ὡς πρὸς τὴν Αἴγυπτον, νομίζω, ὅτι τότε ἐτοποθετήθη ὑπ’ ἐμοῦ τὸ ζήτημα πλήρως καὶ αἱ δοθεῖσαι ἔκτοτε ἀπαντήσεις δὲν ὑπῆρξαν ἱκανοποιητικαί. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς ἐξουσίας δὲν θὰ ὑπάρξουν σφάλματα, ὅταν μάλιστα μία Κυβέρνησις κυβερνᾷ πολλὰ ἔτη τὴν χώραν. Τὸ πιθανώτερον τότε μάλιστα, εἶναι ὅτι θὰ ὑπάρχουν περισσότερα σφάλματα, ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν εἶναι ὅπως ὁ τελικὸς ἀπολογισμὸς εἶναι ἐνεργητικὸς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπεδίωξε τοῦτο σήμερον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ ἀποδείξῃ. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἐμείωσε τὸν ἑαυτόν του διότι ἀπέβλεψε νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὸν ἀπολογισμὸν αὐτὸν ὡς ἐνεργητικόν, βάσει στοιχείων καὶ γεγονότων μὴ δικαιολογούντων, τοῦτο, ἀναφέρων διορισμούς τινας Ἑλλήνων εἰς διεθνεῖς Ὀργανισμούς. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν περαιτέρω ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών μου ἤθελα νὰ τονίσω ὡρισμένας γενικὰς διαπιστώσεις, διότι νομίζω, ὅταν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁμιλοῦμεν ὡς ὑπεύθυνοι διὰ θέματα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ περιοριζώμεθα εἰς στενὰς διαπιστώσεις, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προβαίνωμεν καὶ εἰς γενικωτέρας διαπιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ ἀποτελέσουν ὠφέλιμον δίδαγμα. Κατὰ τὸν τελευταῖον καιρὸν κρίνω ὡς ἀξιοσημείωτον φαινόμενον, ὅτι δύο ἐκ τῶν ἡγετῶν τοῦ Δυτικοῦ κόσμου προέθησαν κατ’ ἐμέ, εἰς ἀνακοινώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιτρέπουν αἰσιοδοξίαν διὰ τὸ μέλλον. Ἀναφέρομαι εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς Μεγάλης Βρεταννίας κ. Μὰκ–Μίλλαν, ὁ ὁποῖος πρὸ μηνὸς καὶ πλέον ὁμιλῶν εἰς τὴν Ἀμερικὴν εἶπεν, ὅτι ἀποτελεῖ λάθος νὰ στηρίζωμεν τὰς ἐλπίδας μας μιᾶς μονίμου εἰρήνης εἰς μίαν μόνιμον ἀμοιβαίαν φοβίαν. Ἀναφέρομαι εἰς τὸν λόγον τοῦ ἡγέτου τῶν Η.Π.Α. κ. Κέννεντυ, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι, προκειμένου περὶ τῶν συζητήσεων τοῦ Βερολίνου, εἶναι διατεθειμένος, νὰ τὰς προχωρήσῃ ἔστω καὶ ἂν ὑπάρχῃ τὸ ἐνδεχόμενον, ὅτι ἠμποροῦν νὰ ἀποτύχουν. Ὅσον καὶ ἂν φαίνωνται αὐτὰ ἁπλᾶ, ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, ἐπιστρέψητε πρὸς τὰ ὀπίσω, θὰ ἴδητε, ὅτι παρὰ πολλὰ καὶ ἐντελῶς διάφορα πράγματα ὑπεστηρίζοντο ἄλλοτε ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ὑποστηρίζονται σήμερον. Ἀλλὰ ἀποτελεῖ πρόοδον αὐτὴ ἡ διαπίστωσις κατὰ τὴν κρίσιν ἐκείνων, ὅπως ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν καὶ ἐλπίζουν, ὅτι θὰ εὑρεθῇ τρόπος νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ εἰρήνη. Αὐτὴ ἡ βελτίωσις ὑπάρχει καὶ ἐδῶ. Ὁμολογῶ, ὅτι διαπιστώνω περισσότερον εὐέλικτον τρόπον εἰς τὰς σχέσεις μὲ τὴν Ρωσίαν καὶ μὲ ἀρκετὰς γειτονικάς μας χώρας. Ἡμεῖς οἱ Προοδευτικοί, οἱ ὁποῖοι πιστεύομεν εἰς τὴν ἀνάγκην ἀρίστων σχέσεων γειτονίας μὲ ὅλους τοὺς γείτονάς μας καὶ συνεπῶς καὶ τὴν Βουλγαρίαν, ἀκούομεν εὐχαρίστως, ὅτι εἶναι δυνατὸν αἱ σχέσεις μετὰ τῆς Βουλγαρίας νὰ προχωρήσουν. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἐπίσημον πληροφορίαν, ἀλλὰ τοῦτο συνάγομεν ἀπὸ τὰ ὅσα ἀναγινώσκομεν εἰς τὸν τύπον, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἰδιαιτέραν, ἐπαναλαμβάνω, πληροφορίαν. (Καὶ τοῦτο εἶναι τὸ λάθος ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπανέλθω). Πάντως φαίνεται, ὅτι κἄποια διαφορὰ ὑπάρχει εἰς τὰς σχέσεις. Ἀπὸ τὴν ἀνανέωσιν τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως μὲ τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν διαπιστοῦται ὕπαρξις βελτιώσεως τῶν συναλλαγῶν, ὡσαύτως καὶ ἐπὶ τῶν πνευματικῶν σχέσεων τῶν δύο χωρῶν. Τὰ λέγω αὐτά, διότι πρὸ τριῶν ἐτῶν, ἐνθυμοῦμαι, ἡ στάσις ἦτο καὶ προκλητικὴ ἀκόμη καὶ διὰ θέματα δευτερευούσης σημασίας σχέσιν ἔχοντα μὲ τὰς χώρας τοῦ παραπετάσματος. Ἀποτελεῖ πρόοδον, τὴν ὁποίαν ἐγὼ διαπιστώνω καὶ ἰδιαιτέρως χαιρετίζω. Κύριοι βουλευταί, συμφωνῶ, τέλος, μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἀπολύτως διὰ τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν καταβάλλει, παρ’ ὅλα τὰ συμβαίνοντα, νὰ διατηρήσῃ ἡ Ἑλλὰς τὰς καλυτέρας δυνατὰς σχέσεις μὲ τὴν Τουρκίαν. Ἔρχομαι εἰς ἕνα ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπησχόλησεν ἐξ ἀφορμῆς τῆς διασκέψεως τοῦ ΝΑΤΟ καὶ πρέπει νὰ σᾶς τονίσω, ὅτι ἐγὼ διαφωνῶ μὲ τοὺς περισσοτέρους ἐξ ὑμῶν, δηλαδή, ὅσον ἀφορᾷ τὴν γενομένην ἔντονον προβολὴν τῆς προσπαθείας πρὸς παροχὴν βοηθείας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὅταν μάλιστα αὕτη ἀφορᾷ ποσὸν 10 ἢ καὶ 20 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Αὐτὸ τὸ θεωρῶ ἀπαράδεκτον. Εἰς κἄθε περίστασιν δὲν πρέπει νὰ τίθεται θέμα βοηθείας οὕτω πως, διότι κινδυνεύει νὰ καταλήξῃ εἰς βάρος μας καὶ ὡς Ἔθνους καὶ νὰ μειώσῃ τὴν διαπραγματευτικήν μας ἱκανότητα. Ἀλλὰ ἐπὶ πλέον εἰς μίαν διάσκεψιν τοῦ ΝΑΤΟ, τὸ πρῶτον θέμα ποὺ πρέπει νὰ μᾶς ἐνδιαφέρῃ εἶναι τὸ θέμα τῆς ἀμύνης τῆς χώρας. Καὶ ὅταν ἐκεῖνο γνωρίζομεν καλῶς, τότε νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω. Μὴ νομίσετε, βεβαίως, ὅτι μὲ αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι παραμένω ἀδιάφορος πρὸς ὡρισμένας βασικὰς ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι καὶ προηγουμένως ἀνεπτύχθησαν καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι ἡλίου φαεινότερον ὀρθαί. Τουλάχιστον θὰ τὰς ἐπαναλάβω διὰ νὰ μὴ συμβῇ καὶ καμμία παρεξήγησις. Εἶναι βέβαιον, ἀναμφισβητήτως, ὅτι τὸ μερίδιον τῶν ὑποχρεώσεων μιᾶς χώρας εἰς μίαν συμμαχίαν, τῆς Ἑλλάδος ἐν προκειμένῳ, εἰς τὸ ΝΑΤΟ, πρέπει νὰ εἶναι ἴσον μὲ τὸ μερίδιον τῶν ἄλλων διὰ νὰ μὴ δημιουργῆται ἡ ἀντίθετος σχέσις, ἡ πτωχὴ Ἑλλὰς νὰ καταντᾷ ἀντὶ νὰ βοηθῆται νὰ βοηθῇ. Εἶναι ἐπίσης αὐτονόητον, ὅτι ὅταν ἀναζητῇ κανεὶς χρηματικὴν βοήθειαν διὰ καθαρῶς πολεμικὰς δαπάνας, ἐν καιρῷ εἰρήνης μάλιστα, βεβαίως αὐτὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὑπὸ τὴν μορφὴν δανεισμοῦ καὶ δὴ ἐξωτερικοῦ δανεισμοῦ. Εἶναι ἀκόμη ἀναμφισβήτητον, μᾶς ἐδόθη ἡ εὐκαιρία, ὁμιλῶ εἰς τὸν πληθυντικόν, διότι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην συνειργαζόμην μὲ τὸν κ. Βενιζέλον, συνεπῶς καὶ αὐτὴ ἦτο ἄποψις καὶ τοῦ κ. Βενιζέλου—μᾶς ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἀσφάλεια μιᾶς συμμαχίας ὑπάρχει, ὅταν ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ ἐξησφαλισμέναι προϋποθέσεις. Εἴπομεν τότε, προκειμένου περὶ πυραύλων, ὅτι ἡ χώρα μας πρέπει νὰ εἶναι ἐξησφαλισμένη, ὅτι θὰ ἰσχύουν γενικῶς οἱ κανόνες καὶ τῆς ἀμοιβαιότητος καὶ τῆς καθολικότητος. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν μοῦ ἀρέσει νὰ δογματίζω δὲν ἐπιθυμῶ ἐπίσης, νὰ συγκαταλεχθῶ μὲ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκουν πάντοτε εὐθύνας διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν εἶναι ἕτοιμοι νὰ ἀναγνωρίσουν οὐδὲν ἐλαφρυντικόν. Κύριοι βουλευταί, καὶ ἐγὼ ηὐτύχησα κἄποτε νὰ κυβερνήσω ἕνα τομέα τῆς Πολιτείας, τὸν οἰκονομικόν, καὶ μὲ πλήρη δικαιώματα· ἔχω λοιπὸν ἰδίαν πεῖραν καὶ ὅσοι ἐξ ὑμῶν συμβαίνει νὰ ἔχουν τὴν ἰδίαν πεῖραν, θὰ γνωρίζουν, ὅτι τὰ ἀρχεῖα ὡρισμένων Ὑπουργείων, ἰδίως τοῦ Συντονισμοῦ καὶ Ἐξωτερικῶν, εἶναι πλέον στοιβαγμένα ἀπὸ σειρὰν ὑπομνημάτων, διὰ τῶν ὁποίων αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ζητοῦν καὶ ζητοῦν κατὰ τὸν αʹ τρόπον περισσότερα ἢ ὀλιγώτερα. Εἶναι ἐπίσης βέβαιον, ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν ἐδέχθημεν καθέτους μειώσεις τῆς βοηθείας. Ὀλίγον ἐνωρίτερον, πρὶν ἀναλάβω ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀπὸ 280.000.000 κατήρχετο ἡ βοήθεια εἰς 80.000.000. Ἠτυχήσαμεν καὶ κατὰ τὴν περίοδον τῶν παχειῶν ἀγελάδων τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, ἡμεῖς ὑπεφέραμεν ἀπὸ τὸν ἐμφύλιον πόλεμον, ὅτι διεμορφοῦτο νέα κατάστασις ἦτο ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἀτύχημα τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὅταν συνέκρινεν εἰς ποῖον σημεῖον μειώνονται αἱ ἄλλαι βοήθειαι, ἔπρεπε νὰ μνημονεύσῃ καὶ τὰ ὕψη των. Διότι ὅταν ἡ Ἑλληνικὴ βοήθεια εἶναι τόσον χαμηλή, 20.000.000, ἂν παραμείνῃ ἡ ἰδία δὲν παίζει κανένα ρόλον. Ἀλλὰ ἐὰν ἡ βοήθεια εἶναι 100.000.000 ἔχει περιθώρια νὰ μειωθῇ, διότι καὶ ἐὰν μειωθῇ κατὰ 50% πάντως παραμένει 50.000.000. Νομίζω, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ ἐμφανίζηται ἡ ὅλη ὑπόθεσις τῆς Ἑλλάδος, ὡς ὑπόθεσις ὀλίγων ἑκατομμυρίων δολλαρίων καὶ ἐπιμένω νὰ λέγω, ὅτι τὸ βασικὸν θέμα τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τὸ Ἔθνος, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἀμύνης τῆς χώρας. Σήμερον εἰς τὸ ΝΑΤΟ ὑπάρχουν προβλήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἔχουν τοὐλάχιστον ἀπασχολήσει ὅσους ἐξ ἡμῶν ἢ ὅσους τοὐλάχιστον ἐνδιαφέρονται περισσότερον διὰ τὰ ζητήματα αὐτά. Ὑπάρχουν μεγάλα ἐρωτηματικὰ ἀπὸ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν διὰ νὰ ἴδωμεν τί πρέπει νὰ κάνωμεν καὶ τί νὰ ζητήσωμεν. Δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη ἂν ἡ κυρίως ἄμυνα τοῦ ΝΑΤΟ εἶναι εἰς τὸ κέντρον ἢ εἰς τὴν περιφέρειαν καὶ ποίαν περιφέρειαν, τὴν Βορείαν ἢ τὴν Νοτίαν. Δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη, ποία προτίμησις ὅπλων ὑπάρχει, συμβατικῶν ἢ ἀτομικῶν, δὲν εἴμεθα ἐπαρκῶς πληροφορημένοι ἐὰν ὑπάρχουν πύραυλοι, ὡς στρατηγικὰ ὅπλα ἢ ὡς τακτικὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα πάντως ἡμεῖς ἔχομεν δεχθῆ, ἐννοῶ τὰ τακτικὰ ὅπλα. Ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐν συνόλῳ, νομίζω, παραμένει ἀδιαφώτιστος. Ἐγὼ ὅμως θέτω ἀκριβῶς ἕνα ζήτημα. Ὅταν πρὸ ὀλίγου χρόνου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προσκληθῶ εἰς τὴν πρώτην πανηγυρικὴν συνεδρίασιν τοῦ ΝΑΤΟ εἰς Ἀθήνας, πρέπει νὰ σᾶς ὁμολογήσω, κύριοι συνάδελφοι, πρὸς στιγμὴν ἐσκέφθην νὰ μὴ συμμετάσχω. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, μὴ τὸ νομίσετε, ὅτι ἔχω τίποτε μὲ τὸ ΝΑΤΟ, τοὐναντίον μοῦ ἐδόθη ἐπανειλημμένως εὐκαιρία νὰ ὑποστηρίξω πὼς καὶ ἐγὼ εἶμαι ἐξ ἐκείνων ποὺ πιστεύουν χωρὶς ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ θέσις μας εἶναι εἰς τὴν Δυτικὴν Συμμαχίαν, ἀλλὰ διότι διηρωτήθην: Ἐπὶ τέλους ποία εἶναι ἀποστολὴ τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν νὰ καλοῦνται εἰς τὰς πανηγύρεις καὶ νὰ μὴ γνωρίζουν τίποτε ποτὲ ἀπὸ τὴν οὐσίαν; Καὶ σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι ἐὰν δὲν διετρέχωμεν τὴν πονηρὰν αὐτὴν ἐποχήν, ποὺ ἦτο δυνατὸν ἡ ἀπουσία νὰ γίνῃ ἀντικείμενον πολλαπλῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἐγὼ δὲν θὰ ἐπήγαινα, δίδων αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν. Καὶ θέλω ἀκριβῶς νὰ τελειώσω καὶ τὸ κεφάλαιον αὐτὸ τῆς ὁμιλίας μου μὲ τοῦτο: Ὅτι εἶναι ἀδύνατον πλέον δι’ ἕνα ἡγέτην κόμματος ἐπιθυμοῦντα νὰ ἀσκήσῃ μὲ συνείδησιν πλήρους εὐθύνης ἀντιπολίτευσιν ἢ κριτικὴν ἢ καὶ νὰ κρίνῃ ἐὰν εἶναι ἡ ὥρα σήμερον νὰ βοηθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν (διότι ἀποστολὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι ἑκάστοτε νὰ βοηθῇ τὴν Κυβέρνησιν, αὐτὸ σημαίνει δημιουργικὸν ἔργον Ἀντιπολιτεύσεως) νὰ τὸ πράξῃ, ἐὰν δὲν γνωρίζῃ τὴν οὐσίαν τῶν θεμάτων. Αὐτὴ ἡ κατάστασις τῆς συνεχοῦς συσκοτίσεως εἶναι ἀδύνατον νὰ συνεχισθῇ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο ἑκάστοτε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις, ποὺ πράγματι πρόκειται περὶ ἀπορρήτων κλπ. —δὲν λέγω μάλιστα προκειμένου περὶ στρατιωτικῶν ἀπορρήτων— ἂν ἀποφύγῃ γενικὴν ἐνημέρωσιν, ἢ γενικὴν ἀνακοίνωσιν, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ τὴν κάμῃ εἰς τὴν ἡγεσίαν. Αὐτὸ ποὺ ἴσχυεν ἄλλοτε πρέπει νὰ ἰσχύσῃ καὶ τώρα, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπὶ τοιούτου σημείου ἢ βωβαίνεται ἢ εἶναι ὑποχρεωμένη τὰ πάντα νὰ ὑποπτεύεται καὶ τὰ πάντα νὰ ἀρνῆται, ἀδίκως κατηγορουμένη ὡς ἀρνητική, τί ἄλλο νὰ πράξῃ; Θὰ ἤμην εὐτυχὴς νὰ ἔβλεπα ἡ τακτικὴ αὐτὴ νὰ ἐπαναρχίσῃ καὶ πιστέψατέ με ἡ ὑπηρεσία θὰ ἦτο παμμεγίστη καὶ διὰ τὸ Ἔθνος καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀκόμη καὶ ἕνα σημεῖον, τὸ θέμα τῆς βοηθείας, μὲ ἄλλο κῦρος μία Κυβέρνησις ὑποστηρίζει τοιαῦτα αἰτήματα, ὅταν δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ὅταν κἄποτε οἱ ἄλλοι τὴν διαδεχθοῦν, τὴν ἰδίαν πολιτικὴν θὰ ἀκολουθήσουν. Αὐτὸ οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ μοῦ τὸ ἀμφισβητήσῃ. Τὸ νὰ λέγωμεν, ὅτι θὰ εἴμεθα ἐπὶ ἔτη εἰς τὴν Κυβέρνησιν —ἄλλως τε τὸ εἶχον εἴπει καὶ ἐγὼ κἄποτε καὶ δὲν τὸ ξαναλέγω πλέον— (γέλωτες) δὲν ἀποτελεῖ κανένα κέρδος.

§73ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ξαναπέστε το.

§74Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Φίλτατε κύριε συνάδελφε, ὅταν μόνος μου λέγω κἄτι νὰ μὴ σπεύδετε νὰ τὸ ἐπαναλάβετε. Τὸ εἶπον αὐτὸ μίαν φοράν, δὲν τὸ εἶπον πολλὲς φορές, ἅπαξ κάμνω ἐγὼ ἕνα σφάλμα, τὸ ἴδιον δευτέραν φορὰν δὲν τὸ κάμνω, εἰς ἄλλα θέματα ἠμπορεῖ νὰ κάμω.

§75Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Μεγάλος ὁ λόγος.

§76Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἡ ἀντίρρησίς μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κυκλάδων βουλευτὴν καὶ Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅταν εἶπον, ὅτι ἅπαξ σφάλλω, τὸ ἐτόνισα, ἐννοῶ ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος, ἀλλὰ ἐπὶ διαφόρων θεμάτων ἠμπορῶ βεβαίως νὰ διαπράξω περισσότερα ἴσως. Εἶπον μίαν φοράν, ὅτι θὰ κυβερνούσαμεν 12 χρόνια, δὲν ἔσφαλα τελείως, διότι ἐπὶ τέλους 12 ἔτη σχεδὸν κυβερνᾷ ὁ Συναγερμός, διότι συνέχεια τοῦ Συναγερμοῦ εἶναι ἡ

Ε.Ρ.Ε.

§77Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ Ε.Ρ.Ε. δὲν εἶναι συνέχεια τοῦ Συναγερμοῦ. Εἶναι νέον κόμμα. (Θόρυβος).

§78Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. συνάδελφοι, ὅταν μοῦ κάμνῃ τὴν τιμὴν νὰ μὲ διακόπτῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἠμπορῶ μόνος μου νὰ ἀπαντήσω καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην βοηθείας εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Χαίρω ἰδιαιτέρως διὰ τὴν διακοπήν, καὶ τοῦ ἀπαντῶ, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ τίτλον προσβολῆς ἐὰν ἦτο συνέχεια. Καὶ ἐὰν εἶναι νέον κόμμα, πρόδρομός του ἦτο ὁ Συναγερμός. Ἐγὼ δὲν θὰ τὸ ἐθεώρουν προσβολήν.

§79Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ κρίνητε ἀπὸ τὴν σύνθεσιν τοῦ κόμματος. Εἶναι ἐντελῶς νέον κόμμα, μὲ νέαν σύνθεσιν.

§80Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ τιμῶ, καὶ τὸ γνωρίζετε ὅλοι, δὲν γνωρίζω διατὶ ταράσσεται. Δηλαδή, ὁ Συναγερμὸς ἦτο τί τὸ μεμπτόν; Ὁ Συναγερμὸς ὡς κόμμα ἢ ὁ Ἀρχηγός του, ἢ ὡς μηχανισμός; Ἐγώ, ἠξεύρετε, πῶς ἀπεχώρησα καὶ δὲν τὸ θεωρῶ κατηγορίαν ἢ προσβολήν, διότι ἤμην εἰς τὸν Συναγερμόν. Καὶ ἂν ἀποτελῆται ἡ Ε.Ρ.Ε. ἀπὸ διάφορον προέλευσιν πολιτευομένη, αὐτὸ συμβαίνει εἰς ὅλα τὰ κόμματα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ὑπάρχει κόμμα μὲ πάγια στεγανὰ διαμερίσματα. Ἀκόμη καὶ εἰς τὴν Ε.Δ.Α. δὲν βλέπομεν στεγανὰ διαμερίσματα. Δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν ἔχητε 10 πρώην Φιλελευθέρους ἢ τοῦ κόμματός μου ἢ τοῦ κόμματος τοῦ κ. Παπανδρέου. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἡ ὅλη μορφὴ τῆς κινήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε., ἂν εἶναι νέα ἢ ἐντελῶς νέον κόμμα. Πάντως δὲν εἶναι κόμμα, τὸ ὁποῖον διεδέχθη λ.χ. τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μεταφέρωμεν τὴν συζήτησιν εἰς ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον, ἐπιτέλους, δὲν ἔχει καμμίαν ἰδιαιτέραν ἀξίαν. Ἐγὼ τὸ ἀνέφερα παρεμπιπτόντως καὶ ἔχει σχέσιν μὲ ἰδικά μου σφάλματα, τὰ ὁποῖα τὰ ὡμολόγησα μόνος μου. Ἂς ἔλθω τώρα εἰς τὸ τρίτον κεφάλαιον τῆς ὁμιλίας μου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰ οἰκονομικά. Λυποῦμαι, κύριοι, ὅτι κατήντησε μετὰ δυσφορίας νὰ ἀνεβαίνῃ κανεὶς εἰς τὸ βῆμα, διότι δὲν εἶναι εὐχάριστον νὰ ἐπαναλαμβάνῃ τὰ ἴδια πράγματα. Κατήντησε ἀνιαρόν, ἀλλὰ καὶ πῶς ἄλλως εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, ὅταν μὴ ὑπαρχούσης βελτιώσεως τινὸς ἀναγκάζεται κανεὶς νὰ προβαίνῃ εἰς τὰς ἰδίας διαπιστώσεις. Ἡ ἰδία ἄτολμος τακτική, τὸ κύριον χαρακτηριστικὸν τῶν Κυβερνήσεων τῆς 7ετίας συνεχίζεται καὶ αἱ βασικαὶ ἀδυναμίαι, παρὰ τὰς αἰσιοδοξίας, τὰς ὁποίας τόσον πανηγυρικῶς παρουσίασεν σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐξακολουθοῦν καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ ἐπιβάλλεται ὁλοκληρωμένη ἡ ἀντιμετώπισις τῆς καταστάσεως διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ μεγάλα προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐν ὄψει της. Καὶ ὁλοκληρωμένη ἀντιμετώπισις σημαίνει, ὅτι χρειάζεται φαντασία διὰ νὰ συλλάβετε νέας λύσεις, τόλμη διὰ νὰ προχωρήσετε εἰς τὴν ἐφαρμογήν των, σύστημα διὰ νὰ προχωρήσετε ἐπιτυχῶς καὶ ἐπιμονὴ διὰ νὰ μὴ καμφθῆτε ἀπὸ τὰς ἀντιξοότητας. Αἱ δὲ ἀντιξοότητες εἶναι πολλαί, διότι, ὅπως ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ μόνη δυνατὴ πολιτικὴ εἰς τὰς μεταβατικὰς ἐποχὰς ὡς κατ’ ἐπανάληψιν ἐτόνισα, διότι εἰς τὰς μεταβατικὰς ἐποχὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς βοηθήσῃ ἡ γνῶσις οὔτε ἡ ἐμπειρία τοῦ παρελθόντος, διότι ἡ κατάστασις διαμορφώνεται μὲ ἐντελῶς ἄσχετα πρὸς τὸ παρελθὸν δεδομένα. Τὰ μέτρα εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ποὺ λαμβάνονται, κατὰ κανόνα εἶναι ἀντιδημοτικά, ὄχι διότι, ὡς νομίζουν οἱ πολλοί, προσκρούουν εἰς τὴν ἀντίθεσιν ὠργανωμένων συμφερόντων μειοψηφιῶν, (εἶναι δὲ ὠργανωμέναι μειοψηφίαι ἰσχυρότεραι ἀπὸ τὰς πλειοψηφίας), ἀλλὰ ἰδίως διότι ἔρχονται εἰς σύγκρουσιν μὲ τὸ κοινὸν αἴσθημα, τὸ ὁποῖον κατὰ ψυχολογικὸν κανόνα, πάντοτε διστάζει καὶ ἀντιδρᾷ καὶ συγκρατεῖται ἔναντι παντὸς νέου καὶ μάλιστα ἑνὸς πράγματι ὁλοκληρωτικὰ νέου. Ἀλλὰ ἡ ἔλλειψις τόλμης, αὐτὴ ἡ ἀτολμία γενικῶς, ἔχει μίαν ἄλλην κακὴν συνέπειαν, προκαλεῖ τὴν ἀπάθειαν τοῦ λαοῦ τὴν ὥραν ἀκριβῶς ποὺ πρέπει νὰ συνεγείρωμεν τὸν λαόν. Διὰ τῆς τακτικῆς αὐτῆς, ἀντὶ νὰ ἐμπνέεται ὁ λαὸς διὰ τὴν μάχην περιάγεται εἰς τὴν ἀπάθειαν. Ἐλέχθη καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐδῶ, βασικῶν νομοθετημάτων, ὅτι παρουσιάσθη ἡ ἀδιαφορία. Παρουσιάσθη αὐτὴ ἡ ἀδιαφορία, ὡς θὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία καὶ εἰς ἄλλους ρήτορας τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν νὰ τονίσουν, διότι πράγματι αἱ ἀγορεύσεις καὶ αἱ συζητήσεις περιωρίζοντο εἰς ἀκαδημαϊκὴν δεοντολογίαν καὶ δὲν προέκυψε ζωηρὸν νέον τι, διὰ νὰ προκαλέσῃ τὴν συγκίνησιν, ἡ ὁποία θὰ προεκάλει τὸ πραγματικὸν ἐνδιαφέρον τοῦ κόσμου. Τώρα πρέπει νὰ σᾶς ἀναφέρω ὡρισμένας περιπτώσεις ἀδυναμιῶν, ἐνδεικτικῶς βεβαίως, διότι δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ὁμιλῇ μὲ γενικότητας. Ἡ σύνδεσις τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν παρέχει μοναδικὴν εὐκαιρίαν διὰ νὰ ἀντιληφθῇ τὸ Ἔθνος τὴν ἔλλειψιν τῆς προετοιμασίας καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τριετίαν καὶ κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος καὶ κατὰ τὸ συνεχιζόμενον ἤδη ἑπτάμηνον. Ἀπωλέσθη, πρῶτον, πολύτιμος χρόνος ἀπὸ τὸ 1953–1954. Ἡ ἀληθὴς ἀποστολὴ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς ἐκείνης καὶ δὴ τῆς ἀναπροσαρμογῆς, δὲν ἦτο βέβαια οὔτε δημοσιονομικὴ ὠφέλεια, οὔτε μόνον ἡ προώθησις τῶν ἐξαγωγίμων προϊόντων ἢ ἡ διευκόλυνσις τοῦ τουρισμοῦ καὶ οἱ τῆς ναυτιλίας ἄδηλοι πόροι, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν τόσον ἀθρόοι. Ἦτο κυρίως, κύριοι συνάδελφοι, καὶ τὸ γνωρίζουν ὅσοι συνεργάται μου εὑρίσκονται ἀκόμη εἰς κυβερνητικὰς θέσεις, ἦτο κυρίως μέτρον, τὸ ὁποῖον ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ἀναπροσαρμογὴν ὁλοκλήρου τῆς οἰκονομίας. Νὰ καταστήσῃ δηλαδὴ τὴν Ἑλλάδα ἱκανὴν οἰκονομικῶς νὰ ἀντιμετωπίσῃ, κατὰ τὸ δυνατόν, τὰ ἀνταγωνιστικὰ δεδομένα εἰς τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ εὑρεθῇ δι’ αὐτὸ καὶ συνοδεύεται ἀπὸ λιτότητα προϋπολογισμοῦ. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1954–55 ἦτο 12 δισεκατομμύρια, τὸ ἥμισυ τοῦ σημερινοῦ. Συνωδεύετο ἡ δασμολογικὴ προστασία μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ντάμπιγκ, ἀπὸ τὴν πλήρη ἐλευθερίαν τῶν συναλλαγῶν μὲ ταὐτόχρονον κατάργησιν νομοθετημένων φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν. Ἀποβλέπομεν δηλαδὴ εἰς τὸ νὰ πιέσωμεν τὴν οἰκονομίαν διὰ νὰ προσαρμοσθῇ ἐγκαίρως, διότι ἐγκαίρως ἐβλέπομεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν ἀγῶνα μόνη της ἐνώπιον τῶν διαμορφουμένων νέων συνθηκῶν εἰς τὴν Εὐρώπην. Ἀκόμη καὶ εἰς τὸ πρῶτον πιστωτικὸν σύμφωνον μὲ τὴν Γερμανίαν εἰς τὸν πρόλογον ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως καθηγητὴς Ἔρχαρτ καὶ ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ ἐπρολογίσαμεν καὶ ἐλέγομεν, ὅτι ὅλα γίνονται ἐν ὄψει τῆς στενωτέρας εὐρωπαϊκῆς συνεργασίας. Δεύτερον θέμα εἶναι τὸ θέμα τοῦ δημοσίου χρέους. Κύριοι, ἦτο ἐγκαίρως γνωστόν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία θᾶττον ἢ βράδιον θὰ προσηρμόζετο εἰς τὰς ὀρθοδόξους οἰκονομικὰς ἀντιλήψεις. Δηλαδὴ ἡ βοήθεια θὰ ἐτερματίζετο, κἄποτε θὰ ἔφθανε τὰ 10, τὰ 20 ἑκατομμύρια καὶ θὰ ἐξηφανίζετο. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ περιμένωμεν ἐπ’ ἄπειρον τὴν οἰκονομικὴν βοήθειαν. Ὑπερηφανεύομαι, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ κατενόησα τοῦτο καὶ ὅπως σᾶς ὡμολόγησα προηγουμένως σφάλμα μου, δικαιοῦμαι νὰ τὸ ἀναφέρω, ὅτι κρίνω ὡς τίτλον μου καὶ ἐπροχωρήσαμεν μόνοι μας τότε εἰς τὸ σύστημα τῶν διεθνῶν κρατικῶν πιστώσεων. Ἀλλὰ καὶ τὸ θέμα τῶν Κρατικῶν πιστώσεων ἐγνωρίζαμεν, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καλύψῃ παρὰ ἕνα μεταβατικὸν στάδιον. Ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψωμεν κἄποτε εἰς τὸν δανεισμὸν χρημάτων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Διὰ νὰ φθάσωμεν ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ ρυθμίσωμεν τὸ δημόσιον χρέος. Ἡμεῖς ὄχι μόνον ἠρχίσαμεν τὰς διαπραγματεύσεις, ἀλλὰ προεβλέψαμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 54–55 διὰ νὰ ἀποδείξωμεν ἀκριβῶς τὴν καλήν μας πίστιν καὶ ἐτονίσαμεν ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν εἰς τοὺς Ἀμερικανούς, ὅτι οἱαδήποτε ρύθμισις τοῦ δημοσίου χρέους θὰ ἀφεώρα καὶ τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον χρέος. Ἔκτοτε νομίζω, ὅτι παρῆλθον ἔτη πολλὰ καὶ εὐκαιρίαι ἴσως ἐχάθησαν, ἀλλὰ ἡ καθυστέρησις τῆς ρυθμίσεως δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἀποβῇ εἰς καλόν. Διότι, ἢ πράγματι πιστεύομεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἰσέρχεται εἰς στάδιον μεγαλυτέρας εὐημερίας καὶ οἱ πιστωταί μας θὰ ζητοῦν συνεχῶς καλυτέρους ὅρους ἢ νομίζομεν θὰ κάμωμεν τὰς συνεννοήσεις ὑπὸ δυσμενεστέρας συνθήκας καὶ θὰ ἐπιτύχωμεν καλυτέρους ὅρους. Ἀλλὰ πῶς συμβιβάζεται πρόοδος καὶ δυσμενέσταται συνθῆκαι. Δι’ αὐτὸ καὶ λέγω, ὅσον παλαιότερον ἐπιστρέφομεν εἰς τὸ παρελθόν, τόσον καλυτέρους ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ὅρους. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τόσα ἔτη ἀφήσασα ἐκκρεμὲς τὸ θέμα τῆς ρυθμίσεως τοῦ Δημοσίου χρέους κατὰ βάθος ἐπέδειξεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἀτολμίαν. Θὰ φέρω ἄλλο παράδειγμα. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἔγινε πρόοδος εἰς τὰ ἔργα ἐπενδύσεων διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ διϋλιστηρίου. Ὅλοι γνωρίζετε τί ἠκούσθη διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, τὶ θόρυβος ἔγινε καὶ πόσαι ἀντιδράσεις, τὶ κόποι ἐχρειάσθησαν. Εἶναι πράγματι κεφάλαιον ἀστυνομικοῦ μυθιστορήματος, τὸ πῶς ἐπείσθησαν ξένοι νὰ ἐπιτρέψουν νὰ γίνῃ διϋλιστήριον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι δύσκολον νὰ φαντασθῆτε τὸ τὶ προηγήθη. Τὸ διϋλιστήριον ἔγινε, ἐπέτυχε καὶ ἀποδίδει, ἀλλὰ πάλιν ἔξω ἀπὸ τὴν ἀποστολήν του. Ἦτο ἔργον ὑποδομῆς. Νὰ δώσῃ, δηλαδή, εὐθηνότερα καύσιμα διὰ νὰ βοηθήσῃ τὴν παραγωγικότητα. Ἁπλούστατα ἀπετέλεσε ἔσοδον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου. Γνωρίζετε πόσον καρκινοβατεῖ, διότι ἡ μὲν πρόοδος τῶν ἐξαγωγῶν εἶναι βραδεῖα, ἡ δὲ πρόοδος τῶν εἰσαγωγῶν μεγαλυτέρα, ἡ δὲ κάλυψις τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν μὲ τοὺς ἐπικινδύνους ἀδήλους πόρους εἶναι προβληματική. Μόλις πρό τινος παρουσιάσθη ἐδῶ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁ συνάδελφος κ. Καψάλης τὸ ἔκρινε δριμύτατα καὶ ὁ ὁποῖος ὅταν μὲ διαδεχθῇ εἰς τὸ βῆμα, θὰ τὸ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν μνήμην σας ἰδίως διὰ νὰ θίξῃ μερικὰ σημεῖα του, διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὄχι μόνον, ὅτι ἀπετέλεσαν τὰ μέτρα ἐκεῖνα πράγματι ἡμίμετρα, θὰ σᾶς ἐξηγήσῃ ἀκόμη καὶ ἄλλο θέμα ποὺ ἀφορᾷ πῶς τὰ περίφημα πιστωτικὰ κίνητρα λειτουργοῦν.

§81Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Παρακαλῶ, ἐὰν θέλετε, κ. Πρόεδρε, νὰ χαμηλώσετε ὀλίγον τὰ μικρόφωνα διὰ νὰ σᾶς ἀκούωμεν καλύτερον.

§82Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ τὸν συμπολίτην μου κ. Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος μὲ τιμᾷ, θέλει νὰ μὲ ἀκούῃ καλύτερα, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ τὸν τιμῶ ἰδιαιτέρως.

§83Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Καὶ σᾶς τιμῶ, ἀλλὰ καὶ πρέπει νὰ φυλαχθῶ.

§84Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Καὶ αὐτὸ τὸ δεύτερον ἐπίσης μὲ τιμᾷ, διότι αἰσθάνομαι νὰ ἔχετε πολὺ καλὴν γνώμην δι’ ἐμέ! Ἐπιθυμῶ νὰ ἔλθω εἰς ἓν ἄλλο σημεῖον, τὸ φορολογικόν, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὴν ἀτολμίαν τῆς Κυβερνήσεως. Λυποῦμαι, ὅτι δὲν ἦλθον εἰς συζήτησιν αἱ ἐπερωτήσεις αἱ ὑπογεγραμμέναι ἀπὸ βουλευτὰς τοῦ κόμματος τῶν Προοδευτικῶν διὰ τὰ φορολογικά, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔδιδον ἀφορμὴν εἰς γενίκευσιν τῆς συζητήσεως διὰ τῶν ἐπερωτήσεων καὶ τῶν ἄλλων κομμάτων καὶ ἰδίως θὰ ἐπέτρεπον ἐνδελεχῆ καὶ λεπτομερῆ ἀπασχόλησιν ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων τῶν συναφῶν μὲ τὰ φορολογικά. Εἰς μίαν γενικὴν πολιτικὴν συζήτησιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθετε εἰς λεπτομερείας οὔτε καὶ ἐγὼ οὔτε καὶ ὁ συνάδελφος κ. Καψάλης, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ χρειάζεται νὰ ἀκούσητε καὶ θὰ ἐξηγήσῃ ἀκόμη ἐπὶ τὸ τεχνικώτερον ὅταν θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἀλλὰ ὁ σκοπὸς τῆς συζητήσεως δι’ ἐπερωτήσεων, ἦτο καὶ ἄλλως πρόσθετος. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζητε, ὅτι κατέχομαι ἀπὸ τὸ πάθος δημιουργικῆς ἐργασίας. Ἡ φορολογικὴ πολιτικὴ εἶναι πολιτικὴ δημοφιλής. Ὅταν λέγετε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ἐκεῖνο καὶ ἐκεῖνο καὶ νὰ προβῇ εἰς μείωσιν φόρων καὶ νὰ ἐλαφρύνῃ, δὲν τὴν ὁδηγεῖτε εἰς κἄτι τὸ ἀντιδημοτικόν, διότι ὡρισμένα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν διὰ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, εἶναι μὲν ἀντιδημοτικά, ἀλλὰ ἔσπευσα καὶ ἐκεῖ εὐθὺς ἀμέσως νὰ δηλώσω, ὅτι ἐὰν ληφθοῦν τοιαῦτα μέτρα εἶμαι πρόθυμος νὰ τὰ ὑποστηρίξω. Διότι ἐπανειλημμένως, τὸ εἴδατε, ὅτι καὶ ὡς Κυβέρνησις καὶ ὡς Ἀντιπολίτευσις, δὲν ἐδίστασα νὰ λάβω ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἦσαν καθαρῶς μὴ δημοφιλεῖς. Ἀλλὰ εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν πᾶν ἄλλο συμβαίνει. Αἱ προτάσεις μας ἀντιθέτως εἶναι ἐξαιρετικὰ δημοφιλεῖς. Κομματικὸν λοιπὸν συμφέρον μας ἦτο νὰ μὴ ἀνοίξωμεν τὰ μάτια τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ θάρρος νὰ προχωρήσῃ. Τὸ ἐκάμαμεν αὐτό, διότι εἰλικρινῶς πιστεύομεν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ταλαιπωρῆται ὁ λαὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι εἶναι ἀπὸ τὰς βασικὰς προϋποθέσεις διὰ νὰ προχωρήσῃ ἡ οἰκονομία αὐτή. Ἡμεῖς ἄλλωστε ἔχομεν τὴν ἔμμονον ἰδέαν, ὅτι κἄποτε, καὶ ἐλπίζομεν νὰ μὴ βραδύνῃ ὁ καιρός, θὰ εἴμεθα εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἐπιθυμοῦμεν νὰ μὴ παραλάβωμεν ἐρείπια, ἀλλ’ ἀντιθέτως καλὰ οἰκοδομήματα καὶ νὰ προσθέτωμεν ὀρόφους. Ποῦ ὀφείλεται ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ φορολογικόν, διότι αὐτὴν τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐπραγματοποιήσαμεν ἀπὸ ἐτῶν δὲν ἐπρολάβαμεν νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν, διότι παρῃτήθημεν. Ἦσαν ἀπὸ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθοῦν ὀλίγον μετὰ τὴν παραίτησιν, ἀλλὰ παρῃτήθην καὶ δι’ αὐτὸ ἐματαιώθη ἡ ἐφαρμογή των. Δημοσίᾳ ὡμίλησα τὸ 1957. Τότε ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ ἄλλα κόμματα ἔκαμαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἐπραγματοποιήθη κἄποια πρόοδος, ἀλλὰ μετὰ τίποτε πάλιν. Τώρα πάλιν ἔρχεται τὸ θέμα εἰς τὴν ἐπιφάνειαν. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, δὲν εἶναι θέμα ἀσημάντου μειώσεως τῶν φορολογικῶν βαρῶν, εἶναι θέμα νὰ συλλάβωμεν ὁλόκληρον τὸ πρόβλημα. Εἶναι θέμα, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος διακρίνεται διὰ τὴν γενναιότητα αὐτοῦ καὶ οἱ ἁρμόδιοι οἰκονομικοὶ Ὑπουργοί, τοὺς ὁποίους τιμῶ, ὄχι μόνον ὡς παλαιοὺς συνεργάτας, ἀλλὰ καὶ ὡς ἐκλεκτοὺς συναδέλφους, νὰ τολμήσουν νὰ προχωρήσουν ἀποδεσμευόμενοι ἀπὸ τὴν διστακτικότητα καὶ τὴν γραφειοκρατικότητα, ἡ ὁποία διακρίνει συνήθως τοὺς ὑπαλλήλους. Δὲν θέλω νὰ τοὺς κατηγορήσω, ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω ὑπευθύνως ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι ὁσάκις μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ λάβω τολμηρὰ μέτρα, δὲν τὰ ἐπῆρα τῇ ὑποδείξει τῆς ὑπηρεσίας, διότι ἡ δημοσία ὑπηρεσία βλέπει συνήθως στενόκαρδα καὶ κυρίως τὸν κορβανᾶν καὶ τίποτε ἄλλο. Περισσότερον βλέπει τὴν δημοσιονομικὴν ἀντίληψιν ἀντὶ νὰ βλέπῃ τὴν πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἀντίληψιν.

§85Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι ἐντὸς τοῦ θέρους θὰ φέρῃ φορολογικὰ νομοσχέδια, ἡ ἐφαρμογὴ τῶν ὁποίων θὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὸ προσεχὲς ἔτος. Ἕνας λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἔσπευσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν λῆψιν τῶν μέτρων αὐτῶν, εἶναι, ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶχε καταρτισθῆ ὁ προϋπολογισμός, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸν διαταράξῃ. Ἐὰν τὰ μέτρα αὐτὰ θὰ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ συμπίπτουν ἢ ὄχι μὲ τὰς ἀπόψεις σας, αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα.

§86Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ δήλωσίς σας θὰ ἦτο ἄκρως ἱκανοποιητική, ἐὰν εἴχατε ἀναλάβει τὴν Κυβέρνησιν ἐφέτος. Ἀλλὰ κυβερνᾶτε, μοναδικὸν τὸ φαινόμενον, ἐπὶ 7ετίαν. Τὸ φορολογικὸν θέμα δὲν ἀνέκυψε μόνον τώρα. Τὸ ὅτι ὅπως εἴπατε ἤδη, θὰ εἶναι τοῦ ἑπομένου προϋπολογισμοῦ καὶ ἔχετε ὅλην τὴν ἄνεσιν, ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἐπικαλεσθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὄχι ἡ Κυβέρνησις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ χαίρω πολύ, ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἀντιμετωπίζεται τὸ θέμα καὶ διὰ τῆς σημερινῆς συζητήσεως καὶ ἰδίως ὅταν ἀπὸ ὅσα θὰ ἀκούσητε, ἐν συνεχείᾳ, ἐλπίζω νὰ ἀποκτήσῃ περισσότερον θάρρος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ προχωρήσῃ εἰς περισσότερον ρωμαλέα μέτρα διὰ τὸ γενικὸν καλόν.

§87Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Λέγετε συνεχῶς διατί ὡρισμένα πράγματα δὲν ἔγιναν ἐντὸς τῆς 7ετίας. Γνωρίζετε, ὅτι πολιτικὴ εἶναι ἡ τρέχουσα ζωὴ καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ προσαρμόζεται εἰς τὰς ἐξελίξεις της. Ἡ οἰκονομία τῆς χώρας προσφέρει διαφορετικὰς δυνατότητας σήμερον ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας προσέφερον πρὸ 2 ἢ 3 ἐτῶν. Συνεπῶς δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλῆτε διὰ τὴν 7ετίαν, ἐφ’ ὅσον κάθε μέτρον πρέπει νὰ ἐναρμονίζεται μὲ τὴν πρόοδον τῆς οἰκονομίας μας.

§88Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ἡ φορολογικὴ πολιτική σας ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ πρὶν ἀπὸ 7 ἔτη, ἐνῷ σεῖς νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ τὴν ἀρχίσετε ἀπὸ σήμερον. Ἐδῶ διαπιστώνω πλήρη διαφωνίαν. Διότι σεῖς νομίζετε, ὅτι ἡ ὡριμότης, διὰ νὰ λάβετε τὰ μέτρα αὐτά, εἶναι τώρα, ἐνῷ ἐγὼ λέγω, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Καὶ τώρα, ὅμως, ποὺ ἔρχεται, πάλιν εἶμαι εὐχαριστημένος. Ἀρκεῖ νὰ μὴ προχωρήσετε μὲ δισταγμόν. Πρέπει νὰ εἴπω καὶ νὰ τονίσω μόνιμον ἀντινομίαν. Χῶραι, αἱ ὁποῖαι τελοῦν ὑπὸ ἀνάπτυξιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποβλέπουν εἰς φορολογίαν εἰσοδήματος μὲ ὑψηλοὺς συντελεστάς, ἐὰν αὐταὶ αἱ χῶραι, αἱ ὑπὸ ἀνάπτυξιν, εἶναι χῶραι φιλελευθέρας οἰκονομίας. Ἡ ὑψηλὴ φορολογία εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπωθεῖ τὴν ἀποταμίευσιν, ὅτι ἀποθαρρύνει τὰς ἐπενδύσεις, ἐνθαρρύνει τὴν ἀποδημίαν κεφαλαίων. Ὅταν ἀκόμα ὁμιλοῦμεν περὶ συντελεστῶν φορολογίας τοῦ αʹ ἢ βʹ ὕψους, δὲν δυνάμεθα νὰ λησμονῶμεν τὴν χαμηλότητα τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος. Δὲν δυνάμεθα ἐπίσης νὰ λησμονῶμεν, ὅτι διὰ σωρείας ἄλλων πλαγίων ἐπιβαρύνσεων, φορολογιῶν ἢ τελῶν γίνεται τὸ πρᾶγμα πράγματι δυσβάστακτον. Ἐὰν σκεφθῆτε, ὅτι εἰς τὴν οἰκονομίαν μας φυτρώνουν ἑκάστοτε ὀργανισμοὶ ἢ ταμεῖα, ἔρανοι παροδικοὶ ἢ μόνιμοι κλπ., ἀντιλαμβάνεσθε πόσον ταλαιπωρεῖται ἡ οἰκονομία αὐτὴ διὰ τῆς ὁποίας ἐπιδιώκομεν τὴν ἀνάπτυξιν. Ἐδῶ εἶναι ἡ ἀντινομία. Ἡ μείωσις τῆς φορολογίας εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ δημιουργήσῃ τὴν φορολογικὴν συνείδησιν, θὰ ἐπαυξήσῃ τὰ εἰσοδήματα καὶ θὰ προωθήσῃ τὰς ἐπενδύσεις. Ἐδῶ χρειάζεται τὸ θάρρος. Ὁ κ. Καψάλης καὶ ὁ κ. Ἀλαβᾶνος θὰ δώσουν ἀριθμοὺς καὶ θὰ ἀναφερθοῦν εἰς μετριόφρονα σημεῖα, ὄχι εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον φιλοδοξῶ νὰ φθάσωμεν κἄποτε, ἀλλὰ εἰς τὰ μετριόφρονα ἐκεῖνα σημεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐλπίζω, ὅτι θὰ προχωρήσῃ τελικῶς ἡ Κυβέρνησις. Θὰ εἴπουν τί δύναται νὰ γίνῃ καὶ ποῖον κίνδυνον ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὁ προϋπολογισμός, καθ’ ἡμᾶς ἀνύπαρκτον. Βεβαίως αὐτὸ πρέπει νὰ συνδυασθῇ μὲ τὸ θέμα τῆς καταργήσεως, κατὰ τὸ δυνατόν, τῶν μονίμων φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν. Θέλω ἐπίσης, νὰ κάμω καὶ τὴν ἑξῆς ἀναλογίαν. Ὅπως εἶναι γενικῶς παραδεδεγμένον τὸ κοινωνικὸν θέμα δὲν ἀντιμετωπίζεται μὲ ἀστυνομικὰ μέτρα, οὔτε ὁ κομμουνισμὸς ἐν συνόλῳ, ἀλλὰ μὲ τὰ ἀνάλογα κοινωνικὰ καὶ οἰκονομικὰ μέτρα, οὕτω νομίζω, ὅτι καὶ ἡ φορολογικὴ συνείδησις δὲν δημιουργεῖται μὲ ἀστυνομικὰ μέτρα, ἀλλὰ δημιουργεῖται μὲ τὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ὁ πολίτης, ὁ ὁποῖος ἀφ’ ἧς πλέον δὲν πιέζεται καὶ δὲν αἰσθάνεται ὑποχρέωσίν του νὰ εἶναι φοροφυγάς, προτιμᾷ νὰ εἶναι ἐν τάξει μὲ τὸ κράτος καὶ τὴν πολιτείαν. Θὰ ἤθελα τώρα νὰ ἔλθω εἰς ἄλλα οἰκονομικὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἐφάπτονται τοῦ κοινωνικοῦ προβλήματος τῆς χώρας. Λόγῳ ὅμως τῆς παρόδου τῆς ὥρας, θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι συντομώτατος. Ἀλλὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἐπιμείνω, ὅτι παρουσιάζεται ἀπαραδέκτως ἄνισος κατανομὴ τοῦ εἰσοδήματος. Τὸ εἶπον αὐτὸ ὅλοι οἱ προλαλήσαντες, τὸ εἶπον καὶ ἐγὼ ἄλλοτε, τὸ ἐπαναλαμβάνω, καὶ θὰ τὸ ἐπαναλαμβάνω. Ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος πρέπει νὰ συνδέεται καὶ μὲ τὴν κατανομήν, ἡ δὲ κατανομὴ δὲν εἶναι μόνον ἄνισος μεταξὺ περιφερειῶν, ἀλλὰ μεταξὺ ὡρισμένων περιφερειῶν εἶναι ἐξοργιστικῶς ἄνισος. Πρέπει νὰ τονίσωμεν, ὅτι τὸ θέμα τῆς ἀνεργίας καὶ ὑποαπασχολήσεως παραμένει καὶ ὅτι ἡ ἀνοργάνωτος μετανάστευσις ἀποτελεῖ πραγματικὸν κίνδυνον. Ὁμιλῶ περὶ ἀνοργανώτου μεταναστεύσεως διότι ἐκεῖ συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις, ὅπου ἡ μετανάστευσις εἶναι καὶ ἀναγκαία καὶ χρήσιμος, ἀλλὰ ὠργανωμένη μετανάστευσις καὶ ὄχι μετανάστευσις, ἡ ὁποία λαμβάνει τὴν μορφὴν τῆς φυγῆς. Θὰ σᾶς παραπέμψω νὰ ἀναγνώσητε τὸν πρόλογον τοῦ καθηγητοῦ Ἀμάντου εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῆς Ἱστορίας ... (δὲν ἠκούσθη)..., ὅπου ὑποστηρίζει, ὅτι μία ἀπὸ τὰς αἰτίας τῆς ἀποσυνθέσεως τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἦτο ἡ συνεχὴς μετανάστευσις, ἦτο ἡ συνεχὴς ἀπομάκρυνσις. Ἐπιδιώκομεν νὰ μὴ μεταβληθῇ ἡ χώρα εἰς Ρωμαϊκὴν ἐπαρχίαν... (δὲν ἠκούσθη)... βεβαίως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μίαν ὠργανωμένην μετανάστευσιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀποβῇ ἐπ’ ὠφελείᾳ, ἀλλὰ σήμερον δὲν ὑπάρχει ὠργανωμένη μετανάστευσις, ἀλλὰ τάσις φυγῆς. Ταῦτα λέγων, κύριοι βουλευταί, δὲν θέλω νὰ ἀρνηθῶ τὸ ἐπιτευχθὲν ἔργον. Καὶ ἄλλοτε καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ ἀπὸ τοῦ ἐξώστου καὶ εἰς συνεστιάσεις τὸ ἐτόνισα καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀποτύφλωσις διὰ νὰ μὴ ἀντιλαμβάνεταί τις τὴν ἐπελθοῦσαν κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν πρόοδον. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἀλλὰ δὲν σημαίνει, ὅτι αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ μᾶς κάμνῃ νὰ παραγνωρίζωμεν δύο ἄλλους παράγοντας. Πρῶτον, τί θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἦτο ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία, ἐὰν εἶχεν ἀκολουθηθῆ ἡ ὀρθόδοξος, ὀρθὴ καὶ θαρραλέα πολιτικὴ ἀπὸ τοῦ 1953 καὶ ἐντεῦθεν· καὶ δεύτερον, εἰς ποῖον σημεῖον θὰ ἔπρεπε νὰ εὑρισκώμεθα διὰ νὰ εἴμεθα ἰσχυροὶ ἐν ὄψει τῶν νέων ὑποχρεώσεων τοῦ κράτους. Ἐπειδὴ αὐτὰ τὰ δύο στοιχεῖα δὲν συμβαίνουν ἀντὶ νὰ πανηγυρίζωμεν διὰ τὰ ἐπιτεύγματα πρέπει νὰ ἀνησυχῶμεν, διότι παραμένομεν ἐπικινδύνως καθυστερημένοι, συγκρινόμενοι μὲ τὸ σημεῖον ἐκεῖνο ποὺ ὤφειλε νὰ εὑρίσκεται ἡ Ἑλλάς. Ἐπίσης δὲν εἶναι δυνατὸν μονοπωλοῦντες τὴν πρόοδον εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἀγνοοῦμεν, ὅτι εἶναι γενικὸν φαινόμενον τοῦτο εἰς τὴν Εὐρώπην. Πιστεύω περαιτέρω, ὅτι ἡ μεγαλυτέρα ἀποτυχία τῆς Κυβερνήσεως εἶναι εἰς τὰ θέματα τῆς Παιδείας καὶ τῆς ὀργανώσεως τοῦ Κράτους. Καὶ διὰ μὲν τὴν Παιδείαν δὲν θὰ εἴπω τίποτε, διότι εἶναι τοιαύτη ἡ καθυστέρησις, ὥστε εἶναι πασίγνωστος καὶ συνεπῶς δὲν θὰ ἀπασχοληθῶ. Διὰ τὸ Κράτος ὅμως πρέπει νὰ εἴπω. Τὸ περισσότερον ἀνησυχαστικὸν εἶναι, ὅτι μέσα εἰς τὸ Κράτος δημιουργοῦνται καθημερινῶς ἄλλα κράτη. Δημιουργοῦνται συνεχῶς ὀργανώσεις, ὀργανισμοί, δημόσιαι ἐπιχειρήσεις, ἐπιτροπαί. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποσύνθεσις καὶ συμβαίνει ὅ,τι περίπου συμβαίνει καὶ μὲ τὴν πολυνομίαν. Διότι ὅπου ὑπάρχει πολυνομία δὲν ὑπάρχει νόμος. Καὶ εἶναι τοῦτο σύμφωνον μὲ τὴν νοοτροπίαν τῶν τελευταίων ἐτῶν ποὺ ἐπικρατεῖ ἐπὶ τριακονταετίαν καὶ δὲν ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν Καραμανλῆ μόνον. Ὅταν διὰ λόγους... (δὲν ἠκούσθη)... ὅταν διὰ λόγους ἐξυπηρετήσεως κομματικῶς συμφερόντων, διὰ λόγους ἀγνοίας εἶναι εὐκολώτερον νὰ περάσετε μίαν νέαν διάταξιν ἢ καὶ ἕνα νέον νόμον, τότε καταλήγετε εἰς τὴν πολυνομίαν, ἀλλὰ πολλοὶ νόμοι οὐσιαστικῶς καταλήγουν εἰς τὸ νὰ μὴ ὑπάρχῃ νόμος. Καὶ ἐδῶ ὑπάρχουν πολλοὶ ὀργανισμοί, πολλοὶ προϋπολογισμοί, πολλὰ ταμεῖα, πολλὰ κράτη ἐν κράτει, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ τὴν ἀποσύνθεσιν τοῦ Κράτους καὶ νομίζει κανείς, ὅτι δὲν ὑπολείπεται πλέον παρὰ νὰ ἀφίσῃ κανεὶς τὸ κράτος καὶ νὰ εἴπῃ «διεμοιράσαντο τὰ ἱμάτιά μου καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου ἔβαλον κλῆρον». Καὶ ὅμως ἄνευ ὀργανώσεως πραγματικῆς διοικήσεως, πῶς δυνάμεθα νὰ ἀναλάβωμεν τὴν οἱανδήποτε πρωτοβουλίαν εἰς οἱονδήποτε τομέα, διὰ νὰ καταστήσωμεν τὴν χώραν μας ἱκανήν, ὥστε νὰ δυνηθῇ ἐπὶ ἴσοις ὅροις νὰ μετάσχῃ εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν; Ὁ ἀγών μου, κύριοι, ὑπῆρξεν ἀγὼν δημιουργικός. Καὶ διὰ τοῦτο, παρὰ τὴν δριμύτητα τῶν λόγων μου καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην εἶμαι ἕτοιμος νὰ κάμω καὶ ἄλλην πρότασιν καὶ νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θὰ ἔπρεπεν εἰς τὰ μεγάλα θέματα νὰ διαφωτίζῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ νὰ ἐπιδιώκῃ νὰ εὑρίσκῃ διακομματικὰς λύσεις. Τὸ Κόμμα μας προσφέρεται καὶ νομίζω, ὅτι ὅλα τὰ κόμματα θὰ προσφερθοῦν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ἑνὸς κοινοῦ σκοποῦ ἐφ’ ὅσον διαπιστώσουν, ὅτι τοῦτο ἐξυπηρετεῖ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Καὶ ἐπειδὴ πρὸς τὸ παρὸν δὲν ὑπάρχει αὐτό, παρὰ μόνον ἡ δεοντολογία καὶ θεωροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀνεπαρκῆ διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ ἐξωτερικά, τὰ κοινωνικά, τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, οἱ Προοδευτικοὶ θὰ καταψηφίσουν τὴν Κυβέρνησιν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Γ. Ράλλης, ἔχει τὸν λόγον.

§90Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἠκούσθησαν χθές, κύριοι βουλευταί, καὶ ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ἀπὸ ἄλλους ὁμιλητὰς τοῦ ἰδίου Κόμματος ἐπικρίσεις, διὰ τὸ θέμα τῶν συγκεντρώσεων. Ἰσχυρίσθη χθὲς ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα ἀποφασίσει στραγγαλισμὸν τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν ἐπέτρεψε συγκέντρωσιν ἐν ἀνοικτῷ χώρῳ τὴν 20ὴν Ἀπριλίου καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἶπεν, ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις αὐτὴ εἶναι παράνομος, πρῶτον, διότι δὲν ἀναφέρεται εἰς θέμα δημοσίας ἀσφαλείας, ὡς ὁρίζει τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ εἰς θέμα δημοσίας τάξεως. Δεύτερον, ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη ἦτο παράνομος καθ’ ἑαυτὴν καὶ ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ συνέρχεται ἐλευθέρως καὶ νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του καί, τρίτον, ὅτι ἡ συγκέντρωσις τῆς 20ῆς Ἀπριλίου ἐστέφθη ὑπὸ πλήρους ἐπιτυχίας. Ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε, ὅλοι ἦσθε εἰς τὰς 20 Ἀπριλίου εἰς τὰς Ἀθήνας, παρακολουθήσατε αὐτὴν τὴν τεραστίαν ἐπιτυχίαν καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, μὲ τόσον ὀλίγους ἀκροατὰς εἶναι εὐχαριστημένος, ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ προσθέσω τι. (Θόρυβος). Ἔχω, ὅμως, ἐπὶ τῶν δύο πρώτων ἐπικρίσεων νὰ τοῦ ἀπαντήσω τὰ ἑξῆς: Ἡ Ἀστυνομία ἀπηγόρευσε τὴν συγκέντρωσιν τῆς 20ῆς Ἀπριλίου διὰ λόγους δημοσίας τάξεως, ἐνῷ τὸ Σύνταγμα ἀναγράφει εἰς τὸ ἄρθρον 10, διὰ λόγους ἀσφαλείας. Ὅπως εἶπε χθὲς ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ θέματος ἐν προκειμένῳ, ἡ ἔννοια δημοσία τάξις καὶ δημοσία ἀσφάλεια, συμπίπτουν ἀπολύτως. Ἀλλὰ ἐγὼ θὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ ἓν ἄλλο ἀκόμη ἐπιχείρημα. Ἐσυνήθισεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ κατηγορῇ τοὺς ἄλλους διὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε ἔπραξεν ὁ ἴδιος. Τὴν 3ην Δεκεμβρίου 1944, ἦτο τότε Πρόεδρος Κυβερνήσεως καὶ ἀπηγόρευσε τὸ συλλαλητήριον, διὰ λόγους δημοσίας τάξεως. (Θόρυβος).

§91Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Χάρις εἰς αὐτὴν τὴν ἀπαγόρευσιν εὑρίσκεσθε ἐδῶ, εἶσθε Ὑπουργός.

§92Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐνῷ καὶ τότε τὸ ἄρθρον 10 τοῦ Συντάγματος ἦτο πανομοιότυπον πρὸς τὸ ἄρθρον 10 τοῦ σημερινοῦ Συντάγματος. Ἰδού, λοιπόν, ὅτι ἡ πρώτη ἐπίκρισις, ὅτι δηλαδὴ ἡ Ἀστυνομία δὲν ἀπηγόρευσε τὴν συγκέντρωσιν διὰ λόγους δημοσίας ἀσφαλείας καὶ μόνον διὰ λόγους δημοσίας τάξεως, εἶναι ἐπίκρισις ἄνευ περιεχομένου. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον, ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἦτο παράνομος. Ὑπάρχουν, κύριοι, πλὴν τοῦ κ. Παπανδρέου, εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νόμοι καὶ δικαστήρια. Τὸ 1955 τὸ Σ. τ. Ε. ἐξέδωκε μίαν ἀπόφασιν καὶ εἶπεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαγορευθοῦν αἱ συγκεντρώσεις ἐν ὑπαίθρῳ, ὅταν ἐξ αὐτῶν προκύπτουν κίνδυνοι τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Καὶ τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν συγκέντρωσιν ἐδίκασαν ὅσους παρευρέθησαν εἰς αὐτήν, παρεδέχθησαν ὅλα, δι’ ὅλων τῶν ἀποφάσεών των, ἀκόμη καὶ δι’ ἐκείνων, διὰ τῶν ὁποίων ἠθωοῦντο οἱ κατηγορούμενοι, διότι δὲν ἀπεδείχθη ἡ συμμετοχή των εἰς τὴν συγκέντρωσιν, παρεδέχθησαν ὅλα, ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις ἦτο ἀπολύτως νόμιμος καὶ ἡ συγκέντρωσις παράνομος. Θὰ πρέπει κάποτε νὰ μάθωμεν, ὅτι εἴμεθα πολιτικοὶ ἄνδρες, εἴμεθα βουλευταὶ καὶ ἔχομεν δικαιώματα, ἀλλὰ ἔχομεν καὶ ὑποχρεώσεις. Καὶ ἡ ὑποχρέωσίς μας εἶναι νὰ σεβώμεθα τοὺς νόμους, ὑποχρέωσίς μας εἶναι νὰ σεβώμεθα τὰ δικαστήρια. Ὁ κ. Παπανδρέου, αὐτὸ τὸ βασικὸν ἀξίωμα τοῦ πολιτικοῦ, τὸ ἠγνόησε καὶ μίαν συγκέντρωσιν, τὴν ὁποίαν ἐγνώριζεν ὅτι ἦτο παράνομος, ἀπεφάσισε νὰ τὴν πραγματοποιήσῃ ἄνευ οὐδενὸς ἀποχρῶντος λόγου. Ὁ κ. Μητσοτάκης, λαβὼν τὸν λόγον εἰς τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἠθέλησε νὰ παρατηρήσῃ, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἀπεφάσισε τὴν ἐν ὑπαίθρῳ συγκέντρωσιν, διότι ἦτο θέμα ἀρχῆς. Δὲν ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν μου, εἶπεν ὁ κ. Μητσοτάκης, νὰ γίνῃ ἡ συγκέντρωσις εἰς τὸ γήπεδον τοῦ «Παναθηναϊκοῦ», διότι ἔτσι θὰ ὑπετάσσετο εἰς μίαν ἀντισυνταγματικὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ πράγματα δὲν ἔχουν ἀκριβῶς, ὡς τὰ ἐξέθεσεν ὁ κ. Μητσοτάκης. Τὰ πράγματα ἔχουν ὅπως θὰ σᾶς τὰ ἐκθέσω ἐγώ. Τὴν Δευτέραν, πρὸ τῆς συγκεντρώσεως, μοῦ φαίνεται ὅτι ἦτο ἡ 16η Ἀπριλίου, ἐνωρὶς τὸ πρωΐ, μοῦ ἐτηλεφώνησεν ὁ κ. Μητσοτάκης καὶ ἐζήτησε νὰ μὲ ἴδῃ ἐντὸς τῆς πρωΐας, ἐξ ὀνόματος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, μαζὶ μὲ τὸν κ. Κωστόπουλον. Ἀπήντησα, ὅτι τὸ πρωΐ ἔχω ἄλλας ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις καὶ θὰ τοὺς δεχθῶ εὐχαρίστως τὸ ἀπόγευμα. Δὲν τοὺς ἠρώτησα περὶ τοῦ σκοποῦ τῆς ἐπισκέψεως καὶ ἤμην ἕτοιμος νὰ διακόψω τὴν συνομιλίαν, ὅτε ὁ κ. Μητσοτάκης προσέθεσε: Καὶ διὰ νὰ γνωρίζητε ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς ἐπισκέψεώς μας, σᾶς λέγω, ὅτι πρόκειται ἐξ ὀνόματος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ σᾶς ζητήσω ἄδειαν συγκεντρώσεως ἢ εἰς τὴν πλατεῖαν Κλαυθμῶνος ἢ εἰς τὸ γήπεδον τοῦ «Παναθηναϊκοῦ». Δὲν ὑπῆρχε, συνεπῶς, οὐδεμία πρότασις ἰδική μου περὶ τοῦ «Παναθηναϊκοῦ», ὑπῆρξε πρότασις τῶν ἐκπροσώπων τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Τὸ ἀπόγευμα, ὅταν προσῆλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πρῶτος ὁ κ. Κωστόπουλος καὶ μετὰ ὁ κ. Μητσοτάκης ὡμίλησεν ὁ κ. Κωστόπουλος καὶ μοῦ ἐξέθεσε τοὺς λόγους τῆς ἐπισκέψεώς του καὶ τοῦ εἶπον, ὅτι τοὺς γνωρίζω, διότι μοῦ τοὺς εἶπε τὸ πρωΐ ὁ κ. Μητσοτάκης, δέχεται δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ γίνῃ ἡ συγκέντρωσις εἰς τὸ γήπεδον τοῦ «Παναθηναϊκοῦ», ὁπότε ἤρχισε διαμαρτυρόμενος, ὅτι ποτὲ ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν ἐζήτησε τὸν «Παναθηναϊκὸν» καὶ ἐπέμενεν εἰς συγκέντρωσιν ἐν ἀνοικτῷ χώρῳ. Τοῦ εἶπον, ὅτι τὸ πρωΐ, ὁ κ. Μητσοτάκης ἄλλα μοῦ διεβίβασε καὶ ἡ Κυβέρνησις εὐχαρίστως ἀποδέχεται τὴν πρότασίν σας, ἡ ὁποία ἐγένετο διαζευκτικῶς. Ὅταν λέγετε ἢ εἰς τὴν πλατεῖαν Κλαυθμῶνος ἢ εἰς τὸ γήπεδον τοῦ «Παναθηναϊκοῦ», σημαίνει, ὅτι ἔχομεν ἐλευθερίαν νὰ ἀποδεχθῶμεν ἢ τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο καὶ ἀποδεχόμεθα τὸ γήπεδον τοῦ «Παναθηναϊκοῦ». Ἐκείνην τὴν στιγμὴν προσῆλθε καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης καὶ ἐν τέλει ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ὑπαναχωροῦσα, ἐπέμενε ἀνενδότως, ὡς συνήθως τὸ πράττει, εἰς συγκέντρωσιν ἐν ἀνοικτῷ χώρῳ. Εἶπον εἰς τοὺς κ. κ. συναδέλφους τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἀποκλείει τὴν συγκέντρωσιν εἰς ἀνοικτὸν χῶρον καὶ δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη χθές, ὅτι δηλαδὴ ἡ συγκέντρωσις ἀπηγορεύθη μόνον καὶ μόνον διότι ὑπῆρχον πληροφορίες, ὅτι θὰ συμμετάσχῃ εἰς αὐτὴν καὶ ἡ ΕΔΑ. Ἡ συγκέντρωσις ἀπηγορεύθη, διότι ὑπῆρχον πληροφορίαι καὶ αἱ πληροφορίαι αὐταὶ ὑπῆρχον ἀπὸ τῆς 31 Μαρτίου, ὅτι ἡ ΕΔΑ πρόκειται νὰ ἐκμεταλλευθῇ πᾶσαν συγκέντρωσιν ἐν ἀνοικτῷ χώρῳ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, διὰ νὰ δημιουργήσῃ ταραχάς. Ἐπανέλαβα αὐτὰ εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους καὶ τοὺς προσέθεσα: Πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος, εἴμεθα ὅλοι μάρτυρες ἐδῶ τῶν τραυματισμῶν τῶν φοιτητῶν. Ξεύρω καλά, ὅτι οἱ τραυματισμοὶ αὐτοὶ ἔγιναν ὄχι διότι τὸ ἠθέλησαν ὀπαδοὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀλλὰ διότι μίαν φοιτητικὴν ἐκδήλωσιν ἐπέτυχεν ἡ ΕΔΑ νὰ τὴν θέσῃ ὑπὸ τὴν προστασίαν της, νὰ τὴν ἐκμεταλλευθῇ καὶ εἴχομεν τὰ θλιβερὰ ἀποτελέσματα εἰς τραυματισμοὺς φοιτητῶν καὶ ἀστυνομικῶν ὀργάνων. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας). Εἶμαι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός. Δὲν ἔχω καμμίαν διάθεσιν εἰς τὴν συγκέντρωσίν σας νὰ ὑπάρξουν τραυματισμοί, εἰς οἵαν ἔκτασιν καὶ κατὰ τὰ φοιτητικὰ ἢ καὶ σοβαρώτεροι καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένω νὰ μὴ ὑπαναχωρήσητε ἀπὸ τὴν ἀρχικήν σας πρότασιν καὶ νὰ μεταβῆτε εἰς τὸ γήπεδον τοῦ «Παναθηναϊκοῦ». Ἄλλως τε —προσέθεσα— τὸ γήπεδον τοῦ «Παναθηναϊκοῦ» εἶναι δυνατὸν νὰ περιλάβῃ περὶ τοὺς 70–80 χιλ. ἀκροατάς. Τί περισσότερον θέλετε, διὰ νὰ ἐκδηλώσητε τὴν πάνδημον συμπαράστασιν τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ εἰς τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα σας; Ὁ κ. Κωστόπουλος....

§93Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ διακόψω τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἐπειδή, ὅμως, ἀναφέρεται εἰς συζήτησιν μετ’ ἐμοῦ, θὰ παρεκάλουν νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἀφοῦ τελειώσῃ, νὰ εἴπω δύο λόγια.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ νὰ εἶναι μόνον δύο λόγια καὶ ὄχι ἀγόρευσις.

§95Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τοὺς εἶπον, ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν «Παναθηναϊκὸν» νὰ ἔχουν ἕνα σημαντικὸν ἀριθμὸν ἀκροατῶν καί, συνεπῶς, δὲν γεννᾶται θέμα παρεμποδίσεως τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ, νὰ τοὺς ἀκούσῃ. Ὁ κ. Κωστόπουλος —τὸ λέγω διὰ τὸ ἀστεῖον τοῦ πράγματος— μὲ ἠρώτησε τότε: «Μήπως δίδετε ἄδειαν διὰ τὸν «Παναθηναϊκὸν» διότι εἶσθε Ἀντιπρόεδρος τοῦ «Παναθηναϊκοῦ» καὶ μετὰ ὁ «Παναθηναϊκὸς» δὲν θὰ παραχωρήσῃ τὸ γήπεδον διὰ τὴν συγκέντρωσιν;». Τοὺς ἀπήντησα, ὅτι δὲν καταφεύγω εἰς τέτοια μέσα καὶ ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δέχεται νὰ συγκεντρωθοῦν εἰς τὸν «Παναθηναϊκόν», θὰ καταβάλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ Σύλλογος θὰ παραχωρήσῃ τὸ γήπεδον εἰς τὴν συγκέντρωσιν. Μετὰ ἀπὸ αὐτό, μὲ ἠρώτησαν περὶ ἄλλων πλατειῶν τῶν Ἀθηνῶν. Περὶ τῆς πλατείας Κάνιγγος καὶ τοῦ Ζαππείου. Τοὺς ἀπήντησα, δὲν ἔχω καμμίαν ἀδυναμίαν διὰ καμμίαν πλατεῖαν τῆς Πρωτευούσης. Ἡ συγκέντρωσις δὲν ἀπαγορεύεται εἰς ἀνοικτὸν χῶρον λόγῳ τῆς πλατείας Κλαυθμῶνος. Ἀπαγορεύεται ἡ συγκέντρωσις εἰς ἀνοικτὸν χῶρον, διότι ἔχομεν ἀσφαλεῖς πληροφορίας, ὅτι μίαν τοιαύτην συγκέντρωσιν θὰ τὴν ἐκμεταλλευθῇ ἡ ΕΔΑ διὰ νὰ δημιουργήσῃ ταραχάς. Καὶ μοῦ εἶπον τότε: «Μὴ φοβεῖσθε, ἡμεῖς ἐλέγχομεν τοὺς ὀπαδούς μας». Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον θέμα. Ἐγράφη καὶ εἰς τὸν τύπον, ἀλλὰ ἐλέχθη καὶ ἀπὸ χθεσινοὺς ὁμιλητὰς ὡς κατηγορία κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὰς ταραχάς, τὰς μετὰ τὴν συγκέντρωσιν, δὲν συνελήφθη οὔτε ἕνας κομμουνιστής. Ἐγώ, κύριοι βουλευταί, δὲν πιστεύω οἱ ὀπαδοὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ ἐπετέθησαν κατὰ ἀστυνομικῶν καταστημάτων, κατὰ ἐμπορικῶν καταστημάτων, κατὰ Ἐκκλησιῶν, οὔτε πιστεύω, ὅτι ἀνήγειραν ὁδοφράγματα εἰς τὴν ὁδὸν οὔτε ὅτι μετὰ μανίας ἐλιθοβόλησαν τὰ ὄργανα τῆς τάξεως. Πιστεύω, ὅτι αὐταὶ αἱ ταραχαὶ προεκλήθησαν ἀπὸ ὀπαδοὺς τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Καὶ ἐὰν συνελήφθησαν κατὰ τὰς σκηνὰς μόνον ὀπαδοὶ τοῦ Κέντρου ἢ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι γνωστοὶ κομμουνισταί, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν εὐφυῆ τακτικὴν τοῦ κομμουνισμοῦ νὰ διοργανώνῃ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς ταραχὰς καὶ κατόπιν νὰ διαφεύγῃ καὶ νὰ ἀφήνῃ τοὺς κουτοὺς νὰ πληρώνουν τὰ σπασμένα. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἀκόμη δεχθῶμεν, ὅτι οὔτε ἕνας κομμουνιστὴς δὲν ἔλαβε μέρος εἰς αὐτὴν τὴν συγκέντρωσιν, παρὰ τὰς ἐπικλήσεις τοῦ ἐπισήμου ὀργάνου τῆς ΕΔΑ ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα, παρὰ τὰς ὁμιλίας ἀπὸ τῆς «Φωνῆς τῆς Ἀληθείας» τρὶς τῆς ἡμέρας, τότε ποίαν ἐμπιστοσύνην δύναμαι νὰ ἔχω εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, ὅταν μοῦ λέγῃ, ὅτι ἀφήσατε ἐλευθέραν τὴν συγκέντρωσιν, ἡμεῖς ἀναλαμβάνομεν τὴν εὐθύνην; Ποίαν εὐθύνην; Τὴν εὐθύνην τῆς καταστροφῆς τῆς περιουσίας τῶν Ἀθηναίων πολιτῶν; Τὴν εὐθύνην τῆς καταστροφῆς τῶν ἱερῶν ναῶν, τὴν εὐθύνην τῆς ἀνεγέρσεως τῶν ὁδοφραγμάτων; Τὸ δίλημμα, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀμείλικτον. Ἢ εἰς τὴν συγκέντρωσιν αὐτὴν ἔλαβον μέρος ἄνθρωποι τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς καὶ ἐδημιούργησαν τὰ ἔκτροπα, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένη, διότι δὲν ἔστερξε νὰ δώσῃ ἄδειαν συγκεντρώσεως εἰς ἀνοικτὸν χῶρον, ἢ ἔλαβον μέρος ὀπαδοὶ τοῦ Κέντρου, διὰ τοὺς ὁποίους, ὅμως, τότε νὰ μὴ ἐγγυᾶται εἰς τὸ μέλλον ἡ ἡγεσία των, ὅτι ὅλα θὰ βαίνουν ἤρεμα καὶ ὁμαλῶς. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς).

§96Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§97Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, διηρωτήθησαν πολλοὶ καὶ διηρωτήθησαν ὄργανα δημοσιογραφικὰ τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἢ μᾶλλον τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, διατὶ δὲν ἀπεδέχθησαν τὸν «Παναθηναϊκόν». Θὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ διατί. Ἐγνώριζον, ὅτι ἡ συγκέντρωσις, ἐὰν βασισθῇ μόνον ἐπὶ τῶν ἰδίων ὀπαδῶν, πρόκειται νὰ εἶναι μία τεραστία ἀποτυχία. Καὶ ἐγνώριζον, ἐπίσης, ὅτι ἡ ἀριστερὰ ἔχει τὴν ἐπιθυμίαν νὰ συγκεντρώνεται εἰς ἀνοικτὸν χῶρον, διὰ νὰ διαπράττῃ ὅσα ἀνοσιουργήματα ἔχει κατὰ νοῦν νὰ διαπράξῃ καὶ νὰ διαφεύγουν κατόπιν οἱ ὀπαδοί της ἀνενόχλητοι. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου γνωρίζουσα ὅτι ἦτο εἰς ἀπόλυτον ἀδυναμίαν νὰ διοργανώσῃ μίαν τοιαύτην συγκέντρωσιν καὶ γνωρίζουσα, πολλῷ μᾶλλον, ὅτι συγκεντρώσεις τοιούτου εἴδους δὲν διοργανώνονται ἐντὸς 3–4 ἡμερῶν ἀπὸ φίλους τῶν ἀστικῶν κομμάτων, εἶχε τὸν ἐνδεχόμενον δόλον τῆς ἀνοχῆς τῆς συμμετοχῆς εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῶν ὀπαδῶν τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Ἰδοὺ διατὶ δὲν ἐδέχθη τὸν «Παναθηναϊκόν». Ἰδοὺ διατί, κύριοι, ἐνῷ ἦτο γνωστὴ δημοσίᾳ ἡ συμμετοχὴ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς εἰς τὴν συγκέντρωσιν ἐκείνην, οὔτε μία λέξις ἐκ μέρους τοῦ Κέντρου, διὰ νὰ εἴπῃ εἰς τὴν ΕΔΑ. «Δὲν σᾶς θέλομεν. Ἡμεῖς κάμνομεν μίαν συγκέντρωσιν ἰδικήν μας. Τί θέλετε σεῖς μαζί μας;». (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Ὁμιλῶν εἰς τὰς 27 Φεβρουαρίου, πρὸ 3 μηνῶν, ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, ἐξέφρασα τοὺς φόβους μου, ὅτι διὰ τῆς ἀκολουθουμένης τακτικῆς ὑπὸ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, θὰ ἔχωμεν πολὺ συντόμως Λαϊκὸν Μέτωπον. Δυστυχῶς, πρὶν ἢ ὁ ἀλέκτωρ φωνήσῃ τρίς, ἤρχισεν ἤδη διαγραφόμενος ὁ σχηματισμὸς τοῦ Λαϊκοῦ Μετώπου. Δὲν ἀναφέρομαι μόνον εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῆς 20ῆς Ἀπριλίου. Ἀναφέρομαι καὶ εἰς τὰς ἐπαναληπτικὰς ἐκλογὰς τῆς Θεσσαλονίκης καὶ εἰς τὰς ἐπαναληπτικὰς ἐκλογὰς τῆς Κοζάνης καὶ τῆς Φθιώτιδος.

§98Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος ἐν μέσῳ θορύβου καὶ κωδωνοκρουσιῶν).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μὴ διακόπτετε. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§100Δ. ΚΩΣΤΗΣ.....

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον. Καθῆστε, παρακαλῶ. Νὰ ἀφήσητε τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συνεχίσῃ.

§102Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Ἐφ’ ὅσον προκαλεῖ, θὰ λαμβάνῃ ἀπαντήσεις.

§103Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Ταλιαδούρη, μᾶς εἴπατε, ὅτι θὰ μᾶς στείλετε φυλακὴν καὶ ἐκαθήμεθα ἐκεῖ χωρὶς νὰ κινηθοῦμε. Σᾶς λέγω τώρα τί ἀποτελέσματα θὰ ἔχῃ ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖτε, κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου. Θὰ καθήσητε ἐκεῖ καὶ θὰ μὲ ἀκούσητε.

§104Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Ὄχι ἀνακριβείας. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατὶ διακόπτετε; Ἀφήσατε τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συνεχίσῃ.

§106Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἐπανέρχομαι, κύριοι. Ἀπόδειξις, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐφοβούμην καὶ τὸ ὁποῖον διαγράφεται ὡς λίαν πιθανόν, δὲν εἶναι μόνον ἡ συγκέντρωσις τῆς 20ῆς Ἀπριλίου. Εἶναι καὶ αἱ ἐπαναληπτικαὶ ἐκλογαί. Τί ἔγινεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην; Διεξεδικεῖτο μία ἕδρα, ἡ ὁποία μάλιστα δὲν θὰ εἶχεν ἀποτέλεσμα ἀπὸ ἀπόψεως δυνάμεως Κομμάτων. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἐδήλωσεν ὅτι δὲν συμμετέχει. Δὲν συμμετέχει, διότι τὰς ἐκλογὰς τὰς ὀργανώνει αὐτὴ ἡ ἀνελεύθερος καὶ νόθος Κυβέρνησις. Καὶ κατῆλθεν ὁ ὑποψήφιός της, ἀνεξάρτητος, ἐν πλήρει συμπνοίᾳ μὲ τὴν ἄκραν ἀριστεράν. Ἡ ἄκρα ἀριστερὰ διεκήρυξεν URBI ET ORBI ὅτι θὰ τὸν ὑποστηρίξῃ καὶ αὐτὸς οὐδὲν εἶπε. Καὶ ἡ σιωπὴ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, δὲν σημαίνει μόνον συγκατάβασιν. Καὶ τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν ὁ ἀνεξάρτητος ἀνακηρυχθεὶς οὕτω βουλευτὴς Θεσσαλονίκης, τηλεγραφεῖ ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου καὶ ἡ Ἕνωσις Κέντρου, τὸν οὕτω ἐκλεγέντα, εὐχαρίστως δέχεται εἰς τὸ Κόμμα της. Δὲν εἶναι αὐτὸ ἀδιάψευστος ἀπόδειξις, ὅτι δὲν ἔχετε τὸ θάρρος, τοὐλάχιστον, νὰ εἴπητε ὅτι: Ναί, ἐκάμαμεν μέτωπον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§107Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. ... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§108Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἀπόδειξις, ὅτι δὲν ἔχετε τὸ θάρρος νὰ εἴπητε, ὅτι ἐκάματε συνεργασίαν, ἀλλὰ προσπαθεῖτε αὐτὴν τὴν συνεργασίαν νὰ τὴν κρύψητε μὲ διάφορα προσχήματα;

§109Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ....

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ πέμπτη φορὰ ποὺ διακόπτετε.

§111Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐλέχθη χθές, ὅτι ἦτο φυσικὸν ἡ ΕΔΑ νὰ μὴ συμμετέχῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ τῆς Κοζάνης καὶ τῆς Φθιώτιδος, διότι δὲν ἐνδιεφέρετο. Τὸ ἐπιχείρημα εἶναι πολὺ ἰσχυρὸν δι’ ἀνηλίκους.

§112Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ....

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ὑπάρχει Κανονισμός; Ἐὰν τόσον πολὺ ἐνοχλῆσθε, νὰ ἐξέλθητε τῆς αἰθούσης. Τὸ Προεδρεῖον δὲν ἐπιτρέπει διακοπάς.

§114Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ ΕΔΑ ἐνδιαφέρεται πάντοτε νὰ ἐπιδείξῃ, ἂν ὄχι αὔξησιν, τοὐλάχιστον, διατήρησιν τῆς δυνάμεώς της. Δὲν ἐνδιεφέρθη δι’ αὐτὰς τὰς δύο ἐπαναληπτικὰς ἐκλογάς, διότι τῆς ἦτο ἀδιάφορον ἐὰν ἡ αὔξησις αὐτὴ θὰ ἦτο ὑπὲρ τοῦ Κέντρου. Καὶ εἰς τὴν Κοζάνην, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν διακοψίαν κύριον συνάδελφον...

§115Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μὲ ἀποκαλῆτε διακοψίαν.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν, κύριε Ταλιαδούρη. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διακόπτητε συνεχῶς.

§117Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν Κοζάνην, ὑπῆρξε μία αὔξησις τῆς ΕΡΕ κατὰ 20% καὶ πλέον ἔναντι μιᾶς πτώσεως εἰς τὰς ἐπαναληπτικὰς ἐκλογὰς τῆς Θεσσαλονίκης ἄλλου 20%. Τοῦτο τί σημαίνει; Τοῦτο ἁπλῶς σημαίνει, ὅτι αἱ ἐπαναληπτικαὶ διεξαγόμεναι εἰς ἕνα τμῆμα καὶ ἀφορῶσαι εἰς ἕνα ὑποψήφιον εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐκλογαὶ αἱ ὁποῖαι ἀντικατοπτρίζουν τὸ γενικώτερον αἴσθημα τῆς χώρας. Εἶναι ἀδύνατον ἡ ΕΡΕ νὰ ἔχῃ αὔξησιν εἰς τὴν Κοζάνην, κατὰ 20% καὶ μείωσιν ἀντιστοίχως εἰς τὴν Θεσσαλονίκην κατὰ 20% φυσιολογικῶς. Ἡ αὔξησις αὐτὴ ὀφείλεται ἁπλῶς καὶ μόνον εἰς τὸ ὅτι οἱ ψηφοφόροι ἐγνώριζον, ὅτι διὰ τῆς ψήφου των θὰ ἀνεδεικνύετο βουλευτὴς ὁ βουλευτὴς τοῦ Κέντρου ἢ θὰ συνέχιζε νὰ εἶναι βουλευτὴς ὁ βουλευτὴς τῆς ΕΡΕ χωρὶς μάλιστα νὰ ἔχῃ οὐδεμίαν ἐπίπτωσιν ἐπὶ τῆς γενικωτέρας δυνάμεως τῶν κομμάτων. Καὶ εἰς τὴν Κοζάνην ἐπίσης ἐγνώριζον, ὅτι ἀπὸ τὴν ψῆφον των ἐξαρτᾶται ἐὰν θὰ εἶναι ὁ κ. Καρότσης ἢ ὁ κ. Ἀθανασιάδης. Καὶ εἶναι πολὺ πιθανὸν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην νὰ ἔλαβε ψήφους ὁ ὑποψήφιος τοῦ Κέντρου ἰδικάς μας, ὡς εἶναι πάρα πολὺ πιθανὸν εἰς τὴν Κοζάνην νὰ ἔλαβε ψήφους ὁ κ. Καρότσης ἢ ὁ κ. Ἀθανασιάδης, αἱ ὁποῖαι ἐὰν διεξήγοντο γενικαὶ ἐκλογαὶ θὰ ἐδίδοντο εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Ἐτελείωσα, κύριοι συνάδελφοι, μὲ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον καὶ ἐπανέρχομαι διὰ 55ην φορὰν ἐπὶ τοῦ φλέγοντος, ἀλλὰ τώρα πλέον εὐτυχῶς δὲν εἶναι φλέγον, ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας. Ἐπανελήφθη καὶ χθὲς ὅτι τὰ δικαστήρια ἀπεφάσισαν, τὰ δικαστήρια ἔκριναν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ συμφώνως μὲ τὰς ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων εἶναι νόθος. Τὴν Τετάρτην τὸ βράδυ, ἐδώσαμεν εἰς τὴν δημοσιότητα τὴν Κυβερνητικὴν ἀνακοίνωσιν μὲ τοὺς πίνακας τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων διὰ νὰ ἔχουν τοὺς πίνακας αὐτοὺς ὑπ’ ὄψει των οἱ ρήτορες ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας. Ἢ δὲν ἔλαβον τὸν κόπον νὰ ἐντρυφήσουν εἰς τοὺς πίνακας ἢ ἠθελημένως τοὺς ἠγνόησαν. Ἐλέχθη καὶ χθὲς ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὑπῆρξαν 33 ἐνστάσεις μὲ αἰτιολογίαν ψυχολογικὴν βίαν καὶ νοθείαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐπὶ τῶν 33 αὐτῶν ἐνστάσεων μόνον μία ἐγένετο ἀποδεκτή. Τοῦτο τί σημαίνει, κύριοι; Σημαίνει, ὅτι αἱ ἐνστάσεις ἀπερρίφθησαν διὰ λόγους τυπικούς, ὡς ἠθέλησε χθὲς νὰ ἰσχυρισθῇ ὁ κ. Ἡλιοῦ; Ἀπερρίφθησαν ἐλάχισται ἐξ αὐτῶν ὡς ἐκπροθέσμως κατατεθεῖσαι. Ἀλλὰ αἱ πλεῖσται ἐξ αὐτῶν ἀπερρίφθησαν, διότι τὸ ἐκλογοδικεῖον ἔκρινεν ὅτι τὰ ὅσα ἐπικαλοῦνται οἱ ἐνιστάμενοι εἶναι γενικότητες καὶ ἀοριστίαι τὰς ὁποίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει. Καὶ συγκεκριμένως, πλὴν τῆς ἐνστάσεως Θεσσαλονίκης ἐξεδόθησαν δύο προδικαστικαὶ ἀποφάσεις διὰ τὴν αʹ περιφέρειαν Θεσσαλονίκης καὶ διὰ τὰ Ἰωάννινα, αἱ ὁποῖαι διέτασσον ἀποδείξεις. Καὶ οἱ μάρτυρες ποτὲ δὲν ἐξητάσθησαν. Γνωρίζετε διατί; Διότι τὸ Ἐκλογοδικεῖον εἶχε τὴν πρόνοιαν νὰ ζητήσῃ νὰ ἐξετασθοῦν ὡς μάρτυρες πρόσωπα ἀδιάβλητα, ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου, ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἐργατικῆς τάξεως, ὁ Πρόεδρος τοῦ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου, ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου, καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου. Καὶ διότι αὐτὰ ἐζήτησε τὸ Ἐκλογοδικεῖον ἦσαν βέβαιοι οἱ ἐνιστάμενοι, ὅτι αἱ ἀποδείξεις των δὲν θὰ ἦσαν ἱκαναὶ νὰ στηρίξουν τὴν ἀρχικὴν συκοφαντικὴν κατηγορίαν, ἐγκατελείφθησαν αἱ ἐνστάσεις. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, μία ἀκύρωσις δύο τμημάτων ἐπὶ συνόλου 9.100 ἐπιβεβαιώνει αὐτὸ ποὺ ἀπὸ 7μήνου ἀνενδότως καὶ καθημερινῶς ἐπαναλαμβάνει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ διεξήχθησαν ὑπὸ καθεστὼς βίας καὶ νοθείας πρωτοφανοῦς εἰς τὰ χρονικὰ τῆς Ἑλλάδος ἢ τοὐναντίον ἐπικυρώνουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπομεν ἡμεῖς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ εἶναι ἀνάλογοι καὶ ἴσως καλύτεραι ἀπὸ ὅλας τὰς ἐκλογὰς ποὺ ἔγιναν μεταπολεμικῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα; Βεβαίως ἐγένοντο καὶ ἐσημειώθησαν παραβάσεις, ἀλλὰ αἱ παραβάσεις αὐταὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀλλοιώσουν τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό. Εἰς τὸ γενικὸν ἀποτέλεσμα ἡ ΕΡΕ ἔχει τὴν πλειοψηφίαν καὶ ἡ πλειοψηφία αὕτη εἶναι γνησία. Νὰ διατὶ δὲν ἐγκαταλείπομεν τὴν ἕδραν αὐτήν. Εἰσήλθομεν ἐδῶ μὲ τὸ εἰσιτήριον τοῦ λαοῦ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ἐκβάλῃ ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν οὐδεὶς ἀνένδοτος. Ἀλλὰ ὡμίλησαν, κύριοι, καὶ περὶ ἄλλων δικαστικῶν ἀποφάσεων. 150 δικαστικαὶ ἀποφάσεις, λέγουν, μαρτυροῦν τὸ αἶσχος τῆς νοθείας τῆς Ε.Ρ.Ε. Θὰ τοὺς στείλω ἕνα ἀριθμοπίνακα διὰ νὰ ἠμποροῦν νὰ κάμουν ἄθροισιν. Αἱ ἀποφάσεις καὶ αἱ καταδίκαι δὲν εἶναι 150. Εἶναι 29 αἱ καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις ἐναντίον 36 προσώπων. Πολλαὶ μάλιστα ἐξ αὐτῶν δὲν εἶναι διὰ παραβάσεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἀλλὰ διὰ βιαιοπραγίαν ἢ ἐξύβρισιν. Πλὴν ὅμως αὐτῶν τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι 23 καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις ἐναντίον ὀπαδῶν τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Αὐτὸ λοιπὸν τοὺς ἐπείραξε; Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ 36 καὶ τοῦ 23; Καὶ ὡμίλησαν τέλος καὶ ἐπανέλαβον αὐτὰ τὰ περίφημα περὶ Χαϊδαρίου καὶ περὶ ἀνυπάρκτων προσώπων καὶ φαντασμάτων. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀπὸ τὰ 587 πρόσωπα τοῦ Χαϊδαρίου, τὰ 560 καὶ πλέον εἶναι πρόσωπα ἀπολύτως ὑπαρκτὰ καὶ παρουσιάσθησαν εἰς τοὺς ἁρμοδίους ἀνακριτάς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ὑπόθεσιν. Πιθανὸν πάρα πολλοὶ ἐξ αὐτῶν νὰ εἶναι ἑτεροδημόται, οἱ ὁποῖαι δὲν ἦσαν ἐγκατεστημένοι εἰς Ἀθήνας πρὸ τοῦ 1948. Ἀλλά, κύριοι, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εἶπον, ὅτι αὐτὸ εἶναι μία παρατυπία, ἡ ὁποία εἶναι ἀδύνατον νὰ θέσῃ ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν γνησιότητα τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος. Καὶ ὑπενθυμίζω, ὅτι πλὴν αὑτῶν τῶν 587 μηνύσεων τῶν ἰδικῶν σας, ὑπάρχουν καὶ 1.100 μηνύσεις ἀποτυχόντων ὑποψηφίων τῆς Ε.Ρ.Ε. κατὰ ὀπαδῶν τῶν κομμάτων σας, διότι κατὰ τὸν ἴδιον ἀκριβῶς τρόπον καὶ κατὰ τὴν ἰδίαν περίοδον ἀπέκτησαν ἐκλογικὸν βιβλιάριον. Καὶ ἐφ’ ὅσον οἱ κ. συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν καὶ ἐπιμένουν νὰ μὲ διακόπτουν, μοῦ εἶπον, ὅτι ἐὰν τολμᾶτε νὰ κάμωμεν νέας ἐκλογάς, θὰ ὁμιλήσω καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Νέας ἐκλογὰς δὲν ἐζήτησεν οὔτε ἡ Ἕνωσις Κέντρου, οὔτε ἡ Ἄκρα Ἀριστερά. Ἢ μᾶλλον ἐζήτησαν νέας ἐκλογὰς ὑπὸ τοιαύτας ὅμως προϋποθέσεις, ὥστε νὰ εἶναι ὡσὰν νὰ ζητοῦν ἡ Βουλὴ αὐτὴ νὰ παρατείνῃ τὸν βίον της μέχρι τῆς 20ῆς Ὀκτωβρίου 1965. Διότι θέτει προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀδύνατον νὰ πραγματοποιηθοῦν. Θέτει, ὅμως ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ μίαν ἄλλην προϋπόθεσιν, τὴν προϋπόθεσιν τῆς ἐκτροπῆς τοῦ ρυθμιστοῦ ἀπὸ τὸ Σύνταγμα. Ὅταν, κύριοι, ζητοῦν νὰ γίνῃ μία μεταβατικὴ Κυβέρνησις, δηλαδὴ νὰ ὁρίσῃ ὁ Βασιλεὺς μίαν μεταβατικὴν Κυβέρνησιν καὶ ξεύρουν, ὅτι ἡ πλειοψηφία αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἔχει καμμίαν ἐπιθυμίαν νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ, ξεύρουν καλῶς, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητοῦν εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ ἐπιτύχουν. Ἕνα μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχουν ἐὰν τὸ θελήσουν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐζήτησε καὶ τὸ ἐπέτυχε τὸ 1951 ὁ Συναγερμός. Ἀμέσους ἐκλογάς. Αὐτάς, κύριοι, δὲν τὰς φοβούμεθα. Σᾶς προκαλοῦμεν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Αὐτάς, κύριοι, δὲν τὰς φοβούμεθα, διότι ἐὰν εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 29ης Ὀκτωβρίου τοῦ 1961 ἐπήραμε τὸ 50%, εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς θὰ πάρωμεν πολὺ περισσότερον ποσοστόν.

§118Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. ....... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ πολύ, κ. συνάδελφε, μὴ θορυβῆτε. Κύριε Κατσώτα, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι δὲν δέχεται διακοπὰς καὶ ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ τὸν διακόπτετε.

§120Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν ἡ Ἕνωσις Κέντρου, διακηρύσσει, ὅτι ἀγωνίζεται διὰ τὴν Δημοκρατίαν. Τὸ αὐτὸ ἐπανέλαβε καὶ χθὲς ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ οἱ ἄλλοι ὁμιληταὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν ἀγωνίζεται διὰ τὴν Δημοκρατίαν, δὲν ἀγωνίζεται διὰ τὴν Βασιλευομένην Δημοκρατίαν, ἀλλ’ ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἀγωνίζεται διὰ τὴν ἀπόλυτον Μοναρχίαν. Διότι ἡ ἀξίωσις νὰ ὑποκαταστήσῃ αὐτὴ τὰ δικαστήρια, ἡ ἀξίωσις νὰ ὑποκαταστήσῃ αὐτὴ τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, ἡ ἀξίωσις αὐτή, ὡς μειοψηφία νὰ ὑποκαταστήσῃ τὴν πλειοψηφίαν τί ἄλλο σημαίνει; Σημαίνει, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου μετεβλήθη εἰς Λουδοβῖκον 14ον «λ’ ἐτὰ σὲ μουά». (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§121Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ εἶμαι ἀπολύτως σύντομος ἐπὶ τοῦ θέματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐζήτησα τὸν λόγον. Ὁ κ. Ράλλης, εἶπεν ἀπόψε, ὅτι δὲν ὑπῆρξα ἀπολύτως ἀκριβὴς εἰς τὴν ἀπόδοσιν τῶν ὅσων συνέβησαν τὴν Δευτέραν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν διεπραγματεύθημεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἄδειαν συγκεντρώσεως εἰς τὴν περιοχὴν τῶν Ἀθηνῶν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ὁ ὅρος του εἶναι πολὺ προσεκτικός. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἤθελε νὰ εἴπῃ, ὅτι μετέβαλα τὴν πραγματικότητα. Ἴσως, ὅτι δὲν τὴν ἀπέδωσα εἰς τὸ σύνολόν της. Ἐπιθυμῶ πάντως νὰ δηλώσω, ὅτι ὁ κ. Ράλλης ἀπόψε ἔκαμε μίαν πιστὴν ἐξιστόρησιν τῶν ὅσων συνέβησαν. Εἰδικώτερον, ἐγὼ οὐδέποτε ἠμφισβήτησα, ὅτι ἠθέλησα τὴν πρωΐαν νὰ τὸν ἐνημερώσω —καὶ τὸ εἶπον χθὲς ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ θέματος— ὅτι «ἐβολιδοσκοπήσαμεν» τὴν Κυβέρνησιν— διότι ἕνα τηλεφώνημα δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν ἐπισήμου αἰτήσεως, διὰ νὰ ἐξακριβώσωμεν τὰς προθέσεις της. Ἀλλὰ εἶναι περίεργον, ὅτι πέραν τῆς ἱστορίας, τὸ μόνον θέμα τὸ ὁποῖον ἔχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ζωντανὴν καὶ οὐσιαστικὴν ἀξίαν, τὸ παραβλέπει ὁ κ. Ράλλης. Δὲν μετέβαλε τίποτε ἀπὸ τὴν πραγματικότητα, ἀλλὰ ἐλησμόνησε περιέργως τὸ θέμα ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐγὼ χθὲς ἰδιαιτέρως ἐπέμεινα. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἠρνήθη τὸν «Παναθηναϊκόν», διότι εὑρέθη ἐνώπιον τῆς ρητῆς καὶ κατηγορηματικῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ράλλη, ὅτι ἀπαγορεύει οἱανδήποτε συγκέντρωσιν εἰς οἱονδήποτε σημεῖον τῶν Ἀθηνῶν καὶ εἰς οἱανδήποτε πόλιν τῆς Ἑλλάδος εἰς ἀνοικτὸν χῶρον. Ὅταν δὲ τὸν ἠρώτησα: Ἐπὶ τέλους διὰ πόσον χρονικὸν διάστημα νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαγορευθοῦν αἱ συγκεντρώσεις; Εἶπε: «Δὲν ξεύρω διὰ πόσον χρονικὸν διάστημα, δὲν ξεύρω τί θὰ εἴπω μετὰ δύο μῆνας, ἀλλὰ πάντως διὰ τὸ παρὸν ἀποκλείεται ἀπολύτως». Χαίρω, κ. Πρόεδρε, διότι ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ράλλης, καίτοι αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία τοῦ θέματος, ἀποφεύγουν νὰ τὴν θίξουν καὶ προπαντὸς ἀποφεύγουν νὰ ἐπαναλάβουν τὴν ὑπερήφανον διακήρυξιν, τὴν ὁποίαν ἐκείνην τὴν ἑσπέραν ἐθεώρησαν καλὸν νὰ κάμουν πρὸς ἡμᾶς. Διότι τοῦτο θὰ ἀπετέλει, ὅπως ὀρθότατα καὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης διεπίστωσεν ἀπόψε, εὐθεῖαν παραβίασιν τοῦ Συντάγματος. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν εἶναι διατεθειμένη μὲ οἱονδήποτε σόφισμα καὶ μὲ οἱανδήποτε δικαιολογίαν ἀσύστατον νὰ παραδεχθῇ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐκείνην τὴν ἑσπέραν διεκήρυξεν. Βεβαίως θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ μία ἐπιμέρους ἐξαίρεσις. Ἀλλὰ ὁ κανὼν εἶναι καὶ πρέπει νὰ εἶναι —καὶ νομίζω ὅτι ἔτσι μόνον δικαιοῦμαι νὰ ἑρμηνεύσω καὶ τὴν σιωπὴν τῆς Κυβερνήσεως— ὅτι ἀναγνωρίζεται τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι τῶν Ἑλλήνων εἰς ἀνοικτὸν χῶρον. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία τοῦ πολιτικοῦ θέματος. Ἄν ὅμως ὁ κ. Ράλλης θέλῃ νὰ ἐπιμείνῃ ἐπὶ τῆς δηλώσεώς του, νομίζω, ὅτι μὲ τὴν εὐθύτητα καὶ μὲ τὴν παρρησίαν ποὺ τὸν διακρίνει, πρέπει νὰ τὸ εἴπῃ καθαρά. Ἀπὸ τὴν συζήτησιν αὐτὴν πρέπει τοὐλάχιστον τὸ θέμα αὐτὸ νὰ διευκρινισθῇ.

§122Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν ὑπῆρξεν γενικὴ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς Κυβερνήσεως διὰ συγκεντρώσεις ἐν ὑπαίθρῳ. Ἀπόδειξις ἡ συγκέντρωσις τοῦ Ἡρακλείου, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἠθέλησα νὰ ἀναφερθῶ διὰ νὰ μὴ ὀξύνω τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀρκετὰ εἰς τὴν διαπασών, ἡ ὁποία ἔγινε κατὰ τρόπον ἐξόχως ἀνώμαλον, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ ἄλλην λέξιν. Διότι ὅταν ἕνα κόμμα καὶ μάλιστα ἕνα κόμμα τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν φιλοδοξίαν νὰ κυβερνήσῃ τὸν τόπον αὐτὸν ὑποβάλῃ μίαν αἴτησιν διὰ συγκέντρωσιν ἐν κλειστῷ χώρῳ καὶ δύο ὥρας πρὸ τῆς συγκεντρώσεως ἀξιοῖ ἡ συγκέντρωσις αὐτὴ νὰ μεταβληθῇ εἰς συγκέντρωσιν εἰς ἀνοικτὸν χῶρον δὲν ξεύρω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρίσῃ κανεὶς τὴν πρᾶξιν αὐτήν. Καὶ παρὰ ταῦτα ὅταν μοῦ ἐτηλεφώνησεν ὁ ἁρμόδιος τῆς Χωροφυλακῆς ἀπὸ τὸ Ἡράκλειον καὶ μοῦ εἶπεν, ὅτι ἀναλαμβάνει τὰς εὐθύνας καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα κινδύνου διαταράξεως τῆς τάξεως, συνεννοηθεὶς μόνον μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔλειπε, τηλεφωνικῶς —ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἐπιτρέψω τοιαύτην πράγματι παράνομον συγκέντρωσιν,— διότι ἡ ὑποβολὴ αἰτήσεως πρὸ διώρου εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀκουσθῆ ποτέ, ἐπέτρεψα τὴν συγκέντρωσιν. Συνεπῶς διατί γίνεται λόγος περὶ γενικῆς ἀπαγορεύσεως τῶν συγκεντρώσεων. Δεύτερον, ὁ κ. Μητσοτάκης ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ εὐφυὴς καὶ εὐέλικτος μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἀπεδέχθη ἡ Ἕνωσις Κέντρου τὴν πρότασιν τοῦ «Παναθηναϊκοῦ», διότι δὲν ἤθελε νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν ἀξίωσιν τὴν ἰδικήν μας νὰ μὴ γίνωνται συναθροίσεις ἐν ὑπαίθρῳ. Μά, κύριοι βουλευταί, μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς θέμα συναθροίσεως ἐν ὑπαίθρῳ δὲν εἶχε συζητηθῆ. Μοῦ ἐζήτησεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἢ τὸν Κλαυθμῶνα ἢ τὸν «Παναθηναϊκόν». Καὶ ἀπήντησα, πάρετε τὸν «Παναθηναϊκόν». Διατί δὲν ἐδέχθησαν τὸν «Παναθηναϊκόν»; Διότι δὲν ἐπετράπη ἡ συγκέντρωσις εἰς τὴν ὕπαιθρον; Ἀφοῦ δὲν ἔγινε τοιαύτη συζήτησις. Δὲν ἐδέχθη ἡ Ἕνωσις Κέντρου τὸν «Παναθηναϊκόν» διότι ἐγνώριζεν, ὅτι ἡ συγκέντρωσις εἰς τὸ γήπεδον τοῦ «Παναθηναϊκοῦ» θὰ ἦτο μία ἄνευ προηγουμένου ἀποτυχία. Ἔπειτα ἠρωτήθην διὰ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ εἶπον, ὅτι καθ’ ὅσον γνωρίζω δι’ αὐτὴν τὴν περίοδον ἰσχύουν καὶ διὰ τὴν Θεσσαλονίκην ὅσα ἰσχύουν καὶ διὰ τὰς Ἀθήνας. Καὶ ὅταν ἀνεχώρουν οἱ κ.κ. Κωστόπουλος καὶ Μητσοτάκης, μοῦ εἶπον «νὰ προετοιμασθῇς, διότι θὰ ἀντιμετωπίσῃς συγκεντρώσεις εἰς κάθε Νομόν». Τρελλαθήκατε; Τοὺς εἶπα γελῶν. Θὰ κάμετε εἰς 50 Νομοὺς συγκεντρώσεις; Ἔ! Ὄχι, μοῦ εἶπαν, εἰς 50 ἀλλὰ εἰς τὰ μεγαλύτερα διαμερίσματα. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ οὐδόλως ὡμίλησα. Συνεπῶς ἐκεῖνο ποὺ λέγεται, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν ἀπεδέχθη τὸν Παναθηναϊκόν, διότι δὲν ἤθελε νὰ ὑποταχθῇ εἰς τὴν παράνομον ἀξίωσιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ συγκεντρώσεως ἐν ὑπαίθρῳ εἶναι τελείως ἀναληθές. Δὲν ὑπῆρξεν ἔδαφος τοιαύτης συζητήσεως. Δὲν ἔγινε βολιδοσκόπησίς μου. Δὲν μὲ ἠρώτησεν ὁ κ. Μητσοτάκης τὶ λέγω. Μοῦ εἶπεν «καὶ διὰ νὰ ξέρῃς θὰ σοῦ ζητήσωμεν αὐτὰ καὶ μάλιστα διὰ τὴν παροῦσαν ἑβδομάδα», διότι τὴν ἑπομένην ἦτο ἡ Μεγάλη Ἑβδομάς. Μοῦ ἀνηγγέλθη τὸ γεγονὸς αὐτὸ καὶ τότε συνεννοήθην μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν συνάδελφον Ὑφυπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μὲ τὴν Ἀστυνομίαν. Καὶ τὸ ἀπόγευμα ἀπήντησα, ὅτι εὐχαρίστως ἡ Κυβέρνησις δέχεται τὸν Παναθηναϊκόν. Πῶς λοιπὸν ἐπαναλαμβάνει διὰ δευτέραν φορὰν ὁ κ. Μητσοτάκης, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῇ τοιαύτην πρότασιν, διότι αὐτὸ θὰ ἐσήμαινε ὑποταγὴν εἰς ἀντισυνταγματικὴν ἀπαίτησιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν δὲν ὑπῆρξε πρότασις ἰδική μας ἀλλὰ ἀποδοχὴ ἰδικῆς των προτάσεως τὴν ὁποίαν μετὰ ταῦτα ἀδικαιολογήτως ἐγκατέλειψαν;

§123Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα πρέπει νὰ διευκρινισθῇ πλήρως. Ὁ κ. Ράλλης, ἐπαναλαμβάνω, μᾶς ἐδήλωσεν ἐκείνην τὴν ἑσπέραν —καὶ δὲν δύναται νὰ τὸ διαψεύσῃ— ὅτι δὲν εἶναι διατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ καμμίαν ἄδειαν συγκεντρώσεως εἰς καμμίαν πόλιν τῆς Ἑλλάδος εἰς ἀνοικτὸν χῶρον. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν ἀπεδέχθη τὸν Παναθηναϊκόν.

§124ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί;

§125Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δι’ οὕς λόγους αὕτη γνωρίζει. Τὸ πρόβλημα ἦτο, ἐὰν ἡ Ἕνωσις Κέντρου θὰ ἐπροχώρει εἰς ἀπηγορευμένην συγκέντρωσιν εἰς τὰς Ἀθήνας. Αὐτὸ ἦτο τὸ κρίσιμον ἐρώτημα. Καὶ τὴν ἀπεφάσισε, διότι ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Ράλλη, ἀπηγόρευσεν ἀπολύτως πᾶσαν συγκέντρωσιν καὶ πᾶσαν ἐπικοινωνίαν μὲ τὸν λαόν. Ἀνέφερεν ὁ κ. Ράλλης ὡς παράδειγμα καὶ τὸ Ἡράκλειον διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι δὲν ἀπηγόρευσαν ποτὲ γενικῶς τὰς συγκεντρώσεις εἰς ἀνοικτὸν χῶρον. Χαίρω ποὺ τὸ ἀκούω καὶ τὸ ἐγγράφω εἰς τὸ ἐνεργητικόν σας, ὅτι δὲν ἰσχύει διὰ σᾶς ἡ γενικὴ ἀπαγόρευσις. Εἶναι ὅμως ἀτυχὲς τὸ παράδειγμα, διότι εἰς τὸ Ἡράκλειον, ὅπως καὶ ὁ ἴδιος λέγει, ἐπραγματοποιήθη μὲν συγκέντρωσις εἰς ἀνοικτὸν χῶρον, ἀλλὰ κατὰ τρόπον ἀπηγορευμένον. Πράγματι, κ. συνάδελφοι, εἰς τὸ Ἡράκλειον ἐπραγματοποιήθη τόσον μεγάλη συγκέντρωσις, ὥστε ἦτο ἐκ τῶν πραγμάτων ἀδύνατον νὰ περιορισθῇ εἰς κλειστὸν χῶρον καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ μᾶς γίνῃ μάθημα καὶ διὰ τὸ μέλλον. Μεγάλαι συγκεντρώσεις δὲν περιορίζονται εἰς μίαν αἴθουσαν κινηματογράφου. Εἰς τὸ Ἡράκλειον, πράγματι ἐνεφανίσθησαν εἰς τὰς ἀρχὰς ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ὁ κ. Βενιζέλος, καὶ ἐδήλωσαν, ὅτι χάριν τῆς δημοσίας τάξεως πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ συγκέντρωσις. Ὑπενθυμίσαμεν εἰς τὸν κ. Ράλλην, κατὰ τὴν ἰδιαιτέραν μας συνάντησιν, ὅτι εἰς τὸ Ἡράκλειον, τὸ ὁποῖον ἐκυριαρχεῖτο ἀπὸ ἡμᾶς ἐκείνην τὴν στιγμήν, εἰς σημεῖον ὥστε τὰ ὄργανα τῆς τῆς τάξεως εἶχον κλεισθῆ εἰς τὰ ἀστυνομικὰ καταστήματα, ὅτι ἐπραγματοποιήθη ἡ πλέον νομοταγὴς συγκέντρωσις, τὴν ὁποίαν ἡ χώρα μας εἶχε γνωρίσει. Καὶ εἴπομεν εἰς τὸν κ. Ράλλην: Διατὶ ἀφοῦ ἐκεῖ ὅπου βεβαιωμένως θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ διαταράξωμεν τὴν τάξιν, δὲν τὸ ἐκάμομεν, διατὶ εἰς τὰς Ἀθήνας δὲν θὰ ἐπράττομεν τὸ ἴδιον; Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, δὲν ἀποδίδω τόσην σημασίαν εἰς τὰ ὅσα συνέβησαν, ὅσην ἀποδίδω, ἐν ὄψει τῆς περιόδου νέου πολιτικοῦ ἀγῶνος, εἰς τὸν ὁποῖον ἀποδυόμεθα, δοθέντος, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου εἶναι ἀποφασισμένη νὰ δημιουργήσῃ συγκεντρώσεις εἰς ἀνοικτὸν χῶρον, κατὰ τὰς ἐπικειμένας διακοπάς, εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς ἀτέγκτου στάσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐγκαταλείψεως τῆς γενικῆς ἀπαγορεύσεως τῶν συγκεντρώσεων εἰς ἀνοικτὸν χῶρον, τὴν ὁποίαν εὐχαρίστως διαπιστώνω ἀπόψε.

§126Ε. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Μητσοτάκης ὡμίλησε περὶ μεγαλειώδους συγκεντρώσεως τοῦ Ἡρακλείου, ἐπιθυμῶ νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι διὰ τὴν συγκέντρωσιν ἐκείνην ὑπῆρξεν ὀργάνωσις καὶ προπαρασκευὴ ἀπὸ 1½ μηνὸς προηγουμένως καὶ ὄχι μόνον εἰς τὸ Ἡράκλειον, ἀλλ’ εἰς ὁλόκληρον τὴν Κρήτην. Ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὴν τέως Διοίκησιν πρωτευούσης μετεφέρθησαν διὰ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ Ἡρακλείου πλέον τῶν 1200 ἀτόμων. Ἡ συγκέντρωσις τοῦ Ἡρακλείου εἶχε τὸν χαρακτῆρα παγκρητίου συγκεντρώσεως. Καὶ παρὰ ταῦτα οἱ συγκεντρωθέντες κατέλαβον ἕνα χῶρον μόνον ἀπὸ 4.150 τ.μ. Ἀσφαλῶς ὁ κ. Μητσοτάκης γνωρίζει, ὅτι ἅπας σχεδὸν ὁ πληθυσμὸς τῆς πόλεως τοῦ Ἡρακλείου καὶ τῆς ὑπαίθρου δὲν ἐπροθυμοποιήθη καὶ δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὴν συγκέντρωσιν, διότι δὲν συνεμερίζετο τὰς ἀπόψεις τῶν Ἀρχηγῶν τοῦ Κέντρου.

§127Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡμεῖς διὰ νὰ ζητῶμεν τὰς συγκεντρώσεις σημαίνει, ὅτι δὲν τὰς φοβούμεθα. Ἀφῆστε ἐλεύθερες συγκεντρώσεις καὶ τότε θὰ ἰδῆτε, ἐὰν θὰ εἶναι μεγάλαι ἢ μικραί. Τότε θὰ μετρηθῶμεν.

§128Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιθυμῶν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν θέσιν του κατέφυγεν εἰς τὸ ἑξῆς τέχνασμα. Εἶπεν, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἐπεθύμει συγκέντρωσιν εἰς ἀνοικτὸν χῶρον, διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εἶχεν ἐξασφαλισμένην τὴν συνεπικουρίαν τῆς ΕΔΑ, καὶ συνεπῶς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς συγκεντρώσεως. Γνωρίζει ὅμως ὁ κ. Ράλλης, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου διεξάγει διμέτωπον ἀγῶνα καὶ πρὸς τὴν ΕΡΕ καὶ πρὸς τὴν ΕΔΑ. Ἀλλ’ ἂς ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις ἐλευθέρως τὰς συγκεντρώσεις, τὰς ὁποίας ἐπιθυμοῦμεν νὰ κάμωμεν καὶ θὰ ἴδωμεν πόσοι θὰ ἔλθουν εἰς αὐτὰς καὶ ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῶν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Κύρκος, ἔχει τὸν λόγον.

§130Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ ἀρχίσῃ κανεὶς τὴν ὁμιλίαν του μὲ μίαν αὐτοκριτικήν. Ἔχομεν νομίζω, ὑπερεκτιμήσει τὴν ἀντίστασιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν πάλην ποὺ διεξάγεται διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν Δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὰς ἀγορεύσεις καὶ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν καὶ διεπίστωσα, ὅτι ἡ ἀντίστασις ὑπῆρξε λίαν ἀσθενὴς καὶ ὑποτονική, διότι προφανῶς δὲν ὑπάρχουν ἐπιχειρήματα εἰς τὰς ἐπιθέσεις, τὰς ὁποίας κάμνει ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ὁ κ. Ἀβέρωφ, διὰ τὴν ἀπόκρουσιν τῶν ἐπιθέσεων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἠκολούθησε τὴν ἁπλοϊκὴν τακτικήν, ὅτι τὰ μαῦρα διὰ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, εἶναι ἄσπρα διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ὁ κ. Ράλλης ἦλθε νὰ μᾶς διαβεβαιώσῃ, ὅτι καλύτεραι ἐκλογαί, ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τῆς 29ης Ὀκτωβρίου δὲν ὑπῆρξαν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τοῦτο δὲ παρ’ ὅλον, ὅτι βοᾷ περὶ τοῦ ὀργίου τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας, ὄχι μόνον σύμπας ὁ Ἑλληνισμός, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐξωτερικὸν ἀκόμη. Δυστυχῶς, κ. βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀπολέσει πᾶσαν ἀνταπόκρισιν μὲ τὴν πραγματικότητα καὶ ὁ διάλογος μετ’ αὐτῆς εἶναι λίαν δυσχερής. Αἱ συνεχῶς, ὅμως προστιθέμεναι νέαι δυνάμεις εἰς τὸν ἀγῶνα διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν ἀποδεικνύουν τοῦτο μὲν τὴν ἀπήχησιν, τὴν ὁποίαν εὑρίσκουν αἱ ἰδικαί μας παραινέσεις εἰς τὸν λαόν, τοῦτο δὲ τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ μὴ ὑποκύψῃ εἰς τὸ πραξικόπημα τῆς 29ης Ὀκτωβρίου. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τοὺς τελευταίους τρεῖς μῆνας συνέβησαν σοβαρώτατα γεγονότα, τὰ ὁποῖα καθιστοῦν τὴν παροῦσαν συζήτησιν καὶ σοβαρὰν καὶ κρίσιμον. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν ἀστόχων ἐνεργειῶν της ἔδωσε τὴν εἰκόνα πλήρους ἐξαχρειώσεως καὶ ἐκύλισεν εἰς τὴν λάσπην ὅλους τοὺς θεσμούς. Ταὐτοχρόνως, διὰ νὰ κρατηθῇ εἰς τὴν ἐξουσίαν προσέφυγεν, ἀφοῦ ἐξήντλησεν ὅλα τὰ μέσα μιᾶς ἀδιστάκτου προπαγάνδας καὶ εἰς ἀνοικτὴν βίαν κατὰ τῶν μαζῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Παρὰ ταῦτα, νέαι δυνάμεις προστίθενται εἰς τὸν ἀγῶνα διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν Δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν μὲ ἀποτέλεσμα ἀπὸ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ Ἡρακλείου νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν μεγαλειώδη συγκέντρωσιν τῶν Ἀθηνῶν. Εἰς τοὺς ἀγῶνας αὐτοὺς ἐδοκιμάσθη ἀφ’ ἑνὸς ἡ ἠθικὴ ποιότης, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται διὰ τὴν Δημοκρατίαν καὶ ἐθριάμβευσε καὶ ταὐτοχρόνως ἡ ἠθικὴ ποιότης τῆς κυβερνώσης παρατάξεως, ἡ ὁποία πανικόβλητος κατέφυγεν εἰς τὴν χρῆσιν τῆς βίας διὰ νὰ παραλύσῃ τὴν ἀντίστασιν τοῦ λαοῦ. Εἰς τοὺς ἀγῶνας αὐτοὺς διεπιστώθησαν καὶ αἱ ἀπέραντοι δυνατότητες καὶ αἱ ἀδυναμίαι τοῦ δημοκρατικοῦ ἀγῶνος καὶ κυρίως ἡ ἀνάγκη τῆς ἑνότητος καὶ τῆς ὀργανώσεως τῶν λαϊκῶν μαζῶν, διὰ τὴν ἀνατροπὴν τῆς παρανόμου Κυβερνήσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ. Ἀλλὰ διεπιστώθησαν καὶ οἱ φοβεροὶ κίνδυνοι ποὺ ἀπειλοῦν καὶ αὐτὰ τὰ ὑπολείμματα τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν διὰ τῆς κρατούσης ἐλαστικότητος τοῦ Κράτους. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, κανεὶς δὲν δικαιοῦται νὰ ὑποτιμᾷ τὴν σημασίαν τοῦ πραξικοπήματος ποὺ εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἐξέλιξιν, καίτοι αἱ διεθνεῖς συνθῆκαι δὲν εἶναι πρόσφοροι διὰ τὴν κατάργησιν καὶ τοῦ τόπου τῆς Δημοκρατίας. Κύριοι βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν ἀποψινὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, ὁ ὁποῖος ἀνέπτυξεν ἰδέας, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν μετὰ προσοχῆς. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐτόνισεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἀναπροσαρμογῆς τοῦ Συντάγματος καὶ αὐτὴν κανεὶς νομίζω σοβαρῶς δὲν μπορεῖ νὰ τὴν ἀποκρούσῃ. Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα μήπως τὸ ἤδη ὑφιστάμενον Σύνταγμα δὲν λειτουργεῖ ὁμαλῶς; Ἡ διατύπωσις αὐτῆς τῆς γνώμης δὲν ἀποτελεῖ ἐπίκρισιν τῶν ὑποστηριχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν. Ἐκφράζει ἁπλῶς τὴν θλῖψιν, διότι στὸν συνθετικὸ προβληματισμό μας, δὲν θὰ ἔχουμε καὶ τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Μαρκεζίνη στὸ μέγα θέμα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ σύνοδος τοῦ ΝΑΤΟ ἔδωσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξῃ ἐμπράκτως ὑπὲρ τῆς ἐντάσεως τῶν ἐξοπλισμῶν τῶν μελῶν τοῦ ΝΑΤΟ. Ἐπ’ αὐτοῦ, βεβαίως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὑπάρχουν διαφοραὶ ὅσον ἀφορᾶ τὰς ἀπόψεις τῆς ΕΔΑ μὲ τὰ ἄλλα Κόμματα καὶ μέχρις ὅτου πεισθοῦν τὰ ἄλλα Κόμματα, ὅτι ἡ ἔνταξις τῆς χώρας εἰς τὸ ΝΑΤΟ εἶναι ἀσύμφορος ἡ ΕΔΑ δὲν θέτει τὸ θέμα τῆς ἐξόδου ἐκ τοῦ ΝΑΤΟ ὡς σημεῖον ἑνὸς ἐλαχίστου προγράμματος διὰ τὴν πραγματοποίησιν δημοκρατικῆς συνεργασίας. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις προσέδεσε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸν κύκλον τῶν πλέον ἐπιθετικῶν μελῶν τοῦ ΝΑΤΟ, εἰς τὸ ἅρμα τῶν πλέον φιλοπολέμων καὶ ἐπιθετικῶν κύκλων ὅπως εἶναι οἱ χιτλερικοὶ τῆς Μπὸν καὶ οἱ μιλιταρισταὶ τοῦ Πενταγώνου. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ἀβέρωφ μᾶς εἶπεν ἐδῶ, ὅτι ὅρος ἀπαρασάλευτος εἶναι ὅπως ἡ Ἑλλὰς ἔχῃ βάρος στρατιωτικῶν δαπανῶν ἴσον πρὸς τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας τῶν βορείων γειτόνων μας. Δὲν γνωρίζομεν τὸ ὕψος τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν τῶν βορείων γειτόνων μας, ἀλλὰ διατὶ δὲν θὰ πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἀμφοτερόπλευρον μείωσιν τοῦ ἐξοπλισμοῦ ὅπως προτείνεται ἀπὸ τοὺς βορείους γείτονας. Αἱ στρατιωτικαὶ δαπάναι εἶναι βάρος δυσβάστακτον καὶ ἂν πράγματι ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὴν εἰρήνην καὶ τὴν μείωσιν τῶν στρατιωτικῶν βαρῶν, δὲν θὰ εἴχομεν παρὰ νὰ ἀποδεχθῶμεν τὰς ἐπανειλημμένας ἐντίμους προτάσεις τῆς Βουλγαρίας καὶ Ρουμανίας. Μὲ τὴν εὐκαιρίαν τῆς Συνόδου τοῦ ΝΑΤΟ, προσῆλθον εἰς τὴν σύνοδον καὶ πρώην χιτλερικοὶ στρατηγοὶ ἐγκληματίαι τοῦ τελευταίου πολέμου, ὅπως ὁ στρατηγὸς Χοΐζινγκερ, καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα, ἔχουν καμμίαν σχέσιν τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων ἐργατῶν, τῶν ἀγροτῶν, τῶν Ἑλλήνων ἀστῶν μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ χιτλερικοῦ στρατηγοῦ Χοΐζινγκερ καὶ τῶν ρεβανσιστῶν τῆς Μπόν; Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ πρέπει ἡ ἱστορικὴ μνήμη νὰ εἶναι τόσον βραχεῖα, ὥστε νὰ φθάνωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ ὑποδεχώμεθα εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ μάλιστα εἰς τοὺς τόπους ὅπου ἐμαρτύρησαν οἱ ἥρωες τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως τῆς χώρας, ὡς ἀρχηγοὺς τῶν συμμαχικῶν δυνάμεων τοὺς χιτλερικοὺς ἐγκληματίας. Ἔχω εἰς χεῖρας μου μίαν φωτογραφίαν δύο ἡρώων, οἱ ὁποῖοι κρεμάσθησαν εἰς τὴν πλατεῖαν τῆς Τριπόλεως, τοῦ Ζυγούρη καὶ τοῦ γαμβροῦ του, οἱ ὁποῖοι κρεμάσθησαν κατόπιν διαταγῆς τὴν ὁποίαν ὑπέγραψεν ὁ στρατηγὸς Χοΐζινγκερ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀποκτοῦν ἀληθῆ συμβολικὴν σημασίαν δι’ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος. Ἐρωτῶ εἰς τὶ θὰ ἔβλαπτε ἐὰν κατὰ τὴν ἰδίαν ἐποχὴν ποὺ ἤρχετο ὁ Χοΐζινγκερ εἰς τὰς Ἀθήνας ἐπραγματοποιεῖτο τὸ μνημόσυνον εἰς ἱερὰν μνήμην τῶν ἐκτελεσθέντων διακοσίων πατριωτῶν ἐν Καισαριανῇ τὴν 1ην Μαΐου. Εἰς τὶ θὰ ἔβλαπτεν ἡ ἀπότισις αὐτὴ τοῦ φόρου τιμῆς εἰς τοὺς θυσιασθέντας αὐτοὺς ἥρωας καὶ ὅμως ἀκόμη καὶ τὰ κόλυβα κατεσχέθησαν ὑπὸ τῆς Ἀστυνομίας.

§131Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθῆ αὐτά;

§132Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶναι δυνατόν, κ. συνάδελφε, νὰ ἀνεφέραμε τὸ γεγονός, ἐὰν δὲν ἦτο ἀληθινόν;

§133Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν συνέβη αὐτὸ ποὺ καταγγέλετε κύριε συνάδελφε καὶ ἐπειδὴ πλήττει τὸ αἴσθημα παντὸς ὀρθοδόξου θὰ παρεκάλουν τὸν παριστάμενον κύριον Ὑφυπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν.

§134Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, διὰ διατάγματος τοῦ 1954 καθωρίσθη ὅπως τὰ μνημόσυνα τῶν θυμάτων τῆς κατοχῆς γίνονται ἐκ μέρους τοῦ Κράτους καὶ δαπάναις αὐτοῦ. Διὰ τοῦ αὐτοῦ διατάγματος ἀπαγορεύονται τὰ ὁμαδικὰ μνημόσυνα τῶν θυμάτων τῆς κατοχῆς ἐκ μέρους ὀργανώσεων. Τὸ ἀπαγορευθὲν μνημόσυνον ἦτο ὁμαδικὸν καὶ εἶχε πολιτικὴν σκοπιμότητα.

§135Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτο ἀτομικὸν ἢ ὁμαδικόν;

§136Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Σᾶς εἶπον, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ὁμαδικοῦ μνημοσύνου τὸ ὁποῖον διωργανώθη ἀπὸ μίαν ὀργάνωσιν ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Φοῖνιξ». Εἰς τὸν ἱερέα τῆς περιοχῆς παρουσιάσθη μία κυρία ὀνόματι Βασιλικὴ Μαλαπέστα καὶ παρέδωκεν εἰς τὸν ἱερέα κατάστασιν 200 ὀνομάτων, θυμάτων τῆς κατοχῆς. Συνεπῶς βάσει τοῦ διατάγματος τοῦ 1954 ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ ἀστυνομία νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν τέλεσιν τοῦ μνημοσύνου.

§137Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς κ. Ὑπουργέ, ὅτι τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα ἐπέταξαν τὰ κόλυβα;

§138Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν Ἐκκλησίαν παρίσταντο ἀστυνομικὰ ὄργανα τὰ ὁποῖα ἐπέβλεπαν καὶ ἐδήλουν εἰς τοὺς προσερχομένους, ὅτι βάσει τοῦ σχετικοῦ διατάγματος ἀπαγορεύεται ἡ τέλεσις ὁμαδικῶν μνημοσύνων. Κατὰ τὴν ὥραν αὐτὴν ἐνεφανίσθη ἕνας κύριος, ὁ ὁποῖος ἐκράτει εἰς τὰς χεῖρας του ἕνα δίσκον μὲ κόλυβα. Τοῦ ἐδηλώθη ἐκ μέρους τοῦ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἀστυνομικῆς δυνάμεως, ὅτι τὸ μνημόσυνον ἀπηγορεύθη. Οὗτος ὅμως ἀντέστη καὶ ὡδηγήθη εἰς τὸ Τμῆμα. Μετὰ ταῦτα ἐκλήθη νὰ παραλάβῃ τὸν δίσκον μὲ τὰ κόλυβα ἀλλὰ δὲν ἐνεφανίσθη. Μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐκλήθη ἀστίατρος, ὁ ὁποῖος ἐγνωμάτευσεν διὰ τὴν καταστροφήν των. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐπικρίνεται ἡ Ἀστυνομία ὅταν τηρῇ καὶ ἐφαρμόζῃ τοὺς νόμους.

§139Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Συγχαρητήρια κύριε Ὑπουργέ, ὡδηγήσατε τὸν δίσκον μὲ τὰ κόλυβα εἰς τὸ Τμῆμα.

§140Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Διατὶ διαμαρτύρεσθε, κύριε Ἡλιόπουλε; Ἐπειδὴ ἐφηρμόσαμεν τὸν νόμον; Καὶ ὁ κ. Μπακόπουλος ἐξέφρασε γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ...

§141Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἐξέφρασα γνώμην. Πληροφορίαν ἐζήτησα.

§142Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Ὅ,τι μετέδωσα, εἶναι ἀπάντησις εἰς τὴν πληροφορίαν ποὺ ἐζητήσατε.

§143Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ μνημόσυνον δὲν ἦτο πολιτικὸν καὶ δὲν ὡργανώθη ἀπὸ τὴν ὀργάνωσιν «Φοῖνιξ» ὡς ἐδήλωσεν ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ μνημόσυνον ἐτελεῖτο ἀπὸ τοὺς συγγενεῖς τῶν ἡρώων τῆς κατοχῆς. Τὰ κόλυβα κατεσχέθησαν ἀπὸ τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα καὶ εἰς διαμαρτυρίας τῶν συγγενῶν τῶν ἡρώων μας, ὡρισμένοι ἐξ αὐτῶν ἐνεκλείσθησαν εἰς τὰ Ἀστυνομικὰ Τμήματα. Οὔτε οἱ Γερμανοί, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς, δὲν ἀπηγόρευσαν τὰ μνημόσυνα. Εἶναι αἶσχος ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ ἀπαγορεύῃ τὰ μνημόσυνα τῶν μαρτύρων, τῶν ἡρώων, τῶν ἀγωνιστῶν τῆς ἐλευθερίας.

§144Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, τιμῶ καὶ τοὺς ἥρωας καὶ τοὺς μάρτυρας καὶ τοὺς ἀγωνιστὰς τῆς ἐλευθερίας. Ἀλλὰ συζητοῦμεν σήμερον, ἐὰν τὸ μνημόσυνον ἦτο ὁμαδικὸν ἢ ἀτομικὸν καὶ ἂν τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα ἐνήργησαν παρανόμως. Σᾶς εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι εἰς τὸν ἱερέα τοῦ Ναοῦ ἐνεφανίσθη ἡ κυρία Βασιλικὴ Μαλαπέστα, ἡ ὁποία παρέδωκεν πίνακα 200 ὀνομάτων. Ἐξ αὐτοῦ ἀποδεικνύεται, ὅτι τὸ μνημόσυνον ἦτο ὁμαδικὸν καὶ οὐχὶ ἀτομικόν. Ἐπαφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νὰ κρίνῃ περὶ τούτου.

§145Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπιτρέπετε; Ὁ νόμος λέγει, ὅτι ἀπαγορεύεται ἢ γίνεται κατόπιν ἀδείας;

§146Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω.

§147Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἢ εἴχατε σεῖς, ἡ Ἀστυνομία, τὸ δικαίωμα νὰ χορηγήσητε τὴν ἄδειαν. Αὐτὸ θέλω νὰ γνωρίζω, ἐὰν εἴχατε τὸ δικαίωμα νὰ ἀπορρίψητε τὴν αἴτησιν ἢ ὄχι.

§148Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα τῆς 24.12.1954 «περὶ τελέσεως μνημοσύνων διὰ τὰ θύματα τῶν στρατευμάτων κατοχῆς ἢ τῶν κομμουνιστῶν» λέγει τὰ ἑξῆς: «...... (ἀναγινώσκει)......».

§149Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἐδῶ ἔχομεν μνημόσυνον ἐκ μέρους συγγενῶν. Ἐπιτρέψατέ μου, κύριε Ὑπουργέ, νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὅλοι οἱ ἀγωνισταὶ συνεφυρόμεθα. Ἐγὼ εἰς τὸ κελλὶ τῶν φυλακῶν Ἀβέρωφ ἤμουν μὲ τὸν Στέφανον Σαράφην καὶ τὸν στρατηγὸν Κετσέαν. Ἐὰν μὲ ἐξετέλουν οἱ Γερμανοὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ μοῦ κάμουν μνημόσυνον;

§150Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐρώτησίς σας εἶναι ἀτυχής. Εἶπα, ὅτι ἀτομικὸν μνημόσυνον ἠδύνατο πᾶς τις νὰ κάμῃ. Ἐγὼ ἐπαφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν σας ἐὰν τὸ μνημόσυνον ἦτο ὁμαδικὸν ἢ ἀτομικόν. Αὐτὸ ἔχομεν νὰ κρίνωμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐὰν ἔπρεπε νὰ σᾶς κάμουν μνημόσυνον; Καὶ εὐτυχῶς ποὺ εἶσθε, ποὺ εὑρίσκεσθε ἐδῶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἔπρεπε νὰ σᾶς κάμουν. Διατὶ θέλετε νὰ μὲ φέρετε εἰς δύσκολον θέσιν μὲ αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν; Εἶπα ἐγώ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ μνημόσυνον; Τὸ μνημόσυνον ὅμως αὐτὸ εἶχε καθαρῶς πολιτικὴν ἐκδήλωσιν, ἤ, ἐὰν θέλητε, κἄποιαν ἀντίδρασιν ἐπὶ τῇ παρουσίᾳ ἐδῶ τῶν Ὑπουργῶν τοῦ ΝΑΤΟ. Κατόπιν αὐτοῦ σᾶς ἐρωτῶ, ἦτο ὁμαδικὸν μνημόσυνον καὶ εἶχε κἄποιαν σκοπιμότητα ἢ ἦτο καθαρῶς θρησκευτικόν;

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίσατε, κύριε Κύρκο.

§152Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἡ τελευταία φράσις, ποὺ εἶπεν ὁ κ. Δαβάκης, ἔδωσε τὴν κλεῖδα τῆς ὑποθέσεως, διότι ἐὰν δὲν ὑπῆρχον ἐδῶ οἱ Χιτλερικοὶ στρατηγοί, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εὕρισκε τὸν τρόπον καὶ ἐὰν ἀκόμη ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ φοβεραὶ διατάξεις αἱ ἀπαγορευτικαὶ ἐναντίον τῶν μνημοσύνων, θὰ εὕρισκε τὸν τρόπον νὰ δείξῃ περισσότερον ἀνθρωπισμὸν καὶ ἀνθρωπίνην εὐαισθησίαν, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς αὐτὸ τῆς ἐδημιούργησε τὸ πολιτικὸν πλέγμα. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς πατριώτας, οἱ ὁποῖοι ἐξετελέσθησαν ἀπὸ τὸν Χόϋζιγκερ, νὰ κάμουν μνημόσυνον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς τιμῶμεν τὸν Χόϋζιγκερ. Μὴν ἀπατώμεθα, αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τὴν συγκεκριμένην ἐκείνην στιγμὴν καὶ εἶναι πολὺ θλιβερὸν τὸ ὅτι ὁ κ. Δαβάκης σήμερον αὐτὰς τὰς ἐξηγήσεις δίδει ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ σιωπήσῃ, διότι ὁ κ. Δαβάκης τοὐλάχιστον εἰς τὸ θέμα αὐτό, ἔχει μίαν ἀνθρωπίνην εὐαισθησίαν. Καὶ διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα, ὁ Χοῦζιγκερ καὶ ὁ Στράους ἐπῆγαν εἰς τὴν Κρήτην, τί ἐπῆγαν νὰ κάμουν; Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ δώσῃ συγκεκριμένην ἀπάντησιν, ὑπάρχουν βάσεις πυραύλων εἰς τὴν Κρήτην ἢ ὄχι; Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη τὴν ἐγκατάστασιν βάσεων πυραύλων εἰς τὴν Κρήτην, θὰ πρέπει νὰ μᾶς τὸ δηλώσῃ, διότι ὑπάρχει δεσμευτικὴ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἰς περίπτωσιν ἐγκαταστάσεως τῶν βάσεων αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔφερε τὸ θέμα αὐτὸ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας πρὸς ἔγκρισιν. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἡ πεῖρα ἀπὸ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ Κυπριακοῦ, ὅπου καὶ εἰς τὴν μεγάλην αὐτὴν ὑπόθεσιν ὑπῆρξε δεσμευτικὴ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην νὰ φέρῃ τὸ Κυπριακὸν θέμα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἐν τούτοις πίσω ἀπὸ τὶς πλάτες τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔκλεισε κατὰ τρόπον ἐπαίσχυντον τὸ Κυπριακόν, χωρὶς νὰ αἰσθανθῇ τὴν ἀνάγκην νὰ τὸ φέρῃ παρὰ μόνον ὡς τετελεσμένον γεγονός. Καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁμιλῶ ὡς βουλευτὴς τῆς Κρήτης καὶ λέγω, ὅτι ὁ Κρητικὸς λαὸς δὲν εἶναι διατεθειμένος νὰ ἐπιτρέψῃ τοιαῦτα συστήματα. Ὑπενθυμίζω τὸ ἄρθρον τῆς ἐφημερίδος «Ἀλλαγὴ» τῆς Κρήτης, ἡ ὁποία ἔγραψεν, ὅτι ὁ Στράους πρόκειται νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Κρήτην. Ὅταν ἐδημοσιεύθη ἡ πληροφορία αὐτὴ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἡ ἐφημερὶς «Ἀλλαγὴ» ἔγραψε πρὸς τὸν Χιτλερικὸν ἡγέτην Στράους καὶ τοῦ εἶπε «μὴ μᾶς θέσετε εἰς τὴν δοκιμασίαν αὐτήν, διότι ὁ Κρητικὸς λαὸς δὲν ἐλησμόνησεν, ὅτι πρὸ 20 ἐτῶν οἱ Χιτλερικὲς μπόττες ἐσκόρπιζον τὸν θάνατον εἰς τὴν Κρήτην». Εἰς τὸ θέμα τῶν βάσεων θὰ πρέπει πολὺ νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν βάσεων εἰς Κρήτην, κεντρώα ἐφημερὶς τοῦ Ἡρακλείου ἐδημοσίευσεν ἄρθρον καὶ ἀπηύθυνε προειδοποίησιν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν θὰ πρέπει νὰ λησμονήσῃ, ὅτι πρὸ 20ετίας οἱ Γερμανοὶ σκορποῦσαν τὸν ὄλεθρον καὶ τὸν θάνατον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὸ δεύτερον στοιχεῖον κατ’ ἐπιλογὴν εἶναι τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη εἰς αὐτοὺς τοὺς μεγίστης πολυτελείας γάμους, οἱ ὁποῖοι συνεκλόνισαν τὴν κοινὴν συνείδησιν καὶ διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ὑπῆρχον πιὸ ἐκφραστικὰ μέσα διὰ νὰ ὁμιλήσῃ κανεὶς ἐλεύθερα ἀπὸ τοὺς μορφασμούς, μὲ τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου ὑπεγράμμισε τὴν ἀηδίαν εἰς τὸν λόγον του τὸν χθεσινόν. Ὑπάρχει ὅμως ἕνα στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον πράγματι δημιουργεῖ.....

§153Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἔχει τὴν συνήθειαν ὅ,τι θέλει νὰ εἴπῃ νὰ τὸ λέγῃ φανερὰ καὶ ὅ,τι ἠθέλησε νὰ εἴπῃ ἀναφορικῶς πρὸς τοὺς γάμους, τὸ εἶπε φανερά. Μὴ θέλετε νὰ συναγάγητε συμπεράσματα ξένα πρὸς τὰς σκέψεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐκ μορφασμῶν, τοὺς ὁποίους δὲν γνωρίζομεν ἐὰν καὶ πράγματι ἐγένοντο. Ὅ,τι εἶχε νὰ εἴπῃ τὸ εἶπε φανερά, ὅπως φανερὰ τὰ λέγει ὅλα ὅσα ἔχει νὰ εἴπῃ πάντοτε.

§154Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Σεῖς καλύτερον ἀπὸ ἐμὲ ἑρμηνεύετε αὐθεντικῶς καὶ τὰ λόγια καὶ τοὺς μορφασμοὺς τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου.

§155Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ μορφασμοί, ἐὰν ὑπῆρξαν, δὲν ἐξηγοῦνται διὰ τῶν διανοημάτων του, διότι συνηθίζει νὰ λέγῃ φανερὰ πάντοτε ὅ,τι ἔχει νὰ λέγῃ.

§156Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἡ παρατήρησις πάντως εἶναι πρωϊνῆς ἐφημερίδος, νομίζω τοῦ Κέντρου. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἕνα θέμα ἀπὸ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν τῶν γάμων παρουσιάζει ἕνα δημόσιον ἐνδιαφέρον, εἶναι τὸ θέμα τῶν παροχῶν, τῶν δώρων. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἰς τὰς ἐφημερίδας εἶχεν ἐγερθῆ μέγας θόρυβος ἀπὸ τὴν ἄρνησιν τῶν ἐφοπλιστῶν τοῦ Λονδίνου νὰ προσφέρουν τὰ δῶρα, τὰ ὁποῖα οἰκειοθελῶς ὤφειλον νὰ προσφέρουν διὰ τοὺς γάμους τῆς Πριγκηπίσσης. Καὶ νομίζω, ὅτι μὲ τὰ παζαρεύματα, ποὺ ἔγιναν, ἐδέχθησαν νὰ προσφέρουν ἕνα πεντόλιρον κατὰ πλοῖον ἢ κατὰ χιλιάδα τόννων.

§157Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Λυποῦμαι, ἀλλὰ ἡ Ἕνωσις Ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν ἐδημοσίευσεν ἀνακοίνωσιν εἰς ὅλας τὰς Ἀθηναϊκὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ σχετικὴ εἴδησις εἶναι ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον ἀνακριβής.

§158Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Πιθανὸν ἡ Ἕνωσις τῶν Ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν νὰ μὴ ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ τίποτε διάφορον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμε. Πολλαὶ δηλώσεις διαψεύδονται, ἀλλὰ οἱ Βρεταννοὶ δημοσιογράφοι, μετέδωσαν τὴν πληροφορίαν αὐτὴν καὶ ἐδῶ δημιουργεῖται τὸ πρόβλημα. Πῶς ἐνῷ ἠρνήθησαν τὴν καταβολὴν αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ, ἔρχονται μεταγενεστέρως καὶ ἁμιλλῶνται ποῖος θὰ δώσῃ τὰ περισσότερα; Εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ἁπλῶν ἀνθρώπων συνδυάζεται τὸ φαινόμενον αὐτὸ μὲ τὰς φορολογικὰς καὶ ποικίλας ἀπαλλαγάς, μὲ τὰς παγωμένας πιστώσεις καὶ τὰς διαφόρους παροχάς, αἵτινες προσλαμβάνουν πλέον τὴν μορφὴν δωροδοκίας. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀποφεύγει νὰ λάβῃ θέσιν καὶ νὰ ἀντικρούσῃ τὰς βαρυτάτας αὐτὰς κατηγορίας, ἐνῷ διὰ τῆς προπαγάνδας τοῦ ψιθύρου, προσπαθεῖ νὰ ἀποσείσῃ ἀπὸ τοὺς ὤμους της τὰς εὐθύνας.

§159Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, κατηγορίαι ὡς τὰς διετυπώσατε εἶναι ἀνάξιοι καὶ διαψεύσεως. Δὲν ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνδυάσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σεῖς συνεδυάσατε καὶ νὰ συνδυάσῃ μὲ πριγκηπικοὺς γάμους, παγωμένας πιστώσεις, δωροδοκίας κλπ. Εἶναι πράγματα τόσον διαφανῆ, ὥστε εἶναι ἀνάξια διαψεύσεως.

§160Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, ποὺ ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐκτὸς πραγματικότητος. Δὲν ἔχει πληροφορίας, τί συμβαίνει εἰς τὸν λαὸν καὶ ὅταν τῆς λέγουν κἄτι ποὺ κυκλοφορεῖ μεταξὺ τοῦ λαοῦ, δὲν θὰ πρέπει προχείρως νὰ προβαίνῃ εἰς κατηγορηματικὴν διάψευσιν. Ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ἀποσυνδεθῇ ἀπὸ τὰς εὐθύνας διὰ τὴν ὅλην αὐτὴν διαδικασίαν τῶν δώρων καὶ τῶν ἀλογίστων ἐξόδων διὰ νὰ ἀποφύγῃ κἄθε κριτικὴν καὶ ἔλεγχον ὡς πρὸς τὸ ὕψος τῶν δαπανῶν, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνακοινώνει.

§161Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Αἱ δαπάναι εἶναι γνωσταί. Ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς ἀνακοίνωσιν τοῦ ὕψους τῶν δαπανῶν καὶ τὸ ἐπανέλαβε 100 φοράς. Δὲν πρόκειται νὰ τὸ ἐπαναλάβῃ διὰ 101. Αὐταὶ εἶναι αἱ δαπάναι ποὺ ἀνεκοινώθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι πασίγνωσται. Ἡ μὲν προὶξ εἶναι ὅση ἐψηφίσατε, αἱ δὲ δαπάναι εἶναι ὅσαι ἀνεκοινώθησαν. Ἀνεκοινώθη, ὅτι τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν, ἀνῆλθεν εἰς 1.500.000. Αὐτὴ εἶναι ἡ δαπάνη τοῦ Δημοσίου. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν αὐτὰ ποὺ εἴπατε περὶ ψιθύρων, δυστυχῶς, δὲν εἶναι ἄξια διαψεύσεως, διότι διὰ πᾶσαν ἐνέργειαν τοῦ Βασιλέως ὑπεύθυνος εἶναι ἡ Κυβέρνησις.

§162Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν δήλωσιν αὐτὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀναλαμβάνει καὶ συγκεκριμένην πολιτικὴν εὐθύνην καὶ δὲν νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ εἶναι εὐχαριστημένη.

§163Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, παρηγγέλθησαν 5.000 καθίσματα. Τὸ ποσὸν ποὺ εἴπατε, 1.500.000, νομίζω, ὅτι δὲν καλύπτει οὔτε τὴν δαπάνην διὰ τὰ καθίσματα αὐτά.

§164Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Διὰ νὰ διαλυθῇ ἅπαξ διὰ παντὸς ὁ ψίθυρος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ψίθυρος, ὅπως τὸν ἐχαρακτηρίσατε σεῖς, προερχόμενος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀποβλέπων εἰς τὴν ἀποσύνδεσιν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὰς εὐθύνας τὰς συνδεομένας μὲ τὴν τέλεσιν τῶν γάμων, ἀλλ’ εἶναι ψίθυρος προερχόμενος ἀπὸ σᾶς, σχετικῶς μὲ τὰς φανταστικὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἐπραγματοποιήθησαν, διὰ νὰ διαλυθῇ, λέγω, ἅπαξ διὰ παντός, ὁ ψίθυρος αὐτός, ὁ ὁποῖος ἀποβλέπει εἰς τὴν δηλητηρίασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δηλῶ, καὶ δηλῶ ὑπευθύνως, ὅτι αἱ δαπάναι ἀνέρχονται εἰς 1.500.000 δραχμῶν. Τὸ δὲ Ὑπουργεῖον Τύπου, κατόπιν ἐγκρίσεως τῆς εἰδικῆς ἐξ Ὑπουργῶν Ἐπιτροπῆς, ἐδαπάνησε καὶ διὰ τὰ καθίσματα, τὰ ὁποῖα ἐνοικιάσθησαν καὶ διὰ τὸ βιβλίον τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη καὶ διὰ τὴν περιποίησιν τῶν δημοσιογράφων, διότι πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἦλθον τοὐλάχιστον 300 δημοσιογράφοι καὶ ἔπρεπε νὰ τύχουν περιποιήσεως, ἐξώδευσε 230.000 δραχμῶν. Συνεπῶς, εἰς τὸ 1.500.000 πρέπει νὰ προσθέσητε 230.000 δραχμῶν. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, προκειμένου περὶ συνεδρίων, δαπανῶμεν, ἀναλόγως τῶν περιπτώσεων καὶ τῆς σημασίας τῶν συνεδρίων ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συνέδρων, ἀπὸ 100.000 μέχρι 3.000.000 δραχμῶν. Ὅταν, πρὸ δύο ἐτῶν, εἴχομεν τὸ Συνέδριον τῶν Ἐκκλησιῶν —δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς ποῖος ἦτο ὁ τίτλος— ὅταν ἐγένετο τὸ Συνέδριον ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου ἡ πρώτη φάσις ἐσημειώθη εἰς Θεσσαλονίκην καὶ ἡ δευτέρα εἰς Ρόδον, ἐνεκρίναμεν δαπάνην 3.000.000 δραχμῶν, διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν πολλῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα συνεδέοντο μὲ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Συνεδρίου, δαπάνην διπλασίαν ἐκείνης ποὺ ἐνεκρίναμεν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ὡς ἐκ τῆς ἀφίξεως καὶ ἀνωτάτων ἀρχόντων (διότι ἔφθαναν καὶ ἀνώτατοι ἄρχοντες ἐν ἐνεργείᾳ) καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ὑψηλῶν προσκεκλημένων. Αἱ δαπάναι, λοιπόν, ἦσαν 1.500.000 δραχμῶν, δαπάναι ἅπασαι φανεραί. Δὲν ὑπάρχει καὶ ἡ παραμικρὰ δαπάνη ἡ ὁποία νὰ ἐσημειώθη εἰς βάρος μυστικοῦ κονδυλίου. Διὰ τοὺς γάμους, 1.500.000 δραχμῶν καί, εἰδικώτερον, ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου, ἐξωδεύθησαν 230.000 δραχμῶν, διὰ τὰ καθίσματα περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Μπριλλάκης καὶ διὰ τὴν περιποίησιν καὶ φιλοξενίαν τῶν 300 περίπου δημοσιογράφων, οἱ ὁποῖοι ἀφίχθησαν. Ὅταν λέγω περιποιήσεις, ἐννοῶ γεύματα καὶ δεξιώσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τοὺς δημοσιογράφους. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις ἀφίξεως δημοσιογράφων, δι’ οἱανδήποτε αἰτίαν, ἡ ὁποία περίπτωσις νὰ μὴ συνοδεύεται μὲ τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Ὑπουργείου Τύπου νὰ περιποιῆται τοὺς ἀφικνουμένους δημοσιογράφους. Ἀφίχθησαν ἄνω τῶν 300 δημοσιογράφων. Ἔπρεπε νὰ γίνῃ καὶ δεξίωσις καὶ νὰ τύχουν καὶ ἄλλων περιποιήσεων.

§165Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ λήξῃ τὸ ζήτημα· αὐτὰ τὰ ἐγλυτώσαμεν ἀπὸ τὴν δεξίωσιν τοῦ Μεντερὲς καὶ τοῦ Ζορλοῦ.

§166Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ «Κοσμικοῦ» ...... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§167Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὁ κ. Ἐφραιμίδης λέγει διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ἐξέδρας εἰς τὴν θέσιν ὅπου ἦτο τὸ «Κοσμικόν».

§168Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Αὐτὸ εἶναι ἄσχετον.

§169Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐὰν διαιρέσωμεν τὸ 1.500.000 διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν προσκεκλημένων προσώπων......

§170Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀφήσατε τὰς εἰρωνείας.

§171Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ εἰρωνείας. Σεῖς μᾶς ὑπενθυμίσατε, ὅτι ἦλθαν ὑψηλὰ πρόσωπα, Βασιλεῖς κλπ. Ἐάν, λέγω, διαιρέσωμεν τὸ 1.500.000 μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑψηλῶν προσώπων, τῶν προσκεκλημένων, θὰ ἴδωμεν, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀντιστοιχεῖ δι’ ἕκαστον ἐξ αὐτῶν, εἶναι κωμικόν. Δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον, δὲν πιστεύω εἰς τὸν ἀριθμόν, ὁ ὁποῖος ἐδόθη. Ὁ συνάδελφος κ. Μητσοτάκης, ἔθιξε χθὲς τὸ θέμα τοῦ δανείου τῶν 4 ἑκατομμυρίων. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐδόθη ἀπάντησις ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ δὲν διηυκρινίσθη ἐπαρκῶς καὶ δι’ αὐτὸ παραμένει τὸ θέμα, ποῖος ἀπέσβεσε τὸ δάνειον αὐτό.

§172Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὸ δάνειον ἀπεσβέσθη, ἐξ ὁλοκλήρου, ὑπὸ τῆς βασιλικῆς χορηγίας.

§173Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶπον χθές, ὅτι εἶχα αὐτὴν τὴν πληροφορίαν διὰ τὴν χορήγησιν δανείου 3 ἑκατομμυρίων. Καὶ ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαψεύσῃ αὐτήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπεβεβαίωσε τὴν πληροφορίαν καὶ ὅτι μάλιστα, ἐχορηγήθη δάνειον 4 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἡ πληροφορία μου εἶναι, ὅτι τὸ δάνειον ἐπληρώθηκε ἀπὸ τὰ μυστικὰ κονδύλια. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν ἐβεβαίωσεν, ὅτι δὲν ἀπεσβέσθη ἀπὸ τὰ μυστικὰ κονδύλια. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπίκαιρον νὰ ἐξετασθῇ τὸ ὅλον θέμα τῶν μυστικῶν κονδυλίων καὶ πρὸς τὸ κοινὸν συμφέρον. Καὶ ἄλλοτε εἶχε συζητηθῆ τὸ θέμα τοῦτο καὶ ἐπανέρχομαι. Ἀποδέχεται ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ὑπάρξῃ μία ἀδέκαστος ἐπιτροπὴ ἀπὸ ἀνωτάτους δικαστικοὺς νὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα τῶν μυστικῶν κονδυλίων, διότι ἄλλοι πιστεύουν τὰς πληροφορίας καὶ ἄλλοι ὄχι.

§174Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Μητσοτάκης ἐνσπείρει τὸ πνεῦμα τῆς δυσπιστίας προκειμένου περὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι τόσον λεπτά. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἀπὸ τὰς ἐθνικὰς δαπάνας οὐδὲν ἐδόθη, ἔπρεπε ὁ κ. Μητσοτάκης νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν δήλωσιν αὐτὴν καὶ νὰ μὴ καλλιεργῇ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τὴν δυσπιστίαν αὐτήν. Ἡ Κυβέρνησις δρᾷ, προκειμένου περὶ τῶν ἐθνικῶν δαπανῶν, ὅπως ἔδρα ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, βάσει νόμου, ὁ ὁποῖος προβλέπει τὸν τρόπον διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν δαπανῶν. Ὑπάρχει Ἐπιτροπὴ —καὶ γνωρίζει ἄριστα ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Στεφανόπουλος πῶς λειτουργεῖ— ὑπάρχει Ἐπιτροπὴ ἀπὸ Πρεσβευτάς. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μειώσωμεν ἀνωτάτους λειτουργούς, Πρεσβευτάς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ οἱ ὁποῖοι θέτουν τὴν ὑπογραφήν των, τοποθετοῦντες αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπεράνω τῶν κεφαλῶν των ἄλλους, οἱ ὁποῖοι θὰ τοὺς ἐλέγξουν. Ὁ κ. Μητσοτάκης πρέπει νὰ σκεφθῇ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ φειδώμεθα, ἐπιτέλους, κἄποτε ὡρισμένων θεσμῶν, νὰ φειδώμεθα, εἰδικώτερον, ὅταν πρόκειται περὶ τοιούτου εὐαισθήτου θέματος, ὅπως εἶναι τὸ παρὸν θέμα. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Ἀβέρωφ προέβη εἰς τὴν κατηγορηματικὴν καὶ ὑπεύθυνον δήλωσιν, εἰς ἣν προέβη, ὁ μὲν κ. Κύρκος, πιθανὸν μὴ κατανοήσας τὴν δήλωσιν, ἢ ἐνδεχομένως μὴ παριστάμενος τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ἐξέφρασεν ἀπορίαν, ἢ μᾶλλον ἐπροχώρησεν εἰς τὴν διατύπωσιν ἀμφισβητήσεως, δικαίωμά του, ἀλλὰ ὁ κ. Μητσοτάκης, ὁ ὁποῖος ἔθεσε τὸ ἐρώτημα καὶ ἐδέχθη κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν, ἔπρεπε ν’ ἀρκεσθῇ εἰς αὐτήν, βέβαιος, ὅτι ἀρκούμενος εἰς αὐτὴν θὰ ἐπετέλει ἀκόμη ἐθνικώτερον τὸ ἔργον του ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§175Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὡμίλησε περὶ εὐημερίας, ἐλευθερίας καὶ περὶ δημοσίας ἀσφαλείας. Ἀλλὰ ἐρωτᾶται, ἐὰν ὑπάρχῃ εὐημερία καὶ ἐλευθερία καὶ διὰ ποῖον ὑπάρχει. Καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀσφάλεια διὰ ποῖον ὑπάρχει. Δὲν πρέπει νὰ σπεύδουν οἱ τῆς ὀλιγαρχίας νὰ εἶναι βέβαιοι διὰ τὴν ἀσφάλειάν τους. Εἰς τὴν «Ἐλευθερίαν» τῆς 29ης Ἀπριλίου, ἐδημοσιεύθη μία ἐπιστολὴ ἑνὸς ξένου, ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἀλλὰ καὶ μερικὲς ἄλλες ἀντιφάσεις μοῦ ἔκαναν ἐντύπωση στὴν Ἑλλάδα. Πρὶν ἔρθω, διάβασα πανηγυρικὲς βεβαιώσεις τοῦ Πρωθυπουργοῦ σας περὶ τῆς εὐημερίας ποὺ βασιλεύει στὸν τόπο σας. Καὶ χάρηκα χαρὰ μεγάλη. Λίγο ἀργότερα, ὅμως, εἶδα σὲ Ἑλβετικὲς καὶ Ἀμερικανικὲς ἐφημερίδες ἀγωνιώδεις ἐκκλήσεις πρὸς τοὺς φιλανθρώπους νὰ βοηθήσουν τὰ παιδιὰ τῆς Ἑλλάδος, ποὺ ἀργοπεθαίνουν ἀπὸ τὴν πεῖνα. Καὶ λυπήθηκα λύπη πολλή. Ὅταν ἦρθα στὴν Ἑλλάδα, θέλησα νὰ διαφωτισθῶ ἰδίοις ὄμμασι. Δὲν περιωρίστηκα στὴν Ἀθήνα, ἀλλὰ ἔφτασα ὅσο μακρύτερα μποροῦσα στὴν Ἑλληνικὴ ἐπαρχία. Εἶδα πῶς ζοῦν, ποῦ κατοικοῦν, πῶς τρέφονται οἱ Ἕλληνες ἀγρότες. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι γελιέμαι ἂν πῶ, ὅτι γιὰ μὲν τὸ Σύνταγμα καὶ τὰ πέριξ ἔχει ἴσως δίκηο ὁ κ. Καραμανλῆς, γιὰ δὲ τὴν ὕπαιθρο ἔχουν μᾶλλον δίκηο οἱ δυσφημιστικὲς διαφημίσεις. Πῶς ἐξηγεῖται αὐτὴ ἡ συνύπαρξη ἐπιδεικτικοῦ πλούτου καὶ ἀνατριχιαστικῆς φτώχειας; Καὶ πῶς ἡ «εὐημερία» περιορίζεται σὲ λίγα μόνο τετραγωνικὰ χιλιόμετρα γύρω στὸν ὀμφαλὸ τῶν Ἀθηνῶν;» Ἐπικαλοῦμαι τὰ κείμενα τοῦ ξένου αὐτοῦ φιλέλληνος, διότι δὲν εἶναι δύσκολον νὰ θεωρηθῇ, ὅτι καὶ ἡ πηγὴ αὐτὴ εἶναι κομμουνιστικὴ ἢ ἀνατρεπτική. Δυστυχῶς καὶ αὐτοῦ κατηντήσαμεν. Εἰς κάθε διατυπουμένην κατηγορίαν ὡς πρὸς τὰς δημοκρατικὰς ἐλευθερίας καὶ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, ἀρχίζει ἀμέσως ἡ ἄμυνα: Αὐτὰ προέρχονται ἀπὸ τὴν ἀριστερὰν καὶ δὲν πρέπει νὰ τοὺς ἀποδίδεται σημασία!... Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ διάστημα τῶν τριῶν αὐτῶν μηνῶν, ἐξεδηλώθησαν γεγονότα μεγάλης ἐκτάσεως, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ θεωρηθοῦν ὡς τερματισμένα, ἀλλ’ ἀπετέλεσαν τὰς ρίζας γεγονότων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπακολουθήσουν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν μεταβάλῃ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τὴν τακτικήν της. Καὶ ἐννοῶ τὰς μεγάλας συγκεντρώσεις καὶ τὸν τρόμον, κυριολεκτικῶς τὸν πανικόν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον κατεχομένη ἡ Κυβέρνησις προσέφυγεν εἰς τὴν χρῆσιν τῆς βίας διὰ νὰ τὰς ἀντιμετωπίσῃ. Τὸ θέμα εἶναι κατὰ πόσον τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔχουν δικαίωμα νὰ πραγματοποιοῦν συγκεντρώσεις εἰς ἀνοικτὸν χῶρον, ἐὰν αὐτὸ εἶναι συνταγματικὸν δικαίωμα καὶ ἂν ἔχῃ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀρνῆται τὴν πραγματοποίησιν τῶν συγκεντρώσεων αὐτῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται, ὅτι πράγματι ἔχει ἐρείσματα εἰς τὸν λαόν, τότε βεβαίως δὲν θὰ ἐφοβεῖτο ἀπὸ τὰς λαϊκὰς συγκεντρώσεις καὶ θὰ τὰς ἐπέτρεπε. Καὶ ἂν εἶναι ὀρθὴ ἡ διαπίστωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τὸ Κέντρον ἐφοβήθη νὰ πάῃ εἰς τὸν Παναθηναϊκόν, διότι δὲν θὰ προσήρχοντο οἱ ὀπαδοί του, τότε ἀσφαλῶς θὰ τὴν ἐπέτρεπε διὰ νὰ τοῦ παράσχῃ τὴν δυνατότητα νὰ ἀποκαλύψῃ τὴν γύμνια του. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις βάζει κατὰ τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, διότι εἰς τὰς συγκεντρώσεις αὐτὰς ὁ λαὸς ἀποκτᾶ συνείδησιν τῆς δυνάμεώς του καί κατὰ συνέπειαν, ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἀρνεῖται τὸν διάλογον μὲ τὸν λαόν, ἔχει λόγους νὰ τὰς ἀπαγορεύσῃ. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ λόγους νὰ τὰς ἀπαγορεύσῃ, καταφεύγουσα εἰς δημοσίας τάξεως κωμικὰ ἐπιχειρήματα, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ δεχθῇ ὡς ἀνδράποδον νὰ ὑποταχθῇ εἰς αὐτήν. Δι’ αὐτὸ ἡ ἡγεσία τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὠργάνωσε καὶ ἐπραγματοποίησε τὰς συγκεντρώσεις αὐτὰς καὶ ἐδημιούργησεν ἕνα προηγούμενον. Ἔδωσεν ἔτσι εἰς τὸν λαὸν τὸ αἴσθημα καὶ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἐκεῖ ὅπου καταπατοῦνται τὰ δικαιώματά του ἠμπορεῖ νὰ ὀρθώσῃ τὸ ἀνάστημά του διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τὰς ἐλευθερίας, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀφήρεσε. Ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ ἐπιχείρημα, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ παρασχεθῇ ἡ ἄδεια διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς συγκεντρώσεως, ὅταν ὑπῆρχον πληροφορίαι περὶ διασαλεύσεως τῆς τάξεως. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ εἰλικρινῶς καὶ τιμίως, ἠξεύρετε ἔστω καὶ μίαν περίπτωσιν ποὺ νὰ μὴ συνέτρεχον κατὰ τὴν ἄποψιν τῶν Ἀστυνομικῶν ἀρχῶν, οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους ἐπικαλοῦνται καὶ ἐν προκειμένῳ; Διότι ἡ Ἀστυνομία ἐξετάζει τὰ ζητήματα αὐτὰ ἀπὸ τῆς ἰδικῆς της πλευρᾶς, μὲ τὴν ἐπαγγελματικὴν νοοτροπίαν τῶν στελεχῶν της καὶ μὲ τὸ πρῖσμα τοῦ πολιτικοῦ συμφέροντος τῆς Κυβερνήσεως. Σᾶς ἐρωτῶ, λοιπόν, πιστεύετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καὶ μία περίπτωσις ποὺ νὰ εἰσηγηθοῦν αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι νὰ γίνῃ μία τοιαύτη συγκέντρωσις; Εἰς τὸ Ἡράκλειον ἔγινε συγκέντρωσις εἰς ἀνοικτὸν χῶρον —καὶ εἶναι ὀρθώτατα ὅσα εἶπεν ὁ κ. Μητσοτάκης— διότι μετέσχον εἰς αὐτήν. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπραγματοποιήθη ἐκεῖ ἡ συγκέντρωσις εἰς ἀνοικτὸν χῶρον, τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν ἐλαστικωτέραν ἐφαρμογὴν τῶν διαταγῶν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὰς τοπικὰς ἀρχάς, ἀλλ’ εἰς τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀξίαν πανελληνίου διδάγματος, ὅτι ὁ λαὸς ἐζήτησε καὶ ἐπέβαλε τὴν κατοχύρωσιν τοῦ δικαιώματός του αὐτοῦ. Ὅταν αἱ ἀρχαὶ εὑρέθησαν πρὸ δεκάδων χιλιάδων λαοῦ, ἀποφασισμένων νὰ πραγματοποιήσουν τὴν συγκέντρωσιν, καὶ εἶδον τὸν λαὸν αὐτὸν ἐνθουσιῶντα νὰ σηκώνῃ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὰ χέρια του, πράγματι ἐπέδειξαν σωφροσύνην καὶ ψυχραιμίαν καὶ συνέστησαν νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ συγκέντρωσις εἰς ἀνοικτὸν χῶρον, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ διαφορετικά. Καὶ ἂν εἰς τὰς Ἀθήνας ὑπῆρξεν αὐτὴ ἡ ἐξέλιξις καὶ ἐκινητοποιήθησαν χιλιάδες λαοῦ, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἐκινήθη ὁ λαϊκὸς παράγων. Ἐξ αὐτοῦ δὲ ἀνακύπτει τὸ μεγάλο δίδαγμα, ὅτι ὅπου ὁ λαὸς κινεῖται ἡνωμένος διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν δημοκρατικῶν του δικαιωμάτων καὶ ἐλευθεριῶν, καμμία δύναμις δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸν σταματήσῃ.

§176Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐθίξατε τὸ θέμα τῆς συγκεντρώσεως τῶν Ἀθηνῶν, διὰ τὸ ὁποῖον ὁμιλῶν προηγουμένως ὁ κ. Ράλλης καὶ εἰρωνευόμενος τὴν παράταξίν μας, εἶπεν, ἂν θεωροῦμεν ἱκανοποιητικὴν τὴν συγκέντρωσιν τοῦ κόσμου, ἡ ὁποία ἐγένετο. Θέλω νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὰ ἀστυνομικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν τὴν ἡμέραν ἐκείνην, μέτρα τὰ ὁποῖα ὡμοίαζον ὡς ἐὰν νὰ ἐπρόκειτο περὶ καταλήψεως στρατιωτικοῦ ὀχυροῦ. Ἀπὸ τῆς 3ης ἀπογευματινῆς ἀπηγορεύθη ἡ κάθοδος τῶν πολιτῶν πρὸς τὸ κέντρον τῆς πόλεως. Παρ’ ὅλα αὐτὰ ὁ κόσμος διέσπασε τὸν κλοιὸν τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων καὶ ἔφθασε μέχρι τοῦ χώρου τῆς Λέσχης, ὅπου ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου. Δὲν ἔχει δικαίωμα, λοιπόν, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἰρωνεύεται καὶ νὰ ἰσχυρίζεται, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἀσημάντου συγκεντρώσεως, ὅταν γνωρίζῃ, ὅτι τὰ ἀστυνομικὰ μέτρα δὲν ἄφησαν τὸν κόσμον νὰ πλησιάσῃ εἰς τὸ κέντρον τῆς Ὁμονοίας. Ἀντιθέτως, ἦσαν χιλιάδες λαοῦ εἰς τὰ ὅρια, εἰς τὰ ὁποῖα κατέληγον αἱ ἀστυνομικαὶ δυνάμεις.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπὸ τὴν μορφήν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν διεξάγεται ἡ συζήτησις, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. συνάδελφος, μὲ τὰς συνεχεῖς διακοπὰς ἑτέρων συναδέλφων ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν, δὲν γίνεται τίποτε ἄλλο, παρὰ μία —θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις— καταδολίευσις τῶν μελλόντων νὰ ὁμιλήσουν συναδέλφων. Θὰ παρεκάλουν, συνεπῶς, τὸν κ. Κύρκον νὰ τερματίσῃ τὴν ὁμιλίαν του διὰ νὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ οἱ ὑπόλοιποι ἐγγεγραμμένοι. Εἶναι ἡ δευτέρα ἡμέρα τῆς συζητήσεως καὶ ἔχουν ὁμιλήσει μόνον 4, ἐξαιρουμένων τῶν κ. Ἀρχηγῶν. Δὲν συντείνουν εἰς τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῆς συζητήσεως αἱ συνεχεῖς διακοπαί.

§178Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος, κ. Πρόεδρε. Διὰ νὰ τερματισθῇ δὲ ἕνα θέμα, ἀφορῶν τὴν συγκέντρωσιν τῶν Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον ἀνέκυψε καὶ ἐτέθη μὲ ἰδιαιτέραν ὀξύτητα ἀπὸ τὸν κ. Τούμπαν, ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο: Ἡ ἀριστερὰ μετέσχεν εἰς τὴν συγκέντρωσιν — καὶ μετέσχεν ἰσοτίμως. Τὸ Κέντρον ἀπηυθύνθη πρὸς τοὺς δημοκρατικοὺς πολίτας τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ οἱ δημοκρατικοὶ πολῖται ποὺ ἀνήκουν εἰς τὴν ἀριστερὰν ἀνταπεκρίθησαν καὶ μετέσχον, διότι τὰ αἰτήματα τῆς συγκεντρώσεως, ἦσαν αἰτήματα δημοκρατικὰ καὶ ὄχι κομματικά.

§179Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Πῶς τοὺς ἐγνωρίζατε τοὺς ἰδικούς σας; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§180Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μὴ ἐξάπτεσθε. Νομίζω, ὅτι εἶναι τόσον πολλὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα μᾶς ἑνώνουν — ἀκόμη καὶ ἡ κλωτσιὰ ποὺ ἐδέχθητε χθὲς τὸ βράδυ — ὥστε εἶναι περιττὸν νὰ ἐρίζωμεν μεταξύ μας. Τὸ θέμα εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἡ πρωτοβουλία τῆς συγκεντρώσεως ἦτο τοῦ Κέντρου. Ὁ λαὸς ποὺ συνέρρευσεν ἦσαν δημοκράτες. Οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐδάρησαν.....

§181Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Οὐδέποτε θὰ σᾶς δεχθῶμεν εἰς συνεργασίαν. Ὅπου σᾶς συναντήσωμεν θὰ σᾶς σπάσωμεν τὰ κεφάλια. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θέλει ἐλευθερίαν, δὲν θέλει οὔτε τὴν Δικτατορίαν τῆς δεξιᾶς, οὔτε τὴν Δικτατορίαν τῆς ἀριστερᾶς.

§182Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, πρόκειται, ὅτι ὀφείλομεν μεταξύ μας νὰ διευκρινίσωμεν τὰς ἰδέας μας. Εἰς τὴν διαδρομὴν τῶν αἱματηρῶν ἀγώνων διὰ τὴν Δημοκρατίαν, ἕνα δίδαγμα παρουσιάζεται ἐνώπιόν μας. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀνατραπῇ ἡ τυραννία πρέπει νὰ ἑνωθῶμεν. Ἀπέναντί μας ἔχομεν τὸ στρατόπεδον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ Ἀστυνομικὸν Κράτος. Πρέπει ἀπέναντι τῶν δυνάμεων αὐτῶν νὰ συσσωρευθῇ μία δύναμις ὑπερτέρα. Καὶ αὐτὴν τὴν δύναμιν δὲν διαθέτει οὔτε τὸ Κέντρον μόνον, οὔτε ἡ ἀριστερὰ μόνη. Αὐτὰ εἶναι ἁπλᾶ πράγματα. Αὐτὰ τὰ πράγματα, λοιπόν, εἶναι ἀνάγκη νὰ κατανοηθοῦν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ἑνὸς προγραμματισμοῦ.

§183Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἡ διάστασις, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη μὲ τόσον ὀξὺν τόνον μεταξὺ τοῦ κ. Παπαπαναγιώτου καὶ τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος συναδέλφου, εἶναι τὸ ἐπίμαχον θέμα. Καὶ ἂν τὸ θέμα αὐτό, τὸ ἀντιληφθῶμεν, τότε θὰ δικαιολογήσωμεν ἀπολύτως εἰς τὴν συνείδησίν μας, τὴν διὰ λόγους προνοίας καὶ προστασίας τῆς ἀκεραιότητος τῶν πολιτῶν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως ἀπαγορεύσεως τῆς συγκεντρώσεως ἐν ἀνοικτῷ χώρῳ. Εἰς τὰς σχολὰς τοῦ ἀνατολικοῦ μπλόκ, ὅπου ἐκπαιδεύονται οἱ ὁδομάχοι, καταβάλλεται ἰδιαιτέρα προσπάθεια νὰ ἐκλέξουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ταλέντο νὰ γίνουν ὁδομάχοι. Εἰς μίαν συγκέντρωσιν ὑποψηφίων ὁδομάχων ὁ ἁρμόδιος καθηγητὴς ὑπέβαλεν ἐρώτημα εἰς τοὺς ὑποψηφίους, τί θὰ εἴπῃ λαϊκὸν μέτωπον. Ἦσαν ὑποψήφιοι διαφόρων φυλῶν. Ὁ Ἕλλην ὑποψήφιος ἔδωσε τὸν ἑξῆς ἐπιγραμματικὸν καὶ σύντομον ὁρισμόν: «Λαϊκὸν μέτωπον συντελεῖται ὅταν κατορθώσῃ τὸ Κ.Κ. νὰ παραπλανήσῃ ἢ νὰ ἐκμεταλλευθῇ ἀνυπόπτους μάζας νὰ προπαγανδίζουν τὰ συνθήματά του ἢ νὰ βοηθοῦν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῶν σκοπῶν του καὶ ὅταν τὰς ὠθήσουν εἰς ἔνοπλον ρῆξιν νὰ προσπαθοῦν διὰ παντὸς τρόπου νὰ μὴ ἔχουν θύματα οἱ κομμουνισταὶ ἀπὸ τὰ χρήσιμα εἰς αὐτοὺς στελέχη, καὶ νὰ μὴ ἀφίνουν θύματα, ὥστε νὰ ἔχῃ ἡ Ἀστυνομία τὴν ἀπόδειξιν τῆς συμμετοχῆς των». Ἑπομένως, ὁ κ. Παπαπαναγιώτου, ὡς ἐθνικόφρων τοῦ Κέντρου, οὔτε ἐπιθυμεῖ οὔτε ἀντελήφθη τὴν συμμετοχὴν τῶν κομμουνιστῶν εἰς τὴν συγκέντρωσιν καὶ δικαίως διαμαρτύρεται. Οἱ κομμουνισταὶ δὲν ἐρωτοῦν τοὺς ἐθνικόφρονας, τοὺς χρησιμοποιοῦν ὡς προπέτασμα καπνοῦ καὶ προσέρχονται ὡς ἐθελονταὶ διὰ νὰ ἐπιτύχουν τοὺς ἰδικούς των σκοπούς.

§184Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπέμβασις τοῦ κ. Μανιαδάκη μοῦ ἐπιβάλλει νὰ προβῶ εἰς τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ὅτι τὸ Κέντρον ἐκάλεσε τοὺς Ἕλληνας πολίτας νὰ προσέλθουν εἰς τὴν συγκέντρωσίν του. Ἐκεῖ ἀναμφιβόλως προσῆλθον καὶ ἀριστεροὶ καὶ δεξιοί. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἐτικέττα ἐπὶ τοῦ μετώπου των, ἡ ὁποία νὰ μᾶς λέγῃ τί εἶναι ὁ κάθε ἕνας. Ἔρχονται ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν διὰ νὰ ἀκούσουν. Καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει ὅλοι νὰ ἀκούσουν διὰ νὰ δύνανται νὰ κρίνουν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν μᾶς ἐνδιαφέρει, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Μανιαδάκης, ὅτι τὰ συνθήματα, τὰ ὁποῖα τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐπεκράτησαν, ἦσαν τὰ ἰδικά μας συνθήματα, τὰ συνθήματα τῆς Ε.Κ. Ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Μανιαδάκης, ὅτι τότε ὑπάρχει ἡ ὑπεροχὴ καὶ ἐπικράτησις τῆς ἀριστερᾶς, ὅταν αὕτη ἐπιβάλῃ τὰ συνθήματά της. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀρνηθῇ ὁ κ. Μανιαδάκης, ὅτι τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀπολύτως ἐπεκράτησαν τὰ συνθήματα τοῦ Κέντρου. Καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ συγκέντρωσις ἐγένετο μὲ πλήρη ἐπικράτησιν τοῦ Κέντρου καὶ τῶν συνθημάτων του ἀποκλειστικῶς. Δὲν ἐζητήσαμεν τὴν ἐνίσχυσιν οὐδενὸς κόμματος, οὐδεμιᾶς ὁμάδος. Ἐκαλέσαμεν μόνον τοὺς Ἕλληνας πολίτας. Καὶ αὐτοὶ προσῆλθον, κατὰ τρόπον ἀθρόον. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Μανιαδάκης καὶ ἡ Βουλή, ὅτι τὰ συνθήματα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν οὔτε συνεννόησις, οὔτε μέτωπον, οὔτε συνεργασία. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§185Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ ἦτο ἀστεῖον νὰ δέχεται ἡ Ἀντιπολίτευσις ὑποδείξεις ἀπὸ τὸν δικτατορικὸν κ. Μανιαδάκην. Τὰ συνθήματα ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας δὲν εἶναι οὔτε μόνον τῆς ἀριστερᾶς, οὔτε μόνον τοῦ Κέντρου, εἶναι συνθήματα ὅλης τῆς παρατάξεως τῆς Δημοκρατίας. Ὁ κ. Στεφανόπουλος εἶναι μαχητὴς τῆς Δημοκρατίας καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἔναντι τῶν ὑπονομευτικῶν προσπαθειῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὀρθὴ στάσις δὲν εἶναι ἡ ἀπολογητική, ἀλλὰ ἡ ἐπιθετική: «Κύριοι τῆς Κυβερνήσεως, εἶσθε παράνομοι, παραιτηθεῖτε».

§186Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμία ἀπολύτως ἀπολογία ἦτο ἀναγκαία ἐκ μέρους ἡμῶν. Ἁπλῶς ἀκόμη μίαν φορὰν ἐξεθέσαμεν τὰς ἀντιλήψεις μας καὶ ἐθέσαμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Προχωροῦμεν τὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν ἐχαράξαμεν. Εἰς τὴν γραμμὴν αὐτὴν εὑρισκόμεθα εἰς ἴσην ἀπόστασιν ἀπὸ τὴν δεξιὰν καὶ τὴν ἀριστεράν. Τὰς περισσοτέρας φορὰς τὰ συμφέροντα τῶν δύο ἄκρων συναντῶνται. Εἶναι πολλὰς φορὰς παράλληλα. Ἡμεῖς εἴμεθα εἰς τὸ μέσον. Καὶ δι’ αὐτὸ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀγωνιζώμεθα διμέτωπον ἀγῶνα. Δὲν πρόκειται ἡμεῖς νὰ προτιμήσωμεν τὴν τυραννίαν τῆς δεξιᾶς ἀπὸ τὴν τυραννίαν τῆς ἀριστερᾶς. Ἡμεῖς ἀποκρούομεν πᾶσαν ὁθενδήποτε προερχομένην τυραννίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχή μας. Καὶ κατ’ ἀκολουθίαν, δὲν θὰ προτιμήσωμεν σᾶς, ὅπως δὲν θὰ προτιμήσωμεν καὶ τοὺς ἄλλους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§187Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Νομίζω, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐδήλωσεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κ. Στεφανόπουλος, ἔρχεται εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐδηλώσατε σεῖς. Σεῖς εἴπατε, ὅτι τὸ Κέντρον συναντᾶται μὲ τὴν ἀριστερὰν καὶ εἴπατε, ὅτι συνεβαδίσατε σεῖς οἱ ἀριστεροὶ μὲ τὸ Κέντρον. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἦτο ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, ὅταν ἐτόνισεν ὁ κ. Κύρκος εἰλικρινῶς, εἰλικρινέστατα, ὅτι συνεβαδίσατε.

§188Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§189Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Αὐτὰ εἶπεν ὁ κ. Κύρκος. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Ἐπειδὴ ἐλλείπατε, κ. Μπακόπουλε, ἀπὸ τὴν αἴθουσαν, θεωρῶ καθῆκον μου —διότι σᾶς σέβομαι καὶ σᾶς ἐκτιμῶ— νὰ σᾶς διαφωτίσω ἐπὶ τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους εἶπεν πρὶν εἰσέλθετε, ὁ κ. Κύρκος. Ὁ κ. Κύρκος εἶπε τὰ ἀντίθετα ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Στεφανόπουλος. Ὁ μὲν κ. Στεφανόπουλος θεωρητικολογῶν εἶπεν, ὅτι συναντᾶται ἡ Δεξιὰ μὲ τὴν Ἀριστερὰν —αὐτὰ εἶναι, ἂς μὲ συγχωρήσῃ, ἀέρας φρέσκος— ὁ δὲ κ. Κύρκος εἶπε τὴν ἀλήθειαν, ὅτι συναντᾶται τὸ Κέντρον μὲ τὴν ἀριστεράν.

§190Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι εὐγνώμων πρὸς τὸν σεβαστόν μου κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τὸν ὀνομάζω σεβαστόν, διότι τὸν τιμῶ, καίτοι νεώτερον εἰς ἡλικίαν, ὡς πνευματικὸν καὶ ἠθικὸν ἄνδρα. Τοῦ εἶμαι εὐγνώμων διὰ τὴν διαφώτισιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Ε.Κ. πρὸ ὀλίγου εἰδοποίησε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅτι εἰς περίπτωσιν ἀπουσίας τοῦ Ἀρχηγοῦ της θὰ ἀναπληροῦται οὗτος ἀπὸ τὸν κ. Στεφανόπουλον. Ὀρθῶς λοιπὸν ἐξέθεσε τὰς ἀπόψεις του ὁ κ. Στεφανόπουλος, αἱ ὁποῖαι εἶναι καὶ αἱ ἀπόψεις τοῦ Κόμματος. Ἐὰν ἡ ΕΔΑ ἔχῃ τὴν γνώμην, ὅτι συμβαδίζει μὲ ἡμᾶς αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν γνώμην της. Ἡμεῖς οὐδέποτε συνεβαδίσαμεν καὶ οὐδέποτε θὰ συμβαδίσωμεν. Τὸ πολιτικὸν θέμα μας διαφέρει οὐσιωδῶς ἀπὸ τὸ πολιτικὸν θέμα τῆς ΕΔΑ, τὸ δὲ ἐκλογικὸν θέμα μας εἶναι ἡ ἀξίωσις τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ὥστε τὰ Κόμματα νὰ ἐμφανισθοῦν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ καὶ νὰ ζητήσουν τὴν ἐμπιστοσύνην του. Εἶναι γεγονός, ὅτι ἐκάμαμε συγκέντρωσιν καὶ εἶναι γεγονός, ὅτι ἐκαλέσαμεν ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡμεῖς ἐκαλέσαμεν ὅλους. Τὸ ἴδιο συνέβη καὶ εἰς τὴν Κρήτην. Μὲ μίαν διαφοράν. Δὲν ἠνέχθημεν καὶ δὲν θὰ ἀνεχθῶμεν συνθήματα ἀντίθετα πρὸς τὰ ἰδικά μας ἢ συνθήματα μὴ ἀπολύτως σύμφωνα μὲ τὴν πολιτικὴν γραμμὴν τὴν ἰδικήν μας. Χαρά μας εἶναι νὰ προσέρχωνται εἰς τὰς συγκεντρώσεις μας, ὄχι μόνον οἱ πολιτικοί μας φίλοι, ἀλλὰ καὶ οἱ δεξιοὶ καὶ οἱ ἀριστεροί. Θὰ ἀκούσουν καὶ ἐὰν πεισθοῦν ἔχει καλῶς. Ἡμεῖς τὸ καθῆκον μας τὸ πράττομεν καὶ ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ. Εἰδικώτερον, ὡς πρὸς τοὺς ἀριστερούς, ἡμεῖς ἔχομεν ἐκκαθαρίσει τὴν θέσιν μας, πέρυσι εἰς τὴν Λάρισαν. Καὶ διὰ μὲν τοὺς κομμουνιστάς, οἱ ὁποῖοι ἀμετάθετοι ἀπὸ τὰς ἀντιλήψεις των οὐδὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν. Εἰς τοὺς ὑπολοίπους ὅμως λέγομεν. Εἶσθε παραπλανημένοι, ἐλᾶτε μαζί μας. Ἡ ΕΔΑ ἐνδεχομένως νὰ θέλῃ τὴν συνεννόησιν. Ἡμεῖς δὲν τὴν θέλομεν. Ἐὰν καὶ αὐτοὶ κάμουν ἀντικυβερνητικὸν ἀγῶνα καὶ συμβάλλουν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς των εἰς τὸ νὰ πέσῃ ἡ ΕΡΕ, τόσον τὸ καλύτερον. Ἐπομένως, σεῖς, κ. συνάδελφε, ὁ ὁποῖος μειδιᾶτε τὸ εὔκολον μειδίαμα, παύσατε αὐτὸ τὸ τροπάριον.

§191Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἐμεῖς δὲν λέμε τροπάρια. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης.

§192Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχουν καμμίαν ἀξίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησίς μας.

§193Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν δέχομαι διακοπάς.

§194Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς προκαλῶ.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Διαμαντόπουλε καθῆστε παρακαλῶ. Θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§196Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡ ἄκρα Δεξιὰ καὶ ἡ ἄκρα Ἀριστερὰ συνεργάζεσθε καὶ φοβεῖσθε τὴν ἐρώτησιν.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Διαμαντόπουλε, παρακαλῶ νὰ καθίσητε καὶ νὰ σέβεσθε τοὺς ρήτορας.

§198Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι διότι τὸ σημεῖον αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ μᾶλλον σημεῖον διασαφίσεως ὡρισμένων πραγμάτων ἐδημιούργησε παρανόησιν. Μὲ περισσοτέραν προσοχὴν καὶ ψυχραιμίαν ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὰ πράγματα. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε, μὴ ἀποδώσας καλῶς τοὺς λόγους μου, ὅτι ἰσχυρίσθην, ὅτι συμβαδίζομεν μὲ τὸ Κέντρον. Δηλαδὴ ἀπὸ κοινοῦ συνεφωνήσαμεν νὰ δημιουργήσωμεν τὴν συγκέντρωσιν. Δὲν εἶναι ἀληθὲς καὶ ἂς μὴ θορυβοῦνται οἱ συνάδελφοι τοῦ Κέντρου. Ἀναμφισβητήτως ἄλλη εἶναι ἡ εὐρυτέρα πορεία σας καὶ ἄλλη ἡ ἰδική μας, οὐσιώδεις δὲ διαφοραὶ μᾶς χωρίζουν. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι συμμετέσχομεν εἰς τὴν συγκέντρωσιν.

§199Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἰσοτίμως.

§200Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἰσοτίμως καὶ ἔναντι τῶν κινδύνων καὶ ἔναντι τῶν ξυλοδαρμῶν. Ἦτο συγκέντρωσις δημοκρατική, ἐλάβομεν καὶ ἡμεῖς μέρος. Δὲν διεκδικοῦμεν ὑπὲρ ἡμῶν τὰ συνθήματα τῆς Δημοκρατίας, δὲν τὰ ἀπαλλοτριώνομεν ὅμως καὶ ὑπὲρ τῶν ἄλλων. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἔκαμεν ἕν ἱστορικὸν λάθος. Εἶπεν, ὅτι οὐδέποτε κατὰ τὸ παρελθὸν συνειργάσθημεν. Εἶναι λάθος. Εἶπεν ἐπίσης, ὅτι οὐδέποτε εἰς τὸ μέλλον θὰ συνεργασθῶμεν. Ἐπὶ τοῦ θέματος ὅμως αὐτοῦ ἡμεῖς ἔχομεν διάφορον ἄποψιν, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν εἰς τὸ μέλλον συνθῆκαι ἐκτάκτου ἐθνικῆς ἀνάγκης ὑπὸ τὰς ὁποίας ἡ συνεργασία θὰ ἀναγνωρισθῇ καὶ ἀπὸ σᾶς — ἀπὸ ἡμᾶς διακηρύσσεται σταθερῶς — ὅτι ἀποτελεῖ ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην. Ἑπομένως ἂς ἀσχοληθῶμεν μὲ τὸ παρόν. Τὸ θέμα ἐν τούτοις δὲν εἶναι αἱ ἀποχρώσεις καὶ αἱ διαφοραὶ αἱ ὁποῖαι μᾶς χωρίζουν. Ὑπάρχουν σοβαρώταται διαφοραὶ μεταξύ μας καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὰς παρίδῃ. Ἀλλὰ δὲν δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι δὲν συμμετέσχομεν εἰς τὴν συγκέντρωσιν. Θὰ ἀπετέλει πλαστογράφησιν τῆς ἀληθείας, ὑποχώρησιν πλήρη συνεπειῶν, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν προηγουμένως καὶ τώρα ἐπίσης ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως, ὅτι τάχα καὶ εἰς τὴν δημοκρατικὴν αὐτὴν ἐκδήλωσιν ὁ λαὸς καὶ πάλιν ἤρχισε χειρῶν ἀδίκων. Καὶ ὡς ἐπιχείρημα, ὁ κ. Ὑπουργὸς διηρωτήθη, πῶς εὑρέθησαν οἱ λίθοι, μὲ τοὺς ὁποίους ἐτραυματίσθησαν οἱ Ἀστυνομικοί, εἰς τὴν ὁδὸν Σταδίου καὶ τὴν πλατεῖαν Ὁμονοίας καὶ ὅτι ποῖον λόγον εἶχεν ἡ Ἀστυνομία νὰ δημιουργήσῃ ἐπεισόδια, ἐφ’ ὅσον δὲν προεκαλεῖτο. Μά, κ. Ὑπουργέ, ὅταν τίθενται τοιαῦτα θέματα ὑψίστης πολιτικῆς σημασίας, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶναι σοβαρωτέρα εἰς τὰς ἀπαντήσεις. Δὲν ἀρκεῖ παρὰ μόνον νὰ ἀναγνώσῃ κανεὶς τὰ σήματα, τὰ ὁποῖα διεβιβάσθησαν πρὸς τὰς ἀστυνομικὰς δυνάμεις, προερχόμενα ἀπὸ τὸν Ἄρην, διὰ τὸν ὁποῖον λέγεται, ὅτι εἶναι ὁ Ἀστυνομικὸς Διευθυντὴς καὶ ἀπὸ τὸν Ὠμέγα, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀστυνομίας. Τὰ σήματα αὐτὰ δίδουν τὴν ἀπάντησιν καὶ σημαίνουν, ὅτι τὴν ἀποκλειστικὴν εὐθύνην ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀρκεῖ μόνον ἡ ἀνάγνωσις τοῦ σήματος τοῦ Ὠμέγα, τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται, ὅτι τὸν Ὠμέγα δὲν τὸν ἐνδιέφερεν ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Παπανδρέου, ἀλλὰ ἠρώτα νὰ πληροφορηθῇ, ἐὰν ὑπῆρχεν εἰς τὴν ὁμιλίαν του καὶ κριτικὴ κατὰ τοῦ Ἀστυνομικοῦ Κράτους.

§201Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Δύο θέματα ἀνακύπτουν ἀπὸ τὰ θέματα ποὺ ἐθίξαμεν. Πρῶτον, τὸ θέμα τῶν σημάτων καὶ δεύτερον, τὸ θέμα κατὰ ποῖον τρόπον ἡ Ἀστυνομία ἀντιμετώπισε τὴν παράνομον αὐτὴν συγκέντρωσιν. Καὶ θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὸ πρῶτον. Τὰ σήματα πρῶτον πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἀνταποκρίνονται οὔτε χρονικῶς οὔτε ὡς κείμενα. Κάποιος δέκτης τὰ συνέλαβε, ἀλλὰ δὲν ἔχει συλλάβει πραγματικῶς, ὡς τὰ ἐξέπεμψε τὸ Κέντρον. Ἑπομένως, ἐὰν ἀπὸ τὰ σήματα αὐτὰ λαμβάνετε ἀφορμὴν νὰ κρίνετε, σᾶς δηλῶ, ὅτι δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν πραγματικότητα ἀκριβῶς. Δεύτερον, εὑρίσκετε, ὅτι εἶναι τίποτε τὸ περίεργον, ὅτι εἰς μίαν συγκέντρωσιν τοιαύτης σημασίας εἰς μίαν συγκέντρωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ πρώτην φορὰν ἡ Ἀστυνομία εὑρέθη εἰς τόσον δύσκολον θέσιν, νὰ ἀντιμετωπίζῃ παράνομον συγκέντρωσιν ἐθνικόφρονος κόμματος πλαισιωμένην ἀπὸ δύο Πρωθυπουργούς, ἀπὸ πρώην Ὑπουργοὺς καὶ βουλευτὰς καὶ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ τὴν ἀπαγορεύσῃ διὰ νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν, ὅτι ὁ οἱοσδήποτε ἔστω καὶ ἂν εἶναι τέως πρωθυπουργὸς —ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν κ. Παπανδρέου— διότι πιστεύω, ὅτι ὅσον ὑψηλοτέρους τίτλους ἔχει ἕνας ἄνθρωπος καὶ ὅσον μεγαλυτέρας ὑπηρεσίας ἔχει προσφέρει, τόσον εἶναι καὶ ὑποχρεωμένος νὰ εἶναι περισσότερον νομοταγής. Ἔπρεπε λοιπὸν ἡ Ἀστυνομία νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν εἰς ἐκεῖνο ποὺ εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι θὰ κάνῃ συγκέντρωσιν, ὅπου θέλει καὶ ὅποτε θέλῃ. Καὶ ἀπέδειξεν ἡ Ἀστυνομία, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμνῃ κανεὶς συγκέντρωσιν, ὅπου θέλει καὶ ὅποτε θέλῃ, ἀλλὰ μόνον ὅταν χορηγηθῇ νόμιμος ἄδεια συγκεντρώσεως.

§202ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΙ ΕΚ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ. Ἔγινε, ἔγινε.

§203Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔγινε. Εὑρέθη ἡ Ἀστυνομία εἰς πάρα πολὺ δύσκολον θέσιν. Εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσῃ μίαν συγκέντρωσιν διὰ πρώτην φορὰν ἐθνικόφρονος κόμματος, τὸ ὁποῖον τὴν ὠργάνωνε καὶ ἐπλαισιοῦτο ἀπὸ δύο πρώην Πρωθυπουργούς, Ὑπουργοὺς καὶ βουλευτάς. Ἔπρεπε νὰ τὴν ματαιώσῃ. Καὶ διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα τοῦ ἀποκλεισμοῦ, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἀναγκασθῇ νὰ διαλύσῃ δημιουργηθεῖσαν συγκέντρωσιν, ὁπότε ἴσως θὰ ὑπῆρχον καὶ θύματα. Ἔρχομαι τώρα εἰς ὅ,τι συνέβη. Ὅ,τι συνέβη δὲν συνέβη κατὰ τὸν χρόνον τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Συνέβη μετὰ τὴν ὁμιλίαν του. Καὶ τὸ γεγονός, ὅτι οἱ ἀστυνομικοὶ ἅπαντες ἔχουν τραυματισθῆ μὲ λίθους τὶ σημαίνει; Ποῦ εὑρέθησαν οἱ λίθοι εἰς τὴν ὁδὸν Σταδίου καὶ τὴν πλατεῖαν Ὁμονοίας; Ἐθραύσθησαν ὑαλοπίνακες. Ἐγένετο τοῦτο ὑπὸ τῆς Ἀστυνομίας; Ποῖον λόγον ἔχει ἡ Ἀστυνομία νὰ δημιουργῇ ἐπεισόδια ἀφοῦ ἅπαντες γνωρίζομεν, ὅτι καθῆκον καὶ συμφέρον τῆς Ἀστυνομίας εἶναι ὄχι νὰ δημιουργῇ ἐπεισόδια, ἀλλὰ νὰ τὰ προλαμβάνῃ. Ἡ Ἑλληνικὴ Ἀστυνομία κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἔδειξε στάσιν ὑπέροχον. Καὶ αὐτὸ ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ Ἀστυνομία ἐν τῷ συνόλῳ της ἔδειξεν στάσιν ἐνδεδειγμένην καὶ ἄψογον. Ἀπὸ τὸν τύπον τὸν ἀντικυβερνητικὸν καὶ ἡ «Ἐλευθερία» καὶ τὸ «Βῆμα» ἀνεγνώρισαν, ὅτι ἡ στάσις τῆς Ἀστυνομίας ἦτο ἐνδεδειγμένη καὶ βουλευταὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ηὐχαρίστησαν τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας μετὰ τὴν συγκέντρωσιν διὰ τὴν στάσιν της. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον θέμα. Τὸ γεγονός, ὅτι ὁ θεωρούμενος Ἄρης, ὁ ὁποῖος πράγματι ἦτο ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων —θεωρεῖται περίεργον— εἰς μίαν δύσκολον συγκέντρωσιν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐποπτεύῃ τὴν συγκέντρωσιν αὐτὴν καὶ ἐκ καθήκοντος καὶ ἐκ πείρας καὶ ἐξ ἀποστολῆς; Ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ἐποπτεύῃ τὴν συγκέντρωσιν καὶ θὰ κριθῇ μόνον ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς τὴν διηύθυνε. Τὸ ὅτι τὴν διηύθυνε δὲν σημαίνει ἄλλο, παρὰ ὅτι ἐπετέλει τὸ καθῆκον του. Καὶ ὁ σημερινὸς Ἀρχηγὸς τῆς Ἀστυνομίας εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πάντοτε ἐπετέλεσε τὸ καθῆκον του καὶ πολλάκις καὶ Ὑπουργοὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου τοῦ ἀπηύθυναν συγχαρητήρια, ὅταν ἄλλοτε ἀπὸ τὴν θέσιν τὴν ἰδικήν μου τὸν διώκησαν.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§205Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι ἀπετέλει καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀστυνομίας νὰ ἀπαγορεύῃ μίαν συγκέντρωσιν οἱοσδήποτε καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ τὴν εἶχε καλέσει. Αὐτὸ εἶναι βάσιμον, διὰ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἀπαγόρευσις θὰ ἦτο νόμιμος, θὰ ἀνταπεκρίνετο πρὸς τὸ Σύνταγμα. Ἐκαλέσαμεν τὴν συγκέντρωσιν, ὄχι ὡς συγκέντρωσιν παράνομον, ἀλλὰ ὡς συγκέντρωσιν νόμιμον, ἀνταποκρινομένην εἰς τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον παρέχει τὸ Σύνταγμα. Κατεχόμεθα ἀπὸ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐξεδόθη ἡ ἀπαγόρευσις, παρεβίαζε τὸ Σύνταγμα. Ἐν ὀνόματι λοιπὸν τοῦ Συντάγματος ἐκαλέσαμεν τὴν συγκέντρωσιν. Καὶ ὑπερησπίζαμεν τὸ Σύνταγμα, ὅταν ἐπεμείναμεν. Δὲν ἐβασιζόμεθα εἰς τὴν ἰδιότητά μας ὡς ἡγετῶν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, οὔτε ὡς Πρωθυπουργῶν, ἀλλὰ ὡς Ἑλλήνων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν δικαιώματα περιεχόμενα εἰς τὸ Σύνταγμα. Εἶναι ἡ πρώτη ἀπάντησις. Ὑπάρχει καὶ δευτέρα. Βεβαίως τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν ἀστυνομικῶν ᾐσθάνετο βαθυτάτην στενοχωρίαν διὰ τὴν διαταγὴν τὴν ὁποίαν ἐξετέλει. Αὐτὸ ἦτο βέβαιον. Καὶ ἀποτελεῖ τιμὴν διὰ τὸ Ἀστυνομικὸν Σῶμα, ὅτι κατείχετο ἀπὸ τὸ αἴσθημα αὐτό. Ὑπῆρξαν ὅμως ὡρισμένα ὄργανα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρξαν βάναυσα καὶ ἤσκησαν βιαιοπραγίας. Ἡ ἀπόδειξις ἄλλως τε περιέχεται καὶ εἰς τὰ σήματα. «Κυνῆγι ἀλύπητο», βεβαίως δὲν ἀποτελεῖ ἄμυναν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀστυνομικὴ διάλεκτος τῆς Ἀμύνης. Εἶναι γεγονός, ὅτι ὑπῆρξεν ἰδιαιτέρα ἐπίθεσις ἀστυνομικῶν ὀργάνων, κατ’ ἐξοχὴν ἐναντίον τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Ὅταν διεπιστοῦτο, ὅτι ἦσαν βουλευταί, ἐπετίθοντο κατὰ προτίμησιν ἐναντίον αὐτῶν. Αὐτὸ τὸ περιστατικὸν στιγματίζω. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ ἀποδοκιμάζει ἡ μεγάλη μερὶς τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, ἡ ὁποία εἶναι Σῶμα πολιτισμένον, ἀνήκει εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ σέβεται τὸ Σύνταγμα τῆς Ἑλλάδος. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας καὶ τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων ἐμποτισμένη ἀπὸ τὸ ἰδεῶδες τῆς ἐλευθερίας, θὰ εἶναι ὁ παραστάτης, ὄχι τῆς τυραννίας, ἀλλὰ τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα).

§206Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, αἱ ἀπαντήσεις τῆς Κυβερνήσεως ποικίλλουν ἀπὸ ἀτυχεῖς εἰς ἀτυχεστάτας. Διερωτᾶται, ὁ κ. Ὑπουργός, ποῖον συμφέρον εἶχεν ἡ Ἀστυνομία νὰ ἐμποδίσῃ τὴν συγκέντρωσιν. Ἀσφαλῶς ἡ Ἀστυνομία αὐτονόμως δὲν εἶχε κανένα συμφέρον, εἶχεν ὅμως συμφέρον ἡ Κυβέρνησις νὰ παρεμποδίσῃ μὲ οἱονδήποτε τρόπον τὴν συγκέντρωσιν αὐτὴν καὶ πολὺ ὀρθῶς προηγουμένως ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐτόνισεν, ὅτι οἱ δημοκράται, ὡς ὑπερήφανοι ἄνδρες, ὑπερήσπισαν τὰ συνταγματικά των δικαιώματα καὶ ἐπραγματοποίησαν τὴν συγκέντρωσιν. Καὶ τὸ αὐτὸ θὰ πράττουν εἰς κάθε περίπτωσιν, ἀδιαφοροῦντες διὰ τὰς ἀπειλὰς καὶ τὰ τρομοκρατικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπον καὶ ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου, ὅτι σημειοῦνται τὸν τελευταῖον καιρὸν φαινόμενα φασιστικοποιήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνεφέρθη προηγουμένως εἰς τὸ θέμα τῶν καταδικαστικῶν ἀποφάσεων διὰ γενομένας παραβάσεις καὶ ἠθέλησε νὰ μειώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν καταδικαστικῶν αὐτῶν ἀποφάσεων....

§207Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Παρακαλῶ προσωπικῶς τὸν κ. Ὑφυπουργὸν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ τὸν πίνακα τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων, διὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχει ὁ ἰσχυρισμὸς εἰς τὴν Κυβερνητικὴν ἀνακοίνωσιν, ὅτι ὑπάρχουν μερικαὶ μόνον. Ὁ ἀριθμὸς λοιπὸν τὸν ὁποῖον θεωρεῖ ὑφιστάμενον ἡ Κυβέρνησις, θὰ παρεκάλουν νὰ κατατεθῇ.

§208Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Διὰ ποῖον θέμα;

§209Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διὰ πράξεις βίας κατὰ τὰς ἐκλογάς.

§210Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Ἔχει κατατεθῆ πρὸ δύο μηνῶν κατόπιν αἰτήσεως τῆς ΕΔΑ.

§211Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἔχει συμπληρωθῆ ἐν τῷ μεταξύ; Δὲν εἶναι ἐπηυξημένος ἀπὸ ἄλλας καταθέσεις; Ἔμεινε στάσιμος; Ἡ παράκλησίς μου εἶναι νὰ κατατεθοῦν εἰς τὰ πρακτικὰ ἢ ἂν περιέχωνται εἰς τὰ πρακτικά, ἁπλῶς παρακαλῶ νὰ μοῦ ὑπομνήσετε εἰς ποῖα πρακτικὰ περιέχονται, ὥστε νὰ λάβω γνῶσιν, ὥστε καὶ ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου πίνακος νὰ γίνῃ συζήτησις.

§212Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἡ κυβερνητικὴ ἀνακοίνωσις, ἡ ὁποία ἐστάλη εἰς ὅλας τὰς Ἐφημερίδας περιλαμβάνει καὶ τοὺς πίνακας ὅλων τῶν ἀποφάσεων ποὺ ἔχουν ἐκδοθῆ, ἀκριβῶς περιλαμβάνεται ὁ πίναξ τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἐκλογοδικείου, ἀκολουθεῖ ὁ πίναξ τῶν καταδικαστικῶν ἀποφάσεων τελεσιδίκων καὶ μὴ κατὰ ὀργάνων τῆς Ἀστυνομίας καὶ ἀνδρῶν τῶν ΤΕΑ καὶ Ἀγροφυλακῆς καὶ οὕτω καθεξῆς.

§213Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰς ποίαν ἐφημερίδα ἐδημοσιεύθησαν;

§214Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Εἰς τὴν «Ἐλευθερίαν» νομίζω, ὅτι παρέχονται πάρα πολλὰ στοιχεῖα.

§215Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιμείνω, ἂν εἰς οἱανδήποτε Ἀθηναϊκὴν ἐφημερίδα ἔχουν δημοσιευθῆ, μοῦ ἀρκεῖ διὰ νὰ λάβω γνῶσιν.

§216Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Πέραν τοῦ ὅτι οἱ πίνακες αὐτοὶ ἐστάλησαν εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ ἐπιθυμία σας καὶ νὰ σταλοῦν καὶ εἰς σᾶς οἱ πίνακες αὐτοί, εἶναι γεγονὸς ὅμως, ὅτι ἐστάλησαν εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας.

§217Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας ποὺ ἔχω ἀναγνώσει δὲν συνέβη νὰ ἔχω λάβει γνῶσιν, ἂν ὄντως ἔχουν δημοσιευθῆ εἰς ὡρισμένας ἐφημερίδας, μοῦ ἀρκεῖ, καὶ ἀποτελεῖ θέμα περαιτέρω συζητήσεως μέχρι λήξεως τοῦ πολιτικοῦ θέματος.

§218Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο, ὅτι ὅλαι αἱ ἐφημερίδες γράφουν τὴν πληροφορίαν, ὅτι μετὰ τῆς ἀνακοινώσεως ἀπεστάλησαν καὶ οἱ πίνακες.

§219Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ εἶδον, ἀλλὰ δὲν εἶδον τοὺς πίνακες.

§220Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὄργανα ἀσφαλείας, κ. Πρόεδρε, ἐξεδόθησαν μέχρι σήμερον 14 τελεσίδικοι ἀποφάσεις καὶ ἐξεδόθησαν πρωτόδικοι ἀποφάσεις ἐναντίον τῶν ὁποίων ἠσκήθη ἔφεσις 5, ἐκ τῶν ὁποίων νομίζω, ὁ εἷς ὁ ἐνωμοτάρχης Πουρνάρας εἰς τὸ Ἐφετεῖον, ἠθωώθη. Αὐτὰ εἶναι τὰ ὄργανα Ἀσφαλείας, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον ἔχουν καταδικασθῆ.

§221Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ θέσω καὶ ἐγὼ ὑπ’ ὄψει τῆς Κυβερνήσεως τὸν πλήρη πίνακα, ὥστε νὰ ἠμπορῇ νὰ κάμνῃ καλοπίστως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης καὶ ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἕνα ἔλεγχον. Ἐπειδή, ὅμως, ἀνεφέρθη, ὅτι ἀνέρχονται εἰς ἀριθμὸν 25–30 αἱ καταδίκαι, σᾶς διαβάζω φέρ’ εἰπεῖν, 40ὴν καταδίκην. Κ. Ροῦφος, Τριμελὲς Ροδόπης, 15θήμερος φυλάκισις, διότι ἐκακοποίησε τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ ΠΑΜΕ Σαππῶν Χ. Στεφανίδην. Καὶ νὰ σᾶς διαβάσω καὶ τὴν 83ην. Κ. Πανάγος, Μονομελὲς Βόλου, 15θήμερος φυλάκισις, διότι ἐκακοποίησε τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ΠΑΜΕ. Καταδίκαι ὁπλιτῶν 88, καταδίκαι ὁπλιτῶν ΤΕΑ ἀριθμὸς 92, ὀνομαστικὴ κατάστασις Ἀστυνομικῶν Ὀργάνων καταδικασθέντων διὰ κακοποιήσεις τῶν πολιτῶν, πρῶτος Εὐάγγελος Ζάχος. Ἀριθμὸς 47. Τὸ Μονομελὲς Πλημμελειοδικεῖον Ἡρακλείου, κατεδίκασε τὸν Χωροφύλακα Μαραγκουδάκην εἰς 12 ἡμερῶν φυλάκισιν διὰ κακοποίησιν κλπ. Καταθέτω τὸν πίνακα διὰ νὰ περιληφθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§222Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κατὰ τὸν πίνακα τὸν ἰδικόν σας, 47 εἶναι τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα κατεδικάσθησαν. Ὁ πίναξ, ὁ ὁποῖος συνετάγη ἀπὸ τὰς Κρατικὰς Ὑπηρεσίας ἀναβιβάζει τὸ σύνολον τῶν κρατικῶν ὀργάνων, ὄχι μόνον τῶν ὀργάνων τῆς Χωροφυλακῆς, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀνδρῶν τῶν ΤΕΑ καὶ Ἀγροφυλακῆς καὶ Νομαρχιακῶν ὑπαλλήλων, εἰς 36. Πρόκειται περὶ ἀποφάσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι τελεσίδικοι. Δὲν περιλαμβάνονται βεβαίως, καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις τῶν ἰδιωτῶν, περιλαμβάνονται μόνον καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις τῶν Κρατικῶν ὀργάνων καὶ εἶναι διηυκρινισμένον ἐπίσης καὶ τὸ θέμα τῆς ἐξαφανίσεως ἀποφάσεων πρωτοδίκων καταδικαστικῶν, αἱ ὁποῖαι μετερρυθμίσθησαν καὶ ἐξηφανίσθησαν μετὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐνδίκου μέσου ἀπὸ τὰ Ἐφετεῖα, καὶ ἔχουν ἀπομείνει ὡς οὐσιαστικῶς ἐπιβληθεῖσαι ὄχι καὶ τελεσιδίκως ποιναὶ ἐναντίον 36 ὀργάνων τῆς Διοικήσεως, ὡς ἀναφέρει ἡ κατάστασις αὐτή.

§223Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Μόνον εἰς τὸν Νομὸν Κοζάνης κατεδικάσθησαν 7 ΤΕΑ.

§224Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐγὼ σᾶς δίδω τὸν ἀριθμὸν 47 ἀστυνομικῶν ὀργάνων καὶ 92 πολιτῶν καὶ τρομοκρατῶν τῶν ΤΕΑ, αὐταὶ εἶναι αἱ καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις ἐν συνόλῳ 140 περίπου μέχρι τῆς στιγμῆς τῆς συντάξεως τοῦ καταλόγου.

§225Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εὔλογον εἶναι ἐπὶ γεγονότων νὰ ἔχῃ ἕκαστος διάφορον γνώμην, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων νὰ ὑπάρχῃ ἀμφισβήτησις. Δι’ αὐτό, θὰ ἦτο πρέπον ἑκατέρωθεν νὰ κατατεθοῦν οἱ πίνακες, νὰ δημοσιευθοῦν εἰς τὰ πρακτικά, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ σύγκρισις καὶ ἡ συναγωγὴ ἑνὸς ὁριστικοῦ συμπεράσματος. Κατόπιν ἕκαστος διατυπώνει τὰς κρίσεις του.

§226Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀλλὰ καὶ περαιτέρω ὑφίσταται καὶ ἓν ἄλλο θέμα. Ὑπάρχουν 47 καταδίκαι ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Θὰ ἦτο ἐνδιαφέρον ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὸ Σῶμα ποῖαι ὑπῆρξαν αἱ διοικητικαὶ ποιναὶ αἱ ὁποῖαι ἐν συνεχείᾳ τῶν καταδικῶν αὐτῶν ἐπεβλήθησαν.

§227Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Καθημερινῶς αὐτὸ θὰ κάμωμεν, εἶναι ἕνα θέμα ποὺ θὰ πρέπει νὰ τὸ ξεκαθαρίσωμεν, διότι προκαλῶ τοὺς συναδέλφους τῆς ΕΔΑ, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τὴν ἐρώτησιν καὶ ἐζήτησαν πληροφορίας νὰ εἴπουν ἐὰν ἔχουν τὴν ἀπάντησιν τῶν πειθαρχικῶν κυρώσεων ἢ δὲν τὴν ἔχουν. Ἀλλὰ ἐπὶ τέλους, τὸ ἔπραξα διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν εἶμαι διατεθειμένος ἐγὼ νὰ παρανομῶ διὰ ἀδίκημα οἱουδήποτε ἄλλου. Ἐδήλωσα, ὅτι ὅπου ἐπεβλήθη ποινὴ θὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ ὁ κατὰ νόμον διοικητικὸς ἔλεγχος τὸν ὁποῖον δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ μὴν ἐπιβάλω. Κάμνω αὐτὴν τὴν δήλωσιν, διότι δὲν νομίζω, ὅτι εἰς τὸ μέλλον, ὅτι διὰ κάθε ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος τιμωρεῖται, πρέπει νὰ φέρω τὴν ποινὴν εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ δήλωσίς μου αὐτὴ θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἀρκετὴ διὰ τὴν Βουλήν.

§228Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἔχω ἀντιληφθῆ σαφῶς τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Νομίζω, ὅτι εἶπεν, ὅτι μετὰ πᾶσαν δικαστικὴν ἀπόφασιν ἔχει ἐπακολουθήσει ὡς συνέπεια πειθαρχικὴ ποινή.

§229Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Σεῖς, ἔχετε διοικήσει Ὑπουργεῖα καὶ πρέπει νὰ τὸ γνωρίζητε αὐτό.

§230Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νομίζω, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν δήλωσιν προέβητε. Δὲν ἔχω διάθεσιν νὰ τὴν ἀμφισβητήσω. Ἀλλὰ ἐκ τῆς δηλώσεως αὐτῆς, προκύπτει, ὅτι αὐτόβουλος ἐνέργεια τῆς διοικήσεως πρὸς ἐπιβολὴν πειθαρχικῆς ποινῆς ἀσχέτως πρὸς τὰς δικαστικὰς ἀποφάσεις δὲν ὑπῆρξεν. Ἡ διοίκησις μετεβλήθη εἰς οὐραγὸν τῆς δικαιοσύνης. Αὐθυπάρκτως δὲν ὑφίσταται καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύει τὴν συνενοχὴν των.

§231Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐὰν προσπαθήσητε νὰ ἀναζητήσητε εἰς τὴν μνήμην σας περιπτώσεις συνδεομένας μὲ τὴν ἄσκησιν καθηκόντων σας εἰς στρατιωτικὰ Ὑπουργεῖα, θὰ διαπιστώσητε, ὅτι συνήθως ἀποφεύγομεν τὴν ἐπιβολὴν τῶν διοικητικῶν ποινῶν πρὶν ἢ ἀποφανθῇ ἡ δικαιοσύνη καὶ τοῦτο διὰ λόγους ἠθικῆς τάξεως, διὰ νὰ μὴ ἐπηρεασθῇ, προκειμένου νὰ ἐπιβάλῃ ποινὴν βάσει τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ὁ δικαστής, ἀπὸ τὴν διοικητικὴν ἀπόφασιν. Ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐπὶ ἔτη, τοὐλάχιστον 10, ἔχω διοικήσει στρατιωτικὰ Ὑπουργεῖα—τὸ ἀπέφευγα πάντοτε εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν. Ὑποχρεωμένος, δὲν ἤμην. Ἠμπορεῖ νὰ ἐπιβληθῇ ποινὴ καὶ πρὸ τῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως. Τὸ ἀποφεύγομεν συνήθως διὰ νὰ μὴ ἐπηρεάσωμεν τὴν δικαιοσύνην, οὔτε κἂν τὴν στρατιωτικὴν δικαιοσύνην, ὅταν ὁ περὶ οὗ πρόκειται ἀξιωματικὸς ἢ ὑπαξιωματικὸς πρόκειται νὰ κριθῇ ἀπὸ στρατοδικεῖον καὶ ἐπιφυλασσόμεθα. Ἀναμένομεν τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ποινικοῦ Δικαστηρίου καὶ μετὰ ταῦτα προβαίνομεν εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς πειθαρχικῆς ποινῆς.

§232Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τὰς περιπτώσεις ἀρξαμένης δικαστικῆς διώξεως εἶναι εὔλογος ἡ ἀπάντησις. Ἡ πειθαρχικὴ ὅμως ἐξουσία εἶναι εὐρυτέρα τῆς δικαστικῆς. Ἐπιβάλλονται πειθαρχικαὶ ποιναὶ εἰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἀσκεῖται ποινικὴ δίωξις καὶ δὲν ἀπαγγέλλονται καταδίκαι. Ἐρωτῶ, δὲν ὑπῆρξε καμμία περίπτωσις διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Ἀσφαλείας νὰ ἐπιβάλῃ πειθαρχικὴν ποινήν, διὰ παραβάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐνέπεσαν εἰς δικαστικὴν δίωξιν; Μόνον εἰς τὴν συναγωγὴν τῶν συνεπειῶν τῶν καταδικαστικῶν ἀποφάσεων προχωρεῖ τὸ Ὑπουργεῖον Ἀσφαλείας; Δὲν ἔχει λάβει, δὲν παίρνει πρὸς ἀναζήτησιν καὶ πρὸς καταλογισμὸν πειθαρχικῶν εὐθυνῶν; Αὐτὸ τὸ ἐρώτημα θέτω καὶ διότι δὲν ὑπάρχει ἀπάντησις ὀφείλω νὰ ἐμμείνω εἰς τὸ συμπέρασμα τῆς συνενοχῆς.

§233Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ἁπλῆ ἡ ἑρμηνεία. Προκειμένου περὶ συγκεκριμένων περιπτώσεων παραβάσεως ἐκλογικῶν νόμων, ἐὰν ὑπεβλήθησαν μηνύσεις, παρεπέμφθησαν οἱ κατηγορούμενοι. Σεῖς εὑρίσκετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐγὼ φέρ’ εἰπεῖν ὁ Ὑπουργός, ἢ οἱονδήποτε ἄλλο ὄργανον ποὺ ἐπιβάλλει ποινάς, εἶναι δυνατὸν νὰ προλάβω τὴν δικαιοσύνην καὶ νὰ ἀποφανθῶ ὡς ἄτομον καὶ νὰ τιμωρήσω, ὅταν δὲν ἔχει περατωθῆ ἡ ἀνάκρισις καὶ δὲν ἔχει σχηματισθῆ ἡ δικογραφία;

§234Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπαντήσατε ὡς ἐὰν δὲν ἔχητε ἀκούσει τὶ εἶπον.

§235Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Ἤκουσα.

§236Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἠκούσατε. Εἶπον διὰ τὰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἐνεργεῖται δικαστικὴ δίωξις εὔλογος εἶναι ἡ ἀναμονή. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, ταυτίζεται ἡ πειθαρχικὴ ἐξουσία μὲ τὴν δικαστικὴν δίωξιν, βεβαίως ὄχι, εἶναι ἀπείρως εὐρυτέρα ἡ πειθαρχικὴ ἐξουσία ἀπὸ τὴν δικαστικὴν δίωξιν. Καὶ ἐρωτῶ, δὲν συνέβη κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς περιστατικόν, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐμπίπτῃ εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, νὰ ἐμπίπτῃ ὅμως εἰς πειθαρχικὴν ποινήν; Εἶναι περίεργον, ὅτι δὲν ἔχει συμβῆ.

§237Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Ὅταν δὲν μοῦ κατηγγέλθη, τὶ νὰ τιμωρήσω; Νὰ τιμωρήσω τὸν ἀνώνυμον ἀξιωματικὸν διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὴν ἀρχήν;

§238Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. (Δὲν ἠκούσθη).

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μὴ διακόπτετε.

§240Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὅπου κατὰ τὸ παρελθόν, κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον, κατηγγέλθησαν ἀπὸ τοὺς διαφόρους ὑποψηφίους παραβάσεις, ἐνηργήθη διοικητικὴ ἐξέτασις καὶ βάσει τοῦ πορίσματος, ἐὰν ἡ ἐξέτασις ἦτο ὑπὲρ ἢ κατά, δὲν γνωρίζω, μπορεῖ νὰ ἐπεβλήθη καὶ κἄποια ποινή. Εἰς ἐμὲ προσωπικῶς δὲν κατηγγέλθη κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν διοικῶ τὸ Ὑπουργεῖον καμμία τοιαύτη παράβασις. Ὅπου κατηγγέλθη, ἔγινεν ἐξέτασις καὶ ἐὰν ὑπῆρχε εὐθύνη, ἀναμφισβητήτως θὰ ὑπεβλήθησαν κυρώσεις. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὰ θέματα τὰ πειθαρχικὰ δὲν τὰ ἐλέγχει ὁ Ὑπουργός. Ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ καὶ τοῦ εἴδους τῆς παραβάσεως τὰ ἐλέγχουν οἱ καθ’ ἱεραρχίαν ἀξιωματικοί.

§241Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς συναδέλφους μου νὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ ἡ κατατυράννησις τοῦ ρήτορος ἔχει ἁπλῶς ἀνατεθῆ εἰς ἐμέ, δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι, καθὼς μὲ βεβαιοῦν οἱ συνάδελφοί μου, ἐπανειλημμένως ἔχουν ὑποβληθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἀναφοραὶ ἐναντίον ἀστυνομικῶν ὀργάνων, χωρὶς νὰ ἐπακολουθήσῃ πειθαρχικὴ ποινή. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ παρεκάλουν νὰ ἀναφερθοῦν τὰ περιστατικὰ καὶ εἴμεθα περίεργοι νὰ πληροφορηθῶμεν ποῖαι ὑπῆρξαν αἱ συνέπειαι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν περαιτέρω δίωξιν. Καθὼς ἐπίσης θὰ ἦτο μία ἱκανοποίησις τῆς περιεργείας μας, νὰ πληροφορηθῶμεν, ἐὰν εἰς τὰ κατώτερα ὄργανα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνεφέρθη, ὅτι ἐνδεχομένως ἐπεβλήθησαν πειθαρχικαὶ ποιναί, ὄντως ἔχουν ἐπιβληθῆ. Διότι ἐπιτελεῖ δι’ ἡμᾶς μίαν περιέργειαν τῆς ὁποίας τὴν ἱκανοποίησιν ἀναμένομεν, ἐὰν ὑπῆρξε αὐτόνομος πειθαρχικὴ ποινὴ μετὰ τὰς ἐκλογάς, ἀσχέτως πρὸς τὴν δικαστικὴν δίωξιν.

§242Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Νὰ μοῦ ἀναφερθοῦν συγκεκριμέναι περιπτώσεις διὰ νὰ σᾶς πληροφορήσω.

§243Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Στεφανίδης καὶ ὁ κ. Διαμαντόπουλος διαβεβαιοῦν, ὅτι ὑπέβαλον ἀναφορὰς διὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐπηκολούθησεν οὐδεμία πειθαρχικὴ συνέπεια.

§244Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὸν κ. Στεφανίδην ἀπήντησα κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπερωτήσεως.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρεκάλουν ὅλους τοὺς κ.κ. Ἀρχηγοὺς καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀφήσουν τὸν ρήτορα νὰ τελειώσῃ. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι τόσοι πολλοὶ καὶ θὰ γίνῃ συζήτησις μακροτάτη.

§246Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰλικρινῶς κάθε παρέμβασις εἶναι καὶ μία συμβολή, διότι παρέχεται ἡ εὐχέρεια διευκρινίσεως τῶν τιθεμένων θεμάτων. Ἐὰν ἀνεφέρθην εἰς θέματα διοικητικά, εἶναι διότι ὁ κ. Τασιγιῶργος προήχθη κατ’ ἐκλογὴν εἰς Ἀστυνομικὸν Διευθυντὴν Αʹ. Δὲν γνωρίζω ποῖαι εἶναι αἱ ἄλλαι ἀρεταί του ἐκτὸς τῆς ἐκλογομαγειρικῆς εἰδικότητός του, εἰς τὴν ὁποίαν διέπρεψε μαζὶ μὲ τὸν νεαρὸ ΕΚΟΦίτη Παναγόπουλο. Ἐπίσης κατηγγέλθη, ὅτι ὁ δολοφόνος τοῦ Δερδεμοίρη ἐθεάθη ἐλεύθερος εἰς τὴν Θεσσαλονίκην.

§247Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν θὰ μοῦ ἐπηρεάσῃ τὴν ἀπάντησιν ὁ χαρακτηρισμός, τὸν ὁποῖον ἐδώσατε εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργείου. Ἔχω νὰ εἴπω ὑπευθύνως, ὅτι κατὰ τηλεφωνικὴν ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης, ὁ χωροφύλαξ περὶ οὗ πρόκειται, κατεδικάσθη εἰς τετραετῆ φυλάκισιν, ἐκρατεῖτο εἰς τὰς στρατιωτικὰς φυλακὰς Θεσσαλονίκης μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπελύθη ἐκ τοῦ Σώματος τῆς Χωροφυλακῆς συνεπείᾳ τῆς καταδίκης. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης τῆς ἀπολύσεως ἐκ τοῦ Σώματος τῆς Χωροφυλακῆς μετήχθη εἰς τὰς ἐπανορθωτικὰς φυλακὰς Θεσσαλονίκης καὶ κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, ἐπίσης, ὡδηγήθη συνοδείᾳ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τῆς Χωροφυλακῆς διὰ νὰ παραδώσῃ τὰ ἀτομικά του εἴδη. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπόθεσις τῆς ἐλευθέρας κυκλοφορίας δῆθεν τοῦ χωροφύλακος Φιλίππου, ὁ ὁποῖος εἶχε καταδικασθῆ διὰ τὴν ἀνθρωποκτονίαν ἐκείνην εἰς τετραετῆ φυλάκισιν. Εὐχαριστῶ τὸν κ. συνάδελφον διὰ τὸν χαρακτηρισμόν, τὸν ὁποῖον ἔδωσεν εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργείου. Ἐπιθυμῶ νὰ βεβαιώσω ὑπευθύνως καὶ κατηγορηματικῶς, ὅτι ὅσα λέγω εἶναι ἀκριβῶς ἐπανάληψις τῶν λόγων τῆς τηλεφωνικῆς ἀναφορᾶς τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης.

§248Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ηὐχόμην νὰ εἶναι ἔτσι τὰ πράγματα καὶ δὲν ἔχω αὐτὴν τὴν στιγμὴν κανένα λόγον νὰ τὸ ἀμφισβητῶ. Ἡ πληροφορία, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη, προῆλθεν ἀπὸ ἠλεγμένην πηγὴν καὶ ἐὰν μετεχειρίσθην τὴν λέξιν «δικολαβική», εἶναι διότι αἱ ἀνακοινώσεις τοῦ Ὑπουργείου συνήθως φέρουν τὸν χαρακτῆρα αὐτὸν τῶν στρεψοδίκων ἀπαντήσεων καὶ δὲν θέλω νὰ θίγεσθε, κύριε Ὑπουργέ, διὰ κάτι τὸ ὁποῖον δὲν ἐλέχθη προσωπικῶς δι’ ὑμᾶς. Θὰ εἶχα πολλὰ νὰ εἴπω διὰ τὴν ὠργανωμένην ἐπίθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐναντίον τῶν μαζῶν καὶ θέλω νὰ εἴπω διὰ τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τοῦ συνδικαλιστικοῦ κινήματος καὶ τῶν συνδικαλιστικῶν ὀργανώσεων, ποὺ μὲ τὴν ἀναξίαν ψευδοηγεσίαν των τείνουν αἱ ὀργανώσεις αὐταὶ νὰ εἶναι παραρτήματα ἐφαρμογῆς τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς καὶ εὑρίσκονται εἰς ἕνα ἀδιάκοπον ἀνοικτὸν μέτωπον πρὸς τοὺς ἐργάτας. Τὴν παραμονὴν τῆς Πρωτομαγιᾶς συνελήφθησαν 8 πολῖται, μεταξὺ τῶν ὁποίων οἱ περισσότεροι συνδικαλισταί, προφανῶς διὰ νὰ δοθῇ ἡ ἔννοια τῆς κυβερνητικῆς συμμετοχῆς εἰς τὸν ἑορτασμὸν τῆς μεγάλης αὐτῆς ἐργατικῆς ἡμέρας. Ἐπίσης θὰ ἔπρεπε νὰ σημειωθῇ χάριν καὶ αὐτῆς τῆς Δημοκρατίας, τὴν ὁποίαν καταλύει ἡ Κυβέρνησις εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τοῦ δημοσίου βίου, ὅτι 12 σωματεῖα διεγράφησαν ἀπὸ τὴν δύναμιν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Ἀθηνῶν, διότι ἠρνήθησαν νὰ ὑπογράψουν τὸν ὅρκον ποὺ τοὺς δίδει ὁ κ. Μακρῆς σχετικῶς μὲ τὴν πραγματικὴν λειτουργίαν μιᾶς ὀργανώσεως ἐλευθέρου συνδικαλισμοῦ. Ἐπίσης, πάρα πολλὰ θὰ ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ κανεὶς διὰ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἕνδεκα σύμβουλοι τῆς Καισαριανῆς ἀπελύθησαν, διότι ὑπέγραψαν μίαν ἔκκλησιν ὑπὲρ τῆς εἰρήνης. Τρίμηνος ἀπόλυσις ἐπεβλήθη εἰς ἕνα δημοτικὸν σύμβουλον, διότι ἀνεμίχθη δῆθεν εἰς τὰς ἐκλογάς.

§249Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Αὐτὸ εἶναι ψεῦδος.

§250Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὄχι, κ. Ἀντιπρόεδρε.

§251Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καὶ τὸ Ἐργατικὸν Κόμμα τῆς Ἀγγλίας ποίαν στάσιν τηρεῖ ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συμμερίζονται τὰς ἰδικάς σας ἀπόψεις;

§252Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Διότι εἶσθε πνευματικὸς ἄνθρωπος, τοὐλάχιστον εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντιδικῶμεν. Εἶναι τόσον μέγιστοι οἱ κίνδυνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπειλοῦν τὴν ἀνθρωπότητα καὶ ὅταν αὐτὰ προέρχωνται ἀπὸ αἱρετοὺς ἄρχοντας, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνωνται δεκτὰ ἀσμένως καὶ ὄχι μὲ εἰρωνείαν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς σας.

§253Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μοῦ ἐπιτρέπετε. Θὰ εἴχατε δίκαιον ἰσχυριζόμενος αὐτά, τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζεσθε καὶ πράγματι θὰ συνεμεριζόμην πᾶσαν ἐκδήλωσιν ὑπὲρ τῆς εἰρήνης, διότι πιστεύω εἰς τὴν εἰρήνην, ἐὰν αἱ προσπάθειαι αὗται, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε, δὲν εἶχον ὡς ἔμμεσον ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὸν βαθμιαῖον ψυχικὸν καὶ πραγματικὸν ἀφοπλισμὸν τῆς Ἑλλάδος ἔναντι δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι ἐνδεχομένως εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀπειλήσουν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἡ δῆθεν κίνησις ὑπὲρ τῆς εἰρήνης, εἶναι κίνησις εἰς βάρος τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ εἰς βάρος τῆς πραγματικῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας.

§254Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐπιτρέψετε καὶ εἰς ἐμὲ μίαν παρατήρησιν. Δὲν θὰ ἤθελα εἰς τὸ θέμα αὐτὸ νὰ περιέλθωμεν εἰς ἀντιδικίαν. Φοβοῦμαι, ὅτι μὲ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν αὐτὴν καλύπτουν καὶ οἱ πλέον ἐπιθετικοὶ κύκλοι τὰ σχέδια, δὲν λέγω σεῖς, ἀλλὰ καὶ οἱ πλέον ἐπιθετικοὶ κύκλοι. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω κανένα πόλεμον νὰ προπαρασκευάζεται ἐν ὀνόματι τοῦ πολέμου, πάντοτε ἐν ὀνόματι τῆς εἰρήνης. Ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω, κ. Ἀντιπρόεδρε, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐξεστομίσατε μίαν δεινοτάτην ὕβριν, ὄχι ἐναντίον τῶν φιλειρηνικῶν πράγματι καὶ ἀξίων πάσης τιμῆς 11 δημοτικῶν συμβούλων τῆς Καισαριανῆς, ἀλλὰ ἐναντίον προσωπικοτήτων διεθνοῦς κύρους, αἱ ὁποῖαι ἔχουν κἄποιαν ἱκανότητα νὰ κρίνουν μεταξὺ εἰρηνικῶν ἐπιδιώξεων καὶ ψυχροπολεμικῶν ἐπιδιώξεων.

§255Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Κύρκο, ἐπιτρέπετε νὰ συνεχίσω αὐτὴν τὴν ἀντιδικίαν; Πάντως ἔκανα μικρὰν χρῆσιν διακοπῶν, ἄλλοι ὡμίλησαν ἐπὶ μακρόν. Εἴπατε πρὸ ὀλίγου κάτι τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιῶδες, ὅτι συνήθως τὴν ἀπειλὴν κατὰ τῆς εἰρήνης τὴν προκαλοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐμφανίζονται ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἰδεολογίας τῆς εἰρήνης. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ Δυτικὸς κόσμος καὶ τὰ κόμματα τὰ ἰδικά μας δὲν ἔχουν ὀργανώσει συνέδρια εἰρήνης, δὲν κάμνουν προπαγάνδαν, ἄλλοι κάμνουν προπαγάνδαν καὶ βάσει τῶν λόγων σας, βάσει τῆς ὀρθοτάτης παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν ἐκάματε, οἱ κίνδυνοι προέρχονται ἀπὸ ἀλλοῦ. Ἡμεῖς δὲν ὀργανώνομεν συνέδρια οὔτε βάζομεν τοὺς διανοουμένους τοῦ κόσμου νὰ ὑπογράφουν δηλώσεις ὑπὲρ τῆς εἰρήνης. Αὐτοὶ δὲ οἱ διανοούμενοι, ἔξοχοι ἄνθρωποι πράγματι, εἶναι ἀφελεῖς. Ὑπάρχει πλῆθος ἀφελῶν διανοουμένων εἰς τὸν κόσμον, ὑπάρχει πλῆθος ἀφελῶν, οἱ ὁποῖοι βλέπουν πολὺ ἀργά, ποία εἶναι ἡ πραγματικότης. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ μνημονεύσω τὴν περίπτωσιν ἄλλοτε τὸ Ἀντρὲ Ζίντ, ἑνὸς ἐκ τῶν ἐξοχωτέρων συγγραφέων τοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ ἰδῇ μὲ τὰ μάτια του ὡρισμένα πράγματα τὸ 1935 διὰ νὰ ἀναγνωρίσῃ ἐκείνας τὰς ἀληθείας, τὰς ὁποίας ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ κ. Στεφανόπουλος, ἐγώ, ὁ κ. Παπαληγούρας καὶ ἄλλοι χωρὶς νὰ τὰ ἰδοῦμε μὲ τὰ μάτια μας τὰ ἐγνωρίζαμεν. Ἑπομένως ὑπάρχει μπόλικη ἀφέλεια εἰς τὸν κόσμον καὶ αὐτὴν τὴν ἀφέλειαν ἐκμεταλεύεται κἄποιο κόμμα, τὸ ὁποῖον κόμμα βάζει μπροστὰ τοὺς διανοουμένους, βάζει μπροστὰ διαφόρους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πάρει τὸ βραβεῖον Νόμπελ, βάζει μπροστὰ ἐξόχους, καὶ φιλοσόφους, ὅπως τὸν Ράσσελ, ὁ ὁποῖος ἁπλούστατα, ἀφελέστατα ἀντιμετωπίζει τὴν περίπτωσιν καὶ ἀπόδειξις, ὅτι ἀφελέστατα τὴν ἀντιμετωπίζει εἶναι, ὅτι τὸ Ἐργατικὸν κόμμα, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν εἶναι ὑπὲρ τοῦ πολέμου καὶ βεβαίως πιστεύει εἰλικρινῶς εἰς τὴν εἰρήνην, ἔθεσεν τὸν Ράσσελ ἐνώπιον τοῦ ἐρωτήματος, θὰ μείνῃς εἰς τὸ κόμμα ἢ θὰ πᾷς εἰς αὐτὴν τὴν δῆθεν φιλειρηνικὴν συγκέντρωσιν; Λοιπόν, εἶναι πολὺ γνωστὸν ποίους σκοποὺς ἐξυπηρετοῦν αὐταὶ αἱ προπαγανδιστικαὶ προσπάθειαι. Ἡμεῖς πιστεύομεν εἰς τὴν εἰρήνην, χωρὶς νὰ προπαγανδίζωμεν δῆθεν ὑπὲρ τῆς εἰρήνης, ἄλλοι προπαγανδίζουν ὑπὲρ τῆς εἰρήνης διὰ νὰ παγιδεύουν τοὺς ἀφελεῖς ἐνῷ δὲν πιστεύουν εἰς τὴν εἰρήνην.

§256Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ τερματίσωμεν τὸν διάλογον αὐτὸν μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν ξεύρω ποῖοι εἶναι οἱ ἀφελεῖς καὶ φοβοῦμαι, ὅτι, ἐφ’ ὅσον οἱ ἀφελεῖς αὐτοὶ δὲν ἐργάζονται ὑπὲρ τῆς εἰρήνης, δὲν θὰ ἠμποροῦσαν νὰ κάμουν τὸν ἀπολογισμὸν μετὰ τὰς ἐκρήξεις τῶν ἀτομικῶν βομβῶν, διότι ἁπλούστατα δὲν θὰ ὑπάρχουν. Καὶ ἐὰν ὀργανοῦνται συνέδρια ὑπὲρ τῆς εἰρήνης, εἶναι διότι οἱ Ἕλληνες καὶ ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ πνευματική των ἡγεσία, ἀποτελοῦν εἰς τὴν ἐποχήν μας ἀνασταλτικοὺς φραγμοὺς εἰς τὴν πορείαν πρὸς τὸν πόλεμον. Ἐὰν σεῖς καταδιώκετε τοὺς συμβούλους τῆς Καισαριανῆς, διότι ὡμίλησαν ὑπὲρ τῆς εἰρήνης, εἶναι διότι ἀντιστρατεύεσθε κάθε δημοκρατικὴν ἐκδήλωσιν ἔστω καὶ ὑπὲρ τῆς εἰρήνης καὶ εἰς τοῦτο ἀμφισβητῶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε, διότι εἰς τὸ βάθος ἡ πολιτική σας δὲν εἶναι πολιτικὴ εἰρήνης.

§257Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τί πολιτικὴ εἶναι;

§258Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν εἶναι τῆς ὥρας αὐτῆς, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὸ θέμα αὐτό, ἀνεξαρτήτως τῶν προθέσεών σας ὅμως —καὶ πιστεύω, ὅτι ξεκινᾶτε ἀπὸ ἀγαθὰ ἐλατήρια— ἡ πολιτικὴ αὐτή, τὴν ὁποίαν ἀσκεῖτε καὶ ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς τὴν κλῆσιν εἰς ἀπολογίαν τῶν 11 αὐτῶν δημοτικῶν συμβούλων, δὲν εἶναι μία πολιτικὴ Δημοκρατίας καὶ εἰρήνης.

§259Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἴπατε, ὅτι δὲν εἶναι ἡ πολιτική μας ὑπὲρ τῆς εἰρήνης. Διατί; Εἰς τί εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποβλέψῃ ἡ Ἑλλὰς εὐχομένη πόλεμον; Ἡμεῖς ὅλοι οἱ πιστεύοντες ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα εὐχόμεθα ἀποκλειστικῶς τὴν εἰρήνην, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς Ἑλλάδος. Δὲν ἔχομεν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἐπίτευξιν σκοπῶν εὑρισκομένων πέραν τῆς Ἑλλάδος, ὥστε νὰ θέλωμεν πόλεμον. Οὔτε ἰμπεριαλιστικοὺς σκοποὺς ἔχομεν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ φιλοδοξήσωμεν, ἔστω καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν φιλοδοξιῶν τοῦ 19ου αἰῶνος τὴν διὰ πολέμου ἱκανοποίησιν οἱασδήποτε ἐθνικῆς μας διεκδικήσεως, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ εὐχώμεθα κἄτι τὸ ὁποῖον θὰ ἐσήμαινεν τὴν πλήρη καταστροφήν, τὸν πλήρη ἀφανισμὸν ὅλων μας. Ἑπομένως πιστεύομεν εἰς τὴν εἰρήνην. Δὲν συμμεριζόμεθα ὅμως τὴν προπαγανδιστικὴν προσπάθειαν, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐξασθένησιν τῆς Δύσεως κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος τὴν εἰρήνην, ἡ ὁποία θὰ ἐξησφαλίζετο, θὰ τὴν συνέδεε μὲ τὴν ὑποδούλωσιν τοῦ κόσμου καὶ τὴν κατάργησιν τῆς ἐλευθερίας. Ὑπάρχει, κύριοι, ἀνάγκη—ἱστορικὴ ἀνάγκη ἄσχετος πρὸς τὰς εὐχάς μας—οἱ δύο κόσμοι νὰ εἶναι ἐξ ἴσου ἰσχυροί. Νὰ ὑπάρχῃ ἰσορροπία. Καὶ αὐτὴν τὴν ἰσορροπίαν ἀποβλέπουν αὐτὰ τὰ συνέδρια τῆς εἰρήνης νὰ τὴν ἀνατρέψουν εἰς βάρος τοῦ ἐλευθέρου κόσμου. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πιστεύει εἰς τὴν εἰρήνην καὶ τὴν ἐλευθερίαν. Ἀποστολή μας εἶναι νὰ διαφυλάξωμεν καὶ τὰ δύο.

§260Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς δηλώσεις σας περιέχεται καὶ ἡ ἀπάντησίς μου. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ καθορίσωμεν τὴν πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος ἀποκλειστικῶς μὲ Ἑλληνικὰ κριτήρια, τότε, ἡ πολιτικὴ θὰ ἦτο διάφορος καὶ θὰ εὑρίσκαμε ποία θὰ ἦτο. Ἀλλὰ καὶ μόνος σας σεῖς διηυρύνατε τὰ ὅρια καὶ εἰς τὸ κρίσιμον σημεῖον ὡμιλήσατε περὶ πολιτικῆς τοῦ ἐλευθέρου κόσμου καὶ εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἡ Ἑλλὰς παύει πλέον νὰ εἶναι ἡ Ἑλλὰς καὶ εἶναι κἄτι ἐντελῶς διαφορετικῆς ποιότητος. Διότι εἰς τὸν ἐλεύθερον κόσμον ποὺ ἐννοεῖτε, συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ Μπὸν καὶ οἱ στρατηγοὶ τοῦ Πενταγώνου καὶ τὰ συμφέροντα τῶν μεγάλων μονοπωλίων. Καὶ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος καὶ τὸ συμφέρον τῆς Ἑλλάδος, ἡ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος, ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖτε, θὰ ἦτο διάφορος, ἐὰν τὴν ἐθεμελιώνατε ξεκινῶντας μὲ ἀποκλειστικῶς Ἑλληνικὰ κριτήρια.

§261Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, ἐπιβάλλει νὰ μὴ εἴμεθα μόνοι. Σεῖς, ἀντιθέτως πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, ἐπιδιώκετε νὰ εἴμεθα μόνοι, διὰ νὰ καταστῶμεν ἕρμαιον οἱουδήποτε, ὁ ὁποῖος θὰ ἤθελε νὰ μᾶς κατακτήσῃ.

§262Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὁ χορὸς τοῦ Ζαλόγγου.

§263Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸ Ζάλογγον, εἶναι ἔνδοξον.

§264Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὑπὸ ἱστορικὴν ἔννοιαν, εἶναι πράγματι ἔνδοξον. Ὄχι ὑπὸ τὴν ἐκδοχήν, ἡ ὁποία διατυποῦται πρὸς ἐξυπηρέτησιν μιᾶς πολιτικῆς σκοπιμότητος.

§265Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸ Ζάλογγον, ὡς ἰδέα εἶναι αἰώνιον.

§266Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Καὶ εἶναι ὄνειδος, ὅταν γίνεται χάριν ξένων συμφερόντων.

§267Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὄχι, νὰ γίνῃ ὑπὲρ ἄλλων ξένων συμφερόντων, διὰ τὰ ὁποῖα κόπτεσθε σεῖς.

§268Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον ἐπὶ ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον συγκλονίζει αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν χώραν μας καὶ ὑποσκάπτει τὰ θεμέλια τῶν Ἀκαδημαϊκῶν μας θεσμῶν. Θὰ σᾶς ἀπασχολήσω διὰ τὴν ἐπίθεσιν ποὺ ὑφίσταται ἡ Ἀκαδημαϊκὴ νεολαία μας, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ. Θὰ πρέπει νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι διὰ τὴν νεολαίαν μας, διὰ τὸν σπουδαστήν, διὰ τὸν ἐργάτην, διὰ τὸν ἀγρότην, διὰ τὸν Ἀκαδημαϊκὸν πολίτην. Εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ποὺ συγκλονίζεται ἐκ βάθρων καὶ ὑποσκάπτεται ἡ ἔννοια τῆς Δημοκρατίας ἡ νεολαία μας ἵσταται ὑπερήφανος εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν διὰ τὴν διατήρησιν τῶν δημοκρατικῶν μας θεσμῶν. Ἡ ὥρα δὲν μοῦ ἐπιτρέπει διὰ νὰ σᾶς ἀναπτύξω ἐν ἐκτάσει τὰς πτυχὰς τοῦ δράματος, ποὺ ἀντιμετωπίζει ἡ νεολαία μας. Ὁ κ. Ἀβέρωφ ὑπεστήριξεν, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον μας Δημοκρατία καὶ ἐλευθερία. Ἐρωτᾶται, τὰ ἀστυνομικὰ κλὸμπς τὰ ὁποῖα ἐπιπίπτουν εἰς κἄθε στιγμὴν ἐπὶ τῶν κεφαλῶν τῶν νέων, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται διὰ τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη, διὰ τὴν διατήρησιν τῶν συνδικαλιστικῶν των δικαιωμάτων, ἐξασφαλίζουν τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὴν ἐλευθερίαν διὰ τὴν ὁποίαν ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀβέρωφ; Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον ἡ σπουδάζουσα νεολαία νὰ στερηθῇ τῶν Ἀκαδημαϊκῶν της δικαιωμάτων. Ἡ ἀσυλία τοῦ Πανεπιστημίου παρεβιάσθη ἐκ μέρους τοῦ Ἀστυνομικοῦ Κράτους. Ὑπάρχει ἡ νομίμως ἐκλεγεῖσα Διοίκησις τῆς σπουδαζούσης νεολαίας μας καὶ ἐκεῖ ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ εἰσέλθῃ. Ὁ Γεν. Γραμματεὺς τῆς ΔΕΣΠΑ εἰς λόγον του ἐτόνισε τὰ ἑξῆς: «Ἀπὸ ποῦ ἀντλεῖ ἡ Ἀστυνομία τὸ δικαίωμα νὰ καταρρακώνει τὶς Ἀκαδημαϊκὲς ἐλευθερίες μὲ τὸν πιὸ ἀπροκάλυπτον τρόπο; Ἀπὸ ποῦ ἀντλεῖ ἡ Ἀστυνομία τὸ δικαίωμα νὰ ἐγκαθίσταται εἰς τοὺς Πανεπιστημιακοὺς χώρους καὶ νὰ προσπαθῇ νὰ ὀργανώσῃ τὴν ζωὴν τῶν σπουδαστῶν κατὰ τὸ πρότυπον τῶν ραγιάδων, νὰ δημιουργῇ ψυχολογικὸν κλῖμα φοβίας; Ἀπὸ ποῦ ἀντλεῖ ἡ Ἀστυνομία τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὸν φοιτητικὸν συνδικαλισμόν, στὶς συνελεύσεις, στὶς συνεδριάσεις, στὶς ἀρχαιρεσίες καὶ μὲ τὴν πίεσιν καὶ τὴν βία νὰ προσπαθῇ νὰ κάμῃ τοὺς φοιτητὲς ἄβουλα ὄντα ποὺ δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ διεκδικήσουν τὰ δικαιώματά τους;». Καταθέτω φωτογραφίαν.....

§269Α. ΦΩΣΤΗΡΙΔΗΣ. Νὰ καταθέσετε φωτογραφίες αὐτῶν ποὺ ἐσφάξατε.

§270Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ πρέπει κἄποτε νὰ σοβαρευθῶμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Νὰ ἀντιμετωπίζετε τοὺς ρήτορας μὲ σοβαρὰ ἐπιχειρήματα. Ἐπίσης πληροφορῶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι εἰς τὴν Γενικὴν Ἀσφάλειαν ὑπάρχει ὑπηρεσία ἀστυνομεύσεως τῶν ἀκαδημαϊκῶν ἐλευθεριῶν. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι ὡς πολιτικοῦ ἀνδρός, ἀλλὰ ὡς καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, νὰ ἐπέμβῃ. Εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσετε, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ Ἀκαδημαϊκὸς διδάσκαλος ἀστυνομεύεται; Εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσετε, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ Ἀκαδημαϊκὸς διδάσκαλος, ὁ συνάδελφος κ. Κανελλόπουλος, ὑφίσταται τὰς πιέσεις τοῦ πράκτορος τῆς Ἀσφαλείας, διὰ νὰ εἴπω τοῦ φοιτητοῦ;

§271Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐπιτρέπετε; Διὰ νὰ μὴ εἴπητε, ὅτι, ἐνῷ μὲ προκαλεῖτε, δὲν ἀπαντῶ.....

§272Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Δι’ αὐτὸ σᾶς θίγω εἰς τὴν πιὸ εὐαίσθητον χορδήν, διότι ἠξεύρω, ὅτι τὸν τίτλον τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ διδασκάλου τὸν ἔχετε ἀνώτερον τοῦ τίτλου σας ὡς Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ διότι πιστεύω, ὅτι ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσθε, ἔχετε χρέος νὰ ἐπέμβητε.

§273Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐὰν τὸ ἠξεύρατε, πρέπει νὰ μὲ ἀφήσετε νὰ σᾶς διακόψω.

§274Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Σᾶς ἐπιτρέπω, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.

§275Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Κύρκος ὁμιλεῖ περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων, ὡς ἐὰν διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν ζωὴν τῆς νεολαίας ἐσημειοῦτο ἐξέγερσις καὶ ὡς ἐὰν διὰ πρώτην φοράν, λόγῳ τοῦ τυραννικοῦ καθεστῶτος καὶ χάριν τῆς Δημοκρατίας, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀνακτηθῇ, ἐξηγέρθη ἡ νεολαία. Γνωρίζει ὁ κ. Κύρκος, διότι εἶναι πλήρως κατηρτισμένος καὶ μόνος του θὰ ἔχῃ ζήσει παλαιότερα γεγονότα καὶ θὰ ἔχῃ διαβάσει ὅσα συνδέονται μὲ τὴν ἱστορίαν τοῦ Πανεπιστημίου τῶν Ἀθηνῶν ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως αὐτοῦ καὶ ἐντεῦθεν. Γνωρίζει, ὅτι συχνότατα οἱ φοιτηταὶ ἐξεγείροντο κατὰ Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ὅλαι τυραννικαί, Καραμανλικαί. Συχνότατα ἐξεγείρονται, ἄλλοτε διεκδικοῦντες ὀρθὰ πράγματα καὶ ἄλλοτε διεκδικοῦντες καὶ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ὀρθά, ὅπως συμβαίνει μὲ ὅλους μας, ἔχομεν καὶ ὀρθὰς σκέψεις καὶ ἐσφαλμένας. Νέοι εἶναι, παρασύρονται εὐκολώτερα καὶ εἰς τὴν ὑποστήριξιν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν σταθμίζουν πάντοτε πλήρως. Εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις, κύριοι, καὶ εἰς τὰς περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι τελευταίως ἐσημειώθησαν εἰς πλεῖστα σημεῖα εἶχον δίκαιον ὄχι ὅμως καὶ δίκαιον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἔπρεπε χάριν ὡρισμένων ὀρθῶν ἀπόψεων, τὰς ὁποίας εἶχον νὰ ἐξεγερθοῦν καθ’ ὃν τρόπον ἐξηγέρθησαν, διότι εἶναι νέοι καὶ διότι ἑκάστοτε ὡς νεολαία ἐξεγείρονται. Καὶ ὅπως ἀνεγνώσατε αὐτὰς τὰς ἡμέρας εἰς τὰς ἐφημερίδας, οὔτε ἐγὼ ἐγνώριζον τὸ περιστατικόν. Αὐτὸς οὗτος ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ὅτε ἦτο φοιτητής, εἶχεν ἐξεγερθῆ καὶ προέβη εἰς μίαν ἔφοδον ἐναντίον τῶν Γραφείων τοῦ Γυμναστηρίου τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἔκαυσε δημόσια ἔγγραφα. Νέος ἦτο καὶ οἱ νέοι πρέπει νὰ διεκδικοῦν κατὰ τρόπον ἔντονον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πιστεύουν ὀρθόν. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν θὰ ἔβλεπον συνάδουσαν πρὸς τὴν σημερινὴν πεῖραν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀρχηγοῦ τῆς Ε. Κ. τὴν ἐπανάληψιν μιᾶς τοιαύτης ἐφόδου. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, τότε ἦτο φυσικὸν νὰ προβῇ εἰς αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν. Μὴ νομίζετε —ἢ μᾶλλον γνωρίζετε, ὅτι δὲν νομίζετε— κ. Κύρκο, ὅτι δὲν κατανοῶ αὐτὰς τὰς ἐκδηλώσεις τῶν φοιτητῶν. Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ὅμως δὲν ὑπάρχει περίοδος τῆς ἱστορίας καὶ τῆς ἱστορίας οἱασδήποτε Δημοκρατίας καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας εἰς ὅλας τὰς φάσεις της, κατὰ τὴν ὁποίαν περίοδον νὰ μὴ ἀντιμετώπισε τὸ Κράτος φοιτητικὰς ἐκδηλώσεις. Δὲν ὑπάρχει σχεδὸν περίοδος κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ εἴχομεν κἄποια ἐπεισόδια, καμμιὰ φορὰ μάλιστα καὶ σοβαρὰ ἐπεισόδια μεταξὺ φοιτητῶν, μεταξὺ τῆς νεολαίας τῆς φοιτητικῆς καὶ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα κἄθε ἄλλο παρὰ εὐχαρίστως συγκρούονται μὲ τοὺς νέους, μὲ τοὺς φοιτητάς. Εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς περιπτώσεις, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν καὶ κατὰ τὸν 19ον αἰῶνα καὶ κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ αἰῶνος μας, εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς περιπτώσεις, ὑπῆρχε Καραμανλῆς, ὑπῆρχε τύραννος, ὑπήρχομεν ἡμεῖς τὰ τέρατα τῆς τυραννίας καὶ ὑπῆρχε Ρακιντζῆς; Ὄχι. Ἡ φύσις τῶν πραγμάτων, πρῶτον, ἡ φύσις τῶν νέων καὶ δεύτερον ἡ φύσις τῶν προβλημάτων προκαλεῖ ἀνέκαθεν τοιούτου εἴδους συγκρούσεις, μὴ προσπαθῆτε νὰ τὰς ἀξιοποιήσητε ὑπὲρ τῆς πολιτικῆς σας μερίδος. Τὰ ἄλλα, ποὺ εἴπατε σχετικῶς μὲ τὴν ὕπαρξιν ὀργανώσεως τῆς ἀστυνομίας μέσα εἰς τὴν νεολαίαν δὲν τὰ γνωρίζω καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν ἔχουν ὅπως τὰ εἴπατε. Θὰ ἔχετε πέσει θῦμα ὡρισμένων πληροφοριοδοτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ σᾶς παρέστησαν πράγματα ψευδῆ, ὡς ἀληθῆ.

§276Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὑπάρχει φοιτητικὴ κρατικὴ ὀργάνωσις, ἐνισχυομένη ἀπὸ τὸ Κράτος, ἀκούουσα εἰς τὸ ὄνομα ΕΚΟΦ, ἡ ὁποία ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ παρακολουθῇ καὶ ἐμὲ εἰς τὸ Ἐφετεῖον, ὡς συνήγορον.

§277Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Βασιλᾶτε, πρόκειται περὶ μιᾶς ἐκ τῶν φοιτητικῶν ὀργανώσεων. Ἐὰν εἶναι καλὴ ἢ ὄχι, ἐὰν ἐπιτυχῶς δρᾷ ἢ ἀνεπιτυχῶς καὶ μᾶλλον ἀνεπιτυχῶς δρᾷ — ἐὰν τὰ καταφέρνῃ ἢ ὄχι —καὶ μᾶλλον δὲν τὰ καταφέρνει— αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζω, δὲν τὸ παρακολουθῶ, διότι δὲν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὸ πράξω.

§278Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Παρηκολούθουν καὶ ἐμὲ εἰς τὰ Δικαστήρια. (Κωδωνοκρουσίαι).

§279Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Βασιλᾶτε, ἐγὼ σᾶς ἀπαντῶ μὲ ἠρεμίαν, σᾶς ἀπαντῶ σεβόμενος τὴν ἄποψίν σας, τὴν ὁποίαν μάλιστα θὰ μελετήσω ἔτι περισσότερον.

§280Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι ἀπετόλμησαν νὰ παρακολουθήσουν ἐμὲ εἰς τὸ Ἐφετεῖον, οἱ τραμποῦκοι, οἱ ἀκούοντες εἰς τὸ ὄνομα ...... νὰ μὴ τὸ εἴπω.

§281Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐὰν τὸ πράττουν, ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς καυτηριάζω τὴν διαγωγήν των. Οἱ νέοι πρέπει νὰ εἶναι ἱππόται εἰς οἱονδήποτε κόμμα καὶ ἂν ἀνήκουν. Οἱ νέοι πρέπει νὰ ἔχουν γενναιοφροσύνην ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἀνήκουν. Καὶ ἀξιῶ —τὸ λέγω ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς— καὶ ἀπὸ τοὺς νέους τῆς Ε. Ρ.Ε. νὰ εἶναι γενναιόφρονες, νὰ εἶναι ἱππόται, καὶ νὰ εἶναι ἀγωνισταὶ ἔντιμοι. Ἐὰν ἔχουν διαπράξει αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε, τοὺς κατηγορῶ ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς. Μὲ ἐμέ τοὐλάχιστον προσωπικῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν σχέσιν.

§282Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Υἱὸς Ἀστυνομικοῦ Διευθυντοῦ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην μετέχει τῆς κινήσεως αὐτῆς. (Κωδωνοκρουσίαι).

§283Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀντὶ νὰ μὲ διαψεύσῃ εἰς τὸ θέμα τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ φοιτητικοῦ τμήματος ἀσφαλείας δὲν θὰ εἶχε παρὰ νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὸν συνάδελφόν του, ὁ ὁποῖος θὰ τὸν ἐπληροφόρει, ὅτι εἰς τὴν Γενικὴν Ἀσφάλειαν Ἀθηνῶν, ὑπάρχει εἰδικὸν γραφεῖον μὲ ταμπέλλα ἀπ’ ἔξω. Καὶ ἐκεῖ μέσα εὑρίσκονται τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα συγκροτοῦν τὸ εἰδικὸν τμῆμα, τὸ ὁποῖον δὲν παρακολουθεῖ καμμίαν ἀνατρεπτικὴν δραστηριότητα.

§284Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι φυσικὸν νὰ μελετᾶται οἱαδήποτε ἀνατρεπτικὴ καὶ ἀντεθνικὴ προσπάθεια εἰς οἱουσδήποτε κόλπους, εἴτε τῶν φοιτητῶν, εἴτε τῶν ἐργατῶν, εἴτε τῶν οἱωνδήποτε.

§285Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Διατί;

§286Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Διότι ὑπάρχει παρελθὸν αἱματηρὸν τὸ ὁποῖον ὑπενθύμισεν ὁ ἀξιότιμος καὶ γενναῖος κ. συνάδελφος πρὸ ὀλίγου καὶ ἐχαρακτηρίσατε χυδαίαν τὴν παρατήρησίν του. Καὶ δὲν εἴχατε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπητε χυδαίαν παρατήρησιν συνδεομένην μὲ αἷμα Ἑλλήνων, τοὺς ὁποίους ἐφόνευσαν ἀπάτριδες.

§287Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ χρησιμοποίησις αὐτῶν τῶν ἐπιχειρημάτων ἐπὶ 15 ἔτη μετὰ τὰ γεγονότα ἀποτελεῖ ἐθνοκαπηλείαν.

§288Α. ΦΩΣΤΗΡΙΔΗΣ. Καὶ 25 χρόνια ἂν περάσουν θὰ τὰ ἐνθυμούμεθα, διότι ἐσφάξατε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§289Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Πέραν τοῦ φοιτητικοῦ ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα προκύπτει, ὅτι αὐτὸ ποὺ λέγεται Κράτος καὶ ἀποτελεῖ τὴν ἔκφρασιν τῆς Πολιτείας ἔχει ὑποστῆ μίαν ἐκτρωτικὴν ἐπεξεργασίαν καὶ ἔχει μεταβληθῆ εἰς ἕνα γραφειοκρατικὸν καὶ στρατιωτικὸν καθεστώς, τὸ ὁποῖον καμμίαν σχέσιν δὲν ἔχει μὲ τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους δικαίου τῆς ἀστικῆς Δημοκρατίας. Τὸ Κράτος αὐτὸ ἐφαρμόζει τὸ πνεῦμα τοῦ ἐμφυλίου πολέμου καὶ χρησιμοποιεῖ τὸ πλᾶσμα τῆς συνεχίσεως τοῦ ἐμφυλίου πολέμου. Ἡ λῆξις τῆς ἀνταρσίας ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Σταυρόπουλος τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας εἰς πρόσφατον συζήτησιν ἔχει ἀναγνωρισθῆ καὶ ἀπὸ τὴν ἰδίαν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅμως ἐξακολουθεῖ αὕτη νὰ διατηρῇ ἐν ἰσχύϊ τὰ ἔκτακτα μέτρα. Τὰ ἴδια εἶπε καὶ ὁ κ. Μαραγκόπουλος. Ὅταν μὲ τὰ μέτρα αὐτὰ διατηροῦνται ἐπὶ 17 χρόνια ἐν ἐκτοπίσει Ἕλληνες πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ Δημοκρατίας καὶ ἐλευθερίας; Πῶς εἶναι δυνατὸν ἄνθρωποι μετασχόντες εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντίστασιν καὶ συνδέσαντες τὸ ὄνομά των μὲ ὑψηλὰς πράξεις πατριωτισμοῦ καὶ θυσίας ὅπως ὁ Γλέζος, Πέπεσης καὶ τόσοι ἄλλοι, νὰ κρατοῦνται ἐπὶ τόσα ἔτη ἐν ἐκτοπίσει;

§290Α. ΦΩΣΤΗΡΙΔΗΣ. Δὲν ἐκάνατε ἐσεῖς ἐθνικὴν ἀντίστασιν. Ἐπολεμήσατε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§291Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τὸν λόγον.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ ἐπιτρέψω νὰ μεταβληθῇ ἡ Βουλὴ εἰς στῖβον προκλήσεων. Συνεχίσατε παρακαλῶ κ. Κύρκο. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι....).

§293Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ Δημοκρατίας καὶ ἐλευθερίας, ὅταν ἕν ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα κόμματα συνδεδεμένον μὲ τοὺς πολιτικοὺς καὶ κοινωνικοὺς ἀγῶνας καὶ ἐννοῶ τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, ἔχει τεθῆ ἐκτὸς νόμου. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν δημοκρατικὰς ἐλευθερίας θὰ πρέπει νὰ εὕρωμεν μίαν κοινὴν γλῶσσαν παρὰ τὰς διαφοράς, ὥστε νὰ λυθῇ τὸ θέμα αὐτό. Πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὰ ζητήματα αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ λυθοῦν μὲ τὰ δεδομένα καὶ τὴν νοοτροπίαν τοῦ 1949. Θὰ πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ λύσις βάσει τῶν δεδομένων τοῦ 1962. Ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει τὴν σημερινὴν κατάστασιν μὲ τὴν νοοτροπίαν τῆς ἐποχῆς τοῦ 1936. Ἡ Κυβέρνησις παρὰ τὰς καυχησιολογίας της δὲν πιστεύει, ὅτι τῆς εἶναι δυνατὸν νὰ κρατηθῇ εἰς τὴν ἐξουσίαν, διότι ὁλονὲν καὶ μεγαλύτερα τμήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀνθίστανται εἰς τὴν τυραννίαν της. Καὶ ὅταν ἀντιλαμβάνεται, ὅτι ὀργανοῦται ὁ ἀγὼν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πείθεται, ὅτι δὲν δύναται πλέον νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν. Τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν πρόκειται νὰ παραιτηθῇ οἰκειοθελῶς. Δι’ αὐτὸ ἀπαιτεῖται ὀργάνωσις τοῦ λαϊκοῦ ἀγῶνος, ἑνότης, συνεχὴς προσπάθεια καὶ ἀνένδοτος ἀγών. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ συνεδριάσωμεν αὔριον τὴν πρωΐαν ὥραν 10.30′;

§295Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Αὔριον νὰ συνεδριάσωμεν τὴν πρωΐαν καὶ τὴν Κυριακὴν τὸ ἀπόγευμα.

§296ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σύμφωνοι.

§297Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν αὔριον τὴν πρωΐαν δὲν γνωρίζω, ἐὰν θὰ πρέπει νὰ παραταθῇ ἡ ἀποψινὴ συνεδρίασις.

§298ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ συνεχίσωμεν.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καψάλης, ἔχει τὸν λόγον.

§300Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐρωτᾶτε τὴν Βουλήν;

§301Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσετε τὸ Σῶμα. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν, ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις, ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχωμεν αὔριον τὴν πρωΐαν.

§302Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ συνεχισθῇ ἐπ’ ὀλίγον ἡ συζήτησις, διότι εἶναι πολλοὶ ἀκόμη νὰ ὁμιλήσουν καὶ θὰ πρέπει νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς ὅλους νὰ ὁμιλήσουν.

§303Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι προφανές, ὅτι ἔχει καταπονηθῆ τὸ Σῶμα καὶ ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς εἴμεθα ἡ παράταξις κατὰ τῆς ὁποίας διετυπώθη ἡ μομφὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφανθῶμεν ὑπὲρ τῆς διακοπῆς.

§304Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι συνεφώνησε καὶ ἡ ἀριστερὰ νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν αὔριον τὸ ἀπόγευμα δὲν θὰ εἴχαμεν ἀντίρρησιν νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσωμεν ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὴν πρωΐαν συνεδρίασιν.

§305Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐφ’ ὅσον ἡ μείζων Ἀντιπολίτευσις ἐξέφρασε τὴν γνώμην της καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὸ θέμα ἐλύθη.

§306Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ θεωρία αὐτή. Εἰς τὴν Βουλὴν δὲν ἐκπροσωπεῖται μόνον ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ μείζων Ἀντιπολίτευσις. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὴν γνώμην των.

§307Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἠθέλησα νὰ θίξω κανένα κόμμα, ἀλλ’ ἐν ὀνόματι τοῦ ἀθροίσματος τῶν ἀριθμῶν, δεδομένου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ μείζων Ἀντιπολίτευσις εἶναι σύμφωνοι νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, εἶπον ὅτι τὸ θέμα ἔληξε.

§308Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπ. Κυβερνήσεως). Βεβαίως, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον διαθέτει ἕκαστον τῶν κομμάτων, ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. θὰ ἦτο ὀρθή. Ἀλλ’ ὅταν πρόκειται νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἡ Βουλὴ δὲν λαμβάνει ἀπόφασιν βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν παρόντων. Ὡς εἶπον προηγουμένως ἐφ’ ὅσον εἴμεθα ἡ παράταξις ἐναντίον τῆς ὁποίας διετυπώθη μομφή, ἡμεῖς θὰ συμφωνήσωμεν ὑπὲρ τῆς παρατάσεως, ἀλλὰ θὰ πρέπει ὁ κ. Πρόεδρος νὰ ζητήσῃ νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§309Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τὸ ζήτημα τὸ ἔθεσεν ἡ ἀριστερὰ διὰ τῆς προτάσεώς της περὶ διακοπῆς τῆς συνεδριάσεως. Συνεφώνησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ μετὰ ταῦτα συνεφωνήσαμεν καὶ ἡμεῖς διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξα προηγουμένως, ὅτι πρόκειται αὔριον τὸ πρωΐ νὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συνεδριάσωμεν αὔριον τὸ ἀπόγευμα δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀντίρρησις νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις.

§310Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ἠλιοῦ ἐκ μέρους τῆς παρατάξεώς μας διετύπωσε τὸ ἐρώτημα, ἐὰν θὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις ἢ θὰ συνεχίσωμεν. Δὲν ὑπῆρξε πρότασις διακοπῆς. Δὲν εἶναι θέμα τῆς Κυβερνήσεως ἢ τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως οὔτε θέμα ψηφοφορίας νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συνεχίσωμεν τὴν συνεδρίασιν καὶ διὰ λόγους οὐσιαστικούς, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι ἀφοροῦν τὴν ἄσκησιν τῶν δικαιωμάτων τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν καὶ θὰ πρέπει νὰ ἐξοικονομηθῇ χρόνος διὰ νὰ τοὺς δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ὁμιλήσουν.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἠγέρθη ἀμφισβήτησις ἐὰν πρέπει νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις ἢ ὄχι θὰ πρέπει νὰ ἐρωτήσω τὸ Σῶμα, διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως.

§312Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴχομεν ἐπικοινωνήσει τὴν πρωΐαν μὲ τὸ Προεδρεῖον καὶ ἠρωτήσαμεν διὰ τὰς προθέσεις του ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνέχισιν τῆς συζητήσεως. Τὸ Προεδρεῖον ἀπήντησεν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις, ἐὰν δὲν ὑποβληθῇ ἔνστασις ἀπαρτίας. Πῶς μετεβλήθη αἰφνιδίως τοῦ Προεδρείου ἡ στάσις καὶ ἐρωτᾶ, ἐὰν ὑπάρχῃ ἐπιθυμία διακοπῆς; Εἴμεθα εἰς τὸ τέλος τῆς δευτέρας ἡμέρας. Ἡ πέμπτη ἡμέρα δὲν ὑπάρχει, διότι ἀπορροφᾶται ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν ἐνδεχομένως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τὰς ἀπαντήσεις τῶν κ.κ. Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον τὴν πρότασιν μομφῆς. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι 50. Πότε θὰ ὁμιλήσουν ἐντὸς τῶν ὑπολειπομένων δύο ἡμερῶν, ὅταν μέχρι στιγμῆς ἔχουν ὁμιλήσει μόνον 4 ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως;

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ αὐτὸ δὲν εὐθύνεται τὸ Προεδρεῖον ἐφ’ ὅσον οἱ ἀγορεύοντες κάμνοντες χρῆσιν δικαιώματός των ὁμιλοῦν ἐπὶ μακρόν. Πάντως τὸ ζήτημα τῆς διακοπῆς εἰσήχθη ἀπὸ τὸν ἐκπρόσωπον τῆς ΕΔΑ.

§314Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι πρέπει ὅλοι οἱ ἐγγραφέντες νὰ ὁμιλήσουν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συμφωνήσωμεν εἰς ἕνα ρυθμὸν τῶν συζητήσεων. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν αὔριον τὸ ἀπόγευμα δὲν θὰ εἴχαμεν ἀντίρρησιν νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις ἐπὶ μακρόν, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον θὰ ἔλθωμεν νὰ συνεδριάσωμεν αὔριον τὴν πρωΐαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσωμεν.

§315Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει καὶ μέση λύσις. Νὰ ἀρχίσωμεν αὔριον τὴν πρωΐαν εἰς τὰς 11.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλήφθη ἀπόφασις διὰ τὴν 10.30′ π.μ. Ὁ κ. Θ. Καψάλης, ἔχει τὸν λόγον.

§317Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὁ Ἀρχηγός μας ἐξέθεσεν ἀπόψε, εἰς τοὺς ὁποίους περιλαμβάνεται καὶ ἡ οἰκονομικὴ πολιτική, τὸ Κόμμα μας θὰ καταψηφίσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Διότι πράγματι, διὰ νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἡ ἐπιβίωσις, ἡ γαλήνη καὶ ἡ εὐημερία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡμεῖς, οἱ Προοδευτικοί, εὑρίσκομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κινεῖται χωρὶς πνοὴν χωρὶς σχέδιον. Ἀκολουθεῖ μίαν οἰκονομικὴν πολιτικὴν ἄτολμον καὶ ἀνεπαρκῆ διὰ τὰς κρισίμους ὥρας, τὰς ὁποίας διερχόμεθα. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης). Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ κυριώτερον θέμα τῆς ὁμιλίας μου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ εἶναι ἡ φορολογικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἤθελον νὰ ἀναφερθῶ εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι παραδειγματικῶς χαρακτηρίζουν αὐτὸ ἀκριβῶς, τὸ ὁποῖον ἐπεσήμανα διὰ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἔλλειψιν τῆς πνοῆς καὶ τὴν ἔλλειψιν τῆς τόλμης. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἀπὸ τὰς πρώτας της ἡμέρας ἡ νέα Κυβέρνησις ἐτόνισεν ἰδιαιτέρως τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἀποδίδει εἰς τὸ θέμα τῶν ἐξαγωγῶν. Ἐν τούτοις, καίτοι παρῆλθον 7 μῆνες, πέραν ἑνὸς νομοσχεδίου, διὰ τὸ ὁποῖον ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ κρίνῃ ποίαν σημασίαν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐξαγωγῶν, πέραν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἦτο μᾶλλον ἕνα σύμφυρμα διαφόρων διατάξεων πολὺ ὀλίγην σχέσιν ἐχουσῶν μὲ τὰς ἐξαγωγάς, ἡ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσεν οὐδεμίαν ἀπόφασιν, ἀξίαν λόγου, νὰ λάβῃ εἰς τὸ μέγα αὐτὸ θέμα. Ὅταν ἐπεκρίναμεν τὴν ἔλλειψιν ἀκριβῶς τῶν ἀποφάσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔδιδον μίαν νέαν ὤθησιν εἰς τὰς ἐξαγωγάς, οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ (καὶ ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου καὶ ὁ παριστάμενος τότε Ὑφυπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ) διεμαρτυρήθησαν καὶ εἶπον, ὅτι αἱ ἐπικρίσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι ἄδικοι, διότι τέλος πάντων αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἦτο μία μόνον πτυχὴ καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ παραβλέψωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπρόκειτο νὰ λάβῃ καὶ ἄλλα σοβαρὰ μέτρα, φύσεως διοικητικῆς, ἀλλὰ καὶ μέτρα φύσεως πιστωτικῆς, τὰ ὁποῖα θὰ ὡδήγουν εἰς ἀποτελέσματα πολὺ ἐνθαρρυντικὰ διὰ τὰς ἐξαγωγάς. Ἐν τούτοις, κύριοι συνάδελφοι, καίτοι παρῆλθεν ἑπτάμηνον ὁλόκληρον οὔτε διοικητικὰ μέτρα ἐλήφθησαν, οὔτε κἂν εἰς τὸν τομέα τῶν καυσίμων, διὰ τὸν ὁποῖον, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐπανειλημμένως διεμαρτυρήθημεν, δὲν ἐλήφθη κανὲν ἀπὸ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν οἱ παραγωγοὶ ὡρισμένων προϊόντων, εἰς τὰ ὁποῖα μάλιστα ἡ ἐξαγωγὴ εἰς προηγούμενα ἔτη εἶχε πραγματικῶς προχωρήσει, νὰ προβοῦν εἰς ἐξαγωγάς. Διατὶ δὲν φροντίζει ἡ Κυβέρνησις ὥστε ἕνα μειονέκτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει δημιουργηθεῖ μὲ τὴν ἀδυναμίαν προμηθείας ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν καυσίμων, νὰ ἀρθῇ εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἠμπορέσουν μεγάλαι βιομηχανίαι, ὡς ἡ βιομηχανία τσιμέντων, ἡ σιδηροβιομηχανία, ἡ ὑαλουργία, ἀγοράζουσαι εὐθηνὰ καύσιμα, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς εἶναι ἀδύνατον νὰ προμηθευθοῦν ἀπὸ ἐδῶ, λόγῳ τῆς ἰσχυούσης συμβάσεως, νὰ ἀναπτύξουν καὶ πάλιν τὰς ἐξαγωγὰς καὶ νὰ κερδίσουν ἐκεῖνο τὸ ἔδαφος, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰ τελευταῖα 2, 3 ἔτη ἔχασαν; Ἡ Κυβέρνησις ἀπήντησε τότε, ὅταν ἐγίνετο ἡ συζήτησις εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι αὐτὸ ἦτο θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐχρειάζετο μέτρα νομοθετικὰ καὶ ὅτι θὰ ἐλύετο διὰ διοικητικῶν μέτρων. Ἐν τούτοις οὐδὲν ἀπὸ τὰ διοικητικὰ αὐτὰ μέτρα ἐλήφθη. Ἔρχομαι εἰς τὰ μέτρα, τὰ πιστωτικά, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν τελευταίως καὶ ἀναφέρομαι εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν ἢ τοὐλάχιστον φαίνεται, ὅτι προορίζονται νὰ ἐνισχύσουν τὴν ἐξαγωγικὴν προσπάθειαν. Βεβαίως ἡ χώρα μας δὲν διαθέτει εὐθηνὰ κεφάλαια. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι κάθε προσπάθεια, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸ νὰ καταστῇ τὸ κόστος τοῦ χρήματος χαμηλότερον, εἶναι προσπάθεια σωστή. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω, πῶς ἡ προσπάθεια τοῦ νὰ δοθοῦν κεφάλαια εὐθηνότερα διὰ τὰς ἐξαγωγάς, ἔχει ἐκδηλωθῆ κατὰ ἕνα τρόπον τόσον περίεργον, ὥστε ἡ ὠφέλεια, ἡ ὁποία προκύπτει διὰ τὰς ἐπιχειρήσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θὰ συμπληρώσουν ἕνα ποσοστὸν ἐξαγωγῶν 6% τὸ πρῶτον ἔτος, νὰ δίδεται ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ τῆς χρεώσεως τῶν ἑταιρειῶν αὐτῶν. Δηλαδή, ἐὰν ἔχωμεν δύο ἑταιρείας, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μία εἶναι ὑποχρεωμένη πρὸς τὴν Τράπεζαν καὶ ἡ ὁποία πραγματοποιεῖ τὸ αἰτούμενον ὑπὸ τοῦ νόμου ποσοστὸν τοῦ 6% καὶ ἔχωμεν καὶ μίαν ἄλλην ἑταιρείαν, ἡ ὁποία εἶναι εἰς ὀλιγώτερον βαθμὸν χρεωμένη, ἢ δὲν εἶναι καθόλου, τότε ἡ διαφορὰ τοῦ τόκου, ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τοῦ χρέους, ἔρχεται εἰς ὄφελος τῆς χρεωμένης ἑταιρείας καὶ ὄχι φυσικὰ τῆς ἑταιρείας, ἡ ὁποία δὲν ἔχει χρέη.

§318Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀκριβὲς αὐτό. Ἡ συνάρτησις δὲν σχετίζεται μὲ τὸ χρέος, ἀλλὰ μὲ τὸ ὕψος τοῦ κεφαλαίου τῆς ἐπιχειρήσεως, εἶναι τὸ διπλάσιον τοῦ κεφαλαίου. Νομίζετε, κ. συνάδελφε, σεῖς ὁ ὁποῖος ἔχετε τόσην πεῖραν, ὅτι ὑπάρχουν ἐν Ἑλλάδι πολλαὶ ἐπιχειρήσεις, τῶν ὁποίων τὰ χρέη νὰ εἶναι τόσον μικρά, ὥστε νὰ μὴ ὑπερβαίνουν τὸ διπλάσιον τοῦ κεφαλαίου;

§319Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἐὰν ἤμην εἰς τὴν θέσιν σας, θὰ μὲ ἠνώχλει, ἐὰν ὑπῆρχον καὶ δύο ἢ τρεῖς ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι νὰ εὑρίσκωνται εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν.

§320Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Αὐταὶ αἱ Ἑταιρεῖαι, ἐπίσης, εὐνοοῦνται δι’ ἄλλης διατάξεως. Διότι ἐκεῖναι αἱ ἑταιρεῖαι, ὡς θὰ ἴδητε, δι’ ἀποφάσεως τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, δηλαδὴ αἱ ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν μεταξὺ ἰδίων καὶ δανειακῶν κεφαλαίων σχέσιν, ἀλλὰ ἔχουν σχέσιν ὑγιεστέραν, αὗται ἀπολαμβάνουν εὐθέως τῆς αὐτῆς χρηματοδοτήσεως. Θέλω νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, τώρα ὁμιλοῦμεν σχεδὸν μεταξὺ μας, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία περίπτωσις τοιαύτη καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ ὑπηρεσιακὴ πρότασις εἰς τὴν ἀρχὴν ἦτο αὐτή. Κατόπιν ἐσκέφθημεν νὰ κάμωμεν μίαν συνάρτισιν μὲ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ἐξαγωγικόν, ἀλλὰ αὐτὸ θὰ ἐφαίνετο περισσότερον ὡς πριμοδότησις καὶ ἔπρεπε νὰ ἀποφευχθῇ ἡ ἔννοια τῆς χρηματοδοτήσεως. Δὲν ὑπῆρξε κανένας ἄλλος τρόπος καὶ δι’ αὐτὸ κατελήξαμεν εἰς αὐτόν. Θ’ ἀποδειχθῇ δέ, ὅτι αὐτὸς ὁ τρόπος εἶναι ὁ δικαιότερος καὶ τοῦτο, διότι ἔγιναν ὑπολογισμοί. Συγκεκριμένως, διὰ τὰς 180 πρώτας ἐπιχειρήσεις προέκυψαν ποσοστά, τὰ ὁποῖα εἶναι περίπου ἀνάλογα μεταξύ των. Ἐὰν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θέλετε νὰ ἀσχοληθῶ θὰ ἔχω τὴν εὐκαιρίαν αὔριον νὰ σᾶς φέρω τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ πεισθῆτε καὶ σεῖς, ὅτι δὲν προκύπτει οὐδὲν εἰδικὸν θέμα. Βεβαίως, δὲν εἶναι εἰς τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀμείψῃ τὰς ἐπιχειρήσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν μεγάλα χρέη. Ἀντιθέτως, δίδει ἓν ἔναυσμα ἡ Κυβέρνησις πρὸς αὐτὰς καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἀξιοποιηθοῦν αἱ ἐπιχειρήσεις αὗται καὶ νὰ αὐξήσουν τὰ κεφάλαιά των. Δὲν νομίζω, κ. Καψάλη, ὅτι ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἔχετε δίκαιον.

§321Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν γνωρίζω τὶ στοιχεῖα θὰ μᾶς δώσητε αὔριον, ἀλλὰ θέλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ ἀπάντησίς σας δὲν ἱκανοποιεῖ τὴν ἀπορίαν μου καὶ ἐν συνεχείᾳ θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως εἰς τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς δώσητε, περιλάβετε καὶ στοιχεῖα διὰ τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ θίξω ἐν συνεχεία. Ἐὰν ἔχωμεν μίαν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία εἶναι χρεωμένη, ἂς ὑποθέσωμεν μὲ 100 ἑκατομ. καὶ τὸ ποσοστόν της ἐπὶ τῶν ἐξαγωγῶν της ἀντιπροσωπεύει τὸ 6%, τὸ ὁποῖον θέτετε, ὡς μίνιμουμ εἰς τὴν ἀπόφασιν, δηλαδὴ ἀντιπροσωπεύει ποσὸν 5 ἑκατομμυρίων.

§322Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ποῖον κεφάλαιον ἔχει;

§323Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἔχει 50 ἑκατομ. κεφάλαιον καὶ εἶναι χρεωμένη μὲ 100 ἑκατομμύρια. Κύριε Ὑπουργέ, γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅταν μάλιστα ἐνθυμηθῆτε τὴν παλαιὰν ἱστορίαν καὶ ἀναδράμητε εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν παγωμένων πιστώσεων θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἦσαν πολὺ περίεργα τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα συνέβαιναν, ἀλλὰ καὶ τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν ἔπαυσαν νὰ ὑφίστανται. Λέγω, λοιπόν, εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ θὰ ἔχῃ τὸ αʹ μέγα χρέος —τὸ ἐὰν τὸ χρέος αὐτὸ θὰ εἶναι 50 ἢ 100 ἑκατομμ. ἀποτελεῖ λεπτομέρειαν— ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ θὰ εἶναι χρεωμένη καὶ θὰ εἶναι ἐνδεχόμενον μὲ τὴν διαφορὰν τοῦ ἐπιτοκίου, τὴν ὁποίαν δίδετε νὰ ἀποκτήσῃ ὡς πρὶμ ποσὸν μεγαλύτερον ἀπὸ τὴν ἀξίαν τῶν ἐξαγωγῶν, τὰς ὁποίας θὰ κάμῃ. Δευτέρα παράδοξος συνέπεια. Ἐὰν ὑπάρχῃ μία Ἑταιρεία τῆς αὐτῆς περίπου δυναμικότητος, ἡ ὁποία δὲν ἔχει χρέη ἢ ἔχει χρέη πολὺ μικρά, μολονότι θὰ πραγματοποιήσῃ τὸ 6% τῶν ἐξαγωγῶν της ἢ καὶ περισσότερα, αὐτὴ δὲν θὰ τύχῃ οὐδεμιᾶς ὑποστηρίξεως.

§324Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἡ Ἑταιρεία, αὐτὴ ἀνήκει εἰς ἄλλην κατηγορίαν.

§325Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Εἰς ποίαν;

§326Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν μὴ χρεωμένων μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου ἐπιχειρήσεων.

§327Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Τὶ ἀπολαμβάνει αὕτη;

§328Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐπιτόκιον 5%.

§329Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δὲν θὰ ἔχῃ χρέη;

§330Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δύναται νὰ συνάψῃ χρέη μέχρις αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ. Θέτετε τὸ ἰδεῶδες μιᾶς ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶχεν οὐδὲν χρέος. Γνωρίζετε καμμίαν ἐπιχείρησιν, ὄχι ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ εἰς ὁλόκληρον τὴν ὑδρόγειον, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ τραπεζιτικὸν χρέος; Ἐγὼ δὲν γνωρίζω καμμίαν καὶ νομίζω, ὅτι καὶ σεῖς δὲν θὰ γνωρίζητε, ἐὰν δὲ γνωρίζητε τυχόν, καμμίαν ἐπιχείρησιν τοιαύτην, τότε ἡ ἐπιχείρησις αὕτη θὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ δανεισθῇ μέχρι τοῦ διπλασίου τῶν κεφαλαίων της. Τὶ ἄλλο νὰ κάμωμεν; Ἄλλως θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δώσωμεν ἕν ἐξαγωγικὸν πρίμ, ἀλλὰ ἐδῶ πρόκειται περὶ ἑνὸς ἐξαγωγικοῦ ἐπιτοκίου. Γνωρίζετε, ὅτι ὅλα τὰ Κράτη προβαίνουν εἰς τοιούτους χειρισμοὺς καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προβῶμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τοιούτους καὶ δι’ αὐτὸ καὶ προέβημεν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχετε δίκαιον, ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ σημεῖον, πάντως αὔριον θὰ σᾶς φέρω λεπτομερῆ στοιχεῖα.

§331Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ σᾶς ὑποδείξω καλύτερον τρόπον ἐνισχύσεως τῆς ἐξαγωγικῆς προσπαθείας. Ἀναφέρομαι εἰς μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, ὁ ὁποῖος εἶπε: «μὴ μᾶς κατηγορεῖτε, ὅτι δὲν κάμνομεν τίποτε, διότι ἐλάβομεν μέτρα πιστωτικῆς φύσεως, τὰ ὁποῖα θὰ ἀναγνώσητε εἰς τὰς ἐφημερίδας». Κύριε Ὑπουργέ, κάμνω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις: Μοῦ φαίνεται περίεργος ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἐπιχειρεῖται ἡ ἐνίσχυσις τῆς ἐξαγωγικῆς προσπαθείας, μὲ βάσιν τὸν βαθμὸν τῆς χρεώσεως τῶν Ἑταιρειῶν αὐτῶν. Τώρα δὲ προσθέτετε, ὅτι, βάσει ἄλλης ἀποφάσεως, πρόκειται νὰ δοθῇ ἡ διαφορὰ ἐπιτοκίου καὶ εἰς μὴ χρεωμένας Ἑταιρείας, ὑπὸ μορφὴν εὐκαιρίας συνάψεως δανείων. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ νομίζω, ὅτι, ἠμπορεῖ τὸ μέτρον αὐτὸ νὰ εἶναι ἕνα μέτρον ἀποβλέπον εἰς τὴν μείωσιν τοῦ κόστους τοῦ χρήματος, ἀλλὰ ὅμως, ὡς ἔχει διατυπωθῆ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ κίνητρον πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν ἐξαγωγῶν. Ἀφίνω —καὶ πρέπει νὰ τὸ παρατηρήσω αὐτὸ— ἀφίνω τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἀναφέρεται κἂν εἰς ἐξαγωγικὰς ἐπιχειρήσεις, τὸ μέτρον αὐτό, εἰς κυρίως ἐξαγωγικὰς ἐπιχειρήσεις, διότι αἱ ἐξαγωγικαὶ ἐπιχειρήσεις ἔχουν ἤδη χαμηλὸν ἐπιτόκιον. Ἀναφέρεται εἰς ἐπιχειρήσεις βιομηχανικάς, βιοτεχνικάς.

§332Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Αὐτὸ εἶναι ἕνα μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη εἰδικῶς. Διότι ἡ Ἑλλὰς μέχρι σήμερον δὲν ἔχει ὡς γνωρίζετε βιομηχανικὰς ἐξαγωγὰς ἔναντι ἐλευθέρου συναλλάγματος. Ἐλήφθη λοιπὸν ἡ ἀπόφασις διὰ νὰ προωθηθοῦν αἱ ἐξαγωγαὶ ἔναντι ἐλευθέρου συναλλάγματος. Διατὶ ἔναντι ἐλευθέρου συναλλάγματος; Διότι κατ’ ἐξοχὴν αἱ ἐξαγωγαὶ αὐταὶ εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς τὴν ἀνταγωνιστικὴν ἱκανότητα τοῦ προϊόντος. Εἴπομεν, ὅτι αὐτὰς τὰς ἐξαγωγὰς θὰ τὰς στηρίξωμεν. Καὶ τὸ μέτρον ὁλόκληρον εἶναι μέτρον τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ὑπὲρ τῶν βιομηχανικῶν ἐξαγωγῶν. Διότι διὰ τὰς ἐξαγωγὰς τῶν προϊόντων ἰσχύει τὸ ἐξαγωγικὸν ἐπιτόκιον. Καὶ συνήθως αἱ ἐμπορικαὶ ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξάγουν προϊόντα γεωργικὰ δὲν ἔχουν ἄλλου εἴδους ὑποχρεώσεις ἔναντι τῶν Τραπεζῶν καὶ ἀπολαμβάνουν ἐξαγωγικοῦ ἐπιτοκίου. Ἄλλως τε καὶ διὰ τὰς ἐμπορικὰς ἐπιχειρήσεις ὑπάρχει εἰδικὴ ἀπόφασις τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς τὴν ὁποίαν δὲν θέλω νὰ ἐμπλέξω μὲ τὴν βασικὴν ἀπόφασιν περὶ τῆς ὁποίας συζητοῦμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἀλλὰ ἡ βασικὴ ἀπόφασις σκοπὸν ἔχει νὰ ἐπιτύχωμεν ἐξαγωγὴν βιομηχανικῶν προϊόντων πρὸς χώρας ἐλευθέρου συναλλάγματος. Εἶμαι δὲ βέβαιος, κύριοι συνάδελφοι, καὶ παρακαλῶ νὰ γραφῇ τοῦτο, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἐφέτος λόγῳ αὐτοῦ τοῦ μέτρου θὰ γίνουν ἐξαγωγαὶ βιομηχανικῶν προϊόντων Ἑλληνικῶν σχετικῶς ἀξιόλογοι καὶ τοῦ χρόνου ἀξιολογώτεροι καὶ ἐλπίζω μετά τινα ἔτη ἀξιολογώτατοι. Πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῶν χωρῶν τοῦ ἐλευθέρου συναλλάγματος ἢ ἔστω καὶ πρὸς τὰς ἀνατολάς, ἀλλὰ ἔναντι ἐλευθέρου συναλλάγματος.

§333Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἐάν, κύριε Ὑπουργέ, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον διατηρῶ ἀμφιβολίας, ἐὰν πράγματι ἠμπορέσατε νὰ λάβετε τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς προφυλάξουν ἀπὸ τὸ νὰ ὠφεληθοῦν ἀπὸ τὸ μέτρον αὐτὸ μόνον ὡρισμέναι ὑπερχρεωμέναι ἐπιχειρήσεις, τότε εἶναι πιθανόν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ προκύψῃ ὠφέλεια. Ἀλλὰ διατηρῶ τὰς ἐπιφυλάξεις μου μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν μὲ τὰ στοιχεῖα ποὺ θὰ μᾶς δώσητε πράγματι θὰ πεισθῶμεν περὶ αὐτοῦ τὸ ὁποῖον εἴπατε. Τὸ δεύτερον σημεῖον ποὺ θὰ ἤθελα νὰ θίξω εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα θέματα τοῦ προγράμματος τῶν ἐπενδύσεων. Εἶναι ἡ ὑπόθεσις τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἐργοστασίων τοῦ Ἀχελώου τῆς ΔΕΗ. Γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπογράψει μίαν σύμβασιν τὸν Αὔγουστον τοῦ 1960. Ἡ σύμβασις ἀναφέρεται εἰς τὴν ἵδρυσιν βιομηχανίας ἀλουμινίου. Ἡ σύμβασις προβλέπει τὴν παροχὴν ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας ὑπὸ τῆς ΔΕΗ διὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1964 καὶ μάλιστα ὑπὸ ὅρους ἐγγυήσεως βαρυτάτους.

§334Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ διακόψωμεν. Δὲν ἔχομεν ἀπαρτίαν. Παρίστανται αὐτὴν τὴν στιγμὴν μόνον 16 βουλευταὶ εἰς τὴν αἴθουσαν. Ἐὰν ἐσεῖς τὸ κρίνεται αὐτὸ ὡς ἀπαρτία, τότε συνεχίσατε τὴν συνεδρίασιν.

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ Προεδρεῖον τὸ λέγετε αὐτό, κ. συνάδελφε; Ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρίσκεται ρήτωρ καὶ δὲν δύναμαι νὰ τοῦ ἀφαιρέσω τὸν λόγον. Ἄς ὑποβληθῇ ἔνστασις ἀπαρτίας.

§336Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Δὲν χρειάζεται ἔνστασις ἀπαρτίας, κ. Πρόεδρε.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ὁμιλεῖ ὁ ρήτωρ, τὸ Προεδρεῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ καμμίαν ἀπόφασιν, διότι ἀποτελεῖ προσβολὴν ἡ ἀφαίρεσις τοῦ λόγου.

§338Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι καθῆκον τοῦ Προεδρείου εἶναι νὰ διακόψῃ τὴν συνεδρίασιν.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀπήντησα. Ἐὰν ὑποβληθῇ ἔνστασις ἀπαρτίας θὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις. Ὅταν ὁμιλῇ ὁ ρήτωρ, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ ἀφαιρέσω τὸν λόγον.

§340Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μεταξὺ τῶν ὑψηλῶν καθηκόντων τοῦ Προεδρείου, εἶναι καὶ ἡ δι’ ἁπλοῦ ὀφθαλμοῦ διαπίστωσις ἐλλείψεως ἀπαρτίας. Ἐπιπροσθέτως νομίζω, ὅτι ὁ ρήτωρ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ τὴν δήλωσιν, ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ συνεχίσῃ ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι προστασία τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, διὰ τὴν προστασίαν τοῦ ὁποίου πάντες ἔχομεν ταχθῆ.

§341Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δηλώνω, ὅτι μετὰ τὸ τέλος τοῦ ρήτορος θὰ ὁμιλήσω.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βοβολίνη, ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει ὡρισμένην διαδικασίαν. Ὑποβάλλατε ἔνστασιν ἀπαρτίας καὶ ἠμπορεῖ κάλλιστα νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§343Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ὁ Κανονισμός, κ. Πρόεδρε, προβλέπει καὶ ἄλλα πράγματα. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν αἴθουσαν εὑρίσκονται μόνον 16 βουλευταί, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ὅταν ὁ ρήτωρ ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος δὲν ἦσαν περισσότεροι βουλευταί.

§345Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ὅταν ὁ ρήτωρ ἐκλήθη διὰ νὰ ἀνέλθῃ ἐπὶ τοῦ βήματος ἡ αἴθουσα ἦτο πλήρης. Ὅταν ἡ ἡγεσία τοῦ Κέντρου ἐπέτυχεν τὴν συνέχισιν τῆς συνεδριάσεως καὶ ἐκλήθη ὁ ρήτωρ, τότε οἱ πάντες ἀπεχώρησαν, διότι ἐκουράσθησαν. Μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἐδήλουν, ὅτι δὲν εἶχον καταληφθῆ ἀπὸ κόπωσιν καὶ αἰφνιδίως κατελήφθησαν ὑπὸ κοπώσεως.

§346Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει πράγματι ἔλλειψις ἀπαρτίας καὶ πρέπει νὰ διακόψωμεν.

§347ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ποὺ μοῦ ὑποδεικνύετε, κ. συνάδελφε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ. Νὰ ὑποβάλητε ἔνστασιν ἐλλείψεως ἀπαρτίας. Δὲν ἠμπορῶ νὰ λάβω ἀπόφασιν ὅταν ὁ ρήτωρ ὁμιλεῖ. Ὁρίστε κ. Καψάλη, συνεχίσατε.

§348Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἔλεγον λοιπόν, ὅτι ἡ σύμβασις προβλέπει παροχὴν ἠλεκτρικῆς ποσότητος εἰς τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου διὰ τὸ 1964 καὶ μάλιστα ὑπὸ βαρυτάτους ὅρους ἐγγυήσεως. Σήμερον δὲ ἔχει παρέλθει 2ετία ἀπὸ τότε ποὺ ἐπετεύχθη τὸ δάνειον διὰ τὸ ἔργον τοῦ Ἀχελώου εἰς τὴν θέσιν Κρεμαστὰ καὶ δὲν ἔχει ἀκόμη προκηρυχθῆ δημοπρασία διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ φράγματος ὅπου θὰ λειτουργήσῃ τὸ ἐργοστάσιον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ πρώτη παροχὴ ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου. Δεδομένου δέ ὅτι αἱ προθεσμίαι διὰ τὴν ὑποβολὴν προσφορῶν εἶναι μεγάλαι, εἶναι μαθηματικῶς δεδομένον ὅτι ἡ ΔΕΗ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ ἐμπροθέσμως τὰς ὑποχρεώσεις της. Εἰς αὐτὰ δὲ τὰ ὁποῖα εἶπον, θὰ πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ὅτι μέχρι στιγμῆς δὲν ἔχει ἀκόμη ἀνατεθῆ οὔτε ἡ ἐκπόνησις τῆς μελέτης διὰ τὰ δύο ἄλλα φράγματα τῆς Πρεβέντζας καὶ τοῦ Καστρακίου, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ συμπληρώσουν τὸ ὅλον ἔργον.

§349Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβές.

§350Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Θὰ εὐχαριστηθῶ πολύ.

§351Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Διὰ τὸ πρῶτον φράγμα ἔγινε ἡ δημοπρασία καὶ ἔχει ἀρχίσει ἡ ἐκτέλεσις μιᾶς σήραγγος, ἐπίκειται δὲ ἡ προκήρυξις...

§352Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Μὲ τὴν σήραγγα δὲν θὰ προχωρήσῃ.

§353Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ σῆραγξ. Καὶ ἔχει ἀνατεθῆ τὸ ἔργον εἰς μίαν Ἀμερικανικὴν Ἑταιρείαν, τῶν Κάϊζερ. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ἔργον, ἐπίσης ἐλήφθη, ἐὰν δὲν πλανῶμαι πρὸ 10 ἡμερῶν, ἀπόφασις —κατὰ προσέγγισιν μιᾶς ἢ δύο ἡμερῶν— τῆς διοικήσεως τῆς ΔΕΗ, ἀναθέσεως τῆς ἐργασίας εἰς τὴν Ἑταιρείαν Ἐμπάσκο. Διὰ τὰ δύο ἄλλα φράγματα δὲν εἶναι γνωστὸν ἀκόμη, ἐὰν θὰ ἔχωμε 1 ἢ 2 φράγματα διότι τοῦτο θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν μελέτην, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ. Βέβαιον εἶναι, ὅτι τὸ πρῶτον ἔργον θὰ εἶναι ἐγκαίρως ἕτοιμον. Τὸ δεύτερον ἔργον, ὅπως ξεύρετε θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν A.I.D. μὲ τὴν ἐλπίδα τὴν βάσιμον, ὅτι θὰ χρηματοδοτηθῇ ἀπὸ Ἀμερικανικὴν πηγήν, ὅπως καὶ τὸ πρῶτον.

§354Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ὅταν λέγετε ἐγκαίρως ἐννοεῖτε, ὅτι τὸ μέγα φράγμα ἀναμένεται, ὅτι θὰ εἶναι ἕτοιμον τὸν Ἰούνιον 1964;

§355Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐννοῶ διὰ νὰ χορηγήσῃ ἠλεκτρισμὸν εἰς τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου.

§356Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Διὰ τὸ ὁποῖον ἐργοστάσιον λέγω, ὅτι δὲν ἔχει γίνει δημοπρασία. Μοῦ ἀπαντᾶ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι γίνεται μία σῆραγξ. Ἀλλὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν προχωρεῖ τὸ ἔργον. Κατὰ τὰς πληροφορίας ποὺ ἔχω ἐγώ, οὔτε μετὰ 3ετίαν, ὅπως προχωροῦμε, δὲν θὰ εἶναι ἕτοιμον τὸ φράγμα.

§357Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν ἔχω λόγον νὰ σᾶς ἀποκρύψω, ὅτι πράγματι ἐσημειώθησαν καί τινες καθυστερήσεις.

§358Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς βεβαιώσητε, ἐὰν εὑρέθηκε ἀκόμη τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ θεμελιωθῇ τὸ φράγμα;

§359Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν. Δὲν εἶχον τὴν περιέργειαν νὰ ἐρωτήσω εἰς ποῖον σημεῖον θὰ γίνῃ τὸ φράγμα. Τὸ πρόβλημα ἦτο, ἐὰν θὰ ἐγένετο τοξοτὸν ἐκ μπετόν, ἢ ἐκ χωμάτων. Καὶ ἐλήφθη ἀπόφασις ἀπὸ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἑταιρείας, προσκληθέντος καὶ Ἑλβετοῦ καθηγητοῦ, καὶ μετεβλήθη ἡ ἀρχικὴ ἀπόφασις, ἡ δὲ μελέτη ἔτυχε τῆς ἐγκρίσεως καὶ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τῆς A.I.D., ὑπὸ τῆς ὁποίας τὸ πρῶτον φράγμα χρηματοδοτεῖται.

§360Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι μία σοβαρωτάτη Ἑταιρεία, ἡ Τάμς, ἐζήτησε νὰ μετάσχῃ...

§361Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ἐὰν εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ μοῦ ὑποβάλητε τὸ σχετικὸν ἔγγραφον νὰ τὸ ἐλέγξω. Δὲν τὸ γνωρίζω. Γνωρίζω, ὅτι διεξήχθη ἕνας ὄχι διαγωνισμός, μεταξὺ 6 οἴκων —διότι οἱ Ἀμερικανοὶ ἀπαγορεύουν νὰ γίνεται διαγωνισμὸς διὰ τὴν πνευματικὴν ἐργασίαν, κατὰ τὴν δεοντολογίαν των ἐκεῖ — ἀλλὰ ἡμεῖς ἠκολουθήσαμεν αὐστηρότατα Ἑλληνικὸν δίκαιον καὶ εἴπομεν, ὅτι δὲν λέγεται μὲν διαγωνισμός, ἀλλὰ ἐκαλέσαμεν 5–6 μεγάλους οἴκους. Καὶ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Δ.Ε.Η. ἐπέλεξε τὸν οἶκον.

§362Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Πάντως ἀπεκλείσθη —εἶναι γνωστὸν— καὶ ἔγινε καὶ φασαρία εἰς τὸν Τύπον.

§363Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ὄχι, δὲν ἔγινε φασαρία εἰς τὸν Τύπον.

§364Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἐζήτησαν νὰ λάβουν μέρος καὶ τοὺς ἔκλεισαν τὴν πόρτα.

§365Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Δὲν ἔχω λόγον νὰ ὑπερασπισθῶ οἱονδήποτε, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετάσω. Διότι βεβαίως, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, διὰ νὰ ἀναθέσῃς τὴν μελέτην ἑνὸς τόσον σοβαροῦ ἔργου, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ οἶκος, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ἀνεγνωρισμένος καὶ νὰ τὸν ἀναγνωρίσῃ καὶ τὸ A.I.D.

§366Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὑπάρχει πάντοτε τὸ ἐρωτηματικόν, διατὶ ἀπεκλείσθη.

§367Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Εἶμαι πρόθυμος νὰ ἐλέγξω πάντα ὑπεύθυνον ἐὰν τὴν ἀπέκλεισε.

§368Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Πάντως, κ. Ὑπουργέ, ὅλα αὐτὰ μᾶς δίδουν τὸ δικαίωμα νὰ ὑποστηρίζωμεν, ὅτι κἄτι συμβαίνει, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσουν μὲ ταχύτερον ρυθμὸν αἱ ἐργασίαι αὐταί, τὰς ὁποίας ἔχει ἀναλάβει ἡ Δ.Ε.Η. Διότι ἀπὸ δύο χρόνια ἔχομεν ἐπιτύχει τὸ δάνειον διὰ τὸ μέγα ἐργοστάσιον τῶν Κρεμαστῶν καὶ ἀκόμη δὲν ἔχει προκηρυχθῆ δημοπρασία διὰ τὴν κατασκευήν. Ἀπὸ τὴν ἄλλην δὲ μεριὰ ἔχομεν ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν τῆς συμπληρώσεως τῶν δύο ἄλλων ὑδροηλεκτρικῶν ἐργοστασίων, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἐξασφαλίσει τὴν χρηματοδότησίν των. Διερωτῶμαι, κ. Ὑπουργέ, ἂν θὰ εὕρετε κανένα χρηματοδότην διὰ νὰ σᾶς στηρίξῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν, ὅταν εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ τιμὴ μὲ τὴν ὁποίαν ἔχει συμφωνηθῆ ἡ πώλησις τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας διὰ τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου, πάντως θὰ εἶναι μία τιμὴ ἡ ὁποία θὰ φέρῃ ἀναστάτωσιν εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῆς Δ.Ε.Η. Καὶ πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ εἶναι καὶ αὐτὸς ἕνας λόγος, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον θὰ προκαλέσῃ καθυστέρησιν, ἀλλὰ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ δείξῃ, ὅτι ἡ τεχνικὴ πίστις τῆς Δ.Ε.Η. εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εὑρίσκεται εἰς ἕνα σημεῖον λεπτόν. Ἐπίσης, παρατηρεῖται, ὅτι οὔτε τὰ σχέδια διὰ τὴν ταχεῖαν ἀποπεράτωσιν τῶν ἔργων ποὺ θὰ δίδουν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν ἐκ θερμικῶν πηγῶν προχωροῦν. Πότε ὁμιλοῦμεν διὰ τὴν περιφέρειαν Μεγαλουπόλεως, πότε ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν Πτολεμαΐδα καὶ φαίνεται, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὑπάρχει ἀκόμη ἐκκρεμότης καὶ καθυστέρησις. Μετὰ τὰ δύο αὐτὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ὑπάρχει πράγματι μία ἔλλειψις συντονισμοῦ, μία ἔλλειψις ταχύτητος ἐκτελέσεως τῶν λαμβανομένων ἀποφάσεων, θὰ προχωρήσω εἰς τὸ γενικώτερον θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ μὲ ἀπασχολήσῃ σήμερον, δηλαδή, τὸ φορολογικόν. Ἕνας ἀπὸ τοὺς κυριωτέρους λόγους ποὺ περιορίζουν τὴν συναγωνιστικότητα τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς, γεωργίαν, βιομηχανίαν, βιοτεχνίαν καὶ ποὺ δημιουργοῦν ἀκριβῶς αὐτὰ τὰ νέφη τῆς ἀνησυχίας διὰ τὴν ἐπικειμένην σύνδεσίν μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ συντελοῦν ἐπίσης εἰς τὴν ἀνάσχεσιν τῆς ἐπιχειρηματικῆς πρωτοβουλίας, εἶναι ἡ ὑπέρμετρος ἐπιβάρυνσις ἐκ φόρων καὶ παντοειδῶν ἄλλων ἐπιβαρύνσεων. Ὁσονδήποτε προσπαθήσει κανεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ αὐτὴν τὴν διαπίστωσιν μὲ τὸ νὰ κάνῃ συγκρίσεις, ὅπως ἔγινε τελευταίως, μὲ τὸ τί γίνεται εἰς ἄλλας χώρας, εἰς τὰς ὁποίας ἡ ἐπιβάρυνσις ἡ φορολογικὴ ἀπὸ ἀμέσους καὶ ἐμμέσους φόρους ἀνέρχεται ἐνδεχομένως εἰς ποσοστὸν κατά τι ὑψηλότερον ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, εἶναι μία προσπάθεια ματαία καὶ παραπλανητική, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Πρῶτον, διότι εἴμεθα μία χώρα, ἡ ὁποία ἔχει ἐγκαταλείψει τὴν ἀρχὴν τῆς ἑνότητος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πέραν τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, ὁ κάθε παραγωγός, ὁ κάθε πολίτης, ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ σωρείαν ἄλλων ἐπιβαρύνσεων πρὸς διάφορα Ταμεῖα, πρὸς διαφόρους Ὀργανισμούς, ἀκόμη καὶ ὑπὸ μορφὴν ἐράνων, εἰς βαθμόν, ποὺ εἶναι δύσκολον καὶ δι’ ἕνα ἐπιχειρηματίαν νὰ γνωρίζῃ ἀκριβῶς μὲ τί πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ, ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα ἁπλοῦν πολίτην νὰ γνωρίζῃ ποῖα εἶναι τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ὀφείλει ἢ τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ὁπωσδήποτε θὰ ἐπωμισθῇ. Τὸ δεύτερον, εἶναι, ὅτι εἴμεθα μία χώρα μὲ πολὺ χαμηλὸν ἀκόμη κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα. Ὁσονδήποτε καὶ ἂν τὴν τελευταίαν 10ετίαν ἔχῃ ἡ κατάστασις ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος βελτιωθῆ, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι μὲ ἐξαίρεσιν τὶς πρωτόγονες χῶρες τῆς Ἀφρικῆς καὶ τῆς Ἀσίας, εἴμεθα μεταξὺ τῶν ὀλίγων χωρῶν, ὅπου τὸ κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα εἶναι ἀκόμη πολὺ χαμηλόν. Ὅταν, λοιπόν, συγκρίνωμεν τὴν ἐπιβάρυνσιν τὴν ποσοστιαίαν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα μὲ τὴν ἐπιβάρυνσιν ἄλλων χωρῶν, τῶν ὁποίων τὸ εἰσόδημα εἶναι ἄλλοτε διπλάσιον, ἄλλοτε τριπλάσιον ἢ ἄλλοτε πενταπλάσιον, εἶναι φυσικόν, τὸ συμπέρασμα τὸ ὁποῖον ἐξάγομεν, νὰ εἶναι συμπέρασμα τὸ ὁποῖον νὰ μὴ μᾶς ὁδηγῇ εἰς σύγκρισιν πραγματικήν, ἀλλὰ εἰς σύγκρισιν παραπλανητικήν, διότι εἶναι γεγονός, ὅτι οἱ ἄλλοι καὶ μὲ μεγαλυτέραν ἐπιβάρυνσιν, λόγῳ τοῦ ὑψηλοτέρου εἰσοδήματός των, θὰ ἔχουν μεγαλύτερα περιθώρια καὶ διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν καταναλωτικῶν των ἀναγκῶν καὶ δι’ ἐπιχειρηματικοὺς σκοποὺς ἢ καὶ δι’ ἀποταμίευσιν. Τρίτος λόγος εἶναι, ὅτι ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος, δὲν πρέπει νὰ ἀγνοοῦμεν τὴν μεγάλην ἀνισότητα, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν διαφόρων στρωμάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Εἰς τὴν Ἑλλάδα αἱ διαφοραὶ αὗται εἶναι πράγματι πολὺ ὑψηλαί. Ὑπάρχει μεγάλος ἀριθμὸς οἰκογενειῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰσόδημα πολὺ χαμηλότερον ἀπὸ τὸ μέσον κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα. Τὸ ὅτι ἐνδεχομένως θὰ ἰσχυρισθῇ κανείς, ὅτι αὐτὲς οἱ πτωχὲς οἰκογένειες δὲν βαρύνονται μὲ ἀμέσους φόρους, εἶναι μία πολὺ ἀσθενὴς παρηγορία, διότι ὑπάρχει τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν τῶν γενικῶν ἐπιβαρύνσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐπιβαρύνσεις ἔμμεσοι καὶ αἱ ὁποῖαι ὑπὸ τὴν μίαν μορφὴν ἢ ὑπὸ τὴν ἄλλην πράγματι φαλκιδεύουν κατὰ μέγα βαθμὸν τὸ ἰσχνότατον εἰσόδημα τῶν τάξεων αὐτῶν. Ἀκόμη καὶ ἂν ἀπομονώσῃ κανεὶς τὴν ἄμεσον φορολογίαν, ἀκόμη καὶ τότε τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον προκύπτει, εἶναι ποσοστὸν τὸ ὁποῖον δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα ὑπὸ τὴν ἑξῆς ἔννοιαν, ὅτι δυστυχῶς μέγας ἀριθμὸς ἐκείνων ποὺ ἔπρεπε νὰ πληρώνουν φόρους, δὲν πληρώνουν ἢ δὲν πληρώνουν ἐπαρκῶς, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπιβαρύνεται τὸ ὑπόλοιπον μὲ τοὺς φόρους, οἱ ὁποῖοι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀνέρχονται εἰς ἕνα ποσοστὸν διὰ τὸν πληθυσμὸν ποὺ πληρώνει ὑψηλότερον ἀπὸ ὅ,τι φαίνεται, ὅτι εἶναι. Ἐν ὄψει ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων, νομίζω, ὅτι μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ ἤθελε νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς συνετή, θὰ ἐφρόντιζεν, ἀκόμη χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρόκειται συντόμως νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, θὰ ἐφρόντιζε, λέγω, νὰ ἐπιτύχῃ τὸν περιορισμὸν τῶν ὑφισταμένων ἐπιβαρύνσεων, διαδοχικῶς πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, ὥστε βαθμιαίως νὰ ἐπέλθῃ μία ὀργανικὴ βαθμιαία ἐξυγίανσις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ ἕνας ὑποβιβασμὸς τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς τῶν προϊόντων μας. Πάντως θὰ ἔπρεπε ὁπωσδήποτε νὰ ἀποφευχθῇ διόγκωσις τῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία νὰ προτρέχῃ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Νομίζω, ὅτι ἡ γραμμὴ ἡ ὁποία ἠκολουθήθη ὑπῆρξεν ἀντίθετος, ἔστω καὶ ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ ἐλάχιστον ὅριον τῆς συνέσεως καὶ τῆς προσοχῆς, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ δοθῇ. Μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955–1961, ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, κατὰ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα μᾶς ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀνῆλθεν εἰς 59%. Ἂν λάβωμεν τὸ ἴδιον διάστημα καὶ παρακολουθήσωμεν τὴν πορείαν τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ διαπιστώσωμεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1954– 1955 εἰς τὴν πραγματοποίησίν του παρουσίασεν ἕνα σύνολον ἐσόδων ἐξ Ἑλληνικῶν πηγῶν ἀπὸ 9.762 ἑκατομμύρια, τὸ ἔτος 1961 τὸ ἀντίστοιχον ποσὸν ἐσόδων ἐξ Ἑλληνικῶν πηγῶν ἀνῆλθεν εἰς 19.381 ἑκατομμύρια. Δηλαδή, ἔναντι ποσοστοῦ αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ 59%, ὁ προϋπολογισμὸς εἰς τοὺς πόρους ἐξ Ἑλληνικῶν πηγῶν παρουσιάζει αὔξησιν 100%.

§369Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ἔχετε βάλει καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Ο.Γ.Α. μέσα.

§370Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ὄχι, δὲν ἔχω βάλει τὰ ἔσοδα, διότι ὁμιλῶ διὰ τὸ 1961.

§371Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ὁ Ο. Γ.Α. εἶχε ἀρχίσει νὰ εἰσπράττῃ.

§372Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, νὰ σᾶς εἴπω, κύριε Ὑπουργέ, τὸ μόνον κονδύλιον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠμπορεῖ νὰ γεννηθῇ κἄποια συζήτησις εἶναι, ὅτι εἰς ἀμφοτέρους αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς περιλαμβάνονται καὶ τὰ δάνεια, διότι καὶ εἰς τὸ ἕνα ἔτος ἔτυχε νὰ γίνῃ δάνειον καὶ εἰς τὸ ἄλλο. Πάντως ἐὰν ἐκπεσθοῦν τὰ δάνεια, ἡ διαφορὰ περιορίζεται ἀπὸ 100% εἰς 93%. Συνεπῶς, διὰ τὸ συμπέρασμα εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ καταλήξω, εἴτε πάρω τὸ συνολικὸν ποσόν, εἴτε πάρω τὸ ἄλλο, ἡ πραγματικότης, τὸ γεγονὸς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέφερον, ὑφίσταται. Ἐὰν εἰς ὅλα αὐτὰ προσθέσωμεν, ὅτι ἔρχεται πλέον καὶ ἡ ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη, μετὰ τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν Ε.Ο.Κ., ἡ ὁποία μᾶς ἐπιβάλλει νὰ μὴ χάσωμεν περισσότερον χρόνον διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς οἰκονομίας μας, θὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ προβῶμεν εἰς μίαν ριζικὴν ἀναθεώρησιν τῶν βαρῶν αὐτῶν, ὥστε πράγματι νὰ ἔλθῃ μία στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἀρχίζωμεν νὰ πλησιάζωμεν τὴν συναγωνιστικὴν ἱκανότητα τῶν χωρῶν δίπλα εἰς τὰς ὁποίας θὰ ζήσωμεν καὶ μὲ τὰς ὁποίας ταχύτατα θὰ συνδεθῶμεν. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἐδόθη ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Βουλὴν νὰ γίνῃ μία εὐρυτέρα συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἰς τὴν συζήτησιν ἐκείνην θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθοῦν ἀναλυτικῶς τὰ θέματα αὐτὰ καὶ νὰ τονισθοῦν αἱ διάφοροι πλευραὶ καὶ νὰ ἀκουσθοῦν αἱ διάφοροι γνῶμαι ἐπὶ τῆς τακτικῆς, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἀκολουθηθῇ, διότι τὸ θέμα εἶναι πράγματι σύνθετον. Ἐδῶ ἡ Ἑλλὰς ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν βαθμιαίαν προσπάθειαν διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς ἀμέσου φορολογίας, τὴν βαθμιαίαν προσπάθειαν διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν ἐκ τῶν ἐμμέσων φόρων ἐπιβαρύνσεων καὶ τὴν βαθμιαίαν προσπάθειαν τῆς ἀναπροσαρμογῆς τῶν δασμῶν. Φυσικὰ εἰς αὐτὸ τὸ τελευταῖον ὑπάρχει μία χρονικὴ ἄνεσις, ἀλλὰ πάντως δὲν ὑπάρχει χρονικὴ ἄνεσις εἰς τὸ ὅτι πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ ἀρχίσῃ ἕνα–ἕνα αὐτὰ τὰ μεγάλα κεφάλαια νὰ μπαίνουν εἰς κἄποιον δρόμον ἐξυγιάνσεως. Ἡμεῖς οἱ Προοδευτικοὶ πιστεύομεν, ὅτι ἡ προσπάθεια αὐτὴ πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν ἀναμόρφωσιν τῆς ἀμέσου φορολογίας, δηλαδή, νὰ ἐπιδιωχθῇ μία ριζικὴ ἀνακαίνισις τοῦ συστήματος, ἡ ὁποία νὰ ἀποτελέσῃ τὸ πρῶτον θεμέλιον τῆς συνεισφορᾶς τῶν πολιτῶν εἰς τὰς δημοσίας δαπάνας, ἀναλόγως τοῦ εἰσοδήματός των καὶ ἐπάνω εἰς τὸ αὐτὸ τὸ θεμέλιον νὰ συνεχισθοῦν κατόπιν αἱ προσπάθειαι πρὸς τοὺς ἄλλους συναφεῖς τομεῖς. Τὸ θεμέλιον αὐτὸ θὰ ἀποτελέσῃ τὸ καλύτερον μέσον διὰ τὴν δημιουργίαν φορολογικῆς συνειδήσεως, θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βαθμιαίαν καταπολέμησιν καὶ ἐκρρίζωσιν τῆς φοροδιαφυγῆς καὶ θὰ προωθήσῃ τὴν ἐπιχειρηματικὴν πρωτοβουλίαν. Ὅλα αὐτὰ θὰ συμβοῦν ἐὰν πράγματι τὸ θεμέλιον αὐτὸ τεθῇ ἐπὶ τῶν ὀρθῶν βάσεων, ἐὰν διὰ τῆς ἀναμορφώσεως τοῦ συστήματος τῆς ἀμέσου φορολογίας ἐπιτευχθοῦν πράγματι οἱ βασικοὶ σκοποὶ τῆς ἐλαφρύνσεως τῶν μικρῶν καὶ μεσαίων εἰσοδημάτων, τῆς καθιερώσεως λογικῆς κλίμακος συντελεστῶν, ὥστε νὰ μὴ ἀποθαρρύνεται ἡ ἐπιχειρηματικὴ πρωτοβουλία. Τέλος, νὰ ἁπλουστεύσωμεν τὸ σύστημα, ὥστε πράγματι αἱ φοροτεχνικαὶ ὑπηρεσίαι νὰ ἠμποροῦν νὰ στρέψουν τὴν προσοχήν των εἰς καλυτέραν καταπολέμησιν τῆς φοροδιαφυγῆς. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ μακροῦ εἴχομεν μετ’ ἄλλων συναδέλφων τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν καταθέσει μίαν ἐπερώτησιν, ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ θέματος. Δυστυχῶς, αἱ συζητήσεις ποὺ παρενεβλήθησαν καὶ τὸ γεγονός, ὅτι διεκόπησαν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἐπ’ ἀρκετὸν διάστημα, δὲν μᾶς ἔδωσαν τὴν δυνατότητα νὰ κάμωμεν τὴν συζήτησιν αὐτήν, εἰς τὴν ὁποίαν, ὅπως ἐτόνισεν καὶ ὁ κ. Ἀρχηγός μας, θὰ ἦτο δυνατόν, ἐφ’ ὅσον ἐγενικεύετο, νὰ ἀκουσθοῦν αἱ ἀπόψεις ὅλων καὶ ἀπὸ τὴν συζήτησιν αὐτὴν νὰ προκύψῃ, ἐνδεχομένως, μία ὠφέλεια διὰ τὴν μεγάλην αὐτὴν προσπάθειαν, ἡ ὁποία τόσον εἶναι συνδεδεμένη μὲ τὸ αὐριανὸν οἰκονομικὸν μέλλον. Μοιραῖα, λοιπόν, εἰς τὴν σημερινὴν αὐτὴν συζήτησιν θὰ προσπαθήσω, μὲ κάθε δυνατὴν συντομίαν, νὰ σᾶς ἐκθέσω τὰς κυριωτέρας ἀπόψεις μας. Ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, οἱ Προοδευτικοί, πιστεύομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, συνεχίζουσα τὴν σημερινὴν πολιτικὴν καὶ ἐφαρμόζουσα τὰ ὑψηλὰ ποσοστὰ εἰς τὴν κλίμακα τοῦ φόρου εἰσοδήματος, πρῶτον, ἐπιβαρύνει ὑπερμέτρως τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἰδίως τὰ μικρὰ καὶ μεσαῖα εἰσοδήματα. Δεύτερον, μὲ τὴν τακτικὴν της αὐτὴν καλλιεργεῖ τὴν φοροδιαφυγήν, διότι δημιουργεῖ ἕνα αἴσθημα φορολογικῆς ἀδικίας, τὸ ὁποῖον πράγματι ἀντιστρατεύεται πρὸς τὴν συμμόρφωσιν μὲ τοὺς ὑφισταμένους φορολογικοὺς νόμους, ἐμμέσως, δηλαδή, ὑποθάλπει τὴν φοροδιαφυγήν. Καὶ τρίτον, ἀποθαρρύνει τὴν ἐπιχειρηματικὴν πρωτοβουλίαν. Ὅταν οἱ φορολογικοὶ συντελεσταὶ ὁδηγοῦν εἰς μεγάλην ἀφαίρεσιν τοῦ πραγματοποιουμένου κέρδους, ἡ ἔφεσις διὰ τὴν δημιουργίαν νέων ἐπιχειρήσεων εἶναι πάντοτε περιωρισμένη. Νομίζω, ὅτι καὶ αἱ τρεῖς αὐταὶ συνέπειαι δὲν ἀποτελοῦν ἰδικούς μας αὐθαιρέτους ἰσχυρισμούς, ἀποτελοῦν, ἀτυχῶς, πραγματικὰς καταστάσεις, τὰς ὁποίας ὄχι μόνον ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει ἐπισημάνει, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει. Τὸ ὅτι ὑπάρχει ὑπέρμετρος ἐπιβάρυνσις φορολογική, εἶναι πλέον συνείδησις κοινὴ ὄχι μόνον τῶν φορολογουμένων, ἀλλὰ καὶ ὅλων ὅσοι ἀσχολοῦνται καὶ μελετοῦν τὸ θέμα αὐτό. Ἄλλωστε ἠκούσαμεν ἀπόψε καὶ εἴχομεν διαβάσει πρὸ ἡμερῶν, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει καταλήξει εἰς τὴν ἄποψιν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιφέρῃ ὡρισμένας μεταβολάς, μόνον ὅτι νομίζει, ὅτι αὐταὶ αἱ μεταβολαὶ πρέπει νὰ ἐξαγγελθοῦν βραδύτερον, ἐν συσχετίσει μὲ τὸν νέον προϋπολογισμόν. Ὁ τρόπος ὅμως, μὲ τὸν ὁποῖον ἔγινεν αὐτὴ ἡ ἀναγγελία καὶ ἡ ὅλη αὐτὴ ἀοριστία, δείχνουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι πεπεισμένη περὶ τῆς ἀνάγκης, τῆς μεγάλης ἀνάγκης, ἡ ὁποία ὑπάρχει νὰ γίνουν αὐταὶ αἱ μεταβολαὶ καὶ ἴσως νὰ μὴ εἶναι καὶ ἀποφασισμένη νὰ προχωρήσῃ εἰς τολμηρὰς μειώσεις τῶν ὑφισταμένων σήμερον συντελεστῶν. Αὐτὴ εἶναι μία ἐντύπωσις προσωπική, δὲν ἠμπορῶ νὰ γνωρίζω ἐκ τῶν προτέρων ποῖα θὰ εἶναι τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα θὰ μᾶς τὰ ἐξαγγείλῃ.

§373Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχει ὑποβληθῆ μία ἔνστασις ἀπαρτίας, παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ. Τὸ θέμα ἀπαρτίας ἔχει τεθῆ πρὸ πολλῆς ὥρας.

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βοβολίνη, νὰ μὴ θέλωμεν νὰ μεταβάλωμεν τὸν Κανονισμόν. Ὅταν ὁμιλῇ ὁ ρήτωρ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸν διακόψω καὶ νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν.

§375Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ παρακαλῶ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ Προεδρεῖον οἴκοθεν, ὅταν διαπιστώσῃ τὴν ἔλλειψιν ἀπαρτίας λύει τὴν συνεδρίασιν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὑποβάλλεται τοιαύτη ἔνστασις, πρέπει νὰ διακόψητε τὴν συνεδρίασιν, ὅταν μάλιστα ἐπὶ τόσον σοβαροῦ θέματος προτάσεως μομφῆς ἀπουσιάζουν οἱ πλεῖστοι τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τὴν πρότασιν μομφῆς καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις.

§376ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας, ἀλλὰ ὅταν εὑρίσκεται ὁ ρήτωρ ἐπὶ τοῦ βήματος εἶναι ἀδύνατον νὰ διακόψω τὸν ρήτορα, διότι εἶναι ὡσὰν νὰ τοῦ ἀφαιρῶ τὸν λόγον. Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναμείνω νὰ τελειώσῃ ὁ ρήτωρ.

§377Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ζητεῖ ὁ ρήτωρ τὴν διαπίστωσιν τῆς ἀπαρτίας ἢ ὄχι πρέπει νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§378ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρᾶξις εἶναι αὐτή, ὅταν ὑπάρχῃ ρήτωρ ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ὑποβληθῇ ἔνστασις ἀπαρτίας θὰ ἀνακοινωθῇ μετὰ τὸ πέρας τῆς ὁμιλίας τοῦ ρήτορος.

§379Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ὁ ρήτωρ συμφωνεῖ, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διαπιστώσητε τὴν ὕπαρξιν ἀπαρτίας ἢ ὄχι. Ἐὰν παρὰ ταῦτα δὲν θέλετε νὰ τὸ κάμετε, ἡμεῖς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διαμαρτυρηθῶμεν καὶ νὰ ἀποσύρωμεν τὴν ἔνστασιν.

§380Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι, ὅτι ταλαιπωρεῖται ἡ Βουλὴ ἢ μᾶλλον οἱ ὀλίγοι ποὺ ὑπάρχουν ἐδῶ. Ὑποθέσατε πρὸς στιγμήν, ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν ὑπάρχετε μόνον ἐσεῖς καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτωρ, θὰ συνεχίσητε τὴν συνεδρίασιν; Ποῦ τὸ ἐδιαβάσατε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα;

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέτετε ἕνα ζήτημα ποὺ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχω ἐγὼ καὶ ὁ ρήτωρ. Ἐδῶ εἴδατε, ὅτι χθὲς ἐδημιουργήθη ὁλόκληρη ἀνωμαλία, ὅταν ἐλύθη ἡ συνεδρίασις ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ Κέντρου καὶ ἐπανελήφθη ἡ συνεδρίασις. Ἀπόψε ἐκεῖθεν προεκλήθησαν ἀντιρρήσεις, ὅταν ἐτέθη τὸ ἴδιον θέμα καὶ ἀπεφασίσθη νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις καὶ ὁ κ. Βοβολίνης λέγει, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία καὶ τοῦ εἶπα, τότε νὰ ὑποβληθῇ ἔνστασις ἀπαρτίας, ἀλλὰ μετὰ τὸν τερματισμὸν τῆς ὁμιλίας τοῦ ρήτορος θὰ ἀνακοινωθῇ.

§382Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν τὸ τί ἔγινε χθὲς μὲ τὸ τί γίνεται σήμερον. Χθὲς ἔγινε συζήτησις ἐὰν πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἢ ὄχι ἡ συνεδρίασις καὶ παρεκάλεσαν οἱ ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι τοῦ Κέντρου νὰ συνεχισθῇ καὶ ὅλοι συνεφωνήσαμεν καὶ παρεμείναμεν μέχρι τῆς δευτέρας πρωϊνῆς ὥρας, ἀλλὰ δὲν ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας. Ἐὰν παρὰ ταῦτα ὑμεῖς δὲν θέλετε νὰ ἀναγνώσητε τὴν ἔνστασιν τὴν ὑποβληθεῖσαν καὶ θέλετε νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις μὲ 30 βουλευτὰς μόνον παρόντας, ἀποσύρομεν τὴν ἔνστασιν καὶ παρακαλοῦμεν νὰ συνεχισθῇ μέχρι τῆς πρωΐας ἡ συζήτησις διὰ νὰ ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος τῶν ἐγγεγραμμένων βουλευτῶν. Διότι εἶναι ἀπαράδεκτον, κ. Πρόεδρε, τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον τὴν πρότασιν δυσπιστίας δὲν παρίστανται εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως ἀπουσιάζουν.

§383ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ συνεχίσω τὴν συνεδρίασιν καὶ θὰ διαγράψω τοὺς ἀπόντας ἐγγεγραμμένους βουλευτάς.

§384Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Σύμφωνοι, κ. Πρόεδρε, τότε ἀποσύρομεν τὴν ὑποβληθεῖσαν ἔνστασιν ἀπαρτίας.

§385Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν διαπίστωσιν, κ. βουλευταί, δηλαδή, κατὰ πόσον μία ἀτυχὴς ἢ ἀδεξία φορολογικὴ πολιτικὴ μὲ τὰς ἀδίκους ἢ παραλόγους συνεπείας της ὑποθάλπει τὴν τάσιν πρὸς τὴν φοροδιαφυγήν, αὕτη πράγματι φέρει ἐπὶ τάπητος ἕνα μεγάλο θέμα. Δὲν ὑπάρχει Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἠσχολήθη μὲ τὸ θέμα τῆς φοροδιαφυγῆς, ἡ ὁποία νὰ μὴ ὑπεσχέθη νὰ λάβῃ μέτρα. Δὲν ἀμφιβάλλομεν, ὅτι καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἐπανειλημμένως ἀνεφέρθη εἰς τὴν φοροδιαφυγήν, θὰ κάμῃ καὶ αὐτὴ τὴν προσπάθειάν της. Φοβοῦμαι, ὅμως, ὅτι καὶ τὰ ἰδικά της μέτρα, θὰ ἔχουν τὴν τύχην τὴν ὁποίαν εἶχον καὶ τὰ προηγούμενα, ἐὰν δὲν ἀντιληφθῇ μερικὰ βασικὰ πράγματα, ὅτι ἡ φοροδιαφυγὴ δὲν πατάσσεται μὲ ἀστυνομικὰ μέτρα μόνον. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἤκουσα νὰ γίνεται λόγος περὶ ἐνδεχομένης προσφυγῆς καὶ πάλιν εἰς τεκμήρια. Ὁμολογῶ, ὅτι δυσκολεύομαι νὰ τὸ πιστεύσω, διότι ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος ἀπέδειξεν, ὅτι μὲ τὰ μέτρα αὐτὰ ἐπιτυγχάνεται πολὺ μικρὸν ἀποτέλεσμα, ἀντιθέτως δὲ προκαλεῖται ἀνωμαλία καὶ αἴσθημα μεγαλυτέρας ἀδικίας. Ἐκεῖνο ποὺ χρειάζεται εἶναι ὁ περιορισμὸς τῶν αὐθαιρεσιῶν, εἶναι ἡ ἐμπέδωσις μιᾶς κλίμακος μὲ λογικοὺς συντελεστὰς χωρὶς ἐξοντωτικὰς συνεπείας διὰ τὸν φορολογούμενον, χωρὶς τὴν δημιουργίαν τοῦ αἰσθήματος τῆς ἀδικίας. Βασικὴ λοιπὸν προϋπόθεσις διὰ τὴν καλλιέργειαν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς φορολογικῆς συνειδήσεως, εἶναι ἡ καθιέρωσις μιᾶς κλίμακος μὲ λογικὰ ποσοστά. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν τρίτην συνέπειαν τῆς ὑψηλῆς φορολογίας, τὴν ἀνασταλτικὴν ἐπίδρασιν τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ εἰς τὴν ἐπιχειρηματικὴν πρωτοβουλίαν. Ἡ φορολογία τοῦ εἰσοδήματος μὲ τὴν προοδευτικὴν κλίμακα, μὲ τοὺς συντελεστὰς ποὺ αὐξάνουν ἐφ’ ὅσον φθάνουν εἰς ὑψηλότερα κλιμάκια εἰσοδήματος, ἦτο μία φορολογία, ἡ ὁποία εἰς τὴν ἀρχὴν ἀπέβλεψεν νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸ Κράτος πόρους κατὰ ἕνα τρόπον δίκαιον, κατὰ ἕνα τρόπον ἀνταποκρινόμενον εἰς τὰ εἰσοδήματα. Βραδύτερον, ἀπὸ τὴν προοδευτικὴν αὐτὴν φορολογίαν, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν σοσιαλιστικῶν θεωριῶν καὶ τῆς κρατικῆς παρεμβάσεως, ἐπιδιώκεται μία ἀνακατανομὴ τοῦ εἰσοδήματος, καὶ τότε ὁ προοδευτικὸς χαρακτὴρ κατέστη ἐντονώτερος. Εἶναι γεγονός, ὅτι μολονότι αὐτὸ τὸ σύστημα ἀνταπεκρίθη περισσότερον εἰς τὴν ἰδέαν τῆς φορολογικῆς δικαιοσύνης, ἐν τούτοις καὶ εἰς χώρας μὲ ὑψηλὸν εἰσόδημα ἔφθασεν νὰ μὴ γίνεται πλέον δεκτὸν εἰς τὴν αὐστηρὰν αὐτοῦ μορφήν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐξελιχθῆ, καὶ οὕτω σιγὰ–σιγὰ ἀπεμακρύνθη ἀπὸ τὸν ἔντονον χαρακτῆρα τὸν ὁποῖον ἀνέφερα. Μεταπολεμικῶς, ἡ ἰδέα τῆς φορολογικῆς δικαιοσύνης ὑπεχώρησεν εἰς τὴν ἰδέαν τῆς σκοπιμότητος. Αἱ καταστροφαὶ τὰς ὁποίας ἐδημιούργησεν ὁ πόλεμος, ὡδήγησαν εἰς φορολογικοὺς συντελεστάς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκκέντριζον τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν καὶ θὰ ἐπέσπευδον τὸν ρυθμὸν τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως καὶ οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῶν κατεστραμμένων χωρῶν. Εἰς τὴν μεταπολεμικὴν ἐποχὴν ἡ φορολογία ἐχρησιμοποιήθη ὡς παραγωγικὸν κίνητρον. Κλασσικὸν παράδειγμα τῆς περιπτώσεως αὐτῆς εἶναι ἡ Γερμανία, ἡ ὁποία ἀπὸ τοῦ 1948, ὑπὸ τὴν δημιουργικὴν πνοὴν τοῦ Ἔρχαρτ, ἐπετέλεσεν θαυμαστὴν πρόοδον, ἡ ὁποία κατὰ ἕνα μέρος ὀφείλεται εἰς τὴν ἐνθαρρυντικὴν φορολογικήν του πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσαν καὶ ἄλλαι χῶραι ἀκόμη καὶ αἱ περισσότερον ἀνεπτυγμέναι, διὰ τὴν ἀνάπτυξίν των. Διὰ τὴν ἰδικήν μας οἰκονομίαν, ἡ ὁποία εἶχεν ἀνάγκην ταχείας ἀναπτύξεως, δὲν γεννᾶται ἀμφιβολία, ὅτι μία λογικὴ φορολογικὴ κλιμάκωσις, θὰ ἐδημιούργει περισσότερα παραγωγικὰ κίνητρα, Πρὶν ἐξετάσω τὸ σημερινὸν καθεστώς, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω τινα ἐπὶ τοῦ φόρου εἰσοδήματος. Ὁ λεγόμενος ἑνιαῖος φόρος ἔχει παύσει νὰ εἶναι ἑνιαῖος, διότι περιλαμβάνει καὶ τὰς ἑξῆς προσθέτους φορολογικὰς ἐπιβαρύνσεις: 1ον) Τὸν συμπληρωματικὸν ἀναλογικὸν φόρον 3% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος ἐξ οἰκοδομῶν, μισθουμένων γαιῶν, καὶ κινητῶν ἀξιῶν. 2ον) Διὰ τὴν περιοχὴν πρωτευούσης τὸν πρόσθετον φόρον 3%, ὁ ὁποῖος εἰσπράττεται ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος, ἐξ οἰκοδομῶν, τὸν λεγόμενον φόρον ὑδρεύσεως. 3ον) Ἕνα πρόσθετον φόρον 3%, εἰσπραττόμενον ὑπὸ μορφὴν τέλους χαρτοσήμου ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος τῶν ἐκμισθουμένων οἰκοδομῶν καὶ γαιῶν καὶ 4ον) τὸν πρόσθετον φόρον ὑπὲρ τοῦ Ο.Γ.Α., ὁ ὁποῖος εἶναι 10% μέχρι εἰσοδήματος ποσοῦ δραχ. 40.000 καὶ 15% πέραν αὐτοῦ. Θὰ ἔπρεπε, κύριοι, νὰ γίνῃ μία ἀνάλυσις αὐτῶν τῶν φόρων. Ὁ πρῶτος, ὁ συμπληρωματικὸς ἀναλογικὸς φόρος 3% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος ἐξ οἰκοδομῶν, εἶναι ὑπόλειμμα τοῦ παλαιοῦ φορολογικοῦ συστήματος. Ἐκρίθη σκόπιμον, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ διάκρισις ὑπὸ τὴν ἑξῆς ἔννοιαν. Διὰ τὸ ἐξ ἐργασίας μόνον προερχόμενον εἰσόδημα, ὑπάρχουν αἱ γνωσταὶ ἐπιπτώσεις. Διὰ τὸ εἰσόδημα ἐξ ἐμπορικῶν ἐπιχειρήσεων, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται, ὅτι εἶναι συνδυασμὸς κεφαλαίου καὶ ἐργασίας, ὑπάρχει ἡ κανονικὴ κλιμάκωσις τοῦ ἑνιαίου φόρου. Διὰ τὰ ἐξ οἰκοδομῶν, γαιῶν καὶ κινητῶν ἀξιῶν εἰσοδήματα, ἐπειδὴ θεωροῦνται ὡς προερχόμενα ἀπὸ τὸ κεφάλαιον μόνον, ἐκρίθη σκόπιμον, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἕνας συμπληρωματικὸς φόρος. Αὐτὴ ἡ ἐπιθυμία νὰ δοθῇ ἐπιστημονικωτέρα κατανομὴ τῶν βαρῶν, εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἄφησεν αὐτὸ τὸ ὑπόλειμμα, ὡς μίαν προσθήκην εἰς τὸν ἑνιαῖον φόρον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον ὑδρεύσεως, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπεβλήθη διὰ μίαν ἑπταετίαν, διὰ νὰ συμπληρωθοῦν τὰ ἔργα ὑδρεύσεως καὶ πρὶν λήξῃ ἡ ἑπταετία παρετάθη μέχρι τοῦ 1975.

§386Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Καὶ τὸν πληρώνουν τὰ σπίτια, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ δοῦν ποτὲ νερό.

§387Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ὁ παριστάμενος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἦτο ὁ πατὴρ τοῦ ἑνιαίου φόρου, μαζὶ μὲ τὸν κ. Εὐταξίαν, Ὑπουργὸν τότε τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν γνωρίζω, κ. Ὑπουργέ, ἐὰν ἀντιλαμβάνεσθε πόσον μετεβλήθη ἡ μορφὴ τοῦ ἑνιαίου φόρου μὲ τὰς προσθήκας αὐτάς. Ἐγὼ πάντως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι ἡ διάσπασις τῆς ἑνότητος τοῦ φόρου εἰσοδήματος, ἡ προσθήκη νέων φορολογιῶν εἰς τὴν βασικὴν κλίμακα ὁδηγοῦν πράγματι εἰς μίαν νόθευσιν τοῦ συστήματος καὶ δὲν γνωρίζει πλέον ὁ φορολογούμενος τί πρέπει νὰ πληρώσῃ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἕν ἀπὸ τὰ πρῶτα πράγματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐξυψώσωμεν τὴν φορολογικὴν συνείδησιν καὶ νὰ ἐπιτύχωμεν τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀναλυτικῶς σᾶς ἀνέφερον εἶναι νὰ δημιουργήσωμεν τὴν δυνατότητα ἐκείνην, ὥστε κάθε πολίτης καὶ ἐπιχειρηματίας νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὶ φόρον ἔχει νὰ πληρώσῃ καὶ νὰ μὴ ἐμφανίζωνται αἱ διάφοροι ἐκπλήξεις ὑπὸ μορφὴν προσθέτων, συμπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων φόρων. Διότι αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν ἀδυναμίαν μας. Ἡ ζωὴ εἶναι ἀτυχῶς πάντοτε γεμάτη μὲ ἀπρόοπτα. Οὔτε τὰ ἔκτακτα γεγονότα λείπουν, οὔτε αἱ τοπικαὶ καταστροφαὶ καὶ αἱ θεομηνίαι. Ἀλλοίμονον ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὴν δύναμιν ἀντιστάσεως, ὥστε νὰ κρατήσωμεν πράγματι μίαν φορολογικὴν κλίμακα τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν δικαίαν καὶ ἐξυπηρετικὴν διὰ τὸν τόπον καὶ δὲν ἔχομεν τὴν δύναμιν ν’ ἀντισταθῶμεν εἰς τὰς δυσχερείας αἱ ὁποῖαι θὰ ἐμφανίζωνται, ἀλλὰ ἀντιθέτως διὰ ψύλλου πήδημα, ἢ ἔστω διὰ κἄποιον ἀποχρῶντα λόγον, πρὶν ἀναζητήσωμεν οἱαδήποτε ἄλλην διέξοδον σπεύδομεν νὰ ἐπιβάλωμεν μίαν πρόσθετον φορολογίαν, πότε διὰ 3, πότε διὰ 5 καὶ πότε διὰ 10 χρόνια. Εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα κάθε φορολογία ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται δι’ ἕνα χρονικὸν διάστημα, ὅπως συνέβη καὶ μὲ τὴν φορολογίαν τῶν ἔργων ὑδρεύσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέφερον πρὸ ὀλίγου, παρατείνεται καὶ τελικῶς διαιωνίζεται. Ἐὰν δὲν κρατήσωμεν ἕνα σταθερὸν καὶ πάγιον καθεστώς, τὸ ὁποῖον μαζὶ μὲ τὰς ἄλλας συνεπείας νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τὸν πολίτην καὶ τὸν ἐπιχειρηματίαν νὰ γνωρίζῃ τί ἔχει νὰ πληρώσῃ, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε μὲ ὁσασδήποτε ὀρθὰς ἀποφάσεις καὶ ἐὰν λάβητε μετ’ ὀλίγον χρόνον ὡς ἐξαγγείλατε. Ἐὰν δὲν μεταβάλωμεν αὐτὴν τὴν νοοτροπίαν θὰ ἐπανέλθωμεν πάλιν μετ’ ὀλίγον εἰς τὸ ἴδιον καθεστώς. Ἄς ἔλθωμεν τώρα εἰς τοὺς ἀριθμοὺς διὰ νὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ σημερινὴ κατάστασις. Ἐὰν πάρωμεν ἕνα φορολογούμενον μὲ τὴν χαμηλοτέραν κλίμακα εἰσοδήματος, τοῦ ὁποίου τὸ συνολικὸν καθαρὸν εἰσόδημα εἶναι 18.000 δραχ. καὶ εἴπωμεν ὅτι τὸ ἥμισυ τοῦ εἰσοδήματος αὐτοῦ προέρχεται ἀπὸ ἐνοίκιον μιᾶς μικρᾶς οἰκοδομῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀσύνηθες, θὰ ἴδωμεν ὅτι μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ κατωτάτου ὁρίου συντηρήσεως διὰ τὸν ἑαυτόν του, διὰ τὴν σύζυγόν του καὶ δι’ ἕνα τέκνον (παίρνω μίαν κοινὴν περίπτωσιν) δηλαδὴ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 12.000 σὺν 2.000 σὺν 2.000 δραχ. ἀπομένει διὰ φορολογίαν τὸ ποσὸν τῶν 2.000 δραχ. Ἡ μὲν κλῖμαξ ἡ φορολογικὴ ἐμφανίζεται γενναιόδωρος. Ἡ κλῖμαξ λέγει, ὅτι φορολογητέον εἰσόδημα μέχρι 2.000 δραχ. ἔχει ἕνα συντελεστὴν 4%, φορολογεῖται δηλαδὴ μὲ 4%, αὐτὸ σημαίνει, ὅτι διὰ τὰς 2.000 δραχ. θὰ ἔπρεπε νὰ πληρώνῃ 80 δραχ. Τί γίνεται ὅμως εἰς τὴν πραγματικότητα; Μὲ τοὺς προσθέτους φόρους τοὺς ὁποίους ἀνέφερον προηγουμένως θὰ ὑποστῇ τρεῖς δυσάρεστους ἐκπλήξεις. Ἐκτὸς ἀπὸ τὰς 80 δραχ. θὰ κληθῇ νὰ πληρώσῃ 270 δραχ. διὰ τὸν συμπληρωματικὸν ἀναλογικὸν φόρον, 360 δραχ. διὰ τὸν φόρον ὑδρεύσεως. Διότι τὸ μὲν 3% τοῦ ἀναλογικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῶν 9.000 δραχ......

§388Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Θὰ ἔχῃ 9.000 εἰσόδημα ἐξ οἰκοδομῶν.

§389Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ὁ φόρος 3% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος 9.000 δραχ. μᾶς κάμνει 270 δραχ. Ὅταν πάῃ ὁ Ἔφορος νὰ εἰσπράξῃ τὸν φόρον ὑδρεύσεως τοῦ λέγει «Κύριε ἐσὺ δὲν θὰ πληρώσῃς 3% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῶν 9.000 δραχ. ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος. Ὁ συμπληρωματικὸς ἀναλογικὸς φόρος 3% ὑπολογίζεται ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος ἐξ οἰκοδομῶν, δηλαδὴ τῶν 9.000 δραχ. Ὁ φόρος τοῦ 3% τῆς ὑδρεύσεως ὑπολογίζεται ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος οἰκοδομῶν, ἐπὶ τῶν 12.000 δραχ. ὅσον ἦτο τὸ εἰσόδημα ἐξ οἰκοδομῶν πρὸ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ 25% δι’ ἀποσβέσεις, ἐπισκευὰς κλπ. Δηλαδὴ ὑπάρχουν δύο κατηγορίαι εἰσοδήματος ἐξ οἰκοδομῶν, τὸ ἀκαθάριστον, τὸ ὁποῖον μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ 25% μᾶς δίδει τὸ καθαρόν. Ἡ πρώτη φορολογία, ὁ συμπληρωματικὸς ἀναλογικὸς φόρος λέγει ὁ νόμος ὅτι ὑπολογίζεται ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος ἐξ οἰκοδομῶν καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι 270. Ὁ φόρος τῆς ὑδρεύσεως ὑπολογίζεται ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος, δι’ αὐτὸ εἶναι 360 δραχ. Ἐπίσης 360 δραχ. εἶναι τὸ πρόσθετον 3% τὸ ὁποῖον καταβάλλει ὑπὸ μορφὴν τέλους χαρτοσήμου, ἐὰν τὸ σπίτι τὸ ἔχει ἐνοικιασμένον καὶ εἰσπράττει ἕνα ἐνοίκιον. Κυττάξατε ποῦ καταλήγομεν. Ἀντὶ τῶν 80 δραχ. ποὺ λέγει ὁ ἐπίσημος φορολογικὸς κῶδιξ, ὅτι πρέπει νὰ πληρώσῃ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος τῶν 2.000 φορολογητέου εἰσοδήματος, καλεῖται ἀπὸ τὸν Ἔφορον, νὰ πληρώσῃ 1.070 δραχ. δηλαδὴ ἀντὶ τοῦ 4%, καταβάλλει φόρον ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ εἰσοδήματος 53,50%.

§390Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε τὸ 3% δὲν τὸ καταβάλλουν οἱ ἰδιοκτῆται.

§391Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ὁμιλεῖτε διὰ τὸ χαρτόσημον;

§392Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§393Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Σᾶς ἀπαντῶ τοῦτο. Ἠρώτησα σχετικῶς διὰ νὰ ἐρευνήσω τὴν ὑπόθεσιν καὶ διεπίστωσα, ὅτι εἰς τὰς περισσοτέρας περιπτώσεις τὸ καταβάλλει ὁ ἰδιοκτήτης.

§394Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Μόνον ὅταν πρόκειται περὶ ἐνοικιοστασιακῶν μισθωτῶν, τὸ 2% καταβάλλει ὁ μισθωτὴς καὶ τὸ 1% ὁ ἰδιοκτήτης.

§395Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας συνέλεξα εἶναι, ὅτι τὸ μεγαλύτερον μέρος τὸ πληρώνει ὁ ἰδιοκτήτης, πλὴν τῶν ἐνοικιοστασιακῶν.

§396Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Νομικὴ ὑποχρέωσις δὲν ὑπάρχει. Ἐὰν ἑκουσίως τὸ πληρώνει ὁ ἰδιοκτήτης, εἶναι ἄλλο θέμα.

§397Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἡ νομικὴ ὑποχρέωσις ὑπάρχει ὑπὸ τὴν ἑξῆς ἔννοιαν, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος αὐτός, ὅταν πάῃ τὴν δήλωσιν εἰς τὴν Ἐφορίαν νὰ καταβάλῃ μαζὶ μὲ τὸν ἄλλον φόρον καὶ τὸ 3%. Πάντως αὐτὸ εἶναι ἡ πραγματικότης.

§398Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἀπέναντι τοῦ δημοσίου, αὐτὸς εἶναι ὑπόχρεως. Τὸ ½ πάντως τὸ πληρώνει ὁ ἰδιοκτήτης.

§399Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐκτὸς ἀντιθέτου συμφωνίας.

§400Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ἐγώ. Ἔχει ἄραγε ἐπίγνωσιν ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἡ Βουλή, αὐτῆς τῆς καταστάσεως, ὅτι τὰ χαμηλότερα εἰσοδήματα —ἐπῆρα τὴν τελευταίαν κλίμακα τοῦ κλιμακίου— ἐπεβαρύνονται ἀντὶ 4%, ὕστερα ἀπὸ τὰ πρόσθετα ποὺ ἔχομεν βάλει, μὲ 53%; Ἴσως νὰ μοῦ λεχθῇ, ὅτι τέλος πάντων ἐπήρατε ἕνα παράδειγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξεζητημένον καὶ αὐτὸ δὲν σημαίνει τίποτε. Ἔχω νὰ ἀπαντήσω, ὅτι τὸ εἰσόδημα, τὸ προερχόμενον ἐξ οἰκοδομῶν ἐν σχέσει πρὸς τὸ συνολικὸν εἰσόδημα ἀποτελεῖ περίπου τὸ 2%, ἐν σχέσει δὲ μὲ τὸ φορολογούμενον, ἀποτελεῖ περίπου τὸ 30–32%. Δηλαδή, διὰ νὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα ἀριθμόν, τὸ συνολικῶς δηλωθὲν εἰσόδημα τὸ ἔτος 1960 πρὸς φορολογίαν, ἀνῆλθεν εἰς 13.345.000.000 δραχμάς. Τὸ φορολογούμενον εἰσόδημα μετὰ τὰς ἐκπτώσεις ἀνῆλθε περίπου εἰς 7.000.000.000 δραχμάς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔναντι τῶν 13.345.000.000 τὸ ἐξ οἰκοδομῶν εἰσόδημα ἦτο 2.436.000.000. Αὐτὸ μᾶς δίδει 20%, ὅπως ἐπίσης καὶ κατὰ τὸ 1961 ἐπὶ συνολικοῦ δηλωθέντος εἰσοδήματος 15.731.000.000, τὸ ἐξ οἰκοδομῶν εἰσόδημα ἀνῆλθεν εἰς 2.800.000.000. Εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἐνῷ ἡ ἀναλογία αὐτὴ εἶναι 20%, ἐὰν πάρωμεν τὸ πραγματικῶς φορολογηθὲν εἰσόδημα τῶν δύο κατηγοριῶν, τότε θὰ ἴδωμεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ φορολογουμένου εἰσοδήματος τὸ ποσοστὸν τοῦ ἐξ οἰκοδομῶν προερχομένου εἶναι 32%. Συνεπῶς δὲν εἶναι ἀμελητέα ποσότης, οὔτε τὸ παράδειγμα ποὺ ἐπῆρα ἀπομακρύνεται πολὺ ἀπὸ τὴν πραγματικότητα. Αὐτὸ ἄλλως τε προκύπτει καὶ ἀπὸ τὰ ἐπίσημα στοιχεῖα. Ἐὰν πάρετε τὴν στατιστικήν, ἡ ὁποία δημοσιεύεται κάθε χρόνον τοῦ δηλωθέντος εἰσοδήματος φυσικῶν προσώπων καὶ τῆς φορολογίας αὐτοῦ —ἔχει ἐκδοθῆ τὸ τεῦχος τοῦ 1960, τοῦ 1961 αὐτὰ τὰ στοιχεῖα εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοῦ τὰ δώσῃ προχείρως ὁ διευθυντὴς τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας, εὑρίσκεται ὑπὸ ἐκτύπωσιν τὸ τεῦχος— θὰ διαπιστώσητε ἐκεῖ τὸ ἑξῆς περίεργον, ὅτι ἐν ᾧ ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου τὰ κλιμάκια συνήθως ἀρχίζουν ἀπὸ χαμηλὰ καὶ ὅσον προχωροῦν τὰ εἰσοδήματα ἀνεβαίνουν, ἐδῶ εἰς ἡμᾶς, εἰς τὰ χαμηλότερα εἰσοδήματα ἔχομεν: 31,7%, ποσοστὸν ἐπιβαρύνσεως τοῦ φορολογηθέντος εἰσοδήματος. Ὅσον ἀνεβαίνομεν μειοῦται εἰς 9,5%, 9,2% καὶ φθάνει 7%, 7,3%. Ἀπὸ ἐκεῖ πᾶμε 7,6%, 8,2% κλπ. Πάντως, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ποσοστὸν τοῦ 31,7, τὸ ὁποῖον σημειοῦται εἰς τὰ χαμηλὰ εἰσοδήματα, πρέπει νὰ πᾶμε εἰς εἰσόδημα 400–500.000 δραχμῶν ἐτησίως. Δηλαδὴ αὐτοὶ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὰς τελευταίας κατηγορίας τῶν εἰσοδηματιῶν, βαρύνονται μὲ τόσον ὑψηλὸν ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ φορολογηθέντος εἰσοδήματός των μὲ ὅσον βαρύνεται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει φορολογητέον εἰσόδημα ἐτησίως 500.000 δραχμάς. Ἀλλὰ δὲν περιορίζεται μόνον ἐκεῖ τὸ πρᾶγμα. Θὰ ἀκούσητε κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς κάμῃ μεγάλην ἐντύπωσιν. Διότι τὸ πολὺ–πολὺ ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ κανεὶς καλὰ πόσα εἶναι αὐτά; Ἀπὸ κἄποιαν ἀβλεψίαν ἀδικοῦνται. Εἶναι πράγματι εἰς τὰ τελευταῖα κλιμάκια μερικαὶ χιλιάδες οἰκογενειῶν. Εἰς τὸ πρῶτον εἶναι 2.000, εἰς τὸ τρίτον 8.800 κλπ. Δυστυχῶς ὅμως, ὑπάρχει κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκόμη τραγικώτερον. Ὁ νόμος λέγει, ὅτι «ἐκ τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς ὑποβολὴν δηλώσεων ἐξαιροῦνται αἱ κάτωθι κατηγορίαι φυσικῶν προσώπων. Πρῶτον, πρόσωπα, τῶν ὁποίων τὸ εἰσόδημα μηδενίζεται μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἐξ αὐτοῦ τῶν νομίμων ἀπαλλαγῶν καὶ ἐκπτώσεων (ἀφορολόγητα ὅρια, οἰκογενειακὰ βάρη κλπ.)». Δηλαδὴ ὁ νόμος λέγει, ὅτι ὅταν ἕνας ἄνθρωπος μετὰ τὰς ἐκπτώσεις τοῦ κατωτάτου ὁρίου δὲν ἔχει εἰσόδημα νὰ δηλώσῃ, δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλῃ δήλωσιν. Εἰς αὐτὸ ὅμως τὸ τεῦχος, τὸ ὁποῖον ἐκδίδεται, μαζὶ μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν 267.000 δηλώσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν καὶ αἱ ὁποῖαι κατανέμονται εἰς τὰς διαφόρους κατηγορίας, ὑπάρχει μία ὑποσημείωσις, ἡ ὁποία λέγει: Ἐκτὸς τῶν δηλώσεων αὐτῶν, ὑπεβλήθησαν καὶ 120.000 δηλώσεις μὴ περιλαμβάνουσαι φορολογητέον εἰσόδημα καὶ συνεπῶς μὴ περιληφθεῖσαι. Διερωτᾶται, λοιπόν, κανείς, τί συνέβη; Πῶς αὐτοὶ οἱ 120.000 ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἀποκαλέσῃ κανεὶς φορολογικοὺς προλεταρίους, πῶς ἐπῆγαν αὐτοὶ καὶ ὑπέβαλον τόσας χιλιάδας δηλώσεων; Ἐδῶ ἔχομεν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεγάλα εἰσοδήματα καὶ δὲν καταφέρομεν νὰ τοὺς κάμωμεν νὰ ὑποβάλουν δηλώσεις, καὶ αὐτοὶ ἐξεκίνησαν νὰ ὑποβάλουν δηλώσεις χωρὶς νὰ ἔχουν ὑποχρέωσιν; Ἡ ἐξήγησις εἶναι, ὅτι —ὑπάρχει μία ἄλλη ὑποσημείωσις— ἐνῷ σᾶς εἶπα πρίν, ὅτι ὅταν μηδενίζεται τὸ εἰσόδημα οὐδεμία ὑποχρέωσις πρὸς δήλωσιν ὑφίσταται— ὑπάρχει μία σημείωσις εἰς τὸν νόμον, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι «ὁ συμπληρωματικὸς ἀναλογικὸς φόρος —καὶ προσθέτω ἐγὼ— καὶ ὁ πρόσθετος φόρος τοῦ 3% καὶ ὁ φόρος τοῦ χαρτοσήμου, ὑπολογίζονται ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, μὴ λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν ἀπαλλαγῶν καὶ ἐκπτώσεων». Δηλαδή, ἐνῷ ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος λέγομεν, ὅτι παρέχομεν αὐτὰ τὰ κατώτατα ὅρια καὶ ἀναγνωρίζομεν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ἕνας ἄνθρωπος νὰ κληθῇ νὰ πληρώσῃ φόρον, ἐὰν δὲν ἐκπέσῃ πρῶτον τὰς 12.000 δραχ., αἱ ὁποῖαι ὑποτίθεται, ὅτι φθάνουν, διὰ νὰ ζήσῃ καὶ τὰς ἄλλας 2.000 διὰ τὴν σύζυγόν του κατ’ ἔτος, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος λέγομεν, ὅτι προκειμένου διὰ τοὺς προσθέτους αὐτοὺς φόρους, ὑπολογίζεται τὸ καθαρὸν εἰσόδημα πρὶν ἢ ἀφαιρεθοῦν αἱ ἐκπτώσεις. Τώρα θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν δὲν πρέπει ἕνα φορολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον καταλήγει εἰς τὸ νὰ ταλαιπωρῇ αὐτοὺς τοὺς 120.000 φορολογουμένους νὰ καταργηθῇ καὶ μάλιστα νὰ καταργηθῇ ἀμέσως. Δὲν εἶναι ὅμως μόνον δι’ αὐτοὺς ἡ ταλαιπωρία, ὅτι ὑποβάλλουν δηλώσεις, ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι, ὅτι αὐτὸ τὸ πενιχρότατον εἰσόδημά τους, τὸ εὑρισκόμενον κάτω τοῦ κατωτάτου ὁρίου ἔρχεται τὸ Κράτος μὲ τὴν μέθοδον τοῦ ἑνὸς 3%, τοῦ ἄλλου 3% καὶ τοῦ προσθέτου 3% νὰ τοὺς τὸ φορολογῇ κατ’ αὐτὸν τὸν ἀπαράδεκτον τρόπον. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω, ἐὰν μία τοιαύτη κατάστασις δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ, νὰ θεραπευθῇ ἐντὸς 24 ὡρῶν. Διότι δὲν εἶναι μόνον τὸ μεγάλο θέμα τῆς ἀδικίας, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται, δὲν εἶναι μόνον τὸ θέμα, ὅτι δημιουργοῦνται αἰσθήματα πικρίας εἰς αὐτοὺς τοὺς πράγματι φορολογικοὺς προλεταρίους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐρχόμεθα νὰ εἰσπράξωμεν μὲ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην δικαιολογίαν ἕνα φόρον, τὸν ὁποῖον κατὰ πάντα ἠθικὸν νόμον δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ εἰσπράξωμεν, ἀλλὰ εἶναι συγχρόνως παραλογισμὸς καὶ ἀντινομία. Ὅταν ὁ φορολογικός μας κῶδιξ λέγει, ὅτι ἕνας ἄνθρωπος δὲν φορολογεῖται, ὅταν δὲν ἔχῃ τὸ κατώτατον ὅριον, αὐτὸ τὸ πενιχρότατον κατώτατον ὅριον συντηρήσεώς του, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον, κοινωνικῶς ἐπιζήμιον νὰ τὸν φορολογοῦμεν καὶ δημιουργεῖ πραγματικὸν ρῆγμα μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ τοῦ πολίτου, ὅταν καταλήγῃ εἰς αὐτὰ τὰ παράλογα ἀποτελέσματα. Ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, ἐὰν δώσωμεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχουν, νὰ μὴ φορολογηθοῦν, τοὺς ἀπαλλάξωμεν δηλαδὴ ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς προσθέτους φόρους, οἱ ὁποῖοι κακῶς ἐπεβλήθησαν, θὰ δώσωμεν μίαν μεγαλυτέραν εὐχέρειαν εἰς τὰς φοροτεχνικὰς ὑπηρεσίας, νὰ κάμουν καλύτερα τὴν δουλειά των, — καὶ ἐδῶ ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον στάδιον, τὸ ἀφορῶν καὶ τὴν διαμόρφωσιν, τὴν διαρρύθμισιν τῶν ἀφορολογήτων κατωτάτων ὁρίων συντηρήσεως, ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ μία νέα μεγάλη ἐλάφρυνσις τῶν φοροτεχνικῶν ὑπηρεσιῶν, ὥστε πράγματι νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ ἐκεῖνα τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐνδιαφέρον καὶ θὰ ἀποδώσουν περισσότερα εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἡμεῖς προτείνομεν τὸ κατώτερον ἀφορολόγητον ὅριον συντηρήσεως διὰ τριμελῆ οἰκογένειαν νὰ ἀνέλθῃ εἰς 30.000 δραχ., 27.000 διὰ διμελῆ καὶ 24.000 διὰ τὸ ἕνα ἄτομον. Εἰς τὰ εἰσοδήματα τὰ κάτω τοῦ κατωτέρου ὁρίου νὰ καταργηθῇ ὁ συμπληρωματικὸς φόρος τοῦ 3%, ὁ ὁποῖος ἀντιπροσωπεύει περίπου 16 ἑκατομμύρια δραχμάς. Ἐπίσης, νὰ καταργηθῇ ὁ πρόσθετος φόρος ὑδρεύσεως, ὁ ὁποῖος ἀντιπροσωπεύει 21 ἑκατ. δραχμάς. Τὸ ποσὸν τοῦ χαρτοσήμου εἶναι νομίζω κάτω τῶν 10 ἑκατ. δραχμῶν. Οἱ δύο πρῶτοι ἀριθμοὶ εἶναι κἄτι τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἀκριβεῖς. Τοῦ χαρτοσήμου ὅμως, δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι μὲ τὴν ἰδίαν ἀκρίβειαν ὑπολογισμένος. Πάντως, πρέπει νὰ εἶναι κάτω τῶν 10 ἑκατ. δραχμῶν. Ἐν συνόλῳ, λοιπόν, τὰ τρία αὐτὰ κονδύλια ἀντιπροσωπεύουν ἕνα ποσὸν κάτω τῶν 50 ἑκατ. δραχμῶν. Ἐπανέρχομαι ἐπὶ τῆς προτάσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ δώσῃ μίαν ὁδηγίαν εἰς τοὺς ἐφόρους, πῶς ἀκριβῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτό, ὥστε νὰ ἀπαλλάσσωνται παντὸς προσθέτου φόρου οἱ ἔχοντες εἰσόδημα κάτω τοῦ κατωτάτου ὁρίου συντηρήσεως. Θὰ λάβῃ δηλαδὴ ὁ ἔφορος μίαν ὁδηγίαν, ὅτι οὐδείς, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἔχῃ φορολογητέον εἰσόδημα, δὲν θὰ πληρώνῃ τοὺς προσθέτους φόρους. Τί θὰ γίνῃ τώρα δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν φορολογητέον εἰσόδημα καὶ μέχρι ποίου ποσοῦ θὰ πληρώνουν; Θὰ τὸ ἴδωμεν πάρα κάτω, ἐὰν θὰ ἐνσωματωθοῦν εἰς τὴν κλίμακα ἢ ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ὑπάρχουν χωριστὰ ὡρισμένοι φόροι, παράλληλα μὲ τὸν κύριον φόρον. Πάντως, ὅ,τι δήποτε καὶ ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ, νομίζω, ὅτι ἡ φρόνησις, ἡ λογικὴ ἐπιβάλλει τὰ εἰσοδήματα κάτω τοῦ ὁρίου συντηρήσεως 30.000 διὰ τὴν τριμελῆ οἰκογένειαν, 27.000 διὰ τὴν διμελῆ καὶ 24.000 διὰ τὸν ἕνα φορολογούμενον, ἐφ’ ὅσον φυσικὰ τὰ ὅρια αὐτὰ γίνουν δεκτά, θὰ πρέπει νὰ ἀποτελέσουν καὶ τὰ ὅρια κάτω τῶν ὁποίων οὐδεμία φορολογία θὰ εἰσπράττεται. Δὲν νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἐδῶ, ἀλλὰ τὸν ἐκπροσωπεῖτε σεῖς, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ ἀπαραβίαστον τοῦ προϋπολογισμοῦ προκειμένου δι’ ἕνα τόσον μικρὸν ποσόν. Θὰ ἔχωμεν πάρα πέρα πολὺ μεγαλύτερα θέματα. Τὸ δεύτερον θέμα, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἀσχοληθῶ ἀφορᾷ τὸ κατώτατον ὅριον τῆς συντηρήσεως.

§401Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μέχρι πότε θὰ συνεχίσωμεν;

§402Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀντιλαμβάνομαι τὴν ἐπιμονὴν τοῦ Προεδρείου νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις, ἐφ’ ὅσον ὁ ρήτωρ συμφωνεῖ εἰς τὴν διακοπὴν καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας.

§403Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις ἀφορᾷ φορολογικὰ θέματα καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἦτο παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§404ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας. Βεβαίως ἔχει δοθῆ ἡ ἑρμηνεία, ὅτι ἔνστασις ἀπαρτίας οὐδέποτε ἀνακοινοῦται κατὰ τὴν διάρκειαν ἀγορεύσεως βουλευτοῦ, ἀλλὰ μετὰ τὴν κάθοδον τοῦ ρήτορος ἐκ τοῦ βήματος. Εἰς τὴν περίπτωσιν ὅμως αὐτὴν καὶ ὁ ρήτωρ παρακαλεῖ νὰ διακόψωμεν.

§405Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ θέματα τοῦ Κανονισμοῦ θὰ πρέπει νὰ τυγχάνουν ὁμοιομόρφου ἑρμηνείας. Πρὸ ἡμισείας ὥρας ἐτέθη τὸ ἴδιον θέμα καὶ ὁ Προεδρεύων τὴν στιγμὴν ἐκείνην, εἶπεν, ὅτι ἐκ τῆς μακρᾶς πρακτικῆς, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται, οὐδέποτε διακόπτεται ὁ ρήτωρ διὰ νὰ ἀνακοινωθῇ ἔνστασις ἀπαρτίας ἢ νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις. Σεῖς ὑποστηρίζετε ἄλλην ἄποψιν. Νομίζω, ὅτι αὐτὸς δὲν εἶναι τρόπος διευθύνσεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ συμβαίνει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἀπὸ τοῦ 1946 ποὺ εὑρίσκομαι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, οὐδέποτε διεκόπη ρήτωρ διὰ νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις. Ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Καψάλης εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας του καὶ δεδομένου, ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἄλλοι 50 νὰ ὁμιλήσουν, νὰ μᾶς εἴπῃ ἐπὶ πόσον χρόνον θὰ κρατήσῃ ἀκόμη ἡ ὁμιλία του.

§406Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Θὰ κρατήσῃ τὸ πολὺ ἡμίσειαν ὥραν ἀκόμη.

§407Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, κατ’ ἀρχὴν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Μαύρου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικρατήσῃ ἄλλη ἀρχή, διότι πράγματι οὐδέποτε ἀνεκοινώθη ἔνστασις ἀπαρτίας ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ νὰ ὁμιλῇ ὁ ρήτωρ. Κατ’ ἐξαίρεσιν εἰσηγοῦμαι νὰ γίνῃ δεκτὸν τοῦτο, διότι ὁ ρήτωρ εὑρίσκεται εἰς φυσικὴν ἀδυναμίαν νὰ συνεχίσῃ.

§408ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ συντομεύσῃ.

§409Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναμφισβητήτως ἔχει δίκαιον ὁ κ. Μαῦρος, ὑποστηρίζων τὴν ὁμοιόμορφον ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Κανονισμοῦ ἐμπιστεύεται εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν διαπίστωσιν τῆς ἀπαρτίας. Ἐφ’ ὅσον μάλιστα ὁ κ. Καψάλης συναινεῖ εἰς τὴν διακοπήν, νὰ διακόψωμεν. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ πρέπει νὰ συμφωνήσωμεν εἰς διακοπήν, πολλῷ μᾶλλον, ἀφοῦ ὁ κ. Καψάλης, εἶπεν, ὅτι δὲν ἀπομένει μεγάλο μέρος τῆς ὁμιλίας του διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ τέλος.

§410Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι παραβιάζομεν εὐθέως καὶ τὸ ἄρθρον 78 τοῦ Συντάγματος καὶ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ ἡ Ε.Δ.Α. ὑπέβαλον πρότασιν δυσπιστίας. Ἡ ὑποβολὴ προτάσεως δυσπιστίας σημαίνει, ὅτι τὰ κόμματα αὐτὰ ἔχουν λόγους νὰ ὑποστηρίζουν, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἄρῃ τὴν ἐμπιστοσύνην της ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀπόψε κατηναλώθησαν πολλαὶ ὧραι συζητήσεως εἰς τὴν Βουλήν, χωρὶς νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, δι’ ἑνὸς ρήτορος νὰ ἀναφέρῃ τὰς ἀπόψεις της. Ἐὰν συνεχίσωμεν μὲ τὴν ἰδίαν τακτικὴν καὶ αὔριον καὶ μεθαύριον καὶ τὴν Δευτέραν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἡ πρότασις θὰ πάῃ εἰς τὸ κενόν. Τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν δὲν ὑπέβαλεν πρότασιν δυσπιστίας. Καὶ νομίζω, ὅτι κακῶς ἐδόθη εἰς βουλευτὰς τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν ὁ λόγος ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας πρὶν ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος τῶν Κομμάτων ποὺ ὑπέβαλον τὴν πρότασιν. Ἐξαίρεσιν ἐκάμαμεν, ἐκ σεβασμοῦ καὶ ἐκ παραδόσεως, πρὸς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ποὺ εἶπεν τὰς ἀπόψεις του. Ἐὰν προχωρήσωμεν εἰς δευτέραν παράβασιν καὶ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν μεσούσης τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου, — τοῦτο συμβαίνει διὰ πρώτην φορὰν — τότε βεβαίως, παραβλέπομεν εὐθέως τὸν Κανονισμόν. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ εὐθύνη σας εἶναι βαρυτάτη. Ὀφείλει νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του, ὁ κ. συνάδελφος, καὶ ἀκόμη, ὅτι πρέπει νὰ συνεχίσωμεν διὰ νὰ ἐκπληρωθῇ ὁ σκοπὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Διότι ἐὰν διακόψωμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, παραβαίνομεν εὐθέως καὶ τὸ ἄρθρον 78 τοῦ Συντάγματος καὶ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ Κανονισμοῦ.

§411Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ οὐδὲ πρὸς στιγμήν, ὅτι ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα κατὰ παραχώρησιν οἱουδήποτε κόμματος. Δικαίωμά μου εἶναι νὰ ἀνέρχωμαι εἰς οἱανδήποτε ὥραν θέλω, σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν. Αὐτά, διότι ὁ κ. Ζορμπᾶς εἶπεν, ὅτι μοῦ ἔκαμε παραχώρησιν. Δεύτερον, εἶναι ἀπορριπτέα ἀπολύτως ἡ ἰδέα, ὅτι ἀπὸ τὰ ὑποβαλόντα κόμματα τὴν πρότασιν δυσπιστίας δικαιοῦνται, κατὰ προτίμησιν, νὰ συζητοῦν ὅλοι οἱ ὑπογράψαντες τὴν πρότασιν βουλευταί των. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ εἶναι δυνατὸν ἕνα κόμμα ποὺ διαθέτει 70 βουλευτὰς καὶ ἕνα ἄλλο ἀνεγνωρισμένον ποὺ διαθέτει 15 βουλευτάς, τὸ μὲν πρῶτον νὰ ὁμιλῇ καὶ τὸ ἄλλο νὰ σιωπᾷ. Αὐταὶ αἱ προφανεῖς θεωρίαι εἶναι ἀπαράδεκτοι δι’ ἡμᾶς.

§412Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ ἀπόψεις τοῦ κ. Ζορμπᾶ ἔχουν βάσιν, διότι ἡμεῖς ὑπεβάλαμεν πρότασιν μομφῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, αἱ ἀνωμαλίαι ποὺ παρουσιάζονται ἀπόψε, ὀφείλονται εἰς ἀτέλειαν τοῦ Κανονισμοῦ. Καὶ εἰς τὸν νέον Κανονισμόν, ἐὰν ποτέ γίνῃ — ἐγὼ πιστεύω, ὅτι οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀφήσῃ νὰ γίνῃ ὁ Κανονισμός, διότι ἐπιθυμεῖ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ λειτουργῇ ἡ Βουλὴ — θὰ πρέπει νὰ ρυθμισθῇ καὶ τὸ θέμα αὐτό. Ἀλλ’ ἕως ὅτου γίνῃ αὐτό, εἶναι δυνατὸν διὰ ἑρμηνείας νὰ περιορίσωμεν τὰ ἄτοπα αὐτά. Ἐὰν αὐτὸ ποὺ εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, εἶχε βάσιν, τότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ πρότασις μομφῆς ἀπὸ τὸ Κέντρον, τὴν ὁποίαν ὑπογράφουν 25 βουλευταί, καὶ ἐπὶ τῇ ἀναγνώσει τῆς προτάσεως νὰ ἔχουν σπεύσει ἤδη νὰ ἐγγραφοῦν 25 βουλευταὶ ἄλλου κόμματος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ καθίστατο ἐκ τῶν πραγμάτων ἀδύνατος ἡ ἀνάπτυξις τῆς προτάσεως μομφῆς. Ὑπάρχει ἕνα προηγούμενον. Εἰς πρότασιν μομφῆς, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλαμεν εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν ἐναντίον τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἐτηρήθη, αὐτὸ τὸ ὁποῖον προτείνει, ὁ κ. Ζορμπᾶς. Ἐξηντλήθη ὁ κατάλογος τῶν 20 βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑπογράψει τὴν πρότασιν μομφῆς, καὶ μετὰ ἔλαβεν τὸν λόγον ὁ 21ος. Διότι τί κάμνει σήμερον ἡ Βουλή; Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην της ἢ ὄχι. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ πρότασίς μας καὶ νὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τῶν ἀπόψεών μας, ὅταν ἀντὶ ἡμῶν τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν ἀναπτύσσει τὰς ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἔλθουν πρὸς συζήτησιν. Διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν ἐπωφελούμενον ἀναπτύσσει ἐπερωτήσεις ποὺ κατετέθησαν πρὸ 2–3 μηνῶν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν καὶ τὴν ὁποίαν δὲν ἐδέχθησαν τὰ ἄλλα κόμματα, ἔπρεπε νὰ εἶχε γίνει δεκτή.

§413Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τὰ ὅσα λέγει ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτὴς Ἀθηνῶν, δικαίωμά του εἶναι νὰ τὰ λέγῃ. DE LEGE FERENDA ἠμπορεῖ νὰ εἶναι σωστά. Τὰ ὅσα ὅμως πρόκειται νὰ συζητήσωμεν εἶναι DE LEGE LATA καὶ αὐτὰ ἰσχύουν σήμερον. Καὶ ἐπιμένω ἐπὶ τῶν ὅσων ὑπεστήριξα. Διότι ἐὰν ἀντιθέτως συμβαίνῃ, ἕνα κόμμα ποὺ ἀναγνωρίζεται ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν νὰ μὴ ἔχῃ ἀριθμὸν ἱκανὸν διὰ νὰ θέσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, δὲν ἠμπορεῖ κἂν ποτὲ νὰ συμμετάσχῃ εἰς συζήτησιν πολιτικήν. Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ παραλογισμόν. Ἐπὶ τῆς προτάσεως ποὺ εἶπεν, ὁ κ. συνάδελφος, τοῦ δύο ἕνα πρὸς ἕνα, δὲν εἶναι καλὰ πληροφορημένος. Ὁ συνάδελφος, κ. Λυκουρέζος, μὲ ἐνημέρωσεν, ὅτι ἐγένετο μὲ ὑπαλλήλους τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς μία πρότασις, ἡ ὁποία ἐτέθη ὑπὸ τὴν κρίσιν μου καὶ ἡ ὁποία ἀφεώρα πράγματι δύο ἕνα πρὸς ἕνα, καὶ ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἀπὸ ἐμέ. Δὲν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ὅταν τὴν εἶδα μεταμορφωμένην τρία ἕνα πρὸς ἕνα. Τὴν πρότασιν τῶν δύο ἕνα πρὸς ἕνα, τὴν ἀπεδέχθη ὁ κ. Λυκουρέζος καὶ τὴν ἐνέκρινα. Καὶ τὸ τρία ἕνα πρὸς ἕνα ἐφαρμόζεται σήμερον.

§414ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἀθηνῶν, κ. Μαῦρον, ἐλέχθη, ὅτι ὁ κατέχων πρὸ ἐμοῦ τὴν ἕδραν κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἐφαρμόζει ἄλλως τὸν Κανονισμὸν καὶ ἐγὼ τὸν ἐφαρμόζω ἄλλως. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν συνέβησαν ἔτσι τὰ πράγματα. Καὶ ἀπὸ τὸν προκάτοχόν μου καὶ ἀνέκαθεν, ὅπως ἀνέπτυξεν καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐφαρμόζεται ἡ ἀρχή, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόπτεται ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτωρ μὲ τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας. Καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτή, πρέπει νὰ τηρῆται καὶ ἀναμφισβητήτως τηρεῖται. Ἀλλὰ εἰς τὴν δεδομένην περίπτωσιν τίθεται τὸ ζήτημα, χάριν τίνος ἐτέθη ἡ ἀρχὴ αὐτή. Ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ἐτέθη ἀκριβῶς χάριν τοῦ ρήτορος. Ἀφ’ ἧς, λοιπόν, στιγμῆς ὁ ρήτωρ ἐδήλωσεν, ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του, ἀλλάζει τὸ θέμα. Καὶ θὰ παρεκάλουν, ἐπειδὴ εἶναι 3.30′ πρωϊνὴ ἡ ὥρα, καὶ θὰ ἦτο εἰς βλάβην ἀκριβῶς τῶν ἐλεγχόντων καὶ τῶν ὑποβαλόντων τὴν πρότασιν μομφῆς ἐὰν συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν αὐτήν, θὰ παρεκάλουν, καὶ διότι τὸ πρωῒ ἔχομεν συνέχισιν τῆς συζητήσεως, νὰ σταματήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§415Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δεχόμεθα τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ ἐπιβάλλετε. Ἐὰν καθιερωθῇ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ θὰ ἔχῃ ὀλέθρια ἀποτελέσματα. Κάθε βουλευτής, ὁ ὁποῖος θὰ εὑρίσκεται εἰς τὸ βῆμα καὶ θὰ εἶναι μικρὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν παρισταμένων εἰς τὴν αἴθουσαν βουλευτῶν θὰ ζητῇ νὰ διακόψῃ τὴν ὁμιλίαν του διὰ νὰ συνεχίζῃ τὴν ἑπομένην. Εἶναι δυνατὸν νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν αὐτήν; Ἡ ἀρχὴ τοῦ νὰ μὴ διακόπτεται ὁ ρήτωρ, εἶναι ἀρχὴ ἄνευ ἐξαιρέσεως. Οὐδέποτε ἐφηρμόσθη τὸ ἀντίθετον. Ἐφ’ ὅσον ὁ ρήτωρ εὑρίσκεται εἰς τὸ βῆμα, ὁ Πρόεδρος δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δεχθῇ καὶ νὰ ἀναγνώσῃ πρότασιν ἐνστάσεως ἀπαρτίας. Ἐὰν σήμερον, κ. Πρόεδρε, δεχθῆτε ἀντίθετον ἄποψιν, βάζετε δυναμίτιδα εἰς τὰ θεμέλια τοῦ Κοινοβουλίου. Ὁ κ. Καψάλης ὡμίλησεν ἐπὶ 2 ὥρας. Ἔκαμε σχεδὸν διάλεξιν, καὶ αὔριον θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ δίωρον ἀκόμη. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ἀγορεύσεις εἰς δύο ἐποχὰς καὶ δύο φάσεις; Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος εἶναι κουρασμένος ὀφείλει νὰ συντομεύσῃ τὴν ὁμιλίαν του. Πρέπει, κ. Πρόεδρε, νὰ συνεχίσωμεν διὰ νὰ παρασχεθῇ ἡ εὐχέρεια νὰ ὁμιλήσουν οἱ ἐγγεγραμμένοι συνάδελφοι. Ἐπίσης ζητοῦμεν ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον νὰ διορθώσῃ τὸ ἀσυγχώρητον σφάλμα, τὸ ὁποῖον διέπραξε μὲ τὸ νὰ δεχθῇ τὴν ἄποψιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ ρήτωρ νὰ διακόπτῃ τὴν ὁμιλίαν του διὰ νὰ τὴν συνεχίσῃ τὴν ἑπομένην.

§416Θ. ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ συμφωνήσω εἰς τὴν παραβίασιν τοῦ Κανονισμοῦ καὶ νὰ δημιουργήσωμεν ἕνα προηγούμενον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπικαλοῦνται καθημερινῶς οἱ ρήτορες. Εἶμαι σύμφωνος, ὅτι κάτι πρέπει νὰ γίνῃ ἀπόψε διὰ νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, διότι ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη, ἀλλὰ νὰ μὴ εἴπωμεν, ὅτι ὁ ρήτωρ διακόπτει τὴν ὁμιλίαν του διὰ νὰ συνεχίσῃ αὔριον παρὰ νὰ λάβῃ τὸν λόγον αὔριον ὁ κ. Καψάλης μὲ τὴν αἰτιολογίαν, ὅτι κάτι παρέλειψε καὶ θέλει νὰ συμπληρώσῃ τὴν ὁμιλίαν του.

§417Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνεπὴς πρὸς τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησα κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπιμένω, ὅτι πρέπει νὰ ἀκουσθοῦν ὅλοι οἱ ἐγγεγραμμένοι ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δι’ αὐτὸ ἐπιμένω νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις. Ἐὰν ὁ κ. Καψάλης προβάλλῃ κώλυμα ὑγείας νὰ διακόψῃ τὴν ἀγόρευσίν του, ἀλλὰ θὰ συνεχίσῃ ταύτην ἀφοῦ ὁμιλήσουν καὶ οἱ 50 ἐγγεγραμμένοι συνάδελφοι.

§418ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Καψάλης δὲν εὑρίσκεται ἐπὶ τοῦ βήματος, ἡ ἔνστασις ἀπαρτίας νομίμως ὑποβάλλεται.

§419Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὶ σοφίσματα εἶναι αὐτά, κ. Πρόεδρε;

§420Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κ. Καψάλης δὲν εὑρίσκεται ἐπὶ τοῦ βήματος. Εἶναι ἐπίσης καταφανὴς ἡ ἔλλειψις ἀπαρτίας. Ὁ Πρόεδρος, διαπιστώνων, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, δύναται νὰ λύσῃ τὴν συνεδρίασιν.

§421ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον διαπιστῶνον ἔλλειψιν ἀπαρτίας, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ λύσῃ τὴν συνεδρίασιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἐλλείψει ἀπαρτίας, διὰ σήμερον καὶ ὥραν 10.30′ πρωϊνήν, μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προτάσεων ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 3.30 π.μ.)