1962.04.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 63η

Τρίτη 10 Ἀπριλίου 1962

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Κιτσίκης, ζητεῖ 15θήμερον ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς κ. Α. Κωνσταντινίδης, ζητεῖ 20ήμερον ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ὡσαύτως ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Εὐαγγελίδης, ζητεῖ 20ήμερον ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Βαρβιτσιώτης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§8Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Παπασταύρου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ὁ βουλευτὴς Βοιωτίας κ. Δ. Παπασπύρου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Λεβαδείας ὡς καὶ τῶν λοιπῶν Σωματείων καὶ Συλλόγων τῆς πόλεως, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἄρνησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ Δήμου Λεβαδέων πρὸς ὀργάνωσιν τοῦ καθιερωθέντος ἑορτασμοῦ τοῦ Πάσχα. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐθνικῆς Γενικῆς Συνομοσπονδίας Τραυματιῶν καὶ Πολεμιστῶν Ἑλλάδος Ν. 751)1856, αἰτουμένης ἄμεσον ἐφαρμογὴν τοῦ Ν. Δ. 4185)1961 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν κατοίκων Ἰωαννίνων, αἰτουμένων τροποποίησιν καὶ συμπλήρωσιν τῶν διατάξεων τοῦ Ταμείου Ἀλληλοβοηθείας Ἀξιωματικῶν κλπ. Στρατοῦ Ξηρᾶς. Ὁ βουλευτὴς Βοιωτίας κ. Δ. Παπασπύρου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Τεχνοεργατῶν Οἰκοδόμων Λεβαδείας, αἰτουμένου τὴν ἐπίλυσιν τῶν ἀφορώντων τὴν τάξιν των θεμάτων. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Γ. Αὐγερόπουλος, Α. Μπριλλάκης, Α. Γιάννου καὶ Ι. Παπαδημητρίου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν ἐν Βερολίνῳ διαμενόντων Ἑλλήνων πολιτικῶν προσφύγων, αἰτουμένων παλιννόστησίν των εἰς τὴν πατρικὴν γῆν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ν. Στειρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Πυθίου Ἕβρου, αἰτουμένου ἄμεσον οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν γεωργῶν, ὧν κατεστράφη ἐσοδεία 5.000 στρεμμάτων, κειμένων ἐκτὸς προστατευτικῶν ἀναχωμάτων Ἕβρου, συνεπείᾳ πλημμύρας. Ὁ βουλευτὴς Βοιωτίας κ. Δ. Παπασπύρου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Κοινότητος Προδρόμου, αἰτουμένου ρύθμισιν ἀγροτικῶν χρεῶν ἀπὸ ἔτους 1946 καὶ ἐντεῦθεν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ν. Στειρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν κτηνοτρόφων κατοίκων Καβύλης Ἕβρου, αἰτουμένων αὔξησιν τιμῆς προβείου γάλακτος εἰς... δραχ. κατὰ κιλόν. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ταχυδρομικῶν Ὑπαλλήλων Βʹ Κατηγορίας Ἠπείρου, αἰτουμένου ἐπάνδρωσιν τοῦ Ταχυδρομικοῦ Γραφείου Ἰωαννίνων δι’ ἑτέρων δύο ἀστικῶν διανομέων, ἑνὸς ταξινόμου καὶ ἑνὸς φορτοεκφορτωτοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Πανηπειρωτικοῦ Συλλόγου Ἀποφοίτων Πενταταξίου Ἐθνικοῦ Ἀγροτικοῦ Οἰκοτροφείου Ἰωαννίνων, αἰτουμένου μονιμοποίησιν τῶν ὑπηρετούντων ἤδη εἰς τὰς Δημοσίας Ὑπηρεσίας, τῶν ἐχόντων δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἄνω τῶν δέκα ἐτῶν εἰς τὰς θέσεις εἰς τὰς ὁποίας ὑπηρετοῦν. Ὁ βουλευτὴς Βοιωτίας κ. Δ. Παπασπύρου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Γονέων καὶ Κηδεμόνων μαθητῶν καὶ μαθητριῶν τοῦ ἐν Λεβαδείᾳ Γυμνασίου, ζητοῦντος τὴν ἵδρυσιν Γυμνασίου Θηλέων ἐν Λεβαδείᾳ. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Γ. Βογιατζῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Κοινότητος Παπάδων ἐπαρχίας Χαλκίδος, διαμαρτυρομένου δι’ ὅσα ἀναγράφονται εἰς περιοδικὸν «Ταχυδρόμος» σχετικῶς μὲ ἐξαθλίωσιν τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ν. Στειρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ὀρεστιάδος, αἰτουμένης ἐπιδότησιν τῶν κτηνοτρόφων τῆς περιφερείας της. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν Κοινότητος Βρυσούλας, αἰτουμένης τὴν διάνοιξιν τῆς 18ης ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Κοινοτήτων Μαζαρακίου, Ριαχόβου καὶ Καταρράκτου, αἰτουμένων μόνιμον ἀποκατάστασιν τῶν καταστραφέντων φραγμάτων ὑπὸ τοῦ Κράτους διὰ τὰ ἔργα Καλαμᾶ, εἰς θέσεις Κατσαράτικο καὶ κάτωθι Μαζαρακίου, διὰ τὴν ἄρδευσιν τῶν ἐκτάσεών των κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ὀδοντιατρικοῦ Συλλόγου Ἰωαννίνων, αἰτουμένου ματαίωσιν πάσης σκέψεως ἀναπροσαρμογῆς ἐσχάτως ἐγκριθέντος τιμολογίου ὀδοντιατρικῶν ἀμοιβῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Εὐαγγελίδης, Μ. Σβώλου, Σ. Ἠλιόπουλος καὶ Θ. Παππᾶς, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν διαμενόντων εἰς τὴν Λαϊκὴν Δημοκρατίαν τῆς Βουλγαρίας Ἑλλήνων πολιτικῶν προσφύγων, αἰτουμένων ἐπιστροφήν των εἰς τὴν πατρικὴν γῆν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Σακελλάρης, Ν. Τσόχας, Θ. Παππᾶς, Γ. Αὐγερόπουλος, Ε. Μπενᾶ καὶ Κ. Χιωτάκης, καταθέτουν ἀναφορὰν ὑπερηλίκων καὶ βαρέως ἀσθενῶν πολιτικῶν κρατουμένων τῶν Φυλακῶν Τρικάλων, αἰτουμένων τὴν ἀποφυλάκισίν των βάσει τῶν εὐεργετικῶν ὑπὲρ τῶν κρατουμένων νόμων καὶ χορήγησιν γενικῆς ἀμνηστίας. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου Νομοῦ Ἰωαννίνων, αἰτουμένου ἵδρυσιν ἐν Ἰωαννίνοις μεγάλου Γενικοῦ Κρατικοῦ καὶ Δημοτικοῦ Νοσοκομείου ἑνοποιουμένων τῶν ὑπαρχόντων Χατζηκώστα καὶ Δημοτικοῦ. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν ἀγροφυλάκων Ἀγρονομείου Κύμης, αἰτουμένων λῆψιν μέτρων προστασίας καὶ ἐνισχύσεώς των καὶ ἰδίᾳ συνταξιοδοτήσεώς των. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν προσωρινῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν εἰσπρακτόρων Ἱστιαίας Εὐβοίας, αἰτουμένων τὴν χορήγησιν παγίων μηνιαίων ἐξόδων κινήσεως καὶ οἰκογενειακῶν βαρῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ν. Στειρόπουλος, καταθέτει πρακτικὸν συνεδριάσεως Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Λαβάρων Διδυμοτείχου, αἰτουμένου ἵδρυσιν Γυμνασίου 1ης βαθμίδος. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Σακελλάρης, Ν. Τσόχας καὶ Δ. Κελτεμλίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἀγροτικῶν Συλλόγων Θεσσαλίας, αἰτουμένης ἀπεριόριστον συγκέντρωσιν σίτου μὲ ἴσην μεταχείρισιν Γεωργικῶν Ἑνώσεων καὶ ἐλευθέρου ἐμπορίου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ν. Στειρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, αἰτουμένης ἐπιδότησιν σίτου. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Α. Φωστηρίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐπιτροπῆς ἀδικουμένων οἰκοπεδούχων Δ.Α.Π. ὑπ’ ἀριθ. 590 καὶ 625 ἀνταλλαξίμων οἰκοπέδων Δήμου Δράμας, αἰτουμένης ρύθμισιν ὑποθέσεώς της σχετικῆς μὲ μελλοντικὴν ἔξωσιν μελῶν της ἐκ τῶν οἰκημάτων των. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Ἀλλαμανῆς καὶ Γ. Λούλης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Καπνεργατῶν Καρδίτσης, αἰτουμένης καθορισμὸν τῶν μέτρων προστασίας τῶν καπνεργατῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν Συλλόγου ἐργατῶν καὶ τεχνιτῶν μεταλλωρύχων Λαυρίου, διαμαρτυρομένου δι’ αὐθαιρεσίαν Διοικητοῦ Ι. Κ.Α. καταργήσεως διατάξεων νόμου 4104)1960 περὶ ἀναγνωρίσεως παλαιῶν ἡμερομισθίων καὶ αἰτουμένου μείωσιν ὁρίου ἡλικίας συνταξιοδοτήσεως καὶ λοιπῶν προϋποθέσεων. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν καπνοπαραγωγῶν Γόννων, αἰτουμένων τὴν ἀπόδοσιν αὐτοῖς τῆς διαφορᾶς τιμῆς τῶν προπωληθέντων καπνῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Αὐγερόπουλος, Α. Γιάννου καὶ Ι. Παπαδημητρίου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Σωματείων Ὁδηγῶν–Εἰσπρακτόρων Λεωφορείων Ἀθηνῶν, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ζητουμένην ἀπὸ τοὺς εἰσπράκτορας δήλωσιν νομιμοφροσύνης ὡς προϋπόθεσιν ἐντάξεώς των εἰς τὸ Κ.Τ.Ε.Λ. κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Σακελλάρης, Ν. Τσόχας, Α. Γιάννου καὶ Γ. Λαμπράκης, καταθέτουν ἀναφορὰν Πανθεσσαλικῆς Συνδιασκέψεως Πολυτέκνων, αἰτουμένης ἐπαναφορὰν ἐν ἰσχύϊ ὅλων τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 1910)1944 «περὶ κωδικοποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ προστασίας πολυτέκνων» καταργουμένης συγχρόνως πάσης ἄλλης, οἱασδήποτε, ἀντιθέτου πρὸς αὐτὸν διατάξεως κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Λ. Σαραφιανός, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν Κοινοτήτων Κασσάνδρας παρὰ τῷ ὁμωνύμῳ Συνδέσμῳ Κοινοτήτων, αἰτουμένης μείωσιν τῆς φορολογίας τῶν Κοινοτήτων των. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως «Οἰκογένεια» θυμάτων Ναζιστικῆς κατοχῆς «ἡ Μάνα τοῦ Φοίνικος», αἰτουμένης χορήγησιν συντάξεως εἰς ὑπερήλικας γονεῖς θυμάτων. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Π. Γαρουφαλιᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων τῆς Κοινότητος Κομποτίου Ἄρτης, αἰτουμένων ἔκτακτον οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν συνεπείᾳ καταστροφῆς τῶν ἑσπεριδοειδῶν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γ.Π.Σ. Τσαριτσάνης (καπνοπαραγωγῶν), αἰτουμένου ἀπόδοσιν τῆς διαφορᾶς τιμῆς τῶν προπωληθέντων καπνῶν εἰς καπνεμπόριον. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Αὐγερόπουλος, Γ. Λαμπράκης καὶ Ε. Σακελλάρης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν εἰς τὰς φυλακὰς Τρικάλων πολιτικῶν κρατουμένων, αἰτουμένων χορήγησιν γενικῆς ἀμνηστίας καὶ βελτίωσιν ἐν τῷ μεταξὺ τῶν ὅρων διαβιώσεώς των. Τὸ Ἐργατοϋπαλληλικὸν Κέντρον Νομοῦ Σερρῶν, αἰτεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ Ν. 3239 καὶ τὴν ἐπαναφορὰν ἐν ἰσχύϊ τῶν διατάξεων περὶ Συλλογικῶν Συμβάσεων ἐργασίας καὶ διαιτησίας τῆς νομοθεσίας 1935 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Ζευγολατιοῦ, αἰτουμένης κατασκευὴν ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ δικτύου τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος διὰ τὴν τοποθέτησιν στύλων τῆς Δ.Ε.Η. δι’ ἠλεκτροφωτισμὸν καὶ ἄρδευσιν. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Δ. Καρατζένης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Κομποτίου Ἄρτης, αἰτουμένης ἀναστολὴν τῶν πρὸς τὴν Α.Τ.Ε. ἀγροτικῶν χρεῶν, λόγῳ ὁλοκληρωτικῆς καταστροφῆς τοῦ πορτοκαλεοκάρπου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Σακελλάρης καὶ Ν. Τσόχας, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἑλλάδος —Τμῆμα Θεσσαλονίκης— αἰτουμένου, ὅπως προτιμῶνται οἱ ἐντόπιοι μηχανικοὶ κατὰ τὴν σύνταξιν τεχνικῶν μελετῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Ζίγδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Διδασκαλικῶν Συλλόγων «Ἀπόλλων» καὶ «Κλεόβουλος» Ρόδου ὡς καὶ τοῦ Διδασκαλικοῦ Συλλόγου Κῶ, αἰτουμένων ἐπέκτασιν τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων τοῦ Ν. 4193)61 καὶ εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Α. Πετραλιᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου τῶν ἐν Ἠλείᾳ Γορτυνίων, αἰτουμένων ἐγκατάστασιν στρατιωτικῆς Μονάδος εἰς Πύργον. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Κοινοτικῶν Ὑπαλλήλων Νομοῦ Λαρίσης, αἰτουμένου ὁλοκλήρωσιν κλάδου Ἀσφαλίσεως κατὰ τῆς ἀσθενείας, σύστασιν εἰδικοῦ Ταμείου ἢ ἑνιαίου λογαριασμοῦ διὰ καταβολὴν ἀποδοχῶν τῶν μελῶν αὐτοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Α. Πετραλιᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Διδασκαλικοῦ Συλλόγου Πύργου, αἰτουμένου ἐπέκτασιν εὐεργετικῶν διατάξεων Ν. 4193)61 κλπ. καὶ εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικούς. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Ἀλλαμανῆς καὶ Γ. Λούλης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἑλλάδος– Τμῆμα Θεσσαλίας— αἰτουμένου, ὅπως προτιμῶνται οἱ ἐντόπιοι μηχανικοὶ κατὰ τὴν σύνταξιν τεχνικῶν μελετῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν Κοινότητος Σουλοπούλου, αἰτουμένης κατασκευὴν ὑδρευτικοῦ ἔργου εἰς τὸν συνοικισμὸν τῆς Κοινότητος «Σοῦλι Χρηστοβασίλη», ἀποπεράτωσιν παρακαμπτηρίων ὁδῶν χωρίου κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου, Α. Μπριλλάκης, Γ. Λαμπράκης καὶ Ε. Μπενᾶ, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Μηχανοξυλουργῶν καὶ Κιβωτοποιῶν Πειραιῶς, αἰτουμένης τὴν κατάργησιν τοῦ Ν. 3259)1955 περὶ Συλλογικῶν Συμβάσεων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανθεσσαλικῆς Συνδιασκέψεως Πολυτέκνων, αἰτουμένης τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν τέκνων των ἐκ τῆς ἐκπαιδευτικῆς εἰσφορᾶς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ψήφισμα τῆς Πανασφαλιστικῆς συγκεντρώσεως Ἀρτεργατῶν, Μυλεργατῶν καὶ Μακαρονοτεχνιτῶν Λαρίσης, αἰτουμένης ὁριστικὴν ρύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Τ.Α.Α.Μ.Μ. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Λ. Καρασπήλιος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Κοινοτήτων Ζαρούχλης, Ἁγίας Βαρβάρας, Περιστέρας καὶ Μυσορρουγίου περιφερείας Ἀκράτας Ἀχαΐας, αἰτουμένων παραλλαγὴν τῆς μοναδικῆς δημοσίας ὁδοῦ ἀνερχομένης σήμερον εἰς ὑψόμετρον 1.600 μέτρων εἰς χαμηλότερον σημεῖον, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ καθίσταται δυνατὴ ἡ ἐπικοινωνία των καὶ ἐν καιρῷ χειμῶνος κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν καπνοπαραγωγῶν Γόννων, αἰτουμένων τὴν ἀπόδοσιν αὐτοῖς τῆς διαφορᾶς τιμῆς τῶν προπωληθέντων καπνῶν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Τ. Γεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συν)σμοῦ Τσαριτσάνης, αἰτουμένου ἀπόδοσιν εἰς τὰ μέλη του τῆς διαφορᾶς τιμῆς προπωληθέντων καπνῶν. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Χ. Παπασταύρου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου καὶ τῶν Ὀργανώσεων Φιλιατῶν, αἰτουμένων, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων ἐπιλύσῃ ὁριστικῶς τὸ ἀπὸ 4ετίας ἐκκρεμὲς θέμα ἀποπερατώσεως τοῦ Ἐθνικοῦ δρόμου Ἐλαίας–Μενίνας.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Δ. Κελτεμλίδης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῶς μὲ τὴν ἀνέγερσιν Διοικητηρίου εἰς τὴν πόλιν Γρεβενῶν κλπ.

§10Δ. ΚΕΛΤΕΜΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπαρχία Γρεβενῶν, εὑρισκομένη εἰς τὴν ἐσχατιὰν τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας, περιλαμβάνει 140 ὀρεινὰ χωρία, οἱ κάτοικοι τῶν ὁποίων ζοῦν ὑπὸ ἀθλιεστάτας συνθήκας. Χαρακτηριστικὸν ἀπὸ τὴν ἄποψιν αὐτὴν εἶναι τὸ μέγα ποσοστὸν ἀπόρων καὶ τὸ μεγαλύτερον κῦμα μεταναστεύσεως... Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν, εἴχομεν ζητήσει τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῆς περιοχῆς, ἡ ὁποία συστηματικῶς ἀγνοεῖται καὶ παραγνωρίζεται. Δυστυχῶς, οὐδὲν μέτρον μέχρι τοῦδε ἐλήφθη διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς ἀπαραδέκτου αὐτῆς καταστάσεως. Οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Γρεβενῶν, ἐζήτησαν ἐπιμόνως, ὅπως ἡ περιφέρειά των γίνῃ Νομός, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τῆς περιοχῆς καὶ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κατοίκων. Ἄλλο αἴτημα τῶν κατοίκων εἶναι ἡ ἀνέγερσις εἰς τὴν κωμόπολιν τῶν Γρεβενῶν Διοικητηρίου διὰ τὴν στέγασιν τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν. Εἶναι ἀναγκαία ἡ ἀνέγερσις Διοικητηρίου, διότι θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν καλυτέραν ἀπόδοσιν τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν, τὴν καλυτέραν ἐξυπηρέτησιν τῶν κατοίκων, τὸν εὐπρεπισμὸν τῆς πόλεως καὶ τὴν τουριστικὴν ἀνάπτυξιν τῆς περιοχῆς, δεδομένου, ὅτι τὰ Γρεβενὰ εἶναι καὶ θὰ γίνουν ὁ κόμβος τῶν συγκοινωνιῶν μεταξὺ Ἠπείρου καὶ Θεσσαλίας, Μακεδονίας καὶ Θεσσαλονίκης. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν ἔχῃ προγραμματισθῆ κατὰ τὸ 1962 ἡ ἀνέγερσις Διοικητηρίου εἰς Γρεβενά.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§12Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀνέγερσις Διοικητηρίου ἐὰν ἀρχίσῃ, θὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὰς ἕδρας τῶν Νομῶν. Δὲν γνωρίζω, συνεπῶς, ἐὰν θὰ καταστῇ δυνατὸν κατὰ τὸ 1962 καὶ ἐὰν θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ δημιουργήσωμεν Διοικητήριον εἰς Γρεβενά, διότι προηγεῖται ἡ Κοζάνη, ἡ ὁποία εἶναι καὶ πρωτεύουσα τοῦ Νομοῦ, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάγονται καὶ τὰ Γρεβενά.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Κοινοτικῶν Εἰσπρακτόρων, αἰτουμένης ἀνάκλησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 122474) 22.12.61 διαταγῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν, δι’ ἧς ἐπαναφέρεται τὸ σύστημα τῶν ποσοστῶν ἐπὶ τῶν διακινουμένων προϊόντων κλπ.

§14Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπάρχει εἰσέτι ἐκκρεμὲς θέμα τῶν Κοινοτικῶν εἰσπρακτόρων. Παρὰ τὰς δοθείσας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποσχέσεις πρὸς τακτοποίησίν των εἰς Δημόσια Ταμεῖα καὶ εἰς Δημοσίας Ὑπηρεσίας, ἐλαχιστότατοι ἐτακτοποιήθησαν μέχρι σήμερον ἐξ αὐτῶν εἰς Δημοσίας Ὑπηρεσίας καὶ εἰς τὸν Ο.Γ.Α. Διὰ διαταγῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου ἐπανεφέρθη τὸ σύστημα τῶν ποσοστῶν ἐπὶ τῶν διακινουμένων προϊόντων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔπληξε μισθολογικῶς τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς ὑπαλλήλους. Ἤδη ἡ Πανελλήνιος Συνομοσπονδία τῶν Κοινοτικῶν Εἰσπρακτόρων δι’ ἀναφορᾶς αἰτεῖται τὴν ἀνάκλησιν τῆς διαταγῆς ταύτης. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπειδὴ ὑπάρχει θέμα διὰ τοὺς Κοινοτικοὺς αὐτοὺς εἰσπράκτορας, ὅπως ἀποδεχθῇ τὸ αἴτημα τοῦτο καὶ ἀνακαλέσῃ τὴν σχετικὴν διαταγήν.

§15Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀποδοχὴν τοῦ αἰτήματος τῆς Πανελληνίου Συνομοσπονδίας Κοινοτικῶν εἰσπρακτόρων παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§16Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν εἰσπρακτόρων εἶναι πράγματι σοβαρώτατον, ἐνδιαφέρει δὲ μεγάλον ἀριθμὸν εὐσυνειδήτων καὶ ἀφοσιωμένων εἰς τὸ καθῆκον των ὑπαλλήλων τῆς χώρας, οἱ ὁποῖοι προσφέρουν πολυτίμους ὑπηρεσίας εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν κατεβλήθη ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μία ἐπίμονος προσπάθεια ἀποκαταστάσεως τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν δι’ ἐντάξεως καὶ μονιμοποιήσεώς των δι’ ὑποστηριχθεισῶν τροπολογιῶν ὑπ’ ἐμοῦ καὶ ἄλλων συναδέλφων κατὰ τὴν συζήτησιν σχετικῶν νομοθετημάτων ἀναφερομένων εἰς τὴν συνταξιοδότησιν τῶν ἀγροτῶν καὶ τὴν ἵδρυσιν τοῦ Ο.Γ.Α. ὡς καὶ τὴν μονιμοποίησιν ἐκτάκτων Δημοσίων ὑπαλλήλων, πλὴν ὅμως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπεδέχθη ταύτας. Ἐξ αὐτῶν ἐλάχιστοι ἤδη ἐτακτοποιήθησαν εἰς τὸν Ο.Γ.Α. ἐξακολουθοῦν ὅμως νὰ παραμένουν ἀναποκατάστατοι καὶ ἀπροστάτευτοι οἱ περισσότεροι ὑπάλληλοι τῆς κατηγορίας αὐτῆς. Ἐπιβάλλεται σήμερον ὁ νέος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ρυθμίσεως τοῦ ἐκκρεμοῦς αὐτοῦ θέματος τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, ποὺ εἶναι ἄξιοι κρατικῆς προστασίας καὶ στοργῆς, διότι ἀποδεδειγμένως ἐργάζονται μὲ ζῆλον καὶ ἐργατικότητα ἐπὶ μακρὰ ἔτη καὶ ἀμείβονται ἀνεπαρκῶς καὶ εἶναι ἐκτεθειμένοι εἰς τὸν κίνδυνον τῆς ἀπολύσεως. Διὰ τῶν ὀργανώσεών των, ζητοῦν ἐπίσης ἱκανοποίησιν τοῦ δικαίου αἰτήματος, τῆς παροχῆς παγίων ἐξόδων κινήσεως καὶ ἐπιδόματος οἰκογενειακῶν βαρῶν. Τέλος, εἶναι δικαιοτάτη ἡ ἀξίωσίς των, ὅπως ἐπανέλθῃ εἰς ἰσχὺν τὸ παγίως κρατῆσαν σύστημα μισθοδοσίας των εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἀνακληθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν ποὺ ἐλήφθη κατὰ Δεκέμβριον 1961 πληρωμῆς των βάσει ποσοστῶν ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων. Δι’ ὅλους τοὺς λόγους αὐτοὺς συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποδεχθῇ τὰ δίκαια αἰτήματα τῆς Πανελληνίου Συνομοσπονδίας των. Τὴν ἀποδοχὴν τοῦ αἰτήματος τῆς Πανελληνίου Συνομοσπονδίας Κοινοτικῶν εἰσπρακτόρων συνιστοῦν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ οἱ κ.κ. Α. Κοκκέβης, Η. Παπαηλιοῦ καὶ Σ. Ἠλιόπουλος.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τιρρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§18Ι. ΤΙΡΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν μὴ ἀνάκλησιν τῆς ὑπ’ αὐτοῦ ἐκδοθείσης διαταγῆς κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀνέφικτον, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ἐξετάσῃ τὴν λύσιν, καθ’ ἣν θὰ ἦτο δυνατὸν θεσπιζομένου κοινοῦ λογαριασμοῦ καὶ κατατιθεμένων εἰς καθοριζομένην Τράπεζαν ὅλων τῶν ποσοστῶν ἐπὶ τῶν διακινουμένων προϊόντων, καθιερωθῇ ἑνιαῖον καὶ κοινὸν μισθολόγιον διὰ τοὺς Κοινοτικοὺς εἰσπράκτορας. Εἶναι μία πρότασις, ἡ ὁποία ἐὰν υἱοθετηθῇ, θὰ ἀνακουφίσῃ 600 Κοινοτικοὺς εἰσπράκτορας, ὅσοι δηλαδὴ ἀπέμειναν μετὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Ο.Γ.Α. ἀπορρόφησιν σημαντικοῦ ἀριθμοῦ τῆς κατηγορίας αὐτῆς τῶν ὑπαλλήλων.

§19Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει πράγματι θέμα διὰ τοὺς Κοινοτικοὺς εἰσπράκτορας καὶ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ ἀνάλογα μέτρα ἀποκαταστάσεώς των, ὥστε νὰ μὴ δημιουργηθῇ κοινωνικὸν ζήτημα. Δὲν εἶναι ὀρθὸν ἔπειτα ἀπὸ τόσα ἔτη ὑπηρεσίας, νὰ εὑρίσκωνται οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἰς τὸ τέλος τῆς ζωῆς των εἰς τοὺς δρόμους.

§20Α. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν τῆς Συνομοσπονδίας, διότι πράγματι οἱ Κοινοτικοὶ εἰσπράκτορες προσφέρουν πολυτίμους ὑπηρεσίας εἰς τοὺς αὐτοδιοικουμένους ὀργανισμούς. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ 1957 ὑπὸ τὴν τότε μορφήν της ἔλαβε μέριμναν ἀποκαταστάσεως δι’ ἐντάξεως 300 ὑπαλλήλων τῆς κατηγορίας αὐτῆς, ὡς ἐπιμελητῶν εἰσπράξεως. Ἐπίσης ἀπερροφήθησαν ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἕτεροι 300 εἰς τὸν Ο.Γ.Α. Ἐξακολουθεῖ ὅμως νὰ ὑφίσταται θέμα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοὐλάχιστον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ οὐσιαστικὰ καὶ τυπικὰ προσόντα.

§21Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, μένω μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι μετὰ ἀπὸ μίαν συνάντησιν τὴν ὁποίαν εἶχον εἰς Θεσσαλονίκην προσφάτως μετὰ τῶν ἐκπροσώπων τῆς Συνομοσπονδίας Κοινοτικῶν Εἰσπρακτόρων, ὅτι μένουν ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν διὰ τῆς προσλήψεως ὑπὸ τοῦ Ο.Γ.Α. 300 ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τῆς κατηγορίας αὐτῆς. Οἱ ἀπομείναντες ὑπόλοιποι θὰ μισθοδοτοῦνται βάσει τῆς διαταγῆς, τὴν ὁποίαν ἐξέδωσα, μὲ ὑπολογισμὸν ἐτησίως ἐπὶ τοῦ ποσοστοῦ τῶν διακινουμένων προϊόντων. Δυστυχῶς δὲν δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ πρότασιν τῶν κ.κ. συναδέλφων, καταργήσεως τοῦ συστήματος ποσοστῶν ἐπὶ τῶν διακινουμένων προϊόντων. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ προσληφθοῦν εἰς τοὺς Ὀργανισμούς, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιβαρυνθοῦν μὲ περαιτέρω δαπάνας. Ἄλλως τε διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Κοινοτικῶν εἰσπρακτόρων εἶναι φυσικόν, ὅτι θὰ αὐξηθοῦν τὰ ἔσοδα τῶν ὑπολοίπων οἱ ὁποῖοι παρέμειναν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπριλλάκης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῶς μὲ ἄρνησιν τῶν ἁρμοδίων Κρατικῶν ὀργάνων χορηγήσεως εἰς πολίτην ἀστυνομικῆς ταὐτότητος καὶ ἐγγραφῆς του εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους.

§23Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησίς μας ἀφορᾷ περίπτωσιν μεμονωμένου πολίτου, ὁ ὁποῖος πολλάκις ἐζήτησεν παρὰ τῶν Ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν τὴν χορήγησιν ταὐτότητος διὰ τὴν ἐγγραφήν του εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὅλα τὰ προσόντα καὶ τὰς προϋποθέσεις τὰς ὁποίας καθορίζει ἡ κειμένη νομοθεσία. Ὅταν πρὸ καιροῦ, κ. Πρόεδρε, συνεζητεῖτο τὸ θέμα τῆς νοθείας, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶπεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς διατάξεως τῶν ἑτεροδημοτῶν ὑπῆρξεν ἐλαστικότης ὄχι μόνον δι’ ὀπαδοὺς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀλλὰ δι’ ὀπαδοὺς ὅλων τῶν κομμάτων διὰ νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Τοῦ ἀντετάξαμεν τότε, ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο ἀκριβές, διότι συστηματικῶς αἱ Ἀστυνομικαὶ Ἀρχαὶ ἠρνοῦντο τὴν χορήγησιν ταὐτότητος καὶ τὴν ἐγγραφὴν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, ἐφ’ ὅσον ἐγνώριζον τὴν πολιτικήν των τοποθέτησιν. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ τῆς περιπτώσεως τοῦ πολίτου Κ. Ἀνδρεαδάκη, καταγομένου ἐκ Κρήτης, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ 1934 ἐγκατεστάθη εἰς τὴν περιοχὴν Πρωτευούσης καὶ ἀπὸ τοῦ 1946 ἀπέκτησε ταὐτότητα, παρ’ ὅτι δὲ ἐπὶ 22 φορὰς ἐζήτησε τὴν σχετικὴν βεβαίωσιν ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον Ἀστυνομικὸν Τμῆμα διὰ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, τοῦ ἠρνήθησαν τὴν χορήγησιν καὶ δι’ αὐτὸ οὔτε ἐψήφισε κατὰ τὰς ἐκλογάς, οὔτε δύναται νὰ λάβῃ τὴν νέαν ταὐτότητα. Εἰς τὴν περιοχὴν εἰς τὴν ὁποίαν κατοικεῖ ὑπῆρξε τόση νοθεία, ὥστε κατὰ τὴν τελευταίαν ἀναθεώρησιν ἐξεδόθησαν 2.500 νέα βιβλιάρια, δηλαδὴ 50% τῶν ὑπαρχόντων. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τοῦ γενικωτέρου θέματος, ἐρωτῶμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, τί ἔκαμε διὰ τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν;

§24Γ. ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησίς μας εἶναι σχετικὴ πρὸς ἐπιστολὴν τοῦ Κ. Ἀνδρεαδάκη, διὰ τῆς ὁποίας διεμαρτύρετο, ὅτι καίτοι ἀπὸ τὸ 1934 εἶναι ἐγκατεστημένος εἰς Ν. Ἰωνίαν καὶ ἀπὸ τὸ 1952 εἰς Πέραμα Πειραιῶς, ἐστάθη ἀδύνατον νὰ ἐγγραφῇ εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ κατὰ τὴν τακτικὴν καὶ κατὰ τὴν ἔκτακτον ἀναθεώρησιν. Παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, εἰς ποίας ἐνεργείας πρόκειται νὰ προβῇ διὰ νὰ ἀποκτήσῃ δικαίωμα ἐγγραφῆς, ὁ ἐν λόγῳ πολίτης.

§25Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν θὰ προβῶ εἰς καμμίαν ἐνέργειαν, κ. Πρόεδρε, ἁπλῶς διότι ὁ προστατευόμενος τοῦ κ. Μπριλλάκη ἔχει ἤδη ἀποκτήσει βεβαίωσιν ἀπὸ 20 Ἰανουαρίου 1962. Τώρα, ἐὰν δὲν ἔκαμνε χρῆσιν αὐτῆς τῆς βεβαιώσεως, ἐφ’ ὅσον εἶναι μέλος τῆς Ε.Δ.Α. καὶ εἶναι τόσον καλὰ ὠργανωμένη ἡ Ε.Δ.Α., ἂς τὸν καλέσῃ αὔριον τὸ πρωΐ εἰς ἀπολογίαν.

§26Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ πολλὴν προχειρότητα καὶ μὲ ἀδικαιολόγητον, τοὐλάχιστον ἀπὸ τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος, χιοῦμορ, προσεπάθησε νὰ καλύψῃ τὰς ἀναμφισβητήτους εὐθύνας τῆς τοπικῆς Ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς. Ἡ ἐπιστολὴ τοῦ πολίτου ἀνεφέρετο εἰς τὴν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὴν Βουλὴν συνεζητεῖτο τὸ θέμα τῆς νοθείας καὶ διεβεβαίωνε προσωπικῶς ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι μὲ μεγάλην ἐλαστικότητα ἐξεδίδοντο αἱ ἀστυνομικαὶ βεβαιώσεις καὶ ἡ περὶ οὗ βεβαίωσις τῆς 20ῆς Ἰανουαρίου 1962 εἶναι μεταγενεστέρα. Τὸ θέμα δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ ἐὰν ὁ πολίτης ὁ καταγγέλων εἶναι μέλος ἢ ὄχι τῆς Ε.Δ.Α., ἀλλὰ ἔχει σχέσιν, ὅτι ἀφοῦ ἔγινεν ὁ θόρυβος καὶ ἀφοῦ ἐδημοσιεύθη εἰς τὸν Τύπον ἡ ἐπιστολή του, τότε ἐδέησαν αἱ τοπικαὶ Ἀστυνομικαὶ Ἀρχαί, νὰ τοῦ ἐκδώσουν τὴν βεβαίωσιν, τὴν ὁποίαν ὑπεχρεοῦντο νὰ τοῦ εἶχον ἐκδώσει πολὺ ἐνωρίτερον, ἀπὸ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἀντὶ νὰ κάνῃ χιοῦμορ ἀπόψε καὶ νὰ προσπαθῇ νὰ ξεπεράσῃ τὴν καταγγελίαν βεβαιώνοντας ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ βεβαίωσις ἐδόθη τὸ 1962, ὤφειλε νὰ παραδεχθῇ, ὅτι παρανόμως καὶ μὲ βάσιν τὰ πολιτικὰ φρονήματα τοῦ αἰτοῦντος μέχρι τοῦ 1962 αἱ Ἀστυνομικαὶ Ἀρχαὶ τοῦ Περάματος δὲν ἐξέδιδον τὴν βεβαίωσιν.

§27Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι λυπηρόν, ὅτι ὁ κ. Μπριλλάκης, ὁ ὁποῖος εἶναι τόσον μελετηρός, ὑποπίπτει συνεχῶς εἰς σφάλματα καὶ εἰς ἀνακριβείας καὶ μεταφέρει τὰς ἀνακριβείας αὐτὰς τῶν διόδων εἰς τὴν Βουλήν. Καθὼς θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Μπριλλάκης, ὁ θόρυβος περὶ νοθείας ἔγινεν κατὰ μῆνα Ἰανουάριον. Δεύτερον, ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἡ ἀναθεώρησις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἄρχεται τὴν 1ην Ἰανουαρίου ἑκάστου ἔτους. Τρίτον, ὅτι ἡ χορήγησις τοῦ πιστοποιητικοῦ ὑπὸ τῆς Ἀστυνομίας δὲν γίνεται αὐτεπαγγέλτως, ἀλλὰ βάσει αἰτήσεως τοῦ πολίτου. Ἐὰν λοιπόν, ὅλα αὐτὰ τὰ εἶχεν ὑπ’ ὄψει του, θὰ ἀνεκάλυπτεν, ὅτι ἤρχισεν ἡ ἀναθεώρησις τὴν 1ην Ἰανουαρίου καὶ ἐπειδὴ ἡ 1η Ἰανουαρίου εἶναι ἐξαιρετέα τὴν 2αν Ἰανουαρίου ἐ.ἔ., ὅτι εἰς τὰς 10 Ἰανουαρίου ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος φίλος τοῦ κόμματός του ἐζήτησε δι’ αἰτήσεώς του πρὸς τὸ Ἀστυνομικὸν Τμῆμα Περάματος τὴν ἔκδοσιν τῆς σχετικῆς βεβαιώσεως. Τὴν σχετικὴν βεβαίωσιν τὴν ἔλαβε δέκα ἡμέρας ἀργότερον, ἤτοι τὴν 20ὴν Ἰανουαρίου 1962. Τώρα, ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Μπριλλάκης, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐπιρρίψῃ εὐθύνας, διότι ἡ Ἀστυνομία δὲν ἄφησε κατὰ μέρος ὅλας τὰς ἄλλας ὑποθέσεις καὶ δὲν ἐφρόντισεν ἐντὸς 24ώρου νὰ τοῦ χορηγήσῃ τὴν βεβαίωσιν, ὁμολογῶ, ὅτι εὐθύνομαι διὰ τὴν παράλειψιν αὐτήν, δι’ οἱανδήποτε ἄλλην παράλειψιν δὲν εὐθύνομαι.

§28Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε.....

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι διὰ τρίτην φοράν, κ. Μπριλλάκη, σᾶς παρακαλῶ. Ὁ ἕτερος συνάδελφός σας ἔχει δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ πεντάλεπτον, θὰ ἐφαρμόσω τὸν Κανονισμόν.

§30Γ. ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ. Παραχωρῶ ἐγὼ τὴν θέσιν μου εἰς τὸν κ. Μπριλλάκην.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ παραχωρήσητε τὴν θέσιν σας. Ἐὰν θέλητε, νὰ ὁμιλήσητε, κ. Λαμπράκη.

§32Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι προσωπικὸν θέμα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος θέλετε;

§34Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§36Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπαντῶν ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ μὴ δυνάμενος νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῆς οὐσίας οὔτε τὴν δευτέραν φορὰν ποὺ ὡμίλησεν, ἐτόνισεν, ὅτι δῆθεν ἐγὼ φέρω ἐδῶ πέρα φήμας τῶν τριόδων.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ δημιουργεῖ προσωπικὸν θέμα;

§38Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Βεβαίως, ὅταν καταγγέλεται βουλευτής, ὅτι μεταφέρει εἰς τὴν Βουλὴν φήμας τῶν τριόδων, αὐτὸ εἶναι προσωπικὸν θέμα. Πρῶτον, ἡ καταγγελία ἐδημοσιεύθη εἰς τὸν Τύπον καὶ δὲν εἶναι φήμη τῶν τριόδων καὶ ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ ἀναγνώσει τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Δεύτερον, ἡ αἴτησις τοῦ πολίτου, ὁ ὁποῖος παραπονεῖται, εἶχε γίνει ἐπανειλημμένως, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμένει νὰ τὸ παραγνωρίζῃ, καὶ κατὰ τὰς ἀναθεωρήσεις τοῦ 1960 καὶ τοῦ 1961. Μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῆς ἐπιστολῆς του, ἐπανῆλθεν εἰς τὴν νέαν τακτικὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων καὶ τότε, ἀφοῦ εἶχε δημιουργηθῆ ζήτημα δημοσίᾳ, τότε ἐδέχθη τὸ Ἀστυνομικὸν Τμῆμα νὰ τοῦ χορηγήσῃ τὴν βεβαίωσιν. Στοιχειώδης νοημοσύνη εἶναι νὰ ἐννοήσῃ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ τί λέγομεν καὶ περὶ τοῦ τί λέγει ὁ κ. Ὑπουργός.

§39Γ. ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος; Εἶναι ἡμίωρον διὰ τὰς ἐρωτήσεις καὶ παρῆλθεν τὸ ἡμίωρον πρὸ πολλοῦ, κ. Λαμπράκη, ὡμιλήσατε μίαν φοράν, ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργός, εἴχατε δικαίωμα νὰ ὁμιλήσητε καὶ δὲν ὡμιλήσατε, ἀλλὰ ὡμίλησεν ὁ κ. Μπριλλάκης. Νὰ μὴ μεταβάλωμεν μίαν ἐρώτησιν εἰς ἀνατολικὸν πρόβλημα. Τὸ ὑπόλοιπον δεκάλεπτον ἀφιεροῦται εἰς εἰσήγησιν ἐπὶ προτάσεως νόμου περὶ κηρύξεως λήξεως τῆς ἀνταρσίας. Τὴν πρότασιν ὑπογράφουν οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Πασαλίδης, Γ. Αὐγερόπουλος, Σ. Ἡλιόπουλος κλπ. Ὁ κ. Σ. Ἡλιόπουλος, κατὰ τὸ ἄρθρον 49 τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ δεκάλεπτον, εἰσηγούμενος τὴν πρότασιν νόμου.

§41Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μετ’ ἄλλων συναδέλφων τῆς παρατάξεώς μου, κατεθέσαμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρότασιν νόμου περὶ κηρύξεως λήξεως τῆς ἀνταρσίας, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω σύντομον εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ περιεχομένου. Διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς ζητεῖται, ὅπως διὰ νόμου καθορισθῆ διὰ θετικῆς διατάξεως, ἡ λῆξις ἑνὸς πράγματος, κατὰ τὰ ἄλλα περιστατικοῦ, ἡ λῆξις τῆς ἀνταρσίας. Τὸ θέμα ἐγεννήθη, διότι, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι τόσον ἡ ὕπαρξις τῆς ἀνταρσίας, τῆς ἐσωτερικῆς αὐτῆς ἀνωμαλίας, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ μέχρι τοῦ ἔτους 1950, τόσον ἡ ἔναρξις αὐτῆς τῆς ἀνωμαλίας, ὅσον καὶ ἡ ἐξακολούθησις καὶ ἡ διάρκεια εἶναι ἕνα γεγονὸς πραγματικὸν καὶ ὄχι νομικόν. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ἐδημιουργήθη ἀμφιβολία ἰδίως εἰς τὰ Δικαστήρια, περὶ τοῦ ἐὰν ἡ λῆξις τῆς ἀνταρσίας, μὲ τὴν ὁποίαν συνδέονται ἄλλαι νομικαὶ συνέπειαι, πρέπει νὰ ἐκτιμηθῇ ἁπλῶς ὡς πραγματικὸν γεγονὸς ἀπὸ τὰ Δικαστήρια ἢ νὰ ὑπάρξῃ διάταξις νόμου, ἡ ὁποία νὰ καθορίσῃ τὴν λῆξιν τῆς ἀνταρσίας, ὥστε ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης νὰ ἐπέλθουν αἱ ἐξαρτώμεναι ἐκ τῆς λήξεως τῆς ἐσωτερικῆς ἀνταρσίας συνέπειαι, ἐπειδὴ ἐγεννήθη αὐτὸ τὸ ζήτημα, διὰ τοῦτον τὸν λόγον κατεθέσαμεν τὴν πρότασιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὅπως εἶναι γνωστόν, κ. βουλευταί, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐσωτερικῆς ἀνωμαλίας, ἐθεσπίσθησαν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἔκτακτα νομοθετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐβασίζοντο εἰς τὰς συνθήκας, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν ἐκ τῆς ἀνωμαλίας αὐτῆς, πρὸς ἀντιμετώπισιν αὐτῶν τῶν συνθηκῶν, πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν γεγονότων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ εἰς ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διὰ τῶν μέτρων ἐκείνων, ἀναμφισβητήτως ἐδημιουργήθη μία νομικὴ ἀντίθεσις καὶ πρὸς τὸ προσωρινὸν Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπανεφέρθη εἰς ἰσχύν, τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, ἀλλὰ καὶ πρὸ παντὸς πρὸς τοὺς θεσμοὺς καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ πολιτεύματος τοῦ Ἑλληνικοῦ, τὸ πνεῦμα τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ καὶ περὶ τοῦ γεγονότος τούτου δὲν ὑπῆρξε ποτὲ καμμία ἀμφισβήτησις καὶ καμμία ἀμφιβολία. Ἀπόδειξις δὲ ἄλλωστε τούτου εἶναι, ὅτι τὰ ἴδια τὰ ἔκτακτα αὐτὰ μέτρα περιέλαβον διατάξεις ρητῶς ἀναγραφομένας εἰς τὸ περιεχόμενόν των, ὅτι θεσπίζονται τὰ μέτρα αὐτὰ μόνον διὰ νὰ ἰσχύσουν διαρκούσης τῆς ἀνταρσίας. Καὶ ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ διακήρυξις, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς ὅλα σχεδὸν αὐτὰ τὰ ἔκτακτα μέτρα προσδίδει τὴν προσωρινότητα εἰς τὰ μέτρα αὐτὰ καὶ μαρτυρεῖ, ὅτι ἡ ἐκτροπή, ἡ ἀντίθεσις, ἂς εἴπωμεν, πρὸς τὰς κειμένας συνταγματικὰς διατάξεις, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς θεσμοὺς τοὺς ἰσχύοντας εἰς τὴν χώραν μας, δικαιολογεῖται μὲν προσωρινῶς διὰ τὴν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν λαμβάνουν χώραν τὰ ἔκτακτα αὐτὰ γεγονότα, ὑπάρχουν αἱ ἔκτακτοι αὐταὶ συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν ἐκ τῆς ἐσωτερικῆς ἀνωμαλίας, ἀλλὰ ὅτι παρερχομένης αὐτῆς τῆς ἀνωμάλου περιόδου, ληγούσης τῆς ἐσωτερικῆς ἀνωμαλίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσουν τὰ μέτρα αὐτά. Βεβαίως, διὰ τῶν μέτρων αὐτῶν ἀνῃρέθησαν οὐσιώδη ἀτομικὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν, ἐκεῖνα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς συνθέτουν τὴν ὑφὴν τοῦ ἐλευθέρου δημοκρατικοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ὅλαι αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Συντάγματος ἐκείνου τοῦ 1911, τὸ ὁποῖον ἴσχυε κατὰ τὴν περίοδον καθ’ ἣν ἐθεσπίσθησαν τὰ μέτρα ὑπὸ τὴν μορφὴν ψηφισμάτων ἢ ἀναγκαστικῶν νόμων, ὅλαι σχεδὸν αἱ διατάξεις αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὰ ἀτομικὰ δικαιώματα, ἢ περιεστάλησαν εἰς βαθμὸν ἀρκετὰ σημαντικόν, ὥστε οὐσιαστικῶς σχεδὸν ἀνῃρέθησαν. Ἐκτὸς τούτου, διὰ τῆς ἰσχύος τῶν ἐκτάκτων αὐτῶν μέτρων δημιουργεῖται μία κατάστασις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι πλέον δεδικαιολογημένον νὰ συνεχίζεται. Διὰ τῶν μέτρων αὐτῶν, περιωρίσθη ἡ ἐλευθερία τῆς σκέψεως καὶ τῆς ἐκφράσεως τῶν στοχασμῶν, ἀνῃρέθη ἡ γενικὴ ἀρχὴ Δικαίου, ἡ ἀπὸ παλαιοτάτων χρόνων ἰσχύουσα εἰς πᾶσαν ἔννομον πολιτείαν, ἡ ἀπὸ τῶν χρόνων τοῦ Ρωμαϊκοῦ δικαίου θεσπισθεῖσα δικονομικὴ ἐγγύησις «AUDIATUR ET ALTERA DARS» («μηδένα δικάζειν ἀνήκουστον»). Καὶ συμβαίνει, κ. βουλευταί, πολῖται νὰ στεροῦνται τῆς προσωπικῆς των ἐλευθερίας ἐπὶ 15 καὶ πλέον ἔτη, χωρὶς νὰ λαμβάνουν γνῶσιν τῶν στοιχείων τοῦ φακέλλου καὶ τῶν αἰτίων, συνεπεία τῶν ὁποίων ἐκτοπίζονται. Ἀνανεώνονται κατ’ ἔτος ἐπὶ 16 ἔτη ἐκτοπίσεις πολιτῶν μὲ τὴν στερεότυπον κατηγορίαν, ὅτι εἶναι ἐπικίνδυνοι εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 16 ἔτη ἀπουσιάζουν ἀπὸ τὴν κοινωνικὴν ζωήν. Οὕτω ἐν συντομωτάτῃ ἐκθέσει, ἕνεκα τῶν μέτρων αὐτῶν, ἀνετράπησαν ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας καθιεροῖ τὸ Σύνταγμα καὶ ὅλα τὰ δικαιώματα σχεδόν, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὰς ἀτομικὰς ἐλευθερίας. Λόγῳ τοῦ περιωρισμένου τοῦ χρόνου, ἐντὸς τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἀναπτύξω τὴν πρότασίν μου, δὲν μοῦ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναφερθῶ εἰς ὅλας τὰς συνεπείας, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται μὲ τὴν ἰσχὺν τῶν ἐκτάκτων μέτρων. Ἐπαναλαμβάνω μόνον, ὅτι εἰς ὅλα τὰ νομοθετήματα, διὰ τῶν ὁποίων εἰσήχθησαν τὰ ἔκτακτα αὐτὰ μέτρα, ρητῶς ἀναφέρεται, ὅτι ἡ ἰσχὺς αὐτῶν ὡς προϋπόθεσιν ἔχει τὴν διάρκειαν τῆς ἀνταρσίας. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω μερικὰς ἐκ τῶν διατάξεων αὐτῶν. Τὸ Ν.Δ. 687)1948 ἄρθρ. 1 παρ. 1: «Ἐξαιρετικῶς διαρκούσης τῆς ἀνταρσίας αἱ Ἐπιτροπαὶ δημοσίας ἀσφαλείας δύνανται... νὰ παρατείνωσι τὴν ἐκτόπισιν κλπ.». Τὸ Ψήφισμα ΛΑʹ.)1947: Προσθήκη εἰς Γʹ ψήφ. ἄρθρ. 22: «Διαρκούσης τῆς ἀνταρσίας δύναται διὰ βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου Ἐφετῶν νὰ διατάσσεται ἡ ὁριστικὴ παῦσις ἐφημερίδων» κλπ. Τὸ Ψήφισμα ΛΒʹ)1947: Προσθήκη Γʹ ψηφ. ἄρθρ. 29: «Ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος διαρκούσης τῆς ἀνταρσίας ἀπαγορεύεται» κλπ. Ὁ Α. Ν. 512)1948. Ἄρθρ. 1: «Διαρκούσης τῆς ἀνταρσίας ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπ. Συμβουλίου δύναται... κλπ.». Καὶ γεννᾶται τώρα τὸ ἐρώτημα, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθοῦν ἰσχύοντες οἱ νόμοι αὐτοὶ μετὰ παρέλευσιν 14 ὁλοκλήρων ἐτῶν, ἀφ’ ὅτου ἔληξεν ἡ ἀνταρσία καὶ μάλιστα μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1952 αἱ διατάξεις, τοῦ ὁποίου ἔρχονται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὰς διατάξεις τῶν ἐκτάκτων αὐτῶν μέτρων; Ἐκτὸς αὐτοῦ, νομίζω, ὅτι μετὰ τὴν κύρωσιν διὰ τοῦ νόμου 2329)53 τῆς Συμβάσεως τῆς Ρώμης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύουν τὰ ἔκτακτα αὐτὰ μέτρα. Παρὰ ταῦτα, διατηροῦνται τὰ μέτρα ταῦτα ἐν ἰσχύϊ, συνεχίζονται αἱ συνέπειαι, διαβάλλεται τὸ πολίτευμα, περιάγονται εἰς δυσχερῆ θέσιν τὰ Δικαστήρια. Ὑπάρχει σειρὰ ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἰς τὰς ὁποίας διατυποῦται ρητῶς ἡ σκέψις, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ ὁμιλῶμεν περὶ διαρκείας ἀνταρσίας, ὅτι ἡ ἀνταρσία ἔληξε τὸ 1949. (Π.χ., εἰσήγησις ἐπὶ ἀποφ. 2213)60 τοῦ Σ.Ε., ἀπόφ. 1365)51 τοῦ Σ.Ε., εἰσήγησις ἐπὶ 182)61 τοῦ Σ.Ε., καὶ ἰδίως τελευταίως ἡ 516)1961 τοῦ Ἀρ. Πάγου κλπ.). Ὑπάρχει ἀκόμη σειρὰ ἀποφάσεων δικηγορικῶν συλλόγων καὶ ἐκ τοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν, νομικαὶ μελέται καὶ ἄρθρα διακεκριμένων νομικῶν, ὑποστηρίζοντα πάντα, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον τὸ «πλᾶσμα», ὅτι διαρκεῖ ἡ ἀνταρσία, καὶ ἡ συνέχισις ἰσχύος τῶν ἐκτάκτων μέτρων. Ἀκόμη, κατ’ ἐπανάληψιν ἐξηνέχθησαν γνῶμαι πολιτικῶν ἀνδρῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἐπαναλαμβάνεται, κατὰ τρόπον κατηγορηματικόν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν σήμερον περὶ διαρκείας τῆς ἀνωμάλου καταστάσεως. Σᾶς ἀναγινώσκω μίαν περικοπὴν ἐκ μιᾶς σχετικῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Παπανδρέου, γενομένης τὸ 1957, ἐχούσης οὕτω: «Παπανδρέου: .....Ἡ παρατεινομένη κατάστασις διατηρήσεως ἑνὸς νομοθετικοῦ πλάσματος, ἑνὸς σοφίσματος, ἑνὸς ψεύδους, ὅτι διαρκεῖ ἡ ἀνταρσία, ἐνῷ εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ ἀνταρσία δὲν διαρκεῖ, καὶ ὅτι τὸ πρόσχημα, ὅτι διαρκεῖ διὰ νὰ διατηροῦνται τὰ ἔκτακτα μέτρα, ἀποτελεῖ κατ’ οὐσίαν κατάλυσιν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, κατάλυσιν τῆς λειτουργίας τῆς Δημοκρατίας». Καί, τελειώνων, κ. βουλευταί, θὰ ἀναφερθῶ εἰς μίαν πρότασιν μιᾶς ὑποεπιτροπῆς, τῆς Ἐπιτροπῆς Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου τοῦ Ο.Η.Ε. Κατὰ τὴν πρότασιν τῆς Ὑποεπιτροπῆς αὐτῆς, θὰ πρέπει νὰ ἐρευνηθοῦν τὰ νομικὰ καθεστῶτα τῶν χωρῶν, εἰς τὰς ὁποίας, μὲ τὴν ἐφαρμογὴν ἐκτάκτων μέτρων, ἀναιροῦνται οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοὶ καὶ ἡ προστασία τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ «τὴν αὐθαίρετον σύλληψιν, κράτησιν καὶ ἐκτόπισιν». Καὶ προτείνει ἡ Ὑποεπιτροπὴ ὅπως γίνῃ δεκτόν, ὅτι «τὰ εἰδικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται εἰς ἐκτάκτους καταστάσεις, δὲν δύνανται νὰ διαρκοῦν παρὰ ὅσον καὶ αἱ ἔκτακτοι καταστάσεις». Ρητῶς ἀναγράφεται, ὅτι τὰ ἔκτακτα μέτρα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύουν περισσότερον ἀπὸ τὴν διάρκειαν τῶν ἐκτάκτων καταστάσεων. Ὑπὸ τὰ δεδομένα αὐτά, κ. βουλευταί, προτείνομεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ συνιστῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔλθῃ, ὅσον τὸ δυνατὸν γρηγορώτερον πρὸς συζήτησιν ἡ πρότασίς μας αὐτὴ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν εἰς τὴν χώραν. Διότι θὰ ἀποτελέσῃ «κόλαφον καὶ προσβολὴν» διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ τυχὸν διαπίστωσις ὑπὸ τοῦ Ο.Η.Ε., ὅτι εἰς τὴν χώραν μας ἐξακολουθοῦν νὰ ἰσχύουν ἔκτακτα μέτρα, παρ’ ὅλον ὅτι αἱ ἔκτακτοι καταστάσεις συνεπείᾳ τῶν ὁποίων ἐνομοθετήθησαν, ἐξέλιπον πρὸ πολλοῦ. Ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, παρακαλῶ πολὺ τὸ Προεδρεῖον καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐνεργήσουν ὅ,τι ἀπαιτεῖται διὰ νὰ ἔλθῃ ἡ πρότασίς μας αὕτη πρὸς συζήτησιν, διὰ νὰ ἀποκατασταθοῦν, τοὐλάχιστον τυπικῶς οἱ δημοκρατικοὶ καὶ οἱ συνταγματικοὶ θεσμοί.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Κεφαλογιάννης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§43Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνεχίζεται ἡ ἐπερώτησις διὰ τὸν τουρισμόν. Θὰ παρακαλέσω, κ. βουλευταί, νὰ τηρήσωμεν ἄνευ ἐξαιρέσεων τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου τῶν ὁμιλιῶν εἰς ἕνα τέταρτον τῆς ὥρας. Τὸν λόγον ἔχουν οἱ κ. κ. Α. Κοκκέβης καὶ Σ. Ἀλμανῆς. Διαγράφονται, διότι δὲν εἶναι παρόντες. Ὁ κ. Γ. Λούλης, ἔχει τὸν λόγον.

§45Γ. ΛΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν γενίκευσιν τῆς ἐπερωτήσεως, διεφωτίσθη πλήρως καὶ ἐπὶ τοῦ γενικωτέρου θέματος τοῦ τουρισμοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ εἰδικωτέρου τῶν ἀναγκῶν ἑκάστης τῶν περιφερειῶν τῆς χώρας. Ἐπειδὴ ὑπάρχουν πάρα πολλὰ προβλήματα μὲ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀπασχοληθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, νομίζω, ὅτι δὲν μοῦ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀναλώσω καὶ αὐτὸ τὸ τέταρτον ἐκ τοῦ πολυτίμου χρόνου τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος καὶ δι’ αὐτό, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Στεφανίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§47Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Παραιτοῦμαι, κύριε Πρόεδρε.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἠλιόπουλος, ἔχει λόγον.

§49Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πράγματι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, παρετάθη ἀδοκήτως πέραν πάσης προβλέψεως, γενικευθεῖσα μέν, ἀλλ’ ἐξελεγχθεῖσα κατὰ τρόπον παράνομον, διότι οἱ ὁμιλήσαντες κύριοι συνάδελφοι, δὲν περιωρίσθησαν εἰς τὰ ἐν τῇ ἐπερωτήσει ἀναφερόμενα θέματα ἀλλὰ ὡμίλησαν γενικώτερον περὶ τῆς τουριστικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ καθεὶς διὰ τὴν ἰδιαιτέραν του περιφέρειαν. Ἐγὼ θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπ’ ὀλίγον καὶ θὰ περιορισθῶ βασικῶς εἰς τὰ θέματα τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὴν ἐπερώτησιν καὶ θὰ ἐξάγω ἁπλῶς ἐν συνδέσει συμπεράσματα τῆς ἐν γένει τουριστικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ ἐκ Κεφαλληνίας κ.κ. βουλευταί, ἔθεσαν ὑπ’ ὄψει τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὴν ἐγκατάλειψιν ἀπὸ πλευρᾶς τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως τῶν νήσων Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης. Πράγματι, κατὰ μίαν πρὸ ἔτους ἐπίσκεψιν, ἔκαμε καὶ εἰς ἐμὲ ἐντύπωσιν ἡ καθυστέρησις τῆς τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον ἡ ἐγκατάλειψις τῶν νήσων Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης. Ἀπαντῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν ὅτι ὁ τουρισμὸς συνδέεται κατ’ ἀνάγκην μὲ πολυτέλειαν, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀξιοποιεῖ τουριστικῶς περιοχάς, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀρχαιολογικὰ μνημεῖα, τὰ ὁποῖα προσελκύουν τοὺς ξένους τουρίστας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τονίσω, ὅτι τοῦτο, εἶναι σφάλμα καὶ γενικῶς καὶ εἰδικώτερα προκειμένου περὶ τῶν νήσων. Οἱ πλεῖστοι τῶν ξένων, ποὺ ἐπισκέπτονται ξένας χώρας, δὲν τὰς ἐπισκέπτονται μόνον διὰ τὰ ἀρχαιολογικά των μνημεῖα, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ τὰς γνωρίσουν, καὶ διὰ νὰ ἀναπαυθοῦν, κ.ο.κ. καὶ ὄχι μόνον πολυτελῶς. Ἐπὶ τοῦ σημείου τῆς διακοπῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ τουρισμὸς συνδέεται μὲ πολυτέλειαν ἔχω νὰ ἀπαντήσω τὸ ἑξῆς: Πράγματι, ὁ τουρισμός, συνδέεται καὶ μὲ πολυτέλειαν. Ἀλλὰ ἡ τουριστικὴ πολιτικὴ μιᾶς Κυβερνήσεως, δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ μόνον ὡς βάσιν τὴν πολυτέλειαν. Τουριστικὴ πολιτικὴ ποὺ βασίζεται εἰς τὴν πολυτέλειαν μόνον θὰ ἀποτύχῃ. Ἐν τούτοις, ἡ σκέψις περὶ πολυτελείας καὶ ἀρχαιοτήτων ἐπηρεάζει ἀσφαλῶς τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως. Περιοριζόμενος εἰς τὰ θέματα τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀπαντῶ πρῶτον, ὅτι ἡ Ἰθάκη, ἔχει ἀρχαιολογικὴν ἀξίαν, ἡ ἱστορία της εὑρίσκεται εἰς τὰ βάθη τῆς ἱστορίας καὶ ἀπώτερα. Ἔχουν γραφῆ ἄπειρα διὰ τὴν Ἰθάκην ἀκόμη καὶ ποιήματα καὶ ὅτι εἰδικὰ συνέδρια ἔγιναν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν περὶ Ἰθάκης. Συνεπῶς, ἀποτελεῖ σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως ὁ περιορισμὸς τῆς τουριστικῆς ἀναπτύξεως τῆς νήσου Ἰθάκης μὲ τὸ αἰτιολογικὸν τῆς μὴ ὑπάρξεως ἀρχαιοτήτων εἰς τὴν νῆσον αὐτήν. Δὲν πρέπει ὅμως ἡ τουριστικὴ πολιτικὴ νὰ βασίζεται μόνον εἰς τοὺς τουρίστας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν σκοπὸν τὴν ἐπίσκεψιν ἀρχαιολογικῶν χώρων. Διότι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι πολὺ περιωρισμένος. Διότι, ὡς προεῖπον, οἱ ξένοι ἔρχονται καὶ διὰ νὰ γνωρίσουν τὴν χώραν μας καὶ νὰ ἀναπαυθοῦν εἰς τὰ νησιά μας, εἰς τὰς θαλάσσας μας κ.λ.π. καὶ οὐχὶ διὰ νὰ γνωρίσουν μόνον τοὺς ἀρχαιολογικοὺς χώρους. Καὶ πρὸ πάντων δὲν ἔρχονται μόνον οἱ πλούσιοι, οὔτε μόνον εἰς αὐτούς, μόνον εἰς τὰ «βίτσια τῶν Ἀμερικανῶν», ὅπως εἶπεν ὁ κ. Τσάτσος ἄλλοτε, πρέπει νὰ βασίζεται ἡ τουριστικὴ ἀνάπτυξις. Δυστυχῶς, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις ἐφήρμοσε τουριστικὴν πολιτικὴν πολυτελείας, δι’ αὐτὸ ἀπέτυχεν. Ὁ κ. Βασιλᾶτος εἶπεν, ὅτι, ἐπισκεφθεὶς ὁ κ. Γεωργακόπουλος πρὸ καιροῦ τὴν Σάμην–Κεφαλληνίας, ἐκοιμήθη ὑπὸ τὰ δένδρα, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἕνα ξενοδοχεῖον. Καὶ ἐρωτῶ: ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἀναπτύσσεται ὁ τουρισμός; Ξενοδοχεῖον Πάρνηθος —πολυτέλεια 100 ἑκατομμυρίων καὶ διαμονὴ εἰς τὸ ὕπαιθρον. Ἑκατοντάδες ἑκατομμύρια διὰ τὴν Ὁμόνοιαν, διὰ τὴν Λεωφόρον Κηφισίας, τὴν Βουλιαγμένην, τὸ Σούνιον, τὴν ἀποβάθραν τῶν «Ὑψηλοτήτων» κλπ., κλπ., ἀλλὰ ὅταν εἰσέλθητε εἰς τοὺς παραλλήλους δρόμους καὶ τῆς Ὁμονοίας καὶ τῆς Λεωφόρου Κηφισίας κλπ., ἡ σκόνη, οἱ λακκοῦβες, ἡ λάσπη, δὲν θὰ σᾶς ἐπιτρέψουν νὰ βαδίσητε. Ὁ ξένος τουρίστας δὲν θὰ ἔλθῃ μόνον διὰ τὴν Ὁμόνοιαν, δὲν θὰ ἔλθῃ διὰ τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Πάρνηθος καὶ δι’ ἄλλα πολυτελῆ, ἀλλὰ ἄχρηστα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔκαμεν ἄνευ προγραμματισμοῦ. Ὁ ξένος θὰ ζητήσῃ νὰ ἐπισκεφθῇ καὶ ἄλλα μέρη, ποὺ δυστυχῶς ἔχουν ἐγκαταλειφθῆ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐπισκεφθῇ καὶ τὴν Κεφαλληνίαν διὰ νὰ ἴδῃ, ὅτι ἡ δικαιοσύνη στεγάζεται εἰς ἕνα Τόλ, ἢ τὰς Ἀθήνας διὰ νὰ ἴδῃ καὶ παράγκες καὶ δικαστήρια τρώγλας καὶ σχολεῖα φυλακάς, καὶ τὰς ἐπαρχίας διὰ νὰ κινδυνεύῃ ἀπὸ τοὺς δρόμους κλπ. Καὶ ἐρωτῶ: εἶναι τουριστικὴ πολιτικὴ αὐτή; Τί ἐντύπωσιν θὰ προξενήσῃ εἰς τὸν ξένον τουρίσταν ἡ στέγασις τῆς δικαιοσύνης εἰς τὸ Τόλ; Δὲν ὑπάρχει, κύριοι, προγραμματισμὸς τουριστικός, ὅπως οἱοσδήποτε ἄλλος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἐγκατάλειψις τῆς Κεφαλληνίας ἀποτελεῖ ἔγκλημα καὶ διότι καὶ τὸ δικαίωμά της πρὸς ἰδιαιτέραν μεταχείρισιν εἶναι ἀναμφισβήτητον μετὰ τὰς ἐκ τῶν σεισμῶν καταστροφάς. Ὁμιλῶν ὁ κ. Ρώμας, ἐζήτησε, παρασυρόμενος ἀπὸ τὴν ἀγωνίαν τῶν κατοίκων τῶν νήσων, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραιτηθῇ τῆς ἐπιστροφῆς τῶν ἀρωγῶν ἀπὸ τοὺς σεισμοπαθεῖς. Πῶς ὁ κ. συνάδελφος ἐζήτησε τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως ἐκ τῆς εἰσπράξεως τῶν ἀρωγῶν, ὅταν εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους, ὅτι τὸ Κράτος ἐκερδοσκόπησεν ἐπὶ τῶν σεισμῶν εἰς τὰς νήσους Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης; Διότι πράγματι, τὸ Κράτος, ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς προστασίας τῶν σεισμοπαθῶν ἐπέβαλε μίαν φορολογίαν πρὸς αὐτὸν ἀποκλειστικῶς τὸν σκοπόν. Εἰσέπραξεν ἐκ τῆς φορολογίας αὐτῆς καὶ ἐκ τῶν ποικίλων εἰσφορῶν μέχρι τοῦ ἔτους 1960 δρχ. 4.119.000.000. Καὶ ἐνῷ ἐδαπάνησε συνολικῶς δι’ ὅλους τοὺς σεισμοπαθεῖς δραχ. 2.697.000.000 ἡ μὲν φορολογία συνεχίζεται, τὸ δὲ Κράτος ζητεῖ τώρα νὰ εἰσπράξῃ τὰ διατεθέντα διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν σεισμοπαθῶν ποσά, χαρακτηρίζον ταῦτα «ἀρωγάς». Τὸ ἐκπληκτικώτερον εἶναι, ὅτι τὸ Κράτος ζητεῖ νὰ εἰσπράξῃ καὶ 500 ἑκατομμύρια περίπου, τὰ ὁποῖα ὁ Σύνδεσμος τῶν Ἑλλήνων Βιομηχάνων, ἐφοπλισταὶ καὶ ἄλλοι ἔρανοι καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια εἰσέφεραν ὡς ἔρανον διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς. Αὐτὰ τὰ ποσὰ τὰ ἔλαβε τὸ Κράτος μόνον, ἵνα τὰ διαχειρισθῇ πρὸς ὡρισμένον σκοπόν. Ἁπλῶς τοῦ τὰ ἐνεπιστεύθησαν. Ἡ προσπάθειά του νὰ τὰ εἰσπράξῃ διὰ νὰ τὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἀποτελεῖ ἀνεπίτρεπτον σφετερισμόν, εἶναι αὐτὸ τοῦτο ὑπεξαίρεσις. Εἶναι, λοιπόν, στοιχειῶδες καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προστατεύσῃ τὴν ἀξιοπιστίαν τοῦ Κράτους καὶ ὄχι μόνον νὰ παραιτηθῇ τῆς ἀνόμου σκέψεως πρὸς ἐπανείσπραξιν τῶν λεγομένων «ἀρωγῶν», ἀλλὰ καὶ νὰ διαθέσῃ τὰ ὑπόλοιπα ποσὰ διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῆς Κεφαλληνίας καὶ τῶν λοιπῶν σεισμοπαθῶν περιοχῶν. Θ’ ἀναφερθῶ ἐπ’ ὀλίγον εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἐπιτυχῆ τουριστικὴν πολιτικὴν εἶπεν, ὅτι ἐδαπανήθησαν 1.800.000.000 ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῶν ἐπενδύσεων καὶ ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων ἀπὸ τὸν τουρισμόν. Καὶ ἠρώτησεν, ἐνῷ ἐδαπανήθησαν τόσα χρήματα δὲν ἤλλαξε τίποτε; Βεβαίως κἄτι ἔγινε, πολλοὶ ὠφελήθησαν, ἀλλὰ τουριστικὰ ἔργα ἄξια τῶν δαπανῶν δὲν ἔγιναν. Τὰ ἑκατομμύρια δὲν διετέθησαν μὲ μελετημένον πρόγραμμα τουριστικῆς πολιτικῆς. Ὅπως οἱ ξένοι εἶπαν, τὰ ἑκατομμύρια ποὺ ἐδαπανήθησαν εἰς τὴν Πάρνηθα τὰ πετάξαμε ἀπὸ τὰ παράθυρα. Τὸ δεύτερο ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ ἦτο, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν τουριστῶν ἀνῆλθε κατὰ τὸ 1961 εἰς 400.000. Νομίζω, ὅτι ἡ εἴσοδος τῶν 400.000 δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν ἐπιτυχίας τῆς τουριστικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Διότι καὶ ἐὰν πράγματι εἰσῆλθον τόσοι ξένοι εἰς τὴν χώραν μας, τοῦτο δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα τουριστικῆς προσπαθείας. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι πρόσωπα ποὺ ἔχουν οἰκονομικὰ συμφέροντα, δι’ ἐργασίας ἄλλας ποικίλας καὶ μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀνοίξῃ τὰς πύλας τῆς χώρας πρὸς ὅλους τοὺς ξένους δι’ οἰκονομικὴν ἐκμετάλλευσιν, μὲ τὴν μεταβολὴν τῆς χώρας εἰς «ἐλευθέραν Κέρκυραν» καὶ μὲ τὴν ἐλευθέραν εἴσοδον τῶν διαφόρων Παρίνι, Κόλβες κλπ., θὰ αὐξάνωνται μὲν οἱ διακινούμενοι, ἀλλ’ ὁ τουρισμὸς δὲν σημαίνει ὅτι ἐπέτυχε. Ἐὰν θέλωμεν ὅλους αὐτοὺς τοὺς ξένους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὸν τουρισμόν, ὡς τουρίσται, διὰ νὰ θεμελιώσωμεν τὴν ἄποψιν, ὅτι ηὐξήθη ὁ τουρισμός, εὑρισκόμεθα πολὺ μακρυά. Εἰς τὸν τουρισμὸν εἴχομεν ὅλας τὰς δυνατότητας διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν. Ἐὰν καὶ ἐδῶ δὲν ἐπέτυχεν ἡ Κυβέρνησις παρὰ τὰ ἑκατομμύρια ποὺ ἐξώδευσε, ὀφείλεται καὶ ἐδῶ εἰς ἔλλειψιν προγραμματισμοῦ καὶ φέρει ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μακρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§51Κ. ΜΑΚΡΗΣ. Ἠθέλησα, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, νὰ λάβω τὸν λόγον κατόπιν γενικεύσεως τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ τουρισμοῦ συζητήσεως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι φρονῶ, ὅτι εἶμαι ὑπόχρεος νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῶν χειριζομένων τὰ περὶ τουρισμοῦ, τὰ ἔχοντα ἀνάγκην θεραπείας εἰς τὴν περιφέρειάν μου, πρὸς τὸν σκοπὸν ἀξιοποιήσεως τουριστικῆς καὶ σοβαρᾶς συμβολῆς εἰς τὸν νευραλγικὸν τοῦτον τομέα, τὸ δέ, διὰ νὰ μὴ ἀφήσω ἀνακριβῆ τὴν τουριστικὴν εἰκόνα τῆς περιφερείας μου ταύτης, ὡς ἐδόθη ἀπὸ συνάδελφον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐν αὐτῇ ὡς ἐγὼ ἐκλεγόμενον. Παρετηρήθη ὑπὸ συναδέλφου, ὅτι οἱ ὁμιληταὶ ἐκφεύγουσι τοῦ θέματος καὶ ἡ συζήτησις συνεδέθη περισσότερον μὲ τοπικὰ παράπονα καὶ ἐξάρσεις τῶν διαφόρων τοπείων καὶ ὑπόμνησιν τοπικῶν ἀναγκῶν. Δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν διὰ τοῦ συλλογισμοῦ τούτου τοποθέτησιν τῆς συζητήσεως. Ἀντιθέτως φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποτιμῶνται αἱ εἰς τοπικὰ προβλήματα τουρισμοῦ ἀναγόμεναι ἀπόψεις, διότι πράγματι αὗται ἀναφέρονται διὰ τὴν κατάληξιν εἰς συμπεράσματα καὶ τὴν λῆψιν μέτρων ὑπὸ τῶν διαχειριζομένων τὸ θέμα. Ἡ προβολὴ ἑκάστης περιοχῆς, ἡ ἀνάπτυξις τῶν προσόντων καὶ δυνατοτήτων ἡ ἐπισήμανσις τῶν ἐλλείψεων, αἱ ὑποδείξεις τῆς θεραπείας, πιστεύω, ὅτι ἀποτελοῦν θετικὴν καὶ πολύτιμον συμβολὴν διὰ τὸν μελετῶντα τὸν τουρισμὸν καὶ ἐπωμισμένον τὴν ἐκδήλωσιν τοῦ κρατικοῦ ἐνδιαφέροντος δι’ αὐτόν. Ἄλλωστε ἂν καλῶς παρηκολούθησα τὰς μέχρι τοῦδε ὁμιλίας ἤχθην εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων, παρ’ ἑνὸς ἑκάστου τῶν ὁμιλητῶν προβαλλομένων, ἅπαντες εἶναι σύμφωνοι, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς εἶναι πρὸς τουρισμόν. Ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ δὲν ἀντιλαμβάνομαι πῶς ὁ μελετῶν θὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα σταθμίσεως τῶν πραγμάτων ἂν δὲν ἔχῃ τὴν προβολὴν τῶν καθ’ ἕκαστα. Οὕτω θεωρῶ ἐπιβαλλομένην τὴν δι’ ὀλίγων ἀπασχόλησίν σας, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὴν περιφέρειαν τοῦ Νομοῦ Λέσβου. Ὕμνησεν λαμπρῶς ὁ συνάδελφος κ. Μαλιάκας τὴν Λέσβον καὶ τὰς καλλονάς της. Καὶ ἂν εἰς ὅ,τι ὑπέμνησε περὶ αὐτῆς, διὰ τὸν ὡς κατοικίας τῶν Θεῶν χαρακτηρισμὸν τῆς Λέσβου καὶ ὡς νήσου ἁρμονίας, εἰς ὅ,τι εἶπε διὰ τὸ ἀρχαῖον θέατρον καὶ τὸ φαινόμενον τῆς ἀπολιθωμένης καὶ τοὺς κόλπους της, θελήσωμεν νὰ προσθέσωμεν τὸ Ὑδραγωγεῖον Μόρηας, τὸ Μουσεῖον — ὅπου μάλιστα κεῖται πλὰξ πρώτης ποινικῆς διατάξεως διὰ παράβασιν συναλλάγματος, τὰ πρωτοχριστιανικὰ εὑρήματα, παράσημα ψηφιδωτά, τὸ προσκύνημα Ἁγιάσσου (εἰκὼν Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ), τὰς Μονὰς Λευκήνης καὶ Ὑψηλοῦ μὲ βιβλιοθήκας περιλαμβανούσας χιλιάδας τόμων, περγαμηνῶν καὶ παπύρων καὶ ἐὰν εἰς αὐτὴν δὲν λείψωμεν νὰ προσθέσωμεν τὴν Λῆμνον μὲ τὴν πλουσίαν ἱστορίαν της καὶ τὸ Μουσεῖον, τὰ ἐν τῷ ὁποίῳ εὑρήματα τοῦ ὁποίου νέας ἔδωσαν ἱστορικὰς σκέψεις περὶ Ἐτρούσκων, συγγενείας πρὸς ἡμᾶς καὶ ἀποικισμοῦ των. Βλέπομεν, ὅτι ὅλως ἰδιάζουσαν ἔχει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν τουριστικὸν χῶρον θέσιν ὁ Νομὸς Λέσβου. Ἐν τῇ περὶ τουρισμοῦ, λοιπόν, συζητήσει εὔλογος ἡ ἔρευνα περὶ τοῦ ποῖον διὰ τὴν περιφέρειάν μου αὐτὴν τὸ Κρατικὸν ἐνδιαφέρον. Λέγομεν νὰ εἴμεθα δίκαιοι; Τρία πρέπει νὰ διακρίνωμεν στάδια. Ποίαν εἶχε, ποίαν ἔχει καὶ ποίαν πρέπει νὰ λάβῃ θέσιν. Δὲν εἶμαι ἀντίθετος πρὸς τὴν ἄποψιν, ὅτι Λέσβος καὶ Λῆμνος ἠγνοήθησαν τουριστικῶς. Θὰ εἶμαι ὅμως κακόπιστος ἂν δὲν ἀναφέρω τὴν κατ’ ἐμὲ αἰτίαν τῆς ἀδιαφορίας ταύτης. Καὶ εἶναι αὕτη δύο λόγων ἀποτέλεσμα, Πρῶτον ὀφείλεται εἰς τὰ γενικὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ἔθεσε διὰ τὸν καθόλου τουρισμόν, ὁ ἐπὶ τῆς Προεδρίας ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς καὶ συνομολόγησεν ὁ κ. Βοβολίνης, καὶ δεύτερον, εἰς τοῦτο: Ἡ Λέσβος, ὅσον καὶ ἂν τὴν προβάλῃ ἡ ἱστορία καὶ ὅσον καὶ ἂν ἡ λογοτεχνία ἀπὸ γραφίδος Μυριβήλη–Βενέζη– Ἐφταλιώτη–Νιρβάνα καὶ τόσων ἄλλων ἐξυμνεῖται, ἦτο ἄγνωστος διὰ τοὺς πολλοὺς ὡς τόπος τουριστικῶς προσφερόμενος. Κειμένη ἐκτὸς συγκοινωνιακοῦ δικτύου καὶ μὴ ἀποτελοῦσα συγκοινωνιακὸν κόμβον, ἐστερεῖτο τοῦ πλεονεκτήματος τῆς ἐπικοινωνίας καὶ γνωριμίας μὲ διακινούμενον κόσμον καὶ μετέπειτα κήρυκα τῶν ὡραιοτήτων της, ὡς ἡ Κέρκυρα, ἡ Ρόδος κλπ. Ἡ Λέσβος δὲν ἔδιδεν ἀφορμὴν προσοχῆς. Κατὰ τοῦτο, διαφωνῶ μὲ τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον λέγοντα, ὅτι οἱ ξένοι δὲν ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν Α ἢ Β περιφέρειαν, ἀλλὰ διὰ τὴν εὐχαρίστησίν των, διότι πιστεύω, ὅτι γνωρίζοντες τὴν Α ἢ Β περιφέρειαν, γνωρίζουν ποῦ θὰ εὕρουν καὶ θὰ ἀναζητήσουν τὴν δικήν των εὐχαρίστησιν. Αὐτὰ πιστεύω ὡς αἰτίαν τῆς παραμελήσεως τῆς περιφερείας μου καὶ οὐχὶ ἔλλειψιν διαθέσεως τῆς παρούσης καὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως νὰ προσέξῃ τὴν ἄλλως τε καὶ προηγουμένως παρημελημένην περιοχήν. Καὶ ὁ συλλογισμός μου τοῦτος, δὲν εἶναι αὐθαίρετος, διότι ἀφ’ ἧς συνεκροτήθη Ἐπιτροπὴ Τουρισμοῦ καὶ παραλλήλως αὐτῆς ἡ πίστις ἑνὸς ἀνθρώπου, τοῦ ὁποίου ἡ μετριοφροσύνη ἀπαγορεύει τὴν μνείαν τοῦ ὀνόματός του μετὰ δρακὸς ἄλλων ἀγαπώντων τὴν πατρίδα των Λέσβον καὶ ἐπιθυμούντων καὶ πιστευόντων εἰς τουριστικὴν προαγωγὴν τῆς Λέσβου, ἔδωσε τὸν κεντρισμόν, ἔχομεν καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ξένων καὶ τοῦ Κράτους τὴν μέριμναν, καὶ ἰδού: Εἰσφέροντες καὶ δανειζόμενοι, ἐπισημαίνοντες τουριστικῶς προακτέους χώρους, ἀνεγείρουν παρὰ τὸν Μόλυβον τὸ μαγευτικὸν τουριστικὸν ξενοδοχεῖον τὰ «Δελφίνια». Σύγχρονον κτῖσμα, ἀνέσεις αἱ ἀπαιτούμεναι καὶ προσιταὶ προσκλήσεις ἐπισκεπτῶν. Οὕτω συνάπτονται αἱ γνωριμίαι καὶ ἡ ἄγνωστος Λέσβος, γίνεται γνωστή. Χιλιάδες ἐπισκεπτῶν Σουηδοί, Γερμανοί, Φινλανδοί, Γάλλοι καὶ φυσιογνωμίαι ἐξέχουσαι, διέρχονται τὰς διακοπάς των καὶ γίνονται κήρυκες διὰ τὴν Λέσβον καὶ τὰς καλλονάς της. Ἡ ὅλη προσπάθεια ὀφείλεται χάρις εἰς τὸν Δήμαρχον τῆς πόλεως Κυριακοῦ, ὅστις ὄχι μόνον τὸ σπίτι τοῦ χωριοῦ προάγει, ἀλλὰ ἐγκαινιάζει τὰς πέριξ τῆς νήσου, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰς μόλις 9 μίλια ἀπεχούσας Τουρκικὰς ἀκτάς, κρουαζιέρας. Ἀποτέλεσμα–ἐπίτευγμα τῆς προσπαθείας: Συνάλλαγμα εἰσρεῦσαν εἰς Μήθυμναν ἐκ τουριστικῶν πηγῶν:

Τουριστικοῦ ξενοδοχείου, ἀνέγερσις Μουσείου Μυτιλήνης. Κρατικὴ ἐκδήλωσις, σταδιακή:

Ἐνισχύσεις οἰκονομικαὶ πρὸς Δῆμον Μηθύμνης:

καὶ ἐν συνεχείᾳ σταθμοὶ ἀνεφοδιασμοῦ θαλαμηγῶν εἰς λιμένα Μυτιλήνης, ὁμοίως εἰς Μύρινα Λήμνου, προγραμματισμὸς τουριστικοῦ ξενοδοχείου, ἀνέγερσις Μουσείου Μυτιλήνης. Ἐθεώρησα χρήσιμον τὴν ἔκθεσιν τῶν ὅσων ἀνέφερα καὶ ἐπαγωγῶν ὡς λύουσαν ἀπορίας καὶ δίδουσαν παραδείγματα καὶ λύσεις. Ἤδη, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ τελειώσω, μὲ ὀλίγα τινὰ τοῦ τρίτου σταδίου τῆς ἐρεύνης μου ἤτοι, ποίαν πρέπει νὰ καταλάβῃ θέσιν ὁ Νομὸς Λέσβου εἰς τὸ τουριστικὸν ἐνδιαφέρον τοῦ Κράτους. Φρονῶ, καὶ τὴν αἰτοῦμαι γενναιόφρονα. Μὲ τὰς ὡραιότητας, ὡς περιεγράφησαν, μὲ τὰ Μνημεῖα ὡς ἠριθμήθησαν, μὲ τὰ φαινόμενα ὡς ἐλέχθησαν. Μὲ τουριστικὴν προβολὴν διεθνοῦς ἤδη, ὄχι μόνον χώρου Μολύβου, ὡς εἶπον, ἀλλὰ καὶ νέου ἀξιοποιηθέντος τοιούτου, τῆς Ἐρεσσοῦ, ὅπου τὸ ἀπολιθωμένον δάσος, ὅπου διὰ προσφορᾶς ἀτόκου δανείου 300 χιλιάδων ἀπὸ μέρους Γερμανῶν τουριστῶν καὶ ἐξ ἰδιωτικῶν πηγῶν ἀνεγείρεται ξενοδοχεῖον μισθωμένον ἤδη ὑπ’ αὐτῶν, ἐνεργείας τοῦ δραστηρίου δημάρχου της κ. Λ. Κόντα. Μὲ 25 ξενοδοχεῖα Λέσβου καὶ Λήμνου, τῶν ὁποίων τινὰ ὡς τὸ «Λέσβιον», «Σαπφώ», «Ἀκρογιάλι», τελείως σύγχρονα. Ἐπιβάλλεται ἄμεσος χρηματοδότησις διὰ τὴν πλὰζ Μολύβου, ἄμεσος μέριμνα διὰ τὴν ἀξιοποίησιν Ἐρεσσοῦ–Σιγρίου καὶ τῆς γείτονος τοῦ Μολύβου Πέτρας καὶ Συκαμιᾶς. Μέριμνα διὰ τὰς ἰαματικὰς πηγὰς καὶ δὴ τὴν μοναδικὴν εἰς ὁλόκληρον τὴν Εὐρώπην ὑπερθερμικὴν Πολυχνίτου διὰ τὰς ἀρχαιότητας καὶ δὴ τὸ θέατρον. Ἰδιαιτέραν προσοχὴν διὰ τὴν διαφήμισιν τῆς περιφερείας καὶ ὁλοκλήρωσιν τοῦ κρατικοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὸ ὁδικὸν θέμα, διότι καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ διαφωνήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Μαλιάκαν. Στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψει του εἶναι: Ὁδικὸν Δίκτυον. Τὸ συνολικὸν μῆκος τῶν χαρακτηρισθεισῶν ὡς ἐθνικῶν ὁδῶν τοῦ Νομοῦ ἀνέρχεται εἰς 61 χιλιόμετρα, τῶν δὲ ἐπαρχιακῶν εἰς 556 τοιαῦτα. Ἐκ τούτων κατὰ τὸ ἔτος 1954 ἦσαν ἀσφαλτοστρωμένα μόνον 12 χιλιόμετρα κατὰ τὰ ἔτη 1955 καὶ 1956 ἀσφαλτοστρώθησαν 24, κατὰ τὰ ἔτη 1957 ἕως 1960 ἕτερα 40 χιλιόμετρα, κατὰ δὲ τὴν τελευταίαν διετίαν 62 εἰσέτι, ἤτοι κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1961 τὸ συνολικὸν μῆκος τῶν ἀσφαλτοστρωμένων ὁδῶν τοῦ Νομοῦ ἀνῆλθεν εἰς 138 χιλιόμετρα ἔναντι τῶν 40 συνολικῶς δηλωθέντων ὑπὸ τοῦ ρηθέντος βουλευτοῦ. Κατὰ τὸ τρέχον ἔτος προβλέπεται ἡ ἀσφαλτόστρωσις τῶν ὁδῶν Καλλονῆς–Πέτρας–Μηθύμνης καὶ Γέρας–Πλωμαρίου, συνολικοῦ μήκους 35 χιλιομέτρων ὑπὸ τῆς 6ης ΜΟ-ΜΑ, ἥτις ἀπὸ μηνῶν ἤρξατο τῶν σχετικῶν ἐργασιῶν. Ἐκ παραλλήλου προβλέπεται ἡ ἀσφαλτόστρωσις 7 χιλ. περίπου ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Μυτιλήνης–Καλλονῆς δι’ ἐγκριθείσης καὶ ἀποσταλείσης ἤδη πιστώσεως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, ἀσφαλτοστρωθησομένων οὕτω συνολικῶς ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους 42 χιλιομέτρων. Σχετικῶς μάλιστα, δέον νὰ ἀναφερθῇ καὶ ἐξαρθῇ τὸ ἐπίτευγμα τῆς κατὰ τὰ ἔτη 1956 ἕως 1961 πραγματοποιήσεως διανοίξεως 220 χιλ. νέων μονίμου δι’ αὐτοκινήτου βατότητος ἀγροτικῶν ὁδῶν συνδεουσῶν τὰς Κοινότητας μὲ τὰς ἀγροτικὰς περιοχάς. Τοιαύτη ἐκδήλωσις διὰ τὴν περιοχὴν Νομοῦ Λέσβου, πιστεύω, ὅτι θὰ εἶναι ἐπιτυχὴς κατεύθυνσις τῆς τουριστικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους καὶ θὰ ὑπάρξῃ ὠφέλεια θετικὴ τόσον διὰ τὴν περιφέρειαν Λέσβου, ὅσον καὶ γενικώτερον διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Θέλω νὰ πιστέψω, ὅτι τέλος ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας κ. Δ. Μακρῆς, ὅστις ἔκαμε τὴν τιμὴν εἰς τὴν Λέσβον νὰ τὴν ἐπισκεφθῇ καὶ διαπιστώσῃ τὰς καλλονάς της θὰ κάμῃ πραγματικότητα καὶ τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως αὐτῆς καὶ γενικωτέρας ὠφελείας.

§52Ν. ΜΑΛΛΙΑΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, χαίρω διότι ὁ ρήτωρ ἐπεβεβαίωσεν ὅσα ἀνέφερα κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου εἰς τὴν Βουλήν, ἐπὶ τοῦ τουρισμοῦ, ὅτι δηλαδή, ὅ,τι συνετελέσθη εἰς τὴν Μυτιλήνην ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Αἱ μικροπιστώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν, ὅτι ἐδόθησαν θὰ ἦσαν ἄξιαι λόγου, ἐὰν ἀφεώρων μικρὰν νῆσον. Ἐκ τοῦ ὁδικοῦ δικτύου, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται περίπου εἰς 600 χιλιόμετρα ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς ἐθνικαὶ ὁδοὶ μόνον 60 χιλιόμετρα καὶ αὐτῶν τῶν χιλιομέτρων ἐπιδιώκεται ἡ κατασκευή. Ἐπίσης, ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορηθῶ ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον, πόθεν ἤντλησε τὰς πληροφορίας, ὅτι δεκάδες χιλιάδων τουρίσται ἦλθον πέρυσιν εἰς Μυτιλήνην. Αὐτὸ εἶναι ἀνακριβές, διότι ἐὰν πράγματι τόσος μεγάλος ἀριθμὸς τουριστῶν ἤρχετο εἰς Μυτιλήνην, θὰ τὸ εἴχαμεν ἀντιληφθῆ.

§53Κ. ΜΑΚΡΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ, ὁ κ. συνάδελφος, νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι πλανᾶται ἐὰν νομίζῃ ὅτι τὰ Δελφίνια εἶναι ἐπέκτασις παλαιοῦ οἰκήματος. Εἶπον, ὅτι ὑπάρχουν 120 τουριστικὰ δωμάτια καὶ ὅτι ἕκαστον ἔχει δύο κλίνας. Τὰς πληροφορίας ἔχω ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει γίνει ἡ ἀνταλλαγὴ τοῦ συναλλάγματος καὶ ἀπὸ τὰς διανυκτερεύσεις. Ἤδη σᾶς ὠνόμασα 8.000 διανυκτερεύσεις.

§54Ν. ΜΑΛΛΙΑΚΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ ξενοδοχεῖον «Δελφίνια» τοῦ Μολύβου εἶναι ἐπισκευὴ καὶ ἐπέκτασις παλαιοῦ ἀρχοντικοῦ τοῦ Δημάρχου Μολύβου κ. Κυριακοῦ.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Ντάγγας, ἔχει τὸν λόγον.

§56Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁμολογῶ, ὅτι ἡ γενίκευσις τῆς συζητήσεως διὰ τὸν τουρισμὸν δίδει καὶ εἰς ἐμὲ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἀσχοληθῶ, ὄχι ἁπλῶς μὲ τὸν τουρισμόν, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ ζήτημα τῶν ἐπενδύσεων, τὸ ὁποῖον ἅπτεται καὶ τοῦ τουρισμοῦ, δεδομένου, ὅτι τὰ κεφάλαια διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ προέρχονται ἐκ τοῦ κεφαλαίου ἐπενδύσεων, ἐξ οὗ καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ νὰ παρίσταται εἰς τὰς συνεδριάσεις κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ὑπὸ κρίσιν ἐπερωτήσεως. Ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκ μέρους τοῦ κ. Τσάτσου, πρώην Ὑπουργοῦ Προεδρίας Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ τουρισμὸς ἀποτελεῖ ἐκπολιτιστικὴν προβολὴν τῆς χώρας. Διερωτῶμαι, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ τοιαύτη τουριστικὴ προβολή, ὅταν πέριξ τῶν Ἀθηνῶν ὑπάρχουν περιοχαὶ αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν καὶ στεροῦνται τῶν στοιχειωδῶν μέσων ζωῆς. Καὶ συγκεκριμένως, κ. συνάδελφοι, ἀρχίζω ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν προθήκην τῆς πρωτευούσης. Τὸ Πασαλιμάνι τοῦ Πειραιῶς ἀποδίδει μίαν δυσοσμίαν ἡ ὁποία προκαλεῖ ἐντύπωσιν εἰς τοὺς εἰσερχομένους. Τὸ ἴδιο δὲ συμβαίνει καὶ μὲ τὴν Πειραϊκὴν χερσόνησον. Διερωτῶμαι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ἱκανοποιημένη ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ὁ προθάλαμος τῆς Πρωτευούσης εὑρίσκεται εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ποῖον ἔργον, κ. συνάδελφοι, ἔγινεν εἰς τὸν Πειραιᾶ; Ποῖα ἔργα συνετελέσθησαν, ὥστε ὁ Πειραιεὺς νὰ ἀποκτήσῃ ὄψιν συγχρόνου πόλεως; Εἰς τὸν Λόφον Προφήτου Ἠλιοῦ τῆς Καστέλλας ἔπρεπε νὰ ἀναγερθῇ ἕνα τουριστικὸν ξενοδοχεῖον ὡς καὶ ἕν τουριστικὸν περίπτερον εἰς Τουρκολίμανον. Τὸ ὁδικὸν δίκτυον τοῦ Πειραιῶς εἶναι εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Ἤδη θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν Βʹ Περιφέρειαν Πειραιῶς, ἡ ὁποία ἐκτείνεται ἀπὸ τοῦ Περάματος μέχρι καὶ τοῦ Νέου Φαλήρου. Ἐρωτᾶται, ἔγινε στοιχειώδης ἐκκαθάρισις τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης; Ἐλήφθησαν μέτρα βελτιώσεως τῆς καταστάσεως εἰς τὴν περιοχὴν Περάματος, ὅπου κατοικοῦν 20.000 ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται φωτισμοῦ, ὕδατος, δρόμων καὶ ὅλων τῶν στοιχειωδῶν ἀναγκῶν μιᾶς συγχρονισμένης πόλεως;

§57Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Καὶ πληρώνουν τὸ 3% διὰ τὴν ὕδρευσιν.

§58Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Βεβαίως. Καὶ ὅταν εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἐπετράπη τὸ κτίσιμον χιλίων σπιτιῶν, σήμερον ἀντιμετωπίζεται τὸ δρᾶμα τοῦ ξεσπιτώματος, χάρις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας. Ὅταν λοιπὸν ἡ δυστυχία κτυπάῃ τὴν πόρτα τῆς πρωτευούσης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκεντρώσωμεν τουρίστας.

§59Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅμως ἔρχονται.

§60Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ἔρχονται καὶ βλέπουν τὴν δυστυχία. Πρέπει νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι δὲν εἶναι εὐχάριστο τὸ θέαμα. Ὑπῆρχε πρόγραμμα, βάσει τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ γέφυρα ἡ συνδέουσα τὴν Σαλαμῖνα μὲ τὴν ἀντίπεραν ὄχθην τοῦ Περάματος. Ἐγκατελείφθη. Καὶ ὅμως ἐπρόκειτο περὶ ἀξιολόγου τοποθετήσεως κεφαλαίου καὶ σοβαρᾶς ἀποδοτικῆς ἐπενδύσεως. Καὶ αὐτὸ τὸ νησὶ ἔχει καταδικασθῆ εἰς μαρασμόν, διότι πρέπει νὰ ἔχῃ ἐξησφαλισμένην τὴν ἐπικοινωνίαν μὲ τὸν Πειραιᾶ διὰ νὰ ἀναπνεύσῃ. Ἀλλὰ πέραν αὐτῶν δὲν ἀντιμετωπίσθησαν οὐδὲ αἱ στοιχειώδεις ἀνάγκαι τῶν ἄλλων ἓξ Δήμων. Ἡ Δραπετσώνα ἔχει ἀκόμα παράγκες. Δὲν ἔχει οὔτε ἕνα Γυμνάσιον. Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ τὸ Κερατσίνι καὶ μὲ τὸν Κορυδαλλόν. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν 4ην πόλιν τῆς Ἑλλάδος, τὴν Νίκαιαν. Μία σούδα εἶναι, ἡ ὁποία τὴν διασχίζει. Τὸ χειμῶνα μεταβάλλεται εἰς θάλασσα καὶ τὸ καλοκαῖρι εἰς νοσογόνον ἑστίαν 13 ἑκατομμύρια εἶχε προϋπολογισθῆ ἡ δαπάνη διὰ τὴν ἐξυγίανσίν της. Ἐπὶ τέλους δὲν εἶναι μέγα τὸ ποσόν, ἐν συγκρίσει μὲ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἀφθόνως δαπανῶνται. Καὶ ὅμως ἡ πόλις ταλαιπωρεῖται ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐπάρατον τάφρον. Δρόμοι οἱ ὁποῖοι ἐξυπηρετοῦν τὸν τουρισμόν, δὲν ὑπάρχουν. Δὲν εἶναι ἀρκετὸν νὰ εἶναι τὸ κέντρον μόνον καλωπισμένον. Δὲν ἀρκεῖ αὐτό. Ὀφείλομεν νὰ στρέψωμε τὴν προσοχήν μας καὶ εἰς τὰ πέριξ τῶν Ἀθηνῶν. Σχολεῖα δὲν ὑπάρχουν. Εἰς τὴν Νίκαιαν λειτουργεῖ ἕνα μόνον Γυμνασιακὸν συγκρότημα, τὸ ὁποῖον στεγάζει 2.500 παιδιά, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ λειτουργοῦν 4 Γυμνάσια. Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ τὸν Κορυδαλλόν, τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ τὸν Ἅγιο Ἰωάννη τὸν Ρέντη, ὁ ὁποῖος εἶναι μία συνοικία ὑπὸ ἀνάπτυξιν. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸ Νέον Φάληρον. Κάποτε ὑπῆρξε τὸ προάστειον τῶν Ἀθηνῶν. Ἐν τούτοις ἡ πλὰζ ἔγινεν εἰς τὴν Βουλιαγμένην, ἡ ὁποία εἶναι ἀπλησίαστος εἰς τὸν πτωχὸ κόσμο, εἰς τὸν λαϊκὸν τουρισμόν. Ἐν τούτοις ἀντὶ τῆς περιοχῆς τῆς Βουλιαγμένης ἔπρεπε νὰ εἶχε ἀξιοποιηθῆ ἡ περιοχὴ τοῦ Νέου Φαλήρου. Μὲ τὴν συγκοινωνιακὴν γραμμὴν τοῦ Ἠλεκτρικοῦ Σιδηροδρόμου θὰ εἶχεν ἐξυπηρετηθῆ ὁλόκληρος ἡ δυτικὴ πλευρὰ τῶν Ἀθηνῶν. Σήμερον διὰ νὰ μεταβῇ ὅλος αὐτὸς ὁ κόσμος εἰς τὴν Βουλιαγμένην, πρέπει νὰ χρησιμοποιήσῃ τρεῖς ἀλλεπαλλήλους συγκοινωνίας. Καὶ αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ οὐσιαστικὴν ἀξιοποίησιν ἑνὸς παραθαλασσίου χώρου, χάριν τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ κοινοῦ. Μὲ στενόκαρδον πνεῦμα ἀντιμετώπισεν ἡ Κυβέρνησις τὸν τουρισμὸν καὶ ἐγκατέλειψε τοὺς Δήμους τοὺς πέριξ τῆς πρωτευούσης, εὑρισκομένους κατὰ τρόπον αὐτόχρημα ἀνάλγητον, διότι ἐπὶ τέλους ἀπὸ τὸν ἱδρῶτα τῆς φορολογίας αὐτῶν τῶν Δήμων, δημιουργοῦνται τὰ ὑπερέσοδα. Ἐγεννήθη ἐπὶ πλέον τὸ ζήτημα, τὶ πρόκειται νὰ γίνῃ μὲ τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ αἰγιαλοῦ. Ἡ Κυβέρνησις παρέλειψε νὰ θέση εἰς ἐφαρμογὴν τὴν σύμβασιν τοῦ Λονδίνου τοῦ 1954, ἡ ὁποία ἀπαγορεύει τὴν ρύπανσιν τῶν θαλλασσῶν ἀπὸ τὰ ἀπορρίμματα τῶν διερχομένων σκαφῶν. Τὸ θέμα εἶχεν ἀνακύψει ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Αʹ Παγκοσμίου πολέμου, ὅτε εἶχεν ἀποφασισθῆ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ρυπάνσεως τῆς θαλάσσης εἰς ἀπόστασιν 50 ναυτικῶν μιλίων ἀπὸ τοῦ αἰγιαλοῦ, ἡ ὁποία σήμερον ηὐξήθη εἰς 100. Τὴν σύμβασιν ταύτην ὑπέγραψαν 32 Κράτη τὸ 1954 εἰς Λονδῖνον, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 16 τὴν ἔθεσαν εἰς ἐφαρμογήν. Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐπροχώρησεν εἰς τὴν ἐφαρμογήν της. Ἡ τουριστικὴ Ἀστυνομία ἀπουσιάζει παντελῶς, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ἐπαίρεται, ὅτι ἐπετέλεσεν θεάρεστον ἔργον. Ἀναμφισβητήτως ἐγένετο διάθεσις μεγάλων χρηματικῶν ποσῶν. Ὁ κ. Λύχνος εἶπεν, ὅτι διετέθησαν 1.230.000.000 διὰ τουριστικὰ ἔργα. Ἀλλὰ τὶ ἀπέδωσε τὸ ποσὸν αὐτό; Ὁ κ. Τσάτσος ὑπεστήριξεν ὅσα καὶ ὁ κ. Φωκᾶς, ὑπεστήριξεν, ὅτι τὰ τουριστικὰ ἔργα δὲν ἔχουν σκοπὸν ἀποταμιευτικόν. Ἀλλὰ τότε, πρόκειται περὶ ἔργων σπατάλης; Πρόκειται περὶ ἔργων, τὰ ὁποῖα γίνονται μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ δαπανηθοῦν χρήματα;

§61Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Δὲν εἶπεν ἀκριβῶς αὐτό. Εἶπεν, ὅτι ἐνδεχομένως ὑπάρχουν τουριστικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα καὶ τῶν ὁποίων ἡ δημιουργία θεωρεῖται ἀναγκαία, ὀφειλομένη εἰς γενικωτέρους τουριστικοὺς λόγους, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἀποδίδουν. Δὲν εἴπομεν βεβαίως, ὅτι ὅλα τὰ ἔργα δὲν πρόκειται νὰ ἀποδώσουν ἢ ὅτι πρόκειται περὶ ἐπενδύσεων, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται κάτω τοῦ μηδενός, ἀλλά, ὅτι εἰς ὡρισμένα ἐκ λόγων γενικωτέρας ἐκτιμήσεως, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συμβῇ αὐτό, ὅπως π.χ. συνέβη μὲ τὸ ξενοδοχεῖον τοῦ Ἀργοστολίου. Δὲν σημαίνει, ὅτι τὸ ξενοδοχεῖον δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐπειδὴ δὲν ἀπέδωσε.

§62Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὁ τρόπος τῆς ἐκμεταλλεύσεως, δὲν ὑπῆρξεν ὀρθός.

§63Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Δὲν ἀνεφέρθην εἰς τὸ ξενοδοχεῖον τοῦ Ἀργοστολίου, δύναμαι ὅμως, νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Πάρνηθος, ὅπου μὲ 120 ἑκατομμύρια θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν 120 ἐκπαιδευτήρια καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν Βʹ Ἐκλογικὴν Περιφέρειαν Πειραιῶς, ὅπου πτωχοὶ γονεῖς ἀναγκάζονται νὰ στέλνουν τὰ παιδιά τους εἰς Ἰδιωτικὰ Ἐκπαιδευτήρια πληρώνοντες ἐκ τοῦ ὑστερήματός των δίδακτρα.

§64Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Τότε θὰ εἴχαμε ἐπερωτήσεις ἀπὸ βουλευτὰς ἄλλων περιφερειῶν, διότι τὰ ἐκπαιδευτήρια δὲν ἔγιναν εἰς τὴν περιφέρειάν των.

§65Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ἦτο δυνατὸν νὰ κατανεμηθοῦν εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ὅταν ἐγένετο ἡ σκέψις διὰ τὴν διάνοιξιν τῆς ὁδοῦ Κοραῆ, ἡ δαπάνη προϋπελογίσθη εἰς 1.500 ἑκατομμύρια, ἡ ὁποία ἐνδεχομένως θὰ ἠδύνατο νὰ φθάσῃ καὶ τὰ 3.000. Διερωτῶμαι, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν δυνατότητα τῆς διαθέσεως αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ, διατὶ δὲν ἀντιμετώπισε μὲ αὐτὸ τὴν ἵδρυσιν ἐκπαιδευτηρίων εἰς ὅλην τὴν χώραν ἢ τοὐλάχιστον τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν θυμάτων τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς. Ἡ Κυβέρνησις διαθέτει χρήματα ἀναμφισβητήτως, χρήματα προερχόμενα ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ ὤφειλε νὰ προβῇ εἰς ἱεράρχησιν τῶν δαπανῶν καὶ ἀξιολόγησιν τῶν ἀναγκῶν. Πρέπει νὰ γίνουν ἔργα ἀποδοτικά, τὰ ὁποῖα θὰ ἱκανοποιοῦν καὶ τὴν γενικὴν ἀντίληψιν, ἀλλὰ καὶ τὰς γενικωτέρας ἀνάγκας. Καὶ ὅμως, ὑπάρχουν περιφέρειαι πέριξ τῆς Πρωτευούσης, τῆς Βʹ Ἐκλογικῆς Περιφερείας Πειραιῶς, χωρὶς νερό, χωρὶς φῶς, χωρὶς δρόμους. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας δὲν ἐλήφθησαν μέτρα, ἀλλὰ ἡμίμετρα. Ἔγινεν ὁ δρόμος τοῦ Σουνίου. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως· ἐλήφθησαν μέτρα κατὰ τὴν κατασκευὴν διὰ τὴν ἐγκατάστασιν καλωδίων τηλεφώνου καὶ ὑδροσωλήνων ἢ θὰ ἀρχίσωμεν νὰ σκάβωμεν πάλι; Ἰδού, ὅτι τὸ πρόσχημα τῆς τουριστικῆς ἀναπτύξεως γίνεται διασπάθισις τοῦ Δημοσίου πλούτου. Ὁ κ. Τσάτσος εἰς τὴν τελευταίαν του ὁμιλίαν ἐχαρακτήρισε τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, ὡς Κυβέρνησιν ὁδοποιῶν. Νομίζω, ὅτι ἠτύχησεν εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτόν. Μᾶλλον ὤφειλε νὰ τὴν χαρακτηρίσῃ ὡς Κυβέρνησιν ἐργολάβων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λαμπράκης, ἔχει τὸν λόγον.

§67Γ. ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὡς βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων, λαμβάνω τὸν λόγον διὰ νὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῆς περιοχῆς αὐτῆς. Καὶ πρῶτον, ἡ ὡραία νῆσος Αἴγινα. Μὲ τὸν ἀρχαῖον θρῦλον της. Μὲ τὸν ἐξαίρετον Ναὸν τῆς Ἀφαίας, τὰς 365 Ἐκκλησίας της, τὰ φημισμένα φυστίκια της, τὰ ὡραῖα ἀκρογιάλια της. Ἐν τούτοις, οὐδὲν ἔργον τουριστικὸν ἀξιόλογον ἐγένετο ἐκεῖ. Ξενοδοχεῖα ὑποφερτά, πλὴν δύο, τριῶν, δὲν ὑπάρχουν. Ἑστιατόρια ὁμοίως. Δὲν ὑπάρχει ἐπίσης Τράπεζα διὰ νὰ συναλλάσσωνται οἱ κάτοικοι, οἱ ἐκδρομεῖς καὶ οἱ τουρίσται. Παραγνωρίζεται ἡ ὡραία Αἴγινα, ἐνῷ διαθέτει τὰς προϋποθέσεις τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως. Καὶ τώρα ἡ χερσόνησος τῶν Μεθάνων, ὅπου τὸ ξενοδοχειακὸν πρόβλημα ἔχει ἱκανοποιητικῶς ρυθμισθῆ. Εἰς τὰ Μέθανα ὑπάρχουν περίφημα ἰαματικὰ νερά, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος τὸ 1890 ἀνήγειρε κτιριακὸν συγκρότημα, δημιουργηθέντος οὕτω, ὑδροθεραπευτικοῦ κέντρου. Σήμερον ὅμως, τὸ λουτρικὸν συγκρότημα Μεθάνων, παρὰ τὸ ὅτι συγκεντρώνει χιλιάδας λουτροθεραπευομένων, ἐν τούτοις, εὑρίσκεται εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν. Διὰ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῆς ὡραίας λουτροπόλεως τῶν Μεθάνων, εἶναι ἐπιβεβλημένον, ὁ Ε.Ο.Τ., νὰ προβῇ εἰς ἐπίσπευσιν τῆς ἀνεγέρσεως λουτρικοῦ συγκροτήματος, καὶ οὕτω ὁ πόθος τῶν κατοίκων τῶν Μεθάνων πραγματοποιηθῇ. Διὰ τὸν Πόρον, τὴν Ὕδραν καὶ τὰς Σπέτσας, τὸ πρόβλημα τῶν ξενοδοχείων ἔχει λυθῆ ἱκανοποιητικῶς. Ἐπιβάλλεται ὅμως, νὰ γίνουν περισσότερα τουριστικὰ ἔργα, διότι διαθέτουν τοιαύτας φυσικὰς καλλονάς, ὥστε δικαίως νὰ κατακλύζωνται ὑπὸ τῶν ἐκδρομέων καὶ τουριστῶν. Τέλος, ἀναφέρομαι εἰς τὰ Κύθηρα ἢ τὴν Πορφυροῦσαν Νῆσον. Κατὰ τὴν μυθολογίαν, ἐκεῖ ἐγεννήθη καὶ ἐλατρεύθη ἡ Κυθηρεία Ἀφροδίτη, τῆς ὁποίας τὸ ἱερὸν ἦτο τὸ ἀρχαιότερον καὶ τὸ ὡραιότερον, ἐξ ὅσων εἶδε κατὰ τὴν περιήγησίν του ὁ ἱστορικὸς–περιηγητὴς Παυσανίας. Ἡ διὰ θαλάσσης ἢ ξηρᾶς μετάβασις εἶναι ἀθλία. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἀποπερατωθῇ ὁ λιμὴν Ἁγίας Πελαγίας Κυθήρων. Τὰ ξενοδοχεῖα τῶν Κυθήρων δὲν εἶναι οὔτε ὑποφερτά. Τὰ ἑστιατόρια τὸ ἴδιον. Ἐπιβάλλεται συνεπῶς, νὰ ἀξιοποιηθῇ τουριστικῶς ἡ νῆσος Κύθηρα διὰ τῆς ἀνεγέρσεως τοὐλάχιστον 2 ξενώνων μὲ σύνολον 80–100 κλινῶν, 2–3 ἑστιατορίων, τοῦ στοιχειώδους ὁδικοῦ δικτύου καὶ τῆς ἀποπερατώσεως τοῦ λιμένος τῆς Ἁγίας Πελαγίας καὶ Καψάλι. Κύριοι βουλευταί, θὰ σᾶς ἀπασχολήσω διὰ τὸν Πειραιᾶ. Εἶναι ἡ δευτέρα πόλις τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁ πρῶτος ναυτικὸς Δῆμος τῆς Ἑλλάδος. Ὁ Πειραιεύς, περιέργως, δὲν ἔχει περιληφθῆ εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως. Φορεὺς τοῦ τουρισμοῦ εἰς τὸν Πειραιᾶ εἶναι ὁ Ο.Λ.Π., τοῦ ὁποίου ὅμως εἶναι ἄλλη ἡ ἀποστολή. Ὁ Ε. Ο.Τ. ἀπουσιάζει ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ ὁ δὲ Ο.Λ.Π. ἐκτρέπεται τῆς κυρίας ἀποστολῆς του, ἀναμιγνυόμενος εἰς ἔργα ἀλλότρια, τουριστικά. Ἐὰν ὁ Ο.Λ.Π., ἔχῃ οἰκονομικὰ περισσεύματα, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ λιμένος καὶ τὴν κάλυψιν τῶν ἀναγκῶν του, δηλαδὴ εἰς τὴν κατασκευὴν εἰς τὸ Πέραμα τῆς ἐπισκευαστικῆς βάσεως, γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ 40 μεγάλας καὶ 40 μικρὰς σιδηροβιομηχανίας τοῦ Πειραιῶς. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ πρέπει ἡ Διοίκησις τοῦ Ο.Λ.Π. νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰς ταλαντεύσεις καὶ νὰ προχωρήσῃ θαρραλέως διὰ τὸ καλὸν τῆς συμπαθοῦς τάξεως τῶν ἀσχολουμένων μὲ τὰς ναυπηγήσεις, ὡς ὀρθῶς ἔχει δημοσιεύσει εἰς τὰ «Ναυτικὰ Χρονικὰ» ὁ Γενικὸς Ἔφορος τῶν Σιδηροβιομηχανιῶν κ. Ἐφραιμίδης. Θὰ ἠδύνατο, ἐπίσης, ὁ Ο.Λ.Π., νὰ προβῇ εἰς ἐλάττωσιν τοῦ κόστους τοῦ λιμένος, μὲ ἐπακόλουθον τὴν αὔξησιν τῆς ἐπιβατικῆς καὶ ἐμπορευματικῆς κινήσεως τοῦ λιμένος. Εἴκοσι ἑκατομμύρια δραχμῶν, διέθεσεν ὁ Ο.Λ.Π. διὰ τὰς λιμενικὰς ἐγκαταστάσεις παρὰ τὸ Δέλτα τοῦ Φαλήρου μὲ σκοπὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ τὴν ἀποβίβασιν τῶν ξένων ἐπισήμων, ὁσάκις οὗτοι θὰ ἐπισκέπτωνται διὰ θαλάσσης τὴν Ἑλλάδα. Ὅταν ὁ Ο.Λ.Π., ἀπεφάσισε νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ περιττὸν αὐτὸ ἔργον, ἐξήγειρε τοὺς ἐκπροσώπους τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τοῦ Πειραιῶς καὶ τοὺς λοιποὺς ἁρμοδίους, οἱ ὁποῖοι ὑπεγράμμισαν τοὺς κινδύνους τοῦ ἔργου. Διότι διὰ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τοῦ κυρίως λιμένος τοῦ Πειραιῶς εἶχον ἐξοδευθῆ δεκάδες ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Τὸ ἔργον αὐτό, παρὰ ταῦτα, ἐγένετο. Καὶ οἱ ἁρμόδιοι τοῦ Ο.Λ.Π., προέβησαν εἰς τὰς ἀκολούθους διαπιστώσεις: 1) Οἱ ἀφικνούμενοι διὰ θαλάσσης εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπίσημοι, εἶναι ἐλάχιστοι. 2) Τὸ ἐκτελεσθὲν ἔργον ἀποτελεῖ ἐπένδυσιν ἄνευ ἀποδόσεως. 3) Τὸ ἀντιπαραγωγικὸν αὐτὸ ἔργον κινδυνεύει νὰ προσχωθῇ ὑπὸ τῆς λάσπης καὶ τῆς ἄμμου. Ἕτερον τουριστικὸν ἔργον τοῦ Ο.Λ.Π., εἶναι ὁ λιμὴν τῆς Ζέας ἢ Πασσαλιμάνι. Τὸν λιμένα αὐτόν, ὁ Ο.Λ.Π. ἀνέλαβε νὰ μετατρέψῃ εἰς λιμένα πολυτελῶν θαλαμηγῶν. Πρὸς τοῦτο, ἔκτισε τὸν προστατευτικὸν λιμενοβραχίονα εἰς τὰ ἀνοικτὰ τῆς εἰσόδου τοῦ λιμένος, χωρὶς προηγουμένως νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὸ ἀποχετευτικὸν σύστημα. Διότι εἰς τὸ Πασσαλιμάνι ἐκχύνονται οἱ βόθροι τῆς παλαιᾶς πόλεως τοῦ Πειραιῶς. Πρίν, τὰ θαλάσσια ρεύματα, εἰς τὴν εἴσοδον τοῦ λιμένος ἀνανέωνον τὰ ὕδατα τοῦ λιμένος καὶ οἱ βόθροι, ἀπεμακρύνοντο ἀπὸ τὸν λιμένα. Μετὰ τὴν κατασκευὴν ὅμως τοῦ λιμενοβραχίονος εἰς τὴν εἴσοδον τοῦ λιμένος, τὰ θαλάσσια ρεύματα ἐξουδετερώθησαν καὶ οἱ βόθροι κατέστησαν τὸ Πασσαλιμάνι τέλμα βόθρων. Ὅταν μάλιστα φυσᾷ νοτιᾶς ἢ σορόκος, ἡ δυσοσμία εἰς τὴν γύρω Πειραϊκὴν περιοχὴν εἶναι ἀνυπόφορος. Ἀληθὴς σοῦδα καὶ ἀληθῶς ἐπικίνδυνος νοσογόνος ἑστία.

§68Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Τὸ ἐνδιαφέρον μου διὰ τὸν τουρισμὸν εἶναι γενικὸν καὶ περιλαμβάνει τὸ θέμα τουρισμοῦ ἐν τῷ συνόλῳ του ὡς κλάδον τῆς οἰκονομίας. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἔχω γνῶσιν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ προγράμματος τουριστικῆς ἀναπτύξεως. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, λοιπόν, μὲ κἄποιαν γενικότητα, διότι δὲν θὰ ἐπεθύμουν διὰ τῆς ἀπαντήσεώς μου νὰ δεσμεύσω δι’ αὐτοῦ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Θὰ σᾶς εἴπω λοιπὸν τὰ ἑξῆς: Γνωρίζετε πολλὰ λιμάνια τῆς φύσεως τοῦ Πειραιῶς, τὰ ὁποῖα νὰ γειτνιάζουν μὲ πόλεις τουριστικοῦ ἐνδιαφέροντος, ὅπως αἱ Ἀθῆναι καὶ νὰ ἔγινε εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν προσπάθεια μεταφορᾶς τοῦ τουριστικοῦ κέντρου πρὸς τὸ λιμάνι αὐτό; Τὰ προβλήματα τοῦ Πειραιῶς, ὡς προβλήματα τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ Πειραιῶς ἢ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ποὺ ἠμποροῦν νὰ ἐνδιαφέρουν τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς, νὰ συνδέωνται μὲ τὴν φύσιν τῆς πόλεως ὄχι ὡς τουριστικῆς, ἀλλὰ ὡς κέντρου εἰσαγωγικοῦ καὶ ὡς κέντρου διαμετακομιστικοῦ ἐμπορίου.

§69Γ. ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ. Κατὰ συνέπειαν, κύριοι βουλευταί, καλῶς ὁ Πειραιεύς, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν ἀξιοποιεῖται.

§70Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1951 ὑπάρχει σχέδιον τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ λόφου τοῦ Προφήτου Ἠλία Πειραιῶς. Ἀντὶ νὰ συζητοῦμεν διὰ τὴν σπατάλην χρημάτων, διὰ τὴν βεβήλωσιν τοῦ λόφου τοῦ Λυκαβηττοῦ, ἰδοὺ πρὸς τουριστικὴν ἀξιοποίησιν ὁ λόφος τοῦ Προφήτου Ἠλία Πειραιῶς καὶ τῆς παρ’ αὐτῷ νησίδος Κουμουνδούρου. Σᾶς τὰ ὑπενθύμισα αὐτὰ ὡς μίαν ἀπάντησιν πρὸς τὸν κ. Ὑφυπουργὸν Συντονισμοῦ, ὅτι τάχα δὲν ὑπάρχει τουριστικὸν πρόβλημα διὰ τὸν Πειραιᾶ.

§71Γ. ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ σᾶς εἴπω ὀλίγα λόγια διὰ τὴν ὡραίαν Πειραϊκὴν Χερσόνησον, ὅπου ἡ περιοχὴ τῆς Νέας Καλλιπόλεως καὶ Παναγίτσας. Οἱ 20.000 κάτοικοι τῆς περιοχῆς αὐτῆς διαμαρτύρονται διὰ 2 κυρίως προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἐξουθενώνουν τουριστικῶς τὴν ὡραιοτάτην αὐτὴν περιοχήν. 1) Οἱ κώνωπες, τὸ θέρος καὶ τὸν χειμῶνα, ταλαιπωροῦν τοὺς κατοίκους. Κάμνω θερμὴν ἔκκλησιν πρὸς τοὺς ἁρμοδίους, ὅπως ἐπιληφθοῦν διὰ τὴν καταπολέμησιν τῶν κωνώπων. 2) Ὁ ἀποχετευτικὸς ἀγωγός. Ἀπὸ 4 ἐτῶν οἱ κάτοικοι τῆς περιοχῆς ἀντελήφθησαν, ὅτι ἡ ἐκβολὴ τοῦ ἀποχετευτικοῦ ἀγωγοῦ τοῦ μείζονος Πειραιῶς θὰ λάβῃ χώραν εἰς τὴν περιοχήν των. Διὰ τοῦτο καὶ διεμαρτυρήθησαν καὶ διαμαρτύρονται ποικιλοτρόπως. Ὅπως α) ὁ Σύλλογος γονέων καὶ κηδεμόνων τοῦ 26ου καὶ 34ου Δημοτικοῦ Σχολείου, β) ὁ Σύλλογος διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίας Παρασκευῆς, γ) ὁ Ἀθλητικὸς Σύλλογος «ὁ Φοῖνιξ», δ) ὁ Σύλλογος τῶν ἁπανταχοῦ Καρπαθίων, ε) ὁ Ἐξωραϊστικὸς καὶ Ἐξυγιαντικὸς «Σύλλογος Νέας Καλλιπόλεως», ζ) ὁ Ἐξωραϊστικὸς Σύλλογος Παναγίτσας, «Ρόδον τὸ ἀμάραντον» κλπ. Οἱ ὡς ἄνω Σύλλογοι τῆς Πειραϊκῆς Χερσονήσου διαμαρτύρονται διότι διὰ τοῦ ὑπὸ λειτουργίαν ἀποχετευτικοῦ ἀγωγοῦ θὰ δημιουργηθῇ ἀνυπόφορος δυσοσμία, πραγματικὴ σούδα, καταστροφὴ τῆς περιουσίας των, τῆς ὑγείας των καὶ τῆς τουριστικῆς ἀξίας τῆς πράγματι ὡραίας περιοχῆς. Θὰ ἐπέλθῃ μόλυνσις τῆς θαλασσίας αὐτῆς περιοχῆς, τὴν ὁποίαν χρησιμοποιοῦν τὸ θέρος πλέον τῶν 40.000 κατοίκων. Καὶ δὲν θὰ προσέρχωνται πλέον τουρίσται διὰ νὰ ἐπισκεφθοῦν τὰ μακρὰ τείχη τοῦ Θεμιστοκλέους. Τὸ ὁδικὸν δίκτυον τοῦ Πειραιῶς, εὑρίσκεται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Ὁ Δῆμος, λόγῳ οἰκονομικῆς ἀδυναμίας περιορίζεται εἰς τὰς ἀπολύτως ἀπαραιτήτους ἐπισκευὰς τῶν κεντρικωτέρων ἰδίᾳ ὁδῶν. Κατὰ πρόσφατον συνεδρίασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πειραιῶς ἀνεφέρθησαν, ὅτι ἐπὶ 190 χιλιομέτρων μήκους ὁδῶν ὑπάρχουν 60 χιλιόμετρα μόνον ἀσφαλτοστρωμέναι ὁδοί. Τὸ ὑπόλοιπον δίκτυον εἶναι κατεστραμμένον, ἀπὸ ὅπου διέρχονται ἐτησίως 4.000.000 ἐπιβάται! Τὸ Ναυτικὸν Μουσεῖον Πειραιῶς εἶναι ἐστεγασμένον εἰς ἀνεπαρκέστατον κτίριον. Θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἱδρυθῆ Ναυτικὸν Μουσεῖον ἄξιον τῆς ἀρχαιοτέρας ναυτικῆς πόλεως τοῦ κόσμου. Εὐτυχῶς, ὁ ὁμογενὴς ἐξ Ἑλβετίας κ. Κυριαζῆς διὰ νὰ τιμήσῃ τὴν σύζυγόν του καὶ τὸν πενθερόν του Ναύαρχον Κριεζῆν, διέθεσεν ποσὸν 1.500.000 δραχμῶν, μὲ τὸ ὁποῖον τυπώθησαν εἰς λεύκωμα εἰκόνες τῶν πλοίων τοῦ 1821 εἰς 4.000 ἀντίτυπα. Ταῦτα ἐδώρησεν εἰς τὸ Ναυτικὸν Μουσεῖον, τὸ δὲ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπραχθῇ ἐκ τῆς πωλήσεώς των καὶ θὰ ἀνέλθῃ εἰς 4.000.000, νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν ἀνέγερσιν εὐπρεποῦς Ναυτικοῦ Μουσείου εἰς Πειραιᾶ. Ἀλλὰ καὶ τὸ Ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον Πειραιῶς στεγάζεται, ὄχι μόνον εἰς χῶρον ἀνεπαρκέστατον καὶ ἄνευ μουσειακῆς ἐμφανίσεως, ἀλλὰ καὶ εἰς ὑπόγεια οἰκιῶν ἰδιωτῶν! Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποκτήσῃ ὁ Πειραιεὺς Ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον ἀνάλογον πρὸς τὰ ἀμυθήτου ἀξίας ἀγάλματα τὰ ὁποῖα ἔχει. Διὰ νὰ διαφυλαχθοῦν καὶ νὰ προβληθοῦν τὰ ἔξοχα εὑρήματα, τὰ ὁποῖα πρὸ 3ετίας ἀνευρέθησαν εἰς τὴν γωνίαν Νοταρᾶ καὶ Γεωργίου Αʹ. Τὰ ἐκεῖ εὑρεθέντα χάλκινα ἀγάλματα εἶναι ἀμυθήτου ἀξίας καὶ πρωτοτυπίας καὶ μοναδικὰ χαλκίνης τέχνης. Ἐκ τῶν ἀγαλμάτων αὐτῶν, μετεφέρθησαν εἰς τὸ Ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον Ἀθηνῶν ὁ Ζεὺς Κοῦρος, χάλκινον ἄγαλμα σπανίας τέχνης καὶ ἡ Ἄρτεμις, ἐπίσης χάλκινον ἄγαλμα. Τὰ ὑπόλοιπα εὑρεθέντα ἀνυπολογίστου τέχνης καὶ ἀξίας ἀγάλματα εὑρίσκονται, δυστυχῶς, πεταμένα εἰς τὸ δάπεδον τοῦ Μουσείου Πειραιῶς, χωρὶς νὰ ἔχουν ἀφαιρεθῇ ἀπὸ ἐπάνω τους οὔτε τὰ χώματα. Ὡς δικαιολογητικὸν οἱ ἁρμόδιοι προβάλλουν τὸ ὅτι, ὅταν ἱδρυθῇ τὸ Νέον Μουσεῖον τότε θὰ στηθοῦν εἰς τὰς βάσεις των οἱ καλλιτεχνικοὶ αὐτοὶ θησαυροί. Εἶναι προτιμότερον νὰ στηθοῦν τώρα κάπου εἰς τὸ ὑπάρχον Μουσεῖον καὶ ὅταν ἱδρυθῇ νέον Μουσεῖον, τότε διαρρυθμίζεται ἀναλόγως ἡ θέσις των. Διότι ριγμένα χάμω καὶ μὲ τὰ χώματα, προκαλοῦν τὴν ἀηδίαν καὶ τὴν πικρίαν τῶν τουριστῶν. Ἀλλὰ κατὰ ποίαν ἔννοιαν καὶ λογικὴν καὶ κατὰ ποῖον δίκαιον, οἱ ἁρμόδιοι τοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου Ἀθηνῶν παρέλαβον, μετέφερον καὶ ἐκθέτουν τώρα εἰς τὰς Ἀθήνας τὸν Δία Κοῦρον, τὴν Ἄρτεμιν καὶ τὰς περιφήμους ἐπιτυμβίας στήλας τοῦ Πειραιῶς; 2–3 αἴθουσαι εἶναι μόνον μὲ ἀγάλματα Πειραϊκά. Δικαίως λοιπὸν διαμαρτύρονται μὲ ἀγανάκτησιν οἱ Πειραιεῖς διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ἀρχαιολογικῶν θησαυρῶν των εἰς Ἀθήνας. Ποῖος ἔχει αὐτὴν τὴν θλιβερὰν ἔμπνευσιν; Καὶ διατὶ νὰ μὴ παραμείνουν οἱ θησαυροὶ αὐτοὶ εἰς τὸ ἔστω ἀνεπαρκὲς Μουσεῖον Πειραιῶς; Ὅταν σύμπας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διαμαρτύρεται καὶ ἀπαιτεῖ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν Ἐλγινείων ἀγαλμάτων ἐκ τῆς Ἀγγλίας, δὲν εἶναι νοητόν, οἱ ἁρμόδιοι τοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου Ἀθηνῶν, νὰ πραγματοποιοῦν ἀφαίμαξιν ἀπὸ τὰ ἄλλα Μουσεῖα τῶν ἀρχαιολογικῶν των θησαυρῶν. Π.χ. ἀπὸ τὸ Ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος Τεγέας, ἀφῄρεσαν οἱ ἁρμόδιοι τὴν Κεφαλὴν τῆς Ὑγείας, ἔργον τοῦ περιφήμου Σκόπα, κεφαλὰς πολεμιστῶν Τεγεατῶν καὶ ἀετώματα τοῦ ναοῦ τῆς Ἀλέας Ἀθηνᾶς. Ἐν ὀνόματι τοῦ δικαίου ἀπαιτοῦμεν, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐπιστραφοῦν οἱ ἀρχαιολογικοὶ αὐτοὶ θησαυροὶ τοῦ ναοῦ τῆς Ἀλέας Ἀθηνᾶς, διὰ νὰ προκληθῇ τουριστικὸν ἐνδιαφέρον διὰ τὸ ὡραῖον αὐτὸ Μουσεῖον τῆς Τεγέας καὶ ἀξιοποιηθῇ καὶ τὸ Μουσεῖον καὶ ἡ πλήρης φυσικῶν καλλονῶν Τεγεατικὴ πεδιάς, διὰ τῆς ἱδρύσεως τουριστικοῦ ξενοδοχείου. Ζητοῦμεν, κύριοι βουλευταί, οἱ ἀρχαιολογικοὶ θησαυροὶ νὰ ἐπιστραφοῦν εἰς τὰ Μουσεῖα ἀπὸ ὅπου ἀφῃρέθησαν. Ἀντὶ νὰ μᾶς παίρνουν τὰ ἀγάλματα διὰ νὰ τὰ βλέπουν οἱ τουρίσται εἰς τὰς Ἀθήνας ζητοῦμεν νὰ τοποθετηθοῦν τὰ ἀγάλματα εἰς τὰς πατρῴας των θέσεις καὶ νὰ μεταβαίνουν ἐκεῖ οἱ τουρίσται, εἰς τὰ ἐπαρχειακὰ Μουσεῖα. Ζητοῦμεν ἐπίσης νὰ ἐπαναρχίσουν αἱ ἐργασίαι ἀποπερατώσεως τοῦ χώρου τοῦ Ἀρχαίου Θεάτρου Πειραιῶς. Ἡ τεραστία ἐπιτυχία, τὴν ὁποίαν κατὰ τὸ θέρος εἰς τὸ ἤδη καὶ οὕτω ὑπάρχον Ἀρχαῖον Θέατρον Πειραιῶς τῶν μπαλλέτων χοροῦ τῆς Ντόρας Στράτου, ἀποδεικνύει, ὅτι δυνάμεθα νὰ προσδοκῶμεν, τὴν καθιέρωσιν καλλιτεχνικοῦ Φεστιβὰλ εἰς τὸν χῶρον αὐτὸν (διὰ τοῦτο καὶ προτείνομεν τὴν πλήρη ἀποκάλυψίν του) πρὸς μεγάλην ὠφέλειαν τῆς πόλεως τοῦ Πειραιῶς. Ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς, εὑρίσκεται ξενοδοχειακῶς εἰς ἀπελπιστικὴν κατάστασιν. Φυσικαὶ καλλοναὶ ὅπως ὁ Προφήτης Ἠλίας Καστέλλας θὰ ἦτο τόπος ἄριστος διὰ τὴν ἵδρυσιν ξενοδοχειακοῦ συγκροτήματος. Ὁ Ὑπουργὸς κ. Μακρῆς, ἀπαντῶν εἰς τὸν συνάδελφον κ. Βασιλᾶτον εἶπε: «...διότι εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς ἀναφέρω πλείστας πρωτευούσας Νομῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν τουριστικὰ ξενοδοχεῖα, ἡ Θεσσαλονίκη, ἡ Ἔδεσσα, ὁ Πολύγυρος, ἡ Νάουσα, ἡ Κατερίνη». Ὁ κ. Ὑπουργός, οὔτε κἂν ἐμνημόνευσε τὸν Πειραιᾶ, δηλαδὴ τὴν δευτέραν πόλιν τῆς Ἑλλάδος, τὸν πρῶτον Ναυτικὸν Δῆμον τῆς Ἑλλάδος μὲ ἐπιβατικὴν ἐτησίαν κίνησιν 4.000.000. Διατί, κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, δὲν προγραμματίζετε καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ τὴν ἵδρυσιν, ἔστω καὶ ἑνὸς τουριστικοῦ ξενοδοχείου διὰ τὸν μέσον τουρίσταν; Ὅταν λοιπόν, ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ διέρχωνται ἐτησίως τέσσαρα ἑκατομμύρια ἐπιβάται καὶ τουρίσται, καὶ δὲν ὑπάρχει οὔτε ἕνα τουριστικὸν ξενοδοχεῖον, οὔτε ἕνα τουριστικὸν ἑστιατόριον, οὔτε ἕνα τουριστικὸν περίπτερον; Ὅταν ὅμως ζητῶ νὰ ἀξιοποιηθῇ τουριστικῶς ὁ Πειραιεύς, ἐννοῶ συλλήβδην καὶ τοὺς ἄλλους Δήμους τοῦ Πειραιῶς, ἤτοι Κερατσινίου, Κορυδαλλοῦ, Νικαίας, Ἁγίου Ἰωάννου Ρέντη, Νέου Φαλήρου κλπ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι τρομερὰ ἡ θέα τῶν συνοικισμῶν Πειραιῶς, π.χ. Ἁγία Σοφία, Γούβα, Καμίνια, Καραβᾶς, Νίκαια, Δραπετσῶνα, Πέραμα, Ἅγιος Δημήτριος κλπ., καὶ ἀνθυγιεινὴ ἡ ἀτμόσφαιρα, εἰς τὴν ὁποίαν ζοῦν οἱ ἐργατικοὶ κάτοικοί των. Οἱ δρόμοι εἶναι εἰς πρωτόγονον κατάστασιν καὶ ὁ φωτισμός των ἀνύπαρκτος. Ἡ ὕδρευσις τῶν οἰκιῶν εἶναι πολὺ ἀνεπαρκής. Τὸ ἀποχετευτικὸν σύστημα ἀνύπαρκτον. Εἶδον, κύριοι βουλευταί, ὁ ἴδιος, ὅταν πρὸ ἡμερῶν ἐπεσκέφθην τὰς συνοικίας Ἁγίας Σοφίας καὶ Γούβας, ὅτι οἱ βόθροι ἀποχετεύονται δι’ αὔλακος ἀκαλύπτου εἰς τὸ κέντρον τῶν ἀθλίων δρόμων, τὰ παιδάκια ἀνύποπτα ἔπαιζον, καὶ οἱ κάτοικοι ἐβημάτιζον, συζητοῦσαν κλπ. εἰς τὴν δύσοσμον καὶ ἀνθυγιεινὴν αὐτὴν περιοχήν. Εἶναι ἐγκληματικόν, κύριοι βουλευταί, εἰς ἐποχὴν τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως, νὰ ὑπάρχουν συνάνθρωποί μας οἱ ὁποῖοι νὰ ζοῦν ὄχι μόνον πολὺ πτωχικά, ἀλλὰ καὶ εἰς δύσοσμον καὶ ἀνθυγιεινὴν περιοχὴν καὶ ἀτμοσφαῖραν. Ὑψώνω φωνὴν διαμαρτυρίας διὰ τὴν θλιβερὰν καὶ ὑποανάπτυκτον αὐτὴν κατάστασιν τῶν Πειραϊκῶν συνοικισμῶν, ὅπως εἶναι τῆς Ἁγίας Σοφίας, Γούβας, Καμινίων, Καραβᾶ, Δραπετσώνας, Ἁγίου Δημητρίου, Κερατσινίου, Νικαίας, Περάματος κλπ. καὶ ζητῶ, κ. βουλευταί, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ρυθμίσῃ ἐπὶ τέλους τὸ συντομώτερον τὸ ἀηδὲς καὶ ἀνθυγιεινὸ πρόβλημα τῶν δρόμων–βόθρων, τὸ πρόβλημα τῆς ὑδρεύσεως, φωτισμοῦ καὶ καθαριότητος. Διαμαρτύρομαι ἐπίσης διὰ τὴν σούδα τῆς Νικαίας, ἡ ὁποία εἶναι ἑστία κυρίως νόσων καὶ πλημμυρῶν. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἔχετε ὑπολογίσει, ὅτι διὰ τὴν ἐξαφάνισιν τῆς βρωμερᾶς σούδας χρειάζονται 13.000.000 δραχμ. Ἀλλά, κ. Ὑπουργέ, ὅταν δίδετε ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων δι’ ἔργα ἐντελῶς περιττὰ καὶ ἀντιπαραγωγικά, διατὶ δειλιάζετε νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργου ὑγιείας, ἀνθρωπισμοῦ καὶ πολιτισμοῦ; Ἐν ὀνόματι τῆς δικαιοσύνης, τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως τῆς περιοχῆς αὐτῆς, σᾶς καλῶ, κ. Ὑπουργέ, ὅπως προβῆτε εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Τολμήσατε, κ. Ὑπουργέ! Κύριοι βουλευταί, ὑψώνω φωνὴν διαμαρτυρίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν καλῶ ὅπως ἐνδιαφερθῇ ἀμέσως καὶ θετικῶς διὰ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τοῦ Πειραιῶς, ἐν ὄψει μάλιστα τῶν ἀναμενομένων ὀδυνηρῶν συνεπειῶν ἐκ τῆς συμμετοχῆς τῆς χώρας μας εἰς τὴν Κοινὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν. Αἱ ὀδυνηραὶ συνέπειαι διὰ τὸν Πειραιᾶ διαγράφονται σκληραί, διότι θὰ καταργηθοῦν οἱ δασμοὶ καὶ ὅλα τὰ λοιπὰ ἔσοδα ἀπὸ τὰς εἰσαγωγὰς καὶ λοιπὰ δικαιώματα, τέλη τοῦ Ο.Λ.Π. κλπ., ὁ Ο.Λ.Π. θὰ περιέλθῃ εἰς πλήρη οἰκονομικὴν ἀδυναμίαν, καθὼς καὶ αἱ ἄλλαι πηγαὶ ζωῆς τῆς πόλεως τοῦ Πειραιῶς. Διότι, πράγματι, θὰ ἔχωμεν κρίσιν βιομηχανικήν, κρίσιν βιοτεχνικὴν κλπ. Φρονοῦμεν ὅτι, ὑπὸ τὸ πρῖσμα τῆς μελανῆς αὐτῆς προοπτικῆς ἡ ἔγκαιρος τουριστικὴ ἀξιοποίησις τῆς πόλεως τοῦ Πειραιῶς θέλει ἀποβῆ ὠφέλιμος, ἰδιαιτέρως ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως διὰ τοὺς Πειραιεῖς.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πλυτᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§73Γ. ΠΛΥΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ εἶμαι σύντομος καὶ περιληπτικὸς διὰ νὰ δυνηθῶ, ὅπως εἰς τὸ χρονικὸν περιθώριον τοῦ ἑνὸς τετάρτου ἀναπτύξω τὰς σκέψεις μου ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος. Θὰ εἶμαι ἀντικειμενικὸς καὶ θὰ ἐξάρω τὴν συμβολὴν τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον, ὁ ὁποῖος τὸ 1920 ἐψήφισε τὸν νόμον «περὶ ἰαματικῶν πηγῶν». Θὰ ἀναφέρω ἐπίσης τὸν Ἰωάννην Μεταξᾶν, ὁ ὁποῖος ἵδρυσε τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου καὶ Τουρισμοῦ, θὰ μνημονεύσω ἐπίσης, ὅλας τὰς μεταπελευθερωτικὰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔδειξαν τὸ ἐνδιαφέρον των ὑπὲρ τοῦ τουρισμοῦ διὰ τῆς ψηφίσεως διαφόρων νόμων. Θὰ ἀναφέρω ἀκόμη καὶ τὸ γεγονὸς τῆς σταθεροποιήσεως τοῦ νομίσματος ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ὑπουργοῦντος ὡς Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ τοῦ σημερινοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν κ. Μαρκεζίνη, ἥτις σταθεροποίησις, συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ τῆς χώρας. Ἡ Ἑλλάς, ἐκ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεών της κατὰ τὴν τελευταίαν δωδεκαετίαν, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ, διέθεσε τὰ ἑξῆς ποσά:

Διὰ τῶν πιστώσεων αὐτῶν κατεσκευάσθησαν ξενοδοχεῖα, περίπτερα καὶ ὁδικοὶ σταθμοί, ἐξετελέσθησαν ἔργα ψυχαγωγίας, ἐξωραϊσμοῦ καὶ ἔργα ὑποδομῆς καὶ εὑρίσκονται εἰσέτι ὑπὸ ἐκτέλεσιν διάφορα ἔργα, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ἀνέρχεται περίπου εἰς δραχ. 1.050.000.000, διὰ ν’ ἀνεύρωμεν δὲ τὸ σύνολον τῶν διατεθεισῶν πιστώσεων, δέον νὰ προσθέσωμεν τὰ ἔξοδα διοικήσεως, τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὰ ἔργα, τὰ ἔξοδα διαφημίσεως, βελτιώσεως συγκοινωνιῶν κλπ. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω ποσῶν δραχ. 56.690.000 διετέθησαν ὑπὸ μορφὴν δανείων δι’ ἀνέγερσιν ξενοδοχείων. Ἐκ τῶν ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων καὶ ἀπὸ τοῦ 1955 μέχρι σήμερον, διετέθησαν παρὰ τοῦ Ο.Χ.Ο.Α., Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων δραχ. 498.000.000, ἡ δὲ συμμετοχὴ τῶν ἐπιχειρηματιῶν ὑπολογίζεται περίπου εἰς 690.000.000. Τὰ ἀποδεσμευθέντα μέχρι τοῦδε κεφάλαια Νομικῶν Προσώπων Δημοσίου Δικαίου ἀνῆλθον εἰς 434.000.000. ἐξ ὧν ἀνελήφθησαν περίπου 323.000.000 τὸ δὲ σύνολον τῶν ἀνατεθησομένων παρὰ τῶν ἀναδόχων τῶν τουριστικῶν ἔργων Βουλιαγμένης καὶ Λαγονησίου ὑπολογίζονται εἰς 80.000.000 περίπου. Τὸ ἰδιωτικὸν κεφάλαιον, ἔδειξεν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων εἰς Βάρκιζαν, Βούλαν, Κυλλήνην, ὑπολογίζεται δέ, ὅτι διὰ τὰ ἔργα αὐτὰ αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις πρέπει νὰ φθάσουν τὰ 150.000.000 περίπου. Ἀπὸ ἀπόψεως τουριστικῆς κινήσεως ἀπὸ 33.333 ποὺ εἰσῆλθον εἰς τὴν χώραν μας ὡς τουρίσται κατὰ τὸ ἔτος 1950, τὸ 1961 ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ἀνῆλθεν εἰς 440.243, πλέον 53.948, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον δι’ ὠργανωμένων περιηγήσεων. (Στατιστικαί). Τουριστικὴ κίνησις κατὰ τὰ ἔτη 1950–1961

Τὸ σύνολον τοῦ εἰσαχθέντος συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ 1949 ἀνήρχετο εἰς τὸ ποσὸν τῶν 2.969.327 δολλαρίων, τὸ 1961 ἀνῆλθεν εἰς 68.130.000 δολλάρια. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀριθμοί, οἱ ὁποῖοι ἐδόθησαν ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀπὸ τὸν Ε.Ο.Τ.

ΠΙΝΑΞ

Ἐμφαίνων τὸ εἰσαχθὲν κρατικὸν ταξιδιωτικὸν συνάλλαγμα εἰς δολλάρια ἀπὸ τὸ ἔτος 1949 μέχρι τὸ 1961, βάσει τῶν τηρουμένων στοιχείων παρὰ τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος.

Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ἄλλων στοιχείων, ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς ὡρισμένους ὁμιλητάς, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν ἀξιοποίησιν διαφόρων περιοχῶν, εἰδικώτερον τὴν ἀνέγερσιν ξενοδοχείων εἰς Ἰθάκην, Κεφαλληνίαν, Κύθηρα, Λευκάδα, νῆσον Κρήτην καὶ ἀκόμη τῆς ἀξιοποίησιν τῆς Ἰκαρίας, ἀνέγερσιν ξενοδοχείου εἰς Ὄλυμπον κλπ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ εἰς τὰς νήσους καὶ εἰς τὰς παραθαλασσίας περιοχάς, ἡ Κυβέρνησις ἔδειξεν ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον. Εἰδικώτερον, ἀπὸ τὸ 1956 διετέθη ποσὸν 321.611.000 διὰ τὴν ἐκτέλεσιν διαφόρων τουριστικῶν ἔργων εἰς νήσους καὶ παραθαλασσίας περιοχάς. Δι’ ἕτερα ἔργα διετέθησαν ἐπίσης 432.552.000. Εὑρίσκονται ἐπίσης ὑπὸ ἐκτέλεσιν εἰς τὰς αὐτὰς περιοχὰς ἔργα συνολικῆς δαπάνης 205.066.000. Ἕτερα ἔργα 93.000. Σύνολον δαπάνης: 1.052.229.000. Ἔχω πλήρη ἀνάλυσιν τῶν ἐκτελεσθέντων ἔργων κατὰ Νομούς, ὡς καὶ τῶν ὑπὸ ἐκτέλεσιν τοιούτων. Διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω ἀναγινώσκων τὸν σχετικὸν πίνακα τὸν καταθέτω μὲ τὴν παράκλησιν, ὅπως καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά. Ἐκ τοῦ πίνακος αὐτοῦ θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν ὑπάρχει περιοχὴ τῆς χώρας, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ἔχῃ ἐκτελεσθῆ καὶ ἓν ἔργον τουριστικῆς σημασίας.

ΣΥΝΟΛΟΝ ΑΠΟΠΕΡΑΤΩΘΕΝΤΩΝ ΕΡΓΩΝ

ΑΠΟ ΕΤΟΥΣ 1956

ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΠΑΡΑΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΚΑΙ ΝΗΣΩΝ ΕΡΓΑ

Δαπάναι εἰς χιλιάδας δραχμὰς

ΑΠΟΠΕΡΑΤΩΘΕΝΤΑ ΕΡΓΑ ΑΠΟ 1956–1961

ΠΑΡΑΘΑΛΑΣΣΙΑ ΕΡΓΑ & ΝΗΣΩΝ

Δαπάναι εἰς χιλιάδας Δραχμὰς

ΥΠΟ ΕΚΤΕΛΕΣΙΝ ΕΡΓΑ ΕΚΤΟΣ ΠΑΡΑΘΑ-

ΛΑΣΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΗΣΩΝ

Εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν ἰαματικῶν πηγῶν Ἰκαρίας, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ συνάδελφος κ. Μελᾶς, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω καὶ ἐγώ, ὅτι αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ Ἰκαρίας εἶναι ὑψίστης σημασίας. Κατὰ τὸ διάστημα, τὸ ὁποῖον διετέλεσα Πρόεδρος τοῦ Ε.Ο.Τ., μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ συζητήσω τὸ θέμα τῶν ἰαματικῶν πηγῶν Ἰκαρίας μὲ τοὺς ἁρμοδίους παράγοντας τῆς νήσου Ἰκαρίας καὶ συνεφωνήσαμεν, ὅπως αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ Ἰκαρίας ἀναδειχθοῦν τουριστικῆς σημασίας. Τοῦτο καὶ ἐγένετο κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1961. Ἐν συνεχείᾳ ἐπληροφορήθην, ὅτι τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ Ε.Ο.Τ., δὲν γνωρίζω διὰ ποίους λόγους, δὲν τὸ υἱοθέτησεν. Ἐσκέφθη, ὅμως, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ ἀξιοποίησις τῶν πηγῶν, διότι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἀπῃτεῖτο, ὑπερέβαινε τὸ τῶν 150 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἴσως, ἐπειδὴ τὸ ποσὸν ἐθεωρήθη ὑπερβολικόν, τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Τουρισμοῦ ἀνεκήρυξε τὰς πηγὰς ὡς τοπικῆς σημασίας. Ἕνας ἐπὶ πλέον λόγος εἶναι, διότι οἱ ἰθύνοντες ἐν τῇ νήσῳ, δὲν ἐβοήθησαν νὰ εὑρεθῇ λύσις, ὥστε αἱ πηγαὶ νὰ περιέλθουν εἰς τὴν κυριότητα τοῦ τουρισμοῦ. Κατὰ τὴν γνώμην μου, θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ διατεθῇ ἕνα ποσὸν 40 ἑκατομμυρίων διὰ τὰς λουτρικὰς ἐγκαταστάσεις καὶ νὰ δοθῇ περαιτέρω ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν ἀτομικὴν πρωτοβουλίαν δι’ ἰδιωτικὰς ἐπενδύσεις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Ὄλυμπον, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδειξε προσωπικὸν ἐνδιαφέρον καὶ κατόπιν ἐντολῆς του μετέβην ἐγώ, ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ, ἐξήτασα τὴν περιοχὴν καὶ ἀπεφασίσθη ἡ ἵδρυσις ξενῶνος, ἐλπίζω δέ, ὅτι ἤδη ἡ μελέτη θὰ εἶναι ἑτοίμη. Ἐπίσης, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδειξεν ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν περιοχὴν Νέου Φαλήρου καὶ ἔδωσεν ἐντολὴν νὰ μελετηθῇ ἡ ἀνέγερσις λουτρικῶν ἐγκαταστάσεων, ὥστε οἱ κάτοικοι τοῦ Πειραιῶς καὶ πέριξ συνοικισμῶν νὰ λούωνται εἰς τὸ Ν. Φάληρον. Τοῦτο, ὅμως, δὲν εἶναι, ἐπὶ τοῦ παρόντος δυνατόν, διότι παρ’ ὅ,τι ἐπετεύχθη ἡ ἄντλησις τῶν ἀκαθάρτων ὑδάτων εἰς ποσοστὸν πλέον τοῦ 80%, λόγῳ τῆς ὑπάρξεως σημαντικῆς ποσότητος ἰλύος, ἀντεδείκνυται ἐπὶ τοῦ παρόντος ἡ τουριστικὴ ἀξιοποίησις. Ἤκουσα, κ. συνάδελφοι, νὰ ὑποστηρίζηται, ὅτι ἀπέτυχεν ἡ ἀσκηθεῖσα τουριστικὴ πολιτική, παρ’ ὅ,τι διετέθησαν σημαντικὰ ποσά. Ἀλλὰ τὸ κέρδος δὲν μετρεῖται μὲ τὸ «χρέωσις–πίστωσις», ἀλλὰ μὲ τὸ συνάλλαγμα. Καὶ σᾶς ἀνέφερα πόσον συνάλλαγμα εἰσέρρευσεν εἰς τὴν χώραν κατὰ τὴν περίοδον 1949–1961. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ ἀντιληπτὴ ἡ ὠφέλεια, χρειάζεται μία σύγκρισις, ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἄλλας χώρας. Ἡμεῖς ἔχομεν τουριστικὴν παράδοσιν μόλις 12 ἐτῶν. Ἡ Ἰταλία, διὰ τὴν ὁποίαν ἐλέχθη, ὅτι ἔχει 16 ἑκατομμύρια τουρίστας, ἐνῷ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι τὰ 8 ἑκατομμύρια ἐκ τῶν 16 εἶναι ἐκδρομεῖς, ἔχει τουριστικὴν παράδοσιν 200 ἐτῶν καὶ δύναμιν κλινῶν 1.500.000 περίπου, ἔναντι 58.000 περίπου ποὺ διαθέτομεν ἡμεῖς. Ἰδοὺ μία ἀνάλυσις εἰς δύναμιν κλινῶν.

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ

ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΘΕΝΤΑ ΚΑΤ’ ΕΤΟΣ

Κύριοι βουλευταί, ἀπήντησα εἰς τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους συναδέλφους, οἵτινες ὡμίλησαν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ, εἰς τὴν ἐκλογικήν των περιφέρειαν, εἴτε εἰς ἄλλα διαμερίσματα τῆς χώρας, ὅπου, κατὰ τὴν γνώμην των, ὤφειλε νὰ δείξῃ ἐνδιαφέρον ἡ Κυβέρνησις. Εἶπον, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδειξε προσωπικὸν ἐνδιαφέρον διὰ μικρὰν τουριστικὴν ἐγκατάστασιν τοῦ Ὀλύμπου, καὶ ἐν τέλει διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων μικρῶν, εἰς τὴν παραθαλασσίαν περιοχὴν Νέου Φαλήρου, προσθέτω δὲ καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ χειμερινοῦ τουρισμοῦ. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ κατὰ τὴν ἐφετεινὴν χειμερινὴν περίοδον, ἐν εἴδει δειγματοληψίας, ἐχρησιμοποίησε τὴν νῆσον Ρόδον καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα δὲν ἦσαν τελείως ἱκανοποιητικά. Θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ δοκιμὴ νὰ γίνῃ εἰς τὴν Κρήτην, ἀλλὰ δυστυχῶς, πρὸς τὸ παρόν, τόσον ἡ Βόρειος, ὅσον καὶ ἡ Νότιος Κρήτη, δὲν ἔχει ἀκόμη τουριστικὰς ἐγκαταστάσεις ἱκανὰς νὰ δεχθοῦν τὸν ξένον καὶ ἐντόπιον τουρίσταν. Ἡ Νότιος Κρήτη προσφέρεται διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ χειμερινοῦ τουρισμοῦ. Ἐξεταστέον ὅμως, ἐάν, λόγῳ τῆς ἱεραρχήσεως τῶν τουριστικῶν ἔργων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθοῦν ἔργα εἰς ὁλόκληρον τὴν νῆσον, ἀφοῦ ἤδη ἐκτελοῦνται ἔργα εἰς τὴν βορείαν περιοχὴν αὐτῆς. Ἀνεφέρθην εἰς στατιστικὰς Ἑλληνικάς, τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ε.Ο.Τ. καὶ ἤδη ἐπιθυμῶ νὰ κάμω σύγκρισιν τῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν Διεθνῆ Τουρισμόν, βάσει στατιστικῶν καὶ ἄλλων δεδομένων τοῦ Ο.Ε.Ο.Σ. Καταθέτω, κύριοι βουλευταί, τὰς ἑπομένας στατιστικάς: 1) Μέσων ἐτησίων συναλλαγματικῶν ἐσόδων, ἀπὸ τοῦ ἔτους 1959, κατ’ ἀφιχθέντα περιηγητὴν εἰς τὰς χώρας τοῦ

Ο.Ε.Ο.Σ.

2) Στατιστικὴν κινήσεως τῶν τουριστῶν κατὰ τὰ ἔτη 1959 καὶ 1960 εἰς 17 Χώρας Εὐρωπαϊκάς. 3) Στατιστικὴν εἰσπραττομένου καὶ δαπανωμένου συναλλάγματος παρὰ τῶν Εὐρωπαϊκῶν χωρῶν, καὶ 4) συγκριτικὸν πίνακα ἀφίξεως τουριστῶν κατὰ τὰ ἔτη 1950 καὶ 1959. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ διεθνεῖς στατιστικάς, ὁ μέσος ὅρος ἀφίξεως τῶν τουριστῶν εἰς τὰς Εὐρωπαϊκὰς Χώρας, ἀνῆλθεν εἰς 15%. Ἡ Ἑλλὰς ἐπλησίασεν τὸν μέσον αὐτὸν ὅρον, ἀνελθόντος τοῦ ποσοστοῦ αὐξήσεώς της εἰς 14%. Ἀναφέρομαι ἤδη εἰς τὴν πρώτην στατιστικήν. Ἡ Ἑλλὰς ἔρχεται δευτέρα εἰς μέσον ἐτήσιον ἔσοδον κατὰ ἀφιχθέντα περιηγητήν, ἤτοι 138 δολλάρια μετὰ τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, ἥτις ἐπέτυχε 308 δολλάρια κατὰ κεφαλήν. Ἀκολουθοῦν ἡ Γερμανία μὲ 90 δολλάρια, ἡ Γαλλία μὲ 87 δολλάρια καὶ ἡ Ἰταλία μὲ 61 δολλάρια. Ἀντιλαμβάνεσθε τὶ σημασίαν ἔχει τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό. Ἡ Ἑλλὰς ἀπέδειξε, ὅτι πράγματι, δύναται νὰ ἀξιοποιήσῃ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου καλλίτερον πάσης ἄλλης χώρας, τὰς τουριστικάς της ἐγκαταστάσεις. Εἰς τὸν δεύτερον πίνακα ἔχομεν δύο στήλας ἤτοι: Τὴν πρώτην ὅπου ἐμφανίζει τὴν αὔξησιν τῶν τουριστῶν μεταξὺ τοῦ 1959 καὶ 1960 καὶ κατατάσσει αὐτὴν μὲ ποσοστὸν 13,9% εἰς τὴν ἕκτην θέσιν. Εἰς τὴν δευτέραν στήλην, ὅπου ἀναφέρεται τὸ σύνολον τῶν διανυκτερεύσεων, κατατάσσει αὐτὴν μὲ ποσοστὸν 16,5% εἰς τὴν δευτέραν θέσιν, μετὰ τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν ἐνῷ ἡ Ἰταλία κατατάσσεται εἰς τὴν ἐννάτην θέσιν μὲ ποσοστὸν 6,1%. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι καὶ αὐτὸ ὀφείλεται εἰς ἐπιτυχίαν τῆς τουριστικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ τοῦ τρίτου πίνακος, ἀναφέρεται ἡ ποσοστιαία σχέσις τῶν 17 χωρῶν, περιλαμβανομένης καὶ τῆς Γιουγκοσλαυΐας, ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ εἰσπραττομένου συναλλάγματος καὶ τοῦ συναλλάγματος εἰσπραχθέντος παρὰ ἑκάστης χώρας· ἡ Ἑλλὰς καταλαμβάνει μίαν τῶν τελευταίων θέσεων. Ἡ δευτέρα στήλη περιλαμβάνει τὸ δαπανώμενον συνάλλαγμα διὰ τοὺς πολίτας ἑκάστης χώρας καὶ τὸ ποσοστὸν συμμετοχῆς τῶν ἐν λόγῳ χωρῶν ἐπὶ τοῦ συνολικῶς δαπανομένου συναλλάγματος. Ἡ Ἑλλὰς ἔρχεται εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν εἰς τὴν δευτέραν θέσιν. Ἔχει 0,82% συμμετοχήν, ἐνῷ εἰς τὴν πρώτην στήλην ἐμφανιζόμεθα, ὅτι τὰ ἀποτελέσματά μας εἶναι κάθε ἄλλο παρὰ ἱκανοποιητικά. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι, ὁ ὑπολογισμὸς δέον νὰ γίνῃ, ὄχι ἁπλῶς μὲ ξηροὺς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται εἰς τὴν στατιστικὴν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ μὲ ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται εἰς τὴν δύναμιν τῶν κλινῶν, τὰς ὁποίας διαθέτει ἑκάστη χώρα. Ἡ Ἑλλάς, διέθεσε κατὰ τὸ 1959 48.437 κλίνας μὲ ποσοστὸν συμμετοχῆς 0,7% ἐπὶ συνόλου κλινῶν 6.873.281 καὶ ἐπειδὴ μνημονεύομεν συνήθως τὴν Ἰταλίαν καὶ τὴν Γαλλίαν, σᾶς γνωρίζω, ὅτι αἱ χῶραι αὐταὶ διαθέτουν 1.558.699 κλίνας μὲ ποσοστὸν συμμετοχῆς 22,68%, ἡ δὲ Γαλλία μὲ κλίνας 1.559.600 μὲ ποσοστὸν συμμετοχῆς 22,69%. Κατὰ συνέπειαν, ὀφείλομεν νὰ ἀναμένωμεν, ὅτι ἀνάλογος θὰ ἦτο καὶ ἡ συμμετοχὴ ἐπὶ τοῦ εἰσπραττομένου συναλλάγματος. Ἡ Ἑλλάς, ἐν τούτοις, εἰσέπραξε τὸ διπλάσιον τοῦ συναλλάγματος ποὺ θὰ ἐδικαιοῦτο ἐπὶ τοῦ διατεθέντος κεφαλαίου εἰς κλίνας, ἐδαπάνησεν ὀλιγώτερον συνάλλαγμα ἀπὸ ὅ,τι ἐδαπάνησαν καὶ αἱ 17 χῶραι, πλὴν τῆς Τουρκίας, καὶ ἀπεκόμισε συναλλαγματικὸν ὄφελος 28.000.000 δολλαρίων, ἤτοι 59,57%. Καὶ αὐτό, κύριοι, εἶναι μία ἐπὶ πλέον ἀπόδειξις τῆς ἐπιτυχίας τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν τουριστικήν της πολιτικήν, ἐὰν μάλιστα λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι ὑπάρχουν χῶραι, ὅπως ἡ Μεγάλη Βρεταννία, ἡ Γερμανία ποὺ ἔχουν παθητικὸν μεταξὺ τοῦ εἰσπραττομένου καὶ δαπανομένου συναλλάγματος. Ἐν τέλει, ἡ Ἑλλάς, ὡς ἀνεφέρθη κατὰ τὴν Γεν. Συνέλευσιν τοῦ Μονάχου, τὴν λαβοῦσαν χώραν τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1961, τῆς Διεθνοῦς Ἑνώσεως Κρατικῶν Ὀργανισμῶν Τουρισμοῦ, ἐδεκαπλασίασε τὸν ἀριθμὸν τῶν τουριστῶν της ἐντὸς ἐννέα ἐτῶν. Ἐνῷ ἡ Γερμανία, ἡ Αὐστρία, ἡ Πορτογαλία καὶ ἡ Τουρκία τὸν ἐτετραπλασίασαν. Τὸ εἶπον, ἄλλωστε, πρὸ ὀλίγου. Δὲν εἶναι, κύριοι καὶ αὐτὸ μία ἐπιτυχία τῆς τουριστικῆς πολιτικῆς τῶν Κυβερνήσεων τῆς τελευταίας ἑξαετίας; Αὐταὶ εἶναι, κ. συνάδελφοι, μερικαὶ παρατηρήσεις καθαρῶς ἀντικειμενικαί, χωρὶς καμμίαν κομματικὴν προκατάληψιν. Ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι ἐπετύχομεν εἰς τὴν τουριστικήν μας πολιτικήν. Ἄλλωστε, αὐτὸ τὸ ἀποδεικνύουν καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ ξένου Τύπου ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ. Ἐσταχυολόγησα ὀλίγα ἐξ αὐτῶν καὶ καταθέτω μίαν κατάστασιν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀναφέρεται τὸ ὄνομα τῆς ἐφημερίδος καὶ ἡ ἡμερομηνία κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγράφησαν τὰ ἄρθρα αὐτά. Διὰ τὴν τουριστικὴν πολιτικὴν τοῦ Ε.Ο.Τ. θὰ τὰ εἴπωμεν ἄλλην φοράν, ὅπως θὰ εἴπωμεν καὶ διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ ἐμψύχου ὑλικοῦ τοῦ ἐν λόγῳ Ὀργανισμοῦ. Τὸ θέμα μας δὲν εἶναι, ἄλλωστε, αὐτὸ σήμερον. Τὸ θέμα μας εἶναι ἐὰν ἔγιναν ἔργα, ἐὰν καλῶς ἔγιναν τὰ ἔργα, ἐὰν κάθε περιοχὴ τῆς χώρας ἔχῃ μίαν τουριστικὴν ἐγκατάστασιν καὶ ἐὰν εἰς ἀκτῖνα 50 μέχρι 70 χιλιομέτρων ὁ τουρίστα δύναται νὰ εὕρῃ μίαν ὄασιν τουριστικήν. Αὐτὸ ἀποδείκνυται καὶ ἐκ τῶν στατιστικῶν, τὰς ὁποίας σᾶς κατέθεσα, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ χάρτου τὸν ὁποῖον δύναμαι νὰ σᾶς ἐπιδείξω καὶ τὸν ὁποῖον ἔχω σήμερον μαζί μου εἰς τὸν φάκελλόν μου. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΕΩΣ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ΕΤΗ 1959 καὶ 1960

ΜΕΣΑ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΣΟΔΑ ΕΤΟΥΣ 1959 ΚΑΤΑ ΑΦΙΧΘΕΝΤΑ ΠΕΡΙΗΓΗΤΗΝ

ΕΙΣ ΤΑΣ ΧΩΡΑΣ ΤΟΥ ΟΕΟΣ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Καταλύσαντες εἰς ξενοδοχειακὰς ἐγκαταστάσεις. 2) Ἐκτίμησις βάσει τοῦ ἀριθμοῦ διανυκτερεύσεων διῃρημένου διὰ τοῦ μέσου ἀριθμοῦ ἡμερῶν. 3) Ἀφιχθέντες εἰς τὰ σύνορα, μὴ περιλαμβανομένων τῶν ἐκδρομέων. 4) Καταλύσαντες εἰς ὅλα τὰ ἐπαγγελματικὰ καταλύματα, πλὴν ξενώνων νεότητος, σπιτιῶν παιδιοῦ καὶ κάμπινγκ. 5) Ἀφιχθέντες εἰς τὰ σύνορα περιλαμβανομένων καὶ τῶν Σκανδιναυῶν. 6) Καταλύσαντες εἰς ξενοδοχεῖα, μοτέλ, πανσιόν, σανατόρια. 7) Ἀφιχθέντες εἰς τὰ σύνορα, πλὴν τῶν καθ’ ὁμάδας περιπλόου. 8) Ἀφιχθέντες εἰς τὰ σύνορα, περιλαμβανομένων καὶ τῶν τουριστῶν ἐκ τῆς Κοινοπολιτείας. 9) Ἀφιχθέντες εἰς τὰ σύνορα. Πηγὴ: Ὁ τουρισμὸς εἰς Εὐρώπην 1960 (ἔκδοσις ΟΕΣΕ) σελ. 40, 52, 70–99.

ΠΙΝΑΞ

ΕΙΣΠΡΑΤΤΟΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΔΑΠΑΝΟΜΕΝΟΥ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΧΩΡΩΝ

Ἀριθμὸς ἀφίξεων Τουριστῶν κατὰ τὸ 1950 καὶ 1959:

Ἀκολουθοῦν αἱ ἄλλαι χῶραι μὲ μικρότερον ποσοστὸν αὐξήσεως.

ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΛΙΝΩΝ

ΕΙΣ ΤΗΝ ΔΙΑΘΕΣΙΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ

ΤΗΝ 31ην ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1959

§74Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἡ κίνησις τῶν περιηγητῶν εἶναι: 1951 40.000, 1952 68.000, 1953 94.000, 1954 157.000, 1955 200.000. Δεδομένου, ὅτι ἡ ἀναπροσαρμογὴ ἔγινε τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1953 καὶ κατὰ τὴν στατιστικὴν ποὺ ἔδωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως τὸ 1957 ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ ἐδαπάνησε μόνον 45 ἑκατομμύρια διὰ τὸν τουρισμόν, δηλαδὴ σπουδαία πρόοδος δὲν ἔχει συντελεσθῆ, ποῦ ὀφείλεται ὁ τριπλασιασμὸς τῶν περιηγητῶν κατὰ τὰ ἔτη 1954 καὶ 1955; Ὀφείλεται ἢ ὄχι εἰς τὴν ἀναπροσαρμογὴν καὶ εἰς τὰς εἰδικὰς συνθήκας ποὺ ἐδημιούργησεν ἡ ἀναπροσαρμογὴ διὰ τοὺς περιηγητάς;

§75Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἐχρησιμοποιήσατε μίαν ἰδικήν μου θέσιν, τὴν ὁποίαν ἐθέσατε ὡς προϋπόθεσιν εἰς τὸν ὁμιλητήν. Εἴπατε, ὅτι ἡ προσπάθεια τοῦ 1957 μὲ 45 ἑκατομμύρια δολλάρια δὲν ὑπῆρξε σοβαρά.

§76Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν τὴν χαρακτηρίζω σοβαρὰν ἢ ὄχι.

§77Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Διὰ νὰ συναχθῇ τὸ συμπέρασμα ἐὰν εἶναι ἢ ὄχι σοβαρὰ ἡ προσπάθεια τοῦ 1957 πρέπει νὰ τὴν συγκρίνωμεν μὲ τὰ προηγούμενα ἔτη. Καὶ σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι τὸ 1957 τὸ ὕψος τῶν πιστώσεων εἶναι 10πλάσιον εἰς τὸν τουρισμόν.

§78Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Συμφωνεῖτε, ὅτι ἡ ἀναπροσαρμογὴ ἐβοήθησε τὰ μέγιστα;

§79Γ. ΠΛΥΤΑΣ. Ἀφήσατε τὰ μέγιστα. Εἶπον, ὅτι ἐβοήθησεν ὅπως ἐβοήθησαν καὶ ὅλα τὰ ἄλλα νομοθετικὰ καὶ διοικητικὰ μέτρα καὶ τὰ ἐνδιαφέροντα, τὰ ὁποῖα ἔδειξαν αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ὑπὲρ τοῦ τουρισμοῦ. Βεβαίως συνετέλεσε καὶ ἡ ἀναπροσαρμογή.

§80Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὁ τριπλασιασμὸς τῶν περιηγητῶν ἐντὸς τῆς διετίας μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν δεδομένου, ὅτι τὰ κονδύλια τὰ ὁποῖα εἶχον διατεθῆ δὲν εἶναι σοβαρά, ὥστε οὔτε ξενοδοχεῖα ἔγιναν, οὔτε καμμία σημαντικὴ πρόοδος, ποῦ ἀλλοῦ ὀφείλεται, παρὰ εἰς τὴν εὐχέρειαν καὶ τὰς εὐνοϊκὰς συνθήκας, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησεν ἡ ἀναπροσαρμογή.

§81Γ. ΠΛΥΤΑΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ἔχω μαζί μου τὰ ἄρθρα τὰ ὁποῖα ἐγράφησαν εἰς τὸν ξένον τύπον καὶ τὰς διαφόρους διαφημίσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ καιρούς, διὰ νὰ σᾶς ἐξηγήσω, ποῦ ὀφείλεται ἡ ἀνάπτυξις τοῦ τουρισμοῦ.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε παρακαλῶ, διότι παρῆλθεν ἡμίωρον.

§83Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Ὡμίλησα περὶ αὐτοῦ καὶ ἔδωσα μίαν ἐξήγησιν εἰς τὴν ὁμιλίαν μου. Ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Βασιλᾶτον τὸ ἑξῆς πρᾶγμα, ὅτι ἡ θέσις τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζομεν ὡς Κυβέρνησις εἶναι ἡ ἑξῆς καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ εἰδοποιὸς διαφορά, ὅτι ἡ ὑποτίμησις δὲν ἔγινε μὲ ἀποκλειστικὸν σκοπὸν τὴν ἐνίσχυσιν τῆς τουριστικῆς κινήσεως καὶ οὐδεὶς τὸ ἀρνεῖται αὐτό. Δεύτερον οὐδεὶς ἀρνεῖται τὸ γεγονός, ὅτι ἐνῷ πρὸ τῆς ὑποτιμήσεως κάθε δολλάριον εἶχεν ἀγοραστικὴν ἀξίαν 15 δραχμῶν, μετὰ ταῦτα εἶχε 30 δραχμές. Ἑπομένως ἐνίσχυσε, ἀπετέλεσε κίνητρον καὶ ἐτόνωσε τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ξένου νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§84Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§85Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀναπροσαρμογῆς γενικῶς, καὶ εἰς τὸν τουρισμὸν εἰδικώτερον νὰ τὰ φέρητε μίαν ἡμέραν εἰς γενικὴν συζήτησιν διὰ νὰ ἐκτιμηθῇ ἡ σημασία της. Ἀρνούμεθα μείωσιν τῆς τιμῆς τῶν καπνῶν π.χ. κατὰ ἕνα σέντς καὶ αἰφνιδίως τὰ ἐμειώσαμεν κατὰ 50%. Καὶ πανηγυρίζομεν διότι διετέθη τὸ σύνολον τῶν καπνῶν. Μπορεῖ νὰ ἦτο ἐπιβεβλημένη ἡ ἀναπροσαρμογὴ καὶ ἐξ ὑπαρχῆς ἐδήλωσα, ὅτι δὲν θὰ ἀμφισβητήσω τὴν σημασίαν της. Ἀλλὰ μὴ τὴν παρουσιάζετε ὡς πανάκειαν ἀποφασιστικῆς σημασίας διὰ τὸν τουρισμὸν εἶναι μόνον τὸ ὕψος τῶν ἐπενδύσεων.

§86Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δώσατέ μου τὴν ἐξήγησιν διατὶ ἐτριπλασιάσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν περιηγητῶν.

§87Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ὅ,τι εἴπομεν διὰ τὸ παρελθὸν δὲν παύει νὰ ἔχῃ καὶ τὰ ἐλαφρυντικά του. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1950 εἶχεν ἕνα μόνον ἔτος ποὺ ἐβγῆκεν ἀπὸ τὸν συμμοριτοπόλεμον, εἴπωμεν διατὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν εἶχεν ἀναπτύξει τὸν τουρισμόν. Συνεπῶς μεταξὺ τοῦ 1950 καὶ τοῦ 1952 δὲν ὑπάρχει διαφορὰ ἐπὶ πλέον.

§88Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν ἀναφέρομαι εἰς τὸ 1950 καὶ τὸ 1952, ἀναφέρομαι εἰς τὰ 1953 καὶ 1956, ὁπότε ἀρχίζει ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ καὶ ἔχομεν ὑπερδιπλασιασμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν περιηγητῶν, 54.000 τὸ 1953, πρὶν ἀρχίσει ἡ ἀναπροσαρμογή, 206.000 τὸ 1956 ὅταν κυβερνᾷ ἡ ΕΡΕ καὶ εἴχετε τὸ 1957 μόνον 45.000.000 διαθέσιμα εἰς δραχμάς.

§89Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Δὲν συνεπλήρωσα τὴν σκέψιν μου.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ τρόπος καθ’ ὃν διεξάγεται ἡ συζήτησις δὲν εἶναι ὀρθός. Ἐκάματε μίαν διακοπήν, ἡ ὁποία ἔχει τὸν χαρακτῆρα ἀγορεύσεως.

§91Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Ἤθελα νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀπομονώσητε τοὺς ἀριθμοὺς καὶ νὰ πᾶτε ἀπὸ τὸ 1952 εἰς τὸ 1953 ἢ ἀπὸ τὸ 1953 εἰς τὸ 1954, διότι μετὰ ταῦτα, κ. Βασιλᾶτο, παρατηρεῖται τὸ φαινόμενον, ὅτι τὸ 1955 ἔχομεν 206.000 τουρίστας, τὸ 1956 ἔχομεν 218.000 τουρίστας, τί σημαίνει τοῦτο; Σημαίνει ἁπλούστατα, ὅτι ἡ ὤθησις, ἡ ὁποία ἐδόθη λόγῳ τῆς ὑποτιμήσεως ἔχει πλέον ἐξαντλήσει τὸν ἑαυτόν της τὸ 1955 καὶ τὸ 1956, καὶ ὅτι ἐὰν ἀπὸ τὸ 1956 δὲν ἐλαμβάνοντο εἰδικὰ μέτρα διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν τουριστικῶν δυνατοτήτων τῆς χώρας δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ποτὲ μία ὑποτίμησις νὰ φθάσῃ εἰς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔφθασε τὸ 1961, εἰς 494.000. Διότι, μετὰ ταῦτα συμβαίνει τὸ ἑξῆς: Δὲν ὑπῆρχε μόνον ἡ δυνατότης οἱ ξένοι νὰ ἀγοράσουν 30 δραχμὰς τὸ δολλάριον, ὑπεχρεοῦτο καὶ ὁ ἕλλην καταναλωτὴς νὰ πληρώσῃ 30 δραχμὰς κατὰ δολλάριον διὰ κάθε μονάδα εἰσαγωγῆς πρώτης ὕλης ἢ μηχανημάτων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡ ὑποτίμησις ἐδούλεψε κατὰ διπλὸν τρόπον, εἴχομεν μὲν τὴν δυνατότητα νὰ ἐξαγάγωμεν τὰ προϊόντα μας, ταὐτοχρόνως ὅμως ἀκριβαίνει ἡ ζωή μας ἐδῶ. Πάντα ταῦτα σημαίνουν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξητε, ὅτι καὶ μερικῶς ἡ ὑποτίμησις ἦτο δυνατὸν νὰ λύσῃ τὰ τουριστικὰ προβλήματα τοῦ τόπου. Καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς βλέπετε, ὅτι ἀπὸ τὸ 1956 καὶ ἐντεῦθεν ἔχομεν μίαν σταθερὰν αὔξησιν τῶν τουριστῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διότι ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ παρατηρεῖται μία πλέον πειστικὴ διαφορὰ πολιτικῆς. Οὕτω φθάνομεν τὸ 1958 νὰ ἔχωμεν 276.000 τουρίστας, τὸ 1959 εἴχομεν 339.000, τὸ 1960 εἴχομεν 394.000 καὶ τὸ 1961 εἴχομεν 494.000 μὲ ἕνα ἀριθμὸν αὐξήσεων παγίως ἐτησίως ἀπὸ 16% ἕως 25%.

§92Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ εἴπω δύο λέξεις. Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι δικαίωμά σας νὰ ὑποστηρίζητε, ὅτι ἐξηντλήθησαν τὰ περιθώρια ἐκ τῆς προτιμήσεως τῶν περιηγητῶν νὰ προτιμοῦν τὴν Ἑλλάδα, καίτοι αἱ συνθῆκαι αἱ οἰκονομικαὶ ἐδῶ καὶ τῆς ζωῆς διευκολύνουν πολύ. Εἶναι δικαίωμά σας ἐπίσης νὰ ἀμφισβητῆτε τὴν κολοσσιαίαν σημασίαν τῆς ἀναπροσαρμογῆς. Ἐγὼ τερματίζων σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι ὁ κ. Ράϊνχαρτ, ὁ μόνιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῆς Γερμανίας, ὁ ὁποῖος μαζὶ μὲ τὸν κ. Ἀντενάουερ καὶ τὸν κ. Ἔρχαρτ ἀνέδειξαν τὴν Γερμανίαν εἰς τὴν σημερινὴν οἰκονομικὴν ἄνθησιν, ἐδήλωσε τὸ 1956, ὅτι ἐὰν δὲν ἐκάματε τὴν ἀναπροσαρμογὴν καὶ εἰς τὸ ὕψος, τὸ ὁποῖον ἐγένετο, θὰ εἴχατε πληθωρισμὸν καὶ τὰ οἰκονομικά σας θὰ ἦσαν χειρότερα τῆς Τουρκίας. Μοῦ ἀρκεῖ αὐτὴ ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ράϊνχαρτ καὶ σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ διαμφισβητεῖτε ὅ,τι θέλετε.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐξετράπη εἰς ἕνα γενικὸν θέμα. Εἰς τὸ ἑξῆς οὐδεμίαν διακοπὴν θὰ δεχθῶ. Τελειώνετε, κ. Πλυτᾶ.

§94Γ. ΠΛΥΤΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, κατόπιν αὐτῆς τῆς διαλογικῆς συζητήσεως καὶ τῆς παραμονῆς πέραν τοῦ τετάρτου τῆς ὥρας εἰς τὸ βῆμα, ὅτι ὀφείλω νὰ τερματίσω τὴν ὁμιλίαν μου, ἀναφερόμενος μόνον εἰς ὀλίγας, περὶ τὰς ἑκατὸν θὰ ἔλεγα, εὐμενεῖς κρίσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγράφησαν εἰς ἐφημερίδας τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ὅταν ἤμην Πρόεδρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ, παρηκολούθουν τὸν ἐξωτερικὸν τύπον καὶ ὑπελόγιζα περίπου εἰς δύο ἄρθρα ἡμερησίως, ὅτι ἐγράφοντο εἰς διαφόρους ἐφημερίδας τοῦ ἐξωτερικοῦ περὶ τῆς τουριστικῆς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλλάδος. Ὅλα μὲ σχόλια εὐνοϊκὰ διὰ τὸν τουρισμὸν τῆς χώρας αὐτῆς. Θὰ καταθέσω, κύριοι συνάδελφοι, καὶ αὐτὴν τὴν κατάστασιν ὅλων αὐτῶν τῶν ἐφημερίδων, οὕτως ὥστε ἕκαστος ἐξ ὑμῶν, ὅστις ἐπιθυμεῖ, νὰ δύναται νὰ ἀνατρέξῃ εἰς αὐτὰς καὶ νὰ ἴδῃ τί ἀκριβῶς ἐγράφησαν περὶ τοῦ τουρισμοῦ τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὴ εἶναι μία πραγματικὴ ἀπόδειξις, ὅτι πράγματι καὶ οἱ ξένοι, οἱ ὁποῖοι ἔτυχον τῆς εἰδικῆς καὶ ἰδιαιτέρας παρακολουθήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ, εὑρῆκαν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν τὸν κατάλληλον τόπον, ὅπου ἠδύναντο, καὶ θὰ δύνανται καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ διέλθουν τὰς διακοπάς των. Αὐτὰ ὅλα εἶναι, κύριοι, ἔργα, τὰ ὁποῖα ὀφείλονται κυρίως εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς τελευταίας ἑξαετίας, ἡ ὁποία ἔδειξε καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὸ θάρρος καὶ τὴν πίστιν διὰ τὴν τουριστικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Χριστόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§96Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὁμιλήσωμεν, ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων. Δὲν εἶναι πράγματα αὐτά.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι κενὰ ἑδώλια.

§98Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα εἴκοσι ἄνθρωποι, κύριε Πρόεδρε.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα, ὅσοι εἴμεθα καθημερινῶς, αὐτὴν τὴν ὥραν. Ὁρίστε, κύριε Χριστόπουλε.

§100Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀναγνωρίζω, ὅτι ἡ συζητουμένη ἐπερώτησις ἔχει ἐπιφέρει κἄποιαν κόπωσιν εἰς ὅλους μας, ἀλλὰ θὰ προσπαθήσω ἐν συντομίᾳ νὰ ἐκθέσω τὰς ἀντιλήψεις μου, διότι ἔχω καὶ ἐγὼ καταθέσει μίαν παραπλησίαν ἐπερώτησιν, ἀφορῶσαν τὸν τουρισμόν, τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῆς ἰδιαιτέρας μου περιφερείας, τοῦ Νομοῦ Κορινθίας.

§101Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Νὰ συγχωνευθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§102Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ, ἐὰν χρειασθῇ, νὰ μὴ τηρήσω τὴν κλεψύδραν, διότι εὑρίσκομαι πάντοτε ἐγὼ θῦμα τῶν συμφωνιῶν ὡρισμένων μερίδων τοῦ Κοινοβουλίου, αἱ ὁποῖαι ὑπερηφανεύονται, ὅτι τηροῦν τὸν Κανονισμόν, πάντοτε ὅμως καταπατοῦν τὰ δικαιώματα τῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποίαν ἔχουν ὅλοι οἱ βουλευταὶ καὶ ἰδίως ἡμεῖς οἱ ἀνεξάρτητοι. Ὡς ἐκ τούτου λυποῦμαι, ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἔχω ἀποδείξει, ὅτι σέβομαι τὸν Κανονισμόν, ὅτι τὴν συμφωνίαν αὐτὴν δὲν θὰ τὴν τηρήσω. Θὰ εἶμαι ὅμως, παρ’ ὅλο τοῦτο, σύντομος, διότι χάρις εἰς μίαν ἀηδῆ καὶ ἀήθη εὐγένειαν ὡρισμένων ὑπαλλήλων τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ καὶ τῆς εὐγενείας τῆς ἀχαρακτηρίστου τοῦ κ. Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ ΕΟΤ στεροῦμαι παντελῶς στοιχείων, καίτοι κατ’ ἐπανάληψιν ἀπὸ τριμήνου τὰ ἔχω ζητήσει καίτοι ἔλαβα ρητὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ μοῦ δοθοῦν καὶ μέχρι προχθὲς ἠρνοῦντο. Ζηλεύω δὲ τὸν ἄρτι κατελθόντα τοῦ βήματος συνάδελφον ἐξ Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος ἔλαβε καὶ ἦλθεν ἐδῶ πλήρης στοιχείων καὶ φαίνεται, ὅτι εὑρίσκεται εἰς μίαν πλεονεκτικὴν θέσιν ἐπειδὴ ἀνήκει εἰς τὴν κυβερνητικὴν πτέρυγα.

§103Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἦτο Πρόεδρος τοῦ Ε.Ο.Τ δι’ αὐτὸ τὰ ἔχει.

§104Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ξεύρω. Ἐγὼ λέγω διὰ τὸν ἑαυτόν μου καὶ ἂς μὲ χαρακτηρίσουν οἱ πάντες.

§105Γ. ΠΛΥΤΑΣ. Κακῶς ἔκαμα ποὺ ὡμίλησα μὲ στοιχεῖα;

§106Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μὲ ἀντελήφθητε ἴσως, κ. συνάδελφε, καὶ ἐπειδὴ πρώτην φορὰν ὡμιλήσατε, ἴσως δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι καὶ οἱ νέοι πολιτικοὶ νὰ μὴ στηρίζωνται μόνον εἰς ξηροὺς ἀριθμούς, τοῦτο ἀνέφερα ὑπὸ μορφὴν χιοῦμορ, ἀνέφερα τὸ ἀξιοζήλευτον τῆς θέσεώς σας χωρὶς νὰ θίξω τὶ εἴπατε. Ἄλλωστε, δὲν εἶσθε σεῖς ὁ ἐπερωτώμενος, ἀλλὰ ἀνεφέρθην εἰς τὰ κενὰ ἑδώλια ἐπειδὴ καὶ ὁ ἐπερωτώμενος Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει.

§107Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφυπ. Συντονισμοῦ). Ἔξω εἶναι ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ ἔλθῃ ἀμέσως.

§108Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, σεῖς μοῦ δίδετε ἀπάντησιν, ἀλλὰ δὲν εἶσθε ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, εἶσθε κατὰ παραχώρησιν καὶ ἡ ἐπερώτησις ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἐξ ἄλλου ἔχω συνηθίσει νὰ ὁμιλῶ ἀπόντων τῶν Ὑπουργῶν. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ τελευταῖα χρόνια ὁ τουρισμὸς ἐξειλίχθη εἰς μίαν ἀναγκαίως διεθνῶς ἀναπτυσσομένην ἐπιχείρησιν. Αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν καὶ ἡμεῖς μὲ τὸ χρῶμα τὸ τοπικὸν προσπαθῶμεν νὰ τὴν ἐκμεταλλευθῶμεν. Ἕνα ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον μὲ βασανίζει, ἐκμεταλλευόμεθα τὸν τουρισμὸν ὅπως πρέπει νὰ τὸν ἐκμεταλλευθῶμεν ἢ τὸν ἀφίνομεν ὅπως ἔρχεται; Διότι παρατηρῶ ἕνα περίεργον καὶ ἀπὸ ὅ,τι ἤκουσα καὶ ἀπὸ ὅ,τι διαβάζω καὶ ἀπὸ τὴν μακρὰν πολιτικήν μου πεῖραν, ὅτι ἐνδιαφερόμεθα μόνον διὰ τὸ ποσὸν τοῦ εἰσαγομένου συναλλάγματος, ἐνδιαφερόμεθα νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ξένων τουριστῶν, ἀδιαφοροῦμεν ὅμως, κατὰ τὴν γνώμην μου, διὰ τὸν ἐσωτερικόν μας τουρισμόν. Θὰ σᾶς φανῇ ἴσως ὀλίγον παράξενον καὶ ζητῶ προκαταβολικῶς τὴν συγγνώμην σας καὶ θὰ ἐρωτήσω πόσοι ἐξ ἡμῶν τῶν 300 βουλευτῶν γνωρίζομεν τὴν Ἑλλάδα, πόσοι ἀπὸ σᾶς ἔχομεν ἀνέβει εἰς τὴν Ἀκρόπολιν;

§109Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἰς τὸν Λυκαβηττόν.

§110Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν Λυκαβηττὸν ἀφίσατέ τον, εἶναι τὰ ἔργα καὶ δὲν μᾶς συμφέρει. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ καταγόμενος ἐκ τοῦ νομοῦ Κορινθίας, ὁ ὁποῖος φέρει τὰ κύρια χαρακτηριστικὰ ἑνὸς τουριστικοῦ τοπίου......

§111ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΙΣ. Ἔχει καὶ ἄλλα χαρακτηριστικά.

§112Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. ... ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὰ τὰ ἄλλα «χαρακτηριστικὰ» δὲν ἐνδιαφέρουν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἡμεῖς οἱ Κορίνθιοι ὑπερηφανευόμεθα διὰ τὴν καταγωγήν μας καὶ διὰ τὸν τόπον μας καὶ ἐγώ, κ. βουλευταί, ἀναγνωρίζω, ὅτι τὸ Κράτος ἐκτελεῖ κατὰ τὸ δυνατὸν τὸ καθῆκον του διὰ τὴν τουριστικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον παραπονοῦμαι καὶ διὰ τὸ ὁποῖον κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ὁ ἄνισος τρόπος κατανομῆς τῶν πιστώσεων διὰ τὰς διαφόρους περιφερείας καὶ ἀκόμη ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον διατίθενται αἱ πιστώσεις. Ἡ Κορινθία κατὰ τὰ τελευταῖα πέντε ἔτη διὰ τὴν τουριστικὴν της ἀνάπτυξιν δὲν ἔλαβεν οὔτε 50 ἑκατομμύρια δραχ. Ἐφέτος διατίθεται τὸ τεράστιον ποσὸν τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου δραχμῶν!!! Μὲ αὐτὸ τὸ ποσὸν καλεῖται ἡ Κορινθία νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας της πρὸς τουριστικὴν της ἀνάπτυξιν. Δὲν παραγνωρίζω βεβαίως, ὅτι εἰς τὴν Κορινθίαν ἐγένοντο καὶ ὡρισμένα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐν συνεχείᾳ τοῦ λόγου μου προτίθεμαι νὰ ἐκθέσω. Καὶ ἤδη σᾶς καλῶ νὰ κάμετε μαζί μου ἕναν τουριστικὸν γῦρον εἰς τὴν Κορινθίαν, διὰ νὰ ἀποκτήσητε μίαν εἰκόνα τῆς τουριστικῆς ἀναπτύξεώς της. Ξεκινοῦμεν ἀπὸ τὸ Λουτράκι, τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς ὅλοι σας γνωρίζετε. Χάρις εἰς τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου τὸ ἔτος 1928 τὸ Λουτράκι ἀνεδείχθη εἰς μίαν Λουτρόπολιν. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1928 μέχρι σήμερον οὐδὲν προσετέθη εἰς τὴν Λουτρόπολιν ταύτην ἐκτὸς ἀπὸ ξενοδοχεῖα τινά καὶ μίαν μικρὰν πλάζ, ἡ ὁποία ἐγένετο μόλις τὸ περασμένον ἔτος. Τὸ Λουτράκι, κ. βουλευταί, τὸ λυμαίνονται δύο ἐπιχειρηματίαι, ἐκμεταλλευόμενοι τὸ θεῖον δῶρον ποὺ ὑπάρχει εἰς τὸ Λουτράκι, τὸ νερὸ Λουτρακίου. Οἱ δύο αὐτοὶ ἐπιχειρηματίαι φροντίζουν, ὥστε ἡ ὄψις τοῦ Λουτρακίου διὰ τὸν λουόμενον ἐκεῖ νὰ εἶναι ἀηδής. Ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν κατὰ τρόπον σκανδαλώδη, ἐπέτυχε νὰ κατασκευάσῃ εἰς τὴν εἴσοδον τοῦ Λουτρακίου ἓν κακότεχνον οἴκημα, τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖ ὡς ἐργοστάσιον καὶ πρὸ τοῦ ὁποίου ἐναποθηκεύει βρωμερὰς κασόνας καὶ ἄλλα ἀντικείμενα διὰ νὰ λαμβάνῃ οὕτω ὁ ἐπισκέπτης μίαν πρώτην ὄψιν τῆς πόλεως τοῦ Λουτρακίου. Εἰς τὸ κέντρον τῆς πόλεως εἶναι ὁ ἄλλος ἐπιχειρηματίας, ὁ ὁποῖος φροντίζει καὶ ἐκεῖνος νὰ ἔχῃ εἰς ἐμφανέστατον σημεῖον κασόνας, βαρέλια καὶ ἄλλα ἀντικείμενα εἰς τρόπον ὥστε ὁ περιπατητὴς εἰς τὸ κέντρον τῆς πόλεως νὰ σχηματίζῃ μίαν κακὴν ἐντύπωσιν διὰ τὴν ἐμφάνισιν τῆς πόλεως. Παρὰ ταῦτα, ἡ πόλις διαθέτει καὶ τουριστικὴν ἀστυνομίαν καὶ τουριστικὴν ἐπιτροπήν. Ὁσάκις ἠθέλησα νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν κατάστασιν αὐτὴν εἴτε μόνος εἴτε μὲ ἐπιτροπήν, ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν Γενικὸν Γραμματέα Τουρισμοῦ, ὅτι τὸ Λουτράκι ἔχει διαγραφῆ τοῦ καταλόγου τῶν περιοχῶν τοῦ ἐνδιαφέροντος τοῦ τουρισμοῦ. Διατὶ συνέβη αὐτό, κρίνατέ το μόνοι σας, κ. βουλευταί, πρὸ ὀλίγων μηνῶν ἀπέκτησε καὶ τουριστικὴν ἐπιτροπήν. Ἡ τουριστικὴ ἐπιτροπὴ ὅμως τῆς Κορίνθου δὲν διαθέτει οὔτε μίαν δραχμὴν καὶ τῆς ἐδηλώθη ἁρμοδίως καθαρὰ καὶ ξάστερα, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ τῆς δοθῇ οὐδὲν ποσόν. Ἡ Κόρινθος, κ. βουλευταί, δὲν διαθέτει σήμερον τουριστικὸν ξενοδοχεῖον. Ἀντιμετωπίζει τὰς ἀνάγκας της μὲ τὰ ξενοδοχεῖα τοῦ 1928, τὰ ὁποῖα στεροῦνται θερμάνσεως καὶ τὰ ὁποῖα κατασκευασθέντα μὲ τὰς τότε ἀντιλήψεις, διαθέτουν ἓν ἀποχωρητήριον ἀνὰ εἴκοσι δωμάτια. Σήμερον ποὺ ἐνεφανίσθησαν εἰς τὸ Κ.Ε.Ν. Κορίνθου οἱ νεοσύλλεκτοι καὶ οἱ ἴδιοι καὶ τὰ συνοδεύοντα αὐτοὺς φιλικὰ πρόσωπα, διέμειναν εἰς φιλικὰς οἰκίας ἢ εἰς ἐνοικιαζόμενα δωμάτια. Ἡ Κόρινθος, ὡς γνωρίζετε, εἶναι τὸ κέντρον ὅπου διέρχονται ὅλοι σχεδὸν οἱ ἐπισκεπτόμενοι τὴν χώραν τουρίσται. Εἴτε πρὸς τὴν Ἤπειρον κατευθυνθοῦν, εἴτε πρὸς τὴν Πελοπόννησον, θὰ διέλθουν ἀπὸ τὴν Κόρινθον. Καὶ τὰ αὐτοκίνητα, κ. βουλευταί, τὰ μεταφέροντα τοὺς τουρίστας, σταθμεύουν εἰς τοὺς καφενέδες τῆς πόλεως, τοὺς ὁποίους ἐκμεταλλεύονται εὐγενεῖς ἐπιχειρηματίαι, προσφέροντες εἰς τοὺς τουρίστας βρωμερὰ σουβλάκια καὶ τούρκικο καφέ. Πλησίον τῆς Κορίνθου ὑπάρχει ἡ περίφημος Διώριξ καὶ ἡ Ἰσθμία. Πρὸ ὀλίγου χρόνου ἀνεγνώσαμεν μετὰ χαρᾶς ὅλοι εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι χάρις εἰς τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ἀμερικανῶν, ἐπεσημάνθη τὸ μέρος ὅπου διήρχετο ἡ Δίολκος. Τὸ μέρος αὐτό, διὰ τὴν τουριστικὴν σημασίαν τοῦ ὁποίου δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κάμω ἰδιαίτερον λόγον, ἔχει μεταβληθῆ εἰς ἀληθῆ κοπρῶνα. Ὅλοι, κ. βουλευταί, ὑπερηφανεύθημεν, διότι ἀνεκαλύφθη τὸ σημεῖον ὅπου διήρχετο ἡ Δίολκος. Ἀσφαλῶς γνωρίζετε τὶ ἦτο ἡ Δίολκος. Ἦτο ἓν πέρασμα διὰ τοῦ ὁποίου μετεφέροντο τὰ πλοῖα ἀπὸ τὸν Σαρωνικὸν εἰς τὸν Κορινθιακὸν καὶ τἀνάπαλιν καὶ κατεσκευάσθη ἐπὶ Περιάνδρου περίπου τὸ 600 π.Χ. Χάρις λοιπὸν εἰς τὸ τουριστικὸν ἐνδιαφέρον τοῦ Κράτους, ἡ περίφημος Δίολκος σήμερον ἔχει μεταβληθῆ εἰς κοπρῶνα. Οὐδεὶς ἐνδιεφέρθη μέχρι σήμερον διὰ τὸν καθαρισμὸν τοὐλάχιστον αὐτοῦ τοῦ ἱστορικοῦ μνημείου. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν γενέτειράν μου, τὴν γνωστὴν ἀσφαλῶς εἰς ὅλους Νεμέαν, λόγῳ τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο εἰς τὸ μέρος αὐτό. Ἔχομεν τὴν Ἀρχαίαν Νεμέαν καὶ τὴν Νέαν Νεμέαν. Καὶ ἡ Ἀρχαία καὶ ἡ Νέα Νεμέα εἶναι τελείως ἐγκαταλελειμμέναι ἀπὸ ἀπόψεως τουριστικῆς ἀναπτύξεως. Χάρις εἰς τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ πατρός μου, πρὸ 30 περίπου ἐτῶν, ἡ Νεμέα ἀπέκτησε Μουσεῖον. Εἰς τὴν Νεμέαν, ὡς γνωρίζετε, ὑπάρχει ὁ Λέων τῆς Νεμέας καὶ πολλὰ ἱστορικὰ μνημεῖα. Ἰδοὺ ὅμως τὸ κυβερνητικὸν ἐνδιαφέρον. Ἀπὸ τὸ ἔτος 1949 ἔχει διορισθῆ εἰς τὸ ἐκεῖ Μουσεῖον ἕνας φύλακας. Ξεύρετε, κύριοι συνάδελφοι, τί φυλάσσει; Τὸν χειμῶνα τὰ ὕδατα πλημμυρίζουν τὸ Μουσεῖον καὶ τὸ καλοκαίρι ἡ ὑγρασία. Ἡ ἀρχαιοκαπηλία δίνει καὶ παίρνει. Ὁ καθεὶς ἀφαιρεῖ ὅ,τι τοῦ ἀρέσει. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἔλεγχος. Ἐζήτησα νὰ χορηγηθοῦν σχετικαὶ πιστώσεις διὰ νὰ ἀναστηλωθῇ ὁ ναὸς τῆς Ἀρχαίας Νεμέας καὶ οὐδεμία ἐνέργεια ἔγινε μέχρι σήμερον. Πρὸ δύο ἐτῶν ἐχορηγήθησαν πιστώσεις καὶ ἀνηγέρθη ἕνας ξενών. Ὁ ξενὼν οὗτος, ἐπὶ δύο χρόνια, ἐφιλοξένησε μόνον 730 ἄτομα καὶ τοῦτο, διότι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐπίσκεψις τοῦ ξενῶνος, λόγῳ τῶν ἀπροσίτων τιμῶν του. Δὲν ξεύρω διὰ ποῖον σκοπὸν ὁ τουρισμὸς ἐχορήγησε τὰς πιστώσεις διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ ξενῶνος. Ἴσως διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ αἰτήματα τῆς περιοχῆς, ὄχι ὅμως διὰ τουριστικοὺς σκοπούς. Θὰ ἀναφερθῶ ἐπ’ ὀλίγον καὶ εἰς τὸ Ξυλόκαστρον. Εἶναι γνωστὴ εἰς ὅλους ἡ ὀμορφιά του. Τοῦτο ἠξιοποιήθη τουριστικῶς μόνον ἀπὸ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν καὶ ὀφείλεται ἡ ἀξιοποίησις εἰς τοὺς ἀδελφοὺς Τυπάλδου, οἱ ὁποῖοι ἵδρυσαν τὰς διεθνεῖς κατασκηνώσεις, ὅπου κατὰ χιλιάδας, κατ’ ἔτος, παραθερίζουν ξένοι τουρίσται. Πρὸ δύο ἐτῶν ἐχορηγήθη μεγάλο ποσὸν διὰ τὴν ἀνέγερσιν τετραωρόφου ξενοδοχείου, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶναι ἀπρόσιτον, διότι τὸ δωμάτιον διετιμήθη 180 δραχμὰς ἡμερησίως. Καὶ ἐρωτᾶται: Πῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ τουριστικὸν πρόγραμμα, ὅταν τὰ ἀνεγερθησόμενα ξενοδοχεῖα εἶναι ἀπρόσιτα καὶ ἀναγκαζόμεθα νὰ φιλοξενῶμεν τοὺς ξένους εἰς οἰκίας; Ἀνεπτύχθησαν ἐκ μέρους τῶν ὁμιλησάντων κυρίων συναδέλφων ὡρισμέναι ἀπόψεις καὶ ἐτέθησαν αἰτήματα διὰ τὰς ἰδιαιτέρας των περιφερείας. Ὅλοι ἔχουν δικαίωμα νὰ αἰτοῦν, ἀλλὰ ὅλοι ἔχουν δικαίωμα διὰ νὰ ζήσουν. Ἡ Κορινθία ἔχει ἐγκαταλειφθῆ ἀπὸ τοὺς πάντας. Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μοῦ εἴπῃ ποῖα κριτήρια λαμβάνονται διὰ τὴν κατανομὴν τῶν πιστώσεων τοῦ τουρισμοῦ; Καὶ ποῖος εἶναι αὐτὸς ποὺ κατευθύνει τὴν χορήγησιν τῶν πιστώσεων; Θέλω νὰ γνωρίζω, ἐὰν διατεθοῦν πιστώσεις καὶ διὰ τὴν Κορινθίαν. Καὶ πρέπει νὰ διατεθοῦν, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ἡ Κορινθία τὴν φήμην της καὶ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἀρχικήν της αἴγλην.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Βαρδινογιάννης, ἔχει τὸν λόγον.

§114Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα εἶναι σοβαρόν. Ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ὁμιλήσω γενικώτερον περὶ τουρισμοῦ καὶ δι’ ὀλίγων διὰ τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν. Παρηκολούθησα τὰς ὁμιλίας τῶν κυρίων συναδέλφων, τὰς ὁμιλίας τῶν κυρίων Ὑπουργῶν καὶ τὰς παρεμβολὰς τούτων καὶ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἡ συζήτησις ἐξέφυγε ἀπὸ τὸ πλαίσιον της καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις μᾶς παρέσυρε εἰς τεχνικὴν συζήτησιν, καὶ οὐχὶ πολιτικήν, διότι δὲν εἴμεθα τεχνικὸν σῶμα, ἀλλὰ πολιτικόν. Θὰ εἶμαι ἄδικος ἐὰν δὲν εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξετέλεσε τουριστικὰ ἔργα. Τὸ θέμα δὲν εἶναι ἐὰν ἔγιναν τουριστικὰ ἔργα, τὸ θέμα εἶναι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐτήρησε ὀρθὴν τουριστικὴν πολιτικήν. Εἰς κάθε χώραν γίνεται τουρισμὸς καὶ ἐφαρμόζεται ἕνα πρόγραμμα. Π.χ. ἡ Ἀμερικὴ διαφημίζει τὰς τεχνικάς της προόδους, τηρεῖ ἕνα τουριστικὸν πρόγραμμα ἀλλὰ δὲν τὴν ἐνδιαφέρει ὁ τουρισμὸς ὡς πηγὴ πλούτου. Διὰ τὴν Ἑλλάδα χώραν πτωχήν, ὅπου ὁ δίσκος τῆς ἐπαιτείας ἔπαυσε καὶ αὐτὸς νὰ ἀποδίδῃ τελευταίως, ἡ ἀνάπτυξις τοῦ τουρισμοῦ ἀποτελεῖ ἀνάγκην ὀργανικὴν τῆς οἰκονομίας μας. Θὰ πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις συνέλαβε τὸ κέντρον τοῦ προβλήματος, ἐὰν τὸ συνέλαβεν ὀρθῶς καὶ ἂν τὰ χρήματα ποὺ κατηναλώθησαν δι’ αὐτῶν τῶν προσπαθειῶν, κατηναλώθησαν διὰ τὸν σκοπὸν ποὺ ἔπρεπε νὰ ἐξυπηρετήσουν. Νομίζω, δυστυχῶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ προχειρόλογον καὶ ἀπρογραμμάτιστον σπουδήν, ἡ ὁποία ἀτυχῶς χαρακτηρίζει ἀρκετὰς ἀπὸ τὰς ἐκδηλώσεις της ἔθεσεν εἰς κίνησιν τὴν κρατικὴν μηχανὴν πρὸς ἐπίτευξιν ἐντυπωσιακῶν λύσεων, χωρὶς νὰ συγκροτήσῃ προηγουμένως μίαν συνθετικὴν θεωρίαν περὶ τουρισμοῦ, τὸν ὁποῖον δύναται νὰ καλλιεργήσῃ ἀποτελεσματικῶς ἡ Ἑλλάς. Ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε κατώρθωσε νὰ ἔχῃ τὸ προβάδισμα ἔναντι τῶν γεγονότων. Πάντοτε ἢ σχεδὸν πάντοτε τὰ γεγονότα τὴν ἐρυμούλκησαν εἰς κατ’ ἀνάγκην λύσεις τῆς στιγμῆς. Ὁ τουρισμὸς εἶναι εὐπαθὴς παράγων, εἶναι παράγων εὐπαθὴς εἰς πᾶσαν καὶ τὴν ἐλαχίστην διαταραχὴν τῆς ἰσορροπίας τῆς ἐσωτερικῆς καὶ τῆς διεθνοῦς γαλήνης. Ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακοπῇ καὶ νὰ ἀφήσῃ τεράστιον παθητικόν. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, κάθε προσπάθεια ἢ δαπάνη ἀναφερομένη εἰς τὸν τουρισμὸν πρέπει νὰ εἶναι μελετημένη, ὠργανωμένη καὶ προγραμματισμένη, ὥστε νὰ ἀποδίδῃ τὸ μέγιστον μέρος εἰς ἐλάχιστον χρόνον. Τὸ μόνιμον καὶ ἐπίσημον προσκλητήριον τῆς Ἑλλάδος, αἱ ἀρχαιότητες καὶ τὸ κλῖμα μας. Ἡ θάλασσα καὶ ὁ ἥλιος μας, οἱ ἀκρογιαλιὲς καὶ τὰ νησιά μας, ἡ Μεσογειακὴ ἰδιορρυθμία τῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς, ἡ ὁποία ἀνελίσσεται καὶ κινεῖται κάτω ἀπὸ τὸ δυνατὸ φῶς ἀνάμεσα εἰς τὰ ἄφθονα χρώματα, ὅλους αὐτοὺς τοὺς ζωντανοὺς παράγοντας ποὺ ἐκφράζονται σήμερα καὶ ποὺ δικαιώνουν ἐντὸς τοῦ παρόντος τὸ μέγα παρελθόν. Καὶ ἑπομένως δὲν ἔχομεν ἀνάγκην πολυτελῶν διαφημίσεων καὶ ἀκριβοπληρωμένων ἄρθρων σὰν καὶ αὐτὰ ποὺ μᾶς ἀνέγνωσεν ὁ συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν κ. Πλυτᾶς. Τὸ θέμα εἶναι συνεπῶς, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐφήρμοσε θετικὸν τουριστικὸν πρόγραμμα, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. δὲν ἐσπατάλησε διὰ πολυτελῆ ἔργα μεγάλα ποσὰ καὶ μόνον ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν. Θὰ διαπιστώσητε, κ. συνάδελφοι, ὅλοι, ὅτι ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπερωτήσεως διεξήχθη ἕνας Ἑλληνο–Ἰταλικὸς πόλεμος μεταξὺ τοῦ Κράτους τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς ὑπολοίπου Ἑλλάδος. Ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων διατίθενται διὰ τὴν πρωτεύουσαν καὶ ἑκατοντάδες χιλιάδων μόνον διὰ τὴν ἐπαρχίαν. Χωρὶς δρόμους ἡ ἐπαρχία, πολυτελεῖς λεωφόροι διὰ τὴν πρωτεύουσαν. Ἡ Κοινότης πένεται καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ κάμῃ μίαν προνομιοῦχον κατανομὴν τῶν κονδυλίων καπνοῦ διὰ τὴν περιοχὴν Ρεθύμνης καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας ἐκτελοῦνται ἔργα πρωτοφανοῦς πολυτελείας. Ἐπειδὴ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἴμεθα ἐκπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ καὶ τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐκλέγει, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα. Κρήτην γενικῶς καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν Νομὸν Ρεθύμνης. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς, ὅπως καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἀνέφερον, εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸ προκλητικὸν μνημεῖον σπατάλης καὶ ὑπερβάσεων, τὸ γνωστὸν πλέον ξενοδοχεῖον τῆς Πάρνηθος. Ἐὰν εἶναι φυσιολογικαὶ αἱ ὑπερβάσεις τῶν 5, 10, 15%, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιληφθῶ πῶς δικαιολογεῖται ἡ ὑπέρβασις κατὰ 75.000.000 δραχ. εἰς τὸ ἔργον αὐτό, ἐνῶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀξιοποιηθῇ ὁλόκληρος ἡ περιοχὴ μὲ τὸ ἥμισυ μόνον τῶν χρημάτων αὐτῶν.

§115Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. 22–23% εἶναι αἱ πραγματικαὶ ὑπερβάσεις τοῦ ξενοδοχείου τῆς Πάρνηθος.

§116Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχω, προέρχονται ἀπὸ τὰ πρακτικὰ συζητήσεως εἰς τὸ Δ.Σ. τοῦ Ε.Ο.Τ., βάσει τῶν ὁποίων προεβλέπετο, ὅτι ἡ δαπάνη θὰ φθάσῃ τὰ 27.000.000, ἐνῷ ἔφθασεν ἀτυχῶς μέχρι στιγμῆς εἰς τὰ 100.000.000. Ἡ Ἰταλία, ἡ ὁποία τόσον ἔχει ἀξιοποιήσει τὸν τουρισμόν της δὲν ἔχει κατασκευάσει ἕνα τόσον πολυτελὲς ξενοδοχεῖον ὅπως εἶναι τῆς Πάρνηθος, ἀλλὰ ἑκατοντάδες μικρῶν, τὰ ὁποῖα ἐξασφαλίζουν ἄνεσιν, καθαριότητα καὶ φθηνὴν διαμονὴν εἰς τοὺς περιηγητάς.

§117Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Διὰ μὲν τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις τὸ ὅλον ἔργον τῆς Πάρνηθος εἶναι ἀδύνατον νὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς διακοπήν. Διὰ τοὺς ἀριθμούς, θὰ σᾶς ἀπαντήσω βάσει ἐγγράφου τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνεν ἡ Κυβέρνησις, ὁ ἤδη ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Βουλήν, τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1962, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: Διὰ τὸ σύνολον τοῦ ἔργου, κ. συνάδελφε, ὁ προϋπολογισμὸς συνυπολογιζομένων καὶ τῶν νέων ἔργων, τὰ ὁποῖα ἀπεφασίσθησαν ἔφθασεν εἰς τὴν δαπάνην τῶν 52.000.000. Ἔναντι αὐτοῦ ἐμφανίζεται ὑπέρβασις 22–23% μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Ὑπάρχουν ἀκόμη μικραὶ διαμφισβητήσεις ὄχι μεγάλης σημασίας. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀριθμοί. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ λέγω, ὅτι τὰ λεχθέντα περὶ 5.000.000 δολλαρίων ἢ δαπάνης 100.000.000 δραχμῶν, δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Πάρνηθος. Πρόκειται περὶ τῆς ὅλης συλλήψεως τοῦ ἔργου, ἤτοι τῶν δύο ξενοδοχείων, τοῦ τελεφερίκ, τῆς δημιουργίας τοῦ δρυμοῦ καὶ ὅλων τῶν ἔργων ὑποδομῆς. Παρ’ ὅλον, ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν ἔγινε προσπάθεια ἀπὸ πλευρᾶς ἰδικῆς μου τοὐλάχιστον, νὰ ἀποσαφηνισθοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα, ἵνα μὴ ὑπάρξῃ ἀσάφεια περὶ τὰ ποσὰ τὰ δαπανηθέντα διὰ τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Πάρνηθος καὶ περὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ δαπανηθοῦν διὰ τὸ δευτερεῦον ξενοδοχεῖον, διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ τελεφερὶκ καὶ τὰ ἄλλα ἔργα, ἐν τούτοις ἀναφέρεσθε εἰς τὰ αὐτὰ καὶ παραλείπετε νὰ ἀναφέρητε, ὅτι περιλαμβάνονται εἰς τὰ ποσὰ αὐτὰ καὶ τὰ ἄλλα ἔργα.

§118Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ ἤμην πρόθυμος νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν κύριον ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφον, ἐὰν εἶχον πλήρη στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ μοῦ ἐπέτρεπον νὰ συζητῶ ἐπὶ ἴσοις ὅροις. Θὰ πρέπει ὅμως καὶ ὁ κ. Τσάτσος, νὰ συμφωνήσῃ μαζί μου, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμνωμεν ξενοδοχεῖον ὅπως τῆς Πάρνηθος καὶ νὰ ψάχνωμεν τοὺς πελάτας μὲ τὸ φανάρι τοῦ Διογένους διὰ νὰ καλέσωμεν τοὺς πλουσίους περιηγητὰς νὰ ἐγκαταλείψουν τοὺς παγετῶνας τῆς Ἑλβετίας καὶ τοὺς δρυμοὺς τῆς Γερμανίας καὶ Ἰταλίας διὰ νὰ ἀπομονωθοῦν ἐκεῖ, ἐνῷ ἠμπορούσαμεν νὰ ἀξιοποιήσωμεν τὰ ὡραῖα ἀκρογιάλια μας. Αὐτὴ εἶναι ἡ σπατάλη, ἡ ἀπρογραμμάτιστος τουριστικὴ πολιτική σας.

§119Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναφέρῃ τὶ ἀπέδωσε τὸ ξενοδοχεῖον Πάρνηθος ὡς ἐπιχείρησις.

§120Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡ ἀπάντησις εἶναι, ὅτι ἔργον τοιαύτης σημασίας, διὰ νὰ κριθῇ τὶ ἀποδίδει, θὰ πρέπει νὰ παρέλθουν ἔτη. Ἡ Γλυφάδα ἐχρειάσθη 8 ἔτη. Ἡ ἀπόδοσις, θὰ κριθῇ ὅταν παρέλθῃ ὁ χρόνος ὁ ἀπαιτούμενος διὰ νὰ κριθῇ ἡ ἀπόδοσις.

§121Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν ἀπάντησιν, τὴν ἔδωσα προηγουμένως. Τὰ ἔργα τὰ τουριστικά, θὰ πρέπει νὰ εἶναι βραχυπροθέσμου ἀποδόσεως καὶ ἡμεῖς, ὡς βουλευταί, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προβλέπωμεν τὸ μέλλον, ἀλλὰ νὰ κρίνωμεν τὸ παρόν, νὰ ἐλέγχωμεν τὸ παρελθὸν καὶ νὰ ἐνδιαφερώμεθα διὰ τὸ μέλλον. Καὶ ἤδη, κ.κ. συνάδελφοι, πρέπει νὰ ἀπασχοληθῶ ἐπ’ ὀλίγον μὲ τὸ τὶ ἔγινε καὶ τὶ δὲν ἔγινε εἰς τὴν νῆσον Κρήτην καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν Νομὸν Ρεθύμνης. Ἐὰν ἀνεφέρθην εἰς τὸ τὶ ἔγινεν εἰς τὴν περιοχὴν Ἀθηνῶν, τὸ ἔκαμα διὰ νὰ ἔχω τὴν ἄνεσιν συγκρίσεως μὲ τὸ τὶ δὲν ἔγινεν εἰς τὴν περιοχήν μου. Ἔχω ἐπισκεφθῆ σχεδὸν ὅλα τὰ διαμερίσματα τοῦ κόσμου, ἑπομένως, δύναμαι νὰ ἔχω ὑπεύθυνον γνώμην περὶ τουρισμοῦ. Τὸ Ρέθυμνον, φέρ’ εἰπεῖν, ἐὰν τὸ εἶχεν ἡ Ἰταλία, θὰ τὸ εἶχε ἤδη καταστήσει ἀπὸ πολλοῦ κέντρον διεθνοῦς τουριστικοῦ ἐνδιαφέροντος. Τέσσαρες κυρίως πολιτισμοὶ συναντῶνται καὶ ἔχουν ἀφίσει τὰ σημάδια των εἰς τὴν Κρήτην. Μνημεῖα Βυζαντινῆς τέχνης πολύτιμα εὑρίσκονται ἐγκαταλελειμμένα εἰς τὰ διάφορα χωριά. Ἐθνικὰ σύμβολα, ὅπως τὸ Ἀρκάδι, τὸ Μελιδῶνι, ὁ Πρέβελης. Κλῖμα ἄριστον καὶ ἐνδοχώρα ἀπίστευτα ὡραία, ὅπως ἡ περίφημος ἐπαρχία τοῦ Ἀμαρίου ἡ ὁποία ἠμποροῦσε νὰ ἀποτελέσῃ καμάρι τουριστικό, τὸ Σπῆλι μὲ τὰ ἄφθονα νερὰ καὶ τὴν ὡραίαν του θέσιν, τὰ Ἀνώγεια μὲ τὴν Ἴδα κ.λ.π., ἀκρογιαλιὲς καὶ λιμανάκια, ὅπως ἡ περιοχὴ Γυαλιᾶς, ἡ Ἁγία Γαλήνη, ὁ Πλακιᾶς, τὸ Πάνορμο, οἱ Σεῖσες κ.λ.π., ἀρχαιολογικοὶ χῶροι, ὅπως ἡ Ἐλεύθερνα, ἡ Ἀξός, ἡ Ἀργυρούπολις, ἡ Ἐπισκοπή, ἡ Ἀρχαία Λάπα γενικῶς κ.λ.π. καὶ πάνω ἀπ’ ὅλα, ἡ πόλις Ρεθύμνης συνθέτουν τὶς προϋποθέσεις τουριστικῆς ἀναπτύξεως τοῦ Νομοῦ μας. Ἡ πόλις Ρεθύμνης εἰς τὴν ὁποίαν ὁ βιοτέχνης, ὁ ἐργάτης, ὁ ἔμπορος, ὁ ἐπαγγελματίας φυτοζωοῦν, δὲν ἔτυχεν οὐδεμιᾶς προσοχῆς μέχρι σήμερον. Ἕνα τουριστικὸν ξενοδοχεῖον τρίτης κατηγορίας, καὶ αὐτὸ εἰς οἰκόπεδα ἀγορασμένα ἀπὸ τὸν Δῆμον, ἦτο τὸ περίσσευμα τῆς Κυβερνήσεως, τὰ τελευταῖα 8 χρόνια μαζὶ μὲ τὸ τουριστικὸν περίπτερον τοῦ Ἀρκαδίου. Ἡ Φορτέντζα, εἶναι ἕνα κομμάτι τὸ ὁποῖον ὀρθῶς μοῦ ἔλεγεν Ἀμερικανὸς καθηγητής, ἐὰν τὸ εἶχε ἄλλο Κράτος, θὰ τὸ εἶχε μεταβάλει εἰς ἕνα εἶδος Κάπρι τῆς Ἑλλάδος. Δεσπόζει τοῦ πελάγους καὶ εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς πόλεως συγχρόνως. Ὀλίγες ἑκατοντάδες χιλιάδων δραχμῶν διετέθησαν διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἀρχὴ μιᾶς περιφεριακῆς λεωφόρου, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἔργον, ἀλλ’ ἁπλῶς διαφήμησις πολιτική, διότι διὰ νὰ φανῇ ἡ ἀξία τοῦ κομματικοῦ αὐτοῦ πρέπει κανεὶς νὰ ἀσχοληθῇ σοβαρῶς καὶ νὰ ἔχῃ μίαν ἐλαχίστην διάθεσιν δαπάνης ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ξενοδοχείου τῆς Πάρνηθος. Ἄνθρωποι ζοῦν εἰς τρώγλας εἰς τὸν χῶρον αὐτὸν καὶ ζῶα εἶναι οἱ μόνιμοι τουρίσται. Σ’ αὐτά, ἤθελα νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ ποῖον λόγον ἠδιαφόρησε. Μήπως δὲν εἴμεθα καὶ ἡμεῖς κάτοικοι τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου; Ἀναμένομεν νὰ ληφθοῦν ἐπειγόντως μέτρα, διότι ὁ λαὸς τῆς Ρεθύμνης καὶ γενικώτερον τῆς Κρήτης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμείνῃ μοιρολατρικῶς τὸν οἰκονομικόν του θάνατον καὶ νὰ βρίσκῃ ὡς μόνην διέξοδον τὴν ἄλλην μεγάλην λεωφόρον ποὺ ἤνοιξε ἡ ΕΡΕ, δηλαδὴ τῆς μεταναστεύσεως. Σᾶς καλῶ, νὰ ἀντιληφθῆτε τὸ χρέος σας ἔναντι τοῦ τόπου καὶ τῆς ἱστορίας. Νὰ αἰσθανθῆτε, ὅτι δὲν εἶσθε μόνιμοι εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ κἄποτε θὰ ἐλεγχθῆτε αὐστηρότερον. Στρέψατε βλέμμα στοργικὸν πρὸς τὴν ἐπαρχίαν, διότι ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶπον: «Φωνὴ λαοῦ, ὀργὴ Θεοῦ». Αὐτὴν τὴν σπατάλην ἡμεῖς ἐπικρίνομεν καὶ εἰς αὐτὰ θέλομεν νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Πρέπει ἐπίσης νὰ μᾶς καθορίσῃ τὴν μελλοντικὴν τουριστικήν της πολιτικήν. Μέχρι τοῦδε δὲν ἠκούσαμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν περὶ τουριστικῆς πολιτικῆς, ἁπλῶς μᾶς ἀνέφερεν ὡρισμένα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐπετέλεσεν. Ἐὰν μᾶς ἀναπτύξῃ μίαν ὀρθὴν τουριστικὴν πολιτικήν, νὰ εἶναι βεβαία, ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν συμπαράστασίν μας. Πρέπει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀποκτήσῃ τουριστικὴν συνείδησιν καὶ διὰ νὰ γίνῃ αὐτό, πρέπει νὰ τοῦ δώσητε πολιτικὴν ὀντότητα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι ἔχομεν τουριστικὴν πολιτικὴν μὲ τὸ νὰ κατασκευάζωμεν λεωφόρους εἰς τὸ κέντρον, ἐνῷ ἡ ὕπαιθρος στερεῖται ὁδικοῦ δικτύου. Πῶς θέλετε ν’ ἀποκτήσῃ ὁ χωρικὸς τουριστικὴν συνείδησιν, ὅταν κυκλοφορῇ εἰς ἀθλίους δρόμους ὅπως ὁ δρόμος Μακρυκεφάλας μὲ τὴν πανελληνίως γνωστὴ Παναγία, ὅταν ζῇ εἰς ἀθλίας τρώγλας καὶ ἐπαιτῇ ἕνα μικρὸ δάνειον, ὅταν τὸ ψωμὶ εἶναι πολυτέλεια, ὅταν τὰ προϊόντα σαπίζουν καὶ πωλοῦνται εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς. Πρέπει συνεπῶς, κ. βουλευταί, νὰ ἀναθεωρήσωμεν τὴν πολιτικήν μας καὶ ν’ ἀκολουθήσωμεν τὸν ὀρθὸν δρόμον, ἐὰν θέλωμεν ν’ ἀποτελῇ ὁ τουρισμὸς στοιχεῖον ἀνόδου τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ μας καὶ ὄχι μέσον πλουτισμοῦ ὡρισμένων, ὅπως ἀτυχῶς λέγεται. Εἰς μίαν Ἐθνικὴν γραμμὴν τουρισμοῦ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ σᾶς ἀκολουθήσωμεν, διαφορετικὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπανέλθωμεν ἐντὸς ὀλίγου δριμύτεροι. (Χειροκροτήματα).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Τρικούπης, ἔχει τὸν λόγον.

§123Κ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ γενίκευσις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς κατατεθείσης ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀθηνῶν κ. Βασιλάτου ἐπερωτήσεως, μοῦ δίδει τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀνέλθω διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸ βῆμα αὐτό, διὰ νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον καὶ προσωπικῶς βαθύτατα μὲ ἐνδιαφέρει καὶ ἀναντιρρήτως συγκινεῖ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀντιληφθῆ, ὅτι ὁ τουρισμὸς ἀποτελεῖ δι’ αὐτὸν μίαν διέξοδον καὶ ὅτι εἶναι μία κυρία πλουτοπαραγωγικὴ πηγὴ διὰ τὸ Ἔθνος. Τὰ ὅσα σημαντικώτατα μέχρι σήμερον ἔγιναν, δὲν πρέπει νὰ εἶναι παρὰ μία ἀπαρχὴ καὶ δὲν δύνανται νὰ συγκριθοῦν πρὸς ὅσα ἔχουν γίνει εἰς ἄλλας χώρας. Τόσον ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσελθόντων εἰς τὴν χώραν τουριστῶν, ὅσον καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν διανυκτερεύσεων ποὺ ἀνέφερον οἱ κ. συνάδελφοι, ὅτι ἐπραγματοποιήθησαν, ὅσον καὶ τὸ ὕψος τοῦ εἰσαχθέντος συναλλάγματος, ἀπέχουν πολὺ ἀπὸ τὸ ὕψος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχουν φθάσει αἱ ἄλλαι χῶραι. Παραδέχομαι, ὅτι ἡ τουριστικὴ προσπάθεια ἄλλων χωρῶν καὶ ἰδιαιτέρως τῆς Ἰταλίας, ἔχει ἀρχίσει ἀπὸ αἰῶνος καὶ πλέον καὶ συνεχίζεται μέχρι σήμερον σταθερῶς. Ἀντιθέτως μὲ ἡμᾶς, δυστυχῶς, τοιοῦτον τι δὲν συνέβη. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς χώρας μας ἀπὸ τὸν Τουρκικὸν ζυγόν, ὡρισμένοι ἄνθρωποι ρωμαντικοί, ὠνειρεύοντο ἕνα ταξίδι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀψηφῶντας τοὺς κινδύνους καὶ τὰς ταλαιπωρίας, τὰς ὁποίας θὰ ὑφίσταντο, λόγῳ ἐλλείψεως συγκοινωνιακῶν μέσων καὶ ἄλλων ἀνέσεων. Ἡ τουριστικὴ ἀξιοποίησις τῆς χώρας μας ἐβράδυνε, λόγῳ τῶν πολεμικῶν περιπετειῶν καὶ ἄλλων ἐσωτερικῶν ἀνωμαλιῶν, παλαιοτέρων καὶ νεωτέρων. Τουριστικῶς ἡ προβολὴ τῆς χώρας μας, ἤρχισεν οὐσιαστικῶς μόνον κατὰ τὴν τελευταίαν ἑξαετίαν. Οἱ ἀριθμοὶ αὐτοί, οἱ σχεδὸν φανταστικοί, οἱ ὁποῖοι δίδονται, ὅσον ἀφορᾶ τὴν εἰσροὴν τουριστῶν καὶ συναλλάγματος, εἰς ἄλλας χώρας δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἀπογοητεύουν, ἀλλ’ ἀντιθέτως, πρέπει νὰ δίδουν καὶ εἰς ἡμᾶς μίαν ἔνδειξιν, ποὺ θὰ δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν καὶ ἡμεῖς. Λαμβάνων τὸν λόγον, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποτίσω φόρον τιμῆς εἰς τὰς νήσους Κεφαλληνίαν καὶ Ἰθάκην τὰς εἰς τὴν βάσιν τῆς ἐπερωτήσεως εὑρεθείσας καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἀμέριστον τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὰς δύο αὐτὰς νήσους. Αἱ φυσικαὶ καλλοναὶ τῆς πρώτης καὶ τὸ μυθολογικὸν μεγαλεῖον τῆς δευτέρας, δικαιολογοῦν τὴν ἐπίδειξιν μεγάλου κυβερνητικοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὰς νήσους αὐτάς. Δίδουν τὸ δικαίωμα εἰς τὰς νήσους αὐτὰς ἡ ἱστορία των καὶ αἱ φυσικαί των καλλοναὶ νὰ τάσσωνται μεταξὺ τῶν πρώτων ἀπὸ ἀπόψεως τουριστικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ μελλοντικῆς, συνεπῶς, ἀξιοποιήσεως αὐτῶν. Πάντως, παρὰ τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας, οἱ συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἔκριναν σκόπιμον νὰ γενικεύσουν τὴν συζήτησιν καὶ ν’ ἀναπτύσσῃ ἕκαστος τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας του ἀπὸ ἀπόψεως τουρισμοῦ. Οἱ συμπολιτευόμενοι συνάδελφοι, ἤρχισαν μιμούμενοι τοὺς συναδέλφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ προβαίνουν καὶ αὐτοὶ εἰς ὡρισμένας ὑποδείξεις, διὰ τὰς ἐπαρχίας των. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα μὲ πολλὰς ἐπιφυλάξεις ὡς πρὸς τὴν σκοπιμότητα καὶ τὴν νομιμότητα τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ προνομίου, τὸ ὁποῖον παρέχει τὸ ἄρθρον 51. Ὅμως ἡ τόσον γενικευθεῖσα συζήτησις, μοῦ δίδει ἀσφαλῶς τὸ δικαίωμα νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου εἰς τὰς τόσας ἀκουσθείσας, καὶ νὰ θέσω ἐνώπιον ὑμῶν ἕνα σημαντικὸν πρόβλημα τῆς τουριστικῆς μας πολιτικῆς, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὴν ἀξιοποίησιν μιᾶς μεγάλης περιοχῆς τῆς χώρας μας, τῆς ὁποίας τὸ πρόβλημα δὲν συνελήφθη ἀκόμη ἐν ἐκτάσει, λόγῳ τῆς ἐμφανίσεως ἑνὸς νέου στοιχείου. Τὸ νέον στοιχεῖον εἶναι τὸ πορθμεῖον Ἑλλάδος–Ἰταλίας. Τὸ φέρυ–μπώτ, ἔδωσε νέαν μορφὴν εἰς τὸ πρόβλημα τῆς τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος. Ὁ μόνος τρόπος κατὰ τὸ παρελθὸν καθόδου αὐτ)στῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἦτο ἡ κάθοδος διὰ μέσου τῆς Γιουγκοσλαυΐας, ἡ ὁποία ὅμως ἐπέδειξεν ἀδιαφορίαν εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τῆς ὁδοῦ προσπελάσεως πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Ἦτο, λοιπόν, δύσκολος ἡ ὕπαρξις τουριστικοῦ ρεύματος προερχομένου διὰ Γιουγκοσλαυΐας εἰς Ἑλλάδα. Ἀσχέτως ὅμως ὁλοκληρώσεως τοῦ ὁδικοῦ δικτύου, τὴν ὁποίαν ὑπόσχεται συντόμως ἡ Γιουγκοσλαυΐα, τὸ φέρυ–μπὼτ κατέστησε τὴν χώραν οὐσιαστικῶς προσιτὴν εἰς τὸν ξένον τουρίσταν, δεδομένου, ὅτι μᾶς συνέδεσε μὲ τὴν Ἰταλίαν καὶ τὴν Εὐρώπην. Ὁ τουρίστας ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἰσβάλλει κατὰ κύματα εἰς ξένας χώρας, εἶναι ὁ αὐτοκινητιστής. Ἔχων ἕνα μίνιμουμ οἰκονομικῆς δυνατότητος, ταξιδεύων ἄνευ συγκεκριμένου προγράμματος, εἶναι ὁ πλέον ἀποδοτικὸς τουρίστας. Ἀποφασισμένος, ἀλλὰ μετὰ τὸ μακρὸν ταξίδιον σχεδὸν ἠναγκασμένος νὰ διέλθῃ ἕνα διάστημα εἰς τὴν χώραν μας, ἀποφασισμένος ἐπίσης νὰ διασχίσῃ τὴν χώραν μας διὰ τοῦ αὐτοκινήτου του, εἶναι ὁ τύπος τοῦ τουρίστα, ὁ ὁποῖος ἐξυπηρετεῖ καὶ ἐνδιαφέρει κατὰ κύριον λόγον τὴν ὕπαιθρον. Εἶναι αὐτός, ὁ ὁποῖος θὰ ἔλθῃ εἰς ἐπαφὴν καὶ συναλλαγὴν μὲ πολλοὺς ἐπαγγελματίας καὶ εἶναι αὐτὸς ὁ ὁποῖος θὰ καταλύσῃ εἰς τὸ ἐπαρχιακὸν ξενοδοχεῖον. Αὐτὸν τὸν ἐπισκέπτην ἡμεῖς τὸν ἐγνωρίσαμεν ἀφ’ ὅτου τὰ δύο πορθμεῖα, ἐνῷ εἴμεθα οὐσιαστικῶς ἀποκλεισμένοι, μᾶς συνήνωσαν μὲ τὴν Εὐρώπην, τὰ ἀποτελέσματα δὲ αὐτῆς τῆς συνδέσεως ὑπῆρξαν ὑπέρτερα καὶ τῶν πλέον αἰσιοδόξων προσδοκιῶν. Ἀλλὰ διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῆς τουριστικῆς κινήσεως ἀπαιτοῦνται τρεῖς κυρίως προϋποθέσεις: Πρῶτον, ἡ ὕπαρξις δρόμων, δεύτερον, ξενοδοχείων καὶ τρίτον, ἡ παροχὴ ἀνέσεως καὶ μέσων ψυχαγωγίας, τὰ ὁποῖα θὰ παράσχωμεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Θὰ ἐξετάσω κυρίως τὸ πρῶτον. Εἰς τὴν μνημειώδη ἀγόρευσίν του ὁ τέως Ὑπουργὸς καὶ καθηγητὴς κ. Τσάτσος προβαίνων εἰς μίαν συμπεπυκνωμένην παρουσίασιν τοῦ τουριστικοῦ προβλήματος τῆς χώρας καὶ χαράσσων τὴν ἀκολουθητέαν τουριστικὴν πολιτικήν, ἐτόνισεν ἰδιαιτέρως τὸν παράγοντα «συγκοινωνία». Ἂς ἐπιτραπῇ λοιπὸν εἰς ἐμὲ νὰ ἀσχοληθῶ εἰδικώτερον μὲ τὸ θέμα αὐτὸ καὶ κυρίως μὲ τὴν ὁδικὴν ἀρτηρίαν, ἡ ὁποία συνδέει τὴν Πρωτεύουσαν μὲ τὴν Δυτικὴν Ἑλλάδα καὶ ἡ ὁποία, ἂν καὶ διέρχεται μέσῳ μοναδικῆς ὡραιότητος τοποθεσιῶν καὶ κυρίως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. ἕνα τουριστικοῦ κέντρου τῆς γῆς, ἔχει τελείως παραμεληθῆ. Εἶναι ἡ ὁδὸς ἡ ἀπὸ Ἀθηνῶν, Λεβαδείας, Ἀραχώβης, Ἀμφίσσης, Ναυπάκτου, Μεσολογγίου, ἡ διερχομένη καὶ ἀπὸ τοὺς Δελφούς, διὰ τὸν μέσον τουρίσταν ἰδεώδης γύρος εἶναι αὐτός, ὁ ὁποῖος θὰ τὸν ἔφερεν ἀπὸ τὴν Κέρκυραν εἰς Ἀθήνας μέσῳ τοῦ δρόμου, τὸν ὁποῖον σᾶς ἀνέφερον. Θὰ ἠδύνατο δὲ ἐν συνεχείᾳ διὰ τῶν ὁδῶν τῆς Πελοποννήσου νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον ἢ καὶ νὰ ἀναχωρήσῃ ἀπὸ τὰς Πάτρας. Ὅμως ἡ πραγματοποίησις τοῦ γύρου αὐτοῦ καθίσταται μέγιστον πρόβλημα, διότι ἡ κατάστασις τῆς ὁδοῦ Ναυπάκτου–Ἀμφίσσης καὶ κυρίως Ναυπάκτου–Λιδωρικίου (60 χιλιόμετρα) εἶναι ἀπελπιστική, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι ὁ ξένος αὐτοκινητιστὴς ἀποφεύγει τὴν ὁδὸν αὐτήν, δὲν πραγματοποιεῖ τὸν ἐνδεδειγμένον αὐτὸν γύρον, ἐπισκέπτεται μόνον τὴν Πελοπόννησον καὶ περιορίζει τὴν παραμονήν του ἐν Ἑλλάδι. Καὶ βεβαίως σαφὲς καθίσταται, ὅτι ζημιοῦται ἡ χώρα ἐφ’ ὅσον ὁ τουρίστας ἐπισπεύδει τὴν ἀναχώρησίν του. Ζημιοῦται ἐπίσης εἰδικώτερον ὁλόκληρος ἡ Δυτικὴ Ἑλλάς, ἀλλὰ ζημιοῦται ἐπίσης καὶ ὁ τουρίστας, ὁ ὁποῖος δὲν πραγματοποιεῖ τὴν ὑπέροχον αὐτὴν διαδρομήν. Ἡ διαδρομὴ ἀπὸ Ἀθηνῶν εἰς Ναύπακτον διὰ τῆς ὁδοῦ Δελφῶν–Ἀμφίσσης εἶναι γραφική. Μετὰ τὸν ἐλαιῶνα τῆς Ἀμφίσσης, ὁ δρόμος ἑλίσσεται ἄνωθεν τῆς κοιλάδος τῆς Ἀμφίσσης, ἐνῷ ὁ ταξειδιώτης ἀπολαμβάνει μίαν ὑπέροχον θέαν. Ἐν συνεχείᾳ ἡ ὁδὸς ἀκολουθεῖ τὸ ξηρὸν καὶ μεγαλοπρεπὲς τοπεῖον τῆς Ρούμελης μὲ τὴν χαρακτηριστικήν του ἀγριότητα. Εἰς τὸν Μόρνον ἔχει κατασκευασθῆ καὶ ὁδικὸς σταθμὸς μὲ τὴν προοπτικήν, ὅτι κάποτε θὰ φιλοξενήσῃ αὐτοκινητιστάς. Μετὰ τὸ Λιδωρίκιον ὁ δρόμος χειροτερεύει αἰσθητῶς καὶ μετὰ ἀπὸ 60 περίπου χιλιόμετρα ὁ περιηγητὴς θὰ φθάσῃ εἰς τὴν Ναύπακτον, τὴν ὡραιοτάτην αὐτὴν πόλιν μὲ τὸν γραφικὸν μικρὸν λιμένα, τὸν κατασκευασθέντα ἐπὶ Ἑνετοκρατίας καὶ τὸ κάστρον, τὸ ὁποῖον δεσπόζει αὐτῆς. Ἀντιλαμβάνεσθε, λοιπόν, ὅτι μία καλῶς κατεσκευασμένη ὁδὸς θὰ παρέσυρεν εὐχερῶς τὸν περιηγητὴν πρὸς τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν καὶ τὴν Ἤπειρον μὲ ἀποτέλεσμα τὴν παραμονήν του ἐπὶ περισσοτέρας ἡμέρας εἰς τὴν χώραν μας καὶ φυσικὰ τὴν εἰσροὴν περισσοτέρου συναλλάγματος. Φρονῶ, ὅτι εἶναι παράλογον τὸ ὅτι δὲν ἀνακατασκευάζεται ἡ ἀρτηρία αὐτή, ἡ ὁποία ὡς προεῖπον διέρχεται διὰ τῶν Δελφῶν καὶ συντομεύει κατὰ πολὺ ἂν ὄχι εἰς χιλιόμετρα, πάντως ὅμως χρονικῶς, τὴν διαδρομὴν Ἀθηνῶν–Ναυπάκτου.

§124Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις, κ. συνάδελφε, δὲν τὸ ἀντελήφθη αὐτό;

§125Κ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀσφαλῶς γνωρίζετε, ὅτι τὸ φέρυ–μπὼτ Ἰταλίας–Κερκύρας–Ἡγουμενίτσης, μόλις πρὸ διετίας καθιερώθη καὶ συνεπῶς ἡ σύνδεσις δι’ αὐτοκινήτου τῆς περιοχῆς αὐτῆς προηγουμένως δὲν ἐνεφάνιζε τὴν ἐπείγουσαν μορφήν, τὴν ὁποίαν τώρα ἐμφανίζει.

§126Α. ΛΑΔΑΣ. Εὔχομαι νὰ ἐπιτύχητε εἰς τὰς προσπαθείας σας, κ. συνάδελφε, διότι ὁ δρόμος αὐτὸς χρειάζεται.

§127Κ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εὐχαριστῶ θερμῶς, κ. συνάδελφε, καὶ θὰ ἐντείνω τὰς προσπαθείας μου διὰ τὴν ἀνακατασκευὴν αὐτῆς τῆς ὁδοῦ. Πλὴν τῆς ὁδοῦ ταύτης ὑπάρχουν καὶ δύο ἄλλαι ὁδοὶ ἐντὸς τοῦ Νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας. Καὶ αἱ δύο αὐταὶ ὁδοὶ εἶναι ἥσσονος, βεβαίως, σημασίας, ἀλλὰ ἐθνικαί. Ἡ πρώτη ὁδὸς εἶναι ἡ ἄγουσα ἀπὸ Ἀγρίνιον εἰς Θέρμον, μήκους 34 χιλιομέτρων. Ἡ ὁδὸς αὐτὴ πρέπει ἐν καιρῷ ἐπίσης νὰ ἀνακατασκευασθῇ. Ἡ διαδρομὴ εἶναι γραφικωτάτη, τὸ δὲ Θέρμον εἶναι ἀρχαιολογικὸς χῶρος. Ὑπάρχει εἰς τὸ Θέρμον Μουσεῖον, ἄλλοτε ἦτο τὸ Κέντρον τῶν Αἰτωλῶν, «ἡ Ἀκρόπολις τῆς πάσης Αἰτωλίας». Ἡ ἑτέρα ὁδὸς εἶναι ἡ ὁδὸς ἡ ἄγουσα ἀπὸ Ἀμφιλοχίαν εἰς Βόνιτσαν καὶ μέσῳ Βονίτσης εἰς Λευκάδα. Ἐπιθυμῶ καὶ ἐγὼ νὰ συνηγορήσω μὲ τὸν συνάδελφον κ. Ἀθανίτην διὰ τὴν ἀνακατασκευὴν καὶ τῆς ὁδοῦ ταύτης, διότι ἡ διαδρομή, ἥτις εἶναι ὁλόκληρος παραθαλασσία, εἶναι ἀληθῶς μαγευτική, ἡ δὲ νῆσος Λευκὰς εἶναι ἀπαραμίλλου ὡραιότητος. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ἤδη νὰ ἀναφερθῶ δι’ ὀλίγων καὶ εἰς τὰ τουριστικὰ κέντρα τῆς Αἰτωλοακαρνανίας. Ὑπάρχει κατ’ ἀρχὴν ἡ πόλις τῆς Ναυπάκτου, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα προηγουμένως εἰπών, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς γραφικωτάτης πόλεως ὅπου σώζονται ἀκόμη τὰ Ἑνετικὰ τείχη καὶ τὸ Φρούριον καὶ εἰς τὴν ὁποίαν παρίσταται ἀνάγκη ἀνεγέρσεως ἑνὸς μεγάλου τουριστικοῦ ξενοδοχείου, εἴτε εἰς τὸν λόφον, ὁ ὁποῖος δεσπόζει τῆς περιοχῆς τῆς πόλεως, εἴτε εἰς ἄλλην τοποθεσίαν, ἡ ὁποία προσφέρεται. Εἰς ἀπόστασιν περίπου 40 χιλιομέτρων ἀπὸ ἐκεῖ, πλησίον τοῦ Μεσολογγίου, ὑπάρχει τὸ ἱερὸν τῆς Ἀρτέμιδος παρὰ τὴν Καλυδόνα. Ἐπίσης πλησίον τοῦ Μεσολογγίου καὶ εἰδικώτερον τῆς Κατοχῆς, ὑπάρχουν τὰ ἐρείπια τῶν Οἰνιάδων, τοῦ ἄριστα διατηρουμένου ἀρχαίου Ἀκαρνανικοῦ οἰκισμοῦ. Ἐπίσης 20 χιλιόμετρα μετὰ τὸ Ἀγρίνιον, ὑπάρχουν τὰ ἐρείπια μιᾶς ἄλλης σημαντικῆς ἀρχαίας Ἀκαρνανικῆς πόλεως, τοῦ Στόλου, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται σχεδὸν ἐπὶ τῆς δημοσίας ὁδοῦ. Τέλος, εἰς τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν, ὑπάρχει κἄτι ἀκόμη τὸ ὁποῖον τραβᾶ ὡς μαγνήτης τὸν κάθε ἐπισκεπτόμενον τὴν χώραν μας, τὸν κάθε ξένον ποὺ ἠγάπησε καὶ αὐτὸς τὴν ἐλευθερίαν, ὑπάρχει ἡ Ἱερὰ Πόλις τῆς Νεωτέρας Ἑλλάδος, τὸ Μεσολόγγι. Ὁ ἐθνικὸς ποιητὴς Διονύσιος Σολωμὸς ἔψαλε τὴν δόξα τοῦ Μεσολογγίου μὲ τὸ ἀθάνατο ἔπος του «τοὺς Ἐλευθέρους Πολιορκημένους». Ὁ ἄλλος μας ἐθνικὸς ποιητής, Μεσολογγίτης αὐτός, τραγούδησε τὴν Λιμνοθάλασσα καὶ τοὺς καημούς της. Δύο ἄλλοι μεγάλοι Νεοέλληνες ποιηταί, ὁ Γεώργιος Δροσίνης καὶ ὁ Μιλτιάδης Μαλακάσης, Μεσολογγίτες κι’ αὐτοί, ἐνεπνεύσθησαν ἰδιαίτερα, κυρίως ὁ δεύτερος, ἀπὸ τὴν πατρίδα τους κι’ ἔγιναν ὑμνηταὶ τῆς πόλεως ποὺ τοὺς ἐγέννησε. Πασίγνωστα εἶναι τὰ ἐμπνευσμένα ἀπὸ τὸ Μεσολόγγι ποιήματα τοῦ Μαλακάση, ὅπου ὁ γλυκύτατος ποιητὴς τραγουδᾶ τὴν Μεσολογγίτικη λεβεντιά. Τέλος, ἕνας ἄλλος μεγάλος ποιητής, ξένος αὐτός, ὁ Λόρδος Βύρων, ἀναζήτησε τὸ Μεσολόγγι γιὰ νὰ ’ρθῇ ἐκεῖ ν’ ἀγωνιστῇ καὶ νὰ πεθάνῃ γιὰ τὴν Ἑλληνικὴ ἐλευθερία σὲ ἡλικία 36 ἐτῶν. Δὲν πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς ψάλλω ἐδῶ τὶς δόξες τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος. Οὔτε ὁ χῶρος εἶναι ὁ κατάλληλος, οὔτε τὰ προσόντα μου ἐπαρκῆ. Ὅμως δὲν μπορῶ παρὰ νὰ τονίσω τὴν μαγευτικὴ ὀμορφιὰ τῆς λιμνοθάλασσας, τὸ μοναδικὸ στὸν κόσμο ἡλιοβασίλεμμα ποὺ τόσους ἐνέπνευσε, τὸν θαυμάσιο περίπατο τῆς Τουρλίδος, πέντε χιλιόμετρα μέσα στὴν λιμνοθάλασσα. Ὅμως, ὅπως εἶναι γνωστό, τὸ Μεσολόγγι εἶναι κυρίως ἡ προθήκη τῆς ἱστορίας τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, ὁ δὲ κῆπος τῶν Ἡρώων του, εἶναι τόπος προσκυνήματος ὄχι μόνον τῶν Ἑλλήνων, ἀλλὰ καὶ ὅλου τοῦ πολιτισμένου κόσμου, ἀφοῦ θαμμένοι ἐκεῖ, πλάϊ στοὺς δικούς μας προγόνους, βρίσκονται καὶ ὅσοι ξένοι (Γερμανοί, Ἄγγλοι, Ἑλβετοί, Πολωνοί, Ἀμερικανοί), ἦρθαν νὰ πολεμήσουν γιὰ τὴν Ἑλληνικὴ ἐλευθερία τὸν καιρὸ τοῦ μεγάλου μας ἀπελευθερωτικοῦ ἀγῶνος, καὶ ἔπεσαν ἀγωνιζόμενοι γι’ αὐτή. Στὴν πόλι αὐτή, μητέρα καὶ κοιτίδα τῆς ἐλευθερίας, τὸ σημερινὸν ἐλεύθερο Κράτος χρωστᾶ πολλά. Ἡ ἱστορία τοῦ Μεσολογγίου, ἡ μοναδική, σὲ συνάρτησι μὲ τὶς φυσικές του καλλονές, καθὼς καὶ τὸ γεγονός, ὅτι βρίσκεται πάνω στὸ σταυροδρόμι τῆς Β. Δ. Ἑλλάδος, ἔπρεπε νὰ τὸ καταστήσουν προθήκη τῆς χώρας μας καὶ πρότυπον τουριστικῆς ἀναπτύξεως. Ἀντὶ τούτου, δυστυχῶς, διαπιστώσαμεν, ὅτι ἔμεινε τελευταῖο στὴν ἀπὸ τουριστικῆς ἀπόψεως ἱεράρχησιν τῶν Ἑλληνικῶν πόλεων. Ἐπὶ χρόνια πολλὰ εἶχε μείνει τελείως παραμελημένο καὶ μόλις τελευταίως, πρὸ διετίας, κατεσκευάσθη ἀπὸ τὸν τουρισμὸ ἕνα μικρὸ ξενοδοχεῖο ἕξη μόλις δωματίων, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶναι πάντοτε ὑπερπλῆρες καὶ εἶναι βέβαια τελείως ἀνεπαρκὲς διὰ τὴν κάλυψιν τῶν τουριστικῶν τῆς πόλεως ἀναγκῶν, ἐνῷ καὶ οἰκονομικῶς ἀκόμη δὲν εἶναι βιώσιμον, ἐφ’ ὅσον μὲ τὰ ἕξη δωμάτια δὲν εἶναι βεβαίως εἰς θέσιν νὰ καλύψῃ οὔτε τὰ ἔξοδα τῆς λειτουργίας του. Νομίζω, ὅτι ὁ τουρισμὸς δὲν πρέπει νὰ διστάσῃ προκειμένου νὰ αὐξήσῃ τὰ δωμάτια τοῦ ξενοδοχείου τοῦ Μεσολογγίου. Ὅταν σὲ ἄλλες πόλεις τῆς χώρας κατεσκευάσθησαν τεράστια οἰκοδομικὰ μεγαθήρια καὶ παραμένουν συχνὰ κενά, τὸ Μεσολόγγι δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπαύξησιν τοῦ ξενοδοχείου του, γιὰ νὰ δώσῃ κατάλυμα στοὺς πολυπληθεῖς ξένους, ποὺ θαυμασταὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἀνδρείας, ἔρχονται νὰ ἰδοῦν τὸν χῶρο ὅπου αὐτὴ ἐθαυματούργησε. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ πειρασμὸς τὸν ὁποῖον ἔχω νὰ μιλήσω ἀκόμη γιὰ τὸ Μεσολόγγι, εἶναι μεγάλος, μὰ θὰ τὸν ἀντιπαρέλθω. Δὲν θὰ μιλήσω ἐπίσης σήμερα οὔτε γιὰ τὰ ἄλλα ἔργα τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως ποὺ πρέπει νὰ γίνουν στὸ Μεσολόγγι, ὅπως εἶναι ὁ ἐξωραϊσμὸς τοῦ κήπου τῶν Ἡρώων, ἡ ἀποπεράτωσις τῆς ὁδοῦ προσπελάσεως πρὸς τὸ ξενοδοχεῖον, ἡ ἐπισκευὴ τοῦ περιπτέρου τῆς Τουρλίδος καὶ ἐλπίζοντας, ὅτι θὰ μοῦ δοθῇ ἄλλοτε ἡ εὐκαιρία νὰ ἐπανέλθω ἐπ’ αὐτῶν, κλείω καὶ τὸ κεφάλαιον αὐτὸ τῆς ὁμιλίας μου μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ Αἰτωλοακαρνανία δὲν εἶδε κατασκευαζόμενον εἰς οὐδεμίαν πόλιν της οὐδὲν ξενοδοχεῖον τοῦ Ε.Ο.Τ. πλὴν τοῦ ὁδικοῦ σταθμοῦ τοῦ Ἀχελώου καὶ μικροῦ ξενοδοχείου, διὰ τὸ ὁποῖον ὡμίλησα, ἐνῷ εἰς τὸ σύνολον τῆς χώρας κατεσκευάσθησαν πολλὰ καὶ σημαντικώτατα ἀναλόγου φύσεως ἔργα. Ἀναγνωρίζω, κύριοι βουλευταί, τὴν ἀνάγκην τῆς ἱεραρχήσεως τῶν ἔργων καὶ παραδέχομαι, ὅτι πρὸ τῆς ἐνάρξεως λειτουργίας τοῦ Πορθμείου, μικρὰ μόνον τουριστικὴ κίνησις ὑπῆρχεν εἰς τὴν περιοχήν μας. Ἤδη ὅμως, τὰ πράγματα μετεβλήθησαν ἄρδην. Ἡ τελεία καὶ πλήρης ἀνακατασκευὴ τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Ἀγρινίου, δημιουργεῖ τὰς προϋποθέσεις ἑνὸς ἀνετωτάτου ταξειδίου ἀπὸ Ἡγουμενίτσης μέχρι Μεσολογγίου καὶ Ναυπάκτου καὶ ἀσφαλῶς ἐφέτος θὰ ἔχωμεν σωρείαν αὐτοκινητιστῶν, οἵτινες θὰ καταφθάνουν τὰς ἑσπερινὰς ὥρας μετὰ ἀπὸ μακρὺ ταξείδι καὶ δὲν θὰ εὑρίσκουν κατάλυμμα. Πρέπει λοιπὸν τὸ συντομώτερον νὰ μελετηθῇ ἡ ξενοδοχειακὴ ὀργάνωσις τῆς Β. Δ. Ἑλλάδος καὶ εἰδικώτερον τῆς Αἰτωλοακαρνανίας, ὥστε αἱ μοναδικῆς ὡραιότητος περιοχαί της, τὰ ἀρχαῖα της μνημεῖα, αἱ ἀκρογιαλιαὶ τῆς Ἀμφιλοχίας καὶ Βονίτσης, τὰ δάση τῶν ἐλάτων τῆς ὀρεινῆς Ναυπακτίας καὶ τὰ θαυμάσια χωριά της, ὅπως εἶναι ἡ Τερψιθέα, ἡ Ἐλατοῦ, ἡ Ἐλατόβρυση, ἡ Ἄνω Χώρα, ὁ Πλάτανος καὶ τέλος τὸ Μεσολόγγι, ὁ Ναὸς τοῦ Ἔθνους, ἡ ἔκφρασις τοῦ αἰωνίου Ἑλληνικοῦ ἔπους καὶ τοῦ μεγαλείου τῆς φυλῆς μας, νὰ γίνουν εὐκόλως προσιτὰ εἰς τὸν ξένον ἐπισκέπτην, τὸν θαυμαστήν, τὸν προσκυνητήν. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τῶν ὅσων σᾶς εἶπον, ἐπεράτωσα τὴν ἀνάλυσιν τῶν σκέψεών μου, αἱ ὁποῖαι διείποντο ἀπὸ τὴν βασικὴν ἀρχὴν τῆς ἀξιοποιήσεως κατὰ τὸν πλέον ὁλοκληρωμένον τρόπον τῆς νέας τουριστικῆς εἰσβολῆς, ἤτοι τῶν μέσῳ τοῦ Πορθμείου ἀφικνουμένων ξένων αὐτοκινητιστῶν. Συμπλήρωσις τοῦ ὁδικοῦ δικτύου διὰ τῆς σημαντικωτάτης ἀρτηρίας περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα, ὥστε νὰ ἐπιτυγχάνεται πλήρης ὁ τουριστικὸς κύκλος, βελτίωσις τοῦ ξενοδοχειακοῦ ἐξοπλισμοῦ κυρίως τῆς Β. Δ. Ἑλλάδος, ὥστε νὰ προσελκύηται καὶ νὰ κρατῆται εὐχερῶς ἐπὶ περισσοτέρας ἡμέρας ὁ ξένος αὐτοκινητιστής, ἰδοὺ αἱ δύο βασικαὶ ἀρχαί, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ στηριχθῇ διὰ τὰ προσεχῆ ἔτη ἡ τουριστική μας προσπάθεια εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν, ἐν τῷ πλαισίῳ βεβαίως καὶ τοῦ γενικωτέρου προγράμματος ἀναπτύξεως τοῦ τουρισμοῦ. Καὶ τώρα, κύριοι βουλευταί, προτοῦ κατέλθω ἀπὸ τὸ βῆμα, ἐπιθυμῶ νὰ κάμω ὀλίγας γενικὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν ὅσων ἠκούσθησαν καὶ τῶν ὅσων ἐλέχθησαν, ἐπὶ τῆς συζητουμένης ἐπερωτήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ προσπάθεια διὰ τὴν τουριστικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας μας δὲν εἶναι σημερινή. Εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι καὶ αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις εἶχον ἐνδιαφερθῆ διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῆς χώρας, ὡρισμέναι μάλιστα ἐξ αὐτῶν συνέλαβον ὁλοκληρωμένον τὸ ὅλον πρόβλημα τῆς τουριστικῆς ἀξιοποιήσεώς της. Καμμία ὅμως ἐκ τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων δὲν ἀνέπτυξεν ὁλοκληρωμένον πρόγραμμα, ὅπως ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἡ ὁποία ἐντὸς ἑξαετίας κατώρθωσε νὰ κάμῃ χιλιάδας τουριστικῶν ἔργων. Δὲν πρόκειται νὰ δώσω ἀριθμούς. Ἠκούσατε στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον οἱ προλαλήσαντες καὶ τὰ ὁποῖα ἀνεφέροντο εἰς τὰ διατεθέντα κονδύλια, εἰς τὴν δημιουργίαν νέων ξενοδοχείων, εἰς τὴν αὔξησιν τῶν κλινῶν, εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰσελθόντων τουριστῶν καὶ εἰς τὸ ὕψος τοῦ εἰσαχθέντος συναλλάγματος. Ἐκεῖνο ποὺ ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ σημειώσω ἰδιαιτέρως, εἶναι, ὅτι τὰ ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ τουρισμοῦ, οἰκονομικὰ ὀφέλη τῆς χώρας μας, εἶναι σημαντικά, τοῦτο δὲ τὸ γνωρίζουν ὅλοι καὶ ἠναγκάσθητε καὶ δημοσίᾳ νὰ τὸ ἀναγνωρίσητε. Βέβαια, πολλὰ ἀκόμη πρέπει νὰ ἐπιτελεσθοῦν εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τῶν 500.000 ἰδικῶν μας τουριστῶν καὶ τῶν 13.000.000 τουριστῶν τῆς Ἰταλίας εἶναι σημαντικωτάτη. Ἔχοντες ὅμως, ὑπ’ ὄψει τὰ Ἰταλικὰ δεδομένα ὡς δυνατὰ μάξιμα, πρέπει νὰ αἰσιοδοξήσωμεν καὶ νὰ ἐργασθῶμεν διὰ νὰ τὰ φθάσωμεν. Κύριοι συνάδελφοι, ὁμιλῶν πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐδήλωσε μεταξὺ ἄλλων —χωρὶς νὰ συμπληρώσῃ τὸν συλλογισμόν του— ὅτι «δὲν θὰ ἐπεθύμει νὰ ἦτο εἰς τὴν θέσιν τῶν ἐπερωτώντων βουλευτῶν, διότι τὴν ἐπιλογὴν τοῦ θέματος θεωρεῖ εὐτυχῆ». Ἐγὼ θὰ συμπληρώσω τὸν συλλογισμὸν τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ καὶ θὰ εἴπω, ὅτι ἀσφαλῶς ἡ Ἀντιπολίτευσις πικρῶς μετενόησε διὰ τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἔδωσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπιδείξῃ τὸ σημαντικώτατον ἔργον ποὺ ἐπετέλεσεν εἰς τὸν τουριστικὸν τομέα.

§128Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. συνάδελφος ὁμιλεῖ ἐπὶ 4 λεπτά, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τρικούπη, σᾶς παρακαλῶ συντομεύετε, μὴ δέχεσθε διακοπάς.

§130Κ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μετὰ 7 ἡμερῶν συζήτησιν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐξαντλήσασα τὰ πυρομαχικά της, ὑποχωρεῖ καὶ ζητεῖ τερματισμὸν τῆς συζητήσεως. Μετὰ 7ήμερον συζήτησιν διαπιστώνομεν, ὅτι μόνοι στόχοι τῆς ἐπιθέσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μεταξὺ τῶν χιλιάδων ἔργων, ὑπῆρξεν ἕνα καὶ μόνον, τὸ ἔργον τῆς Πάρνηθος καὶ τὸ σχέδιον ἀξιοποιήσεως τοῦ Λυκαβηττοῦ. Δὲν λαμβάνω θέσιν ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν ἔργων, ὅμως ἐρωτῶ τί σημαίνει, τὸ ὅτι ἀπὸ ὅλην τὴν τουριστικὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως ἀπομονώνονται δύο μόνον ἔργα; Τί ἄλλο, παρά, ὅτι ἡ τουριστικὴ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν ἀπολύτως ἐπιτυχής, ἐκτὸς ἴσως μιᾶς περιπτώσεως, ὅπου ἐξ ἄλλου αἱ ἀκουσθεῖσαι ἀπόψεις περὶ ἱεραρχήσεως τοῦ ἔργου καὶ περὶ αἰσθητικῶν σφαλμάτων, διατηροῦν τὴν ἀξίαν τὴν σχετικὴν καὶ τὴν ὑποκειμενικήν, τὴν ὁποίαν ὁ καθεὶς θέλει νὰ τοὺς ἀποδώσῃ. Ὅσον ἀφορᾷ, τὰ διατυμπανιζόμενα περὶ εὐθύνης τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐμὲ καὶ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, μᾶς ἀφήνουν ἀδιαφόρους, διότι ἐκτοξεύονται παρ’ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐν παντὶ τόπῳ καὶ χρόνῳ, σύστημα ἔχουν τὴν ἐναντίον τῶν ἔργων τῆς Κυβερνήσεως ἀλλοίωσιν. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν τοῦ τουριστικοῦ τομέως, ἐστερημένοι ἐπιχειρημάτων ἐσκέφθησαν ἀπὸ τὰς χιλιάδας τῶν τουριστικῶν ἔργων, ἀπὸ μίαν τεραστίαν σειρὰν προσπαθειῶν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ, νὰ ἀπομονώσουν ἕνα καὶ μόνον ἔργον, τὸ ἴδιον πάντοτε, τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Πάρνηθος καὶ ἕνα σχέδιον, τὸν Λυκαβηττόν, καὶ ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ κατηγορεῖται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἀπέδωκεν εἰς τὸν τουριστικὸν τομέα. Ἡ κοινὴ γνώμη γνωρίζει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ ἀπέδωκεν εἰς τὸν τουριστικὸν τομέα, ὅσον καμμία ἄλλη Κυβέρνησις καὶ ὑπῆρξεν ἀνταξία τῶν προσδοκιῶν τοῦ Ἔθνους. Τὰ παρ’ αὐτῆς ἐκτελεσθέντα μέχρι τοῦδε ἔργα θὰ ἀποτελέσουν σύμβολα καὶ μνημεῖα διὰ τὰς ἐπερχομένας γενεὰς καὶ θὰ εἶναι εὐτύχημα ἐὰν εὑρεθῇ ἄλλη Κυβέρνησις εἰς τὸ μέλλον νὰ πραγματοποιήσῃ ὅσα ἔργα ἐπραγματοποίησεν ὁ κ. Καραμανλῆς. (Χειροκροτήματα).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§132ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.15′ π.μ.)