1962.03.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 47η

Πέμπτη 15 Μαρτίου 1962

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Φιλιππίδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν ὑπάρχει ἀντίρρησίς τις;

§4Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ θέσω καὶ πάλιν τὸ θέμα τῶν πρακτικῶν, διαμαρτυρόμενος, διότι δὲν ἀποδίδουν τὰ λεγόμενα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐτόνισα, κ. Πρόεδρε, κάτι τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως ἔχει λεχθῆ εἰς τὴν αἴθουσαν, ὅτι δηλαδή, δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κάθε βουλευτής, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ, δοθέντος μάλιστα, ὅτι ἀνάγνωσις ἐγγράφων ὁμιλιῶν δὲν ἐπιτρέπεται ἀπὸ τὸν Κανονισμόν, νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ διαβάσῃ ἐν συνεχείᾳ διάφορα πράγματα, ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν καὶ ἐπιθυμῶ καὶ πάλιν νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ μία πρόδηλος ἀνισότης, πασιφανὴς μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Ὅπως ἀσφαλῶς θὰ παραδέχωνται ὅλοι οἱ κ.κ. συνάδελφοι, ὁ διάλογος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διεξάγεται κατὰ κύριον λόγον μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως ἐκπροσωπουμένης κατὰ τὰ 9)10 ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Οἱ Ὑπουργοί, ὁσάκις ὁμιλοῦν ἀποδίδονται ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα κατὰ συνέπειαν ἀποδίδονται πλήρως, διότι τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ ἀποδίδουν πλήρως τὰ λεγόμενα, ἐνῷ οἱ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πλὴν ὁσάκις ὁμιλεῖ ὁ Ἀρχηγὸς ἢ οἱ ἔχοντες τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἀρχηγοῦ ἀποδίδονται ἀπὸ τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ἀποδώσουν τὰ ὑπ’ αὐτῶν λεγόμενα. Ἐτόνισα καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, διότι ἀπουσιάζατε, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο πρέπει νὰ τύχῃ ριζικῆς ἀντιμετωπίσεως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἑκάστοτε νὰ παρακαλῇ ὁ βουλευτὴς ἢ νὰ ζητᾷ ὡς χάριν νὰ περιληφθοῦν εἰς τὰ πρακτικὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν. Ἐὰν τὰ εἶπεν, τὰ εἶπεν, ἐὰν δὲν τὰ εἶπεν δὲν τὰ εἶπε, καὶ πρέπει ἀναντιρρήτως νὰ εὑρεθῇ ἕνας τρόπος, ὥστε καὶ τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ἀξία τῶν πρακτικῶν νὰ περιφρουρηθοῦν καὶ ταὐτοχρόνως νὰ ἀποδίδωνται αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγομεν. Ἐπίσης ἐπιθυμῶ νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον καὶ ἀναφορικῶς πρὸς τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τέλους ἦτο ὁμιλία εἰς τὴν αἴθουσαν δὲν ἦτο ἰδιωτικὴ συζήτησις, δὲν ἀποδίδονται καθόλου εἰς τὰ πρακτικά. Θὰ σᾶς διαβάσω τὶ λέγουν τὰ πρακτικά. Ἐντὸς εἰσαγωγικῶν ἀναφέρονται: (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ὁ κ. Μητσοτάκης διαμαρτύρεται, διότι τὰ συνοπτικὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς ὁμιλίας του δὲν ἀποδίδουν τὰ λεχθέντα ὑπ’ αὐτοῦ). Τὶ εἶναι κ. Πρόεδρε τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς; Μήπως μετεβλήθησαν εἰς πρακτικὰ τῶν ἐφημερίδων, ἢ μήπως ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν λογοκρισίαν τοῦ οἱουδήποτε νὰ ἀποδίδωνται αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγομεν; Ἐζήτησα ἀπὸ τὸν Προεδρεύοντα τότε Ἀντιπρόεδρον νὰ παραπονεθῶ ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ διὰ τὰ πρακτικά, ὅτι πῶς εἶναι δυνατὸν καὶ ποῖος ἐτόλμησε νὰ θέσῃ ἐντὸς εἰσαγωγικῶν παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν. Τελειώνω μὲ μίαν φράσιν, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ κατὰ καμμίαν ἔννοιαν λύσι τοῦ νὰ ζητηθοῦν εὐθῦναι ἀπὸ τοὺς ταχυγράφους. Αὐτοὶ ἔκαμον τὴν δουλειά τους. Καὶ ἐγὼ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συγκρατήσω αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον θὰ ἦτο δυσχερὲς νὰ τὸ πράξω. Τὸ πρόβλημα εἶναι ἐὰν εἶναι δυνατὸν οἱ ταχυγράφοι νὰ ἐνισχύωνται ἀπὸ τοὺς στενογράφους, ἢ νὰ ἀποδίδωνται ἐστενογραφημένα αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγομεν. Θέτω καὶ πάλιν τὸ θέμα μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι κάποια λύσις κάποτε θὰ πρέπει νὰ εὑρεθῇ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μία ἀτέλεια εἰς τὸ θέμα αὐτό. Δι’ αὐτὸ καὶ εἰς τὸ σχέδιον τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ ποὺ ἐκκρεμεῖ εἰς τὴν Βουλὴν προβλέπεται ἡ λῆψις ὡρισμένων μέτρων. Ἐγὼ ἀτομικῶς ἔχω διάφορον ἀντίληψιν ἐπὶ τοῦ τρόπου ἀντιμετωπίσεως τοῦ θέματος, ἡ Βουλὴ ὅμως θὰ ἀποφανθῇ, ἀλλὰ ὅτι ὑπάρχει ἀτέλεια, δὲν γεννᾶται ζήτημα. Δεδομένου, ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ὁ Κανονισμὸς δὲν εἶναι ἐκσυγχρονισμένος, ἡ τελευταία τροποποίησις ἔλαβε χώραν ἐν ἔτει 1933 ἤτοι πρὸ μιᾶς 30ετίας, ὅτε τὰ πρακτικὰ ἐτηροῦντο λίαν συνεπτυγμένως καὶ αἱ ἀγορεύσεις δὲν ἦσαν τόσον μακραί. Ὅσον ἀφορᾶ, αὐτὸ τὸ τελευταῖον, τὸ ὁποῖον εἴπατε, εἶναι ὀρθόν. Δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρξουν εἰσαγωγικὰ παρ’ ὅλον ὅτι ἐξ ὅσων ἤκουσα διετυπώθη συνοπτικῶς μέν, ἀλλά, σαφῶς ἡ παρατήρησίς σας. Πάντως ἔχω διατάξει μίαν ἀνάκρισιν, διότι ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ διαπιστώσω ἐὰν ὑπάρχουν καὶ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν διατυπώνουν ὀρθῶς τὰς ἀγορεύσεις τῶν κ.κ. βουλευτῶν καὶ νὰ ἰδῶ, ἐὰν ὑπάρχουν εἰς τὸ προσωπικὸν ἀκατάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον καὶ ἐφ’ ὅσον ἤθελον κριθῇ ἀνίκανοι θὰ ἀπομακρυνθοῦν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔχω καὶ ἐγὼ εὐθύνην τυπικῶς τοὐλάχιστον, καὶ λέγω τυπικῶς διότι δὲν δύναμαι νὰ παρακολουθῶ τὰς ἀγορεύσεις τῶν κυρίων συναδέλφων, δι’ ὅ καὶ ἐζήτησα νὰ διαβάσω τὴν ἀγόρευσίν σας, τὴν ὁποίαν μάλιστα παρέβαλον μὲ τὰ ἐστενογραφημένα διὰ νὰ διαπιστώσω ἐὰν ὑπάρχουν οὐσιώδεις ἀλλοιώσεις καὶ συνεπῶς καὶ εὐθῦναι καὶ ἀνεζήτησα καὶ τὸ χειρόγραφον εἰς τὸ ὁποῖον ἐκάματε τὰς διορθώσεις καὶ εἶδον ὅτι ἡ ἀγόρευσίς σας εἶναι διατυπωμένη συνοπτικῶς μέν, ἀλλὰ τὸ νόημά της παραμένει τὸ αὐτὸ καὶ δὲν διεπίστωσα οὐσιώδεις ἀλλοιώσεις. Βέβαια δὲν ἦσαν ἐπὶ λέξει ὅπως τὰ εἴπατε, καὶ ὅπως θὰ εἶναι εἰς τὰ ἐστενογραφημένα. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω τίποτε περισσότερον. Μὴ λησμονοῦμεν ἄλλωστε, ὅτι πρόκειται περὶ συνοπτικῶν πρακτικῶν, τώρα ἐὰν θὰ πρέπει νὰ τηροῦνται ἐφεξῆς συνοπτικῶς ἢ κατὰ τὸ στενογραφικὸν σύστημα θὰ τὰ εἴπωμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐκκρεμούσης προτάσεως, περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐὰν τελικῶς ἀποφασισθῇ νὰ διατηρηθῇ τὸ κρατοῦν ἤδη σύστημα θὰ πρέπει τότε νὰ ἐνισχυθοῦν οἱ τόσον συμπαθεῖς καὶ ἐργατικοὶ πρακτικογράφοι, οἱ ὁποῖοι μοῦ εἶναι ἄγνωστοι προσωπικῶς καὶ οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν διωρίσθη ὑπ’ ἐμοῦ, ὅλους τοὺς εὕρηκα ἐδῶ, νὰ ἐνισχυθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς εἶναι ἀνεπαρκής, δι’ ὅ καὶ κουράζονται ὑπερμέτρως ἐπιτελοῦντες τὸ ἔργον αὐτὸ ἐπὶ μακρὰ ἔτη, ἀλλὰ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ Κυβέρνησις μοῦ εἶπεν, ὅτι ἀμέσως μετὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, θὰ διαθέσῃ ὡρισμένες ἡμέρες Νομ. Ἐργασίας διὰ νὰ ἔλθῃ ὁ Κανονισμός.

§6Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀπασχοληθῇ ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος, χαίρω, διότι ἀναγνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχει θέμα. Μέχρις ὅτου ὅμως τροποποιηθῇ ὁ Κανονισμός....

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι ὑπῆρξα καὶ ἐγὼ ἐνίοτε θῦμα αὐτῶν τῶν ἀτελειῶν. Ἰδικαί μου ἐπεμβάσεις ἢ παρεμβάσεις, πολλάκις διατυπώνονται κατὰ τρόπον ποὺ δὲν μὲ ἱκανοποιοῦν ἀκόμη καὶ εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§8Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μέχρις ὅτου λυθῇ τὸ θέμα αὐτό, δὲν βλέπω διατὶ δὲν δύναται τὸ Προεδρεῖον νὰ ἐνισχύσῃ τὰ πρακτικὰ μὲ τὰ ἐστενογραφημένα ὅπου δύναται.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοῦ ἀναφέρθη, διὰ τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ὁμιλίας σας, ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπῆρε τὴν ὁμιλίαν σας, δὲν τὴν συνέλαβε πλήρως, καὶ ἀνέτρεξαν εἰς τὰ ἐστενογραφημένα διὰ τὴν συμπλήρωσιν.

§10Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁσάκις ἐδημιουργήθη τοιοῦτον θέμα καὶ ὁπουδήποτε ἀπετάθην ἢ εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν ἢ εἰς τὸν Προεδρεύοντα, ἔλαβον τὴν στερεότυπον ἀπάντησιν, ὅτι μόνον ὁ κ. Ροδόπουλος ἠμπορεῖ νὰ διατάξῃ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος, καὶ ὄχι ὁ κ. Ροδόπουλος.

§12Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Σώματος καὶ ὄχι ὁ ἑκάστοτε Πρόεδρος.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοῦ διετυπώθη ἐπανειλημμένως τὸ παράπονον, διότι καὶ εἰς σᾶς ἔκαμα εὐκολίας εἰς τὸ παρελθόν. Ἀλλὰ ὁ κ. Ἠλιοῦ μὲ ἐκατηγόρησεν, ὅτι ἔχω κατατάξει τοὺς βουλευτὰς εἰς δύο κατηγορίας, ἤτοι εἰς εὐνοουμένους καὶ μή, διότι αἱ ἀγορεύσεις τοῦ κ. Ἠλιοῦ ὅταν ὁμιλῇ ὡς ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, τοῦ τίθενται ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα, ἐνῷ ὅταν ὁμιλῇ ὡς ἁπλοῦς βουλευτὴς αἱ ἀγορεύσεις περιλαμβάνονται εἰς τὰ πρακτικὰ συνοπτικῶς καὶ τὸ ἀντελήφθη αὐτὸ καὶ μοῦ παρεπονέθη, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι βουλευταὶ μοῦ διετύπωσαν τὸ παράπονον αὐτό. Κατόπιν τούτου ἔλαβον τὴν ἀπόφασιν, ὅπως αἱ ἀγορεύσεις εἴς τε τὰ πρακτικὰ καὶ τὸ δελτίον Τύπου ἐξαιρέσει τῶν Ὑπουργῶν καὶ Ἀρχηγῶν Κομμάτων νὰ διατυποῦνται συνοπτικῶς. Τοιαύτης εὐνοίας ἂν εἶναι εὔνοια λοιπόν, ἐτύχατε καὶ σεῖς εἰς τὸ παρελθόν. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ζαρντινίδης ζητεῖ 15θήμερον ἄδειαν προκειμένου νὰ ἀπουσιάσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Ρουχωτᾶς ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν προκειμένου νὰ ἀπουσιάσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Περρωτῆς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§18Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Λύχνος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ νόμου 4053)60 «περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἀντιφυματικοῦ ἀγῶνος».

§19Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤλθατε εἰς τὸ Γραφεῖον μου καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν γίνεται καὶ ὅτι ἄλλοι δύο Κυβερνητ. βουλευταὶ ἐζήτησαν τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερ. Διατάξεως ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος καὶ τοὺς ἠρνήθην. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ εἴπητε δὲν θὰ τὸ εἴπητε, διότι δὲν εἶναι ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Δὲν ἔχετε ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ εἴπητε τίποτε οὐσιαστικόν. Θέλετε νὰ ὁμιλήσητε πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ ἐπικαλεῖσθε τὸν Κανονισμόν. Εἶναι παραγραφὴ αὐτοῦ, αὐτὸ ποὺ κάμνετε.

§21Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνδιαφέρει ὄχι μόνον τοὺς καπνοπαραγωγοὺς τῆς Κατερίνης....

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κύριε βουλευτά, ἐδῶ ὑπάρχει Σύνταγμα καὶ Κανονισμός.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προικὸς τῆς Βασιλόπαιδος Σοφίας». Ἡ κ. Μ. Σβώλου, ἔχει τὸν λόγον.

§23Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ προῖκα ὡς θεσμὸς προῆλθεν ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἐξάρτησιν τῆς γυναικὸς ποὺ συνεπήγετο καὶ τὴν κοινωνικήν της ὑποτέλειαν, ἡ ὁποία ἐξεφράσθη καὶ εἰς τὸ Δίκαιον. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ Ρωμαϊκὸν Δίκαιον, θὰ ἴδωμεν, ὅτι ἡ γυνὴ ἦτο ἀντικείμενον, πρᾶγμα, ρέξ, ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν τοῦ πάτερ φαμίλια, καὶ τοῦτο ἀνταπεκρίνετο εἰς τὴν τότε οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν σύνθεσιν. Ἡ γυναῖκα εἰς τὴν Ἑλλάδα, μέχρι καὶ τῶν ἀρχῶν τοῦ 20οῦ αἰῶνος, ἐθεωρεῖτο, ὅτι δὲν εἶχεν ἰδιαιτέραν προσωπικότητα, ἐθεωρεῖτο πάντοτε ὡς ἀνήλικος καὶ εὑρίσκετο ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν τοῦ πατρός, τοῦ ἀδελφοῦ ἢ τοῦ συζύγου. Ἡ γυναῖκα δὲν εἶχε δικαιώματα, ἀλλὰ μόνον ὑποχρεώσεις. Καὶ φυσικὰ δὲν εἶχε πολιτικὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπέκτησεν ἐσχάτως κατόπιν πολλῶν καὶ μακρῶν ἀγώνων. Ἡ γυναῖκα εἰσῆλθε τὸ πρῶτον εἰς τὰς κεντρικὰς δημοσίας θέσεις κυρίως κατὰ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους, κατὰ καὶ μετὰ τὸν Αʹ παγκόσμιον πόλεμον, διότι λόγῳ τῶν ἀλλεπαλλήλων ἐπιστρατεύσεων ἐκκενώθησαν πολλαὶ ὑπαλληλικαὶ θέσεις δημόσιαι ἀλλὰ καὶ ἰδιωτικαί. Μετὰ τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον, εἰσῆλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα συμπαγὴς προσφυγικὸς κόσμος, ποὺ κατὰ πλειοψηφίαν ἀπετελεῖτο ἀπὸ γυναῖκας καὶ αἱ γυναῖκες αὐταὶ εἰσήρχοντο δι’ ἐργασίαν σωρηδὸν εἰς τὰ διαρκῶς πολλαπλασιαζόμενα ἐργοστάσια, διότι οἱ ἄνδρες κατὰ τὸ πλεῖστον παρέμειναν εἰς Μικρὰν Ἀσίαν ὡς αἰχμάλωτοι ἢ εἶχον φονευθῆ. Μὲ τὴν ἔλευσιν τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου, ἤλλαξε καὶ ἡ οἰκονομικὴ καὶ ἡ κοινωνικὴ σύνθεσις τῆς χώρας. Ἀπὸ τότε μέχρι σήμερον, ἤλλαξε καὶ ἡ ζωὴ τῆς γυναίκας. Κατὰ μάζας αἱ γυναῖκες ἀσχολοῦνται εἰς ὅλας τὰς ἐπαγγελματικὰς καὶ παραγωγικὰς ἐργασίας, στὰ χωριὰ καὶ στὰς πόλεις καὶ διακρίνονται καὶ εἰς τὰς ἐπιστήμας καὶ τὰς τέχνας. Ἀπέκτησαν παραλλήλως πλήρη συνείδησιν τῶν δικαιωμάτων των καὶ ἀποφασίζουσι δι’ αὐτά. Διότι παρὰ τὴν Συνταγματικὴν ἰσοτιμίαν, αὐτὴ δὲν ὑπάρχει οὔτε σ’ ὅλη τὴ νομοθεσία, οὔτε στὴν πραγματικότητα. Δὲν ὑπάρχει σήμερον, οἰκονομικὴ ἰσότης τῆς γυναίκας ποὺ ἀποτελεῖ ἕνα ἐκ τῶν βασικῶν αἰτημάτων ποὺ ἀπασχολοῦν τὴν ἐργαζομένην γυναῖκα. Ὡς τόσο ἡ γυναῖκα πάντοτε εἰργάζετο. Εἰργάζετο ὡς ἀγρότισσα καὶ ηὔξανε τὸ οἰκογενειακὸν καὶ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἀλλὰ ἡ ἐργασία της δὲν ἀπετιμᾶτο εἰς χρῆμα καὶ διὰ τοῦτο ἡ συμβολή της ἐθεωρεῖτο ὡς βοηθητικὴ καὶ ὅταν ἦτο βασικὴ καὶ σύνθετος. Εἰργάζετο καὶ εἰς μερικὰ ἐπαγγέλματα καὶ ηὔξανε τὴν παραγωγήν. Ὅμως κατὰ τὸ προηγούμενον διάστημα δὲν ἦτο αὐτόνομος οἰκονομικὸς παράγων. Ἦτο ἐξηρτημένη οἰκονομικῶς καὶ διὰ τοῦτο στὴν οἰκογένειά της ἦτο σκλάβα ὅλων. Ἡ γέννησις κοριτσιοῦ ἦτο δυστύχημα. Ἐγεννᾶτο χρέος καὶ ὄχι ἄνθρωπος. Ὁ πατέρας καὶ τὰ ἀδέλφια ἐσκέπτοντο ὄχι πῶς θὰ τὴν θρέψουν, ἀλλὰ κυρίως πῶς θὰ τὴν προικίσουν. Ἡ προῖκα ἀποτελοῦσε τὸν βραχνᾶ τῆς οἰκογενείας καὶ ἐβάρυνε ἀφάνταστα τὸν ἐργαζόμενον Ἑλληνικὸν λαόν. Διὰ νὰ πανδρευθῇ ἡ κόρη, ἔκαναν θυσίας ὑλικὰς καὶ ἠθικὰς ὁ πατέρας, ὁ ἀδελφὸς ἢ οἱ ἀδελφοί. Καὶ τὰς θυσίας αὐτὰς ἡ γυναίκα τὰς πλήρωνε μὲ τὴ σκλαβιά της. Αὐτὴν τὴν κατάσταση τὴν ἔδωσε ὁ Παπαδιαμάντης μὲ τὸ σύμβολο τῆς «Φόνισσας» ποὺ σκότωνε τὰ θηλυκὰ γιὰ νὰ τ’ ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὴν ἀθλίαν μοῖραν των. Ὁ ἄνδρας, πατέρας, ἀδελφὸς ἢ σύζυγος, εἶχαν τὴν εὐθύνην καὶ τῆς ἠθικῆς της ποὺ ἔφθανεν ὣς τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἔχουν δικαίωμα νὰ τὴν σκοτώσουν ἂν τὴν παρεβίαζε. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ ἐπιβίωσις αὐτῶν τῶν ἀντιλήψεων ὑπάρχει ἀκόμη εἰς καθυστερημένας περιοχὰς τῆς χώρας μας ἢ καθυστερημένους ἀνθρώπους. Ἀλλὰ ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἐναντίον τοῦ ἀναχρονιστικοῦ θεσμοῦ τῆς προικός. Παράλληλα σήμερον ἡ γυναῖκα ἔχει αἴσθημα ἀξιοπρεπείας καὶ τὸ ἐπιβάλλει, διότι ζῇ διὰ τῆς ἐργασίας της. Δὲν δέχεται τὴν χορήγησιν προικός. Ἀπεστάλη εἰς τὸ κόμμα μας καὶ κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν ὑπόμνημα τοῦ Συλλόγου Ἐπιστημόνων Θεσσαλονίκης ποὺ ζητεῖ κατάργησιν τῆς προικός. Παλαιότερον καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἐκκλησίας ἔγινεν ἀφορισμὸς σχετικῶς μὲ τὴν προῖκα. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἦτο ποτὲ γενικὸς ὁ θεσμὸς τῆς προίκας εἰς ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν. Εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Φλωρίνης, δὲν δίδει προῖκα ἡ γυναῖκα, ἀλλὰ ὁ γαμβρὸς διὰ νὰ ἀγοράσῃ τὴν νύφη. Σήμερον, ὁ θεσμὸς τῆς προίκας, φθίνει καὶ εἰς τὰς πόλεις. Ἡ γυναῖκα δὲν δέχεται νὰ δώσῃ προῖκα, ἀκόμη καὶ αἱ ὑπηρέτριαι ὅταν ἀποκτήσουν ἕνα σπιτάκι καὶ φθάνει ὁ καιρὸς νὰ ὑπανδρευθοῦν, δὲν τὸ δίδουν εἰς τὸν γαμβρόν, ἀλλὰ τὸ κρατοῦν ἐπ’ ὀνόματί των, διὰ νὰ τὸ δώσουν εἰς τὰ παιδιά των. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκ τῆς συζητήσεως ποὺ διεξήχθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀπεδείχθη, ὅτι οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, εἶναι ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῆς προικός. Συνεπῶς, τὸ νὰ προσπαθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ζωντανέψῃ ἕνα θεσμὸν ποὺ φθίνει, ἕνα θεσμὸν ποὺ θίγει τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς γυναικὸς διὰ τῶν «ἐράνων πρὸς προικοδότησιν κορασίδων» μὲ σκοπὸν τὴν κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν, ἀποτελεῖ κατὰ τὴν γνώμην μου, ἔγκλημα ἠθικῆς τάξεως. Διότι πρῶτον, ἀποτελεῖ ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ δικαιώματος τοῦ κάθε πολίτου νὰ ἐπαρκῇ εἰς τὰς ἀνάγκας του καὶ τῆς οἰκογενείας του ἐκ τῆς ἀμοιβῆς τῆς ἐργασίας του καὶ μετάθεσιν τῆς βασικῆς ὑποχρεώσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ τοῦ τὸ ἐξασφαλίζῃ μὲ πολιτικὴν πλήρους ἀπασχολήσεως καὶ γενικῶς πολιτικὴν ὑπὲρ τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ καὶ ὄχι τῶν ὀλίγων. Δεύτερον, διότι κλονίζει τὸν θεσμὸν τοῦ γάμου, διότι τὸν προβάλλει ὡς ἀγοραπωλησίαν, τρίτον, διότι θίγει τὸ κῦρος τοῦ βασιλικοῦ θεσμοῦ καὶ τὸν μεταβάλλει εἰς φορέα, στενὰ κομματικῆς πολιτικῆς. Τέταρτον, ἡ χορήγησις τῶν βιβλιαρίων προικοδοτήσεως εἰς ἀπόρους κορασίδας, ἀποτελεῖ φθηνὴν φιλανθρωπίαν καὶ ταπεινώνει τοὺς ἀνθρώπους ποὺ δέχονται τὸ βιβλιάριον, ὅταν τοὺς καλοῦν νὰ τὸ παραλάβουν διὰ πανηγύρεων καὶ διαφόρων τελετῶν. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, εἶναι φυσικόν, νὰ αἰσθάνωνται φοβερὰν μείωσιν. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτων, ἡ προικοδότησις, ἀποτελεῖ βαρυτάτην φορολογίαν μὴ νομοθετημένην, ἀλλ’ αὐθαίρετον. Τὸ αὐτὸ ἰσχύει καὶ δι’ ὅλους τοὺς ἐράνους, δηλ. τὰς ἀναγκαστικὰς εἰσφορὰς κλπ. τῆς Βασιλικῆς Προνοίας. Ἡ Κυβέρνησις εὐθύνεται δι’ ὅλα αὐτά. Καὶ ἰδού, κ.κ. συνάδελφοι, πῶς γίνεται ὁ «ἔρανος» διὰ τὰς προικοδοτήσεις. Οἱ Νομάρχαι, ὑποχρεώνουν τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας νὰ συμβάλλουν χρηματικῶς καὶ ἂν δώσουν ὀλίγα, ὑπόκεινται εἰς ἀντίποινα. Περαιτέρω, ἀπευθύνονται πρὸς τοὺς ἐπαγγελματίας, τοὺς ἐλευθέρους ἐπαγγελματίας, τοὺς πλουσίους, ἀλλὰ καὶ τοὺς πτωχοὺς ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀπαιτοῦν νὰ εἰσφέρουν. Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ θλιβερὸν κατάντημα τῆς ἐγκυκλίου τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, διὰ τῆς ὁποίας ὑπεδεικνύετο νὰ ψάλλουν οἱ μαθηταὶ τὰ κάλαντα, μετὰ τῶν διδασκάλων των, τὸ προϊὸν τῶν ὁποίων θὰ διετίθετο διὰ τὸν ἔρανον τῶν ἀπόρων κορασίδων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εὐτυχῶς, ἀπεσοβήθη κατόπιν καταθέσεως σχετικῆς ἐρωτήσεώς μας. Πιστεύω, ὅτι ὅλα αὐτά, ἐπισύρουν τὴν ὀργὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τοῦ ἀγρίως φορολογουμένου, ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἔρανοι ἐκθέτουν τὸ Στέμμα. Ναὶ τὸ φέρνουν ἀντιμέτωπον πρὸς τὸν Λαόν. Παράδειγμα, ὁ ἀγὼν τῶν κινηματογραφιστῶν, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν κατάργησιν τοῦ ἐράνου, καὶ εἶναι δίκαιον τὸ αἴτημά των καὶ διὰ τὸν γενικώτερον ἀκόμη λόγον, ὅτι πρέπει νὰ μειωθῇ τὸ εἰσιτήριον τοῦ κινηματογράφου, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν μόνην προσιτὴν λαϊκὴν ψυχαγωγίαν. Δυστυχῶς, ἡ Κυβέρνησις τὰ ἀντιπαρέρχεται ὅλα αὐτά, μολονότι τὰ γνωρίζει, διότι θέλει νὰ ἔχῃ πάντοτε τὴν εὔνοιαν καὶ δυστυχῶς ὅπως ἔκαμε καὶ ἄλλοτε ἡ παράταξις τῆς Δεξιᾶς, προβάλουσα ὡς Ἀρχηγόν της τὸν Βασιλέα, φοβοῦμαι, ὅτι εἰς τὸ ἴδιον σημεῖον ἔφθασε καὶ ἡ παράταξις τῆς ΕΡΕ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν λαϊκὴν δυσφορίαν ἐναντίον ὅλων αὐτῶν τῶν ἐράνων, ποὺ θέτει εἰς κίνδυνον καὶ αὐτὸν τὸν θεσμόν. Πρὸ ἡμερῶν συνηντήθην μὲ ἕνα συμμαθητήν μου εἰς τὸ Δημοτικὸν Σχολεῖον, ὁ ὁποῖος ἦτο κατηγανακτισμένος, διότι ὁ Νομάρχης τὸν ὑπεχρέωσεν εἰς τὴν καταβολὴν ὑπερόγκου ποσοῦ διὰ τὸν ἔρανον προικοδοτήσεως τῶν ἀπόρων κορασίδων. Μοῦ εἶπεν «αὐτὸ μοῦ δίδει τὴν ἐντύπωσιν ἐκείνου ποὺ συνέβαινε κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς τὴν Θεσσαλίαν, ὅπου πρόσωπα κοινωνικῶς ἀπροσάρμοστα ἐχαράτσωναν τὸν κόσμον, στὰ χωριά, ἀλλὰ καὶ στὶς πόλεις καὶ διὰ νὰ ἔχουν τὴν εὔνοιαν καὶ τῶν χωρικῶν καὶ τῶν πολιτευομένων, ἔκαμαν καὶ μερικὲς προικοδοτήσεις καὶ γάμους καὶ τελετάς». Αὐτὸ πρέπει νὰ μᾶς ἐμβάλῃ εἰς πολλὰς ἀνησυχίας, κ.κ. συνάδελφοι. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κυρία Σβώλου, παρακαλῶ, νὰ ἀσχοληθῆτε καὶ μὲ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἕως τώρα εἶσθε ἐκτὸς θέματος.

§25Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Δὲν τὸ πιστεύω, κ. Πρόεδρε. Ὡς πρὸς τὴν προῖκα τῆς πριγκιπίσσης, ἡ Κυβέρνησις, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, ἐπικαλεῖται καὶ τὴν παράδοσιν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ τὴν ἀλχημίαν τῶν τιμαρίθμων, ἠθέλησε νὰ μᾶς πῇ, ὅτι πρόκειται σήμερον περὶ μικροτέρου ποσοῦ, ἀπὸ τὰ ἄλλοτε δοθέντα εἰς ἄλλας πριγκιπίσσας. Ἐλησμόνησεν ὅμως νὰ μᾶς ἀναφέρῃ, ὅτι τὸ 1947 ἡ Αἰκατερίνη ἔλαβεν ἕνα συμβολικὸν ποσὸν ὡς δῶρον. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἐπικαλῆται τὴν παράδοσιν, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἀντίθετος παράδοσις, διότι εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις αὐτὰς ἔγιναν σφοδραὶ συζητήσεις εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ διετυπώθησαν ἀντίθετοι γνῶμαι. Ἡ Κυβέρνησις, δυστυχῶς, δὲν τὰ λαμβάνει ὑπ’ ὄψει ὅλα αὐτά, ἀγνοεῖ τὴν ὀδυνηρὰν ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία προεκλήθη εἰς τὸν λαὸν καὶ τὸν σάλον ποὺ ἐδημιουργήθη διὰ τοῦ Τύπου καὶ διὰ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας καὶ διὰ τὰ προικιὰ ποὺ ἠγοράσθησαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τὸ τελευταῖον τοῦτο ἔγινε καὶ ἀντικείμενον σχολίων καὶ συγκρίσεως μὲ ἄλλας Βασιλικὰς Οἰκογενείας καὶ κυρίας Προέδρων μεγάλων χωρῶν, ἐὰν δηλαδὴ καὶ κατὰ πόσον ἀγοράζουν τὰ πάντα ἀπὸ τὰ παραγόμενα εἰς τὰς χώρας των. Κύριοι συνάδελφοι, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Ταμεῖον Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου προικοδοτεῖ τὰς θυγατέρας πεσόντων μὲ 5.000 δραχμάς, καὶ αὐτὰς εἰς δόσεις, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐδέχθη πέρυσιν τροπολογίαν μας, τὸ ἕνα τσιγάρο ἐκ τοῦ Βασιλικοῦ Ἐράνου νὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου τούτου, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν ναζίδων πρόκειται νὰ πάρουν ὀλίγα ψίχουλα καὶ αὐτὰ εἰς δόσεις, χάρις εἰς τὴν Κυβερνητικὴν πολιτικήν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ γρηὲς ἀγρότισσες ὑπέστησαν τὴν μείωσιν τῆς ἀξιοπρεπείας των καὶ τὸν ἐμπαιγμὸν νὰ στερηθοῦν τὰς ἀγροτικὰς συντάξεις καὶ νὰ θεωρηθοῦν σὰν βάρος τοῦ ἀνδρός, ἀντισταθμιζομένου μὲ 40 δραχμὰς καὶ 80 δραχμὰς ἐπὶ πλέον διδόμενες στὸ σύζυγό τους, τὴν στιγμὴν ποὺ οἱ ὑπηρέτριες, ὅταν ἐγκαταλείψουν τὸ ἐπάγγελμα, διὰ νὰ παντρευθοῦν, δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ πάρουν πίσω οὔτε μέρος τῶν εἰσφορῶν των, τὴν στιγμὴν ποὺ τὰ θύματα πολέμου καὶ οἱ ἀνάπηροι παίρνουν σ’ ἀναλογία 65% 1–500 δρχ. σύνταξιν, 22% 500–1.000, τὸ 8% 1.000 –1.500 καὶ μόνον 1.181 πρόσωπα ἄνω τῶν 2.000, τὴν στιγμὴν ποὺ ἑκατοντάδες χιλιάδες νέων καὶ κοριτσιῶν ἀκόμη, φεύγουν γιὰ τὰ ξένα σκλαβοπάζαρα καὶ ἐρημώνονται ὁλόκληροι Νομοὶ τῆς Βορείου Ἑλλάδος, μεταβαλλόμενοι σὲ συνοικισμοὺς γυναικοπαίδων ἢ σὲ γηροκομεῖα. Τὴν στιγμὴν ποὺ καλεῖται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ δώσῃ τὸ ὑστέρημά του διὰ τὸ τελευταῖον δάνειον τῶν 990.000.000, τὴν στιγμὴν ποὺ καλεῖται καὶ ἐκλήθη ἤδη νὰ σφίξῃ περισσότερον τὴν ζώνην του διὰ νὰ ἀποκτήσουν τὰ προϊόντα του συναγωνιστικότητα μὲ τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, νὰ σφίξῃ τὴν ζώνην του, ἡ ὁποία πλέον δὲν σφίγγει σάρκα, σφίγγει κόκκαλα καὶ πρέπει νὰ τὸ καταλάβωμεν, τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις δὲν δικαιοῦται νὰ δώσῃ προῖκα εἰς μίαν Πριγκήπισσαν, διότι καὶ τὸ ποσὸν τῶν 9.000.000 θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καλύψῃ ἔστω καὶ ἐλάχιστον ἀπὸ τὸ χάος τῶν ἀναγκῶν τῆς Παιδείας, τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας, τόσων ἀναγκῶν ποὺ ὑπάρχουν, καὶ αἱ ὁποῖαι καταβιβάζουν τὴν στάθμην τοῦ πολιτισμοῦ μας ὡς τὴν τελευταίαν χώραν τῆς Εὐρώπης. Ἀλλὰ θὰ θίξω συναφῶς καὶ ἕνα ἄλλο θέμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, νὰ μὴ φορολογηθῇ τὸ ποσὸν αὐτό. Εἶναι πάρα πολὺ εὐαίσθητος εἰς τὰ ζητήματα τῆς φορολογίας καὶ ἔχει ὑποστῆ τὴν φορολογίαν αὐτὴν μέχρι αἵματος τὰ τελευταῖα χρόνια. Σκέφθηκε τάχα ἡ Κυβέρνησις πόσον ἐκθέτει τὸν Βασιλικὸν θεσμόν, ὅταν τὸν κατεβάζῃ εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἴτε διὰ συμβάσεων εἴτε δι’ ἄλλου τρόπου εἰς τὴν κυρουμένην σύμβασιν ἀποφεύγουν τὴν φορολογίαν; Δὲν νομίζει, ὅτι αὐτὴ ἡ σύγκρισις, ἡ ὁποία γίνεται καὶ γίνεται ἀπὸ τὸν τύπον καὶ ἡ ὁποία εἶναι συντριπτική, μὲ ἄλλας Βασιλικὰς Οἰκογενείας, ὡς τῆς Ἀγγλικῆς, ἡ ὁποία πληρώνει φόρους εἰσοδήματος ὡς καὶ οἱ κοινοὶ πολῖται καὶ ἀκόμη διὰ τὴν ἐτησίαν χορηγίαν, τὴν ὁποίαν τῆς δίδει τὸ Κράτος, δὲν νομίζει, ὅτι ἡ συντριπτικὴ αὐτὴ σύγκρισις εἶναι εἰς βάρος τοῦ θεσμοῦ καὶ σείει τὰ θεμέλιά του; Τέλος, κύριοι, δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐστάθμισε καλῶς τὴν δικαιολογίαν, τὴν ὁποίαν προβάλλει μεταξὺ ἄλλων εἰς τὴν εἰσηγητικήν της ἔκθεσιν. Διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν παραχώρησιν τῆς προικὸς λέγει, ὅτι εἶναι ζήτημα ἐθνικῆς εὐαισθησίας, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνάγεται εἰς τὴν ἐθνικὴν εὐαισθησίαν καὶ τὴν ὑπερήφανον προβολὴν τῆς χώρας διεθνῶς. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, ἡ ἐθνικὴ εὐαισθησία δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως σχέσιν μὲ τὴν προῖκα τοῦ οἱουδήποτε ἔστω καὶ ὑψηλὰ ἱσταμένου προσώπου. Ἡ ἐθνικὴ εὐαισθησία ὑπάρχει καὶ ἐκδηλοῦται εἰς ζητήματα πραγματικῶς ἐθνικά, ὅταν ἡ Κύπρος ἀπὸ Ἑλληνική, Ἑλληνικωτάτη, ἔγινε Τουρκική, ὅταν ἔρχεται νέον κῦμα προσφύγων ἀπὸ τὴν Αἴγυπτον, τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ποὺ ἔδωσαν καὶ αἷμα καὶ χρῆμα καὶ ἔκαμαν τόσας θυσίας καὶ οἱ ὁποῖοι σήμερον ἔρχονται ὡς πένητες καὶ ζητοῦν ἐλεημοσύνην, διότι δὲν ἐλήφθησαν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν. Ἡ ἐθνικὴ εὐαισθησία ὑπάρχει ἀλλοῦ, εἰς θέματα καθαρῶς ἐθνικά. Αὐτὰ τὰ θέματα δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἐθνικὴν εὐαισθησίαν. Ὑπάρχει, λέγουν, προηγούμενον, ὅταν εἰς τοὺς «Τάϊμς» τῆς Νέας Ὑόρκης ὑπάρχῃ ἐπιστολὴ ἀναγνώστου, εἰς τὴν ὁποίαν λέγεται: «Οἱ Ἕλληνες μᾶς ζητοῦν βοήθειαν, βοήθειαν εἰς εἴδη καὶ τρόφιμα διὰ τὸν πεινῶντα λαόν των καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην μεριὰ εἶναι γενναιόδωροι καὶ προικοδοτοῦν μίαν Πριγκήπισσαν». Ὑπάρχει εὐαισθησία εἰς ὅλα αὐτά; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξ ἄλλου μᾶς ὡμίλησε καὶ περὶ προσβολῆς τῆς εὐαισθησίας τῆς Πριγκηπίσσης μὲ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία γίνεται ἐδῶ. Μὰ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶναι ὑπεύθυνος δι’ ὅλας τὰς πράξεις τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας, δὲν νομίζει, ὅτι ἐξέθεσε τὴν εὐαισθησίαν τῆς Πριγκηπίσσης εἰς μίαν συντριπτικὴν συσχέτισιν, ὅταν παρουσιάζωνται εἰς τὸν τύπον φωτογραφίαι της ἀνάμεσα εἰς γυναῖκας, τῶν ὁποίων εἶναι θλιμμένα τὰ πρόσωπα ἀπὸ τὴν δυστυχίαν καὶ τὴν ἀπόγνωσιν, διότι εἶδον τὰ παιδιά τους νὰ φεύγουν, ἀγόρια καὶ κορίτσια, εἰς τὴν Αὐστραλίαν, εἰς τὸν Καναδᾶ καὶ τὰ σκλαβοπάζαρα τοῦ Βελγίου καὶ τῆς Γερμανίας καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι βέβαιον, ὅτι πολλὰ θὰ καταπωθοῦν ἀπὸ τὸν καιάδα τῆς διαφθορᾶς εἰς τὰς μεγάλας χώρας, δὲν νομίζει, ὅτι αὐτὴ ἡ συσχέτισις εἶναι εἰς βάρος τοῦ θεσμοῦ; Δὲν νομίζει ἀκόμη, ὅτι μὲ τὴν περιοδείαν αὐτὴν ὑπάρχουν γυναῖκες, νέα κορίτσια, τὰ ὁποῖα βλέπει, τὸ γνωρίζει, ὅτι θὰ μείνουν ἀνύπανδρα, διότι φεύγουν ὅλοι οἱ νέοι —σᾶς εἶπον, ἔχουν καταντήσει γηροκομεῖα αἱ περιοχαὶ αὐταὶ— καὶ θὰ ὑπάρξῃ ἕνας φθόνος, μία ζήλεια, καὶ μία ἀγανάκτησις, ἐὰν θέλετε, διότι δίδονται χρήματα διὰ προικοδότησιν ὑψηλῶν προσώπων, ἐνῷ δι’ αὐτὰς δὲν λαμβάνεται ἡ στοιχειώδης πρόνοια διὰ τὴν ἐξεύρεσιν μιᾶς στοιχειώδους ἐργασίας διὰ τὸν βιοπορισμὸν καὶ τὴν ἐξοικονόμησιν τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων; Τέλος, κ. βουλευταί, θέλω νὰ ἐκφράσω καὶ σὰν γυναῖκα τὴν διαμαρτυρίαν μου, διότι ἡ Κυβέρνησις, φέροντας ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὸ παρὸν σχέδιον νόμου, ἐξαίρει κατὰ τρόπον προκλητικὸν τὴν ὑλικὴν ὑφήν, τὰ ὑλικὰ στοιχεῖα τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, ἀντὶ νὰ ἐξαίρῃ τὰ ἠθικά, διότι ὁ γάμος εἶναι ἕνας θεσμὸς κοινωνικὸς κατ’ ἐξοχὴν καὶ βασίζεται καὶ πρέπει νὰ βασίζεται μόνον εἰς τὴν ἀγάπην δύο ἀνθρώπων καὶ τὴν συνεννόησιν αὐτῶν. Ἡ Κυβερνητικὴ αὐτὴ ἐνέργεια εἶναι ἐξαιρετικῶς βλαβερά, διότι συντελεῖ καὶ εἰς τὴν ἀνάσχεσιν πρὸς ἐξυγίανσιν τοῦ θεσμοῦ τοῦ γάμου, ἡ ὁποία, ὅπως σᾶς εἶπον, ἔχει προχωρήσει. Ὅμως, οἱ ἐργαζόμενες Ἑλληνίδες, ποὺ ἀνάμεσα εἰς τὶς μύριες δυσκολίες καὶ προσκόμματα, φραγμοὺς νομικούς, παρὰ τὴν καθιερωμένην συνταγματικῶς ἰσοτιμίαν, φραγμοὺς ἐκ παραδόσεως, φραγμοὺς ἐκ προνομίων, φραγμοὺς ποικιλοτρόπους, ἀνοίγουν σταθερὰ μὲ σθένος, μὲ ὑπερηφάνειαν τὸν δρόμον τῆς ἐξυγιάνσεως τοῦ θεσμοῦ τοῦ γάμου. Οἱ γυναῖκες αὐτὲς εἰς μεγάλην πλειοψηφίαν δὲν δέχονται νὰ πάρουν προῖκα. Ἔτσι δίδουν τὸ παράδειγμα, ὄχι μόνον γύρω, ὄχι μόνον πρὸς τὰ κάτω, πρὸς τὰς καθυστερημένας συναδέλφους των, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ ἄνω. Καὶ ἦτο φυσικόν, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μόνος, ἔδωσε πάντοτε τὸ παράδειγμα καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς ἰδιωτικῆς καὶ τῆς ἐθνικῆς καὶ ἐξετέλεσε τὰ καθήκοντά του εἰς κρισίμους στιγμὰς καὶ ἦτο πρόθυμος νὰ ὑποστῇ καὶ ὑπέστη θυσίας παντοῦ, ὑλικὰς καὶ ἠθικάς, διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν Πατρίδα του. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, σὰν ἐκπρόσωπος πλείστων γυναικῶν, ἰδιαιτέρως μαζῶν λαϊκῶν, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἔκαμαν τὴν τιμὴν νὰ μᾶς στείλουν ἐδῶ ἀντιπροσώπους, ἀψηφῶντας τὸ ὄργιον τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας, μὲ πραγματικὸν ἡρωϊσμόν, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐκφράζω καὶ πάλιν τὰς διαμαρτυρίας μου καὶ δηλῶ ἐξ ὀνόματός των, ὅτι θὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μαζὶ μὲ τοὺς συναδέλφους μου, διότι τὸ θεωρῶ ὡς πρόκλησιν πρὸς τὴν δυστυχίαν, ἐκ τῶν σημερινῶν κρισίμων οἰκονομικῶν συνθηκῶν, τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Φωτήλας, ἔχει τὸν λόγον.

§27Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει μία ἐκκρεμότης, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου κ. Διαμαντοπούλου, τὴν ὁποίαν ἐπιθυμῶ νὰ ξεκαθαρίσω, διότι δὲν μοῦ ἐδόθη πρὸς τοῦτο εὐκαιρία, καίτοι νομίζω, ὅτι καὶ μιᾶς διακοπῆς θὰ ἐδικαιούμην, οὐδεμίαν, ἄλλωστε, ἔχω ζητήσει μέχρι τοῦδε, ἐνδεχομένως δὲ θὰ ἐδικαιούμην νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος. Διότι ἀνεφέρθη, ὅτι παρακάθηνται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐκπρόσωποι τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, μετὰ τοῦ ὁποίου συνδέεται ἡ ἐφημερὶς «Ἐλεύθερος». Ἐλέχθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Διαμαντοπούλου, ὅτι εἶναι περίεργον πῶς καταγγέλλονται —ἐνδέχεται νὰ μὴ τὸ ἐκατάλαβα καλά, ἀλλὰ τὸ ἐκατάλαβα— πῶς καταγγέλλονται ὡς ὑπονομευταὶ τῶν θεμελίων τοῦ θεσμοῦ τοῦ Θρόνου ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καταγγέλλουν ὅσα κατήγγειλεν ὁ «Ἐλεύθερος» καὶ συγχρόνως ἡ Κυβέρνησις παραμελεῖ νὰ τοὺς διώξῃ. Καὶ αὐτὸ ὁ κ. Διαμαντόπουλος τὸ ἡρμήνευσεν ὡς μίαν, περίπου, σιωπηρὰν συνεργασίαν. Δὲν νομίζω, ὅτι, πράγματι, αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπεθύμει ὁ κ. Διαμαντόπουλος νὰ εἴπῃ. Φαντάζομαι, καὶ τὸ λέγω διότι πρέπει νὰ ἐκκαθαρισθῇ, φαντάζομαι ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Διαμαντόπουλος ἐπεθύμει νὰ εἴπῃ, εἶναι ὅτι ἂν ὄπισθεν αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἐγράφησαν καὶ διεκηρύχθησαν δὲν εὑρίσκεται παρὰ μόνον ἡ ἀλήθεια, ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς δίωξιν τῶν ὑπευθύνων διὰ τὰ δημοσιεύματα. Ὑποθέτω, ὅτι τὸ ἑρμηνεύω καλῶς.

§28Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα χθὲς τὸν λόγον, εὐθὺς μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ἀβέρωφ. Ἐπειδὴ δὲν μοῦ ἐδόθη, ἐγράφην νὰ ὁμιλήσω καὶ θὰ εἴπω τὰς γνώμας μου ἐπὶ τοῦ θέματος.

§29Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλαβε τὴν ἀφορμὴν ἐξ αὐτῆς τῆς παρατηρήσεως, διὰ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἐφημερὶς λέγεται «Ἐλεύθερος», ἀλλὰ κυκλοφορίαν δὲν ἔχει.

§30Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Λογοπαίγνιον ἦτο αὐτό.

§31Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἔχω νὰ εἴπω, ἐξ ἀφορμῆς τοῦ λογοπαιγνίου, ὅτι καὶ ἐλεύθερος εἶναι καὶ κυκλοφορίαν ἔχει τόσην, ὥστε νὰ ἐμβάλῃ εἰς ἀνησυχίαν ἐκ τῆς κυκλοφορίας του καὶ μόνον τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ διώκηται.

§32Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τί σχέσιν ἔχουν αὐτὰ μὲ τὸ νομοσχέδιον;

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Φωτήλα, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ εἰσέλθητε εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἐκάματε μίαν παρέκβασιν καὶ εἰσήλθατε εἰς θέμα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἀντικείμενον ἐλέγχου.

§34Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὰ ὅσα ἐλέχθησαν ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐλέχθησαν ἐξ ἀφορμῆς τοῦ συζητουμένου σχεδίου νόμου. Συνεπῶς, εἶναι ἀπολύτως σχετικὰ ὅσα λέγω. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι καὶ κυκλοφορίαν ἔχει περισσοτέραν ἀπὸ τὰ πριμοδοτούμενα φύλλα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐλευθέρα εἶναι καὶ θὰ συνεχίσῃ νὰ εἶναι ἐλευθέρα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Φωτήλα, θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ πάλιν νὰ μπῆτε εἰς τὸ νομοσχέδιον. Διότι τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα θίγετε, εἶναι θέματα ἐλέγχου. Ἄν ὑπάρχουν πριμοδοτούμεναι ἐφημερίδες εἶναι ἄλλο θέμα.

§36Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, προειδοποίησα, ὅτι θὰ εἴπω δύο λόγια ἐπὶ τοῦ θέματος. Δὲν νομίζω, ὅτι ὅταν συζητουμένου τοῦ θέματος τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, ἀνεφέρθησαν, τὰ ὅσα ἀνεφέρθησαν......

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἶπα νὰ μὴ γίνωνται παρεκβάσεις.

§38Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Μὴ μὲ διακόπτητε, κ. Πρόεδρε. Θὰ εἶχα τελειώσει. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ κάμω τὸ χατῆρι τοῦ κ. Προέδρου καὶ θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα. Κύριοι βουλευταί, ὁ λόγος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρὰ τὴν φαινομενικήν του μετριοπάθειαν, ἀπετέλεσε, πράγματι, μίαν πρόκλησιν. Καὶ τοῦτο, διότι ἔθεσεν ἀκαίρως, λίαν ἀκαίρως, ἐκτὸς τοῦ ἤδη συζητουμένου καὶ στασιαζομένου λίαν θέματος, καὶ ἓν πρόσθετον θέμα, προπαρασκευάζον, κατά τινα τρόπον, καὶ τὸ Κοινοβούλιον καὶ τὴν κοινὴν γνώμην τῆς χώρας διὰ τὸ θέμα τῆς αὐξήσεως τῆς βασιλικῆς χορηγίας. Κύριοι, ὑπῆρξεν ἰδιαιτέρως προκλητικὸν τοῦτο, κατὰ τὴν γνώμην μου. Διότι τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὑφίσταται ἀκέραιον τὸ θέμα τῶν εὐθυνῶν τοῦ Αὐλικοῦ περιβάλλοντος ἐκ τῆς συμμετοχῆς του εἰς τὸν πρόσφατον βιασμὸν καὶ τὴν νόθευσιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Νόθευσιν καὶ βιασμόν, χάριν εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλει ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τὴν παραμονήν της εἰς τὴν ἐξουσίαν. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὁ λαὸς ἀναμένει ἢ μίαν διάψευσιν τῆς καταγγελίας, ὅτι τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου κυβερνᾷ καὶ διέπει ἡ εὔνοια, μὲ μίαν γενναίαν καὶ ἱστορικὴν πρωτοβουλίαν τοῦ Ἄνακτος, πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς πολιτικῆς ὁμαλότητος καὶ τάξεως, ἢ ἀναμένει τὴν ἐπιβεβαίωσιν αὐτῆς τῆς καταγγελίας.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Φωτήλα, θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ πάλιν νὰ εἰσέλθητε εἰς τὸ θέμα.

§40Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν μὲ παρακολουθήσατε, κ. Πρόεδρε.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακολουθῶ πάρα πολὺ καλά.

§42Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἂν μὲ παρακολουθούσατε, θὰ ἐβλέπατε, ὅτι δὲν εἰσῆλθον μόνον εἰς τὸ θέμα, ἀλλὰ εἰς τὸ βάθος τοῦ θέματος. Κύριε Πρόεδρε, παραβιάζετε τὸν Κανονισμὸν διακόπτοντάς με.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι ὅταν ἔχωμεν νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἡ Βουλὴ συζητεῖ βάσει τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νομοθετικῆς ἐργασίας. Ὅταν ἔχωμεν ἔλεγχον, ἠμπορεῖτε νὰ ἀναφέρητε οἱονδήποτε θέμα ὑπὸ τύπον ἐρωτήσεως, ἐπερωτήσεως, μομφῆς κλπ. Σήμερον, θὰ παρεκάλουν νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸ θέμα καὶ νὰ κρίνητε τὸ νομοσχέδιον ὅσον θέλετε αὐστηρά, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον.

§44Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διερωτῶμαι, ἐὰν δίδετε τὸ σύνθημα τῶν συνεχῶν διακοπῶν. Φαίνεται, ὅτι ἐπιθυμεῖτε νὰ ἀκούσητε ἐκ νέου ὅσα εἶπον. Θὰ τὸ ἔχετε. Ἐπαναλαμβάνω......

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς προστατεύσω κατὰ πάσης διακοπῆς, ἐφ’ ὅσον θὰ εὑρίσκεσθε ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ.

§46Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ λαὸς αἰσθάνεται, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς κρισίμου περιόδου, πρὸ μιᾶς καμπῆς, ἡ ὁποία θὰ κρίνῃ τὸ πολιτικὸν μέλλον τῆς χώρας. Καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν καμπὴν θὰ ἐξαρτηθῇ κατὰ πόσον ἡ πολιτικὴ ζωὴ τῆς χώρας, θὰ εἰσέλθῃ εἰς μίαν ὁμαλότητα ἢ ἐὰν ἡ εὔνοια θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ διέπῃ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας. Τοῦτο θὰ κριθῇ, ἀναμφιβόλως, ἀπὸ τὸ ἐὰν θὰ γίνῃ δεκτὴ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν μία ἐπιβεβαίωσις τῆς καταγγελίας, ὅτι ὑπάρχει εὔνοια ὑπὸ τὴν μορφὴν μιᾶς παραδόξου παροχῆς πρὸς τὰ Ἀνάκτορα ἢ ἐὰν ὁ Βασιλεύς, ἠθικῶς ἀδέσμευτος, θὰ ἀναλάβῃ μίαν γενναίαν πρωτοβουλίαν πρὸς ἐπαναφορὰν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ὁμαλότητος τοῦ πολιτικοῦ βίου τῆς χώρας. (Θόρυβος ἐκ τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως). Διατὶ θορυβεῖτε, κ. συνάδελφοι; Εἶναι αὐτὰ ποὺ λέγω, ἢ δὲν εἶναι ἐντὸς τοῦ θέματος;

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίσατε, κ. συνάδελφε.

§48Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξεν ἀκόμη πρόκλησις ὁ λόγος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν ὄψει, μάλιστα, τῆς προσφάτου ἀρνήσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἱκανοποιήσῃ ὄχι αἴτημα οἰκονομικῆς παροχῆς, ἀλλὰ αἴτημα ἐπιβιώσεως τοῦ μισθοβιώτου. Καὶ ὑπῆρξεν, ἀκόμη, χειροτέρα πρόκλησις, παρά, ἐπαναλαμβάνω, τὴν φαινομενικὴν μετριοπάθειαν τοῦ λόγου του, καὶ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκ τῆς συγκρίσεως ποσοστῶν αὐξήσεως. Ὡμίλησε περὶ ποσοστῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα ηὐξήθησαν αἱ ἀποδοχαὶ τῶν δημοσίων λειτουργῶν, τὰ ὁποῖα ποσοστὰ δὲν παρηκολούθησεν ἡ αὔξησις τῆς βασιλικῆς χορηγίας. Ἀλλά, διερωτῶμαι, ἐὰν εἶναι σοβαρόν, ἐὰν εἶναι ἄξιον τοῦ Κοινοβουλίου, νὰ λέγεται, ὅτι ἡ αὔξησις 10% τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων λειτουργῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 2.000 δραχ., καὶ κατὰ συνέπειαν, ἡ αὔξησις ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 200 δραχμῶν μηνιαίως, εἶναι δυνατὸν νὰ παραβληθῇ πρὸς αὔξησιν 10%, ἀντιστοίχως, τῆς βασιλικῆς χορηγίας, τὸ ὁποῖον 10% ἀντιστοιχεῖ πρὸς 1 ἑκατομμύριον δραχμάς. Καὶ αὐτὸ ὑπῆρξεν ἐπιχείρημα, ἄκουσον–ἄκουσον, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τὴν παροχήν, ἢ μᾶλλον, διὰ τὴν προπαρασκευὴν αὐξήσεως τῆς βασιλικῆς χορηγίας. Κύριοι, ἡ πλειονότης τῶν ὁμιλητῶν, συνέδεσαν τὴν κριτικὴν τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὴν εὔλογον ἀντίδρασιν, τὴν ὁποίαν προκαλεῖ ἡ ὕπαρξις σήμερον τοῦ θεσμοῦ τῆς προικὸς γενικώτερον. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἀδικαιολογήτως. Ὄχι, διότι, βεβαίως, ἡ προίξ, ὡς θεσμὸς εἶναι ἀποδεκτὴ ἀπὸ τὴν σύγχρονον συνείδησιν. Ἀλλὰ διότι, νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιχειρουμένη διὰ τοῦ παρόντος καὶ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου παροχή, δὲν ἔχει κἂν ἀναλογίαν πρὸς ὅ,τι κοινῶς ἐννοεῖται προίξ, πρὸς ὅ,τι ἡ κοινὴ ἀντίληψις ἀντιλαμβάνεται ὡς προῖκα. Καὶ ἰδοὺ διατί. Πρῶτον, ὑπάρχει μία βασικὴ διαφορὰ ἀναφερομένη εἰς τὸ τὶς βαρύνεται μὲ τὴν σύστασιν τῆς προικὸς καὶ τὶς βαρύνεται μὲ τὴν παροχὴν αὐτήν, τὴν ἡγεμονικήν, τὴν ὁποίαν ἐπιχειροῦμεν, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Κύριοι βουλευταί, ἀφ’ ἧς ὑπάρχει συγκροτημένη κοινωνία, ἀφ’ ἧς δυνάμεθα νὰ ἀναδιφήσωμεν τὰς δέλτους τῆς ἱστορίας, καὶ τῆς νομικῆς καὶ τῆς κοινωνικῆς, προὶξ συνιστᾶται ὑποχρεωτικῶς ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ δεσμοὺς αἵματος πρὸς τὸ περὶ οὗ συνιστᾶται ἡ προὶξ ἢ ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα βαρύνονται μὲ ἰδιαίτερον ἠθικὸν καθῆκον, διὰ τὴν προστασίαν, διὰ τὴν περιφρούρησιν τῆς οἰκογενείας, ἡ ὁποία συνιστᾶται διὰ τοῦ γάμου, ἢ ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα καὶ τὸ φυσικὸν ἀκόμη δίκαιον ὑποχρεώνει νὰ δημιουργήσουν τὰς προϋποθέσεις τῆς ἐπιβιώσεως. Καὶ ἐρωτᾶται, ἀξιότιμοι κ. βουλευταί: Ποῖον εἶναι τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ αὐτοὺς τοὺς δεσμούς; Ποῖον εἶναι τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον βαρύνεται μὲ αὐτὸ τὸ ἰδιαίτερον ἠθικὸν καθῆκον; Ποῖον εἶναι τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῦται, ἐκ τοῦ φυσικοῦ ἀκόμη δικαίου, νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν δημιουργίαν τῶν προϋποθέσεων τοῦ γάμου τῆς συμπαθεστάτης, κατὰ τὰ λοιπά, Βασιλόπαιδος Σοφίας;

§49ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ λαός.

§50Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ λαός, βεβαίως, ὄχι. Ὁ λαὸς οὔτε συνδέεται μὲ αἷμα, οὔτε κανένα ἰδιαίτερον καθῆκον ἔχει, οὔτε καὶ καμμίαν ἐκ τοῦ φυσικοῦ δικαίου ὑποχρέωσιν ἔχει. Ὁ λαός, ἀναμφισβητήτως, ἐκφράζει ὅλας τὰς εὐχάς του, διὰ τὴν εὐτυχίαν τῆς Βασιλόπαιδος. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος, ὅπως τὰς εὐχάς του συνοδεύουν καὶ τὰ χρήματά του. Οὐδαμοῦ ἀναφέρει ὁ νόμος, οὔτε καὶ τὸ δίκαιον, εἴτε τὸ φυσικόν, εἴτε τὸ θετόν, οὔτε αὐτὸ τὸ Συνταγματικὸν δίκαιον, οὔτε καὶ ὑπάρχει κανένα ἠθικὸν καθῆκον, ποὺ νὰ ἐπιβάλῃ, ὅπως τὰς εὐχὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ θὰ τὰς συνοδεύσουν καὶ τὰ χρήματά του. Ἀλλά, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἐκτὸς αὐτῆς τῆς οὐσιώδους διαφορᾶς, ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη οὐσιώδης διαφορά, μεταξὺ τῆς κοινῶς νοουμένης προικὸς καὶ τῆς ἐπιχειρουμένης παροχῆς. Εἶναι διαφορὰ εὑρισκομένη εἰς τὸν σκοπόν. Ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς προικός; Ἡ προὶξ εἶναι θεσμός, ἀναμφισβητήτως, ἀναχρονιστικός. Εἶναι θεσμός, ὁ ὁποῖος ἀνάγει τὴν γέννησιν καὶ τὴν διατήρησίν του εἰς ἐποχάς, κατὰ τὰς ὁποίας αἱ νεωστὶ συγκροτούμεναι οἰκογένειαι, ἀδυνατοῦσαν, συνεπείᾳ τῶν καταθλιπτικῶν κοινωνικῶν συνθηκῶν, νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν ἐπιβίωσίν των. Καὶ ἤχθη ὁ θεσμὸς νὰ καλύψῃ τὴν ἀδυναμίαν αὐτήν, τὴν ἀδυναμίαν τῆς νεωστὶ συγκροτουμένης οἰκογενείας νὰ ἐπιβιώσῃ εἰς τὴν δίνην τῶν κοινωνικῶν συγκρούσεων. Καὶ διερωτῶμαι. Αὐτὸ ἐπέβαλεν σήμερον τὴν σύστασιν αὐτῆς τῆς ἡγεμονικῆς παροχῆς; Ὄχι. Διότι ὁ θεσμὸς τῆς προικὸς ὡς δικαιολογίαν ἔχει τὴν δημιουργίαν ἑνὸς κεφαλαίου, δυναμένου νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ βάρη τοῦ γάμου, νὰ καλύψῃ τὰ βάρη τοῦ γάμου. Τὰ βάρη τοῦ γάμου, τὰ ὁποῖα σημαίνουν διὰ τὸν μέσον, διὰ τὸν κοινὸν ἄνθρωπον, διὰ τὸν μοχθοῦντα πολίτην, τὸ καθημερινὸ ψωμί, σημαίνουν τὴν ἐνδυμασίαν, σημαίνουν τὸν ἰατρόν, τὰ φάρμακα, σημαίνουν τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν παιδιῶν του. Ἐρωτᾶται, κ. βουλευταί. Αὐτὰς τὰς ἀνάγκας καλεῖται νὰ καλύψῃ τὸ ποσὸν τῶν 300.000 δολλαρίων, ἢ καλεῖται νὰ καλύψῃ τὰς ἀνάγκας εἰς ἰδιωτικὰ ἀεροπλάνα, εἰς πολυτελῆ ταξείδια, εἰς 110 κομμάτια ἀποσκευὰς ἀπὸ τὸ Λονδῖνον καὶ εἰς πολυτελεῖς ἀμφιέσεις; Μὲ γειὰ καὶ μὲ χαρά. Ὅλα αὐτὰ τὰ χαιρόμεθα. Ἀλλὰ ἄλλη ὑπόθεσις εἶναι νὰ τὰ ἀντιμετωπίζωμεν ἀπὸ τὴν θέσιν τοῦ θεατοῦ τῶν συναισθηματικῶν κινηματογραφικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα πραγματεύονται τὸν ἰδιωτικὸν βίον τῶν Πριγκηπισσῶν τῆς Εὐρώπης, καὶ ἄλλο πρᾶγμα εἶναι νὰ καλῆται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ τόσον ἐπαχθῶς, ὁ τόσον βαρύτατα φορολογούμενος, νὰ καλύψῃ καὶ αὐτὰς τὰς δαπάνας. Κύριοι βουλευταί, διερωτῶμαι, ἐὰν ὅλα αὐτὰ θὰ παραμείνουν χωρὶς ἀξίαν, ἐὰν ἐπιτέλους, τὸ εὐτυχές, ἀναμφισβητήτως, αὐτὸ γεγονός, τῶν γάμων τῆς Βασιλόπαιδος Σοφίας μὲ τὸν Πρίγκηπα τῶν δύο Ἀστουριῶν ἀποτελεῖ ἕνα κεφαλαιῶδες γεγονός, δυνάμενον νὰ ἐπηρεάσῃ οὐσιωδῶς τὸν δημόσιον βίον τῆς χώρας. Κύριοι, ὑπάρχουν ἐκ τοῦ Συντάγματος καθωρισμέναι αἱ λειτουργίαι τοῦ Βασιλέως, ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ κυρίως πρόσωπον, τὸ ὁποῖον βαρύνεται μὲ καθήκοντα καὶ μὲ λειτουργήματα δημόσια. Καὶ ὑπάρχει, ἐπίσης, ἐκ τοῦ Συντάγματος αὐστηρῶς καὶ περιοριστικῶς καθωρισμένη ἡ συμμετοχὴ τῶν ὑπολοίπων προσώπων τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας εἰς τὸν δημόσιον βίον. Ἡ ὕπαρξις, κ. βουλευταί, προσώπου συγγενικῶς συνδεομένου πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ Βασιλέως, εἶναι κατ’ ἐξαίρεσιν, θέμα ποὺ ἐνδιαφέρει τὸν δημόσιον βίον τῆς Ἑλλάδος. Κατὰ βάσιν, εἶναι μία εὐτυχής, ἐὰν θέλητε, ἀλλ’ ἀδιάφορος σύμπτωσις. Ἐὰν ὑπάρχῃ μία συνέπεια, μία ἐπίπτωσις ἐπὶ τοῦ δημοσίου βίου τῆς χώρας, ἐκ τοῦ γάμου τῆς Πριγκηπίσσης, εἶναι αὐτὸς ὁ δεσμός, τὸν ὁποῖον ἔχει σήμερον πρὸς τὸν δημόσιον βίον τῆς χώρας. Διότι, ἀναμφισβητήτως, ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις, τῶν ὁποίων, βεβαίως, τὴν ἐπέλευσιν οὐδεὶς εὔχεται, θὰ ἠδύνατο ἡ Βασιλόπαις Σοφία καὶ εἰς τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος νὰ κληθῇ. Ἐκ τοῦ λόγου, ὅμως, ὅτι συνδέεται μὲ τὸν Πρίγκηπα τῶν δύο Ἀστουριῶν, διαρρηγνύει τὸν δεσμὸν αὐτόν, παύει νὰ ἔχῃ οἱονδήποτε δεσμὸν μὲ τὸν δημόσιον βίον τῆς χώρας.

§51Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, κ. συνάδελφε; Ἐπειδὴ εἶσθε, κατὰ τὰς πληροφορίας μου, ἀνύπανδρος, ἐὰν σᾶς δοθῇ προὶξ θὰ τὴν ἀποποιηθῆτε;

§52Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐνόμισα, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ σοβαρολογῶμεν, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπέτρεψα τὴν διακοπήν.

§53Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἔρχεσθε πολὺ ἀργὰ νὰ ἀντιμετωπίσητε τὸ θέμα. Ποῦ ἀκριβῶς ἀνεπτύξατε τὸ θέμα; Εἰς ποῖον περιοδικόν, εἰς ποίαν ἐφημερίδα; Καὶ ποῦ προετείνατε νὰ κατατεθῇ πρότασις νόμου περὶ καταργήσεως τῆς προικός;

§54Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν ξεύρω ἐὰν ἦσθε ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσητε. Ἐὰν ἤμουν βέβαιος, δὲν θὰ ἐπέτρεπον τὴν διακοπήν. Ἐνόμιζα, ὅτι τὰ τόσον σοβαρὰ ποὺ εἴπατε περὶ τοῦ ὅλου θέματος, δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ χάσῃ ἡ Βουλή. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐπέτρεψα τὴν διακοπήν.

§55Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Δὲν ἀπαντᾶτε.

§56Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Τί νὰ ἀπαντήσω, κ. συνάδελφε; Σοβαρολογοῦμεν; Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀρνητικὸν καθαρῶς τὸ ἐνδιαφέρον ποὺ παρουσιάζει ὁ γάμος τῆς Πριγκηπίσσης μετὰ τοῦ Δὸν Χουάν. Εἶναι ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον οὐδεμίαν θετικὴν ἐπίπτωσιν θὰ ἔχῃ ἐπὶ τοῦ δημοσίου βίου τῆς χώρας, ἀλλὰ ἐνδιαφέρον, ποὺ γεννᾶται ἐκ μόνου τοῦ λόγου, ὅτι ἡ Πριγκήπισσα, ἔχουσα, ἀναμφισβητήτως, κἄποιον δεσμὸν μὲ τὸν δημόσιον βίον, παύει νὰ τὸν ἔχῃ, ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἰσῆλθεν εἰς τὴν λαμπρὰν οἰκογένειαν τῶν Βουρβώνων τῆς Ἱσπανίας. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι οὔτε ἐκ τοῦ δικαίου, οὔτε ἐκ τῆς πολιτικῆς δεοντολογίας, οὔτε ἐξ ἰδιαιτέρου τινὸς καθήκοντος, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρυσθῇ τις ἐπιχειρήματα ὑπὲρ αὐτῆς τῆς παροχῆς, ἡ ὁποία ἐπιχειρεῖται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Τόσον τοῦτο εἶναι ἀληθές, ὥστε διερωτῶμαι: Ὑπάρχει μήπως κανένα προηγούμενον εἰς τὸν δημόσιον βίον τῶν ἄλλων χωρῶν, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κατανοήσωμεν, καὶ συμφώνως πρὸς τὸ ὁποῖον νὰ προικοδοτῆται μὲ τοιοῦτον ποσὸν θυγατέρα Ἀνωτάτου Ἄρχοντος; Λέγω δὲ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, διότι σκέπτομαι αὐτὴν τὴν στιγμήν, κ. βουλευταί, ὅτι ἐὰν εἰς τὴν ἀπίθανον περίπτωσιν συνέβαινεν ἡ θυγάτηρ τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, νὰ νυμφευθῇ, οὔτε λίγο–οὔτε πολύ, τὸν υἱὸν τοῦ Προέδρου τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, γεγονός, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπανηγυρίζετο πιθανώτατα ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον, ὡς μία ἐλπιδοφόρος γεφύρωσις τοῦ χάσματος, σκέπτομαι, ὅτι δὲν θὰ ὑπῆρχε βουλευτής, καὶ εἰς τὰ δύο Κοινοβούλια, ὁ ὁποῖος θὰ διηνοεῖτο νὰ προτείνῃ τὴν σύστασιν προικός, καίτοι, ἀναμφιβόλως, τοῦτο θὰ ἦτο γεγονός, τὸ ὁποῖον θὰ ἀφεώρα τὸν δημόσιον βίον ὁλοκλήρου τοῦ κόσμου. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀντίληψις, ὅτι ὁ γάμος τῆς Πριγκηπίσσης ἀποτελεῖ γεγονός, τὸ ὁποῖον, πλὴν τῶν ἐπιφυλλίδων τῶν ἐφημερίδων, πλὴν τῶν σεναριογράφων τῶν κινηματογραφικῶν ἔργων, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπασχολῇ τὸν πολιτικὸν κόσμον μιᾶς χώρας, τὸ Κοινοβούλιον μιᾶς χώρας, ἀποτελεῖ ἐπιβίωσιν τῆς ἀντιλήψεως, ὅτι ὑπάρχει ἕνας, ἐλέῳ Θεοῦ, θείᾳ χάριτι, προορισμὸς ἡγεμονεύσεως εἰς ὅλα τὰ μέλη τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας. Ἀλλὰ ἡ σύγχρονη ἀντίληψις, τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα, ἀξιότιμοι κ. βουλευταί, καθορίζει, ὅτι ὁ Βασιλεὺς εἶναι ἕνας δημόσιος λειτουργός, καὶ ὅτι ἡ κληρονομικότης τοῦ θεσμοῦ θὰ ἀποτελῇ ἕνα τρόπον ἐπιλογῆς τοῦ φορέως τοῦ θεσμοῦ, τρόπον ἐπιλογῆς, τὸν ὁποῖον δὲν καθώρισε κανένα θεῖον δίκαιον, ἀλλὰ ἡ ἐλευθέρα καὶ συντεταγμένη βούλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀποτελεῖ ἐπιβίωσιν τοῦ παρελθόντος ἡ ἀντίληψις αὐτή, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τῆς ἀντιλήψεως αὐτῆς νὰ γίνῃ ἐκμετάλλευσις. Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις ἐπεχείρησε τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ζητήματος καὶ ἐνῷ σοβαρώταται ἀμφισβητήσεις ὑφίστανται ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος καὶ ἐνῷ τὸ θέμα στασιάζεται, ἐξαπέλυσεν εἰς περιοδείαν τὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν, αἰτουμένην τὴν συμπαράστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου θέματος. Καὶ ἔρχονται φυλλάδια, θεωρούμενα λαϊκὰ καὶ μεταφέρουν συνομιλίας τοῦ Ἄνακτος μετὰ γραίας ἐκ Μακεδονίας εὐχομένης «καλὰ στέφανα εἰς τὴν τσούπα τοῦ Βασιλιᾶ». Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῆς παροχῆς; Καὶ δὲν ἀντιλαμβάνεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι μὲ τὴν τακτικὴν αὐτὴν ἐκθέτει τὸ Στέμμα καὶ τὴν χώραν ἐσωτερικῶς καὶ διεθνῶς; Ἀλλὰ δὲν ἔφθανε αὐτό. Ἡ Βασιλικὴ Οἰκογένεια εἰς τὴν περιοδείαν της αὐτήν, ἡ ὁποία ἐπιχειρεῖται, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἀνοχὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τὴν παροχήν, συνοδεύεται ἀπὸ τὸν Στρατηγὸν Δόβαν, ὁ ὁποῖος ἠμνηστεύθη μὲν ἀπὸ τὴν νόθον πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ὄχι ὅμως καὶ ἀπὸ τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἐπικαλοῦνται οἱ Ἡρακλεῖς τοῦ Στέμματος τὴν παράδοσιν, διὰ νὰ ἐνισχύσουν τὴν ἐπιχειρηματολογίαν των. Ἡ παράδοσις ἐν τούτοις, διδάσκει, ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ θεσμοῦ συνδέεται μὲ μίαν νοοτροπίαν, ἡ ὁποία κατεβίβασε τὰ πολιτικὰ ἤθη τῆς χώρας καὶ καθιέρωσε παραδείγματα ἀπαραδέκτου συναλλαγῆς. (Θόρυβος—κωδωνοκρουσίαι). Ἀμετακλήτως ἔχει ἡ ἱστορία χαρακτηρίσει τὰς προικοδοτήσεις αὐτάς, ὡς ἀντίτιμον ἀπαραδέκτου συναλλαγῆς, ἡ δὲ ἀναλογία τῶν καιρῶν ἀποτελεῖ τὴν μελαγχολικὴν ἐπιβεβαίωσιν τοῦ χαρακτηρισμοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκη νὰ ἀπολογηθῇ, διὰ τὸν ἔλεγχον ὁ ὁποῖος ἀσκεῖται ἐπὶ τῶν διαφόρων Βασιλικῶν Ἱδρυμάτων, τὰ ὁποῖα μία μικρὰ αὐλικὴ μειοψηφία διαχειρίζεται. Καὶ ἀνέγνωσε κατάλογον 5–6 ἀτόμων, τὰ ὁποῖα ὑποτίθεται, ὅτι ἀσκοῦν τὴν διαχείρισιν, ἀλλὰ ἠρώτησε μὲ μίαν δῆθεν ἀφέλειαν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχωμεν εἰς αὐτοὺς ἐμπιστοσύνην. Διερωτῶμαι, κ. βουλευταί, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πρέπει νὰ λάβῃ ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημά του αὐτό. Βεβαίως, κ. Ὑπουργέ, καὶ δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ πρόσωπα αὐτά, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ἀξιόπιστα καὶ εὐϋπόληπτα. Σᾶς διαφεύγει τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην οὔτε εἰς Κοινοβουλευτικοὺς Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι χειρίζονται ὑπευθύνως τὸ Δημόσιον χρῆμα, ἐλέγχονται ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν δριμύτατα εἰς πλείστας περιπτώσεις καὶ ἐν τούτοις ὑπῆρξαν Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι διεσπάθισαν τὸν δημόσιον πλοῦτον μὲ τὰς διαφόρους συμβάσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀναφέρω τὴν στιγμὴν αὐτήν, καὶ αἱ ὁποῖαι μεγίστην ζημίαν ἐπροξένησαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τῆς διαχειρίσεως τῶν ποικιλωνύμων ἱδρυμάτων δὲν ἀνέκυψε μόνον διὰ πρώτην φοράν, ἀλλὰ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ὑπῆρξε τὸ θέμα αὐτὸ καὶ μάλιστα εἰς μεγάλον βαθμόν. Καὶ θὰ ἐνθυμηθῶ τὴν περίπτωσιν τοῦ χωρικοῦ, εἰς τὸ Ναύπλιον κατὰ τὸ 1830, ὅταν ὁ πρῶτος Κυβερνήτης τῆς Ἑλλάδος Καποδίστριας ἐσταμάτησε χωρικόν, ὁ ὁποῖος ἐφώναζε «Σύνταγμα», «Σύνταγμα», καὶ τὸν ἐρώτησεν, ἐὰν γνωρίζῃ τὶ εἶναι τὸ Σύνταγμα αὐτό. Γνωρίζετε ποία ὑπῆρξεν ἡ ἀπάντησις τοῦ χωρικοῦ αὐτοῦ. «Εἶναι ἕνα χαρτί, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τὴν μιὰ μεριὰ γράφει τὶ εἰσπράττεις καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη τὶ χαλᾶς». Ἐάν, κ. βουλευταί, ἐξηνδραποδίσθημεν μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε τὸ αἴτημα τοῦ ἁπλοῦ αὐτοῦ χωρικοῦ τοῦ 1830 νὰ ἐγκαταλειφθῇ σήμερον ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ νὰ ὑποκαθίσταται ὁ δημόσιος ἔλεγχος ἀπὸ τὴν διαχείρισιν μιᾶς μικρᾶς Αὐλικῆς μειοψηφίας εἶναι καὶ τοῦτο ἕνα κατόρθωμα τῆς Κυβερνήσεως ποὺ θὰ τῆς φέρῃ μίαν ἐπὶ πλέον καταισχύνην. Κύριοι βουλευταί, ἔλεγχος εἰς μίαν Δημοκρατίαν σημαίνει, ὅτι πᾶς πολίτης δύναται νὰ ἐλέγξῃ τὴν διαχείρισιν τοῦ χρήματός του, μὲ τὸ ὁποῖον συνεισφέρει εἰς τὰ Δημόσια βάρη. Κύριοι βουλευταί, βεβαίως, εἰς τὴν νέαν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων ὑπάρχουν καὶ Κόμματα καὶ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐκ θεωρητικῆς ἰδεολογικῆς τοποθετήσεως νὰ θεωρηθοῦν ὑπέρμαχοι τοῦ Βασιλικοῦ θεσμοῦ. Τὸ ἀληθὲς ὅμως εἶναι, ὅτι κυρίως μεταξὺ τῶν προσώπων αὐτῶν εὑρίσκονται ὅσοι μὲ συνέπειαν ἀγωνίζονται διὰ νὰ περιφρουρηθοῦν τὰ ὑπολείμματα τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος, νὰ διασωθῇ τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον οἱ δῆθεν Ἡρακλεῖς του πράγματι ὑπονομεύουν. Κυρίως μεταξὺ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν αὐτῶν εὑρίσκονται ὅσοι ἀγωνίζονται διὰ νὰ συγκρατήσουν τὴν χώραν ἀπὸ τὴν κατολίσθησιν εἰς τὸν κατήφορον τῆς ἐκτροπῆς καὶ τῆς τυραννίας. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ δώσουν ψῆφον ἀνταξίαν πρὸς τὴν ἱστορίαν καὶ τοῦ Κοινοβουλίου μας καὶ τοῦ ὑπερηφάνου Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θὰ ἀρνηθοῦν τὴν καταβολὴν τοῦ ἀντιτίμου τῆς εὐνοίας. (Χειροκροτήματα).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ρουσσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§58Α. ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ ὁμιλήσω δι’ ὀλίγων κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἡμῶν σχεδίου νόμου ἔπραξα τοῦτο διὰ λόγους τάξεως. Τὸ συζητούμενον θέμα διεχώρισε τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων εἰς δύο ἢ τρεῖς γνώμας καὶ ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε διεξαχθείσης συζητήσεως ἀπεκαλύφθη τὸ ἀδιαφιλονίκητον γεγονός, ὅτι κακῶς εἰσήχθη εἰς τὴν μορφήν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν εἰσήχθη πρὸς ψήφισιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Καὶ τοῦτο ὑπῆρξε βαρύτατον σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων εἶναι ἡ συνισταμένη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἵσταται ὑψηλότερον καὶ πρέπει νὰ ἵσταται ὑψηλότερον πάσης αὐλικῆς ὑψηλότητος, ὅπως καὶ εἶναι εὐγενεστέρα καὶ τῆς Βασιλικῆς εὐγενείας. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἄνευ ἐπιφυλάξεως συμμετέχει καὶ συνοδεύει μὲ τὰς εὐχάς της τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς εἰς τὴν ζωὴν τῆς νεαρᾶς Πριγκηπίσσης. Ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ καὶ πέραν, ὅ,τι ἐλέχθη κατὰ τὴν διεξαχθεῖσαν χθεσινὴν καὶ σημερινὴν συνεδρίασιν ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, δὲν ἀφορᾷ τὴν Πριγκήπισσαν, ἡ ὁποία εἶναι προφανῶς ἀνεύθυνος, ἀλλ’ ἀφορᾷ τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἐνεφιλοχώρησαν εἰς τὰς διϊσταμένας ἀπόψεις κατὰ τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν, λόγῳ θεμελιώδους σφάλματος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὴν ὁμιλίαν του συνώδευσε τὸ πριγκηπικὸν δῶρον καὶ μὲ λογαριασμοὺς ἐπὶ ποσοστῶν τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς λίρας, δολλάρια κλπ. Σᾶς ἔχει συμβῆ ποτὲ νὰ κάμητε δῶρον εἰς φιλικόν σας πρόσωπον καὶ νὰ συνοδεύσητε τὸ δῶρον αὐτὸ καὶ μὲ τὸν λογαριασμὸν τοῦ καταστήματος ἐκ τοῦ ὁποίου προέρχεται. Καὶ ὅμως τὸ βαρὺ αὐτὸ σφάλμα, μὴ ἁρμόζον εἰς εὐπατρίδην, διέπραξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡμεῖς, ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, τὸ μηδενίζομεν καὶ τὸ διαγράφομεν διότι δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν σκέψιν μας. Δὲν ὑπάρχει μέση λύσης. Τὸ δῶρον δίδεται ἢ δὲν δίδεται. Διὰ τῆς χορηγήσεως τοῦ δώρου αὐτοῦ δὲν συνιστᾶται προὶξ διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων δὲν πρόκειται νὰ ἀναβιώσῃ ἕνα θεσμὸν ἀναχρονιστικόν, ὁ ὁποῖος εἰς ὅλα τὰ πολιτισμένα Κράτη ἔχει καταργηθῆ. Ἡ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως περὶ προικὸς συγκρούεται πρὸς τὸ δημόσιον αἴσθημα. Κατὰ συνέπειαν, δικαιολογεῖται πλήρως, ἡ ἀναπτυχθεῖσα ὑπὸ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἄποψις περὶ ἑνὸς ἁπλοῦ συμβολικοῦ δώρου πρὸς τὴν Πριγκήπισσαν. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ὁμοφώνως θὰ συνεφώνει πρὸς τὴν ἄποψιν ταύτην. Οὐδεμία δὲ δύναται νὰ ὑπάρξῃ κομματικὴ φιλοπατρία τῶν βουλευτῶν τοῦ Κέντρου ἐκ τῆς προτάσεώς των, ὅπως οὐδεὶς δύναται νὰ ὑπάρξῃ ψόγος, διὰ τοὺς βουλευτὰς τῆς ΕΡΕ διὰ τὴν ἀποδοχὴν τῆς προτάσεως ταύτης. Εἰς προηγουμένην ἀγόρευσίν μου ἐτόνισα, ὅτι εἰς τὰ κρίσιμα, διὰ τὴν χώραν καὶ εἰς τὰ ἠθικῆς τάξεως θέματα οἱ βουλευταὶ πρέπει νὰ σκέπτωνται κατ’ ἰδίαν εὐθύνην ἐλευθέρων καὶ ὑπευθύνων ἀνδρῶν, καὶ ὄχι κομματικῶς. Θὰ ἤμην εὐτυχής, ἐὰν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ ἀπεδείκνυον, ὅτι οὕτως σκέπτονται καὶ ἐγκατέλειπον τὴν ὑποβληθεῖσαν ἰδίαν πρότασιν καὶ ἐψήφιζον ὑπὲρ τῆς χορηγήσεως συμβολικοῦ δώρου εἰς τὴν Πριγκήπισσαν. Μεταξὺ τῶν κινδύνων οἱ ὁποῖοι μᾶς περιστοιχίζουν κίνδυνοι οἰκονομικοί, πολιτικοί, κοινωνικοί, διεθνεῖς, εἶναι καὶ οἱ κίνδυνοι ἤθους καὶ ἠθικῆς, ὅπως εἶπον καὶ εἰς προηγουμένην ὁμιλίαν μου. Πρέπει οἱαδήποτε Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων νὰ εἶναι εὐαίσθητος εἰς τὰ θέματα ἤθους καὶ ἠθικῆς καὶ τὸ πρώτιστον ἦθος εἶναι, ὅτι δύνανται οἱ βουλευταὶ νὰ αἴρωνται ὑπὲρ τὰ Κόμματα, ὑπὲρ τὰς παρατάξεις, ὅταν ὡς ὑπεύθυνοι ἄνδρες ἐκτελοῦν τὸ ἄμεσον καθῆκον, ὡς ἕκαστος τὸ ἀντιλαμβάνεται. Εὔχομαι ἡ πρόβλεψίς μου νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὐσταθήσῃ καὶ ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς τριακοσίους βουλευτὰς ἐν τῇ Βουλῇ. Ὡς πρὸς ἐμὲ προσωπικῶς ἐμμένω εἰς ἀρχικήν μου δήλωσιν, ὅτι τὸ Στέμμα σήμερον τελεῖ ὑπὸ παρατήρησιν, ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θὰ πρέπει συνεπῶς νὰ διευκολύνωμεν τὴν θέσιν τοῦ λαοῦ ἔναντι τοῦ Στέμματος, ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχῃ ὁ θεσμός, διὰ νὰ δυνηθῶμεν περαιτέρω νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ φλέγοντα ζητήματα ποὺ ἀντιμετωπίζει ἡ χώρα μας. Κύριοι συνάδελφοι τῆς ΕΡΕ, δώσατε ὀρθὸν τὸ στίγμα σας εἰς τὸ συζητούμενον δευτερεῦον μέν, ἀλλὰ σοβαρὸν θέμα ἠθικῆς τάξεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βύζας).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ἀρβανιτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§60Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅπως ἀντὶ συστάσεως προικὸς προέλθῃ ἡ Πολιτεία εἰς τὴν χορήγησιν δώρου διὰ τὸν γάμον τῆς περὶ ἧς πρόκειται Βασιλόπαιδος, ἡ ὁποία εἶναι μία εὐγενὴς ἐκδήλωσις πρὸς τὴν Βασιλόπαιδα. Διότι ἐὰν δὲν ἤμην σύμφωνος δὲν θὰ ἔλεγον αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπον, δεδομένου, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἔλεγε νὰ ψηφισθῇ ἡ σύστασις προικὸς ὑπὲρ τῆς συμπαθεστάτης κατὰ τὰ ἄλλα Πριγκηπίσσης προικὸς ἐξ ἐννέα ἑκατομμυρίων δραχ. δὲν θὰ συνεφώνουν, διότι δὲν θὰ μοῦ ἐπέτρεπον οἱ ψηφοφόροι νὰ συμφωνήσω, ὅταν ὑπάρχουν εἰς τὴν Χαλκίδα ἄνθρωποι κατοικοῦντες εἰς τρώγλας.

§61Α. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. (Ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ θορύβου, μὴ ἀκουόμενος).

§62Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ θορύβου, μὴ ἀκουόμενος).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπαγορεύονται αἱ διακοπαί.

§64Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ἔλεγον, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἐφόσον εἰς τὴν Χαλκίδα ζοῦν ἄνθρωποι ἐπὶ 40 χρόνια εἰς τρώγλας μὲ γκαζοτενεκέδες καὶ δὲν ἠδυνήθη τὸ Κράτος νὰ δημιουργήσῃ συνθήκας τοιαύτας, ὥστε οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ ζήσουν ἀνθρωπινὰ καὶ μὲ στοιχειώδεις ἔστω ὅρους ὑγιεινῆς, διότι πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπάρχει εἰς Χαλκίδα ὁ Συνοικισμὸς Καναπίτσα, εἰς τὸν ὁποῖον οἱ ἄνθρωποι ζοῦν μέσα εἰς τρώγλας κυριολεκτικῶς, αἱ ὁποῖαι ντροπιάζουν τὸν πολιτισμόν μας καὶ κουρελιάζουν κυριολεκτικῶς κάθε ἀνθρωπίνην ἀξιοπρέπειαν καὶ ὅταν ἀκόμη ὑπάρχῃ εἰς τὴν Χαλκίδα ἕνα Νοσοκομεῖον, τὸ χειρότερον τῆς Ἑλλάδος καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξεύρωμεν πόρους, διὰ νὰ φτιάξωμεν τὸ Νοσοκομεῖον αὐτό, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ παρέχῃ τὸ Κράτος τόσον προθύμως προικοδοτήσεις καὶ εἰς τοιαῦτα ποσά. Διότι καὶ τὸ ποσὸν ἀνεξαρτήτως τοῦ μεγέθους του δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ σᾶς βεβαιῶ πὼς ἐγὼ θὰ διαφωνοῦσα, ἐὰν τὸ γαμήλιον δῶρον ἀνήρχετο εἰς τὸ ποσὸν τῶν 9.000.000.

§65Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶπεν, συμβολικὸν γαμήλιον δῶρον τῆς τάξεως τῆς Πριγκηπίσσης Αἰκατερίνης, τὸ προσδιώρισεν.

§66Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Δι’ ἐμὲ ἔχει σημασίαν καὶ τὸ ποσόν.

§67Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἔκαμε δὶς τὴν προσπάθειαν νὰ ἀπαλλαγῇ τοῦ περιορισμοῦ, μὲ τὸν ὁποῖον ὡρισμένα μέλη τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἠθέλησαν νὰ συνδέσουν τὸ ζήτημα. Ὅταν ὡμίλει ὁ κ. Μπακατσέλος, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου ἔκαμε νόημα εἰς τὸν κ. Μπακατσέλον, τὸν ἔβλεπον ἀπὸ ἐδῶ, νὰ μὴ σταθῇ εἰς τὸ ὕψος τῆς προικὸς τῆς Πριγκηπίσσης Αἰκατερίνης. Καὶ ὅταν ὁ ἴδιος ὡμίλησεν, εἶπε τὴν φράσιν, ὅτι δὲν ἔχει σημασίαν τὸ ποσόν, ἡ ἀρχὴ ἔχει σημασίαν. Ἑπομένως, διεπίστωσα κἄποιαν διαφορὰν γνωμῶν καὶ ροπῶν εἰς τοὺς κόλπους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου.

§68ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὰ ψάχνετε, δὲν θὰ τὰ εὕρητε.

§69Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸ εὗρον. Δὲν χρειάστηκε νὰ ψάξω. Ἐὰν δὲν ἐξενευρίζετο αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κ. Μητσοτάκης, ὁ ὁποῖος εἶναι τόσον ἤρεμος πάντοτε, καὶ ἐὰν δὲν ἔκαμνε λάθος τακτικῆς, διακόψας τὸν κ. Ἀρβανιτάκιν, δὲν θὰ τὸ ἔλεγον. Ἦτο μέγα λάθος τακτικῆς αὐτό, τὸ ὁποῖον διέπραξεν ὁ κ. Μητσοτάκης εἰς βάρος τοῦ κόμματός του.

§70Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ θέσις δημοσίων ἀνδρῶν καὶ πολιτικῶν κομμάτων δὲν λαμβάνεται διὰ νοημάτων. Λαμβάνεται δι’ ἐπισήμων ἀνακοινώσεων καὶ δι’ ὅσων λέγονται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἡ θέσις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καθωρίσθη, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δι’ ἐπισήμου ἀνακοινώσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου κ. Παπανδρέου καὶ ἦτο σαφής. Θὰ σᾶς τὸ ἐπαναλάβω, ἀφ’ οὗ ἐπιχειρεῖτε νὰ τὴν διαστρεβλώσητε. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου συμφωνεῖ εἰς τὴν χορήγησιν συμβολικοῦ γαμηλίου δώρου τῆς τάξεως ἐκείνης, τὴν ὁποίαν προσδιορίζει πρόσφατος Ἑλληνικὴ παράδοσις καὶ ἔγινεν, ἐν συνεχείᾳ, εὐθεῖα ἀναφορὰ εἰς τὸ προηγούμενον τῆς Πριγκηπίσσης Αἰκατερίνης. Ὡμίλησα καὶ ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ἀνέπτυξα σαφῶς τὴν ἄποψίν μου, παρόντος τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὁ ὁποῖος, λυποῦμαι, διότι δὲν παρίσταται αὐτὴν τὴν στιγμήν, διὰ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἴδιος, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπαναλάβῃ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ, τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν σαφέστατα ἐλάβομεν. Ἑπομένως, δὲν εἶναι ἄξιον τῆς αἰθούσης αὐτῆς, νὰ ἐπιχειρῶμεν ἀμοιβαίως νὰ παραποιῶμεν τὰς θέσεις μας. Ἐδηλώθη ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ποία εἶναι ἡ θέσις μας καὶ εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ἐμμένομεν.

§71Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅτι δὲν τὸν ἐνδιαφέρει ἀμέσως τὸ ὕψος. Καθωρίσθη τὸ ὕψος καὶ καθωρίσθη ἡμεῖς, τί θέλομεν νὰ δώσωμεν. Ἀλλά, παρὰ ταῦτα.....

§72Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Ἀρβανιτάκι, εἶσθε πράγματι φιλαλήθης. Ὁ κ. Μητσοτάκης εἶπεν, ὅτι ἐπεχείρησα νὰ διαστρεβλώσω τὰ λεχθέντα. Παρακαλῶ τὸν κ. Μητσοτάκην νὰ θεωρήσῃ, ὅτι αὐτὸ εἶναι μία κατηγορία ἀβάσιμος. Ὁ κ. Ἀρβανιτάκις — καὶ ἤκουσα ὅ,τι ἤκουσε καὶ αὐτὸς— εἶναι φιλαλήθης.

§73Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐὰν τὴν φράσιν τὴν θεωρῆτε ἀτυχῆ, εὐχαρίστως τὴν ἀνακαλῶ. Ἐπὶ τῆς οὐσίας, ὅμως, ἐμμένω πλήρως.

§74Α. ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ συνάδελφε ἐν τῇ Ἀκαδημαϊκῇ σταδιοδρομίᾳ, εἰσηγηθῆτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δοθῇ ἡ λύσις ποὺ ἐπρότεινα. Νὰ συμφωνήσητε μὲ ἡμᾶς. Περαιτέρω τὸ θέμα δύνασθε νὰ τὸ διαχειρισθῆτε, ὅπως πρέπει. Εἶσθε ἄξιος τῆς τιμῆς αὐτῆς.

§75Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἠθέλησε νὰ προκαλέσῃ τὴν συμπάθειαν ὅλων τῶν βουλευτῶν πρὸς τὴν Πριγκήπισσαν. Ἡ συμπάθεια αὐτὴ ὑπάρχει. Εἶπεν, ἀκόμη, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἄλλως δυνατὸν νὰ προσβάλωμεν τὴν Πριγκήπισσαν. Νομίζω, προσβολὴ εἶναι τὸ νὰ βάζωμεν τοὺς δασκάλους καὶ μαθητὰς νὰ γυρίζουν νὰ ψέλνουν τὰ Κάλαντα, διὰ τὴν προικοδότησιν τῶν ἀπόρων κορασίδων. Παιδιά, τὰ ὁποῖα εἰς μεγάλον ἀριθμόν, ἀσφαλῶς, θὰ ἦσαν νηστικὰ καὶ ἀνυπόδητα καὶ ἀντὶ νὰ κοιτάξωμεν πῶς νὰ ἐνισχύσωμεν τὰ παιδιὰ αὐτά, τὰ ἀναγκάζομεν νὰ μαζεύουν χρήματα διὰ τὴν προικοδότησιν κορασίδων, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ὕστερα ἀπὸ εἴκοσι χρόνια, ὁπότε ἐλπίζομεν νὰ ἔχῃ καταργηθῇ ὁ θεσμὸς αὐτὸς τῆς προικός. Οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον, ἐὰν ὁ λαός μας θὰ εὑρίσκηται ὕστερα ἀπὸ εἴκοσι χρόνια εἰς τόσον χαμηλὸν ἐπίπεδον, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ὁ θεσμὸς τῆς προικός. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε χθές, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τὴν ἐπαναλάβω, διότι πρέπει νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι ὡς Ἕλλην καὶ ὡς βουλευτὴς ἐντράπην ἀπὸ τὴν ἀνακοίνωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς (ἀναγινώσκει). Παρακαλῶ νὰ καταχωρηθοῦν. «Θὰ ἤθελα, ἐπίσης, νὰ παρατηρήσω, εἰς τὸν κύριον συνάδελφον, ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν, ὡς πρὸς τὰς ἀτασθαλίας καὶ τὴν χρησιμότητα Βασιλικῶν Ἱδρυμάτων, οὐδόλως εὐσταθοῦν, διότι, ὅπως εἶναι γνωστόν, ὅλαι αὐταὶ αἱ διαχειρίσεις ὑπόκεινται εἰς ἔλεγχον αὐστηρόν, ἀπὸ πρόσωπα ἀνωτάτου κύρους. Αἱ διαχειρίσεις αὗται δὲν ἔχουν μὲν τὴν διαδικασίαν τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ, ἀλλ’ ἔχουν ἔλεγχον αὐστηρόν, συνεχῆ καὶ λεπτομερειακόν. Καὶ ἐπίσης, ἐὰν καὶ ὅταν ἔλθῃ κἄποτε ἐνώπιόν μας τὸ θέμα, θὰ πρέπει νὰ συζητηθῇ καὶ αὐτό, διότι ἀφήνομεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν πλάνην τοῦ ἀνεξελέγκτου, ἐνῷ ὑπάρχει ἔλεγχος ἀπὸ πρόσωπα ἀνώτατα ἱστάμενα, ἔλεγχος διὰ πᾶν ποσὸν καὶ διὰ πᾶν θέμα». Ἀκούσατε τί εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐγώ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αἰσθάνομαι ἐντροπήν, διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ καταργεῖ τὸν κυρίαρχον λαὸν καὶ τοὺς ἐκπροσώπους αὐτοῦ, τοὺς βουλευτάς. Ἢ ὑπάρχει, κύριοι βουλευταί, Σύνταγμα καὶ νόμοι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἢ ὄχι. Βεβαίως, εἰς μίαν ἀνώμαλον περίοδον, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐπέτρεψε καὶ ἐδημιουργήθη ὁ ἔρανος τῶν Βορείων Ἐπαρχιῶν καὶ ἐν συνεχείᾳ τὸ Βασιλικὸν Ἵδρυμα. Ἦτο, ὅμως, τότε μία ἀνώμαλος περίοδος, ποὺ ἔπρεπε βιαστικὰ–βιαστικὰ νὰ γίνῃ κἄτι διὰ τὰς βορείους ἐπαρχίας, πρὸς τόνωσιν τοῦ ἠθικοῦ τῶν κατοικούντων εἰς αὐτάς. Ἔπρεπε τότε νὰ ἀποφύγωμεν τὰς διατάξεις περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, προκειμένου μὲ πᾶσαν συντομίαν νὰ γίνουν ὡρισμένα ἔργα. Ἡ περίοδος, ὅμως, ἐκείνη παρῆλθεν καὶ ἡμεῖς ἐξακολουθοῦμεν νὰ μένωμεν εἰς τὴν ἰδίαν ἐκτροπήν. Δὲν εἶναι, ὅμως, τοῦτο ὀρθόν. Ἢ ὑπάρχει Κράτος, ποὺ θὰ πρέπει νὰ φροντίσῃ δι’ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐπιμελεῖται τὸ Ἵδρυμα τῆς Βασιλίσσης, ἢ δὲν ὑπάρχει καὶ τότε νὰ σκεφθῶμεν εἰς ποῖον θὰ εἶναι καλὸν νὰ ἀνατεθοῦν αὐταὶ αἱ φροντίδες. Καὶ προκειμένου περὶ τοῦ τρόπου διαθέσεως τῶν χρημάτων, ποὺ εἰσπράττει καὶ διαχειρίζεται τὸ Βασιλικὸν Ἵδρυμα, ἐλέχθη, ὅτι τὸν Βασιλέα τὸν ἀντιπροσωπεύει ὁ ἐξαίρετος κ. Ποταμιᾶνος καὶ συνεπῶς, δὲν θὰ πρέπει οὐδὲ εἰς τὴν σκέψιν μας νὰ γεννηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι δὲν γίνεται καλὴ διαχείρισις τῶν χρημάτων αὐτῶν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, διὰ τὸν κ. Ποταμιᾶνον ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς: Προχθὲς εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἀνεγνώσθη ἓν καταπληκτικὸν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον δὲν διεψεύσθη. Ἐὰν αὐτὸ εἶναι ἀληθές, ἀρχίζω νὰ ἀμφιβάλλω ἐὰν ἡμεῖς κυβερνῶμεν τὸν τόπον ἢ ἄλλοι. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐγγράφου τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου......

§76Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τί σχέσιν ἔχει αὐτὸ μὲ τὸ θέμα; Ἐὰν μοῦ ἐπιτρέπητε, μίαν παράκλησιν θὰ ἤθελα νὰ διατυπώσω. Οὐδεὶς ἐκ τῶν παρισταμένων Ὑπουργῶν εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ ἐπ’ αὐτοῦ ἀπάντησιν, διότι δὲν ἔχουν στοιχεῖα. Δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν νὰ φαντασθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι συνδεδεμένον μὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ προικός, ὥστε νὰ εἶναι παρών. Ὡμιλήσατε περὶ ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπεστρατεύθησαν πρὸ δέκα ἢ δώδεκα ἐτῶν. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσω. Πάντως, ὁ καθ’ οὗ στρέφεσθε ἀνώτατος ἀξιωματικός, εἶναι ἄξιος πάσης τιμῆς, ὑπηρέτησεν εἰς πολλὰς περιστάσεις ἄριστα τὴν χώραν. Δὲν γνωρίζω τὸ συγκεκριμένον περιστατικόν, τὸ ὁποῖον μνημονεύετε. Ἐφ’ ὅσον, συνεπῶς, δὲν εἶναι ἐδῶ κανείς, ὁ ὁποῖος θὰ δύναται νὰ ἀπαντήσῃ, διατυπώνω τὴν παράκλησιν νὰ ἀναβάλητε διὰ μίαν ἄλλην ἡμέραν τὴν συζήτησιν ἑνὸς ἀγνώστου δι’ ἡμᾶς θέματος.

§77Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Δὲν εἶναι θέμα ἄγνωστον αὐτό, κ. Πρόεδρε. Ἀπαντῶ εἰς τὸ προβληθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ διαχείρισις τῶν χρημάτων τοῦ Ἱδρύματος τῆς Βασιλίσσης ἐλέγχεται ἀπὸ ἄνθρωπον διὰ τὸν ὁποῖον δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ σκέψις, ὅτι δὲν διαθέτει καὶ ἱκανότητα καὶ ἠθικὸν κῦρος. Δι’ αὐτὸν λοιπὸν τὸν ἄνθρωπον, τὸν κ. Ποταμιᾶνον, ἀνεγνώσθη εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἐπίσημον ἔγγραφον, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ ἀποτελοῦντες τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον 5 στρατηγοὶ ἀπεφάνθησαν, δικαιολογήσαντες ἕκαστος τὴν γνώμην του, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προαχθῇ, διότι δὲν διαθέτει τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς τοῦτο προσόντα. Καὶ ἀμέσως μετὰ ταῦτα ἦλθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τοὺς εἶπεν, ὅτι καλὰ μπορεῖτε νὰ τὰ λέτε ὅλα αὐτά, ἀλλὰ εἶναι διαταγὴ τοῦ Βασιλέως ὁ κ. Ποταμιᾶνος νὰ προαχθῇ καὶ κατόπιν τούτου ὁ κ. Ποταμιᾶνος προήχθη. Εἶναι σωστὰ αὐτά, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως; Θὰ εἶμαι εὐτυχής, ἐὰν ἀποδειχθοῦν ψευδῆ. Ἐὰν δὲ παρ’ ἐλπίδα εἶναι ἀληθῆ, τότε ἄλλοι κυβερνοῦν καὶ ὄχι ἡ Κυβέρνησις.

§78Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ εἰδικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον θίγετε. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι, ὅτι ὅταν ὁ ἀείμνηστος Σοφούλης ἀνέλαβε τὴν Προεδρίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἐθεώρησε καθῆκον του, οὐχὶ βεβαίως, κατὰ διαταγὴν τοῦ Βασιλέως, νὰ διορίσῃ τὸν κ. Ποταμιᾶνον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἀεροπορίας. Νομίζω, ὅτι ἡ κρίσις τοῦ ἀειμνήστου Σοφούλη εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὑπερτέρα τῆς κρίσεως οἱουδήποτε ἄλλου μεμονωμένου ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων στοιχείων κατέληξεν ἴσως ἐσφαλμένως εἰς μίαν πρότασιν, ὁ ὁποῖος ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ἀπὸ ἀπόψεως σταθμίσεως τῶν εὐθυνῶν τῆς πράξεώς του, ὡς εὑρισκόμενος εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη ὁ Σοφούλης, ὅταν ἐστάθμισεν αὐτὸς τὰς εὐθύνας του καὶ διώρισε τὸν κ. Ποταμιᾶνον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἀεροπορίας. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσω ἄλλην ἀπάντησιν.

§79Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν γνωρίζω κἂν τὸν κ. Ποταμιᾶνον καὶ δὲν ἀμφισβητῶ τὴν ἀξίαν του. Σχολιάζω μόνον τὸ ἑξῆς περιστατικόν: Ἡ γνώμη τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, ἦτο ὁ κ. Ποταμιᾶνος νὰ μὴ προαχθῇ καὶ μάλιστα οἱ 5 στρατηγοὶ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου ἐδικαιολόγησαν τὴν γνώμην των. Μετὰ ταῦτα, τῇ ἐντολῇ τοῦ Βασιλέως, ὁ κ. Ποταμιᾶνος προήχθη. Καὶ ἐρωτῶ: Μὲ ποιὸ δικαίωμα ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεὺς διέταξε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ προαγωγή; Αὐτὸ ἀκριβῶς μὲ ἀνησυχεῖ καὶ ὄχι ἐὰν ὁ κ. Ποταμιᾶνος εἶναι ἄξιον ἢ ὄχι πρόσωπον. Ἐὰν αὐτὸ εἶναι σωστό, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει Κράτος, ὅτι τὸν τόπον αὐτὸν δὲν τὸν κυβερνᾶ ἡ Βουλή, ὅτι δὲν ἔχομεν βασιλευομένην Δημοκρατίαν, ὅτι κυβερνᾷ ὁ Βασιλεὺς καὶ ἡμεῖς ἀποτελοῦμεν τοὺς κομπάρσους. Καὶ αὐτὸ τὸ θεωρῶ ἀπαράδεκτον καὶ λίαν ἐπικίνδυνον διὰ τὸ Ἔθνος καὶ τὴν ὕπαρξίν του.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρβανιτάκι, ἐλέγχετε τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα; Δὲν ἀφίνητε εἰς τὴν κατάλληλον περίστασιν νὰ ἐλέγξητε τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν;

§81Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Δίδω, κ. Πρόεδρε, ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι τὰ χρήματα τῆς Βασιλικῆς Προνοίας, διατίθενται κατὰ τρόπον σώφρονα καὶ ὅτι ἡ διάθεσις αὐτῶν ἐλέγχεται κατὰ τρόπον μὴ ἐπιδεχόμενον ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ ὀρθοῦ τῆς διαχειρίσεώς του. Ἐνθυμοῦμαι τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ διακηρύσσοντα, ὅτι θὰ πρέπει νὰ κάμνωμεν μίαν ἱεράρχησιν τῶν ἔργων ποὺ θὰ γίνουν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ὥστε νὰ προετοιμάσωμεν καταλλήλως τὴν χώραν μας, διὰ τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ ὅτι, ἐὰν δὲν γίνῃ αὐτὴ ἡ ἱεράρχησις τῶν ἔργων, δὲν ἐκτελεσθοῦν πρῶτα τὰ ἔργα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσουν κατὰ πρώτιστον λόγον εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Ἑλλάδος θὰ καταβαραθρωθῶμεν μὲ τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἱεράρχησις τῶν ἐκτελέσεων ἔργων, ὅταν περὶ αὐτῶν δὲν ἀποφασίζῃ τὸ Κράτος ἀλλὰ διάφοροι ἄλλοι παράγοντες; Ἰδοὺ τὶ εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, περὶ τοῦ ἔργου τοῦ Ἱδρύματος τῆς Βασιλίσσης: «...........................................

§82Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Οἱ νόμοι τοῦ Κράτους. Ἠθέλατε νὰ τοὺς διορίσῃ ἡ ἄκρα ἀριστερὰ διὰ νὰ τοὺς ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην; Ὄχι κύριοι, εἶσθε οἱ ἐμπνέοντες τὴν ὀλιγωτέραν ἐμπιστοσύνην, ἐνῷ οἱ νόμοι τοῦ Κράτους, ἐκδοθέντες ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Κέντρου ὁρίζουν τὸν ἔλεγχον καὶ ἐμπνέουν ἐμπιστοσύνην. Κύριοι, ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν πρέπει νὰ γίνῃ καὶ μία ἄλλη διευκρίνισις. Καὶ τὴν διευκρίνισιν αὐτὴν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν κάμω, ὡς βουλευτὴς μιᾶς τῶν πτωχοτέρων περιφερειῶν τῆς Ἑλλάδος. Ἴσως τὰ ἀγαπητὰ χωρία τῆς Ἀττικῆς, τὰ ὁποῖα ἐκπροσωπεῖ ὁ κ. συνάδελφος, νὰ μὴ ἔχουν τὴν ἀνάγκην τῆς δράσεως τῆς Βασιλικῆς Προνοίας. Τὰ ἰδικά μας χωρία ἔχουν μεγίστην ἀνάγκην. Καὶ δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὐδεὶς συνάδελφος τῆς περιφερείας μου, ἢ ἄλλων ὀρεινῶν περιφερειῶν, θὰ διαφωνήσῃ, ὅτι τὰ πτωχὰ χωριά μας τρέμουν, ὅταν σκέπτωνται, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καταργηθοῦν τὰ ἱδρύματα αὐτά. Διὰ τῶν παιδουπόλεων, διὰ τῶν σπιτιῶν τοῦ παιδιοῦ, δι’ ὁμάδων, αἱ ὁποῖαι περιφέρονται εἰς τὰ χωριὰ καὶ βοηθοῦν τοὺς ἀγρότας, διὰ νὰ κτίσουν τὰ σπίτια των καὶ τὰς Ἐκκλησίας των, δι’ ἐνισχύσεως συνεταιριστικῶν τυροκομείων, δι’ ἄλλης δράσεως, τὰ Βασιλικὰ ἱδρύματα προσφέρουν πολλά. Καὶ τρέμουν τὰ ὀρεινὰ χωρία, ὅταν ἀκούουν, ὅτι ἡμεῖς ἐδῶ, οἱ ὁποῖοι ζῶμεν μὲ τὸ ἠλεκτρικὸ φῶς, μὲ τὸ καλοριφὲρ καὶ τὰ ὑψηλὰ εἰσοδήματα διὰ λόγους πολιτικούς, ἢ καὶ ἄλλους ἐπιτιθέμεθα κατ’ αὐτῶν τῶν φωτεινῶν ἱδρυμάτων. Ἀλλὰ εἶναι πάντοτε δύσκολον ὁ πλούσιος νὰ ἀντιλαμβάνεται τὸν πολὺ πτωχόν. ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ χρήματα τοῦ λαοῦ παρατύπως, καὶ οὐδεὶς εἰς τὸν τόπον αὐτὸν εἶναι ἀνώτερος ἀπὸ τὸν Κυρίαρχον λαόν, τοῦ ὁποίου τὰ συμφέροντα ἐξασφαλίζει τὸ Σύνταγμα.

§83Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐκτιμήσητε τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν θὰ διατυπώσω. Εἶναι δυνατὸν κάλλιστα τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν θίγετε νὰ γίνουν ἀντικείμενον μιᾶς ἐπερωτήσεως. Δηλαδή, νὰ ἐπερωτήσητε τὴν Κυβέρνησιν, διατὶ ἡ κοινωνικὴ πρόνοια ἀσκεῖται ὑπὸ τὰς διαφόρους αὐτὰς μορφάς, ὁπότε θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις τί κάμνει τὸ Κράτος. Διότι τὸ ἴδιον τὸ Κράτος, κάμνει πάρα πολλὰ διὰ τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας καὶ Ὑγιεινῆς. Σκεφθῆτε μόνον τὰ Νοσοκομεῖα, τὰ ὁποῖα ἱδρύθησαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Θὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν τί πράττουν οἱ διάφοροι ὀργανισμοί, διότι ὑπάρχουν παράλληλοι ὀργανισμοί, τί κάμνει τὸ Π.Ι. Κ.Π.Α., τί κάμνει ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρός, τί κάμνει ὁ μέγας αὐτὸς ὀργανισμὸς τῆς Προνοίας. Τότε θὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν τί κάμνουν ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὀργανισμοί. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ σᾶς ἀναπτύξωμεν τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ τρόπου ἀντιμετωπίσεως τῶν προβλημάτων κοινωνικῆς προνοίας. Τὰ προβλήματα τῆς προνοίας ἔχουν ποικίλην μορφὴν εἰς τὴν κοινωνίαν, εἴτε τὴν ὀρεινήν, εἴτε τῆς ὑπαίθρου, εἴτε τῶν πόλεων καὶ ὑπάρχουν διάφοροι τρόποι προσπελάσεως εἰς τὰς ἀνάγκας καὶ τοὺς πόνους τοῦ Λαοῦ. Ἕνας τρόπος προσπελάσεως εἰς τὰς ἀνάγκας καὶ τοὺς πόνους τοῦ Λαοῦ, εἶναι ἡ πρόνοια. Πάντως, ὁ βασικὸς τρόπος εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας καὶ Ὑγιεινῆς. Ἀλλὰ σπουδαία εἶναι ἡ συμβολὴ καὶ τῶν ἄλλων ὀργανισμῶν, ὅπως εἶναι τὸ Π.Ι.Κ. Π.Α., ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρός. Πιθανὸν νὰ ἔχω λησμονήσει καὶ ἄλλους ὀργανισμούς.

§84Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρὸς δὲν συντηρεῖται μὲ φορολογίας.

§85Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις, λοιπόν, σᾶς παρακαλεῖ νὰ μὴ ἐπιμείνητε εἰς μίαν κριτικήν, ἡ ὁποία δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι πρέπον ν’ ἀντιμετωπισθῇ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τεθέν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα αὐτό. Σεῖς παίρνετε τὸ δικαίωμα αὐτό, καθ’ ὃ ἀντιπολιτευόμενος, καὶ παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον πράττετε δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ὀρθὴν ἑρμηνείαν τοῦ Κανονισμοῦ, ἐν τούτοις, τὸ πράττετε. Ἡμεῖς δὲν θεωροῦμεν ὀρθὸν νὰ τὸ κάμωμεν. Δὲν θεωροῦμεν ὀρθὸν νὰ προβαίνωμεν εἰς συνεχῆ καταπάτησιν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρβανιτάκι, καὶ τὸ Προεδρεῖον παρακαλεῖ νὰ ἐπανέλθητε εἰς τὸν Κανονισμόν. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι εἶσθε ἐκτὸς Κανονισμοῦ.

§87Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι θὰ πρέπει νὰ εἶσθε ἀμερόληπτος καὶ θὰ πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι δὲν ἐδημιούργησα ἐγὼ τὸ ζήτημα. Ἐγὼ ἁπλῶς ἀνέγνωσα τί εἶπεν ἐν προκειμένῳ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§88Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Διατὶ τὸ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν;

§89Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ὁ λαός, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔμεινε μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὅλα ἐδῶ καλῶς βαδίζουν. Γνωρίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι σεῖς ἕνας Κανελλόπουλος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ πιστεύητε αὐτά. Δὲν παρεχωρήσατε κανένα δικαίωμα, οὔτε εἰς τὸ Π.Ι.Κ.Π.Α., οὔτε εἰς τὸν Ἐρυθρὸν Σταυρὸν νὰ ἐπιβάλλουν φορολογίαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὑπάρχει τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξοδευθῇ καμμία πεντάρα ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐνῷ ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρὸς καὶ τὸ Π.Ι.Κ. Π.Α. δὲν φορολογοῦν τὸν λαόν. Ἐγὼ ἕνα ἔχω νὰ τονίσω, καὶ σᾶς τὸ λέγω τιμίως. Ὅτι ὑποσκάπτετε τὰ θεμέλια τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Δὲν ἐπιτρέπονται αὐτά. Ποῖοι εἶναι οἱ κύριοι, ποὺ διαχειρίζονται ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων χωρὶς τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς;

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρβανιτάκι, σᾶς ἐπαναλαμβάνω καὶ σᾶς παρακαλῶ, νὰ ἐπανέλθητε εἰς τὸ θέμα. Εἶσθε ἐκτὸς θέματος.

§91Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§93Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι εἶσθε ἄδικος ἐν προκειμένῳ. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀναπτύσσει ὁ ρήτωρ εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ συζητουμένου θέματος. Ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ρήτωρ νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του, ὅπως τὴν ἐξέφρασαν προηγουμένως τόσοι ἄλλοι. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τὸν περιορίσητε, ὅπως δὲν ἀπηγορεύσατε εἰς ἄλλους βουλευτὰς νὰ ἀναπτύξουν τὰς ἀπόψεις των. Ὅπως δὲν ἀπηγορεύσατε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ εἴπῃ, ὅσα εἶπεν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τονίσω εἶναι, ὅτι ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔλαβεν θέσιν, εἶναι ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου......

§94Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Αὐτὴν τὴν παράκλησιν ἐγὼ διετύπωσα ἁπλῶς εἰς τὸν κ. Ἀρβανιτάκιν. Διατὶ γίνεται αὐτὴ ἡ συζήτησις; Καὶ μάλιστα, πρέπει νὰ ἐκφράσω τὸ παράπονον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, ὅτι δὲν ἄφησε τὸν κ. Ἀρβανιτάκιν ν’ ἀπαντήσῃ εἰς ἐμέ. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ σφετερισθῶ τὰ δικαιώματα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς. Παράκλησιν ὑπέβαλον εἰς τὸν κ. Ἀρβανιτάκιν, τὴν ὁποίαν πιθανὸν νὰ κάμῃ δεκτήν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρβανιτάκι, σᾶς παρακαλῶ.

§96Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἐδώσατε τὸν λόγον καὶ τὸν ἔχω ἐγὼ καὶ θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, σεῖς εὑρίσκεσθε ἐν πλήρει τάξει. Ἐγὼ παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μὴ κάμνῃ ὑποδείξεις —διότι δὲν ἔχει κανένα λόγον— εἰς τὸν ρήτορα.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπακόπουλε, ὁ κ. Ἀρβανιτάκις ἐκφεύγει ἀπὸ τὸ θέμα.

§98Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐξέφυγε ἀπὸ τὸ θέμα. Περὶ αὐτοῦ παραπονούμεθα καὶ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Προεδρείου ἐλέγχομεν. Κατ’ αὐτοῦ παραπονούμεθα, ὅτι τὸ Προεδρεῖον εἶναι ἄδικον καὶ μεροληπτεῖ ἐναντίον τοῦ ρήτορος.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι δικαίωμά σας, ἀλλὰ ἐκ τῶν πραγμάτων δὲν ἀποδεικνύεται.

§100Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαίωμά μας εἶναι. Περὶ αὐτοῦ νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι δὲν ἐκφράζω προσωπικὴν γνώμην, ἀλλὰ ὁμιλῶ ἐκ μέρους ὁλοκλήρου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ζητοῦμεν ἰσότητα.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τὸ λέγητε αὐτό. Τὸ Προεδρεῖον δεικνύει πάντοτε ἀμεροληψίαν πρὸς πάντας.

§102Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰσότητα ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ἰδίως τὴν ἰσότητα ἐντὸς τῆς αἰθούσης, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τὴν ἀφαιρέσητε. Ἐκτὸς τῆς αἰθούσης πιθανόν. Ἐντὸς τῆς αἰθούσης, ὄχι.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον ἔχει ἐπίγνωσιν τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ὑποχρεώσεών του.

§104Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεννοήθημεν. Οὐδεὶς δύναται νὰ καταπατήσῃ ἐντὸς τῆς αἰθούσης τὴν ἰσότητα, ποὺ ζητοῦμεν. Ἐν τάξει τώρα.

§105Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ συμφωνήσω καὶ ἐγὼ μὲ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶναι τοῦ παρόντος ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος, εἰς ὃ ἀνεφέρθητε ἐπὶ τοῦ βήματος. Ἐπὶ πλέον θέλω νὰ προσθέτω, ὅτι οὔτε σοβαρόν, οὔτε τίμιον εἶναι νὰ διατυπώνετε τοιαύτας βαρυτάτας κατηγορίας, οἵας διετυπώσατε ἀπὸ τοῦ βήματος, δι’ ἀσκόπους δαπάνας κλπ., ἐναντίον ἀτόμων ἅτινα ὑψίστας ὑπηρεσίας προσέφεραν εἰς τὸ Ἔθνος, ἀλλὰ καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ ἀναμιγνύωνται εἰς τὰ κοινὰ τελείως ἀνιδιοτελῶς. Ἐὰν ἔχητε συγκεκριμένας κατηγορίας, νὰ τὰς φέρητε εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν ἐπιζητῆτε τροποποίησιν τοῦ θεσμοῦ, νὰ τὸν ζητήσητε συμφώνως μὲ τὰ κρατοῦντα. Πρέπει, ὅμως, νὰ σᾶς τονίσω, ὅτι ἀδίκως ἐπιτίθεσθε ἐναντίον τοῦ θεσμοῦ τῆς προικὸς ἀπόρων κορασίδων καὶ τῆς Βασιλικῆς Προνοίας, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ δὴ τῶν ἀκραίων περιοχῶν, δεόντως ἐκτιμᾷ τὸ ἔργον των. Εἶμαι ὑπερήφανος, διότι ἡ πόλις μου σήμερον ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν εἰς τὰς βαρυτάτας κατηγορίας καὶ ἐπεφύλαξε μεγαλειώδη ὑποδοχὴν εἰς τὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν, ἀξίαν τῆς ἀγάπης καὶ τῆς στοργῆς, ποὺ ἐπιδεικνύει Αὕτη πρὸς τὰς πενομένας καὶ ἀπόρους τάξεις.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζαρντινίδη, αὐτὸ δὲν εἶναι διακοπή, ἀλλ’ ἀγόρευσις.

§107Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ποὺ μὲ διέκοψε. Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι γίνονται ἔργα, ἀλλὰ λέγω, ὅτι τὰ ἔργα γίνονται μὲ χρήματα, τὰ ὁποῖα ὁ λαὸς δὲν ξεύρει ἀπὸ ποῦ προέρχονται. Ἂν ἐγὼ εἴπω, ὅτι διαθέτω 16 ἑκατομμύρια διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ τάδε συνοικισμοῦ, «ζήτω ὁ Ἀρβανιτάκις», θὰ φωνάξουν, —ξεύρουν, ὅμως, ἀπὸ ποῦ ἔχω πάρει αὐτὰ τὰ λεπτά; Ὁ λαὸς νομίζει, ὅτι τοῦ τὰ κάμνουν δῶρον καὶ δὲν γνωρίζει, ὅτι εἶναι δικά του χρήματα, ὅτι προέρχονται ἀπὸ δική του φορολογία. Ἔτσι τοῦ δημιουργεῖται ἡ ψευδαίσθησις, ὅτι αὐτὰ εἶναι δῶρα προερχόμενα ἀπὸ τὴν μεγαλοψυχίαν ἐκείνων, ποὺ τὰ χορηγοῦν. Καὶ παραπλανᾶται, διότι νομίζει, ὅτι τὰ διάφορα ἔργα εἶναι προσφορὰ πρὸς αὐτὸν καὶ ὄχι ὑποχρέωσις, ποὺ ἔχει τὸ Κράτος, νὰ φτιάξῃ ἐκκλησίες, σχολεῖα, παιδικοὺς σταθμοὺς κλπ., ἀπὸ τὰ χρήματα, ποὺ παίρνει ἀπὸ τὸν φορολογούμενον λαόν. Εἶναι, ὅμως, καὶ ἄλλο ζήτημα: Ἐδῶ συζητοῦμεν —καὶ εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι— ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν ἑνιαῖον φορέα διὰ τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας τοῦ λαοῦ μας. Εἶναι ἕνα βασικὸν πρᾶγμα, χωρὶς τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ καμμία πρόοδος εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Ἀλλ’ ἀντὶ νὰ τὸ κάμωμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, εἰς τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, ὅλοι συμφωνοῦμεν, βλέπετε κάθε ἡμέρα ὁ ἕνας νὰ διορίζῃ ἀπὸ ἐδῶ, ὁ ἄλλος ἀπὸ ἐκεῖ, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ γνώμη τοῦ Ἐπιστημονικοῦ Συμβουλίου. Τυχαῖοι ἄνθρωποι, ἀπὸ ἀπόψεως μορφώσεως, τοποθετοῦνται διὰ νὰ διευθύνουν νοσοκομεῖα, χωρὶς νὰ ἐξετάζηται ἂν εἶναι κατάλληλοι ἢ ὄχι. Τὸ Ἀνώτατον Ὑγειονομικὸν Συμβούλιον καὶ τὴν Ἀνωτάτην Ἐπιστημονικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ κρίνῃ τοὺς ὑποψηφίους, ἂν εἶναι εἰς θέσιν νὰ διευθύνουν μίαν Κλινικήν, δὲν τοὺς λαμβάνουν ὑπ’ ὄψει, τοὺς παραμερίζουν. Καὶ ἔρχεται ἐδῶ ὁ τυχαῖος Ὑπουργός, ποὺ δὲν εἶναι κἂν ἰατρός, νὰ διορίζῃ διευθυντὰς κλινικῶν!... Ἑνιαῖον φορέα ζητοῦμεν ὅλοι εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας καὶ ἀντ’ αὐτοῦ, ἐφθάσαμεν εἰς τὸν σημεῖον νὰ ἔχουν χωρίσει οἱ δύο Ὑπουργοὶ καὶ τὰ νοσοκομεῖα ἀκόμη, ὥστε νὰ μὴ γνωρίζωμεν εἰς ποίου Ὑπουργοῦ τὴν δικαιοδοσίαν ὑπάγεται τὸ Α νοσοκομεῖον καὶ εἰς ποίου τὸ Β!... Τὰ βρίσκετε σωστὰ αὐτὰ τὰ πράγματα; Διατὶ τότε συμφωνοῦμεν ὅλοι, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἑνιαῖος φορεὺς εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας; Ἐρωτῶμεν νὰ μάθωμεν, ποῖος εἶναι ὁ ἁρμόδιος καὶ δὲν ξεύρομεν. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα κατηγορῶ. Δὲν γνωρίζω, ἂν κλέβουν ἢ ὄχι οἱ κύριοι αὐτοί, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν βρίσκονται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τοῦτο δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν καθένα νὰ πιστεύῃ, ὅτι γίνονται σπατάλαι. Δὲν κατηγορῶ τὴν Μεγαλειοτάτην, ἀλλ’ ἐκεῖ μέσα εἶναι 4.000 ὑπάλληλοι. Ἔφαγαν τὴν περιουσίαν τοῦ πατέρα των καὶ τώρα ἐκόλλησαν ἐκεῖ καὶ διαχειρίζονται ἑκατομμύρια. Πῶς ἠμποροῦμεν νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι δὲν γίνονται ἀτασθαλίαι, τοὐλάχιστον, ὅταν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας τὴν κατάχρησιν τοῦ Ναυτικοῦ, μολονότι ἐκεῖ περνοῦν τὰ ζητήματα αὐτὰ ἀπὸ 40 κόσκινα; Εἴδατε, ἐπίσης, τὸ ρεζιλίκι καὶ τὴν τεραστίαν κατάχρησιν, ποὺ ἔγινεν εἰς τὸ ΠΡΟ– ΠΟ, πού, ἐν τούτοις, εἶναι τόσον καλὰ ὠργανωμένον. Ξεύρομεν, λοιπόν, τί γίνεται ἐκεῖ πέρα; Αὐτὰ τὰ ζητήματα δὲν σᾶς ἀνησυχοῦν; Λυποῦμαι πολύ, ἀλλ’ ἐμένα μὲ ἀνησυχοῦν. Καὶ ἂν τὰ λέγω καὶ γίνωμαι δυσάρεστος, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Μόνον ψέμματα δὲν θέλω νὰ λέγω. Καὶ προσέξατε, διότι ἡ ἱστορία εἶναι πρόσφατος. Ἔτσι ποὺ τὸ πᾶτε, δὲν θέλετε τὸν Βασιλέα νὰ εἶναι Βασιλεὺς τῶν 8½ ἑκατομμυρίων Ἑλλήνων. Ἐμεῖς τὸν θέλομεν —καὶ τὸ ἐδείξαμεν, ὅταν εἴμεθα Κυβέρνησις— Βασιλέα τῶν 8½ ἑκατομμυρίων Ἑλλήνων. Σεῖς τὸν θέλετε Βασιλέα τῶν 3½ ἑκατομμυρίων Ἑλλήνων. Τὶ θὰ γίνῃ, θὰ τὸν κάμητε Ἀρχηγὸν κόμματος; Ἀρχηγὸν κόμματος ἐκάματε καὶ τὸν πατέρα του καὶ εἴδατε τὰ ἀποτελέσματα. Εἴδατε πόσον ἀκριβὰ τὸ ἐπλήρωσεν ἡ Ἑλλάς. Προσέξατε, διότι ἀκολουθεῖτε τὸν ἴδιον δρόμον. Τὰ λεπτά, ποὺ διαθέτουν τὰ Ἱδρύματα αὐτά, διατίθενται ὑπὲρ τῆς Ε.Ρ.Ε., διότι ἔτσι νομίζει ὁ κόσμος, ὅτι τὸ κόμμα φτειάχνει τὰ ἔργα. Τὰ ἀποτελέσματα, ὅμως, θὰ εἶναι τὰ ἴδια, διότι ἡ ἱστορία ἀντιγράφεται. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῆς βασιλικῆς χορηγίας......

§108Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατέ το αὐτό. Εἶναι ἄλλο θέμα.

§109Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Οἰκονομικὸ θέμα εἶναι, νὰ ἰδοῦμε ἂν ἔχωμεν λεπτά. Ἐγὼ εὐχαρίστως συμφωνῶ εἰς αὐτό, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ἡμεῖς εἴμεθα 8½ ἑκατομμύρια καὶ οἱ Ἀμερικανοὶ 180 ἑκατομμύρια. Οἱ Ἀμερικανοὶ ἔχουν κατὰ κεφαλὴν ἐθνικὸν εἰσόδημα 1.300 δολλάρια, ἡμεῖς ἔχομεν 220 περίπου.

§110Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). 300 ἐφθάσαμεν.

§111Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Μπράβο! (Γέλωτες ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§112Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Γελᾶτε πολὺ εὐκόλως, ἀλλ’ ἠρωτήσατε ποῖον εἶναι εἰς τὴν Βουλγαρίαν καὶ τὴν Ρουμανίαν τὸ κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα καὶ ποῖον ἦτο εἰς τὴν Ἑλλάδα πρὸ 5ετίας;

§113Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. 1.300 στὴν Ἀμερική, 300 ἐδῶ — δὲν ἐχάλασε ὁ κόσμος! 180 ἑκατομμύρια κάτοικοι οἱ Ἀμερικανοί, 8½ ἑκατομμύρια ἡμεῖς. Ἐγὼ προτείνω εὐχαρίστως νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν τὶς ἀποδοχὲς τοῦ πλουσιωτέρου Κράτους τοῦ κόσμου, ὅ,τι δίδουν οἱ Ἀμερικανοὶ εἰς τὸν Κέννεντυ. Λαμβάνει 75.000 δολλάρια τὸν χρόνον, τὰ 35 εἶναι φόρος, μένουν 40 καὶ ἄλλα 40.000 ὡς ἔξοδα παραστάσεως, 80.000 δολλάρια τὸν χρόνον. Ἡμεῖς δίδομεν 400.000 δολλάρια τὸν χρόνον! Ἡμεῖς εἴμεθα 180.000.000 ἢ ἐκεῖνοι;

§114Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δίδονται αὐτὰ ὅλα διὰ τὴν συντήρησιν ὅλων τῶν Ὑπηρεσιῶν καὶ διὰ τὴν λειτουργίαν ὅλων τῶν Ὑπηρεσιῶν τῶν Ἀνακτόρων. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ διακόψω καὶ τὸν κ. Φωτήλαν προηγουμένως, ἀλλὰ δὲν τὸν διέκοψα, διότι κατελήφθη ἀπὸ μεγάλου οἴστρου, διότι συνδέομαι μὲ τὴν οἰκογένειάν του καὶ δὲν θὰ ἤθελα νὰ τὸν πικράνω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διὰ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν ἐδικαιοῦτο ἐκεῖνος, κατ’ ἐξοχήν, διότι ὁλόκληρος ἡ οἰκογένειά του ἦτο ἀφοσιωμένη εἰς τὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν τῆς Ἑλλάδος —ἡ παράδοσις τῆς οἰκογενείας του ἦτο αὐτή—, ἐκεῖνος δὲν ἔπρεπε νὰ θίξῃ τὸ θέμα αὐτό, καθ’ ὃν τρόπον τὸ ἔθιξε, κάμνων τὴν σύγκρισιν μεταξὺ Βασιλέων, δῆθεν, ὡς ἀτόμων ἢ οἰκογενειῶν, καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὅταν λέγωμεν χορηγία, ἡ χορηγία δὲν δίδεται εἰς τὴν τσέπην —μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν λέξιν ποὺ χρησιμοποιῶ, ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι ἡ κατάλληλος— τῆς Αὐτοῦ Μεγαλειότητος τοῦ Βασιλέως. Ἡ χορηγία ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας μιᾶς Ὑπηρεσίας τεραστίας, ὅλων τῶν Γραμματέων, ὅλων τῶν Ὑπηρεσιῶν καὶ ὅλων τῶν ὑπαλλήλων. Ἐπίσης, ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑδρεύσεως, τοῦ φωτισμοῦ, τὰ πάντα εἶναι μέσα εἰς τὴν χορηγίαν.

§115Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι, ἁπλῶς, διαβίωσις.

§116Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Βεβαίως, δὲν εἶναι ἁπλῶς διαβίωσις. Ἢ μᾶλλον εἶναι κατὰ τελευταῖον λόγον ἡ διαβίωσις. Κατὰ κύριον λόγον εἶναι προϋπολογισμὸς ἑνὸς μεγάλου ἀριθμοῦ ὑπαλλήλων. Ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, τὰ Ἀνάκτορα εἶναι ἓν οἱονεὶ Ὑπουργεῖον. Ἀλλὰ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου αὐτοῦ δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν Δημόσιον προϋπολογισμόν, παρὰ μόνον δι’ ἑνὸς κονδυλίου, διὰ τοῦ κονδυλίου τῆς χορηγίας. Καὶ ὑπάρχει, βεβαίως, εἰς τὰ Ἀνάκτορα οἰκονομικὴ Ὑπηρεσία, ἡ ὁποία οἰκονομικὴ Ὑπηρεσία προβαίνει εἰς τὴν κατάστρωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Βασιλέως, δηλαδή, τῶν Ἀνακτόρων. Ἐπίσης, ἡ συντήρησις ὅλων τῶν Ἀνακτόρων καὶ τοῦ Τατοΐου καὶ τῶν Ἀνακτόρων ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τῆς Κερκύρας, γίνεται μὲ τὴν χορηγίαν. Μὴ κάμνωμεν λοιπόν, αὐτὴν τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν σεῖς κάμνετε, ἀσφαλῶς, καλῇ τῇ πίστει, συγχύσεως δύο πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄσχετα. Ἄλλο εἶναι ὁ μισθὸς ἑνὸς ὑπαλλήλου καὶ ἄλλο εἶναι οἱ μισθοὶ 500 ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι συνδεδεμένοι μὲ τὰ Ἀνάκτορα. Λέγω τὸν ἀριθμὸν 500 ἐνδεικτικῶς. Εἶναι ἀπολύτως αὐθαίρετος, δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰ στοιχεῖα.

§117Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Ἀμερικῆς εἶναι ὑπάλληλος, ἐκτὸς ἂν κάμνω λάθος καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἀμερικῆς εἶναι ὑπάλληλος. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι ὑπάλληλος, οὔτε ὁ Πρόεδρος τῆς Ἀμερικῆς, οὔτε ὁ Βασιλεύς μας. Οὔτε εἶπον, ὅτι τὰ βάζει εἰς τὴν τσέπην του ὁ Βασιλεύς. Διὰ τὴν συντήρησιν τῶν Ἀνακτόρων εἶναι. Ἀλλὰ εἴμεθα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἴμεθα 8½ ἑκατομμύρια, καὶ εἶναι 180. Καὶ ἐκεῖ ὁ ἀντίστοιχος καὶ κυβερνᾷ καὶ ἐπιχορηγεῖται μὲ τὸ ποσόν, ποὺ σᾶς εἶπα. Εἶναι ψέμμα αὐτό; Ἄλλο ζήτημα. Καὶ ἔχει καὶ τὸ προσωπικόν, καὶ τὸ συντηρεῖ καὶ αὐτό. Τί τὰ κάμνει τὰ λεπτά;

§118Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν παίρνει αὐτὸς ἀποζημίωσιν προσωπικήν, ὡς μισθόν.

§119Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. 40 χιλιάδες δι’ ἔξοδα παραστάσεως, 40 καὶ 40 = 80 καὶ ἡμεῖς δίδομεν 400. Ἐγώ, τελειώνοντας, σᾶς λέγω ὅ,τι ἐλέχθη χθὲς διὰ Ἡρακλεῖς τοῦ Στέμματος. Προσέξατε. Ἔχετε τραβήξει πολὺ τὰ Ἀνάκτορα, ἔχετε βάλει ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἄξιοι, διὰ νὰ εἶναι πλησίον τοῦ Βασιλέως. Προσέξατε. Εἶσθε ὑπεύθυνος Κυβέρνησις. Τακτοποιήσατε τὰ ζητήματα αὐτά, μὴ τυχὸν μίαν ἡμέραν καὶ μετανοήσητε καὶ σεῖς καὶ ἡμεῖς, ποὺ δὲν φταῖμε.

§120Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐπειδὴ χθὲς ὁ κ. Παπαδημητρίου ἐμνημόνευσε κἄτι σχετικῶς μὲ τὸν κ. Ἀρλιώτην, θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ τὸν ἴδιον τὸν κ. Παπαδημητρίου, ὅπως θεωρήσῃ ἀνακριβῆ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν. Εἶπεν ὁ κ. Παπαδημητρίου, ὅτι ἐκ τῶν διανεμομένων βιβλιαρίων προικοδοτήσεως, ἀντὶ νὰ προικοδοτοῦνται αἱ κορασίδες, προικοδοτεῖται ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα. Βεβαιῶ, ὅτι αἱ καταθέσεις δὲν γίνονται εἰς τὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν, ἀλλὰ εἰς ἄλλην Τράπεζαν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν τὸ εἶχε ἐλέγξει καὶ καλῇ τῇ πίστει τὸ εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος. Δεύτερον, προσέθεσεν, ὅτι ὁ κ. Ἀρλιώτης μετέχει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν προικοδοτήσεως καὶ αὐτὸ εἶναι ἀνακριβές. Ἔλαβον σήμερον ἐπιστολὴν τοῦ κ. Ἀρλιώτη, ὁ ὁποῖος μοῦ λέγει, ὅτι οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὴν ἐπιτροπὴν προικοδοτήσεως.

§121Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε......

§122Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι περιπέσατε εἰς λάθος.

§123Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Εἶναι γνωσταὶ αἱ σχέσεις τῆς Ἐθνικῆς καὶ τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης καὶ ἑπομένως, εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ χρήματα τοῦ Ταμείου προικοδοτήσεως ἀπόρων κορασίδων ἀντὶ νὰ προικοδοτοῦν τὰς ἀπόρους κορασίδας, προικοδοτοῦν τὰς τραπέζας.

§124Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διακόψητε τὸν κ. Παπαδημητρίου, ὁ ὁποῖος κάμνει νέαν ἀγόρευσιν αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ κάμνω. (Κωδωνοκρουσίαι).

§126Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἔθεσε καὶ δεύτερον θέμα διὰ τὸν κ. Ἀρλιώτην καὶ πρέπει νὰ ἀπαντήσω.

§127Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θέμα δὲν ὑπάρχει, εἴπατε χθὲς δύο ἀνακριβείας, ἀπεκάλυψα τὰς ἀνακριβείας πρέπει νὰ τὸ ἀναγνωρίσητε.

§128Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ ἰσχυρίζομαι, ἐφ’ ὅσον δὲν μοῦ ἐπιτρέπετε τὴν ἀπάντησιν (κωδωνοκρουσίαι), ὅτι ἀνακριβῆ εἶναι, ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως (κωδωνοκρουσίαι).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Μπρεδήμας, ἔχει τὸν λόγον.

§130Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωσε μίαν ἀπάντησιν εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Παπαδημητρίου λεχθέντα χθές. Ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν πρόκειται, πράγματι, περὶ καταθέσεων εἰς τὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν τοῦ προϊόντος ἐκ τῆς φορολογίας τῶν ἀπόρων κορασίδων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν χρημάτων τῶν ἐράνων τῆς Βασιλικῆς Προνοίας, τὰ ὁποῖα εἶναι κατατεθειμένα εἰς τὴν Τράπεζαν τοῦ κ. Ἀρλιώτη ἀτόκως. Ἄς μοῦ τὸ διαψεύσῃ αὐτὸ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§131Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Μπρεδήμα, μεταθέτετε τὸ ζήτημα.

§132Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Διότι ὁ κ. Ἀρλιώτης διέφυγεν ἀπὸ τὴν συζήτησιν.

§133Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Πρῶτον, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς κάμω μίαν φιλικὴν σύστασιν. Νὰ μὴ προχωρῆτε κρεσσέντο εἰς τὴν ὀργήν σας. Εἶναι ὀρθότερον νὰ ἀρχίσητε ἠρέμως. Ἐκτὸς δὲ τούτου μοῦ ἐθέσατε ἕνα ἐρώτημα. Ἀφήσατέ με νὰ ἀπαντήσω. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ποῦ εἶναι κατατεθειμένα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐδήλωσα ἀπόψε εἶναι συνδεδεμένον μὲ μίαν ρητήν, ὡς πρὸς τὰ χρήματα τῆς προικοδοτήσεως, δήλωσιν τοῦ κ. Παπαδημητρίου χθές. Καὶ ὁ κ. Παπαδημητρίου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὸ νὰ εἴπῃ, ὅτι πράγματι ἔκαμε λάθος. Τὰ χρήματα, εἶπε χθές, τῆς προικοδοτήσεως κατατίθενται εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Κτηματικήν. Καὶ αὐτὸ δι’ ἐπιστολῆς του ὁ κ. Ἀρλιώτης τὸ διέψευσεν, ὅπως διέψευσε τὸ ὅτι εἶναι μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς προικοδοτήσεως. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν μὴ μοῦ θέτετε ἐρωτήματα.

§134Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁμολογουμένως δὲν γνωρίζητε καλῶς τὸ θέμα. Καὶ εἶναι φυσικόν, διότι δὲν ἠσχολήθητε. Ἀλλὰ ὁ κ. Ἀρλιώτης λαμβάνων ἀφορμὴν ἀπὸ ἕνα γεγονὸς τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο διακεκανονισμένον, συγκεκριμένως ἀπὸ μίαν παρονυχίδα τοῦ ζητήματος ἠθέλησεν νὰ ἐντυπωσιάσῃ τὴν Βουλήν, ἠθέλησε νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἐντύπωσιν περὶ τῆς καλῆς λειτουργίας τῶν ὑποθέσεων τῆς Τραπέζης του. Ὁ κ. Ἀρλιώτης ὅμως ἐγνώριζεν καλῶς, ὅτι τὸ μέγα θέμα τῶν ἐράνων τῶν Βορείων ἐπαρχιῶν τὸ διαχειρίζεται ἡ Τράπεζά του, καὶ τὸ διαχειρίζεται ἀτόκως ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν προστρέχουν αἱ Τράπεζαι καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸ ἵδρυμα καὶ πρὸς τὸν Βασιλέα, καὶ λέγουν δίδομεν τόκους διὰ νὰ ἐκπληρώσητε καλλίτερον τὸν κύριον προορισμὸν τοῦ ἐράνου Βορείων Ἐπαρχιῶν. Ἀλλὰ ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐκκλήσεις τῶν ἄλλων Τραπεζῶν σταματοῦν ἐνώπιον τοῦ πανισχύρου κ. Ἀρλιώτου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἕνας ἐκ τῶν Ἡρακλέων τοῦ Στέμματος. Δι’ αὐτὸ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν ὁποῖον πράγματι ἀναγνωρίζω καλὴν πίστιν, διότι ἔχει καὶ γενναιότητα καὶ ἦθος καὶ τὸ ἀπέδειξεν ἐπανειλημμένως, δι’ αὐτὸ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν γενναιότητα ποὺ τὸν διακρίνει ὀφείλει νὰ σπεύσῃ αὔριον εἰς τὸν κ. Ἀρλιώτην, ὁ ὁποῖος τὸν παρασύρει διὰ νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ ἑνὸς θέματος σκανδαλώδους, νὰ σπεύσῃ νὰ διευκρινίσῃ τὸ μέγα θέμα, τὸ κολοσσιαῖον θέμα, τὸ σκανδαλῶδες θέμα ἐπαναλαμβάνω, περὶ τοῦ τρόπου τῶν καταθέσεων τῶν πόρων τῆς Βασιλικῆς Προνοίας. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται καὶ ὄχι περὶ τοῦ ζητήματος παρονυχίδος, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν διὰ νὰ στήσῃ μίαν παγίδα.

§135Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαφωνοῦμεν μὲ ὅσα ὑπεστήριξεν ὁ κ. συνάδελφος. Συμπίπτει νὰ ἔχω διατελέσῃ σύμβουλος τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης ἐπὶ μίαν 25ετίαν μέχρι τῶν παραμονῶν τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958, ὁπότε παρῃτήθην, καὶ γνωρίζω πολὺ καλῶς, ὅτι ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα δέχεται τὰς καταθέσεις τοῦ ἐράνου, ἀλλὰ οὔτε ἀτόκως τὰς διαχειρίζεται, οὔτε πρὸς ἴδιον ὄφελος, καὶ ὅτι ἔχει διαθέσει εἰς τὸν ἔρανον ὄχι μόνον στέγην τῶν ὑπηρεσιῶν του τῶν οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ προσωπικὸν τῆς Τραπέζης ἀμισθί, εἰς τρόπον ὥστε, ὄχι μόνον ἡ σχέσις Τραπέζης Κτηματικῆς καὶ Ἐράνου νὰ μὴ εἶναι ἐπιλήψιμος, ἀλλὰ νὰ εἶναι καὶ ἀξία βραβεύσεως, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι νομίζουν, ὅτι ὁ ἔρανος πρέπει νὰ ὑπάρχῃ. Ἄλλο τὸ θέμα ἐὰν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, εἴτε γενικῶς εἴτε ὑπὸ τὸν τύπον ὑπὸ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ. Ἀλλὰ ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα ὄχι μόνον δὲν ἔχει οὐδὲ τὸ ἐλάχιστον κέρδος ἀπὸ τὴν ἀνάμιξίν της, ἀλλὰ προσφέρει δωρεὰν στέγην καὶ προσωπικόν.

§136Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Μπακόπουλος ἔχει τὴν γνώμην του, ἡ ὁποία εἶναι σεβαστή. Ἐγὼ ἀναμένω τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ἀρλιώτου εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ὁ ἔλεγχος καὶ ὁ ἐλεγχόμενος.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς παρακαλῶ νὰ εἰσέλθητε εἰς τὸ θέμα.

§138Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐνόμισα πρὸς στιγμήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι στερρῶς ἀποφασισμένη νὰ ἐντοπίσῃ τὴν συζήτησιν εἰς τὸ θέμα τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἀλλὰ παραδόξως ὁ ἐκ Κερκύρας εὐπατρίδης, καὶ ἐκ τῶν πλέον θεραπόντων τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Θεοτόκης, καταστρέφων τὸν πράγματι καλλιεπέστατον χθεσινόν του λόγον ἀνεφέρθη εἰς τοὺς Ἡρακλεῖς τοῦ Στέμματος ὑποστηρίξας, ὅτι τὸ Στέμμα δὲν ἔχει ἀνάγκην Ἡρακλέων, διότι στηρίζεται εἰς τὴν ἀγάπην τοῦ λαοῦ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος πονηρότατος ὡς Πελοποννήσιος, παρεμβαίνων, ἔσπευσε τρόπον τινὰ νὰ τὸν συμπληρώσῃ καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν Ἡρακλεῖς τοῦ Στέμματος. Καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, συμπολίτης τοῦ κ. Κανελλοπούλου, μολονότι πυρέσσων, ἐγερθεὶς διεκήρυξεν, ὅτι ὑπάρχουν Ἡρακλεῖς οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην τοῦ Στέμματος. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν ἡμετέραν γνώμην, τὴν ταπεινήν, ἡ ἀλήθεια ἠμπορεῖ νὰ ἀναζητηθῇ εἰς τὴν σύνθεσιν Διότι εἰς ὃ σημεῖον ἔχει φθάσει σήμερον ἡ νόθευσις τοῦ πολιτεύματος καὶ οἱ Ἡρακλεῖς ὑπάρχουν καὶ ἔχουν ἀνάγκην τοῦ Στέμματος καὶ τὸ Στέμμα ἔχει ἀνάγκην τῶν ὑπηρεσιῶν, τῶν γνωρίμων, τῶν παγίων καὶ τῶν σταθερῶν Ἡρακλέων. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον Ἡρακλεῖς — ὁμιλῶ ἀφηρημένως— τάσσουν τὸ Στέμμα ὑπεράνω καὶ τῆς Πατρίδος καὶ τοῦ Συντάγματος, καὶ τῶν νόμων καὶ ἀκόμα αὐτοῦ τοῦ κυριάρχου Σώματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἰδοὺ ἡ πρόχειρος ἀπόδειξις, τὴν ὁποίαν δὲν ἀντλῶ, ὅπως ἠμποροῦσα —καὶ ἔχω χρέος νὰ τὸ εἴπω— ἀπὸ τὴν ἑκάστοτε πολιτικολογίαν τοῦ Στέμματος. Ἀντλῶ τὴν ἀπόδειξίν μου ἀπὸ θέμα ἐφαπτόμενον τῆς συζητήσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Καὶ ἐξηγοῦμαι δι’ ὀλίγων: Ὁ Πρόεδρος κ. Παπανδρέου τὸ 1950, ὑπὸ τὴν ἰδιότητά του ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προέβη —καὶ ὀρθότατα— εἰς τὴν σύστασιν ἑνὸς Ὀργανισμοῦ, διὰ τὴν προστασίαν τῶν οἰκογενειῶν τῶν μαχομένων ἐκ τοῦ προϊόντος τῆς φορολογίας, τῆς κρατήσεως δηλαδὴ, δύο σιγαρέττων ἀπὸ κάθε κυτίον καπνιστοῦ. Μετὰ 6ετίαν δύο Ἡρακλεῖς τοῦ Στέμματος ὑψώνουν, ἀκούσατε, τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν θέλησιν, τὴν βούλησιν τῆς Βασιλίσσης εἰς νόμον τοῦ Κράτους. Ἰδοὺ τὸ καταπληκτικὸν ἔγγραφον τῶν δύο Ἡρακλέων.

Ἐν Ἀθήναις τῇ 11ῃ Ἰουνίου 1956

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ

Ὑπὸ τὴν Ὑψηλὴν Προστασίαν τῶν Α.Α.Μ.Μ. τῶν Βασιλέων. Ἀριθ. Πρωτ. 52578 Διαχειριστικὴ Ἐπιτροπὴ πόρων οἰκογενειῶν μαχομένων. Μέγαρον Ἐθνικῆς Τραπέζης Ἑλλάδος καὶ Ἀθηνῶν Α.Ε. — Πλατεῖα Κοτζιᾶ Ἐνταῦθα Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐπιτροπή, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει, ὅτι τόσον οἱ ψυχολογικοὶ λόγοι, δι’ οὓς ἀπεφασίσθη πρὸ ἑξαετίας ἡ ὑπὸ τοῦ Ἐράνου παροχὴ βοηθείας εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν μαχομένων, ἐξέλιπον, ὡς καὶ τὴν ὑπὸ τῆς Α.Μ. τῆς Βασιλίσσης ἐκδηλωθεῖσαν ἐπιθυμίαν ὅπως τὸ προϊὸν τῆς ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τῶν σιγαρέττων ἐπιβληθείσης εἰσφορᾶς διατίθεται, ἐφεξῆς, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν ἑτέρων προγραμμάτων καὶ τὴν ἐνίσχυσιν ἐχόντων συγγενῆ πρὸς τὴν τοῦ ἐράνου ἀποστολὴν κοινωφελῶν ὀργανώσεων καὶ ἱδρυμάτων, προῆλθεν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἀπὸ 1ης Ἰουλίου ἐ.ἔ. διακοπῆς τῆς πρὸς τὰς οἰκογενείας μαχομένων παρεχομένης βοηθείας. Κατόπιν παρακαλοῦμεν ὅπως, ἐν τῇ ὑμετέρᾳ ἁρμοδιότητι, μεριμνήσητε διὰ τὴν πρὸς τὰς Νομαρχιακὰς ἐπιτροπάς, ὡς καὶ τὰς ὀργανώσεις προστασίας τῶν οἰκογενειῶν τῶν μαχομένων, ἀνακοίνωσιν τῆς ὡς ἄνω ἀποφάσεως, καθορίσητε δὲ ἀκολούθως τὰς λεπτομερείας τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν λογαριασμῶν, τῆς ἐπιστροφῆς τῶν εἰς χεῖρας τῶν Νομαρχιακῶν ἐπιτροπῶν καὶ λοιπῶν ὑφ’ ὑμῶν χρηματοδοτουμένων ὀργανώσεων ἀπομεινάντων χρηματικῶν ὑπολοίπων, τῆς διανομῆς τῶν ἤδη ἀγορασθέντων ὑπὸ τῶν ἄνω ἐπιτροπῶν τροφίμων κλπ. Παρακαλοῦμεν, ὅπως βεβαιώσητε ἡμῖν τὴν λῆψιν τοῦ παρόντος. Μετὰ τιμῆς Διὰ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἐράνου «Βασιλικὴ Πρόνοια».

Α. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ,

Μ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ

Δηλαδὴ ὑπαρχούσης Βουλῆς καὶ Κυβερνήσεως καὶ λειτουργοῦντος τοῦ Πολιτεύματος τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας ὑπάρχει τὸ Κράτος ἐν Κράτει τοῦ Βασιλέως καὶ τῆς Βασιλίσσης, τὸ Κράτος τῶν Ἡρακλέων τοῦ Στέμματος. Ἀλλὰ ἰδοὺ καὶ ἄλλη καταπληκτικὴ ἀπόδειξις. Εἰς τὸ Βασ. Διάταγμα τοῦ 1957 ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐράνου, διότι πλὴν αὐτῆς ὑπάρχει καὶ 35μελὲς Συμβούλιον, καθορίζεται ὡς ἑξῆς: «... (ἀναγινώσκει) .............».

§139Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ὁ Ἀριστοτέλης Βαλαωρίτης ἔχει ἀποθάνει πρὸ 2ετίας.

§140Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν αὐτό, διότι θὰ ὑπάρχῃ ἄλλος. Ἰδού, λοιπόν, ἡ ἀνεξέλεγκτος διαχείρισις τῶν Βασιλικῶν Ἱδρυμάτων. Οἱ δύο αὐτοὶ κύριοι, τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βασιλίσσης τὴν κάμνουν νόμον τοῦ Κράτους. Δι’ αὐτὸ ἀνέγνωσα τὸ ἔγγραφον. Οἱ δύο Δερβέναγες διαθέτουν σήμερον, σύμφωνα μὲ τὰς ἐπιθυμίας τῆς Βασιλίσσης, τὰ ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ λαοῦ εἰσπραττόμενα χρήματα. Τοιοῦτον προηγούμενον, μόνον εἰς τὸ Μεσαίωνα εἶναι δυνατὸν νὰ συναντηθῇ. Ἡ Ἑλλάς, μὲ τοὺς ἥρωας τοῦ Στέμματος καὶ τοὺς ἄλλους ἄνδρας τοῦ Τσάτσου, ἔχει μεταβληθῆ εἰς ἕνα Δουκᾶτον, μὲ τὴν τραγικὴν συνέπειαν νὰ κατακρημνισθῇ τὸ οἰκοδόμημα τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Ταῦτα διὰ τὸν κ. Θεοτόκην, ὁ ὁποῖος μᾶς ἀπεκάλυψε καὶ τὴν πτωχείαν τοῦ Βασιλέως, περὶ τῆς ὁποίας θὰ ὁμιλήσω ἐν συνεχείᾳ τῆς ἀγορεύσεώς μου. Ἀλλὰ εἰς τὸν λόγον τοῦ ἐκ Κερκύρας εὐπατρίδου κ. Θεοτόκη, ὑπάρχει ἕνα μέγα κενόν. Τὸ ἐκάλυψεν, ὅμως, ἀμέσως ὁ παρεμβὰς ἐκ τῶν προσφύγων τῆς Δεξιᾶς συμπαθέστατος κ. Ἀβέρωφ–Τοσίτσας καὶ διεβεβαίωσε τὸ Σῶμα, ὅτι καὶ ἡ Βασίλισσα δὲν ἔχει περιουσίαν, παρὰ μόνον ἕνα πύργον εἰς Αὐστρίαν, διεκδικούμενον ἀπὸ 3–4 κληρονόμους. Διότι ὁ κ. Θεοτόκης μόνον περὶ τοῦ Βασιλέως ὡμίλησε, παραλείψας τὴν Βασίλισσαν. Ἐγὼ δὲν ἔχω προσωπικῶς γνῶσιν, ἂν ἔχῃ ἰδιωτικὴν περιουσίαν, ἀλλὰ διότι εἶμαι καὶ δημοσιογράφος, παρακολουθῶ τὰ δημοσιεύματα τοῦ ξένου Τύπου. Καὶ εἶδον εἰς τὸν Γερμανικὸν Τύπον δημοσιευομένας πληροφορίας περὶ διενέξεώς της μὲ τὴν Μητέρα της ἐπὶ περιουσιακῶν ζητημάτων καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶδον διάψευσιν τῶν Πρεσβειῶν μας τῆς Βόννης καὶ Βέρνης, δικαιοῦμαι νὰ πιστεύω, ὅτι αἱ πληροφορίαι εἶναι ἀληθεῖς, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ὁ Γερμανικὸς καὶ Ἑλβετικὸς Τύπος εἶναι σοβαρὸς Τύπος καὶ ἐλέγχει τὰς πληροφορίας του. Ἐφ’ ὅσον, ἑπομένως, δὲν ὑπῆρξεν ἐπίσημος διάψευσις τῶν Πρεσβειῶν μας, τῆς Βόννης καὶ τῆς Βέρνης, ἐνῷ ἄλλοτε, διὰ τὸ παραμικρὸν ζήτημα, μὲ ἁδρὰν ἀμοιβὴν ἐδημοσιεύοντο διαψεύσεις, ἐκ τῆς πληροφορίας αὐτῆς προκύπτει, ὅτι ἔχει τεραστίαν περιουσίαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὰ κτήματα ποὺ ἐνδεχομένως εἶναι ὁρατά. Δύναται νὰ πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπευθύνως, ἂν ἡ Βασίλισσα ἔχῃ καταθέσεις καὶ ποῖον εἶναι τὸ ὕψος τῶν καταθέσεών της εἰς τὰς Τραπέζας τῆς Γερμανίας καὶ τῆς Ἑλβετίας; Διότι καὶ αὐτὸ ἀνεγράφη. Ὁ κ. Ὑπουργός, διὰ λόγους ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, περιωρίσθη νὰ δώσῃ μίαν διαβεβαίωσιν, διὰ νὰ καθησυχάσῃ τὰ πνεύματα, διστάζει ὅμως νὰ διαψεύσῃ τὸν Τύπον τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι ἡ Βασίλισσα διαθέτει τεραστίαν περιουσίαν..... (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς θέματος. Δὲν ἔχομεν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, ἀλλὰ νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ θὰ πρέπει νὰ περιορισθῆτε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§142Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ ὅσα λέγω, ἔχουν μεγάλην σημασίαν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθιστᾶτε τὴν θέσιν τοῦ Προεδρείου προβληματικήν. Κάμνετε κατάχρησιν τοῦ βήματος, διότι αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§144Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδείξω, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον δὲν πρέπει νὰ χρηματοδοτήσῃ ἐκ τοῦ δημοσίου μὲ χρήματα τὴν Πριγκήπισσαν, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀξιόλογος καὶ κολοσσιαία ἡ περιουσία τῆς Βασιλίσσης; Τοῦτο ἀποτελεῖ κολοσσιαῖον ἐπιχείρημα ἔναντι τῆς προκλητικότητος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος διατηρεῖ στενωτάτας σχέσεις μὲ τὸν Θρόνον.

§145Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Κύριε Μπρεδήμα, τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς εἶναι ἐλεύθερον, διαπράττετε ὅμως.....

§146Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Μόνον δι’ ἐμέ.....

§147Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Καὶ δι’ ἐμέ, ὅπως καὶ δι’ ὑμᾶς. ...Διαπράττετε ὅμως ἕνα μέγα σφάλμα, ὅτι θέλετε σκοπίμως νὰ ἀναμίξητε θέματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ δὲν γνωρίζω τὸ κῦρος τῶν ξένων ἐφημερίδων, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἀρύεσθε τὰς πληροφορίας σας, γνωρίζω ὅμως, ὅτι ἡ δήλωσις, ἡ ἰδική μου ὀφείλει νὰ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ τοὐλάχιστον τὴν ἰδίαν βαρύτητα καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ἡ Βασίλισσα δὲν ἔχει ἀξιόλογον περιουσίαν. (Χειροκροτήματα).

§148Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Σεῖς, κ. Ὑπουργέ, ἀπεφύγατε σκοπίμως νὰ ὁμιλήσητε περὶ τῆς ἀτομικῆς περιουσίας τῆς Βασιλίσης. Σᾶς ὑπεχρέωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ προβῆτε καὶ σεῖς εἰς δηλώσεις, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι διατηρεῖτε εἰς τὴν ψυχήν σας ἀθεράπευτον πικρίαν, διὰ τὴν ἀπομάκρυνσίν σας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν. Εἶναι γνωστὸς ὁ πολιτικὸς ἀνταγωνισμὸς τῶν δύο αὐτῶν παραγόντων.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὶ εἶναι αὐτὰ τὰ πράγματα; Παρακαλῶ νὰ ἐπανέλθητε εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§150Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Σᾶς γνωρίζω καὶ μὲ γνωρίζετε καὶ ἐὰν ἐγὼ ἤμουν εἶμαι καὶ θὰ εἶμαι βασιλόφρων, σεῖς ἀνήκετε εἰς ἄλλην παράταξιν, ὅταν ἐξεκινήσατε ἀπὸ ἐκεῖ ποῦ ἤμουν ἐγὼ καὶ μοῦ δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ὅταν θέλητε νὰ ὑποστηρίξητε πολιτικὲς ἀπόψεις μὲ τὴν φαντασίαν τῶν δῆθεν διενέξεων μὲ τὸν συνάδελφόν μου Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐγὼ ἔναντι αὐτῶν τῶν φαντασιῶν σας, σᾶς ἀπαντῶ μὲ τὸν καγχασμόν μου. (Χειροκροτήματα).

§151Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἰδοὺ τὸ προσωπικὸν θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὀφείλω νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν ἀγαπητότατόν μου κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ὁποῖον περιβάλλω μὲ τὴν ἐκτίμησίν μου. Ἐγώ, οὐδέποτε ἠμφισβήτησα τὴν σταθερότητα τῶν πολιτικῶν του πεποιθήσεων, ὥστε νὰ χρειασθῇ νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε περὶ τῆς πολιτικῆς σταθερότητός του. Εἶπον μάλιστα, ὅτι εἶναι ἐκ τῶν πλέον ἀφωσιωμένων θεραπόντων τῆς Αὐτοῦ Μεγαλειότητος. Αὐτὸ εἶναι ἡ ἀπάντησίς μου εἰς τὸ πρῶτον σκέλος τῆς διακοπῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐγὼ ἐπανειλημμένως, εἶπον, ὅτι ἐγεννήθην σὰν τὸν κ. Μαρκεζίνην βασιλόφρων. Μὲ μίαν διαφοράν, ὅτι μὲ τὰς πράξεις σας, μὲ τὰς ἀσχημίας σας, μὲ τὰς προικοδοτήσεις καὶ μὲ τὰς αὐξήσεις τῆς Βασιλικῆς χορηγίας, μὲ ἐκάματε νὰ εἶμαι ὁ πλέον ἀδιάλλακτος δημοκρατικὸς μέσα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ εἶμαι ὑπερήφανος δι’ αὐτό.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὀφείλετε νὰ μᾶς εἴπητε ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ ἀσχημίαι.

§153Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ζητήσατε τὴν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ἀπεκάλεσε τὴν παράταξιν αὐτὴν συμμορίαν. Δὲν ἠσθάνθητε τὸ χρέος νὰ μηνύσητε τὸν κ. Παπανδρέου ἐπὶ συκοφαντίᾳ. Ἔρχεσθε ἐδῶ καὶ μοῦ κάμνετε ἐμένα παρατηρήσεις διὰ μίαν ἀθώαν λέξιν.

§154Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐπειδὴ δὲν ἔχει καιρὸν νὰ ἀναλύσῃ ἐκτενέστερον καὶ νὰ ἀναπτύξῃ ποῖαι εἶναι αἱ ἀσχημίαι, καλὸν εἶναι ἀπόψε νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν λέξιν καὶ εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν νὰ τὰς εἴπῃ. Ἀπόψε τὸν παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσῃ καὶ ἀργότερα εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν, ἐν συνδυασμῷ πρὸς ἐπερώτησιν, δικαίωμά του εἶναι νὰ μᾶς κατηγορήσῃ.

§155Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω κάμει πολλὰς παραχωρήσεις πρὸς τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐν προκειμένῳ ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο, ὁ κ. Φωτήλας ἀπόψε ὡμίλησε περὶ τρομερῶν σκανδάλων κλπ. καὶ οὐδεὶς τοῦ ἐζήτησε νὰ ἀνακαλέσῃ. Ἐγὼ εἶπον προηγουμένως τὸ ἀπόσταγμα τῆς λεπτοτέρας ἐκφράσεως καὶ μοῦ ζητεῖτε νὰ ἀνακαλέσω. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβασθοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα;

§156Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἡ εὐφυὴς ἔκφρασις τοῦ κ. συναδέλφου, τὸν ἀπαλλάσσει τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν λέξιν.

§157Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἀκόμη καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως περὶ χορηγήσεως προικὸς πρὸς τὴν Πριγκήπισσαν εἶναι μία ἀσχημία. Τὴν θεωρῶ δὲ ἀσχημίαν, διότι ἐγὼ εἰς τὰ θέματα τοῦ δημοσίου χρήματος εἶμαι πολὺ εὐαίσθητος.

§158Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἔχει νὰ λογοδοτήσῃ παρὰ πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς του, καὶ ἑπομένως εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἐκφράζῃ τὰς γνώμας ἀρκεῖ νὰ τὰς διατυπώνῃ μὲ τὴν ἐπιβεβλημένην εὐπρέπειαν καὶ εἰς φρασεολογίαν καὶ εἰς ὕφος. Μερικὲς φορὲς παρεκκλίνει καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐκδηλώσεις τοῦ δημοσίου βίου. Ἐπειδὴ ὅμως ἠθέλησε νὰ μᾶς ἐρωτήσῃ διὰ τίνα λόγον δὲν ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ διακόψωμεν τὸν ἐξ Ἀχαΐας κ. βουλευτήν, τὸν ὁμιλήσαντα κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς ἑσπέρας αὐτῆς, ἔχομεν νὰ δώσωμεν τὴν ἀκόλουθον διευκρίνισιν. Ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἐσημείωσεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν χθεσινήν μου ἀγόρευσιν, ὅτι ἐξήγησα κατὰ τρόπον ἀνεπίδεκτον παρερμηνείας, διατὶ δὲν ὑπάρχει διάλογος μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ ἄκρας ἀριστερᾶς, ἡ ὁποία πλαισιοῦται ἐντὸς τῶν κόλπων τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἀριστερᾶς. Τὶ σημασίαν ἔχει ἡ ἐπανάληψις τῆς χθεσινῆς μου δηλώσεως; Ὅτι εἰς τὸν κ. Μπρεδήμαν ἀπαντῶμεν, διότι δὲν ἀνήκει εἰς τὴν ΕΔΑ ἀλλὰ εἶναι ἁπλῶς τυπικὸς ἀνεξάρτητος καὶ οὐσιαστικῶς συνοδοιπόρος της.

§159Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἀναμείνατε τὴν ἀπάντησιν, κ. Ὑπουργέ.

§160Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Καὶ ἂν ἀπουσιάσω νὰ τὴν εἴπητε διὰ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὥστε νὰ ἐλεγχθῆτε ἀπὸ τοὺς κυρίους σας τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς.

§161Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡμίλησε περὶ τοῦ ἤθους μας. Ἐγὼ δὲν θὰ τὸν παρακολουθήσω εἰς τὰς σκέψεις του, ἀλλὰ θὰ τοῦ εἴπω μόνον, ὅτι μία ἀπὸ τὰς ἀσχημίας εἶναι, ὅτι ὁ κ. Καραμανλῆς τὸν ἐξεδίωξεν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὸ ἀνέθεσεν εἰς τὸν κ. Ἀβέρωφ, ὁ ὁποῖος ἐνεταφίασε τὴν ὑπόθεσιν τῆς Κύπρου. Καὶ ὅλα αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ὁποῖα εἶπον, περὶ τῆς περιουσίας τῆς Βασιλίσσης καὶ τοῦ Βασιλέως, συνδυάζονται μὲ ἄλλα γεγονότα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ προικός. Τὸ πριγκηπικὸν εἰδύλλιον δὲν ἐθεμελιώθη μόνον εἰς τὰ 9 ἑκατομμύρια δραχμῶν τοῦ Δημοσίου. Ὁ ξένος Τύπος ἀνέγραψεν, ὅτι βαρεῖς οἰκονομικοὶ ὅροι προεβλήθησαν ἀπὸ τὴν οἰκογένειαν τοῦ γαμβροῦ μέχρις ὅτου ἔλθει εἰς αἴσιον πέρας τὸ εὐτυχὲς αὐτὸ γεγονός. Αὐτὸ ἀνέγραψαν αἱ ἐφημερίδες καὶ ἡ ἀπουσία τῶν γονέων τοῦ Πρίγκηπος Δὸν Χουὰν Κάρλος ἀπὸ τοὺς ἐν κρυπτῷ γενομένους ἀρραβῶνας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τοὺς ἀρραβῶνας τῆς Πριγκηπίσσης Σοφίας ἐκλήθησαν 50 ξένοι Πρίγκηπες. Ἐδόθη μία τελετὴ εἰς τὰ Ἀνάκτορα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπουσίαζον οἱ γονεῖς τοῦ γαμβροῦ. Αὐτὰ ἐγράφησαν εἰς τὰ σοβαρώτερα Ἑλληνικὰ φύλλα καὶ ἐπανελήφθησαν ἀπὸ τὰ ἐγκυρότερα ξένα φύλλα.

§162Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι μεταξὺ τῶν προσκεκλημένων καὶ ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἀντηλλάγησαν δακτύλιοι, οὔτε ἀρραβῶνες ἐγένοντο. Ἑπομένως, ἐβασίσθητε εἰς κἄτι, τὸ ὁποῖον δὲν ἔλαβε χώραν. Ἦτο μία δεξίωσις ἐπίσημος, εἰς ἣν ἔλαβον μέρος ὄχι ὡς ἄτομον, ἀλλὰ ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς.

§163Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Δὲν ἐγνώριζον, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς θὰ παρεῖχεν αὐτὴν τὴν διευκρίνισιν καὶ χαίρω δι’ αὐτό. Πάντως, εἶναι γεγονός, ὅτι ἐκλήθησαν 50 ξένοι Πρίγκηπες, ὅπως παρευρεθοῦν εἰς τὴν τέλεσιν τῶν ἀρραβώνων τοῦ Δὸν Κάρλος μετὰ τῆς Πριγκηπίσσης Σοφίας. Καὶ τοιοῦτον ἐπίσημον γεγονὸς δὲν ἐτελέσθη εἰς τὰ Ἀνάκτορα, λόγῳ τῆς ἀπουσίας τῶν γονέων τοῦ Δὸν Κάρλος, ἡ ὁποία ἀπουσία συνεδυάσθη μὲ τὸν μὴ εἰσέτι τερματισμὸν τῶν μακρῶν καὶ ἐπιμόνων διαπραγματεύσεων τῆς οἰκογενείας Δὸν Χουὰν καὶ τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μὲ τὴν εἰλικρίνειαν, ἡ ὁποία τὸν διακρίνει ἐπεβεβαίωσε τὰ ὅσα ἐγὼ ἀνέφερον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἰδοὺ διατί, λοιπόν, κ. βουλευταί, ἐπιβεβαιοῦται τὸ ἀναμφισβήτητον γεγονός, ὅτι ἡ Βασιλικὴ Οἰκογένεια τῆς Ἑλλάδος εἶναι μία ἐκ τῶν πλουσιωτέρων οἰκογενειῶν τῆς Εὐρώπης. Ἐπειδή, ὅμως, ἐλέχθησαν πολλὰ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, κ. βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν, μολονότι εἶχον ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ὅλον τὸν δικαίωμα καὶ δι’ ἐγγράφων ἀποδείξεων νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδὲν ἐποικοδομητικὸν ἔργον τῶν ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τῆς Βασιλίσσης Ἱδρυμάτων. Ἔχω εἰς χεῖρας μου μίαν ἔκθεσιν τοῦ διακεκριμένου ἐμπειρογνώμονος Φραγκ. Λεμπέκ, ὁ ὁποῖος ἔκαμε μίαν ἐπαγγελματικὴν ἔρευναν διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ ὡς ἦτο φυσικόν, ἠσχολήθη μὲ τὰ Βασιλικὰ αὐτὰ Ἱδρύματα. Εἰς τὴν ἔκθεσίν του αὐτὴν παρέθεσεν ἕνα πίνακα καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ δυσμενῆ σχόλια, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὁ διακεκριμένος αὐτὸς ἐμπειρογνώμων διὰ τὰ Βασιλικὰ Ἱδρύματα. Ἐὰν ἤθελα νὰ δημοκοπήσω ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν καὶ μάλιστα βάσει ἐπισήμων στοιχείων, ἀλλὰ δὲν ἔπραξα τοῦτο, διὰ τὸν λόγον δὲ αὐτόν, ἀκριβῶς, εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς ὁμιλίας μου ἀνέφερον, ὅτι θὰ ἀσχοληθῶ μόνον ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς προικοδοτήσεως. Ἀφορμὴν ἔδωκεν ἡ παρέμβασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς ὁμιλίας του περὶ τῶν Βασιλικῶν αὐτῶν Ἱδρυμάτων ἠθέλησε νὰ μᾶς δώσῃ μίαν ἀποστομωτικὴν ἀπάντησιν, χωρίς, ὅμως, καὶ νὰ ἔχῃ προκληθῆ ἀπὸ ἡμᾶς. Ἐγώ, εἶχον κάθε δικαίωμα νὰ δώσω μίαν ἐμπεριστατωμένην ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος μάλιστα ἐνεφανίσθη βασιλικώτερος τοῦ κ. Θεοτόκη. Ἀλλὰ δὲν τὸ πράττω, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἰδού, ὅτι ἀφαιρῶ ἐκ τοῦ κειμένου τοῦ λόγου μου, τοὐλάχιστον ὅπως εἶπεν καὶ ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου κ. Σαμαρᾶς, ὁ ὁποῖος πρῶτα ἦτο ὀπαδὸς ἐκ τῶν ἐνθερμοτέρων ὀπαδῶν τῆς παρατάξεως τοῦ Κέντρου, καὶ ὁ ὁποῖος ἐκτιμήσας τὰς ἐν τῷ μεταξὺ πολιτικὰς συνθήκας μετετοπίσθη εἰς τὴν Δεξιάν, διὰ νὰ μὴ ἔχῃ ὅμως καὶ τὸ δικαίωμα νὰ συνυπογράψῃ τὰ πρακτικὰ τῶν δέκα θλιβερῶν προσφύγων ἀποστατῶν πρὸς τὴν Δεξιάν.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπρεδήμα, σᾶς παρακαλῶ, ἕως ἐκεῖ θὰ πᾶμε; Νομίζω, ὅτι ἐπεξετάθητε ὑπὲρ τὸ δέον.

§165Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἐγὼ δὲν προκαλῶ κανένα, ἀλλὰ ὁ κ. Σαμαρᾶς, διότι δὲν ἔχετε ποτὲ τὴν προσοχήν σας ἐστραμμένην εἰς τὴν παράταξιν ἐκείνην, ἀλλὰ μόνον εἰς τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος ὁμιλοῦντα, ὁ κ. Σαμαρᾶς, παρ’ ὅλον ποὺ τὸν περιβάλλω καὶ αὐτὸν μὲ ἀπόλυτον ἐκτίμησιν, εἰσέπραξε τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν εἶπον. Ἡ ἀπάντησίς μου δὲν τὸν μειώνει καθόλου, διότι προσέθεσα ὅτι, ἐκτιμήσας τὰς πολιτικὰς καὶ κομματικὰς συνθήκας, μετετοπίσθη εἰς τὴν Δεξιάν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ἀπὸ τὴν ἰδίαν περιφέρειαν καὶ θὰ ἀναλάβω ἐγὼ νὰ ὑποστηρίξω τὸν κ. Σαμαρᾶν. Ὁ κ. Σαμαρᾶς ἐπολιτεύθη ἅπαξ καὶ ἐπολιτεύθη μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε.

§167Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Τὸν ἐκαρφώσατε, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν Μεσσηνίαν.

§168Γ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§169Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ὁ κ. Σαμαρᾶς, ἦτο ἐκ τῶν ἐμπιστοτέρων φίλων τοῦ κ. Σοφοκλῆ Βενιζέλου, ὁ ὁποῖος τοῦ εἶχεν ἀναθέσει καὶ τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν τῆς Λέσχης τῶν Φιλελευθέρων. Συνεπῶς, ἦτο ἀπὸ τὰ ἐπώνυμα στελέχη τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὅλως παραδόξως, ὅλως αἰφνιδίως, ὁ κ. Σαμαρᾶς μετετοπίσθη πρὸς τὴν Δεξιὰν καὶ ἀναμένει ματαίως τὴν ὑπουργοποίησίν του.

§170Γ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι παράδοξον, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὁ κ. Μπρεδήμας ἀναλαμβάνει προσωπικὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον συναδέλφου. Ὁ κ. Μπρεδήμας, ἔχει παρουσιάσει πολλὰ δείγματα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ τοῦ ἤθους του καὶ γενικώτερον τῆς συμπεριφορᾶς του καὶ πρὸς τὸ Σῶμα καὶ πρὸς τὴν πολιτικὴν τοῦ τόπου, ὥστε νὰ μὴ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει σοβαρῶς ἀπὸ κανένα. Ἀλλά, ὅσον ἀφορᾷ τὸ προσωπικόν μου θέμα, τὴν πολιτικήν μου τοποθέτησιν, ἔχω νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ὅταν τὸ πρῶτον ἔγινα μηχανικὸς καὶ τὸ πρῶτον ἐπολιτεύθην, ἐπολιτεύθην ὡς ἁπλοῦς στρατιώτης, ἀνῆκον τότε εἰς τὸ Ἑνωτικὸν Κόμμα τοῦ κ. Κανελλοπούλου. Δὲν εἶχον ποτὲ τὸν σκοπὸν νὰ πολιτευθῶ, οὔτε εἶμαι ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μετετοπίσθησαν ἀπὸ τὴν μίαν παράταξιν εἰς τὴν ἄλλην. Ἡ οἰκογένειά μου, καὶ τὸ γνωρίζετε καὶ σεῖς, κ. Πρόεδρε, ἀνῆκε πάντοτε εἰς τὸν ἀντιβενιζελισμὸν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1917. Κατ’ ἀκολουθίαν, ἡ θέσις μου ἦτο εἰς τὴν Δεξιάν. Ἀνησυχίαν εἶχα ὡς ἁπλοῦς ψηφοφόρος. Ἅπαξ καὶ ἐπολιτεύθην, ἐπολιτεύθην, διότι ἐπίστευσα, ὅτι ὁ Πρόεδρος κ. Καραμανλῆς, δημιουργῶντας ἕνα Κόμμα θὰ διευθύνῃ τὴν Ἑλλάδα, ὅπως τὴν διευθύνει μὲ ὅλην τὴν σοβαρότητα, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρως μὲ ὅλην τὴν σταθερότητα καὶ ἐπειδὴ ἐγνώρισα εἰς τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος πράγματι εἶναι ρέκτης καὶ ἱκανὸς νὰ φέρῃ τὸν τόπον εἰς τὴν εὐημερίαν, δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς καὶ ἐπολιτεύθην. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ κ. Μπρεδήμας νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγὼ μετέστην. Ἐγὼ δὲν μετέστην, ἐγὼ ἤμην ἁπλοῦς ψηφοφόρος καὶ οὐδέποτε ἀνῆκον εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ὅταν ἐπολιτεύθην, ἔμεινα σταθερὸς καὶ δὲν δίδω τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κ. Μπρεδήμαν, οὔτε τὸ ἠθικὸν κῦρος, νὰ λέγῃ ὅσα εἶπεν ἐναντίον τοῦ προσώπου μου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ μόνη ἡ ἀλήθεια.

§171Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Σαμαρᾶ, ἐγὼ εἶπον, ὅτι μετέστητε εἰς τὴν Δεξιάν. Σεῖς μὲ ἐπληροφορήσατε, ὅτι ἐκ τῆς Δεξιᾶς εἴχατε μεταστῆ εἰς τὸ Κέντρον καὶ κατόπιν ἐκ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, μετέστητε καὶ πάλιν εἰς τὴν Δεξιάν. Τόσον τὸ χειρότερον δι’ ὑμᾶς.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπρεδήμα, προχωρῆστε παρακαλῶ.

§173Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ὅπως ἐγώ, προκληθείς, ἔδωσα τὰς ἐξηγήσεις μου ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ἔτσι καὶ σεῖς, κ. Σαμαρᾶ, μὴ διχάζετε τὴν προσωπικότητά σας. Εἶσθε ἕνας ἐπιστήμων καὶ ὡς ἐπιστήμων ἐπιστεύσατε εἰς τὸ Κέντρον καὶ ὅταν ἠθέλατε νὰ πολιτευθῆτε, ἐπιστεύσατε εἰς τὸν κ. Καραμανλῆν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά μας, ἀλλὰ μὲ τὰ ὅσα εἴπατε, δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ ὑπουργοποιηθῆτε.

§174Γ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Σεῖς μετέστητε ἀπὸ τὴν ἄκραν Δεξιὰν εἰς τὴν ἄκραν Ἀριστερὰν καὶ ζητεῖτε συνεταίρους, ἀλλὰ δὲν θὰ τοὺς εὕρητε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§175Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἐγὼ τὰ ἐπέρασα ὅλα τὰ Κόμματα, ἀλλὰ μὲ τὴν διαφορὰν οὐδέποτε πρὸς τὰ ὀπίσω, πάντοτε πρὸς τὰ ἐμπρὸς μὲ πάθος καὶ μὲ συνέπειαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὠμὴ ἀλήθεια. Ἐπειδὴ δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω καὶ διὰ νὰ μὴ ἀκούσω τοὺς νέους σχετλιασμοὺς τοῦ κ. Σαμαρᾶ περὶ τῆς ἀποδοτικότητος τοῦ ἔργου τῆς Βασιλίσσης, διὰ τὸ ὁποῖον ἐσπαταλήθησαν ἐκ φορολογιῶν ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἀνεξελέγκτως καὶ κατὰ παρέκκλισιν τῶν αὐστηρῶν κανόνων περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, θὰ σᾶς εἴπω, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ δημιουργήσω καὶ πάλιν ἐγὼ ἐντυπώσεις, διακοπτόμενος ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον, ὅτι εὑρίσκομαι πάντοτε ἐκτὸς θέματος......

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ παράπονόν μου εἶναι, ὅτι δὲν εἰσήλθατε κἂν εἰς τὸ θέμα.

§177Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Τώρα εἰσέρχομαι εἰς τὸ κατ’ οὐσίαν θέμα, ἀλλὰ ἐν τῷ μεταξὺ τὴν συζήτησιν τὴν παρεξέτρεψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν καὶ περὶ ἄλλων θεμάτων. Ὀφείλουν νὰ λάβουν καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἰδικῆς μας μίαν ἀπάντησιν, ὅπως τὴν ἔλαβον καὶ ἀπὸ τοὺς κ.κ. βουλευτὰς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ὀφείλομεν καὶ ἡμεῖς νὰ δώσωμεν τὴν ἀπάντησίν μας καὶ τὴν ἐδώσαμεν. Διότι διὰ προμήθειαν ἑνὸς ἀντικειμένου χιλίων δραχμῶν, δὲν ἀρκεῖ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ, δὲν ἀρκεῖ ἡ γνώμη τοῦ συμβούλου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, οὔτε ἡ γνώμη τοῦ οἱουδήποτε τμηματάρχου. Γνωρίζουν οἱ κ. Ὑπουργοί, καὶ γνωρίζομεν ὅλοι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν ἀσχοληθῆ μὲ τὰς κρατικὰς ὑποθέσεις ποία δαιδαλώδης διαδικασία ἀκολουθεῖται προκειμένου νὰ γίνῃ προμήθεια ἑνὸς ἀντικειμένου ἀξίας ἔστω καὶ 1000 δραχμῶν. Πῶς λοιπόν, εἶναι δυνατόν, ἑκατομμύρια ὁλόκληρα νὰ τὰ διαχειρίζωνται ἀνεξελέγκτως δύο ἄνθρωποι μόνον, οἱ ὁποῖοι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν λογοδοτοῦν εἰς κανένα καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ ἀνεύθυνοι, τοὺς ὁποίους σεῖς καλύπτετε μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι....... (κωδωνοκρουσίαι).

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπρεδήμα, νομίζω, ὅτι τὸ παρακάμνετε. Δὲν ἔχομεν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, ἐδῶ συζητοῦμεν νομοσχέδιον. Ἔχετε κάμει κατάχρησιν τοῦ βήματος.

§179Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἀφοῦ, ὁ κ. Πρόεδρος, δὲν ἐπραγματοποίησε τὴν ἀπειλήν του νὰ μοῦ ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προχωρήσω εἰς τὴν συζήτησιν. Ἡ συζήτησις, κύριοι, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, συμπίπτει μὲ τὴν περιοδείαν εἰς τὴν Β. Ἑλλάδα, τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας, πλαισιουμένης ἀπὸ τὸν Στρατηγὸν κ. Δόβαν. Ὅπως ἀναγράφεται δέ, ταυτοσήμως εἰς τὰς Κυβερνητικὰς ἐφημερίδας, ἡ ἄφιξις τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας καὶ τοῦ κ. Δόβα εἰς τὰ διάφορα ἀστικὰ κέντρα, χαιρετίζεται ἀπὸ κανονιοβολισμοὺς καὶ ἐκδηλώσεις, προφανῶς χάρις εἰς τὴν προεξοφλουμένην προῖκα τῆς Βασιλόπαιδος Σοφίας.

§180Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἔχετε κανένα ψηφοφόρον εἰς Θεσσαλονίκην, διὰ νὰ σᾶς πληροφορήσῃ σχετικῶς περὶ τῆς μεγαλειώδους ὑποδοχῆς;

§181Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἡ πενιχρότης τῆς ὑποδοχῆς εἰς Λαμίαν καὶ Λάρισαν, ἀποτελεῖ τὴν πλέον κραυγαλαίαν ἀπάντησιν, εἰς τὴν αὐθάδη ἀξίωσιν τῆς προικοδοτήσεως τῆς Πριγκηπίσσης.

§182Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Νὰ πληροφορηθῆτε πρῶτον καὶ μετὰ νὰ λέγητε τὰ ὅσα λέγητε.

§183Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τοῦ κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου, καθιεροῦται πλέον παγίως ὁ θεσμὸς τῆς προικοδοτήσεως, σήμερον μὲν ὑπὲρ τῆς Πριγκιπίσσης Σοφίας, αὔριον ὑπὲρ τῆς Εἰρήνης καὶ...... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, διαμαρτυρίαι).

§184Ν. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Ἐὰν θὰ τὶς φᾶς ἀπόψε...

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, νὰ ἀφήσητε τὸν ρήτορα νὰ συνεχίσῃ ἄνευ διακοπῶν. Κύριε Μπρεδήμα, μὴ προκαλῆτε.

§186Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Μήπως θέλετε, κύριε Πρόεδρε, νὰ παρασυρθῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ὑποτονίαν τῆς συζητήσεως; Πρόκειται περὶ κεφαλαιώδους θέματος, τὸ ὁποῖον θίγει βαρύτατα τὴν φιλοτιμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅταν, ἐνῷ αὐτὸς ὑποφέρῃ, βλέπει τὸ ἱερόν του χρῆμα νὰ ἐξανεμίζηται μὲ τὴν χορήγησιν προικὸς εἰς τὴν συμπαθεστάτην κατὰ τὰ ἄλλα Πριγκίπισσαν. Ὀφείλω νὰ δώσω τὴν πραγματικὴν εἰκόνα τῆς καταστάσεως εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εὑρισκόμενος πάντοτε ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς συζητήσεως. Ἐὰν ἐξετράπη ἡ συζήτησις, τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἀριστερᾶς καὶ τοῦ Κέντρου, ἀλλὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία μετέφερε τὴν συζήτησιν εἰς ἄλλα θέματα. Καὶ ἤδη ὁ κ. Πρόεδρος, εὑρίσκει ὅτι ὁ μόνος σχεδὸν βουλευτὴς ἀνεξάρτητος, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, εὑρίσκεται ἐκτὸς Κανονισμοῦ, διότι θίγει τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, τὰ ὁποῖα ἐσχετίσθησαν μὲ τὸ νομοσχέδιον καὶ τὰ ὁποῖα, ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, ἅπτονται τοῦ δημοσίου βίου τῆς Χώρας. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἐπιβάλλεται πλέον ἡ προὶξ ὡς πάγιος θεσμός, σήμερον ὑπὲρ τῆς Πριγκιπίσσης Σοφίας, αὔριον ὑπὲρ τῆς Εἰρήνης καὶ μεθαύριον ὑπὲρ τοῦ Διαδόχου, ὡς δῶρον αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις, ἐπικαλουμένη μίαν παλαιὰν ἱστορίαν, ἐπιχειρεῖ νὰ καθιερώσῃ τὴν προῖκα, ὡς πάγιον θεσμόν. Οὕτω αὔριον, μία ἄλλη Κυβέρνησις, θὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ προηγούμενον αὐτὸ ὑπὲρ τῆς Πριγκιπίσσης Εἰρήνης, ἢ τοῦ Διαδόχου. Μὲ τὸ νομοσχέδιον, καθιεροῦται ἐπίσης καὶ μία χονδροειδὴς παρατυπία. Μία φραστικὴ ὑπερπολυτέλεια, ἡ δόξα τῆς ὁποίας ἀνήκει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Πρόκειται περὶ τῆς ἀδείας μεταφορᾶς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τοῦ εἰς συνάλλαγμα ἀντικρύσματος τῆς προικός, τῶν 9.000.000 δραχμῶν. Ἐφ’ ὅσον, κύριοι βουλευταὶ τῆς Ε.Ρ.Ε., θὰ ψηφίσητε τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, ἀπαλείψατε τοὐλάχιστον τὴν διάταξιν αὐτήν, ἡ ὁποία προσβάλει τὴν ἐγνωσμένην εὐφυΐαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ κλέπτῃ νομοτύπως τὴν ψῆφον ἢ τὸ χρῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐν τούτοις δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τοῦ ἐπιθέτῃ καὶ τὸ στίγμα τῆς ἠλιθιότητος. Ὁ Ἀβραὰμ Λίνκολν εἶπεν, ὅτι ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἐξαπατᾷ τὸν κόσμον ἐπὶ ἕνα χρονικὸν διάστημα, ἢ μερικοὺς ἐπ’ ἄπειρον, κανεὶς ὅμως δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξαπατᾷ ὁλόκληρον τὸν κόσμον ἐπ’ ἄπειρον. Εἶναι γνωστόν, ἐπὶ 15 ὁλόκληρα χρόνια εἰσέρχονται καὶ ἐξέρχονται χιλιάδες κιβώτια καὶ μπαοῦλα, ὄχι, μόνον τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας, ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν θαλαμηπόλων καὶ συνοδῶν, χωρὶς νὰ ἔχῃ κανεὶς τὸ δικαίωμα νὰ τὰ ἐλέγξῃ. Σήμερον ἀφίχθησαν 150 βαλίτσες. Ἠρώτησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀσφαλείας, ποῖον πέραν ἀπὸ τὰ τρικαντὸ καὶ τὰ παράσημα, εἶναι τὸ μυστηριῶδες περιεχόμενον τῶν κιβωτίων; Θὰ προβληθῇ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ὑφίσταται συνταγματικὴ προστασία καὶ ὅτι οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ρίψῃ, ἔστω καὶ μίαν φευγαλέαν ματιὰν εἰς τὸ περιεχόμενον. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ δὲν εἶμαι συνταγματολόγος καὶ δὲν γνωρίζω τί συμβαίνει. Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἂν καὶ ἀπειλοῦμαι, ὅπως ἠκούσατε, ὡς ὁ γνησιώτερος βουλευτής, δεδομένου ὅτι οὐδέποτε ἠμφισβητήθη ἡ ἐκλογή μου, οὔτε ἔνστασις ὑπάρχει εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον, ἔχω λέγω, ὁλόκληρον τὸ δικαίωμα νὰ ἐκπλήσσωμαι καὶ τὴν ἔκπληξίν μου νὰ τὴν φέρω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Σεῖς, οἱ ὁποῖοι θεωρεῖτε τὴν παροῦσαν Βουλὴν καλῶς συγκεκροτημένην, πῶς δύνασθε νὰ ἀμφισβητήσητε εἰς ἐμὲ τὸ δικαίωμα νὰ φέρω τὰς ἐκπλήξεις μου αὐτάς, διὰ τὸ θέμα τῆς εἰσαγωγῆς ἐπὶ 15ετίαν τώρα τόσων καὶ τόσων βαλιτσῶν καὶ μπαούλων ἐκ μέρους τῶν αὐλικῶν καὶ τί χρειάζεται ἡ θέσπισις εἰδικῆς διατάξεως εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ὥστε νὰ ἔχουν ἀνάγκην αὐτῆς διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν εἰδῶν αὐτῶν, ὡς προεῖπον, οἱ αὐλικοί;

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, τὶ ὑπαινίσσεσθε; Τὶ ὑπονοεῖτε; Συζήτησις εἶναι αὐτὴ εἰς τὸ Κοινοβούλιον;

§188Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω τὴν διάθεσιν δημιουργίας προσωπικοῦ θέματος, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν, ὅτι μὲ τὰς ἀντιλήψεις σας αὐτάς, συνετελέσατε εἰς τὸ ἀπὸ Αʹ Ἀντιπρόεδρος νὰ ἔλθητε Γʹ.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ ἐδεχόμην μὲ τὴν ψῆφόν σας, νὰ ἐκλεγῶ εἰς οἱονδήποτε ἀξίωμα. Καὶ γνωρίζει ἡ Βουλή, ὅτι πάντοτε ὡς Ἀντιπρόεδρος, εἴτε πρῶτος, εἴτε δεύτερος, εἴτε τρίτος, ἔκαμα πάντοτε εἰς τὸ ἀκέραιον τὸ καθῆκόν μου ἀντικειμενικῶς καὶ ἀμερολήπτως.

§190Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Κύριε Μπρεδήμα, σᾶς παρακαλῶ, εἰσέλθετε, ἐπὶ τέλους, εἰς τὸ θέμα. Ὁμιλεῖτε περὶ πολλῶν ἄλλων θεμάτων, χωρὶς νὰ εἰσέλθητε εἰς τὸ θέμα τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Σᾶς παρακαλῶ πολύ, συντομεύσατε, διότι πρόκειται νὰ γίνῃ καὶ ψηφοφορία.

§191Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅλοι εἶναι ἐντὸς τοῦ θέματος καὶ μόνον ὁσάκις ὁμιλῇ ὁ Μπρεδήμας εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος. Αὐτὸ μὲ κολακεύει, διότι ὅταν βλέπω μίαν ἀναταραχὴν εἰς τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια καὶ τὰς τάξεις τῆς Ε.Ρ.Ε., τοῦτο μὲ ἐνθαρρύνει εἰς τοὺς ἀγῶνας μου. Διότι ἀρχίζω καὶ ἐγὼ νὰ κολακεύωμαι, ὅτι ἡ φωνή μου ἔχει κἄποιαν ἀπήχησιν, πέραν τῶν ἑδωλίων τῆς Βουλῆς, εἰς τὰ εὐρύτερα στρώματα τῆς καλοπίστου καὶ ἀκομματίστου κοινῆς γνώμης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνέφερεν ὡς περιουσίαν τοῦ Βασιλέως ἀτομικήν, τὰ ἀνάκτορα τῆς Κερκύρας καὶ τοῦ Τατοΐου. Εἶναι τοῦτο ἀληθές, ὅπως ἐπίσης εἶναι ἀληθές, ὅτι ἰδιοκτησία τοῦ Βασιλέως ἦτο καὶ ἓν ἄλλο κτίριον, ὅπου ἐστεγάζετο τὸ Αὐλαρχεῖον του. Καὶ ὅμως ὁ Βασιλεύς, δὲν ἠξεύρω ἀπὸ ποίαν ἀνάγκην ἐλαυνόμενος, ἐπώλησε τὸ κτίριον αὐτὸ καὶ κατόπιν τούτου ὑπεχρεώθη...

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπρεδῆμα, αὐτὴ εἶναι ἡ συμμόρφωσίς σας πρὸς τὴν παράκλησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ εἰσέλθητε εἰς τὸ νομοσχέδιον;

§193Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι, κ. Πρόεδρε. Ἀπαντῶ εἰς τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι τὸ Δημόσιον προικοδοτεῖ τὴν Πριγκήπισσαν ἐπειδὴ ὁ Βασιλεὺς εἶναι πτωχός, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνέφερεν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς δὲν ἔχει ἰδιόκτητον περιουσίαν πέραν τῶν δύο Ἀνακτόρων, τὰ ὁποῖα δὲν τοῦ ἐπιτρέπεται νὰ τὰ πωλήσῃ. Καὶ εἶμαι σύμφωνος. Διατί, λοιπόν, ἐξεγείρεσθε, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς; Μήπως ἐθυμώσατε, διότι σᾶς εἶπον προηγουμένως, προκληθεὶς καὶ πάλιν —διότι σᾶς τρέφω μίαν ἰδιαιτέραν φιλίαν— ὅτι μὲ τὰς ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας ἔχετε, ἀπὸ Αʹ Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐγίνατε Γʹ;

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴτε Αʹ, εἴτε Βʹ, εἴτε Γʹ Ἀντιπρόεδρος διετέλεσα, ἔπραξα πάντοτε τὸ καθῆκόν μου.

§195Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Δὲν τὸ ἀμφισβητῶ.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τώρα θὰ κάμω εἰς τὸ ἀκέραιον τὸ καθῆκόν μου.

§197Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, μὴ μεταφέρετε ἀλλοῦ τὴν συζήτησιν.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δίδω ἀπάντησιν εἰς αὐτὴν τὴν μικρολογίαν.

§199Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν δύναται νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ συνεννόησις ἡμῶν καὶ τοῦ Προεδρείου, μεταθέτω εἰς σᾶς τὸ ἐρώτημα, κύριοι βουλευταί: Εἶπεν ἢ δὲν εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑποστηρίζων τὰ αἰτήματά του, ὅτι ὁ Βασιλεὺς δὲν ἔχει καμμίαν ἄλλην ἰδιόκτητον περιουσίαν, πέραν τῶν δύο Ἀνακτόρων, τῆς Δεκελείας καὶ τῆς Κερκύρας καὶ ὅτι, ἂν τυχὸν ὁ Βασιλεὺς ἀπεφάσιζε νὰ πωλήσῃ τὸ ἀνάκτορον τοῦ «Μὸν Ρεπό», θὰ ἐξεγείρετο ἡ κοινὴ συνείδησις εἰς τὴν νῆσον; Δὲν ἦτο ἓν ἐπιχείρημα — καὶ λογικὸν ἐπιχείρημα— τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἀνάγκην τῆς προικοδοτήσεως ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου τῆς Πριγκηπίσσης Σοφίας; Ἀπαντῶμεν, λοιπόν, καὶ ἡμεῖς, ὅτι ὁ Βασιλεὺς πέραν τῶν δύο αὐτῶν ἀνακτόρων, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶχε καὶ ἓν ἄλλο καλλιμάρμαρον μέγαρον δίπλα ἀπὸ τὰ Ἀνάκτορά του, τὸ ὁποῖον ἐπώλησε — δὲν γνωρίζω πιεζόμενος ἀπὸ ποίαν ἀνάγκην.

§200Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, συνέβη νὰ παρακολουθήσω τὰ οἰκονομικὰ τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως Γεωργίου τοῦ Βʹ, ὁ ὁποῖος ἔφυγε τὸ 1941 ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα μὲ περιουσίαν μόνον 170 λιρῶν χαρτίνων. Πέραν αὐτοῦ ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος εἶχεν εἰς τὰς Ἀθήνας τὸ οἴκημα τῆς ὁδοῦ Λεωχάρους, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε. Τὸ οἴκημα αὐτό, μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως Γεωργίου, δὲν περιῆλθεν εἰς τὸν Βασιλέα Παῦλον. Περιῆλθεν εἰς 5 ἢ 7 κληρονόμους τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως, τινὲς τῶν ὁποίων εἶναι πάμπτωχοι, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπίεζαν νὰ πωληθῇ τὸ οἴκημα αὐτὸ διὰ νὰ πάρουν τὸ μερίδιόν των, τὸ ὁποῖον ἀνήρχετο εἰς ὀλίγας λίρας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ἀνάκτορον τοῦ Τατοΐου, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι διὰ τῆς διαθήκης τοῦ Βασιλέως Γεωργίου τοῦ Αʹ, τοῦ ὁποίου ἦτο ἰδιοκτησία, ἀπαγορεύεται νὰ ὑποθηκεύεται ἢ νὰ πωλῆται καὶ μόνον νὰ χρησιμοποιῆται ὡς κατοικία τοῦ ἑκάστοτε Βασιλέως. Ταῦτα πρὸς γνῶσιν σας καὶ ἵνα μὴ δημιουργοῦνται ἀπατηλαὶ ἐντυπώσεις εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ὅταν ὁ Βασιλεὺς ἠθέλησε νὰ ἱδρύσῃ πρότυπον γαλακτοκομεῖον, πρὸς κάλυψιν τῆς μεγάλης δαπάνης τοῦ ἀγόνου κτήματος, κατ’ εἰσήγησιν τοῦ ἀειμνήστου Δρούβα, αἱ Τράπεζαι ἠρνήθησαν τὴν χορήγησιν δανείου, διότι δὲν ὑπῆρχε δικαίωμα ὑποθήκης. Καὶ ἐδόθη ἐγγύησις τοῦ δημοσίου. Ταῦτα πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἀληθείας.

§201Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Μανιαδάκη, μεταθέτετε, νομίζω, καὶ σεῖς τὸ ζήτημα, ὅπως ἔπραξε προηγουμένως καὶ ὁ κ. Ἀρλιώτης μὲ τὴν περίπτωσιν τῆς προικοδοτήσεως, ὅπου ἀπέδειξα —καὶ ἀναμένω τὴν διάψευσιν τοῦ κ. Ἀρλιώτη— ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ προϊόντος τῆς φορολογίας διὰ τὴν προικοδότησιν τῶν ἀπόρων κορασίδων, ἀλλὰ περὶ τῶν πολλῶν χρημάτων τοῦ ἐράνου τῶν Βορείων Ἐπαρχιῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι κατατεθειμένα εἰς τὴν Τράπεζαν τοῦ κ. Ἀρλιώτη ἀτόκως. Ἔτσι καὶ σεῖς μετατοπίζετε τὸ θέμα εἰς ἄλλο, διὰ νὰ δημιουργήσητε σύγχυσιν. Ἐγὼ σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ Βασιλικὴ Οἰκογένεια, πιεζομένη ἀπὸ ἀνάγκας, ἐπώλησε τὸ κτίριον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐστεγάζετο τὸ Αὐλαρχεῖον. Δὲν ἠμπορῶ ἐγὼ νὰ ἐκτιμήσω τὰς ἀνάγκας, οὔτε ἔχω τὴν ἀξίωσιν, ἀπὸ τὰ χρήματα αὐτὰ νὰ δοθοῦν διὰ τὴν προῖκα τῆς θυγατρός του. Ἀλλ’ ἀνέφερα τὸ περιστατικὸν αὐτὸ ἐν συσχετισμῷ μὲ τὰ δύο Ἀνάκτορα, περὶ τῶν ὁποίων ἔκαμε μνείαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ δὲν γνωρίζω ἂν ἐδεσμεύθη ὁ Βασιλεὺς Παῦλος ἀπὸ διαθήκην τοῦ μακαρίτου Βασιλέως Γεωργίου ἢ ἂν ἐξεφράσθη, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ εὐχὴ τοῦ μακαρίτου Βασιλέως πρὸς τὸν Βασιλέα Παῦλον.

§202Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ.). Ὄχι, κ. Μπρεδήμα. Αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας κ. συνάδελφος, ἀνταποκρίνονται ἐπακριβῶς εἰς τὴν ἀλήθειαν.

§203Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Σεῖς ὡμιλήσατε περὶ εὐχῆς.

§204Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Συνέτρεξαν εἰς τὴν κληρονομίαν τοῦ Βασιλέως Γεωργίου Βʹ διὰ τὸ σπίτι, τὸ ὁποῖον ἐμνημονεύσατε...

§205Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Τὸ ὁποῖον δὲν ἐπωλήθη;

§206Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ ὁποῖον ἐπωλήθη, ἀλλὰ δὲν περιῆλθε τὸ τίμημα εἰς τὸν Βασιλέα. Συνέτρεξαν εἰς τὴν κληρονομίαν...

§207Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ποῖοι;

§208Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ σᾶς τοὺς ἀναφέρω: Ὁ Βασιλεὺς Παῦλος, ἡ ἀδελφή του, πρώην Βασίλισσα τῆς Ρουμανίας Ἑλένη, ἡ Πριγκήπισσα Εἰρήνη, ἡ ἀδελφή του Αἰκατερίνη καὶ ἡ κόρη τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως Ἀλεξάνδρου Πριγκήπισσα Ἀλεξάνδρα.

§209Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Πάντως δὲν εἶμαι οὔτε ἐγὼ συγκληρονόμος, οὔτε σεῖς. Οὔτε αὐτὸ ἐπιβεβαιοῦται.

§210Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν)....... (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§211Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. Ἐντροπή σου. Δὲν ἔχει, δικαίωμα. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπρεδήμα, τελειώνετε, σᾶς παρακαλῶ.

§213Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἐγὼ ἀνέφερον, ἁπλῶς, εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ ἐπιχειρήματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὑπῆρχεν ἕνα πολυτελέστατον μέγαρον, τὸ Αὐλαρχεῖον, τὸ ὁποῖον ἐπωλήθη καὶ ἐστεγάζοντο αἱ Ὑπηρεσίαι τοῦ Αὐλαρχείου.....

§214Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. ...... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος, φωναί).

§215Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Δὲν τὸ ἀνέφερα αὐτὸ τὸ περιστατικὸν εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι κατόπιν τῆς πωλήσεως τοῦ ἀκινήτου αὐτοῦ ἐκ μέρους τῶν μελῶν τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας, ὑπεχρεώθη τὸ Δημόσιον νὰ στεγάσῃ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Αὐλαρχείου εἰς ἄλλο μέγαρον καὶ ἐπλήρωσε δεκάδας χιλιάδων χρυσῶν λιρῶν τὸ Δημόσιον. Ὅπως ἀκριβῶς τὸ Δημόσιον ἔχει κάμει πολλὰς δωρεὰς πρὸς τὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν, ὅπως εἶναι οἱ 500.000 δολλάρια διὰ τὴν προμήθειαν πολυτελεστάτης θαλαμηγοῦ. Πρόκειται, λοιπόν, περὶ σειρᾶς πράξεων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως, συμβάλλουν εἰς τὴν στερέωσιν τοῦ Θρόνου.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπρεδήμα, τελειώνετε.

§217Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Λέγω, λοιπόν, ὅτι πλὴν τῶν δύο αὐτῶν ἀνακτόρων, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ἰδιόκτητα οἰκήματα τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπρεδήμα, εἶσθε ἐκτὸς θέματος. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§219Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Δὲν εἶμαι καθόλου ἐκτὸς θέματος. (Φωναί, διαμαρτυρίαι, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Κύριε Πρόεδρε, κύριοι βουλευταί, Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, θέλω νὰ διαφωτίσω τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀλλὰ ὁ Πρόεδρος, κατόπιν ἐντολῶν ἄνωθεν, μοῦ ἀφαιρεῖ τὸν λόγον. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσω ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ τούτου βήματος, ἔστω καὶ ἂν ἀπευθύνωμαι πρὸς μίαν νόθον Βουλὴν καὶ κατέρχομαι διαμαρτυρόμενος. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§220Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἐπράξατε καλῶς, διακόψαντες τὸν κ. Μπρεδήμαν. Ὁ κ. Μπρεδήμας δὲν ἦτο ἐκτὸς τοῦ θέματος, διότι αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως, ἔθεσε τὸ ζήτημα τῆς προικὸς κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος συνεδύασεν ὀρθῶς τοῦτο μὲ τὴν ὅλην περιουσιακὴν κατάστασιν τοῦ Βασιλέως. Εἶχε δικαίωμα νὰ εἴπῃ — ἀδιάφορον ἂν ἔσφαλε λέγων ὅσα εἶπεν — ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπε καὶ εἶχε δικαίωμα νὰ συνεχίσῃ καὶ καθ’ ἡμᾶς ἔπρεπε νὰ συνεχίσῃ, διότι οὐδὲν ὑπάρχει ζήτημα, τὸ ὁποῖον νὰ συνδέηται μὲ τὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν καὶ τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐμποδίσωμεν τὸν κ. Μπρεδήμαν, τυχόν, νὰ τὸ καταγγείλῃ. Δὲν φοβεῖται ὁ Βασιλεὺς καὶ δὲν φοβεῖται ἡ Κυβέρνησις. Ἐπομένως, δὲν πρέπει νὰ γίνωνται αἱ διακοπαὶ αὐταί, δημιουργουμένης τῆς ἐντυπώσεως, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη. Καὶ δὲν πρέπει αὔριον τὴν πρωΐαν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν κ. Μπρεδήμαν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ εἰς τὰς ἐφημερίδας, αἱ ὁποῖαι τὸν ὑποστηρίζουν, ὅτι δὲν τοῦ ἐπιτρέπομεν νὰ εἴπῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα φοβούμεθα ἡμεῖς νὰ ἀποκαλύψωμεν. Δὲν φοβούμεθα ἡμεῖς καὶ ὁ Βασιλεύς. Ὅ,τι ἔχει νὰ εἴπῃ νὰ τὸ εἴπῃ. Δὲν ἦτο ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ ἀπαντήσω. Ἡ ἐντύπωσίς μου, ὡς Προέδρου, εἶναι ὅτι ἦτο ἐκτὸς θέματος.

§222Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Καθόλου.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἰσῆλθε κἂν εἰς τὸ θέμα νὰ ὁμιλήσῃ περὶ προικὸς καὶ κατ’ ἀνοχήν, πάντοτε, τοῦ Προεδρείου, νὰ γίνωνται κρίσεις καὶ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλά, ὅμως, νὰ μὴ γίνεται κατάχρησις καὶ νὰ φθάνωμεν εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασεν ὁ ρήτωρ, τὸν ὁποῖον ἠνέχθημεν, τοῦ ἐκάμαμεν συστάσεις καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν τὸν διεκόψαμεν, διότι ὡμίλησεν ἐπὶ 1 ὥραν καὶ ¾ τῆς ὥρας καὶ δὲν τὸν διέκοψα. Δὲν εἶχεν ἄλλα νὰ εἴπῃ, ὄχι ὅτι ἡμεῖς ἐτηρήσαμεν αὐτὴν τὴν στάσιν, διότι ἐνομίζομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε τίποτε νὰ φοβηθῇ. Ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴπῃ, ὅτι «οἱ βαλίτσες ποὺ πηγαινοέρχονται ἀπὸ τοὺς Αὐλικοὺς» καὶ ὑπενόει λαθρεμπόριον, καὶ τὸ ἠνέχθημεν καὶ αὐτό.

§224Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, βλέπετε, ὅτι παρ’ ὅλα ὅσα εἴπατε, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐκάλεσεν ἕτερον ρήτορα ἐπὶ τοῦ βήματος. Ἐγὼ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ ἐκπληρώσω εἰς τὸ ἀκέραιον τὴν ἀποστολήν, τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος μοῦ ἔδωσε τὴν πληρεξουσιότητα νὰ εἰσέλθω ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Καὶ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου εἰς ἕνα μεγάλο θέμα, τὸ ὁποῖον σήμερον συγκλονίζει ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀδιακρίτως πολιτικῆς τοποθετήσεως. Ὅμως, εἰς τὴν ἀποστολήν μου τοῦ Ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους, ὅπως εἶμαι ἐγὼ ἀνεξάρτητος βουλευτὴς Ἀθηνῶν, ἠμποδίσθην ἐσκεμμένως ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον τῆς παρανόμου Βουλῆς. Δὲν δύναμαι νὰ ἐκτελέσω τὰ καθήκοντά μου τοὐλάχιστον ἀπόψε, ἂν τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς δὲν μεταβάλῃ ἀντίληψιν καὶ δὲν ἀπαλλαγῇ ἀκόμη τοῦ κλίματος, τοῦ προεκλογικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε τοσαύτην ἀναταραχὴν εἰς τὸν πολιτικὸν βίον τῆς Ἑλλάδος. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι σεῖς οἱ ἴδιοι ἔχετε θέση τὴν θρυαλλίδα κάτω ἀπὸ τὰ θεμέλια τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὴν καταγγελίαν καὶ ἀρνοῦμαι, κατόπιν τῆς ἀρνήσεώς σας νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε τὴν ἀνεμπόδιστον ἐκπλήρωσιν τῆς ἀποστολῆς μου, νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἐκπροσωπήσω τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§225Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον ἐξέλθει τῆς αἰθούσης, δὲν ἤμουν παρὼν καὶ δὲν γνωρίζω ἐὰν προεδρεύατε σεῖς. Ἀλλὰ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διακόπτων τὸν κ. Ἀρβανιτάκιν, εἰς μίαν στιγμὴν ἀνεφέρθη εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν περίπου τῆς οἰκογενείας μου καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε ἐγὼ νὰ ἐκφράσω τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἐξέφρασα ὡς ὁμιλητὴς ἀπὸ τοῦ βήματος, διότι συμβαίνει ἡ οἰκογένειά μου νὰ εἶναι ἀκραιφνὴς βασιλόφρων. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα εἶναι προσωπικὸν καὶ δικαιοῦμαι νὰ ἀπαντήσω.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Φωτήλα, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα προσωπικόν. Ἔθιξε προσωπικῶς, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, σᾶς ἢ τὴν οἰκογένειάν σας;

§227Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν λέγω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔθιξεν οὔτε ἐμέ, οὔτε τὴν οἰκογένειάν μου. Ἀναφέρομαι εἰς θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι προσωπικόν.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔννοια τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος, δὲν εἶναι αὐτή.

§229Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ παρεκάλουν, κ. Πρόεδρε, νὰ παρακολουθήσητε αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω. Τὸ προσωπικὸν θέμα, κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ συνίσταται εἰς κἄποιαν προσβολὴν ἢ ὕβριν. Ἡ ἔννοια τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος εἶναι εὐρυτέρα.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ θὰ τὸ κρίνω ἐγώ, καὶ ἐν κατακλεῖδι τὸ Σῶμα. Δὲν εἶναι ὑποκειμενικὸν ζήτημα.

§231Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως προηγουμένως διεφώνησα. Ἔχομεν παρεξηγήσει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὴν ἔννοιαν τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος. Ἡ ἄσκησις κριτικῆς καὶ κριτικῆς διὰ πρᾶξιν εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ ρήτωρ, ὁ προηγούμενος, ἡ ἐκ μέρους τοῦ ἑπομένου ρήτορος ἄσκησις κριτικῆς δὲν δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κατελθόντα τοῦ βήματος, τὸν ὁποῖον διεδέχθη ἄλλος, ὁ κρίνων αὐτόν, δὲν δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν πρῶτον νὰ ζητήσῃ διὰ προσωπικοὺς λόγους νὰ ὁμιλήσῃ. Προσωπικὸς λόγος, κ. Φωτήλα, ὑπάρχει μόνον —καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ μάθωμεν ὅλοι πλέον, διὰ νὰ μὴν ἐγειρώμεθα δημιουργοῦντες ζητήματα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν— ὅταν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κἄποιος ἰσχυρίζεται εἶναι προσβλητικὸν καὶ ὑβριστικὸν ἢ ψευδές.

§232Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶναι ψευδῆ ἢ μᾶλλον ἀνακριβῆ, αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε.

§233Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Λυποῦμαι διὰ τὴν λέξιν, κύριε Φωτήλα.

§234Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Διώρθωσα, κύριε Πρόεδρε, καὶ εἶπον ἀνακριβῆ.

§235Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀνακριβῆ δὲν εἶναι, διότι τοὺς θείους σας καὶ τὸν πατέρα σας τοὺς γνωρίζω καλύτερον ἀπὸ σᾶς, διότι εἶσθε νεώτατος καὶ ἐγὼ εἶμαι συνδεδεμένος μαζί των. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν προσέβαλα, οὔτε εἶπον, ὅτι δὲν εἴχατε δικαίωμα νὰ ἐκφράσητε τὴν γνώμην ποὺ ἐξεφράσατε. Ἠρκέσθην ἁπλῶς νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀφίσητε νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι δικαιοῦταί τις νὰ συγκρίνῃ τὴν χορηγίαν πρὸς τὸν μισθὸν τῶν ὑπαλλήλων. Δηλαδή, δὲν εἴχατε τὸ δικαίωμα νὰ ἀφίσητε νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἡ χορηγία εἶναι μισθὸς τοῦ Βασιλέως. Αὐτὸ καὶ μόνον. Καὶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα, πράγματι, δὲν τὸ εἴχατε. Διότι ὄχι ἁπλῶς, διότι κατάγεσθε ἀπὸ τὴν οἰκογένειαν τὴν ὁποίαν τόσον τιμῶ καὶ ἡ ὁποία, ἄλλωστε, εἶναι συνδεδεμένη μὲ μεγάλους ἐθνικοὺς ἀγῶνας ἀπὸ τὸ 21 καὶ ἐντεῦθεν, ἀλλὰ διότι δὲν εἶναι καὶ ἀληθές. Καὶ οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λέγῃ πράγματα ἀναληθῆ. Ἐὰν ἐπήγατε εἰς τὴν ἄκραν ἀριστεράν, εἶναι δικαίωμά σας. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι ἔχει δικαίωμά τις νὰ λέγῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνακριβῆ. Νὰ κάμῃ σύγκρισιν μεταξὺ χορηγίας καὶ τοῦ ὑπαλληλικοῦ μισθοῦ, δημιουργῶντας ἐντυπώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπιτρέπονται ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συνείδησιν τῆς ἀποστολῆς των ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, εἴτε εἶναι δεξιοί, εἴτε εἶναι κεντρῶοι, εἴτε εἶναι ἀριστεροί. Αὐτὸ καὶ μόνον εἶπον. Δὲν ἠμφισβήτησα τὸ δικαίωμά σας, νὰ ἀναπτύξητε οἱασδήποτε ἀπόψεις καὶ τὰς ἀκροτάτας.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Φωτήλα, ἐπιμένω, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι προσωπικὸν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐρωτήσω τὸ Σῶμα.

§237Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σεῖς δὲν ἀφίνετε ἄνθρωπον νὰ ὁμιλήσῃ. Δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἀπόψεις του. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁμιλῶ περὶ θέματος προσωπικοῦ. Καὶ ἀντλῶ τὸ δικαίωμά μου νὰ ὁμιλήσω ἀκριβῶς ἀπὸ αὐτὰ ποὺ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μόλις πρὸ ὀλίγου, ὅτι δηλαδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνταποκρίνωνται εἰς τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ἰδιαιτέρως ὅταν τὰ πράγματα αὐτὰ ἀφοροῦν τὴν ἱστορίαν τῆς οἰκογενείας μου, εἶναι προσωπικὸν τὸ θέμα καὶ νομίζω, ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαντήσω.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνετόπισε τὸ ζήτημα ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ζήτημα τῆς χορηγίας καὶ τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας.

§239Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω πολὺ μικρὰν θητείαν εἰς τὸ Σῶμα. Ἀλλὰ εἰς τὴν μικρὰν αὐτὴν θητείαν, ἔχω σημειώσει, ὅτι μὲ τὸ πρόσχημα τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος, πολλοὶ βουλευταὶ ἔχουν λάβει τὸν λόγον καὶ ἔχουν ὁμιλήσει περὶ τῶν ζητημάτων τῆς περιφερείας των.

§240Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἀφίνατε τὸν συνάδελφον νὰ ὁμιλήσῃ καὶ νὰ ἀναπτύξῃ τὸ προσωπικόν του θέμα, νομίζω, ὅτι εἰς ὀλιγώτερον διάστημα τῶν 10 λεπτῶν θὰ εἶχεν τελειώσει καὶ θὰ εἶχεν εἴπει, ὅσα ἔχει νὰ εἴπῃ.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἐὰν θὰ καταναλώσωμεν 10 λεπτά. Πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν τάξιν. Ὁ Κανονισμὸς λέγει εἰς τὸ ἄρθρον 22 τί εἶναι προσωπικὸν ζήτημα. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐπιτρέψωμεν...

§242Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νὰ ἐπιτρέπητε, κύριε Πρόεδρε, μίαν ἤρεμον συζήτησιν. Προηγουμένως ἀφῃρέσατε τὸν λόγον ἀπὸ τὸν κ. Μπρεδῆμαν, χωρὶς νὰ ἐρωτήσητε τὸ Σῶμα καὶ παρά, ὑποθέτω, τὴν ὁμόφωνον ἀντίθετον ἀντίληψιν τοῦ Σώματος. Διότι, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὴν ἐνέργειαν αὐτήν, δὲν νομίζω, ὅτι ὑπηρετήσατε καμμίαν σκοπιμότητα, ἀλλὰ τὸ ἐπράξατε χωρὶς νὰ ἐρωτήσητε τὸ Σῶμα.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἔπραξα;

§244Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ λόγου, διὰ τὴν ὁποίαν σᾶς κατηγόρησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἕνας ἀγορητὴς ὡμίλησεν ἐπὶ μίαν ὥραν καὶ ¾, δὲν ἔχει περαιτέρω νὰ εἴπῃ τι.

§246Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος, κύριε Πρόεδρε, νὰ συγχιζώμεθα. Πρέπει τὸ Προεδρεῖον νὰ ἔχῃ ψυχραιμίαν.

§247Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπεστήριξα ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ἔθιξεν ἢ ἐμὲ προσωπικῶς ἢ τὴν οἰκογένειάν μου. Ὅμως ἀνέφερεν ἀνακριβείας. Καὶ ἐπειδὴ συμβαίνει νὰ θεωρῶ τὴν δημοκρατικότητα τῆς οἰκογενείας μου ἕνα τίτλον, τοῦ ὁποίου δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ παραιτηθῶ, ἐννοῶ νὰ διορθώσω τὰς ἀνακριβείας. Κύριε Πρόεδρε, συμβαίνει ἀντιθέτως πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ οἰκογένειά μου νὰ εἶναι ἐκ τῶν ἀκραιφνῶν δημοκρατικῶν. Συμβαίνει ὁ πάππος μου, ὁ πατὴρ τοῦ πατρός μου νὰ ἦταν ἐκ τῶν συνεργατῶν τοῦ Τρικούπη. Συμβαίνει ἕνα μέλος τῆς οἰκογενείας μου νὰ εἶναι ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ποὺ μετέβη εἰς τὴν Κρήτην διὰ νὰ φέρῃ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον, διὰ νὰ τὸν πείσῃ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἐσημείωσε τὴν ἀπαρχὴν τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος. Συμβαίνει, τὸ πρῶτον ὁ πατήρ μου νὰ ἐκλεγῇ βουλευτὴς ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου τὸ 1910. Καὶ συνέβη, ἀληθὲς εἶναι, τὸ 1920 νὰ ἔχῃ ἐκλεγῆ μὲ τὴν συνησπισμένην Ἀντιπολίτευσιν, διότι ἀπὸ τὸ 1915 εἶχε προσχωρήσει εἰς τὸν ἀντιβενιζελισμόν. Αὐτὸ ἀκριβῶς, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, μοῦ δίδει τὴν εὐκαιρίαν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι αὐτὴ ἡ ἰδεολογική του περιπέτεια τοῦ ἔδωσε ἀφορμὴν εἰς μίαν ἀπὸ τὰς πλέον κραυγαλέας μετανοίας ποὺ ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν πολιτευομένων.

§248Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Προσβάλλετε τὸν πατέρα σας, δὲν εἶχεν ἀνάγκην μετανοίας ὁ πατήρ σας.

§249Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν τὸ λέγω ἐγώ, τὸ εἶπεν ὁ ἴδιος μὲ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσεν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Νεολόγος» τῶν Πατρῶν, καὶ τὸ ὁποῖον ἀναδημοσίευσε τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ Ἀθηναϊκοῦ τύπου, ὑπὸ τὸν τίτλον «ἥμαρτον». Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔγραψεν ὁ πατήρ μου τότε, ὅτι ἥμαρτεν, ἐγκαταλείψας τὴν Δημοκρατίαν, τὴν ὁποίαν δούλην ἔσυρον εἰς τὸν Σαγκάριον οἱ ἀντίπαλοι τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Συμβαίνει νὰ παραδειγματίζωμαι καὶ νὰ φρονιματίζωμαι ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἰδεολογικὴν περιπέτειαν τοῦ πατρός μου, ὁ ὁποῖος ἔκτοτε ἐθήτευσε καὶ πάλιν μὲ ἀφοσίωσιν εἰς τὴν Δημοκρατίαν καὶ συνέβη, ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ ἀκριβῶς, νὰ ἀποφύγῃ περιπετείας, διότι αἰσθάνομαι, ὅτι εἶναι ἀμείλικτος ἡ συνείδησις τοῦ δημοκράτου, ὁ ὁποῖος ἐγκαταλείπει τὴν Δημοκρατίαν. Καὶ ἔχω τὴν γνώμην, κ. Ἀντιπρόεδρε, ὅτι τῆς ἀντιλήψεως αὐτῆς θὰ πρέπει καὶ σεῖς κἄπως νὰ μετέχητε, ὅταν ἐνθυμῆσθε τί ἐλέγατε τὸ 1935 περὶ Δημοκρατίας. Τὸ προσωπικὸν εἶναι διπλοῦν, συνέβη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, προκαλούμενος ἀπὸ τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφον κ. Μπρεδήμαν, νὰ δώσῃ μίαν ἑρμηνείαν, διὰ ποῖον λόγον δὲν μὲ διέκοψεν ἀγορεύοντα. Νομίζω, ὅτι θὰ εἶχε καλλιτέραν ἑρμηνείαν νὰ δώσῃ, τὴν ἑρμηνείαν ὅτι ὁσονδήποτε ὀξεῖα, ὁσονδήποτε δριμεῖα καὶ ἂν ὑπῆρξεν ἡ κριτική μου, δὲν ὑπερέβη τὰ ὅρια τῆς εὐπρεπείας, ὥστε νὰ τοῦ δίδῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιώσῃ οἱανδήποτε ἀνάκλησιν. Αὐτὸ εἶχα τὴν ἀξίωσιν νὰ εἴπῃ, διότι εἶναι εὐπατρίδης καί, ἐν πάσῃ περιπτώσει, διότι συμβαίνει νὰ ἀξιώνω τὴν ἀναγνώρισιν καὶ τοῦ προσωπικοῦ μου ἤθους καὶ τῆς ἀγωγῆς μου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπήντησεν ἄλλως, ἀπήντησεν ὅτι δὲν διαλέγεται μὲ ἐμέ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει τίτλους ἐπαρκεῖς διὰ νὰ καθορίζῃ τὴν ἔκτασιν τοῦ δικαιώματος τῆς συμμετοχῆς εἰς τὰς συζητήσεις τοῦ Σώματος. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει τίτλους ἄλλους, πλὴν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους τοῦ ἐξεχώρησεν ἡ εὔνοια ὡρισμένων Δόγηδων τῆς Βενετίας. (Φωναί, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς). Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπικαλοῦμαι ἄλλους τίτλους, πλὴν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους μοῦ παρέχει ἡ προσωπική μου ἱστορία, ἐὰν ὅμως προκαλοῦμαι, ἐμβαίνω εἰς τὸν πειρασμὸν νὰ ἀναδιφῶ εἰς τοὺς τίτλους καὶ τῆς οἰκογενείας μου. Συμβαίνει, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἔχω καὶ ἐγὼ ὡρισμένους τίτλους οἰκογενειακούς, συνδεομένους μὲ κἄτι καλλίτερον, μὲ ἀγῶνας ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλλάδος. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ δικαίωμά μας νὰ διαλεγώμεθα καὶ νὰ ὁμιλῶμεν εἰς τὴν Βουλήν, τὸ δικαίωμά μας νὰ ἀκούωμεν τὴν ἀπάντησιν, προκύπτει μόνον ἀπὸ τὸ περιεχόμενον τῶν λόγων μας, προκύπτει μόνον ἀπὸ τὸ ἀμείλικτον κατηγορῶ, τὸ ὁποῖον ἀπαγγέλλομεν ἑκάστοτε καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαγγέλλωμεν ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως.

§250Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι βαθύτατα διὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐμφανίζεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὁ κ. Φωτήλας. Ἐμφανίζεται, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι εἰσῆλθε διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Βουλήν, ὡς τιμητής, ὡς βουλευτὴς ὁ ὁποῖος νομίζει ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διατυπώνῃ παρατηρήσεις βαρείας δι’ ἀνακολουθίαν, εἰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἐπὶ δεκαετίας ὑπηρέτησαν κατὰ τὰς πεποιθήσεις των τὴν πατρίδα. Νομίζω, ὅτι ἕνας νέος, θὰ ἔπρεπε νὰ περιμένῃ τοὐλάχιστον νὰ κάμῃ ὡρισμένα βήματα εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν καὶ μετὰ ταῦτα νὰ κρίνῃ τοὺς ἄλλους. Δὲν θὰ ἀνταποδώσω εἰς τὸν κ. Φωτήλαν —διότι αἰσθάνομαι καὶ μίαν παιδαγωγικὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντί του νὰ μὴ τὸ πράξω— ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν εἰς βάρος μου πρὸ ὀλίγου. Χωρίζω τὰ θέματα εἰς δύο. Τὸ πρῶτον θέμα, εἶναι τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ κ. Φωτήλα καὶ εἰς τὸν πατέρα του. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ ὁ υἱὸς περὶ τοῦ πατρός του, ὅτι ἡμάρτησε καὶ μετενόησεν. Ὁ πατὴρ ἐδικαιοῦτο νὰ εἴπῃ ὅ,τι εἶπεν, ἐδικαιοῦτο νὰ εἴπῃ διὰ τὸν ἑαυτόν του ὅ,τι ἤθελεν, ὁ υἱὸς ὅμως ὄχι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀπὸ τὸ 1915 ἕως τὸ 1922 ὁ ἀείμνηστος πατήρ του Ἀριστοτέλης Φωτήλας, εἶχε ταχθῆ μὲ τὴν παράταξιν, ἡ ὁποία εἶχε συνδεθῆ μὲ τὸν Βασιλέα Κωνσταντῖνον. Κατὰ τρόπον κατ’ ἐμὲ θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς ἐσφαλμένον καὶ ἄτοπον, ἔκαμε καὶ τὴν διάκρισιν ὁ κ. Φωτήλας μεταξὺ Δημοκρατίας, τὴν ὁποίαν μονοπωλεῖ —νομίζων ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα σήμερον κατ’ ἐξοχὴν νὰ τὴν ἐκπροσωπῇ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ— μεταξὺ Δημοκρατίας καὶ τῆς παρατάξεως, ἡ ὁποία δὲν πιστεύει εἰς αὐτήν. Ἐὰν εἶχε μελετήσει τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν ὄχι μόνον τῆς οἰκογενείας του, ἀλλὰ καὶ τοῦ τόπου —δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει τὴν ἀντικειμενικότητα πλέον τῆς κρίσεως διὰ νὰ τὴν μελετήσῃ καλῶς— θὰ ἐγνώριζεν ὅτι οἱ περισσότεροι τῶν ἀντιβενιζελικῶν, ὅπως καὶ οἱ περισσότεροι τῶν Βενιζελικῶν, ὑπῆρξαν δημοκρατικοί. Λέγω οἱ περισσότεροι, διότι καὶ ἐκ τῶν κόλπων τοῦ Βενιζελισμοῦ προέκυψαν δικτάτορες, οἱ ὁποῖοι ἐξυπηρέτησαν μόνον ἀτομικὰς βλέψεις καὶ φιλοδοξίας, ἐνῷ, ἐπὶ τέλους, ἐκ τῶν κόλπων τῶν ἀντιβενιζελικῶν προέκυψεν εἷς καὶ μόνον, ὁ ὁποῖος ἔσωσε τὴν τιμὴν τῆς Ἑλλάδος.

§251Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Καὶ ὁ Νικόλαος Πλαστήρας...

§252Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἑπομένως καὶ ἡ διάκρισις μεταξὺ τῶν δημοκρατικῶν, ἐκπροσωπουμένων μάλιστα ὑπὸ τοῦ κ. Φωτήλα καὶ ἡμῶν τῶν ἄλλων, τῶν δῆθεν μὴ δημοκρατικῶν, εἶναι ἄτοπος. Ἐπειδὴ ἤκουσα κἄποιαν βοήν, ὅταν εἶπον ὅτι ἔσωσε τὴν τιμὴν τῆς Ἑλλάδος ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς, ἐξηγῶ τὴν φράσιν μου. Ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἦτο σύμφωνος νὰ εἰπῇ τὸ ΟΧΙ, ἀλλὰ ὅπως ἐτόνισα καὶ πρὸ ἡμερῶν, εἰς τὰς 3 τὸ πρωῒ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ξυπνήσῃ ὁ λαὸς καὶ κἄποιος ἔπρεπε νὰ τὸν ἐκπροσωπήσῃ. Καὶ εὐτυχῶς ὁ δικτάτωρ ἔδειξεν, ὅτι εἶχε συνείδησιν ταὐτιζομένην ἀπολύτως μὲ τὴν ἱστορικὴν συνείδησιν, ὄχι μόνον τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ μὲ τὴν ἱστορικὴν συνείδησιν τῶν αἰώνων. Ὁ κ. Ἀρβανιτάκις, ὡμίλησε περὶ τοῦ Νικολάου Πλαστῆρα. Ἡ περίπτωσις εἶναι διαφορετική. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ τὴν θίξω ἐγώ. Ἂς ἐξετασθῇ ὑφ’ ὑμῶν εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν καὶ θὰ τὴν ἀκούσω, χωρὶς νὰ φέρω καμμίαν ἀντίρρησιν, διότι ἔχω ἀντικειμενικότητα ἐπαρκῆ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι συνδεδεμένον μὲ μίαν στιγμὴν τοῦ βίου τῆς οἰκογενείας μου τραγικήν. Ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἐκτὸς τοῦ πατρὸς τοῦ κ. Φωτήλα, ὁ ὁποῖος ἦτο ἀπὸ τὸ 1915–1922 τεταγμένος εἰς τὴν Βασιλόφρονα Δημοκρατικὴν Παράταξιν, ὁ θεῖος του ὑπηρέτησε κατὰ τρόπον ἔξοχον εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις εἰς κρισίμους περιόδους τῆς ἐθνικῆς μας ἱστορίας. Τὸ 1923 μετέσχεν ἐνεργώτατα τοῦ ἀντεπαναστατικοῦ κινήματος καὶ τὸ 1935 ἀντιμέτωπος τῶν ἐπαναστατῶν. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ τῶν ἄλλων θείων του, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἶχον ἄμεσον σχέσιν μὲ τὴν πολιτικὴν ζωήν, εἴτε ὡς πολιτικοί, εἴτε ὡς στρατιωτικοί, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν περαιτέρω, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Τὴν ἀντιδιαστολήν, τὴν ὁποίαν μὲ ἕναν ὑπαινιγμόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ χείλη νεαροῦ συναδέλφου, ἔκαμεν ὁ κ. Φωτήλας μεταξὺ τῶν πράγματι μεγάλων ὑπηρεσιῶν τῆς οἰκογενείας του κατὰ τὸ 1821 καὶ τοῦ παρελθόντος τῆς οἰκογενείας τοῦ ἐξαιρέτου συναδέλφου καὶ ἀγαπητοῦ φίλου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν ἀντιδιαστολὴν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἐτόλμησε νὰ κάμῃ ὁ νεαρὸς βουλευτής, εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ ὁ πατήρ του θὰ ἐλυπεῖτο βαθύτατα ἐὰν τὴν ἤκουεν. Αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὁ ὑπαινιγμὸς αὐτὸς δὲν χρήζει κἂν ἀπαντήσεως. Ἐὰν θελήσῃ ἂς ἀπαντήσῃ ὁ κ. Θεοτόκης. Τοῦ συνιστῶ, ὅμως, νὰ μὴ ἀπαντήσῃ. Διότι ποία ὑπῆρξεν ἡ οἰκογένεια τοῦ κ. Θεοτόκη, ποῖαι αἱ ὑπηρεσίαι τῶν προγόνων του, ποῖαι αἱ ὑπηρεσίαι αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. Σπυρίδωνος Θεοτόκη, ἐπὶ τριακονταετίαν ὑπηρετοῦντος τὴν Πατρίδα, τὴν Βουλήν, τὴν Δημοκρατίαν, αὐτὸ τὸ γνωρίζει ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς, πλὴν τοῦ κ. Φωτήλα. Καὶ θὰ ἤθελον καὶ κἄτι ἄλλο νὰ εἴπω, ὅτι ὁ ὑπαινιγμὸς τοῦ κ. Φωτήλα δὲν ἀφεώρα μόνον τὴν οἰκογένειαν τοῦ κ. Θεοτόκη, ἀφεώρα καὶ τὴν Κέρκυραν, δηλαδὴ τὸ σύνολον τῆς νήσου, ἡ ὁποία δὲν εἶχε σχέσιν μὲ τὴν Τουρκοκρατίαν καὶ δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ἐξεγερθῇ, ὅπως ἐξηγέρθησαν τὰ Καλάβρυτα. Ἀλλὰ καὶ τὰ Καλάβρυτα τὰ ἡρωϊκά, δὲν θὰ ἐδέχοντο ποτὲ νὰ κάμουν τὴν ἀντιδιαστολήν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε σεῖς, κ. Φωτήλα, μεταξὺ τοῦ ἡρωϊκοῦ παρελθόντος τῆς οἰκογενείας σας καὶ τῶν Κερκυραίων. Προσέφερον —δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς οἰκογενείας Θεοτόκη μόνον— οἱ Κερκυραῖοι ὑπηρεσίας μεγίστας εἰς τὸ Ἔθνος καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν αἰώνων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν αἰῶνες δύσκολοι. Ἀλλὰ τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν τὴν ἐκτίμησιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν κάμῃ τις, ἀναγινώσκων ὡρισμένα βιβλία, τὰ ὁποῖα τυχὸν σεῖς ἀναγινώσκετε. Χρειάζεται ἀντικειμενικὴ κρίσις καὶ ἐκ μέρους τοῦ ἀναγνώστου, ἀλλὰ καὶ ἀντικειμενικὴ σκέψις καὶ ἐκ μέρους τῶν συγγραφέων, τῶν ὁποίων τὰ βιβλία διαβάζει κανείς. Κύριοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, μετὰ τὸν ὑπαινιγμὸν τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ κ. Φωτήλας, ἐν σχέσει πρὸς τὰ ὅσα ἔλεγον καὶ ἔγραφον κατὰ τὸ ἔτος 1935, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ἀγωνίζομαι ἐπὶ πολλὰς δεκαετίας. Δὲν εἶμαι χθεσινός, δὲν εἶμαι καὶ προχθεσινός. Ἔφθασα εἰς ἡλικίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἡλικία κατὰ τὴν ὁποίαν ὅποιος ἔχει δράσει ὡς πολιτικὸς ἢ καὶ ὡς φορεὺς οἱασδήποτε ἄλλης ἐθνικῆς ἢ κοινωνικῆς ἀποστολῆς, ἔχει ὄπισθέν του τοὐλάχιστον 30, 35 ἢ καὶ 40 χρόνια δράσεως. Ταῦτα τὰ ἔχω ὄπισθέν μου, εἴτε τὸ θέλω, εἴτε ὄχι. Ἡ Χώρα ἐπέρασεν ἀπὸ πολλὰς περιπετείας. Τὸ 1935 ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ταχθῶ ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῆς ἀβασιλεύτου Δημοκρατίας. Δημοκράτης ἤμην καὶ θὰ εἶμαι πάντοτε. Δι’ αὐτό, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐτίμων τὸ πρόσωπον τοῦ Ἰωάννου Μεταξᾶ, τὸν ἐπολέμησα ὅταν ἔγινε δικτάτωρ, ὅσον οὐδεὶς ἄλλος καὶ ἐστάλην εἰς τὴν ἐξορίαν καὶ ἐπέρασα εἰς τὴν ἐξορίαν ἀκριβῶς τρία ἔτη καὶ δέκα μῆνας καὶ μετὰ τὴν ἐξορίαν κατηυθύνθην ἀμέσως εἰς τὴν Ἀλβανίαν, μὲ διακοπὴν δέκα ἡμερῶν εἰς τὰς Ἀθήνας.

§253Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ εἶναι γνωστά.

§254Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἦσαν ἄγνωστα, ὅμως, εἰς τὸν κ. Φωτήλαν, ὅστις ὡμίλησεν ὡς ὡμίλησε. Τὸ 1935 ἐπίστευα, ὅτι πρέπει νὰ διατηρηθῇ ἡ Δημοκρατία ἡ ἀβασίλευτος. Ἡ πεποίθησις αὐτὴ ἐξεδηλώθη γνησίως εἰς ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ἔγραψα κατὰ τὸ 1935. Ἡμεῖς οὐδέποτε ἐσκέφθημεν, οὔτε αἱ ἐφημερίδες τῆς ἰδικῆς μας παρατάξεως νὰ δημοσιεύσωμεν τὰ ὅσα ἔγραφον ἐναντίον τῆς Βασιλείας καὶ τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως οἱ Ἀρχηγοὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ τὸ πράξουν. Ὑπῆρξε περίοδος κατὰ τὴν ὁποίαν ἠγωνίζοντο ἐναντίον τῆς Βασιλείας. Ἦλθεν, ὅμως, ἡ στιγμή, καθ’ ἥν, ἐκτιμήσαντες τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, ὅπως τὸ ἐξετίμησα καὶ ἐγώ, ἐσκέφθησαν ὅτι ἔπρεπε νὰ σταματήσουν ἀγωνιζόμενοι κατὰ τῆς Βασιλείας καὶ προσεχώρησαν ὁλοψύχως εἰς τὴν Βασιλείαν. Οὐδεμία ἐφημερίς μας ἐσκέφθη νὰ δημοσιεύσῃ ἄρθρα τοῦ κ. Παπανδρέου ἢ ἄλλων, δημοσιευθέντα τυχὸν κατὰ τὸ 1922, τὸ 1930 ἢ τὸ 1935 ἢ δὲν ἠξεύρω πότε. Σεβόμεθα τὸ γεγονός, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἀγωνίζεται, θὰ εὑρεθῇ ἐνώπιον ποικίλων περιστάσεων. Πρῶτον καὶ κύριον, εὑρίσκεται κανεὶς ἐνώπιον τῆς μεταβολῆς τοῦ ἰδίου τοῦ ἑαυτοῦ του, ἀπὸ ἀπόψεως ἡλικίας. Ὅταν ἔγραφον τὰ ἄρθρα κατὰ τῆς Βασιλείας, κύριοι, ἤμην 33 ἐτῶν. Σήμερον προσθέσατε τὰ ἔτη ποὺ μᾶς χωρίζουν ἀπὸ τὸ 1935, διὰ νὰ μάθητε ποία εἶναι ἡ ἡλικία μου. Εἶναι ἐν μέρει φυσικὸν νὰ περάσῃ κανεὶς εἰς τὴν ζωήν του ἀπὸ μίαν ἐπαναστατικὴν διάθεσιν. Δὲν ἐπέρασα, ὅμως, ποτὲ ἀπὸ τὴν ἐπαναστατικὴν ἐκείνην διάθεσιν, ἡ ὁποία θὰ μὲ ὡδήγει εἰς τὴν ἀπάρνησιν τῶν ἐθνικῶν ἰδεωδῶν, εἰς τὴν ἀπάρνησιν τῶν παραδόσεων καὶ εἰς τὴν ἀπάρνησιν τῶν βασικῶν δημοκρατικῶν ἀρχῶν, εἰς τὰς ὁποίας πιστεύω καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι συνδεδεμέναι μὲ τὴν πόλιν αὐτήν, εἰς τὴν ὁποίαν συνελήφθη ἡ ἰδέα τῆς πολιτείας ἐν γένει. Ἀλλὰ ἐνόμισα κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ὅτι ἔπρεπε νὰ ταχθῶ μὲ τὴν διατήρησιν τῆς ἀβασιλεύτου δημοκρατίας καὶ δὲν ἠγωνίσθην τότε ἀνέτως. Ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ δημοσιεύσω τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδημοσίευσα τὸ καλοκαίρι τοῦ 1935 καὶ παρῃτήθην ἀπὸ ὅλας τὰς θέσεις, τὰς ὁποίας κατεῖχον, πλὴν τῆς θέσεως τοῦ Καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ ἐθεώρησα ἐπίσης καθῆκον μου, μετὰ τὸ δημοψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Στρατηγοῦ Κονδύλη καὶ μετὰ τὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας τότε, ὅπως, ἐν σώματι, οἱ Καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ὁρκισθοῦν, πρὶν ἀκόμη ἐπιστρέψῃ ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ ἀπευθύνω εἰς τὸν ἀείμνηστον Ζερβόν, πρύτανιν τοῦ Πανεπιστημίου τότε, ἐπιστολήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔγραφα, ὅτι δὲν δέχομαι νὰ ὁρκισθῶ. Διότι ἔπρεπε νὰ εἶμαι συνεπής. Καὶ ἐπλήρωσα τὰς συνεπείας. Ἑπομένως, οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μὲ κατηγορήσῃ, ὅτι ἐπωφελήθην οἱασδήποτε περιστάσεως. Τὸ καλοκαίρι τοῦ 1935, ἐγνωρίζομεν ὅλοι ἀναποφεύκτως τὴν παλινόρθωσιν τῆς Βασιλείας. Παρὰ ταῦτα, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκδηλωθῶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἀσχέτως, ὅμως, καὶ τῆς διαφορᾶς τῆς ἡλικίας, ἀσχέτως τοῦ γεγονότος ὅτι μίαν στιγμὴν τῆς ζωῆς του ἠμπορεῖ νὰ περάσῃ κανεὶς ἀπὸ μίαν ἐπαναστατικὴν διάθεσιν, ἀσχέτως αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον δικαιολογεῖ τὴν ἀλλαγὴν τῶν πεποιθήσεων καὶ γνωμῶν μου, ἦλθον πολλὰ γεγονότα μετὰ ταῦτα, ἦλθεν ἕνα γεγονός, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὴν παράταξιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπροσχωρήσατε, ἀγαπητὲ φίλε κύριε Φωτήλα, ἦλθον τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν κατὰ τὴν κατοχήν. Τότε ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ μὴ συμφωνήσω μὲ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν ἄλλων κομμάτων καὶ μὲ τὴν τριμελῆ Ἐπιτροπὴν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ νὰ μὴ ὑπογράψω τὸ πρωτόκολλον κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς κατοχῆς, τὸ ὁποῖον ἐστρέφετο κατὰ τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ Βασιλέως Γεωργίου. Διατί; Διότι εἶχον ἴδει τὸν Βασιλέα Γεώργιον τὴν νύκτα τοῦ Πάσχα τοῦ 1941, ἐπιστρέψας μὲ ἕνα αὐτοκίνητον μαζί σας, ἀγαπητὲ συνάδελφε κ. Βοβολίνη, ἀπὸ τὰ Ἰωάννινα καὶ ἐνθυμεῖσθε ὑπὸ ποίας τραγικὰς συνθήκας ἐπεστρέψαμεν ἐξ Ἰωαννίνων. Δὲν ἠθελήσαμεν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ ἀντικρύσωμεν τοὺς Γερμανούς, τοὺς ἐχθρούς, οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσήρχοντο τὴν ἑπομένην εἰς τὰ Ἰωάννινα. Εἴμεθα ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἐξόχου πατριώτου Στρατηγοῦ Πιτσίκα καὶ διεφωνήσαμεν —ἐγὼ εἶχον οὐσιαστικῶς παύσει νὰ εἶμαι στρατιώτης καὶ ἐκλήθην εἰς σύσκεψιν ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ Στρατηγεῖον— καὶ διεφωνήσαμεν μὲ τὴν συνθηκολόγησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἤχθησαν οἱ Διοικηταὶ τῶν Σωμάτων καὶ ὡρισμένοι Μέραρχοι.

§255Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Οἱ στρατιῶται, πάντως ὡς στρατιῶται —πρέπει νὰ λεχθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα— ὑπήρξαμεν, κύριε Πρόεδρε, δύο, σεῖς καὶ ἐγὼ καὶ ὁ Στρατηγὸς Πιτσίκας φυσικὰ πρὶν ἀπὸ ἡμᾶς.

§256Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι ὑπενθυμίζετε κἄτι, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ ἐμὲ καὶ θεωρῶ καθῆκον μου νὰ ὑπογραμμίσω τὴν ἔξοχον στάσιν, τὴν ὁποίαν εἴχατε τηρήσει κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, κύριε Βοβολίνη. Εἶδα τὸν Βασιλέα τὴν νύκτα ἐκείνην καὶ εἶδα Βασιλέα ὡς ἥρωα. Συνεκινήθην βαθύτατα ἐκείνην τὴν στιγμήν. Σκεφθῆτε, ὅτι ἦτο ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς συνετρίβετο, ὄχι διότι δὲν εἶχεν ἀντισταθῆ καὶ εἶχε πέσει ἄνευ ἀντιστάσεως, ἀλλὰ διότι παρὰ τὴν ἀντίστασιν, ἔναντι τῆς μιᾶς τῶν δύο αὐτοκρατοριῶν τῆς ἐπετέθη καὶ ἄλλη ἰσχυροτέρα αὐτοκρατορία καὶ διὰ μιᾶς πλευροκοπήσεως ἐξηνάγκασε τὴν μικρὰν Ἑλλάδα καὶ τὸν ἡρωϊκὸν στρατόν της, νὰ ὑποχωρήσῃ. Ἔζησα ὅλας τὰς ἡμέρας καὶ νύκτας τῆς συμπτύξεως, ἀπὸ τῆς Κορυτσᾶς μέχρι τῆς Καλαμπάκας καὶ ἀπὸ ἐκεῖ μετέβην εἰς τὰ Ἰωάννινα καὶ ἐκεῖθεν ἤλθομεν εἰς τὰς Ἀθήνας μὲ τὸν Στρατηγὸν Πιτσίκαν, ὁ ὁποῖος ἐξαντληθεὶς σωματικῶς, ἔμεινεν εἰς τὸ Βραχάτι. Καὶ ἔλαβον τὴν ἐντολὴν νὰ ἴδω τὸν Βασιλέα τὴν νύκτα ἐκείνην καὶ εἶδον ἐνώπιόν μου Βασιλέα ἥρωα. Συνεκινήθην. Ἡ συγκίνησις δὲν ἀποτελεῖ, τάχα, στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπηρεάζῃ τὴν σκέψιν καὶ τὴν ἀπόφασιν ἑνὸς ἀνθρώπου; Νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ μένωμεν τόσον ψυχροὶ καὶ τόσον δογματικοί τόσον ἐστερημένοι ἀνθρωπίνων αἰσθημάτων καὶ κριτηρίων, ὅσον διδάσκει ὁ Μαρξισμός, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι οἱ ἄνθρωποι; Ὁ Μὰρξ διδάσκει νὰ μὴ ἐπηρεαζώμεθα ἀπὸ συναισθήματα. Τιμῶ τὸν Μάρξ, τὸν ἔχω μελετήσει καὶ ἔχω διδάξει τὸν μαρξισμὸν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἀντικρούσας αὐτόν. Οὐδέποτε ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶ αὐτὴν τὴν δῆθεν ἐπιστημονικὴν ἀντικειμενικότητα, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀντικειμενικότης καὶ ἡ ὁποία, κατὰ τὸν Μάρξ, ἔπρεπε νὰ μεταβιβασθῇ καὶ εἰς τὸ πολιτικὸν κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐγένετο ὁ φορεὺς τοῦ κομμουνισμοῦ. Καὶ ἐπετίθετο ὁ Μὰρξ βιαίως ἐναντίον τῶν οὐτοπιστῶν, ὅπως τοὺς ὀνομάζει, οἱ ὁποῖοι ἐκ συναισθηματικῶν ἢ χριστιανικῶν ἢ ἄλλων ἐλατηρίων, ἐτάσσοντο ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων. Ἐγώ, ἀγαπητοί μου φίλοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψω τὴν παράδοσιν τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ ἄνθρωπος ἔχει καὶ συναισθήματα καὶ τὰς πράξεις του τὰς προσδιορίζουν καὶ τὰ συναισθήματα. Ἀπὸ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἀντίκρυσα τὸν Βασιλέα Γεώργιον, δὲν ἔγινα μὲν ἀμέσως βασιλόφρων, διότι μόνον μετὰ τὸ δημοψήφισμα τοῦ 1946 μαζὶ μὲ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Κέντρου κ. Παπανδρέου καὶ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλον, προέβην εἰς ἀνεπιφύλακτον ἀναγνώρισιν τῆς Βασιλείας, ὅπως ἄλλωστε προέβη εἰς ἀνεπιφύλακτον ἀναγνώρισιν καὶ ὁ ἀείμνηστος Θ. Σοφούλης, δὲν ἔγινα τὴν νύκτα ἐκείνην βασιλόφρων, ἀλλὰ ἔγινα ἀφοσιωμένος φίλος τοῦ Βασιλέως Γεωργίου καὶ ὡς ἀφοσιωμένος φίλος τοῦ Βασιλέως Γεωργίου, κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς ἠγωνίσθην κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Ἠμπορεῖ νὰ κατηγορηθῶ διὰ λάθη, δι’ ἀτελείας εἰς τὰς πράξεις μου, διότι ἄλλωστε ἤμουν καὶ πολὺ νέος. Δὲν εἶναι δυνατόν, πάντως, ἡ παράταξις τοῦ Κέντρου νὰ μὲ κατηγορήσῃ δι’ οἱανδήποτε μεροληψίαν, διότι, ὅπως εἶπον πρὸ ἡμερῶν, ἐπέδειξα μεγαλυτέραν τοῦ δέοντος ἀντικειμενικότητα ἔναντι τῶν ἀποτάκτων τοῦ 1935. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, ἐνῷ αὐτὸ δὲν συνέβη μὲ τοὺς προερχομένους ἐκ τοῦ ἀντιβενιζελισμοῦ, πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἔγιναν κινηματίαι ἐν ὥρᾳ πολέμου καὶ ἀνεστάτωσαν τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Δὲν ἐφανταζόμην, ὅτι θὰ συνέβαινε τοῦτο. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν ἱστορικὴν ἀλήθειαν, εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε ὄχι. Δὲν τὸ ἐφανταζόμην, ἀλλὰ ἐνόμιζον, ὅτι ἐσκέπτοντο ἐξ ἴσου ἐθνικῶς οἱ ἀπότακτοι, ὅπως ἐσκέπτοντο ἐθνικῶς οἱ τότε λεγόμενοι νομιμόφρονες ἀξιωματικοί, οἱ μὴ μετασχόντες εἰς τὸ κίνημα τοῦ 1935. Βεβαίως, ἰσοδύναμος πρὸς τοὺς νομιμόφρονας ἀξιωματικοὺς πατριωτισμὸς ἦτο ὁ πατριωτισμὸς τοῦ μεγαλυτέρου τμήματος καὶ τῶν ἀποτάκτων, προεξαρχόντων ἀνδρῶν, ὅπως ὁ συνάδελφός μας ναύαρχος κ. Τούμπας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπέδειξα ἀπόλυτον ἀντικειμενικότητα. Μὲ τὸν ἀείμνηστον Βασιλέα Γεώργιον, τὴν θέσιν μου τοῦ 1935, τὴν συνεζήτησα πολλάκις. Δὲν μετενόησα δι’ ὅσα εἶχα γράψει, διότι δὲν νομίζω, κ. Φωτήλα, ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ διατύπωσις αὐτή. Ἐὰν ὁ ἀείμνηστος πατήρ σας εἶπεν διὰ τὸν ἑαυτόν του, ὅτι μετενόησε, σεῖς δὲ κάκιστα πράττοντες τὸ ὑπενθυμίσατε, ἐγὼ δὲν μετενόησα ποτέ, διότι, πῶς νὰ μετανοήσω, διὰ κἄτι, τὸ ὁποῖον ἐκείνην τὴν στιγμὴν πηγαίως ἐπίστευον; Καὶ τὸ ὅτι πηγαίως ἐπίστευον εἰς τὴν ἀβασίλευτον Δημοκρατίαν, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι τὸ ἐπλήρωσα καὶ τὸ ἐπλήρωσα ἀκριβά. Ἑπομένως δὲν μετανοῶ. Κἄθε στάδιον εἰς τὴν ζωὴν ἑνὸς ἀνθρώπου, ἐφ’ ὅσον εἶναι συνδεδεμένον μὲ ἀνιδιοτέλειαν προσωπικήν, μὲ θυσίας προσωπικάς, ἀποτελεῖ ἕνα σταθμόν, τὸν ὁποῖον οὐδέποτε ἔχει κανεὶς δικαίωμα νὰ ἀπαρνηθῇ, λέγων, ὅτι ὑπῆρξεν σταθμὸς ἀπαράδεκτος. Οἱ ἄλλοι, ἐκεῖνοι ἐκ τῶν κυρίων, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν πάντοτε πιστοὶ βασιλόφρονες, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπουν, ὅτι ἡ πρᾶξις μου ἐκείνη ἦτο ἀπαράδεκτος. Ἐγὼ δὲν ἔχω οὔτε τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εἴπω, οὔτε ἐπιθυμῶ νὰ τὸ εἴπω. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, μετὰ τὴν κατοχήν, μετὰ τοὺς ἀγῶνας τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, ἦλθεν ἡ Πελοπόννησος, ὅπου μόνος μου μὲ δύο ἢ τρεῖς ἀξιωματικούς, τὸν σμήναρχον Βῆλον καὶ δύο ἄλλους, ἀντεμετωπίσαμεν τὴν τραγῳδίαν τῶν 6.000 ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἤδη σφαγῆ ὑπὸ τῶν κομμουνιστῶν, δῆθεν ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας καὶ δῆθεν πρὸς ἐπιβολὴν ποινῶν εἰς τοὺς συνεργασθέντας μὲ τοὺς ἐχθρούς. Συνειργάσθησαν εἰς τὰ χωρία τῆς Ἑλλάδος; Εἰς τὰς πόλεις συνειργάσθησαν τινές. Εἰς τὰ χωρία δὲν συνειργάσθη κανείς. Ὅσοι ἐσφάγησαν, ἐσφάγησαν ἁπλούστατα, διότι ἦσαν πατριῶται πραγματικοί. Καὶ ἐσταμάτησα, ἀφ’ ἧς ἔφθασα εἰς Πελοπόννησον, τὰς σφαγάς. Εἶδα, ὅμως, τὴν τραγῳδίαν. Ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἤρχισα νὰ γίνωμαι καὶ βασιλόφρων μεταβάλλων καὶ τὰς πεποιθήσεις, τὰς ὁποίας εἶχον κατὰ τὸ 1935, ὄχι μόνον ἐπὶ τῇ βάσει προσωπικῶν ἐντυπώσεων καὶ τῆς συγκινήσεως, ἡ ὁποία μὲ κατέλαβε, ὅταν ἀντίκρυσα τὸν Βασιλέα Γεώργιον, τὴν 20.4.41, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει λογικῶν συλλογισμῶν. Καὶ κἄτι, τὸ ὁποῖον μὲ ἔκαμε ἰδιαιτέρως νὰ συγκλονισθῶ, ἦτο τοῦτο: Μία σκηνοθετημένη μεγάλη δύναμις ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν τοῦ Ε.Α.Μ. καὶ τοῦ ΕΛ.Α.Σ. εἰς τὰς Καλάμας, μετὰ τὴν ἐπιστροφήν μου ἀπὸ τὴν Τρίπολιν, ἡ ὁποία ἀναιμάκτως ἀπηλευθερώθη διὰ τῆς παρεμβάσεώς μου, ἀπήτησεν ἀπὸ τοὺς δύο ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἦσαν μαζί μου, νὰ βγάλουν τὸ στέμμα ἀπὸ τὸ πιλήκιον. Καὶ ἐξῆλθον εἰς τὸ μπαλκόνι μόνος μὲ δύο ἀξιωματικοὺς καὶ μὲ ἕνα Βρεταννὸν ταγματάρχην, ὁ ὁποῖος μόνος ἐξεπροσώπει πλησίον μου τὴν Βρεταννικὴν Αὐτοκρατορίαν, αὐτοὺς καὶ μόνον εἶχον κοντά μου ἐκείνην τὴν στιγμήν, καὶ ἀντέστην, δὲν τὸ ἐδέχθην, ἀντελήφθην τὴν μικρότητα, τὴν ἐθνικὴν μηδαμινότητα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον εἴπει εἰς τὸν λαὸν νὰ ἀπαιτήσῃ τοιοῦτον τι. Ἐκείνην τὴν στιγμὴν ὄχι μόνον συναισθηματικά, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει λογικῶν σκέψεων, αἱ ὁποῖαι κατηρτίσθησαν αὐτομάτως μέσα μου, ἤρχισα τασσόμενος καὶ θεωρητικῶς πλέον ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ τῆς Βασιλείας. Μετὰ ταῦτα, ἦλθεν ὁ Δεκέμβριος. Τὰ τραγικὰ γεγονότα τοῦ Δεκεμβρίου, ἐτόνωσαν ἔτι μᾶλλον τὴν σκέψιν μου, ὅτι πρέπει νὰ ἀναθεωρήσω τὰς ἀρχάς, τὰς ὁποίας ὑπεστήριζα κατὰ τὸ 1935, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ὁ κ. Βενιζέλος καὶ ἐγώ, μολονότι καὶ οἱ τρεῖς εἴχομεν ἀρχίσει νὰ ἀναθεωρῶμεν τὰς σκέψεις μας, ἐνομίσαμεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν πρὸ τῶν ἐκλογῶν, τὰς περιστάσεις. Ἐβλέπομεν, ὅτι ἐπρόκειτο, ὁπωσδήποτε, μὲ μεγάλην πλειοψηφίαν νὰ ἐπιστρέψῃ ὁ Βασιλεύς. Ἐνομίσαμεν, ὅμως, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπωφεληθῶμεν τῆς περιστάσεως, δὲν ἐκάμαμεν, ὅμως, καὶ ἀγῶνα ἐναντίον τῆς Βασιλείας. Ἠρκέσθημεν νὰ τηρήσωμεν μίαν ἀξιοπρεπῆ σιγὴν ἢ μᾶλλον ἠρκέσθημεν εἰς μίαν καὶ μόνην δήλωσιν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, δήλωσιν ὑπὲρ τῆς ἀβασιλεύτου Δημοκρατίας, διὰ νὰ μὴ ἐμφανισθῶμεν ὡς ἐπιζητοῦντες ἐκείνην τὴν στιγμὴν νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τὸ ρεῦμα, ἐφ’ ὅσον δὲν εἴχομεν ἐκδηλωθῆ προηγουμένως εἰς ἀνύποπτον χρόνον. Ἀμέσως, ὅμως, μετὰ τὸ δημοψήφισμα ἐσπεύσαμεν νὰ προβῶμεν, ὁ καθένας χωριστά, διότι δὲν εἴχομεν συναπαρτίσει κόμμα, εἰς τὴν ἀνεπιφύλακτον ἀναγνώρισιν τῆς Βασιλείας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία. Δὲν θὰ σᾶς ἀπησχόλουν, μὲ τὸ προσωπικὸν αὐτὸ θέμα, ἀξιότιμοι καὶ ἀγαπητοὶ κ. συνάδελφοι, ἐὰν δὲν προέβαινεν ἀπόψε ὁ κ. Φωτήλας, κατ’ ἐμέ, λόγῳ τῆς ἡλικίας καὶ τῆς προελεύσεώς του καὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι εἴμεθα συμπολῖται, ἀτόπως εἰς ὑπόμνησιν αὐτοῦ τοῦ περιστατικοῦ. Βεβαίως, ἡ συμπαθεστάτη ἀπογευματινὴ ἐφημερίς, ἡ ὁποία δημοσιεύει τὰ ἄρθρα μου τοῦ 1935, ἐδημιούργησε ζήτημα, ἀλλὰ δὲν θὰ σᾶς ἀπησχόλουν, ἐὰν τὸ ζήτημα δὲν ἤρχετο εἰς τὴν Βουλὴν, διότι δὲν συνηθίζω νὰ προβαίνω εἰς ἀπασχόλησιν τῆς Βουλῆς ἐξ ἀφορμῆς οἱουδήποτε περιστατικοῦ, τὸ ὁποῖον σημειοῦται ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἐφ’ ὅσον τὸ περιστατικὸν αὐτὸ εἶναι ἄσχετον μὲ τὴν ἄσκησιν τῶν σημερινῶν μου καθηκόντων. Ἐὰν ἦτο σχετικόν, ὅπως ἦτο σχετικὸν πέρυσι, κύριε Μπρεδήμα, τὸ περιστατικὸν διὰ τὸ ὁποῖον μὲ εἴχατε κατηγορήσει, βεβαίως, θὰ τὸ ἔφερον ἀμέσως εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ τὸ τί ἔπραξα κατὰ τὸ 1935 εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄσχετον μὲ τὰ σημερινά μου καθήκοντα καί, ὡς ἐκ τούτου, δὲν θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, ἀγαπητοὶ κ. συνάδελφοι, καὶ ζητῶ συγγνώμην, διότι τὸ ἔπραξα, ἐὰν ὁ κ. Φωτήλας ἀπόψε δὲν προέβαινεν εἰς τὸν ἄτοπον ὑπαινιγμόν, εἰς τὸν ὁποῖον προέβη. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§258Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. βουλευτὴς τῆς ἀριστερᾶς, κ. βουλευταί, ἐνόμισεν, ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ μὲ θίξῃ προσωπικῶς καὶ προφανῶς μὴ παρευρεθεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν, ὅταν διέκοψα τὸν συνάδελφόν του καὶ ὁμοϊδεάτην του, τὸν κ. Μπρεδήμαν, εἰσῆλθεν εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ θελήσας νὰ προκαλέσῃ προσωπικὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον μου, ἐνόμισεν, ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπεν. Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν ἀντίληψίν του, ὅτι ὑποχρεοῦμαι νὰ τοῦ δίδω ἀπάντησιν, δὲν ὡμίλησα προσωπικῶς δι’ αὐτόν, ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω τὴν χθεσινήν μου δήλωσιν, ὅτι εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, διάλογος ἐμοῦ μετὰ τῆς ἀριστερᾶς δὲν ὑπάρχει. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν καὶ διὰ οἱανδήποτε ἄλλην περίπτωσιν, θὰ δίδω ἀπαντήσεις, ὅταν καὶ ὅπως νομίζω, σύμφωνα μὲ τὰ δικαιώματα, ποὺ μοῦ παρέχει ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος). Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν προσωπικὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον μου τὸν πληροφορῶ, οὐχὶ προσωπικῶς, διότι διάλογον μαζί του δὲν ἔχω, ἀλλὰ τὸ κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, ὅτι εἰς τὸν ἑαυτόν μου, κ. βουλευταί, ἀναγνωρίζω μόνον ἕνα τίτλον διακρίσεως, αὐτὸν ποὺ μοῦ παρέχει ἡ ἀδιάλειπτος καὶ συνεχὴς ἐμπιστοσύνη τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος μὲ στέλλει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος). Καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναδρομὴν εἰς ἄλλους τίτλους, κ. βουλευταί, εἶμαι ὑπερήφανος, διότι συμβαίνει νὰ ἐκπροσωπῶ παράδοσιν πολλῶν γενεῶν ἀδιαλείπτων ἀγώνων ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ἔθνους, τοὺς ὁποίους ἀγῶνας φαίνεται, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς τῆς ἀριστερᾶς ἐσκεμμένως ἀγνοῶν τὴν ἐθνικὴν ἱστορίαν πλέον ἐννοεῖ καὶ αὐτοὺς νὰ ἀγνοήσῃ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος). Καὶ τέλος, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, πληροφορῶ καὶ τὸν ἐπιχειρήσαντα νὰ μὲ θίξῃ βουλευτὴν τῆς ἀριστερᾶς καὶ τὸ κόμμα του, ὅτι δι’ ἐμὲ ὅλαι αἱ προσωπικαὶ ἐπιθέσεις τοῦ ἐρυθροῦ ὁλοκληρωτισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ, ἀποτελοῦν τίτλους τιμῆς. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§259Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δύο μόνον λέξεις ἔχω νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἠρξάμην ἐγὼ χειρῶν ἀδίκων. Ὁ ἴδιος μὲ τὸν τόνον, μὲ τὸν ὁποῖον ὡμίλησε, μοῦ ἔδωσε τὸ δικαίωμα νὰ σκεφθῶ, ὅτι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ὡμίλησε δι’ ἕνα βουλευτήν, ἀποτελεῖ ἐπιβίωσιν τῆς φεουδαρχικῆς ἀντιλήψεώς του. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τίτλους τῆς οἰκογενείας του, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθη, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι. Τὸ Ἔθνος δὲν γνωρίζει ὁλόκληρον τὴν ἀλήθειαν περὶ αὐτῶν. Τώρα μόλις ἀρχίζουν νὰ δημοσιεύωνται ἐπίσημα ντοκουμέντα καὶ τώρα ἀκριβῶς θὰ δυνηθῇ νὰ κρίνῃ ὁ λαὸς ποῖαι ὑπῆρξαν αἱ ὑπηρεσίαι τῶν προγόνων του. Διὰ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅμως, θὰ ἤθελα νὰ τονίσω, ὅτι δὲν ἦτο εἰς τὴν πρόθεσίν μου νὰ τὸν θίξω, διότι τὸν τιμῶ ἰδιαιτέρως καὶ τὸν σέβομαι ἰδιαιτέρως ἀπὸ ἀπόψεως ἤθους καὶ εὐπρεπείας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐὰν ἠναγκάσθην νὰ ὑπομνήσω, ὅτι ἡ συνείδησις τῶν δημοκρατιῶν, τύπτει ἀμειλίκτως ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὴν ἐγκαταλείπουν, τὸ ἔπραξα, διότι καὶ αὐτὸς μοῦ εἶπεν, ὅτι ἐγκατέλειψα τὴν παράδοσιν τῆς οἰκογενείας μου. Πρέπει δὲ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν του μακρὰν ἀγόρευσιν, ὑπέπεσε καὶ πάλιν εἰς ἀνακριβείας, προφανῶς ἐκ παραδρομῆς, διότι καθόσον ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω, ὁ ἀδελφὸς τοῦ πατρός μου στρατιωτικὸς πράγματι, τὸ 1935, εἶχε παύσει νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ στράτευμα. Ἐξ ἄλλου δέ, συμβαίνει νὰ ἔχω εἰς χεῖρας μου ἐπιστολὴν του ἀπὸ τὸ μέτωπον τῆς Μ. Ἀσίας, ἀπευθυνομένην πρὸς τὸν πατέρα μου βουλευτὴν τότε, διὰ τῆς ὁποίας τὸν ἐκάλει καὶ τὸν συνεβούλευε νὰ παραιτηθῇ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος διὰ νὰ μὴ μετέχῃ τῶν εὐθυνῶν τῆς ἐθνικῆς καταστροφῆς ποὺ συνετελεῖτο εἰς τὸν Σαγγάριον, συνεπείᾳ τῆς πολιτικῆς τῆς τότε Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ μὲ ἐκάκισεν ἀκόμη ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, διότι ἐνῷ τάχα ὁ πατήρ μου ἐδικαιοῦτο, ἐὰν ἤθελε, νὰ μεταμελῆται, ἐγὼ ὅμως δὲν δικαιοῦμαι νὰ ὑπομιμνήσκω τὴν μεταμέλειάν του. Τὸν διαβεβαιῶ, ὅτι περισσότερον ὑπερηφάνως ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον τίτλον του, ὁ πατήρ μου, ἔφερε τὴν γενναίαν αὐτὴν ὁμολογίαν του, ὅτι ἐπλανήθη ἐγκαταλείψας, ἔστω καὶ προσωρινῶς, τὸ στρατόπεδον τῆς Δημοκρατίας καὶ τὸν ἐθνάρχην Βενιζέλον καὶ ἔχω ἐπὶ τούτου τοῦ σημείου τὴν ὑποθήκην του, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέφερε περὶ τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ πατρός μου, δὲν εἶναι ἀκριβές. Ὁ ἀδελφὸς τοῦ πατρός μου, κατὰ τὸ κίνημα τοῦ 1935 εἶχε παύσει νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ στράτευμα. Πρέπει ἀκόμη νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι καὶ κἄτι ἄλλο ἀνακριβές. Ἔχω ἐπιστολὴν τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ πατρός μου, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρει, ὅτι οὐδέποτε θὰ πρέπει νὰ ἐγκαταλείψω τὴν Δημοκρατίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἄλλωστε, ἐπιστρέψας καὶ αὐτός, ἐθήτευσε μὲ πάθος καὶ ἀφοσίωσιν καὶ συνέπειαν μέχρι τοῦ θανάτου του. Ἀπὸ αὐτὸ τὸ πάθος, ἀκριβῶς, τῆς Δημοκρατίας, ἐμφοροῦμαι καὶ ἐγώ, διότι τὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ δὲν ἀγνοῶ, ὅπως καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς αὐτὸ μὲ ὁδηγοῦν.

§260Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει θέμα Κανονισμοῦ.

§262Κ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἀνεχόμεθα τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἡ παρουσία τοῦ κυρίου αὐτοῦ ἀποτελεῖ πρόκλησιν. Νὰ καθήσῃ κάτω ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς.

§263ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ. Κάθησε κάτω.

§264Κ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ σταματήσω ἐὰν δὲν καθήσῃ κάτω. Πρόκειται περὶ προκλήσεως. Δὲν πρόκειται περὶ συναδέλφου. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ τονίσω.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε κάτω, παρακαλῶ.

§266Κ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ τοῦ δίδετε τὸν λόγον, παρανόμως καὶ παρατύπως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξέλθω τῆς αἰθούσης.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἡσυχίαν, διότι ἄλλως θὰ ἀναγκασθῶ νὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§268Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον ἅπτεται αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τοῦ Κοινοβουλίου. (Φωναὶ — θόρυβος).

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ προσωπικοῦ θέματος.

§270Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Τὸ θέμα προῆλθεν ἀπὸ ἐπανάληψιν, ὑπευθύνου Κυβερνητικοῦ παράγοντος, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ δευτέραν φορὰν γενομένην, καὶ σεῖς ὡς Πρόεδρος τοῦ Σώματος, ὠφείλατε νὰ τὸ παρατηρήσητε καὶ νὰ κάμητε τὰς δεούσας συστάσεις.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖον εἶναι αὐτό;

§272Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Θεοτόκης, ἠμπορεῖ ὡς κ. Θεοτόκης, ὡς κόντες Θεοτόκης, νὰ ἀπαξιῇ νὰ ἔχῃ διάλογον μαζί μας. Ἐὰν αὐτὸς δὲν τὸ θέλει μίαν φοράν, ἡμεῖς δὲν τὸ θέλομεν δέκα φορές. Δὲν δικαιοῦται ὅμως, ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης..... (Φωναὶ — θόρυβος).

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε οὕτω.

§274Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν δικαιοῦται ὅμως, ἀπευθυνόμενος πρὸς βουλευτάς, τοὺς ὁποίους ἐξέλεξεν, ἀνεξαρτήτως τῆς ἰδικῆς του θελήσεως ὁ Ἑλληνικὸς λαός, νὰ δηλώνῃ, ὅταν κατέχῃ ὑπεύθυνον ἀξίωμα, ἀνεξαρτήτως τῆς ἀντιδικίας τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ὅτι δὲν ἀπαντᾷ. (Φωναὶ — θόρυβος). Λυποῦμαι, κ. Πρόεδρε, ἰδιαιτέρως δι’ ὑμᾶς, ἀνεχόμενον νὰ ἐκτοξεύωνται αὐταὶ αἱ ὕβρεις.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, τελειώνετε, διότι ἀναμένει ἐπὶ 5′ λεπτά, ὁ συνάδελφος κ. Διαμαντόπουλος, ἐπὶ τοῦ βήματος, διὰ νὰ ὁμιλήσῃ. Δὲν ἔχει ξαναγίνῃ αὐτό.

§276Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν ἔχει ξαναγίνει, Ὑπουργὸς Κυβερνήσεως νὰ δηλώνῃ, ὅτι δὲν θὰ ἀπαντᾷ εἰς τοὺς βουλευτάς. Ὁ κόντες κ. Θεοτόκης, δύναται νὰ ὁμιλῇ εἰς τοὺς ὑπηρέτας του καὶ εἰς τοὺς κολήγους του ἔτσι, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ὁμιλῇ πρὸς τοὺς βουλευτάς. (Φωναὶ — θόρυβος). Αὐτὴν τὴν ἀπαράδεκτον τακτικὴν νὰ τὴν ἀκολουθῇ πρὸς τοὺς κολήγους του. Ἔκαμε λάθος εἰς τὴν διεύθυνσιν. Εἰς τὰ τσιφλίκια του νὰ τὰ λέγῃ αὐτά.

§277Ν. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψυχραιμίαν, παρακαλῶ. Ὁ κ. Ι. Διαμαντόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§279Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ταλαιπωρηθῆ ἀπὸ τὰς συνεχεῖς διακοπάς, ὥστε πρέπει νὰ εἶμαι σύντομος καὶ θὰ εἶμαι σύντομος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν χθές, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν λεχθέντων διὰ τὰ διάφορα Ἱδρύματα, εἶπεν, ἐπὶ λέξει: «ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ Ἱδρύματα ὑπόκεινται εἰς Δημόσιον ἔλεγχον». Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ διαφωνήσω ἐπ’ αὐτοῦ, ὡς πρὸς τὸν ἔρανον τῶν συμμοριοπλήκτων. Εἶναι πολὺ περίεργον νὰ ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ Ἱδρύματα ἔχουν καλῶς καὶ διοικοῦνται καλῶς. Πρὸ καιροῦ, εἶχον ὑποβάλει μίαν ἐρώτησιν διὰ τὸ Ἀνάκτορον τῆς Δουκίσσης τῆς Πλακεντίας. Τὴν ἑπομένην εἶδε τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος δήλωσις τοῦ ἐράνου συμμοριοπλήκτων μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Γεν. Γραμματέως, κατ’ ἐντολὴν τοῦ Προέδρου, ὅστις, ὡς ἐπληροφορήθην, εἶναι ὁ γηραιὸς Ναύαρχος Ἰωαννίδης, ὁ ὁποῖος, ἀσφαλῶς, δὲν θὰ γνωρίζῃ τίποτε ἀπ’ ὅ,τι γίνεται ἐκεῖ, διὰ τῆς ὁποίας διεψεύδοντο, ὡς ἀναληθῆ, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερον εἰς τὴν ἐρώτησίν μου, δηλ. ἀπεκάλουν ἕνα ἀντιπρόσωπον τοῦ Ἔθνους ψεύτην. Καὶ ἔρχεται μετὰ δύο ἡμέρας ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, δι’ ἑνὸς ἀνακοινωθέντος καταπληκτικοῦ, δεδομένου, ὅτι μὲ ἔβαζεν, ὡς ἀπὸ κοινοῦ συνεργαζόμενον μὲ τοὺς κομμουνιστάς, λόγῳ τῆς πολιτικῆς της γραμμῆς, νὰ θέλῃ νὰ παρουσιάζῃ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου ὡς ὑπονομευτὴν τοῦ καθεστῶτος καὶ δηλώνει ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πράγματι ἀπὸ τὸν ἔρανον τῶν συμμοριοπλήκτων ἐδόθησαν χρήματα. Εἶπεν, ἐπίσης καὶ κἄτι ἄλλο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἦτο θλιβερὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔγινε, νὰ ἀναμιχθῇ ἕνα πρόσωπον, τοῦ ὁποίου ἡ οἰκογένεια προσέφερε πολλαπλᾶς ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὴν ἐπιστήμην. Ὡς ἰατρός, θὰ ἀναφερθῶ διὰ τέσσαρα μόνον πρόσωπα τῆς οἰκογενείας αὐτῆς, τὰ ὁποῖα ἦσαν καὶ αὐτοὶ ἰατροί. Εἷς ἐξ αὐτῶν ὑπηρέτησεν εἰς τὸν Βουλγαρικὸν στρατόν, ὁ ἕτερος, κατὰ τὴν κατοχήν, εἰς τὸ «Βῆμα» τῆς 10ης Ἰουλίου 1941, ὡμίλει περὶ γενναιοψυχίας τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, ὁ τρίτος, ὅστις εἶχε δηλώσει τὸ 1940 εἰς τὸν Ἰατρικὸν Σύλλογον Ἀθηνῶν, ὅτι ἐτύγχανεν ἀγύμναστος, ὅστις ἐπὶ ὑπουργίας Μαρούλη εἰσήχθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς, μαζὶ μὲ δεκάδας κομμουνιστῶν, φωνασκῶν, ὅστις κατὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον μετεξεπαιδεύετο εἰς Ἀγγλίαν καὶ διότι ἔχει τὴν εὔνοιαν τῆς Μεγαλειοτάτης, ἔχει γίνει σήμερον Διευθυντὴς τοῦ νέου Νοσοκομείου Παίδων, μὲ σκοπὸν αὐταρχικῆς διοικήσεως καὶ ἔχει οὕτω τὴν ἀνάγκην του ἕνα ὁλόκληρον Πανεπιστήμιον καὶ ἕνας καθηγητὴς Χωρέμης ποὺ παρακαλοῦν νὰ πάρουν μερικὰ κρεββάτια διὰ νὰ μορφώσουν τοὺς μετεκπαιδευομένους ἰατρούς. Ὁ τέταρτος, ὁ ἐλέγχων καὶ ἐλεγχόμενος εἰς τὸν «Εὐαγγελισμόν», ἔχει καὶ αὐτὸς ἀπαλλαγῆ τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸν τελευταῖον ἀριθμόν, ὁ ὁποῖος ἐγένετο καὶ ἡ ἀφορμὴ τῆς συζητήσεως. Οὗτος ἐτοποθετήθη βασιλικῇ εὐνοίᾳ ὡς πρόεδρος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Θεραπευτηρίου «Εὐαγγελισμὸς» μολονότι ἐτύγχανε καὶ διοικητικὸς διευθυντὴς κλινικῆς. Ὡς ἐπιστήμων καὶ ὡς δημοκρατικὸς πολίτης ἐξανέστην καὶ ἠναγκάσθην νὰ συναντήσω τὸν κύριον αὐτὸν εἰς τὸν ὁποῖον εἶπον, ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ διατηρῇ καὶ τὴν θέσιν τοῦ διοικητικοῦ διευθυντοῦ κλινικῆς, διότι ὁ ἐπιστημονικὸς κόσμος τῆς χώρας βοᾷ ἐναντίον του. Μοῦ ὑπεσχέθη, νὰ μὴ προβῶ εἰς οὐδεμίαν ἐνέργειαν, διότι ἐντὸς χρονικοῦ διαστήματος τριῶν μηνῶν θὰ παρῃτεῖτο τῆς θέσεώς του ταύτης. Παρῆλθεν ὅμως καὶ τὸ τρίμηνον τῆς ὑποσχέσεως χωρὶς νὰ παραιτηθῇ τῆς θέσεως αὐτῆς καὶ ἠναγκάσθην πλέον νὰ τοῦ ἀποστείλω τὰς ἑξῆς ἐπιστολάς, τὰς ὁποίας διὰ νὰ μὴ σᾶς ταλαιπωρήσω δὲν θὰ ἀναγνώσω, ἀλλὰ θὰ δώσω εἰς τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ καταχωρηθοῦν. Φυσικὸν βέβαια, εἶναι, ὅτι οὐδεμιᾶς ἀπαντήσεως ἔτυχον ἐκ μέρους του. Τὴν 17ην Νοεμβρίου 1960 καὶ τὴν 6.12.60 ἀπηυθύνθην διαδοχικῶς δι’ ἐπιστολῶν μου πρὸς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Ἱδρύματος, ἐκθέτων τὸ ὅλον θέμα χωρὶς βεβαίως νὰ τύχω τῆς σχετικῆς ἀπαντήσεως. Τὴν ἰδίαν τύχην εἶχε καὶ ἡ ἀπὸ 9.1.1961 ἐπιστολή μου πρὸς τὸ Συμβούλιον τοῦ Ἱδρύματος. Κατόπιν αὐτοῦ ἠναγκάσθην πλέον νὰ ἀποταθῶ εἰς τὴν Μεγαλειοτάτην ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ καὶ δι’ ἐπιστολῆς μου, τὴν ὁποίαν παραδίδω εἰς τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ καταχωρηθῇ, ἐξέθεσα τὸ θέμα τοῦ ἐν λόγῳ Προέδρου τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἱδρύματος. Ἀλλὰ καὶ πάλιν οὐδεμιᾶς ἀπαντήσεως ἔτυχον μολονότι ἐπεδίωξα καὶ τηλεφωνικὴν ἐπικοινωνίαν μετὰ τοῦ Μεγάλου Αὐλάρχου. Αὐτά, κύριοι βουλευταί, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπάντησίν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. «Ἀθῆναι 16 Ἀπριλίου 1960 Ἀγαπητὲ Θωμᾶ, Κατὰ τὴν συνάντησίν μας εἰς τὴν ὁδὸν Πατριάρχου Ἰωακείμ, ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ἐκ μέρους σου ἀνάληψιν τῆς προεδρίας τοῦ Ἀδελφάτου τοῦ Εὐαγγελισμοῦ καὶ εἰς ἐρώτησίν μου ἂν συγχρόνως ὑπέβαλες παραίτησιν ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ Διευθυντοῦ Κλινικῆς, μοῦ ἐτόνισες, ὅτι λόγοι σοβαροὶ σὲ ὑπεχρέωσαν νὰ ἀποδεχθῇς τὴν ὡς ἄνω θέσιν χωρὶς νὰ παραιτηθῇς ἀπὸ Διευθυντὴς ἰατρὸς καὶ συνεφωνήσαμεν νὰ μὴ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ θέματος ἐπὶ τρίμηνον μέχρι τῆς 15 Ἀπριλίου, ὁπότε θὰ εἶχες ρυθμίσει ριζικῶς τὸ ζήτημα. Ἡ 15η Ἀπριλίου παρῆλθε καὶ ἡ κατάστασις παραμένει ὡς ἔχει δίδοντάς μου τὸ δικαίωμα νὰ ἐπανέλθω. Πρὸ πολλῶν ἐτῶν ὅτε ἤμην Διευθυντὴς τῶν Ἐξωτερικῶν Παθολογικῶν ἰατρείων τοῦ Δημοτικοῦ Νοσοκομείου Ἀθηνῶν, ὑπῆρχε μέλος τοῦ Ἀδελφάτου συνάδελφος τυγχάνων συγχρόνως καὶ Διευθυντὴς Κλινικῆς. Ἡ στάσις του μὲ εἶχεν ἀναγκάσει τότε νὰ ὑποβάλω ἐγγράφως παραίτησιν μὴ δεχόμενος νὰ ὑπηρετῶ εἰς τὸ Ἵδρυμα ἔνθα ἴσχυεν ἡ ἀρχὴ τοῦ ἐλέγχοντος καὶ συγχρόνως ἐλεγχομένου, βοηθήσας διὰ τῆς στάσεώς μου εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διανοηθῶ, ὅτι εἰς τὴν σημερινὴν περίπτωσιν ὑπάρχει κίνδυνος ἡ στάσις σου νὰ εἶναι ὁμοία πρὸς τὴν τοῦ ὡς ἄνω συναδέλφου. Ἀπεναντίας, πιστεύω, ὅτι ἡ μακρά σου νοσοκομειακὴ εἰς τὸ Ἵδρυμα πεῖρα εἶναι ἱκανὴ ἐγγύησις διὰ τὴν πρόοδόν του. Ὑπάρχει ὅμως θέμα καὶ σοβαρὸν μάλιστα κατ’ ἐμέ, τὸ ὁποῖον λύεται αὐτομάτως μὲ τὴν προσωρινὴν παραίτησίν σου ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ Διευθυντοῦ Κλινικῆς καὶ δι’ ὃν χρόνον εἶναι ἀναγκαία ἡ διατήρησις τῆς προεδρίας ἐκ μέρους σου. Χωρὶς νὰ σκέπτωμαι τὸ παρόν, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἀναδράμω εἰς τὸ παρελθόν, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἀναλογισθῶ τὸ πῶς μερικὲς οἰκογένειες στὸν τόπο μας χωρὶς νὰ προσφέρουν θυσίες ἀναδεικνύονται, διότι σκέπτονται καὶ ἐνεργοῦν διὰ τὸ ἀτομικόν των συμφέρον καὶ οὐχὶ διὰ τὸ κοινωνικὸν ἔστιν ὅτε δὲ καὶ ἐν τῇ εὐρείᾳ ἐννοίᾳ εἰς βάρος τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου, εἶμαι ὑποχρεωμένος ὡς κοινωνικὸς ἀγωνιστὴς καὶ Ἕλλην ἀποτεινόμενος πρὸς σὲ ὡς συνάδελφον ἐν τῇ ἰατρικῇ, ὅστις ἔχει ἐξέχουσαν θέσιν ἐν τῇ Ἑλληνικῇ κοινωνίᾳ καὶ ηὐτύχησε νὰ μὴ ἀδικηθῇ ἢ πολεμηθῇ μέχρι σήμερα, ἀλλὰ νὰ τύχῃ ἰσχυρᾶς ὑποστηρίξεως καὶ νὰ σὲ παρακαλέσω διὰ τὸ συμφέρον τῆς Ἑλλάδος καὶ σοῦ τοῦ ἰδίου καὶ ἵνα μὴ εὑρεθῇς εἰς τὸ μέλλον πάλιν ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβῃς, ὅτι οἱ Γλύκσμπουργκ δὲν πρέπει νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ προβῇς εἰς μίαν πρᾶξιν, ὡς ἀνωτέρω προτείνω, ἥτις κατὰ βάθος ὄχι μόνον δὲν θὰ ζημιώσῃ, ἀλλὰ θὰ ὠφελήσῃ κατ’ ἀρχὴν τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸν Θρόνον ἐν συνεχείᾳ δέ, σὲ καὶ τὰ παιδιά σου, διὰ τὰ ὁποῖα σὰν πατέρας μπορεῖς νὰ καυχᾶσαι, ὅτι εἶναι ὑποδειγματικά. Φιλικώτατα». Πρὸς Τὴν Α.Μ. τὴν Βασίλισσαν τῶν Ἑλλήνων Μεγαλειοτάτη, Εἰς τὸ ὑπὸ τὴν προστασίαν Σας Φιλανθρωπικὸν Ἵδρυμα Θεραπευτήριον «Εὐαγγελισμὸς» ἀνέλαβεν ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ ἔτους 1960 ὡς Πρόεδρος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ὁ καὶ ὡς Διευθυντὴς Παθολογικῆς Κλινικῆς ὑπηρετῶν Καθηγητὴς κ. Θ. Δοξιάδης. Ἅμα τῇ δημοσιεύσει εἰς τὸν τύπον τῆς εἰδήσεως αὐτῆς, συναντήσας τὸν κ. Δοξιάδην, τοῦ ἐδήλωσα, ὅτι θὰ πρέπει, ἐφ’ ὅσον ὡς μοῦ ἐτόνισεν ἐξετέλει ἐπιθυμίαν Σας, νὰ παραιτηθῇ τῆς Διευθύνσεως τῆς Κλινικῆς, δι’ ὃν χρόνον θὰ παρέμενε Πρόεδρος τοῦ Ἱδρύματος. Συνεφώνησεν ἐπὶ τῆς ὀρθότητος τῆς προτάσεώς μου καὶ μὲ παρεκάλεσεν ὅπως ἐπὶ τρίμηνον μὴ προκαλέσω ζήτημα. Μετὰ τρίμηνον ἐπανῆλθον ἐγγράφως πρὸς τὸν κ. Δοξιάδην καὶ ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, ὅπερ ἀπηξίωσε νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ. Ὡς Ἕλλην πολίτης, ὡς τ. βουλευτής, ὡς τ. Πρόεδρος τοῦ Ι.Σ.Α. καὶ ὡς ἐργασθεὶς εἰς τὸ Ἵδρυμα ἐπὶ 8ετίαν, εἰσελθὼν εἰς αὐτὸ πλήρης ἐλπίδων, ἀποχωρήσας δὲ πλήρης ἀπογοητεύσεως, ἔχων οὕτω ἰδίαν ἀντίληψιν περὶ τῶν ἐν αὐτῷ διαπραττομένων σφαλμάτων καὶ ἀδικιῶν, παρακαλῶ Ὑμᾶς νὰ ζητήσητε νὰ Σᾶς προσκομίσουν πᾶν σχετικὸν στοιχεῖον μὲ τὸ ὑπάρχον θέμα ἐλέγχοντος καὶ ἐλεγχομένου, βέβαιος ὤν, ὅτι διὰ τῆς ἐν συνεχείᾳ παρεμβάσεώς Σας θὰ δικαιωθῶ εἰς τὴν ἀναληφθεῖσαν προσπάθειάν μου καὶ δὲν θ’ ἀναγκασθῶ νὰ συνεχίσω, ὡς ἔχω ὑποχρέωσιν ἔναντι τῶν ἰδεωδῶν καὶ πεποιθήσεών μου. Ἐπειδὴ καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἠναγκάσθην νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἕτερον θέμα σχετικὸν μὲ τὸ Ἵδρυμα «Εὐαγγελισμὸς» καὶ τοῦτο, διότι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ Σᾶς ὑποδείξῃ τὴν πραγματικότητα, ἀπευθύνομαι σήμερον προσωπικῶς πρὸς Ὑμᾶς, βέβαιος ὤν, ὅτι ἀναγνωρίζοντες τὸ ὀρθὸν τῆς προτάσεώς μου θὰ δώσητε τὴν δέουσαν λύσιν. 26.4.1961

Μετὰ βαθυτάτου σεβασμοῦ

ΙΑΚΩΒΟΣ Γ. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ

Πινδάρου 14α Ἀθῆναι Κύριον Πρόεδρον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Θεραπευτηρίου «Εὐαγγελισμὸς» Ἐνταῦθα Κύριε Πρόεδρε, Εἰς τὴν ἀπὸ 16.4.1960 προσωπικὴν ἐπιστολήν μου δὲν ἔτυχον ἀπαντήσεως, ὡς ἐπίσης δὲν ἔτυχον καὶ ἐπὶ τῆς ἀπὸ 17.11.1960 πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Δ. Σ. τοῦ Ἱδρύματος, ἐπὶ τῆς ἀπὸ 6.12.1960 πρὸς τὸ Δ. Σ. καὶ ἐπὶ τῆς ἀπὸ 9.1. 61 πρὸς τὴν Διεύθυνσιν αὐτοῦ. Σήμερον ἐπανέρχομαι, οὐχὶ πλέον ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἕλληνος πολίτου, ἀλλὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους, μὲ τὰ αὐτὰ ὡς καὶ πρότερον ἐρωτήματα. 10.11.1961 Μετὰ τιμῆς 24 Νοεμβρίου 1961 Ἀξιότιμον Κύριον Παῦλον Λελούδαν Αὐλάρχην τῆς Α.Μ. τῆς Βασιλίσσης Ἐνταῦθα Κύριε Λελούδα, Ἐν συνεχείᾳ τῆς τηλεφωνικῆς μας ἐπικοινωνίας, σᾶς παρακαλῶ, ὅπως μοὶ γνωρίσητε τὴν τύχην τῆς ἀπὸ 26 Ἀπριλίου 1961 ἐπιστολῆς μου πρὸς τὴν Α.Μ. τὴν Βασίλισσαν. Μετ’ ἐξαιρέτου τιμῆς Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν ὁ συνάδελφος κ. Φωτήλας, κατὰ τὴν ὁμιλίαν του ἀνεφέρθη εἰς σχετικὴν ἰδικήν μου ἐρώτησιν, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, διατί ἡ Κυβέρνησις δὲν διώκει τοὺς συντάκτας τοῦ «Ἐλευθέρου», ἐξέφρασε δὲ τὴν γνώμην, ὅτι πιθανὸν λόγῳ τῆς μὴ διώξεως τῶν ὑπευθύνων νὰ ὑπάρχῃ κἄποια συμπαιγνία μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ τῶν Συντακτῶν τοῦ «Ἐλευθέρου». Ὁ κ. Φωτήλας προεκάλεσεν ἀπόψε τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν δίωξιν τῶν συντακτῶν τοῦ «Ἐλευθέρου», ἀλλ’ ὡς ἦτο φυσικόν, ἡ Κυβέρνησις ἀπέφυγε νὰ ἀπαντήσῃ. Ἔχω εἰς χεῖρας μου ἓν ἔντυπον ἐφημερίδος τῆς Λακωνίας, ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Δημοκρατικὴ Πίστις», τὸ ὁποῖον ἀναδημοσιεύει μίαν καταγγελίαν τοῦ «Ἐλευθέρου» καὶ ἀναφέρεται εἰς ὡρισμένην σοβαρωτάτην καταγγελίαν κατὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ μολονότι πρόκειται περὶ ἀναδημοσιεύσεως ἐκ τοῦ «Ἐλευθέρου», ἡ Κυβέρνησις δὲν διώκει ποινικῶς τὸν συντάκτην. Εὐλόγως συνεπῶς διερωτῶμαι, τί συμβαίνει εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν καὶ διατὶ ἡ ἀσυδοσία αὐτὴ πρὸς τοὺς συντάκτας τοῦ «Ἐλευθέρου»;

§280Γ. ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ. Κύριε Διαμαντόπουλε, σεῖς εἶσθε ἄριστος ἐπιστήμων καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νομίζω, νὰ δίδητε πίστιν εἰς τοιούτου εἴδους ἔντυπα, τῶν ὁποίων δὲν γνωρίζετε τὴν προέλευσιν.

§281Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρόκειται περὶ ἀναδημοσιεύσεως ἐκ τοῦ «Ἐλευθέρου» εἰς τὴν ἐφημερίδα «Δημοκρατικὴ Πίστις» τῆς Λακωνίας τῆς 1.3.62 ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ κ. Καχριμάνη. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ περιεχόμενον καὶ θὰ σχηματίσητε σεῖς ἰδίαν ἀντίληψιν: «1) Ὑπόθεσις Μέρτεν. Ἂν ὁ κ. Καραμανλῆς κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς κατώκει μονίμως, ἄνευ ἐνοικίου, εἰς τὸ ὑπὸ τῆς Φελντκομαντατοὺρ ἐπιτεταγμένον καὶ διὰ Γερμανοὺς διερχομένους ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς Θεσσαλονίκης, μεταφορῶν καὶ καυσίμων (ὑπηρεσία Μ. Μέρτεν), ἀποκλειστικῶς χρησιμοποιούμενον ξενοδοχεῖον Ἀθηνῶν, κατὰ τὴν αὐτὴν περίοδον εἰς αὐτὸ (ὁδὸς Κοραῆ), διέμενον μόνον δύο ἄλλοι Ἕλληνες ἀποδεδειγμένως συνεργάται τοῦ ἐχθροῦ; 2) Ἀτομικαὶ δαπάναι. Ποῖαι εἶναι αἱ μηνιαῖαι δαπάναι αὐτοῦ καὶ τῆς οἰκογενείας του, πῶς καλύπτονται καὶ πῶς ἐξοικονομοῦνται περισσεύματα δι’ ἀγορὰν (βραχωδῶν πάντοτε) οἰκοπέδων εἰς Φιλοθέην καὶ Κοκκιναρᾶν; 3) Ποία ἡ ὑπόθεσις τοῦ ἀδελφοῦ του, περὶ ἧς κατήγγειλεν ὁ βουλευτὴς κ. Ἀρβανιτάκις, ποῖος ὁ σωτὴρ καὶ προαχθεὶς εἰς ὑπουργὸν ὑφυπουργός; 4) Καταθέσεις. Ἂν διατηρῇ λογαριασμοὺς καταθέσεων εἰς Τραπέζας ἐξωτερικοῦ καὶ δὴ εἰς κοινὸν κρυπτογραφημένον λογαριασμὸν μὲ ἄλλο πρόσωπον; Ἡ ἐφημερίς μας ἀσφαλῶς θὰ δημοσιεύσῃ πᾶσαν ἀπάντησιν καὶ θὰ εἶναι εὐτυχὴς αἱ ἀπαντήσεις νὰ ἐπιβεβαιοῦν τὴν ἠθικὴν καὶ τὴν ἐντιμότητα τοῦ κ. Καραμανλῆ. Ἡ σιωπὴ ἐπιβάλλει τὴν δημοσιογραφικὴν διονύχισιν τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν.

Μὲ φιλίαν

ΑΛ. ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ.

Κηφισιὰ τῇ 23.2.1962». Ὡς Ἕλλην πολίτης ἀπαιτῶ τὴν δίωξιν τῶν συκοφαντῶν καὶ ἐπαφίεμαι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀποστολὴν τὴν διαφύλαξιν τῶν θεσμίων.

§282Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως εἴσαστε ὑποψήφιος καὶ δὲν σᾶς διώρισαν;

§283Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον μὲ προκαλεῖτε καὶ ἐφ’ ὅσον καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ἀπόψε προκληθεὶς ὡμίλησε περὶ τοῦ ἑαυτοῦ του εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν. Στὴν ἐποχήν μου ἤμουν ὁ μόνος εἰς ὅλα τὰ Γερμανικὰ Πανεπιστήμια ποὺ ἔγινα διδάκτωρ τῆς Ἰατρικῆς εἰς ἡλικίαν οὐχὶ 21 ἔτους κἄν. Τότε οἱ Γερμανοὶ μοῦ ἐπρότειναν νὰ μείνω διὰ Πανεπιστημιακὴν καρριέρα, ἀλλὰ ἦλθα νὰ ὑπηρετήσω τὴν Πατρίδα μου καὶ οἱ παριστάμενοι ἰατροὶ γνωρίζουν τὴν ἀξίαν μου ἐδῶ καὶ διεθνῶς καὶ ὅτι δὲν ἔγινα στὸν «Εὐαγγελισμὸ» Διευθυντὴς γιατὶ δὲν εἶχα μέσα καὶ εὔνοιαν ἀλλὰ προηρχόμην ἀπὸ τὸν λαόν. Καὶ γνωρίζουν οἱ ἰατροί, ὅτι ἐπὶ δικτατορίας Μεταξᾶ τὸ Πανεπιστήμιον διὰ μόνην ἴσως φορὰν δὲν ἐτόλμησε νὰ ἀπορρίψῃ καὶ ἐπειδὴ δὲν ἤθελε πιεζόμενον νὰ μὲ κάμῃ Ὑφηγητὴν ἠρνήθη κρίσιν. Ὡς πρὸς τὸν συσχετισμὸν μὲ τὴν ἀπαλλαγήν, ἔχω ὑπὲρ ἐμοῦ, ὅτι καίτοι μὴ ἔχων ὑποχρέωσιν ὑπηρέτησα ἐθελοντικῶς εἰς τὴν ζώνην τῶν πρόσω, διακομισθεὶς εἰς τὸ τέλος διὰ φορείου εἰς Κορυτσᾶν...

§284Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Διὰ μὲν τὰς συκοφαντίας, αἱ ὁποῖαι ἐπεχειρήθησαν ἐναντίον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι δὲν χρειάζεται καμμία ἀπάντησις. Τὸ ἠθικὸν κῦρος τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκεται τόσον ὑψηλὰ δι’ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὥστε ἑκατοντάδες τοιούτων δημοσιευμάτων καὶ ἂν ἀναγνωσθοῦν, δὲν θὰ τὸν κλονίσουν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς).

§285Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παραπέμψατέ τους εἰς τὴν δικαιοσύνην. Σᾶς εἶπον, τιμωρήσατε τοὺς συκοφάντας.

§286Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν καταδεχόμεθα οὔτε νὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ αὐτὰς τὰς συκοφαντίας. Περὶ τοῦ ἠθικοῦ κύρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπαντᾶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀπαντοῦν τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἀλλάζουν τὴν μορφὴν τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἀπαντήσῃ καὶ ἡ ἱστορία. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν διετύπωσε χθὲς ὁ κ. συνάδελφος, διὰ τὰ μέλη μιᾶς οἰκογενείας καὶ δὴ ἐπὶ 14 γενεάς, δικαίωμά του εἶναι νὰ ἔχῃ οἱανδήποτε γνώμην θέλει, δικαίωμά μου εἶναι νὰ διατυπώσω καὶ ἐγὼ τὴν ἰδικήν μου γνώμην. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν: Ὅτι τὴν γνώμην τοῦ κ. συναδέλφου, διὰ τὴν οἰκογένειαν αὐτὴν ἀσφαλῶς δὲν τὴν ἀσπάζεται ἡ παράταξις, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει. Διότι τὰ μέλη τῆς οἰκογενείας αὐτῆς ὑπῆρξαν τὰ κύρια στελέχη τῆς παρατάξεως αὐτῆς καὶ πέραν αὐτοῦ χαϊδεμένα παιδιά της.

§287Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Διαμαντόπουλος, ὁμιλῶν χθές, ἀλλὰ καὶ σήμερον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἀνέφερεν, ὅτι ἀπηχεῖ προσωπικὰς γνώμας. Ἐπομένως, θέλω νὰ δηλωθῇ, ὅτι αἱ ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Διαμαντόπουλος, ἀφοροῦν τήν, καθαρῶς, προσωπικήν του γνώμην. Ὀφείλω ὅμως νὰ δηλώσω καὶ ἐγὼ προσωπικῶς ὡρισμένα πράγματα, διότι συμβαίνει νὰ ἔχω προσωπικὴν γνώμην. Δὲν γνωρίζω τὰ στοιχεῖα, τὰ περὶ ἰατρικῆς, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Διαμαντόπουλος καὶ δὲν πρόκειται, φυσικά, νὰ τὰ ἀμφισβητήσω. Γνωρίζω, ὅμως, τὸν πατριωτισμὸν τῆς οἰκογενείας Δοξιάδη. Τὸν γνωρίζω ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀγωνιστοῦ πατρός, ὁ ὁποῖος διετέλεσε καὶ Ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Γνωρίζω δὲ καὶ τοὺς υἱοὺς καὶ γνωρίζω, ὅτι κατὰ τὴν κατοχήν, ὁ κάθε εἷς εἰς τὸν κλάδον του καὶ τὴν ἐπιστήμην του, ὁ εἷς ἀρχιτέκτων, ὁ ἕτερος ἰατρός, ὁ τρίτος ἐπίσης ἰατρός, εἶχον ὀργανώσει καὶ συμμετάσχει εἰς ὀργανώσεις ἐθνικάς, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸν κατακτητήν. Ὑπευθύνως δηλῶ, αὐτὰ τὰ γεγονότα καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὡς Ἕλλην, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ μὴ ἀφήσω μίαν πεπλανημένην ἐντύπωσιν διὰ μίαν οἰκογένειαν ἔντιμον, ἡ ὁποία θεωρῶ, ὅτι περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα. (Χειροκροτήματα).

§288Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐκφράζων προσωπικάς μου γνώμας καὶ προσωπικάς μου ἀντιλήψεις συμφωνῶ ἀπολύτως πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ Ναύαρχος κ. Τούμπας. Ἡ οἰκογένεια Δοξιάδη μᾶς εἶναι γνωστὴ ἀπὸ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφήν, ὁπότε ὁ πατὴρ Δοξιάδης συνετέλεσεν, μὲ πατριωτικὸν πράγματι ἐνθουσιασμόν, ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως τότε τῆς ἐπαναστατικῆς, εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Στρατοῦ τοῦ Ἕβρου, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσεν τὸ κύριον ἔρεισμα διὰ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ὅσον ἦτο δυνατὸν ἐπωφελῆ διὰ τὴν Ἑλλάδα συνθήκην τῆς Λωζάνης. Καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς ὁ πατὴρ Δοξιάδης ἀφῆκε ζωηρὰ ἴχνη τῆς ὑπὲρ τῆς ὑγιεινῆς ἀναδιοργανώσεως τοῦ τόπου δράσεώς του. Τὰ τέκνα του, ἁγνοὶ καὶ αὐτοὶ Ἕλληνες, διέπρεψαν ὄχι μόνον ὡς ἐπιστήμονες εἰς τὸν κλάδον, τὸν ὁποῖον ἐσπούδασαν, ἀλλὰ καὶ ὡς κοινωνικοὶ παράγοντες, διέπρεψαν ἀπολύτως παντοῦ, ὅπου ἠθέλησαν νὰ ἀσχοληθοῦν, ἐξ ἰδίας των μάλιστα πρωτοβουλίας. Τὸ κῦρος των, τὸ ἐπιστημονικόν, τὸ ὀργανωτικόν, εἶναι ἀνεγνωρισμένον διεθνῶς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Διαμαντόπουλος ἔχει δίκαιον καὶ κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ὡς πρὸς ἕνα σημεῖον τελείως ἐπουσιῶδες καὶ ἐπεισοδιακόν: Εἰς τὸ ὅτι ὁ ἰατρὸς Δοξιάδης, Διευθυντὴς ὢν μιᾶς κλινικῆς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, ἐγένετο συγχρόνως καὶ Πρόεδρος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, συγκεντρῶν οὕτω δύο ἰδιότητας, τοῦ ἐλέγχοντος καὶ τοῦ ἐλεγχομένου. Κατὰ τὸ Δημόσιον εἰς οἱονδήποτε ὀργανισμὸν εἶναι ἀνεπίτρεπτος ἡ σύμπτωσις τῶν δύο τούτων ἰδιοτήτων. Καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος εἶχα ὑποβάλει εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν ἐπερώτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐλέγχων τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς, ὅτι δὲν εἶχε διαφωτίσει τὴν Βασίλισσαν, ἡ ὁποία ἔχει ὑπὸ τὴν προστασίαν της καὶ ὑπὸ τὴν Διεύθυνσίν της τὸν Εὐαγγελισμὸν ἐπὶ τῆς καθαρᾶς στενῆς ἀπόψεως. Ἀπὸ τοῦ σημείου ὅμως αὐτοῦ μέχρι τοῦ νὰ μὴ ἀναγνωρίζηται εἴτε ὁ πατριωτισμὸς εἴτε ἡ ἐπιστημονικὴ ἱκανότης, εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως ἑλληνικῆς, καθ’ ὅλα ἑλληνοπρεποῦς ἡ δρᾶσις καὶ τοῦ πατρὸς Δοξιάδη καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ, ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις. Καὶ ἐγὼ ἀτομικῶς, παρ’ ὅλην τὴν ἐπιφύλαξιν ποὺ ἔχω εἰς τὸ εἰδικὸν αὐτὸ θέμα, δὲν δυσκολεύομαι νὰ εἴπω, ὅτι πᾶσα τιμὴ ἀνήκει εἰς τὴν οἰκογένειαν αὐτήν.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Καραγκιώζης, ἔχει τὸν λόγον.

§290Γ. ΚΑΡΑΓΚΙΩΖΗΣ. Εἰς τὸ βῆμα ἀνῆλθον, διὰ νὰ διαψεύσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος φαίνεται ἀγνοῶν τὴν ἱστορίαν καὶ τὰς παραδόσεις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκογενείας. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἐπιθυμῶν νὰ φανῇ ἀρεστὸς εἰς τὴν Βασιλικὴν οἰκογένειαν, ἠθέλησε νὰ δημιουργήσῃ Ἑλληνικὸν δίκαιον διὰ τῆς χορηγήσεως τῆς προικός. Ἀλλὰ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκογένειαν συμβαίνουν τὰ ἀντίθετα. Ἡ παράδοσις λέγει, ὅτι ὅταν γεννηθῇ τὸ κορίτσι, ἡ μάννα ἑτοιμάζει τὴν προῖκα της καὶ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ κάμῃ καὶ ἡ Βασίλισσα. Χαίρω διὰ τὸ εὐτυχὲς γεγονός, ἀλλὰ ποτὲ δὲν θὰ ἐγκρίνω 9 ἑκατομμύρια δραχμῶν νὰ ἀφαιρεθοῦν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν. Καὶ πρῶτα–πρῶτα διεμαρτυρήθησαν τὰ κορίτσια τῶν θυμάτων πολέμου, καὶ τὸ ἐπίσημον κράτος ἔκαμεν ἕναν νόμον καὶ τὰ ἐπροικοδότησεν μὲ 5000 τὸ καθ’ ἕνα. Καὶ δυστυχῶς αὐτὸ ἔμεινεν γράμμα εἰς τὸν νόμον, χωρὶς τὰ κορίτσια αὐτὰ νὰ πάρουν, πλὴν ἐλαχίστων περιπτώσεων ποὺ ἐπῆραν ἀπὸ 500–1000 δραχμάς. Τὰ ὑπόλοιπα δὲν ἐδόθησαν εἰς τὰ κορίτσια ποὺ εἶναι θύματα πολέμου, εἰς τὰ κορίτσια τῶν ὁποίων οἱ πατέρες ἐσκοτώθηκαν εἰς τὸ μέτωπον διὰ νὰ εἴμεθα ἡμεῖς ἐλεύθεροι νὰ συζητῶμεν καὶ νὰ ἐρχώμεθα νὰ λέγωμεν, ὅτι εἴμεθα ὑπερήφανοι. Οἱ καλοὶ Ἕλληνες ὅταν προσφέρουν κἄτι εἰς τὴν Πατρίδα τὸ κρατοῦν μέσα των. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἦσαν σὰν ἐμᾶς καὶ καλλίτεροι. Ἑπομένως μίαν ἔχομεν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν ἡμεῖς οἱ πατέρες τοῦ Ἔθνους. Νὰ καθίσωμεν νὰ ἐνδιαφερθῶμεν διὰ τὴν προῖκα τῶν κοριτσιῶν αὐτῶν, ποὺ οἱ πατέρες των ἐσκοτώθηκαν εἰς τὸ μέτωπον καὶ ἔμειναν ὀρφανά. Τώρα ἡ Πριγκηποπούλα παντρεύεται καὶ παίρνει τὸν Δὸν Χουάν. Ἐὰν ὁ γαμβρὸς εἶναι τόσον πλούσιος, ὅπως λέγουν, καὶ ἐξετίμησε τὰς ἀρετάς, ἐξετίμησε τὴν ὀμορφιάν, ἐξετίμησε τὸν χαρακτῆρα, τὴν ἀγωγὴν καὶ τὴν μόρφωσιν τῆς Πριγκηποπούλας, ἐὰν ἐξετίμησεν ὅλα αὐτά, νὰ ἔλθῃ νὰ πάρῃ τὴν κοπέλλα, καὶ ὄχι νὰ ἔρχηται νὰ παντρεύηται εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ θέλῃ νὰ πάρῃ τὰ 9 ἑκατομμύρια. Ἔτσι κάνουν οἱ ἄνθρωποι, τὰ παλληκάρια τὰ ὁποῖα θέλουν νὰ κάμουν οἰκογένειαν. Ἐὰν πράγματι ἀγαπᾶ τὴν κοπέλλα ὀφείλει νὰ τὴν πάρῃ. Ἄλλως δὲν εἶναι καλὸς γαμβρός, καὶ λυποῦμαι πολύ. Διότι ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ κατατοπίσῃ καὶ νὰ διαφυλάξῃ τὴν Βασιλικὴν οἰκογένειαν καὶ νὰ τῆς εἴπῃ, ὅτι τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα τῆς Ἑλλάδος εἶναι πολὺ διαφορετικὰ ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ζῆτε ἐσεῖς. Τὰ ἤθη καὶ τὰ ἔθιμα τῆς Ἑλλάδος, εἶναι, ὅταν γεννηθῇ ἕνα κορίτσι νὰ φροντίσῃ ὁ πατέρας του νὰ τὸ προικίσῃ. Μάλιστα κύριοι. Εἰς τὰ χωριά μας τὶ κάμνουν; Ὅταν γεννηθῇ τὸ κορίτσι, φυτεύουν ἕνα ἀμπέλι διὰ νὰ τὸ δώσουν προῖκα. Εἰς ἄλλα χωριὰ τῆς Ἑλλάδος, ὅταν γεννηθῇ τὸ κορίτσι, φυτεύουν 100 ἐλιές, ὥστε τὸ κορίτσι νὰ ἔχῃ νὰ παίρνῃ μίαν προῖκα. Ὅταν λοιπὸν ἐγεννήθη ἡ Πριγκηποπούλα εἶχον ἠθικὴν ὑποχρέωσιν οἱ γονεῖς της νὰ προετοιμάσουν τὴν προῖκα τοῦ κοριτσιοῦ των, καὶ ὄχι νὰ ἐρχώμεθα ἡμεῖς νὰ προσπαθῶμεν νὰ βγάλωμεν ἀπὸ τὸ Δημόσιον Προϋπολογισμὸν 9.000.000. Σήμερον ἐγὼ παρουσιάσθηκα εἰς τὸν ἀξ)μον κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον. Καὶ μοῦ λέγει, ποῦ θὰ εὕρωμεν τὰ λεπτά, κ. Καραγκιώζη; Ὁ προϋπολογισμὸς ἔκλεισεν καὶ δὲν ἔχομεν λεπτά. Τώρα ποῦ τὰ εὑρῆκαν τὰ λεπτὰ καὶ μᾶς λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θὰ δώσωμεν 9 ἑκατομμύρια; Εἶναι δίκαιον τὰ 9 αὐτὰ ἑκατομμύρια νὰ τὰ πάρουν 9000 πτωχὰ κορίτσια. Θὰ ἔπαιρναν ἔτσι ἀπὸ 1000 δραχμάς. Ἐγὼ βέβαια προσωπικῶς, εἶμαι ἐναντίον τῆς προικοδοτήσεως αὐτῆς τῶν 1000 δρχ. Διότι ὅπως γίνεται διὰ τὰ κορίτσια τῶν ἀξιωματικῶν ἢ δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅπου ὑπάρχει ἕνα Ταμεῖον Ἀρωγῆς, ἔτσι ἀκριβῶς πρέπει νὰ γίνῃ καὶ διὰ τὰ κορίτσια τῶν ἀγροτῶν. Ἔχει ἠθικὴν ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος νὰ κάμῃ καὶ δι’ αὐτὰ τὰ κορίτσια εἰδικὸν ταμεῖον, διὰ νὰ ἠμπορέσουν καὶ τὰ ἰδικά μας πτωχὰ κορίτσια νὰ παντρεύωνται. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν, ὅτι τὰ χωριά μας εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Καὶ νομίζει, ὅτι μὲ τὰ ψιχία ποὺ δίδει ἡ Κυβέρνησις θὰ σωθοῦν οἱ πληθυσμοὶ τῶν χωριῶν. Πρέπει, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ λάβωμεν μέτρα σοβαρά, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ σταθοῦν τὰ χωριὰ εἰς τὰ πόδια των. Ἀκόμη προχθὲς ἐκάμαμεν ἐπερώτησιν, διότι τὰ ἀκριτικά μας χωριὰ δὲν ἔχουν οὔτε νερό, οὔτε ἐκκλησίες, οὔτε σχολεῖα. Μὲ ψιχία τοῦ ἐράνου δὲν λύεται τὸ μεγάλο αὐτὸ πρόβλημα. Καὶ μάλιστα ἀπὸ τὸν ἔρανον, ὅπως ἐδιάβασα, ἐρρίψατε 50 ἑκατομ. εἰς τὰς Ἀθήνας, ἐνῷ ὁ ἔρανος γίνεται διὰ τὰς Βορείους Ἐπαρχίας. Ὁ ἔρανος εἶναι καλός. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀρκετὸς διὰ νὰ σώσῃ τὴν κατάστασιν. Ρίψατε μίαν ματιὰν εἰς τὰ Βουλγαρικὰ σύνορα, καὶ θὰ δῆτε ὅτι οἱ Βούλγαροι, ἔστω καὶ διὰ προπαγάνδας τὰ ἔχουν τακτοποιήσει ὅλα. Μόνον, κ. Ὑπουργέ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος προέρχεσθε ἀπὸ μίαν περιοχὴν ποὺ εὑρίσκεται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, μὲ γενναίαν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν καὶ ὄχι μὲ ψιχία θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ σώσωμεν τὰ χωριὰ καὶ νὰ συγκρατήσωμεν τὸν ἀκριτικόν μας πληθυσμόν. Ἡμεῖς κ. βουλευταί, τὸν θεσμὸν τὸν σεβόμεθα καὶ εὐχόμεθα ἡ Πριγκηποπούλα νὰ εὐτυχήσῃ. Ἀλλὰ ἐκεῖνοι ποὺ ἔχουν τὴν μεγάλην ὑποχρέωσιν νὰ τὴν προικίσουν εἶναι μόνον οἱ γονεῖς της. Τὴν Κυβέρνησιν τὴν βαρύνει ἡ εὐθύνη, ὅτι δυστυχῶς δὲν ἐφρόντισε νὰ τοὺς κατατοπίσῃ. Ἀπόψε δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶπεν, ὅτι δὲν ἔγιναν ἀρραβῶνες. Αὐτὸ μὲ ἐξέπληξεν. Δηλαδὴ τὶ κάμνωμεν τώρα; Ψηφίζομεν νόμον καὶ δίδομεν προῖκα χωρὶς νὰ ἔχουν γίνει ἀρραβῶνες;

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπον, ὅτι ἐκεῖνο τὸ βράδυ δὲν ἔγιναν ἀρραβῶνες.

§292Γ. ΚΑΡΑΓΚΙΩΖΗΣ. Αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν ἀπεκόμισα ἀπὸ τὴν δήλωσίν σας. Μοῦ φαίνεται, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ Βασίλισσά μας ἔκαμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμεν μία ἔξυπνη χωριάτισσα, ἡ ὁποία εἶχε δέκα παιδιά. Ἐξοικονόμησε λοιπὸν 10 αὐγὰ καὶ εἶπεν: Ἐσεῖς παιδιὰ θὰ πάρετε ἀπὸ ἕνα αὐγὸ καὶ θὰ δώσητε καὶ εἰς ἐμένα τὸ μισὸ ἀπὸ τὸ καθένα. Αὐτὸ ἔκαμε καὶ ἡ Βασίλισσα. Εἶπεν ἐσεῖς πτωχὰ κορίτσια θὰ πάρητε ἀπὸ 1000 δρχ. καὶ θὰ δώσητε εἰς ἡμᾶς 9 ἑκατομμύρια. Αὐτὸ ὅμως εἶναι ἀπαράδεκτον. Ὅπως τὰ πτωχὰ κορίτσια ἔτσι καὶ ἡ Πριγκήπισσα πρέπει νὰ προικισθῇ ἀπὸ τὴν μάννα της καὶ τὸν πατέρα της. Αὐτὸ λέγει ἡ συνείδησίς μας. Καὶ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι αὐτὸ λέγει καὶ ἡ συνείδησις ὅλων τῶν συναδέλφων τῆς Συμπολιτεύσεως. Διότι μὲ ὅσους ὡμίλησα ἰδιαιτέρως μοῦ εἶπον: Τί τὰ θέλεις, κ. Καραγκιώζη, αὐτὸ ποὺ κάμνομεν δὲν εἶναι σωστόν.

§293ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΥΣΕΩΣ.

Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§294Γ. ΚΑΡΑΓΚΙΩΖΗΣ. Πολλοὶ ἀπὸ ἐσᾶς..... Ἀφοῦ ἡ Πριγκήπισσα εἶναι πτωχή, θὰ ἔπρεπε νὰ πάρῃ πτωχόν, ὅπως κάνουν ὅλα τὰ πτωχοκόριτσα. Ἔμαθα ἀκόμη καὶ ἄλλο λυπηρόν, ὅτι ὑπάρχει ἀγρόκτημα εἰς τὸ Τατόϊ, τὸ ὁποῖον, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει ζημίαν καὶ τὸ ὁποῖον παρὰ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία ἐδόθη διὰ τὴν ἵδρυσιν κτηνοτροφικῆς ἐπιχειρήσεως ἐξακολουθεῖ νὰ φέρῃ ζημίαν. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι δὲν ὑπάρχει διεύθυνσις, δὲν ὑπάρχει καλὸ νοικοκυριό. Ἐὰν ὑπῆρχε καλὴ διεύθυνσις, θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ ἀγρόκτημα αὐτὸ νὰ ἀποδώσῃ, ὥστε καὶ ἡ Βασιλικὴ Οἰκογένεια νὰ ἔχῃ πόρους καὶ ἡ Πριγκήπισσα νὰ προικοδοτηθῇ, καὶ νὰ μὴ γινώμεθα καὶ ἡμεῖς τώρα κακοὶ χωρὶς νὰ τὸ θέλωμεν. Θὰ ἔπρεπε, ὅλα αὐτά, ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ προβλέψῃ. Ἀντὶ τούτου εἰσήγαγε τὸ παρὸν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου συνιστᾶται προὶξ 9 ἑκατομ. δραχμῶν εἰς τὴν Πριγκήπισσαν καὶ τὸ ὁποῖον νομοσχέδιον ἐγώ, δὲν δύναμαι νὰ τὸ ψηφίσω.

§295Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσα εἶχε νὰ εἴπῃ ἡ παράταξίς μας ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου τὰ εἶπε, καὶ μεθ’ ὅσα ἀνέπτυξαν οἱ ἄλλοι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου καθιεροῦται ἀπαραδέκτως προὶξ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν γάμων τῆς Πριγκηπίσσης Σοφίας μὲ τὸν Διάδοχον τοῦ ἀπαισίου καθεστῶτος τοῦ Φράνκο εἶναι ἀπαράδεκτον δι’ ἡμᾶς. Ἐπικειμένης τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, δηλοῦμεν, ὅτι δὲν θὰ μετάσχωμεν ταύτης ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ νὰ διαδηλώσωμεν τὴν πλήρη ἀντίθεσίν μας πρὸς αὐτὸ καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ νὰ ἀφήσωμεν τὴν ὅλην εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Κυβερνητικὴν πλειοψηφίαν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Κ. Γ. Ροδόπουλος).

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ἐγγεγραμμένων, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ἀναγινώσκω δήλωσιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀχαΐας κ. Φ. Ζαΐμη ἔχουσα οὕτω:

«ΔΗΛΩΣΙΣ

Τοῦ βουλευτοῦ Ἀχαΐας Φωκ. Ζαΐμη. Τὸ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς συζητούμενον θέμα περὶ παροχῆς χρηματικοῦ ποσοῦ εἰς τὴν Βασιλόπαιδα Σοφίαν ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν γάμων της, ἔτυχεν ἀναμφισβητήτως οὐχὶ τῆς πρεπούσης μεταχειρίσεως καὶ τοῦ ἐνδεδειγμένου καὶ ὀρθοῦ χειρισμοῦ τόσον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν εἶναι, δυστυχῶς, τὸ μόνον θέμα. Ἐὰν ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας ἐξακολουθήσῃ γενικώτερον οὕτω πολιτευόμενος ἔναντι θεμάτων ἄκρως λεπτοῦ περιεχομένου, ἁπτομένου βασικῶν θεσμῶν τοῦ πολιτεύματος ὡς καὶ σοβαρῶν συμφερόντων τῆς χώρας, θὰ θρηνήσωμεν ὁμοῦ πάντες τάχιον ἢ βράδιον καὶ τοὺς δημοκρατικούς μας θεσμοὺς καὶ ζωτικὰ ἐξωτερικὰ καὶ ἐσωτερικὰ συμφέροντα τῆς Πατρίδος μας. Ἐπιβάλλεται εἰς ὅλους μας μείζων σύνεσις καὶ ηὐξημένον αἴσθημα εὐθύνης. Ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, συγκεκριμένως, παρέχω τὴν ψῆφόν μου, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἡ παροχὴ ἀποτελεῖ γαμήλιον δῶρον.

ΦΩΚ. ΖΑΪΜΗΣ»

Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ δέχεται κατ’ ἀρχὴν τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου;

§297ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ κατ’ ἄρθρον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν;

§299ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ προικὸς τῆς Βασιλόπαιδος Σοφίας». Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§301ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 1.30′ π.μ.)