1962.04.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 61η

Παρασκευὴ 6 Ἀπριλίου 1962

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.20′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Φιλιππίδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ. (Γραμματεὺς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, ὑπάρχει ἀντίρρησίς τις, προκειμένου νὰ ἐπικυρωθοῦν ταῦτα;

§4Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Παρακαλῶ, νὰ ἀναβληθῇ, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἔχητε διορθώσεις, νὰ τὰς δώσητε νὰ γίνουν.

§6Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Περρωτῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§8Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. (Γραμματεὺς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Ζαννῆς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ νόμου 4053)1960 «περὶ τοῦ ἀντιφυματικοῦ ἀγῶνος». Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Α. Καρασπήλιος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἀγροτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Ἀλισσοῦ Πατρῶν, αἰτουμένου ρύθμισιν τῶν παλαιῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν πρὸς τὴν Α.Τ.Ε. σύμφωνα μὲ τοὺς ὅρους τοὺς ἰσχύοντας ἤδη μὲ τοὺς ὀφειλέτας μεσοπροθέσμων δανείων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Τυφωνοπλήκτων Γαργαλιάνων–Λεύκης Τριφυλίας, αἰτουμένου παράτασιν ἐξοφλήσεως τῶν παρὰ τῶν μελῶν του ληφθέντων δανείων ἐπὶ μίαν εἰσέτι ὀκταετίαν κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Κοινότητος Πεταλιδίου–Μεσσηνίας, αἰτουμένου λῆψιν μέτρων προστασίας παραλιακῶν οἰκιῶν καὶ ἀγρῶν ἐκ τῶν θαλασσοταραχῶν. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Δημοδιδασκάλων περιφερείας Καλαμῶν, αἰτουμένου ἐπέκτασιν εὐεργετικῶν διατάξεων Ν. 4193) 1961 κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Σ. Ἀνεψιοῦ, Θ. Βασιλειάδη κ.λ.π. σπουδαστῶν Μέσης Δασικῆς Σχολῆς Ἁγυιᾶς, αἰτουμένων ὅπως προσλαμβάνωνται ὡς ὑπάλληλοι ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ καὶ οὐχὶ ἐπὶ ἡμερομισθίῳ κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Θυμάτων Γερμανικῆς Κατοχῆς «Ὁ Φοῖνιξ», αἰτουμένης παράτασιν τῆς προθεσμίας ὑποβολῆς αἰτήσεων διὰ τὰ θύματα Γερμανικῆς κατοχῆς. Ὁ βουλευτὴς Λέσβου κ. Ν. Μαλλιάκας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν δημοδιδασκάλων Λέσβου καὶ Λήμνου, αἰτουμένων ἐπέκτασιν τῶν διατάξεων τοῦ Ν.Δ. 4193)61 καὶ εἰς τὸν δημοδιδασκαλικὸν κλάδον. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ν. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐκτάκτων Ὑπαλλήλων Ἀγροτικῆς Τραπέζης Ἑλλάδος, αἰτουμένου τὴν μονιμοποίησιν τῶν μελῶν του κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Σωματείων Ὁδηγῶν καὶ Εἰσπρακτόρων Λεωφορείων Αὐτοκινήτων Πειραιῶς, αἰτουμένων αὔξησιν τῶν μισθῶν τοὐλάχιστον κατὰ 20% κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Κοκκέβης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ἀρτοποιῶν Καλαμάτας, αἰτουμένου τὴν λῆψιν τῶν ἀναγκαιούντων νομοθετικῶν μέτρων διὰ τὴν ἀποσυμφόρησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των καὶ καλλιτέρευσιν τῶν ὅρων ἐργασίας καὶ ἀμοιβῆς των. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Κοκκέβης, καταθέτει ἀναφορὰν ἀγροτῶν κατοίκων Γαργαλιάνων–Τριφυλλίας, αἰτουμένων, ὅπως ἐπισπευσθῇ παρὰ τῆς ΔΕΗ ἡ ἠλεκτροδότησις τῶν τοποθετηθεισῶν μηχανικῶν ἐγκαταστάσεων εἰς θέσιν «ΜΑΤΙ» καὶ ΡΙΚΙΑ», περιοχῆς Γαργαλιάνων πρὸς ὕδρευσιν καὶ ἄρδευσιν ἑκατοντάδων στρεμμάτων γῆς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Κοκκέβης, καταθέτει ἀναφορὰν Κουρέων κατοίκων Γαργαλιάνων–Τριφυλλίας, διαμαρτυρομένων κατ’ ἀποφάσεων τῆς Τ.Δ.Ε. Ὑποκαταστήματος Ι.Κ.Α. Κυπαρισσίας δι’ ὧν ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς ἐργοδόται κλπ. Οἱ ἐπαγγελματίαι αὐτοκινητισταὶ κάτοχοι ἀδείας κυκλοφορίας ἀγόνων γραμμῶν Ν. Κιλκίς, αἰτοῦσι σταδιακὴν ἔνταξίν των εἰς Κ.Τ.Ε.Λ. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Κ. Βοβολίνης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Φοιτητικοῦ Θεολογικοῦ Συνδέσμου, αἰτουμένου ἐπαναφορὰν τῆς ἐπὶ δίωρον διδασκαλίας τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν εἰς Πρακτικὰ Λύκεια καὶ Νυκτερινὰ Γυμνάσια κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Χαλυβδουργῶν Βαρείας Βιομηχανίας Περιφερείας Μεγαρίδος, αἰτουμένης αὔξησιν μισθῶν ἡμερομισθίων, συντάξεων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Σ. Χούτας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου ὀρυζοκαλλιεργητῶν Νεοχωρίου Κατοχῆς Αἰτωλ)νίας «Η ΔΗΜΗΤΡΑ», αἰτουμένου προμήθειαν σπόρου ὀρύζης ἄνευ δασμῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βασιλᾶτος, καταθέτει ἀναφορὰν Προοδευτικοῦ Συλλόγου Ροδουπόλεως, αἰτουμένου τὴν ἀφαίρεσιν τῆς ὑπὸ τῶν Γερμανῶν κατασκευασθείσης διακλαδώσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς τῶν Σ.Ε.Κ. πρὸς Λιγνιτωρυχεῖα Ἁγίου Βασιλείου, διότι ἐγκυμονοῦνται νέοι κίνδυνοι καταστροφῆς ἐκ τῶν ραγδαίων βροχῶν. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Π. Λυκουρέζος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Διδασκαλικοῦ Συλλόγου Ἄνω Μεσσηνίας, αἰτουμένου ἐπέκτασιν εὐεργετικῶν διατάξεων Ν. 4193)61 κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Α. Γρηγοριάδης, αἰτεῖ ἀναπροσαρμογὴν τιμῶν καπνοῦ Καπνοπαραγωγικῶν Περιφερειῶν Ἀλμωπίας καὶ Γιαννιτσῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Γ. Αὐγερόπουλος, Μ. Σβώλου καὶ Α. Μπριλλάκης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν πολιτικῶν ἐξορίστων, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ εἰσέτι αὔξησιν τοῦ χορηγουμένου εἰς αὐτοὺς ἐπιδόματος κ.λ.π. Ὁ Σταματόπουλος Κωνσταντῖνος, Πρόεδρος Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως Παραρτήματος Σκλήθρου–Ἁγυιᾶς Λαρίσης, αἰτεῖ τὸν διορισμὸν τοῦ Δημητρίου Α. Φιλίππου εἰς θέσιν Κοινοτικοῦ δασοφύλακος τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Κ. Ράλλης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Παμφαληρικοῦ Συνδέσμου, αἰτουμένου ἵδρυσιν ὑποκαταστήματος Ἰονικῆς Τραπέζης εἰς Παλ. Φάληρον. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Π. Γαρουφαλιᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Περάνθης–Ἄρτης, αἰτουμένης μετατροπὴν τῶν βραχυπροθέσμων δανείων τῶν ληφθέντων παρὰ τῆς ΑΤΕ εἰς μακροπρόθεσμα κλπ., λόγῳ καταστροφῆς ἑσπεριδοειδῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Π. Γαρουφαλιᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἀρταίων, αἰτουμένου ἀναστολὴν ἀγροτικῶν χρεῶν λόγῳ καταστροφῆς ἐκ θεομηνίας ἑσπεριδοειδοπαραγωγῆς. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Π. Λυκουρέζος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ σωματείου Ἀρτοποιῶν Καλαμάτας, αἰτουμένου ἐπαγγελματικὴν κατοχύρωσιν ἀναγνώρισιν κατοχικῶν ἐτῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Π. Λυκουρέζος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Τυφωνοπλήκτων Γαργαλιάνων– Λεύκης Τριφυλλίας, αἰτουμένου παράτασιν ἐξοφλήσεως δανείων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Π. Λυκουρέζος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐπαγγελματικοῦ καὶ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Καλαμάτας αἰτουμένου μεταφορὰν ὡρισμένων Ὑπηρεσιῶν τῶν ΣΠΑΠ ἐκ Τριπόλεως εἰς Καλαμάταν. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Π. Λυκουρέζος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Πολεμιστῶν ἐπαγγελματιῶν ὁδηγῶν αὐτοκινήτων γραμμῆς πρόσω 1940–48, αἰτουμένου ὅπως αἱ ἄδειαι αὐτοκινήτων δίδωνται εἰς τὰ μέλη του. Ὁ βουλευτὴς Ρόδου κ. Ε. Ζαννῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Διδασκαλικοῦ Συλλόγου Κῶ, αἰτουμένου ἐπέκτασιν εὐεργετικῶν διατάξεων Ν. 4191)61 καὶ εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ρόδου κ. Ε. Ζαννῆς, καταθέτει ἀναφορὰν Γονέων καὶ Κηδεμόνων μαθητῶν τοῦ Βενετοκλείου Γυμνασίου Ἀρρένων Ρόδου, αἰτουμένων συμπλήρωσιν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐν λόγῳ Γυμνασίου. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Δ. Καρατζένης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἐλάτης, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ προώθησιν κτηνοτροφῶν εἰς ὀρεινὰ πρατήρια. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Δ. Καρατζένης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν παραγωγῶν Ἀνθοτόπου Ἄρτης, αἰτουμένων ἀναστολὴν ἀγροτικῶν χρεῶν λόγῳ καταστροφῆς τοῦ πορτοκαλεοκάρπου. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Δ. Καρατζένης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Λουτροτόπου Ἄρτης, αἰτουμένης κατασκευὴν ἀποστραγγιστικῶν ἔργων ὑπὸ τῆς ΜΟΜΑ εἰς τὴν περιοχήν της καὶ ἀναστολὴν ἀγροτικῶν χρεῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Δ. Καρατζένης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Περάνθης Ἄρτης, αἰτουμένης λόγῳ καταστροφῆς τοῦ πορτοκαλεοκάρπου, δωρεὰν χορήγησιν λιπασμάτων καὶ ἀναστολὴν ἀγροτικῶν χρεῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Προσωπικοῦ Νοσοκομείου–Σανατορίου Ἠπείρου, αἰτουμένου τὴν χορήγησιν εἰδικοῦ ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας ἐκ 40% ἐπὶ τῶν ἀποδοχῶν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν Σανατορίων. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν Προέδρων Κοινοτήτων Λάκκας καὶ Ἀώου, αἰτουμένων τὴν ἵδρυσιν Ταχυδρομικοῦ Γραφείου Γʹ τάξεως εἰς τὴν Κοινότητα Παλαιοσελίου. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν ὑπαλλήλων Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, προερχομένων ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ΕΦ–ΕΞ, τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ ἄλλων ὑπηρεσιῶν μεταταγέντων δυνάμει νόμου 2517)53, αἰτουμένων ὅπως ὑπολογισθῇ διὰ νομοθετικῆς διατάξεως ὡς συντάξιμος δημοσία ὑπηρεσία ἡ τοιαύτη εἰς ΕΦ–ΕΞ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Βοβολίνης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συνταξιούχων Ι.Κ.Α. Πειραιῶς καὶ Περιχώρων, ἀναπήρων, γερόντων καὶ ὀρφανῶν, αἰτουμένης ἐξίσωσιν τῶν ἐξ ἐργατικῶν ἀτυχημάτων χορηγηθεισῶν συντάξεων μέχρι τῆς 31ης Ἰουλίου 1951 μὲ τὰς τοιαύτας τὰς χορηγηθείσας διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν μετὰ τὴν 1ην Αὐγούστου 1951 κλπ. Ἀπαντήσεις Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων τῶν κ.κ. βουλευτῶν. I) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Κοκκέβη. Ἐν σχέσει μὲ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 4225)3156 ὑμέτερον ἔγγραφον δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 841 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Κοκκέβη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι ἅτινα προκύπτουσιν ἐξ ἀναφορῶν τῆς Δ. Χ. Σπάρτης καὶ Α.Δ.Χ. Πελοποννήσου. 1) Παρά τινος ἀτόμου ὀνόματι Μάρκου Ἠλίου, κατοίκου χωρίου Λογγανίκου ἀπεστάλη ἐπιστολὴ πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Πλημμελειοδικῶν Σπάρτης, καταγγέλουσα ἀνάμιξιν τοῦ Ἀστυνομικοῦ Σταθμάρχου Λογγανίκου Βώκου καὶ Χωροφύλακος Ἀλεξοπούλου, εἰς τὰς βουλευτικὰς καὶ Κοινοτικὰς ἐκλογὰς καὶ ἀνοχὴν τούτων, εἰς παράνομον λειτουργίαν ἀμβύκων ἀποστάξεως οἰνοπνεύματος. Ἡ ἐπιστολὴ αὕτη διεβιβάσθη ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην Καστορίου παρ’ ᾧ ἐκκρεμεῖ εἰσέτι. Ἐκ τῆς γενομένης ἐρεύνης ἀπεδείχθη, ὅτι ὑπὸ τὸ ὄνομα Μάρκου Ἠλίας δὲν ὑπάρχει κάτοικος Λογγανίκου. 2) Παρομοία ἐπιστολὴ τὰ αὐτὰ καταγγέλλουσα καὶ ὑπογραφομένη ὑπὸ Ἠλία Γομάτου ἀπεστάλη εἰς τὴν Α.Δ.Χ. Πελοποννήσου, ἥτις διέταξεν ἐξέτασιν ἐνεργηθεῖσαν ὑπὸ Μοιράρχου. 3) Ἐκ τῆς ἐξετάσεως ταύτης προέκυψεν, ὅτι ἅπαντα τὰ καταγγελλόμενα εἶναι ἀνακριβῆ καὶ κακόβουλα καὶ ὅτι ὑπὸ τὸ ὄνομα Γομᾶτος Ἠλίας ὑπάρχουσιν ἑπτὰ ἄτομα ἐν Λογγανίκῳ οὐδὲν ὅμως ἐκ τούτων ἀπέστειλε τὴν ἐπιστολὴν καὶ κατὰ συνέπειαν αὕτη ἐστάλη ὑπὸ ἀνωνυμογράφου κρυπτομένου ὑπὸ ξένον ὄνομα. 4) Δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐκακοποιήθη ὁ Δημάκης Σάββας οὔτε, ὅτι ἐκρατήθη παρανόμως. Τὸ πραγματικὸν γεγονὸς εἶναι, ὅτι οὗτος τὴν ἑσπέραν τῆς 21ης Φεβρουαρίου ἐν μέθῃ τελῶν διεπληκτίζετο μεθ’ ἑτέρου ἀτόμου, ἐν μέθῃ ἐπίσης τελοῦντος καὶ ὁ Ἐνωμοτάρχης πρὸς ἀποφυγὴν σοβαρωτέρων ἐπεισοδίων ὡδήγησε τούτους εἰς τὸν Σταθμόν. Οὗτοι ὡδηγήθησαν εἰς τὸ ἑστιατόριον τοῦ σταθμοῦ καὶ ἀφοῦ ἠρέμησαν ἀφέθησαν μετ’ ὀλίγην ὥραν ἐλεύθεροι γενομένων αὐτοῖς ἁπλῶν συστάσεων. 5) Πράγματι ἐμηνύθησαν ὑπὸ τοῦ σταθμάρχου οἱ: Δημάκης Κων)νος διὰ παραβάσεις τοῦ Ἀγορανομικοῦ Κώδικος καὶ Παπαναστασίου Εὐθ. Παναγιωτόπουλος Ἠλίας καὶ Δημάκης Σάβ., ἐπὶ κακοβούλῳ βλασφημήσει τῶν θείων ἤτοι διὰ πράξεις ὅλως ἀσχέτους μὲ τὰς ἐκλογὰς ἢ μὲ τὴν ἐξέτασίν των ὡς μαρτύρων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Ἀπριλίου 1962 Ὁ Ὑφυπουργὸς Διὰ τὴν ἀντιγραφὴν Ἀθῆναι αὐθημερὸν

Τὸ Γραφεῖον Ὑφυπουργοῦ

Ι. Γ. ΞΥΦΑΡΑΣ

Μοίραρχος ΙΙ) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Τούμπα. Ἀναφερόμενοι εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Τούμπα διαβιβασθεῖσαν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 445)275 ἀπὸ 17. 1.1962 ὑμετέρου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν εἰσηγήθη κατ’ ἐπανάληψιν πρὸς τὰς ἁρμοδίας Κρατικὰς Ἀρχὰς τὴν λῆψιν καταλλήλων μέτρων πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν ἀφικνουμένων ἐνταῦθα Αἰγυπτιωτῶν Ἑλλήνων. Οὕτω π.χ. κατόπιν ἐνεργειῶν τοῦ Ὑπουργείου παρέχεται ἤδη εἰς αὐτοὺς ἀπαλλαγὴ τελῶν διὰ τὴν μεταφορὰν τῆς οἰκοσκευῆς των ὡς καὶ ἐκπτώσεις ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Πληροφορούμεθα, ὅτι ὑπὸ ἄλλων Ὑπηρεσιῶν μελετᾶται ἡ λῆψις καὶ ἄλλων μέτρων πρὸς περίθαλψιν τῶν ἀφικνουμένων ἐξ Η.Α.Δ. ὁμογενῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν τελεῖ ἐν συνεχεῖ ἐπαφῇ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Η.Α.Δ. καὶ ἐπιδιώκει τὴν ἐξεύρεσιν δικαίας καὶ ἀποδεκτῆς καὶ ἀπὸ τὰ δύο μέρη ἐξασφαλίσεως τῶν ἐν Η.Α.Δ. Ἑλληνικῶν συμφερόντων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Φεβρουαρίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ι. Εὐαγγελίδη, Μ. Σβώλου καὶ Β. Ἐφραιμίδη. Ἀναφερόμενοι εἰς τὴν διαβιβασθεῖσαν διὰ τοῦ ὑμετέρου ὑπ’ ἀριθ. 272)441 ἀπὸ 17.1.1962 ἐρώτησιν καὶ αἴτησιν καταθέσεως ἐγγράφων τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ι. Εὐαγγελίδη, Μ. Σβώλου καὶ Β. Ἐφραιμίδη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ὡς ἐδήλωσε κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς τῆς 22.1.1962 ὁ Πρωθυπουργὸς κ. Καραμανλῆς, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν παρέλειψεν οὐδεμίαν ἐνέργειαν παρὰ ταῖς ἀρχαῖς τῆς Η.Α.Δ. ἐπὶ σκοπῷ προασπίσεως τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνικῶν συμφερόντων ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν φιλικῶν σχέσεων μεταξὺ Ἑλλάδος–Η.Α.Δ. Οὕτω ὁ Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν μετέβη εἰς Αἴγυπτον κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1961 ἅμα τῇ λήψει τῶν νομοθετικῶν μέτρων δι’ ὧν οἱ Αἰγύπτιοι ἐπιδιώκουν τὴν ἀναμόρφωσιν τῆς οἰκονομίας των καὶ ἅτινα θίγουν τὰ συμφέροντα τῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἡμετέρων. Ἐλθὼν εἰς προσωπικὴν ἐπαφὴν μετὰ τοῦ Προέδρου κ. Νάσερ ἔλαβε τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι τὰ λαμβανόμενα μέτρα δὲν πρόκειται νὰ στραφῶσιν ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει κατὰ τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων ἀλλ’ ἀντιθέτως ἡ Κυβέρνησις τῆς Η.Α.Δ. θὰ προσπαθήσῃ νὰ λάβῃ πρόνοιαν εὐμενεστέρας μεταχειρίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων τούτων ἅτινα εἶναι φύσεως τοιαύτης, ὥστε θίγουσιν ἀδιακρίτως Αἰγυπτίους καὶ ξένους. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἐπέμβῃ, ὡς εἰκός, εἰς τὰ ἐσωτερικὰ πράγματα τῆς φίλης ταύτης χώρας, ἀλλὰ εἶναι ἀποφασισμένη ὅπως προασπίσῃ τὰ συμφέροντα τῶν θιγομένων ἐξ αὐτῶν ὑπηκόων της, ἐπιδιώκουσα ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῶν Αἰγυπτίων τὴν καταβολὴν δικαίας ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς θιγομένους Ἕλληνας ὑπηκόους καὶ θέλει συνεχίσει τὰς φιλικὰς παραστάσεις της παρὰ τῇ Κυβερνήσει τῆς Η.Α.Δ. ἐπικαλουμένη πλὴν ἄλλων καὶ τὸν σημαντικὸν ρόλον, ὃν διεδραμάτισεν ἐν τῇ διαμορφώσει τῆς συγχρόνου Αἰγύπτου τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Φεβρουαρίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Λ. Μπουρνιᾶ καὶ Δ. Πατέρα. Ὑμέτερον ἔγγραφον ὑπ’ ἀριθ. 2012 ἀπὸ 2ας τρέχοντος. Ἀναφερόμενος εἰς τὸ ὡς ἄνω ὑμέτερον ἔγγραφον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀποστείλω ὑμῖν συνημμένως τὸ κείμενον ἀπαντήσεως εἰς τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ὑπ’ ἀριθ. 630 ἔγγραφον ἐρώτησιν τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν κ.κ. Λ. Μπουρνιᾶ καὶ Δ. Πατέρα. «Ἡ σύλληψις τῶν ἁλιευτικῶν «Ἁγία Παρασκευὴ» καὶ «Ἀντώνιος» ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Ἀκτοφυλακῆς, ἀποτελεῖ ἕνα τῶν συνήθων ἀτυχῶν παρομοίων ἐπεισοδίων, ἅτινα δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ μᾶς λυποῦν. Ὡς εἰκός, εὐθὺς ἀμέσως ἡ Κυβέρνησις προέβη καὶ συνεχίζει νὰ προβαίνῃ εἰς πᾶσαν ἐνδεικνυομένην ἐνέργειαν, ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου, διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν συλληφθέντων Ἑλλήνων ἁλιέων». Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Μαρτίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Ὑμέτερον ἔγγραφον ὑπ’ ἀριθ. 2718, ἀπὸ 1ης τρέχοντος. Ἀναφερόμενος εἰς τὸ ὡς ἄνω ὑμέτερον ἔγγραφον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀποστείλω ὑμῖν συνημμένως τὸ κείμενον ἀπαντήσεως εἰς τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ὑπ’ ἀριθ. 622 ἔγγραφον ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 16 Μαρτίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ

«Ἡ ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Ὑπηρεσίας Ἀκτοφυλακῆς σύλληψις τῶν ἁλιευτικῶν «Ἁγία Παρασκευὴ» καὶ «Ἀντώνιος», ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ συνήθη ἀτυχῆ παρόμοια ἐπεισόδια. Ὡς εἰκός, ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε καὶ πράττει πᾶν τὸ ὑπὸ τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου ἐπιτρεπόμενον πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν συλληφθέντων Ἑλλήνων ἁλιέων». ΙΙΙ) Τοῦ Ὑπουργείου Προεδρίας Κυβερνήσεως. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Σ. Ἡλιοπούλου, Β. Ἐφραιμίδη, Γ. Λαμπράκη καὶ Μ. Σβώλου. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2344)24.2.1962 ὑμέτερον ἔγγραφον δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 544 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Σ. Ἡλιοπούλου κλπ. «περὶ ἀγορᾶς ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀρχείου ἱστορικῶν ἐγγράφων καὶ ἱστορικοῦ ὑλικοῦ» ἀναφερομένων εἰς τὴν γαλλικὴν καὶ ἀγγλικὴν κατοχὴν τῶν Ἑπτανήσων», ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὑμᾶς ὅπως πληροφορήσητε τοὺς καταθέσαντας κ. κ. συναδέλφους, ὅτι τὸ θέμα δὲν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τῆς καθ’ ἡμᾶς Ἀρχαιολογικῆς Ὑπηρεσίας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 3 Ἀπριλίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

6) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Ζίγδη. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 παραγρ. 5 τῆς Συμβάσεως τονίζεται, ὅτι «ὁ Ἀνάδοχος ἀναλαμβάνει ἐπίσης ὅπως κατὰ τὴν ἀρχιτεκτονικὴν διαμόρφωσιν τοῦ Καζίνου Ρόδου λάβῃ πᾶσαν δυνατὴν φροντίδα, ὥστε νὰ διατηρηθῶσιν αἱ κύριαι ἐγκαταστάσεις τοῦ Ἐνυδρείου Ρόδου, ἐντάσσων ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ αὐτὰς εἰς τὸ ἀνεγερθησόμενον εἰς τὴν περιοχὴν αὐτοῦ κτιριακὸν συγκρότημα τοῦ Καζίνου». Συνεπῶς τὸ Ἐνυδρεῖον ἐκ τῆς ἀνεγέρσεως τῶν συγκροτημάτων τοῦ Καζίνου, ἔχει νὰ ὠφεληθῇ σημαντικώτατα ἐκ τοῦ ὅτι θὰ ἐνταχθῇ εἰς τὸ μελλοντικὸν κτιριακὸν συγκρότημα τοῦ Καζίνου ὅπου θὰ δημιουργηθῇ σημαντικὴ κίνησις. Ἀλλὰ ἡ ὠφέλεια τοῦ Ἐνυδρείου δὲν πρόκειται νὰ περιορισθῇ εἰς τοῦτο μόνον. Διότι κατὰ τὴν σύμβασιν ὁ ἀνάδοχος ἀναλαμβάνει ἐπίσης νὰ «παράσχῃ ἄνευ ἀνταλλάγματος χῶρον ἐκτάσεως περίπου 250 μέτρων τετραγωνικῶν διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑδροβιολογικοῦ Ἰνστιτούτου τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν καὶ τὴν ὑπ’ αὐτοῦ ἐλευθέραν χρησιμοποίησιν καὶ ἐκμετάλλευσιν τοῦ Ἐνυδρείου». Δηλαδὴ ἐξασφαλίζεται ἡ πλήρης αὐτοῦ αὐτοτέλεια μὲ τὴν θετικὴν προσέτι ὠφέλειαν τῆς παροχῆς μίας ἐκτάσεως 250 περίπου τετραγωνικῶν μέτρων καὶ τὴν ὅλην διαμόρφωσιν τῶν ἐγκαταστάσεών του κατὰ τρόπον μὴ παρακωλύοντα τὴν λειτουργίαν τοῦ Ἐνυδρείου καὶ ἐπιτρέποντα εἰς τοὺς ξένους νὰ ἐπισκέπτωνται αὐτό, εἴτε αὐτοτελῶς προσέρχονται οὗτοι εἴτε ὡς πελάται τοῦ Καζίνου. Οὕτω βασίμως ἐλπίζεται, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπισκεπτῶν τοῦ Ἐνυδρείου θὰ πολλαπλασιασθῇ καὶ συνεπῶς τὰ ἔσοδά του θὰ δυνηθοῦν νὰ καλύψουν τὴν χρηματοδότησιν σημαντικωτάτου ποσοστοῦ διὰ τὰς ἐρεύνας τῶν Ὑδροβιολόγων. Πρὸ παντὸς δὲ ἐναρμονιζόμενον πρὸς τὸ περιβάλλον —ἐνῷ διὰ χωριστῆς προσπελάσεως δὲν πρόκειται νὰ ἀπολέσῃ παντάπασι τὴν αὐτοτέλειάν του — θὰ ἀνακαινισθῇ ριζικῶς καὶ θὰ ἐφοδιασθῇ δι’ ὅλων τῶν χώρων ἐκείνων ποὺ θὰ τὸ καταστήσουν ἕνα ἀληθινὸν κόσμημα τῆς Ρόδου καὶ μίαν ἀκόμη πηγὴν εἰσροῆς συναλλάγματος διὰ τὸν τόπον μας. Νῦν ἐκπονοῦνται αἱ σχετικαὶ μελέται, ἰδιαιτέρα δὲ μέριμνα πρόκειται νὰ καταβληθῇ διὰ ν’ ἀποβοῦν τὰ σχέδια ἀπολύτως συγχρονισμένα, συμφώνως πρὸς τὰς νεωτέρας ἀντιλήψεις περὶ χωροταξικῆς ρυθμίσεως καὶ προβολῆς ἑνὸς τρίτου τοπίου «τουριστικῆς ἕλξεως» ἱκανοῦ νὰ ἀνταγωνισθῇ τὰ σημαντικώτερα ξένα τοιαῦτα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Μαρτίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

IV) Τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Θ. Παππᾶ καὶ Κ. Χιωτάκη. Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι εἰς ἀπάντησιν τῆς ἀπὸ 16.1.1962 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Θ. Παππᾶ καὶ Κ. Χιωτάκη ἀφορώσης τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι ἐπροξενήθησαν εἰς τὰ ἑσπεριδοειδῆ τῆς νήσου Χίου καὶ νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Ὡς ἀνέφερεν ἡμῖν ἡ ἁρμοδία Διεύθυνσις Γεωργίας Ν. Χίου διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 683)19.2.1962 ἀναφορᾶς της, αἱ προξενηθεῖσαι ζημίαι συνεπείᾳ δυσμενῶν καιρικῶν συνθηκῶν εἰς τὰ ἑσπεριδοειδῆ τῆς νήσου Χίου ἀνέρχονται εἰς τὰ 30% τῆς ἠρτημένης παραγωγῆς, ἤτοι εἰς 750 τόννους περίπου. Ζημίαι ἐπὶ τῶν δένδρων δὲν ἐσημειώθησαν. Διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν πραγματικῶς ζημιωθέντων καλλιεργητῶν προέβημεν ἤδη εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας παρὰ τῇ ΑΤΕ (παροχὴ διευκολύνσεων ἐξοφλήσεως τῶν νῦν ὑφισταμένων ὑποχρεώσεών των, χορήγησις νέων καλλιεργητικῶν δανείων κλπ.). Ἐν Ἀθήναις τῇ 29 Μαρτίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

V) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Λ. Μπουρνιᾶ καὶ Δ. Πατέρα. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 802 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Λ. Μπουρνιᾶ καὶ Δ. Πατέρα, ἔχομεν τὴν τιμὴν ἐν συνεχείᾳ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 13110)2065)19.2.1962 προγενεστέρας ἡμῶν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ἀπαντήσεως, νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι τὸ θέμα τῆς αὐξήσεως τῶν ὀργανικῶν θέσεων τῶν στελεχῶν τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος καὶ τῆς λήψεως γενικωτέρων τινῶν μέτρων βελτιώσεως καὶ καλυτέρας ὀργανώσεως αὐτοῦ, ἵνα δυνηθῇ καὶ ἀνταποκριθῇ ἐπιτυχῶς εἰς τὰς ηὐξημένας ἀνάγκας, λόγῳ τοῦ τετραπλασιασμοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, μελετᾶται. Ἐν Πειραιεῖ τῇ 3 Ἀπριλίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ

VI) Τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Π. Γαρουφαλιᾶ καὶ Χ. Τσαντούλα. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4142)29.3.1962 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 826 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Π. Γαρουφαλιᾶ καὶ Χ. Τσαντούλα, ἐν σχέσει μὲ τὴν διεξαγωγὴν τῆς τηλεφωνικῆς ἀνταποκρίσεως Πρεβέζης–Ἀθηνῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἀκόλουθα: Ἡ τηλεφωνικὴ ἀνταπόκρισις Πρεβέζης–Ἀθηνῶν ἀνέρχεται εἰς 115 συνδιαλέξεις κατὰ μέσον ὅρον ἡμερησίως, ἐξυπηρετεῖται δὲ δι’ ἑνὸς κατ’ εὐθεῖαν ἀσυρματικοῦ κυκλώματος. Κατὰ τὰς ὥρας ηὐξημένης κινήσεως, διεξάγεται ἐπικουρικῶς καὶ μέσῳ Πατρῶν, διατιθεμένου πρὸς τοῦτο τοῦ ἑνὸς ἐκ τῶν δύο κυκλωμάτων Πρεβέζης–Πατρῶν, δεδομένου, ὅτι ἡ μετὰ Πατρῶν ἀνταπόκρισις ἀνερχομένη εἰς 30–40 συνδιαλέξεις ἡμερησίως, ἐπιτρέπει τοῦτο. Ἡ διεξαγωγὴ τῆς ἀνταποκρίσεως Πρεβέζης–Ἀθηνῶν ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, δύναται νὰ θεωρηθῇ ἱκανοποιητική. Ἡ σημειουμένη καθυστέρησις συνήθως δὲν ὑπερβαίνει τὰ 20 λεπτά, πλὴν περιπτώσεως, σπανίας ἄλλως τε, ἀνωμαλίας τοῦ κυκλώματος. Ἡ βελτίωσις τῆς ἀνταποκρίσεως δὲν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ, ὅπερ ἐνισχυθὲν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος διὰ τῆς προσλήψεως μιᾶς τηλεφωνητρίας, κρίνεται ἤδη ἐπαρκὲς καὶ ἀνάλογον πρὸς τὴν ἐμφανιζομένην κίνησιν τοῦ γραφείου, ἀλλὰ ἐκ τῆς ἐνισχύσεως τῆς συγκοινωνίας Πρεβέζης–Ἀθηνῶν δι’ ἑνὸς εἰσέτι κατ’ εὐθεῖαν κυκλώματος. Τοῦτο θὰ καταστῇ δυνατὸν εὐθὺς ὡς πραγματοποιηθῇ ἡ προβλεπομένη ἐνίσχυσις διὰ νέων κυκλωμάτων τῆς συγκοινωνίας Ἀθηνῶν–Ἰωαννίνων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Ἀπριλίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Σ. Ἀλλαμανῆ, σχετικῶς μὲ τοὺς πλημμυροπαθεῖς τοῦ χωρίου Βλοχὸς–Καρδίτσης, διαγράφεται λόγῳ ἀπουσίας τούτου. Ὁ κ. Δ. Ντάγγας, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῶς μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ρυμοτομικοῦ σχεδίου Περάματος–Ἀττικῆς.

§10Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ αἴτησίς μου αὐτὴ ἀναφέρεται εἰς οὐσιώδη προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τοὺς κατοίκους Περάματος. Ἡ Κυβέρνησις, βάσει νόμου, ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ἑτοιμάσῃ καὶ νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ ρυμοτομικὸν σχέδιον Περάματος καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ προβῇ εἰς τὴν οἰκοπεδοποίησιν καὶ τὴν χορήγησιν τῶν παραχωρητηρίων. Δυστυχῶς, ὅμως, ἀπὸ τοῦ 1955, καίτοι παρῆλθεν ἑπταετία, ἐν τούτοις, οὐδὲν ἐκ τούτων ἐπετελέσθη. Εἰδικώτερον, οἱ κάτοικοι τοῦ Περάματος δι’ ἰδίων μέσων, ᾠκοδόμησαν μικρὰς οἰκίας καὶ ἤδη κινδυνεύουν νὰ τὰς χάσουν. Διότι πρόσφατος εἶναι ἡ ἀπόφασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας περὶ κατεδαφίσεως 1000 οἰκιῶν. Οἱ κάτοικοι τοῦ Περάματος ἐμπαίζονται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τρόπον ἀπαράδεκτον. Καὶ τὸ Πέραμα εἶναι περιοχὴ τῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης καὶ πρέπει νὰ τυγχάνῃ στοιχειώδους κρατικῆς προστασίας. Θὰ πρέπει οἱ κάτοικοι νὰ ἀποκτήσουν νερὸ καὶ φῶς καὶ δρόμους. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, νὰ ἐκδηλώσῃ τὸ ἐνδιαφέρον του, ὥστε νὰ τύχουν καὶ οἱ κάτοικοι Περάματος τῆς στοιχειώδους κρατικῆς προστασίας καὶ ἀντιλήψεως.

§11Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Τὸ θέμα αὐτὸ ἔχει λήξει, διότι ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων ἀνετέθη πρὸ πολλοῦ εἰς τὸν τοπογράφον κ. Δημητρακόπουλον, νὰ κάμῃ τὸ ρυμοτομικὸν σχέδιον.

§12Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πέραν τῆς μελέτης θὰ πρέπει νὰ χορηγηθοῦν καὶ τὰ παραχωρητήρια.

§13Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Αὐτὸ εἶναι συνδεδεμένον μὲ τὸ ρυμοτομικὸν σχέδιον.

§14Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ πολλοῦ εἶχα ὑποβάλει σχετικὴν ἐρώτησιν διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῶν πλημμυροπαθῶν τῆς Βʹ Περιφερείας Πειραιῶς καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων Ὑπουργῶν ἀπηυθύνετο καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν Κοινωνικῆς Προνοίας, ἀλλὰ ἐνεγράφη μόνον διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου καὶ οὐχὶ διὰ τοὺς ἄλλους Ὑπουργοὺς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας. Παρακαλῶ, ὅπως ἐπανέλθῃ πρὸς συζήτησιν, διότι τὸ θέμα εἶναι λίαν σοβαρὸν καὶ οἱ πλημμυροπαθεῖς τῆς περιφερείας μας οὐδεμιᾶς κρατικῆς μερίμνης ἔτυχον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα. Ὁ κ. Σ. Ἡλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῶς μὲ τὴν τοποθέτησιν ἀγροτικοῦ ἰατροῦ εἰς τὴν Κοινότητα Βλαχοράφτη–Ἀρκαδίας κλπ.

§16Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κοινότης Βλαχοράφτη Ἀρκαδίας ἦτο ἕδρα κοινοτικοῦ ἰατροῦ καὶ ἐξυπηρετοῦντο δι’ αὐτῆς 7–8 Κοινότητες τῆς περιφερείας. Ἀπό τινων μηνῶν ὁ ἰατρὸς ἀπεχώρησε καὶ δὲν ἐτοποθετήθη ἄλλος. Τὸ θέμα χρήζει ἰδιαιτέρας προσοχῆς, διότι ὅλα αὐτὰ τὰ χωρία εἶναι ὀρεινὰ καὶ ἰδίως κατὰ τὸν χειμῶνα ὑπάρχει ἔλλειψις συγκοινωνίας. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ πῶς ἀντιμετωπίζει τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ αἰτήματος αὐτοῦ τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Βλαχοράφτη καὶ τῶν πέριξ Κοινοτήτων.

§17Γ. ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§18Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε, ὅτι ἀντιμετωπίζομεν δυσχερείας διὰ τὴν ἐξεύρεσιν ἰατρῶν, ἰδίᾳ διὰ τὰ ὀρεινὰ καὶ ἀπομεμακρυσμένα χωρία. Διὰ τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, ἀνετέθη εἰς τὸν ἰατρὸν τῆς Καρυταίνης νὰ ἐπισκέπεται καὶ τὰ χωρία τῆς περιοχῆς Βλαχοράφτη, ὅταν δὲ ἀποφοιτήσουν νέοι ἰατροὶ καὶ γίνουν προσλήψεις, θὰ τοποθετηθῇ εἰς Βλαχοράφτη ἰατρός.

§19Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, παρακαλῶ νὰ ὑπάρξῃ ἰδιαιτέρα φροντίς, διότι εἶναι τοιαῦται αἱ συγκοινωνιακαὶ συνθῆκαι τῆς περιοχῆς, ὥστε εἶναι ἀδύνατον εἰς τοὺς κατοίκους νὰ καταφεύγουν, λόγῳ ἀκριβῶς τῶν συγκοινωνιακῶν δυσχερειῶν, εἰς τὰς πλησιεστέρας κωμοπόλεις ἢ πόλεις διὰ νὰ τυγχάνουν ἰατρικῆς περιθάλψεως.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, σχετικῆς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων βελτιώσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὀργάνων Ἀγροφυλακῆς.

§21Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι παλαιὰ ὑπόσχεσις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ λάβῃ μέτρα βελτιώσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὀργάνων τῆς Ἀγροφυλακῆς. Καὶ παρ’ ὅλον, ὅτι τὰ ὄργανα τῆς Ἀγροφυλακῆς ἐξετέλεσαν φιλοτίμως τὸ ἔργον των ὑπὲρ τῆς Ε.Ρ.Ε. κατὰ τὰς ἐκλογάς, μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἡ Ε.Ρ.Ε. τοὺς ἐλησμόνησε. Πέραν ὅμως αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος ἀναγνωρίζει τὴν ὠφελιμότητα τῆς Ἀγροφυλακῆς καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν ὀργάνων τῆς Ἀγροφυλακῆς, καιρὸς εἶναι νὰ σπεύσῃ νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ὑπόσχεσίν της, τὸ μὲν διὰ βελτιώσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν Ἀγροφυλάκων εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ δὲ διὰ τῆς νομοθετικῆς κατοχυρώσεως τῆς θέσεώς των.

§22Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐρώτησιν, ἐφ’ ὅσον τίθεται καθ’ ὃν τρόπον ἐτέθη.

§23Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν γνωρίζω ἐὰν ἠρέθισαν καὶ ἠνώχλησαν τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅσα παρεμπιπτόντως ἀνέφερα περὶ δράσεως τῶν ἀγροφυλάκων κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἀπὸ πλευρᾶς ὅμως οὐσίας, τὸ αἴτημα παραμένει ἐκκρεμές, ὅπως καὶ ἡ δοθεῖσα ὑπόσχεσις τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἂν θέλῃ νὰ μὴ ἀπαντήσῃ εἰς τοὺς ὑπαινιγμούς, τοὺς ὁποίους ἔκαμα, δικαίωμά του εἶναι νὰ μὴ ἀπαντήσῃ. Ἂν θέλῃ, ἂς ἀπαντήσῃ καὶ ἂς μὲ διαψεύσῃ. Εἶναι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τοῦ τελευταίου, τὸ ὁποῖον ἐτέθη σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς, ἂν ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ λάβῃ μέτρα βελτιώσεως τῆς θέσεως τῶν ὀργάνων τῆς Ἀγροφυλακῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀσεβῇ πρὸς τὸ Σῶμα. Θὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως.

§24Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τοιαύτη περιφρόνησις πρὸς τὸ Σῶμα, πρὸς βουλευτήν, εἶναι ἀπαράδεκτος ἐκ μέρους τῆς παρατάξεώς μας. Αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν, τὰ εἶπεν παρεμπιπτόντως ὁ κ. συνάδελφος. Εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα λέγονται καθημερινῶς. Αὐτὰ ἐλέχθησαν διὰ τὸν Στρατόν, διὰ ὅλα τὰ κρατικὰ ὄργανα. Ἀπεδείχθησαν καὶ διὰ δικαστικῶν ἀποφάσεων. Συνεπῶς, δὲν νομίζω, ὅτι ἡ εὐθιξία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δύναται νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἀπὸ ἡμᾶς. Ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ δηλώσωμεν, ὅτι τοιούτου εἴδους κοινοβουλευτικὸν ἦθος ἡμεῖς δὲν τὸ δεχόμεθα. Ἂν δὲν ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ἡμεῖς θ’ ἀποχωρήσωμεν. Τὸ θεωροῦμεν ἔνδειξιν περιφρονήσεως, τὴν ὁποίαν οὔτε ἡμεῖς, οὔτε τὸ Σῶμα ἠμπορεῖ νὰ δεχθῇ. Σκεφθῆτε, ἂν γίνωμεν ἡμεῖς πλειοψηφία, καὶ ἀρνηθῶμεν νὰ σᾶς δώσωμεν ἀπάντησιν. Εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ στάσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Τὸ ὄνομα τοῦ κ. Ράλλη ἔχει μακρὰν κοινοβουλευτικὴν παράδοσιν καὶ δὲν ἁρμόζει τοιαύτη στάσις ἀπέναντι συναδέλφου.

§25Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Στεφανόπουλε, φαίνεται, ὅτι ἠσχολεῖσθε περὶ ἄλλων πραγμάτων καὶ δὲν παρηκολουθήσατε τὸν βουλευτὴν τοῦ κόμματός σας θέτοντα τὴν ἐρώτησιν, καθ’ ὃν τρόπον τὴν ἔθεσεν. Εἶπεν, ἀφοῦ ἀνέπτυξε τὴν ἐρώτησιν καὶ ἀσχέτως μὲ τὴν ἐρώτησιν: Ἐρωτᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν πρόκειται νὰ δώσῃ αὔξησιν εἰς τοὺς ἀγροφύλακας, ὥστε ἄλλην φορὰν νὰ ἐκτελοῦν τὸ καθῆκον των κατὰ καλύτερον τρόπον εἰς τὰς ἐκλογάς. Εἰς τοιαύτην ἐρώτησιν, ἡ ὁποία πόρρῳ ἀπέχει ἀπὸ τὴν ἔγγραφον ἐρώτησιν, ὅπως κατετέθη εἰς τὴν Βουλήν, δὲν θὰ ἀπαντήσω. (Χειροκροτήματα).

§26Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Νὰ ἔλθουν ἀμέσως τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται τοιαῦτα πράγματα. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§27Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποτελεῖ παραποίησιν τοῦ λόγου τοῦ κ. Ζορμπᾶ αὐτό.

§28Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Παρεποιήσατε τὸν λόγον τοῦ κ. Ζορμπᾶ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζορμπᾶ, ὀφείλετε νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι ἡ διατύπωσις τῆς ἐρωτήσεως δὲν ἦτο ἡ ἁρμόζουσα. Ὑποβάλλονται αἱ ἐρωτήσεις διὰ νὰ παρασχεθῇ μία πληροφορία, καὶ ἂν κριθῇ ἐκ τοῦ περιεχομένου τῆς ἀπαντήσεως, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανοποιητική, μετατρέπεται εἰς ἐπερώτησιν. Ὅταν εἰς τὰς ἐρωτήσεις δημιουργῆται τοιοῦτον κλῖμα, ἀτονεῖ ὁ κοινοβουλευτισμός. Ἀνεξαρτήτως τοῦ τί ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν νομίζω, ὅτι εὑρίσκεσθε ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ.

§30Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ ἐρώτησίς μου, ὅπως εἶναι διατυπωμένη, εἶναι σαφής. Ἀνέφερα, ὅτι ἐπανειλημμένως ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔχει ὑποσχεθῆ βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν ἀγροφυλάκων καὶ κατοχύρωσιν τῆς θέσεώς των. Καὶ ἐρωτῶ ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι διατεθειμένος νὰ πραγματοποιήσῃ αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸ τὸ εἶπον σαφῶς καὶ αὐτὴ ἦτο ἡ ἐρώτησίς μου. Ἂν τώρα παρεμπιπτόντως ἀνεφέρθην καὶ εἰς τὴν δρᾶσιν τῆς Χωροφυλακῆς, εἰς αὐτὸ ἠμποροῦσε νὰ μὲ διαψεύσῃ ἢ νὰ μὴ ἀπαντήσῃ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Ἀλλὰ ὅμως εἰς τὸ οὐσιαστικὸν σημεῖον τῆς ἐρωτήσεώς μου, τὸ ὁποῖον ἦτο σαφές, ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀπαντήσῃ. Διότι αὐτό, διὰ τὸ ὁποῖον μὲ κατηγορεῖ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι εἶπον, δὲν τὸ εἶπον καὶ παρακαλῶ νὰ ἔλθουν τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, διὰ νὰ ἴδωμεν τί εἶπον.

§31Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν τὸ θέμα τίθεται καθ’ ὃν τρόπον τὸ θέτετε τώρα, εὐχαρίστως θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§32Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. ..... (δὲν ἠκούσθη).

§33Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Στεφανόπουλε, ἔχω μυωπίαν καὶ ἠμπορεῖ νὰ μὴ βλέπω, ἀλλὰ ἀκούω θαυμάσια. Σεῖς εἶσθε ἀπησχολημένος καὶ δὲν μὲ ἠκούσατε.

§34Σ. ΧΟΥΤΑΣ. ..... (δὲν ἠκούσθη).

§35Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Χούτα, δὲν σᾶς διακόπτω ποτέ. Δὲν ἀπαντῶ εἰς σᾶς. Ἀπαντῶ εἰς τὸν Πρόεδρον κ. Στεφανόπουλον. Ὁ κ. Ζορμπᾶς ἔθεσε τὴν ἐρώτησιν. Ἐν τέλει τῆς ὁμιλίας του εἶπεν: Ἐρωτᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐὰν διὰ νὰ μὴ ἀσχολῆται ἡ Ἀγροφυλακὴ μὲ ἐκλογικὰς παραβάσεις καὶ νὰ μὴ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς πρόκειται νὰ δώσῃ αὔξησιν. Καθ’ ὃν τρόπον ἐτέθη ἡ ἐρώτησις, ἐπαναλαμβάνω, δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω. Ἂν ὁ κ. βουλευτὴς θέτῃ τὴν ἐρώτησιν, ὅπως τὴν ἔθεσε τώρα καὶ ἀνακαλέσῃ ὅσα εἶπεν ἐν ἀρχῇ, εὐχαρίστως ἀπαντῶ.

§36Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὰς διευκρινίσεις τοῦ κ. βουλευτοῦ, ἀπεδείχθη, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ παρεξηγήσεως, δὲν λέγω περὶ παραποιήσεως τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. βουλευτής. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ κ. Ζορμπᾶς πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶπεν. Ὅπως διετυπώθη τὴν τελευταίαν φορὰν ἡ ἐρώτησις, αὐτὴ ὑφίσταται διὰ τὸν κ. Ὑπουργόν. Καὶ παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ προστατεύσῃ τὸν ἔλεγχον. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, ἂν θελήσητε νὰ ὑπονομεύσητε τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῶν βουλευτῶν, ἡμεῖς θὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ ἀποχωρήσωμεν.

§37Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Στεφανόπουλε, αὐτὰ ποὺ εἶπον ἐγὼ περὶ τῆς ἐρωτήσεως, καθ’ ὃν τρόπον ἐτέθη κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσιν, δὲν εἶναι ἀληθῆ;

§38Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ παρεξηγήσατε, κ. Ὑπουργέ.

§39Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως, καθ’ ὃν τρόπον ἐτέθη τὴν τελευταίαν φοράν, ἠμπορῶ νὰ πληροφορήσω τὸ ἑξῆς: Ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὰς συντάξεις τῶν ἀγροφυλάκων, τὸ ὁποῖον μοῦ ἐπεστράφη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐγκεκριμένον διὰ τὴν περαιτέρω ἐπεξεργασίαν. Πέραν τούτου, ἔχουν ἀρχίσει συνεννοήσεις ἀπὸ μηνὸς μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ βελτιώσωμεν καὶ προστατεύσωμεν τὸ Σῶμα τῆς Ἀγροφυλακῆς, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελῇ ἐργασίαν χρήσιμον καὶ διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, ἀλλὰ καὶ νὰ βελτιωθοῦν καὶ αἱ ἀποδοχαὶ τῶν ἀγροφυλάκων. Διότι, πράγματι, εἶναι ἕνα Σῶμα, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται εἰς πλείστας ὅσας ταλαιπωρίας, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται πλείστους ὅσους κόπους καὶ δὲν ἀμείβεται ἀναλόγως τῶν καταβαλλομένων κόπων καὶ προσπαθειῶν. Δὲν εἶμαι ἀκόμη εἰς θέσιν νὰ παράσχω εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ ἐπεξεργασία δὲν ἐτελείωσε, συγκεκριμένα στοιχεῖα. Ἐλπίζω, ὅμως, ὅτι μετὰ τὰς διακοπάς, θὰ δυνηθῶ νὰ φέρω ἐνώπιόν σας σχετικὸν νομοσχέδιον. (Χειροκροτήματα).

§40Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία θὰ ἔλαβε σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι θὰ δεχθῇ τὸ νομοθετικὸν αὐτὸ μέτρον νὰ τὸ φέρῃ ταχέως, ἂν ὄχι διαρκούσης τῆς Συνόδου, τοὐλάχιστον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ νὰ ψηφισθῇ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, διότι δίκαιον εἶναι νὰ τακτοποιηθῇ ἡ θέσις τῶν ὀργάνων τῆς Ἀγροφυλακῆς.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Τσόχας, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων δι’ ὁμαλὴν λειτουργίαν τοῦ δημοτικοῦ καὶ κοινοτικοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ.

§42Ν. ΤΣΟΧΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνεχῶς ἀναγγέλλονται καὶ νέαι περιπτώσεις διακοπῆς ἠλεκτροφωτισμοῦ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἀπὸ μέρους τῆς Δ.Ε.Η., διότι οἱ Δῆμοι ἀδυνατοῦν νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των ἐγκαίρως. Ἐνδεικτικῶς ἀναφέρομεν, ὅτι τὴν 7ην Δεκεμβρίου 1961 εἰδοποιήθη ὁ Δῆμος τῆς Κορίνθου νὰ ἐξοφλήσῃ τὰ ὀφειλόμενα ἄλλως θὰ διακοπῇ ὁ ἠλεκτροφωτισμός. Τὴν 5ην Ἰανουαρίου 1962 ὁ Δῆμος Τρικκαίων καλεῖται νὰ καταβάλῃ τὴν ἐκ δραχμῶν 23.000 ὀφειλήν του ἄλλως θὰ ὑφίστατο τὰς ἰδίας συνεπείας. Ἤδη διεκόπη ἡ ἠλεκτροδότησις καὶ ἄλλων Κοινοτήτων διὰ τὴν ἰδίαν αἰτίαν. Ἐπίσης αἱ Κοινότητες Νομοῦ Μαγνησίας Κάτω Γατζέας καὶ Παγασῶν εἰδοποιήθησαν, ὅτι θὰ κοπῇ ὁ φωτισμός. Ἐρωτῶμεν τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς νὰ πληροφορήσουν τὸ Σῶμα, διατὶ δὲν τίθεται τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν ἀπαράδεκτον τακτικὴν τῆς Δ.Ε.Η., ἐφ’ ὅσον γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι ἡ καθυστέρησις τῶν ὀφειλῶν των πρὸς τὴν Δ.Ε.Η., δὲν ὀφείλεται εἰς κακοπιστίαν τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων, ἀλλὰ εἰς τὸ ὅτι δὲν ὑπάρχουν τὰ οἰκονομικὰ μέσα νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των, δεδομένου, ὅτι ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας ἡ Κυβέρνησις ἀπερρόφησεν ὅλους τοὺς πόρους.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παππᾶς, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἰδίας ἐρωτήσεως.

§44Θ. ΠΑΠΠΑΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε.

§45Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, καθὼς ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν οἱ ἐρωτῶντες κ. συνάδελφοι, τὸ τέλος καθαριότητος καὶ ἠλεκτροφωτισμοῦ εἶναι τέλος ἀνταποδοτικὸν. Καὶ συνεπῶς, οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες ἔπρεπε νὰ εἰσπράττουν ἀπὸ τοὺς κατοικοῦντας εἰς τὴν περιοχήν των καὶ τὰ καταβαλλόμενα διὰ καθαριότητα καὶ τὰ καταβαλλόμενα διὰ ἠλεκτροφωτισμόν. Εἶναι ἀδικαιολόγητος, συνεπῶς, ἡ καθυστέρησις εἰς τὴν Δ.Ε.Η. Διότι θὰ ἔπρεπε, ὑποτίθεται, νὰ ἔχουν εἰσπραχθῇ τὰ καταβληθέντα ὡς δαπάναι ὑπὸ τῶν Δήμων διὰ τὸν ἠλεκτροφωτισμὸν καὶ συνεπῶς, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν ἀποδοθῆ εἰς τὴν ἑταιρείαν. Βέβαια, οἱ Δῆμοι δὲν εἰσπράττουν ὅσα καταναλίσκουν καὶ διὰ τὴν καθαριότητα καὶ διὰ τὸν φωτισμόν. Καθὼς θὰ ἀνέγνωσαν οἱ ἐρωτῶντες κ. συνάδελφοι εἰς τὰς ἐφημερίδας, διὰ νὰ καλυφθῇ ἡ ἀδυναμία τῶν Δήμων, ἡ ὁποία ἀδυναμία ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι οἱ λογαριασμοὶ εἶναι πολλοὶ καὶ μικροῦ ὕψους, προβλέπεται διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία ἀκόμη δὲν ἔχει ὑπογραφῆ, διότι τὴν ἐπεξεργαζόμεθα μὲ τὴν Δ.Ε.Η., νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας ποὺ τὸ ἐπιθυμοῦν, διὰ πράξεως τοῦ Δημοτικοῦ ἢ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου, νὰ ζητήσουν τὴν συνείσπραξιν τῶν τελῶν ὑπὸ τῆς Δ.Ε.Η. Ἐλπίζω, ὅτι ὅταν ἡ συνείσπραξις θὰ ἐπιτευχθῇ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπράττωνται τὰ 90% τοὐλάχιστον τῶν καταβαλλομένων μέχρι σήμερον διὰ καθαριότητα καὶ φωτισμόν, ἐνῷ σήμερον τὸ ποσοστὸν κυμαίνεται περὶ τὰ 60%. Ἀνεξαρτήτως ὅμως αὐτοῦ, θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τοὺς ἐρωτῶντας κ. συναδέλφους, ὅτι τὰ ἔσοδα τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ τὰ τακτικὰ καὶ τὰ ἔκτακτα ἔσοδα, καθὼς ἐδήλωσα καὶ πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἐντὸς 6ετίας ἐδιπλασιάσθησαν. Εἶναι, λοιπόν, ἀπαράδεκτον νὰ μὴ ἐκπληρώνουν βασικὰς ὑποχρεώσεις των, ὅπως εἶναι ἡ ὑποχρέωσις καταβολῆς τοῦ ἀντιτίμου καταναλωθέντος ἠλεκτρικοῦ ρεύματος.

§46Ν. ΤΣΟΧΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ τονίσω, ἀνεξαρτήτως τῶν ὅσων μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι γεγονὸς εἶναι, ὅτι οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες ἀδυνατοῦν νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὴν Δ.Ε.Η., ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ὑπάρχουν οἰκονομικά. Καὶ αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν ὅλην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ποὺ ἀκολουθεῖ γενικώτερον. Ἑπομένως, οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες δὲν εἶναι κακόπιστοι, ἀλλὰ δὲν ἔχουν τὰ οἰκονομικὰ νὰ πληρώσουν τὴν Δ.Ε.Η.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 4.

§48Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας καὶ παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἀπὸ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν καὶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Χιωτάκης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὸ ἀρδευτικὸν καὶ ὑδρευτικὸν πρόβλημα πυροπαθῶν Κοινοτήτων τῆς Ἐπαρχίας Ἱεραπέτρας Λασηθίου.

§50Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ μακροῦ χρόνου ὑπάρχει τὸ πρόβλημα τῆς ὑδρεύσεως καὶ ἀρδεύσεως τῶν Κοινοτήτων Ρίζας, Μουρνιῶν κλπ. Ἐπρόκειτο ὅμως νὰ ρυθμισθῇ συνολικῶς τὸ θέμα ἀπὸ τὰς πηγὰς Λαπάθου καὶ τὴν Κρύαν Βρύσην τῆς Κάτω Σύμης, ὅπου εὑρίσκονται αἱ πηγαὶ τῆς ὑδρεύσεως καὶ ἀρδεύσεως τῶν χωρίων αὐτῶν. Εἶχον ὑποσχεθῆ οἱ Ὑπουργοί, παλαιότερον, ὅτι θὰ ἐρύθμιζον τὸ θέμα μὲ συνεννόησιν τῶν Κοινοτήτων αὐτῶν ἀλλὰ καὶ τῶν Νομαρχῶν. Ἀπὸ μίαν ἀπάντησιν ποὺ μᾶς ἦλθεν, φαίνεται, ὅτι τὸ ζήτημα τυπικῶς ἔχει ρυθμισθῆ καὶ ὅτι προγραμματίζονται τὰ ἔργα αὐτὰ διὰ τὸ 1962. Ἐὰν οὕτως ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, θὰ περιμένωμεν μὲ πάρα πολὺ ἐνδιαφέρον τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν, διὰ τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρονται αἱ πυροπαθεῖς αὐταὶ Κοινότητες. Ἐρωτῶμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐὰν τὰ ἔργα αὐτὰ πρόκειται νὰ ἐκτελεσθοῦν ἐφέτος.

§51Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἀπήντησα καὶ ἐγγράφως εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. συναδέλφου. Τὰ ἔργα αὐτὰ προβλέπονται ἀπὸ τὸ πρόγραμμα μεγάλων καὶ μικρῶν κοινωφελῶν ἔργων τοῦ 1962. Δυστυχῶς, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ἀκόμη νὰ ἀπαντήσω ἐὰν τὰ ἔργα θὰ γίνουν τὸ 1962, διότι τὸ πρόγραμμα δὲν ἐνεκρίθη ἀκόμη τελικῶς ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Πάντως, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀνησυχία, διότι τὰ ἔργα αὐτὰ ἔχουν προγραμματισθῆ καὶ φαντάζομαι, ὅτι ἐντὸς τοῦ 1962 πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐκτέλεσίς των.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀναφο-

ρὰς καὶ ἐρωτήσεις, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συζητεῖται ἡ ὑπ’ ἀριθ. 3 ἐπερώτησις περὶ τουρισμοῦ. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§53Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι κατετέθη μία πρότασις διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν ἀγορεύσεων εἰς τὸ τέταρτον. Θὰ παρεκάλουν νὰ ἀναγνωσθῇ διὰ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, κατετέθη πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ βουλευτῶν ἔχουσα οὕτω. «Οἱ κάτωθι ὑπογεγραμμένοι βουλευταί... (ἀναγινώσκει)...». Εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλή;

§55ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτὴ καὶ αἱ ἀγορεύσεις περιορίζονται εἰς τὸ τέταρτον.

§57Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Καὶ νὰ τηρηθῇ κ. Πρόεδρε.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως καὶ θὰ τηρηθῇ.

§59Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Ἡ ὁμιλία μου προφανῶς συμπίπτει μὲ τὴν ἐκδήλωσιν μειωμένου ἐνδιαφέροντος ἐκ μέρους τῆς ἐπερωτώσης παρατάξεως ἢ τῶν ἐπερωτωσῶν παρατάξεων ὡς προκύπτει ἐκ τῆς κατατεθείσης προτάσεως περιορισμοῦ τῶν ὁμιλιῶν εἰς τέταρτον. Παρὰ ταῦτα ὅμως ἡ Κυβέρνησις, νομίζει, ὅτι θὰ πρέπει νὰ τεθοῦν ἐνώπιον τοῦ Σώματος ὡρισμένα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα διαφωτίζουν τὸ θέμα τῆς ἀναληφθείσης κατὰ τὴν τελευταίαν ἑξαετίαν προσπαθείας, ἐν τῷ συνόλῳ της. Καὶ διὰ νὰ ἀποδώσωμεν δίκαιον εἰς τὰ ὅσα προγενέστεραι Κυβερνήσεις κατώρθωσαν νὰ πραγματοποιήσουν, εἰς τὸ παρελθόν, θὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς τὰς Κυβερνήσεις τοῦ 1950 αἱ ὁποῖαι, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καθιέρωσαν τὸν Ἑλληνικὸν Ὀργανισμὸν Τουρισμοῦ ὡς Νομικὸν Πρόσωπον μὲ ἀπολαῦον μεγάλου βαθμοῦ ἀνεξαρτησίας καὶ εὐελιξίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον συνέβαλε τεραστίως εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς μετέπειτα ἀναληφθείσης προσπαθείας. Πλὴν ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραλείψῃ τις καὶ ἕνα ἄλλο σημαντικὸν γεγονός, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνη ὁ θεωρητικὸς μετακληθεὶς ἐξ Ἀμερικῆς, τῆς τότε Κυβερνήσεως, ὁ ἀείμνηστος Κυριάκος Βαρβαρέσος εἶχε μεταδώσει ἕνα πνεῦμα μετριοπαθείας διὰ νὰ μὴ εἴπω αἰσιοδοξίας ὅσον ἀφορᾷ τὴν δυνατότητα αὐξήσεως τοῦ ἐκ τοῦ τουρισμοῦ συναλλάγματος. Καὶ ἐνῷ ὁ ἴδιος ὁ ἀείμνηστος Βαρβαρέσος εἰς τὴν γνωστήν του ἔκθεσιν εἶχεν ἀφιερώσει πολλὰς σελίδας εἰς τὸ οἰκιστικὸν πρόβλημα ἢ τὰς ἐξαγωγὰς καπνοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀδήλους πόρους εἶχε κάμει μίαν διαπίστωσιν, ὅτι δηλαδὴ δὲν ἀνέμενε τότε οὐσιώδη αὔξησιν τῶν συναλλαγματικῶν μας ἐσόδων ἐκ τοῦ Τουρισμοῦ, καὶ ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι ἡ χώρα δὲν ἦτο προητοιμασμένη νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν ζήτησιν τουριστικῶν ὑπηρεσιῶν ἀπὸ τοὺς ξένους ἐν σχέσει μὲ τὴν Ἑλλάδα, ἀνέφερε δὲ χαρακτηριστικῶς, ὅτι ἀμφέβαλεν ἐκεῖνος προσωπικῶς, ἐὰν ἐντὸς τῆς προσεχοῦς—ἀπὸ τότε— 5ετίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ μεγάλη αὔξησις τῶν συναλλαγματικῶν μας ἐσόδων. Φαίνεται δέ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ μετριοπάθεια αὐτή, ἢ ἂν θέλητε ἡ κακὴ ἐκτίμησις τῶν τότε δεδομένων εἶχεν ἐπηρεάσει καὶ τὰς μετέπειτα Κυβερνήσεις οὕτως ὥστε τὸ 1953 ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου νὰ διατεθοῦν μόνον 6.968.000 δραχ. διὰ τὸν τουρισμόν. Καὶ ἀνεφέρθη εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι ἡ τότε ἀποφασισθεῖσα καὶ ἐφαρμοσθεῖσα ὑποτίμησις τῆς ἑλληνικῆς δραχμῆς, προώθησε τὸ θέμα τοῦ τουρισμοῦ. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἔχει τὴν διάθεσιν νὰ ἀρνηθῇ τοῦτο. Πρέπει ὅμως νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ γενεσιουργὸς αἰτία τοῦ νομισματικοῦ τότε χειρισμοῦ δὲν ἦτο ἡ ἄμεσος ἐπιδίωξις ἐνισχύσεως τοῦ τουρισμοῦ, ἀλλὰ ὅπως δήποτε τῶν ἑλληνικῶν ἐξαγωγῶν. Ἀπόδειξις τούτου εἶναι τὸ προαναφερθέν, ὅτι δηλαδὴ ἐνῷ τὸ 1951–52 εἶχον διατεθῆ ἀντιστοίχως 22 καὶ 24 ἑκατ. δραχ. διὰ τὸν τουρισμόν, αἰφνιδίως τὸ 1953 πίπτομεν εἰς τὰ 6.900.000. Καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Καψάλης εἰς μίαν ὡραίαν του διακοπὴν εἶχεν ἀναφερθῆ εἰς τὴν πενιχρότητα τῶν δημοσιονομικῶν μέσων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὸ ποσὸν αὐτό.

§60Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀντιδικήσω μαζί σας. Θὰ ἤθελον ὅμως, ἐπειδὴ ἀνεφέρθητε εἰς ἕνα χαρακτηριστικὸν γεγονός, νὰ προσθέσω τοῦτο. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, ὅτι τὴν περίοδον ἐκείνην, μία ἐκ τῶν ἀπαραιτήτων προϋποθέσεων διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς πολιτικῆς τῆς ἀναπροσαρμογῆς τῆς νομισματικῆς, ἦτο ἡ πάση θυσίᾳ ἰσοσκέλισις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐκεῖ ἑπομένως καὶ οὐχὶ εἰς ἐπιδράσεις ἀπαισιοδόξων θεωριῶν, ἢ εἰς μὴ ἐπαρκῆ ἐκτίμησιν τῆς σημασίας τοῦ τουρισμοῦ θὰ πρέπει νὰ ἀποδώσητε τὰ περιωρισμένα ποσὰ ποὺ διετέθησαν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.

§61Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Ἀναμφισβητήτως, δὲν ὡμίλησα περὶ ἀπαισιοδόξου ἀντιμετωπίσεως ἀλλὰ περὶ καταλοίπων ἀπαισιοδοξίας, τὰ ὁποῖα ἐνδεχομένως νὰ σᾶς εἶχον ἐπηρεάσει. Τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἑξῆς συγκρίσεων: Τὸ 1952–53 τὸ ποσοστὸν τῶν πραγματικῶν πληρωμῶν διὰ τὸν τουρισμὸν ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι μόλις 0,02%, τὸ 1959, 1960, 1961 εἶναι 1,26, 1,32, 1,18%. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι τότε ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν πληρωμῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον διετέθη διὰ τὸν τουρισμὸν ἦτο κατὰ 60–70 φορὰς ποσοστιαίως μικρότερον ἀπὸ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα διετέθησαν κατὰ τὴν περίοδον 1958–61. Ἀκριβῶς δὲ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἐπισημαίνω. Δέχομαι, ὅτι κἄτι προέβαλε ὡς ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη, ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ ἡ προτίμησις τὴν ὁποίαν ἐπεδείξατε νὰ περικόψητε, δηλαδή, τὰ κονδύλια διὰ τὸν τουρισμόν, ἀποδεικνύει τοῦ λόγου μου τὸ ἀληθές. Εἴχατε καὶ ἄλλας δυνατότητας, ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι τόσον ἀνελαστικός, ὅσον κοινῶς πιστεύεται, ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐξεύρεσις ἄλλοθεν, ἢ ἡ περικοπὴ εἰς ἄλλους τομεῖς 100 ἑκατ. δραχμῶν.

§62Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ,......

§63Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Παρακαλῶ ὄχι διακοπάς. Δὲν θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ κάμω διαλογικὴν συζήτησιν.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δέχεται διακοπάς.

§65Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν δέχεσθε, διότι ἀδυνατεῖτε νὰ ἀπαντήσητε.

§66Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Ὄχι διότι εὑρίσκομαι ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ ἀπαντήσω. Ἐὰν τὸ θέλετε ἔτσι, δέχομαι τὴν διακοπήν σας. Ἀλλὰ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐκβιάζετε τὴν ἰδικήν μου ἀπάντησιν, δὲν εἶναι ἐπαγωγικὸς τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς. Ἐὰν δέχεσθε τὸν χαρακτηρισμόν μου, δέχομαι καὶ τὴν διακοπήν σας.

§67Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τὴν παρατήρησιν ποὺ μοῦ κάμνετε, δὲν θὰ ἤθελον νὰ μοῦ τὴν κάμνετε σεῖς, ἐκλεκτὸς φίλος τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι σᾶς ἐκβιάζω. Πάντως, εἶχον νὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία θὰ σᾶς βοηθήσῃ εἰς τὴν σύγκρισιν, ὡς πρὸς τὰ ποσὰ ποὺ διετέθησαν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δι’ ἔργα τουρισμοῦ, ἐνῷ ἀπεφύγατε νὰ κάμετε καὶ μίαν ἄλλην σύγκρισιν διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ. Ἰδοὺ τί ἔλεγεν ὁ κ. Τσάτσος προχθές: Τὸ 1952 ἦλθον 53.000, τὸ 1953 ἦλθον 94.000, τὸ 1954 ἦλθον 157.000. Τί σημαίνει αὐτό; Ὅτι ἀπὸ τῆς ἀναπροσαρμογῆς καὶ ἐντεῦθεν, ἤρχισε νὰ πολλαπλασιάζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν τουριστῶν εἰς τὴν χώραν μας. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἡ διαφορὰ τῆς τότε πολιτικῆς τῶν Κυβερνήσεων πρὸς τὸν τουρισμόν, ἀλλὰ αἱ συνθῆκαι τὰς ὁποίας ἀνέτρεψεν ἡ ἀναπροσαρμογὴ ποὺ ἐγένετο τὸ 1953. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθὴ θέσις τοῦ θέματος.

§68Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Οὐδεὶς ἀρνεῖται τὰ ὠφέλη, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως. Τὸ γεγονὸς ὅτι μὲ ἕνα δολλάριον ἀντὶ 15 δραχμῶν, ἠγόραζεν ὁ ξένος τουρίστας 30 δραχ., ἀπετέλεσεν ἰσχυρότατον κίνητρον, ηὐξημένης τουριστικῆς κινήσεως πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπισημαίνω, εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ὑποτίμησις δὲν ἔγινε διὰ τὸν τουρισμὸν ἀποκλειστικῶς. Ἐπίσης θὰ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι παρετηρήθη κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὅτι τὰ ἐκ τοῦ τουρισμοῦ συναλλαγματικὰ ἔσοδα ηὐξήθησαν μέν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ὀφείλεται μόνον εἰς τὸν ηὐξημένον ἀριθμὸν τουριστῶν, οὔτε εἰς τὴν αὔξησιν τῆς κατὰ κεφαλὴν δαπάνης μόνον, ἀλλὰ ὀφείλετο καὶ εἰς μίαν πληρεστέραν σύλληψιν ὑπὸ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος τοῦ ἐκ τοῦ τουρισμοῦ συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον εἰσήγετο τότε. Ἑπομένως, θὰ ὑπερβάλωμεν εἰς συγκρίσεις ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι ὅλον τὸ ποσὸν ὠφείλετο εἰς τὴν ἀκολουθηθεῖσαν τότε πολιτικήν.

§69Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Θέτω ἕνα στοιχεῖον τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν κρίσιν σας. Μέχρι τοῦ 1951–52 τὰ διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τοῦ τουρισμοῦ κονδύλια, διετίθεντο ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, ἡ ὁποία κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα, εὑρίσκετο εἰς ἀρκετὰ ὑψηλὰ ἐπίπεδα. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1953 αἱ δαπάναι περιωρίσθησαν καὶ ἐκαλύπτοντο ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν. Δηλαδή, θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐμεσολάβησεν ἕνα διάστημα ἑνὸς δύο ἐτῶν, δηλαδὴ ἕνα κενόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας.

§70Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰ στοιχεῖα αὐτὰ καὶ τὰ νούμερα καὶ γνωρίζω ὅτι ὁ τομεὺς τοῦ τουρισμοῦ, ἐχρηματοδοτεῖτο ἐκ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας μέχρι τοῦ ἔτους 1951–52. Εἰς αὐτὸ ἔχετε δίκαιον. Πρέπει ὅμως νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι μόλις τὸ 1954– 55 φθάνομεν εἰς τὰς πιστώσεις τοῦ 1951. Δηλαδή, ἡ πτῶσις μεγάλη ὡς ἦτο, ἀπετέλει ἀποτέλεσμα μετριοπαθοῦς ἐκτιμήσεως τῶν δυνατοτήτων ἐκ τοῦ τουρισμοῦ.

§71Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τὸ 1957–58 ἐγένετο μία μεταβολὴ εἰς τὸν τρόπον ὑπολογισμοῦ τοῦ τουριστικοῦ συναλλάγματος καὶ ἐμφανίζεται μία ὕφεσις εἰς ὅλα τὰ ἔτη πρὸ τοῦ 1957. Ἐὰν θέλετε νὰ εἴμεθα δίκαιοι μὲ τὴν σημερινὴν κατάστασιν, πρέπει νὰ κάμωμεν μίαν ἀφαίρεσιν συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον κατὰ τοὺς σημερινοὺς ὑπολογισμούς, πάει εἰς τὸ μεταναστευτικόν.

§72Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Θέλω νὰ ἐπισημάνω τὸ γεγονός, ὅτι μόλις ἀπὸ τοῦ 1955–56 ὁ τουρισμὸς ὡς πηγὴ πλούτου τοποθετεῖται μετὰ τὴν γεωργίαν καὶ τὴν βιομηχανίαν. Καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἀριθμῶν, ὅτι μόνον ἀπὸ τοῦ 1955–56 ἄρχεται ἡ αὔξησις τῶν πιστώσεων. Οὕτω, τὸ 1956 ἔχομεν 27,5 ἑκατ., 1957 45 ἑκατ., 1958 193 ἑκατ., 1959 215 ἑκατ., 1960 233 ἑκατ., 1961 270 ἑκατ. καὶ 1962 πρόβλεψις 572 ἑκατ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ἔχομεν τὰς ἐκθέσεις τῶν ὑπαλλήλων ποὺ ἐνήργησαν μελέτας διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ τουρισμοῦ καὶ ἐκεῖ βλέπομεν τὴν σημασίαν, ἡ ὁποία ἀποδίδεται εἰς τὸν τουρισμόν, ὡς πηγὴν πλούτου. Ἀναγνωρίζεται, ὅτι διὰ τοῦ τουρισμοῦ αὐξάνονται οἱ καταναλωταὶ τῆς χώρας, ἀναγνωρίζεται, ὅτι ἡ εἴσοδος τῶν τουριστῶν βοηθεῖ καὶ διευκολύνει τὴν ἐξαγωγὴν τῶν Ἑλληνικῶν εἰδῶν διὰ τοῦ ἐθισμοῦ τῶν ξένων κατὰ τὴν ἐδῶ παραμονήν των τῶν ἐγχωρίων προϊόντων. Ἐπίσης, ἀναγνωρίζεται, ὅτι ἡ εἴσοδος τῶν ξένων εἰς τὴν χώραν μας δημιουργεῖ πνεῦμα ἐπιχειρηματικὸν διὰ τοὺς διαφόρους ἐπιχειρηματίας. Ἐπίσης, διαπιστοῦται, ὅτι ἐνῷ μέχρι τότε ὡμιλούσαμε περὶ ἀβεβαιότητος τῶν συναλλαγματικῶν ἐσόδων τῆς χώρας, ἡ σταθερότης ἡ ὁποία ἔχει παγιωθῆ εἰς τὴν Εὐρώπην ἐδημιούργησε σταθεράν, βεβαίαν, ἀλλὰ καὶ αὐξανομένας ποσότητας εἰσαγομένου τουριστικοῦ συναλλάγματος. Καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπισημάνω, καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὅτι ἐπεσήμανε τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐλάμβανον χώραν γενικώτερον εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ τὸν παγκόσμιον χῶρον. Τότε παρετηρήθη τὸ φαινόμενον τῆς μετακινήσεως μεγάλων μαζῶν. Ἡ Εὐρώπη εἶχεν ἀρχίσει νὰ γίνεται τῆς μόδας καὶ ἰδίως ἡ νότιος. Καὶ ὑπῆρξεν εὔλογος φιλοδοξία τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἰσπράξῃ τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσπράξῃ ἐκ τῆς κινήσεως ταύτης. Ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα τότε διεπιστώθησαν καὶ ἐγένοντο δεκτά, δὲν σημαίνει, ὅτι τότε ἦσαν ὀφθαλμοφανῆ, τοὐλάχιστον, εἰς τὸν τομέα τὸν ἰδιωτικόν, ὁ ὁποῖος κατὰ τὰ ἔτη 1953–56 εἶχε δείξει διστακτικότητα ἐπενδύσεων εἰς ἐπιχειρήσεις ξενοδοχειακάς, αἱ ὁποῖαι συνεδέοντο μὲ τὸν τουρισμόν. Καὶ ἀκριβῶς τότε ἦλθεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ηὔξησε τεραστίως τὰς ἐπενδύσεις πρὸς τὸν τουρισμόν, ὡς προανέφερα, οὕτως ὥστε νὰ ἐνθαρρύνῃ καὶ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν καὶ δημιουργηθοῦν ὑπ’ αὐτῆς τουριστικαὶ ἐπιχειρήσεις, οὕτως ὥστε νὰ κατευθύνουν καὶ νὰ αὐξήσουν τὸ ρεῦμα τῶν τουριστῶν, τὸ ὁποῖον μᾶς ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τοῦτο δὲ ἐκρίθη ἀναγκαῖον, διότι λόγῳ τῆς ἐποχικότητος τῶν ἐσόδων τῶν ξενοδοχειακῶν ἐπιχειρήσεων καὶ τῆς δυνατότητος ἐξωγενοῦς ἐπηρεασμοῦ τῆς τουριστικῆς κινήσεως, ὁ Ἕλλην ἐπιχειρηματίας ἐπεδείκνυεν ἀπροθυμίαν ἀναλήψεως τῶν ἐπιχειρηματικῶν κινδύνων. Καὶ τὸ 1956 πλέον τίθεται διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν κατὰ ὀργανικὸν ἐντελῶς τρόπον, ἡ βάσις τῆς τουριστικῆς μας πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἐστηρίζετο ἐπὶ τριῶν σημείων: 1) Εἰς τὴν δημιουργίαν τῶν ἀπαραιτήτων διὰ τὴν τουριστικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας ἐγκαταστάσεων, 2) εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ἔτι περαιτέρω τοῦ μέχρι τότε γνωστοῦ ὀργανωτικοῦ σχήματος καὶ 3) εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν διὰ τὴν διαφήμισιν. Ἐπὶ τοῦ πρώτου θέματος, κ. βουλευταί, δηλαδὴ τῆς ἀναπτύξεως τῶν τουριστικῶν μας ἐγκαταστάσεων, σημειοῦται διὰ πρώτην φοράν, ὡς κεντρικὴ πολιτική, ἡ προσπάθεια ἐκμεταλλεύσεως —εἶναι βασικὸν αὐτὸ τὸ γεγονὸς— τῶν χρηματικῶν διαθεσίμων τῶν νομικῶν προσώπων δημοσίου δικαίου, ἰδίως τῶν ἀσφαλιστικῶν ὀργανισμῶν, οἱ ὁποῖοι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχον εὑρεθῆ μὲ ἄφθονα χρηματικὰ μέσα εἰς τὰς χεῖρας των, καὶ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀκριβῶς ἐγένοντο τὰ μεγάλα ξενοδοχεῖα, ὅπως εἶναι τὸ Ξενοδοχεῖον τοῦ Ταμείου Ὑπαλλήλων Ἀγροτικῆς Τραπέζης, τοῦ Ταμείου νομικῶν, τοῦ Ταμείου Ἐμποροϋπαλλήλων καὶ τόσων ἄλλων ταμείων. Ἐπίσης ἀρχίζει τότε μία πολιτικὴ ἐνισχύσεως τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας μέσῳ πιστωτικῶν ἱδρυμάτων ὅπως ὁ ΟΧΟΑ, τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων καὶ ὁ Ὀργανισμὸς Τουριστικῆς Πίστεως. Εἰς τὰς περιπτώσεις ἐκείνας κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία δὲν ἀνελάμβανε τὸν κίνδυνον, παρενέβαινε ὁ Ε.Ο.Τ. καὶ παρατηροῦμεν τότε τὸ ἑξῆς φαινόμενον, ὅτι μέγα μέρος τῶν τότε δημοσίων ἐπενδύσεων διετέθησαν διὰ ξενοδοχειακὰς ἐγκαταστάσεις καὶ σήμερον νὰ ἔχουν κτισθῆ ὑπὸ τοῦ Ε.Ο.Τ. 24 ξενοδοχεῖα συνολικῆς δυνάμεως 1.709 κλινῶν. Ἀλλὰ πλέον αὐτῶν, κ. συνάδελφοι, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ 1955 ἕως 1962 διετέθησαν ὡς δάνεια ὑπὸ τοῦ ΟΧΟΑ καὶ τοῦ Ταμείου Παρακαθηκῶν καὶ Δανείων 430 ἑκατ. δραχ., ὡς συμμετοχὴ τῶν ἰδίων ἰδιωτῶν 522 ἑκατ. δραχμ., ὡς ἀποδεσμευθέντα κεφάλαια τῶν Νομικῶν Προσώπων Δημοσίου Δικαίου 430 ἑκατομ. δρχ., καὶ ἐκ μέρους ὡρισμένων ἀναδόχων τὸ ποσὸν τῶν 300 ἑκατ. δραχ., ἤτοι σύνολον 1749 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ μὲ 57 ἑκατομ. δραχ. ἐκ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν αὔξησιν τῶν κλινῶν τῶν ξενοδοχείων εἰς ὅλας τὰς κατηγορίας ἀπὸ 19.000 τὸ 1954 εἰς 30.500 τὸ 1962. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἀποπερατωθοῦν τὰ ἤδη κατασκευαζόμενα ξενοδοχεῖα εἰς 34.000. Πρέπει δὲ νὰ σημειώσητε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἄλλοτε Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας σεβαστός μου καθηγητὴς κ. Τσάτσος ὅτι καθ’ ὃν χρόνον εἴχομεν τὴν τεραστίαν αὐτὴν αὔξησιν τῶν κλινῶν, ἡ ποιοτικὴ βελτίωσις τῶν ξενοδοχείων ὑπῆρξεν ἐξ ἴσου τεραστία. Κύριοι βουλευταί, νομίζετε ὅτι τοῦτο ὑπῆρξε μικρὸν γεγονός, ὅταν διὰ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς 1.749 ἑκατομμύρια δραχμῶν διετέθησαν ἀπὸ τοὺς διαφόρους ὀργανισμοὺς εἰς διαφόρους ἰδιώτας μέσῳ τοῦ τουρισμοῦ. Ἦτο μικρὸν τὸ ἔργον; Δὲν ἤλλαξεν ἡ κατάστασις καθόλου ἀπὸ ὅ,τι ἦτο τότε, ὅπως ὑμεῖς ὑποστηρίζητε καὶ θέλει νὰ ἀρνῆται ἡ παράταξίς σας. Ἐξ ἄλλου, κύριοι βουλευταί, ἡ ὀργανωτικὴ προσπάθεια ἡ ὁποία ἀνελήφθη τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἦτο καὶ πρωτοπορειακὴ καὶ ἀποτελεσματική. Μὴ ξεχνᾶμε, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ χώρα ἐστερεῖτο πάσης τουριστικῆς παραδόσεως καὶ δὲν ὑπῆρχεν οὔτε τὸ κατάλληλον ὑπηρετικὸν προσωπικὸν διὰ νὰ περιποιηθῇ τοὺς τουρίστας. Μὴ ξεχνᾶμε ὅτι ὁ ξενοδόχος, ὁ ἐπαρχιακὸς ἀπετέλει μίαν γλαφυρὰν εἰκόνα, τὴν ὁποίαν διακωμῳδοῦσαν εἰς τὰς διαφόρους ἐπιθεωρήσεις καὶ δὲν ὡμοίαζε καθόλου μὲ τὸν ξενοδοχειακὸν ἐπιχειρηματία τὸν Ἑλβετὸν ἢ τὸν Ἰταλόν. Αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις ἡ πρωτόγονος, ἡ ὁποία εἶχε κλονίσει τὰς διαφόρους Κυβερνήσεις ἀπὸ τὸ 1950 ἕως τὸ 1956. Καὶ τί ἐγένετο εἰς τὸν τομέα τῆς ὀργανώσεως τῆς τουριστικῆς προσπαθείας; Ἐστάλησαν νέοι νὰ σπουδάσουν ἔξω, ἐδημιουργήθησαν σχολαί, εἰσήχθη εἰδικὴ νομοθεσία διὰ τὴν μετακίνησιν τῶν τουριστῶν καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα ἐγένοντο κατὰ ἕνα λογικὸν τρόπον ἐντὸς μιᾶς ὀργανωτικῆς προσπαθείας ἄνευ σπασμωδικῶν κινήσεων. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν γίνει λάθη, ὅτι τὸ ποσοστὸν τῶν ἀποσταλέντων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ξενοδοχειακῶν ὑπαλλήλων ἦτο μικρότερον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλεν ἡ κατάστασις τῆς ἐποχῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν ὀνόματι τῶν λαθῶν αὐτῶν νὰ ὑποστηρίξητε, ὅτι δὲν ἔγινε τίποτε. Ἤρχετο ὁ τουρίστας εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ δὲν εἶχεν ἕνα λεωφορεῖον διὰ νὰ μετακινηθῇ ἀπὸ ἑνὸς σημείου τουριστικοῦ ἐνδιαφέροντος εἰς ἄλλο. Καὶ ἔπρεπεν ὁ Ε.Ο.Τ. νὰ δημιουργήσῃ ἐκμετάλλευσιν Πούλμαν, ὥστε νὰ ἔχωμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν δυνατότητα οἱ τουρίσται νὰ μετακινοῦνται ἀπὸ τοῦ ἑνὸς τουριστικοῦ σημείου εἰς τὸ ἄλλο κατὰ τρόπον ἀξιοπρεπῆ καὶ πολιτισμένον.

§73Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ποίαν ἐποχήν;

§74Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Μία εἰδικὴ νομοθεσία ἐλήφθη προγενεστέρως. Τὸ θέμα εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἀπὸ τὸ 1955 ἕως τὸ 1956 ἔχομεν τὴν ἀνάπτυξιν ὅλων τῶν ἐπιχειρήσεων...

§75Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ τουριστικὰ λεωφορεῖα τὸ πρῶτον ἐτέθησαν εἰς κυκλοφορίαν τὸ 1950 ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι Γενικὸς Γραμματεὺς καὶ εἶμαι ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος ἔθεσα τὴν ὑπογραφὴν διὰ τὸ πρῶτον πούλμαν. Αὐτὸ εἶναι βασικὸν καὶ νὰ μὴ λησμονῶμεν, ἡμεῖς οἱ κἄπως νεώτεροι τὴν ἱστορίαν. Κύριε Ὑπουργέ, ὀφείλω πέραν αὐτῶν νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην διευκρίνισιν. Ἀναφέρω ἕνα γεγονὸς πραγματικόν, τὴν δημιουργίαν Σχολῶν Τουριστικῶν Ἐπαγγελμάτων. Παρελείψατε ὅμως νὰ ἀναφέρητε, ὅτι ἡ δημιουργία τῶν Σχολῶν αὐτῶν ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Δὲν ἔγινε χάρις εἰς τὴν κρατικὴν μέριμναν. Ἐξακολουθεῖ μὲ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν νὰ λειτουργῇ. Καὶ ἡ ἀποστολὴ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τῶν διαφόρων ἀποφοίτων, τῶν σχολῶν αὐτῶν ἐγένετο ἐπιμελείᾳ καὶ τῇ συνεργείᾳ τοῦ Ξενοδοχειακοῦ Ἐπιμελητηρίου.

§76Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι καθόλου αὐτό, οὔτε ὑπεστήριξα, ὅτι ἐγένετο ἀπὸ τὸν Τουρισμόν. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν διευκρίνισιν. Ἀναμφισβητήτως ζῶμεν εἰς μίαν ἐλευθέραν οἰκονομίαν καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν εἶναι οἱ θεσμοί, οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦνται, οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι κινοῦνται μέσα εἰς τοὺς θεσμοὺς αὐτοὺς νὰ ἐνισχύουν τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν καὶ νὰ ἐνισχύουν τὸν ἐλευθέρως οἰκονομικῶς δρῶντα Ἕλληνα, ὥστε νὰ προβῇ εἰς αὐτὰς τὰς δραστηριότητας. Δὲν τὸ ἀρνεῖται κανεὶς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῆτε καὶ σεῖς τὸ ἑξῆς, ὅτι δηλαδὴ ἀπὸ τὸ 1955 καὶ ἐντεῦθεν ἔχομεν τὴν ἀνάπτυξιν τῶν Φεστιβάλ, ἔχομεν τὴν ἀνάπτυξιν ὅλων τῶν δραστηριοτήτων, αἱ ὁποῖαι ὁπωσδήποτε συνέτεινον μεγάλως εἰς τὴν δημιουργίαν ρεύματος, μόδας, ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Τουρισμοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἤθελον αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰς ἄλλας ἐκδηλώσεις τοῦ Ε.Ο.Τ. ὅπως εἶναι ἡ διαφήμισις, διότι ὁ ἄλλοτε ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως κ. Τσάτσος, διεξῆλθε τὸ θέμα αὐτὸ ἐν λεπτομερείᾳ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἐπισημάνω, εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ἐπὶ τῆς διαφημίσεως ἔχομεν ἀναγνώρισιν διεθνῆ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος, ὅπως καὶ ἐπὶ τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον ἔχει γίνει ἡ διαφήμισις. Ἐκεῖνο, ὅμως τὸ ὁποῖον θέλω νὰ τονίσω ἰδιαιτέρως εἶναι τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀπηλαύσαμεν ἐξ ὅλης αὐτῆς τῆς δραστηριοποιήσεως. Τὰ κατὰ τὸ 1955 διατεθέντα ποσὰ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν τουρισμὸν ἐκ τοῦ προγράμματος δημοσίων ἐπενδύσεων καὶ τὸν τακτικὸν προϋπολογισμὸν ἀνέρχονται περίπου εἰς 24 ἑκατ., διὰ νὰ αὐξηθοῦν εἰς 270 ἑκατομμύρια τὸ 61 καὶ 570 ἑκατ. δραχμὲς τὸ 62. Κύριοι βουλευταί, ἀποτέλεσμα ἐκ τῆς αὐξήσεως αὐτῆς ἦτο ἡ αὔξησις τῶν τουριστῶν, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον εἰς Ἑλλάδα ἀπὸ 195.000 τὸ 1955 χωρὶς νὰ ὑπολογίσωμεν ἐκείνους ποὺ ἤρχοντο μὲ τὶς κρουαζιέρες εἰς 440.000 τὸ 1961 καὶ ἡ αὔξησις τῶν συναλλαγματικῶν ἐσόδων ἀπὸ 29 ἑκ. δολλάρια τὸ 1955 εἰς 68 ἑκ. δολλαρίων τὸ 1961. Διὰ νὰ κάμω μίαν ἐκτίμησιν περισσότερον πραγματικὴν τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς. Ἐνῷ μεταξὺ τοῦ 55 καὶ τοῦ 61 οἱ τουρίσται προελεύσεως Ἡνωμένων Πολιτειῶν αὐξάνονται κατὰ 176% οἱ προερχόμενοι ἐξ Ἡνωμένου Βασιλείου κατὰ 178%, ἐκ Γερμανίας κατὰ 187% ἐξ Ἰταλίας 280% καὶ ἐκ Γαλλίας 170%, ἀντιθέτως οἱ προερχόμενοι ἐκ Γιουγκοσλαυίας, δηλαδὴ οἱ τουρίσται χαμηλῆς συναλλαγματικῆς ἀποδόσεως, μειώνονται κατὰ 23,08%, ἐνῷ οἱ προερχόμενοι ἐκ τῆς Τουρκίας, αὐξάνονται μόνον κατὰ 10% καὶ οἱ Ἕλληνες τοῦ ἐξωτερικοῦ αὐξάνονται κατὰ 25%. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ἤλλαξεν ἡ σύνθεσις τῶν ἐρχομένων τουριστῶν εἰς ὄφελος τῶν ὑψηλῆς συναλλαγματικῆς ἀποδόσεως τουριστῶν καὶ εἰς βάρος τῶν χαμηλῆς τοιαύτης, ὥστε ἡ ἐκ τῆς μειώσεως αὐτῆς ζημία νὰ ἐμφανίζηται οἰκονομικῶς περιωρισμένη.

§77Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἰς χιλιάδας πόσοι εἶναι οἱ τουρίσται;

§78Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Νὰ σᾶς εἴπω. Μεταξὺ 55–61 οἱ τουρίσται ἐξ Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ηὐξήθησαν κατὰ 59.000, ἐξ Ἡνωμένου Βασιλείου κατὰ 33.000, ἐκ Γερμανίας κατὰ 31.000, ἐκ Γαλλίας κατὰ 28.000 ἐξ Ἰταλίας κατὰ 14.000, ἐνῷ ἀντιθέτως ἐκ Γιουγκοσλαυΐας ἐμειώθησαν κατὰ 6.000, ἔναντι τοῦ 55, ἐνῷ ἔναντι τοῦ 58 κατὰ 18.000. Καὶ οἱ Ἕλληνες τοῦ ἐξωτερικοῦ ηὐξήθησαν κατὰ .... Αὐτὰ εἶναι στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα μοῦ ἔδωσεν τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καὶ ἐλπίζω νὰ εἶναι ἀκριβῆ.

§79Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὁ κ. Τσάτσος τὰ λέγει ἀλλοιῶς.

§80Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἐρώτησιν κ. Ὑπουργέ.

§81Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Θὰ ἔχητε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσητε καὶ νὰ διαψεύσητε τοὺς ἀριθμούς. Ἐὰν ἔχωμεν διαφορὲς μεταξὺ τῶν τουριστῶν τοὺς ὁποίους ἀναφέρω ἐγώ, θὰ τὸ κρίνῃ ὁ κ. Παπασταύρου καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλεχθῇ αὐτό. Κύριοι, πρέπει νὰ ξεύρετε τὸ ἑξῆς, διότι ἐλέχθη καὶ ἀπὸ ἄλλους. Ὅτι δῆθεν τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα παρέχονται ἐκ μέρους τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, καὶ χαίρω ποὺ μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ τὸ εἴπω, δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Καὶ ἐζήτησε μάλιστα ἀνὴρ τοῦ ἀναστήματος τοῦ ὁμιλήσαντος πρὸ ἡμερῶν ρήτορος νὰ ἐπιβληθῇ ἕνας ἔλεγχος ἐπὶ ὡρισμένων δημοσίων ὑπηρεσιῶν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Κύριε συνάδελφε. Πολλὲς φορὲς τὰ στοιχεῖα κακοπαθαίνουν εἰς τὰ χέρια μας, διότι πολλὲς φορὲς δὲν ἔχομεν τὴν μέθοδον νὰ τὰ χρησιμοποιήσωμεν, καὶ ὅταν σᾶς εἶπα 440.000 καὶ ὁ κ. Τσάτσος εἶπεν 490.000, ἔχομεν ἀμφότεροι δίκαιον, διότι ἐγὼ ἁπλῶς δὲν συμπεριέλαβα τὰς ἐρχομένας καθ’ ὁμάδας περίπλου. Ἐὰν προσθέσετε εἰς τοὺς 440.000 καὶ τοὺς 51.000 τῶν ἐρχομένων μὲ κρουαζιέρες φθάνομεν εἰς τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Τσάτσος. Ἀποτέλεσμα τῆς εἰσροῆς τῶν τουριστῶν αὐτῶν ἦτο, ὅτι ἡ ποσοστιαία σχέσις τοῦ τουριστικοῦ συναλλάγματος πρὸς ἄλλας συναλλαγματικὰς πηγάς, ἀπολήγει ὑπὲρ τοῦ τουρισμοῦ. Ἀπόδειξις τούτου, εἶναι οἱ ἀριθμοὶ μεταξὺ τοῦ 1950 καὶ 1961. Ὅτι δηλαδὴ τὸ τουριστικὸν συνάλλαγμα αὐξάνει ἀπὸ 4,7 ἑκατομμ. δολλάρια, εἰς 68 ἑκατομ. δολλάρια. Τὸ συνάλλαγμα τοῦτο ὡς ποσοστιαία ἀναλογία ἐπὶ τῶν ἀδήλων μας εἰσπράξεων, ἀνέρχεται ἀπὸ 8,5% τὸ 1950, εἰς 21% τὸ 1961, ἐπίσης ἀπὸ 5% τὸ 1950 καὶ 15% τὸ 1954, ἀνέρχεται εἰς 29% τὸ 1961 ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων ἐξ ἐξαγωγῶν. Τοῦτο ὑποδηλοῖ τὴν βελτίωσιν ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὸν τομέα αὐτὸν καὶ τὸ δυναμικὸν στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον ἐμπερικλείει ὁ τουρισμὸς ὡς τομεὺς τῆς οἰκονομίας. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελον νὰ ἀναφερθῶ εἰς ἕνα ἄλλο γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐνδεχομένως νὰ ἐκφεύγῃ τῆς προσοχῆς μας. Δηλαδή, ὅτι καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον ὡς φίσκους ἐπανέφερεν εἰς ἑαυτὸ τὰ ὅσα ἐνδεχομένως ἐδαπάνησε μέσῳ τοῦ προγράμματος δημοσίων ἐπενδύσεων καὶ τοῦτο διότι κατὰ τὸ διάστημα τῆς 6ετίας τοῦ 1956–1961, ἐπετεύχθη μία αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος ἐκ τοῦ τουρισμοῦ κατὰ 8 δισεκατομμύρια δραχμῶν, ἐὰν δὲ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ ὑπολογίσετε τὶ ἐπανῆλθεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν φίσκους θὰ ἴδητε, ὅτι τὰ ὅσα ἐδαπάνησαν αἱ Κυβερνήσεις τῆς ἰδίας ἐποχῆς, δηλαδὴ τὰ 1.200 ἑκατομμύρια, ὑπὸ τύπον φορολογίας ἐπανῆλθον πάλιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα γεγονός, τὸ ὁποῖον ποτὲ δὲν πρέπει νὰ τὸ λησμονῶμεν. Διότι ὅταν ἐκ τῶν αὐξανομένων συνεχῶς εἰσοδημάτων δημιουργῆται καὶ εὐρύνεται ἡ φορολογητέα ὕλη, τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον ἐπανεισπράττει ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδαπάνησε καὶ τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἰσέπραττεν, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τουρισμός.

§82Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀποδεικνύεται μὲ συγκεκριμένα στοιχεῖα;

§83Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Ἀποδεικνύεται ἀναμφισβητήτως ἀπὸ ὀλίγην χρῆσιν τῆς φαιᾶς μας οὐσίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν — καὶ σᾶς ὁμιλῶ καλοπίστως — νὰ εἶναι ἄλλως. Θὰ ἔλεγα τὸ ἑξῆς, ὅτι εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἐδαπανήθησαν εἰς συνάλλαγμα 266 ἑκατομμ. δολλάρια, ἀπὸ τοὺς ξένους τουρίστας εἰς τὸ διάστημα 1956–1961. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ μεταβαλλόμενον εἰς δραχμάς, ἐδημιούργησεν εἰσόδημα ἐξ 8 δισεκατομ. δραχμῶν, τὸ ὁποῖον περιῆλθεν εἰς τὶς τσέπες τῶν φορολογουμένων πολιτῶν καὶ ἑπομένως καθ’ ὃ ποσοστὸν τοῦτο φορολογεῖται ἐπανέκαμψεν εἰς τὸ δημόσιον. Ὅταν δαπανῶνται 250 ἑκατομμ. δραχ. ἐτησίως καὶ ἐδημιουργήθη τὸ 1961 εἰσόδημα 1.800 ἑκατομμ. δραχμ. δὲν εἶναι οὐδόλως ἀπορίας ἄξιον καὶ οἱ ἀριστεροὶ θὰ πρέπει νὰ τὸ γνωρίζουν, ὅτι ἀπὸ τὰ 60 ἑκατομμ. τὰ ὁποῖα εἰσεπράξαμεν, ὡς συνάλλαγμα, ἕνα μέρος αὐτῶν συνελήφθη ὡς φορολογία. Διότι καὶ τὰ τουριστικὰ γραφεῖα φορολογοῦνται καὶ οἱ ξενοδόχοι φορολογοῦνται καὶ δημιουργεῖται ἕνας ζῆλος εἰς τὴν οἰκονομίαν καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου εὐρύνεται τὸ εἰσόδημα καὶ ἡ φορολογητέα ὕλη. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ ἤθελα νὰ κάμω καὶ ὡρισμένας ἄλλας συγκρίσεις. Συγκρίνεται ἡ Ἑλλὰς μὲ τὴν Ἰταλίαν, ἢ μὲ τὴν Ἱσπανίαν, ἢ μὲ τὴν Γαλλίαν, χώρας τουριστικῶς ἀνεπτυγμένας, μὲ παράδοσιν πολλῶν ἐτῶν καὶ συγκρίνονται καὶ ὡρισμένοι ἀριθμοὶ κατὰ κἄποιον τρόπον ἀνεξέταστον, χωρὶς μεγάλην προσοχήν;

§84Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Διατὶ ἀνεξέταστα; Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω....

§85Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Ὄχι, κ. συνάδελφε, δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς. Ἀφίσατέ με νὰ συνεχίσω.

§86Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Συζητῶμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§87Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Δὲν κάμνω συζήτησιν μαζὶ σας, ὁμιλῶ αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§88Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Λέγετε, ὅτι ἀνεξέταστα...

§89Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι κατάστασις αὐτὴ νὰ διακόπτωμαι.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασταύρου, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δέχεται διακοπάς.

§91Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω διακοπάς.

§92Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν σᾶς διακόπτω, νὰ σᾶς ἀκούσωμεν καὶ νὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασταύρου, σᾶς παρακαλῶ μὴ διακόπτετε.

§94Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα μόνον ἡμίσειαν ὥραν νὰ ὁμιλήσω, δὲν ζητῶ παραπάνω. Νομίζω, ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω διὰ τὸ ἡμίωρον αὐτὸ σεβασμόν. Εἴπομεν, λοιπόν, ὅτι ἡ Ἰταλία ἔχει 8–12 ἑκατομμύρια τουρίστας κατ’ ἔτος. Εἶναι δυνατὸν νὰ συγκριθῇ ὁ μέγας αὐτὸς ἀριθμὸς μὲ τὰς 200.000 ἢ 400.000 τουριστῶν τῆς Ἑλλάδος; Λησμονεῖτε πρῶτον, ὅτι ὁ τρόπος μετρήσεως τῶν τουριστῶν εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὁ ὁποῖος εἶναι πρόχειρος καὶ δὲν ἐκπροσωπεῖ καμμίαν πραγματικότητα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου λησμονεῖτε τὸ γεγονός, ὅτι τὸ 1958 π.χ. κατὰ στοιχεῖα, τῶν ὁποίων αἱ πηγαὶ εἶναι διεθνεῖς, εἰς μὲν τὴν Ἑλλάδα ἡ κατὰ κεφαλὴν δαπάνη τουριστῶν εἰς δολλάρια Η.Π.Α. ἦτο 142,5 δολλάρια, ἐνῷ εἰς τὴν Ἰταλίαν ἦτο μόνον 61 δολλάρια. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ συγκρίνωμε τοὺς 254.000 τουρίστας τῆς Ἑλλάδος μὲ τὰ 8.000.000 τουριστῶν, τὰ ὁποῖα ἐδέχθη τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ Ἰταλία. Ἄλλως τε ἡ σύγκρισις μεταξὺ τοῦ συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθη ἐν Ἑλλάδι ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ συναλλάγματος τοῦ δαπανηθέντος ἐν Ἰταλίᾳ ἀφ’ ἑτέρου, ὡς ποσοστὸν τὸ ἓν ἐπὶ τοῦ ἄλλου, εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχομεν περίπου τὸ 1)15 τοῦ συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον ἀπήλαυσεν ἡ Ἰταλία ἐκ τοῦ τουρισμοῦ, ἐνῷ ἀντιθέτως εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς συγκρίσεως τῶν τουριστῶν ἔχομεν τὸ 1)35 τῶν τουριστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν εἰς τὴν Ἰταλίαν. Ἑπομένως, δι’ ἡμᾶς εἶναι ἀδιάφορος ἡ σύγκρισις μεταξὺ τῶν τόσων ἑκατομμυρίων τουριστῶν τῆς Ἰταλίας καὶ τῶν τόσων ὀλίγων ἑκατοντάδων χιλιάδων τῆς Ἑλλάδος. Ἡ σύγκρισις πρέπει νὰ γίνεται ἐν συσχετισμῷ πρὸς τὴν δαπάνην, δαπάνην, ἡ ὁποία ἔχει πραγματοποιηθῆ. Ἐπίσης θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ 1960, εἶναι τὰ τελευταῖα στοιχεῖα τὰ διεθνῆ, τὰ ὁποῖα ἔχω, ἀντὶ διὰ 142 δολλάρια, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τουρίσταν, τὸ 1958 ἔχομεν 150 δολλάρια, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι ἡ ποιότης καὶ ἡ σύνθεσις τῶν τουριστῶν, οἱ ὁποῖοι εἰσέρχονται εἰς τὸν τόπον αὐτὸν βαίνει βελτιουμένη ἢ τοὐλάχιστον σταθερὰ ἔρχονται ἐδῶ. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου μία ἄλλη σύγκρισις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ κάμωμεν εἶναι ἡ ἑξῆς: Πόσας ἡμέρας μένει κάθε τουρίστας εἰς τὸν τόπον μας. Τὸ 1959 εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ μὲ μίαν μελέτην, ἡ ὁποία ἔγινε τότε, ὑπελογίζετο, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ μέσον ὅρον ἕκαστος τουρίστας μένει 6 ἡμέρας ἔναντι 2 ἡμερῶν εἰς τὸ Βέλγιον καὶ 4 ἡμερῶν εἰς τὴν Ἰταλίαν. Γίνονται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπολογισμοί, οἱ ὁποῖοι ἀναβιβάζουν τὰς 6 ἡμέρας εἰς 10 κατὰ ἀπολύτως βάσιμον τρόπον.

§95Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν εἶναι σύγκρισις αὐτή, κ. Ὑπουργέ. Σοβαρῶς ὑποστηρίζετε αὐτὰ τὰ πράγματα; Ἢ νομίζετε, ὅτι δὲν ἀντιλαμβανόμεθα;

§96Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Ἐὰν ὑποστηρίζητε τὸ ἀντίθετον θὰ εἴπω, ὅτι εἶσθε τοὐλάχιστον ἀπληροφόρητος, διότι αἱ συγκρίσεις αὐταὶ γίνονται ὄχι μόνον εἰς αὐτὸν τὸν τόπον, ἀλλὰ γίνονται διεθνῶς.

§97Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Νὰ σᾶς τὰ δώσω ἐγὼ ἀπὸ ἐπίσημα στοιχεῖα.

§98Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Μὴ κτυπᾶτε τὰ χέρια σας, κ. συνάδελφε. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἦτο εἰς τὴν πρόθεσίν μου νὰ ταλαιπωρήσω τὸ Σῶμα, ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω εἶναι τοῦτο, ὅτι τὸ 1959, ὅταν ἐν ὄψει τοῦ 5ετοῦς προγράμματος ἐγένοντο ὡρισμέναι προβλέψεις κατὰ μίαν μελέτην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ὑπελογίζετο, ὅτι τὸ 1962 εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ εἴχομεν 700.000 ξένων ἐπισκεπτῶν, δηλαδὴ θὰ εἴχομεν ἕνα ἐτήσιον ρυθμὸν ἀνόδου εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπισκεπτῶν 18% ἐτησίως. Ἐκτὸς τούτου προέβλεπε τότε τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ὅτι τὸ συναλλαγματικόν μας ὄφελος ἐξ αὐτῆς τῆς κινήσεως θὰ ἀνήρχετο τὸ 1964 εἰς 80.000.000 δολλάρια. Ὑπῆρξαν πολλοὶ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τὸ 1957, τὸ 1958 καὶ τὸ 1959 —ἡ μελέτη ἔγινε τὸ 1959 μὲ στοιχεῖα τοῦ 1958— οἱ ὁποῖοι ἐθεώρησαν, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ ἦσαν πάρα πολὺ αἰσιόδοξοι. Κύριοι βουλευταί, τὸν ἀριθμὸν τῶν 700.000 ἐπισκεπτῶν θὰ τὸν ὑπερβῶμεν ὄχι τὸ 1964, ἀλλὰ τὸ 1963 καὶ τὰ 80.000.000 δολλάρια, τὸ συναλλαγματικὸν ἔσοδον, θὰ τὰ ὑπερβῶμεν ὄχι τὸ 1963, ἀλλὰ τὸ 1962. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀψευδῆ ἀποτελέσματα τῆς ἀκολουθηθείσης πολιτικῆς τῆς τελευταίας ἑξαετίας. Λυποῦμαι πάρα πολύ, ἀλλὰ ποτὲ δὲν θὰ ἤθελα νὰ εἶμαι εἰς τὴν θέσιν τῶν ἐπερωτώντων βουλευτῶν, διότι ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τοῦ τουριστικοῦ... (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§99Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὑπερηφανεύομαι, διότι ἤνοιξα τὴν συζήτησιν καὶ ἐν συνεχείᾳ θὰ παρακαλέσω νὰ παρακολουθήσητε διὰ νὰ ἴδητε πόσον δίκαιον εἴχομεν ἐλέγχοντες τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸν τουρισμόν.

§100Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Προσωπικῶς, ἐν πάσῃ περιπτώσει, πιστεύω, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ ἐπιλογὴ τοῦ θέματος ὑπῆρξεν ἀτυχής. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀρθῶμεν ὑπεράνω λεπτομερειῶν καὶ νὰ ἐξετάσωμεν ἐν τῇ γενικότητί της τὴν προσπάθειαν, ἡ ὁποία ἀνελήφθη, δέχομαι ἀπολύτως τὸ ἑξῆς, ὅτι μέσα εἰς αὐτὴν τὴν τουριστικὴν προσπάθειαν ὑπάρχουν ὡρισμένα παράπονα ἐκ μέρους βουλευτῶν δεδομένων περιφερειῶν, ὅτι μία περιοχὴ δὲν ὠφελήθη ὅσον ἡ ἄλλη καὶ θὰ ἐδεχόμην καὶ ἐγὼ εὐχαρίστως μαζί σας τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς ἐπερωτήσεως, ὄχι ὡς αἰτιάσεως ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐνδεχομένως διατυπώσεως παραπόνου, διότι ἐνδεχομένως ὡρισμέναι περιφέρειαι δὲν ὠφελήθησαν ὅσον οἱ κύριοι ἐπερωτῶντες βουλευταί, θὰ ἐνόμιζον, ὅτι ἔπρεπε. Πάντως ὅμως ἔχω εἰς τὴν διάθεσιν οἱουδήποτε ἐνδιαφερομένου ἕνα κατάλογον τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐπραγματοποιήθησαν εἰς τὰς διαφόρους περιφερείας καὶ θὰ ἐβλέπατε, κ. βουλευταί, ὅτι οὐδεμία περιφέρεια ἔχει παραμεληθῆ. Δὲν ἔχει παραμεληθῆ καμμία περιφέρεια ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι, ἐνῷ βασικῶς ἡ σκέψις τῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ ἐκμεταλλευθῇ ὡρισμένας περιοχάς, αἱ ὁποῖαι προσεφέροντο εἰς τουριστικὴν ἐκμετάλλευσιν, εἰς τὰς ὑπολοίπους περιοχὰς ἔγιναν τοὐλάχιστον ἔργα, τὰ ὁποῖα τὰς συνέδεον μὲ τὰς περιοχὰς τῆς ἐντατικῆς τουριστικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Διότι ἀναμφισβητήτως, ὅταν ὁμιλῶμεν διὰ τὸ ξενοδοχεῖον τοῦ Ἀργοστολίου ἢ δι’ οἱονδήποτε ἄλλο ξενοδοχεῖον, μὴ λησμονοῦμεν, ὅτι ὑπῆρξεν ἐποχή, ὅταν δηλαδὴ ἐψηφίζετο ὁ βασικὸς νόμος περὶ ἱδρύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐποχὴν τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπησχόλουν ἦσαν μεγάλα, ἦσαν παμμέγιστα, ἀφεώρων συγκεκριμένας περιφερείας, ὅπως τὸ Ναύπλιον, τὸ Ἄργος, τὰς Ἀθήνας, τὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου, τοὺς Δελφούς, τὴν Ὀλυμπία, διὰ τὰς ὁποίας περιοχὰς τότε δὲν ὑπῆρχε τίποτε καὶ ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ εἰς βάθος ἐκμετάλλευσις τῶν συγκεκριμένων αὐτῶν περιοχῶν, αἱ ὁποῖαι προσφέρονται ἀπὸ ἀπόψεως ζητήσεως ἐκ μέρους τῶν τουριστῶν κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικὸν ἔχει ἐπιτευχθῆ πλέον. Καταλαβαίνω, κ. βουλευταί, ὅτι ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς ἐπερωτήσεως ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν δυνατότητα, ἡ ὁποία τοῦ παρέχεται, διὰ νὰ ὁμιλήσῃ διὰ τὰ τοπικά του συμφέροντα. Καὶ ἀναμφισβητήτως ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς δυνατότητος εἶναι ἐπαινετή, ἐπαινετωτάτη. Λυποῦμαι, διότι καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον αὐτὴν θέσιν τῶν κ. βουλευτῶν νὰ διατυπώσω καὶ ἐγὼ τὰ αἰτήματα τῆς περιφερείας μου, τὰ ὁποῖα εἶναι πολλά. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ τελειώσω μὲ τὴν ἑξῆς διαπίστωσιν, ὅτι ἀρχικῶς καὶ σήμερον ἀκόμη, ὅταν κατατίθεται πρότασις περιορισμοῦ τῆς ὁμιλίας εἰς τὸ ἓν τέταρτον ἐκ μέρους τῶν ἐπερωτωσῶν παρατάξεων, ἀποδεικνύεται πλέον τὸ ἑξῆς γεγονός: Ὅτι ἐνῷ ὅλοι βασικῶς συμφωνοῦμεν περὶ τοῦ μεγέθους τοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον ἐξετελέσθη, ἁπλῶς δίδομεν εἰς τὸν ἑαυτόν μας τὴν εὐχαρίστησιν νὰ εἴπωμεν κἄτι διὰ τὴν ἰδιαιτέραν μας περιφέρειαν, ὅπως ἕκαστος ἐξ ἡμῶν τὸ δικαιοῦται. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Χιωτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§102Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ σὲ μία ἀποστροφὴ τῆς ὁμιλίας του εἶπεν, ὅτι δὲν ἀπαντᾷ εἰς τὰ «ω!! μας». Πάσχει φαίνεται τόσον αὐτὸς ὅσον καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ παραισθήσεις. Ἡ τελευταία μάλιστα εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε τὸ βογγητὸ τοῦ λαοῦ ποὺ προέρχεται ἀπ’ τὴν ἀντιλαϊκὴ πολιτική της, νὰ τὸ θεωρῇ αἶνον. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονός, ὅτι ὑπάρχει αὔξησις τῆς τουριστικῆς κινήσεως. Τὸ θέμα ὅμως εἶναι ἂν ἡ αὔξησις αὐτὴ ὀφείλεται εἰς τὴν τουριστικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἢ εἰς ἀνεξάρτητα ἀπ’ αὐτὴν γεγονότα. Εἶναι παγκοσμίως γνωστὰ τὸ ἐξαίρετον κλῖμα, ὁ γελαστὸς οὐρανός, τὰ γραφικὰ βουνὰ καὶ ἀκρογιάλια τῆς χώρας μας. Εἶναι γνωστοὶ οἱ ἀγῶνες τοῦ λαοῦ μας, ὄχι μόνον οἱ παλαιότεροι, ἀλλὰ καὶ οἱ πρόσφατοι, τῆς κατοχῆς, ποὺ συγκινοῦν τὸν κόσμον ὁλόκληρον, τὰ ἀπαράμιλλα μνημεῖα μας, ὁ γενναῖος καὶ φιλόξενος λαός μας. Μαζὶ μ’ αὐτὰ σοβαρὸν κίνητρον εἶναι ἡ ἀνάπτυξις τῶν συγκοινωνιακῶν μέσων καὶ ἡ τάσις τῶν καιρῶν μας στὸν κόσμο ποὺ σμικρύνθηκε, σὰν νὰ ποῦμε μὲ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς τεχνικῆς καὶ τῆς ἐπιστήμης, νὰ γνωρισθοῦν οἱ λαοί. Συγκεκριμένως λ.χ. διὰ τὸ Ἡράκλειον τῆς Κρήτης τὶ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις; Ὑπάρχουν ἐνέργειαι, πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι ὠφέλησαν εἰς τὴν τουριστικὴν του ἀνάπτυξιν. Διὰ νὰ εἴμαστε ἀντικειμενικοὶ πρέπει νὰ ποῦμε πὼς τὰ μνημεῖα μας καὶ ἡ δημοκρατικὴ ἀγωνιστικὴ ἱστορία τῆς νήσου, εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προσελκύουν τοὺς τουρίστας καὶ ὄχι ἡ τουριστικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ἔτσι ἔχομεν ἕνα στοιχεῖον ποὺ φανερώνει τοὺς βασικοὺς συντελεστὰς τῆς τουριστικῆς ἀναπτύξεως. Ὁ τουρισμός, κ. συνάδελφοι, τὰ μεταπολεμικὰ χρόνια ἀνεπτύχθη εἰς ὅλας τὰς χώρας. Εἰς τὴν Ἰταλίαν ὁ ἀριθμὸς τῶν ξένων τουριστῶν ἀπὸ 3.572.000 κατὰ τὸ ἔτος 1952, ἀνῆλθεν εἰς 13.000.000 τὸ 1961, ἐνῷ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀντιστοίχως ἀπὸ 68.000 ἀνῆλθεν μόλις εἰς 450.000. Εἴμεθα οἱ τελευταῖοι εἰς τὴν Εὐρώπην ἀπὸ ἀπόψεως τουριστικῆς ἀναπτύξεως παρ’ ὅτι ἔχομεν καλλιτέρας προϋποθέσεις διὰ μίαν μεγάλην τουριστικὴν κίνησιν. Καὶ οἱ Γιουγκοσλαῦοι ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰς ἰδικάς μας δυνατότητας, εἶχον τὸ 1960, 850.000 τουρίστας.

§103Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Ἀπὸ ἀπόψεως ὅμως συναλλάγματος δὲν εἴμεθα οἱ τελευταῖοι.

§104Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Εἴμεθα ἀναμφισβητήτως οἱ τελευταῖοι ἀπὸ ἀπόψεως τουριστικῆς ἀναπτύξεως συνολικῶς. Ἡ ἄποψις τοῦ κ. Τσάτσου περὶ προσελκύσεως τουριστῶν ἐξ Ἀνατολῶν, δὲν συμβιβάζεται μὲ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὴν Ρόδον συνῆλθον αὐτὰς τὰς ἡμέρας οἱ Γερμανοὶ Πρεσβευταὶ Μέσης Ἀνατολῆς. Ἡ ἐνέργεια αὐτὴ ὄχι μόνον θὰ ἀποτρέψῃ τὴν ἔλευσιν τουριστῶν ἀπὸ τὴν Μέσην Ἀνατολήν, μὲ τὴν ὁποίαν ἐρχόμεθα ἔτσι σὲ ἀντίθεσιν, ἀλλὰ δημιουργεῖ καὶ τεραστίους κινδύνους διὰ τὴν χώραν μας. Δὲν ἔχουν θέσιν εἰς τὴν χώραν μας ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι βαρύνονται μὲ τὰ ἐγκλήματα τῆς κατοχῆς καὶ μὲ ἑκατοντάδες χιλιάδες ἐκτελέσεις Ἑλλήνων. Δὲν εἶναι θέμα τουριστικὸν ἡ ἐνέργεια αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι θέμα πολιτικὸν καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνωνται προκλήσεις εἰς τὰς θυσίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πρέπει νὰ φύγουν ἀμέσως αὐτοὶ ὅλοι ποὺ βυσσοδομοῦν ἕνα καινούργιον ὄλεθρον. Πέραν τούτου, ὅλα τὰ τουριστικὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως ἐγένοντο ἄνευ προγράμματος καὶ ἄνευ ἱεραρχήσεως, μὲ πρωτοφανεῖς ὑπερβάσεις. Εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ξενοδοχείου Πάρνηθος, τὸ ὁποῖον ὑπελογίσθη εἰς 27 ἑκατομμύρια καὶ ἡ ὑπέρβασις ἀνῆλθεν εἰς 300% καὶ ἡ δαπάνη ἔφθασε τὰ 100 ἑκατομμύρια. Κι’ ἔγινε αὐτὸ τὸ τερατούργημα χωρὶς κανένα ἀπολύτως τουριστικὸν σκοπόν. Ἢ μήπως εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθοῦν ὡς τουριστικὰ ἔργα βιτρίνας ὅπως εἶναι τὰ ἔργα τῆς Ὁμονοίας, τοῦ Λυκαβηττοῦ κλπ. Ὁ τ. Σύμβουλος τοῦ ΕΟΤ κ. Κουράφαλος, γράφει σχετικῶς μὲ τὰς ὑπερβάσεις τοῦ ξενοδοχείου Πάρνηθος τὰ ἑξῆς: «...(ἀναγινώσκει)...». Δὲν ὑπάρχει ἑπομένως καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις προγραμματισμοῦ, ἔλλειψις ἱεραρχήσεως καὶ ὑπερβάσεις τεράστιαι, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν ἀγανάκτησιν καὶ εὐθύνας. Διὰ τὴν τουριστικὴν διαφήμισιν τῆς χώρας, ὁ κ. Τσάτσος ἀνέφερεν, ὅτι διετέθησαν 10 ἑκατομμύρια διὰ τὴν διαφήμισιν εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ 6 ἑκατομμύρια διὰ τὴν διαφήμισιν εἰς τὴν Ἀμερικήν. Ἀκούσατε ἕνα νόστιμο περιστατικὸν διαφημίσεως τῆς διαφημιστικῆς ἑταιρείας BENNET, ἡ ὁποία ἔχει ἀναλάβει τὴν διαφήμισίν μας εἰς τὴν Ἀμερικήν: Ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία ΜΠΕΝΝΕΤ διὰ τὴν διαφήμισιν τῆς χώρας μας εἰς τὴν Ἀμερικήν, τὸ 1961 ἔδωσε μίαν φωτοτυπίαν τῆς Σκιάθου διὰ νὰ διαφημίσῃ τὸ νησὶ τοῦ Παπαδιαμάντη καὶ τὴν χώραν μας. Εἰς τὴν λεζάντα τῆς φωτοτυπίας ἀνέγραφε: «ἕνα ὀλιγώτερον γνωστὸ ἀπ’ τὰ 4.000 νησιὰ τοῦ Αἰγαίου καὶ Ἰονίου πελάγους καὶ τῶν Καναδικῶν!! θαλασσῶν». Εἰς σχετικὸ σημείωμα στὸ ἴδιο φύλλο τῆς ἐφημερίδος τῆς Ν. Ὑόρκης «WOREET TELEGRAM AND SUV» διεφήμισεν, ὅτι δι’ ἕνα 15θήμερον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπαιτοῦνται 3.000 δολλάρια. Ἐδημιουργήθη ζήτημα ἀπὸ αὐτὸ τὸ γεγονός, καὶ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ἡ διαφήμισις αὐτὴ «δὲν ἐπληρώθη». Ὅταν, ὅμως, μία ἑταιρεία ἔχῃ ἀναλάβει διὰ συμβάσεως τὴν τουριστικὴν διαφήμισιν τῆς χώρας καὶ διαπράττει αὐτὸ τὸ κακὸ καὶ ζημιώνει τὴν χώραν, θὰ ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ καταγγελθῇ ἡ σύμβασις. Τίποτε ὅμως. Ἡ σύμβασις παραδόξως ἀνενεώθηκε.

§105Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διακόψω.

§106Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ συμπληρώσω τὴν φράσιν μου.

§107Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ). Ἔχω δικαίωμα ὡς ἐπερωτώμενος Ὑπουργός, νὰ σᾶς διακόψω. Δὲν δύνασθε νὰ ξεχνᾶτε, ὅτι ἡ διαφήμισις ἔχει τύχει πολλαπλῶν βραβείων εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐβραβεύθη ἡ διαφήμισις τοῦ ΕΟΤ ὡς ἡ καλυτέρα διαφήμισις. Ἔτυχε βραβείων εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ ἀλλαχοῦ. Καὶ δὲν δύνασθε ἀπὸ ἕνα λάθος νὰ βγάζετε αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰ συμπεράσματα.

§108Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἀπέτυχεν. Τὸ ὡμολόγησε καὶ ὁ κ. Τσάτσος.

§109Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Τὸ θέμα εἶναι, τὶ ἔγινε μὲ τὴν ἑταιρείαν ΜΠΕΝΝΕΤ; Διότι, ἐφ’ ὅσον ἔχει ἀναλάβει τὴν διαφήμισιν τῆς χώρας μας καὶ τὴν δυσφημεῖ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, θὰ ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ ἀκυρωθῇ ἡ σύμβασις. Ἡ ἑταιρεία ΜΠΕΝΝΕΤ ἐζημίωσε μὲ αὐτὴν τὴν διαφήμισιν τὴν χώραν μας, διότι τὸ ἀποτέλεσμά της ἦτο, πολλὰ εἰσιτήρια, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐκδοθῆ διὰ τὴν Ἑλλάδα, νὰ ἀκυρωθοῦν, ὅταν ἐπληροφορήθησαν ὅσα πρωτάκουστα ἀνεγράφησαν. Ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς 31ης Ἰανουαρίου 1962 ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀναφέρει ὅτι: «Οὐδεμία ἀνικανότης περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ διαφημιστικοῦ ἔργου τῆς ἑταιρείας αὐτῆς διεπιστώθη». Παρ’ ὅλα αὐτά, ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἔχωμεν τὴν ἑταιρείαν αὐτὴν διὰ τὴν διαφήμισιν τοῦ τουρισμοῦ μας εἰς τὴν Ἀμερικήν. Στὴν Κρήτη, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχουν ἀρχαιολογικοὶ θησαυροὶ ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ ἀποτελέσουν τὸ κίνητρον τεραστίας τουριστικῆς ἀναπτύξεως τῆς νήσου μας. Ἡ Κρήτη, ἀκόμα, ἐκτὸς τῶν ἀρχαιοτήτων τῆς Κνωσσοῦ, Φαιστοῦ κλπ. καὶ τῆς φήμης τὴν ὁποίαν ἀπέκτησε μὲ τοὺς ἀγῶνας της καὶ τὴν θρυλικὴν πλέον μάχην τῆς Κρήτης κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, ἔχει ἀπαραμίλλους φυσικὰς καλλονάς. Ἡ ἐπίσκεψις εἰς τοὺς ἀρχαιολογικοὺς χώρους ὡς καὶ ἡ περιήγησις εἰς τὰς φυσικὰς καλλονὰς τῆς Κρήτης, ὅπως τὸ φαράγγι τῆς Σαμαριᾶς, εἶναι δυσχερεστάτη ἂν μὴ ἀδύνατος. Δὲν ὑπάρχουν δρόμοι. Ἀναφέρω ἐνδεικτικῶς, ὅτι ὁ δρόμος Ἁγίου Νικολάου–Σητείας εἶναι ἀδιάβατος, ἰδίᾳ εἰς τὸ τμῆμα μεταξὺ Καβουσίου καὶ Σητείας. Τὸ Ρέθυμνον ἐπίσης δὲν ἔχει λιμάνι. Δυστυχῶς δὲν εὑρέθησαν 10 ἑκατομμύρια δραχμαὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμανιοῦ τοῦ Ρεθύμνου, ἐνῷ εὑρέθησαν καὶ ἐσπαταλήθησαν τὰ 100 ἑκατομμύρια διὰ τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Πάρνηθος. Εἰς τὸν Νομὸν Λασηθίου ὑπάρχει ἡ Ἱεράπετρα, ἡ Ἀμῆσος, ἡ Πραισός, τὰ Γουρνιά, μηνωϊκὸς συνοικισμὸς καὶ ἄλλαι ἀρχαιότηται καὶ εἰς τὴν Δ. Κρήτην τὰ Ἄπτερα, ἡ Πολυρρήνεια, ἡ Λίσος κ.ἄ. Καὶ ἐνῷ εἰς τὴν Μεγαλόνησον αὐτὴν τόσοι ἀρχαιολογικοὶ θησαυροὶ ὑπάρχουν, δὲν ὑπάρχει ἕνας ἔφορος ἀρχαιοτήτων Δυτικῆς Κρήτης. Ἐκτὸς τῶν ἀρχαιολογικῶν θησαυρῶν τῆς Κρήτης καὶ τῶν φυσικῶν της καλλονῶν, ὑπάρχουν καὶ αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ εἰς Τεμένια τῶν Χανίων καὶ τὴν Πλουτὴν Ἡρακλείου, τὰς ὁποίας παρ’ ὅτι ἐπεσκέφθη εἰδικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ Ε.Ο.Τ. καὶ τὰς ἀνεκήρυξεν ἰαματικὰς ὑπέβαλε δὲ καὶ τὸ σχετικόν της πόρισμα, οὐδὲν ἐγένετο διὰ τὴν ἀξιοποίησίν των. Ὁ Ε.Ο.Τ. ἠρνήθη νὰ διαθέσῃ κονδύλια εἰς τὴν Κοινότητα Τεμένια διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν πηγῶν αὐτῶν μὲ τὴν ἀνέγερσιν ὑδροθεραπευτικῶν ἐγκαταστάσεων καὶ ξενῶνος κλπ., ἰσχυρισθείς, ὅτι δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητά του. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πάλιν μᾶς ἀπήντησεν, ὅτι ἐπρογραμματίσθη ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀπαραιτήτων ἔργων εἰς τὰ Τεμένια Χανίων διὰ τὸ 1961 ὑπὸ τῆς Νομαρχίας, πλὴν ὅμως παρῆλθε καὶ οὐδὲν ἐγένετο. Ἀκόμα ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐμελέτησε τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ χειμερινοῦ τουρισμοῦ εἰς τὴν Νότιον Κρήτην, Κουτσουρᾶς, Ἁγία Γαλήνη, Παλαιοχώρα κλπ. Πέραν ὅλων αὐτῶν, κύριοι συνάδελφοι, φρονῶ, ὅτι ὁ τουρισμὸς διὰ νὰ προαχθῇ καὶ ἀναπτυχθῇ ἔχει ἀνάγκην εἰρήνης. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προσελκυσθοῦν τουρίσται εἰς τὴν Κρήτην, παρὰ τὰς φυσικάς της καλλονὰς καὶ τοὺς ἀρχαιολογικούς της θησαυρούς, ὅταν ἡ νῆσος μετατρέπεται εἰς πυραυλικὸν κέντρον θανάτου. Τοὺς τουρίστας εἰς τὴν Κρήτην θὰ τοὺς προσελκύσουν ἡ Κνωσσὸς καὶ τὸ Ἀρκάδι καὶ ὄχι αἱ βάσεις. Ὁπωσδήποτε δὲν ἔχουν θέσιν αἱ βάσεις μαγνῆτες θανάτου στὴν Κρήτη. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ ὁ λαός μας τὶς βάσεις, ἀκόμα περισσότερον δὲν τὶς δέχεται ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν παράνομον καὶ μίαν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς νόθον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Ἀθανίτης, ἔχει τὸν λόγον.

§111Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὸν κ. Χιωτάκην ἤμην ἐγὼ ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσω.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δίδεται ὁ λόγος, κύριε συνάδελφε, ἐναλλὰξ διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἀντίλογος.

§113Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὡμίλησεν ἐπὶ μίαν περίπου ὥραν. Συνεπῶς ἐφ’ ὅσον ἔχει καθιερωθῆ τὸ τέταρτον, ἐκάλυψε 4 ἀγορητὰς τῆς Συμπολιτεύσεως.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸν κατάλογον τῶν ἐγγεγραμμένων. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Συμπολιτεύσεως ἀκόμη δύο συνάδελφοι. Ὅλοι οἱ ὑπόλοιποι ἐγγεγραμμένοι εἶναι ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§115Χ. ΑΘΑΝΙΤΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγκαινιάζων σήμερον τὴν πρώτην ὁμιλίαν ἐνώπιον τοῦ Σώματος, δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔλθω εἰς ἀντιδικίαν μὲ διακεκριμένους συναδέλφους, τοὺς ὁποίους μάλιστα ἰδιαιτέρως τιμῶ. Θὰ ἐπεθύμουν ἀκόμη ἡ ὁμιλία μου αὐτὴ νὰ ἀναφέρεται κυρίως εἰς τὸ γενικώτερον τουριστικὸν πρόβλημα τῆς χώρας καὶ ἐν μέρει εἰς τὰς τουριστικὰς ἀνάγκας τῆς περιοχῆς, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ. Δυστυχῶς —καὶ λυποῦμαι διὰ τοῦτο— στοιχειῶδες δικαίωμα ἀμύνης μοῦ ἐπιβάλλει νὰ προβῶ εἰς ὡρισμένας παρατηρήσεις προσωπικοῦ χαρακτῆρος ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἀσχοληθῶ κυρίως μὲ τὴν τουριστικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν περιφέρειάν μου. Ὁ ἐκλεκτὸς συνάδελφος κ. Βοβολίνης, εἰς τὴν ἐξαίρετον πράγματι ὁμιλίαν του τῆς 27ης Μαρτίου, ἐκδηλῶν αἰφνιδίως συγκινητικὸν πράγματι ἐνδιαφέρον, διὰ τὴν Λευκάδα, εἶπεν: «Ἀπομένει βεβαίως ἡ Λευκάς, περὶ τῆς ὁποίας οὐδεὶς μέχρι τοῦδε ὡμίλησε, διότι νομίζω, θὰ ἦτο παράλειψις ἐὰν κἄποιος συνάδελφος δὲν θὰ ἐλάμβανε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐξάρῃ τὰς φυσικὰς καλλονὰς τῆς νήσου ταύτης». Δικαιοῦμαι, νομίζω, νὰ διατυπώσω εὔλογον παράπονον, ὅτι μὲ ἐκακομετεχειρίσθη καὶ μάλιστα ἀδικαιολογήτως. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὤφειλε, παλαιότερος ἐκεῖνος ἐν τῇ αἰθούσῃ, μὲ τὴν λεπτότητα ποὺ συνήθως τὸν χαρακτηρίζει, προτοῦ νὰ προβῇ εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἔθιγεν ἀναιτίως ἕνα νέον συνάδελφον, νὰ ἐλέγξῃ τὸν κατάλογον τῶν ὁμιλητῶν. Θὰ διεπίστωνεν, ὅτι ἐνεγράφην τὴν αὐτὴν ἡμέραν μὲ ἐκεῖνον, ἀκριβῶς μετὰ τὴν γενίκευσιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βασιλάτου. Ἦτο εὔλογον νὰ ὑποθέσῃ κανείς, ὅτι θὰ ἀναφερόμην ὁπωσδήποτε εἰς τὴν Λευκάδα. Ὡς πρὸς τὸν διακεκριμένον συνάδελφον καὶ συμπολίτην ναύαρχον κ. Τούμπαν, τὸν ὁποῖον βαθύτατα τιμῶ, ἔχω νὰ παρατηρήσω ἐν σχέσει μὲ τὰ ὅσα ὡραῖα δικαίως εἶπεν ὑπὲρ τῆς νήσου μας: Ἡ Κυβέρνησις ἐξεδήλωσεν ἔντονον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῆς Λευκάδος ἤδη ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τοῦ τρέχοντος ἔτους. Κατόπιν ἐντολῆς τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ Προεδρίας, μὲ τὸν ὁποῖον εἶχον κατ’ ἐπανάληψιν σχετικὴν συνεργασίαν, ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ε.Ο.Τ. τὴν 22αν Φεβρουαρίου, δηλαδή, πλέον τοῦ μηνὸς πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς, ἐπεσκέφθη τὴν Λευκάδα, συνοδευόμενος ὑπὸ ἐκλεκτοῦ ἐπιτελείου τεχνικῶν, διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἐπὶ τόπου, ποίας, μεγάλας πράγματι, δυνατότητας τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως παρέχει. Ἐπιθυμῶν νὰ συμβάλω θετικῶς, εἰς τὴν ταχεῖαν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῆς περιοχῆς μου καὶ οὐχὶ νὰ δημιουργήσω μίαν ζωηρὰν ἀλλὰ πάντως πρόσκαιρον ἐντύπωσιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἐπεδίωξα νὰ ἐξασφαλίσω, ὥστε ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ε.Ο.Τ. —καὶ δι’ αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις— νὰ σχηματίσῃ ἰδίαν, προσωπικὴν ἀντίληψιν ἐπὶ τῶν μεγάλων πράγματι δυνατοτήτων ποὺ παρέχει ἡ συναρπαστικὴ ὀμορφιὰ τῆς νήσου. Οἱαδήποτε περιγραφὴ τῶν μαγευτικῶν καλλονῶν της, γενομένη παρ’ ἐμοῦ, θὰ ἦτο εὔλογον νὰ θεωρηθῇ ὑπερβολική, ὡς στηριζομένη εἰς συναισθηματικὰ προσωπικὰ κριτήρια. Πράγματι ὁ κ. Φωκᾶς, μὲ τὴν πολύτιμον πεῖραν του καὶ τὴν ὀξύτητα ἀντιλήψεως ποὺ τὸν χαρακτηρίζει, ἀντελήφθη τὰς μοναδικὰς δυνατότητας τουριστικῆς ἐκμεταλλεύσεως ποὺ παρουσιάζει ἡ Λευκὰς καὶ τὴν 10.3.62 εἰς εἰσήγησίν του πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀναφέρει: «Κατόπιν τῆς ἀπὸ 20.2 ἐντολῆς ὑμῶν, καταρτίζομεν πρόγραμμα δι’ ἐκπόνησιν χωροταξικῶν μελετῶν μεγάλων περιοχῶν μελλοντικῆς τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως. Ὡς τοιαύτας περιοχάς, κατόπιν λεπτομερειακῆς ἐρεύνης, προεκρίναμεν τρεῖς, τὰς ἑξῆς: 1) Ἀνατολικαὶ ἀκταὶ Λευκάδος μετὰ συγκροτήματος νησίδων......». Εἰδικῶς ὡς πρὸς τὸν Σκορπιὸν —τὴν μεγαλυτέραν ἐκ τῶν νησίδων αὐτῶν— δι’ ὃν ἐγένετο ἐπίσης λόγος ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν Προεδρίας καὶ τὸν κ. Βασιλᾶτον, ἡ ἀλήθεια ἔχει οὕτω: Εἶχον, πρὸ τῆς ἐπισκέψεώς μας εἰς Λευκάδα μὲ τὸν κ. Φωκᾶν, τὴν πληροφορίαν, ὅτι μία ἑταιρεία διεπραγματεύετο —εἰς τὴν πραγματικότητα, ὅμως ἐγένετο διὰ λογαριασμὸν ἑνὸς τῶν πλουσιωτέρων Ἄγγλων βιομηχάνων— τὴν ἀγορὰν τῆς νησῖδος. Κατὰ τὴν ἐπίσκεψίν μας εἰς τὴν περιοχὴν τῶν Πριγκηπονήσων καὶ ἐνῷ περιεπλέομεν τὸν Σκορπιόν, διαπιστώσας τὴν συγκλονιστικὴν ἐντύπωσιν ποὺ ἐπροξένησεν εἰς τὸν κ. Φωκᾶν καὶ τοὺς συμβούλους του ἡ ἀπαράμιλλη ὀμορφιὰ τῆς νήσου, εἶπον: «Φοβοῦμαι, ὅτι ὑπάρχει μέγας κίνδυνος τὸ ὡραῖον αὐτὸ νησὶ νὰ περιέλθῃ ἐντὸς τῶν ἡμερῶν εἰς ἕνα Ἄγγλον». Ὁ κ. Φωκᾶς ἀπήντησεν: «Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον. Εἶναι γιὰ μᾶς πολυτιμότατον». Ὑπέμνησα τότε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ Α. Ν. 1366)38, ἡ ὁποία ἐπέβαλε τὴν ὑποχρέωσιν λήψεως ἀδείας παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ Γεωργίας προκειμένου νὰ μεταβιβασθῇ ἡ κυριότης τῆς νησῖδος. Κατόπιν αὐτοῦ ὁ Ε.Ο.Τ. ἀπηύθυνε τὸ ὑπ’ ἀριθ. 18947)21.3.62 ἔγγραφόν του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἔχον οὕτω: «Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ὁ καθ’ ἡμᾶς Ὀργανισμὸς μελετᾷ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῶν πρὸ τῶν ἀνατολικῶν ἀκτῶν τῆς Λευκάδος νησίδων Σπάρτης, Μαδουρῆς, Σκορπιδίου καὶ Σκορπιοῦ. Στὴν περιοχὴν αὐτὴν ὁ Ὀργανισμὸς θέλει ἐπιχειρήσει μετὰ τὴν λῆψιν ὁριστικῶν ἀποφάσεων, νὰ ἀποκτήσῃ τοὺς ἀναγκαίους χώρους δι’ ἐξαγορᾶς τούτων παρὰ τῶν ἰδιοκτητῶν, ἐν ἀνάγκῃ δὲ δι’ ἀναγκαστικῶν ἀπαλλοτριώσεων. Ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπιχειρηθῇ ἐκμετάλλευσις τῆς εὐκαιρίας ταύτης ἐκ διαφόρων πλευρῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὑμᾶς, ὅπως εἰς περίπτωσιν ὑποβολῆς αἰτήσεως περὶ χορηγήσεως ἀδείας κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Α. Ν. 1366)38 ἐνημερώσητε τὸν καθ’ ἡμᾶς Ὀργανισμὸν πρὸ πάσης ὑμετέρας ἐνεργείας.

Ὁ Γεν. Γραμματεὺς

Ν. ΦΩΚΑΣ»

§116Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὸ Λευκαδικὸν σύμπλεγμα εἶναι τὸ ὡραιότερον ὅλων τῶν νήσων τῆς Χώρας.

§117Χ. ΑΘΑΝΙΤΗΣ. Αὐτό, κύριε συνάδελφε, ἔχει ἀναγνωρισθῆ ἀπὸ ὅλους καὶ ἰδιαιτέρως ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπεσκέφθησαν τὴν Λευκάδα. Ἡ Λευκὰς ἔχει καὶ πλεῖστα ὅσα ἀρχαιολογικὰ μέρη, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν πρέπει νὰ μείνουν ἀνεκμετάλλευτα. Νομίζω, ὅτι καὶ ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ τουριστικὴ ἀξιοποίησις καὶ τῶν ἀρχαιολογικῶν αὐτῶν χώρων.

§118Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν διαφωνῶ ἐγώ, ἀλλὰ πάντες οἱ δυνάμενοι νὰ γνωρίζουν σχετικῶς διὰ τὴν νῆσον Λευκάδα καὶ ἰδιαιτέρως διὰ τὴν Ἰθάκην, δεχόμενοι ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται συζήτησις, ὅτι ἡ Ἰθάκη εἶναι ἡ Ὁμηρική.

§119Χ. ΑΘΑΝΙΤΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι ὁ ἐπιστημονικὸς κόσμος ἔχει διχασθῆ, σχετικῶς μὲ τὴν τοποθέτησιν τῆς Ὁμηρικῆς Ἰθάκης μεταξὺ Λευκάδος καὶ τῆς σημερινῆς Ἰθάκης.

§120Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Καὶ μάλιστα, κύριε συνάδελφε, προσφάτως ἔγιναν ἀνασκαφαὶ ἀπὸ μίαν Ἀμερικανικὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρείαν καί, δυστυχῶς, οἱ ἀρχαιολογικοὶ θησαυροί, οἱ ὁποῖοι εὑρέθησαν, παραμένουν εἰς τὰ κιβώτια, διότι δὲν ὑπάρχει Μουσεῖον. Συνεπῶς, δὲν ἐπιτρέπεται ἀμφισβήτησις περὶ τῆς πατρίδος τοῦ Βασιλέως τῶν μεγαθύμων Κεφαλλήνων, τοῦ Ὀδυσσέως, ὅστις εἶχε τὴν ἕδραν εἰς τὴν Ἰθάκην, διότι οἱ πάντες σήμερον ἀναγνωρίζουν, ὅτι ἡ Ἰθάκη εἶναι ἡ νῆσος τοῦ Ὁμήρου.

§121Χ. ΑΘΑΝΙΤΗΣ. Ἔρχομαι τώρα εἰς μίαν ἄλλην παρατήρησιν τοῦ κ. Τούμπα. Ἰσχυρίσθη ὁ ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος, ὅτι: «Συμβαίνει νὰ ἔχουν προγραμματισθῆ καὶ ἐκτελεσθῆ κατὰ τὸ παρελθὸν τουριστικὰ ἔργα, ὄχι βάσει τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως τῶν περιοχῶν, ἀλλὰ βάσει τῆς κομματικῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐνδιαφερομένων τοπικῶν πολιτικῶν παραγόντων» καὶ ἀνέφερεν ὡς παράδειγμα τὴν Λευκάδα. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι ἡ παρατήρησις ὑπῆρξεν ἀτυχής. Δὲν συμμερίζομαι τὰς ἀντιλήψεις αὐτάς, διότι: 1ον) Ὁ ἀείμνηστος συνάδελφός μου Κ. Καλκάνης, ἐκπροσωπῶν τὴν νῆσον κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν, ὑπῆρξεν ἐκ τῶν διακεκριμένων μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, ἐτίμησε τὸ Κοινοβούλιον καὶ τὴν Λευκάδα ἐκλεγόμενος ἐπὶ μίαν 35ετίαν, κατ’ ἐπανάληψιν διατελέσας Ὑπουργός. Εἶχε, συνεπῶς, τὸ εἰδικόν του βάρος καὶ ἂς ἦτο μοναδικὸς (βουλευτὴς) νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ κυβερνητικὸν ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς νήσου. 2ον) Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὰ τουριστικὰ ἔργα ἐγένοντο ἀρχικῶς εἰς τὰς περιοχὰς ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας εἶχεν ἤδη ἀναπτυχθῆ διεθνὲς τουριστικὸν ἐνδιαφέρον καὶ τουριστικὸς προγραμματισμός. Καὶ εὐλόγως. Τὸ προβάδισμα ἐδόθη εἰς ἐκείνας τὰς τουριστικὰς περιοχάς, ποὺ ἦσαν διεθνῶς προβεβλημέναι. Καὶ ἀκόμη ὁ Τουρισμὸς εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἀναπτύξεώς του, ἦτο φυσικὸν νὰ ἀπέβλεπεν εἰς ἔργα ἀμέσου ἀποδόσεως. Τοῦτο ἦτο περισσότερον ἀναγκαῖον, ἐφ’ ὅσον ἀπετέλει καὶ ἀποτελεῖ βασικὸν παράγοντα διὰ τὴν κάλυψιν τῶν κενῶν τοῦ ἰσοζυγίου ἐξωτερικῶν πληρωμῶν. Διατί, ἄλλως τε, κύριε συνάδελφε, δὲν ἀξιοποιήθηκαν τουριστικῶς περιοχαὶ τῆς Β. Ἑλλάδος καὶ εἰδικῶς τῆς Χαλκιδικῆς καὶ τοῦ Ὀλύμπου, καίτοι ἐκλέγουν πολλοὺς βουλευτάς; Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶν νὰ συμβάλω κατὰ τρόπον θετικὸν εἰς τὴν προσπάθειαν διὰ τουριστικὴν ἀνάπτυξιν τῆς περιοχῆς μου, θὰ προσπαθήσω νὰ ἀναπτύξω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦν ἤδη διὰ τὴν ἐκδήλωσιν τοῦ Κυβερνητικοῦ ἐνδιαφέροντος εἰς τὸν μεγαλύτερον βαθμὸν κατὰ τρόπον ἀντικειμενικόν, μὴ ἐπιδιώκων τὴν δημιουργίαν ἐντυπώσεων φευγαλέων, παροδικῶν διὰ τῆς καλλιεποῦς ὑπερβολῆς, πρὸς πρόσκαιρον προσωπικὴν κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν. Διατὶ ἰσχυρίζομαι, ὅτι ὀρθῶς ἔκρινεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τώρα ἦλθεν ἡ ὥρα τῆς Λευκάδος. 1. Διότι ἡ Λευκὰς κατέστη ἤδη διεθνῶς γνωστὴ καὶ προκαλεῖ τὸ συνεχῶς αὐξανόμενον ἐνδιαφέρον τοῦ ξένου καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ τουρισμοῦ. Τοῦτο ἐπετεύχθη χάρις εἰς τὴν ἐξαίρετον πρωτοβουλίαν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ 8ετίας ἀνέλαβεν ὁ Σύλλογος Λευκαδίων ὡς καὶ ἡ Ἑταιρεία Λευκαδίων, ὑπὸ τὴν ἐμπνευσμένην Προεδρίαν τοῦ Ἀντ. Τζεβελέκη καὶ μὲ τὴν συνεχῆ καὶ πρόθυμον συμπαράστασιν τοῦ Ε.Ο.Τ., τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθην, διὰ τῆς διοργανώσεως τῶν ἑορτῶν Λόγου καὶ Τέχνης κατ’ ἔτος καὶ κατὰ μῆνα Αὔγουστον. Πρέπει ὅμως νὰ προσθέσωμεν, πὼς δὲν θὰ εἶχον αἱ Ἑορταὶ αὐταὶ τόσην ἐπιτυχίαν ἂν δὲν ὑπῆρχε τὸ κατάλληλον ἔμψυχον ὑλικὸν ἡ συμπαράστασις ὅλων τῶν τοπικῶν Ἀρχῶν καὶ Ὀργανώσεων τῆς νήσου. Ὑπῆρξε φλογερὴ ἡ θέλησις ὅλων τῶν Λευκαδίων νὰ ἀξιοποιήσουν τουριστικῶς τὸ ὡραῖον τους νησὶ μέσα εἰς ἕνα πλαίσιον αὐστηρῶν καλλιτεχνικῶν καὶ πνευματικῶν ἐκδηλώσεων ποὺ τόσον αἰσθάνονται τὴν ἀνάγκην τους, γιατὶ οἱ Λευκάδιοι εἶναι πολιτισμένοι καὶ εὐαίσθητοι (ἐκπολιτιστικὴ ἀποστολὴ τοῦ τουρισμοῦ). Ἰδοὺ τὶ γράφει σχετικῶς ὁ διακεκριμένος λογοτέχνης καὶ δημοσιογράφος, κ. Ἀνδρέας Καραντώνης. «Στιγμὲς καὶ ματιὲς στὴν Λευκάδα, ἐξ ἀφορμῆς τῶν ἑορτῶν Λόγου καὶ Τέχνης». Χάρις σ’ αὐτὲς τὶς γιορτὲς ἡ Λευκάδα ἐφέτος, πρωταγωνίστησε στὴν τουριστικὴ ἐπικαιρότητα καὶ στὴν δημοσιότητα, περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλο Ἑλληνικὸ νησί. Ἀμέτρητα περιγραφικὰ καὶ ἐγκωμιαστικὰ ἄρθρα δημοσιεύτηκαν γιὰ τὴ Λευκάδα στὸ δικό μας καὶ ξένο τύπο. 2. Διότι ἡ Λευκάς, διαθέτει τοπεῖα μοναδικῆς ὀμορφιᾶς, εἰς τὸν δίαυλον μεταξὺ Ἀκαρνανίας καὶ τῆς νήσου εἰς τὸ πέλαγος τῶν Πριγκηπονήσων εἶναι κατεσπαρμένα τὰ μακάρια νησάκια της καταπράσινα σὰν σμαράγδια κεντημένα στὸ γαλάζιο ἀτλάζι μιᾶς γαλήνιας θάλασσας. Ἡ Σπάρτη, ὁ Σκορπιός, ποὺ τόσος ἔγινε λόγος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἡ Μαδουρὴ ὅπου ἔζησε καὶ ἔγραψε τὰ ποιήματά του, ὁ Βάρδος τῆς Ἐθνικῆς μας παλιγγενεσίας Ἀρ. Βαλαωρίτης, ἡ μοναδικὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἴσως εἰς τὴν Μεσόγειον ἀκρογιαλιά της, ἐκτεταμένη εἰς χιλιόμετρα ζώνη ἀμμουδιᾶς, «σπυρὶ μαργαριτάρι, λευκὴ σὰν ἀπ’ αὐγὰ περιστεριοῦ» λέει καὶ ὁ ποιητής. Τὸ Βενετσιάνικο Κάστρο τῆς Ἁγίας Λαύρας, κτισμένο εἰς τὰ 1300 ἀπὸ τὸν Ὀρσίνι, ποὺ καθρεπτίζει μελαγχολικὰ τὶς ἱστορικές του μνῆμες εἰς τὰ ἀτάραχα νερὰ τῆς λιμνοθάλασσας. Ὁ ὀνειρώδης Ὅρμος τῶν Συβότων, ὅπου κατὰ τὸν Μεγάλον Γερμανὸν Ἀρχαιολόγον Νταίρπφελντ τοποθετεῖται ἡ περιοχὴ τοῦ Εὐμαίου χοιροβοσκοῦ τοῦ Ὀδυσσέως. Κατὰ τὴν θεωρίαν τοῦ διασήμου ἀρχαιολόγου, ἡ σημερινὴ Λευκάς, εἶναι ἡ Ὁμηρικὴ Ἰθάκη. 3. Ἀρχαιολογικὸν ἐνδιαφέρον ἀξιόλογον. Εἶναι γνωστὴ ἡ θεωρία τοῦ Νταίρπφελντ, ὥστε νὰ μὴ παρίσταται ἀνάγκη νὰ σᾶς κουράσω σχετικῶς. Θὰ ἤθελον ἁπλῶς νὰ τονίσω, ὅτι ἡ πρωτεύουσα τῆς Ὁμηρικῆς Ἰθάκης, τοποθετεῖται ἀπὸ τὸν διακεκριμένον Γερμανὸν Ἐπιστήμονα, εἰς τὸ σημερινὸν Νυδρί, εἰς τὸν κόλπον τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται τὸ περίφημον σύμπλεγμα τῶν Πριγκηπονήσων. Ἡ περιοχὴ τῆς ὁποίας προτείνει ὁ Ε.Ο.Τ. τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν. 4. Ἡ εὐκολία προσπελάσεως, ἀφοῦ ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν συγκοινωνίαν ὑπάρχει ἡ αὐτοκινητιστική. Εἶναι βέβαια ἰδιαιτέρως ἐνδιαφέρον νὰ διαπεραιώνηται κανεὶς εἰς ἕνα νησὶ μὲ αὐτοκίνητον περνῶντας ἕνα κανάλι 40 μόλις μέτρων πλάτους (περιφερειακὸς δρόμος — σκυρόστρωσις). 5. Διότι τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἶναι ἡ μόδα πρὸς τὴν θάλασσα. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἡ Λευκάς, εἶναι ἀσυναγώνιστος. 6. Διότι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ προοπτικὴ κορεσμοῦ. Πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ξένους τὴν δυνατότητα νὰ ἐπισκεφθοῦν πλὴν τῶν γνωστῶν ἤδη τουριστικῶν κέντρων καὶ ἄλλας περιοχὰς τῆς χώρας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὸ ἴδιον, ἂν μὴ καὶ μεγαλύτερον τουριστικὸν ἐνδιαφέρον, ἀλλὰ δὲν ἦσαν ἐπαρκῶς γνωσταί, ἐλλείψει καταλλήλου διαφημίσεως. Οὕτω θὰ ἐνισχύσωμεν τὸ τουριστικὸν ρεῦμα πρὸς τὴν χώραν μας διὰ τῆς συνεχοῦς ἀνανεώσεως τοῦ ἐνδιαφέροντος τῶν ξένων τουριστῶν, ἀλλὰ θὰ δώσωμεν καὶ τὴν δυνατότητα ἀναπτύξεως οἰκονομικῆς καὶ ἐκπολιτιστικῆς καὶ εἰς ἄλλας περιοχὰς τῆς χώρας. 7. Διότι ἀκόμη, τοῦτο ἐπιβάλλει ἡ ἀνάγκη τῆς τουριστικῆς ἀποκεντρώσεως, τῆς ὀργανώσεως τοῦ περιφερειακοῦ τουρισμοῦ. Πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὸν τουρίστα τὴν δυνατότητα νὰ κινῆται, ν’ ἀλλάζῃ ἐντυπώσεις, νὰ τὸν βοηθήσωμεν νὰ ἀνανεώνῃ συνεχῶς τὸ ἐνδιαφέρον του, διότι δι’ αὐτὸ ἔρχεται. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, θὰ ἐπιτύχωμεν καὶ παράτασιν τῶν ἡμερῶν παραμονῆς του μὲ τὸ ἐντεῦθεν προκῦπτον οἰκονομικὸν ὄφελος. Κατὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ τουριστικοῦ προγράμματος πρέπει νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς εὐρυτέρας περιφερείας. Ὅταν ἔχωμεν τὴν Κέρκυραν διεθνῶς καθιερωμένην βάσιν τουριστικήν, εὐλόγως προκύπτει ἡ ἀνάγκη νὰ δημιουργήσωμεν εἰς τὰς πέριξ νήσους τὴν Λευκάδα καὶ τὴν Ἰθάκην ἐρείσματα τουριστικά. Ἀλλ’ ἡ Λευκάς, προσφέρεται ἰδιαιτέρως εἰς τοῦτο καὶ δι’ ἕνα πρόσθετον λόγον. 8. Διότι οἱ κάτοικοί της ἔχουν σημαντικῶς ἀνεπτυγμένην τουριστικὴν συνείδησιν, πνευματικὴν καλλιέργειαν, ψυχικὴν εὐγένειαν, φιλόξενον πνεῦμα μοναδικόν. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω χαρακτηριστικὰ ἀποσπάσματα ἄρθρων διακεκριμένων ξένων καὶ Ἑλλήνων δημοσιογράφων, ὥστε νὰ ἔχητε μία πλήρη καὶ ἀντικειμενικὴν εἰκόνα ὅλων τῶν ἰσχυρισμῶν μου. Ὁ Διευθυντὴς Τύπου τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας τῆς Ρώμης κ. Γκίκας, δι’ ἐγγράφου του πρὸς τὴν Προεδρίαν Κυβερνήσεως Δ)νσιν Ἐξωτερ. Τύπου, τὸ Γραφεῖον Ξένων Ἀνταποκριτῶν καὶ τὸν Ὀργανισμὸν Τουρισμοῦ ἀπὸ 22.9.59 ἀναφέρει, ὅτι ἐκ τῶν προσκληθέντων παρὰ τῆς Ἑταιρείας Λευκαδίων Θεμάτων εἰς τὰς ἑορτὰς Λόγου καὶ Τέχνης τοῦ 1959 τῇ ὑποδείξει του, δύο διακεκριμένων Ἰταλῶν Δημοσιογράφων ὁ κ. Ριχάρδος Φόρτε ἐδημοσίευσεν εὐμενεστάτας ἀνταποκρίσεις, αἱ ὁποῖαι εἶδον τὸ φῶς ἀπὸ τῶν στηλῶν ἐγκύρων ἡμερησίων ἐφημερίδων τῆς Ρώμης ὡς ἐπίσης καὶ πολυαρίθμων ἐπαρχιακῶν ἐφημερίδων τῆς Ἰταλίας. Εἰς τὴν ἀνταπόκρισιν αὐτὴν τονίζονται χαρακτηριστικῶς: «Ἡ Λευκὰς εἶναι νῆσος τοῦ Ἰονίου, ἡ ὁποία κάμνει τεραστίαν προσπάθειαν διὰ νὰ ἀποκτήσῃ αὐτονομίαν βίου καὶ ἐξελίξεως. Εἰς τὴν εἰδυλλιακὴν καὶ γραφικωτάτην νῆσον αὐτὴν λαμβάνει κατ’ ἀρχὰς χώραν ἕνα Φεστιβὰλ πολὺ διαφορετικὸν ἀπὸ τὰ παρηκμασμένα καὶ θλιβερὰ Φεστιβὰλ τῆς χώρας μας. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τελείως διαφορετικοῦ πράγματος. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ χώρα αὐτὴ εἶναι ἀκόμη εἰς θέσιν νὰ ἀπολαύσῃ καὶ νὰ αἰσθανθῇ τὸ κάλλος εἰς τὰς ἁγνοτέρας μορφάς του. Τὸ διεπιστώσαμεν χθὲς τὴν ἑσπέραν, ὅταν εἴδαμεν εἰς τὴν κεντρικὴν πλατεῖαν ὅλον τὸν πληθυσμὸν νὰ παρακολουθῇ τὴν Μήδειαν τοῦ Εὐριπίδου. Τὰ ἐπεισόδια τῆς ἀρχαίας αὐτῆς ἱστορίας παρακολουθῶνται ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὰ παιδιὰ μὲ ἄκραν σοβαρότητα καὶ προσοχήν. Δὲν ἠκούετο οὔτε ὁ ἐλαφρότερος θόρυβος. Ἡ νῆσος εἶχε καταστῆ ἐκ νέου ἐκείνη τῆς κλασσικῆς ἐποχῆς». «Εἰς ἐνθουσιώδεις, ἐξ ἄλλου, παρατηρήσεις προβαίνει ὁ κ. Φόρτε περὶ τῆς δοθείσης ἐν Λευκάδι παραστάσεως τῆς Μήδειας. Σχετικῶς γράφει, ὅτι ἐκεῖνο ποὺ τοῦ ἔκαμεν ἰδίᾳ ἐντύπωσιν εἶναι ἡ ζῶσα συμμετοχὴ τοῦ κοινοῦ, τὸ ὁποῖον προσήρχετο ἀθρόον εἰς θέαμα, ὡς εἶναι ἡ ἀρχαία τραγῳδία ὑψηλῆς τέχνης καὶ ἀνθρωπισμοῦ. Πράγματι, τονίζει, χιλιάδες πρόσωπα προσῆλθον χωρὶς πρὸς τοῦτο νὰ χρειασθῇ προπαγανδιστικὸν δόλωμα, εἰς ἑορτὴν πνεύματος προσφερομένην εἰς αὐτοὺς δωρεὰν καὶ μὲ τὴν ἁπλότητα ποὺ χαρακτηρίζει τὴν ἀληθῆ φιλοξενίαν. Οὕτω αἱ Ἀθῆναι προσέφεραν εἰς τὴν Λευκάδα, ἀντί, ὡς συμβαίνει εἰς τὴν Ἰταλίαν, τῆς ἐπιδείξεως τῶν κλαυθμηριζόντων «ντιζὲρ», τὴν τέχνην, τὴν μόρφωσιν καὶ τὴν διαπαιδαγώγησιν ἐκείνην τῶν αἰσθημάτων ποὺ εἶναι ἡ ἀρχαία τραγῳδία». Ὁ Διευθυντὴς τοῦ Πρακτορείου Εἰδήσεων «ΙΤΑΛΙΑ» (πρώην «Στέφανι») ἐκ τῶν κορυφαίων Ἰταλῶν Δημοσιογράφων κ. Μένι Μπορντολίνι ἔγραψε 3 συνεχῆ ἐνθουσιώδη ἄρθρα περὶ Λευκάδος, δημοσιευθέντα εἰς τὰ ἐγκυρότερα φύλλα τῆς Ἰταλικῆς Πρωτευούσης, τὰ ὁποῖα μετεδόθησαν καὶ ἀπὸ τὴν Ἰταλικὴν Ραδιοφωνίαν. Εἰς συνέντευξίν του πρὸς συνεργάτην τοῦ Ε.Ι.Ρ. εἶπε, μεταξὺ ἄλλων, τὰ ἑξῆς χαρακτηριστικά, ποὺ ἀποτελοῦν καὶ τὸ πνεῦμα τῶν ἀνωτέρω ἄρθρων του. «Ἡ διαμονή μου στὴ Λευκάδα, περιεβλήθη εὐπρόσδεκτα ἀπὸ μίαν φιλικὴν ἀτμόσφαιραν φιλοξενίας, ἡ ὁποία πηγάζει ἀπὸ τὴν παράδοση καὶ τὴν ψυχικὴ εὐγένεια τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἡμερῶν αὐτῶν ἐγνώρισα τὶς σπάνιες καὶ ἐπιβλητικὲς καλλονὲς τῆς Λευκάδος καὶ τῶν μικρῶν νησιῶν ποὺ τὴν στεφανώνουν. Ἐγνώρισα ἐπίσης τὶς ἐμπνευσμένες ἐπιδιώξεις καὶ τὰ προβλήματα τῆς νήσου σας, καὶ κυρίως ἐθαύμασα τὴν ἐνστικτώδη βαθειὰ ἀγάπη τοῦ λαοῦ γιὰ τὴν τέχνη, τὴν ὀμορφιά, τὴν ποίηση, τὴν ἱστορία καὶ τὶς πνευματικὲς ἐκδηλώσεις. Μὲ τέτοια πνευματικὴ κληρονομιὰ καὶ μὲ τόση ἀφθονία φυσικοῦ πλούτου καὶ ἠθικῶν ἀξιῶν, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Λευκὰς θὰ λάβῃ τὴν θέσιν ποὺ τῆς ἀξίζει (ἢ ποὺ τῆς ἁρμόζει), μέσα στὸν εὐρὺ κύκλο τῶν κέντρων τοῦ διεθνοῦς τουρισμοῦ, διότι ὁ τουρισμὸς εἶναι ἀσφαλῶς ἡ μοῖρα ποὺ ἐπιφυλάσσουν ἡ φύσις καὶ ἡ ἱστορία γιὰ τὸ νησί σας». Ὁ ἴδιος, εἰς ἐπιστολήν του πρὸς τὸν κ. Α. Τζεβελέκην, Πρόεδρον τῆς Ἑταιρίας Λευκαδίων Θεμάτων, ἀναφέρει μεταξὺ ἄλλων: «Εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ συναντηθῶ μετὰ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ σας, κ. Ἀβέρωφ, εἰς τὸν ὁποῖον διηγήθην τὰ τοῦ ταξειδίου μου εἰς Λευκάδα καὶ τὰς ἐξ αὐτοῦ ἐντυπώσεις καὶ διαπιστώσεις μου, λέγοντας, ὅτι αἱ Ἀθῆναι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιδείξουν μεγαλύτερον ἐνδιαφέρον δι’ ἕνα νησί, τόσο ὄμορφο, τόσο μαγευτικὸ καὶ γιὰ ἕνα λαὸ τόσο γενναιόδωρο σὲ φιλοξενία». Σχετικῶς μὲ τὰς ἐντυπώσεις δύο ἐκ τῶν κορυφαίων Ἑλβετῶν δημοσιογράφων, Φρανσουὰ Ἐντερλὲν καὶ Χιλαὶρ Τεριλλά, αἱ ὁποῖαι ἐκτίθενται εἰς σειρὰν ἄρθρων, δημοσιευθέντων εἰς μεγάλας Ἑλβετικὰς ἡμερησίας ἐφημερίδας, ὁ Διευθυντὴς Τύπου τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας ἐν Ἑλβετίᾳ, εἰς ἔγγραφά του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Προεδρίας τῆς 24.10.1960 καὶ 28.11.1960, ἀναφέρει χαρακτηριστικῶς: «Περιόπτως δημοσιεύεται, εἰς τὴν πρώτην σελίδα τῆς ἐφημερίδος «Βῆμα τῆς Λωζάνης», ὑπὸ τὸν συνήθη τίτλον «SOLEIL 1960» φωτογραφία μετὰ σημειώματος τῆς συντάξεως, φέροντος τὸν ὑπότιτλον «Γνωρίσατε ἕνα ἄγνωστον παράδεισον: Τὴν Λευκάδα» καὶ ἀποτελοῦντος σύντομον θερμοτάτην εἰσαγωγὴν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον. Τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον συνοδεύουν φωτογραφίαι ληφθεῖσαι ὑπὸ τοῦ συγγραφέως, κατέχει ὁλόκληρον τὴν τρίτην καὶ μέρος τὴν 4ης σελίδος, μὲ τὸν τίτλον «Λευκὰς — ἡ πλέον ἀποκλειστικὴ μεταξὺ τῶν Ἰονίων Νήσων». Χωρὶς νὰ ἀποβάλλῃ ποτὲ τὸ διακρῖνον τὰς ἀφηγήσεις του ἐλαφρὸν καὶ εὔθυμον ὕφος, ὁ κ. Ἐντερλέν, ἀφιερώνει εἰς τὴν Λευκάδα πραγματικὸν ὕμνον, ἐκφράζει τὴν ἀνεπιφύλακτον συμπάθειαν εἰς τὴν νοοτροπίαν τῶν κατοίκων της — «Ἕλληνας, ὅσον δύναταί τις νὰ εἶναι», χαρακτηρίζει αὐτοὺς — καὶ τὴν βαθεῖαν ἐκτίμησιν διὰ τὴν ψυχικήν των εὐγένειαν. Ἐν κατακλεῖδι, χαιρετίζει τὴν Λευκάδα ὡς «τὸ νησὶ εἰς τὴν εἴσοδον τῆς Ἑλλάδος, ποὺ μόνο του προσφέρει ὅλα ὅσα ὑπόσχεται ἡ ἀλησμόνητος αὐτὴ χώρα». Σχετικῶς μὲ τὸ δημοσιευθὲν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἑλβετία» τῆς Γενεύης τῆς 27.11.1960 ἄρθρον τοῦ Χιλαὶρ Τεριλλὰ ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἀπὸ τὴν Λευκάδα εἰς τὴν Δωδώνη», ἀναφέρει: «Ὁ γράφων ἐκφράζει μὲ λυρισμὸν τὰς ἐνθουσιώδεις ἐντυπώσεις του ἀπὸ τὴν Λευκάδα» καὶ τονίζει ἰδιαιτέρως τὴν φιλοξενίαν τῶν Λευκαδίων «οἱ ὁποῖοι δέχονται τοὺς ξένους ὡς φίλους». Ἰδοὺ μερικὰ χαρακτηριστικὰ ἀποσπάσματα τῆς σχετικῆς ἀρθρογραφίας τοῦ Ἑλβετικοῦ Τύπου: «Ἐφημερὶς τῆς Γενεύης» (JOURNAL DE GENEVE). Φύλλον Ἀριθ. 269 17 Νοεμβρίου 1961. Σελὶς 3 Γενικὸς τίτλος: «ΛΕΥΚΑΔΙΤΙΚΑ ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΑ». «Σὲ ὅλες τὶς θαυμάσιες ἐντυπώσεις προστίθεται καὶ ἡ ἐντύπωση τῆς αὐθόρμητης γενναιοδωρίας τῶν εὐγενῶν κατοίκων τῆς Νήσου...». «Σ’ αὐτοὺς ποὺ δὲν γνωρίζουν τὴν Ἑλλάδα λέμε, ὅτι ἡ Λευκάδα ἀποτελεῖ τόπον πραγματικῶς ἐξωτικόν...». ALAIN SCHARLIN Ὁδὸς Μουβὲν 18 Γενεύη. Ἐφημερὶς «ΕΛΒΕΤΙΑ» (LA SUISSE). Φύλλον Ἀριθ. 332. 27 Νοεμβρίου 1960. Σελὶς 21. «Ἕνας ὅρμος γεμᾶτος μυστηριακὴ γοητεία... Φθάνομε στὸ Νυδρί. Ἕνας ὅρμος ἀγκαλιασμένος ἀπὸ δαντελλένιες ἀμμουδιές, ἀπὸ πεῦκα, κυπαρίσσια καὶ ἐλιές...». Ἰδεώδης ὅρμος γιὰ θαλάσσιο ἀθλητισμό: Γιὰ ἱστιοπλοΐα, γιὰ θαλάσσιο σκί... ... Περιπλανᾶσαι μέσα σ’ ἕνα μικρὸ ἐπίγειο παράδεισο, εἶναι τὸ νησάκι τῆς Μαδουρῆς, ἐδῶ ποὺ ἔζησε καὶ ἔγραψε ὁ ποιητὴς Ἀριστ. Βαλαωρίτης». HILAIRE THEURILLAT Χιλαὶρ Τεριλλὰ Ἀριθμὸς φύλλου 294. Πέμπτη 20 Ὀκτωβρίου 1960. Σελὶς 3. Τίτλος: «ΗΛΙΟΣ 1960». «... Λευκάς, τὸ λαμπρότερο μαργαριτάρι στὸ περιδέραιο τῶν Ἰονίων Νήσων, ποὺ εἶναι δεμένο μὲ τὸ νῆμα τῶν Ὁμηρικῶν ἐτῶν...». «... Μιὰ πραγματικὴ Πολυνησία, ὁ Σκορπιός, ἡ Μαδουρή, ἡ Σπάρτη, δεκάδες νησάκια σκορπισμένα στὸ γαλάζιο ἀτλάζι τῆς Λευκαδίτικης θάλασσας...». FRANCOIS ENDERLIN Φρανσουὰ Ἐντερλὲν «Βῆμα τῆς Λωζάννης» (TRIBUNE DE LAUSANNE). Ἀριθ. φύλλου 297. Κυριακὴ 23 Ὀκτωβρίου 1960. Σελὶς 3. Τίτλος: «ΗΛΙΟΣ 1960». «... Γνωρίσατε ἕνα ἄγνωστο παράδεισο: Τὴν Λευκάδα, τὸ νησὶ τῶν ποιητῶν καὶ τῶν θρύλων!» «... Λευκάδα! ἡ πιὸ ἀντιπροσωπευτικὴ τῶν Ἰονίων Νήσων, ἐπιδιώκει καὶ ἐπιτυγχάνει θαυμασίως τὴν πρωτοτυπίαν...». «... Δύο παραδείγματα πρὸς μίμησιν: Ἡ τοπολατρεία τῶν Λευκαδίων, καὶ οἱ γιορτὲς τῆς Λόγου καὶ Τέχνης...». FRANCOIS ENDERLIN Φρανσουὰ Ἐντερλὲν «Νέα Ἐφημερὶς» τῆς Βέρνης (Γερμανόφων) ἀριθ. φύλλου 195. Τρίτη 22 Αὐγούστου 1961. Τίτλος: «Διεθνὴς Ἔκθεσις Εἰκαστικῶν στὴν Λευκάδα». «... μεγίστη ὑπῆρξεν ἡ ἐπιτυχία τῆς Αʹ Διεθνοῦς Ἐκθέσεως Ζωγραφικῆς στὴ Λευκάδα. Αὐστριακοί, Ἑλβετοί, Ἰταλοί, Ἕλληνες, καλλιτέχναι ἀριστεῖς τοῦ χρωστῆρος...». W. MARTIGNIONI Β. Μαρτινιόνι «Νέα Ἐφημερὶς» τῆς Βέρνης (Γερμανόφων) ἀριθ. φύλλου 207. Τρίτη 5 Σεπτεμβρίου 1961. «Ἡ Λευκάδα τὸ γραφικώτατο εἰδυλλιακὸ νησί, ἐφεδρεία τοῦ Μεσογειακοῦ Τουρισμοῦ... (ἡ ἐφεδρεία τοῦ τουρισμοῦ στὴ Μεσόγειο). W. MARTIGNIONI Β. Μαρτινιόνι Χαρακτηριστικὸν ἀκόμη τῆς μεγάλης προβολῆς τῆς Λευκάδος καὶ τῶν ἑορτῶν της καὶ τοῦ προκληθέντος ἐξ αὐτῶν ἐν Ἑλβετίᾳ ζωηροτάτου τουριστικοῦ ἐνδιαφέροντος εἶναι καὶ τὸ κατωτέρω ἔγγραφον τοῦ ἐν Βέρνῃ Ἕλληνος Πρέσβεως κ. Κωνσταντίνου Τριανταφυλλάκου πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Συλλόγου Λευκαδίων κ. Α. Τζεβελέκην ὑπὸ ἡμερομηνίαν 30.5.61. Ἐν ἀρχῇ πληροφορεῖ τὸν Σύλλογον ποῖοι ἐκ τῶν διακεκριμένων Ἑλβετῶν ζωγράφων θὰ μετάσχουν τῆς ἐν Λευκάδι διοργανωθείσης διεθνοῦς ἐκθέσεως, ὡς ἐπίσης καὶ ποῖοι ἀντιπρόσωποι τῶν μέσων ἐνημερώσεως τῆς κοινῆς γνώμης πρόκειται νὰ ἀφιχθοῦν καὶ καταλήγει: «Παρουσιάσθη ἀπροόπτως ἡ εὐκαιρία, ὅπως, παραλλήλως πρὸς τὴν διὰ τοῦ Τύπου προβολὴν τῶν ἐφετεινῶν ἑορτῶν Λόγου καὶ Τέχνης Λευκάδος πραγματοποιηθῇ συγχρόνως καὶ ἡ διὰ τῆς τηλεοράσεως προβολὴ αὐτῶν. Πρόκειται περὶ ἀνελπίστου εὐκαιρίας καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἐσπεύσαμεν νὰ τὴν ἀποδεχθῶμεν. Πρὸς ὑμετέραν πληροφορίαν προσθέτομεν, ὅτι ὑφίστανται ἐν Ἑλβετίᾳ δύο μόνον συστήματα τηλεοράσεως καὶ ὅτι κατὰ διάστημα προβάλλεται δι’ αὐτῶν μία ξένη χώρα, ἐπιλεγείσης τῆς Ἑλλάδος ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν ἑορτῶν Λόγου καὶ Τέχνης τῆς Λευκάδος. Θὰ ἤθελον νὰ ἐπισύρω τὴν ἡμετέραν προσοχὴν ἐπὶ τῆς παρουσιαζομένης ὅλως ἐξαιρετικῆς εὐκαιρίας προβολῆς τῆς ἡμετέρας νήσου καὶ τῆς Ἑλλάδος γενικώτερον. Ὁ διακεκριμένος συγγραφεὺς καὶ δημοσιογράφος, Διευθυντὴς τοῦ Ραδιοφωνικοῦ Σταθμοῦ τῆς Γενεύης κ. Ζὼρζ Χόφφμαν, προσκεκλημένος εἰς τὰς ἑορτὰς μέσῳ τῆς Βασιλικῆς Πρεσβείας τῆς Βέρνης, προσέφερε 2 εἰκοσάλεπτα ἐντυπώσεων καὶ κριτικῆς ἐκ τοῦ Ραδιοσταθμοῦ τῆς Γενεύης μὲ ταυτόχρονο ἀναμετάδοσιν ἐξ ὁλοκλήρου τοῦ ραδιοφωνικοῦ δικτύου τῆς Ἑλβετίας. Παραλλήλως ἐδημοσίευσε ἐκτενῶς τὰς ἐντυπώσεις του εἰς πολλὰς Ἑλβετικὰς ἐφημερίδας μὲ ταυτόχρονον δημοσίευσιν θαυμασίων φωτογραφιῶν, ποὺ ἐτράβηξεν ὁ ἴδιος, χαρακτηριστικῶν τοῦ Λευκαδικοῦ φυσικοῦ κάλλους... Εἰς σχετικὴν συνέντευξίν του πρὸς χρῆσιν τοῦ Ε.Ι.Ρ., τοῦ ὁποίου συνεργεῖον ἠχογραφήσεων καὶ ἐξωτερικῶν ἐκπομπῶν εὑρίσκετο εἰς Λευκάδα ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν ἑορτῶν, ἐτόνισε...... Θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐν συνεχείᾳ μερικὰ χαρακτηριστικὰ ἀποσπάσματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Τύπου. Εἶμαι εὐτυχὴς ποὺ μοῦ προσεφέρθη ἡ εὐκαιρία ν’ ἀνακαλύψω καὶ λέγω «ἀνακαλύψω» ἀφοῦ εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἔρχομαι στὴ Λευκάδα — αὐτὸ τὸν ἐπίγειο Παράδεισο. Θὰ ἤθελα ἐπίσης νὰ περιγράψω μὲ λίγα λόγια τὶς πρῶτες ταξιδιωτικὲς ἐντυπώσεις τοῦ ξένου, ὅταν ἔρχεται εἰς ἐπαφὴν μὲ αὐτὸ τὸ γεμᾶτο γοητεία νησί. Καὶ πρῶτα–πρῶτα ἔρχεται τὸ πλάτος τοῦ τοπίου ποὺ χαρίζει κάθε στιγμὴ ἀνεπάντεχες ἀποκαλύψεις, δένοντας τὶς χαρὲς τοῦ βουνοῦ μὲ τὴν πανοραματικὴ θέα τῶν γειτονικῶν νησιῶν καὶ τῶν ἐναλλασσομένων ὁριζόντων σὲ μιὰ ἀενάως κινουμένη θάλασσα. Ἐν συνεχείᾳ ἔρχεται ἡ εὐγένεια τοῦ Λευκαδίου λαοῦ, ἡ ἀδελφικὴ ὑποδοχή του, γεμάτη ἁπλότητα καὶ καλὴ πίστι μὲ μιὰ εἰλικρίνεια ποὺ αἰσθάνεσαι, ὅτι βγαίνει ἀπὸ τὴν καρδιά. Μέσα σὲ λίγες μέρες δημιουργοῦνται φιλίες στέρεες καὶ διαρκεῖς. Οἱ γιορτὲς Λευκάδος ἔχουν τὴν ἴδια σφραγῖδα ἀδελφικῆς ἁπλότητας καὶ εἶναι ἀφάνταστα πιὸ συμπαθητικὲς ἀπὸ μιὰ ὀργάνωση παγεροῦ καὶ ἄκαμπτου πρωτοκόλλου. Ἡ ποικιλία τους εἶναι πρὸς ἔπαινον τοῦ πνεύματος τῶν ὀργανωτῶν, ἐφ’ ὅσον περιλαμβάνουν ἐκθέσεις Καλῶν Τεχνῶν, διαλέξεις, χορούς, συναυλίες, θεατρικὲς παραστάσεις, ποὺ λαμβάνουν χώραν στὴν κεντρικὴ πλατεία τῆς πόλεως, ἐπιτυγχάνοντας μ’ αὐτὸ τὸν τρόπο μίαν ἀπ’ εὐθείας ἐπαφὴ γεμάτη ἀνθρωπιὰ ποὺ συναντᾶται σπάνια ἀλλοῦ. Κι’ αὐτὸ ποὺ κάνει ἐν τέλει ἐντύπωση, εἶναι ἡ ἀγάπη τῶν Λευκαδίων γιὰ τὴν μικρή τους πατρίδα καὶ ἡ πίστη τους στὸ μέλλον της. Ἔχουν δίκιο, γιατὶ μιὰ χώρα σὰν αὐτή, γεμάτη ἀκόμη ἀπὸ τὶς ἀναμνήσεις τῶν ἡρώων καὶ τῶν θεῶν, μιὰ γῆ ποὺ προσφέρει τοπία τέτοιας λαμπρότητας, μιὰ χώρα ὅπου ἡ ποίηση ἀνθίζει καὶ ἀναπηδᾶ αὐθόρμητα, ἀξίζει τὶς προσπάθειες ποὺ κάνουν γιὰ νὰ τὴν τοποθετήσουν στὴν πρώτη σειρὰ τῆς ὀμορφιᾶς καὶ τοῦ πνεύματος. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱ προσπάθειες ποὺ καταβάλλονται ἀπὸ 5ετίας ἀπὸ τὸν κ. Ἀντ. Τζεβελέκη ἐπάνω σ’ αὐτὴ τὴν εὐγενῆ ἰδέα θὰ κατανοηθοῦν καὶ θὰ ἐνισχυθοῦν. Ἡ τουριστικὴ ἀξία τῆς Λευκάδος ὡς κέντρον ἐκδρομικῶν ἐξορμήσεων, εἶναι ἀνυπολόγιστη καὶ ἀρκοῦν μερικὲς μόνον ἡμέρες διαμονῆς γιὰ νὰ καταστηθῇ κανεὶς ἀπὸ τὴν ἀτμόσφαιρα ποὺ βασιλεύει ἐκεῖ.

«Ἐλευθερία» Κυριακὴ 24 Αὐγούστου 1958

Φ. ΓΕΡΜΑΝΟΣ

Ταξίδι στὴ Λευκάδα Ἕνας ἀγνοημένος θησαυρὸς τῆς Ἑπτανήσου. Ἕνας τόπος ποὺ διατηρεῖ τουριστικὴ συνείδησι... ...Τὸ Φεστιβὰλ ἔγινε αἰτία νὰ γνωρίσουμε τὴ Λευκάδα ὅλοι ὅσοι δὲν τὴν ξέραμε. Τὸ νησὶ αὐτὸ τοῦ Ἰονίου ἦταν μιὰ ἐκθαμβωτικὴ ἔκπληξη. ...Ἐδῶ βλέπεις τὴν εὐλογία τοῦ Θεοῦ, ἀποτυπωμένη σ’ ένα ξεφάντωμα χρωμάτων. Τὸ πράσινο ριζώνει παντοῦ, τρυπᾶ τὸν βράχο, ξεπηδᾶ μέσα ἀπ’ τὴ θάλασσα. Εἶναι κἄτι ἀπίθανο καὶ συναρπαστικό. Μικρὲς τοῦφες πράσινου, εἰδυλλιακὰ καὶ χαριτωμένα νησάκια ἀγκαλιάζουν ὅλη σχεδὸν τὴν ἀνατολικὴ πλευρὰ τῆς Λευκάδος. Εἶναι ἡ Μαδουρή, ἡ πατρίδα τοῦ Ἀρ. Βαλαωρίτη, ὅπου σώζεται ἡ θερινὴ ἔπαυλη τοῦ ποιητῆ, ὁ Σκορπιός, ἡ Σπάρτη, τὸ Σκορπίδι, τὸ Χελῶνι. ...Ὡς χθὲς νόμιζα πὼς τὸ Κάπρι ἦταν τὸ πιὸ ὄμορφο μέρος ποὺ γνώρισα, ψιθύρισε μιὰ ξένη τῆς συντροφιᾶς μας, ἀλλὰ ἐδῶ ἔχω ἀπέναντί μου δύο, τρία, πέντε Κάπρι. Ἀνάμεσα στὰ Πριγκηπονήσια, στὴν Ἁγία Κυριακή, ὀρθώνεται ὁ τάφος τοῦ Γερμανοῦ ἀρχαιολόγου Νταίρπελντ ποὺ ἀπέδειξε σ’ ὅλο τὸν κόσμο, ὅτι ἡ ὁμηρικὴ Ἰθάκη δὲν ἦταν ἄλλη ἀπὸ τὴ Λευκάδα. Μὲ ἀφετηρία τὴ θεωρία αὐτὴ βρέθηκαν ὡς σήμερα στὴ Λευκάδα τὰ ἀνάκτορα τοῦ Ὀδυσσέα, πλῆθος πολυτίμων ἀντικειμένων, ἀνάμεσα στὰ ὁποῖα καὶ τὸ χρυσὸ περιδέραιο τῆς Πηνελόπης, τὰ λιβάδια στὰ ὁποῖα ἔβοσκε τὰ πρόβατά του ὁ Εὔμαιος, ὁ πιστὸς βοσκὸς τοῦ ὁμηρικοῦ ἥρωα κλπ. Ἀλλὰ ἐκεῖνο ποὺ εἶναι πράγματι θαυμάσιο εἶναι τὸ ἀνθρώπινο ὑλικὸ τοῦ νησιοῦ. Πουθενὰ ἀλλοῦ δὲν θὰ σφίξετε τόσο πολλὰ χέρια καὶ δὲν θὰ βρῆτε τόσες πόρτες ἀνοιχτὲς ὅσο στὴ Λευκάδα. Οἱ ἄνθρωποι ἐδῶ ἔχουν ἔμφυτη τουριστικὴ συνείδησι. Μίνως Ἀργυράκης — «Ἐλευθερία» 14.9.58, 4στηλο. Δημ. Σ. Λουκᾶτος — «Βῆμα» 17.8.58, 3στηλο. Χαρακτηριστικῶς γράφουν οἱ «Εἰκόνες», 22–28.9.58, 3 σελίδες: Τὸ νησὶ τῶν ποιητῶν ὀνομάζεται Λευκάδα. Σὲ κάθε βῆμα μιὰ ἔκπληξη ὀμορφιᾶς, μιὰ ἱστορία σφιχτοδεμένη μὲ τὸ θρῦλο. Ἕνας καινούργιος τουριστικὸς στόχος γεννήθηκε τὸ καλοκαῖρι αὐτό. Εἶναι ἡ Λευκάδα, τὸ νησὶ τῶν ποιητῶν, ἡ γῆ ποὺ γέννησε τὸ Βαλαωρίτη, τὸ Σικελιανό, τοὺς Ζαμπέλιους, τὸ Λευκάδιο Χέρν. Δύο χιλιάδες τουρίστες πέρασαν φέτος ἀπ’ τὴ Λευκάδα μὲ τὴν εὐκαιρία τοῦ Φεστιβὰλ Λόγου καὶ Τέχνης. Δυὸ χιλιάδες ξένοι ποὺ ἔγιναν μέσα σὲ 24 ὧρες πιστοὶ καὶ ἀφοσιωμένοι ἐραστὲς τῆς ὀμορφιᾶς της. Τσάτσος, Ἐκπολιτιστικὴ ἀποστολὴ τοῦ Τουρισμοῦ. «Ἐλευθερία», 31.8.58 Ἡ πνευματικὴ Ἐπαρχία Τῆς κ. Θάλειας Κολυβᾶ. Στὴ Λευκάδα οἱ γιορτὲς λόγου καὶ τέχνης συγκεντρώνουν κάθε χρόνον ἀνθρώπους τῶν γραμμάτων, καθηγητές, καλλιτέχνες, δημοσιογράφους, ἠθοποιούς, ποὺ ρίχνουν μὲ τὴ συμμετοχή τους μιὰ λάμψι ἀπάνω τους. Ἀναβιώνουν μὲ τὶς ἀναπαραστάσεις τῆς Λευκαδίτικης ἠθογραφίας τὴν Ἑπτανησιακὴ μουσική, τοὺς λαϊκοὺς χορούς, τὸ χωριάτικο γάμο, τὶς ἀγροτικὲς γιορτές, τὸ μῦθο καὶ τὴ γοητεία τοῦ νησιώτικου πολιτισμοῦ καὶ διατηροῦν τὴν πίστι τῶν νησιωτῶν στὴν ἱστορικὴ διάρκειά του καὶ τὴν ἀρραγῆ του παράδοσι. Ὁ δημοσιογράφος Σέλτζουϊκ στὶς ἐντυπώσεις ποὺ δημοσίευσε σὲ ξένο περιοδικὸ ἀπ’ τὸ χωριάτικο γάμο γράφει, ὅτι νόμιζε πὼς ἔβλεπε νὰ προχωρῇ κατ’ εὐθεῖαν μέσα ἀπ’ τοὺς αἰῶνες ἡ πομπὴ τῶν Παναθηναίων. Ἔχουν ἐπιπροσθέτως οἱ γιορτὲς αὐτὲς καὶ τὸ στοιχεῖο τῆς ὠφελημότητας, γιατὶ γίνονται ἀφορμὴ τῆς καλύτερης προπαγάνδας τοῦ τόπου μας. Ἐπίσης ὁ ἐκλεκτὸς φίλος τῆς Λευκάδος Διευθυντὴς Γραμμάτων καὶ Τεχνῶν τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας εἰς ἄρθρον του εἰς τὴν ἔγκυρον Τουριστικὴν Ἐπιθεώρησιν «Ἠώς», τονίζει: «Αὐτὸ τὸ νησὶ εἶναι ποὺ μᾶς ἀπησχόλησεν ἀπὸ κάμποσα χρόνια τώρα ἐντελῶς ἰδιαίτερα καὶ τοῦτο γιατὶ εἶχε μιὰ πρωτοβουλία πραγματικὰ ἀξιόλογη, μιὰ πρωτοβουλία ποὺ ἐρχόταν ἴσα–ἴσα σὲ μιὰ ὥρα κρίσης, σὲ μιὰ ὥρα ποὺ ἐδῶ ἰδιαίτερα στὴν Ἀθήνα ὅλοι πιστεύαμεν, ὅτι «ἐπ’ ἄρτῳ» μόνο «ζήσεται ἄνθρωπος». Τότε ἀκριβῶς ἀπὸ τὴ Λευκάδα, ἀκούσαμε κάποιο μήνυμα. Τὴ μεγάλη του σημασία μάλιστα καὶ εἰς τὴν ὡραία πλατεῖα τῆς Λευκάδας τὴν ἐπεσήμανα τότε, ὅταν εὐγενικὰ ἀπὸ τὸν Σύλλογο τῶν Λευκαδίων εἶχα προσκληθεῖ νὰ παραστῶ εἰς τὸ ἄνοιγμα τῶν «ἑορτῶν τοῦ Λόγου καὶ τῆς Τέχνης», ὅπως τὶς ὠνόμασεν ὁ Σύλλογος, αὐτὲς τὶς πανηγυρικὲς ἐκδηλώσεις, ποὺ ἄρχισαν εἰς τὴν Λευκάδα ἐδῶ καὶ κάμποσα χρόνια. Εἶπα δηλαδὴ πὼς περισσότερο κι’ ἀπὸ τὴ σημασία ποὺ εἶχε τοῦτο διὰ τὴ Λευκάδα, αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν εἶχε μίαν ἰδιαίτερη ξεχωριστὴ σημασία καὶ γιὰ ὅλη τὴν Ἑλλάδα γιατὶ ἦταν μιὰ φωνὴ ποὺ ἐρχόταν ἀπὸ τὴν ἐπαρχία καὶ ἔδινε ἕνα σύνθημα ξεσηκωμοῦ πνευματικοῦ τοῦ περιγύρου τῆς Ἑλλάδος, τῆς ἐπαρχίας». Κύριοι συνάδελφοι, παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀσχοληθῶ, δι’ ὀλίγων, μὲ δύο σημαντικά, κατὰ τὴν γνώμην μου, προβλήματα τῆς τουριστικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας, ὡς εἶναι ἡ προέκτασις τῆς τουριστικῆς περιόδου ἢ ὁ χειμερινὸς τουρισμὸς καὶ τὰ ληπτέα μέτρα πρὸς ἀντιμετώπισιν μεγάλης συρροῆς περιηγητῶν κατὰ τὰς περιόδους τῆς αἰχμῆς τῆς τουριστικῆς κινήσεως. Αʹ) Ἰδιαίτερα πρέπει νὰ καταβληθῇ προσπάθεια διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς τουριστικῆς κινήσεως ἐν Ἑλλάδι κατὰ τοὺς χειμερινοὺς μῆνας. Μολονότι ἡ κατανομὴ τῆς τουριστικῆς κινήσεως κατὰ μῆνας εἶναι καλυτέρα, ἐν Ἑλλάδι, ἀπ’ ὅτι εἰς τὰς περισσοτέρας Εὐρωπαϊκὰς χώρας, ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ ἀκολούθου συγκριτικοῦ πίνακος —ἐξ οὗ ἐμφαίνεται, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀπολαμβάνει 7μήνου τουριστικῆς περιόδου—, ἐν τούτοις, ὑπάρχει ἔδαφος ἀναπτύξεως τῆς τουριστικῆς κινήσεως κατὰ τοὺς χειμερινοὺς μῆνας, διὰ τῆς προβολῆς τοῦ θαυμασίου κλίματος. Ἡ νεκρὰ περίοδος αὕτη, καλύπτει τοὺς μῆνας Ἰανουάριον, Φεβρουάριον, Μάρτιον, Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον, οἱ ὁποῖοι συγκεντρώνουν τὸ ⅕ τῆς ἐτησίας κινήσεως. Ἡ χειμερινὴ τουριστικὴ κίνησις ἐμφανίζεται ὑπὸ δύο μορφάς: α) Ὡς κίνησις ἐκ τῶν βορειοτέρων καὶ ψυχροτέρων περιοχῶν πρὸς τὰς θερμοτέρας καὶ συγκεκριμένως πρὸς ὡρισμένας ἐκ τῶν ἀκτῶν τῆς Μεσογείου. β) Ὡς κίνησις πρὸς τὰς ὀρεινὰς περιοχὰς τῆς Κεντρικῆς ἰδίως Εὐρώπης πρὸς ἐπίδοσιν εἰς τὰ χειμερινὰ σπόρ. Κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀποβλέψωμεν σοβαρῶς εἰς τὰ χειμερινὰ σπὸρ καὶ μέσῳ τούτων ἐπιδίωξιν ἀναπτύξεως τουριστικῆς κινήσεως ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Λόγοι εἶναι ἡ σχετικὴ ἀκαταλληλότης τῶν ὀλίγων Ἑλληνικῶν ὀρεινῶν συγκροτημάτων — ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς περιοχὰς τῆς Κεντρικῆς Εὐρώπης — ἡ ἀβεβαιότης περὶ τὴν διάρκειαν καὶ τὴν ἔντασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ χειμῶνος, ἡ παντελὴς ἔλλειψις τῶν σχετικῶν ἐγκαταστάσεων καὶ ἡ μεγάλη ὁπωσδήποτε ἀπόστασις τῆς Ἑλλάδος ἐκ τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κέντρων. Τοὐναντίον προσπάθεια δύναται νὰ καταβληθῇ λίαν ἐπωφελῶς διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς χειμερινῆς τουριστικῆς κινήσεως, τῆς ἀποβλεπούσης εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν εἰδικῶν καιρικῶν συνθηκῶν (ὑψηλὸς μέσος ὅρος χειμερινῶν θερμοκρασιῶν, μειωμέναι βροχοπτώσεις, μεγίστη ἡλιοφάνεια) καὶ εὐνοϊκῶν κλιματολογικῶν ὅρων τῆς χώρας. Αὗται παρατηροῦνται εἰς ὁλόκληρον τὴν παράλιον καὶ νησιωτικὴν Ἑλλάδα, κυρίως ὅμως χαρακτηρίζουν τὸ Λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς καὶ τὴν ἀκτὴν τοῦ Σαρωνικοῦ, τὴν Ρόδον καὶ ὡρισμένας περιοχὰς τῆς Κρήτης. Διὰ νὰ εἶναι ἀποτελεσματικὴ ἡ προσπάθεια αὕτη εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ληφθοῦν εἰδικὰ μέτρα καὶ ὡς τοιαῦτα μέτρα προτείνομεν: 1) Παροχὴν εἰδικῶν οἰκονομικῶν διευκολύνσεων. Διὰ τὴν προσέλκυσιν τῶν ξένων κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ χειμῶνος δὲν ἀρκεῖ ἡ συνδρομὴ τῶν ἀναμφισβητήτων εὐνοϊκῶν κλιματολογικῶν συνθηκῶν καὶ ἡ προβολὴ διὰ τῆς διαφημίσεως τοῦ τουριστικοῦ ἐνδιαφέροντος τῆς χώρας, ἀλλὰ ἀπαιτεῖται ἡ δημιουργία ἰδιαιτέρως ἑλκυστικῶν προϋποθέσεων, ὡς νέου στοιχείου, δυναμένου νὰ προκαλέσῃ τὸ διεθνὲς ἐνδιαφέρον. Πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῇ, ὥστε τὸ ταξίδιον καὶ ἡ διαμονὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴν χειμερινὴν περίοδον, νὰ εἶναι σημαντικῶς εὐθηνοτέρα ἀπὸ τὴν θερινήν. Πρὸς τοῦτο δέον νὰ ἀναληφθῇ ἀπὸ τὸν Ε.Ο.Τ. προσπάθεια, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῶν διοικήσεων τῶν ἐπιχειρήσεων ξενοδοχείων, ἑστιατορίων κλπ., διὰ τὴν παροχὴν ἐκπτώσεων εἰς τοὺς ξένους ἐπισκέπτας ἐξικνουμένων μέχρι τοὐλάχιστον 30% ἐφ’ ὅλων τῶν τιμῶν ταξιδίου πρὸς Ἑλλάδα, διαμονῆς καὶ κινήσεως ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, διατροφῆς καὶ ἂν τοῦτο εἶναι δυνατὸν καὶ ἐπὶ τῶν ἀγορῶν ἀκόμη τῶν περιηγητῶν. Λόγῳ τῆς μειωμένης κινήσεως κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν, προβάλλει ἀφ’ ἑαυτοῦ τὸ συμφέρον τῶν ἐν λόγῳ ἐπιχειρήσεων, νὰ ἐνισχύσουν τὴν προσπάθειαν τοῦ Ε.Ο.Τ. 2) Ὀργάνωσις ψυχαγωγίας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ Τουριστικὰ Κέντρα ὑστεροῦν σοβαρῶς ἔναντι τῶν Εὐρωπαϊκῶν τοιούτων εἰς τὴν διάθεσιν μέσων ψυχαγωγίας χάριν τῶν περιηγητῶν, ἀκόμη καὶ αἱ Ἀθῆναι. Ἡ ἔλλειψις αὕτη κατὰ τοὺς θερινοὺς μῆνας δὲν ἀπετέλεσεν ἐμπόδιον σοβαρὸν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς τουριστικῆς κινήσεως, διότι οἱ ξένοι ἀπολαμβάνουν τὰς ἐκ τῆς φύσεως τῆς Ἑλλάδος ἀφειδῶς παρεχομένας τέρψεις (θάλασσαν, ἥλιον, φῶς, αἰθρίαν). Τὴν διαμονήν των, ἄλλωστε, ποικίλουν κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν καὶ διὰ περιηγήσεων εἰς τοὺς ἀρχαιολογικοὺς χώρους καὶ λοιπὰ ἀξιοθέατα σημεῖα τῆς χώρας. Κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ χειμῶνος, ὅμως, δὲν ὑφίστανται παρὰ εἰς μικρὸν βαθμὸν τὰ πλεονεκτήματα αὐτά. Ὅθεν προβάλλει ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη καταστρώσεως ἑνὸς πλήρους προγράμματος μέσων ψυχαγωγίας, ὥστε νὰ διαποικιλθῇ ἱκανοποιητικῶς τὸ πρόγραμμα διαμονῆς τῶν ξένων. 3) Εἰδικὴ διαφήμισις. Αὕτη παίζει πρωτεύοντα ρόλον διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς τουριστικῆς κινήσεως γενικῶς, ἐν προκειμένῳ, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, πρέπει νὰ κατανικήσῃ καὶ τοὺς δισταγμοὺς διὰ μίαν χειμερινὴν μετακίνησιν. Τὸ σύνθημα πρέπει νὰ εἶναι: «Ἐπισκεφθῆτε τὴν Ἑλλάδα μισοτιμῆς τὸν χειμῶνα». Εἰς τὰς δαπάνας μιᾶς ἀρτίας διαφημίσεως δέον, βεβαίως, νὰ συμβάλουν ἀναλόγως, ὅλαι αἱ ἐπιχειρήσεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερα προηγουμένως. Ἕνα δεύτερον σημαντικὸν πρόβλημα εἶναι ἡ λῆψις τῶν ἀναγκαίων μέτρων διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς μεγάλης συρροῆς ξένων περιηγητῶν κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν αἰχμῶν τῆς τουριστικῆς κινήσεως. Παρετηρήθη πράγματι, ὅτι κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν τουριστικὴν περίοδον, δὲν ἐπαρκεῖ ὁ ὑπάρχων ξενοδοχειακὸς ἐξοπλισμὸς διὰ νὰ καλύψῃ καὶ προκυπτούσας ἐκ τῆς συρροῆς αὐτῆς στεγαστικὰς ἀνάγκας. Παρίσταται, συνεπῶς, ἀνάγκη καταστρώσεως ἑνὸς ἐπιμελημένου προγράμματος στεγάσεως ηὐξημένου ἀριθμοῦ περιηγητῶν εἰς καταλύματα πλὴν ξενοδοχείων, τουτέστιν εἰς δωμάτια ἰδιωτικῶν κατοικιῶν. Τὸ σύστημα τοῦτο λειτουργεῖ πλήρως ὡργανωμένον καὶ ἐλεγχόμενον ὑπὸ τῆς Τουριστικῆς Ἀστυνομίας, εἰς τὰ μεγάλα τουριστικὰ κέντρα τῆς Εὐρώπης. Διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ προγράμματος αὐτοῦ εἰς ὅλα, τὰ ἐπαρχιακὰ κυρίως, τουριστικὰ κέντρα τῆς χώρας, ἐπιβάλλεται ἡ χορήγησις, κατόπιν ἁπλῆς διαδικασίας, μικρῶν δανείων εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας καταλλήλων οἰκιῶν διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς ἐμφανίσεως καὶ τὸν ἐξοπλισμὸν τῶν δωματίων ποὺ προορίζονται γιὰ τοὺς ξένους μὲ ὅλα τὰ σύγχρονα μέσα ὑγιεινῆς. Οὕτω, διὰ μιᾶς δαπάνης παρέχεται ἡ δυνατότης ἐξασφαλίσεως εὐπρεποῦς καὶ εὐθηνῆς στέγης εἰς τοὺς ξένους περιηγητάς, ἀλλὰ συγχρόνως ἐνισχύεται σημαντικῶς τὸ εἰσόδημα τῆς Ἐπαρχίας. Θὰ ἠδύνατο, βεβαίως, κανεὶς κάμνων καλόπιστον κριτικήν, νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἐγένοντο σφάλματα εἰς τὴν ἐκτίμησιν αὐτήν, σχετικῶς μὲ τὰς περιοχάς, αἱ ὁποῖαι προεκάλουν ἐντονώτερον τουριστικὸν ἐνδιαφέρον, διεθνῶς ἢ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς χώρας, καὶ αἱ ὁποῖαι ἔπρεπεν, ὡς ἐκ τούτου, νὰ ἔχουν τὸ προβάδισμα εἰς τὸ πρόγραμμα ἔργων τοῦ Ε.Ο.Τ. καὶ ἀκόμη, ὅτι ἐγένετο ἄνισος κατανομὴ κατὰ περιοχὰς τῶν τεραστίων πράγματι πιστώσεων, αἵτινες διετέθησαν δι’ ἐκτέλεσιν τουριστικῶν ἔργων. Εἶναι ζήτημα προσωπικῆς ἐκτιμήσεως. Ἐνδεχομένως νὰ ἔγιναν σφάλματα. Τοῦτο εἶναι ἀνθρώπινον. Ὅταν ἔγινε μία τόσον τεραστία, μοναδικὴ δύναμαι νὰ εἴπω, προσπάθεια τουριστικῆς ἀναπτύξεως, εἰς τόσον ὀλίγον χρόνον, εἶναι φυσικόν, νὰ διεπράχθησαν καὶ λάθη. Τοῦτο ὅμως δὲν δύναται νὰ μειώσῃ τὴν ἀξίαν τοῦ συντελεσθέντος ἔργου. Καθῆκον ἡμῶν εἶναι νὰ ἐπισημάνωμεν τὰ σφάλματα αὐτὰ καὶ διὰ καλοπίστου καὶ ἐποικοδομητικῆς κριτικῆς νὰ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Ε.Ο.Τ. εἰς τὴν ἀρτιωτέραν κατάρτισιν καὶ ἐκτέλεσιν τοῦ τουριστικοῦ προγράμματος εἰς τὸ μέλλον. Κλείνων τὴν πρώτην μου ὁμιλίαν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐκφράζω τὴν εὐχήν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐξετάσῃ εὐμενῶς τὸ αἴτημα τοῦ λαοῦ τῆς Λευκάδος, ὅπως τοῦ παράσχῃ μὲ γενναιότητα τὰ οἰκονομικὰ καὶ τεχνικὰ μέσα διὰ νὰ προσφέρῃ τὴν πράγματι πολύτιμον πεῖραν του καὶ «τὸ Ἱερὸν Πῦρ» τῆς δημιουργικῆς ἰδέας καὶ τῆς προόδου ποὺ τὸν χαρακτηρίζει, διὰ τὴν τουριστικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Οἱ Λευκάδιοι, μὲ τὴν μέχρι τοῦδε προσφοράν τους εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουριστικοῦ πνεύματος ἐν Ἑλλάδι — ὡς προκύπτει ἀπὸ τὰ ἔγγραφα ποὺ ἀνέγνωσα ἐνώπιον τοῦ Σώματος — ἀπέδειξαν, ὅτι εἶναι ἄξιοι ἰδιαιτέρας προσοχῆς καὶ διὰ τὴν ἀμέριστον καὶ ἀπόλυτον συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Δημόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§123Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκφράζω τὴν λύπην μου, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγου, ἐχαρακτήρισε τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βασιλάτου περὶ τουρισμοῦ ὡς ἀτυχῆ. Ἡμεῖς, ὀφείλομεν χάριτας εἰς τὸν κ. Βασιλᾶτον διὰ τὴν ἐπιτυχῆ αὐτὴν ἐπερώτησιν καὶ περαιτέρω ὀφείλομεν χάριτας εἰς τοὺς σχόντας τὴν πρωτοβουλίαν γενικεύσεως τῆς συζητήσεως περὶ τουρισμοῦ, μεταξὺ τῶν ὁποίων περιλαμβάνεται καὶ ὁ ὑποφαινόμενος, διότι ἐδόθη ἡ εὐκαιρία εἰς ὅλους μας νὰ ἀναπτύξωμεν τὸ θέμα τοῦ τουρισμοῦ καὶ νὰ προβάλωμεν τὰς γραφικότητας, τὰς καλλονάς, καὶ τοὺς ἀνεκτιμήτους ἱστορικοὺς θησαυρούς, καὶ τὰς δυνατότητας τουριστικῆς ἀναπτύξεως τῶν περιφερειῶν μας, διαφωτίζοντες οὕτω τὸ θέμα, ἀλλὰ καὶ ἐλέγχοντες τὴν Κυβέρνησιν, δι’ ὡρισμένα σφάλματα, τὰ ὁποῖα διέπραξε κατὰ τὴν κατάστρωσιν καὶ ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος τουριστικῆς ἀναπτύξεως. Πολλοὶ ἐκ τῶν προλαλησάντων συναδέλφων ὡμίλησαν διὰ τὸ ἐνδιαφέρον ποὺ παρουσιάζουν αἱ περιφέρειαι των ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχαιολογικῆς καὶ μυθολογικῆς, τὰς ἐξύμνησαν καὶ ἐξέφρασαν τὸ παράπονόν των, ὅτι αἱ περιφέρειαι των δὲν ἔτυχον τῆς δεούσης προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μαλλιάκας εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν Μυτιλήνην πρέπει νὰ δοθῇ ἰδιαιτέρα προσοχή, διότι ἐκεῖ ἐγεννήθη ἡ Λεσβία Σαπφώ. Ὁ ἐπίσης ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βασιλᾶτος ὑπεστήριξε τὸ ἴδιον διὰ τὴν Κεφαλληνίαν, διότι ἐκεῖ ηὐτοκτόνησε καὶ ἐνεταφιάσθη ἡ Σαπφώ. Ὁ δὲ κ. Βοβολίνης ὁμιλῶν διὰ τὰ Κύθηρα, εἶπεν, ὅτι θὰ μᾶς ἀνεβάσῃ εἰς τοὺς αἰθέρας, διότι ἐκεῖ ἐγεννήθη ἡ Θεία Ἀφροδίτη!! Καὶ διερωτῶμαι ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ποῦ πρόκειται νὰ σᾶς ὁδηγήσω ὁμιλῶν διὰ τὸν Νομὸν Πιερίας, ὅπου δεσπόζουν τὰ δύο χιλιοτραγουδημένα βουνά, ὁ Ὄλυμπος μὲ τοὺς 12 Θεοὺς καὶ τὰ Πιέρια μὲ τὶς ἐννέα Πιερίδες Μοῦσες; Εἰς ποίους αἰθέρας καὶ εἰς ποῖα ὕψη τοῦ ἀπείρου πρέπει νὰ σᾶς ἀνεβάσω; Καὶ θὰ ἀντιληφθῆτε κατόπιν πόσον δίκαια πρέπει νὰ εἶναι τὰ παράπονά μου διὰ τὴν πλήρη ἐγκατάλειψιν τοῦ Νομοῦ Πιερίας, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ πρῶτος εἰς τὸν τουριστικὸν προγραμματισμόν. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ καθηγητὴς κ. Τσάτσος ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶπεν, ὅτι διετέθησαν 10 ἑκατομμύρια δραχμαὶ εἰς μίαν ξένην διαφημιστικὴν Εὐρωπαϊκὴν ἑταιρείαν διὰ τὴν διαφήμισιν τῆς χώρας μας εἰς τὴν Εὐρώπην. Εἶπεν ἐπίσης, ὅτι διετέθησαν ἄλλα 6 ἑκατομμύρια δραχμαὶ εἰς ἄλλην Ἀμερικανικὴν ἑταιρείαν διὰ τὴν διαφήμισιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Ἀμερικήν. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ κρίνω ἂν διετέθησαν καλῶς ἢ ὄχι. Ἐγὼ εἶμαι ἔνθερμος ὑποστηρικτὴς εὐρυτάτης διαφημίσεως τῆς χώρας μας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τὴν προσέλκυσιν περισσοτέρων τουριστῶν. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ λεχθῇ εἶναι, ὅτι διὰ τὴν διαφήμισιν τοῦ Ὀλύμπου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν αἱ ξέναι αὐταὶ ἑταιρεῖαι, αἱ ἀναλαβοῦσαι τὴν διαφήμισιν τῶν Ἑλληνικῶν τοπίων, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἐξοδέψουν οὔτε δραχμήν, διότι τὴν διαφήμισιν τοῦ Ὀλύμπου μὲ τοὺς δώδεκα θεοὺς καὶ τὴν Πιερίαν μὲ τὰς ἐννέα Πιερίδας μούσας τὴν ἔκαμον πρὸ χιλιετηρίδων ὅλοι οἱ ἀρχαῖοι συγγραφεῖς καὶ πρὸ παντὸς ὁ μέγας ποιητὴς τῆς ἀρχαιότητος ὁ Ὅμηρος μὲ τὴν «Ἰλιάδα» καὶ τὴν «Ὀδύσσειαν». Κατὰ τὴν φαντασίαν τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων καὶ τοῦ Ὁμήρου, ὁ Ὄλυμπος ἦτο ἡ κατοικία τῶν δώδεκα ἀθανάτων θεῶν καὶ ἐκεῖ ἐπάνω ἦτο τὸ Ἀνάκτορον «Ὁ Θρόνος τοῦ Διὸς» ποὺ ἐστηρίζετο εἰς τὴν ὑψηλότερη κορυφὴ καὶ οἱ κίονες ὑπεβαστάζοντο ἀπὸ τὰς ἄλλας χαμηλοτέρας κορυφάς. Καὶ ἀπ’ ἐκεῖ ἐπάνω ὁ Ζεὺς ἐξέπεμπε τὰς βροντάς, τὰς ἀστραπὰς καὶ τοὺς κεραυνούς, ἀλλὰ καὶ τὴν εὐλογίαν καὶ τὸν θάνατον. Ἐκεῖ ἀνὰ διετίαν οἱ Ἕλληνες ἀνήρχοντο καὶ εἰς τὸν βωμὸν ἔκαμνον προσφορὰς καὶ θυσίας. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς κουράσω, ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν περικοπὴν ἀπὸ τὴν Ὀδύσσειαν κατὰ μετάφρασιν τοῦ Πολυλᾶ. Ἐδῶ φέρει ἡ Ἀθηνᾶ προσερχομένη εἰς τὰ Ὀλύμπια Ἀνάκτορα τοῦ Διός, ὅπου ἐβασίλευε πλήρης εὐδία. Ἰδοὺ οἱ ὡραιότατοι αὐτοὶ στίχοι: «Αὐτὰ εἶπε κι’ ἀνεχώρησε ἡ γλαυκομάτα Ἀθηνᾶ. Στὸν Ὄλυμπο, στὴν ἄσειστη τῶν ἀθανάτων ἕδρα. Δὲν τὴν τινάζουν ἄνεμοι, μήτε βροχὲς τὴν δέρνουν. Μήτε χιονιὰ σιμώνει αὐτοῦ, μόν’ ἄπειρη γαλήνη. Ἀνέφελη καὶ λευκὸ φῶς ὁλοῦθε εἶναι χυμένο. Ἐκεῖ οἱ μάκαρες θεοὶ τέρπονται στὸν αἰῶνα». Κύριοι συνάδελφοι, χωρὶς νὰ θελήσω νὰ ὑποτιμήσω τὴν νοημοσύνην καὶ τὴν μόρφωσιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν μυθολογίαν δι’ ὀλίγων καὶ δι’ ὀλίγων εἰς τὴν Ἱστορίαν: Ὁ Ζεὺς κατὰ τὴν μυθολογίαν ἐγεννήθη ἀπὸ τὸν Κρόνον καὶ τὴν Ρέαν. Τὰ παιδιά, τὰ ὁποῖα ἐγέννα ἡ Ρέα, ὁ Κρόνος τὰ κατεβρόχθιζε καὶ τὰ ἐξηφάνιζε φοβούμενος μήπως ὅταν μεγαλώσουν τοῦ ἁρπάσουν τὸν θρόνον. Ἡ Ρέα ὅταν ἐγέννησε τὸν Δία, τὸν ἐφυγάδευσεν εἰς τὴν Κρήτην διὰ νὰ τὸν σώσῃ. Ὅταν μεγάλωσε ὁ Ζεὺς κατώρθωσε νὰ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὸν στόμαχον τοῦ Κρόνου καὶ τοὺς ὑπολοίπους ἀδελφούς του καὶ νὰ βασιλεύσῃ μαζί των εἰς τὸν Ὄλυμπον. Ἀπὸ τὸν παράνομον ἔρωτα τοῦ Διὸς μετὰ τῆς Μνημοσύνης ἐγεννήθησαν ἐντὸς ἐννέα ἡμερῶν αἱ ἐννέα Πιερίδες Μοῦσαι, προστάτιδες τῆς πνευματικῆς δημιουργίας καὶ ἦσαν αἱ ἑξῆς: 1) Ἡ Καλλιόπη, προστάτις τοῦ ἡρωϊκοῦ ἔπους καὶ μετέπειτα τῆς ρητορικῆς. 2) Ἡ Εὐτέρπη, προστάτις τῆς θελήσεως. 3) Ἡ Θάλεια, προστάτις τῆς βουκολικῆς ποιήσεως καὶ ἀργότερον τῆς κωμωδίας. 4) Ἡ Μελπομένη, προστάτις τῆς μουσικῆς. 5) Ἡ Τερψιχόρη, προστάτις τῆς ὀρχήσεως καὶ ἀργότερον τῆς λυρικῆς ποιήσεως 6) Ἡ Ἐρατώ, προστάτις τῆς ἐρωτοποιήσεως καὶ μάλιστα τοῦ ὑμεναίου. 7) Ἡ Πολύμνια, προστάτις τῶν θεϊκῶν ὕμνων. 8) Ἡ Οὐρανία, προστάτις τῆς ἀστρονομίας. 9) Ἡ Κλειώ, προστάτις τῆς ἱστορίας. Ὁ Ὄλυμπος ἔχει ἐπιβλητικότητα, καλλονὰς ἀσυλλήπτου μεγαλείου καὶ γραφικότητα ἀπαράμιλλον. Πρέπει δὲ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ ὑψηλότερα βουνὰ τῆς Εὐρώπης, διότι ἔχει ὑψόμετρον 3.000 περίπου μέτρα· εἶναι δὲ τὸ ὑψηλότερον βουνὸ εἰς τὴν Εὐρώπην ποὺ εἶναι τόσον κοντὰ εἰς τὴν θάλασσαν. Σχίζεται κατακόρυφα ἀπὸ τρεῖς μεγάλες χαράδρες, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ σπουδαιότερες εἶναι τοῦ «Παπᾶ Ρέμα» τῆς «Βροντοῦ» καὶ τοῦ «Ἐνιππέως» Λιτοχώρου. Θὰ σᾶς πῶ τὶ γράφει ὁ ἀκαδημαϊκὸς Ἠλίας Βενέζης γιὰ τὸν Ὄλυμπον προλογίζων ἕνα βιβλίον ἀναφερόμενον εἰς τὸν Ὄλυμπον. Ὁ Ἠλίας Βενέζης μὲ τὸν ἐκ Καλλιφορνίας κατακτητὴν τοῦ Βορείου Πόλου Φράνσις Φάρκιουαρ ἀνῆλθον μαζὶ εἰς τὸν Ὄλυμπον. Ὁ Φράνσις Φάρκιουαρ κατὰ τὴν πρώτην εἰς Ἑλλάδα ἐπίσκεψίν του τὸ 1914 ἀνέβηκε εἰς τὸν Ὄλυμπον, ἀλλὰ ὑστέρησε κατὰ 12 μέτρα διὰ νὰ κατακτήσῃ τὴν ὑψηλοτέραν του κορυφήν, τὸ Πάνθεον (Μύτικαν) ποὺ ἔχει 2.917 μέτρα ὕψος. Μετὰ 40 ὁλόκληρα χρόνια ξανάρχεται καὶ ξανανεβαίνει ὁ Φράνσις Φάρκιουαρ τὸν Ὄλυμπον μαζὶ μὲ τὸν Βενέζην. Καὶ ἰδοὺ πῶς περιγράφει ὁ Βενέζης τὴν δευτέραν ἀνάβασίν του μὲ τὸν διάσημον αὐτὸν ἀμερικανόν, ὁ ὁποῖος ἦλθεν ἐδῶ μαζὶ μὲ τὴν σύζυγόν του: «Ὁ Φράνσις Φάρκιουαρ, ὁ Ἀμερικανὸς ὀρειβάτης, δοκίμασεν ἀπ’ τοὺς πρώτους, στὰ 1914, ν’ ἀνεβῇ στὴν ψηλότερη κορφὴ τοῦ Ὀλύμπου. Εἶχε νομίσει τότε πὼς πάτησε τὴν κορφή. Ἀλλά, ὅπως ἀποδείχτηκε ἀργότερα, ἡ κορφὴ — ὁ Μύτικας — ἦταν δώδεκα μέτρα ψηλότερα ἀπὸ κεῖ ποὺ εἶχε φτάσει, καὶ ὁ Μπουασσονὰ καὶ ὁ Μπω–Μπωβὺ εἶχαν ἤδη προηγηθῇ. Ἀπὸ τότε ὁ Ὄλυμπος τὸν καλοῦσε νὰ γυρίσῃ. Σαράντα χρόνια ἀργότερα, σὰν ἔχασε τὸ παιδί του κι’ ἦταν πικραμένος ἕως θανάτου, πῆρε τὴν γυναίκα του, ξεκίνησαν ἀπ’ τὴ μακρινὴ Καλιφόρνια, καὶ ἦρθαν στὴν Ἑλλάδα γιὰ ν’ ἀνεβῇ ξανὰ στὸν Ὄλυμπο, νὰ κερδίσῃ τὰ δώδεκα μέτρα ποὺ τοῦ ἔλειπαν. Νὰ ἦταν ἄραγε γι’ αὐτό; Γιὰ τὰ δώδεκα μέτρα; Καθὼς καθόμαστε στὸ καταφύγιο τοῦ Ὀλύμπου, οἱ δυό μας, κοιτάζοντας ἀπὸ πάνω μας τὸ Στεφάνι καὶ τὸ Μύτικα ποὺ ἔμελλε νὰ φτάσουμε τὴν ἄλλη μέρα, τὸν ρώτησα: —Γιατὶ ἤρθατε τώρα, στὴ λύπη σας, στὸν Ὄλυμπο; Ἤρθατε γιὰ τὰ δώδεκα μέτρα; Ἤρθατε γιὰ νὰ ξεχάσετε; Δὲν ἀποκρινόταν. Γύρισα, τὸν κοίταξα. Ὁ ἄνθρωπος ἔκλαιγε. Σιγανά, διακριτικά, αὐτὸς ποὺ εἶχε κερδίσει τὸν Βόρειο Πόλο, ποὺ εἶχε ἀνεβῆ στὰ Ἱμαλάϊα, ἔκλαιγε. Θέλησα νὰ ζητήσω συγγνώμην. Ὄχι, εἶπε. Ἐγὼ λυποῦμαι ποὺ δὲν μπόρεσα νὰ ἐπιβληθῶ στὸν ἑαυτό μου. Ὄχι, δὲν ἦρθα νὰ ξεχάσω. Ἦρθα νὰ καταλάβω. Μὲς στὴν ὀμορφιὰ τοῦ Ὀλύμπου, μὲς στὴν ὀμορφιὰ τῶν ἁπλῶν ἀνθρώπων, ἡ Μάρτζορυ κι’ ἐγώ, τώρα ποὺ εἴμαστε λυπημένοι, ἤρθαμε νὰ καταλάβουμε τὸν ἄνθρωπο. Κάτω ἀπ’ τὰ αἰώνια πράγματα, ἀπ’ τὴν αἰώνια ὠμορφιά, νὰ ἐξηγήσουμε τὴ μοῖρα. Ὄχι νὰ ξεχάσουμε. Νὰ ἐννοήσουμε. Εἶπε καὶ κοίταξε ψηλὰ τοὺς γυμνοὺς βράχους. Καὶ ὁλοένα γαλήνευε. Εἶδε τὸν Ὅμηρο ποὺ εἶχα μαζί μου. —Διαβάστε μου λίγους στίχους παρεκάλεσε. Τοῦ διάβασα, κάτω ἀπ’ τὸ Θρόνο τοῦ Διός, τοὺς πρώτους στίχους τοῦ Θʹ τῆς Ἰλιάδας. Ἔλεγαν οἱ στίχοι γιὰ μιὰν αὐγὴ στὸν «νιφόεντα» Ὄλυμπον ποὺ εἶχαν σύναξη οἱ Θεοί, καὶ ὁ λόγος ἦταν γιὰ κἄτι πανάρχαιους χρόνους τῶν Ἑλλήνων, γιὰ κἄτι ρουσφέτια τῶν Θεῶν πρὸς Δαναοὺς καὶ Τρῶες, γιὰ κἄτι ξεσυνερίσματα καὶ κἄτι φοβέρες τοῦ Δία —γιὰ ὅλα ποὺ εἶχαν γίνει ποίηση καὶ αἰωνιότητα. Ὁ Ὄλυμπος, ἔτσι, τὴν ὥρα αὐτὴ ποὺ ὁλοένα γύρω μας κατέβαιναν οἱ σκιές, γινόταν ταυτόσημος μὲ τὸν Ὅμηρο, γινόταν πνευματικὴ αἰωνιότητα». Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Ὄλυμπος, ἔχει καὶ νεωτέραν ἱστορίαν, διότι εἰς τὸν Ὄλυμπον κατέφευγον οἱ ἀγωνισταὶ τῆς ἐλευθερίας καὶ τὸν ἐχρησιμοποίουν ὡς καταφύγιον καὶ ὡς ὁρμητήριον. Ἐκεῖ ἔδρασαν ὁ Βλαχάβας, ὁ Λάππας, ὁ Γιωργάκης Ὀλύμπιος καὶ τόσοι ἄλλοι ἀρματωλοὶ καὶ κλέπτες. Πρωτεύουσα τοῦ Νομοῦ Πιερίας εἶναι ἡ ὄμορφη Κατερίνη μὲ τὸ μαγευτικὸ πάρκο της καὶ τὸν φιλόπονο καὶ φιλοπρόοδο λαό της. Ἡ Κατερίνη ἔχει 35.000 περίπου κατοίκους καὶ εἶναι μία ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες πόλεις τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Ἀπ’ ἐδῶ διέρχονται οἱ περιηγηταὶ καὶ οἱ τουρίστες προκειμένου νὰ ἐπισκεφθοῦν τὸν Ὄλυμπον, τὸ Ἀρχαῖον Δῖον ποὺ κεῖται πλησίον τῆς Μαλαθριᾶς καὶ ἔχει ἀξιόλογα ἀρχαιολογικὰ εὑρήματα, τὴν Βροντοῦ μὲ τὴν Ἁγίαν Κόρην, κειμένην εἰς χαράρδαν ποὺ ὀργιάζει ἡ φύσις καὶ τὴν Ἁγίαν Τριάδα, κτισμένη εἰς ἀπότομον βράχον ποὺ καταλαμβάνει ἴλιγγος τὸν κάθε προσκυνητή, τὰ ἐπὶ τῶν Πιερίων χωριὰ Ἅγιος Δημήτριος, Μηλιά, Ρητίνη, Μοσχοπόταμος, Λόφος κ.π.ἄ. Ἐδῶ πολλὰ ἔχει κάμει ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία καὶ πρὸ παντὸς ὁ ἀκούραστος, ἀξιαγάπητος καὶ βαθυστόχαστος Μητροπολίτης Κίτρους κ. Βαρνάβας. Δυστυχῶς, ὅμως, ἀπὸ μέρους τοῦ Κράτους οὐδεμία τουριστικὴ σημασία ἐδόθη εἰς τὴν Κατερίνην καὶ δὲν ὑπάρχει οὔτε τουριστικὸς ξενών, οὔτε τουριστικὸν ξενοδοχεῖον οὔτε κανὲν ἄλο τουριστικὸν ἔργον. Οἱ ξένοι ἐπισκεπτόμενοι τὴν Κατερίνην καὶ μὴ δυνάμενοι νὰ ἐξασφαλίσουν μίαν ἄνετον διαμονὴν καὶ διανυκτέρευσιν, ἐξαναγκάζονται νὰ ἐπιστρέψουν ὁλοταχῶς πρὸς Θεσσαλονίκην ἢ Ἀθήνας. Ὀλίγα χιλιόμετρα ἀπὸ τὴν Κατερίνην ἐκτείνεται ἡ ὑπέροχη ἀκρογιαλιὰ τῆς παραλίας τῆς Κατερίνης μὲ τὴν βελούδινη ἀμμουδιὰ καὶ τὴν γαλήνια θάλασσα, ποὺ οὐδαμοῦ τῆς Ἑλλάδος συναντᾶ κανείς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως κ. Μακρῆς, ὅταν, πρὸ 2ετίας περίπου, ἐπεσκέφθη τὴν Κατερίνην καὶ τὴν παραλίαν της, ἔμεινεν ἐκστατικὸς καὶ ἔκθαμβος καὶ ἐξεφράσθη μὲ τὰ κολακευτικώτερα λόγια γιὰ τὴν ἀκρογιαλιὰ τῆς Κατερίνης καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Νομοῦ. Ἀλλὰ μία μεγάλη προϋπόθεσις διὰ νὰ ὑπάρξῃ τουρισμὸς εἰς τὸν Νομὸν Πιερίας, εἶναι νὰ ἐπεκταθῇ εἰς τὸν Νομὸν τὸ δίκτυον τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ, διότι εἶναι αἶσχος νὰ μὴ ἀπολαμβάνῃ ἀκόμη ὁ Νομὸς Πιερίας τὸ ἠλεκτρικὸ ρεῦμα, ποὺ τὸ ἀπολαμβάνουν ὅλαι σχεδὸν αἱ περιφέρειαι τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας. Ἀλλὰ γιὰ νὰ ἀνέλθῃ ὁ τουρίστας εἰς τὸν Ὄλυμπον, ἐὰν θέλῃ νὰ συντομεύσῃ τὴν διαδρομὴν καὶ ν’ ἀπολαύσῃ ταὐτόχρονα ὡλοκληρωμένο τὸ φυσικὸ μεγαλεῖο τοῦ Ὀλύμπου πρέπει νὰ προτιμήσῃ τὴν ἄνοδον ἀπὸ τὸ Λιτόχωρον. Τὸ Λιτόχωρον, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι μία γραφικὴ κωμόπολις 7.000 κατοίκων περίπου κτισμένη στοὺς πρόποδας τοῦ Ὀλύμπου καὶ λούζεται ἀπὸ τὸ ὀξυγόνο τοῦ Ὀλύμπου κι’ ἀπὸ τὴν αὔρα τοῦ Θερμαϊκοῦ κόλπου καὶ σᾶν ἕνα καταγάλανο χαλὶ ἁπλώνεται μπροστά του. Δίπλα του περνάει ὁ Ἐνιπέας ποὺ τὸ νανουρίζει μὲ τὰ γάργαρα νερά του ποὺ κατεβαίνουν ἀπὸ τὶς κορυφὲς τοῦ Ὀλύμπου. Τὸ Λιτόχωρο ἔχει φυσικὲς καλλονὲς ἀσυλήπτου μεγαλείου καὶ ὡραιότητος. Εἶναι ἰδεώδης τόπος παραθερισμοῦ γιατὶ συνδυάζει βουνὸ καὶ θάλασσα. Οἱ κάτοικοι τοῦ Λιτοχώρου εἶναι εὐγενικοί, φιλόξενοι καὶ ἐξαιρετικὰ φιλοπρόοδοι. Εἶναι γεννημένοι γιὰ τουρισμὸ γιατὶ οἱ περισσότεροι ἔχουν ξενητευθῆ καὶ γνώρισαν κι’ ἄλλα μέρη κι’ ἄλλους τόπους. Ἄλλοτε ἤκμαζεν ἐκεῖ ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία καὶ εἶχαν οἱ Λιτοχωρινοὶ πάμπολλα ἰδιόκτητα καράβια μὲ καπεταναίους καὶ ναῦτες, Λιτοχωρινοὺς ποὺ διέσχιζαν ἀτρόμητοι τοὺς ὠκεανούς. Ἐκεῖ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία μὲ ἐπικεφαλῆς ἕνα ρέκτη Πρόεδρο τῆς Κοινότητος κι’ ἕνα δραστηριότατο Κοινοτικὸ Συμβούλιο καταβάλλει κάθε προσπάθεια εἰς τὸν τομέα τουρισμοῦ γιὰ νὰ συγκρατήσῃ τοὺς τουρίστας καὶ ἀξίζει νὰ ἀπονείμωμεν πρὸς τὸν φιλοπρόοδον αὐτὸν λαὸν τοῦ Λιτοχώρου δημόσιον ἔπαινον. Ἔχει ἐπίσης τὸ Λιτόχωρον μίαν παροικίαν προοδευτικῶν ὁμογενῶν στὴν Ἀμερική, ἡ ὁποία τὸ φροντίζει καὶ τὸ ἐνισχύει παντοιοτρόπως. Ἀλλὰ τὸ Λιτόχωρον ἔχει καὶ ἱστορίαν ἐθνικῆς δράσεως, ὅσον ὀλίγα μέρη τῆς Ἑλλάδος ἔχουν. Λιτοχωρίτης ἦτο ὁ γενναῖος ὁπλαρχηγὸς Λάππας ποὺ ὑπῆρξε στὴν ἀρχὴ πρωτοπαλλήκαρο τοῦ καπετὰν Ζήδρου, ποὺ τοὺς ἀπεθανάτισεν ἡ λαϊκὴ μοῦσα. Καὶ ἐκεῖ στὸ Λιτόχωρο ἐγκατεστάθη ἡ προσωρινὴ ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις καὶ τὸ Ἀρχηγεῖον της, τὸ 1878 μὲ Πρόεδρον τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως τὸν Λιτοχωρινὸν Εὐάγγελον Κουρβάγκον καὶ ἀπ’ ἐκεῖ διὰ προκηρύξεως πρὸς τὰς Εὐρωπαϊκὰς δυνάμεις ἐζητήθη ἡ ἕνωσις τῆς Μακεδονίας μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. Καὶ ἐκεῖ κοντὰ εἰς τὸ Λιτόχωρον εἶναι καὶ ἡ μονὴ τοῦ Ἁγίου Διονυσίου ποὺ κατὰ τοὺς χρόνους τῆς σκλαβιᾶς ὑπῆρξε πνευματικὸς καὶ χριστιανικὸς φάρος καὶ καταφύγιον τῶν καταδιωκομένων. Εὑρισκόμενος λοιπὸν κανεὶς εἰς τὸ μαγευτικὸν αὐτὸ Λιτόχωρον μὲ τὴν τόσην λαμπρὰν ἱστορίαν, μὲ τὰ ἀσύλληπτα θέλγητρα καὶ ἀτενίζων τὸν γιγαντιαῖον καὶ μεγαλοπρεπῆ Ὄλυμπον μὲ τὰς ἀποτόμους χαράδρας καὶ κάτω τὴν ἤρεμη καὶ καταγάλανη θάλασσα, νομίζει, ὅτι μεταρσιοῦται εἰς τὸ ἄπειρον καὶ ἐγγίζει τὸν Ὕψιστον! Δυστυχῶς ὅμως αὐτὸ τὸ Λιτόχωρον, τοῦ ὁποίου ἀμυδρὰν εἰκόνα σᾶς ἔδωσα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι τελείως ἐγκαταλελειμμένον ἀπὸ τουριστικῆς ἀναπτύξεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους καὶ δὲν ὑπάρχει ἕνα τουριστικὸν περίπτερον, ἕνας τουριστικὸς ξενών, μία βεράντα, ἕνα τουριστικὸν ξενοδοχεῖον ἢ μοτὲλ ποὺ νὰ παρέχῃ κἄποιαν ἄνεσιν εἰς τοὺς τουρίστας. Καὶ νὰ σκεφθῇ κανείς, ὅτι προκειμένου ὁ ὀρειβάτης νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸν Ὄλυμπον θὰ πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ διανυκτερεύσῃ τὴν νύκτα εἰς τὸ Λιτόχωρον διὰ νὰ ξεκινήσῃ πολὺ πρωῒ διὰ τὸν Ὄλυμπον. Καὶ θὰ πρέπει ἀκόμη τὸ ἑσπέρας ἀργὰ ποὺ θὰ ἐπιστρέψῃ ἀπὸ τὸν Ὄλυμπον νὰ μπορῇ νὰ παραμείνῃ εἰς τὸ Λιτόχωρον. Ἀλλὰ τώρα ποῦ νὰ διαμείνῃ; Ἀναγκάζεται καὶ ἐπιστρέφει τὸ βράδυ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Μὲ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ θὰ ἠδύναντο νὰ ἀποζήσουν καὶ οἱ πτωχοὶ κάτοικοι πωλοῦντες τὸ γάλα, τὸ αὐγό, τὸ κοτόπουλο καὶ θὰ ὠφελεῖτο πρὸ παντὸς ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία. Ἔχει δὲ τὸ Λιτόχωρον λίγα χιλιόμετρα πιὸ κάτω μία ὑπέροχη ἀκρογιαλιά, ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ γίνῃ πολιτισμένη πλάζ, ὥστε οἱ ξένοι κατεβαίνοντας ἀπὸ τὸν Ὄλυμπον, νὰ κάμνουν μὲ ἄνεσιν τὸ μπάνιο τους. Εἶναι ὑπέροχη ἡ θάλασα καὶ ἡ ἀμμουδιὰ τῆς Πλάκας, τῆς Δρίτσας καὶ τῆς παραλίας τοῦ Σταθμοῦ Λιτοχώρου. Καὶ θὰ πρέπει ἀνακηρυσσόμενον τὸ Λιτόχωρο, σὲ τουριστικὸ κέντρο νὰ προαχθῇ ταυτοχρόνως ἀπὸ Κοινότητα εἰς Δῆμον, διότι εἶναι μειονεκτικὸν διὰ τὸν ὑπερήφανον λαὸν τοῦ Λιτοχώρου νὰ μὴ ἔχῃ γίνει ἀκόμη Δῆμος μὲ πληθυσμὸν πολὺ περισσότερον ἄλλων κωμοπόλεων τοῦ Κράτους. Ἄλλα ἐξαίρετα παραθεριστικὰ κέντρα μὲ ἀξιόλογον τουριστικὴν ἀξίαν εἶναι τὰ ἑξῆς παραθαλάσσια χωρία τῆς Πιερίας: Ξεκινῶντας ἀπὸ τὰ Τέμπη πρὸς Θεσσαλονίκην συναντῶμεν κατὰ πρῶτον τὸν Πλαταμῶνα. Ἐδῶ ὑπάρχει πλουσία βλάστησις καὶ συνδυάζεται βουνὸ καὶ θάλασσα. Ἰδεώδης τόπος παραθερισμοῦ, ὅπου καταφθάνουν τὸ καλοκαῖρι κατὰ ἑκατοντάδας οἱ Κατερινιῶται, οἱ Λαρισινοὶ καὶ οἱ Θεσσαλονικεῖς καὶ ὅπου ἠγόρασεν οἰκόπεδο διὰ νὰ κτίσῃ βίλλαν καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Ροδόπουλος διὰ νὰ παραθερίζῃ. Λίγο πιὸ πέρα συναντῶμεν τὴν Λεπτοκαρυὰν μὲ μιὰ ἰδεώδη ἀκρογιαλιὰ ποὺ ἤρχισε νὰ τραβάῃ πολὺ κόσμον, διότι ἔχει ἀσύλληπτα προσόντα. Ἡ παραλία ἐπίσης τῆς Κατερίνης ἔχει βελούδινη ἀμμουδιὰ καὶ ὁ Μακρύγιαλος, ἡ Μεθώνη καὶ ἡ Ἁγ. Ἀγαθάποτος ἔχουν ἰδεωδεστέραν θάλασσα, ὅπου κατακλύζονται καθημερινῶς τὸ καλοκαῖρι ἀπὸ τοὺς μεσογείους κατοίκους τῆς Βερροίας, τῶν Γιαννιτσῶν, τῆς Κοζάνης καὶ πολλῶν ἄλλων χωρίων καὶ πόλεων. Δυστυχῶς καὶ εἰς αὐτὰ τὰ χωρία οὐδὲν τουριστικὸν ἐνδιαφέρον ἐπεδείχθη καὶ κανὲν ἀξιόλογον ἔργον ἔγινε. Κινοῦνται μόνον μὲ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν.

§124Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Θέλω νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν πρὸς τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφον. Κατ’ ἀρχὴν πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἰς ὅσα ὑπεστήριξεν ὁ κ. Δημόπουλος ἔχει δίκαιον. Ἡ περιφέρειά του ἐν τῷ συνόλῳ της σχεδὸν εἶναι πρωτοφανοῦς τουριστικοῦ ἐνδιαφέροντος. Πρῶτον, λόγῳ τῶν φυσικῶν καλλονῶν ποὺ ἔχει ὁλόκληρος ἡ περιφέρεια τῆς Κατερίνης. Δεύτερον, λόγῳ τοῦ Ὀλύμπου, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ κλασσικὴν περιοχὴν πρὸς ἐκπλήρωσιν διεθνοῦς τουριστικοῦ ἐνδιαφέροντος. Ἐπίσης ἔχει δίκαιον καὶ εἰς τὸ δεύτερον κεφάλαιον, ὅτι δηλαδὴ εἰς τὴν περιοχὴν Κατερίνης ἐκδήλωσις σοβαροῦ τουριστικοῦ ἐνδιαφέροντος, δὲν ὑπάρχει μέχρι σήμερον, οὔτε καὶ εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Ὀλύμπου εἰδικώτερον. Πρέπει νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν ποῦ ὀφείλεται τὸ φαινόμενον καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ δώσω καὶ μίαν πληροφορίαν. Κατὰ τὴν ἀξιοποίησιν τὴν τουριστικὴν τῆς περιοχῆς Κατερίνης, ἐπίκεντρον αὐτῆς θὰ εἶναι ὁ Ὄλυμπος, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε. Ἡ ἀξιοποίησις ὅμως τοῦ Ὀλύμπου, εἶναι ἀπὸ τὰς πλέον λεπτὰς τουριστικὰς προσπαθείας ποὺ θὰ καταβληθοῦν. Αὐτὴ ἡ προσπάθεια δὲν ἤρχισε, διότι ὁ Ὄλυμπος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀξιοποιηθῇ πρὶν συνδεθῇ ὁδικῶς μὲ τὴν Εὐρώπην. Εἶναι γνωστόν, ὅτι μέχρι πρὸ ὀλίγων μηνῶν ἡ Γιουγκοσλαυΐα δὲν ἀπεφάσιζε νὰ ἀποπερατώσῃ τὸν αὐτοκινητόδρομον, ὁ ὁποῖος συνδέει τὴν Ἑλλάδα μὲ τὴν Εὐρώπην. Καὶ ἐγὼ πιστεύω σήμερον καὶ οἱ προκάτοχοί μου προφανῶς ἐπίστευον, ἂν ὁδικῶς δὲν συνδεθῇ ἡ Μακεδονία καὶ ὁ Ὄλυμπος μὲ τὴν Εὐρώπην, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν μὲ τὸ ἐνδιαφέρον ποὺ παρουσιάζουν αἱ ἀκταὶ τῆς Ἀττικῆς νὰ παρασυρθῇ μεγάλο κῦμα Εὐρωπαίων, κινουμένων ἀπὸ θαλάσσης εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν. Δοθέντος, ὅτι ὁ Ὄλυμπος ἔχει μυθολογικὴν τουριστικὴν σημασίαν. Δὲν ἔχει ὅμως συγκεκριμένα μνημεῖα ἀρχαιολογικά. Ἑπομένως, οἱ ἐνδιαφερόμενοι δι’ ἀρχαιολογικὰ μνημεῖα εὑρίσκουν ταῦτα εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ τὴν ὑπόλοιπον Ἑλλάδα. Οἱ δὲ ἀναζητοῦντες ἀκτὰς εὑρίσκουν ταύτας καὶ εἰς ἄλλας περιοχὰς τῆς Ἑλλάδος. Θὰ ἦτο λοιπὸν πολὺ δύσκολον νὰ ὑπολογίζῃ κανεὶς εἰς τουρίστας τοῦ Ὀλύμπου, ἐρχομένους ἀπὸ θαλάσσης. Ἔπρεπεν ἀπαραιτήτως νὰ ἔχῃ προηγηθῆ ἡ σύνδεσίς μας ἡ ὁδικὴ μὲ τὴν Εὐρώπην. Ἤδη ἡ σύνδεσίς μας ἐπῆλθε καὶ ἀμέσως ἐδόθη ἐντολὴ νὰ μελετηθῇ ὁλόκληρον τὸ συγκρότημα τοῦ Ὀλύμπου μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτει ὁ Ε.Ο.Τ. καὶ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκισμοῦ νὰ γίνῃ μία διαγραφὴ τῶν προϋποθέσεων ἐκμεταλλεύσεως τοῦ Ὀλύμπου.

§125Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Διατὶ δὲν προτιμᾶτε τὸν δρόμον τοῦ Μετσόβου, ἀφοῦ γνωρίζετε, ὅτι ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν ἔρχεται τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν τουριστῶν.

§126Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Πιστεύω, ὅτι ὅταν φθάσῃ ἕνας τουρίστας εἰς τὴν Ἤπειρον, εἶναι εὐκολώτερον νὰ παρεκκλίνῃ πρὸς τὴν Πελοπόννησον μὲ τὸ εὐρὺ τουριστικὸν ἐνδιαφέρον ποὺ ἔχει. Εἶναι ἐπίσης δυνατὸν νὰ θέλῃ νὰ ἔλθῃ εἰς τὰς Ἀθήνας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζουν ἐξαιρετικὸν ἐνδιαφέρον διὰ τὸν ξένον, διότι συνδυάζουν τὰ μνημεῖα, τὰς φυσικὰς καλλονὰς καὶ τὰς θαλασσίας ἀκτάς.

§127Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἶχε γίνει, κ. Ὑπουργέ, τὸ 1957 μία εὐρεῖα σύσκεψις εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Βιομηχανικῶν Σπουδῶν, μεταξὺ πολλῶν ἁρμοδίων καὶ ἐγκύρων παραγόντων διὰ τὸν τουρισμὸν ἐν οἷς καθηγηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου, ὁ Πρόεδρος τοῦ Ε.Ο.Τ. καὶ ἄλλοι καὶ ἐξητάσθη ἐν πλάτει τὸ θέμα, ἀπὸ ποῖον σημεῖον τῆς Ἑλλάδος θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθουν πολλοὶ τουρίσται καὶ ὅλοι κατέληξαν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ μέρος αὐτὸ εἶναι ἡ Ἡγουμενίτσα, διότι ἡ Ἑλλὰς τὸν τουρισμόν της τὸν περιμένει ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν. Καὶ ἐλέχθη τότε καὶ ὑπεστηρίχθη, ὅτι εἶναι ἀσύμφορον διὰ τοὺς τουρίστας νὰ κάνουν τὸν μέσῳ Γιουγκοσλαυΐας μεγάλον κύκλον διὰ νὰ ἔλθουν εἰς Ἑλλάδα, ἐνῷ μὲ τὸ φέρυ–μπὼτ εἶναι συντομώτερον καὶ οἰκονομικώτερον τὸ ταξίδι των. Γι’ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε διὰ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τοῦ Ὀλύμπου νὰ κατασκευασθῇ ὁ δρόμος Μετσόβου–Μετεώρων–Λαρίσης–Ὀλύμπου–Θεσσαλονίκης. Τοιουτοτρόπως οἱ τουρίσται θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμουν καὶ ἕνα μεγάλον κύκλον, νὰ ἐπισκεφθοῦν τὴν Βοιωτίαν, τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν κύκλον τῆς Πελοποννήσου καὶ μέσῳ Πατρῶν–Ρίου νὰ ἐπιστρέψουν εἰς Ἰταλίαν μέσῳ Ἠπείρου.

§128Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἐννοεῖτε τὸν δρόμον τῆς Κατάρας;

§129Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Μάλιστα.

§130Α. ΛΑΔΑΣ. Ἐπειδὴ ἐτέθη τὸ θέμα τῆς συνδέσεως τῆς Ἠπείρου μὲ τὴν Μακεδονίαν, θὰ ἤθελα, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, ὅτι ἡ καλυτέρα καὶ ἡ πλέον ἐξυπηρετικὴ ὁδικὴ σύνδεσις εἶναι ἡ διερχομένη διὰ Μετσόβου Γρεβενῶν, Κοζάνης πρὸς Θεσσαλονίκην. Διὰ τῆς ὁδοῦ αὐτῆς καὶ περισσότεραι περιοχαὶ τῆς Μακεδονίας θέλουν ἐξυπηρετηθῆ καὶ μεγαλυτέρα ἀξιοποίησις τῶν μερῶν αὐτῶν θὰ ὑπάρξῃ, ἀλλὰ καὶ συντομώτερον θὰ φθάσουν οἱ τουρίσται εἰς τὸ τόπον τοῦ προορισμοῦ των. Διαμαρτύρομαι, διότι παρελείφθη ἡ σύνδεσις αὐτή, ἡ σοβαρωτέρα νὰ ἀναφερθῇ καὶ μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ τονίσω, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ταχεῖα καὶ ἄμεσος κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ Ἰωαννίνων– Μετσόβου–Γρεβενῶν–Κοζάνης πρὸς Θεσσαλονίκην ἀπ’ ὅπου εἶναι δυνατὴ ἀπολύτως καὶ ἡ ἀξιοποίησις ἐν συνεχείᾳ τῆς περιοχῆς Κατερίνης καὶ Ὀλύμπου.

§131Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, διότι συνεφώνησε μετ’ ἐμοῦ καὶ ἀνεγνώρισε τὸ τουριστικὸν ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ὁλόκληρος ὁ Νομὸς Πιερίας. Δὲν μᾶς ἔπεισεν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τὴν μέχρι σήμερον ἀδικαιολόγητον καθυστέρησιν τῆς τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ Νομοῦ Πιερίας. Βεβαίως δὲν εὐθύνεται ὁ ἴδιος δι’ αὐτὴν τὴν καθυστέρησιν, διότι τελευταίως ἐπωμίσθη τὰς εὐθύνας τοῦ τουρισμοῦ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἡ καθυστέρησις δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν μὴ ἔγκαιρον κατασκευὴν τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ. Ἡ ἐθνικὴ ὁδὸς ἔχει περατωθῆ ἀπὸ διετίας καὶ παρὰ ταῦτα οὐδεμία κίνησις διὰ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τοῦ Νομοῦ Πιερίας μέχρι σήμερον ἐγένετο. Οἱ κύριοι συνάδελφοι, Παπασταύρου καὶ Λαδᾶς ὡμίλησαν διὰ μίαν μεγάλην κυκλωτικὴν ὁδὸν ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἀξιοποιεῖτο ἀπὸ ἀπόψεως τουριστικῆς ἡ Πιερία. Ἀλλ’ ἐγώ, κ. βουλευταί, δὲν ζητῶ αὐτὸ τὸ μεῖζον. Ζητῶ κἄτι ἔλασσον. Δὲν ἐγένετο μέχρι σήμερον ἕνα τουριστικὸν ξενοδοχεῖον εἰς τὸ Λιτόχωρον τὸ ὁποῖον Λιτόχωρον ἀπέχει μόλις 3–4 χιλιόμετρα ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν ὁδὸν καὶ θέλετε νὰ γίνουν αἱ μεγάλαι αὐταὶ ὁδοὶ διὰ νὰ ἀναμένωμεν ἐξ αὐτῶν τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῆς Μακεδονίας; Δυστυχῶς εἰς αὐτὸν τὸν τόπον ὅλα γίνονται στραβὰ καὶ χωρὶς πρόγραμμα. Ἱεράρχησις τῶν ἔργων μέχρι σήμερον ποτὲ δὲν ἔγινε. Πάντοτε ξεκινοῦμεν ἀνάποδα. Ἀξιοποιοῦμεν τὰ ξερονήσια ποὺ στὸ κάτω–κάτω δὲν ἔχουν κανένα τουριστικὸν ἐνδιαφέρον καὶ ἀφίνομεν ἀναξιοποιήτους περιφερείας ὡς ἡ Πιερία μὲ τεράστιον τουριστικὸν ἐνδιαφέρον. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχω τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ ὑμᾶς ποὺ κατάγεσθε ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν καὶ τοῦ ὁποίου ἔχω πολλὰ δείγματα ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν Μακεδονίαν, νὰ ἐπιδείξητε τὸ ἐπιβαλλόμενον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῆς Πιερίας ἀπὸ ἀπόψεως τουριστικῆς. Καὶ τώρα ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω δύο λέξεις εἰς τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ πρὸ ἐμοῦ ὁμιλήσας κ. συνάδελφος, ἤτοι διὰ τὰ χειμερινὰ σπόρ. Ὁ Ὄλυμπος, κύριοι συνάδελφοι, προσφέρεται κατ’ ἐξοχὴν διὰ χειμερινὰ καὶ ἀνοιξιάτικα σπόρ. Ἀντὶ ἄλλων θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἕν τμῆμα τῆς Ἐκθέσεως τοῦ Ε.Ο.Σ. Θεσσαλονίκης ἀναφερομένου εἰς τὰ χειμερινὰ σπόρ. «Ἡ ἄσκησις τῶν χειμερινῶν σπὸρ εἰς τὴν χώραν μας θὰ παρουσιάζῃ μίαν ἰδιοτυπίαν, διότι θὰ τελοῦνται σὲ κλιματικὴ περιοχὴ τῆς εὔκρατης ζώνης, εἰς δὲ τὰ ἀστικά μας κέντρα δὲν ἐπικρατεῖ τὸ δριμὺ κλῖμα καὶ ἡ παγωμένη ἀτμόσφαιρα τῶν πόλεων τῆς Μεσευρώπης. Γεωγραφικῶς δέ, ἀντὶ νὰ κινοῦνται πρὸς τὸ Λίβανον καὶ τὴν Αἴγυπτον, εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρουν πρόσφορες συνθῆκες διαμονῆς χωρὶς νὰ ἀπομακρύνωνται ἀπὸ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἤπειρον». Θὰ ἐπεθύμουν, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας ὅλας αὐτὰς τὰς μελέτας καὶ τὰς ὑποδείξεις τῶν ὀρειβατικῶν καὶ φυσιολατρικῶν Σωματείων, ὅπως ὁ Ε.Ο.Σ. Θεσσαλονίκης, τὰ ὁποῖα κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν ἔχουν προσφέρει πάρα πολλὰ εἰς τὸν τουρισμὸν καὶ εἰς τοὺς διοικοῦντας τὰ Σωματεῖα αὐτὰ θὰ πρέπει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἀπονείμωμεν δημόσιον ἔπαινον διὰ τὰς ἐξαιρέτους πράξεις των καὶ τὴν συμβολήν των εἰς τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῆς χώρας. Τερματίζων τὴν ὁμιλίαν μου, ἐπιθυμῶ καὶ πάλιν νὰ παρακαλέσω τὸν Ὑπουργὸν κ. Μακρῆν, ὁ ὁποῖος χειρίζεται τὸν τομέα τοῦ τουρισμοῦ, νὰ ἐπιδείξῃ τὸ ἐπιβαλλόμενον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ Νομοῦ Πιερίας. (Χειροκροτήματα).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Ρώμας, ἔχει τὸν λόγον.

§133Δ. ΡΩΜΑΣ. Λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί, διότι εἶμαι καὶ ἐγὼ μὲ τὴν σειράν μου ἠναγκασμένος νὰ καταπονήσω τὸ Σῶμα. Τὸ θέμα, βεβαίως ἐξηντλήθη. Προκύπτει τοῦτο ἄλλως τε καὶ ἐκ τῶν ὀλίγων βουλευτῶν ποὺ παρακολουθοῦν τὴν συζήτησιν. Θὰ ἐπεθύμουν πολὺ ἐνωρίτερον νὰ λάβω τὸν λόγον. Τὸ λάθος, ὅμως δὲν εἶναι ἰδικόν μου. Ἀπὸ ἡμερῶν προσπαθῶ νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος, ἀλλὰ λόγῳ τοῦ Κανονισμοῦ ἔχασα τὸ λεωφορεῖον, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ μίαν φράσιν τοῦ Τσῶρτσιλ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ εἴπω σήμερον ὅσα διὰ τὴν Ζάκυνθον ἔχω νὰ εἴπω, ἔστω καὶ ἂν ταῦτα ἔρχονται ὡς ξαναζεσταμένο ρύζι, ὅπως προσφυῶς ἐχαρακτήρισεν εἰς τὴν ὁμιλίαν του ὁ κ. Τούμπας, σχετικῶς τὸν Κανονισμόν. Διαφωνῶ, κύριοι βουλευταί, ριζικῶς πρὸς τὰς διατυπωθείσας κατηγορίας, ὅτι δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις ἔδειξεν ἀστοργίαν διὰ τὰ θύματα τῆς θεομηνίας τοῦ 1953. Θὰ ἤθελα νὰ σκεφθῶμεν τὶ θὰ συνέβαινεν, ἐὰν ἡ καθολικὴ αὐτὴ καταστροφὴ εἶχε λάβει χώραν τὸ 1912 ἢ τὸ 1893, ποὺ ἐγένοντο οἱ δύο τελευταῖοι μεγαλύτεροι σεισμοί. Ἐὰν ἡ τελευταία θεομηνία ἐλάμβανε χώραν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἀσφαλῶς τὰ Ἑπτάνησα θὰ εἶχαν διαγραφῆ ἀπὸ τὸν χάρτην τῶν κατωκημένων χωρῶν τῆς γῆς. Μοῖρα ὅμως ἀγαθὴ —ἂν ἐπιτρέπεται νὰ χρησιμοποιῶ τὰς λέξεις «ἀγαθὴ μοῖρα» διὰ μίαν θεομηνίαν— ἐπέτρεψεν ἡ καταστροφὴ αὐτὴ νὰ ἐπέλθῃ μεταπολεμικῶς, ὅταν τὸ Κράτος εἶχε συνειδητοποιήσει μεταξὺ τῶν ἀποστολῶν του καὶ τὴν Πρόνοιαν. Ἀντὶ τὸ Κράτος νὰ παράσχῃ κατὰ τὴν θεομηνίαν μίαν μικρὰν βοήθειαν, ὡς θὰ συνέβαινεν εἰς ἄλλας ἐποχάς, ἀνέλαβε τοῦτο τὴν πλήρη ἐξασφάλισιν τῶν περιοχῶν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κτιρίων καὶ ἀπὸ ἀπόψεως μουσείων καὶ ἀπὸ πάσης γενικώτερον ἀπόψεως. Οὕτω συνέβη τὸ τιμητικὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα γεγονὸς ὀλίγα ἔτη μετὰ ἀπὸ τὴν καταστροφὴν νὰ συζητῶμεν περὶ τῆς τουριστικῆς αὐτῶν προβολῆς. Συνεπῶς δὲν ἐπιτρέπεται σήμερον νὰ προβάλλωμεν διαμαρτυρίας περὶ ἀστοργίας τοῦ Κράτους. Διότι ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει δύο τινὰ πρέπει νὰ ἔχουν συμβῆ: ἢ δὲν ἔγινε καταστροφὴ ἢ ἔγινε καὶ διωρθώθη. Δὲν ἐπιτρέπεται συνεπῶς νὰ κατηγοροῦμεν τὸ Κράτος διὰ τὸν ἆθλον ποὺ ἐπέτυχε. Διότι πράγματι ἐντὸς πενταετίας ἐπετεύχθησαν ἔργα διὰ τὰ ὁποῖα θὰ πρέπει νὰ συγχαίρωμεν καὶ ὄχι νὰ κατηγοροῦμεν τὸ Κράτος. Τὸ Κράτος δὲν ξεκίνησε μὲ σχέδιον τὴν πλήρη ἀνασύνθεσιν τῶν ἀρχαιολογικῶν καταστροφῶν ποὺ ἔγιναν. Τὸ Κράτος ἐξεκίνησε διὰ νὰ ἀνοικοδομήσῃ τὰς νήσους καὶ νὰ δώσῃ δυνατότητα ἐπιβιώσεως εἰς τοὺς κατοίκους των. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐπὶ Κυβερνήσεως Στρατάρχου Παπάγου καὶ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ τοῦ κ. Μαρκεζίνη ἐπρογραμματίσθη τὸ ἔργον. Ἀλλὰ πρέπει ὅλοι νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι εἰς τὴν πρᾶξιν τὸ ἔργον ἀνήκει καὶ ἔγινε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ΕΡΕ. Ὁμιλῶ ἀντικειμενικὰ καὶ διὰ τοῦτο ἀναφέρω τὸ Κράτος, ἐνῷ ἀνήκω εἰς κόμμα καὶ κανονικῶς θὰ ἔπρεπε διὰ τὰ ὅσα ἐπετεύχθησαν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, νὰ συγχαίρω τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω. Ἀλλὰ ὡς προεῖπον, ἡ ὁμιλία μου θὰ εἶναι ἀντικειμενικὴ καὶ διὰ τοῦτο τὰ συγχαρητήρια διὰ τὸν ἆθλον αὐτόν, τὰ ἀπευθύνω εἰς τὸ Κράτος. Ἐλεύθεροι εἶναι οἱ Ἑπτανήσιοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν λεπτὸν πολιτικὸν αἰσθητήριον νὰ κρίνουν ποῖον πρέπει νὰ εὐγνωμονοῦν.

§134Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ εἶμαι καὶ ὁ ἐπερωτῶν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπήν. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ ἀστοργίας, ἀλλὰ περὶ ἀνίσου μεταχειρίσεως τῆς Ἑπτανήσου ἔναντι τῶν ἄλλων σεισμοπλήκτων περιοχῶν. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν μὴ ἀνοικοδόμησιν ξενοδοχείων εἰς Ἰθάκην, Σάμην καὶ Ληξούριον. Καὶ εἶπον, ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος εἰσπράττει 6 δραχμὰς ἀπὸ τὴν ζάχαρι, 4 δρχ. κατὰ γαλόνιον ἀπὸ τὰ πετρελαιοειδῆ ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ τῆς ἀνοικοδομήσεως τῶν σεισμοπλήκτων περιοχῶν, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀξιοποιήσῃ τουριστικῶς καὶ τὰς τρεῖς νήσους; Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἐπὶ Κυβερνήσεως Παπάγου ἐπὶ Ὑπουργίας τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ἐτέθησαν αἱ βάσεις καὶ ἐφηρμόσθη τὸ σχέδιον διὰ τὴν πλήρη ἀνοικοδόμησιν τῶν τριῶν νήσων τῆς Ἑπτανήσου. Εἰς τὴν ὁμιλίαν μου εἶπον, ὅτι δὲν φθάνουν μόνον τὰ σπίτια, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ δώσωμεν καὶ εἰς τοὺς κατοίκους μέσα ἐπιβιώσεως διὰ νὰ ζήσουν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον διεμαρτυρήθην. Διεμαρτυρήθην διὰ τὴν Ἰθάκην, ποὺ εἶναι λιμὴν συγκεντρώσεως τῶν κοτέρων ὑπὸ ξένην σημαίαν. Διὰ τὴν Σάμην ποὺ εἶναι κέντρον συγκοινωνιῶν καὶ διὰ τὸ Ληξούριον ποὺ τόσας γραφικότητας ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ, διεμαρτυρήθην διὰ τὰ τρία αὐτὰ μέρη, διότι δὲν ἀνηγέρθη ξενοδοχεῖον διὰ νὰ φιλοξενήσῃ τοὺς ξένους ποὺ ἐπισκέπτονται τὰ τρία μέρη ταῦτα. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους διεμαρτυρήθην. Συνεπῶς ἡ ἐπερώτησίς μου ἔχει βάσεις δικαιολογημένας.

§135Δ. ΡΩΜΑΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω περὶ τῶν ὅσων λέτε. Ἐγὼ θὰ προχωρήσω καὶ εἰς ἄλλα θέματα. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ ξεχνᾶμε, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ Ρώμη δὲν ἐκτίσθη εἰς 7 ἡμέρας. Ἡ ὀμορφιά, ὁ πλοῦτος καὶ ἡ ἐκπολιτιστικὴ δρᾶσις τῆς Ἑπτανήσου, εἶναι ἔργον 400 ἐτῶν. Ἀπαιτοῦμεν τὸ ἔργον τῶν 400 ἐτῶν νὰ τὸ ἐκτελέσωμεν ἡμεῖς ἐντὸς 5 ἐτῶν.

§136Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε, ὅτι τὸ δικαστήριον εἰς Κεφαλληνίαν λειτουργεῖ εἰς Τόλ; Καὶ ὅτι ἀρχαιολογικοὶ θησαυροὶ εὑρίσκονται εἰς ὑπόγεια, ἐνῷ ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρεία ἔκτισε τὸ γιαπὶ τοῦ Μουσείου καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἀποπερατώνει; Συνεπῶς, σᾶς ἐρωτῶ, δὲν πρέπει νὰ ἐκφράζω παράπονα καὶ τὰ παράπονα αὐτὰ δὲν εἶναι δικαιολογημένα; Ἀναμένω ἀπάντησιν ἀπὸ ὑμᾶς τὸν Ζακυνθινὸν Εὐπατρίδην.

§137Δ. ΡΩΜΑΣ. Θὰ πρέπει καὶ ὑμεῖς νὰ γνωρίζητε κ. συνάδελφε, ὅτι θησαυροὶ νεοελληνικῆς ἱστορίας εὑρίσκονται ἐπὶ 32 χρόνια εἰς ὑπόγεια καὶ ὅτι εἰς ὑπόγεια ἀκόμα ἐντὸς κιβωτίων εὑρίσκεται ἄφθονος ἀρχαιολογικὸς πλοῦτος. Τὸ θέμα δὲν εἶναι αὐτό. Τὸ θέμα εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἴμεθα ἄδικοι διὰ τὸ Κράτος, ποὺ εἰς μίαν 5ετίαν, τὸ τονίζω αὐτό, ἐπέτυχεν ἆθλον.

§138Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὑπάρχει εἰδικὸς πόρος.

§139Δ. ΡΩΜΑΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ὑπάρχουν εἰδικοὶ πόροι. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν ἄποψιν, ὅτι ἔχουν γίνῃ περισσότερα ἀπὸ τὰ ὅσα ἀνεφέρθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἔγιναν πολλὰ ἔργα. Ὑπάρχουν ἀτέλειαι, ἀλλὰ αἱ ἀτέλειαι, δὲν διορθώνονται σὲ 5 ἡμέρες. Τὰ μνημεῖα ποὺ κατεστράφησαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Λασκαράτου καὶ τοῦ Κουτούζη. Τὸ Κράτος, ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς κατοίκους νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸν κανονικὸν ρυθμὸν ζωῆς. Ἐκτὸς τῶν ὅσων ἔγιναν τὸ Κράτος κατεσκεύασε διάφορα δημόσια κτίρια περίφημα εἰς ἀρχιτεκτονικὴν καὶ ὀμορφιάν. Ἡ ὀμορφιὰ τῆς Ζακύνθου, ὀφείλετο καὶ στὶς ἐκκλησίες ποὺ εἶχεν, εἰς τὰς ὁποίας ὑπῆρχον ἔργα τῆς Βυζαντινῆς ἐποχῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ παλάτια — μέγαρα παλαιῶν οἰκογενειῶν ἐντὸς τῶν ὁποίων ὑπῆρχον ἔργα τέχνης. Αὐτὰ ἐκάησαν. Ἐὰν ὑπῆρχε περίπτωσις ἕνας τῶν ἀπογόνων νὰ ἔχῃ χρήματα καὶ νὰ ξανακτίσῃ τὸ μέγαρον αὐτό, θὰ ἀπετέλει σύμπτωσιν, διότι ἀπαιτοῦνται μεγάλα κεφάλαια διὰ νὰ ξαναγίνουν αὐτὰ τὰ μέγαρα. Ἐὰν λοιπὸν τὸ Κράτος, δὲν κατεσκεύαζε τὰ δημόσια αὐτὰ κτίρια, δὲν θὰ ἐγίνετο τίποτε. Κατεσκευάσθη ὑπὸ τοῦ Κράτους τὸ ἐξαιρετικὸν κτίριον τοῦ Βυζαντινοῦ μουσείου εἰς τὸ ὁποῖον στεγάζονται 1000 περίπου ἔργα μεταβυζαντινῆς τέχνης μεγάλης ἀξίας, τὰ ὁποῖα διεσώθησαν ἀπὸ δύο κρατικοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους τιμῆς ἕνεκεν, θὰ ἀναφέρω ὀνομαστικῶς. Ὁ εἷς εἶναι ὁ Μανώλης Χατζηδάκης, νῦν διευθυντὴς τοῦ Βυζαντινοῦ Μουσείου. Ὁ ἄλλος εἶναι ὁ Κωνσταντῖνος Κοτσιουρῆς τῆς Ἐθνικῆς Πινακοθήκης, ἕνας μεγάλος καλλιτέχνης. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μὲ κίνδυνον τῆς ζωῆς των κατώρθωσαν νὰ διασώσουν τὰ πολύτιμα αὐτὰ ἔργα τέχνης καὶ σήμερον τὸ Βυζαντινὸν μουσεῖον ἔχει ἔργα τεραστίας σημασίας ἀπὸ ἀπόψεως τουριστικῆς προβολῆς. Εἶναι τὸ μόνον μουσεῖον ποὺ ὑπάρχει εἰς τὸν κόσμον, εἰς τὸ ὁποῖον δύναται κανεὶς ἀνὰ τὰς αἰθούσας του νὰ παρακολουθήσῃ τοὺς 4 αἰῶνας τῆς Βυζαντινῆς ἐποχῆς μὲ ἀπόλυτον πληρότητα. Δηλαδή, ἀπὸ τὸ 1480, νὰ εἴπωμεν, μέχρι καὶ τῆς λεγομένης Ζακυνθινῆς Σχολῆς, Κουτούζης, Δοξαρᾶς κλπ., αὐτοὶ οἱ λεγόμενοι ἰμπρεσιονισταὶ τῆς Ἑπτανήσου, ζωγράφοι, εἶναι ἀπόλυτος ἡ πληρότης αὐτῆς τόσον, ποὺ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ καὶ παράρτημα τῆς Σχολῆς Καλῶν Τεχνῶν ἐκεῖ νὰ πηγαίνουν οἱ φοιτηταὶ νὰ παρακολουθοῦν καὶ ὡς κτίριον, νομίζω, ὅτι εἶναι ἕνα τῶν ὡραιοτέρων καὶ νομίζω, ὅτι ἐγὼ ποὺ ἔχω ἐπισκεφθῆ ὅλα τὰ Μουσεῖα τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν ἐξαιρέσῃ κανεὶς τοῦ Ἡρακλείου τὸ Μουσεῖον, εἶναι κτιριακῶς τὸ ὡραιότερον.

§140Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐσώθησαν αὐτὰ τὰ ἔργα;

§141Δ. ΡΩΜΑΣ. Βεβαίως, αὐτὸ σᾶς λέγω πρόκειται δι’ ἓν ἐξαιρετικὸν πρᾶγμα. Ἀπὸ ἐρείπια, ἐπῆγαν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ ἠμπόρεσαν καὶ τὰ μάζεψαν καὶ τὰ συνετήρησαν, διότι βεβαίως ἦσαν χαλασμένα καὶ ὁ κ. Κοτσιούρης, ὁ ὁποῖος εἶναι ἕνας ἐξαιρετικὸς RESTORATEUR, ἔκαμε μίαν θαυμασίαν καὶ ἐξαιρετικὴν ἐργασίαν καὶ σᾶς συνιστῶ νὰ ἐπισκεφθῆτε τὴν Ζάκυνθον καὶ αὐτὸ τὸ Μουσεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀξιόλογον. Πάντως, ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, δηλαδὴ ἀπὸ ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπα μέχρι τῆς ὥρας, νομίζω νὰ ἀποδεικνύηται, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ ἀστοργίας καὶ περὶ κατ’ ἀρχὴν ἀδιαφορίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἔναντι αὐτῶν τῶν περιοχῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπέστησαν αὐτὴν τὴν τεραστίαν καταστροφήν, καὶ αἱ ὁποῖαι κατὰ κἄποιον τρόπον σήμερον ἀκόμη εὑρίσκονται εἰς μίαν εὐτυχῆ κατάστασιν, ὥστε νὰ ζητοῦν συμπλήρωσιν, ὡρισμένον ἐξοπλισμὸν τουριστικὸν διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ τραβήξουν κόσμον. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ξενοδοχειακῆς ἀπόψεως θὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ Ζάκυνθος, ἡ ὁποία προσεισμικῶς ὑπέφερε τελείως, ἦτο δηλαδὴ προικισμένη μὲ δύο–τρία ἐλεεινὰ χάνια, τελείως ἀσήμαντα, ὑπῆρχον δύο ἐλεεινὰ ξενοδοχεῖα. Σήμερον, ὅμως, χάρις τόσον εἰς τὴν ἐπέμβασιν τὴν ὑλικὴν τοῦ τουρισμοῦ, ὅσον καὶ εἰς τὴν ἀτομικὴν πρωτοβουλίαν, ὑπάρχουν δύο θαυμάσια ξενοδοχεῖα, τὸ ἕνα τουριστικόν, τὸ ἄλλο ἰδιωτικόν, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνο βεβαίως ἀπὸ τὸν Ε.Ο.Τ. ἐπῆρε χρήματα.

§142Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸ ἐνίσχυσε πολλαπλῶς ὁ τουρισμὸς καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκισμοῦ τὸ ξενοδοχεῖον διὰ νὰ γίνῃ.

§143Δ. ΡΩΜΑΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν πιστεύω νὰ θέλητε νὰ εἴπητε, ὅτι ἐσεῖς τὰ ἐπήρατε αὐτὰ διὰ νὰ μοῦ φᾶτε ψήφους.

§144Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. Ὄχι.

§145Δ. ΡΩΜΑΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἐκτὸς τούτου μελετῶνται καὶ διὰ τὰς ἐξοχὰς ὡρισμένα περίπτερα, τὰ ὁποῖα θὰ γίνουν καὶ ὑπάρχουν καὶ αἰτήσεις ἰδιωτῶν ποὺ ζητοῦν δάνεια διὰ νὰ ἐξοπλίσουν ὡρισμένα ξενοδοχεῖα καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἡ τουριστικὴ κίνησις ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι ἔχει ἀπολύτως προωθηθῆ. Καὶ ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο, ὅτι ἔχει πραγματικῶς διπλασιασθῆ, διὰ νὰ μὴν εἴπωμεν τριπλασιασθῆ, ἀπὸ τὴν προσεισμικὴν περίοδον λόγῳ τοῦ φέρρυ–μπώτ, τὸ ὁποῖον ἐτέθη ἐκεῖ καὶ ἔχει ἀλλάξει ὁλόκληρον τὴν μορφὴν τῆς ἐπικοινωνίας μὲ τὴν νῆσον, δεδομένου, ὅτι τὸ κοπιαστικὸν ταξίδι μὲ τὸ πλοῖον ἔχει γίνει τώρα ἕνα ταξίδι ἑπτάωρον καὶ ἠμπορεῖτε νὰ πᾶτε εὐκόλως ἐκεῖ. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ἔργον τοῦ φέρρυ–μπότ ἦλθεν ἀρωγὸς τὸ Κράτος καὶ ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς. Ὑπάρχει βεβαίως τὸ ὁδικὸν πρόβλημα ἀπὸ τουριστικῆς ἀπόψεως, ὅπου παραμένει ἀκόμη ὀλίγον ὀξύ, ἀλλὰ λόγῳ τῆς ἐπιστροφῆς καὶ ὅταν λέγω ἐπιστροφῆς ἐννοῶ, ὅτι κατὰ τοὺς σεισμοὺς ἦτο ἐγκατεστημένη ΜΟΜΑ καὶ ἐπανεγκαθισταμένης ἤδη τῆς ΜΟΜΑ εἰς τὴν Ζάκυνθον θὰ τακτοποιηθοῦν ὡρισμένα ζητήματα τῶν Κεντρικῶν ἀρτηριῶν τῶν ὁδικῶν ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρουν. Ὅπως βλέπετε λοιπόν, κύριοι, τὸ νὰ ὁμιλῶμεν κατὰ κἄποιον τρόπον, λυποῦμαι ποὺ ἐπανέρχομαι εἰς τὴν φράσιν, διότι δὲν σᾶς ἀρέσει, περὶ ἀστοργίας εἶναι ὀλίγον τι, ὄχι καὶ τόσον ὀρθόν. Βεβαίως, μᾶλλον θὰ ἔπρεπε νὰ χαιρώμεθα ὡς Ἕλληνες, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἠμπόρεσεν εἰς τόσον σχετικῶς βραχὺ χρονικὸν διάστημα καὶ μὲ τοιοῦτον λυσιτελῆ τρόπον νὰ ἀντιμετωπίσῃ μίαν τοιαύτην τραγῳδίαν. Καὶ ἐνθυμεῖσθε τοὺς σεισμοὺς τῆς Μεσσήνης εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὅπου ἦσαν προβλήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λυθοῦν ποτὲ καὶ μόνον διότι ἔχει ἀλλάξει ἡ νοοτροπία σήμερον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν. Καὶ ἄλλωστε, ὅταν τόσον ἐπιμένω νὰ ἀναφέρω διαρκῶς τὴν περίπτωσιν τῆς συμβολῆς, τῆς διορθώσεως ὅλης αὐτῆς τῆς καταστροφῆς, ἀναφέρω πάντοτε τὴν λέξιν Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ὄχι οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, τὸ πράττω διὰ νὰ ἐνθαρρύνω τοὺς μέλλοντας νὰ κυβερνήσουν τὸ Κράτος αὐτό, διότι οὐδεμία παράταξις εἶναι αἰωνία, κἄποτε θὰ διοικήσῃ καὶ μία ἄλλη παράταξις καὶ δὲν ἔχει κανένα λόγον οἱαδήποτε ἄλλη παράταξις ἕνα ἆθλον τοῦ Κράτους, νὰ τὸν ἀρνῆται, διότι θὰ κληρονομήσῃ κἄποτε καὶ τὸ Κράτος καὶ τὸν ἆθλον κατὰ κἄποιον τρόπον, δηλαδὴ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ κοινοῦ πρὸς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον κἄποτε θὰ διευθύνῃ.

§146Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε; Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ ἀστοργίας, ἀλλὰ ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἀξιότιμε κ. Ρώμα, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν διὰ τὰς τρεῖς νήσους καὶ τὰς ἄλλας σεισμοπλήκτους περιοχὰς προέρχονται, ἕνα μέγα ποσὸν ἀπὸ ἐράνους, —οἱ φιλάνθρωποι ὅλου τοῦ κόσμου ἔσπευσαν, συμπονέσαντες, νὰ δώσουν— ἀλλὰ καὶ ἀπὸ εἰδικὴν φορολογίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι λογικὸν τὸ Κράτος νὰ ἐξακολουθῇ νὰ προβάλῃ τὴν ἀξίωσιν, ὅτι αὐταὶ αἱ ἀρωγαὶ πρέπει νὰ ἐπιστραφοῦν διὰ νὰ πλουτισθῇ ὁ προϋπολογισμός;

§147Δ. ΡΩΜΑΣ. Θὰ φθάσω ἐκεῖ, μοῦ βγάζετε τὴν γλῶσσαν ἀπὸ τὸ στόμα.

§148Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε καὶ παρακαλῶ συνεχίσατε.

§149Δ. ΡΩΜΑΣ. Ἐκεῖ πρόκειται νὰ καταλήξω ἄλλωστε. Ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ, λοιπόν, νὰ συνοψίσω ἢ μᾶλλον νὰ τερματίσω αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔχω ἀρχίσει, τοποθετῶντας, κατ’ ἀνάγκην, ποῖα εἶναι τὰ βασικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἀκόμη ὑπάρχουν πρὸς ἐπίλυσιν εἰς τὴν νῆσον μας. Ὅπως εἴπατε, ὁμιλῶ πλήρως ἀντικειμενικὰ καὶ ὅπως εἶπα τὰ σῦκα–σῦκα, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγωμεν τίποτε, πρέπει νὰ φθάσωμεν τώρα εἰς τὸ σημεῖον νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὑπάρχουν καὶ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔγιναν ἢ ὅτι πρέπει νὰ γίνουν. Ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, βεβαίως, ἴσως αὐτὰ ποὺ θὰ εἴπω πρόκειται, νὰ μὴ ἀφοροῦν ἀπολύτως τὸν τουρισμόν, νὰ εἶναι δηλαδὴ ἐκτὸς θέματος, ἐπειδὴ ὅμως εἶναι ἡ μόδα ὅλοι νὰ εἴμεθα ἐκτὸς θέματος περίπου 15 ἡμέρας, ὁ κ. Ἡλιόπουλος ἐξήγησε τὸ θέμα αὐτὸ ὅτι εἴμεθα ἐκτὸς θέματος, θὰ κάμω καὶ ἐγὼ ὅ,τι ἔκαμαν ὅλοι, δηλαδὴ κατὰ κἄποιον τρόπον μάλιστα ἐγὼ θὰ εἶμαι πλησιέστερα εἰς τὸ θέμα, δεδομένου ὅτι ὁμιλῶ δι’ αὐτὸ ποὺ ἤρχισε τὸ θέμα. Βεβαίως, ἔχει μίαν σχέσιν αὐτὸ ποὺ θὰ εἴπω, μὲ τὸν τουρισμόν, ὅσην σχέσιν ἔχει καὶ τὸ γεγονός, ἐὰν ὁ διευθυντὴς ἑνὸς ξενοδοχείου πάσχῃ ἀπὸ εὐλογιάν, ἀφορᾷ τοῦτο τοὺς κατοίκους τοῦ Ξενοδοχείου. Ἄρα ἡ κατάστασις, κατὰ κἄποιον τρόπον, τῶν κατοίκων μιᾶς νήσου ποὺ φιλοξενεῖ, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι μία νῆσος ποὺ κάνει τουρισμὸν ἀπαρτίζει ἕνα συγκρότημα ξενοδοχείου, οἱ κάτοικοι ἀποτελοῦν τὸ προσωπικόν. Ἐὰν τὸ προσωπικὸν πάσχῃ ἀπὸ ὡρισμένα πράγματα, τόσον τὸ χειρότερον θὰ περνοῦν καὶ οἱ φιλοξενούμενοι, ἄρα εἶμαι ἐντὸς θέματος. Τέσσαρα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι τὰ θέματα ποὺ ἀπασχολοῦν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰς νήσους μας. Πρῶτον, εἶναι ἡ συμπλήρωσις ὡρισμένων ἀρωγῶν, τῶν ὁποίων δὲν κατεβλήθη ἡ τελευταία δόσις. Εὐχαρίστως ἤκουσα, πρὸ ἡμερῶν, ἀπὸ τὸν κ. Ὑφυπουργὸν Οἰκισμοῦ, ὅτι θὰ ἐπισκεφθῇ τὰς σεισμοπλήκτους περιοχὰς καὶ θὰ ἐξετάσῃ τὰ ἐκκρεμῆ ζητήματα, διὰ νὰ εὕρῃ τὴν προσήκουσαν λύσιν. Δεύτερον, εἶναι τὸ πρόβλημα τῶν ἀκτημόνων. Πρόκειται περὶ τῶν ἀνθρώπων, περὶ ὁμάδος ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμποροῦσαν νὰ ἐξεύρουν 5.000 δραχμὰς διὰ νὰ πάρουν ἕνα οἰκόπεδον, ὥστε νὰ τοὺς δοθῇ ἡ ἀρωγὴ πρὸς ἀνοικοδόμησιν.

§150Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὀρθῶς, κύριε συνάδελφε, ἀλλὰ διὰ τὴν Μαγνησίαν ἐδόθησαν καὶ 5.000 εἰς ἑκάστην οἰκογένειαν διὰ τὴν ἀγορὰν οἰκοπέδου καὶ 35.000 διὰ τὴν στέγασιν. Ἐνῷ οἱ ἀκτήμονες τοῦ Ἀργοστολίου ἐξακολουθοῦν νὰ παραμένουν εἰς σεσαθρωμένα οἰκήματα.

§151Δ. ΡΩΜΑΣ. Αὐτὸ λέγω, κύριε συνάδελφε, μὲ προλαμβάνετε. Πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, περὶ ἀπόρων, περὶ ὑπὲρ ἀπόρων, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω. Εὐτυχῶς δὲν εἶναι πολλοί, δὲν θὰ ὑπερβαίνουν τὰς 150 οἰκογενείας εἰς τὴν Ζάκυνθον. Πάντως, ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Ὑφυπουργὸν Οἰκισμοῦ, ὅτι ὁ Στρατηγὸς Παυλίδης, ἔναντι τοῦ ὁποίου εἴμεθα ὅλοι οἱ Ἑπτανήσιοι εὐγνώμονες, εἶχε κάμει ἕνα σχέδιον Λαϊκῶν Πολυκατοικιῶν, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ λυθῇ τὸ πρόβλημα τῶν ἀκτημόνων Ἀργοστολίου–Ζακύνθου. Ἡ δαπάνη δὲν εἶναι μεγάλη, θὰ χρειασθοῦν περὶ τὰ 15–20 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Συμφωνῶ μὲ τὴν λύσιν τοῦ Στρατηγοῦ Παυλίδη, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ συνάδελφος κ. Δενδρινός. Τρίτον θέμα, εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὸν ἐμπορικὸν καὶ βιοτεχνικὸν κόσμον τῆς Ἑπτανήσου, ἡ τακτοποίησις τῶν προσεισμικῶν καὶ μετασεισμικῶν ἐπαγγελματικῶν δανείων. Καὶ τέταρτον, τὸ καὶ τελευταῖον θέμα, εἶναι ἡ ρύθμισις τοῦ τεραστίου ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸν μεγάλον βραχνᾶν τῶν σεισμοπλήκτων τοῦ ζητήματος τῆς ἐπιστροφῆς τῶν ἀρωγῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ὁσάκις κατὰ τὴν τελευταίαν 4ετίαν ἐπεκοινώνησα μὲ κυβερνητικοὺς παράγοντας καὶ συνεζήτησα τὸ θέμα τῆς μὴ ἐπιστροφῆς τῶν ἀρωγῶν, τῶν δοθεισῶν εἰς τοὺς σεισμοπλήκτους, μοῦ ἐδίδετο ἡ ἀπάντησις, ὅτι οὐδεὶς ἔχει δικαίωμα νὰ χαρίζῃ περιουσίαν τοῦ Κράτους. Οἱ σεισμόπληκτοι ὑπέγραψαν χαρτιά, ὅτι λαμβάνουν τὴν ἀρωγὴν ὡς δάνειον. Εἰς ἀντίκρουσιν τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἥτις δὲν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἀπὸ τὸν ὑποφαινόμενον, ἐπρότεινα, ὅτι λόγῳ τῆς μεγάλης συμφορᾶς, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν καὶ οἱ κάτοικοι τῶν Νήσων αὐτῶν καὶ τῆς ἀδυναμίας τῆς ἐπιστροφῆς τῶν ἀρωγῶν νὰ κάμῃ τὸ Κράτος μίαν δωρεὰν πρὸς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Μοῦ ἐδόθη καὶ πάλιν ἡ ἀπάντησις, ὅτι μία τοιαύτη μεταχείρισις θὰ ἀπετέλει προηγούμενον καὶ δι’ ἄλλας περιπτώσεις.

§152Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ὁμίλουν, μοῦ ἐκάματε τὴν σύστασιν νὰ περιορισθῶ εἰς τὸ τέταρτον. Παρατηρῶ, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν ἐφαρμόζεται καὶ διὰ τοὺς ὑπολοίπους ρήτορας.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, καὶ σεῖς δὲν περιορίσθητε εἰς τὸ τέταρτον, ὡμιλήσατε ἐπὶ 25′ λεπτὰ τῆς ὥρας. Ὁ κ. Ρώμας, ὁμιλεῖ διὰ πρώτην φορὰν καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθόν, νὰ τοῦ ἐπισημαίνω συνεχῶς τὸ τέταρτον.

§154Δ. ΡΩΜΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔχω σιωπήσει μεθοδικῶς ἐπὶ μίαν 4ετίαν.

§155Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι προσωπικὸν τὸ θέμα, εἶναι γενικόν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ναί, ἀλλὰ τὸ θέτετε καθ’ ὃν χρόνον ὁμιλεῖ ὁ κ. Ρώμας.

§157Δ. ΡΩΜΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐπιχειρημάτων, περὶ μὴ ἐπιστροφῆς τῶν δοθεισῶν ἀρωγῶν. Μὲ ἐνδιαφέρει περισσότερον, προτοῦ κατέλθω τοῦ βήματος, νὰ ὑποβάλλω μίαν πρότασιν συμβιβαστικὴν τῶν ἑκατέρωθεν ἀπόψεων. Ἐὰν ὅλαι αἱ πτέρυγες τῆς Βουλῆς συμφωνοῦν, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐπιστραφοῦν αἱ ἀρωγαί, ἐὰν φθάναμεν εἰς μίαν συμφωνίαν κυρίων, ὅτι αἱ ἀρωγαὶ αὐταὶ ἀποτελοῦν ὀφειλήν, τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ χαρίσῃ τὸ Κράτος, ἐὰν ἀναλαμβάναμεν ὅλοι μας, ὅλαι αἱ πτέρυγες, τὴν ὑποχρέωσιν, ἡ μεταχείρισις αὐτή, δηλαδὴ ὅτι ἡ δωρεὰ τῶν ἀρωγῶν πρὸς τοὺς σεισμοπλήκτους τῶν Ἰονίων Νήσων δὲν θὰ ἀπετέλει προηγούμενον, τότε φρονῶ, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν νὰ δεχθῇ τὴν δωρεὰν τῶν ἀρωγῶν αὐτῶν. Δεδομένου, ὅτι θὰ κατανεμηθῇ τὸ ποσὸν εἰς δόσεις καὶ Κύριος οἶδε πῶς καὶ πότε θὰ ἐπιστραφοῦν, ἀπὸ ἀπόψεως ἐνεργητικοῦ τοῦ Κράτους, ἡ ζημία δὲν θὰ εἶναι μεγάλη. Ἐάν, λοιπόν, ἡμεῖς, ὅπως εἶπον προηγουμένως, συμφωνήσωμεν, πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ εὕρωμεν ἀντίρρησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τὰ δύστυχα αὐτὰ νησιά, νομίζω, ὅτι ἀξίζει νὰ τύχουν τῆς μεταχειρίσεως αὐτῆς ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς. Ἐὰν γίνῃ αὐτὸ ἀποδεκτόν, νομίζω, ὅτι θὰ τοὺς ἐδίδετο μία εὐκαιρία νὰ ἐργασθοῦν, βοηθούσης καὶ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ Τουρισμοῦ, δι’ ἕνα καλύτερον αὔριον. (Χειροκροτήματα).

§158Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ ἐγὼ τότε ἤμην βουλευτής, σᾶς ἀναφέρω τὴν ἑξῆς περικοπὴν ἀπὸ ἀγόρευσιν, τὴν ὁποίαν ἐξεφώνησεν εἰς τὰς κατεστραμμένας νήσους ὁ τότε Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Κανελλόπουλος καὶ νῦν Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: «Ἡ Κυβέρνησις λυπεῖται, διότι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπουν νὰ χορηγήσῃ εἰς τὰς τρεῖς νήσους μείζονα ἀρωγήν. Δίδει, ὅμως, ὑπόσχεσιν, ὅτι ἂν εἰς τὸ μέλλον τὰ οἰκονομικὰ τὸ ἐπιτρέψουν, θὰ αὐξήσῃ τὴν ἀρωγήν». Καὶ προεκρίθη ἡ βοήθεια νὰ ὁρισθῇ ἀρωγὴ καὶ οὐχὶ δωρεά, διότι ὑπῆρχε φόβος οἱ κάτοικοι, ἀντιλαμβανόμενοι ὅτι πρόκειται περὶ δωρεᾶς καὶ ὅτι δὲν θὰ ἐπιστραφοῦν, νὰ πολλαπλασιάσουν τὰς αἰτήσεις των. Καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Μαρκεζίνης, ὅταν ἔγινεν αὐτὴ ἡ βιβλικὴ καταστροφή, διότι εἴχαμε στὴν Κεφαλλονιὰ καὶ 400 νεκροὺς περίπου, ἐδήλωσεν: «Ἐὰν τὸ Κράτος δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν στέγην καὶ τὴν ζωὴν μιᾶς δοκιμασθείσης περιφερείας, πρέπει νὰ παύσῃ νὰ θεωρεῖται Κράτος». Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, εἰς τὸ σχετικὸν νομοθετικὸν διάταγμα ὡρίσθη, ὅτι μόνον ὑποθήκη ἐπὶ τοῦ ἀκινήτου ἐγγράφεται καὶ οὐχὶ προσωπικὴ κράτησις. Καὶ ἐπειδὴ ἡ Τράπεζα, χορηγοῦσα τὰ δάνεια ἀνέγραφεν, ὅτι ταῦτα θὰ εἰσπραχθοῦν, ὅπως εἰσπράττωνται αἱ ὀφειλαὶ πρὸς τὴν Τράπεζαν, ἤτοι καὶ διὰ προσωπικῆς κρατήσεως, ἠναγκάσθη νὰ προκαλέσῃ δήλωσιν τοῦ τότε Ὑφυπουργοῦ κ. Παπαρρηγοπούλου ἐὰν δηλαδὴ ἐπιτρέπεται διὰ τὰς ἀρωγὰς καὶ προσωπικὴ κράτησις καὶ ὁ κ. Παπαρρηγόπουλος ἀπήντησεν ὅτι δὲν ἰσχύει προσωπικὴ κράτησις. Συνεπῶς, μόνον διὰ πλειστηριασμοῦ τοῦ ἀκινήτου εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῇ ἡ ἀρωγή. Ἀλλὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθῇ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ βγάλῃ εἰς τὸν πλειστηριασμὸν 23.000 σπίτια εἰς τὴν Κεφαλλονιά, 18.000 εἰς τὴν Ζάκυνθον καὶ 3.000 περίπου εἰς τὴν Ἰθάκην. Συνεπῶς, ἐνῷ ἐν τῇ οὐσίᾳ εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐπιστραφοῦν αὐταὶ αἱ ἀρωγαί, διατὶ δὲν τακτοποιοῦμεν αὐτὸ τὸ θέμα, ὥστε νὰ παύσῃ ἡ ἀγωνία τῶν σεισμοπλήκτων, νὰ δύνανται νὰ συμπληρώνουν τὰ ἀκίνητα ἀφόβως, διὰ προσθηκῶν καὶ νὰ ἐπανέλθῃ ἡ κανονικὴ συναλλαγὴ εἰς τὰ ἀκίνητα τῶν νήσων; Δι’ αὐτό, ἐγὼ προσωπικῶς συμφωνῶ μὲ τὴν πρότασίν σας, ὥστε ὅλαι αἱ παρατάξεις νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὸ μέγα θέμα τῶν ἀρωγῶν δι’ ἀναγνωρίσεως ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐπιστραφοῦν.

§159Δ. ΡΩΜΑΣ. Ἀκριβῶς, ἐπειδὴ ὅλοι συμφωνοῦμεν, ὅτι ἡ εἴσπραξις τῶν ἀρωγῶν εἶναι προβληματική, δὲν δύνανται, νὰ θεωρηθοῦν, ὡς οὐσιαστικὸν περιουσιακὸν στοιχεῖον τοῦ Κράτους.

§160Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸ ἄρθρον 51 τοῦ Κανονισμοῦ ἡ συζήτησις ἐπὶ μιᾶς ἐπερωτήσεως περιορίζεται μεταξὺ τοῦ ἐπερωτῶντος βουλευτοῦ καὶ τοῦ ἐπερωτωμένου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον περιέχει ἡ ἐπερώτησις, ἀποκλειομένου παντὸς ἄλλου θέματος. Εἶχον εἴπει καὶ προχθές, ὅτι ἤδη ἀπὸ τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τῆς παρούσης ἐπερωτήσεως ἐξετράπη ἡ συζήτησις τοῦ κυρίου θέματος καὶ ὅλοι οἱ συνάδελφοι ὡμίλησαν περὶ τουρισμοῦ, ἐνῷ ὁ ἐπερωτήσας βουλευτὴς δὲν ὡμίλησεν ἐπὶ τῆς τουριστικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρετήρησα, ὅτι τὸ Προεδρεῖον δὲν ἔδειξεν διάθεσιν ἐπεμβάσεως ἢ μᾶλλον διηυκόλυνε τὴν ἐκτροπὴν ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἔναντι αὐτῆς τῆς στάσεως τοῦ Προεδρείου, ἡμεῖς ἠμύνθημεν διὰ τῆς ὑποβολῆς προτάσεως περιορισμοῦ τῆς συζητήσεως εἰς ἓν τέταρτον καὶ συνέβη νὰ ἐφαρμόσητε τὸ τέταρτον μόνον διὰ τὸν συνάδελφον κ. Χιωτάκην. Ἤδη ἔχουν παρέλθει 4 ὧραι καὶ ὡμίλησαν μόνον 4 συνάδελφοι καὶ εἷς Ὑπουργός. Νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἐπέμβῃ τὸ Προεδρεῖον, διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν τάξιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίζεται αὐτὴ ἡ ἐκτροπὴ ἐκ τοῦ θέματος.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὀφείλω νὰ ἐκφράσω ἀπορίαν, διότι διατυποῦται αὐτὴ ἡ γνώμη εἰς τὴν πέμπτην συνεδρίασιν τῆς συζητήσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν θέματος. Ἐὰν ἐγένετο εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως πρότασις νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν Ζάκυνθον καὶ Ἰθάκην, θὰ εἴχατε δίκαιον. Ἐφόσον ὅμως, ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις καὶ ἐπεξετάθη καὶ δὲν προεβλήθη μέχρι σήμερον οὐδεμία ἀντίρρησις ἀπὸ οὐδεμιᾶς πλευρᾶς καὶ ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας παράταξιν ὡμίλησαν βουλευταὶ ἐκτὸς τοῦ θέματος, εἶναι δυνατὸν τὸ Προεδρεῖον νὰ περιορίσῃ σήμερον τὴν συζήτησιν, ποὺ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέλος; Ὡς πρὸς τὸ ἓν τέταρτον ἠθέλησα νὰ τὸ ἐφαρμόσω. Καὶ ἤμην πράγματι αὐστηρὸς εἰς τὸν κ. Χιωτάκην. Ἀνῆλθεν ὅμως κατόπιν, εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Ἀθανίτης, ὁ ὁποῖος διὰ πρώτην φορὰν θὰ ὡμίλει καὶ δὲν ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸν περιορίσω καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἀρχίζει τὸ κακόν.

§162Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ ἐκπλήσσει, κ. Πρόεδρε, ἡ ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν δίδετε, διότι ἡ ἐξήγησις αὐτὴ ἀποτελεῖ τορπιλλισμὸν τοῦ Κανονισμοῦ. Ὅταν λέγετε, ὅτι διαπιστώνετε παραβίασιν τοῦ Κανονισμοῦ καὶ δὲν ἐπαναφέρετε τὴν τάξιν, ὑμεῖς, ὑπεύθυνος διὰ τὴν τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ, αὐτὸ εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον μὲ καταπλήσσει. Δὲν θέλω νὰ θέσω ὑπονοίας διὰ τὴν τακτικὴν αὐτὴν τοῦ Προεδρείου. Πάντως πρέπει νὰ τηρηθῇ ὁ Κανονισμός.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λησμονεῖτε, κ. Ἡλιόπουλε, ὅτι ὅταν ὡμίλει ὁ κ. Κύρκος ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ἐξετράπη τοῦ θέματος καὶ ὅταν τὸ Προεδρεῖον τὸν ἐκάλεσε νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ θέμα, τὸ ἐπεκρίνατε; Πότε λοιπόν, τὸ Προεδρεῖον κάμνει τὴν δουλειά του;

§164Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴτε συνέβη αὐτό, εἴτε δὲν συνέβη, δὲν σᾶς ἀπαλλάσσει τῆς εὐθύνης. Ἀλλὰ τὸ Προεδρεῖον ἐπεμβαίνει, ὅταν τὰ λεγόμενα εἶναι δυσάρεστα διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Πάντως καὶ τότε καὶ τώρα, τὸ καθῆκον τοῦ Προεδρείου ἦτο νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς ἐκτρεπομένους ἐκ τοῦ θέματος, ἐντὸς τοῦ θέματος.

§165Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν ἐκτροπῇ ἀπὸ τὸν Κανονισμόν, διότι ὁ κ. Βασιλᾶτος ἀνέπτυξε μίαν ἐπερώτησιν, σχέσιν ἔχουσαν μὲ τὴν Κεφαλληνίαν καὶ τὴν Ἰθάκην καὶ κατόπιν αὐτοῦ, εὐγενεῖ συνεργασίᾳ ὅλων ἡμῶν, ἐξετράπημεν ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Λέγω ὅλων ἡμῶν, διότι καὶ ἐκ τοῦ ἰδικοῦ μας Κόμματος καὶ ἐκ τῆς Ε.Κ. καὶ ἐκ τῆς Νέας Δημοκρατικῆς Ἀριστερᾶς ἐνεγράφησαν καὶ ὡμίλησαν ρήτορες, ἐκτὸς τοῦ θέματος τῆς ἐπερωτήσεως. Διότι κατὰ τὸν Κανονισμόν, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Ἡλιόπουλος, ὅταν γενικεύεται ἡ συζήτησις ἐπὶ μιᾶς ἐπερωτήσεως, γενικεύεται ἐντὸς τοῦ θέματος τῆς ἐπερωτήσεως. Ἑπομένως, εὑρισκόμεθα ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ καὶ πρέπει νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς αὐτόν. Ἡμεῖς δὲ τὸ ζητοῦμεν αὐτό, διότι, ὡς γνωρίζετε, ἀπὸ 20ημέρου ἔχομεν ὑποβάλει πρότασιν ὅπως προταχθῶσιν αἱ ἐπερωτήσεις διὰ τὸ θέμα τῆς μειώσεως τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν, διὰ τὸ θέμα τῆς καταργήσεως τῆς νομοτύπου φοροδιαφυγῆς, τὰς ὁποίας ἔχομεν καταθέσει, διὰ θέματα, δηλαδή, τὰ ὁποῖα συγκινοῦν βαθύτατα καὶ συγκλονίζουν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ δὲν κατέστη δυνατὸν μέχρι τῆς στιγμῆς κἂν νὰ συζητήσωμεν, νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἢ ὄχι τὴν πρόταξιν ἐπερωτήσεων τόσων σοβαρῶν καὶ πανελληνίου ἐνδιαφέροντος. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω καὶ τοὺς κυρίους συναδέλφους καὶ ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, ὥστε τὴν προσεχῆ ἡμέραν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου ὅλοι νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις, δηλαδὴ τὴν προσεχῆ Τρίτην, διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸν ἔλεγχον. Διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, κ. Ἡλιόπουλε, ὅτι —δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀδικοῦμεν τὸ Προεδρεῖον— ὅλοι εὑρισκόμεθα ἐν ἐκτροπῇ, ὅλοι συνεργοῦμεν εἰς τὴν ἐκτροπήν. Κόμματα, βουλευταί, Ὑπουργοί, οἱ πάντες ἔχομεν συνεργήσει. Λοιπόν, ἂς προσπαθήσωμεν ὅλοι, μὲ ὀλίγην καλὴν θέλησιν, τὴν προσεχῆ Τρίτην νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις, ὥστε νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κανονικὴν σειρὰν τῶν ἐπερωτήσεων καὶ νὰ συζητήσωμεν ποῖαι θὰ προταχθῶσι καὶ ἂν θὰ προταχθῶσι ὡρισμέναι ἐξ αὐτῶν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή, ὅπως λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν;

§167ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.10′ π.μ.)