1962.01.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 14η

Κυριακὴ 21 Ἰανουαρίου 1962

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.55 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Περρωτῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 12 τῆς 19ης Ἰανουαρίου 1962 καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 13 τῆς 20ῆς Ἰανουαρίου 1962 συνεδριάσεων.

§2Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Γ. ΜΠΑΚΑΤΣΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε......

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχουν φραστικαὶ διορθώσεις θὰ γίνουν.

§5Γ. ΜΠΑΚΑΤΣΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχει σημασίαν τὸ πρᾶγμα. Ὅταν ὡμίλουν, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Παρασκευῆς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ διέκοψε, εἰπών μοι: Ἐβγάλατε βιβλιάρια κ. Μπακατσέλο; Ὄχι, ἀπήντησα. Μοῦ εἶπεν ἐβγάλατε 300 μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Τσίρου. Τοῦ εἶπον: Νὰ μοῦ τὴν ἐπιδείξητε. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη. Δὲν τὴν ἐπέδειξε. Αὐτὸ δὲν ἐγράφη εἰς τὰ πρακτικά.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ γραφῇ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Μπακατσέλος, εἰς τὰ σημερινὰ πρακτικά. Δὲν ἔχομεν λόγον νὰ μὴ γράφεται ὅ,τι λέγεται.

§7Γ. ΜΠΑΚΑΤΣΕΛΟΣ. Διότι εἶναι ψευδέστατον, ὅτι ἐβγάλαμεν βιβλιάρια.

§8Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν ἀποδείξεις, ὅτι ὁμαδικῶς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἐξέδωκε βιβλιάρια.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γίνεται συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ, κ. Ὑπουργέ.

§10Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς ἐπανειλημμένως ἐγένετο χρῆσις τῶν δύο ἐγγράφων τοῦ κ. Εἰσαγγελέως. Παρακαλῶ τοὺς χρησιμοποίησαντας νὰ τὰ καταθέσουν, διότι θέλομεν νὰ λάβωμεν γνῶσιν πλήρη καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ κάμωμεν χρῆσιν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βασιλᾶτο, ὁμιλοῦμεν ἐπὶ τῶν πρακτικῶν. Ἐπικυροῦνται ταῦτα;

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§13Γ. ΜΠΑΚΑΤΣΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι ὑπάρχουν ἀποδείξεις. Νὰ τὸ ἀποδείξῃ.

§14Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχουν φωτοτυπημένες ἀποδείξεις.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπακατσέλο, εἴδατε τὶ ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν συζητοῦμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἔχομεν καιρό. Συζήτησις γίνεται καὶ αὔριον τὸ βράδυ καὶ ἔχομεν καιρὸν νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἐξ ἄλλου τὴν Τρίτην θὰ ἀρχίσωμεν πάλιν. Ἐπικυροῦντα τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων 2)19.1.62 καὶ 13)20.1.1962. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ζαρντινίδης ζητεῖ 10ήμερον ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προτάσεων ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. Σ. Μαρκεζίνης, Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§18Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κατὰ τὴν προγραμματικὴν ἐμφάνισιν τῆς Κυβερνήσεως, κ. βουλευταί, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκθέσω, ἀρκετὰ ἐκτενῶς, τὰς ἀπόψεις τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, ὡς πρὸς τὴν ἀκολουθηθεῖσαν ὑπ’ αὐτῶν τακτικήν, πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς δημιουργηθείσης, μετὰ τὰς ἐκλογάς, καταστάσεως. Ἐπεσήμανα τότε, ὅτι κατὰ τὴν κρίσιν τῶν Προοδευτικῶν, ἡ ἀνωμαλία τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν ὡδήγησεν εἰς τὴν αὐτοδύναμον πλειοψηφίαν τῆς κυβερνώσης παρατάξεως εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὅπερ κατ’ ἐμὲ τὸ σημαῖνον, καὶ ἐπεφυλάχθην, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις, βουλευταὶ τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, νὰ ἀνακοινώσουν καὶ αὐτοί, τὰ ὅσα ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἐγνώριζον, ἐν προκειμένῳ, στοιχεῖα, ὅπως καὶ θὰ τὸ πράξουν ἀκολουθοῦντες ἐμὲ εἰς τὸ βῆμα, ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρά των. Ἐπίσης μὲ μόνην τότε τὴν διάθεσιν, ὅτι ὑπῆρξε σκέψις νὰ ὑποβληθῇ ἡ πρότασις παραπομπῆς εἰς εἰδικὸν δικαστήριον τοῦ κ. Δόβα καί τινων ἐκ τῶν Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεώς του, ἔσπευσα νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου, ὅτι ἀντιτιθέμεθα εἰς τοιαύτην πρότασιν, ὅτι οἱ Προοδευτικοὶ θὰ τὴν καταψηφίσουν καὶ ἐξήγησα συντόμως ἐν συνεχείᾳ καὶ τοὺς λόγους, διατὶ θὰ τὸ πράξωμεν. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων ἐξηγεῖται, διατὶ δὲν ἐζήτησα νὰ λάβω τὸν λόγον ἐνωρίτερον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτικοῦ θέματος. Ἦτο ἄλλως τε λογικὸν νὰ ἀναμείνω νὰ ἴδω ποίαν πορείαν θὰ ἠκολούθουν οἱ σχόντες τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ὑποβολῆς προτάσεως ἐμπιστοσύνης. Διότι ἦτο φανερόν, ὅτι ἡ πρότασις ὑπεβλήθη διὰ διαδικαστικοὺς λόγους, ἵνα, διὰ ταύτης, ἐπιτευχθῇ ταχύτερον καὶ εἰς τὴν μεγαλυτέραν δυνατὴν ἔκτασιν συζήτησις ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς ἀνωμαλίας τῶν ἐκλογῶν. Ἐπὶ πλέον ἡ ἀναμονὴ αὐτὴ θὰ ἐπέτρεπεν, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἐγώ, διὰ τῶν ὅσων ἐπρόκειτο νὰ εἴπω, οὐδὲν πρόσκομμα θὰ ἐδημιούργουν εἰς τὴν τακτικὴν τῆς ὑπολοίπου Ἀντιπολιτεύσεως, παρακολουθῶν τὴν συζήτησιν, ἐπεφυλασσόμην νὰ ἴδω τὶ θὰ ἀφεώρα τοὺς Προοδευτικούς, ἵνα ἐπεκτείνω, ἐνδεχομένως, περισσότερον τινὰ ἐξ ὅσων εἶπον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Δεκεμβρίου. Τοιαύτη, ὅμως, ἀνάγκη δὲν προέκυψε, διότι ὡς πρὸς μὲν τὸ εἰδικὸν δικαστήριον, παρεμπιπτόντως, μόνον ἐγένετο μέχρι σήμερον συζήτησις. Ἴσως θὰ γίνῃ αὐτὴ ἐκτενεστέρα κατ’ ἄλλην συνεδρίασιν, ἀφορῶσαν ἀποκλειστικῶς τὴν πρότασιν περὶ παραπομπῆς εἰς εἰδικὸν δικαστήριον. Τοῦτο ἔχει σημασίαν, διότι, βεβαίως, τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθοῦν πολλὰ ἀκόμη πράγματα, δι’ ὡρισμένας ἀντινομίας, ἀντιφάσεις ἢ ἄλλα προβλήματα ποὺ ἀνακύπτουν μὲ τὴν ὑποβολὴν αὐτῆς τῆς προτάσεως παραπομπῆς εἰς εἰδικὸν δικαστήριον. Ὅλως παρεμπιπτόντως, μόνον καὶ πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ κύριον θέμα τοῦ σημερινοῦ μου λόγου, θέλω νὰ προσθέσω ἀκόμη ὀλίγα τινὰ ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὅσων ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α. εἶπεν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δύναμιν τῆς πραγματικότητος, τὴν νομιμότητα, τὰ καθεστῶτα, τὸ δίκαιον καὶ τὸν σφετερισμὸν ψήφων. Εἶναι, βεβαίως, ἐλεύθερος πᾶς τις, νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην του καὶ ἐγὼ τοὐλάχιστον, σέβομαι οἱουδήποτε τὴν γνώμην, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν πρέπει καὶ οἱ ἄλλοι νὰ σέβωνται καὶ νὰ προσέχουν πῶς χαρακτηρίζουν οἱανδήποτε ἄποψιν. Διότι ἐγώ, κ. βουλευταί, ὑποστηρίζων, ὅσα ὑπεστήριξα περὶ τῆς δυνάμεως τῆς πραγματικότητος καὶ περὶ τὸ ὅτι ἡ παράνομος προέλευσις δὲν διαδραματίζει ρόλον εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς νομιμότητος εἰς τὸ δημόσιον δίκαιον —δὲν λέγω τὸ ἰδιωτικὸν— δὲν ἐκόμιζον γλαῦκα εἰς Ἀθήνας, οὔτε ἐκήρυσσον ἰδικάς μου ἰδέας. Ἡ ἰδική μου ταπεινότης δὲν εἶχε τοιαύτην φιλοδοξίαν. Ἁπλῶς μετέφερον γνωστὰς διδασκαλίας ἄλλων, ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σκέπτονται κατὰ τὸν τρόπον τοῦ νομικοῦ θετικισμοῦ. Καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἄλλους ἠμπορεῖ νὰ ἀνεύρετε διδασκάλους ἢ ἐνθέρμους ὀπαδοὺς ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἀκόμη τῶν σοφιστῶν. Ἐπικαλοῦμαι προχείρως τὸν Θρασύμαχον, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι δίκαιον εἶναι τὸ τοῦ κρείτονος συμφέρον, ἢ τὸ τῆς καθεστηκυίας ἀρχῆς συμφέρον, δηλαδή, ἐκείνης ποὺ ἐκπροσωπεῖ τὴν δύναμιν, ὅπερ σημαίνει τὴν πραγματικότητα. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἀνατρέχω τόσον μακράν, ἔρχομαι εἰς τὴν ἔναρξιν τῶν νεωτέρων χρόνων καὶ σᾶς ἀναφέρω τὰς διδασκαλίας τοῦ Μακιαβέλλι, Μπωνταὶν ἢ τοῦ Χὸμπς καὶ ἂν σᾶς ἐνοχλοῦν αὐτά, ὡς ὑπερμέτρως μοναρχικὰ ἢ ἂς εἴπωμεν, ὑποστηρίζοντας ἀπόψεις παρεξηγησίμους, ἀπὸ τοὺς μὴ γνωρίζοντας καλῶς τὴν πολιτικὴν ἐπιστήμην, ἠμπορῶ νὰ ἔλθω εἰς τοὺς νεωτέρους χρόνους, διὰ νὰ φθάσω ἀκόμη εἰς τὸν Μὰρξ καὶ τὸν Ἔγκελς, εἰς τὸν Γέριγκ, τὸν Λάμπαν καὶ τὸν Καρὲ ντὲ Μαλμπέργκ, τέλος δὲ μέχρι τῶν ἰδικῶν μας, τοῦ Νικολάου Σαριπόλου καὶ τοῦ Ἀλεξάνδρου Σβώλου καὶ δὲν ἀντέχω εἰς τὸν πειρασμὸν πρὶν τερματίσω αὐτὴν τὴν μικρὰν παρέμβασιν, νὰ σᾶς ἀναγνώσω δύο ἐνδιαφέροντα μικρὰ κείμενα. «...... (ἀναγινώσκει) ......». «Πᾶσα δ’ ἐπανάστασις ἀποτυχοῦσα μὲν καὶ καταπνιγεῖσα ἀποτελεῖ παρανομίαν, ἐπιτυχοῦσα δὲ καὶ θριαμβεύουσα καὶ δὴ τῇ κοινῇ συμπράξει ὅλων τῶν συνταγματικῶν καὶ πολιτικῶν παραγόντων, δημιουργεῖ δίκαιον». Καὶ περαιτέρω ἐπιλέγει ὁ ἀείμνηστος Ν. Ν. Σαρίπολος. «Οὕτως ὀφείλει νὰ κρίνῃ τὰ πράγματα ἡ ἐπιστήμη τοῦ δημοσίου δικαίου, ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ μεταβληθῇ εἰς νεκρὰν σχολαστικότητα, μηδεμίαν πρὸς τὴν πραγματικότητα ἔχουσαν σχέσιν. Ἡ ἐπιστήμη τοῦ δημοσίου δικαίου, ἰδίως, ὀφείλει νὰ μὴ παραγνωρίζῃ τὴν πραγματικότητα, τὴν πραγματικὴν ἐξέλιξιν τοῦ δημοσίου δικαίου, ἥτις γίνεται πολλάκις δι’ ἐπαναστατικῶν «παρανόμων πράξεων». «Ἡ νομιμοποίησις ἢ τὸ «νόμιμον τῆς καταγωγῆς» δὲν εἶναι γνώρισμα ἢ στοιχεῖον τῆς κρατικῆς ἐξουσίας. Ἐν περιπτώσει τοὐτέστι μεταβολῆς, ἡ ἐπιβληθεῖσα θέλησις, ὄχι μόνον δὲν παύει νὰ εἶναι κρατικὴ ἐξουσία, ἕνεκα τοῦ μὴ συμφώνου πρὸς τὸ προϊσχῦσαν Δίκαιον τρόπον τῆς ἀναδείξεως αὐτῆς, ἀλλ’ ἀντιθέτως, καθίσταται καὶ «νόμιμος» ἐκ τῶν ὑστέρων, ἐφ’ ὅσον πράγματι, φέρει τὰ γνωρίσματα τῆς κρατικῆς ἐξουσίας, ἢ ὅπως λέγωμεν συνήθως, ἐφ’ ὅσον ἐπεκράτησεν ἀναμφισβητήτως. Ἡ νέα θέλησις διαρρήξασα τὸ παλαιόν, δημιουργεῖ νέον Δίκαιον, καὶ ἀπὸ «παρανόμου» καθίσταται «νόμιμος». «Αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι ὑπὸ νομικὴν ἄποψιν ἀναγνωρίζεται «δικαίωμα πρὸς ἐπανάστασιν», ἀλλὰ μόνον, ὅτι ἡ κατισχύσασα ἐπανάστασις δημιουργεῖ Δίκαιον εἰδικώτερον δέ, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἡ πρὸς τὸ ἰσχῦσαν Δίκαιον ἀντίθεσις τῆς ἀναχθείσης εἰς κρατικὴν ἐξουσίαν θελήσεως ἐκλείπει διὰ τῆς καταλύσεως τοῦ Δικαίου, ἀφ’ ἑτέρου δέ, ὅτι αἱ πράξεις ἐπαναστάσεως, δι’ ὧν μετεβλήθη τὸ Δίκαιον ἢ ἐδημιουργήθησαν ἐν γένει νέαι νομικαὶ καταστάσεις, προσκτῶνται τὸ νομικὸν κῦρος ἐκ μόνης τῆς κατισχύσεως τῆς νέας κρατικῆς ἐξουσίας». Καὶ διευκρινίζει περαιτέρω ἀκόμη περισσότερον ὁ ἀείμνηστος Α. Σβῶλος: «Ὑπεστηρίχθη κατὰ καιρούς, ὅτι ἐν περιπτώσει μεταβολῆς, τότε μόνον εἶναι νόμιμοι αἱ πράξεις τῆς κρατικῆς ἐξουσίας, ὅταν αὕτη κατάγεται ἐκ τοῦ ἰσχύοντος Δικαίου καὶ ὅτι, ἑπομένως, ὁ κατόπιν ἐπαναστάσεως ἀσκῶν τὴν ἐξουσίαν, δὲν ἔχει πρὸς τοῦτο «δικαίωμα», ἀλλ’ εἶναι παράνομος ἐξουσιαστής. Ἀλλ’ ἡ θεωρία αὕτη, χρησιμοποιουμένη κυρίως διὰ τὴν διεκδίκησιν τῶν δικαιωμάτων ἐκθρονισθέντων Μοναρχῶν ἢ διὰ τὴν ἀνάκτησιν ἐν γένει τῆς καταλυθείσης νομικῆς θέσεως τῶν προσώπων, οὔτε ὑπὸ τῆς κρατούσης εἰς τὴν ἐπιστήμην διδασκαλίας ἀναγνωρίζεται, οὔτε καὶ ὑπὸ τῶν δικαστηρίων ἔγινε δεκτή. Τοὐναντίον, κατὰ τὴν ἄρχουσαν διδασκαλίαν «ἡ ἱκανότης πρὸς ἄσκησιν τῆς κρατικῆς ἐξουσίας δὲν προσδιορίζεται ὑπὸ τῆς νομιμότητος τῆς κτήσεως, ἀλλὰ μόνον ὑπὸ τῆς πραγματικότητος τῆς κατοχῆς αὐτῆς, «μὴ ὑπαρχούσης ἄλλης ἀρχῆς ἢ ἐξουσίας, ἱκανῆς νὰ ἀνατρέψῃ νομικῶς αὐτήν. Οὕτω ἀναγνωρίζεται γενικώτερον, ἀπὸ τῆς διδασκαλίας ἤδη τοῦ BLUNTSCHLI, ἡ «κανονιστικὴ δύναμις τοῦ πραγματικοῦ γεγονότος», ἡ δικαιοπαραγωγικὴ τοὐτέστι σημασία τῆς ἐπαναστάσεως ἢ τῆς ρήξεως τοῦ Δικαίου, ὡς ἀνάγκη τῆς ἐξελισσομένης ζωῆς, ὑπερισχύουσα τῆς συντηρήσεως τῶν καταλυομένων μορφῶν αὐτῆς. Εἰς τὴν δικαιοπαραγωγικὴν αὐτὴν δύναμιν τῆς βιαίας μεταλλαγῆς δύναται, ὡς κοινωνιολογικὴ βάσις, νὰ χρησιμεύῃ ἡ τεκμαιρομένη ἐκ τῆς ἐπικρατήσεως συγκατάθεσις τοῦ λαοῦ ἢ ὡρισμένης τάξεως αὐτοῦ, ἐχρησιμοποιήθη δὲ παρ’ ἡμῖν, ὅπως θὰ ἴδωμεν, καὶ αὐτὴ ἡ ἰδέα τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας». «Χαρακτηριστικὰ παραδείγματα τῆς ἐπικρατήσεως τῆς ἀνωτέρω ἀρχῆς ἔχομεν καὶ ἐκ τῆς γερμανικῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1918 καὶ ἐκ τῶν παρ’ ἡμῖν βιαίων μεταλλαγῶν. Οὕτω ἡ νομολογία τῶν γερμανικῶν δικαστηρίων, εὑρεθεῖσα πρὸ πράξεων προερχομένων ἐξ ἀγνώστων κατὰ τὸ τέως κρατοῦν Δίκαιον ὀργάνων, ἀνεγνώρισεν αὐτὰς μὲ τὴν σκέψιν, ὅτι «τὸ παράνομον τῆς θεμελιώσεως τῆς νέας κρατικῆς ἐξουσίας δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, καθ’ ὅσον ἡ νομιμότης τῆς ἱδρύσεως, δὲν ἀποτελεῖ οὐσιῶδες γνώρισμα τῆς κρατικῆς ἐξουσίας» καὶ ὅτι «τὸ κράτος δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄνευ κρατικῆς ἐξουσίας, παραμερισθείσης ἄρα τῆς παλαιᾶς ἐξουσίας, τὴν θέσιν της καταλαμβάνει ἡ ὑποκαταστήσασα αὐτὴν νέα.........». Καὶ ἀκολουθοῦν αἱ παραπομπαὶ εἰς κείμενα ἀποφάσεων τοῦ REICHGERICHT καὶ τοῦ ἡμετέρου Ἀρείου Πάγου. Ὅσον καὶ ἂν ἦτο ὀλίγον κουραστικὴ ἡ παραπομπὴ αὐτή, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς νὰ κάμωμεν ἀκαδημαϊκὴν ἀνάπτυξιν, τὴν ἔκρινα χρήσιμον, διότι δύναται κανεὶς νὰ διαφωνῇ μὲ τὴν αʹ ἢ τὴν βʹ τακτικήν, ἀλλὰ πρέπει νὰ προσέχῃ τὸν χαρακτηρισμόν της. Διότι μοῦ εἶπον: Παράδοξος θεωρία. Ἰδική μου εἶναι ἡ θεωρία; Ὄχι! Ἁπλῶς εἶμαι ὀπαδὸς τῶν θεωριῶν αὐτῶν. Ἠμπορεῖ νὰ ἀντιπαρατάξητε ἄλλην θεωρίαν, δὲν τὸ ἀρνοῦμαι, ἀλλὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ὑπεστήριζα καὶ ὑποστηρίζω, οὔτε πρωτότυπα εἶναι, οὐδὲ ἀνεδαφικά. Τὰ ἀποτελέσματα θὰ τὰ κρίνουν ἂν ἦσαν χρήσιμα ἢ ὄχι. Ἐτονίσθη ἀκόμη καὶ ἡ ἀξία τοῦ σφετερισμοῦ τῶν ψήφων. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀπαντήσω, ὄχι μὲ τὴν ἰδίαν σοβαρότητα, ἀλλὰ μὲ κάποιαν ἐλαφρότητα. Ἡμεῖς, οἱ Προοδευτικοὶ ἔχομεν συνηθίσει, κ. συνάδελφοι, νὰ βλέπωμεν νὰ σφετερίζωνται τὰς ψήφους μας. Εἴτε τοῦτο γίνεται παρανόμως, εἴτε νομίμως, δι’ ἡμᾶς εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό. Δὲν λησμονοῦμεν, δηλαδή, ὅτι τὸ 1958, βάσει τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ἡμῶν καὶ τῶν Ἀγροτικῶν καὶ τῆς Ε.Π.Ε.Κ. καὶ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ὅλων τῶν ἐθνικῶν μικρῶν Κομμάτων, ἀφῃρέθησαν αἱ ψῆφοι νομοτύπως. Εἶναι ἡ μέθοδος τῆς νομίμου ψηφοκλοπῆς. Δι’ ἡμᾶς πάντως ψηφοκλοπὴ εἶναι ἐν προκειμένῳ. Εἶναι κλοπὴ ψήφων μας. Δι’ αὐτό, δὲν ἀποδίδομεν ἰδιαιτέραν σημασίαν, ἀλλὰ ἀγωνιζόμεθα νὰ δημιουργήσωμεν τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας, ὥστε παρ’ οἱαδήποτε τυχὸν τοιαῦτα μέτρα, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κατισχύσωμεν. Μετὰ τὴν παρένθεσιν αὐτήν, κ. βουλευταί, εἰσέρχομαι εἰς τὸ κύριον θέμα τῆς ὁμιλίας μου. Τὸ ὅτι οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν μομφῆς, περιώρισαν καὶ τὸ περιεχόμενόν των καὶ τὴν συζήτησιν, εἰς τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα ἤθελον —δικαίωμά των— οὐδένα δεσμεύει νὰ ἐντοπίσῃ τὴν συζήτησιν εἰς τὰ πλαίσια ἐκεῖνα. Τοὐναντίον μάλιστα, ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ἡ συζήτησις τοῦ ζητήματος δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ παρεμπιπτόντως, παρὰ κυρίως, διὰ τὸ πολιτικὸν θέμα καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἅπαξ γενομένη, δὲν παρέχει μόνον δυνατότητας, ἀλλὰ δημιουργεῖ καὶ καθήκοντα νὰ θιγοῦν θέματα, τὰ ὁποῖα, πράγματι, συγκινοῦν τὴν κοινὴν γνώμην, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπεται ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτωρ νὰ τὰ ἀγνοῇ. Διότι, ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι τεραστίας σημασίας, τὸ ζήτημα τῆς νομίμου διενεργείας τῶν ἐκλογῶν, εἶναι δὲ πράγματι, τεράστιον, διὰ τοὺς γνησίως Δημοκρατικῶς σκεπτομένους, διότι εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ Δημοκρατία προϋποθέτει τὴν γνησιότητα τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν, ἡ Δημοκρατία, δηλαδή, τοῦ Δυτικοῦ Τύπου, διὰ νὰ μὴ παρεξηγούμεθα, διότι τοῦ Ἀνατολικοῦ Τύπου, δὲν ἀποδίδει μεγάλην σημασίαν εἰς τὴν διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν, ὅπως καὶ εἰς τὴν ἀρχαιότητα, ὁπότε τὸ θέμα τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν ἦτο ἐντελῶς δευτερεῦον, ὅσην, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἂν ὤφειλε κανεὶς νὰ ἀποδείξῃ σημασίαν εἰς τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν ὑπάρχουν καὶ ἄλλα θέματα, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν ἢ πρέπει νὰ προκαλοῦν τὴν συγκίνησιν τῆς κοινῆς γνώμης καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων, ἀφ’ ἧς μάλιστα ὑπάρχει συζήτησις γενικῶν πολιτικῶν θεμάτων, θὰ ἦτο παράλειψις νὰ λάβῃ κανεὶς μέρος εἰς αὐτὴν καὶ ἐν τούτοις νὰ ἀποφύγῃ νὰ ἐκφράσῃ τὰς ἀπόψεις του ἢ τὰς ἀνησυχίας του. Δηλαδή, τὰ ὅσα πρόκειται νὰ εἴπω τώρα, δὲν τὰ λέγω μόνον διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ψῆφον μου, ὡς Κόμματος Ἀντιπολιτεύσεως, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς ψηφοφορίας. Καὶ τοῦτο, ἴσως, θὰ ἦτο κἄτι τὸ περιττόν. Διότι, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Δεκεμβρίου, μόλις πρὸς ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μηνός, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μου, διατὶ εἶμαι ἀντιπολιτευόμενος, παραμένω ἀντιπολιτευόμενος καὶ καταψηφίζω τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ τὸ σημαντικὸν εἶναι, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης τῆς συζητήσεως μέχρι σήμερον, εἰς τὸ βραχὺ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα, ἐμεσολάβησαν, πράγματι, νέα θέματα προκαλοῦντα τὸ γενικὸν ἐνδιαφέρον καὶ ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ νομίζω, καὶ ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ. Εἰς αὐτά, ἀκριβῶς, τὰ θέματα θὰ εἰσέλθω τώρα καὶ κατὰ πρῶτον λόγον θὰ θίξω τὰ ἀφορῶντα τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα. Εἶναι δύσκολον, κ. βουλευταί, νὰ μὴ συμφωνήσητε μαζί μου, ὅτι μὲ ἀγωνία παρακολουθεῖ τὸ Πανελλήνιον τὸν τελευταῖον καιρὸν τὸ εἰς τὴν μεγάλην ὀξύτητα δημιουργηθὲν καὶ ἐμφανισθὲν πρόβλημα τοῦ Αἰγυπτιώτου Ἑλληνισμοῦ. Καὶ εἶναι δύσκολον νὰ μὴ συμφωνήσητε μαζί μου, ὅτι μέγα εἶναι τὸ «κατηγορῶ» ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία μακαρίως ἀντεμετώπισε τὸ θέμα καὶ μέχρις ἀκόμη τῆς ὑστάτης ὥρας μακαρίως τὸ ἔβλεπε. Διότι καὶ ὅσοι δὲν παρέστησαν ἀκόμη εἰς τὰς συνεδριάσεις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, θὰ τὰς ἀνέγνωσαν καὶ θὰ ἐνθυμοῦνται, ἀλλὰ ἂς ἐπαναλάβω τὸ κείμενον. Ἀναφερόμενος, δηλαδή, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ θέμα τοῦ Αἰγυπτιώτου Ἑλληνισμοῦ, ἔλεγε: «Δὲν δύναμαι νὰ ἀποκρύψω τὴν ἀνησυχίαν, ἡ ὁποία συνέχει τοὺς Ἕλληνας τοὺς διαβιοῦντας ἐν τῇ Ἡνωμένῃ Ἀραβικῇ Δημοκρατίᾳ, ἐν ὄψει ὡρισμένων μέτρων, ἅτινα καθιστοῦν ἐπισφαλῆ τὴν ἐκεῖ θέσιν των. Ἔναντι τῆς ἀνησυχίας αὐτῆς, τὴν ὁποίαν εἶναι φυσικὸν νὰ συμμερίζεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις προσβλέπει μὲ ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς φίλης Χώρας, ἡ ὁποία κατ’ ἐπανάληψιν διεκήρυξε τὴν ἐκτίμησίν της διὰ τὴν Ἑλληνικὴν παροικίαν». Ὅταν τὰ ἤκουσα αὐτὰ τὸν Δεκέμβριον, ἀπήντησα μετ’ ὀλίγον, ὅτι θὰ προτιμούσαμεν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὀλιγωτέραν ἐκτίμησιν καὶ ὀλιγωτέρας διώξεις. Καὶ δὲν παρῆλθον ὀλίγαι ἡμέραι καὶ ἐπαλήθευσα καθ’ ὅλα. Διότι, ὄχι μόνον αὐτὴ ἡ ἐκτίμησις δὲν μετουσιώθη εἰς πραγματικὸν καλὸν ἔργον διὰ τὸν Αἰγυπτιώτην Ἑλληνισμόν, ὁ ὁποῖος τοὐλάχιστον, ἀνέμενε νὰ ἀρχίσῃ νὰ βλέπῃ καλλιτέρας ἡμέρας, ἀλλὰ τοὐναντίον, ἀπεκορυφώθη ἡ δυστυχία καὶ σήμερον τὸ Ἔθνος ἀντιμετωπίζει ἐκκριζωνόμενον Ἑλληνισμὸν μὲ μακρὰν παράδοσιν, περιουσίας καταστρεφομένας καὶ προσφυγικὸν πρόβλημα μικρὸν ἢ μεγάλον, πάντως σημαντικόν, ἐνῷ θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις, ἂν ὄχι νὰ τὸ ἐμποδίσῃ, πάντως στοιχειώδη πρόνοιαν ἐπιδεικνύουσα ἐγκαίρως, νὰ τοῦ περιορίσῃ κατὰ πάντα τὴν ἔκτασιν. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐπανειλημμένως εἰς τὴν ἐξωτερικήν της πολιτικήν, ἐπηρεάσθη ἀπὸ τὴν μέριμναν περὶ τῆς καλλιτέρας ἀντιμετωπίσεως τῶν ζητημάτων τῶν παροικιῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐνθυμοῦμαι, λ.χ., προκειμένου διὰ τὴν Κύπρον, μὲ τὴν Τουρκίαν καὶ τοὺς ἐκεῖ Ἕλληνας. Καὶ ὀρθῶς. Εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον, ὅτι μία ἀπὸ τὰς σημαντικὰς φάσεις τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ στάσις της, δηλαδή, κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς μεγάλης συγκρούσεως τοῦ Σουέζ, τὸ 1956, ἐπηρεάζετο καὶ ἀπὸ τὴν τύχην τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνισμοῦ. Δέν εἶναι, ὅμως, εὔλογον νὰ σκέπτεται κανείς, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καθ’ ἣν οἱ Ἕλληνες προσέφερον εἰς τὸν Νάσερ ἀνεκτιμήτους πράγματι ὑπηρεσίας —δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἀναγνώσητε τὰς ἐφημερίδας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης— ἀντὶ νὰ ἀρκῆται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς τόσας φιλοφρονήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ Νάσερ, ἦτο καλλίτερον νὰ ἐπιτύχῃ, ἀντὶ φιλοφρονήσεων, ἀνταλλάγματα. Κανεὶς δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ τὴν κατηγορήσῃ, ἐὰν ἠδύνατο νὰ μᾶς ἀποδείξῃ ἔστω καὶ τώρα, ὅτι ἔλαβεν ἐγκαίρως ὅλα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, ὥστε ἡ μέλλουσα νὰ ἐπέλθῃ συμφορὰ (ἀφ’ ἧς ἐκερδήθη μιὰ μικροῦ διαστήματος ἀναβολή), θὰ ἐπήρχετο εἰς πολὺ περιωρισμένα ὅρια. Τοῦτο πῶς; Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σωθοῦν περιουσίαι καὶ ἐνδεχομένως, ἄνθρωποι, νὰ διοχετευθοῦν βάσει προγραμματισμοῦ, ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἡ σημερινὴ καταστροφή.

§19Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ παρεκάλουν νὰ προσδιορίσητε τὰς παραλείψεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου νὰ ἀποτρέψῃ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐπηκολούθησαν. Ἐτονίσατε καὶ σεῖς, ὅτι ἀπὸ τὸ 1956 ὅταν ἐξεδηλώθη ἡ κρίσις τοῦ Σουέζ, ἡ πολιτικὴ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῆς Αἰγύπτου ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε νὰ δημιουργῇ τὰς προϋποθέσεις τῆς προστασίας τῆς Ἑλληνικῆς παροικίας. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξετε, ὅτι ἦτο δυνατὸν τότε νὰ παράσχωμεν τὴν συμπαράστασίν μας, ζητοῦντες ἀνταλλάγματα. Διὰ τῆς πολιτικῆς σας δημιουργεῖτε ἑκάστοτε τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας, αἵτινες σᾶς ἐπιτρέπουν νὰ ἀναμένητε τὴν ἐπιβαλλομένην ἀνταπόκρισιν. Πάντως, θὰ παρεκάλουν νὰ προσδιορίσητε παραλείψεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἀποτρέψῃ αὐτὰς τὰς ἐξελίξεις.

§20Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Σᾶς εἶμαι ἰδιαιτέρως εὐγνώμων διὰ τὴν διακοπήν. Διότι, μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι καθῆκον τοῦ οἱουδήποτε Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ ἐπισημάνῃ τὴν α ἢ β πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐκάματε, ἀλλὰ νὰ ἐπισημάνῃ καὶ τὸ ἐπελθὸν ἀποτέλεσμα. Γνωρίζω, ὅτι τὸ 1956 ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις προσέφερεν ἀνεκτίμητον ὑπηρεσίαν εἰς τὸν Νάσερ. Εἶναι κατανοητόν, ὅτι ἠμπορεῖ τότε νὰ μὴ συνέβη τοῦτο ἐπὶ ἀνταλλάγμασιν. Ἀλλὰ ἔκτοτε παρῆλθον πέντε καὶ πλέον ἔτη. Ἐπανειλημμένως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶχε μεταβῆ ὁ ἴδιος ἐκεῖ, ἤρχετο ἐδῶ πάντοτε αἰσιόδοξος, ἀλλὰ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκεῖ συνομιλιῶν του ἦτο διαφορετικὸν ἀπὸ τὴν αἰσιοδοξίαν, τὴν ὁποίαν εἶχε δημιουργήσει ἐδῶ. Κατεβλήθη κἄθε προσπάθεια, (τοῦτο οὐδέποτε τὸ ἠρνήθην ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὄχι μόνον εἰς ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ εἰς οὐδένα καὶ εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν) καὶ ἐπεδείχθη ἐνδιαφέρον διὰ νὰ γίνῃ διὰ τὸν τόπον τὸ καλλίτερον. Ἀλλὰ τὰ πράγματα δὲν κρίνονται ἀπὸ τὰς προθέσεις, ἀλλὰ ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν διαφόρων ἐνεργειῶν. Καὶ ὁ Μεφιστοφελὴς παραπονεῖται εἰς τὸν Φάουστ, ὅτι εἶχε μὲν καλὰς προθέσεις, ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο κακόν. Καὶ ἐδῶ ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρ’ ὅλας τὰς καλάς της προθέσεις, δὲν ἀπεδείχθη ἱκανὴ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἐξ οὐρανοῦ ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως παρουσιασθεῖσαν περίπτωσιν τῆς κρίσεως τοῦ 1956, κατὰ τὴν ὁποίαν προέβη εἰς τόσον ἐθνοφελῆ χειρονομίαν διὰ τὸν Νάσερ. Ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ τὶ θὰ ἀνέμενε τελικῶς ἀπὸ τὸ καθεστὼς τοῦ Νάσερ καὶ κυρίως θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι βεβαία, ὅτι εἰς ὃ σημεῖον ἐξηλίχθησαν τὰ πράγματα, ποῦ θὰ ἐβάδιζαν καὶ ἔπρεπεν ἐγκαίρως νὰ εἶχε λάβει τὰ δέοντα μέτρα, ὥστε νὰ περιορίσῃ τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ ἐν Αἰγύπτῳ Ἕλληνες, δεικνύουσα οὕτω μεγαλυτέραν ἱκανότητα καὶ προνοητικότητα.

§21Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Ἐγένοντο πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν συνεχεῖς προσπάθειαι καὶ ἐδόθησαν κατ’ ἐπανάληψιν διαβεβαιώσεις ἐκ μέρους τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, διὰ λόγους ἐσωτερικοὺς ἢ ἐξωτερικούς, τοὺς ὁποίους δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ γνωρίζωμεν, μετέβαλε διαθέσεις, αὐτὸ δὲν δημιουργεῖ εὐθύνας διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις προέβαινεν εἰς βάρος τῆς ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνικῆς Παροικίας, τότε θὰ ἠδύνασθο νὰ καταλογίσητε σφάλμα εἰς αὐτήν. Γνωρίζετε, ἄλλωστε, ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν εἶναι μέτρα καθολικὰ καὶ ἀφοροῦν ὅλους τοὺς ξένους ὑπηκόους, ἀκόμη καὶ αὐτοὺς τῶν Ἀραβικῶν χωρῶν. Ἐζητήσαμεν νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου καὶ ἐδόθησαν πρὸς τοῦτο διαβεβαιώσεις.

§22Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν συνέβαινε τὸ ἀντίθετον, δηλαδή, ἐὰν κατωρθώνατε νὰ πείσητε τὸν Νάσερ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου, τότε θὰ ἤρχεσθε ἐδῶ καὶ θὰ μᾶς ἐτονίζατε, ὅτι ἡ ἐξαίρεσις τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου ἀπετέλεσεν ἐπιτυχίαν τῆς Κυβερνήσεώς σας.

§23Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Δὲν δύναμαι νὰ ὑπαγορεύσω εἰς ἄλλην χώραν τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσῃ. Δύναμαι, ὅμως, τὴν πολιτικήν μου νὰ τὴν προσαρμόσω πρὸς τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα, ὅπως αὐτά, κατὰ καιρούς, διαμορφώνονται. Καὶ αὐτὸ πράττω. Ὡμολογήσατε, ἄλλως τε, καὶ σεῖς, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μου ἔκαμε τὸ πᾶν διὰ νὰ ἀποφευχθῇ ἡ ἐξέλιξις αὐτὴ τῶν πραγμάτων καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ἀναμένῃ πάντοτε κατανόησιν.

§24Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτον πρᾶγμα. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀνεγνώρισα καὶ τὴν καλὴν πρόθεσίν σας καὶ πᾶσαν εὐνοϊκὴν ἐπιδίωξίν σας, ὄχι διότι ὑπάρχουν στοιχεῖα, ἀλλὰ διότι εἶναι αὐτονόητον, ὅτι ἔπρεπε νὰ καταβληθοῦν τοιαῦται προσπάθειαι. Δεύτερον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν μία Κυβέρνησις νὰ διατάξῃ τὴν Κυβέρνησιν ἄλλης Χώρας τὶ θὰ πράξῃ, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἦτο μία ἀποικία ἢ ἓν ὑποτακτικὸν Κράτος αὐτῆς. Ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι ἐὰν τόσον χρόνον ἐπεδιώξατε νὰ ἀποφευχθῇ οἱαδήποτε συμφορὰ διὰ τὸ ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον καὶ δὲν τὸ ἐπετύχατε, τότε, κ. Πρόεδρε, ἀπετύχατε. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ εἰς ὑμᾶς ἀποτυχίαν ἢ ἐπιτυχίαν. Ἐὰν εἴχατε ἐπιτύχει ἐξαίρεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου ἢ ἐὰν εἴχατε περιορίσει εἰς τὸ ἐλάχιστον τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ ἐν Αἰγύπτῳ εὑρισκόμενοι Ἕλληνες, τότε θὰ ἦσθο ἄξιοι ἐπαίνου καὶ οὐδεὶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σᾶς κατηγορήσῃ, διότι τοῦτο θὰ ἦτο παράλογον. Κάθε Κυβέρνησις ἔχει τὸ σχέδιόν της καὶ προχωρεῖ εἰς τὴν ἐφαρμογήν του. Ἐὰν τὸ φέρῃ εἰς πέρας ἐπέτυχεν, ἐάν, ὅμως, δὲν τὸ φέρῃ, ἀπέτυχεν.

§25Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Ὀρθὴ θὰ ἦτο ἡ παρατήρησίς σας, ἐὰν ἀφεώρων τὰ μέτρα τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, μόνον τὸ ἐκεῖ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον. Τὸ γεγονός, ὅμως, ὅτι ἦσαν καθολικά, ὁδηγεῖ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ ἐξέλιξις τῶν γεγονότων, δὲν ἀποτελεῖ ἀποτυχίαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως.

§26Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τότε θὰ ἐπρόκειτο περὶ ἐχθρότητος. Δὲν εἶπον, ὅτι ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἐκήρυξε τὸν πόλεμον. Εἶπον, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἔπρεπε νὰ προβλέψῃ, ὅτι ἡ ἐξέλιξις θὰ ὁδήγει εἰς τὴν ἐθνικοποίησιν. Καὶ ἂν τὸ προέβλεπε, διατὶ ἀπὸ τότε δὲν ἐλαμβάνατε ρεαλιστικὰς ἐγγυήσεις καὶ μέτρα τοιοῦτα, ὥστε νὰ μὴ ἐξελιχθῇ δυσμενῶς ἡ κατάστασις, ὄχι ἐξ ἰδικῆς σας ὑπαιτιότητος, ἀλλὰ ἐξ αἰτίας τῆς πολιτικῆς τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἤρχετο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ διεδήλου, ὅτι ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν καὶ καθησύχαζεν οὕτω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ δὲν παρήρχοντο παρὰ ἐλάχισται ἡμέραι καὶ ἡ συμφορὰ ἐπηκολούθει. Ὅταν θίγω ἐξωτερικὰ θέματα, τὰ θίγω πάντοτε σεβόμενος τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Θὰ ἠδυνάμην νὰ σταματήσω, ἂν εἰς αὐτὰς τὰς περιπτώσεις καὶ προκειμένου περὶ τοιούτων σοβαρῶν θεμάτων, ἀφορώντων πάντοτε τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, καθίσταντο ἐνήμεροι, καὶ οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοί. Ἀλλὰ τοιαύτη τακτικὴ δὲν γνωρίζω διατί, ἔχει πρὸ πολλοῦ καταργηθῆ.

§27Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§28Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέψω διακοπὰς εἰς τοὺς βουλευτὰς τοὺς ἰδικούς μου. Πάντως, ἂν ἐπιμένετε, ὁρίστε.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Ζαννῆ.

§30Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι οἱ Ἰταλοὶ ἀντελήφθησαν τὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ ἔλαβον τὰ κατάλληλα μέτρα καὶ διέσωσαν τὰς περιουσίας τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἰταλῶν ὑπηκόων.

§31Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἔλθω τώρα εἰς ἓν ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη κατὰ τὸν ἐνδιάμεσον χρόνον καὶ ἀφορᾷ τὴν Γιουγκοσλαβίαν καὶ τὴν Ἑλλάδα. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς μίαν μακρὰν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, δηλαδή, εἰδικώτερον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1959. Ἀναφέρομαι εἰς ἐκείνας τὰς συνεδριάσεις, διότι ἐξ αὐτῶν ἠμπορεῖ νὰ ἐξαχθοῦν τρία πολύτιμα συμπεράσματα. Τὸ ἓν εἶναι τοῦτο, καὶ εἶναι βαρυσήμαντον, ὅτι ἅπασαι αἱ πτέρυγες τῆς Βουλῆς ἐπλειοδότουν διὰ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς διατηρήσεως ἐξόχως ἀρίστων σχέσεων μὲ τὴν Γιουγκοσλαβίαν. Ὁ δὲ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ, πιστεύει, ἀκραδάντως, ὅτι ἡ Ἑλληνογιουγκοσλαβικὴ φιλία ἀποτελεῖ ἐπίτευγμα. Εἶναι ἐπίτευγμα ἱερὸν καὶ πρέπει νὰ διατηρηθῇ ἀντὶ πάσης θυσίας. Πάντα τὰ λεγόμενα, καὶ νομίζω, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ θὰ εἶναι σύμφωνος ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, δὲν λέγονται, οὔτε κατ’ ἐλάχιστον μὲ πρόθεσιν νὰ δώσουν ἔστω καὶ μικρὸν νέφος σκιᾶς εἰς τὰς σχέσεις τῶν δύο χωρῶν, ἡ φιλικότης τῶν ὁποίων εἶναι σημαντικωτάτη καὶ διὰ τὸ Ἑλληνικὸν, φαντάζομαι, καὶ διὰ τὸ Γιουγκοσλαβικόν, συμφέρον. Δι’ αὐτὸ ἀναφέρομαι εἰς τὰς συζητήσεις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, διότι, ὅταν καὶ σεῖς τὰς ἀναγνώσητε ἐκ νέου, θὰ ἴδητε πράγματι, ὅτι ὅλοι οἱ ὁμιλήσαντες τὴν ἐποχὴν ἐκείνη ἐκ μέρους ὅλων τῶν πτερύγων, ἔσπευσαν νὰ τὸ τονίσουν αὐτὸ προκαταβολικῶς καὶ ὁμοφώνως νὰ ψηφίσουν τὰς συμφωνίας, μὲ μόνην ἐπιφύλαξιν τινά, τοῦ κ. Κοθρῆ, ἐκ μέρους τῶν Φιλελευθέρων, διὰ λόγους πάντως ἐνισχύσεως τῆς φιλίας τῶν δύο Κρατῶν. Δευτέρα σημαντικὴ διαπίστωσις ἀπὸ τὰς συζητήσεις ἐκείνας εἶναι, ὅτι ἔκτοτε ἐδημιουργήθη ζήτημα ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀλληλογραφίας τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου κ. Βενιζέλου μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὡς γνωρίζετε, ὁ κ. Βενιζέλος εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀποστείλῃ τρεῖς ἐπιστολάς, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Μίαν ἐν ἔτει 1956 μὲ μόνην τὴν ἰδέαν, ὅτι ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ ὑπογραφοῦν ὡρισμέναι συμφωνίαι. Μίαν κατὰ τὰς ἀρχὰς Αὐγούστου 1959 καὶ μίαν τρίτην, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ ἐπιστολαὶ αὐταὶ ἀντηλλάγησαν μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῶν σχετικῶν συμβάσεων, ἀλλὰ πρὸ τῆς ἐπικυρώσεώς των. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ἐπικύρωσις ἀντὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἦλθεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ κ. Βενιζέλος ἀπουσίαζεν. Ὁ ἐκπροσωπῶν τότε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὸ θέμα αὐτὸ κ. Κοθρῆς—ἂν ἡ μνήμη μὲ ἀπατᾷ παρακαλῶ νὰ μὲ διορθώσουν εἰς ὅσα ἀναφέρω— ἐζήτησε νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν ἐπιστολῶν, τὰς ὁποίας δὲν ἐγνώριζεν. Αἱ ἐπιστολαὶ δὲν ὑπῆρχον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, διότι ἀφεώρουν τὴν προσωπικὴν ἀλληλογραφίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τέλος, ἐζήτησε ἂν πρέπει νὰ γίνῃ ἀνακοίνωσις τῶν ἐπιστολῶν αὐτῶν, ὁ δὲ κ. Βενιζέλος, ἐπαφιέθη εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Τελικῶς δὲν ἔγινε, ἀνακοίνωσις τῶν ἐπιστολῶν αὐτῶν. Ἔγινε θόρυβος δι’ αὐτὰς τὰς ἐπιστολάς. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην συνειργαζόμην στενώτατα μὲ τὸν κ. Βενιζέλον καὶ εἶμαι γνώστης τοῦ περιεχομένου τῶν ἐπιστολῶν καὶ δὲν νομίζω, ὅτι προσεκόμιζον νέα στοιχεῖα, ἀλλὰ προσέφερον ἐπιχειρήματα. Ὁ κ. Βενιζέλος ἐθεώρησε καλὸν νὰ μὴ κάμῃ καμμίαν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἐπιστολῶν. Δὲν ἔχει κάμει μέχρι σήμερον. Ἐκεῖνος εἶναι ἁρμόδιος πότε θὰ κάμῃ, ἂν θέλῃ. Ἡ τρίτη, ὅμως, σημαντικὴ διαπίστωσις, εἶναι ἡ κατηγορηματικὴ πάλιν δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι οὐδὲν ἔχομεν νὰ φοβούμεθα ἐπὶ τοῦ περιφήμου αὐτοῦ θέματος, τοῦ Μακεδονικοῦ. Καὶ εἶπε, τότε, ὁ κ. Ἀβέρωφ, ἀπαντῶν μεταξὺ τῶν ἄλλων, μοῦ φαίνεται εἰς τὸν κ. Κοθρῆν, ἀλλὰ προηγουμένως εἰς τὸν κ. Τσιριμῶκον, ὁ ὁποῖος ἀνεφέρθη εἰς ἓν δημοσίευμα τῆς «Ἑστίας» ποὺ ἀναφέρονται εἰς αὐτὸ τὸ θέμα, τὰ ἑξῆς: «Καὶ θὰ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Τσιριμῶκον ὁ ὁποῖος ἐμνημόνευσε τὴν «Ἑστίαν», ὅτι ἐὰν ξέναι Κυβερνήσεις ἐξελάμβανον ὡς ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα γράφει αὐτὸ τὸ φύλλον, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς περάσουν παράφρονες καὶ ὑβρίζοντας τοὺς πάντας, ὅπως ὑπάρχει γνωστὴ ἐφημερὶς εἰς τὰ Σκόπια, ἡ ὁποία γράφει αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ ἐκ τῶν διαμαρτυριῶν, τὰς ὁποίας διετυπώσαμεν καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν διαβημάτων, τὰ ὁποῖα ἐκάμαμεν, ὅταν ἐγράφοντο αὐτὰ τὰ ἀνόητα πράγματα εἰς τὴν ἐφημερίδα τῶν Σκοπίων, διεπίστωσα μὲ πλήρη ἱκανοποίησιν, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Γιουγκοσλαβικῆς Κυβερνήσεως καὶ αὐτὸ ἐνδιαφέρει, ἡ πολιτικὴ τῆς Γιουγκοσλαβικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς τεραστίας πλειοψηφίας τῶν λαῶν τῆς Γιουγκοσλαβίας, εἶναι πολιτική, μὴ ὑπάρξεως Μακεδονικοῦ ζητήματος. Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἐπαρκῆ ἀπάντησιν εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε μία ἐφημερίς, ὅπως καὶ ἐδῶ πολλὰ θέματα δύναται νὰ δημιουργήσῃ μία ἐφημερίς, χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνῃ, ὅτι εἶναι θέμα Κυβερνητικῆς πολιτικῆς ἢ λαϊκῆς πολιτικῆς». Καὶ κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, πάλιν ἡ ἰδία καθησυχαστικὴ διαβεβαίωσις ἠκούσθη. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐνεφανίζετο ἔκτοτε τὸ πρᾶγμα ἐντοπιζόμενον μὲ θόρυβον εἰς φύλλα τῶν Σκοπίων, κἄθε τόσον οἱ ὑπεύθυνοι τῆς Κεντρικῆς Γιουγκοσλαβικῆς Κυβερνήσεως τὸ ἐκάλυπτον, ἐν τῇ ἐννοίᾳ, ὅτι προσέτρεχον συνεπίκουροι τῶν Σκοπίων. Καὶ τὸ πρᾶγμα ἔφθασεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον τὸν τελευταῖον καιρὸν καὶ προεκάλεσε τὴν γενικὴν ὅλων διαμαρτυρίαν. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἀναλύσω τὸ ὅλον θέμα, οὔτε διὰ νὰ ἐξετάσω τί πράγματι συνέβη, ἂν ὑπάρχῃ ἐσωτερικὸν θέμα Γιουγκοσλαβικόν, ἀφορῶν τὴν θέσιν τῆς Κεντρικῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν Λαϊκὴν Δημοκρατίαν τῶν Σκοπίων, οὔτε ἂν ὑπάρχῃ εἰδικὴ πολιτικὴ σήμερον ἐν ὄψει νέας καταστάσεως δημιουργουμένης εἰς τὸ Ἀλβανικόν, οὔτε ἂν ὑπάρχῃ θέμα σχέσιν ἔχον μὲ τὰς Γιουγκοσλαβοβουλγαρικὰς σχέσεις καὶ μὲ τὰς διεκδικήσεις των. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ θίξω τὸ ζήτημα αὐτὸ μὲ τὴν εἰλικρινῆ ἐπιθυμίαν νὰ δυνηθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ διαδηλώσῃ, κατὰ κατηγορηματικὸν τρόπον — ὄχι, ὅτι δὲν ὑπάρχει Μακεδονικὸν θέμα, καί, βεβαίως, δὲν ὑπάρχει — ἀλλ’ ὅτι οὐδεὶς ἔχει δικαίωμα νὰ ἀνακατεύεται εἰς τὰς ἐσωτερικάς μας ὑποθέσεις. Διότι γενικῶς δὲν ὑπάρχει θέμα σλαβομακεδονικόν, ἢ οἱασδήποτε ἄλλης τοιαύτης μορφῆς μειονοτήτων. Καὶ σκεφθῆτε τὸ θέμα καὶ σεῖς ἀντιστρόφως. Ἐὰν καὶ ἡμεῖς εἴμεθα Κυβέρνησις ὁμοσπονδιακὴ καὶ μία περιφέρεια τῆς Ἑλλάδος ἔθετεν ἀνάλογον ζήτημα δι’ ἄλλην περιφέρειαν ξένης ἐπικρατείας, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰς σχέσεις; Εἶναι σημεῖον σημαντικὸν ρεαλιστικῆς πολιτικῆς. Τὸ νὰ τὸ ἀποκομίζωμεν συνεχῶς πρὸς ἀποφυγήν, ἄλλων δυσκόλων στιγμῶν, ὑπάρχει φόβος κἄποτε νὰ ἐκσπάσῃ, ὅταν θὰ εἴμεθα ἡμεῖς εἰς δύσκολον, πλέον, θέσιν νὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν. Τὰ λέγω αὐτὰ μὲ πλήρη συνείδησιν τῆς εὐθύνης καὶ μὲ τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ὅλοι μας, εἰλικρινῶς, ἐπιθυμοῦμεν νὰ παραμείνουν αἱ ἑλληνογιουγκοσλαβικαὶ σχέσεις εἰς τὸ ἄριστον δυνατὸν σημεῖον, ἀνεξαρτήτως τῆς οἱασδήποτε ἄλλης ἐνδεχομένως πολιτικῆς ἀπέναντι ἄλλων Βαλκανικῶν χωρῶν, διότι θὰ ἀπετέλει θανάσιμον σφάλμα ἡ διατάραξίς των. Θὰ ἔπρεπε, ἐν τούτοις, μὲ ρωμαλεότητα νὰ ἴδωμεν τὸ πρόβλημα αὐτό, ὥστε ὅλοι ἀπὸ κοινοῦ νὰ γνωρίζωμεν ποῦ βαδίζομεν. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ δώσῃ καθησυχαστικὰς ἀπαντήσεις καὶ τὰ δύο σκέλη καλυπτούσας, διότι ἔχω κάθε λόγον νὰ πιστεύω, ὅτι πρέπει καὶ ἡ Γιουγκοσλαβικὴ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὸ ἴδιον ἐνδιαφέρον. Καὶ ἀμέσως προχωροῦμεν εἰς τὸ Ἀλβανικόν. Μὲ ἰδιαιτέραν χαρὰν κατὰ τὴν ἀκρόασιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἤκουσα καὶ τὸ ἀνεγνώρισα ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔκαμεν ἰδιότυπον μνείαν τῆς Ἀλβανίας, λησμονοῦσα, ἐπὶ τέλους, κατὰ ἕνα τρόπον τὴν θεωρίαν τῶν πλασμάτων. Ἐπὶ ἔτη τώρα ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις εὕρισκον ὡραῖον τρόπον ἐφησυχάσεως διὰ τῆς πλασματικῆς θεωρίας τοῦ δῆθεν συνεχιζομένου πολέμου. Εἶμαι ἐναντίον τῶν πλασμάτων, εἴτε ἀφοροῦν τὸ ἐσωτερικὸν δίκαιον, ὅπου βάσει διαφόρων νομικῶν πλασμάτων διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ πράξεις, ἀφορῶσαι τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν καὶ τάξιν, εἴτε ὅταν πρόκειται διὰ τὸ ἐξωτερικόν. Ἤκουσα, λοιπόν, μὲ πολλὴν χαράν, καίτοι διεπίστωσα, ὅτι μὲ πολλὴν προσοχὴν ἢ μὲ πολὺν φόβον οὐδὲ λέξις ἐγένετο διὰ τὰς ἐπὶ τῆς Βορείου Ἠπείρου ἀπόψεις. Ἔκτοτε, τὸ θέμα ἔγινε πολὺ θερμότερον. Καὶ πάλιν ἡ Κυβέρνησις φοβᾶται, ὅτι ἀπώλεσεν εὐκαιρίας. Ἐγὼ ὑπεστήριξα, πολὺ πρὸ τῶν ἐκλογῶν, εἰς ἕνα λόγον μου, εἰς τὰ Ἰωάννινα (χάρις εἰς τὴν ἀδυναμίαν μου νὰ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καὶ αἱ μικραὶ χῶραι πρέπει νὰ λαμβάνουν πρωτοβουλίας καὶ εὐτυχῶς τὸν τελευταῖον καιρὸν ἀκούεται καὶ ἀπὸ ἄλλας μικρὰς χώρας τὸ ἴδιον τροπάριον, ὥστε νὰ μὴ φαίνεται νὰ ἔχῃ καταλάβει μόνον ἐμὲ αὐτὴ ἡ μονομανία), ἐν προκειμένῳ, λοιπόν, ὑπεστήριξα, ὅτι ἔπρεπεν ἐγκαίρως ἡ Κυβέρνησις νὰ τολμήσῃ νὰ ἴδῃ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀποκατάστασις σχέσεων μὲ τὴν Ἀλβανίαν, διὰ νὰ ἔχῃ ἐν καιρῷ ἀπ’ εὐθείας διάλογον. Σήμερον δὲν ξεύρω τὶ κάμνει ἡ Κυβέρνησις. Βέβαια τὸ πρόβλημα εἶναι δύσκολον, ἐξαιρετικὰ δύσκολον. Ἡμπορεῖ νὰ φοβῆται ἀντιδράσεις ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν. Ἡμπορεῖ νὰ αἰσθάνεται, ὅτι τὸ κενόν, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται εἰς τὴν Ἀλβανίαν, μετὰ τὰς μεγάλας ἐξελίξεις εἰς τὴν Ρωσίαν, ὑπερκαλύπτεται ἀπὸ χώρας ὅπως ἡ Ἰταλία, ἡ Γαλλία ἢ καὶ ἄλλας χώρας. Ἡμπορεῖ, ἐνδεχομένως, καὶ ἐλπίζω νὰ τὸ ἔχῃ κάμει αὐτό, νὰ ἔχῃ προειδοποιήσει ἄλλας χώρας τοῦ Ν.Α.Τ.Ο., ὅτι μονομερὲς ἐνδιαφέρον εἶναι ἀπαράδεκτον, ἐρήμην τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ πάλιν ἡ Κυβέρνησις ἔχει κάμει πολλὰ πράγματα ποὺ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ κάμει. Ἀλλὰ ὁ ἔλεγχος εἶναι, ὅτι πάλιν καθυστερημένα, πάλιν μὲ δειλίαν καὶ πάλιν μὲ τὸν φόβον νὰ μείνωμεν οἱ τελευταῖοι καὶ ἀπομονωμένοι. Κύριοι βουλευταί, θὰ εἶμαι βαθύτατα εὐτυχής, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔστω, μὴ δυνάμενος νὰ ὁμιλήσῃ πλήρως, ἀφήσῃ πάντως νὰ νοηθῇ, ὅταν μὲ διαδεχθῇ, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει τοιοῦτος κίνδυνος. Παρ’ ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο δημοσιευόμενον ἔγγραφον μᾶς κάμνει νὰ ἀνησυχοῦμεν ἀκόμη καὶ ἀπέναντι τῶν φίλων μας. Ὅτι, ἐπαναλαμβάνω, οὐδεὶς κίνδυνος ὑπάρχει νὰ μείνωμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ οἱ τελευταῖοι συνομιληταί, οἱ τελευταῖοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἴδωμεν τί ἠμποροῦμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ὑποστηρίξωμεν. Ἄλλωστε, κ. βουλευταί, αὐτὴ ἡ βασικὴ ἀρχὴ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ εἰς τὰς σχέσεις μας. Πρέπει, πρῶτον, νὰ ἀντιληφθῶμεν, ὅτι τὸ 1962 ἀπέχει ἀπὸ τὸ 1940, ὄχι 22 ἔτη, ἀλλὰ μίαν ὁλόκληρον ἐποχήν, ἕνα ὁλόκληρον νέον κόσμον. Εἶναι τόσαι αἱ ἐπελθοῦσαι μεταβολαί, ποὺ ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν νὰ βλέπωμεν τὰ πράγματα μὲ τὴν νοοτροπίαν ἐκείνην (τοῦ 1940), χωρὶς νὰ δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν ὀλίγον παραπέρα καὶ νὰ προσαρμοσθῶμεν εἰς τὰς νέας καταστάσεις, κινδυνεύομεν πάντοτε νὰ χάνωμεν τὸ λεωφορεῖον. Ἡ σύγχρονος πολιτικὴ ζωὴ ἀξιώνει ταχύτητα καὶ συνεχῆ ἀναπροσαρμογὴν τῆς πολιτικῆς. Ἀξιώνει ἀναγνώρισιν νέων δεδομένων. Ἔλεγον κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ὅτι καμμία ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος ὑπεστηρίζετο ἄλλοτε, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἄνευ ὑπολογισμοῦ τοῦ παράγοντος τῆς θαλάσσης. Σήμερον ὑπάρχει καὶ ὁ ἀήρ, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα στοιχεῖα, ὑπάρχει ἡ πραγματικότης, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν καλὰς σχέσεις μὲ ὅλους. Ὄχι ἁπλῶς νὰ τὰς ἐπιδιώκωμεν, ἀλλὰ μὲ ρεαλισμὸν νὰ προχωροῦμεν καὶ νὰ μὴ ἀπογοητευώμεθα ἔναντι τῆς πρώτης ἀντιξοότητος. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἔχομεν καλὰς σχέσεις μὲ τὴν Ρουμανίαν. Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν περισσότερον διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀνώτερον δυνατὸν σημεῖον. Καὶ ὅπως κἄποτε ὑπῆρξε μέγα τόλμημα, ὅταν ἠρχίσαμεν τὰς σχέσεις μὲ τὴν Γιουγκοσλαβίαν καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ θαυμάσιον σημεῖον, τὸ ὁποῖον σκιάζει μόνον ἡ σελὶς τὴν ὁποίαν ἀνέφερα, ἡ ὁποία, ἐὰν ἐξέλιπε, θὰ ἦτο χαρὰ Θεοῦ διὰ τὰ Βαλκάνια, ἔτσι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν καὶ μὲ ἄλλας Βαλκανικὰς χώρας περισσότερον. Καὶ μὲ τὴν Βουλγαρίαν καὶ μὲ τὴν Ἀλβανίαν καὶ θὰ ἠδυνάμεθα κατόπιν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ὅλον Βαλκανικὸν πρόβλημα ἠρεμώτερον καὶ ψυχραιμότερον. Δὲν πρόκειται νὰ θίξω ἄλλα θέματα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ γνωρίζετε, ὅπως ἡ μεγίστη μερὶς τῶν βουλευτῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι μὲ βαθεῖαν πεποίθησιν καὶ συνείδησιν, πιστεύω, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὀρθῶς ἀκολουθεῖ πολιτικὴν προσκεκολλημένην πρὸς τὴν Δύσιν. Ἀλλ’ οὐδέποτε αὐτὸ μὲ κάνει νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ δὲν τῆς ἐπιτρέπει καὶ πρωτοβουλίαν καὶ θαρραλεωτέραν ἀντιμετώπισιν σωρείας προβλημάτων, τὰ ὁποῖα καθημερινῶς ἀνακύπτουν. Καὶ ἐπὶ πλέον διὰ νὰ τελειώνω, πρέπει νὰ προνοῇ, διότι ἀκριβῶς ἡ μεγαλυτέρα ἀρετὴ τῶν κυβερνώντων εἶναι τὸ προβλέπειν. Οἱ πολιτικοὶ πρέπει νὰ εἶναι Προμηθεῖς καὶ ὄχι Ἐπιμηθεῖς. Ἄλλο κεφάλαιον εἶναι τὸ οἰκονομικόν. Νομίζω, ὅτι σωρεία προβλημάτων οἰκονομικῶν ἐπειγόντων, ἐνδιαφέρει σήμερον ὁλόκληρον τὴν κοινὴν γνώμην. Εἶναι τόσα, ὥστε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ μὲ ἀπασχολήσουν λεπτομερῶς τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἰδίως μάλιστα ὅταν ἡ ἄλλη μερὶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι περιχαρακωμένη ἀκόμη εἰς τὸν ἀγῶνα περὶ τῆς νομιμότητος τῆς Κυβερνήσεως ἢ ὄχι. Τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, ἐθεώρησε καθῆκον του νὰ καταθέσῃ, διὰ βουλευτῶν του, ἐπὶ σειρᾶς ὅλης θεμάτων, κυρίως οἰκονομικῶν, σειρὰν ἐπερωτήσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἀναγνώσητε αὔριον καὶ τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ ἑτέρα σειρά. Ἀπὸ τοῦ βήματος σήμερον ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιμείνω ἰδίως ἐπὶ τοῦ προβλήματος τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Σχεδὸν κατὰ μονότονον τρόπον ὁσάκις ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα τονίζω τὸ θέμα αὐτό. Τονίζω, ὅτι εἶναι τὸ κρισιμώτερον μεταπολεμικὸν πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται νὰ ἴδωμεν πράγματι, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς θὰ ὁδεύσῃ εἰς λεωφόρους λαμπρὰς ἢ ἐὰν ἀντιμετωπίσῃ τὴν καταστροφήν. Δὲν ὑπάρχει ἐπ’ αὐτοῦ δευτέρα γνώμη δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συμφωνοῦν διὰ τὴν σύνδεσιν. Δὲν ἐννοῶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὴν ἀποκρούουν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸ διακηρύττει. Ἀλλὰ ἐνῷ ταῦτα διακηρύττει, καὶ ταῦτα ἐπιμόνως λέγει, ἐνῷ ὀρθῶς τὰ τοποθετεῖ, τὶ πράττει; Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ παρελθὸν δὲν εἶναι τοῦ παρόντος. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέλλον, ἐπίσης, δὲν εἶναι τοῦ παρόντος. Διότι κατὰ καλὴν σύμπτωσιν ἔχει κατατεθῆ ὁ νόμος περὶ συνδέσεως τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ τοῦ ὁποίου ἐπίκειται ἡ συζήτησις. Τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν ἔχει τὴν τιμὴν στέλεχός του νὰ ἐκπροσωπῇ τὴν μειοψηφίαν εἰς τὴν εἰσήγησιν, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ἡ δυνατότης νὰ ἀναπτυχθοῦν αἱ βασικαὶ παρατηρήσεις. Ἐὰν σήμερον ἐκμεταλλεύομαι τὴν εὐκαιρίαν, τὸ πράττω, διότι ἐπιθυμῶ νὰ δώσω κατὰ τὴν συνεδρίασιν αὐτὴν τὴν δυνατότητα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ἐκλεκτὸν καὶ παλαιὸν φίλον, νὰ εὕρῃ τὸν τρόπον νὰ καθησυχάσῃ τὸ Πανελλήνιον. Διότι ὑπάρχουν δύο θέματα: Θέμα πρῶτον εἶναι νὰ ἀντιληφθοῦν ἐπιτέλους οἱ Ἕλληνες τί σημαίνει σύνδεσις μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορᾶν. Τὸ λέγομεν συνεχῶς καὶ πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι ἀντιλαμβανόμεθα τὴν νοθείαν, τὸ ἀρχιεπισκοπικόν, ἀλλὰ δὲν ἀντιλαμβανόμεθα διόλου τὸ θέμα τῆς συνδέσεως τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Δεύτερον θέμα σημαντικὸν εἶναι, ὅτι διὰ νὰ προχωρήσωμεν καὶ ἰδίως διὰ νὰ καλύψωμεν τὸν ἀπολεσθέντα πολύτιμον χρόνον θὰ πρέπει νὰ κυριαρχήσῃ πνεῦμα συντονιστικόν, θαρραλέον, ἐνδεχομένως λήψεως ἀντιδημοτικῶν μέτρων καὶ ἰδίως ὄχι ἀποκεντρωτικῶν καὶ γραφειοκρατικῶν. Καὶ αὐτὸ τὸ τελευταῖον μοῦ ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ θίξω σήμερον τὸ θέμα εἰς τὰς γενικωτέρας του παρατηρήσεις. Διότι ἀκριβῶς ἕνα ἀπὸ τὰ κύρια μειονεκτήματα τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι ἀποκεντρώνει καὶ γραφειοκρατικῶς ἀντιμετωπίζει τὸ ζήτημα. Κύριοι βουλευταί, ἠμπορεῖ νὰ μὴ συμφωνῆτε ὅλοι ἢ ἕνα μέρος, ἐὰν ἦτο καλὴ ἢ ὄχι ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τοῦ 1953 εἰς τὴν βάσιν της, εἰς τὴν ἀναπροσαρμογήν, εἰς τὴν λῆψιν ὡρισμένων μέτρων ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι θὰ διαφωνῇ κανείς, ὅτι ἐκείνη ἡ πολιτικὴ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε συντονισμὸς καὶ θάρρος διὰ νὰ ληφθοῦν ἀφαντάστως ἀντιδημοτικὰ μέτρα διὰ ἕνα διάστημα. Διότι τὰ μεγάλα μέτρα εἰς τὴν ἀρχὴν εἶναι ἀντιδημοτικὰ καὶ μετὰ ταῦτα γίνονται εὐχάριστα — ὅταν εἶναι ἀργὰ διὰ τὸν λαμβάνοντα τὰ μέτρα αὐτά. Ὁ ἴδιος ἐγὼ τὸ ἔχω πολλαπλῶς πληρώσει αὐτό. Καὶ ὅμως ἀργότερον εἶχον τὴν ἀπόλαυσιν νὰ εἰσπράξω. Νὰ μοῦ ἀναγνωρισθῇ τὸ καλόν. Ἐγὼ ὡς Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι τὸ ἰδικόν μου Κόμμα εἶναι πρόθυμον νὰ συμπράξῃ εἰς τὴν λῆψιν οἱωνδήποτε μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπίστευον, ὅτι θὰ προωθήσουν τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἔστω καὶ ἐὰν εἶναι εἰς ἔπακρον ἀντιδημοτικά. Διότι πρέπει νὰ ἀντιληφθῶμεν, κ. βουλευταί, ὅτι διὰ νὰ γίνῃ ἀνταγωνιστικὴ ἐθνικὴ οἰκονομία, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μὲ μέτρα παρηγορητικά, ἀλλὰ μὲ μέτρα σκληρὰ καὶ ὅτι ἐὰν τοῦτο δὲν συμβῇ εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς, τότε τὰ μὲν πρῶτα χρόνια, θὰ εἶναι παρήγορα, ἀλλὰ τὰ τελευταῖα θὰ εἶναι δυσάρεστα. Τὸ δὲ συμφέρον διὰ τὸ Ἔθνος, δὲν εἶναι νὰ κερδηθῇ τὸ παρὸν μὲ μέτρα παρηγορητικά, ἀλλὰ ἔστω καὶ μὲ μέτρα σκληρὰ νὰ κερδηθῇ τὸ μέλλον. Καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν κρίνεται τὸ μέλλον τῆς οἰκονομίας τῆς Εὐρώπης καὶ μαζὺ μὲ αὐτὴν ἀντιμετωπίζεται ὁλόκληρον τὸ πολιτικὸν πρόβλημα τοῦ κόσμου. Δι’ αὐτὸ ὑπῆρξα ἐξ ἐκείνων ποὺ εἶδον τὴν σύνδεσιν μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν μὲ χαρὰν καὶ μάλιστα ἐκ τῶν θαρραλέων ἐκείνων, ποὺ τὴν ἔβλεπον μὲ προθεσμίαν μικροτέραν, φρονῶν, ὅτι οἱ μεσογειακοὶ λαοὶ τὰς μακρὰς προθεσμίας τὰς βλέπουν ὡς δικαιολογίας ἀναπαύσεως καὶ ὑπομονῆς, ἐνῷ διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ σκληρὰ πραγματικότης πρέπει νὰ ὑπερνικηθοῦν αἱ παρουσιαζόμεναι ἀντιδράσεις, αἱ ὁποῖαι φέρουν τὸ θαυματουργὸν ἀποτέλεσμα. Καὶ ἡ ἱστορία τῆς Ἑλλάδος εἶναι γεμάτη ἀπὸ τοιαῦτα παραδείγματα. Χωρὶς δὲ νὰ θέλω νὰ κάνω φιλοφρόνημα διὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, πιστεύω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ θαρραλέας ἀποφάσεις. Διατί, ἄλλως τε, ὄχι; Ἕξ ἔτη κυβερνᾷ. Δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν λάβῃ μέτρα σοβαρὰ — ἀντιδημοτικά. Παρὰ νὰ τοῦ ἀμφισβητῆται ἡ γνησιότης, καλύτερα νὰ χάνῃ τὴν ἐξουσίαν ἕνεκα τοιούτων μέτρων. Ἀρκεῖ νὰ θέσῃ θεμέλια τελικῆς ἀναγνωρίσεως. Τὸν τελευταῖον καιρόν, κύριοι, ἀποτυγχάνω εἰς τὸ σχέδιον τοῦ λόγου μου. Ἀποφασίζω πάντοτε νὰ ὁμιλήσω ὀλίγον, διότι εἶμαι ὑπὲρ τῶν βραχυτάτων λόγων — δὲν συγκαταλέγομαι μεταξὺ ἐκείνων ποὺ ἐπέκρινον τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου διὰ τὸ μακρὸν τοῦ λόγου του — ἀλλὰ αἱ παρεμβάσεις, μὲ κάνουν νὰ ἐπιμηκύνω.

§32Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Δὲν σᾶς διέκοψε κανείς.

§33Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἴχομεν μερικὰς διακοπάς. Δὲν ὁμιλῶ δι’ ὑμᾶς. Μὲ τὰς διακοπὰς ὁμολογῶ, ὅτι ἐρεθίζομαι καὶ εὐχαριστοῦμαι, ἀλλὰ ἁπλῶς λέγω, διατὶ ἐπιμηκύνεται ὁ λόγος. Εἶπον, κ. βουλευταί, ὅτι θὰ δοθῇ ἡ δυνατότης εἰς τὴν ἀνάπτυξιν μιᾶς ἑκάστης τῶν ἐπερωτήσεων, διὰ νὰ θίξωμεν χωριστὰ ἓν ἕκαστον θέμα καὶ τὸ φορολογικὸν καὶ τὸ τῶν δημοσίων ἔργων καὶ τὸ τῆς προόδου τῶν ἔργων τῶν παραγωγικῶν καὶ τῶν ἔργων ἐπενδύσεων. Ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι δὲν θὰ βραδύνῃ πρὸς τοῦτο ἡ ὥρα. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, ποὺ εἰλικρινῶς εὔχονται νὰ λήξῃ ὅλη αὐτὴ ἡ ἀναταραχὴ καὶ ἡ συνεχὴς ἀπασχόλησις περὶ τὴν νοθείαν καὶ ἀνωμαλίαν καὶ ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀποδυομένη εἰς τὸ σκληρὸν ἔργον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν προώθησιν καὶ ἐπίλυσιν τῶν διαφόρων προβλημάτων. Τὸ εὔχομαι δέ, διότι εἶμαι ἐξ ἐκείνων, ποὺ πιστεύουν εἰς τὴν μετριοπαθῆ καὶ ἤρεμον πολιτικήν, διότι εἶμαι βαθύτατα δημοκρατικός. Ἐὰν ἡ ὑπάρχουσα σήμερον ὀξύτης συνεχισθῇ ἐπὶ μακρὸν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα φθορὰν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ μὴ αὐταπατώμεθα, φθείρει καὶ τοὺς ἐπιτιθεμένους, πάντας ἡμᾶς, φθείρει εἰς μίαν κρίσιμον στιγμὴν αὐτὸ τὸ ἴδιον τὸ Κοινοβούλιον. Δὲν ζητῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν οὔτε λέγω, οὔτε ἀποδίδω εἰς τὸν Α ἢ Βʹ εὐθύνην, ἀλλὰ ὅτι δήποτε καὶ ἂν μοῦ εἴπητε, ἐγὼ εἰλικρινῶς πιστεύω, ὅτι ἐὰν ταχέως δὲν ἐπανέλθωμεν εἰς μίαν κοινοβουλευτικὴν συζήτησιν, τότε, ἐν ὄψει τῆς ὅλης ἀτμοσφαίρας, θὰ πρέπει νὰ εἴμεθα πολὺ ἐπιφυλακτικοὶ δι’ αὐτὸ ποὺ πρόκειται νὰ συμβῇ. Δὲν ἀρκεῖ νὰ λέγωμεν θαρραλέους λόγους ἢ καὶ νὰ εἴμεθα θαρραλέοι. Καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ὑπῆρξαν ἔντιμοι ἄνθρωποι, γενναῖοι, εἰλικρινεῖς ἀγωνισταί, θαρραλέοι, ἀλλὰ αἱ περιστάσεις πολλάκις εἶναι ὑπέρτεροι τῶν ἀγωνιστῶν καὶ μάλιστα τῶν ἀγωνιστῶν τῆς Δημοκρατίας. Διότι συγκαταλέγομαι μεταξὺ ἐκείνων ποὺ πιστεύουν, ὅτι οἱ ἀκραῖοι ἀγῶνες δὲν βοηθοῦν τὴν δημοκρατικὴν ἐξέλιξιν. Ὑπάρχουν ἀγῶνες βεβαίως ὀξύτατοι, ἀγῶνες ἰδεαλιστικοὶ καὶ ὡραῖοι, ἀλλὰ τῶν ἀγώνων αὐτῶν συνήθως, εἰς τὸ τέλος ἐπωφελοῦνται οἱ ἀκραῖοι. Τὸ βιοτικὸν περιβάλλον τῆς Δημοκρατίας εἶναι ἡ ἤρεμος συζήτησις. Ἡμεῖς δέ, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα βαθύτατα δημοκρατικοὶ καὶ πιστεύομεν, ὅτι τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος εἶναι συνδεδεμένον μὲ τὴν κοινοβουλευτικὴν Δημοκρατίαν, εἴμεθα καὶ θὰ παραμείνωμεν ἀγωνισταὶ εἰς τὴν γραμμὴν αὐτήν. Καὶ πιστεύομεν, ὅτι τὰ πράγματα θὰ μᾶς δικαιώσουν καὶ ὅτι ταχέως θὰ λειτουργήσῃ ἡ κοινοβουλευτικὴ δημοκρατία εἰς τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα).

§34Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, δὲν ἠθέλησα νὰ σᾶς διακόψω, διότι δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ διαταράξω τὴν ἀρχιτεκτονικὴν τοῦ λόγου σας. Βεβαίως δὲν θὰ ἐπεκταθῶ εἰς ὅσα περὶ ἐξωτερικῆς καὶ οἰκονομικῆς πολιτικῆς εἴπατε, περὶ τῶν ὁποίων καὶ θὰ ἀσχοληθῇ συντόμως ἡ Βουλή, διότι ἡμεῖς ὁριοθετήσαμεν τὴν πρότασιν μομφῆς εἰς τό, ἐὰν δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶναι Κυβέρνησις καὶ ὄχι, ἐὰν ἀσκῇ ὀρθὴν πολιτικήν. Ἐξεφράσατε τὸ παράπονον ἢ τὴν κατηγορίαν, ὅτι ἄνευ τῆς προσηκούσης προσοχῆς ἐγένετο ἐκ μέρους μου μεταχείρισις τοῦ Κόμματός σας μὲ τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ παραδοξολογήματος. Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, βεβαίως δὲν ἀνήκει εἰς τὴν ἡγεσίαν κανενὸς Κόμματος νὰ προσδιορίζῃ τὴν γραμμὴν ἄλλου Κόμματος, δικαίωμα, ὅμως, κοινοβουλευτικὸν καὶ δημοκρατικὸν εἶναι νὰ τὴν κρίνῃ. Καὶ πραγματικῶς διεκήρυξα προχθὲς εἰς τὴν κυρίαν μου ἀγόρευσιν, ὅτι ἡ παράταξίς μας, ἐκτιμήσασα τὴν μετεκλογικὴν στάσιν τοῦ Κόμματός σας, φρονεῖ ὅτι αὕτη ἀποτελεῖ λάθος, ἐξέφρασα δὲ τὴν εὐχὴν νὰ ἴδωμεν ταχέως ἐπανορθούμενον τὸ λάθος αὐτό. Καὶ ξεύρετε, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ φιλοφρονήματος. Πρόκειται περὶ πραγματικῆς εὐχῆς, διότι τοῦτο θὰ εἶναι τὸ καλύτερον καὶ διὰ τὸ Κόμμα σας καὶ διὰ τὸν τόπον. Πέραν, ὅμως, αὐτοῦ ἔχετε παραπονεθῆ, διότι ἐχαρακτήρισα ὡς παραδοξολόγημα τὸ περὶ δημιουργίας δικαίου διὰ τοῦ σφετερισμοῦ. Ἐφέρατε μακρότατα κείμενα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνήκουν εἰς δικαστήρια καὶ ὄχι εἰς πολιτικὰς συνελεύσεις, ὅπου διδάσκουν, ὅτι ἡ ἐπανάστασις δημιουργεῖ δίκαιον. Οὐδεὶς ὁ ἀντιλέγων. Ἀλλὰ ἡ ἐπανάστασις, — ὑποθέτω, ὅτι θὰ συμφωνήσετε —, εἶναι ἐξέγερσις τῶν μὴ φορέων τῆς κρατικῆς ἐξουσίας ἐναντίον τῶν φορέων τῆς κρατικῆς ἐξουσίας. Ὅταν ὁ φορεὺς τῆς κρατικῆς ἐξουσίας ἀσκῶν δημόσιον λειτούργημα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Δημοκρατίαν καταχρᾶται τῆς δυνάμεως καὶ σφετερίζεται τὴν ἐξουσίαν, αὐτὸ τὸ ἀνακηρύσσετε νόμιμον καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι νόμιμον. Δηλαδή, τὸ Ἐκλογοδικεῖον, καθ’ ὑμᾶς, παρανόμως θὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ ὅσων περιπτώσεων βίας ἢ νοθείας θὰ δυνηθῇ, διότι κατέστη ἤδη δίκαιον, διότι ἐπεκράτησε. Καὶ τὰ Ποινικὰ Δικαστήρια, ὅταν καταδικάζουν τοὺς βιαστὰς τῆς ἀτομικῆς θελήσεως, κακῶς θὰ δικάζουν, διότι ἡ ἀσκηθεῖσα βία θὰ ἔχῃ ἤδη δημιουργήσει δίκαιον. Καὶ τὰ Πολιτικὰ Δικαστήρια κακῶς θὰ ἐπιληφθοῦν ἐνστάσεων κατὰ τῶν νόθων ἐκλογικῶν καταλόγων, διότι ἐδημιούργησε δίκαιον ἡ νόθευσίς των. Καὶ τέλος διὰ νὰ φθάσωμεν...

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε. Αὐτὸ εἶναι ἀγόρευσις.

§36Η. ΗΛΙΟΥ. ... διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀκραίαν ὑπόθεσιν, μὴ ἀφορῶσαν τὴν Κυβέρνησιν, μὲ τὴν θεωρίαν αὐτὴν ὁ φορεὺς τῆς ἐξουσίας σφετεριζόμενος αὐτὴν εἰσάγει ἕνα νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπονέμει ἀπὸ 1 δισεκατομμύριον δραχμῶν εἰς ἕκαστον Ὑπουργόν. Καὶ αὐτὸ δημιουργεῖ δίκαιον. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ σφετερισμὸς εἶναι διάφορος πρᾶξις.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἡλιοῦ, αὐτὴ δὲν εἶναι διακοπὴ καὶ ἐρώτησις, ἀλλὰ ἀγόρευσις.

§38Η. ΗΛΙΟΥ. Τέλος, πιστεύομεν, ὅτι οἱ ἀγωνισταὶ δὲν ὑποτάσσονται εἰς τὰς περιστάσεις, ἀλλὰ διὰ τῶν ἀγώνων των δημιουργοῦν τὰς περιστάσεις.

§39Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Ἡλιοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὑποδείξεις σας, ὡς ἀντιλαμβάνεσθε, δὲν δύνασθε σεῖς νὰ ἀπευθύνετε πρὸς οἱονδήποτε Κόμμα καὶ φυσικὰ καὶ πρὸς τὸ ἰδικόν μου, οὔτε συστάσεις διὰ τὴν στάσιν του νὰ κάμετε. Σεῖς δύνασθε νὰ κανονίζετε τὴν πολιτικήν σας ὄχι τὴν ἰδικήν μας. Ἡμεῖς λογοδοτοῦμεν πρὸς τὸν λαὸν καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα αὐτὸς πάλιν θὰ μᾶς κρίνῃ. Τὰ ὅσα εἶπον ἀπόψε δὲν εἶναι νέα, ἀλλὰ τὰ εἶχον εἴπει πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἀπόψεών μου κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Δεκεμβρίου, τοῦ ὅτι δηλαδὴ ἡ πραγματικότης δημιουργεῖ νομιμότητα, ἀνεξαρτήτως τοῦ παρανόμου τῆς προελεύσεως. Εἰς τὸ δημόσιον δίκαιον, εἴτε αὕτη ποὺ ἐνδιαφέρει, εἴτε εἶναι αὕτη προϊὸν βίας, εἴτε σφετερισμοῦ, εἴτε ἡ νέα κατάστασις πραξικοπήματος. Ἅπαξ ὑποβληθῇ δημιουργεῖ νομιμότητα. Τὰ κείμενα ποὺ ἀνέφερα δὲν ἀφοροῦν τὴν ἐπανάστασιν μόνον, ἀλλὰ ὁμιλῶ καὶ πέραν τῆς βίας ἢ ἀσχέτως αὐτῆς. Οὐδείς, λ.χ., ἀμφισβητεῖ, ἀπὸ νομικῆς πλευρᾶς, τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, ἀλλὰ ἐὰν αὔριον, ἐκ τῶν πραγμάτων, ὑποχρεωθῇ εἰς παραίτησιν, τότε ἡ πραγματικότης θὰ ἀποδειχθῇ ἰσχυροτέρα τῆς νομιμότητος. Σεῖς ἀμφισβητεῖτε τὴν νομιμότητα τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ὑπάρχει. Σεῖς ἰσχυρίζεσθε, ὅτι δὲν τὴν ἀναγνωρίζετε, ἐνῷ διὰ τῆς προτάσεως δυσπιστίας καὶ τῆς ἑτέρας περὶ παραπομπῆς εἰς τὸ εἰδικὸν δικαστήριον τὴν ἀναγνωρίζετε. Αὐτὴ εἶναι ἡ παραδοξολογία καὶ οὐχὶ αἱ ἀναπτυχθεῖσαι σκέψεις μας, αἵτινες στηρίζονται εἰς θεωρίας ἀπὸ πολλοῦ καὶ ὑπὸ τῶν πλείστων παραδεκτάς. Ἡμεῖς οὕτω σκεπτόμεθα βάσει ἑρμηνείας τῶν ἀρχῶν τοῦ δημοσίου δικαίου, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς παραδεχόμεθα. Σεῖς δὲν ἀναγνωρίζετε τὴν Κυβέρνησιν. Κι’ ὅμως αὐτὴ κυβερνᾷ καὶ εἶναι πραγματικότης μέχρις ὅτου δυνηθῆτε νὰ τὴν ἀνατρέψετε. Κι’ ἐν τῷ μεταξὺ συμπράττετε μετ’ αὐτῆς, μετέχοντες εἰς τὴν Βουλήν. (Χειροκροτήματα).

§40Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀποδίδομεν σοβαρὰν σημασίαν εἰς τὰ θέματα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν. Ἀλλὰ δὲν νομίζομεν, ὅτι ἦτο ἡ ἡμέρα τῆς ἀναπτύξεως καὶ διὰ λόγους οὐσιαστικοὺς καὶ διὰ λόγους συνταγματικούς. Διὰ λόγους οὐσιαστικούς, διότι ἔρχονται κατὰ παρεμπίπτοντα τρόπον καὶ νομίζομεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἔλθουν αὐτοτελῶς πρὸς συζήτησιν εἰς εἰδικὴν συνεδρίασιν. Μεθ’ ὃν τρόπον ἔρχονται καὶ βλάπτουν καὶ βλάπτονται, βλάπτουν τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία διεξάγεται καὶ βλάπτονται, διότι θὰ ἀναπτυχθοῦν εἰς περιωρισμένον χρόνον. Διὰ λόγους συνταγματικοὺς ἐπίσης, τὸ ἄρθρον 78 τοῦ Συντάγματος, εἰς τὸ ὁποῖον γίνεται λόγος περὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας, ἀναγράφει, ὅτι εἰς τὴν πρότασιν δυσπιστίας «καθορίζονται σαφῶς τὰ θέματα, περὶ τὰ ὁποῖα θέλει στραφῆ ἡ ἐπὶ τῆς προτάσεως συζήτησις». Θέμα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς δὲν ἀναγράφεται εἰς τὴν πρότασιν δυσπιστίας. Μὲ ὁσονδήποτε εὐρὺ πνεῦμα καὶ ἐὰν ἑρμηνεύσωμεν τὴν διάταξιν τῆς προτάσεως δυσπιστίας, εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ δεκτόν, ὅτι αὕτη δύναται νὰ περιλάβῃ ἐντελῶς ἄλλο θέμα, πλὴν τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὴν πρότασιν δυσπιστίας. Διὰ τοῦτο φρονοῦμεν, ὅτι διὰ λόγους καὶ τυπικῶς συνταγματικοὺς καὶ οὐσιαστικοὺς εἶναι ἄκαιρος — διὰ νὰ μὴ εἴπωμεν ἄλλην βαρυτέραν φράσιν — πᾶσα συζήτησις ἐπὶ θεμάτων τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Προτείνομεν νὰ ὁρισθῇ μία εἰδικὴ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Προεδρεῖον ἐπιμένον εἰς τὴν συζήτησιν, δηλοῦμεν, ὅτι δὲν θὰ μετάσχωμεν καὶ ἐπιφυλασσόμεθα εἰς ὡρισμένην ἡμέραν νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἀπόψεις μας.

§41Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ οὐσιαστικὸν μέρος τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., ἔχω νὰ εἴπω ἁπλῶς καὶ μόνον, ὅτι τὰ παράπονά του εἶναι ἀβάσιμα, διότι ἀκριβῶς ὅπως ἐτόνισα ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐπιμελῶς ἀπέφυγα νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τριήμερον, ὥστε νὰ ἀφήσω ὁλόκληρον τὸ σχέδιον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ μόλις τὴν προτελευταίαν ἡμέραν τῆς λήξεως τῆς συζητήσεως ἐζήτησα τὸν λόγον. Ἦτο δὲ φυσικὸν νὰ μὴ περιορισθῶ εἰς τοιαύτην στενὴν ἑρμηνείαν τοῦ συντάγματος, οἵαν δίδετε σεῖς, καὶ νὰ μὴ ἐπεκταθῶ. Συζητουμένων πολιτικῶν θεμάτων, ἔχω τὸ δικαίωμα, ὡς ἀρχηγὸς ἑνὸς Κόμματος νὰ θίξω τὰ θέματα, ἅτινα νομίζω, ὅτι ἔχουν μέγα ἐνδιαφέρον διὰ τὴν κοινὴν γνώμην. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς πολιτικῆς συζητήσεως, σημαίνει γενικὴν πολιτικὴν συζήτησιν. Ἀλλοίμονον, ἐὰν 20 βουλευταὶ ἔθεταν ζήτημα δυσπιστίας διὰ συγκεκριμένα μόνον θέματα, ἐδέσμευσαν τοὺς ἄλλους νὰ ἀναμένωμεν πλέον 2 μῆνας διὰ νὰ θέσωμεν πάλιν νέον ζήτημα δυσπιστίας γενικωτέρου σκοποῦ. Ἡ ἄποψις τοῦ κ. Παπανδρέου ἀποτελεῖ θεωρίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἀποδεχόμεθα. Ἡμεῖς δὲν ἐβλάψαμεν τὴν πορείαν καὶ τὴν πολιτικὴν τοῦ Κέντρου. Ἐκτελοῦμεν τὸ καθῆκον μας ἐντὸς τοῦ γράμματος καὶ τοῦ πνεύματος τοῦ Συντάγματος ἐξηγήσαμεν τὴν στάσιν μας.

§42Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος εἶναι σαφής.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα ἀφορᾷ καὶ ἐμέ, σᾶς λέγω τοῦτο: Εἶναι γνωστόν, ὅτι προκειμένου εἷς Ἀρχηγὸς Κόμματος νὰ καθορίσῃ τὴν στάσιν του ἐπὶ μιᾶς προτάσεως δυσπιστίας, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰ θέματα καὶ εἰς τὰ σημεῖα ποὺ νομίζει κρίσιμα διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ψῆφον του. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ στενὰ ὅρια τοῦ θέματος τῆς δυσπιστίας. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν σαφῶς ἀπέδειξεν, ὅτι θέλει νὰ καταψηφίσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ δι’ ἄλλους λόγους, ἐκτὸς τῶν ἀναφερομένων εἰς τὴν πρότασιν δυσπιστίας καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸν ἐμποδίσῃ ὁ Πρόεδρος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§44Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀπάντησίς μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν θὰ ἀρχίσῃ μὲ μίαν διαμαρτυρίαν ἔντονον. Τὸ χειρότερον δὲ εἶναι, ὅτι εἰς ταύτην θὰ συμφωνήσῃ καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν. Ἐφάνη ὁ κ. Μαρκεζίνης πρὸς τοὺς ἱστορικοὺς ἔρωτάς του ἄπιστος. Ἐπὶ μόνῃ τῇ ἀπειλῇ, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ κατηγορηθῇ ὡς ἀναφερόμενος εἰς μοναρχικὸν συγγραφέα, παρῃτήθη τῆς ἀναφορᾶς εἰς τὸν μέγαν πολιτικὸν φιλόσοφον καὶ ἱστορικὸν τῆς Φλωρεντίας. Ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς ὅλους ἐξέλαβεν ὡς βαρβάρους καὶ ἀνιστορήτους. Ὡσὰν νὰ ἔπρεπε νὰ διαγραφοῦν ἀπὸ τὴν ἱστορίαν τῆς πολιτικῆς σκέψεως ὁ Ξενοφῶν καὶ ὁ Αἰσχύνης, διότι ὑπεστήριξαν τὰς γνωστὰς ἀποκλινούσας ἀπόψεις. Ὁ κ. Μαρκεζίνης ἔκαμε τὴν ἑξῆς τοποθέτησιν, πρὸς τὴν ὁποίαν, ἐν μέρει, συμφωνῶ καὶ ἐν μέρει διαφωνῶ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι νόμιμος, διότι, ἁπλούστατα, ἐνασκεῖ πράγματι τὴν ἐξουσίαν.

§45Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἶπον, ὅτι κατὰ τὸν Δεκέμβριον ἔλεγον, οἱαδήποτε ἄποψις καὶ ἐὰν ὑποστηριχθῇ, εἶναι νόμιμος ἡ Κυβέρνησις.

§46Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἐγὼ σᾶς δέχομαι ὡς αὐθεντία ἑρμηνειῶν τῶν λόγων σας. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο ὀλιγώτερον πάντων νὰ διαμαρτύρωνται εἶναι, οἱ κύριοι τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Καὶ τοῦτο διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Θὰ τοὺς ὑπενθυμίσω πάλιν τὸν Λένιν. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη μετὰ τὴν ἐπανάστασιν, δὲν εἶχε ἀναγνωρισθῆ ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις, ὑπὸ ὅλων τῶν κρατῶν, ὡς πολίτευμα νόμιμον. Καὶ τότε ὁ Λένιν ἐπανέλαβε τὴν φράσιν τοῦ Ἑγέλου, ὁ ὁποῖος ἀναφερόμενος εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας, εἶχεν εἴπει, ὅτι ἡ Γαλλικὴ Δημοκρατία ἔχει τόσην ὀλίγην ἀνάγκην ἀναγνωρίσεως, ὅσην ἀνάγκην ἀναγνωρίσεως ἔχει τὸ γεγονός, ὅτι λάμπει ὁ ἥλιος. Ἐρωτῶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, ποῖος ἥλιος πρέπει νὰ λάμψῃ καὶ πόσον κυρίων ἠλεκτρικοὶ λαμπτῆρες, λαμπτῆρες ἐν τῇ αἰθούσῃ, διὰ νὰ πεισθοῦν περὶ τῆς πραγματικότητος κατὰ αὐτὰ ταῦτα τὰ Μαρξιστικὰ καὶ Λενιστικὰ δόγματα. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται κἂν περὶ αὐτοῦ. Ἡ οὐσία τῆς Δημοκρατίας, συνίσταται, εἰς τὸ ὅτι ὑπάρχει ἕνας βασικὸς νόμος, τὸ Σύνταγμα τοῦ ὁποίου θεσπίζει ὄργανα ἁρμόδια νὰ ἀποφανθοῦν περὶ τοῦ τίς εἶναι βουλευτὴς καὶ τὶς δὲν εἶναι, περὶ τοῦ ποία εἶναι καὶ ποία δὲν εἶναι Κυβέρνησις. Ὄργανα ἁρμόδια, τὰ ὁποῖα ψηφίζουν τοὺς νόμους καὶ ὄργανα ἁρμόδια, τὰ ὁποῖα κρίνουν τὴν συνταγματικότητα τῶν πράξεων τῆς διοικήσεως καὶ τὴν νομιμότητα. Αὐτὸ τὸ πολίτευμα λέγεται Δημοκρατία. Κατὰ τὴν Δημοκρατίαν ἔνοχος φόνου δὲν εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον προπηλακίζει ὁ ὄχλος ὡς φονέα ἢ τὸν λυντσάρει, ἀλλὰ ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον τὰ ἁρμόδια δικαστήρια κατεδίκασαν, διότι ἐξετέλεσε φόνον. Ἔρχομαι εἰς τὴν περίφημον θεωρίαν «τοῦ νομικοῦ χαρακτηρισμοῦ». Θὰ ἀναγκασθῶ νὰ κάμω καὶ ἐγὼ μίαν ἀναδρομὴν εἰς τὰ ἔτη τοῦ συναδέλφου μου, τὰ ὁποῖα ἤρχισαν νὰ εἶναι τόσον ἀπομεμακρυσμένα, ὥστε νὰ χάνωνται εἰς τὰ βάθη τῆς ἱστορίας. Κύριοι βουλευταί, ἡ θεωρία τοῦ χαρακτηρισμοῦ εἰς τὸ Δημόσιον Δίκαιον, ἔχει ἀναπτυχθῆ προσφάτως ἀπὸ τὴν Σχολὴν τῆς Βιέννης. Ὁ Κέλσεν, ὁ Μέρκλ, ὁ Φέρντρος, ὁμιλοῦν περὶ τοῦ νομικοῦ χαρακτηρισμοῦ καὶ περὶ τῆς περιφήμου θεωρίας τῆς διπλῆς ἀπόψεως τοῦ δικαίου. Δὲν θέλω νὰ ἐπιμένω εἰς νομικὰ ἐπιχειρήματα καὶ εἰς τὴν σχετικῶς νομικὴν φιλολογίαν. Τὸ νομικὸν θέμα θὰ τὸ τελειώσω μὲ μίαν διαπίστωσιν: Ἀμφισβητεῖτε τὴν νομιμότητα τῆς συνθέσεως τῆς Βουλῆς; Τοῦτο δύνασθε νὰ τὸ πράξητε ἐνώπιον τοῦ Ἐκλογοδικείου. Ἐὰν τὴν ἀμφισβητῆτε ἐκτὸς αὐτοῦ, τότε τίθεσθε σεῖς καὶ ὄχι ἡμεῖς ἐκτὸς τῆς νομιμότητος. Ἔχετε 2 δρόμους νὰ ἀκολουθήσητε, 1) τὸ Ἐκλογοδικεῖον ἐντὸς τῆς νομιμότητος, 2) τὴν ἐπανάστασιν ἐκτὸς τοῦ Ἐκλογοδικείου. Ὁμολογῶ, ὅμως, ὅτι ὡς στασιαστὰς σᾶς βλέπω ὀλίγον ὀλίγους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ὑποθέτω, ὅτι εἶσθε καὶ θέλετε νὰ μείνετε μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς νομιμότητος. Διατὶ δὲν προσεφύγατε εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον; Προσεφύγατε; Ἀναμείνατε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἐκλογοδικείου. Ἡμεῖς δὲν προδικάζομεν τίποτε. Πράγματι, ἡ ἐκλογὴ παντὸς βουλευτοῦ, τοῦ ὁποίου ἠμφεσβητήθη τὸ νόμιμον τῆς ἐκλογῆς, εἶναι ἠρτημένη ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἐκλογοδικείου. Τὴν ἰδικήν μου ἐκλογήν, ὡς βουλευτοῦ, ἐὰν ἀμφισβητήσητε, θὰ εἶμαι καὶ ἐγὼ βουλευτὴς μὲ κἄποιαν ἀμφιβολίαν, ὑπὸ αἵρεσιν καὶ θὰ ἔβλεπον, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἐπληροῦτο ἡ αἵρεσις ὑπὲρ ὑμῶν ἢ ὑπὲρ ἐμοῦ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι αὐτονόητον.

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸ Ἐκλογοδικεῖον δὲν ἔχει λόγον καὶ νόημα ὑπάρξεως. Ἀπεφάνθη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, εἰπών, ὅτι μόνον ὀλίγοι ἐκ τῶν βουλευτῶν ἐδῶ μέσα εἶναι γνήσιοι ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ. Ἡμεῖς ἐδῶ ὅλοι, δὲν εἴμεθα. Ἀπεφάνθη ὁ κ. Παπανδρέου καὶ τὸ Ἐκλογοδικεῖον εἶναι περιττόν.

§48Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§49Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Θὰ σᾶς ἐπιτρέψω, ἐὰν μοῦ δώσητε τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ εἶναι διακοπὴ καὶ ὄχι λόγος.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐμένα δὲν μὲ ἐρωτᾶτε; Συνεννοήθητε οἱ δυό σας. Ποῖος κάνει τὸν Πρόεδρον ἀπὸ τοὺς δυό σας;

§51Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον, ζητῶ συγγνώμην. Νὰ δικαιολογήσω καὶ ἐγὼ τὸν ἑαυτόν μου. Ἐπειδὴ, κατὰ κανόνα ἀπαράβατον ἔχετε τὴν εὐγένειαν πάντοτε, ὅταν ὁ ρήτωρ καὶ ὁ αἰτῶν τὴν διακοπήν, συμφωνοῦν, σεῖς, ὡς Πρόεδρος, δὲν ἔχετε ἀντίρρησιν, προεξώφλησα τὴν εὐμένειαν τῆς ἀποδοχῆς σας.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σύμφωνοι, ἀλλά, ὅταν προβλέπω, ὅτι μία διακοπὴ θὰ ὁδηγήσῃ εἰς ὀξύτητα, τὴν ἐμποδίζω, ἔστω καὶ ἐὰν ὁ ρήτωρ τὴν ἐπιτρέπῃ.

§53Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, δὲν θὰ ὁδηγήσῃ εἰς καμμίαν ὀξύτητα. Ἤθελα νὰ παρατηρήσω δύα τινά, δι’ ἐλαχίστων. Τὴν ἄποψιν τῆς Ε.Ρ.Ε., διατὶ δὲν προσεφύγαμεν εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον, τὴν ἀκούομεν ἀπὸ 2ημέρου. Δὲν ἀπηντήσαμεν, ὄχι διότι δὲν ἔχομεν ἀπάντησιν, ἀλλά, διότι νομίζομεν, ὅτι δὲν ἦλθεν ἡ στιγμὴ τῆς ἀπαντήσεως. Θὰ ἀπαντήσωμεν.

§54Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Θὰ ἀναμείνω τὴν ἀπάντησιν ἐναγωνίως, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ εἶναι πλήρης.

§55Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ ἄλλο θέμα, τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ντὲ φάκτο, δημιουργεῖ δίκαιον, μάλιστα. Δὲν παύει, ὅμως, καθ’ ἡμᾶς, νὰ εἶναι παράνομος. Καὶ φέρω ἕνα παράδειγμα. Δὲν χρειάζονται συγγραφεῖς, ὑπάρχει νομολογία, τῶν ἰδικῶν μας δικαστηρίων. Ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν, μάλιστα, ἐὰν ἕνας δικαστὴς διορισθῆ παρανόμως, ἕνας Νομάρχης διορισθῆ παρανόμως, αἱ πράξεις του εἶναι νόμιμοι, καίτοι αὐτὸς εἶναι παρανόμως διορισμένος. Ἐν καιρῷ θὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἀπόψεις μας.

§56Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Μπακόπουλος, μοῦ δίδει τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ἐπαναλάβω, διότι διαπρεπὴς νομικός, ὡς ὁ κ. Μπακόπουλος, δὲν ἀντελήφθη τοὺς λόγους μου, κινδυνεύουν οἱ λόγοι μου νὰ παρεξηγηθοῦν. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ἡμεῖς, ἐπειδὴ ἐπεκρατήσαμεν, δι’ αὐτὸ ἀποτελοῦμεν δίκαιον. Ἐγὼ εἶπον, καὶ ἐὰν ἐξελαμβάνετο αὐτὴ ἡ θεωρία ὡς ὀρθὴ καὶ ὡς κριτήριον, βεβαίως, ἡμεῖς ἀποτελοῦμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, νόμιμον Κυβέρνησιν. Καὶ εἶπον τοῦτο, ὅτι κατ’ αὐτῆς τῆς θεωρίας τοῦ κ. Μαρκεζίνη, δὲν ἠδύνατο νὰ στραφῇ κατ’ ἐξοχὴν ἡ Ἄκρα Ἀριστερά. Καὶ εἶπον, ἐπίσης, ὅτι ἐὰν σεῖς θέλετε νὰ πολιτευθῆτε μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς νομιμότητος, ἔχετε ἕνα καὶ μόνον τρόπον, νὰ ἀμφισβητήσητε τὴν νομιμότητα τῆς Βουλῆς καὶ κατ’ ἀντανάκλασιν, τὴν νομιμότητα τῆς ἐξ αὐτῆς πηγαζούσης Κυβερνήσεως. Καὶ ὁ τρόπος αὐτὸς εἶναι, τὸ Ἐκλογοδικεῖον. Ἐάν, εἶπα, δὲν θέλετε νὰ πᾶτε εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον καὶ θεωρεῖτε τοὺς ἑαυτούς σας ἁρμοδίους, ὑπεράνω τοῦ Ἐκλογοδικείου, ὑπεράνω τῶν Συμβούλων τῆς Ἐπικρατείας καὶ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, σεῖς καὶ ὄχι τὸ συνταγματικῶς συνεστημένον ὄργανον, νὰ κρίνετε τὴν γνησιότητα τῶν ἐκλογῶν, τότε κάνετε ἐπανάστασιν. Καὶ προσέθεσα, σεῖς αὐτὸ ποὺ πράττετε, εἶναι ἐκτὸς τῆς Δημοκρατίας καὶ ἐκτὸς τοῦ πολιτεύματος καὶ θὰ εἶχε κἄποιο νόημα, ἐὰν σκοπεύητε δι’ αὐτῆς τῆς τακτικῆς σας, νὰ δημιουργήσητε ἐπανάστασιν. Δὲν βλέπω, ὅτι ἔχετε τοιαύτην πρόθεσιν καὶ δὲν βλέπω, ὅτι ἔχετε τοιαύτας δυνατότητας. Ἡμεῖς εἴμαστε καὶ νόμιμος Κυβέρνησις καθ’ οἱονδήποτε κριτήριον καὶ σεῖς εἶσθε, θὰ μοῦ συγχωρήσητε τὴν ἔκφρασιν, παράνομος Ἀντιπολίτευσις, διότι ἐκτελεῖτε τὸ λειτούργημά σας, κατὰ τρόπον ἀντίθετον πρὸς τὰς ὑπὸ τοῦ Συντάγματος προβλεπομένας περὶ τῆς ἐνασκήσεως τῶν δικαιωμάτων σας, διατάξεις. (Χειροκροτήματα). Ἀλλ’ ἀνεφέρθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν καὶ εἰς τὸ θέμα τοῦ σφετερισμοῦ τῶν ψήφων τῆς νομίμου, ὅπως τὴν ἀπεκάλεσε, ψηφοκλοπῆς, ἡ ἔκφρασις εἶναι εὔστοχος, ἀλλὰ νὰ ἴδωμεν τὶ πράγματι σημαίνει.

§57Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Αὐτό, ἀφορᾷ τὸν νόμον τοῦ 1958.

§58Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, εἶναι βέβαιον, ὅτι οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα καὶ τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, θεσπίζει— διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν ἀκριβὲς πολλαπλάσιον τῶν ψηφισάντων— καὶ ὁ νόμος ἀκόμη τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, θεσπίζει, μέχρις ὡρισμένου ὁρίου, ποὺ δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄλλως, κἄποιαν, ὑπὸ τὴν κοινωνιολογικὴν ἔννοιαν ἐκλαμβανομένην, νόμιμον ψηφοκλοπήν.

§59Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἄλλο ἦτο τὸ νόημα. Σεῖς, ὁ εὐφυέστερος τῶν μαθητῶν ποὺ εἶχον, ἔπρεπε νὰ τὸ συλλάβητε ἀμέσως. Ἀνεφέρετο εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς 29ης Ὀκτωβρίου 1961 καὶ ἠννόει, ὅτι ἐσημειώθη ψηφοκλοπὴ κατ’ αὐτοῦ.

§60Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι ἐκεῖ θὰ κατέληγον. Εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ κάμω μίαν ἐκκαθάρισιν τοῦ προβλήματος, διὰ νὰ ἴδωμεν τὶ πράγματι ἠννόει ὁ κ. Μαρκεζίνης. Τὸ πλειοψηφικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνεγνωρισμένον σύστημα καὶ τὸ ὁποῖον ἰσχύει εἰς τὰς μεγαλυτέρας δημοκρατίας τοῦ κόσμου, τὶ ἄλλο κάμνει, παρὰ νὰ θεσπίζῃ νόμιμον ψηφοκλοπήν, ἀφοῦ, ὅταν εἰς μίαν περιοχὴν τὸ ἕνα Κόμμα πάρει τὸ 51% καὶ τὸ ἄλλο τὸ 49% τῶν ψήφων, ὅλας τὰς ἕδρας τὰς παίρνει τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον συνεκέντρωσε τὸ 51% τῶν ψήφων. Τὸ 49% τῶν ψήφων εἰς ἕνα πλειοψηφικὸν σύστημα, κλέπτεται ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ποὺ ὥρισεν ὁ κ. Μαρκεζίνης. Ἠννόει, ὅμως, ὅπως ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κἄτι ἄλλο βαθύτερον καὶ ὀρθότερον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, κἄτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ συμμερίζομαι ἀπολύτως. Ἠννόει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι δὲν ὑπέστη τόσην ψηφοκλοπὴν ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους του, ὅσην ὑπέστη ἑκάστοτε ἀπὸ τοὺς φίλους του.

§61Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Θέλετε νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τὶ ἠννόουν; Ἐγώ, ἀνεφέρθην εἰς τὰς συνεννοήσεις διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1958. Εἶπον, ὅτι ὁ νόμος αὐτός, ἔγινεν, ὄχι βάσει τῶν γενικῶν κριτηρίων τῶν ἐκλογικῶν, ἁπλῆ ἀναλογική, ἐλαφρῶς ἐνισχυμένη, πλειοψηφικόν, τῶν γνωστῶν καὶ ἀδιαβλήτων, ἂς ὑποθέσωμεν, συστημάτων, ἀλλὰ μὲ ἕνα ἀντικειμενικὸν σκοπόν, νὰ ἔλθῃ ἕνα Κόμμα πρῶτον καὶ ἕνα ἄλλο δεύτερον, εἰς βάρος τῶν μικροτέρων Κομμάτων. Δι’ αὐτό, καὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ηὐξήθησαν τὰ ποσοστὰ καὶ εὑρέθη ἡ Π.Α.Δ.Ε. καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον συμμετείχατε καὶ σεῖς, νὰ πληρώσουν τὰ σπασμένα τῆς συμφωνίας. Αὐτό, ἠννόουν, κ. Ὑπουργέ.

§62Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, ὅταν ἐκφέρῃ κανεὶς μίαν φράσιν, ἠμπορεῖ νὰ τῆς ἀποδίδῃ μίαν εἰδικὴν ἔννοιαν. Τὸ δέχομαι αὐτὸ καὶ εἶναι δυνατὸν ἐκ τῆς φράσεως αὐτῆς νὰ συναχθοῦν καὶ ἄλλα συμπεράσματα, ἐὰν αὕτη ὑπὸ μορφὴν γενικοῦ ἀφορισμοῦ, ἐκφέρεται. Ἐάν, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, ἡ φράσις αὐτὴ εἶχε τὴν περιωρισμένην ἔννοιαν περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε, ἔχει ἱστορικὴν ἀξίαν καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ ἐνδιαφέρῃ τὸν μέλλοντα Μακιαβέλλι. Βουλευτὰς τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, ἀποφαινομένους περὶ τοῦ παρόντος καὶ οὐχὶ περὶ τοῦ παρελθόντος, δὲν δύναται νὰ ἐνδιαφέρῃ.

§63Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν νομίζω.

§64Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῶν θεμάτων τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀπαντήσῃ αὔριον καὶ δι’ αὐτὸν δὲν πρόκειται ἐγὼ νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτῆς. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ, βεβαίως, νὰ εἴπω τινὰ περὶ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς καὶ κατόπιν νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ γενικὸν πολιτικὸν θέμα. Ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἐὰν ἠνόησα καλῶς, διότι ἐξεφράσθη κατ’ ἀνάγκην διὰ γενικοτήτων καὶ θὰ κάμῃ τὰς διευκρινίσεις τῶν γενικοτήτων αὐτῶν, κατὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ ἀρχίσῃ τὴν Τετάρτη. Διὰ νὰ δώσω τὴν συγκεκριμένην ἀπάντησιν, ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἐὰν ἠνόησα καλῶς, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπε, εἶπε, πρῶτον, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ἐννοήσῃ τὶ σημαίνει ἡ σύνδεσις μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, διότι ἔχει τὴν ἐντύπωσιν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν γνωρίζει ἀκόμη τὴν σημασίαν τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Οἰκονομικὴν Κοινότητα. Ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτὴν τοῦ κ. Μαρκεζίνη εἶναι, ὅτι ἁπλούστατα ἔχει δίκαιον. Δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι εἶναι καὶ τόσον εὔκολον νὰ μάθῃ ἀπὸ τὴν μίαν ἡμέραν μέχρι τῆς ἄλλης ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τὶ σημαίνει αὐτὴ ἡ σύνδεσις. Ἀντιθέτως, ἐγὼ πιστεύω, καὶ πιστεύει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ συστηματικὴ καὶ γενικὴ καὶ κατὰ κλάδους διδαχή, περὶ τοῦ τὶ σημαίνει ἡ Κοινὴ Ἀγορά, τὶ σημαίνει γενικῶς δι’ ὅλους ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας καὶ τὶ σημαίνει δι’ ἕκαστον παραγωγικὸν κλάδον χωριστά. Διότι τὸ σύστημα τῆς συνδέσεως, διότι ἐν γένει τὸ σύστημα τῆς Οἰκονομικῆς Εὐρωπαϊκῆς Κοινότητος, εἶναι ἐκ κατασκευῆς οὐδὲ ἠδύνατο νὰ εἶναι ἄλλως, τόσον περίπλοκον, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ βασικαὶ του κἂν ρυθμίσεις νὰ γίνουν εὐκόλως ἀντιληπταὶ καὶ ἀπὸ εἰδικοὺς ἀκόμη μὲ τὸ θέμα, ἀλλὰ πάντως ἀπὸ τὰς μεγάλας καὶ εὐρείας μάζας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δέχομαι, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρέπει νὰ καταλάβῃ, εἶναι τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διέπῃ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, καὶ δέχομαι ἀκόμη, ὅτι αἱ κατ’ ἰδίαν παραγωγικαὶ τάξεις μία ἑκάστη ἐξ αὐτῶν πρέπει νὰ ἀντιληφθῇ τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα τῆς τίθενται ὡς ἐκ τοῦ γεγονότος τῆς συνδέσεως. Θὰ δεχθῇ, ὅμως, μαζὶ μου, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι θὰ ἦτο πάρα πολὺ δύσκολον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἦτο ἀδύνατον αὐτὴν τὴν ἐκπαίδευσιν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν ταπεινήν μου κρίσιν θὰ διαρκέσῃ ἔτη, κ. βουλευταί, νὰ ἠμπορέσῃ νὰ τὴν πραγματοποιήσῃ καὶ νὰ τὴν ἐκτελέσῃ ἡ Κυβέρνησις μέσα στοὺς ἓξ μῆνας, οἱ ὁποῖοι ἐμεσολάβησαν ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως μέχρι σήμερον. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου θὰ ἔχωμεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσωμεν κυρουμένης τῆς συμβάσεως κατὰ τὴν προσεχῆ Τετάρτην ἢ ὅποτε ὁρίσῃ τὸ Προεδρεῖον. Εἶπεν ἀκόμη ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι προκύπτει ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν ὀργανωτικῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ὑπάρχει ἕνα πνεῦμα ἀποκεντρώσεως, τὸ ὁποῖον διέπει τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, προσκομισθὲν ὀργανωτικὸν μέρος τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι ἔγκυρος οἰκονομικὴ ἐφημερίς, ἐγκυροτάτη, χθὲς εἶχε, ἢ προχθές, ἕνα κύριον ἄρθρον. Ὁ τίτλος τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἦτο «διευθυντήριον». Λέγει δέ, ὅτι μεταβάλλεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ, εἰς γενικὸν διευθυντήριον τῆς οἰκονομίας καὶ εἶχε μερικὰς κρίσεις ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Δὲν πρόκειται, βεβαίως, αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, θὰ ἀπαντήσω, ὅμως, εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, εἶπεν, ὅτι βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ θέμα τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς καὶ ἦτο κατ’ ἐξοχὴν θέμα τῆς ἰδικῆς του ἁρμοδιότητος, νὰ προσδιορίσῃ τὰς ἁρμοδιότητας ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ἡμῶν, εἶπε δὲν ἠδύνατο νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἀπὸ ἄλλο Ὑπουργεῖον, παρὰ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ. Καὶ ἔγινε, πράγματι, κολοσσιαία συγκέντρωσις τοῦ ὅλου θέματος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, τόση συγκέντρωσις, ὥστε ἠκούσαμεν μέχρι τῆς στιγμῆς διαφόρους διαμαρτυρίας διὰ τὴν συγκέντρωσιν ταύτην καὶ χαίρω, διότι σήμερον ἠκούσαμεν, ὅτι δὲν ὑπήρξαμεν ἐπαρκῶς συγκεντρωτικοί. Κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, κύριοι, ἡ ἀλήθεια θὰ εὑρίσκεται εἰς τὸ μέσον καί, ὅπως θὰ ἀποδείξω τὴν ὥραν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω, ὅτι ἀκολουθῶ τὴν ὀρθὴν ὁδόν, διότι δὲν ἐπῆγε τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ, οὐδὲ ἐπέτρεψεν εἰς αὐτό, οὐδὲ θὰ ἐπέτρεπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ σφετερισθῇ ἄλλας ἁρμοδιότητας. Βεβαίως, εἶναι ἁρμόδιον τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, διὰ τὸν γενικὸν χειρισμὸν τοῦ θέματος, ἀλλὰ ὁ εἰδικὸς χειρισμὸς τοῦ θέματος, ὁ ὁποῖος ἔχει μεγίστην σημασίαν, δὲν γίνεται, οὐδὲ δύναται νὰ γίνῃ ἄλλως, παρὰ ἀπὸ σωρείαν ὀργάνων εἰδικῶν καὶ εἰδικωτάτων. Σχέσιν θὰ ἔχῃ μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ αὐτὴ ἡ κατασκευὴ ἑνὸς αὔλακος, ὁ ὁποῖος θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν μετατροπὴν ἀγρῶν ξηρικῶν εἰς ἀγροὺς ποτιστικοὺς καὶ ὁ ὁποῖος αὖλαξ θὰ εἶναι ἐντεταγμένος εἰς τὸ γενικώτερον σχέδιον. Θὰ εἶχε κανεὶς τὴν ἀξίωσιν, αὐτὸν τὸν αὔλακα νὰ τὸν παρακολουθῇ ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τὰ ἐπιτελικὰ ὄργανα τὰ περιβάλλοντα τὸν Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ καὶ δὲν θὰ ἦτο τοῦτο μία ἀπίθανος τροχοπέδη τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ; Φιλοδοξία τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ νὰ ἐποπτεύῃ, νὰ κατευθύνῃ, νὰ προγραμματίζῃ, νὰ παρακολουθῇ, νὰ ἐλέγχῃ, ὅπου εἶναι ἀνάγκη, καὶ πρὸ παντὸς νὰ εἶναι χρήσιμον καὶ νὰ βοηθῇ, ὄχι νὰ ἀσκῇ αὐτὸ τὸ ἴδιον ἐκτελεστικὰς ἁρμοδιότητας, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων νὰ ἀσκήσῃ. Ὅταν θὰ ἐξετάσωμεν τὰς κατ’ ἰδίας διατάξεις, θὰ ἴδητε, ὅτι εὑρέθη αὐτὴ ἡ χρυσῆ γραμμὴ καὶ δίδονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ὅσα τοῦ χρειάζονται δικαιώματα, διὰ νὰ ἀσκῇ ὅλας τὰς ἁρμοδιότητας, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα, ἀλλὰ ἀφήνεται εἰς τὰ κατ’ ἰδίαν ὄργανα, ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος καὶ ἐντὸς τῶν πλαισίων τῶν εἰδικωτέρων των ἁρμοδιοτήτων, νὰ κάμουν τὴν δουλειάν των. Ἔκαμεν, ὅμως, καὶ μίαν σημαντικωτάτην παρατήρησιν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν καὶ εἶπεν, ὅτι εἰς τόπους, εἰς χώρας Μεσογειακάς, ὅπως εἴμαστε ἡμεῖς, αἱ μακραὶ προθεσμίαι, αἱ προβλεπόμεναι διὰ τὴν βαθμιαίαν κατεδάφισιν τῶν προστατευτικῶν δασμολογικῶν τειχῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσουν τὰς Ἑλληνικὰς παραγωγικὰς τάξεις νὰ ἐπαναπαύωνται ἀμέριμνοι ὑπὸ τὴν νοσηρὰν σκιὰν τῶν τειχῶν αὐτῶν καὶ ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς κρημνίσεως τῶν τειχῶν αὐτῶν, τῆς μερικῆς κατ’ ἀρχὴν καὶ κατόπιν τῆς ὁλικῆς, τότε θὰ εὑρεθοῦν οἱ διάφοροι ἐκπρόσωποι τῶν Ἑλληνικῶν παραγωγικῶν τάξεων ἀνέτοιμοι, ἀνώριμοι καὶ ἀπροετοίμαστοι. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον, ἐὰν αἱ προθεσμίαι ἦσαν μικρότεραι. Δὲν θὰ συμφωνήσω μαζί του, πρῶτον, διότι θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τονίσω τοῦτο: Ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν διαπραγματευομένη διεθνῆ συμφωνίαν, νὰ διασφαλίσῃ τὰ μάξιμα, ἀδιάφορον, ἐὰν πρέπει νὰ λάβωμεν μέτρα τοιαῦτα, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν εἰς τὸν κ. Καψάλην, ἔμπορον, ἢ εἰς τὸν κ. Καλλίαν, βιομήχανον, ἢ εἰς τὸν κ. Καραθόδωρον, γεωργόν, νὰ μὴ τοὺς ἐπιτρέψωμεν νὰ ἐπαναπαυθοῦν ὑπὸ τὴν σκιὰν τῶν προσωρινῶς ἀκόμη ὀρθίων δασμολογικῶν τειχῶν. Εἶναι δὲ μία Κυβέρνησις ἀξία τοῦ ὀνόματός της καὶ Κυβέρνησις ἀξία τῆς ἀποστολῆς της, εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τὴν κινητοποίησιν αὐτῶν τῶν μονάδων καὶ οὐδὲν τὴν κωλύει νὰ τὸ πράξῃ. Εἶπεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὅτι πρὸς τοῦτο χρειάζεται πολιτικὴ ἀντιδημοτικὴ καὶ πολιτικὴ σκληρά. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ συμφωνήσω καὶ τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ χρησιμεύσῃ ὡς μετάβασις διὰ νὰ κάμω μερικὰς γενικωτέρας σημασίας παρατηρήσεις. Βεβαιότατα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐξυγίανσις τῆς οἰκονομίας μας, χωρὶς νὰ ληφθοῦν ὡρισμένα μέτρα, τινὰ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι καὶ ἀντιδημοτικά. Αἱ ἐγχειρήσεις πονοῦν, αἱ ἐξυγιάνσεις στοιχίζουν καὶ τὰ ριζικὰ οἰκονομικὰ μέτρα εἶναι μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι ρυθμιστικὰ καὶ ἑπομένως καταλυτικὰ ὡρισμένων καταστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπικρατήσασαι ἐπὶ μακρὸν ἐδημιούργησαν καὶ κακῶς καὶ καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντα. Ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην τὰ ἀναγκαῖα μέτρα καὶ χαίρει, διότι εὑρέθη Κόμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρωπαϊσθῇ ἡ Ἑλλὰς παρὰ μόνον, ἐὰν ληφθοῦν τοιαῦτα μέτρα. Εἶπεν ἀκόμη ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι εἶναι ἕτοιμος πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην νὰ βοηθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε τώρα, κ. συνάδελφοι, νὰ σᾶς εἴπω, διότι αὐτὸν τὸν καιρὸν οὐχὶ ἐξ ἰδικῆς μου ὑπαιτιότητος, ἀλλὰ ἐκ λόγων τοὺς ὁποίους ὅλοι γνωρίζετε, δὲν ἠδυνήθην νὰ παρακολουθήσω μὲ ὅσην θὰ ἠθέλαμεν ἐπιμέλειαν τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, τὰς σχετικὰς πρὸς τὸ πολιτικὸν θέμα καὶ ἑπομένως πράγματι δὲν εὑρίσκομαι βυθισμένος εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τοῦ Κέντρου νὰ δημιουργήσουν. Καὶ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθοῦν μέτρα οἰκονομικὰ οἷα εἶναι τὰ ἀπαιτούμενα, μέτρα κοινωνικὰ οἷα εἶναι τὰ ἐπιβαλλόμενα, μέτρα ἀπὸ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται πράγματι ἡ ἐπιβίωσις καὶ ὁ ἐξευρωπαϊσμὸς τοῦ τόπου, ὅταν ἐπιχειρῆται συνεχῶς νὰ δημιουργηθῇ μία ἀτμόσφαιρα πολιτικῆς ἀμφισβητήσεως καὶ πολιτικῆς ἀσταθείας. Ἐπιχειρεῖται ἁπλῶς, δὲν ἐπιτυγχάνεται εὐτυχῶς. Ἀλλὰ καθῆκον σας δὲν εἶναι κ. συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ μᾶς ἀναγκάσητε νὰ ἐπιτελέσωμεν τὸ ἔργον μας καὶ θὰ τὸ ἐπιτελέσωμεν εἰς πεῖσμα τῆς ἰδικῆς σας ἀντιδράσεως, ἀλλὰ καθῆκον σας, νομίζω, εἶναι νὰ διευκολύνετε τὴν οἱανδήποτε Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς τοιούτου καθήκοντός της. Τοῦτο ἀφορᾷ εἰδικῶς εἰς τοὺς συναδέλφους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, οἱ ὁποῖοι, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τοὺς κυρίους τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, δὲν ἀντιτίθενται εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς συνδέσεως τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς Κοινῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἀγορᾶς. Φοβοῦμαι, καὶ θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τοῦτο, ὅτι ὅταν αἱ προεκλογικαὶ ἐκστρατεῖαι διεξάγωνται μὲ τὰ συνθήματα, μὲ τὰ ὁποῖα διεξήχθη ἡ προεκλογικὴ ἐκστρατεία τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, δὲν προπαρασκευάζεται οὐσιαστικὰ ὁ τόπος εἰς τὴν λῆψιν μέτρων οἷα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὀρθῶς ὑπέδειξεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθοῦν ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ μέτρα, τὰ ὁποῖα πράγματι προτιθέμεθα νὰ λάβωμεν. Κύριοι βουλευταί, τί σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν οἰκονομικήν μας ἀνάπτυξιν; Σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸ πολιτικὸν θάρρος νὰ κάμωμεν κατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος μεταξὺ καταναλώσεως καὶ ἐπενδύσεων τοιαύτην, ὥστε νὰ μᾶς ἐπιτραπῇ ἀπὸ τὸ περιθώριον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀφιερώσωμεν εἰς τὰς ἐπενδύσεις, νὰ προχωρήσῃ ὁ τόπος πρὸς τὰ ἐμπρός.

§65Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Καὶ μὲ Δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν.

§66Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Καὶ ἡ μεγίστη δυσκολία τῆς ὅλης αὐτῆς ὑποθέσεως εἶναι, ὅτι τὸ πρόβλημα τίθεται διὰ τὴν Ἑλλάδα κατὰ ἐντελῶς ἰδιότυπον τρόπον. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἡ μόνη χώρα τοῦ κόσμου, ἡ ὁποία ἐπιχειρεῖ τὴν οἰκονομικήν της ἀνάπτυξιν, διερχομένη τὴν φάσιν τῆς ἀναπτύξεως, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα ὑπὸ πολίτευμα δημοκρατικὸν καὶ ἑπομένως προϋποθέτει ἡ ἐπιτυχία τοῦ οἱουδήποτε οἰκονομικοῦ σχεδίου ἀναπτύξεως, ἀνάλογον πολιτικὴν συμπεριφορὰν ἀπὸ ὅλον τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ ἀπὸ ἡμᾶς καὶ ἀπὸ τοὺς κυρίους τοῦ Κέντρου καὶ ἀπὸ τοὺς κυρίους τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, ἐὰν πράγματι ἐνδιαφέρωνται διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου καὶ ἐὰν δὲν θέλουν διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῆς, διὰ τῆς ἀπαθλιώσεως νὰ ὁδηγήσουν τὸν τόπον πρὸς τὰς ἰδικάς των λύσεις. Θὰ σᾶς ἐξομολογηθῶ κἄτι, ἐπειδὴ ἀκριβῶς εἶναι πρωτότυπον τὸ παράδειγμα. Δὲν ὑπάρχει παράδειγμα ἄλλης χώρας, ἡ ὁποία διανύει αὐτὸ τὸ στάδιον τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, τὸ ὁποῖον διανύομεν ἡμεῖς, καὶ ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ τόσην δημοκρατικὴν ἐλευθερίαν, ὅσην ἀπολαμβάνουν οἱ Ἕλληνες πολῖται. Δὲν εἶναι καθόλου μαθηματικῶς ἀποδεδειγμένον, ὅτι εἶναι ἐφικτὸς ὁ αὐτοπεριορισμὸς τοῦ λαοῦ μέχρι τοῦ ἀναγκαίου σημείου ποὺ χρειάζεται διὰ νὰ ἐπιτευχθοῦν οἱ οἰκονομικοί μας σκοποί. Θέμα πίστεως εἶναι. Ἡ Κυβέρνησις πιστεύει, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ὑπερεπαρκῶς ὥριμος διὰ νὰ αὐτοκυριαρχηθῇ μέχρι τοῦ σημείου ποὺ χρειάζεται, ὥστε νὰ δίδῃ ἑκάστοτε παρὰ τὰ δημαγωγικὰ συνθήματα ἐκείνας τὰς πολιτικὰς λύσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ τοῦ ἐξασφαλίσουν τὴν κοινωνικήν του προκοπὴν καὶ τὴν οἰκονομικὴν πρόοδον. Εἶναι φυσικὸν ἕνας λαός, ὁ ὁποῖος διανύει αὐτὴν τὴν φάσιν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως νὰ ἔχῃ ἀνάγκας ἀπεριορίστους καὶ μάλιστα εἰδικώτερον ὁ Ἑλληνικὸς λαός, λαὸς μιᾶς χώρας ποὺ εἶναι καὶ ναυτιλιακὴ καὶ τουριστικὴ καὶ μεταναστευτική, μιᾶς χώρας, ἡ ὁποία ἐξ ὁρισμοῦ ἔχει τοιαύτην ἐπαφὴν μὲ τὸ ἐξωτερικόν. Εἶναι φυσικὸν ὁ λαὸς μιᾶς τοιαύτης χώρας νὰ ἔχῃ ἔφεσιν πρὸς ἀνώτερα ἐπίπεδα καταναλώσεως, εἶναι ἔργον, ὅμως, τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας νὰ εἴπῃ μέχρι ποίου ἐπιπέδου δύναται νὰ φθάσῃ ἡ κατανάλωσις ἑκάστοτε καὶ νὰ ἀφιερώσῃ τὸ ἀπαιτούμενον ποσοστὸν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς τὰς ἰδιωτικὰς καὶ τὰς δημοσίας ἐπενδύσεις. Καὶ εἶναι ἔργον τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας νὰ διδάσκῃ τὸν λαὸν τὴν ἀλήθειαν. Καὶ διερωτῶμαι: Τί θὰ ἐγένετο, κύριοι, ἐὰν ἀνήρχετο ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου εἰς τὴν ἐξουσίαν μὲ τὰς πολιτικὰς ἐπαγγελίας, εἰς τὰς ὁποίας προέβη, μὲ τὴν ἐπαγγελίαν τῆς μακροπροθέσμου ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν κατὰ τρόπον ἰσοδυναμοῦντα εἰς τὴν οὐσίαν πρὸς ἄφεσιν, μὲ τὴν ἐπαγγελίαν τῆς καταργήσεως τῆς προσθέτου εἰσφορᾶς τοῦ Ο.Γ.Α., μὲ τὴν ἐπαγγελίαν τῆς γενικῆς ὑψώσεως τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων, μὲ τὴν ἐπαγγελίαν τῆς διαθέσεως ἀνυπάρκτων περισσευμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς ὑπαρκτοὺς πράγματι σκοποὺς καὶ μὲ τὴν ἐπαγγελίαν τῆς μειώσεως τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν; Διερωτῶμαι: Πῶς θὰ ἐλύετο τὸ ἁπλοῦν αὐτὸ πρόβλημα τῆς πρακτικῆς ἀριθμητικῆς ἀπὸ τοὺς οἰκονομολόγους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, μὲ τοὺς ὁποίους συνδέομαι καὶ τοὺς ὁποίους ἐκτιμῶ, γνωρίζω δέ, ὅτι καὶ τὰς πράξεις τῆς ἀριθμητικῆς κατέχουν καὶ ἄλλας περιπλοκωτέρας τοιαύτας. Εἶναι δυνατὸν μὲ τοιαῦτα συνθήματα ἐκπαιδεύοντες τὸν λαὸν νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς τὰς λύσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι διὰ νὰ ἐξευρωπαϊσθῇ ὁ τόπος; Καὶ εἶναι δυνατόν, ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, νὰ ἐκπαιδευθῇ εὐκόλως καὶ εἰς διάστημα 9μήνου ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς περὶ τῆς ἐννοίας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς;

§67Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ἐφρόντισεν ὁ λαὸς νὰ τοὺς ἀφήσῃ ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ λαὸς τοὺς ἐκπαιδεύει. Θὰ ἔχουν τὴν ἱκανότητα νὰ ἀντιληφθοῦν τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ καὶ νὰ παύσουν νὰ δημαγωγοῦν;

§68Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἐγὼ φοβοῦμαι, ὅτι δὲν ἔχουν ὅλοι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀντιληφθῆ μέχρι ποίου σημείου ἔχει ὡριμάσει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἰδίως ὅσοι εἶναι κἄπως παλαιότεροι, εἶναι συνηθισμένοι νὰ βλέπουν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ παίρνῃ τὰς ἀποφάσεις του μὲ ἕνα πάθος ὡς ἐλάμβανε τὰς πολιτικὰς ἀποφάσεις τὴν ἐποχὴν τῆς ὀξύτητος μεταξὺ Βενιζελισμοῦ καὶ Ἀντιβενιζελισμοῦ. Δὲν καταλάβαμε, φαίνεται, ἴσως, ἐγὼ πρῶτος, πῶς ἔχουν μεταβληθῆ τὰ πράγματα καὶ πῶς ἡ ἀνωμαλία τῶν ἐτῶν τῆς κατοχῆς καὶ ἡ μετακατοχικὴ ἀνωμαλία ἔκαμον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ὡριμάσῃ. Πῶς ἡ ἐπαφὴ μὲ τὸ ἐξωτερικὸν ἐπολλαπλασιάσθη μεταπολεμικῶς καὶ εἶχε σὰν συνέπειαν νὰ κάμῃ τὸν λαὸν νὰ ἀναθεωρήσῃ τὴν παλαιοτέραν του στάσιν καὶ νὰ σκέπτεται ψυχραιμότερον. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει ἀντιληφθῆ, ὅτι ὑψίστην σημασίαν ἔχει ἡ διατήρησις κἄποιας πολιτικῆς καὶ κατὰ συνέπειαν οἰκονομικῆς σταθερότητος. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατέστη ἄξιος νὰ δέχεται συνθήματα ἀντιδημαγωγικά. Ἀποτελεῖ, ἄλλως τε, ἀπόδειξιν τούτου ἡ πρόσφατος ἐτυμηγορία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Οἱ κοινωνιολόγοι, οἱ ἱστορικοί, ὅταν μᾶς κρίνουν συλλογικῶς καὶ μετὰ μίαν ἀπόστασιν, πιστεύω, ὅτι θὰ γράψουν ὅτι, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐσημειώθη μία καταπληκτικὴ πολιτικὴ ὡρίμανσις τοῦ λαοῦ καὶ ὅτι συνθήματα, τὰ ὁποῖα ἔπιαναν πρότερον, δὲν πιάνουν πλέον. Δὲν πιάνει τό: «Θὰ σᾶς κάμωμεν γεφύρια καὶ ποτάμια». Δὲν πιάνει τὸ σύνθημα τὸ ἑκάστοτε μετεκλογικῶς χρησιμοποιούμενον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία προέκυψεν ἀπὸ κατάδηλον πλειοψηφίαν, εἶναι Κυβέρνησις παράνομος. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θέλει νὰ ἀφοσιωθῇ εἰς τὰ ἔργα του καὶ μίαν μόνον ἀξίωσιν ἔχει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Νὰ τοῦ λέγουν καὶ οἱ δύο τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἔχει φυσικὰ τὴν πρόσθετον ἀξίωσιν νὰ τὸν ὁδηγήσῃ πρὸς τὸν δρόμον τῆς προκοπῆς καὶ τῆς προόδου, ὁ ὁποῖος δύναται αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ὁρισθῇ ὡς ὁ δρόμος τοῦ ἐξευρωπαϊσμοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ὁ οἰκονομικὸς ἐξευρωπαϊσμός μας δὲν δύναται νὰ γίνῃ χωρὶς νὰ σημειωθῇ καὶ πολιτικὸς ἐξευρωπαϊσμός. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταχειριζώμεθα ὅλοι καὶ δὲν ἐξαιρῶ καὶ τὸν ἑαυτόν μου, ἄλλα συνθήματα παρὰ ἐκτὸς ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ συνθήματα, τὰ ὁποῖα καὶ κατ’ ἀντικειμενικὸν κριτήριον εἶναι δυνατὸν νὰ μεταχειριζόμεθα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τορπιλλίζωμεν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι καὶ νὰ ἀμφισβητοῦμεν τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα ὕστερα ἀπὸ κἄθε ἐκλογήν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐσημειώθη κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, εἶναι τοῦτο: Ἀπεφάσισεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν χορείαν τῶν λαῶν τῶν οἰκονομικῶς ἀνεπτυγμένων. Ἀντελήφθη, ὅτι δι’ αὐτὸ ἐχρειάζετο ἰσχυρὰ Κυβέρνησις. Εἶχε ἐγγυήσεις ἐκ τοῦ παρελθόντος καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ψυχραίμως, χωρὶς πάθος, ἀλλὰ καὶ χωρὶς φόβον ἀνέθεσε τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας εἰς τὸν Κωνσταντῖνον Καραμανλῆν. (Χειροκροτήματα).

§69Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, ὀρθῶς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐπεκαλέσθη τὸ ἄρθρον 78 τοῦ Συντάγματος, συμφώνως πρὸς τὸ ὁποῖον τὰ θέματα ἐπὶ τεθέντος πολιτικοῦ ζητήματος καθορίζονται σαφῶς εἰς τὴν πρότασιν καὶ ἐπ’ αὐτῶν γίνεται ἡ συζήτησις. Κατὰ παγίαν κοινοβουλευτικὴν παράδοσιν, θέματα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς συζητοῦνται κατόπιν προσυνεννοήσεως μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ γίνῃ ἐξ ὑφαρπαγῆς συζήτησις ἐπὶ ἐξωτερικῶν θεμάτων. Προχθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐπεκαλέσθη τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Κανονισμοῦ, συμφώνως πρὸς τὸ ὁποῖον τὸν λέγοντα διαδέχεται ὁ ἀντιλέγων. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Κανονισμοῦ ἔχει καὶ ἄλλην διάταξιν, συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν ὁ λόγος εἶναι ἐλεύθερος καὶ δὲν περατοῦται ἡ συζήτησις ἐὰν δὲν ὁμιλήσουν πάντες οἱ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν βουλευταί. Ἔχουν ἐγγραφῆ 40 βουλευταὶ νὰ ὁμιλήσουν ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐὰν ὅμως γίνωνται παρεμβάσεις εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἐτέθη μὲ θέματα ἄσχετα πρὸς αὐτό, τότε ἀφαιρεῖται πολύτιμος χρόνος καὶ δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν ἐὰν ἐξακολουθήσουν αἱ παρεμβάσεις νὰ ὁμιλήσουν ὅλοι οἱ ἐγγεγραμμένοι. Καὶ ἐρωτῶ τὸ Προεδρεῖον: Πῶς θὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Κανονισμοῦ; Ἐφ’ ὅσον ἐφήρμοσε τὴν μίαν διάταξιν θὰ πρέπει νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ τὴν ἄλλην. Καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι αὔριον πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν πρωΐαν διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώσωμεν τὸ μεσονύκτιον, διότι καὶ οἱ 40 ἐγγεγραμμένοι πρέπει καὶ ὀφείλουν νὰ ὁμιλήσουν. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μᾶς καθορίσητε τὸν τρόπον ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Κανονισμοῦ.

§70Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐλέχθη καὶ προηγουμένως, ὅτι ἡ συζήτησις, τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἐτέθη. Αὐτὸς ὁ ἰσχυρισμὸς εἶναι ἀσύστατος. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν καλεῖται νὰ δώσῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἢ δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ ἰδία ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει χρέος νὰ εἴπῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους αὕτη καταψηφίζει τὴν Κυβέρνησιν. Ἑπομένως ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς στερεῖται παντελοῦς βάσεως. Δεύτερον, αἱ διατάξεις περὶ τῆς ὁμιλίας ὅλων τῶν ρητόρων εἶναι γνωσταὶ διατάξεις καὶ δὲν κατισχύουν τῶν εἰδικῶν διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν τὴν πρότασιν τῆς δυσπιστίας καὶ αἱ ὁποῖαι καθορίζουν ἀμείλικτον τὸ ὅριον τῶν 5 ἡμερῶν. Τρίτον, ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος ἡ συζήτησις τὴν ὁποίαν ἐπροκάλεσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, διότι λέγει τὸ Σύνταγμα, ὅτι πρέπει νὰ καθορίζωνται ἐν τῇ προτάσει μομφῆς τὰ θέματα αὐτῆς, δὲν προδικάζει τὸ ὅτι οἱ ὁμιλοῦντες κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως τῆς δυσπιστίας, ὑποχρεοῦνται νὰ δεσμευθοῦν ἀπὸ τὴν πρότασιν δυσπιστίας. Ἡ πρότασις πρέπει νὰ εἶναι συγκεκριμένη, διὰ νὰ προστατευθῇ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ ἀπροόπτους συζητήσεις. Πρέπει νὰ εἶναι ἑτοίμη ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑπερασπισθῇ ἑαυτήν, νὰ εἶναι ἑτοίμη κατὰ τὴν συζήτησιν, ὄχι δὲ διὰ νὰ δεσμευθῇ μία συζήτησις, ἡ ὁποία ἐκ τῆς φύσεως αὐτῆς πρέπει νὰ εἶναι πάντοτε γενική, διότι ἀφορᾷ τὴν θέσιν αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Ἑπομένως ἡ συζήτησις καλῶς προχωρεῖ, χωρὶς καμμίαν παρεμβολήν, καὶ θὰ γίνουν αἱ συζητήσεις αὗται ὅπως ἐγένοντο πάντοτε αἱ συζητήσεις περὶ δυσπιστίας, χωρὶς καμμίαν παρέμβασιν. Ἐκτροπὴ ἀπὸ αὐτὸν τὸν κανόνα, εἶναι ἀπαράδεκτος.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ θέμα ἐλύθη προηγουμένως, ὅταν ἔδωσε τὰς ἐξηγήσεις ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου.

§72Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Πέραν αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Τσάτσος, εἰδικῶς δι’ ἐμέ, ὁ ὁποῖος ἔχω ταχθῆ ἐναντίον τῆς παραπομπῆς εἰς εἰδικὸν δικαστήριον, ὑπῆρχε εἰδικὸς λόγος συγκεκριμένος, νὰ δικαιολογήσω διατί καταψηφίζω τὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ ὅσον ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν πρότασιν παραπομπῆς εἰς τὸ εἰδικὸν δικαστήριον.

§73Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Καὶ θὰ ἦτο ἀστεῖον, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, ὅταν γεννᾶται θέμα πολιτικὸν ἔστω καὶ μὲ εἰδικὸν περιεχόμενον, νὰ μὴ δικαιοῦσθε νὰ ὁμιλήσητε, παρὰ μόνον ἢ συμφωνοῦντες μὲ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὸ ἔθεσαν ἢ θὰ πρέπει νὰ σιωπήσετε, χωρὶς νὰ δικαιολογήσετε τὴν ψῆφον σας. Ὑπερπαράδοξος ἑρμηνεία τοῦ Συντάγματος ἦτο ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἔκανε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου. Ἀπαιτεῖ ἀπὸ ἐσᾶς, καλὰ καὶ σώνει, — ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας, πρέπει πάντοτε νὰ συμφωνῆτε μαζί του —, ἢ ἀπαιτεῖ ἀπὸ ἐσᾶς νὰ δώσητε ψῆφον, χωρὶς νὰ τὴν ἐξηγήσητε. Αὐτὰ εἶναι τὰ παράδοξα, εἰς τὰ ὁποῖα καταλήγει ὁ φανατισμός.

§74Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Τσάτσου καὶ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καταδεικνύουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἅπαξ ἔτι εὑρίσκεται μακρὰν τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος, κ. Πρόεδρε, ἐφαρμόζονται καὶ ἑρμηνεύονται στενῶς. Καὶ ὀφείλει ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις νὰ γνωρίζῃ, ὁ Κανονισμὸς τοῦ Σώματος ἐκτελεῖται σαφῶς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἐζήτησε τὴν ἐφαρμογὴν μιᾶς τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 19, πλὴν ὅμως δὲν ἐμερίμνησε διὰ τὴν ἐφαρμογὴν καὶ τῶν ἄλλων διατάξεων τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ ἀπομακρύνῃ τὸ κύριον θέμα ἀπὸ τὴν συζήτησιν καὶ νὰ καταπατήσῃ δι’ ἄλλην μίαν φορὰν καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης τὸ Σύνταγμα τῆς χώρας. Τὴν πληροφοροῦμεν, ὅμως, ὅτι δὲν θὰ τὸ ἐπιτύχῃ. Εἴμεθα παρόντες ἐδῶ, διὰ νὰ τὸ ὑποστηρίξωμεν. (Χειροκροτήματα).

§75Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ δίωρον περιπλάνησιν, ἀνὰ τοὺς ξηρικοὺς καὶ ποτιστικοὺς ἀγρούς, τοῦ κ. Παπαληγούρα, ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἐξέφυγεν ἀπὸ τὰ πλαίσιά της, πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ θέμα. Οἱαδήποτε ἐπιχειρήματα καὶ ἐὰν ἐπικαλῆται ἡ Κυβέρνησις, καὶ λυποῦμαι ποὺ θὰ τὸ εἴπω, καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, δὲν εἶναι ποτὲ δυνατὸν πρότασις μομφῆς, ἔχουσα συγκεκριμένον περιεχόμενον, νὰ ἐπεκταθῇ εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς κριτικῆς τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς, π.χ., ἢ εἰς τὰ σχολικὰ κτίρια. Ἡ ἀντίληψις εἶναι τόσον ἐξωφθάλμως ἄτοπος, ὥστε πᾶσα συζήτησις καθίσταται περιττή. Κύριοι βουλευταί, ὅταν πρὸ 8 μηνῶν εἶχον τὴν τιμὴν ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας, νὰ εἰσηγηθῶ τὸν τελευταῖον ἐκλογικὸν νόμον ἐνώπιον τοῦ Σώματος, εἶχον τονίσει, ἀφοῦ ὑπεγράμμισα τὰς ἀνωμάλους καὶ δολίας ἐπιδιώξεις τοῦ νόμου ἐκείνου, τὰ ἑξῆς: «Ὀφείλομεν ὅλοι νὰ ἀντιδράσωμεν πρὸς οἱονδήποτε στραγγαλισμὸν τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ, πρὸς οἱανδήποτε αὐθαιρεσίαν εἰς βάρος του. Καὶ ἀναφερθεὶς εἰς τὰς δημοκρατικὰς ὑποθήκας ἑνὸς ἀγωνιστοῦ τῆς δημοκρατίας, τοῦ Ἀλεξάνδρου Παπαναστασίου, κατέληγον «αἱ λαϊκαὶ ἐλευθερίαι κατεκτήθησαν καὶ ὑπάρχουν διὰ νὰ προστατεύωνται τὰ ζωτικώτερα συμφέροντα τῆς κοινωνίας, καὶ νὰ ὁδηγῶνται εἰς πρόοδον οἱ λαοί». Ἄλλως δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ ὁμιλῶμεν, περὶ δημοσίου δικαίου τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Ἐὰν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες ἀνέχωνται καὶ συνθηκολογοῦν, μὲ τὴν βίαν, τὴν νοθείαν καὶ τὴν αὐθαιρεσίαν, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι μᾶς ἀναμένει ἡ πλέον ὠμή, ἡ πλέον ἐξευτελιστικὴ ὑποδούλωσις.

§76ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Ὅπως τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944.

§77Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Περιέχονται, κ. βουλευταί, εἰς τὰς σκέψεις αὐτὰς κακαὶ προγνώσεις δι’ ὅσα ἔμελλε νὰ συμβοῦν, αἱ ὁποῖαι καὶ ἐπαλήθευσαν. Αἱ κατηγορίαι, αἱ ὁποῖαι προσήχθησαν ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ ἐκεῖναι ἀκόμη, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπακολουθήσουν, παρέχουν ἀμυδρὰν μόνον εἰκόνα τῆς ἐπιδρομῆς ἐναντίον τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν. Τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι παρεβιάσθησαν. Ἡ λαϊκὴ κυριαρχία κατερρακώθη. Ἡ αὐθαιρεσία καὶ ἡ ὠμὴ βία ἀντικατέστησαν τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Τὰ γεγονότα αὐτὰ θέτουν ἐνώπιον ὅλων τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν ἕνα τεράστιον δίλημμα. Θὰ συμβιβασθοῦν μὲ τὴν αὐθαιρεσίαν τῆς 29ης Ὀκτωβρίου ἢ θὰ ἀντιδράσουν εἰς τὸ νόθον ἀποτέλεσμα καὶ θὰ ἀγωνισθοῦν διὰ νὰ τὸ ἀνατρέψουν; Δι’ ἡμᾶς, δὲν ὑφίσταται δίλημμα. Τὸ καθῆκον μας εἶναι ἕν. Νὰ ἀγωνισθῶμεν ἐναντίον τῆς προσπαθείας πρὸς ὑποδούλωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τὴν θέλησιν τῶν ὀλίγων, οἱ ὁποῖοι διενήργησαν τὸ πραξικόπημα τῆς 29ης Ὀκτωβρίου. Μὲ ἱκανοποίησιν βλέπομεν, ὅτι σχεδὸν τὸ σύνολον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εὑρίσκεται εἰς τὸν αὐτὸν δρόμον. Καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἀκόμη ἱκανοποιητικὸς ἀριθμὸς ἐκ τῶν βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως ἀνταποκρίνεται πρὸς αὐτὰς τὰς διαμαρτυρίας καὶ τὰς φωνάς, αἱ ὁποῖαι ἐκβάλλονται ἀπὸ ὅλα τὰ σημεῖα τῆς χώρας. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Συζητήσατέ το μὲ τὸν ἑαυτόν σας καὶ θὰ καταλήξετε εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν εἶναι ὄχι μόνον συμφέρον τοῦ τόπου, ἀλλὰ δὲν εἶναι οὔτε ἰδικόν σας συμφέρον ἡ κατάστασις αὐτὴ νὰ συνεχισθῇ. Τὴν στιγμὴν ταύτην ὅλοι ἔχομεν ἓν ἄμεσον καθῆκον. Νὰ προσκομίσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας ἀποδείξεις, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀποδεικνύεται τὸ πραξικόπημα τῆς 29ης Ὀκτωβρίου. Καὶ αὐτὸ τὸ καθῆκον θὰ ἐπιτελέσω. Ἀλλὰ πρὸ τούτου, εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ μία παρέμβασις. Διετυπώθησαν ἐνστάσεις ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Κυβερνήσεως ἡ μία δι’ ὅλην τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Θεοτόκη καὶ σήμερον ἐκ μέρους τοῦ κ. Παπαληγούρα, καὶ ἡ ἄλλη, εἰδικωτέρα, ἀφορῶσα εἰς τὴν Ε.Δ.Α., ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄλλων Ὑπουργῶν. Ἡ γενική, ἡ ἐξενεχθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Θεοτόκη καὶ ἐπαναληφθεῖσα σήμερον ὑπὸ τοῦ κ. Παπαληγούρα, λέγει, ὅτι δὲν δικαιούμεθα νὰ ἐλέγχωμεν τὸ ἔγκυρον τῶν ἐκλογῶν καὶ νὰ ἀποφαινώμεθα, ἐὰν διεξήχθησαν νομίμως, διότι αὐτὸ εἶναι ἔργον τοῦ Ἐκλογοδικείου.

§78Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μᾶς εἶπον, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἐπανάστασις.

§79Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Σύνταγμα τὸ Ἑλληνικὸν ἔχει 114 ἄρθρα. Τὸ 114, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ἡ τήρησις τοῦ Συντάγματος ἀφιεροῦται εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων, φαίνεται, ὅτι ἔχει λησμονηθῆ. Καὶ ἐὰν οἱ Ἕλληνες ἔχουσι τὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὸ καθῆκον νὰ ἀντιδροῦν εἰς πᾶσαν ἀπόπειραν καταπατήσεως τοῦ Συντάγματος, καθῆκον ὅμοιον καὶ μεγαλύτερον ἔχουσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ ὅταν τὸ Σύνταγμα παραβιάζεται καὶ οἱ νόμοι καταπατοῦνται. Εἶναι δυνατόν, κ. βουλευταί, νὰ ὑπάρξουν σοβαροὶ ἰσχυρισμοὶ νὰ ἀποκλεισθῇ τὸ δικαίωμα ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσῃ ἂν παρεβιάσθη ἢ ὄχι τὸ Σύνταγμα; Βεβαίως ὑπάρχουν τὰ Ἐκλογοδικεῖα, τὰ ὁποῖα, ὅμως, κρίνουν μὲ ἐντελῶς ἄλλα κριτήρια περιπτώσεις βουλευτῶν ἐκλεγέντων ἀνωμάλως, παραβάσεις νόμων κλπ. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκλεισθῇ ἡ συζήτησις ἀπὸ τὴν Βουλὴν διὰ τὸ Γενικὸν αὐτὸ θέμα; Καὶ τώρα ἡ δευτέρα ἔνστασις κατὰ τῆς Ε.Δ.Α. Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀμφισβητῶν, ἂν ἔχῃ ἡ Ε.Δ.Α. τὸ δικαίωμα νὰ συζητῇ περὶ Δημοκρατίας καὶ δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν: «Π. Κανελλόπουλος: Εἶναι ἀδύνατον νὰ προκαλέσουν τὴν προσοχήν μας αἱ φράσεις, τὰς ὁποίας εἶπεν, ἐξ ὀνόματος τῆς Ε.Δ.Α., ἄρα ἐξ ὀνόματος τοῦ Κ.Κ.Ε., ὁ κύριος Πασαλίδης, ὁμιλῶν περὶ Δημοκρατίας... Γνωρίζει ἄριστα, ὅτι ἡ φρουρά του, τῆς Δημοκρατίας, εἰς ἣν περίπτωσιν ἐπεκράτει, θὰ ἐγκρέμιζε τὰ τείχη τοῦ Ἔθνους θὰ ἐγκρέμιζε καὶ δὲν θὰ ἐστερέωνε τὰ τείχη τῆς Δημοκρατίας». (Πρακτικὰ 6.12.61, σελὶς 9). Ἐπίσης τὴν 9ην Ἰανουαρίου 1961 λέγει πάλιν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: «Βεβαίως, ἀγαπητὲ κ. Πρόεδρε τῆς Ε.Δ.Α., καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ ἐπικρατούσατε δὲν θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς ἀντικρούσω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἀμφιβάλλω, ὅμως, ἂν θὰ τὸ εἴχατε καὶ σεῖς τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἀπέναντι τοῦ Κόμματός σας... Ἐκκινῶ ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν, ὅτι ἡ Ε.Δ.Α., δηλαδή, ὁ κομμουνισμός, κόπτεται ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας, ὅσον καὶ ἡ Ἕνωσις τοῦ Κέντρου». (Πρακτικὰ 9.1.61, σελὶς 11). «Ὁλόκληρος ἡ ἐπερώτησις τῆς Ε.Δ.Α. ἀποτελεῖ, κατὰ βάθος, μίαν ὑβριστικὴν πρόκλησιν ἐναντίον τῶν ἐνόπλων δυνάμεων τῆς χώρας, ἐναντίον τῶν σωμάτων ἀσφαλείας καὶ τῶν δημοσίων, γενικώτερον, ὑπηρεσιῶν... ἐντεταγμένην εἰς ὡρισμένον σχέδιον ἐνεργείας». (Πρακτικὰ 9.1.61, σελὶς 12). Τέλος εἰς τὰ Πρακτικὰ τῆς 6.12.61, σελὶς 9: «Ὅσοι ἐξ ὑμῶν ὑπήρξατε μέλη τῆς προηγουμένης Βουλῆς θὰ ἐνθυμεῖσθε πόσοι εὑρίσκοντο εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην... (Ε. Δ.Α.), ἔναντι τοῦ ἑνὸς τρίτου αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι παρίσταντο αὐτὴν τὴν στιγμήν. Αὐτὸ εἶναι ἕνα μεγάλο γεγονός, ἕνα γεγονός, τὸ ὁποῖον εἶναι μέγα, ὄχι διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἢ διὰ τὸ Κόμμα τῆς πλειοψηφίας, ἀλλὰ εἶναι μέγα δι’ ὅλους τοὺς ἐθνικῶς σκεπτομένους Ἕλληνας, εἶναι μέγα διὰ τοὺς Προοδευτικούς, εἶναι μέγα διὰ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, εἶναι μέγα δι’ ὁλόκληρον τὸν ἐθνικῶς σκεπτόμενον Ἑλληνικὸν λαόν». Ἠκολούθησε προχθὲς ὁ κ. Παπακωνσταντίνου, ὁ ὁποῖος εἶπεν: «Ἰδοὺ ποῦ κατηντήσαμεν, νὰ ἀκούωμεν τὴν Ε.Δ.Α. ὁμιλοῦσαν καὶ ὑπεραμυνομένην ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας καὶ τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν». Χθὲς ἀκόμη ὁ κ. Θεοτόκης, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Ἕνωσιν τοῦ Κέντρου εἶπε: «Διεπράξατε τὸ λάθος νὰ συμπράξητε μὲ τὴν Ε.Δ.Α. Αὐτὸ δὲν θὰ σᾶς τὸ συγχωρήσῃ ὁ λαός». Ὡμίλησε καὶ ἕνας ἄλλος Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι δὲν μᾶς ἀναγνωρίζει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῶμεν καὶ ὅτι τὸ Κέντρον διέπραξε τὸ ἔγκλημα νὰ συνεργασθῇ μὲ τὴν Ἀριστεράν. Κύριοι βουλευταί, ἀνεφέρθην εἰς τὰς ὁμιλίας τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, διότι ἀπὸ αὐτὰς θὰ ἐξαχθοῦν τὰ συμπεράσματα τῶν προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ αἱ σκέψεις αὐταὶ δὲν εἶναι παρὰ σκέψεις δρόμου πρὸς ἀνωμαλίαν. Αὐτομάτως, ἀκούων αὐτὰς τὰς δηλώσεις, ἐνεθυμήθην κἄποια ἄλλα κείμενα, τὰ ὁποῖα ἐλέγοντο εἰς ἄλλας ἐποχὰς εἰς ἄλλας χώρας. Δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀποφύγω τὸν πειρασμὸν νὰ ἀνατρέξω εἰς αὐτὰ τὰ κείμενα. Δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τὰ ἀναφέρω: Ὁ Ἄγγλος δικαστὴς Λόρδος Ράσσελ. Ἄγγλος Ἀρχιδικαστὴς λαβὼν μέρος εἰς δικαστήρια ἐγκληματιῶν πολέμου, εἰς τὸ βιβλίον του «Ἡ μάστιξ τοῦ Ἀγκυλωτοῦ Σταυροῦ» γράφει τὰ ἀκόλουθα: «Σὲ καιρὸ εἰρήνης εἶχεν ἀνατεθῆ στὶς ὀργανώσεις αὐτὲς ἀπὸ τοὺς Ναζιστὲς ἡγέτες τὸ ἔργο «νὰ καταστήσουν ἀβλαβῆ κἄθε ἀντιπολίτευση» (σελὶς 30). «Ἡ Μυστικὴ Κρατικὴ Ἀστυνομία–Γκεστάπο, ποὺ ἦταν μία Πολιτικὴ Ἀστυνομία, ἠσχολεῖτο μὲ τὴν κατάργηση κἄθε ἀνεξάρτητης πολιτικῆς σκέψεως καὶ κἄθε ἀτομικῶν πολιτικῶν πεποιθήσεων, μὲ τὴν ἐξάλειψη κἄθε Ἀντιπολιτεύσεως». (σελὶς 32). Καὶ ἀσχολούμενος μὲ τὸ πρωτοφανὲς Πογκρόμ, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη ἐν Γερμανίᾳ εἰς βάρος τῶν Ἑβραίων, λέγει τὰ ἀκόλουθα περὶ τῶν χιτλερικῶν ἀρχῶν: «Μόνο ἕνα μέλος τῆς φυλῆς μας μπορεῖ νὰ εἶναι πολίτης. Μέλος τῆς φυλῆς μας εἶναι μόνο ὅποιος ἔχει γερμανικὸ αἷμα, ἀνεξάρτητα ἀπὸ θρησκεία. Συνεπῶς, κανένας Ἑβραῖος δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι μέλος τῆς φυλῆς». (σελὶς 289). «Ξέρουμε, ὅτι ἡ Γερμανία θὰ εἶναι ἐλεύθερη, ὅταν οἱ Ἑβραῖοι θὰ ἔχουν ἀποκλεισθῆ ἀπὸ τὴ ζωὴ τοῦ γερμανικοῦ λαοῦ». (σελὶς 290). «Νὰ εὐνουχισθοῦν αὐτοὶ ποὺ μολύνουν τὴν φυλή. Μόνο σοβαρὲς ποινὲς θὰ προστατέψουν τὶς γυναῖκες μας ἀπὸ τὸν ἐναγκαλισμὸ τῶν ἀηδῶν Ἑβραίων καὶ ἀπὸ τὰ νύχια τους».

§80Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν μᾶς λέτε καὶ κἄτι διὰ τὸ σφυροδρέπανον;

§81Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης ὁ Χίτλερ εἰς τὸ βιβλίον του: «Ὁ Ἀγών μου», λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἡ ἐθνικοποίηση τῆς μᾶζας δὲν μπορεῖ, κατὰ κανένα τρόπο, νὰ πραγματοποιηθῇ μὲ ἡμίμετρα, ἀλλὰ μὲ φανατισμό, ἀκόμη καὶ μὲ ἐξτρεμιστικὲς λύσεις — μὲ τὴν συντριβὴ τοῦ ἀντιπάλου». «Ἡ ἐθνικοποίηση τῆς μᾶζας τοῦ λαοῦ δὲν θὰ μποροῦσε νά γίνῃ παρὰ μὲ τὴν ἐξόντωσι τῶν διεθνιστῶν δηλητηριαστῶν του». «Τὰ προδοτικὰ κόμματα τῆς λεγομένης ἐθνικῆς «ἀστικῆς» τάξεως καὶ τῶν διεθνιστῶν, ὑπὸ τὴν καθοδήγησιν τῶν Ἑβραίων, δροῦν προδοτικὰ καὶ ἀντιστέκονται σὲ κἄθε προσπάθεια ἐξυψώσεως τοῦ Κράτους». (σελὶς 328). «Στὴν πραγματικότητα ὁ Ἑβραῖος, φορεὺς τῆς μαρξιστικῆς θεωρίας, καταστρέφει τὰ θεμέλια τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας διὰ μέσου τῆς ἐργατικῆς τάξεως». «Ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ ἡ Δημοκρατία θὰ κατώρθωνε νὰ διαλύσῃ τὰ Κόμματα, τότε μόνον θὰ ἐκπληροῦσε ἀνεμπόδιστη τὸν προορισμόν της, προσφέροντας μεγίστη ὑπηρεσία στὸ Ἔθνος». (σελὶς 156). Κύριοι βουλευταί, μὲ συγχωρῆτε, διότι ἀνεφέρθην εἰς τὰ κείμενα αὐτά, ἀλλά, ὅπως βλέπετε, συνδέονται μὲ τὰς ἰδέας ποὺ ἐξέθεσαν, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, οἱ κ.κ. Ὑπουργοί. Γνωρίζομεν ὅλοι πόσα καὶ ποῖα μεγάλα ἐγκλήματα διεπράχθησαν, ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας, ἐναντίον τῶν ἐλευθεριῶν τῶν λαῶν καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ κυρίως ἐφθάσαμεν εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ τελευταίου πολέμου καὶ εἰς διάπραξιν τῶν φρικτοτέρων ἐγκλημάτων τῆς ἱστορίας. Καὶ τώρα, ὅσα λέγουν οἱ Ὑπουργοί, εὑρίσκουν μίαν παράξενη ὁμοιότητα μὲ τὰ κείμενα αὐτά. Διότι, τί συμβαίνει μὲ τὰ ὅσα λέγουν οἱ κ.κ. Ὑπουργοί; Κατὰ τὴν γνώμην των, δὲν θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ Ἀριστερά. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνος ποὺ συνεργάζεται μὲ αὐτήν, εἶναι διαβλητός. Θὰ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁ ἀείμνηστος στρατηγὸς Πλαστήρας κατηγορήθη, ὅτι δὲν εἶναι ἀδιάβλητος ἐθνικῶς, διότι ἐψηφίζετο ἀπὸ ἀριστερούς. Ὑπάρχει, ὅμως, καὶ ἄλλος στρατηγός, εἰς τὸν ὁποῖον ἐφώναζε, κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, διὰ τῶν μπράβων της, ἡ Ε.Ρ.Ε., «φύγε Βούλγαρε στρατηγὲ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα» καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ στρατηγὸς Σπαῆς, τὰ στήθη, τοῦ ὁποίου ἔχουν τιμηθῆ μὲ τόσα παράσημα, ὄχι τῶν ἑορτῶν καὶ τελετῶν, ἀλλὰ τὰ πολεμικὰ τραύματα εἰς τοὺς ἐθνικοὺς ἀγῶνας. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀντιμετωπίζει τοὺς ἀντιπάλους της ἡ Ε.Ρ.Ε. Καὶ ἀκόμη λέγουν, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου κόπτεται διὰ τὴν Δημοκρατίαν, ὅπως καὶ ἡ Ε.Δ.Α. κόπτεται διὰ τὴν Δημοκρατίαν. Ἀλλὰ καὶ παρ’ ἡμῖν, ἐν ὀνόματι τοῦ Ἔθνους, χάριν τῆς καταπολεμήσεως τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τῆς διαφυλάξεως τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ, χάριν τοῦ πολιτισμοῦ μας!!! κατελύθη εἰς μίαν περίοδον τοῦ ἐθνικοῦ μας βίου, κατελύθη κἄποτε ἡ Δημοκρατία καὶ ὁ ἐλεύθερος πολιτικὸς βίος, διελύθησαν τὰ πολιτικὰ Κόμματα, ἐδιώχθησαν ὅλοι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς χώρας, καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος καὶ ἄλλοι τῆς Συμπολιτεύσεως. Θίγω τὸ ζήτημα, διότι ὑπάρχει πράγματι μία ἐκπληκτικὴ σύμπτωσις εἰς τὰ κείμενα. Κλείνων τὸ κεφάλαιον τοῦτο, θὰ ὑπενθυμίσω ἓν ἄλλο κείμενον ἑνὸς Ἕλληνος πολιτικοῦ Ἀρχηγοῦ. Αὐτὸ τὸν ὡδήγησεν εἰς τὴν ἐξορίαν. Τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Δημοκρατίας ἠμύνετο κατὰ παντὸς ἀντιπάλου τοῦ δικτατορίσκου, ἔστω καὶ ἂν αὐτὸς ἦτο Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος. Αἱ σκοτειναὶ δυνάμεις τῆς βίας καὶ τῆς αὐθαιρεσίας ἠπείλουν πάντας. Καὶ καθῆκον τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν εἶναι νὰ μὴ ἀνεχθοῦν νὰ μὴ συνθηκολογήσουν ἐν ὀνόματι οἱασδήποτε σκοπιμότητος, πρὸς τὴν βίαν καὶ τὴν αὐθαιρεσίαν. Ἡμεῖς θὰ πράξωμεν τὸ καθῆκον μας παρ’ οἱαδήποτε ἐπιχειρήματα, ἀγωνιζόμενοι κατὰ τῆς αὐθαιρεσίας, ἀμυνόμενοι τῆς νομιμότητος, τῆς Δημοκρατίας. Ἀλλὰ τώρα ἔχομεν ἓν ἄλλο καθῆκον. Νὰ προσαγάγωμεν ἀποδείξεις τῶν καταγγελιῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ποικίλας μορφὰς ἔλαβεν ἡ νοθεία τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος τῆς 29ης Ὀκτωβρίου ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς ὁδοῦ Δραγατσανίου, ἔγινε τὸ χαλκεῖον πάσης ἐκλογικῆς παρανομίας καὶ συνετελέσθη ἐκεῖ αὐτὴ ἡ ἐμπλοκὴ τοῦ πολιτικοῦ μας βίου, ποὺ ἔδωσεν ὡς ἀποτέλεσμα ἡ ἐκλογὴ τῆς 29ης Ὀκτωβρίου. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐκδηλώσεις δύνανται νὰ ὑπαχθοῦν εἰς δύο κατηγορίας. Εἰς τὴν νόμιμον νοθείαν, πρῶτον καὶ δεύτερον εἰς τὰς νοθείας δι’ αὐθαιρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν διὰ τῆς καταστρατηγήσεως τῶν νόμων. Εἰς τὴν νόμιμον νοθείαν, διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, δὲν θὰ σταθῶ, διότι ἐλέχθησαν πολλὰ κατὰ τὴν συζήτησίν του. Εἶναι ἀναγκαῖον, ὅμως, νὰ ἐμφανίσωμεν σήμερον τοῦτο τὸ στοιχεῖον. Ἀγὼν μεγάλος διὰ τὸν τρόπον τῆς δευτέρας κατανομῆς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν. Ἡ Κυβέρνησις ἐνέμεινεν εἰς τὰς ἀπόψεις της. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν εἴπει, ὅτι τὰ Κόμματα ποὺ θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν θὰ λάβουν τὰς διὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν ἀπομενούσας ἕδρας ἀναλόγως τῆς ὅλης ἐκλογικῆς των δυνάμεως, καὶ ὄχι βάσει τῶν ἀδιαθέτων ὑπολοίπων. Ἀλλὰ καὶ ἐδῶ ἐδολιεύθησαν. Καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπάτη, ἡ ὁποία συνετελέσθη, κατὰ τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν τῆς δευτέρας κατανομῆς. Διὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν τῆς δευτέρας κατανομῆς. Διὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν δύο Κόμματα. Ἡ ΕΡΕ καὶ ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔλαβε τὰ τρία πέμπτα τῶν ψήφων κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 29ης Ὀκτωβρίου, ἡ δὲ Ἕνωσις Κέντρου ἔλαβε τὰ ⅖ τῶν ψήφων. Ἔπρεπεν ἑπομένως, ἀπὸ τὰς 27 ἕδρας, αἱ ὁποῖαι ἀπέμειναν διὰ τὴν δευτέραν κατανομήν, νὰ λάβῃ ἡ Ε.Ρ.Ε. τὰ ⅗ καὶ ἡ Ἕνωσις Κέντρου τὰ ⅖ τῶν ἑδρῶν. Δὲν ἐγένετο τοῦτο, ἀλλὰ ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔλαβε τὰ ⅘, δηλαδὴ τὸ διπλάσιον καὶ ἡ Ἕνωσις Κέντρου τὸ ⅕ τῶν ἑδρῶν τῆς δευτέρας κατανομῆς, δηλαδή, τὸ ½ τῆς ἀναλογίας της. Ἰδού, ἡ πρώτη κλοπὴ ἑδρῶν. Καὶ ἐρχόμεθα, κ. βουλευταί, εἰς τὴν δευτέραν νόμιμον κλοπὴν ἑδρῶν. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν, ἐνθυμεῖσθε πόσον μακρὰ συζήτησις ἐγένετο διὰ τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν εἰς ἑκάστην ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ. Ἀπεδείχθη τότε ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ὅτι μὲ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940, τὴν ὁποίαν ἤθελε νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐκλέπτοντο ἐκ μέρους τῆς Ε.Ρ.Ε. ἕδραι εἰς βάρος τῶν ἄλλων Κομμάτων· τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐζήτουν ἐπιμόνως νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961. Ἡ Κυβέρνησις ἐνέμενεν εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940. Καὶ μόνον τὴν τελευταίαν στιγμὴν μετὰ «μελέτην» ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγε τροπολογίαν, δεχομένη τἄχα νὰ γίνῃ ὁ καθορισμὸς τῶν ἑδρῶν κατὰ περιφερείας, βάσει τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951. Καὶ αὐτὸ δι’ ὡρισμένας μόνον περιφερείας. Καταγγέλλομεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ τροπολογία ἐκείνη περιεῖχεν ὅλα τὰ στοιχεῖα τῆς ἀπάτης κατὰ τὸν Ποινικὸν Κώδικα εἰς βάρος τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, διότι ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ τοῦ ἔτους 1951 δὲν ὑπάρχουν. Ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τεῦχος τῆς Ἐθνικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας ἐκδόσεως 1961. Ἀναφέρεται ἐν αὐτῷ εἰς τὴν σελίδα 22. (Λατινικὸς ἀριθμός). «Σκοπὸς τῆς ἀπογραφῆς (1951) ἦτο ἡ ἐξακρίβωσις α) τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ καὶ β) τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ. Ὁ δεύτερος οὗτος σκοπὸς τῆς ἀπογραφῆς δὲν ἐξεπληρώθη, λόγῳ τῆς ἐμφανισθείσης μεγάλης ἀκαταστασίας εἰς τὰ δημοτολόγια, καὶ ἑπομένως, πάντες οἱ ἐκ τῆς ἀπογραφῆς πληθυσμοῦ στατιστικοὶ πίνακες ἀφοροῦν μόνον τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν. Ἀπὸ τὴν κατηγορηματικὴν αὐτὴν βεβαίωσιν τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας, προκύπτει, ὅτι ἀποτελέσματα τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ ἐκ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951 δὲν ὑπάρχουν. Καὶ ἑπομένως, ἡ Κυβέρνησις προτείνουσα ἐκείνην τὴν τροπολογίαν, ἐνῷ ἐγνώριζε τοῦτο, ἐξηπάτησε τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ ἐξηπάτησε καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς 1951, ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμὸν καὶ ἐν συνεχείᾳ ἡ Κυβέρνησις, διὰ κοινῆς ἀποφάσεως τῶν Ὑπουργῶν Συντονισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν, ἐδημοσίευσεν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως ἀποτελέσματα νομίμου πληθυσμοῦ ἐκ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, τὰ ὁποῖα ὅμως, ἦσαν ἀνύπαρκτα.

§82Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε συνάδελφε.......

§83Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Νὰ ἀπαντήσῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός.

§84Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Σεῖς θὰ κανονίσητε ποῖος Ὑπουργὸς θὰ ἀπαντήσῃ.

§85Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε συνάδελφε, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1958 καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπίσης, τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, ἐτόνισα, ὅτι ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 δὲν εἶχε κατορθώσει νὰ ἀποδώσῃ μετ’ ἀκριβείας τὸν νόμιμον πληθυσμὸν τῆς Χώρας, ἐξ αἰτίας τῶν ἀτελειῶν, τὰς ὁποίας εἶχον τὰ Δημοτολόγια τῶν διαφόρων Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς Χώρας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἡ Κυβέρνησις ὑπεστήριζε, τὸ 1958 καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶχε γίνει παλαιότερον δεκτόν, ὅτι ὡς βάσις κατανομῆς τῶν ἑδρῶν, ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940, ἡ ὁποία εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα καὶ τὸν πραγματικόν, ἀλλὰ καὶ τὸν νόμιμον πληθυσμόν. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τὸ παρελθὸν θέρος, ἡ Κυβέρνησις, ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπεστήριζαν, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀπογραφῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὸν νόμιμον πληθυσμόν, δὲν θεωρεῖται ἱκανοποιητικόν. Παρὰ ταῦτα, ἡ Βουλὴ ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως συμφωνούσης καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐδέχθη, ὅπως ὁ νόμιμος πληθυσμός, τὸν ὁποῖον ἔδωσεν ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951, παρὰ τὰς ἐπιφυλάξεις ποὺ εἶχεν ἡ Στατιστικὴ Ὑπηρεσία, ληφθῇ ὡς βάσις διὰ τὴν κατανομὴν τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν. Καὶ βάσει τῆς ρητῆς ἐπιταγῆς τοῦ νόμου, παρὰ τὰ ἀναγραφέντα εἰς τὸ τεῦχος τοῦ θέρους τοῦ 1961 ἐδημοσιεύθησαν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951 καὶ ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμόν. Διὰ τῆς διατάξεως τοῦ νόμου τοῦ 1961, λοιπόν, ὡρίσθη ρητῶς καὶ χωρὶς καμμίαν ἀπόκρυψιν τῆς ἀληθείας, ὅτι ἂν ἐν τῷ μεταξὺ μέχρι τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν δὲν δημοσιευθοῦν τὰ ἀποτελέσματα τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς, ὅτι θὰ ληφθῇ ὡς βάσις τοῦ καθορισμοῦ τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ὁ νόμιμος πληθυσμὸς τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951 πλὴν ὡρισμένων περιφερειῶν διὰ τὰς ὁποίας ἀναμφισβητήτως ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951, ἀπεῖχε πολὺ τῆς πραγματικότητος, δεδομένου, ὅτι εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας, λόγῳ τοῦ συμμοριτοπολέμου κλπ. εἶχεν ἀποσυρθῇ ὁ πληθυσμὸς καὶ δὲν εἶχεν ἐπανέλθει τὸ 1951, ὅταν διενηργήθη ἡ ἀπογραφή. Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶχε περιληφθῆ καὶ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1952, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη μὲ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Κέντρου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Εἶπε, λοιπόν, καὶ ὁ νόμος τοῦ 1961, ὅτι ἂν ἐν τῷ μεταξὺ δὲν δημοσιευθοῦν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ τοῦ 1961, ἐπειδὴ ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν δέχεται τὸν νόμιμον πληθυσμὸν τοῦ 1940, θὰ γίνῃ χρῆσις τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951. Διὰ τοῦτο, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ ἐκυρώθη, κατὰ νόμον, δι’ ἀποφάσεως τῶν δύο Ὑπουργῶν Συντονισμοῦ καὶ Ἐσωτερικῶν. Ἔτσι ἔχει τὸ πρᾶγμα, καὶ ὄχι ὅπως τὸ παριστάνετε σεῖς.

§86Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ, καὶ ἐγνώριζεν, ἀσφαλῶς, ἐγνώριζον ὁπωσδήποτε οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ Ἐσωτερικῶν καὶ Συντονισμοῦ. Ἡ στατιστικὴ λέγει «...... (ἀναγινώσκει) ......». Ὅπως βλέπετε, δὲν ὑπάρχει κανεὶς στατιστικὸς πίναξ ποὺ νὰ ὁμιλῇ περὶ νομίμου πληθυσμοῦ. Ἑπομένως, πᾶν ὅτι εἶπεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὴν Βουλὴν περὶ νομίμου πληθυσμοῦ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, διαψεύδεται ἀπὸ τὴν στατιστικήν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις διέπραξε τὸ ἔγκλημα νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν νόμον αὐτὸν καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν δύο Ὑπουργῶν περὶ ἀριθμῶν, οἵτινες δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν στατιστικήν. Τὰ δύο αὐτὰ περιλαμβάνουν ὅλα τὰ στοιχεῖα πράξεως ἀπάτης κατὰ τὸν Ποινικὸν Κώδικα.

§87Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δηλῶ ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς καὶ ὑπευθύνως, ὅτι μετὰ τὸν νόμον τοῦ 1961 ἡ Στατιστικὴ Ὑπηρεσία τῆς Ἑλλάδος, ἐξέδωσε τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ τῆς χώρας τοῦ ἔτους 1951. Ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. συνάδελφου, νὰ χαρακτηρίζῃ τὴν διαβεβαίωσιν αὐτὴν ὡς ἀνακριβῆ, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ χαρακτηρισθῇ ἀπὸ ἐμέ. Περιορίζομαι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ὡς πλαστήν, ἄλλως θὰ ὑποστῇ αὔριον τὴν διάψευσιν, ἡ ὁποία θὰ τοῦ δοθῇ δι’ ὑπευθύνου δηλώσεως τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας.

§88Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πρῶτον, τὴν ἀξιοπιστίαν τῆς Κυβερνήσεως, εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐκ τῶν πραγμάτων, νὰ τὴν ἀμφισβητήσω, ἀλλὰ ἐν προκειμένῳ τὴν διαψεύδει ἡ Στατιστικὴ Ὑπηρεσία.

§89Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Αὐτὸ ἐγράφη πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§90Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς διαψεύδει, ἀκριβῶς, τὸ 1961 καὶ σᾶς λέγει, ὅτι δὲν ὑπάρχουν πίνακες τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951.

§91Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Λέγει, δὲν ὑπάρχουν, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ νόμου, ἡ Στατιστικὴ Ὑπηρεσία ἐξέδωσε τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ τῆς χώρας τὸ 1951.

§92Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. συνάδελφος, ἀνέφερε ὡρισμένα στοιχεῖα, ὡς πρὸς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951, ἀπὸ τὴν στατιστικὴν τῆς Ἐθνικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας. Θὰ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ δώσῃ σήμερον ἀπάντησιν ἐπ’ αὐτῶν.

§93Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶ νὰ ἀποσαφηνισθῇ τοῦτο. Ἀρνεῖται ὁ κ. Ἠλιόπουλος, ὅτι τὸ 1951 ἀπεγράφη καὶ ὁ νόμιμος πληθυσμός; Σᾶς ἐρωτῶ. Ἄν τὸ ἀρνῆσθε, εἶναι ἄλλη ὑπόθεσις, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀρνηθῇ κανείς. Διότι ἀπογραφὴ τοῦ 1951 ἔγινε καὶ τοῦ πραγματικοῦ καὶ τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ. Ἐνεκρίθησαν, ἐκυρώθησαν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ καὶ δὲν ἐκυρώθησαν τὰ ὑπάρχοντα ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἀναφέρει ἡ ἀπόφασις τοῦ 1956, νομίζω, ἡ ἀπόφασις τῶν Ὑπουργῶν, ἔρχεται κατόπιν, ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, ὁ ἰσχύων ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπιτάσσει τὴν χρησιμοποίησιν αὐτῶν τῶν στοιχείων. Καὶ ἡ ἀπόφασις τῶν δύο Ὑπουργῶν, τυπικὴ πλέον, ἐξεδόθη κατ’ ἐπιταγὴν τοῦ νόμου.

§94Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν ἄποψιν τῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας, ἀριθμοὶ τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, δὲν ὑπάρχουν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κατεσκευάσθησαν;

§95Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Αὐτὸ εἶναι σοφισμός, ἀνάξιος ὑμῶν.

§96Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ στοιχεῖα, διὰ τὸν νόμιμον πληθυσμὸν τοῦ 1951, θεωροῦνται ἀνύπαρκτα καὶ ψηφίζεται ὑπὸ τῆς ἀγνοούσης τὰ πάντα Βουλῆς, ἕνας νόμος καὶ ἐκδίδεται ὑπὸ τῶν δύο Ὑπουργῶν μία ἀπόφασις, ὁμιλοῦσα περὶ ἀνυπάρκτου νομίμου πληθυσμοῦ. Πῶς νὰ γνωρίζωμεν ἡμεῖς, ἂν ὑπάρχῃ ἀποτέλεσμα ἢ ὄχι, ὅταν ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ ζητῇ, βάσει τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ νὰ ψηφισθῇ νόμος; Ἐθεωρήσαμεν καλοπίστως, ὅτι ὑπάρχουν. Ἡ Κυβέρνησις, ὅμως, ἐγνώριζεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν. Ἀναληθῶς, λοιπόν, εἰσηγήθη εἰς τὴν Βουλὴν ψήφισιν διατάξεως, ὅπως ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν, βάσει ὅλως ἀνυπάρκτου ἀπογραφῆς. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἀπόδειξις. Εἶναι ἡ ἀπόφασις τοῦ 1958, διὰ τῆς ὁποίας εἰς τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν, ἀκυροῦνται τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς, ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμόν. Ἄλλο, βεβαίως, εἶναι ἐὰν νομικῶς εἶναι ἀκατανόητος ἡ ἀπόφασις αὕτη, διότι ὁ Ὑπουργός, κατὰ νόμον, κυρώνει καὶ δὲν ἀκυρώνει τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς. Ἐκ τῆς ἀποφάσεως πάντως αὐτῆς, προκύπτει, ὅτι ἀκυροῦται ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951, ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμόν, διότι αἱ σημειωθεῖσαι παραλείψεις, κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, γεννοῦν ἀμφιβολίας περὶ τῆς ἀνακριβείας τῶν ἀποτελεσμάτων. Τοῦτο ἀκριβῶς, ἐπιβεβαιώνει ἡ ἀνακοίνωσις τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα, πληροφοροῦσα, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπογραφὴ τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ.

§97Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Καὶ μόνον ἀπὸ αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε, δὲν προκύπτει, ὅτι ὑπάρχουν ἀποτελέσματα ὡς πρὸς τὸν νόμιμον πληθυσμόν;

§98Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀκύρωσιν προκύπτει, ὅτι τὰ στοιχεῖα τῆς ἀπογραφῆς, θεωροῦνται ἐσφαλμένα καὶ δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν. Οὕτω, δὲν ὑπάρχουν ἀπογραφικὰ δελτία καὶ δὲν γνωρίζομεν τί περιεῖχον οἱ ἀριθμοὶ ποὺ ἔχουν περιληφθῆ εἰς τὴν Ὑπουργικὴν ἀπόφασιν, βάσει τῆς ὁποίας ἔγινεν ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν. Περαιτέρω, μὲ παραπλάνησιν τῆς Βουλῆς, ἐτέθη μικροχαρής, ἀθώα διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας λαμβάνονται ὡς βάσις κατανομῆς τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ τοῦ 1951, ἐξαιρέσει 13 ἐπαρχιῶν, δι’ ἃς ἰσχύει ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940. Καὶ αὐτὸ ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μόνον διὰ νὰ κερδίσῃ ἡ περιφέρεια τῆς Φλωρίνης καὶ Καστοριᾶς ἀπὸ μίαν ἕδραν, αἵτινες ἀφαιροῦνται ἀπὸ τοὺς Νομοὺς Ἡρακλείου καὶ Αἰτωλοακαρνανίας, ἐνῷ ὅλαι αἱ λοιπαὶ περιφέρειαι δὲν εἶχον διαφορὰν πληθυσμοῦ, μεταξὺ 1940 καὶ 1951. Τὸ ὀρθὸν ἦτο, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἢ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ τοῦ 1951 ἢ τοῦ 1961. Ὑπάρχουν πλήρη δὲ τὰ ἀποτελέσματα, διότι τὸν Ἰούνιον τοῦ 1961 ἐξεδόθη ὑπὸ τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας τεῦχος, περιλαμβάνον τὰ ἀποτελέσματα τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ τοῦ 1961. Ἀλλὰ τοῦτο, δὲν συνέφερε εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἰδοὺ τὰ ἀποτελέσματα. Ἐὰν ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν ὁ πραγματικὸς πληθυσμὸς τῆς ἀπογραφῆς ἢ τοῦ 1951 ἢ τοῦ 1961, θὰ ἐδίδοντο εἰς τὰς 5 ἐκλογικὰς περιφερείας Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης 18 ἢ 28 εἰσέτι ἕδραι, ἐξ ὧν ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ ἐλάμβανε 4 ἢ 5 πλέον τῶν ὅσων ἔλαβεν σήμερον εἰς τὰς περιφερείας αὐτάς.

§99Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Μὲ τὸν πραγματικὸν πληθυσμὸν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, ἐκάματε ὑπολογισμοὺς τὶ θὰ ἔπαιρνε κάθε Κόμμα;

§100Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔκαμον αὐτὸν τὸν ὑπολογισμόν.

§101Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Νὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐγώ.

§102Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, δὲν ἔκαμα λογαριασμὸν διὰ τὸ σύνολον τῶν ἐκλογῶν. Ἔκαμα λογαριασμὸν μόνον διὰ τὰς περιφερείας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ηὐνοήθησαν ἢ ἐζημιώθησαν ἐκ τῆς ἐφαρμοσθείσης ἀνυπάρκτου ἀπογραφῆς τοῦ 1951. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἐὰν ἐτίθετο ὡς βάσις ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ, 18 ἕδραι θὰ μετετίθεντο ἀπό τινας περιφερείας εἰς ἄλλας. Μάλιστα τινὲς περιφέρειαι, ὅπως ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια τοῦ κ. Μακρῆ, θὰ ἔχαναν δύο ἕδρας.

§103Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἔχετε κάμει καλὸν λογαριασμόν, κ. συνάδελφε;

§104Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ καταθέσω τὸν πίνακα καὶ δύνασθε νὰ τὸν ἐλέγξητε. Ἀπὸ αὐτάς, λοιπόν, τὰς 18 ἕδρας, αἱ ὁποῖαι θὰ μετετίθεντο, μὲ τὴν λαθροχειρίαν αὐτήν, τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐκέρδισε 10–11 ἕδρας πλέον ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ λάβῃ. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὁ κ. Ἡλιόπουλος, καταθέτει τὸν ἑξῆς πίνακα).

ΠΙΝΑΞ

Ἐμφαίνων τὴν διαφορὰν ἑδρῶν ἐκ τῆς κατανομῆς, βάσει νομίμου πληθυσμοῦ 1951, ἐν σχέσει μὲ τὸν πραγματικὸν πληθυσμὸν 1951 καὶ 1961.

Ἐκ τῶν ἑδρῶν τούτων ἔλαβεν ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐπὶ πλέον βουλευτικὰς ἕδρας, ἐν σχέσει μὲ ἀπογραφὴν τοῦ 1951, δέκα ἢ ἕνδεκα. Καὶ διὰ νὰ τελειώσω, μὲ τὸ θέμα αὐτό, τῆς ἐκλογικῆς ἀπάτης, ποὺ ἔγινε εἰς βάρος τῆς Βουλῆς καὶ τῶν Κομμάτων, σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς, ἀποδεικνῦον τὴν ἀνωμαλίαν, κ. βουλευταί. Ὅτι ἡ Βʹ ἐκλογικὴ περιφέρεια Ἀθηνῶν, κατὰ τὴν ἀπογραφὴν νομίμου πληθυσμοῦ τοῦ 1951 ἐμφανίζει 331.000 πληθυσμόν. Ἐκ τῶν στοιχείων τῆς ἀπογραφῆς προκύπτει, ὅτι τὸ 15% εἶχαν γεννηθῆ μετὰ τὸ 1940 καὶ συνεπῶς, ἦσαν ἀνήλικοι καὶ δὲν θὰ ἐψήφιζον κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Ἐπὶ πλέον θὰ πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν τοὺς ἀποβιώσαντας ἀπὸ τοῦ 1951 μέχρι τὰς τελευταίας ἐκλογάς, ἀνερχομένους εἰς 8,3%. Σύνολον, δηλ., θὰ πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν 73.000 καὶ ἀπομένουν 258.000 ἄτομα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ ἔχουν τὴν δυνατότητα νὰ ἐγγραφοῦν καὶ νὰ ψηφίσουν. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν καὶ ἕνα 10% ἄτομα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐνεγράφησαν εἰς ἐκλογικοὺς καταλόγους, ὡς καὶ τοὺς ἀποσχόντας τῶν ἐκλογῶν, ἀπομένουν 235.000 ἐκλογεῖς, ἀποτελοῦντες τὸ ἐκλογικὸν σῶμα τῆς Βʹ περιφερείας Ἀθηνῶν. Εἰς τὴν Βʹ περιφέρειαν Ἀθηνῶν, ἐν τούτοις, οἱ ἔχοντες ἀποκτήσει ἐκλογικὰ βιβλιάρια, ἀνέρχονται εἰς 387.000 καὶ οἱ ψηφίσαντες εἰς 315.000, δηλαδή, 150.000 ἄτομα ἔχουν βιβλιάρια πλέον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἦσαν ἐκλογεῖς, βάσει τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ νόμιμος ἀπογραφὴ τοῦ 1951 ἀπέχει τεραστίως τῆς πραγματικότητος. Ὅπως γνωρίζετε, κ. βουλευταί, τὸ θέμα αὐτὸ ἦλθεν ἐνώπιον τοῦ Ἐκλογοδικείου. Τὴν ἀπόφασιν, βεβαίως, τοῦ Ἐκλογοδικείου, δὲν δύναμαι νὰ τὴν προεξοφλήσω. Δύναμαι, ὅμως, νὰ κάμω χρῆσιν ἑνὸς γεγονότος ἐκ τῆς συζητήσεως τοῦ θέματος τούτου, εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον. Εἶναι ἡ εἰσήγησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Εἰσηγητὴς Σύμβουλος Ἐπικρατείας, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν ὑπῆρξεν ἀνώμαλος καὶ ὅτι, προκειμένου περὶ τῆς Βʹ Περιφερείας Ἀθηνῶν, ἀμφιβάλλει διὰ τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς, λόγῳ παραβιάσεως τοῦ ἄρθρου 68 τοῦ Συντάγματος. Καὶ ὅτι ἀκόμη, διὰ τὰς τέσσαρας μεγάλας Περιφερείας ἐπιφυλάσσεται νὰ σχηματίσῃ γνώμην μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τῶν διαδίκων.

§105Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδή, κ. συνάδελφοι, συνέπεσε νὰ παρίσταμαι εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος αὐτοῦ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ὁ εἰσηγητὴς κ. Καρβελᾶς ὑπεστήριξεν, ὅτι διὰ τὴν Βʹ Περιφέρειαν Ἀθηνῶν διὰ τὸν λόγον ποὺ προαναφέρατε, θὰ πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογή, διὰ κακὴν κατανομήν, δηλαδή, τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν. Καὶ τότε ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐκλογοδικείου, μὴ θέλων, βέβαια, νὰ προεξοφλήσῃ τὴν γνώμην τῶν λοιπῶν μελῶν τοῦ Ἐκλογοδικείου, παρετήρησεν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ἐπίπτωσις ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἐκλογῶν, ἐὰν διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ εἰς τὴν Βʹ Περιφέρειαν Ἀθηνῶν. Ἀπὸ ποίας, δηλαδή, περιφερείας θὰ ἔπρεπε νὰ ἀφαιρεθοῦν αἱ ἕδραι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐδίδοντο εἰς τὴν Βʹ Περιφέρειαν Ἀθηνῶν, ἐὰν ἠκυροῦτο διὰ τὴν περιφέρειαν ταύτην ἡ ἐκλογή; Ἀναλογιζόμενος δὲ ἐν συνεχείᾳ τὴν ἐπίπτωσιν ταύτην, ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ἐκλογοδικείου, παρετήρησεν, ὅτι ἡ ἀποστολὴ τοῦ Ἐκλογοδικείου εἶναι, νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν ἐπὶ ἑκάστης Περιφερείας καὶ οὐχὶ γενικῶς περὶ τῆς ἐκλογῆς ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Ταῦτα ἔστωσαν, ὡς ἀπάντησις εἰς τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ὅλον θέμα τῆς ἐκλογῆς, εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ἐκλογοδικείου καὶ μόνον.

§106Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐξ ἄλλου ἐτίθετο ὡς βάσις ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961, θὰ ἔπρεπε εἰς τὴν Βʹ Περιφέρειαν Ἀθηνῶν, νὰ ἔχωμεν 29 ἕδρας ἀντὶ τῶν 13, ποὺ ἔχομεν τώρα. Ἀντιλαμβάνεσθε, κ. βουλευταί, μόνον ἀπὸ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, πόσον διάφορον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ἐὰν ἐτίθετο ὡς βάσις ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961, καὶ πόσας βουλευτικὰς ἕδρας ἐσφετερίσθη ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐκ τῆς ἀπατηλῆς ταύτης ἐνεργείας.

§107Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κατὰ τὴν Κυβέρνησιν, κ. συνάδελφοι, ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1961 θεωρεῖται ἔγκυρος ἢ πάλιν μετὰ 2 ἢ 3 χρόνια θὰ ἔχωμεν τοὺς ἰδίους ἰσχυρισμοὺς καὶ ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940;

§108Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ θέμα αὐτό, κ. συνάδελφε, ἔχει διατυπωθῆ εἰδικὴ ἐπερώτησις καὶ θὰ τὸ συζητήσωμεν εἰς ἄλλον χρόνον. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ θέμα τῆς νοθείας, ἡ ὁποία ἐπεχειρήθη, μὲ σειρὰν παραβάσεων τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Καὶ πρῶτα–πρῶτα, θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ θέμα τῶν στρατιωτικῶν καταστάσεων. Θὰ ἤθελα ἐν ἀρχῇ νὰ ὑπομνήσω, ὅτι οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους ἔδωκεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, προκειμένου περὶ τῶν στρατιωτικῶν, δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Οἱ ἐγγεγραμμένοι στρατιωτικοί, δὲν εἶναι 209.000, ὡς εἶπε, διότι οἱ ἄνδρες τῶν φρουρῶν τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων, ἀνερχόμενοι περίπου εἰς 60.000 ἔχουν ἐγγραφῆ δίς. Συνεπῶς, μόνον 149.000 περίπου εἶναι οἱ στρατιωτικοί. Καὶ συνεπῶς, ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν 253.000 θὰ πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατιωτικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐχρησιμοποιήθησαν ὡς φρουραί. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας αὐτὸ τὸ στοιχεῖον, τὸ ποσοστὸν τῶν στρατιωτικῶν ψήφων, τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε., ὑπερβαίνει τὸ 90%. Μεταξὺ τῶν ἐγγυήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν σαφῶς εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον ἀπὸ ὅλους, διὰ τὴν ἀποφυγὴν δυνατότητος ἀλλοιώσεων, ἦτο ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ καταστάσεις μὲ τοὺς στρατιωτικοὺς θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν θεωρηθῆ πρὸ ἑνὸς ὡρισμένου χρόνου, ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν. Τοῦτο ἐτέθη διὰ νὰ ἀποφευχθῇ μετακίνησις στρατιωτικῶν δυνάμεων τὴν τελευταίαν στιγμὴν, μὲ σκοπὸν τὴν ἀλλοίωσιν τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος μιᾶς ὡρισμένης περιφερείας. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, μάλιστα, ὅτι διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὁ κ. Μητσοτάκης εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν οἱ μετακινούμενοι τὴν τελευταίαν στιγμὴν στρατιωτικοί, δὲν θὰ ψηφίσουν. Ἡ Κυβέρνησις, ὅμως, τῆς Ε.Ρ.Ε., ἄλλα ὑπέσχετο καὶ ἄλλα εἶχε κατὰ νοῦν νὰ πράξῃ. Καὶ ἔρχεται ἐν συνεχείᾳ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐξέδωκεν ἐγκύκλιον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλεγεν, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ δύναται νὰ παραβιασθῇ. Καὶ ἰδού, κ. βουλευταί, εἰς ποῖον σημεῖον παρεβιάσθη. Εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ἀθηνῶν ὑπεβλήθησαν 856 καταστάσεις στρατιωτικῶν. Ἐξ αὐτῶν μόνον αἱ 51 ὑπεβλήθησαν ἐμπροθέσμως. Αἱ 805 ἦσαν ἐκπρόθεσμοι. Κατὰ τὴν ἡμέραν μάλιστα τῆς ἐκλογῆς, τὴν 29ην, δηλαδή, Ὀκτωβρίου, ὑπεβλήθησαν 4 καταστάσεις στρατιωτικῶν. Ἕνας μέγας ἀριθμὸς καταστάσεων ὑπεβλήθη εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον τὰς τελευταίας τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Διὰ τοῦτο κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐκτὸς τῆς παρανομίας, εἰς ἣν ἐξώθησε καὶ τὸν Ὑπουργόν, ὄργανόν της, περιήγαγε εἰς δυσχέρειαν ἐλέγχου καὶ τὰς δικαστικὰς ἀρχάς. Αὐτὸ δεικνύει τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐκυριάρχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ μὲ τὸ ὁποῖον ἐπροχώρησεν αὕτη εἰς τὰς ἐκλογάς, διὰ τὴν διακρίβωσιν τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Συνέβη οὕτω νὰ περιληφθοῦν εἰς τὰς καταστάσεις καὶ μοιράκια, τὰ ὁποῖα εἶχον γεννηθῆ κατὰ τὸ ἔτος 1941, 1942, 1943 καὶ 1944. Διότι, πῶς ἦτο δυνατὸν ὁ δικαστικὸς λειτουργὸς νὰ ἐλέγξῃ χιλιάδας ἔγγραφα εἰς καταστάσεις ὑποβληθείσας τὰς τελευταίας ἡμέρας; Σᾶς παραθέτω τὸν ὀνομαστικὸν πίνακα τῶν ἀνηλίκων αὐτῶν στρατιωτῶν: Ἀνήλικοι στρατιῶται ἐγγραφέντες εἰς καταστάσεις ψηφοφορίας: 1. Κ.Ε.Τ. Γουδὶ ἀριθ. πρωτ. κατ. 431 Καρνάστος Εὐθύμιος, ἔτος γενν. 1941. 2. Κ.Ε. Παλάσκας ἀριθ. πρωτ. κατ. 259 Παπαδόγιαννης Παναγ., ἔτος γεν. 1944. 3. Σ.Ε.Τ.Τ.Η.Λ. ἀριθ. πρωτ. 363 Τραγούλιας Ἰωάννης, ἔτος γεν. 1941. 4. Κέντρον ἐκπαιδ. Διαβ. ἀριθ. πρωτ. κατ. 394 Κολυτζᾶς Σταμάτ., ἔτος γεν. 1941. 5. Κ.Ε.Μ. Καταδρομῶν ἀριθ. πρωτ. κατ. 395 Παπανικόπουλος Κωνστ., ἔτος γεν. ἄνευ. 6. Νοσοκομεῖον Β.Ν. ἀριθ. πρωτ. κατ. 49 Μπαρμπαγιάννης Γεώργ., ἔτος γεν. 1941. 7. Πλ. «Κλειὼ» ἀριθ. πρωτ. κατ. 426 Σκιαδόπουλος Γεώργ. ἔτος γεν. 1943. 8. Β.Π. «Πηνειὸς» ἀριθ. πρωτ. κατ. 426 Κιουρκᾶς Ἰωάν. ἔτος γεν. 1941. 9. Β.Π. «Πηνειὸς» ἀριθ. πρωτ. κατ. 426 Μακρῆς Ἰωάννης, ἔτος γεν. 1941. 10. Β.Π. «Πηνειὸς» ἀριθ. πρωτ. κατ. 426 Μπάκας Γεώργ. ἔτος γεν. 1944. 11. Β.Π. «Θέτις» ἀριθ. πρωτ. κατ. 426 Πολυχρονίου Βασίλ., ἔτος γεν. 1942. 12. Δ.Η.Σ.) Β.Ν.Ε. ἀριθ. πρωτ. 426 Σαλιβέστρος Κωνστ., ἔτος γεν. 1942. 13. Α) Β 971 «Κίμωλος» ἀριθ. πρωτ. 426 Παπαδημητρίου Ἀθαν., ἔτος γεν. 1942. 14. Β.Π. «Ἀμβρακία» ἀριθ. πρωτ. 426 Παπαχαραλάμπους Νικόλ., ἔτος γεν. 1941. 15. Σχολὴ Ἀεροπορίας ἀριθ. πρωτ. κατ. 467 Μπαλαοῦρος Θεοφάνης, ἔτος γεν. 1942. 16. Υ.Ε. «Παλάσκας» ἀριθ. πρωτ. κατ. 620 Καρύκας Δημ. ἔτος γεν. 19.... 17. Υ.Ε. «Παλάσκας» ἀριθ. πρωτ. κατ. 620 Σουλᾶτος Ἰωάννης, ἔτος γεν. 194... 18. 414 Ε.Ε. ἀριθ. πρωτ. 672 Σιταρίδης Ἀναστ., ἔτος γεν. 1941. Ἀλλά, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις ἐμφανίζεται ἔκπληκτος, καὶ ἐρωτῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν 8.000.000 Ἑλλήνων νὰ μὴ ἀντιληφθοῦν τὸ ὄργιον αὐτὸ τῆς ἐκλογικῆς νοθείας; Πῶς δὲν τὸ εἶδον οἱ τουρίσται; Κύριοι, μὲ ἐμβάλλει πάλιν αὐτὸς ὁ ἰσχυρισμὸς εἰς τὸν πειρασμὸν νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰ κείμενα τῶν πρακτικῶν τῆς δίκης τῆς Νυρεμβέργης, κατὰ τὴν ὁποίαν κατηγορούμενοι ἦσαν δικασταὶ καὶ μεταξὺ αὐτῶν ἕνας καθηγητὴς τοῦ Δικαίου, ὁ ὁποῖος μάλιστα ὑπῆρξε καὶ συντάκτης τοῦ Δημοκρατικοῦ Συντάγματος τῆς Βαϊμάρης. Νομίζω, ὅτι ἡ δίκη ἐκείνη προεβλήθη πρὸ ἡμερῶν καὶ εἰς ὡρισμένους ἀθηναϊκοὺς κινηματογράφους. Λέγει, λοιπόν, ὁ χὲρ Γιάννιγκ, ὅτι ἰσχυρίζοντο, ὅτι δὲν ἤξεραν, δὲν εἶδαν τὰ ἐγκλήματα τοῦ Χίτλερ. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ψέμμα. Δὲν θέλαμε νὰ τὰ ἰδοῦμε. Τόση ὁμοιότης μὲ αὐτοὺς τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῆς Κυβερνήσεως. Ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει, ἔζησε τὸ ἐκλογικὸν ὄργιον. Καὶ μόνον ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἀντελήφθη. Ἀλλὰ δὲν ἀντελήφθη, διότι δὲν θέλει νὰ τὸ ἀντιληφθῇ, διότι τὸ ὠργάνωσε. Ἡμεῖς πολὺ πρὸ τῶν ἐκλογῶν εἴχομεν ἀντιληφθῆ τὴν ἐπικειμένην ἐκλογικὴν νοθείαν καὶ εἴχομεν προβῆ, κατὰ τὴν ἐκλογικὴν περίοδον, εἰς προσωπικὰς καὶ ἐγγράφους ἀναγγελίας πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως στρατηγὸν κ. Δόβαν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν κ. Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου διὰ τὴν μελετωμένην νοθείαν διὰ τῆς ἐγγραφῆς μὴ δικαιουμένων ἐκλογέων καὶ διὰ τὰς στρατιωτικὰς καταστάσεις. Ἐπεσκέφθημεν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐζητήσαμεν ἀντίγραφα τῶν καταστάσεων τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν ἀναθεωρήσεων 1961. Καθημερινῶς ἐπισκεπτόμεθα τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Λιανόπουλον καὶ ἐζητούσαμεν νὰ μᾶς χορηγηθοῦν ἀντίγραφα τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων καὶ διαρκῶς εὑρέθημεν πρὸ ἀρνήσεως. Μᾶς ἐνέπαιζον. Σᾶς παραθέτω κατωτέρω τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα διεβιβάσθησαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν κ. Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Κύριοι βουλευταί, κατεβλήθη μία προσπάθεια ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἐμφανισθῇ αὕτη ὡς μὴ εὐθυνομένη διὰ τὴν ἐγγραφὴν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῶν ἀναθεωρήσεων, τεραστίου ἀριθμοῦ νέων ἐκλογέων καὶ διὰ τὰς ὑπὸ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων ἐκδοθείσας ψευδεῖς βεβαιώσεις παρὰ τῶν ἀστυνομικῶν ἀρχῶν διὰ τοὺς ἐκλογεῖς αὐτούς, εἰς τοὺς ὁποίους καὶ εἰς τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα καταλογίζει τὴν εὐθύνην. Δὲν πρόκειται, κ. βουλευταί, περὶ μεμονωμένων κρουσμάτων. Πρόκειται περὶ δεκάδων χιλιάδων ἐγγράφων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὄχι ὑπὸ τῶν ἐκλογέων, ἀλλὰ ὑπὸ τῶν γραφείων τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ διὰ τὰς ὁποίας χιλιάδες αἰτήσεις διὰ νὰ προσκομισθοῦν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον ἐχρειάσθησαν καμιόνια ὁλόκληρα καὶ ἐν συνεχείᾳ, διὰ νὰ μεταφερθοῦν τὰ ἐκλογικὰ βιβλιάρια ἐπίσης εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ ἐπειδὴ μάλιστα δὲν ἐπήρκουν οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Πρωτοδικείου, ἀνέλαβαν ὄργανα τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ συμπληρώνουν τὰς καταστάσεις, διὰ τὸν λόγον δὲ αὐτὸν ὑπάρχει εἰς ἑκάστην ἐξ αὐτῶν καὶ ἀπὸ ἕνα διακριτικὸν σημεῖον, διότι ἦτο ἀπαραίτητον κατὰ τὴν παραλαβὴν τῶν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων ἀπὸ τὸ Πρωτοδικεῖον Ἀθηνῶν. Κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν καὶ οἱ ἀτυχεῖς δικαστικοὶ ὑπάλληλοι ἐξηναγκάσθησαν νὰ παρανομήσουν ἀκουσίως, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι, προκειμένου νὰ λάβῃ τὶς ἀπὸ τὸ Πρωτοδικεῖον, τὸ ἐκλογικόν του βιβλιάριον, ἀπαραίτητος εἶναι ἡ προσκόμισις τῆς ἀστυνομικῆς του ταὐτότητος, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἔλεγχος μεταξὺ τῆς φωτογραφίας τῆς ταὐτότητος καὶ τῆς φωτογραφίας τοῦ ἐκλογικοῦ βιβλιαρίου. Εἰς καμμίαν, ὅμως, περίπτωσιν δὲν προσεκομίσθη ταὐτότης κατὰ τὴν παραλαβὴν τοῦ ἐκλογικοῦ βιβλιαρίου, διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν παρεδίδοντο μεμονωμένως, ἀλλὰ παρελήφθησαν καὶ μετεφέροντο διὰ καμιονίων ὑπὸ ὀργάνων τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀπὸ τὸ Πρωτοδικεῖον εἰς τὰ γραφεῖα της. Καὶ τὰ ἐκλογικὰ αὐτὰ παράνομα βιβλιάρια ὑπερβαίνουν τὸν ἀριθμὸν τῶν 40.000. Ὑπῆρξε, δηλαδή, μία βιομηχανία ἐκδόσεως ἐκλογικῶν βιβλιαρίων ὑπὸ τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ εἶναι ἐντροπὴ νὰ ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὴν εὐθύνην φέρει ἡ ἀστυνομικὴ ἀρχή, ἡ ὁποία δὲν προέβη εἰς ἐξακρίβωσιν τῆς διευθύνσεως καὶ τοῦ τόπου παραμονῆς ἀτόμων, τὰ ὁποῖα ἐζήτησαν τὴν ἔκδοσιν ἐκλογικοῦ βιβλιαρίου. Ἔτσι, ὅμως, ἦτο δυνατὸν εἰς τὰ βιβλιάρια αὐτὰ νὰ ἐπικολλῶνται φωτογραφίαι ἄλλων προσώπων καὶ οὐχὶ τῶν δικαιούχων.

§109Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, τὰ βιβλιάρια, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν, μερίμνῃ τῆς Ε.Ρ.Ε., θὰ ὑπερβαίνουν κατὰ πολὺ τὶς 40.000, διότι ὑπάρχει πληροφορία, ὅτι μετὰ τὴν παραλαβήν των ἐκ τοῦ Πρωτοδικείου, ἔγινεν ἔλεγχος τῶν φρονημάτων καὶ ἐπειδὴ ὑπῆρξεν ὑποψία δι’ ὡρισμένους ἐκλογεῖς, κατεκρατήθησαν καὶ δὲν παρεδόθησαν περίπου 30.000 βιβλιάρια.

§110Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι εἰργάσθησαν καὶ ἐμόχθησαν ὑπερανθρώπως καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν καμμίαν εὐθύνην διὰ τὰ πιστοποιητικά, τὰ ὁποῖα προσεκομίζοντο ὅπως ἀπήτει ὁ νόμος.

§111Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀσφαλῶς οὐδεμίαν εὐθύνην βαρύνει τοὺς δικαστὰς ἢ τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους διὰ τὴν γνησιότητα τῶν πιστοποιητικῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐπεσήμανα, εἶναι ὅτι, προκειμένου νὰ παραληφθῇ τὸ ἐκλογικὸν βιβλιάριον ἀπὸ τὸ Πρωτοδικεῖον, ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ἐπίδειξις ταὐτότητος.

§112Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι πλεῖστοι πολῖται στεροῦνται ταὐτότητος.

§113Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ προσθέτω, κ. συνάδελφοι, ὅτι τὰ ἐν λόγῳ πιστοποιητικὰ εἶναι πλαστά, διότι ἐξεδόθησαν ἐν λευκῷ ὑπὸ ἑνὸς Ὑποδιοικητοῦ τῆς Ἀσφαλείας Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος τὰ ὑπέγραψεν ἀκόμη καὶ ἀναρμοδίως, διότι δὲν ἐπρόκειτο περὶ κατοίκων Ἀθηνῶν, κατὰ χιλιάδας, καὶ τὰ παρέδωσεν εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. Καί, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐκινήθη ὁλόκληρος ὁ κρατικὸς μηχανισμός, διὰ νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν νόθευσιν τοῦ φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ τώρα καταγγέλλω, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μίαν ἀνήκουστον ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. Ὑπεβλήθη ἔνστασις εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον, ὑπογραφομένη καὶ παρ’ ἐμοῦ, διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Ἀθηνῶν, διότι, πλὴν ἄλλων, διεξήχθη βάσει πλαστῶν βιβλιαρίων καὶ ψευδῶν δικαιολογητικῶν. Βάσει τῆς ἐνστάσεως αὐτῆς, ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν διεβίβασεν εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον τὸ ἐκλογικὸν ὑλικόν, μεταξὺ τοῦ ὁποίου καὶ τὰ δικαιολογητικὰ ἐγγραφῆς εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Ἡ διαβίβασις ἐγένετο διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ διαβιβάσῃ ὅλον τὸ ὑλικὸν εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον. Τὸ Ὑπουργεῖον διεβίβασεν εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον ὅλον τὸ ὑλικόν, πλὴν τῶν δικαιολογητικῶν ἐκδόσεως τῶν βιβλιαρίων, τὰ ὁποῖα ἐπέστρεψεν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον.

§114Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε. Εἶναι ἀνακριβέστατον.

§115Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀπολύτως ἀληθὲς καὶ τὰ ἔγγραφα αὐτά, ἀντὶ νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον, εὑρίσκονται τώρα εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον.

§116ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρόεδρος Πρωτοδικῶν εἶσθε σεῖς καὶ βεβαιώνετε τὰ πράγματα αὐτά;

§117Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ μὲ προκαλῆτε, διότι θὰ προβῶ εἰς περαιτέρω ἀποκάλυψιν. Ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν δίδω δὲν εἶναι ἀσύστατος. Ὁ Προϊστάμενος τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν μοῦ ἐβεβαίωσεν, ὅτι τὸν ἐπῆρε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸ τηλέφωνον...

§118Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ψεύδεσθε.

§119Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ψεύδεσθε σεῖς.

§120Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Οὐδέποτε ὡμίλησα μὲ Πρόεδρον Πρωτοδικῶν ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν. Ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐκλογοδικείου εἶπεν, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἁρμόδιον νὰ κρίνῃ, ἐὰν ἐξεδόθησαν νομίμως τὰ δικαιολογητικά, καὶ οὕτω ἐπεστράφησαν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον.

§121Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πληροφορία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπιβεβαιώνει, εἰς τὸ ἀκέραιον, αὐτὸ ποὺ κατήγγειλα. Ἡ βεβαίωσις ποὺ δίδει ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἀληθής. Δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐκλογοδικείου νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν χρειάζονται τὰ δικαιολογητικὰ αὐτά, διότι δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα δῆθεν νὰ τὰ ἐλέγξῃ, ἀφοῦ δι’ αὐτὰ γίνεται ἡ ἔνστασις καὶ ἀκόμη δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ ὁ κ. Πρόεδρος ρόλον ποὺ ἀνήκει εἰς ἄλλο ὄργανον, τὸ Ἐκλογοδικεῖον, ὅπερ θὰ ἔκρινε περὶ ἁρμοδιότητος ἢ μή. Συνεπῶς, ὑπάρχει ἡ μελετημένη προσπάθεια νὰ ἀποκρυβοῦν ὅλα τὰ στοιχεῖα ποὺ ὡδήγησαν εἰς τὴν νόθευσιν τοῦ ἀποτελέσματος.

§122Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐάν, κ. βουλευταί, παρελήφθησαν τὰ δικαιολογητικὰ ἀπὸ τὸ Ἐκλογοδικεῖον καὶ εὑρίσκοντο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν, θὰ εἶχε κἄποιαν δικαιολογίαν ἡ ἀποδιδομένη μομφή. Ὅταν, ὅμως, εὑρίσκονται εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον καὶ τὸ Ἐκλογοδικεῖον δύναται νὰ τὰ ζητήσῃ οἱανδήποτε στιγμὴν τῆς ἡμέρας καὶ τῆς νυκτὸς ἄνευ ἀναμίξεως τινὸς τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, οἱ ἰσχυρισμοὶ περὶ ἀποκρύψεως ἀποδεικνύονται ἀβάσιμοι καὶ ψευδεῖς.

§123Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον καὶ ἂν προσπαθῆτε διὰ τὴν ἀπόκρυψιν τῶν στοιχείων, δὲν θὰ τὸ ἐπιτύχετε, διότι τελικῶς τὰ στοιχεῖα θὰ πᾶνε στὸ Ἐκλογοδικεῖον καὶ θὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος καὶ θὰ ἀποδειχθῇ πλήρως ἡ ἔκτασις τῆς νοθείας. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς ἓν ἄλλο σημεῖον. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὑπῆρξαν πολλοὶ ρᾴθυμοι πολῖται, οἱ ὁποῖοι παρημέλουν νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ ἐνεγράφησαν τὸ 1961. Θὰ δώσω μερικὰ στοιχεῖα ὅσον ἀφορᾶ τοὺς ἐγγεγραμμένους τὸ 1958 ἐν σχέσει πρὸς τὸ 1961:

Ἀποδεικνύεται, ἐξ αὐτῶν, ὁ τεράστιος ἀριθμὸς ἀνυπάρκτων νέων ἐκλογέων, μὴ δικαιουμένων κλπ., ὥστε εἴς τινας Δήμους καὶ Κοινότητας νὰ ὑπερβοῦν οὗτοι τὸ 100%. Στρατιωτικοί: 1) 19 Τόλιας Σωκράτης τοῦ Γεωργίου 1934, στρατιωτικός, Ἀργυρουπόλεως 10. 2) 35 Γαλαζοῦλας Θεόδωρος τοῦ Νικολάου 1936, στρατιωτικός, Λομβάρδου 152. 3) 36 Μαντάκος Παναγιώτης τοῦ Χρήστου 1926, μόν. ἀξιωματικὸς (λοχαγός), Μπουκουβάλα 35. 4) 38 Βαφειάδης Ἰωάννης τοῦ Κωνσταντίνου 1936, στρατ. ὑπάλληλος, Λασκάρεως 48. 5) 40 Γαλανόπουλος Βασίλειος τοῦ Ἀλεξάνδρου 1935, μόν. ὑπαξιωματικός, Δαμασκηνοῦ 13. 6) 41 Λεϊμονῆς Χαράλαμπος τοῦ Ἰωάννου 1932, στρατιωτικός, Παναγιωταρᾶ 32. 7) 44 Μήτσανας Ἀλέξανδρος τοῦ Βασιλείου 1937, ἀξιωματικός, Ἀρματολῶν Κλεφτῶν 7. 8) 45 Μαρινόπουλος Γεώργιος τοῦ Δούκα 1939, εὔελπις, Κ. Παπαρρηγοπούλου 34. 9) 47 Κυριακόπουλος Θεμιστοκλῆς τοῦ Γεωργίου 1921, ἀξιωματικὸς Πεζικοῦ, Λ. Κατσώνη 17. 10) 48 Καραβασίλης Δημήτριος τοῦ Χαραλάμπους 1934, μόν. ὑπαξιωματικός, Λ. Κατσώνη 36. 11) 49 Δεσύλλας Δημήτριος τοῦ Σπυρίδωνος 1938, μόν. ὑπαξιωματικός, Μαυρομιχάλη 178. 12) 50 Νταγκούλης Θεόδωρος τοῦ Κων)νου 1931, ἀξιωματικός, Λομβάρδου 117. 13) 51 Καραγιάννης Χρῆστος τοῦ Γεωργίου 1909, ταξίαρχος, Λ. Ἀλεξάνδρας 56. 14) 52 Σουρβῖνος Γεώργιος τοῦ Θεοφάνους 1926, μόν. ἀξιωματικός, Αἰδυτῶν 16. 15) 54 Ποτούπνης Αἰμίλιος τοῦ Μιχαὴλ 1929, ὑπολοχαγός, Ἀσκληπιοῦ 155. 16) 55 Χατζηφωτεινὸς Γεώργιος τοῦ Δημητρίου 1940, ὑπαξιωματικός, Μομφεράτου 71. 17) 111 Δικαιᾶκος Βασίλειος τοῦ Γεωργίου 1927, ἀξιωματικὸς Πεζικοῦ, Καλλιγᾶ 12. 18) 278 Ἠμέλλος Νικόλαος τοῦ Δημητρίου 1935, ὑπολοχαγός, Λομβάρδου 96. 19) 298 Κρασανάκης Σοφοκλῆς τοῦ Γεωργίου 1924, λοχαγός, Κ. Λομβάρδου 114. 20) 330 Κορομπίλης Νικόλαος τοῦ Παναγιώτου 1937, ἀξιωματικὸς Ε.Β.Α., Πλατυπόδη 12. 21) 356 Μαλανδράκης Στυλιανὸς τοῦ Ἐμμανουὴλ 1917, ἀξιωματικός, Ζωναρᾶ 20. 22) 358 Μπαρδόπουλος Μιλτιάδης τοῦ Χρήστου 1930, ἀξιωματικὸς Ἀεροπορίας, Κ. Αἰτωλοῦ 18. 23) 373 Μπαλαρᾶς Ἀγγελῆς τοῦ Κων)νου 1929, λοχαγὸς Πεζικοῦ, Μπενάκη 20. 24) 463 Τσατσούλης Ἰωάννης τοῦ Γρηγορίου 1937, ἀξιωματικός, Καβάσιλα 7. 25) 480 Χῦμος Ἰωάννης τοῦ Κων)νου 1928, μόν. ἀξιωματικός, Καλλιγᾶ 12. 26) 7 ἐκλ. Ἀργυρίου Νικόλαος τοῦ Δημητρίου 1934, ἀξιωματικός, Σωτ. Χαραλάμπους 9. 27) 8 ἐκλ. Ἀργυρίου Γεώργιος τοῦ Δημητρίου 1936, ἀξιωματικός, Σωτ. Χαραλάμπους 9. 1) Εἰς τὴν ἐνορίαν Ἁγίας Αἰκατερίνης Πλάκας μὲ διεύθυνσιν Μακρυγιάννη 2, 142 ἀστυνομικοὶ καὶ μὲ διεύθυνσιν Βύρωνος 19, 22 ἀστυνομικοί. 2) Ἐνορία Ἁγ. Γεωργίου Κυψέλης 73 ἀξιωματικοί. 3) Ἐνορία Ἁγ. Δημητρίου Ἀμπελοκήπων 49 στρατιωτικοί. 4) Ἐνορία Προφήτου Δανιὴλ Βοτανικοῦ, 19 στρατιωτικοί. 5) Ἐνορία Ἁγ. Ἀναργύρων, 67 στρατιωτικοί. 6) Ἐνορία Ἁ. Σπυρίδωνος Σταδίου, μὲ διεύθυνσιν Ρηγίλλης 18, 250 χωροφύλακες. Ἐκεῖ στεγάζεται ἡ Φρουρὰ Ὑψηλῶν Προσώπων. Εἰς τὴν αὐτὴν ἐνορίαν καὶ μὲ διεύθυνσιν Μουρούζη 4. 21, Ριζάρη 1, 18 καὶ Ριζάρη 3, 11. Αὐτὰ τὰ νούμερα εἶναι εἰς ὅσα ἐκλογικὰ τμήματα ἠδυνήθην νὰ κάμω ἔλεγχον. Αὐτὰ περὶ στρατιωτικῶν. Εἰς τοὺς καταλόγους πολιτῶν ἐνεγράφησαν: 1) Ἐνορία Ἁγίας Βαρβάρας Δάφνης, 17 ἀνύπαρκτοι, 8 ὡς κατοικοῦντες εἰς διευθύνσεις οἰκοπέδων καὶ πολλαπλαῖ ἐγγραφαὶ τῶν αὐτῶν προσώπων. 2) Ἐνορία Ἁγ. Δημητρίου Ἄρεως, 19 ἄνευ διευθύνσεως. 3) Ἐνορία Προφήτου Δανιὴλ Βοτανικοῦ, 62 ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι ἐν συνεχείᾳ. 4) Ἐνορία Ἁγ. Δημητρίου Ἀμπελοκήπων, 150 ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι ἐν συνεχείᾳ. Θὰ σᾶς ἀναφέρω, κ. συνάδελφοι, τὴν νοθείαν ποὺ ἔγινε μὲ τὴν ἐγγραφὴν στρατιωτικῶν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῆς ἀναθεωρήσεως 1961. Κατ’ ἀρχὴν τὰ ἐκδοθέντα βιβλιάρια παρελήφθησαν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, ποὺ ὥρισε διὰ τῆς γνωστῆς διαταγῆς του ὁ κ. Καρδαμάκης, ὁμαδικῶς. Ἐπίσης σᾶς πληροφορῶ, ὅτι εἰς τοὺς καταλόγους μαζὶ μὲ τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ ὑπὸ τὰ αὐτὰ σημάδια — τελεῖαι κλπ. — καὶ ἐν συνεχείᾳ περιλαμβάνεται καὶ μεγάλος ἀριθμὸς ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων. Κύριοι συνάδελφοι, βάσει τῶν εἰς χεῖρας μου εὑρισκομένων καταστάσεων, εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τοῦ 1961 καὶ κατὰ ἐνορίας ἐνεγράφησαν: 1) Εἰς Ἅγιον Στυλιανὸν Ἄρεως 25 ἀξιωματικοὶ καὶ ἀστυνομικοί. Εἰς τὴν ἐνορίαν Ἁγίου Θωμᾶ Ἀμπελοκήπων, μὲ διεύθυνσιν Παπαδιαμαντοπούλου 190, Ἁγίας Λαύρας 72 καὶ Λαοδικείας 11, ἔχουν ἐγγραφῆ 192 στρατιωτικοὶ καὶ ἀστυνομικοί. 2) Εἰς τὴν ἐνορίαν Ἁγίου Ἐλευθερίου Ἄρεως 25 ἀστυνομικοί, ὅλοι νεαροί, καὶ 27 στρατιωτικοί, ὡς ἡ κατωτέρω κατάστασις: Ἐνορία Ἁγίου Ἐλευθερίου Ἄρεως: Ἀστυνομικοί: 1) 238 Γούσιος Χρῆστος τοῦ Ἰωάννου 1934, ἀστυνομικός, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 2) 244 Δεμέστιχας Γεώργιος τοῦ Ἐλευθερίου 1936, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 3) 250 Δήμου Ἰωάννης τοῦ Ἀναστασίου 1935, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 4) 251 Δερμιτζάκης Ἀντώνιος τοῦ Νικολάου 1937, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 5) 253 Δάσεσης Τριαντάφυλλος τοῦ Χρήστου 1937, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 6) 257 Δημουλᾶς Εὐθύμιος τοῦ Βασιλείου 1939, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 7) 268 Ζαμπάκης Λάμπρος τοῦ Δημητρίου 1936, ἀστυνομικός, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 8) 269 Ζανιᾶς Κων)νος τοῦ Μιλτιάδου 1935, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 9) 280 Ἡλιάδης Παῦλος τοῦ Σωτηρίου 1935, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 10) 290 Κουτοδῆμος Δημήτριος τοῦ Λάμπρου 1939, ἀστυνομικός, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 11) 296 Καραδήμας Εὐάγγελος τοῦ Γεωργίου 1935, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 12) 300 Κραβαρίτης Δημήτριος τοῦ Ἰωάννου 1934, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 13) 305 Κεχαγιᾶς Ἄγγελος τοῦ Ἀργυρίου 1934, ἀστυνομικός, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 14) 313 Κουτοκώστας Λεωνίδας τοῦ Ἀνδρέου 1939, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 15) 314 Κούκουρας Κων)νος τοῦ Σταύρου 1937, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 16) 325 Κοπέρδας Ἰωάννης τοῦ Δημητρίου 1935, ἀστυνομικός, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 17) 333 Λεοντίου Χαράλαμπος τοῦ Ἰωάννου 1938, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 18) 340 Λιακόπουλος Δημήτριος τοῦ Γεωργίου 1939, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 19) 350 Μπουτσούλης Ἰωάννης τοῦ Κωνσταντίνου 1940, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 20) 375 Μητσόπουλος Βασίλειος τοῦ Χρήστου 1939, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 21) 435 Σπυρόπουλος Ἰωάννης τοῦ Ἀγγέλου 1935, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 22) 444 Σακκᾶς Φώτιος τοῦ Παναγιώτου 1934, ἀστυνομικός, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 23) 464 Τσούκας Παναγιώτης τοῦ Σταύρου 1934, ἀστυνομικός, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 24) 489 Ψεύτης Γεώργιος τοῦ Παναγιώτου 1935, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 25) 15 ἐκλ. Βόβολης Ἠλίας τοῦ Βασιλείου 1939, ἀστυφύλαξ, Λ. Ἀλεξάνδρας 115. 5) Ἐνορία Ἁγίων Ἀναργύρων 5, ὡς κατοικοῦντες εἰς οἰκόπεδα, 8 ἀνύπαρκτοι, 49 ἐγγεγραμμένοι μετὰ τὸ 1948 εἰς Ἀθήνας. Σᾶς ἀναφέρω, ἐπίσης, μίαν περίπτωσιν εἰς τὸ Κατσιπόδι καὶ εἰς τὴν διεύθυνσιν Ἀλεξανδρείας 56 εἶναι ἐγγεγραμμένος Λάμπρος Γεννατᾶς καὶ ἡ σύζυγός του. Ἡ ἰδία γυναῖκα, ὅμως, ἐνεγράφη εἰς τὴν ἔκτακτον ἀναθεώρησιν μὲ ἄλλην διεύθυνσιν, Ἀνθίππου 4. Ἐπίσης εἰς τὴν ἐνορίαν Ἁγίας Αἰκατερίνης Πλάκας καὶ μὲ διεύθυνσιν Φρυνίχου 18, δηλαδή, εἰς τὴν ἰδίαν πολυκατοικίαν ποὺ κατοικεῖ ἐν ἐνεργείᾳ Ὑπουργός, ἀναφέρονται 33 ἐγγεγραμμένοι μὲ διάφορα ὀνόματα, ἐκ τῶν ὁποίων 3 πρόσωπα, ἀπὸ τὸν ἔλεγχον ποὺ ἐκάμαμε, παραμένουν. Ἰδοὺ ὁ πίναξ: 1) 32 Φεσσᾶτος Παναγιώτης τοῦ Γεωργίου 1932, πολ. ὑπομηχανικός. 2) 42 Νουφράκης Ἐλευθέριος τοῦ Γεωργίου 1936, ἰδιωτικὸς ὑπάλληλος. 3) 80 Τσουκαλᾶς Νικόλαος τοῦ Δημ., 1939, ἰδιωτικὸς ὑπάλληλος. 4) 81 Μασᾶς Γεώργιος τοῦ Εὐαγγ., 1934, ἰδιωτικὸς ὑπάλληλος. 5) 82 Βουζᾶς Ἀπόστολος τοῦ Κων)νου, 1933, ἰδιωτικὸς ὑπάλληλος. 6) 110 Φουντωτὸς Κυριάκος τοῦ Μιχ., 1892, συνταξιοῦχος. 7) 125 Φωτόπουλος Βασίλειος τοῦ Δημ., 1930, ἰδιωτικὸς ὑπάλληλος. 8) 126 Ἔξαρχος Κων)νος τοῦ Δημ., 1912, δημόσιος ὑπάλληλος. 9) 1 ἐκλ. Παπαγεωργακόπουλος Σωτήριος τοῦ Γεωργίου, 1902, ἰατρός. 10) 2 ἐκλ. Παπαγεωργακόπουλος Γεώργιος τοῦ Σωτηρίου, 1938, φοιτητής. 11) 13 ἐκλ. Ζώης Ἰωάννης τοῦ Λεωνίδου, 1931, ἰδιωτικὸς ὑπάλληλος. 12) 15 ἐκλ. Σάμπαλης Χαράλαμπος τοῦ Παναγ., 1918, καθηγητής. Γυναικῶν: 13) 1 ἐκλ. Παπαγεωργακοπούλου Ἰολάνδη θυγάτηρ Σωτηρίου. 14) 2 ἐκλ. Παπαγεωργακοπούλου Φλωρεντία, σύζυγος Σωτηρίου. 15) 26 ἐκλ. Ἀπέργη Γαρυφαλιὰ σύζ. Πέτρου. 16) 31 ἐκλ. Δεμιγιάννη Κλεάνθη τοῦ Διονυσίου. 17) 37 ἐκλ. Καμπᾶ Βαρβάρα τοῦ Ἀλεξάνδρου. 18) 35 ἐκλ. Φώκου Μαρία τοῦ Ἀλεξάνδρου. 19) 37 Χρόνη Ἐλευθερία τοῦ Δημητρίου. 20) 42 Καραδάκη Ἑλένη σύζ. Ἰωσήφ. 21) 48 Βούγα Ἀγγελικὴ σύζ. Ἀθανασίου. 22) 55 Κουτσομητοπούλου Εἰρήνη τοῦ Γεωργίου. 23) 86 Πολίτου Αἰκατερίνη τοῦ Ἀθανασίου. 24) 97 Ρεμούνδου Τατιανὴ σύζ. Εὐσταθίου. 25) 98 Ἀνδράκη Γεωργία σύζ. Εὐαγγέλου. 26) 102 Χρονοπούλου Μαρία τοῦ Ἀθανασίου. 27) 100 Κλαυδιανοῦ Δήμητρα σύζ. Ἰωάννου. 28) 119 Σταυρουλάκη Ἐλπὶς τοῦ Δημητρίου. 29) 216 Ζωὴ Καλυψὼ σύζ. Εὐαγγέλου. 30) 255 Σπυροπούλου Μαρία σύζ. Μαρίου. 32) 120 Δελῆ ἢ Ντελῆ Ἑλένη τοῦ Γεωργίου. 32) 122 Δήμου Ἀργυρὼ τοῦ Ἀντωνίου. Ἐπίσης εἰς ἐνορίαν Ἁγίου Κωνσταντίνου–Γλυφάδας καὶ εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Δημάρχου Γλυφάδας εἶναι ἐγγεγραμμένοι 11, ἐκτὸς τῆς οἰκογενείας τοῦ κ. Δημάρχου. Ἰδοὺ ὁ πίναξ: Καραπάνου 12 (οἰκία Δημάρχου Μεταξᾶ): 1) 26 Κριτσέπης Σωτήριος τοῦ Γεωργ., 1933, ὑπάλλ. 2) 69 Γαλιατσᾶτος Χαράλαμπος τοῦ Ἀριστοδ., 1917, ἰδιωτ. ὑπάλληλος. 3) 98 Γαλιατσᾶτος Ἄγγελος τοῦ Ἀριστοδ., 1912 ὑπάλληλος Π.Ι.Κ.Π.Α. 4) 139 Μαστέλος Γρηγόριος τοῦ Νικολάου, 1913, ἰδιωτικὸς ὑπάλληλος. 5) 159 Πατρινέλης Γεώργιος τοῦ Χρήστου, 1892, ἔμπορος. 6) 4 Κριτσέπη Αἰκατερίνη σύζ. Σωτηρίου. 7) 102 Μαρούσκου Πελαγία τοῦ Ἰωάννου. 8) 225 Γαλιατσάτου Ἀντωνία σύζ. Χαραλάμπους. 9) 320 Πανᾶ Ἀλεξάνδρα σύζ. Ἀθανασίου. 10) 321 Πατρινέλη Μελπομένη σύζ. Γεωργίου. 11) 355 Πανᾶ Ἀνδρονίκη τοῦ Ἀθανασίου. Κύριοι βουλευταί, προτοῦ κατέλθω τοῦ βήματος καὶ ἐπειδὴ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἠσχολήθην μὲ τὸ θέμα τῆς τρομοκρατίας καὶ τῆς βίας, ἐπειδὴ δὲν ἦτο τῆς ἁρμοδιότητός μου νὰ τὸ ἀναπτύξω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον, ἐπειδὴ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. ἀπέτυχεν εἰς τὰς ἐκλογάς, διότι ἐχρεωκόπησε πολιτικῶς μετὰ τὰς ἐκλογὰς 1958. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω, καὶ καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν, ἐφημερίδας ἐκδιδομένας εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀρκαδίας, νὰ ἴδητε μὲ τί μέσα καὶ εἰς ποῖον βαθμὸν ἐπεξειργάσθη ἡ Ε.Ρ.Ε. τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν διὰ νὰ ἀνανήψουν. Ἡ ἐπεξεργασία ἡ ἐξευτελιστικὴ τῶν κατοίκων τῶν ἐπαρχιῶν ἔχει ἀρχίσει ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1959. (Ἀναγινώσκει ἐφημερίδας, μὲ πλῆθος ὑπευθύνους δηλώσεις πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι, ἐν γνώσει τῶν συνεπειῶν τοῦ νόμου, ὡς ἀναφέρουν, δηλοῦν, ὅτι ἐνετάχθησαν εἰς τὰς ἐθνικὰς τάξεις καὶ ἐψήφισαν καὶ θὰ ψηφίζουν Τριανταφυλλάκον καὶ Παπαδημητρίου). Τί ἔπαθαν, κ. βουλευταί, οἱ δυστυχεῖς χωρικοὶ τῆς Ἀρκαδίας νὰ δηλώνουν, ἐν γνώσει τῶν συνεπειῶν τοῦ νόμου, ὅτι θὰ ψηφίζουν μόνον τὸν Τριανταφυλλάκον; Εἶναι ἐντροπὴ νὰ λέμε, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἐπιέσθη καὶ δὲν ὑπέστη βίαν καὶ ἐξευτελισμούς, διὰ νὰ ψηφίσῃ τοὺς ὑποψηφίους τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἡ τρομοκρατία εἶχε φθάσει εἰς ἀφάνταστον σημεῖον. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα ποὺ ἀπασχολεῖ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν δὲν εἶναι θέμα, ἐὰν ἕνα Κόμμα πῆρε 1 ἢ 2 ἕδρας περισσοτέρας. Δὲν εἶναι ἀκόμη, θὰ ἔλεγον, θέμα, ἐὰν μία Κυβέρνησις κατέλαβε τὴν ἐξουσίαν, ἀντὶ ἄλλης. Τὸ μέγα ζήτημα εἶναι, ἐὰν θὰ ἀνεχθῶμεν ἢ ὄχι αὐτὴν τὴν βάναυσον προσβολὴν τῶν δικαιωμάτων καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ λαοῦ. Ἐὰν θὰ ἀνεχθῶμεν τὴν κατάργησιν τῆς συνταγματικῆς τάξεως καὶ τῆς νομιμότητος. Ἐὰν θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὰς σκοτεινὰς δυνάμεις ποὺ εὑρίσκονται ὄπισθεν καὶ ὑπεράνω τῆς Ε.Ρ.Ε., νὰ καταλύσουν τὸν ἐλεύθερον πολιτικὸν βίον. Ἐζήτησεν, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι αὐτὸ ποὺ ἐπετεύχθη μὲ τὰς ἐκλογὰς αὐτάς, ὁ περιορισμὸς τῆς Ἀριστερᾶς, εἶναι μέγα κέρδος. Καὶ ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ Ἔθνους νὰ ἀναγνωρίσουν τὰ γεγονότα καὶ νὰ μὴ κακομεταχειρίζωνται τὴν ΕΡΕ. Ἐὰν ἀνεχθῶμεν αὐτὰ τὰ φαινόμενα, τότε ἔχομεν κατάργησιν τῆς συνταγματικῆς τάξεως. Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, ἐὰν οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Δ.Α., συνεχίσουν αὐτὴν τὴν τακτικήν, ὅτι δῆθεν, ἐν ὀνόματι τῆς σωτηρίας τοῦ Ἔθνους, καὶ δὲν ξεύρω καὶ τί ἄλλο, νὰ μὴ κακομεταχειρίζεσθε τὴν Ε.Ρ.Ε. Πρέπει νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω, ὅτι κἄποιος Ἀρχηγὸς Κόμματος, παλαιότερον, τὸ 1937, σὲ ἕνα μανιφέστο, ποὺ ἔχω διαφυλάξει, ἀντικομμουνιστὴς καὶ τότε, ἔγραφεν: «Ἡ Τετάρτη Αὐγούστου, εἶναι κακὴ ἡμέρα διὰ τὴν Ἑλλάδα. Μεγαλειότατε, ἔγραφε, περίπου, ἀπευθυνόμενος, μὲ τὸ μανιφέστο αὐτό, πρὸς τὸν τότε Βασιλέα: Δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὴν κατάργησιν τῆς Δημοκρατίας νὰ καταπολεμηθῇ ὁ κομμουνισμός. Ἀποτελεῖ σφάλμα ἡ Δικτατορία». Ἐξ αἰτίας αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου, αὐτῆς τῆς διαμαρτυρίας, ἐξωρίσθη ὁ Ἀρχηγὸς οὗτος, χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἦτο Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος. Τότε, ᾐσθάνθησαν πολλοὶ πολιτικοὶ τὰς θωπείας τῆς 4ης Αὐγούστου, ἡ ὁποία κατέλυσε τὰς ἐλευθερίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀκόμη καὶ ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς τῆς Δεξιᾶς. Μὲ αὐτὰς τὰς ἰδέας ποὺ διατυποῦνται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, συνειδητῶς ἢ ἀσυναισθήτως, ὁδηγούμεθα καὶ σήμερον εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὸ καθεστὼς καὶ εἰς τὴν κατάλυσιν τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν. Καὶ τὰ ἀγαθὰ ἀπὸ τὴν κατάλυσιν αὐτὴν τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν, θὰ δοκιμάσητε καὶ πολλοὶ ἀπὸ σᾶς, τῆς πλειοψηφίας, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἀπεργάζεσθε αὐτὸ τὸ καθεστώς. Δι’ αὐτὸ ἀπευθύνομαι καὶ πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς Συμπολιτεύσεως, τονίζων, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθοῦν καὶ εἶναι χρέος των νὰ σταματήσουν ἀπὸ αὐτὸν τὸν κατήφορον. Ἡμεῖς, δηλοῦμεν, ὅτι δὲν θὰ δεχθῶμεν κανένα συμβιβασμόν, ἀλλὰ ὅτι θὰ ἀγωνισθῶμεν μέχρι πλήρους ἀποκαταστάσεως τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν. Καὶ ἡ μεγάλη πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ εἰς μίαν ἐποχὴν ποὺ καὶ αἱ ἔγχρωμοι φυλαὶ ἐξεγείρονται καὶ καταλύουν τὴν βίαν καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν, καὶ διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει ἱστορίαν λαμπρὰν ἀγώνων διὰ τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν Δημοκρατίαν, δὲν ἀνέχεται αὐτὴν τὴν ἐκτροπὴν καὶ εἶναι ἀποφασισμένη, εἴτε μαζὶ μὲ τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν του, εἴτε καὶ χωρὶς αὐτήν, νὰ προασπίσῃ τὰ νόμιμα δικαιώματά του, νὰ ἐξουδετερώσῃ τὴν ἐπιβουλὴν καὶ νὰ ἀνοίξῃ τὸν δρόμον διὰ τὴν Δημοκρατίαν καὶ διὰ τὴν ἀλλαγήν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λύχνος ἔχει τὸν λόγον.

§125Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ δεχθῶ διακοπάς. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. συναδέλφους νὰ μὴ μοῦ κάμνουν οὔτε ἐρωτήσεις, οὔτε διακοπὰς διὰ νὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον σύντομος, ὥστε νὰ δοθῇ ἀρκετὸς χρόνος καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται περαιτέρω εἰς τὸν κατάλογον τῶν ἀγορητῶν, διὰ νὰ ὁμιλήσουν. Κύριε Πρόεδρε καὶ κ. συνάδελφοι, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις γίνεται γύρω ἀπὸ ἕνα μῦθον, τοῦ ὁποίου ἡ γένεσις ἀναφέρεται εἰς περασμένα χρόνια, ὁ ὁποῖος τώρα ἐνετάθη, καταβάλλεται προσπάθεια νὰ προσλάβῃ καὶ ἡρωϊκοῦ χαρακτῆρα καὶ ὁ ὁποῖος, μῦθος, εἶναι βέβαιον, ὅτι, συγκρουόμενος μὲ τὴν πραγματικότητα, θὰ ἐκραγῇ πολὺ σύντομα. Τὸ πρῶτον μέρος τοῦ μύθου χρονολογεῖται ἀπὸ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς πρώτης Κυβερνήσεως Καραμανλῆ. Τότε ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ ἦτο Κυβέρνησις εὐνοίας, ἦτο Κυβέρνησις εὐνοιοκρατίας. Καὶ ἀπὸ τὴν κατηγορίαν, ἡ ὁποία ἀκόμη συνεχίζεται, δὲν τὴν ἔσωσε τὸ γεγονός, ὅτι ἡ εὔνοια αὐτή, ἡ ἐκλογή της, ἐπεβεβαιώθη τρεῖς φορὰς κατὰ συνέχειαν δι’ ἐλευθέρων ἐκλογῶν. Διατὶ ἡ ὑπόδειξις τοῦ κ. Καραμανλῆ ὑπῆρξε πρᾶξις εὐνοίας; Κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα; Τὸ Στέμμα εὑρέθη εἰς μίαν κατάστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς μετὰ τὸν θάνατον τοῦ στρατάρχου Παπάγου ἐκινδύνευε νὰ διαλυθῇ. Οἱ θεωρούμενοι, φυσικοί, διάδοχοι τοῦ στρατάρχου Παπάγου δὲν ἔγινε δυνατὸν νὰ ὁμονοήσουν καὶ νὰ δώσουν εἰς τὸ Κόμμα αὐτὸ τὴν παλαιάν του ἑνότητα καὶ ὁ Βασιλεὺς εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιλέξῃ ἕνα τρίτον πρόσωπον διὰ νὰ τοῦ ἀναθέσῃ τὴν ἐντολὴν σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἐπέλεγεν οἱοδήποτε ἄλλο πρόσωπον, δὲν θὰ ἦτο καὶ αὐτὸ ὑπόθεσις εὐνοίας, ὑπόθεσις προτιμήσεως πρὸς ἓν ὡρισμένον πρόσωπον;

§126Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε Λύχνο, ἐπιτρέπετε;

§127Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Εἶπον, ὅτι δὲν δέχομαι διακοπάς.

§128Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, ποῖοι ἦσαν οἱ φυσικοὶ διάδοχοι τοῦ στρατάρχου Παπάγου;

§129Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ δώσω καμμίαν ἀπάντησιν. Ἐὰν ὅμως ἔπρεπε νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν, θὰ ἔλεγον, ὅτι ὁ τότε θεωρούμενος ὡς περισσότερον φυσικὸς διάδοχος τοῦ στρατάρχου Παπάγου, εἶχε δυστυχῶς ἀποχωρήσει ἀπὸ τὸν Συναγερμόν.

§130Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ἀποκαθιστᾶτε τὴν ἀλήθειαν. Χαίρω πάρα πολύ.

§131Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἔπειτα ἀπὸ ὀλίγους μῆνας, ἡ Βασίλισσα τῆς Ἀγγλίας Ἐλισάβετ ἡ Βʹ εὑρέθη πρὸ τοῦ αὐτοῦ διλήμματος. Μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τοῦ Ἄντονυ Ἤντεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν ἀρχηγίαν τοῦ Συντηρητικοῦ Κόμματος, ἐπέλεξεν ὡς διάδοχον αὐτοῦ τὸν σημερινὸν Πρωθυπουργὸν κ. Μὰκ Μίλλαν, καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις οὐδεμίαν ἔδειξεν ἀνησυχίαν. Εἶπεν, ὅτι αὐτὸ εἶναι ὑπόθεσις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸ Κόμμα τῶν Συντηρητικῶν. Εἰς τὸ Κόμμα τὸ Συντηρητικὸν τότε φυσικὸς διάδοχος τοῦ Ἤντεν ἐθεωρεῖτο ὁ Μπάτλερ, ὁ ὁποῖος ἔδωσε ξανὰ εἰς τὸ κόμμα τὸ συντηρητικὸν τὴν ἑνότητά του, παραχωρήσας ἀδιαμαρτυρήτως τὴν θέσιν του εἰς τὸν Μὰκ Μίλλαν. Δὲν νομίζω λοιπόν, ὅτι ὑπῆρξε πρᾶξις ἀντισυνταγματικὴ ἢ πρᾶξις εὐνοίας τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἠθέλησε καὶ ἐπέτυχε νὰ προστατεύσῃ τὴν μεγαλυτέραν πολιτικὴν δύναμιν τοῦ τόπου, τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀπὸ τὴν ἀπειλουμένην διάλυσιν. Ὅπως εἶπον καὶ ὅπως ἀποδεικνύουν τὰ ἀποτελέσματα συνεχῶν ἐκλογῶν ὑπῆρξε καλὴ καὶ δικαιολογημένη ἡ εὔνοια. Τὸ δεύτερον στάδιον τοῦ μύθου ἐπλάσθη μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958. Ἡ αἴθουσα αὐτὴ ἀντηχεῖ ἀκόμη ἀπὸ τὰς κατηγορίας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, αἱ ὁποῖαι ἤρχισαν τότε μὲ τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ δὲν ἐτελείωσαν οὔτε καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νέου ἐκλογικοῦ νόμου οὔτε καὶ πρὶν ἀπὸ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Ποία ἦτο ἡ νέα κατηγορία; Ἦτο, ὅτι ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις ἦτο Κυβέρνησις μειοψηφίας. Ἦτο Κυβέρνησις μειοψηφίας καὶ δὲν ὑπῆρχεν ἀμφιβολία, ὅτι δὲν ἀντιπροσώπευε τὸ ἥμισυ καὶ πλέον τῶν ψήφων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ εἶχε τὴν πλειοψηφίαν μέσα εἰς τὴν Βουλήν. Ποία ἄλλη μερὶς τοῦ Κοινοβουλίου εἶχεν ἐπαρκῆ δύναμιν διὰ νὰ πληρώσῃ τὸ κενόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐδημιουργῆτο ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν ὑπῆρχε; Τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἦσαν ἡνωμένα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συνεργασθοῦν καὶ δὲν εἶχον ἐπαρκῆ κοινοβουλευτικὴν δύναμιν διὰ νὰ δώσουν ἄλλην Κυβέρνησιν εἰς τὸν τόπον. Εἶπον, ὅτι ὁ τότε νόμος ποὺ ἔδωσε τὴν κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε., ἦτο νόμος παράνομος. Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν δὲν δύναμαι νὰ τὴν θεωρήσω λογικήν. Ὁ νόμος εἶναι πάντοτε νόμος, ψηφίζεται ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ εἶναι νόμος νόμιμος. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ τρίτον στάδιον τοῦ μύθου. Μετὰ τὴν εὔνοιαν, μετὰ τὴν Κυβέρνησιν τῆς μειοψηφίας, ἔχομεν πλέον τὴν παράνομον Κυβέρνησιν καὶ τὴν νόθον πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Κύριοι, ὁ τελευταῖος νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ προηγουμένη Βουλή, ὁ ἐκλογικὸς νόμος, καὶ πρὸς τὸν ὁποῖον ἐγὼ διεφώνησα, διότι δὲν ἤθελον τὰς ὑποχωρήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον γίνει τότε πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀνεπτέρωσε τὰς ἐλπίδας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐδέχθη, ὅτι εἶναι νόμος ἀνεκτός, διότι ἐπλησίαζεν πρὸς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Εἶχον τὸν ἀνεκτὸν νόμον, εἶχον τὸν μακρὸν βίον τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ἑπομένως τὴν φυσιολογικὴν φθοράν, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν μακρὸν βίον καὶ ἐνόμισαν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ κερδίσουν τὰς ἐκλογάς, ἀφοῦ μάλιστα ἐπέτυχον καὶ τὸν σχηματισμὸν Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως πρὸς διασφάλισίν των. Ἐπειδὴ δὲν τὰς ἐκέρδισαν, δηλαδὴ τὰς ἐκέρδισαν, ἀλλὰ δὲν τὰς ἐκέρδισαν ἐν τῷ μέτρῳ ποὺ ἤθελον, ἐδημιούργησαν τὴν ἐξήγησιν καὶ τὴν δικαιολογίαν τῆς ἀσκήσεως βίας καὶ νοθείας, κατὰ τὰς ἐκλογάς. Καὶ πρῶτον διηρωτήθησαν: Ἐδῶ ὑπῆρχεν ἕνα ρεῦμα ὑπὲρ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Τί ἀπέγινεν αὐτὸ τὸ ρεῦμα; Εἶσθε ὅλοι πολιτικοὶ ἄνδρες καὶ ἀσχολεῖσθε μὲ τὰς ἐκλογὰς καὶ τὰ ἐκλογικὰ ρεύματα ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Γνωρίζετε νὰ εὑρέθη ποτὲ μηχάνημα, τὸ ὁποῖον νὰ μετρᾷ μὲ ἀκρίβειαν τὴν δύναμιν καὶ τὴν ταχύτητα τοῦ ἐκλογικοῦ ρεύματος; Ὑπάρχει συνήθως τὸ ρεῦμα μεταξὺ τῶν φίλων μας. Ὅλοι οἱ ὑποψήφιοι, ὅλα τὰ κόμματα εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν συναναστρέφονται κυρίως τοὺς φίλους των καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ρεῦμα. Κύριοι, πραγματικὸν μέγα ρεῦμα ὑπὲρ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου προφανῶς δὲν ὑπῆρξεν. Καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο μὲ τὰ ρεύματα νὰ καθορίζωνται αἱ ἐκλογαί, τότε ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος τὸν Νοέμβριον τοῦ 1920 δὲν θὰ εἶχε πέσει, διότι δὲν ὑπῆρξε προηγούμενον ἐκλογικῆς συγκεντρώσεως τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀνάλογον μὲ τοῦ Βενιζέλου ἐρχομένου νὰ κάμῃ ἐκλογὰς μετὰ τὴν συνθήκην τῶν Σεβρῶν. Δὲν ὑπῆρχεν ἄνθρωπος εἰς τὰς Ἀθήνας, τοὐλάχιστον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1920, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ εἶχε τὴν ἄγκυραν εἰς τὴν κομβιοδόχην του καὶ εἰς τὸ σπίτι του. Ὅταν ὅμως αἱ κάλπαι ἔκλεισαν καὶ τὰ ἀποτελέσματα ἤρχισαν νὰ ἐκδίδωνται, οἱ πολῖτες ἀντέστρεψαν τὴν κομβιοδόχην καὶ κάτω ἀπὸ τὴν ἄγκυραν ἔθεσαν τὴν εἰκόνα τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου. Ἔχομεν ἑπομένως, ἡμεῖς οἱ Φιλελεύθεροι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κακῶς ἐκτιμήσει τὴν ὕπαρξιν καὶ τὸ μέγεθος τοῦ ρεύματος. Οἱ σημερινοὶ ἡττημένοι τῶν ἐκλογῶν εἶπον, ὅτι θὰ φέρουν ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα, ὅτι οἱ ἐκλογὲς ἐβιάσθησαν καὶ ἐνοθεύθησαν καὶ ἤρχισαν μὲ τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους. Ἐκαλοῦντο οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι, νὰ συνεισφέρουν διὰ στοιχείων καταγγελιῶν καὶ ἐνστάσεων, εἰς τὴν ἀπόδειξιν τῆς κακῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν, εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα ἐκλογικὰ τμήματα. Καὶ νομίζω, ὅτι ἕνας μόνον παρουσιάσθη, ὁ ὁποῖος κατήγγειλεν συγκεκριμένην παράνομον ἀνωμαλίαν καὶ οὗτος κατόπιν τὴν ἀπέσυρεν. Καὶ αὐτὸ τὸ στοιχεῖον ἔσβυσεν. Καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐπείσθη οὐδείς, οὔτε εἰς τὸ ρεῦμα, οὔτε εἰς τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους, τότε προσεφύγαμεν εἰς τὰς δημοσιογραφικὰς συνεντεύξεις πρὸς τὸν ἐσωτερικὸν καὶ ἐξωτερικὸν τύπον. Καὶ ἐκεῖ ἀνεφέρθησαν ποσοστὰ καὶ ἀνεκοινώθησαν στατιστικαί, αἱ ὁποῖαι ἔτειναν, δῆθεν, νὰ ἀποδείξουν, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα ποὺ ἔπρεπε νὰ εἶναι αὐτά, διὰ τῆς νοθείας καὶ βίας ἔλαβον ἄλλην ὁδόν. Κύριοι, δὲν ἔχω οὐδεμίαν ὑπόληψιν εἰς τὰς στατιστικάς, οὔτε ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θεωροῦνται, ὅτι εἶναι τὸ εὐαγγέλιον τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν. Γνωρίζω, ὅτι αἱ στατιστικαὶ συνήθως ψεύδονται. Γνωρίζω κἄτι περισσότερον, ὅτι εἰς τὴν ἑρμηνείαν τῶν στατιστικῶν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πᾶσα δυνατὴ λαθροχειρία καὶ νὰ ὑποστηρίζωνται ὅλαι αἱ πιθαναὶ θεωρίαι, καθ’ ὃν τρόπον σεῖς οἱ νομικοὶ ὑποστηρίζετε εἰς τὰ δικαστήρια, τὰς πλέον ἀντιθέτους ἀπόψεις. Καὶ τὰ ποσοστὰ ἔσβυσαν. Καὶ δὲν ἀνεφέρθησαν εἰς τὰς συνεδριάσεις αὐτάς, τῆς Βουλῆς, νομίζω, οὔτε μίαν φορὰν ἢ μόνον ἐν παρόδῳ. Καὶ τότε προσέφυγον οἱ ψηφολόγοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως —εἶναι μία νέα λέξις, τὴν ὁποίαν χρησιμοποιοῦν οἱ ξένοι μὲ τὴν Ἑλληνικὴν ρίζαν, διὰ νὰ χαρακτηρίσουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται μὲ τὰ ἐκλογικὰ πράγματα. Οἱ ψηφολόγοι, λοιπόν, τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀνέφερον εἰς αὐτὰς τὰς συνεντεύξεις, ἐπεισόδια, κατὰ τὰ ὁποῖα εἷς ἐνωμοτάρχης ἠπείλησε ἕνα ἄτομον, κατ’ ἄλλον ἀνθυπασπιστὴς τῆς Χωροφυλακῆς ἐζήτησε νὰ ἐκβιάσῃ ἄλλο ἄτομον. Καὶ ὅλαι αὗται αἱ ὑποθέσεις ἐπῆγαν εἰς τὰ δικαστήρια, ἐκρίθησαν εἰς τὰ δικαστήρια ὅσαι ἐπῆγαν. Καθὼς δὲ ἀντελήφθητε, διάφοροι ρήτορες καὶ τοῦ Κέντρου καὶ τῆς Ἀριστερᾶς, ὑπόσχονται νὰ ὑποβάλλουν εἰς τὸ μέλλον καὶ ἄλλας μηνύσεις, διὰ νὰ ἀποδείξουν τὸ αὐταπόδεικτον δι’ αὐτούς, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἐβιάσθησαν καὶ ἐνοθεύθησαν. Τὰ δικαστήρια κατεδίκασαν μερικοὺς ἐνωμοτάρχας ἢ ἀνθυπασπιστάς. Ἀλλά, βέβαια, δὲν εἶναι στοιχεῖα αὐτά, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀποδείξουν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἐνοθεύθησαν καὶ μάλιστα ἀπὸ σχεδίου σατανικοῦ, διαβολικῆς ἐμπνεύσεως. Ἐὰν αὐτὰ τὰ στοιχεῖα εἶναι πράγματι ἀποδεικτικὰ, εὐρυτάτης βίας, ἀσκηθείσης εἰς τὰς ἐκλογάς, βεβαίως, τὸ Ἐκλογοδικεῖον θὰ τὰ κρίνῃ καὶ θὰ δώσῃ τὸ δίκαιον ἐκεῖ, ὅπου πρέπει νὰ δοθῇ. Ἀλλά, οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἔχουν τὴν ὑπομονὴν νὰ περιμένουν τὰ δικαστήρια. Τὸ Ἐκλογοδικεῖον λειτουργεῖ. Τὰ ποινικὰ δικαστήρια λειτουργοῦν. Ἐξέδωσαν ἀποφάσεις. Διατὶ ὁ θόρυβος αὐτὸς τῶν πεζοδρομίων, διὰ νὰ δημιουργηθῇ κατὰ ἕνα τρόπον, ἐξ ὑφ’ ἁρπαγῆς ἡ ἐντύπωσις εἰς τὸν λαόν, ὅτι πράγματι αὐτά, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζει ἡ Ἀντιπολίτευσις, εἶναι ἀληθῆ; Διότι ἁπλούστατα, δὲν ὑπάρχουν ἀποδείξεις, διὰ νὰ τὰ στηρίξουν δικαστικῶς. Καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ὑπάρχει ὑπομονή, νὰ ἐκδοθοῦν αἱ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων καὶ νὰ τὰς ἐκμεταλλευθῇ ἔπειτα ἡ Ἀντιπολίτευσις. Διότι δὲν ἐλπίζει εἰς αὐτὰς τὰς ἀποφάσεις. Ἔπειτα ἐπεκαλέσθησαν τὰς ἀνωμάλους ἐγγραφὰς εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Ἦλθεν, ὅμως, ἡ εἰσαγγελικὴ ἀρχὴ καὶ εἶπεν, ὅτι καὶ αὐταὶ αἱ ἔστω καὶ γενόμεναι, δὲν ἀποδεικνύουν νόθευσιν τῶν ἐκλογῶν. Τὸ στοιχεῖον αὐτὸ ἀμφισβητεῖται εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἀμφισβητηθῇ εἰς τὰ δικαστήρια. Ἄλλα πολὺ σοβαρὰ στοιχεῖα, δῆθεν, ἀποδεικτικά, τὰ ὁποῖα ἀνεφέρθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, εἶναι, καθὼς ἠκούσατε, αἱ ἀφανεῖς δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἐσκευώρησαν ὅλην αὐτὴν τὴν καταστρεπτικὴν διὰ τὴν Ἑλλάδα ἱστορίαν, τὸ ὑπερκράτος, τὸ ὁποῖον κυβερνᾷ τὴν χώραν καὶ ὅλα αὐτὰ ὀφείλονται εἰς σχέδια, τὰ ὁποῖα ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, ὁ ἀγαπητὸς καὶ παλαιὸς μου φίλος, κ. Παπανδρέου, ἐχαρακτήρισεν ὡς δυσαπόδεικτα καὶ εἶπε: Πῶς εἶναι δυνατὸν ἕνα σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς κακοποιὸν σκοπόν, νὰ ἀφήνῃ καὶ περιθώρια ἀποδείξεων; Καὶ οὕτω, κατὰ τὸν κ. Παπανδρέου, δὲν εἴμεθα ἁπλῶς βιασταὶ τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἴμεθα καὶ κατασκευασταὶ τοῦ τελείου ἐγκλήματος, ἐκείνου, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἕως τώρα κατώρθωσε νὰ κατασκευάσῃ. Κύριοι, ὅλα αὐτὰ εἶναι φαντασίαι. Τὸ Κέντρον καὶ πολὺ περισσότερον ἡ Ἀριστερὰ ἔθρεψαν μεγάλας ἐλπίδας διὰ τὰς ἐκλογὰς, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν καὶ αἱ ἐλπίδαι δὲν ἐπραγματοποιήθησαν. Ἐζήτησαν, λοιπόν, μίαν ἐξήγησιν, μίαν δικαιολογίαν ἀπέναντι τοῦ ἑαυτοῦ των καὶ τὴν εὑρῆκαν. Αἱ ἐκλογαὶ ὑπῆρξαν βεβιασμέναι, ὑπῆρξαν νόθαι καὶ ἐξ αὐτῶν προέκυψε Βουλή, ὄχι γνησία καὶ Κυβέρνησις παράνομος. Κύριοι, πολλοὶ ἔδωσαν τὴν ἀληθῆ ἐξήγησιν τοῦ διατὶ ἡττήθη ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς αὐτὰς τὰς ἐκλογάς. Καὶ πρῶτα —πρῶτα ὁ συνεταῖρος κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, εἰς τὸν πρῶτον μετεκλογικὸν λόγον του ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν εἷς ἐξαίρετος, τίμιος, εἷς πολὺ λογικὸς λόγος: Εἶπεν, ὅτι βεβαίως, ἠμπορεῖ νὰ ὑπῆρξε καὶ ἡ νόθευσις καὶ ἡ βία —εἶναι καὶ αὐτὸς ὁπωσδήποτε ὑποχρεωμένος νὰ μὴ ἀποσπασθῇ τελείως ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως— ἀλλὰ οἱ λόγοι τῆς ἀποτυχίας δὲν ὀφείλονται κυρίως καὶ μόνον εἰς αὐτάς. Ὀφείλονται κυρίως εἰς τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα, ὁ κ. Μαρκεζίνης ἀνέφερε καὶ ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω. Πρῶτον, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις τοῦ Κέντρου δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀποτελέσῃ ἑνότητα, δεύτερον, ὅτι δὲν εἶχε πρόγραμμα —τὸ πρόγραμμά της ὑπῆρξε πρόχειρον, μὴ ἱκανὸν νὰ ἐμπνεύσῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν— καὶ τέλος διέπραξε λάθη τακτικῆς, ἀσυγχώρητα, ὅπως εἶναι ἀκριβῶς τὸ λάθος τῶν προκαταβολικῶν διαμαρτυριῶν πρὸς τὴν Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὁ λαὸς βιάζεται. Ἐὰν εἴχατε κόκον εὐφυΐας ἢ ἐκλογικῆς γνώσεως, κ. συνάδελφοι τοῦ Κέντρου, θὰ εἴχατε συγκρατήσει τὸν Ἀρχηγόν σας, ἀπὸ αὐτὰ τὰ διαβήματα, τὰ ὁποῖα ἐνέσπειρον τὸν πανικὸν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς σας, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον: Ἀφοῦ αἱ ἐκλογαὶ πρόκειται νὰ εἶναι βιασμέναι καὶ ἀφοῦ αὐτὴν τὴν διαπίστωσιν τὴν κάμνει ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου ἐκ τῶν προτέρων, δὲν εἶναι προτιμότερον νὰ πᾶμε μὲ τὸ μέρος τῶν νικητῶν ἀπὸ σήμερον; Ἀλλά, ἂς ἔλθωμεν, πρῶτον, εἰς τὴν ἑνότητα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὑπῆρξε καθυστερημένη. Ἔγινε τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ κατέλθουν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ δὲν ὑπῆρξεν εἰλικρινὴς καὶ πλήρης. Ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ καὶ σεῖς οἱ Προοδευτικοί, διότι συνειργάσθητε εἰς τὰς ἐκλογὰς μαζί τους, ὅτι ἔγινε δήλωσις, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ οἱ Προοδευτικοὶ —ἐνῷ οἱ Προοδευτικοὶ ὑπεστήριζον, ὅτι κατήρχοντο εἰς τὰς ἐκλογάς, ὡς Συνασπισμός— ὅτι ἀποτελοῦν ἕνα Κόμμα. Καὶ συνεχῶς ἐδήλωναν, ὅτι εἶναι τὸ συμπαγέστερον Κόμμα τῆς Ἑλλάδος, ὅτι εἶναι ἕνα Κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδήλωτος ἡ ἀλληλεγγύη. Καὶ ἦλθεν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ὁ Ἄρειος Πάγος καὶ ἀπεφάνθη, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς συνασπισμόν, ἀλλὰ καὶ Συνασπισμὸν πλειόνων Κομμάτων. Ἦτο καὶ αὐτὸ ἕνα μέγα λάθος, τὸ ὁποῖον ὁ Ἄρειος Πάγος κάποτε θὰ ἐδιώρθωνε. Καὶ ἐδημιουργήθη ζήτημα τότε, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐὰν αἱ ψῆφοι, αἱ ὁποῖαι θὰ δίδωνται εἰς τὸν Συνασπισμὸν τῶν πλειόνων Κομμάτων ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν τοῦ ἐπὶ τοῦ Κέντρου λεγομένου Κόμματος, θὰ ἦσαν ψῆφοι ἄκυροι. Καὶ ἐχρειάσθη νὰ ἐπέμβῃ, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν ὁ Ἄρειος Πάγος ἢ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ νὰ σώσῃ τὴν κατάστασιν καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι αἱ ψῆφοι δὲν θὰ ἦσαν ἄκυροι. Ἐπὶ πλέον τὸ πρόγραμμα τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου ὑπέσχετο εἰς πάντας καὶ τὰ πάντα. Ἡμεῖς, εἰς τὴν ἐκλογικήν μας περιφέρειαν, συνηντήσαμεν αὐτὰ τὰ δημαγωγικὰ συνθήματα καὶ τὰ ἀντιμετωπίσαμεν ὡς ἐρωτήματα ἐκ μέρους τῶν ἐκλογέων μας καὶ τῶν Ἀντιπάλων. Μᾶς ἠρώτων: Τὰ κοινοτικὰ ἔργα, τὰ μικρὰ κοινωφελῆ ἔργα, θὰ τὰ συνεχίσῃ τὸ Κέντρον; Εἶναι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Παπανδρέου ἐχαρακτήρισεν ὡς ἔργα κομματικά. Εἶναι πράγματι γεγονός, ὅτι ὁ ἐπαρχιακὸς πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος, ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν καὶ τὴν χαρὰν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν ἐψήφισε κατὰ μέγα μέρος τὴν Ε.Ρ.Ε. Ἀλλὰ δὲν εἶναι κομματικὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦνται ὑπὲρ τοῦ λαοῦ. Διότι ὑπόσχονται ἔργα εἰς τὸν λαὸν καὶ κάθε Κυβέρνησις ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὰ ἐκτελῇ. Μᾶς ἐρωτοῦσαν, λοιπόν, θὰ τὰ συνεχίσῃ αὐτὰ τὰ ἔργα ὁ κ. Παπανδρέου; Ἡμεῖς δὲ ἀπαντούσαμεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον τὰ ἐθεώρει κομματικά, ἀμφιβάλλομεν ἐὰν θὰ τὰ κάμνῃ. Δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ ἀπαντήσωμεν διαφορετικά. Δὲν εἴχομεν ἐγγυήσεις περὶ τοῦ ἀντιθέτου καὶ ἐλέγομεν: ἐρωτήσατε αὐτούς. Καὶ ἐρωτοῦσαν αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐπανελάμβανον, ὅτι τὰ ἔργα εἶναι κομματικὰ καὶ σπάταλα καί, ἑπομένως, ὁ πληθυσμὸς ἐφοβεῖτο καὶ δὲν ἐψήφιζε τὸ Κέντρον. Μᾶς ἐρωτοῦσαν, ἐπίσης: Καὶ μὲ τὰς Ἀγροτικὰς Ἀσφαλίσεις τὶ θὰ γίνῃ; Θὰ τὰς ἐφαρμόσῃ τὸ Κέντρον; Καὶ ἡμεῖς ἐλέγομεν, ὅτι ἀμφιβάλλομεν, ἀφοῦ κατεψήφισαν τὸν νόμον, φυσικὸν ἦτο, ὅτι θὰ τὸν ἀνέστελλαν διὰ νὰ ψηφίσουν, ἴσως, ἄλλον καλλίτερον. Ἐὰν ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς ὑποσχέσεις των ἠμπορεῖτε νὰ τοὺς ψηφίσητε. Οἱ πολῖται, ὅμως, δὲν ἤθελον νὰ τοὺς ψηφίσουν, διότι ἡ Ε.Κ. δὲν ἔδιδεν ἐγγυήσεις, ὅτι ἦτο εἰλικρινής. Παρ’ ὅλα ταῦτα, ἡ Ε.Κ. ἔφθασεν εἰς τὸ λογικὸν ποσοστὸν τῶν 35%, τὸ ὁποῖον δὲν τῆς ἤρκεσε καὶ θεωρεῖ, ὅτι ἠδικήθη. Ἔπλασε δὲ τὸν γνωστὸν μῦθον, διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὸ «δίκαιον» καὶ τὴν «ὑπόληψιν» πρὸς τὸν ἑαυτόν της. Εἶναι, ὅμως, ἀμφισβητούμενον θέμα, ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ Ε.Κ. ἐξακολουθῇ νὰ διατηρῇ τὸ 35%, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν κατὰ τὰς ἐκλογάς.

§132ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ τὸ ἀμφισβητεῖτε αὐτό, κ. συνάδελφε;

§133Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι τὸ 35% τῶν ἐκλογέων δὲν ἀκολουθεῖ πλέον τὴν Κεντρικὴν Ἀντιπολίτευσιν, τὰ Κόμματα, δηλαδή, τὰ ὁποῖα κατῆλθον ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ ἡνωμένου Κέντρου. Πρῶτον, διότι ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἀνεπέτασε τὴν σημαίαν τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Κόμματός του, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Καὶ δεύτερον, διότι 15 βουλευταί, νομίζω, τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου, ἔγιναν ἀνεξάρτητοι. Κἄτι ἀντιπροσωπεύουν οἱ βουλευταὶ αὐτοὶ καὶ πιστεύω, ὅτι τοὺς ἀκολουθεῖ μία μεγάλη μᾶζα Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πάρα πολλοὶ πολῖται ποὺ ἐψήφισαν τὸ Κέντρον. Εἶμαι βέβαιος καὶ δύναμαι ἐδῶ νὰ κάμω τὸν προφήτην ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς, ὅτι ἐὰν συνεχίσητε αὐτὴν τὴν πορείαν, βαίνετε πρὸς πλήρη διάλυσιν ταχέως. Διότι καὶ αὐτὸ τὸ μέρος τοῦ ἡνωμένου Κέντρου, τὸ ὁποῖον ἀπέμεινε, δὲν εἶναι ἡνωμένον. Ὁ κ. Βενιζέλος ἐξακολουθεῖ καὶ εἶναι Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ὁ κ. Τσιριμῶκος —καὶ λυποῦμαι, διότι ἡ ὑγεία του δὲν τοῦ ἐπέτρεψε νὰ μετέχῃ εἰς αὐτὴν τὴν συζήτησιν— συνεκάλεσε μετὰ τὰς ἐκλογὰς τὸ Κόμμα του, διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι καὶ τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν ἠμπορεῖ νὰ διατηρήσῃ καὶ εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου νὰ εὑρίσκεται. Νομίζω δέ, ὅτι κἄτι ἀνάλογον συμβαίνει καὶ μὲ τὴν ὁμάδα τῶν Ἀγροτικῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀκόμη πλήρως ἐκδηλωθῆ, ἀλλά, ὁπωσδήποτε, ψίθυροι διάφοροι κυκλοφοροῦν, οἱ ὁποῖοι μὲ πείθουν, ὅτι καὶ ἡ Ἀγροτικὴ ὁμάς, δὲν συντάσσεται σταθερῶς μὲ τὴν Ε.Κ. Αὐτὰ εἶναι, κύριοι, τὰ πρῶτα ἀποτελέσματα τοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον ἀνελάβατε, διὰ νὰ «ἀποκαταστήσητε τὸ Σύνταγμα καὶ νὰ ἀνορθώσητε εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν Δημοκρατίαν». Καὶ ἀρχίσατε αὐτὸν τὸν ἀγῶνα πολὺ ἄσχημα. Εὑρίσκεσθε εἰς τὴν ἀνάγκην —κυρίως οἱ Ἀρχηγοί σας— νὰ ὑποστηρίζητε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σᾶς θεωροῦν ἀντικαθεστωτικούς, διότι δὲν θέτετε καθεστωτικὸν ζήτημα. Πόθεν προέρχεται ἡ ἀνάγκη αὐτὴ τῆς δηλώσεως; Εἶναι κατηγορία ἰδική μας ἢ εἶναι λόγοι, ἔργα, δημοσιεύματα καὶ ἀγορεύσεις τῶν βουλευτῶν σας, μερικοὶ τῶν ὁποίων ἔγιναν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τὰς ἡμέρας ταύτας καὶ αἵτινες δημιουργοῦν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὁ ἀγὼν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως «πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς Δημοκρατίας» εἰς τὴν χώραν μας ἀποβλέπει εἰς τὴν δημιουργίαν καθεστωτικοῦ ζητήματος; Ποῖος ἐδημιούργησεν αὐτὴν τὴν παρεξήγησιν;

§134ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς.

§135Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἡμεῖς ἀνήλθομεν εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ κατηγορήσωμεν τὸν τάδε στρατηγὸν ἢ ταξίαρχον, δι’ αὐτὸ ἢ ἐκεῖνο τὸ θέμα; Ὄχι. Ἡμεῖς προσπαθοῦμεν νὰ ἀποκαταστήσωμεν τοὺς συκοφαντουμένους. Ἀλλὰ τὸ συμπέρασμα ἀπὸ τὰς καταθέσεις σας εἶναι, ὅτι σεῖς δὲν τὰ ἔχετε καλὰ μὲ τὸν στρατὸν καὶ μὲ τὰς Δυνάμεις Ἀσφαλείας. Τὸ συμπέρασμα τὸ ἐδημιουργήσατε σεῖς, ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ὅτι, ἴσως, πρόκειται περὶ παρεξηγήσεως, ἀλλὰ ὑποστηρίζω, ὅτι τὴν παρεξήγησιν τὴν προκαλέσατε σεῖς, ὅτε ἀρχίσατε καὶ αὐτὸν τὸν ἀγῶνα μὲ κοινὴν τακτικήν. Διότι, ἂν θέλετε νὰ ἀποκαταστήσητε διὰ βιαίου ἀγῶνος τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὸ Σύνταγμα, πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅλας τὰς δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι θὰ τεθοῦν εἰς τὴν ὑπεράσπισιν τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ Συντάγματος ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν. Καὶ πρέπει νὰ προσμετρήσητε τὰς δυνάμεις σας, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταπεξέλθητε ἐναντίον λαοῦ, ἐναντίον στρατοῦ, ἐναντίον Σωμάτων Ἀσφαλείας, ἐναντίον ὅλων τῶν φυσικῶν στηριγμάτων αὐτοῦ τοῦ Πολιτεύματος, εἰς αὐτὴν τὴν χώραν.

§136Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Μᾶς συκοφαντεῖτε.

§137Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριοι, βεβαίως, ἀπήλαυσα τοὺς λόγους τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ πολλῶν ἄλλων ρητόρων, διὰ τὸ σθένος, μὲ τὸ ὁποῖον ἐλέχθησαν, διὰ τὰ σχήματα τὰ ρητορικά, τὰ πράγματι ὡραιότατα, τὰ ὁποῖα περιεῖχον. Ἀλλὰ σκέπτομαι τὶ θὰ συμβῇ, ἂν αὐτὰ τὰ ἀποφθέγματα, ἂν αὐτοὶ οἱ ἀφορισμοὶ ἐπρόκειτο νὰ τεθοῦν εἰς ἐφαρμογήν. Δυνάμεις, κύριοι, διὰ νὰ κάμητε βίαιον ἀγῶνα δὲν ἔχετε. Ὁ λαός, τὸν ὁποῖον ἐπικαλεῖσθε, ἔχει αὐτὴν τὴν ὥραν, ἐξ αἰτίας τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς τακτικῆς σας, τρομοκρατηθῆ.

§138Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ ψυχή, ἡ Ἑλληνική. Ἀφῆστε τὰ μαθήματα.

§139Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἄν θέλετε νὰ καλέσητε φίλους καὶ ὀπαδοὺς νὰ σᾶς συντρέξουν εἰς αὐτὸν τὸν δρόμον, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ συλληφθῆτε ἀπὸ τὸν λαὸν ποὺ θὰ τοῦ ζητήσητε τὴν βοήθειαν. Διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει τὶ θέλει καὶ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ παρασυρθῇ μὲ τὰ λόγια. Ὅμως, ἐδῶ δημιουργεῖται ἕνας μεγάλος κίνδυνος δι’ ὅλους καὶ διὰ σᾶς ἐπίσης. Σεῖς δυνάμεις συντεταγμένας λαϊκὰς δὲν ἔχετε, ὀργάνωσιν λαϊκὴν δὲν ἔχετε. Τὰ βάζετε μὲ ὅλον τὸν κόσμον, μὲ τὸ Στέμμα, μὲ τὸν στρατόν, μὲ τὴν Ἀστυνομίαν, μὲ τὴν Χωροφυλακήν, μὲ τὰ Τ.Ε.Α., μὲ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, μὲ ὅλους. Τὶ ἐκστρατείαν θὰ κάμετε; Καὶ πρέπει εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ προσέξητε τὴν βοήθειαν, τὴν ὁποίαν προσφέρεται νὰ σᾶς δώσῃ ἡ Ἀριστερά.

§140Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς φοβεῖσθε αὐτοὺς τοὺς ἀδυνάτους.

§141Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἡ Ἄκρα Ἀριστερά, πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἠγωνίσθη διὰ νὰ σχηματισθῇ τὸ λαϊκὸν μέτωπον, μιὰ συνεργασία μεταξὺ Κέντρου καὶ Ἀριστερᾶς, τὴν ὁποίαν αὐτὴν τὴν φορὰν ὀρθῶς ἀπεφύγατε. Καὶ ἐπειδὴ τὴν ἀπεφύγατε εἴχατε τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ 35%. Τώρα, εἴτε τὸ θέλετε, εἴτε δὲν τὸ θέλετε —καὶ ἐλπίζω, νὰ μὴ τὸ θέλετε— εὑρίσκεσθε εἰς πραγματικὴν συμμαχίαν μετὰ τῆς Ἀριστερᾶς. Εὑρίσκεσθε εἰς ἕνα μέτωπον κοινοῦ ἀγῶνος. Ἄν σεῖς παίρνετε τὰ συνθήματα τῆς Ἀριστερᾶς καὶ τὰ ὑποστηρίζετε, ἢ Ἀριστερὰ παίρνει τὰ ἰδικά σας καὶ τὰ ὑποστηρίζει, μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ γίνεται μία τελεία σύγχυσις, μία σύγχυσις, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει εἰς τὸν κ. Παπανδρέου, τὸν παλαιὸν ἀγωνιστὴν τῆς ἐλευθερίας, τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος, πράγματι, ἀντιμετώπισε τὸν κομμουνισμὸν μετὰ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον, νὰ ἐπαναλαμβάνῃ ζητωκραυγάζων τὴν «Λαοκρατίαν». Βεβαίως, τὸ νόημά του εἶναι, ὅτι ἡ λέξις εἶναι ἰδική μας, εἶναι ἔμβλημα δημοκρατικὸν καὶ πρέπει νὰ τὴν ὑπερασπιζώμεθα. Ἀλλὰ ἡμεῖς αὐτὰ τὰ αἰνίγματα, δὲν τὰ καταλαβαίνομεν καὶ πολὺ ὀλιγώτερον τὰ καταλαβαίνει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ λαὸς νὰ ξεχωρίσῃ τὴν Ε.Δ.Α. ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου, ὅταν ἡ Ε.Δ.Α. λέγῃ «λαοκρατία» καὶ ὁ κ. Παπανδρέου λέγει, ζήτω ἡ «λαοκρατία»; Εὑρίσκεσθε, κύριοι, εἰς μίαν, ἔστω, ἀθέλητον συμμαχίαν καὶ γνωρίζετε, ὅτι ὁ σύμμαχός σας ἔχει διπλῆν ὑπόστασιν.

§142Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Εἰς τὸν ραδιοφωνικὸν σταθμὸν ἠμπορεῖ νὰ λέγωνται αὐτά.

§143Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Εἰς τὸν ραδιοφωνικὸν σταθμὸν ἐργάζομαι. Δὲν ἐντρέπομαι νὰ γνωρίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πόθεν ζῶ. Δὲν ἔχω μυστικοὺς πόρους. Καὶ εἰς τὸ ραδιόφωνον καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ παντοῦ. Πρέπει νὰ ἐνθυμῆσθε, ὅτι ὁ σύμμαχός σας, ὁ ἠθελημένος ἢ ὁ ἀθέλητος, ἔχει διπλῆν ὑπόστασιν. Ὁ κ. Χρουστσὼφ ἐξετόπισε τὸν Στάλιν ἀπὸ τὸ Μαυσωλεῖον τῆς Ἐρυθρᾶς Πλατείας, ἀλλὰ τὸν Λένιν τὸν διατηρεῖ ἐκεῖ. Ὁ Λένιν εἶναι ὁ μεγάλος ἀπόστολος τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τοῦ μαρξισμοῦ. Ἀλλὰ ὁ Λένιν ἔγραψεν, ὅτι τὰ κομμουνιστικὰ Κόμματα ἀλλάσσουν τὰ σφαιρίδια τὰ ἐκλογικὰ μὲ τὰς σφαίρας, καὶ τὰ σφαιρίδια καὶ τὰς σφαίρας τὰς χρησιμοποιοῦν διὰ τὸν ἴδιον σκοπόν. Καὶ αὐτὴ ἡ συνταγὴ ἔχει ἐφαρμοσθῆ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὸ γνωρίζετε, διότι καὶ σεῖς ἐπολεμήσατε ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ, γνωρίζετε, ὅτι ἡ διδαχὴ αὐτὴ ἔχει ἐφαρμοσθῆ ἀπὸ τὴν χώραν μας. Δύο φορὰς ὁ κομμουνισμὸς ἐπεχείρησε νὰ ἐπικρατήσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα μὲ τὰ ὅπλα. Διότι δὲν εἶναι μόνον Κόμμα, ἀλλὰ καὶ συνωμοτικὴ ὀργάνωσις.

§144Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ὁμιλεῖτε ἐπὶ προτάσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν Καραμανλῆ, ἢ διὰ τὸν κ. Χρουστσώφ; Εἶναι ἐκτὸς θέματος.

§145Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ ἐμὲ καὶ τὸ Προεδρεῖον. Γνωρίζετε, λοιπόν, ὅτι ὁ ἠθελημένος ἢ ἀθέλητος σύμμαχός σας ἔχει διπλῆν ὑπόστασιν. Ἄν ὑποτεθῇ, ὅτι ἐφθάνατε εἰς τὰ ἀκραῖα σχήματα τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖτε, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠμύνετο, ὁ στρατὸς θὰ ἠμύνετο, ἡ Ἀστυνομία θὰ ἠμύνετο, καὶ ὁ λαὸς θὰ σᾶς ἀντιμετώπιζε ὡς ἐχθρούς. Σεῖς θὰ ἐπικρατήσητε ἢ ἐκεῖνοι ἐὰν ὑπάρχουν ἐλπίδες ἐπικρατήσεως, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν τὰς ὠργανωμένας μάζας ποὺ τοὺς ἀκολουθοῦν; Ἀποδίδει καὶ ἡ Ε.Δ.Α. τὴν πτῶσιν της εἰς τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθητε καὶ σεῖς, ἀλλὰ γνωρίζει ἄριστα διατὶ ἡττήθη.

§146Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει θέμα ἀμέσου ἐφαρμογῆς τοῦ Κανονισμοῦ.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λύχνος ἐταύτισε τὴν πρότασίν του ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. Λύχνος ἀπαντᾶ, ἀναλύει τὰς σκέψεις του. Ποῦ βλέπετε τὴν παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ.

§148Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὑπάρχει ἐξ ὑπαρχῆς παράβασις, διότι ὁ κ. Λύχνος δὲν ἔπρεπε ν’ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἡ διάταξις τηρεῖται ἀπαρεγκλίτως σύμφωνα μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 19, ἡ ὁποία κατ’ ἐπανάληψιν συνεζητήθη καὶ χθὲς καὶ προχθὲς καὶ τηρεῖται λόγος καὶ ἀντίλογος. Καὶ ὁ κ. Λύχνος διεδέχθη τὸν κ. Ἠλιόπουλον.

§150Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, δὲν ἔχει ἔτσι τὸ πρᾶγμα. Χθές, ὅταν ἦτο ἐγγεγραμμένος ὁ κ. Λύχνος εἰς τὴν σειρὰν τῶν ὁμιλητῶν, καὶ μετὰ τὸν κ. Ἀλλαμανῆν, ἐκλήθη νὰ λάβῃ τὸν λόγον, δὲν ἦτο παρὼν καὶ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ διαγραφῆ. Ἐν συνεχείᾳ τὸν κ. Ἀλλαμανῆν διεδέχθη εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Μητσοτάκης, καὶ ὑπάρχουν τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ἀπὸ τὰ ὁποῖα προκύπτει αὐτό. Καὶ τὸ λέγω, κ. Πρόεδρε, διότι μετὰ τὸν κ. Λύχνον ἐκ μέρους τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως εἶναι ἐγγεγραμμένοι καὶ ἄλλοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ κληθοῦν, διότι καὶ αὐτοὶ δὲν ἦσαν παρόντες καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ διαγραφοῦν. Ἡ τακτικὴ αὐτὴ ἀποδεικνύει τὸ βάσιμον τῆς αἰτιάσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, καὶ ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., ὅτι δηλαδὴ ἀκολουθεῖτε μίαν τακτικὴν ἀποσκοποῦσαν εἰς τὸ νὰ ἐμποδίσῃ οὐσιαστικῶς τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ ἀναπτύξῃ ἐπαρκῶς τὴν πρότασιν δυσπιστίας. Ὁ κ. Λύχνος ἔπρεπε νὰ ἔχῃ διαγραφῆ, ἀλλὰ δὲν διεγράφη. Ἀκολουθεῖτε, κ. Πρόεδρε, τὴν τακτικὴν τῶν Ἀμερικανῶν Γερουσιαστῶν, ποὺ διὰ νὰ παρεμποδίσουν τὴν πρόοδον τῆς συζητήσεως ἀνέρχονται εἰς τὸ βῆμα καὶ ἀναγιγνώσκουν ἀποσπάσματα τῆς «Βίβλου».

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεμία παράβασις τοῦ Κανονισμοῦ ἐγένετο. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις μὲ τὴν σειρὰν λόγου καὶ ἀντιλόγου, βάσει τοῦ ἄρθρου 19. Ἐὰν ὁ κ. Λύχνος, εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν κληθείς, ἦτο ἀπὼν διεγράφη. Ἐζήτησεν, κατόπιν, νὰ ἐγγραφῇ. Καὶ οἱ συνάδελφοι τῆς παρατάξεώς του εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἐναλλάξουν τὴν σειρὰν τῶν βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως, ὅπως ἐζήτησε νὰ ἐναλλάξῃ καὶ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Συνεπῶς, οὐδεὶς δύναται νὰ παραπονεθῇ. Ὁ λόγος καὶ ὁ ἀντίλογος ἐτηρήθη.

§152Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀκολουθεῖτε δικολαβικὴν εἰρηνοδιακὴν τακτικήν.

§153Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐπειδὴ εἶναι ἡ παρθενικὴ παρέμβασις τοῦ συμπολίτου μου κ. Φωτήλα, θὰ ἤθελα νὰ τοῦ δώσω μίαν ἀπάντησιν. Ἐπικαλεῖται, βλέπω, πεισμόνως καὶ ἐπιμόνως τοῦτο: Ὅτι χθὲς ὡμίλησε κατὰ συνέχειαν ὁ κ. Ἀλλαμανῆς καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης. Αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ παράβασιν τῆς ἀρχῆς. Διότι, ἡ ἀρχὴ ἐναλλαγῆς εἶναι ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν, δηλαδή, ὑπὲρ ἐκείνων ἐναντίον τῶν ὁποίων στρέφονται αἱ προτάσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐὰν εἰς μίαν ὡρισμένην περίπτωσιν, ἡ Κυβέρνησις ἢ τὸ Κόμμα, κατὰ τοῦ ὁποίου στρέφονται αἱ δύο προτάσεις, δέχεται νὰ ὁμιλήσουν δύο ἀγορηταί, οἱ ὁποῖοι ἐπιτίθενται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ.

§154Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν εἶπα αὐτό. Εἶπα, ὅτι ὅταν ἐκλήθη ὁ κ. Λύχνος ἦτο ἀπὼν καὶ ἔπρεπε νὰ διαγραφῇ.

§155Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Σᾶς ἀπήντησεν ὁ κ. Πρόεδρος. Ἐδέχθησαν οἱ ἄλλοι ἐγγεγραμμένοι τοῦ αὐτοῦ Κόμματος νὰ ὁμιλήσῃ πρὶν ἀπὸ ἐκείνους ὁ κ. Λύχνος.

§156Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν ὑπῆρχον, κ. Πρόεδρε.

§157Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρχουν δύνανται νὰ ἐγγραφοῦν.

§158Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἰς τὸ τέλος, κ. Πρόεδρε.

§159Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καὶ εἰς τὸ τέλος ἐὰν ἐγγραφοῦν, δύνανται νὰ παρεμβληθοῦν λόγῳ τῆς βασικῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸν Κανονισμόν, εἰς τὸ ἄρθρον 19.

§160Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Σήμερον ἡ Ε.Δ.Α. προσπαθεῖ νὰ δικαιολογήσῃ καὶ αὐτὴν τὴν πτῶσιν της μὲ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖ ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Ἀλλὰ δὲν φαντάζομαι, ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου πιστεύει, ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. ἔπεσεν δι’ οὓς λόγους νομίζει, ὅτι δὲν ἐκέρδισεν τὴν πλειοψηφίαν τὸ Κέντρον. Ἡ ἐξήγησις τῆς πτώσεως τῆς Ε.Δ.Α. εἶναι προφανής. Ἐπὶ τρία καὶ ἥμισυ ἔτη εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1958 δὲν ἔκανε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ κωλυσιεργῇ εἰς τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ συκοφαντῇ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ διασπείρῃ ἐγκληματικὰς ἐπὶ ἐθνικοῦ ἐπιπέδου φήμας καὶ κατὰ ἕνα τρόπον νὰ τορπιλλίζῃ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν ὄχι μόνον τοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ καὶ τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς. Αὐτὴ ἡ τακτική, αὐτὴ ἡ πολιτικὴ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν πτῶσιν τῆς Ε.Δ.Α. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ εἰς τὸ μέλλον τὰ ἀποτελέσματα, διὰ τὴν Ε.Δ.Α., ἐὰν δὲν τὴν ἀναμίξετε εἰς τοὺς ἀγῶνας σας, θὰ εἶναι μικρότερα. Διότι ὅλοι οἱ ρήτορές της, ποὺ παρήλασαν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἐξ ἀφορμῆς τῆς προχθεσινῆς ἐπερωτήσεως καὶ τοῦ σημερινοῦ θέματος δυσπιστίας ἐπανέλαβον τὰ ἴδια μοτίβα, τὰς ἰδίας καταγγελίας, τὰς ἰδίας ἐθνικὰς συκοφαντίας, αἱ ὁποῖαι ἐπαναλαμβάνοντο ἐπὶ τρία καὶ ἡμίση ἔτη ἐδῶ. Εἶναι, κύριοι, ἕνα μέτρον ἀηδίας καὶ ἀποστροφῆς, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερκεράσῃ ὁ λαός. Πέραν αὐτοῦ καταδικάζει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸ ὑπερβαίνουν. Ἐὰν θέλετε νὰ σώσητε τὴν Ε.Δ.Α. εἰς βάρος σας, ἐλεύθεροι εἶσθε νὰ τὸ κάμητε, ἐφ’ ὅσον ἠμπορεῖτε. Ἡμεῖς δὲν πρόκειται νὰ σᾶς βοηθήσωμεν. Καὶ τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ἐπιμύθιον τοῦ μύθου, τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. Παπανδρέου περὶ βίας καὶ νοθείας τῶν ἐκλογῶν. Εἴπομεν, ὅτι ὁ μῦθος προσέλαβεν ἤδη καὶ ἡρωϊκὴν μορφήν. Ὁ κ. Παπανδρέου ἐξεικόνισε τὴν σημερινὴν θέσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς Ἑλλάδος μὲ τὸν ἑξῆς χαρακτηρισμόν, ὡραιότατον ἀπὸ ἀπόψεως λεκτικῆς καὶ φιγούρας, ἀλλὰ μὴ ἀνταποκρινόμενον καθόλου εἰς τὴν πραγματικότητα. Εἶπεν ὅτι: «Εἶσθε ἡ ἐσωτερικὴ κατοχὴ καὶ εἴμεθα ἡ ἐθνικὴ ἀντίστασις». Κύριοι, ἡμεῖς εἴμεθα ἡ ἐσωτερικὴ τάξις καὶ οἱ ἀντίπαλοί μας ἀπειλοῦν νὰ γίνουν οἱ τορπιλλιταὶ τῆς ἡσυχίας, τοῦ μόχθου καὶ τῆς προόδου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πρέπει νὰ ἀντιληφθοῦν, ὅτι ὁ λαός, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅλοι οἱ λαοὶ τοῦ αἰῶνος αὐτοῦ, ἔχουν στρέψει τὰ ἰδανικά των πρὸς τὰς κατευθύνσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας δὲν ἀκολουθεῖ τὸν Ἑλληνικὸν Κέντρον. Τὸ Κέντρον, ἀγαπητοί μου φίλοι, εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Θ. Δεληγιάννη καὶ ὄχι τοῦ Τρικούπη, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Ἡλιοῦ. Τὸ Κέντρον εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς περιττῆς ὑπερασπίσεως τῶν μὴ κινδυνευόντων θεσμῶν. Κύριοι, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν ἐπέρασε μία ἑκατονταετία περίπου, καὶ ὅλα τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν Βουλὴν αὐτήν, ὑποτίθεται, ὅτι ἔχουν πίσω τους ἕνα μακρὸν κοινοβουλευτικὸν βίον, μίαν μακρὰν πεῖραν. Ἔχουν μίαν ἱστορίαν, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει εἰς κανένα νὰ ὑποστηρίξῃ σοβαρῶς, ὅτι οἱ θεσμοὶ κινδυνεύουν ἀπὸ τὸν κ. Καραμανλῆν, ἢ νὰ ὑποστηρίξωμεν ἡμεῖς, ὅτι κινδυνεύουν ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου. Οἱ θεσμοὶ εἶναι θεσμοὶ καὶ μόνον ἀπὸ τὰ ἀκραῖα Κόμματα ἀπειλοῦνται καὶ τῆς Δεξιᾶς καὶ τῆς Ἀριστερᾶς. Μὲ τὸ μοτίβο αὐτὸ δὲν συγκινεῖτε πλέον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θέλει καλλιτέραν οἰκονομικὴν ζωήν. Εὑρισκόμεθα, κύριοι, εἰς τὸν 20ὸν αἰῶνα, εἰς τὰ 1962 καὶ εὑρίσκεσθε εἰς τὸν 18ον καὶ 19ον αἰῶνα. Ἦτο, λοιπόν, φυσικὸν νὰ χάσετε τὰς ἐκλογάς. Εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι, οἱ ἄνδρες μάχονται διὰ τὴν ἐλευθερίαν, τὰ ἀνδράποδα ὑποκύπτουν εἰς τὴν βίαν. Πρέπει, ὅμως, νὰ γνωρίζῃ, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ παράταξις ἔχει ἄνδρες ἀποφασισμένους νὰ μάχωνται διὰ τὴν τάξιν, τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν δημοκρατίαν. Καὶ ὅτι δὲν εἶναι ἀνδράποδα, ὥστε εἰς τοὺς ἐκβιασμοὺς τοὺς ἰδικούς σας, ἢ τὰς γενναίας ρητορικὰς ἐκφράσεις, ἢ τοὺς μύθους τοὺς ἰδικούς σας νὰ ὑποκύψουν χωρὶς ἀντίστασιν. Τί ζητεῖτε; Δὲν τὸ εἴπατε καθαρά. Ἔκαμον μνείαν κἄποτε ρήτορες τοῦ Κέντρου, περὶ νέων ἐκλογῶν, διεξαγομένων ἀπὸ ἄλλην Κυβέρνησιν καὶ ὁ κ. Παπανδρέου εἰς μίαν διακοπὴν του σχεδὸν τὰ ἐπεβεβαίωσεν. Αὐτὰ εἶπε καὶ ὁ κ. Βενιζέλος εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν. Ζητεῖτε, κύριοι, τοῦτο: Κυβέρνησιν κοινῆς ἐμπιστοσύνης, ἀλλαγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ἐκλογάς. Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι δέχεται ἡ Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν ἀδιάντροπον σκέψιν, τὴν ὁποίαν κάμνετε. Νομίζετε, ὅτι θὰ ἐπανέλθετε εἰς τὴν Βουλήν, ὄχι ὅσοι εἶσθε τώρα, ἀλλὰ κανεὶς ἀπὸ σᾶς; Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ ἤθελε νὰ παίξῃ εἰς βάρος τοῦ λαοῦ, διὰ νὰ σᾶς ἐκδικηθῇ, θὰ σᾶς ἐπήγαινεν εἰς ἐκλογάς, ποὺ θὰ ἦσαν σφαγεῖον διὰ σᾶς— ἐννοῶ πολιτικὸν σφαγεῖον. Ἀλλὰ πειράματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν. Ἡμεῖς ἐστάλημεν ἐδῶ ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ θὰ μείνωμεν νὰ ὑπερασπίσωμεν τὰ δικαιώματα ποὺ μᾶς ἔδωσεν ὁ λαός, διότι αὐτὰ εἶναι δικαιώματα ἰδικά του. Ἡμεῖς δὲν πρόκειται νὰ ἀποχωρήσωμεν. Εἴμεθα καὶ ἡμεῖς ἄνδρες καὶ δὲν θέλομεν νὰ γίνωμεν ἀνδράποδα ἰδικά σας. Ἐὰν θέλετε προχωρήσατε. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι συμφέρον σας νὰ καθήσετε φρόνιμα. Προσπαθήσατε νὰ κάμετε τὸ Κόμμα σας ἕνα. Προσπαθήσατε νὰ δώσετε εἰς τὸ Κόμμα σας πολιτικὸν πρόγραμμα, ποὺ νὰ συγκινῇ τὸν λαόν. Μὲ τὰ σημερινά σας συνθήματα καταστρέφετε τὴν Ἑλλάδα, τὴν πολιτικὴν ζωήν της καὶ τὸν ἑαυτόν σας. (Χειροκροτήματα).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τούμπας ἔχει τὸν λόγον.

§162Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, οἱ λόγοι τοῦ κ. Λύχνου μὲ συνεκίνησαν εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε δὲν γνωρίζω, ἐὰν θὰ δυνηθῶ νὰ ὁμιλήσω, ὅπως θὰ ἤθελα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Ποτὲ δὲν ἀνέμενα τοιοῦτον ἀλτρουϊσμὸν ἐκ μέρους του. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σοβαρευθῶμεν. Μὲ κατέπληξεν τὸ γεγονός, ὅτι παλαιὸς πολιτευόμενος, ὁ κ. συνάδελφος, ἐπανέλαβεν ὡρισμένας κατηγορίας τοῦ κιτρίνου Τύπου τῆς Ε. Ρ.Ε. ἐναντίον μας. Δὲν ἐπετρέπετο νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐθέσαμεν καθεστωτικὸν ζήτημα, ὅτι ὑβρίζομεν τὸ στράτευμα, καὶ ὅτι ἀσκοῦμεν τρομοκρατίαν. Μὲ ποῖον δικαίωμα τὸ λέγει αὐτό; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου), ἀλλὰ θὰ μάθετε, κ. Λύχνο, ὅτι δὲν εἴμεθα ἀνδράποδα. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τοῦ Κέντρου).

§163Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Αἰσθάνεσθε τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπολογηθῆτε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§164Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἀπατᾶσθε, ἐπιτίθεμαι. Πιστεύω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι μὲ τὰς ἐκλογὰς τῆς 29ης Ὀκτωβρίου, ἡ χώρα μας ἔχει εἰσέλθει εἰς μίαν κρίσιμον καὶ ἐπικίνδυνον φάσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς καὶ τῶν θεσμῶν αὐτῆς καὶ δὲν πηγαίνομεν νὰ εὕρωμεν τὸ θέμα τῶν θεσμῶν πρὸς τὰ ὀπίσω, εἰς τὴν ἐποχὴν Δεληγιάννη, ἀλλὰ πολὺ πιὸ μακρυά, εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν τυραννοκτόνων καὶ τῆς Ἀθηναϊκῆς τυραννίας. Ἡ ἀναδρομὴ εἰς τὸ παρελθὸν εἶναι πάντοτε χρήσιμος. (Χειροκροτήματα).

§165Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Λυποῦμαι, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς παρακολουθήσω εἰς αὐτὸν τὸν τόνον. Κύριε Τούμπα, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συγκρατηθῆτε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δίδετε σύνθημα αὐτὴν τὴν στιγμήν, τὸ ὁποῖον — δὲν τὸ ἠθελήσατε καὶ δὲν τὸ ἐκαταλάβατε — εἶναι σύνθημα προτροπῆς πρὸς φόνον. Συγκρατηθῆτε. Ὁ κ. Λύχνος εἶπεν ὡρισμένας ἀπόψεις, ἐσφαλμένας ἴσως, ἀλλὰ εἶναι γνῶμαι του.

§166Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε κάτω. Ὁ κ. Τούμπας εἶπεν, ὅτι δὲν δέχεται διακοπάς.

§168Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλέσατε τὸν κ. Ἀνδρεάδην νὰ φυλάξῃ τὴν φωνήν του, διότι θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα νὰ ὁμιλήσῃ καὶ δὲν θὰ ἠμπορῇ. Λοιπόν, ὁ κ. Λύχνος εἶπε τὰς ἀπόψεις του — οἱαιδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι — δὲν ἔχετε δὲ τὸ δικαίωμα νὰ τὰς χαρακτηρίζετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, μὲ αὐτὴν τὴν βιαιότητα. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε, ὅτι ἡ παράταξις αὐτὴ ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν χώραν εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν τυραννοκτόνων. Γνωρίζετε ἄριστα, ὅτι οὔτε ἐγώ, οὔτε ὁ κ. Καραμανλῆς εἴμεθα τύραννοι. Ἀφήσατε, λοιπόν, τὰ μεγάλα λόγια.

§169Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ἐτελειώσατε καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζετε ἀπὸ παλαιοὺς δεσμούς, τοὺς ὁποίους εἴχομεν, τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν τρέφω εἰς τὸ πρόσωπόν σας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ θέμα τί δικαιοῦμαι νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος ἀποτελεῖ προσωπικήν μου ὑπόθεσιν. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Λύχνος, οὔτε λίγο, οὔτε πολύ, ἠθέλησε νὰ ἀποδώσῃ εἰς ὁλόκληρον τὴν παράταξιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, τὴν θλιβερωτέραν νοοτροπίαν τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς ἱστορίας καὶ θέλετε εἰλικρινῶς νὰ δεχθῶμεν καὶ νὰ καταπίωμεν μίαν τοιαύτην προσβολήν; Ὁ κ. Λύχνος εἶπεν, ὅτι μόνον εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Δεληγιάννη ἐκινδύνευον οἱ θεσμοί. Τοῦ ὑπενθυμίζω, ὅτι οἱ θεσμοὶ ἐκινδύνευον καὶ τὴν ἐποχὴν τυραννοκτόνων. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῆς φράσεως. Κύριοι, μὴ ἀπατώμεθα, μὲ τὰς ἐκλογὰς τῆς 29ης Ὀκτωβρίου εἰσήλθομεν εἰς μίαν λίαν ἐπικίνδυνον καμπήν, εἰς μίαν ἐπικίνδυνον φάσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς καὶ τῶν θεσμῶν τῆς χώρας. Ἀπευθύνομαι, διὰ νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν, ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διότι πιστεύω, ὅτι σήμερον παρὰ ποτε εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀκουσθῇ ἡ γλῶσσα τῆς ἀληθείας καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως, ὅτι κυρίως ἀπευθύνομαι πρὸς ὑμᾶς, διότι ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, θεωρῶ καθῆκόν μου πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶδον ὁ ἴδιος μὲ τὰ μάτια μου καὶ τὰ ὁποῖα σεῖς δὲν εἴχατε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἴδητε, θεωρῶ, ἐπαναλαμβάνω, καθῆκόν μου νὰ τὰ θέσω ὑπ’ ὄψει σας, διότι δημιουργεῖται, κατὰ τὴν γνώμην μου, δι’ ὑμᾶς καὶ θέμα εὐθύνης προσωπικῆς σας καὶ θέμα συνειδήσεως γενικώτερον. Καὶ θὰ συνεχίσω: Κύριοι, ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν, καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ κυρίως ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τῶν ἐκλογῶν κατεκλυζόμεθα ὅλοι οἱ εὑρισκόμενοι εἰς τὸ Κέντρον, ἀπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ μέχρι τοῦ τελευταίου ὑποψηφίου ἀπὸ σωρείαν διαμαρτυριῶν διὰ τὰ γινόμενα εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας γεγονότα. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ἀπὸ χαρακτῆρος, εἶμαι δύσπιστος εἰς πᾶσαν φήμην καὶ ὑπερβολικὴν ἐμφάνισιν γεγονότων καὶ δι’ αὐτὸ πάντοτε ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιλαμβάνομαι ὁ ἴδιος τῆς ἐξακριβώσεως, ὥστε νὰ σχηματίζω προσωπικὴν ἀντίληψιν. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἦσαν τόσον τρομεραὶ αἱ καταγγελίαι, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν, ὥστε ἠναγκάσθημεν ὅλα τὰ στελέχη τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν ἴδιον τὸν Ἀρχηγόν, νὰ πᾶμε νὰ διαπιστώσωμεν οἱ ἴδιοι προσωπικῶς, ἐὰν αὐτὰ τὰ ὁποῖα μᾶς κατηγγέλλοντο ἦσαν ἀληθῆ ἢ ὄχι. Καὶ ἐπήγαμεν καὶ ὅπως θὰ ἀνεγνώσατε εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου κ. Παπανδρέου ἐπῆγεν ὁ ἴδιος εἰς τὴν Λεωφόρον Ἀθηνῶν καὶ ἐπήραμεν ἓν πρὸς ἓν ὅλα τὰ σπίτια, ἀπὸ τὰς διευθύνσεις ποὺ εἶχον δοθῆ. Ἐγὼ ὁ ἴδιος μὲ τὸν συνάδελφον κ. Μαῦρον, ὁ ὁποῖος λυποῦμαι ὅτι ἀπουσιάζει, λόγῳ τοῦ γνωστοῦ ἀτυχήματος, τὸ ὁποῖον ἔπαθε, διότι θὰ ἦτο πολύτιμος ἡ παρουσία του εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν στοιχείων, ποὺ ἀφορῶσι τὴν νοθείαν εἰς τὰς Ἀθήνας, ἐπήγαμεν, ἐπαναλαμβάνω, καὶ τὰ εἴδαμεν μὲ τὰ μάτια μας. Ἐκτυπήσαμε πόρτες, ἐρωτήσαμεν μπακάληδες, μανάβηδες, χασάπηδες, διὰ νὰ διασταυρώσωμεν καὶ ἐξακριβώσωμεν τὰς πληροφορίας μας. Διὰ τὰς ἐπαρχίας οἱ συνάδελφοί μου ὡμίλησαν καὶ θὰ ὁμιλήσουν. Ἐγὼ θὰ περιορισθῶ εἰς τὸ θέμα τῶν Ἀθηνῶν. Εἴχομεν μίαν ὑπόνοιαν, προεκλογικῶς, ὅτι κἄποια ἀνωμαλία εἶχε συμβῆ κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τοῦ 1961. Δὲν ἐφανταζόμεθα, ὅμως, ποτέ, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἴδομεν. Θὰ πάρω χρονολογικῶς αὐτὰ τὰ θέματα. Ἔγιναν πολλαὶ ἀναθεωρήσεις τὰ τελευταῖα ἔτη. Θὰ ἀναφέρω μερικάς. Κατὰ τὸ 1959 ἐνεγράφησαν 19.000 ἐκλογεῖς. Τὸ 1960 εἶχον ἐγγραφῆ 13.000 ἐκλογεῖς καὶ ξαφνικὰ τὸ 1961, σὰν νὰ εἶχε τιναχθῆ κανένας πύραυλος ἀπὸ τὸ Κανάβεραλ, ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ἀνῆλθεν εἰς τοὺς 148.000!!! Κἄτι τι τὸ καταπληκτικὸν δι’ ἕνα πληθυσμὸν ὅπως εἶναι τῶν Ἀθηνῶν. Φυσικὰ δὲν ἐγνωρίζαμεν ἀτυχῶς τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς προεκλογικῶς, διότι μᾶς ἦτο δύσκολον, λόγῳ τοῦ ὅτι μᾶς παρενεβάλλοντο πλεῖστα ὅσα ἐμπόδια, νὰ κατατοπισθῶμεν. Κατηγγέλθη εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐχορηγοῦντο ἐν λευκῷ, ἀστυνομικαὶ βεβαιώσεις, ποὺ χρειάζονται διὰ τὴν ἔκδοσιν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ τὸ ἀκοῦτε. Τὸ ἔχετε ξανακούσει καὶ ἑπομένως ἀντιλαμβάνεσθε τί σημασίαν ἔχει αὐτὸ τὸ θέμα. Ὑπάρχει ὁ ἐκλογικὸς νόμος καὶ ὑποτίθεται, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι εἷς ἐκ τῶν θεμελιωδῶν νόμων τοῦ Κράτους. Ἢ θὰ τὸν σεβόμεθα ἢ δὲν θὰ τὸν σεβόμεθα. Καὶ ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἐπιτάσσει, κ. συνάδελφοι, ὅτι πᾶσα ἀναθεώρησις ἀμέσως καταγράφεται εἰς καταλόγους. Οἱ κατάλογοι ἐκτυποῦνται καὶ προβλέπει ἀκόμη, ὅτι, ἐὰν τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον εἶναι συμφορημένον ἀπὸ ἐργασίαν, οἱ κατάλογοι δύνανται νὰ ἐκτυπωθοῦν καὶ εἰς ἰδιωτικὸ τυπογραφεῖο, οἱοσδήποτε δὲ Ἕλλην πολίτης καὶ οἱοδήποτε Κόμμα ἔχει δικαίωμα νὰ ἀγοράσῃ ὅσα ἀντίτυπα καταλόγων θέλει. Καὶ ὅμως ἔγινεν αὐτὴ ἡ πυραυλικὴ ἐγγραφὴ τῶν 148.000 νέων ψηφοφόρων τοῦ 1961 καὶ δὲν δυνάμεθα οὔτε μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς νὰ ἔχωμεν αὐτό, τὸ ὁποῖον ρητῶς ἐπιτάσσει ὁ νόμος, τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Διατί; Ποῖος ἔχει τὴν εὐθύνην καὶ διὰ ποῖον λόγον τὸ ἔκαμε, βγάλετε μόνοι σας τὰ συμπεράσματά σας. Διὰ νὰ προσδιορίσωμεν, λοιπόν, τὸ ὕψος τῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου νοθείας κατεφύγομεν εἰς τὴν μέθοδον τῆς δειγματοληψίας. Ὁ κ. Ἡλιόπουλος μὲ ἐπρόλαβεν εἰς τὴν κατάθεσιν τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν. Παρὰ ταῦτα, θὰ ἐπαναλάβω, δι’ ὀλίγων, τὰ στοιχεῖα αὐτὰ καὶ θὰ ἤθελα, κ. βουλευταί, νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἔχω πλήρη ἐπίγνωσιν τῶν καταγγελλομένων καὶ τῆς σημασίας αὐτῶν καὶ δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ προσέξητε ἰδιαιτέρως ἐκεῖνα ποὺ θὰ εἴπω. Τὰ παράνομα βιβλιάρια τῶν Ἀθηνῶν, κ. συνάδελφοι, ἀνέρχονται, μὲ τὴν συντηρητικὴν ἐκτίμησιν, τοὐλάχιστον εἰς 100.000. Διὰ μίαν περιφέρειαν, τὴν περιφέρειαν τῆς Νέας Φιλαδελφείας, ἠσχολήθη καὶ ἡ Εἰσαγγελικὴ Ἀρχή. Καὶ ἐπ’ αὐτῆς ἐβγῆκε ἓν πόρισμα, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Σύμφωνα μὲ τὸ πόρισμα αὐτὸ διεπιστώθη πλήρως τὸ παράνομον τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐν λόγῳ βιβλιαρίων καὶ προστίθεται, ὅτι δυνατὸν παράνομα βιβλιάρια νὰ ἐξεδόθησαν τῇ μεσολαβήσει ὅλων τῶν Κομμάτων. Κύριοι βουλευταί, καὶ ἐγὼ εἶμαι βουλευτὴς Ἀθηνῶν καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐξυπηρετήσω τοὺς πολιτικούς μου φίλους εἰς τὴν ἀπόκτησιν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων. Οὐδέποτε, ὅμως, ἐσκέφθην, ὅτι θὰ ἦτο δυνατόν, καταστρατηγῶν τὴν διάταξιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, νὰ ὑποβοηθήσω νὰ ἀποκτήσῃ ἐκλογεύς τις βιβλιάριον, παρ’ ὅλον, ὅτι ἐγκατεστάθη εἰς τὰς Ἀθήνας μετὰ τὸ 1948. Διὰ τὸ θέμα αὐτό, μάλιστα, ἀπηυθύνθην καὶ εἰς τὸ Κόμμα καὶ ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις ἐκλογεύς, ἐγκατασταθεὶς μετὰ τὸ 1948 εἰς τὰς Ἀθήνας, νὰ ἀποκτήσῃ βιβλιάριον. Ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, κ. βουλευταί, τὸ Κόμμα ἡμῶν, ὡς μὴ εὑρισκόμενον εἰς τὴν ἐξουσίαν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὐλάχιστον τὴν μίαν ἐκ τῶν δύο ἀπαιτουμένων ὑπογραφῶν διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἐκλογικοῦ βιβλιαρίου, τὴν ὑπογραφήν, δηλαδή, τοῦ ἀστυνόμου. Συνεπῶς ὅλα τὰ παράνομα βιβλιάρια ἐξεδόθησαν ἀπὸ τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ διὰ νὰ κάμω ἕνα σκόντο, δέχομαι, ὅτι τὸ 95% τῶν παρανόμων βιβλιαρίων ἐξεδόθησαν ἀπὸ τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. Δηλαδή, ἀπὸ τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐπεδείχθη μία πλήρης περιφρόνησις πρὸς τὸν ἐκλογικὸν νόμον καὶ τὰς διατάξεις του. Θὰ σᾶς ἀναφέρω περαιτέρω καὶ τὰς ἑξῆς περιπτώσεις περὶ τῶν ὁποίων ἔχω ἄμεσον ἀντίληψιν, καὶ χαίρω, διότι παρίσταται ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐνετάλην, ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, νὰ κάμω σχετικὸν διάβημα εἰς τὸν ὑπηρεσιακὸν Ὑπουργὸν κ. Ποταμιάνον, σχετικῶς μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως τοῦ δεκαημέρου τῶν καταστάσεων τῶν στρατιωτικῶν. Ἐπῆγα εἰς τὸν κ. Ποταμιάνον καὶ τοῦ ἐξήγησα, ὅτι κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἐγένετο σχετικὴ σύσκεψις μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν κ.κ. Μπακοπούλου καὶ Μαύρου καὶ ἐμοῦ, διὰ τὴν διατύπωσιν τῶν τροπολογιῶν τῶν ἀναφερομένων εἰς τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ἐξήγησα ὁποία ἦτο ἡ ἔννοια ὅλων τῶν ἀνωτέρω, ἐπὶ τῆς διατάξεως, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ καταστάσεις τῶν στρατιωτικῶν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποβληθοῦν τοὐλάχιστον 10 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Ὁ κ. Ποταμιάνος μοῦ ἀπήντησεν, ὅτι διὰ τὸ θέμα αὐτὸ θὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν Πρωθυπουργὸν κ. Δόβαν. Παρὰ ταῦτα, ὁ ὑπηρεσιακὸς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐξέδωσεν ἐγκύκλιον, διὰ τῆς ὁποίας συνίστα εἰς τὰς ἁρμοδίας ἀρχάς, ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ὁπωσδήποτε ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως ταύτης, ἐφ’ ὅσον ἀνεγράφετο, ὅτι ἡ μετακίνησις τῶν στρατιωτικῶν κατέστη ἀναγκαία ἐκ τῶν ὑστέρων. Ἐπίσης εἴχομεν τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐνετάλησαν αἱ στρατιωτικαὶ μονάδες νὰ προωθοῦν, διὰ παντὸς μέσου, τὰς οἰκογενείας τῶν ἀξιωματικῶν μέχρι τοῦ τόπου ὅπου θὰ ἠδύναντο νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Θὰ ἠδύνατο, δηλαδή, μὲ ἀεροπλάνον, μὲ πλοῖον, μὲ αὐτοκίνητον, νὰ προωθηθῇ ἡ οἰκογένεια ἑνὸς ἀξιωματικοῦ ποὺ ἦτο εἰς τὴν Κρήτην μέχρι τῆς Κοζάνης ἢ τῶν Σερρῶν διὰ νὰ ψηφίσῃ. Ἐπρόκειτο περὶ διαταγῆς τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὅταν ἐπληροφορήθημεν τὴν διαταγὴν αὐτήν, μετέβην, κατόπιν ἐντολῆς τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, εἰς τὸν κ. Ποταμιάνον, καὶ τοῦ εἶπον ὅτι ἡ διαταγὴ αὐτὴ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκδοθῇ καὶ τοῦ συνέστησα, ἀκόμη, ὅτι ἔχει εὐθύνην διὰ τὰ ἔξοδα τῆς μετακινήσεως τῶν οἰκογενειῶν τῶν στρατιωτικῶν. Κατόπιν τοῦ διαβήματός μας ἡ διαταγὴ αὐτὴ ἀνεστάλη. Ἐξ αὐτοῦ, ὅμως, κ. βουλευταί, διαπιστοῦται, ὅτι εἰς τὴν Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν ὑπῆρχεν ἡ ἐπιθυμία τῆς ἐξυπηρετήσεως, μὲ κάθε τρόπον, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν γνώμην των, θὰ ὑπερψήφιζαν τὴν Ε.Ρ.Ε. Θεωρῶ καθῆκον μου, κ. βουλευταί, νὰ ἀναφέρω πάντα ταῦτα ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος, διὰ νὰ ἔχητε μίαν πλήρη βεβαίωσιν τοῦ πράγματος ἐξ ὑπευθύνου πηγῆς.

§170Α. ΛΙΑΚΟΣ. Κύριε Τούμπα, γνωρίζετε πόσον σᾶς τιμῶ καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπήν. Ἐπειδὴ ἐκάνατε ἔκκλησιν εἰς ἡμᾶς διὰ νὰ κρίνωμεν τὸ θέμα, εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑποχρεωμένος, μὲ τὴν σειράν μου, νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἐὰν πρόκειται περὶ σχεδίου γενικοῦ, τότε ἀπορῶ, διατί τὸ σχέδιον αὐτὸ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰς ἀκραίας περιοχὰς τοῦ Κράτους ὅπου ἦτο εὐκολώτερον αὐτὸ νὰ πραγματοποιηθῇ, δεδομένου, ὅτι ἐκεῖ ὑπῆρχον καὶ αἱ προϋποθέσεις, διότι ἡ Μεραρχία ἠμπόδιζεν ὡρισμένα ἄτομα νὰ πηγαίνουν εἰς τὰ τελευταῖα χωριὰ τῶν συνόρων, καὶ ἦτο δυνατὸν ἐκεῖ νὰ ἐπιτευχθῇ πληρέστερον ἀπὸ κάθε ἄλλην περιοχήν. Ἐν τούτοις, κ. συνάδελφε καὶ ἀξιότιμε κ. Ναύαρχε, εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ νομοῦ Καστορίας, ὅπως καὶ εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ νομοῦ Φλωρίνης, αἱ ἐκλογαὶ διεξήχθησαν ἐν ἀπολύτῳ ἐλευθερίᾳ, καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Τὴν μεθ’ ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν ἐπῆγα εἰς τὴν Νομαρχίαν καὶ εὑρῆκα τὸν ἐκλεκτὸν συνάδελφον καὶ φίλον συνάδελφον τοῦ Κέντρου κ. Παπαλαζάρου, ὁ ὁποῖος ἐπῆγε καὶ συνεχάρη τὸν Νομάρχην διὰ τὰς ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ. Ὅταν δὲ ἤκουσε τὸν θόρυβον περὶ νοθείας ἐπεκοινώνησε μὲ τὸν Ἀρχηγόν του κ. Παπανδρέου, τηλεφωνικῶς, καὶ τοῦ εἶπεν ὁ κ. Παπαλαζάρου, ὅτι εἰς τὴν Καστοριὰν διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ ἐν ἀπολύτῳ ἐλευθερίᾳ καὶ ἠπόρησε πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ νοθεία καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας. Παρακαλῶ τὸν κ. Παπαλαζάρου νὰ τὸ ὁμολογήσῃ.

§171Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔγινα ἀντιληπτός. Ἐγὼ ἀνέφερον μίαν συγκεκριμένην περίπτωσιν. Ἐλπίζω, ὅτι δὲν ἀμφισβητεῖτε τὴν περίπτωσιν ποὺ ἀνέφερα, αὐτὸ μὲ ἀρκεῖ.

§172Ζ. ΠΑΠΑΛΑΖΑΡΟΥ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κ. Πρόεδρε, κατόπιν τῆς προκλήσεως τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου κ. Λιάκου, νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι πράγματι ὁ Διοικητὴς τῆς Μεραρχίας τῆς Καστοριᾶς, οὐδεμίαν ἐπέμβασιν ἔκανε κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ὅτι ἐγὼ συνεχάρην τὸν Νομάρχην διὰ τὸ ἀμερόληπτον τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν, τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι εἰς τὴν Καστοριάν, ἀτυχῶς, μονίμως εἶναι ἐγκατεστημένοι 2 ἢ 3 ἐγκάθετοι, οἱ ὁποῖοι, βέβαια, φαίνεται, ὅτι εὐνοοῦνται ἀπὸ τὴν Κ.Υ.Π., οἱ ὁποῖοι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἔδρασαν. Ξεχωρίζω, βέβαια, ὅπως προηγουμένως εἶπον, τὴν δρᾶσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς Μεραρχίας, ἡ ὁποία, ὁμολογουμένως, ὑπῆρξεν ἀμερόληπτος. Ἡ Κ.Υ.Π. εἶχε τοιαύτην δρᾶσιν, ὥστε δι’ ὡρισμένων ἐγκαθέτων, ποὺ εἶχεν εἰς τὰ χωρία τῆς περιφερείας τῆς Καστοριᾶς, ἤσκησε τοιαύτην τρομοκρατίαν, ὥστε τὸ ἀποτέλεσμα νὰ εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον περιμέναμεν. (Χειροκροτήματα).

§173Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε, κ. Ναύαρχε, ὅτι κατόπιν τῶν παραστάσεών σας ἐματαιώθη ἡ ἐκτέλεσις τῆς διαταγῆς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου νὰ σταλοῦν αἱ σύζυγοι τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὰ μέρη τῆς καταγωγῆς, ὅπου ἦσαν ἐγγεγραμμέναι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, πρὸς ἀποφυγὴν τῆς δαπάνης. Ὑπομιμνήσκω, ὅτι τὸ θέμα τῆς ἀποστολῆς τῶν συζύγων, ὄχι μόνον τῶν στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐψήφιζον μὲ τὰς καταστάσεις εἰς τὸν τόπον τῆς ὑπηρεσίας των, ἐθίγη καὶ ἀπὸ ἡμᾶς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τὸ θέρος τοῦ 1961, καὶ ἡ Βουλὴ τὸ ἀπέρριψε λόγῳ οἰκονομίας. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι εἰς ὡρισμένας ἐπαρχίας, θὰ εἴπω ὀνόματα, ὅταν τὴν Τρίτην θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ τὴν πρότασιν παραπομπῆς εἰς τὸ εἰδικὸν δικαστήριον τῶν Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως Δόβα – δὲν ἐτηρήθη ἡ ἀνάκλησις, ἡ μὴ ἐκτέλεσις τῆς διαταγῆς τοῦ Ἐπιτελείου, ἐξετελέσθη καὶ ἐπληρώθησαν τὰ ὁδοιπορικὰ κατὰ τρόπον παράνομον μὲ πλαστογραφίας.

§174Ι. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Διαφωνεῖτε μὲ τὸν κ. Τούμπαν.

§175Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὰ εἴπωμεν τὴν Τρίτην. Ἀνεκλήθη εἰς τὰς Ἀθήνας, εἰς ὡρισμένας ἐπαρχίας ἐξετελέσθη.

§176Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Ἤθελα, ἁπλῶς, νὰ ἀποσαφηνίσητε τὴν ἔννοιαν τῆς καταγγελίας σας ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ. Ἀποδίδετε, ἁπλῶς, διάθεσιν σπατάλης εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, ἢ ὅτι καὶ ἐσκόπευε νὰ νοθεύσῃ τὸ ἀποτέλεσμα διὰ τῆς μετακινήσεως αὐτῆς;

§177Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἡ σπατάλη εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ συνέπεια τῆς προθέσεως, ἡ ὁποία ἦτο σαφὴς νὰ ἀλλοιώσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν, διότι ἄνθρωποι ποὺ δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ ψηφίσουν, ποὺ ἔλεγεν ὁ νόμος, ὅτι θὰ μετεφέροντο μὲ ἔξοδα τοῦ Κράτους διὰ νὰ ψηφίσουν;

§178Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Ἀσχέτως, λοιπόν, τῆς σπατάλης, ἡ ὁποία εἶναι αὐτοτελὲς κεφάλαιον, τὸ νὰ μετακινῆται ἕνας ἀριθμὸς οἰκογενειῶν στρατιωτικῶν καὶ νὰ ψηφίζουν εἰς τὴν πατρίδα των, χωρὶς νὰ εἶναι δεδομένον, ὅτι θὰ ἐψήφιζον τὴν Ε.Ρ.Ε., θὰ ἐψήφιζον ἐλευθέρως καὶ κατὰ τὴν προτίμησίν των, ἐρωτᾶται, εἶναι τοῦτο νοθεία τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος ἀσχέτως πάντοτε τοῦ κεφαλαίου τῆς σπατάλης;

§179Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐλπίζω νὰ μὴ μὲ θεωρῆτε ἀφελῆ. Πρῶτον, ἄλλο εἶναι ἂν ὁ κ. Τούμπας στείλῃ τὴν κυρίαν Τούμπα μὲ τὰ δικά του λεφτὰ καὶ μὲ τὴν δικήν του πρόθεσιν καὶ ἄλλο εἶναι ὅταν στέλλεται ἀγεληδὸν ἢ ἐκλεκτικῶς.

§180Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἀγεληδὸν ἢ ἐκλεκτικῶς;

§181Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Εἶχα τὴν πληροφορίαν, ὅτι θὰ ἔφευγε ἡ κυρία Τούμπα, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔφευγε ἡ κυρία Μακρῆ.

§182Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Πάντως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποκρούω, εἶναι νὰ ἀνησυχῆτε σεῖς τοὐλάχιστον, ἀπὸ τὴν ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου ἀπὸ μέρους στρατιωτικῶν ἢ οἰκογενειῶν αὐτῶν.

§183Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Δὲν ἀνησυχῶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, ἀλλὰ ἀνησυχῶ ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς. Δέν ἔχω, ὅμως, ἔγγραφον ἀπόδειξιν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τὴν ἀνέφερα. Ἀλλὰ γνωρίζω ἀπὸ ἀνθρώπους, ὅτι ἐπρόκειτο ὡρισμένοι νὰ πᾶνε καὶ ὡρισμένοι νὰ μὴ πᾶνε.

§184Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὴν ἐπιλογὴν ποῖος θὰ τὴν ἔκαμνε; Ὁ κ. Ποταμιᾶνος;

§185ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ Κ.Υ.Π.

§186Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀφήσατε τὰ περὶ Κ.Υ.Π. Διότι δημιουργοῦνται ἐντυπώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔπρεπε νὰ προκληθοῦν ἀπὸ σᾶς, σεῖς ἕνας ἐκ τῶν γενναιοτάτων ἀξιωματικῶν, ὁ ὁποῖος ὑπηρετήσατε ἐπὶ δεκαετίαν. Ἐὰν ἀπεκλείετο ἡ δυνατότης τῶν συζύγων τῶν ἀξιωματικῶν διὰ λόγους οἰκονομικοὺς νὰ ψηφίσουν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μετακινηθοῦν, θὰ ἐχαλούσατε τὸν κόσμον, ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Ν., σᾶς ξεύρω, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ψῆφος των θὰ ἐκινητοποιούσατε ὅ,τι ἦτο δυνατόν, διὰ νὰ στείλετε τὰς συζύγους εἰς τὰς ἐπαρχίας των νὰ ψηφίσουν καὶ δὲν θὰ ἐλέγατε ποτὲ μέσα σας, ὅτι θὰ ἐψήφιζον τὸ ἄλφα ἢ βῆτα Κόμμα. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Παταμιᾶνος, ὁ ὁποῖος δὲν νομίζω, ὅτι ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ ἄλφα ἢ βῆτα Κόμμα.... (Φωναί: ἄ, ἄ! ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ὄχι, ὄχι, καὶ ἠμποροῦν νὰ βεβαιώσουν οἱ Ἀρχηγοί σας, ὅτι δὲν ἀπέβλεπε. Δὲν βεβαιώνουν καὶ τὸ ἀντίθετον, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, ἀλλὰ ἡ σιωπὴ των ἀποτελεῖ ἐπιβεβαίωσιν τῶν ὅσων λέγω. Ἀφήσατε κατ’ ἀρχὴν μέσα εἰς τὴν Βουλὴν τὰ «ἄ», πέστε φράσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ ἔχουν ἄρθρωσιν καὶ ὄχι ἀνάρθρους κραυγάς. Ἀφήσατε πλέον αὐτὴν τὴν τακτικήν. Δὲν τὸ κάμνει ποτὲ ἡ παράταξίς μας αὐτό, ἢ τὸ κάμνει σπανιώτατα. Ἐσεῖς τὸ κάμνετε συνεχῶς ἀπόψε. Κύριε Τούμπα, ἐπανέρχομαι. Ποῖος, θέλω νὰ ἐντοπίσητε τὴν κατηγορίαν, διότι προβαίνετε εἰς μίαν διακήρυξιν, τῆς ὁποίας τὴν εὐθύνην πρέπει νὰ ἀναλάβητε, ἀλλὰ κατὰ τρόπον συγκεκριμένον καὶ αὔριον νὰ γνωρίζῃ, εἴτε ὁ Ποταμιᾶνος, εἴτε ὁ Φροντιστής, εἴτε ὁ Ναύαρχος, ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Γ.Ε.Ν., ὅτι σεῖς τὸν καταγγέλετε, ὅτι εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του νὰ κάμνῃ ἐπιλογὴν οἰκογενειῶν καὶ νὰ στείλῃ μόνον ἐκεῖνες τὶς γυναῖκες ποὺ θὰ ἐψήφιζον τὴν Ε.Ρ.Ε. Πέστε το καθαρὰ καὶ ξάστερα, ἐὰν δὲν τὸ πῆτε, τότε αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, δὲν ἔχουν καμμίαν ἀξίαν.

§187Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, λυποῦμαι, διότι σᾶς ἐτάραξα.

§188Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν μὲ ἐταράξατε καθόλου, λέτε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι βάσιμα.

§189Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἀμφισβητεῖτε, κ. Ἀντιπρόεδρε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπα, ὅτι εἶχεν ἐκδοθῆ τοιαύτη διαταγή;

§190Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸ ἀκούω διὰ πρώτην φορὰν ἀπόψε ἀπὸ σᾶς. Δὲν τὸ γνωρίζω.

§191Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Τὸ ἀμφισβητεῖτε;

§192Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Τούμπα, δὲν ἔχω λόγον νὰ τὸ ἀμφισβητήσω. Πέστε το καθαρὰ καὶ ξάστερα, ἔχετε τὴν γνώμην, ὅτι ὁ κ. Καραμανλῆς, ἐκείνην τὴν στιγμὴν συνεννοεῖτο μὲ τὸν Ποταμιᾶνον ἢ τὸν Δόβαν, διὰ νὰ γίνῃ τοιαύτη διαταγή; Σᾶς δίδω τὸν λόγον τῆς τιμῆς μου, ὅτι αὐτὸ δὲν ἔγινε. Δὲν ξεύρω μὲ ποίους συνεννοεῖτο ὁ κ. Ποταμιᾶνος, ὁ ἐξαίρετος αὐτὸς ἀξιωματικός, ἐκείνην τὴν στιγμήν, πάντως δὲν συνεννοεῖτο μὲ ἡμᾶς.

§193Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ταράσσεσθε, ἀλλὰ οὐδέποτε, κύριοι, εἶπα ἐδῶ ἢ ἄφησα νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι σεῖς ἢ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔκανε αὐτὴν τὴν δουλειά. Ἀλλὰ σᾶς διαφεύγει ἕνα πρᾶγμα, ὅτι ἤδη ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ βραδύτερον ὁ κ. Βενιζέλος κατήγγειλον, ὅτι ὅλον αὐτὸ τὸ θέμα ἦτο θέμα τῆς ὑπερκυβερνήσεως τῶν ὑπερκρατικῶν, τῶν παρακρατικῶν ὀργανώσεων, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§194Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ποῖαι εἶναι αὐταί; Κύριε Τούμπα ἕως προχθὲς ἐξούσατε εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, ὑπῆρχεν ἡ Κ.Υ.Π.; Πέστε το καθαρὰ καὶ ξάστερα, ὑπῆρχον παρακρατικαὶ δυνάμεις; Σεῖς εἶσθε εἰς τὸ Ναυτικὸν ἐπὶ Κυβερνήσεως Συναγερμοῦ, διεφωνήσατε μὲ ἄλλον Ναύαρχον καὶ παρῃτήθητε, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, διοικούσατε σεῖς καὶ δὲν διοικοῦσε καμμία Κ.Υ.Π. Τὸ ἴδιον συμβαίνει σήμερον, ὅτι συνέβαινε πρὸ ἓξ ἐτῶν, ὅταν σεῖς παρῃτήθητε.

§195Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐγώ, ὅταν ὑπηρέτουν εἰς τὸ Ναυτικόν, δὲν ὑπῆρχεν ἡ Κ.Υ.Π. Ἑπομένως, δὲν ἔχω προσωπικὴν γνώμην περὶ τοῦ τὶ γίνεται. Δεύτερον, δὲν ὑπῆρχον αὐτοὶ οἱ νόμοι, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ εἴπω ἀργότερον, ποὺ ὑπάρχουν τώρα διὰ τοὺς ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς καὶ δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἐγὼ θὰ εἶχα τὸ ἀνάστημα μὲ τοὺς νόμους αὐτούς, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, κατηγορηματικῶς διαβεβαιῶ, ὅτι ἔχει ἐκδοθῆ αὐτὴ ἡ διαταγὴ καὶ ἀνεστάλη μόνον κατόπιν τοῦ διαβήματος, τὸ ὁποῖον ἔκαμα ἐγὼ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§196Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν μοῦ ἀπαντᾶτε.

§197Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Σᾶς ἀπήντησα.

§198Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἠμπορεῖ νὰ βγῆκε, ἀλλὰ τὶ περιεῖχε καὶ ποῖον ἦτο τὸ νόημά της.

§199Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Σᾶς ἀπήντησα, ὅτι τὴν ταξινόμησιν τῶν προσώπων δὲν ἐπρόκειτο νὰ τὴν κάμετε, οὔτε σεῖς, οὔτε ὁ κ. Καραμανλῆς, οὔτε κανεὶς ἄλλος, ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὠργάνωσαν ὁλόκληρον τὸ σχέδιον τῆς νοθείας τῶν ἐκλογῶν.

§200Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δ. Ἔργων). Σεῖς εἴχατε καὶ ὑπεύθυνον θέσιν εἰς τὸ Ναυτικόν, εἶσθε πρὸ ὀλίγων ἐτῶν καὶ ἀρχηγὸς τοῦ στόλου. Προέβλεπεν ἡ διαταγή, κανένα διαχωρισμὸν τῶν προσώπων τῶν οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἤρχοντο π.χ. ἀπὸ τὴν Κρήτην; Νὰ μᾶς πῆτε σεῖς, ὁ ὁποῖος γνωρίζετε τὸν μηχανισμόν, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν αὐτὸ νὰ πραγματοποιηθῇ χωρὶς νὰ ὑποπέσῃ εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἀντιφρονούντων ἀξιωματικῶν.

§201Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἀδίκως ἐκουράσθητε, κ. Ὑπουργέ, νὰ μοῦ κάμετε τὴν διακοπήν, διότι ἐγὼ δὲν εἶπα αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε σεῖς. Ἐγὼ εἶπα, διὰ τὴν διαταγήν, ἡ ὁποία ὑπῆρξε καὶ ὑπάρχει καὶ ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ἐξακριβώσητε, ὅτι ἐξεδόθη ἡ διαταγὴ αὐτή. Δεύτερον τὸ θέμα τοῦ διαχωρισμοῦ.

§202Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ τὴν διαταγήν, ἐφ’ ὅσον τὸ ὑποστηρίζετε. Ἐζήτησα μίαν διευκρίνησιν, διὰ νὰ γίνῃ ἕνας διαχωρισμός, ποῖαι οἰκογένειαι θὰ μετεφέροντο, ἐκεῖναι ποὺ θὰ ἐψήφιζον τὴν Ε.Ρ.Ε., ἢ θὰ μετεφέροντο οἰκογένειαι ἀξιωματικῶν ἀδιακρίτως πολιτικῶν φρονημάτων; Αὐτὸ ἠρώτησα.

§203Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Πρῶτον εἰλικρινῶς φαντάζεσθε, ὅτι οἱ ἄνθρωποι οἱ συντάξαντες τὴν διαταγὴν αὐτὴν θὰ ἦσαν τόσον μικροί, ὥστε καὶ ἐὰν αὐτὴν εἶχον τὴν πρόθεσιν, δὲν λέγω, ὅτι αὐτὴν εἶχον τὴν πρόθεσιν, νὰ γράψουν νὰ γίνῃ διαχωρισμός;

§204Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἡ Κ.Υ.Π. θὰ τὴν ἐλάμβανεν ἢ ὁ Δήμαρχος Καστοριᾶς, ποῖος θὰ τὴν ἐλάμβανε τὴν διαταγήν, ποῖος, μὲ τὸ πνεῦμα ποὺ ὑπονοεῖτε, θὰ τὴν ἐξετέλει εἰς τὰ Χανιά, εἰς τὸ ναυαρχεῖον τῶν Χανίων, ποῖος θὰ τὴν ἐξετέλει; Μήπως ἡ Κ.Υ. Π.; Τροφοδοτεῖτε καὶ σεῖς αὐτὰς τὰς φαντασίας;

§205Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Θὰ τὰς ἀποδείξω. Ἀπαντῶ εἰς τὸ δεύτερον σκέλος τῆς ἐρωτήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ τὸ δεύτερον σκέλος εἶναι, πῶς θὰ ἐγίνετο ἡ ὑπόθεσις αὐτή. Καὶ ἡ ἀπάντησίς μου εἶναι ἁπλῆ. Δὲν ἔχω συμμετάσχει ποτέ μου εἰς τοιούτου εἴδους ὀργανώσεις καὶ ἑπομένως, δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ εἴπω ποῖον τρόπον στρεψοδικίας καὶ νοθείας θὰ ἐφήρμοζον.

§206Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Αὐτὴ δὲν εἶναι ἀπάντησις.

§207Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω, κ. συνάδελφε, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἔκτοτε καταλάβατε ἀνώτατα ἀξιώματα εἰς τὸ Ναυτικόν. Συνεπῶς, κατείχατε θέσεις καὶ τὸ 1946 καὶ τὸ 1950 καὶ τὸ 1951 καὶ τὸ 1952. Ἐξεδόθη ποτὲ παρομοία διαταγὴ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν;

§208Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Οὐδέποτε.

§209Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Βενιζέλον. Διατὶ παρενέβητε αὐτὴν τὴν στιγμήν, διὰ νὰ εἴπητε τί;

§210Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅτι ὑποστηρίζετε μίαν κακὴν πρᾶξιν, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.

§211Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ποῖος ὑπερήσπισεν τοιαύτην πρᾶξιν; Δὲν παρακολουθήσατε, κ. Βενιζέλε, τὶ εἶπον.

§212Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ ἐστράφην ἐναντίον σας, διότι ὑπερασπίζετε μίαν κακὴν πρᾶξιν.

§213Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν ἠμπορεῖ ὁ κ. Βενιζέλος νὰ λέγῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶπον. Ἐγὼ δὲν ὑπερήσπισα καμμίαν πρᾶξιν. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ὀρθῶς ἐξεδόθη ἡ διαταγή, οὔτε ὁ κ. Μακρῆς, ὁ ὁποῖος ἔλαβε τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος μάλιστα διηυκρίνισε καὶ διέστειλε τὴν ὀρθότητα τῆς διαταγῆς ἀπὸ τὸ νόημά της.

§214Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν θέλετε νὰ καταλάβετε, ὅτι τὸ Κράτος ἐξέδωσε τὴν διαταγὴν αὐτήν.

§215Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἔτσι δὲν γίνεται διευκρίνησις τοῦ θέματος. Ἀλλὰ λέγει ὁ κ. Βενιζέλος καὶ ἄλλα ἐγώ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεννοηθῶμεν. Εἶπεν, ὁ κ. Τοῦμπας, ὅτι ἡ διαταγὴ ἐξεδόθη, ὄχι ἀπὸ τὸ ὑπερκράτος, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ κράτος, τὸ ὁποῖον ἐλειτούργει, ἔτσι εἶπε, δὲν γνωρίζω τὴν διαταγήν, πείθομαι ἐξ ὅσων λέγει ὁ κ. Τοῦμπας, ἐξεδόθη ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου τοῦ Στρατοῦ καὶ ὅταν τοῦ ἐλέχθη, ὅτι τὰ πλοῖα καὶ τὰ ἀεροπλάνα δὲν τὰ διαθέτει ὁ Καρδαμάκης........

§216Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Τὸ θεωρεῖτε ὕποπτον αὐτό, τὸ ὅτι ὑπερήσπισα τὸν κ. Γκίκαν......

§217Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὄχι, ἀλλὰ θέλω νὰ δῶ ποῦ εὑρίσκεται τὸ ὑπερκράτος. Ἐξεδόθη μία διαταγή, ἡ ὁποία κατὰ τὸν κ. Βενιζέλον καὶ ἐμέ, βεβαίως, δὲν ἦτο ὀρθή, μολονότι θὰ ἔπρεπεν ἡμεῖς ἐδῶ, ὅταν συνεζητούσαμεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, νὰ φροντίσωμεν, ὥστε αἱ οἰκογένειαι τῶν στρατευμένων Ἑλλήνων νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβοῦν εἰς τὰς ἐπαρχίας των, διὰ νὰ ψηφίσουν, διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλλεται εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἀξιωματικῶν καὶ δημοσίων ὑπαλλήλων νὰ ὑποστοῦν τὴν θυσίαν αὐτὴν μεταφερόμεναι ἰδίαις δαπάναις ἀπὸ τὴν Κομοτηνήν, φερ’ εἰπεῖν, εἰς τὴν Καλαμάταν. Ἀλλὰ τύποις δὲν ἦτο ὀρθὴ ἡ διαταγὴ αὐτή. Τί σχέσιν, ὅμως, ἔχει ἡ διαταγὴ αὐτὴ μὲ τὸ ὑπερκράτος; Ἐξεδόθη ἀπὸ τὸ Γ.Ε.ΕΘ.Α., μετέβη εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὁ Ὑπουργὸς ἀνεγνώρισεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκδοθῇ καὶ ἡ ἐκτέλεσις ἀνεστάλη. Ἀλλά, ἐὰν δὲν ἀνεστέλλετο, ποῖοι θὰ ἦσαν οἱ ἀποδέκται τῆς διαταγῆς αὐτῆς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔκαμον τὸν διαχωρισμὸν τῶν οἰκογενειῶν; Θὰ ἦτο ὁ Ναύαρχος εἰς τὰ Χανιὰ ἢ θὰ ἦτο ὁ Μέραρχος εἰς τὴν Καστοριάν, τὸν ὁποῖον ἐπῄνεσεν ὁ συνάδελφος κ. Παπαλαζάρου, ὁ ὁποῖος ἀξίζει νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διὰ νὰ ἐκπροσωπῇ τὴν ἐπαρχίαν του, θὰ τὸν ἔκαμνε τὸν διαχωρισμὸν τῶν οἰκογενειῶν ὁ διοικητὴς τῆς Μεραρχίας; Εἶναι ἡ Κ.Υ.Π., ὁ διοικητὴς τῆς Μεραρχίας; Ποῖος θὰ τὸν ἔκαμνε τὸν διαχωρισμόν; Ἢ θὰ ἐπήγαινεν ἄλλη ὑπηρεσία καὶ θὰ ἐπέτρεπεν ὁ Μέραρχος ἢ ὁ Ναύαρχος ἢ θὰ ἠνείχετο τὸν διαχωρισμὸν τῶν οἰκογενειῶν; Τὸ λέγετε εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι αὐτὸ τὸ νόημα εἶχεν ἡ διαταγὴ αὐτή;

§218Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θέτει μερικὰ ἐρωτήματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ τοῦ δώσω ἀπάντησιν. Πρῶτον, ποῦ εἶναι αὐτὸ τὸ ὑπερκράτος;

§219Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸ συγκεκριμένον ἐρώτημα, ποῖοι θὰ ἦσαν οἱ ἀποδέκται. Ὄχι γενικότητας καὶ ἀφηρημένα πράγματα. Νὰ ἀπαντήσητε εἰς τὸ συγκεκριμένον ἐρώτημα.

§220Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ εἰς αὐτὸ θὰ ἀπαντήσω.

§221Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Νὰ τὸ ἀκούσω.

§222Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σεῖς ἐμποδίζετε νὰ τὸ ἀκούσητε.

§223Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Προχωρεῖτε εἰς τὰ ἀφηρημένα.

§224Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ εἰς τὰ συγκεκριμένα θὰ πᾶμε. Πρῶτον, ὁ ναύαρχος, κατόπιν συνεννοήσεώς μας ἐπεσκέφθη τὸν Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ ὁποῖος δὲν τὸ ἐγνώριζε. Τόσος ζῆλος κατέλαβε τὴν στρατιωτικὴν ἀρχὴν διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ἐκλογῶν. Δὲν ὑπάρχει προηγούμενον. Ἐσχάτως κατελήφθη ἀπὸ τὸν οἶστρον τῶν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων......

§225ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Βεβαιότατα.

§226Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἦσθε εὐγνώμονες. Εἶναι εὐγενὲς αἴσθημα ἡ εὐγνωμοσύνη. Πρῶτον, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δὲν τὸ ἐγνώριζε. Ἦτο πρωτοβουλία τῶν ἀξιωματικῶν. Διὰ πρώτην φορὰν ἐκδίδεται τοιαύτη διαταγὴ ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἰδοὺ ἡ πλήρης ἀπόδειξις. Προχωρῶ. Δεύτερον, ποῖον συμφέρον κομματικὸν θὰ εἶχον, ἀφοῦ θὰ ἐστέλλοντο ὅλοι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης μὲ τοὺς πίνακες συνεπέρανε, ὅτι τὰ 85% ἐψήφισαν Ε.Ρ.Ε. Ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις.

§227Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν ἀπήντησεν εἰς τὸ συγκεκριμένον ἐρώτημα ὁ κ. Παπανδρέου. Μία ἐκ τῶν ἐφημερίδων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔχει σκίτσα ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ὁσάκις ὁμιλῇ περὶ ἐμοῦ λέγει ὁ ποιητὴς τῆς Βουλῆς εἶπε. Ὁ ποιητὴς τῆς Βουλῆς εἶναι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ὄχι ἐγώ, διότι, ἐνῷ ἔθεσα συγκεκριμένον ἐρώτημα, ὡμίλησε περὶ οἴστρου. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ἀπήντα εἰς ἐκεῖνο ποὺ εἶπον. Προέβη εἰς τὴν διατύπωσιν θεωρίας. Ἐγὼ εἶπον, ποῖοι θὰ ἦσαν, ἐὰν ἡ κακῶς συνταχθεῖσα διαταγή, διότι συμφωνῶ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὕτη, ἐὰν αὐτὴ δὲν ἀνεστέλλετο, ποῖοι θὰ ἦσαν οἱ ἀποδέκται καὶ ποῖοι θὰ ἐξετέλουν τοῦ ὑπερκράτους τὰς σκοτεινὰς ὁδηγίας, διαχωρίζοντας τὰς οἰκογενείας τὰς φιλικὰς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀπὸ τὰς οἰκογενείας τὰς φιλικὰς τῶν ἄλλων Κομμάτων. Ὁ κ. Παπανδρέου, δὲν τὰ παρηκολούθησεν αὐτὰ ἢ δὲν ἠθέλησε νὰ τὰ ἀκούσῃ. Ἀπήντησε καὶ εἶπεν, ὅτι αὐτὰ θὰ ἔκαμνεν ἡ Κ.Υ.Π. εἰς ὅλας τὰς περιφερείας, ἡ ὁποία θὰ ἔλεγεν αὐτὴ ἡ οἰκογένεια θὰ πάῃ καὶ ἐκείνη ὄχι. Καὶ φαντάζεται ὁ κ. Τούμπας, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν τοιαῦτα πράγματα, χωρὶς νὰ ἀνατιναχθοῦν εἰς τὸν ἀέρα αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις; Ἑπομένως, ἀποδέκται θὰ ἦσαν οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ καὶ συνεπῶς, ἢ τὰ βάζετε μὲ ὅλους, πρᾶγμα ποὺ δὲν εἴπατε, ἢ δέχεσθε, ὅτι θὰ ἀπεστέλλοντο ὅλαι αἱ οἰκογένειαι. Ὁ κ. Παπανδρέου εἶπεν, ὅτι αἱ οἰκογένειαι αὐταὶ κατὰ 85% θὰ ἐψήφιζον τὴν Ε.Ρ.Ε. Μήπως δι’ αὐτὸ δὲν θὰ ἔπρεπεν αἱ οἰκογένειαι τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ ἔχουν ψῆφον; Ἡ τελευταία φράσις τοῦ κ. Παπανδρέου ἀποδεικνύει, ὅτι θὰ προετίμων αἱ οἰκογένειαι τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, τὸ 85% αὐτῶν, νὰ μὴ ψηφίσουν, νὰ μὴ πᾶνε εἰς τὰς ἐπαρχίας των. Ἀλλὰ ὑπάρχει, κύριοι, μία ἀντίφασις μεταξὺ τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Τούμπας καὶ τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου. Ὁ κ. Τούμπας εἶπεν, ὅτι θὰ ἐγένετο διάκρισις τῶν οἰκογενειῶν. Ὁ κ. Παπανδρέου εἶπεν, ὅτι δὲν θὰ ἐγένετο, ἀλλὰ θὰ ἔπαιρναν τὸ 85%. Τὴν γνώμην σας διὰ τοὺς ἀποδέκτας.

§228Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τιμιώτατοι οἱ ἀποδέκται, τιμιώτατοι οἱ ἀποστελλόμενοι καὶ προϋπόθεσις, ὅτι θὰ ψηφίσουν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πινάκων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, κατὰ 85%. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὠργανώθη ἡ παρανομία τῆς ἀποστολῆς καὶ ὠργανώθη ἡ ἀποστολή, ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἰδοὺ ἡ μυστικὴ διαταγὴ τῆς ὑπερκυβερνήσεως.

§229Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μὲ ὅσα λέγετε εἰς τὴν Βουλήν, τὸ 85% θὰ γίνῃ 100%. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§230Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως, ἐσπεύσατε νὰ χειροκροτήσητε. Ἔχω ἕνα πονηρὸν φάκελλον, τὸν ὁποῖον ἔφερα ἀπὸ ἕνα κοτέτσι καὶ τὸν χαρίζω εἰς τὸν ἁρμόδιον. Ἐλπίζω, ὅτι τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν αὐτεπαγγέλτως ὁ κ. Εἰσαγγελεύς, θὰ τὴν διαλευκάνῃ καὶ θὰ ἐξετάσῃ τί συμβαίνει. Δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω κανένα, ἀλλὰ ὑπάρχουν ὑπόνοιαι. Μὲ ἐπεσκέφθη ἕνας πολιτικός μου φίλος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπάλληλος καὶ θὰ ἀναφέρω τὸ ὄνομά του, ἀκριβῶς, διὰ νὰ τὸν προστατεύσω. Ὀνομάζεται Πέτρος Κατσιφαράκης καὶ κατοικεῖ εἰς τὴν ὁδὸν Φερεκύδου 16.

§231ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Τῆς Ἀριστερᾶς). Πάει αὐτός.

§232Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι, τὶ εἶναι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε; Ποῖος ἀπέλυσε ποτὲ ὑπάλληλον; Διατὶ τὰ λέγετε αὐτά;

§233Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Μοῦ εἶπεν ὁ φίλος μου αὐτός, ὅτι εἰς τὴν ὁδὸν Ἐμπεδοκλέους, ἡ ὁποία εἶναι κάθετος τῆς ὁδοῦ Φερεκύδου, εἶναι Σχολεῖον. Εἰς τὸ Σχολεῖον αὐτὸ ἦσαν 3 ἐκλογικὰ τμήματα, τὸ 464, τὸ 465 καὶ τὸ 466. Μετά τινας ἡμέρας ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς ἀντελήφθη φωτιάν, εἰς τὸ κοτέτσι του, τὸ ὁποῖον εἶχεν εἰς τὴν ταράτσα. Καὶ ὅτι ἠρώτησε τὴν γυναίκα του, αὐτὴ τοῦ ἀπήντησε, ὅτι ἐκαίοντο ψηφοδέλτια. Ἀλλά, ὅπως εἶδεν, ὅταν ἀνῆλθεν εἰς τὴν ταράτσαν, ἐπρόκειτο περὶ ψήφων καὶ ὄχι ψηφοδελτίων, διότι ἦσαν ψηφοδέλτια ἐντὸς ἐσφραγισμένου ἐκλογικοῦ φακέλλου καὶ μὲ μίαν μονογραφήν, προφανῶς τὴν μονογραφὴν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου. Καὶ εἰς τοὺς 5 αὐτοὺς φακέλλους εἶναι οἱ μόνοι οὓς διέσωσεν, περιείχοντο ψηφοδέλτια τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ὑπολογίζει τὸ σύνολον εἰς ἄνω τῶν 200.

§234Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Οἱ φάκελλοι ἔχουν σφραγῖδα;

§235Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Βεβαίως, καὶ δύνασθε νὰ τὸ πιστοποιήσητε.

§236Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὁμιλεῖ ζωηρῶς μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§237Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὅπως ἐπληροφορήθη ὁ φίλος μου αὐτός, ὅλα τὰ παιδιὰ τοῦ Σχολείου ἔπαιζαν μὲ τοιαῦτα ψηφοδέλτια. Ἐλπίζω, ὅτι τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς θὰ ἐπιληφθῇ ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ἐὰν ἡ μονογραφὴ εἶναι δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου καὶ ἐὰν συνέβη αὐτό, τότε θὰ εἶναι τρομερόν, ἐὰν ἀποδειχθοῦν ἀληθῆ αὐτά.

§238Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἴχατε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὰ καταγγείλητε καὶ ἀσφαλῶς πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Δικαιοσύνη καὶ τὸ Ἐκλογοδικεῖον. Πάντως, ὄχι ἡ Βουλή.

§239Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Τί θὰ γίνῃ, κύριε Πρόεδρε, πότε θὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα ἐγγεγραμμένοι; Θέλω νὰ ἠξεύρω ἐὰν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὑπάρχουν Αʹ κατηγορίας καὶ Βʹ κατηγορίας βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐγγράφονται διὰ νὰ μὴ ὁμιλήσουν ποτέ.

§240Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Αὐτὰ ποὺ λέγει ὁ κ. Βασιλᾶτος, εἶναι ὀρθά. Ἤμην ὑποχρεωμένος ν’ ἀπαντήσω, διὰ νὰ μὴ ἀφήσω νὰ δημιουργοῦνται ἐντυπώσεις.

§241Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριοι, προχωρῶ. Αὐτὰ τὰ ἔχω εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ τὰ ἀποχωρισθῶ.

§242Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἔπρεπε ἤδη νὰ τὰ εἴχατε στείλει, ἀντὶ νὰ κάμνετε θέατρον ἐδῶ.

§243Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμνω καταγγελίας. Νὰ ἐπιληφθῇ αὐτεπαγγέλτως ὡς ἔχει ὑποχρέωσιν.

§244Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἔπρεπε νὰ τὰ εἴχατε στείλει ὡς Ἕλλην πολίτης, ἀποβλέπων εἰς τὸ καθῆκόν του καὶ ὄχι εἰς τὸ νὰ κάμῃ θέατρον.

§245Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπε μία βαρείαν φράσιν, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω θὰ τὴν ἀνακαλέσῃ, διότι ἄλλως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι θὰ ἀρνηθῶ καὶ τώρα καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ δεχθῶ οἱανδήποτε διακοπὴν ἀπὸ σᾶς, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.

§246Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ ἀνεκάλουν ἐὰν δὲν εἴχατε προσθέσει τὴν τελευταίαν φράσιν.

§247Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Σχετικῶς μὲ τὰ Σώματα Ἀσφαλείας καὶ τὸν Στρατόν, τὸ χειρότερον εἶναι, ὅτι ἀπεδείχθη ἀπὸ καταγγελίαν τῆς Ε. Κ., ὅτι εἰς πολλὰ μέρη κατώτερα ὄργανα τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, κατόπιν ἐντολῆς, ἔβγαλαν βιβλιάρια ἐπ’ ὀνόματί των. Εἶναι μία σαφὴς παράβασις τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν ἀντελήφθησαν τὰ ἴδια τὰ ὄργανα Ἀσφαλείας καὶ οἱ στρατιῶται, ἐπ’ ὀνόματι τῶν ὁποίων ἐξεδόθησαν τὰ βιβλιάρια. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τὸ ἐπίσημον Κράτος διδάσκει καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τοὺς ὁπλίτας καὶ τὰ Σώματα Ἀσφαλείας, ὅτι δύνανται νὰ παρανομοῦν. Ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους κατὰ τὰς ἐκλογὰς βασίζεται ἡ τάξις καὶ ἡ ἀσφάλεια, τοὺς μεταχειριζόμεθα ὡς μέσον τροποποιήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος. Εἶναι κἄτι πάρα πολὺ ἄσχημον, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τύχῃ ἰδιαιτέρας προσοχῆς. Διότι ἀλλοίμονον ἐὰν τὸ ἴδιον τὸ Κράτος διδάσκει τὴν παρανομίαν εἰς τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα εἶναι τεταγμένα διὰ τὴν φύλαξιν τῶν νόμων. Ἐπειδὴ ἐλέχθη περὶ τῆς Κ.Υ.Π. προηγουμένως, θὰ ἤθελον, ἀναφερόμενος εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βενιζέλου, νὰ προσθέσω μίαν ἀπορίαν. Εἶναι γνωστὸν —καὶ δὲν τὸ ἐφέραμε, κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ μὴ καταστήσωμεν δυσχερῆ τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι μιᾶς φίλης Κυβερνήσεως— εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, διενηργήθη ὑπόθεσις κατασκοπείας εἰς βάρος φίλης Κυβερνήσεως καὶ ὅταν ἀνεκαλύφθη ἡ ὑπόθεσις, ἡ Κυβέρνησις ἔπεσεν ἀπὸ τὰ σύννεφα. Καὶ ἀπεκαλύφθη, ὅτι ἦτο ἡ Κ.Υ.Π. ἐκείνη, ἡ ὁποία διέταξε τοῦτο. Καὶ ἐρωτῶ: προκειμένου περὶ τοιαύτης σοβαρότητος ζητήματος, ἀνέμενε κανείς, ὅτι ὡς πρώτη κύρωσις καὶ ὡς πρώτη συνέπεια θὰ ἦτο ἡ ἄμεσος ἀντικατάστασις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Κ.Υ.Π. Ἀντ’ αὐτοῦ παρέμεινεν εἰς τὴν θέσιν του. Καὶ θὰ ἀποκαλύψω καὶ ἕνα μυστικόν. Προάγεται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀντιστρατήγου, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπόμενα προσόντα. Διότι ὁ νόμος αὐτὸς λέγει: Ὑποστράτηγος διὰ νὰ προαχθῇ εἰς Ἀντιστράτηγον, πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ ἔχῃ ὑπηρετήσῃ εἰς τὴν τάδε καὶ τάδε θέσιν καὶ νὰ ἔχῃ ἀσκήσει αὐτὴν ἢ ἐκείνην τὴν ἀνωτάτην ἐξουσίαν. Δὲν συνέβαινεν εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Ἑπομένως, ἡ προαγωγὴ εἶναι παράνομος. Βεβαίως ἀντελήφθησαν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραμείνῃ ἐν ἐνεργείᾳ καὶ τὸν ἀπεστράτευσαν καὶ τὸν ἐπανέφεραν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου. Ἀλλὰ τὸ γεγονὸς ὅτι προήχθη, εἶναι μία νέα παρανομία, ἡ ὁποία δείχνει, ἂν μὴ τί ἄλλο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὰς χεῖρας ἐλευθέρας ἀπέναντι τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Κ.Υ.Π. Κύριοι, θὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ στρατοῦ καὶ θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ προσέξητε. Λυποῦμαι, διότι ἀπουσιάζει ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Λύχνος, διότι θὰ εἶχε μερικὰς ἀπαντήσεις εἰς τὰς ἀπορίας ποὺ διετύπωσε προηγουμένως. Προχθὲς κατηγορήθη ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅτι ἐπιτίθεται κατὰ τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων συνολικῶς. Κύριοι, πρέπει νὰ εἴμεθα ἐξηγημένοι καὶ νὰ μὴ κάμνωμεν ἰησουϊτισμόν. Σᾶς συμφέρει, βεβαίως, νὰ μετατοπίσητε ἐκεῖ τὸ θέμα, ἀλλὰ θὰ ἀκούσητε ποία εἶναι ἡ πραγματικότης. Ὅταν ἕνας ἡγήτωρ, ὁ οἱοσδήποτε, ἢ ὅταν ἕνας ἀξιωματικὸς ὑποπέσῃ εἰς ἕνα παράπτωμα, δὲν σημαίνει, ἐὰν τὸν καταγγείλῃ τις, ὅτι αὐτὸ ἀντανακλᾶ εἰς ὅλον τὸν στρατόν. Καὶ δὲν δύνασθε εἰδικῶς νὰ ἀπευθύνητε αὐτὴν τὴν κατηγορίαν ἐναντίον τῆς παρατάξεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, διότι ἡ παράταξις αὐτή, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν ἰδικήν σας, ἐξεδήλωσε πάντοτε ἀπόλυτον σεβασμὸν πρὸς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Καὶ θὰ ἀποδείξω διατὶ ἡμεῖς μὲν ἐσεβόμεθα τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, ἐνῷ δὲν δύνασθε νὰ ὑποστηρίξητε τὸ ἴδιον ὑμεῖς. Ἰδού, κύριοι, ὅτι ἐπὶ κυβερνήσεων Κέντρου πάντοτε αἱ τοποθετήσεις τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Ἐπιτελείων ἐγένοντο μὲ τελείως ὑπερκομματικὰ κριτήρια. Ὑπενθυμίζω ὀνόματα: Ἀρχηγὸς Γ.Ε.ΕΘ.Α. στρατηγὸς Γρηγορόπουλος, Ἀρχηγὸς Γ.Ε.Σ. στρατηγὸς Τσακαλῶτος, Ἀρχηγὸς Γ.Ε.Α. πτέραρχος Κελαϊδῆς, Ἀρχηγὸς Γ.Ε.Ν. ἀντιναύαρχος Κώνστας, πρῶτον, καὶ Λάππας ὕστερον. Ποῖος ἐξ αὐτῶν, κύριοι, ἀνῆκε ποτὲ εἰς τὴν παράταξιν τοῦ Κέντρου;

§248ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. ..... (δὲν ἠκούσθη).

§249Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ποτέ. Ἀλλὰ καὶ ἂν δεχθῶμεν ὅτι ἦτο ἕνας, οἱ ἄλλοι; Δεύτερον, ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος κ. Βενιζέλος προχθὲς τὴν περίπτωσιν τοῦ ναυάρχου κ. Σακελλαρίου. Ἦτο ὑπεύθυνον πολιτικὸν πρόσωπον καὶ ἐξέδωσε μίαν διαταγήν. Δὲν κρίνω τὴν διαταγήν. Διεμαρτυρήθη ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις. Καὶ ἐθεώρησε καθῆκον τὸ Κέντρον —Πρωθυπουργός, νομίζω, εἶσθε σεῖς, κ. Πρόεδρε— ὁ κ. Βενιζέλος, νὰ παρακαλέσῃ τὸν κ. Σακελλαρίου νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν του. Θὰ ἤθελα νὰ μοῦ εἴπητε μίαν παρομοίαν χειρονομίαν ἐπὶ τῶν ἰδικῶν σας ἡμερῶν.

§250Κ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Τούμπα, μήπως ἐνθυμεῖσθε ποῖος ἔφερε τότε τὸ θέμα τοῦ κ. Σακελλαρίου εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ εἰς τὴν Βουλήν; Ἐγὼ τὸ κατήγγειλα ἀπὸ τῶν στηλῶν τῶν ἐφημερίδων καὶ τὸ βράδυ ἐζήτησε τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁ κ. Σακελλαρίου. Τότε τὸ θέμα ἦτο πολὺ διάφορον ἀπὸ σήμερα, διότι ἡ διαταγὴ τοῦ κ. Σακελλαρίου ἔλεγεν, ὅτι ἀπαγορεύεται καὶ τὸ ὄνομα τοῦ στρατάρχου νὰ ἀναφερθῇ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς 25ης Μαρτίου καὶ νὰ ἀφαιρεθῇ κάθε εἰκὼν τοῦ στρατάρχου, ὁ ὁποῖος μέχρι πρό τινος τότε ἦτο Ἀρχηγὸς τοῦ Στρατοῦ, ἐνῷ ὁ κ. Σακελλαρίου ἦτο ὑπηρεσιακὸς Ὑπουργὸς καὶ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τὸν ἐχαρακτήρισα ὡς ἀλεξιπτωτιστὴν ἐν τῇ Βουλῇ.

§251Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε κατ’ οὐδὲν ἀλλάσσει αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξα ἐγώ. Τὸ Κέντρον ὑπεχρέωσε νὰ παραιτηθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§252Κ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἠναγκάσθη.

§253Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἀπὸ ποῖον; Ἠναγκάσθη ἀπὸ τὸν σεβασμὸν πρὸς τὰς ἠθικὰς ἀρχὰς καὶ ἀπὸ τὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. (Χειροκροτήματα). Τότε, κύριοι, αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου ἐσέβοντο τὴν προσωπικότητα τῶν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν. Σήμερον μὲ τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι ἔγιναν περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν, κατήντησαν οἱ Στρατηγοὶ νὰ φεύγουν ὅπως αἱ καθαρίστριαι. Μὲ ἕνα τηλεφώνημα, κύριοι, ἐπανειλημμένως ἔφυγαν ἀνώτατοι ἀξιωματικοί, εἰδοποιούμενοι, ὅτι ἔπαυσαν νὰ εἶναι ἀξιωματικοί. Μὲ τοὺς ἰσχύοντας νόμους καὶ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν, ἡ ὁποία γίνεται, ἐπανειλημμένως ἄνθρωποι καθ’ ὅλα ἄξιοι καὶ ἔντιμοι εὑρέθησαν εἰς τὸν δρόμον ἀπὸ τοῦ ἑνὸς λεπτοῦ εἰς τὸ ἄλλον, ὡς καθαρίστριαι. Ὑπάρχει σήμερον εἰς τὸ στράτευμα τὸ αἴσθημα τῆς ἀνασφαλείας. Καὶ ἐρωτήσατε, ὅσοι ἔχετε φίλους σας ἀξιωματικούς, νὰ σᾶς εἴπουν κατ’ ἰδίαν, ὑπὸ ποίων αἰσθημάτων κατέχονται. Ὑπάρχει σαφὲς τὸ αἴσθημα ἀνασφαλείας καὶ δημιουργεῖται ἕνα κλῖμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπικίνδυνον διὰ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ἡμεῖς σεβόμεθα τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ δὲν θὰ εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἔχωμεν τὸ θάρρος νὰ ἐπικρίνωμεν πράξεις, ὡς εἶναι αὗται, τὰς ὁποίας ἐκάματε σεῖς. Σεῖς διώχνετε τοὺς ἀνωτάτους ἀξιωματικούς, δὲν ἠξεύρω σὰν νὰ εἶναι τί. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§254ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).... (Δὲν ἠκούσθη).

§255Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Νεαρέ μου, κύριε συνάδελφε, χαίρω πάρα πολύ, ποὺ σᾶς γνωρίζω εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ δὲν νομίζετε, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ σκεφθῆτε, ὅτι ὅταν ἐγὼ εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλήν, εἶχον τοὐλάχιστον δύο φορὰς συμπληρώσει τὴν ἡλικίαν σας.

§256ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Κυβερν. πτέρυγος). Δὲν ἔχει σημασίαν ἡ ἡλικία.

§257Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Πρέπει νὰ σᾶς μάθω, ὅτι ὁ σεβασμὸς δὲν εἶναι ξένος πρὸς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Κύριοι, ὁμιλεῖτε περὶ Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἡμεῖς ἔχομεν νὰ ἐπιδείξωμεν, ὅτι πάντοτε μὲ στοργὴν καὶ σεβασμὸν τὰς περιεβάλλαμεν, ἐνῷ σεῖς ἔχετε κάμει τοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ μὴ ἠξεύρουν ποῦ στέκονται.

§258Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἐπιτρέπετε, κύριε Τούμπα;

§259Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Δὲν δέχομαι διακοπάς.

§260Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἠξεύρετε, ὅτι ἔχετε ἐπίσης μίαν μεγάλην εὐθύνην, διότι ἦσθε ἀρχηγὸς τοῦ Στόλου; Νομίζω, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν κακομεταχειρίζεσθε τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις.

§261Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§262Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Κατὰ τὴν νοοτροπίαν σας. Πρέπει νὰ ἐξετάσητε, ὅμως, καὶ τὴν νοοτροπίαν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ποῖος ὁ ἀντίκτυπος τῶν διαφόρων ἐκδηλώσεων, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν χώραν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν; Τοῦτο, ἴσως, εἶναι καὶ ἡ αἰτία ἕνεκα τῆς ὁποίας ἔδωσαν ἀλλοῦ τὴν ψῆφον των. Ἐκεῖ θὰ πρέπει νὰ ἀποδώσητε τὸ 85% τῶν ψήφων τοῦ στρατοῦ, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Ε.Ρ.Ε. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§263Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὑπήρξατε Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. καὶ ἠξεύρω πολὺ καλά, ὅτι εἶσθε πραγματικὸς Ἀρχηγός. Σᾶς ἐρωτῶ: Διατὶ ὅταν ἦσθε σεῖς Ἀρχηγός, δὲν εἰσηγάγατε τοὺς νέους νόμους; Διατὶ ἐσεβάσθητε τοὺς παλαιοὺς νόμους; Διότι ἠξεύρατε, ὅτι αὐτὸ ἦτο τὸ συμφέρον τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Αὐτὸ ἦτο.

§264Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ὡρισμένας ἐξελίξεις, ὅπως ἠξεύρετε, εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰς ἀποφύγῃ οἱοσδήποτε κλάδος. Ἐξελίξεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὸν στρατόν, μᾶς ἐπέτρεψαν, ὥστε σήμερον νὰ ἔχωμεν Ἐνόπλους Δυνάμεις τοιαύτας, τὰς ὁποίας οἱονδήποτε Κράτος καὶ ἐὰν εἶχε θὰ ἦτο ὑπερήφανον δι’ αὐτάς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§265Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Εἰς αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴπατε, σᾶς χειροκροτῶ καὶ ἐγὼ καὶ ὑπερβάλλω. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι πραγματικῶς, αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις σήμερον, ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδεύσεως, εἶναι εἰς ὕψος, εἰς τὸ ὁποῖον οὐδέποτε εἰς τὸ παρελθὸν ἦσαν. Συμφωνῶ ἀπολύτως, μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι πρέπει νὰ συνομολογήσητε μαζί μου, διότι εἶσθε ἕνας στρατηγὸς καὶ γνωρίζετε τὰ πράγματα, στρατηγός, ὄχι τοῦ γλυκοῦ νεροῦ, ἀλλὰ πραγματικὸς στρατηγός, ὅτι σὺν τῇ ἐκπαιδεύσει πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἄλλο, τὸ ἠθικόν. Καὶ τὸ ἠθικὸν εἶναι αὐτό, ποὺ δίδει τὴν ψυχήν. Καὶ ὅταν ἀπὸ τὸν ἀνώτατον ἀξιωματικὸν ἀφαιρέσωμεν τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας, κτυποῦμεν ποῦ; Εἰς τὸ ἠθικόν. Ἐδῶ εἶναι ἡ διαφωνία μας. Αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις εἶναι ἄριστοι εἰς ἐκπαίδευσιν, ὅσον ποτὲ εἰς τὸ παρελθόν. Ἀλλὰ ποτὲ δὲν διέτρεχον τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους σήμερον διατρέχουν, λόγῳ τοῦ αἰσθήματος τῆς ἀνασφαλείας, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐκ τῶν κακῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν γίνει. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Καὶ λυποῦμαι, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἐπὶ στρατάρχου Παπάγου, κατηγγέλθη ὑπὸ βουλευτοῦ τῆς τότε Συμπολιτεύσεως, ὅτι ὅταν ἵπτανται εἰς τὸν ἀέρα οἱ ἀεροπόροι, ἔχουν τὸ αἴσθημα τῆς ἐλευθερίας καὶ τὸ χάνουν μόλις προσγειωθοῦν εἰς τὸ ἔδαφος. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα βαρὺ ἠθικὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ὅλοι μας ἔχομεν καθῆκον νὰ προσέξωμεν. Ἀλλοίμονον, ἐὰν δὲν ἐνθυμούμεθα πότε–πότε τὰ λόγια αὐτά. Διότι τὸ θέμα τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, δὲν εἶναι θέμα, οὔτε ἰδικόν σας, οὔτε ἐμοῦ. Εἶναι θέμα τῆς Ἑλλάδος. Καὶ οὕτω πρέπει νὰ τὸ βλέπωμεν. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὰς δύο διαταγάς, τὰς ὁποίας ἐξέδωσεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. Τώρα δὲν κάμνω λάθος. Ὁμιλῶ διὰ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.Σ. Διὰ τὴν πρώτην θὰ πρέπει νὰ προσέξητε τὴν ἡμερομηνίαν ἐκδόσεως αὐτῆς. Ἀφορᾷ τὴν ἔκδοσιν βιβλιαρίων ὑφ’ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν. Αὕτη ἐξεδόθη τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1961. Τότε δὲν εἴχομεν ψηφίσει ἀκόμη τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεπεν εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς νὰ ψηφίσουν διὰ καταστάσεων. Δὲν εἶναι ἐντέχνως γραμμένη ἡ διαταγή. Διότι ἡ διαταγὴ αὐτὴ λέγει: «ἅπαντες», χωρὶς ὡς ἔδει νὰ κάμνῃ τὴν διάκρισιν, «ἅπαντες οἱ μὴ ἔχοντες». Ἢ ὁ συντάκτης εἶχε πονηρὰν πρόθεσιν, ἢ οὗτος δὲν ἐγνώριζε νὰ συντάξῃ καλῶς τὴν διαταγήν. Κύριοι, ἡ διαταγὴ αὐτὴ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔλεγεν: «ἅπαντες, οἱ μὴ κεκτημένοι ἐκλογικοῦ βιβλιαρίου». Ἐπίσης, τὸ ὅτι ἐξεδόθη ἡ διαταγὴ αὐτὴ τὸν Φεβρουάριον, δὲν σᾶς κάμνει νὰ σκέπτεσθε, ὅτι κάτι τὸ ὕποπτον συμβαίνει, ὅτι, ἐπειδὴ τότε εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον δὲν ὑπῆρχεν ἡ δυνατότης νὰ ψηφίσουν οἱ ἀξιωματικοί, ἐλειτούργησεν αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἡ παρακρατικὴ ὀργάνωσις, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ ὁπωσδήποτε τὴν ψῆφον τῶν ἀξιωματικῶν; Διότι ἐν τῇ οὐσίᾳ, ὅταν ἐκδίδεται τοιαύτη διαταγή, τὶ κάμνει; Παρανομεῖ. Διότι τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου λέγει σαφῶς, ὅτι ὅστις θέλει νὰ βγάλῃ ἐκλογικὸν βιβλιάριον, παρουσιάζεται αὐτοπροσώπως, φέρων τὰ ἀπαιτούμενα πιστοποιητικά. Ἡ διαταγή, ὅμως, τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. προέβη εἰς παρανομίαν, διότι δὲν ὁμιλεῖ περὶ ὑποχρεωτικῆς παρουσιάσεως τοῦ ἐνδιαφερομένου, ἀλλὰ περὶ ἀποστολῆς τῶν πιστοποιητικῶν εἰς μίαν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ ἔβγαζε τὰ βιβλιάρια. Δηλαδή, καὶ ἐδῶ πρόκειται περὶ παρανομίας.

§266Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Κύριε Ναύαρχε, μήπως ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ καὶ ἄλλη ἑρμηνεία; Δηλαδή, ὅτι ἕνας ἀξιωματικός, λόγῳ τῶν πολλαπλῶν ἀσχολιῶν του ἐν τῷ στρατεύματι, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τρέχῃ νὰ βγάλῃ ἐκλογικὸν βιβλιάριον καὶ δι’ αὐτὸ τὸ Γ.Ε.Σ. ἠθέλησε νὰ τοὺς διευκολύνῃ;

§267Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ, διότι σαφῶς πρόκειται περὶ παρανομίας. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 33 εἶναι ρητὴ καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαταγῆς αὐτῆς, φαίνεται ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύετε εἰλικρινῶς, ὅτι ἕνας Παπάγος μὲ τόσην αἴγλην, ἐπῆρε τὸ 52% καὶ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄλλη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ ἔπαιρνε τὸ 92% εἰς τὰ στρατιωτικὰ τμήματα; Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης εἶπεν, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν γενομένην διαφώτισιν τοῦ στρατοῦ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν τὰ ἴδια ἀποτελέσματα καὶ εἰς τὰ ἄλλα ὅπλα, δηλαδή, τὸ Ναυτικὸν καὶ τὴν Ἀεροπορίαν, διότι εἰς ὅλα τὰ ὅπλα γίνεται ἡ αὐτὴ διαφώτισις. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ ἀποτελέσματα Καβάλας. «....... (ἀναγινώσκει) .......». Δηλαδή, τὸ 97%. Εἰς ἄλλην περιφέρειαν, ὅπου ἐψήφισε τὸ Ναυτικόν, ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐπῆρε τὸ 55%, ἐνῷ ἡ Ἕνωσις Κέντρου τὸ 40%.

§268Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Βεβαίως, κ. Ναύαρχε, ἀλλὰ ἐξαρτᾶται εἰς ποίαν περιφέρειαν.

§269Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Εἰς τὴν Κρήτην. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι Κρῆτες εἰς τὸ Ναυτικὸν ὑπηρετοῦν ἐλάχιστοι, 400 ἕως 500 καὶ ἐξ αὐτῶν οἱ περισσότεροι, ὄχι εἰς Σοῦδαν, ἀλλὰ εἰς πλοῖα. Κύριοι βουλευταί, τώρα ἔρχομαι εἰς τὴν μετεκλογικὴν διαταγήν, τὴν ἐκδοθεῖσαν ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.Σ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν σᾶς τὴν ἀναγνώσω, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω πῶς σκέπτονται εἰς ἄλλας χώρας ἐπὶ παρομοίων περιπτώσεων. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὶ εἶπον ὁ Κέννεντυ καὶ ὁ Ἀϊζενχάουερ εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, διὰ τὸν Στρατηγὸν Γουῶρκερ. «Εἶχε προηγηθῆ, εἰς τὸ Λὸς–Ἄντζελες, ὁ λαμπρὸς λόγος τοῦ Προέδρου Κέννεντυ ἐναντίον τῶν «δῆθεν πατριωτῶν», οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν καχυπόπτως περὶ τῶν ἡγετῶν μας καὶ ζητοῦν τὸν οἱονδήποτε ἔφιππον κύριον, ἐπειδὴ δὲν ἔχουν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν λαόν». Καί, ὑπὸ τὰ παταγώδη χειροκροτήματα τῶν ἀκροατῶν του, προσέθεσε ἐπιγραμματικώτατα: «Θεωροῦν ἀπαράδεκτον —καὶ δικαίως!— τὴν ἐπέμβασιν τῶν πολιτικῶν εἰς τὸν στρατόν, ἀλλὰ συγχρόνως θέλουν τὴν ἐπέμβασιν..... τοῦ στρατοῦ εἰς τὴν πολιτικήν!....». Χαρακτηριστικόν, ὅμως, εἶναι, ὅτι καὶ ὁ Πρόεδρος Ἀϊζενχάουερ ἐθεώρησε καθῆκον του, παρ’ ὅλην τὴν πολιτικὴν ἀντίθεσιν τῶν Ρεμπουπλικάνων πρὸς τὴν Δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν, νὰ προσέλθῃ καὶ ὁ ἴδιος εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ κ. Κέννεντυ, ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου: «Δὲν νομίζω —ἐτόνισεν ὁ παλαιὸς Ἀρχιστράτηγος εἰς τὴν Τηλοψίαν— ὅτι ἡ χώρα μας ἔχει ἀνάγκην ὑπερπατριωτῶν, ποὺ ἐμφανίζονται ὡς περισσότερον πατριῶται ἀπὸ ἡμᾶς ἢ οἱονδήποτε ἄλλον!..... Πιστεύω, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων δὲν πρέπει νὰ ὁμιλοῦν ἐπὶ πολιτικῶν θεμάτων, ἰδιαίτατα δὲ τῆς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς καὶ οὐδέποτε ἐπὶ τοῦ διεθνοῦς τομέως! Φρονῶ δ’ ἐπίσης, ὅτι οἱ ἀξιωματικοί μας, ὅταν ἐκπαιδεύουν κληρωτούς, πρέπει ἁπλῶς νὰ βεβαιωθοῦν, ὅτι οἱ ἄνδρες αὐτοὶ εἶναι νομιμόφρονες πολῖται τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ὑπέρμαχοι τῶν ἰδανικῶν τῆς πατρίδος, τῶν ἀρχῶν της καὶ τῶν δικαιωμάτων της, ἀλλὰ θὰ ἦτο ἀπαράδεκτον νὰ ἐπιδιωχθῇ τοῦτο, ὑπὸ τὴν μορφὴν οἱασδήποτε ἐνισχύσεως τοῦ δεῖνα ἢ τοῦ τάδε Κόμματος!.....». Αὐτά, κ. βουλευταί, λέγουν οἱ μεγάλοι Πρόεδροι τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ἀντ’ αὐτῶν ἡμεῖς, πῶς ἐνεργοῦμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Κύριοι, θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἤθελε, νὰ διαφωτίσῃ τὸν στρατὸν ἐπὶ τῶν πολιτικῶν θεμάτων, θὰ ἦτο δυνατόν, λέγω, νὰ κάμῃ μίαν ἐγκύκλιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Μία περίπτωσις κατακριτέα, ἀλλὰ κομμάτια νὰ γίνῃ εἶναι μία περίπτωσις πολιτικῆς Ὑπουργοῦ, πολιτικῆς εὐθύνης. Ἀλλὰ ἕνας στρατηγὸς νὰ λαμβάνῃ τὸ θάρρος νὰ στέλῃ τοιαύτην διαταγήν, ἡ ὁποία νὰ καθάπτεται ποίων; Ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐκυβέρνησαν καὶ θὰ κυβερνήσουν τὸν τόπον πάλιν, νὰ τοὺς διαβάλῃ εἰς τὰ κατώτερα στελέχη, αὐτὸ εἶναι, κύριοι, κάτι, τὸ ὁποῖον πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ τὸ προσέξητε. Κύριε Ὑπουργέ, ποῦ πᾶμε; Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὶ σημαίνει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Σημαίνει ἀνάμιξιν τοῦ στρατοῦ εἰς τὴν πολιτικήν. Καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἤδη τὴν ᾐσθάνθητε σεῖς τὴν ἀνάμιξιν αὐτὴν καὶ πρέπει νὰ ἦσθε προσεκτικοί, διότι πολλοὶ ἀπὸ σᾶς, τινὲς τῶν ὁποίων παρακάθηνται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν αἴθουσαν, ὁμιλοῦντες εἰς ἐμὲ μοῦ ὡμολόγησαν, ὅτι εἰς τὴν περιφέρειάν των τὰ Τ.Ε.Α., ἡ Κ.Υ.Π. καὶ ἄλλοι παράγοντες ὑπεστήριξαν εἰς βάρος του, ἕνα ἄλλον τοῦ κόμματός των. Ἐπομένως, ποῦ πᾶτε; Ἔχετε τὰ πρῶτα δείγματα τῆς ἐπεμβάσεως εἰς τὸν στρατόν. Ὑπάρχουν ὑποψήφιοι, οἱ ὁποῖοι ἐκτυπήθησαν καὶ ὑπάρχουν ὑποψήφιοι, οἱ ὁποῖοι ηὐνοήθησαν. Τὸ θέμα εἶναι πολὺ λεπτόν. Δὲν εἶναι μόνον θέμα ἀτομικὸν σας, εἶναι θέμα τοῦ συνόλου. Δηλαδή, σκεφθῆτε τὴν πικρίαν ποὺ ἔχετε σεῖς ποὺ μοῦ εἴπατε αὐτὸ νὰ τὴν ἐπεκτείνωμεν καὶ εἰς τὸ σύνολον, νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ γίνωνται αἱ ἐκλογαὶ διὰ τὸ ἔτσι θέλει ὁ ἄλφα ἢ βῆτα συνάδελφος. Ποῦ θὰ πᾶμε;

§270Κ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Ναύαρχε, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς: Ἄν ὑποθέσωμεν, ὅτι τὰ πιστεύετε αὐτὰ ποὺ λέγετε καὶ ὡς συνάδελφος δὲν θὰ θελήσητε ποτὲ νὰ κατονομάσητε τοὺς συναδέλφους ποὺ τὰ εἶπον αὐτά. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύητε σεῖς, ὅτι ἀξιωματικοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ δέχωνται ἔτσι ἀβασανίστως τὴν διαταγὴν τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν; Ἀθρόως καὶ συλλήβδην, ὅταν ἐκδίδῃ μίαν διαταγὴν τοιαύτην ἕνας ἀρχηγὸς ἢ τὴν ἀπορρίπτουν, ἢ τὴν ἐκτελοῦν.

§271Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν θέλετε νὰ ἀντιληφθῆτε, κ. συνάδελφε. Ἰδοὺ τὶ εἶπον: Κρίνων τὴν ἐντολήν, τὴν μετεκλογικήν, ἡ ὁποία καθήπτετο τοῦ προσώπου τῶν Ἀρχηγῶν τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου, εἶπον, ὅτι εἶναι μία κατάστασις ἀπαράδεκτος καὶ προσέξατε ποὺ θὰ μᾶς φέρῃ, ἂν μονιμοποιηθῇ μία τοιαύτη κατάστασις. Καὶ ἔφερα παράδειγμα καὶ εἶπον, ὅτι πρῶτον, σεῖς ἔχετε δοκιμάσει, ἤδη, καὶ μοῦ ἐξεμυστηρεύθητε ἀρκετοὶ ἐκ τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν καὶ μελῶν τῆς Συμπολιτεύσεως, πικρίαν, διότι ὡρισμένα ὄργανα κρατικά, χωροφύλακες, Κ.Υ.Π. κλπ. ηὐνόησαν ἕνα ὑποψήφιον τοῦ συνδυασμοῦ εἰς βάρος ἄλλου. Καὶ σᾶς ὑπενθυμίζω κἄτι, ποὺ ἔλαβε τὴν ὁδὸν τῆς δημοσιότητος καὶ ἑπομένως, δὲν παραβιάζει τὴν ἐχεμύθειαν, τὴν καταγγελίαν ποὺ ἔκαμεν ὁ κ. Λαζανᾶς. Αὐτὸ εἶπον. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ἔλαβεν ἐντολὴν καὶ εἶπε νὰ μαυρίσητε τὸν Παπαγεωργίου π.χ. καὶ νὰ βγάλητε τὸν κ. Προκοπίδην.

§272Κ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Νὰ μὴ δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί, πιεζόμενοι ἐψήφισαν τὴν Ε.Ρ.Ε. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι σεῖς ἐδημιουργήσατε τὸ κλῖμα, τὸ κατάλληλον, ὑπὲρ ἡμῶν.

§273Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Αὐτὸ τὸ κλῖμα τὸ κατάλληλον θὰ τὸ ἴδωμεν εἰς τὸ ἐγγὺς προσεχὲς μέλλον. Δὲν κάμνομεν σήμερον πρότασιν δυσπιστίας ἐφ’ ὅλων τῶν θεμάτων. Καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, σχετικῶς, ὁμιλῶν προηγουμένως, νομίζω, μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, διηυκρίνισε τὰς ἰδικάς μας ἀπόψεις. Λυποῦμαι, διότι σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν δύο —τρία πράγματα, τὰ ὁποῖα, ὅμως, θὰ ἀναπτυχθοῦν εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον εὐρύτερον καὶ τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν νέαν προσφυγὴν ποὺ μᾶς ἔρχεται ἀπὸ τὴν Αἴγυπτον καὶ μάλιστα σήμερον ἀνέγνωσα εἰς τὴν «Καθημερινὴν», ποὺ προτείνει τὴν ἀποστολὴν εἰδικῶν πλοίων πρὸς παραλαβήν των, διότι τὰ πλοῖα τῆς γραμμῆς δὲν φθάνουν. Ἐπίσης, θὰ πρέπει νὰ διευκρινισθοῦν αἱ πληροφορίαι, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ ἐπισκοπικὸν ζήτημα ἔχει δημιουργήσει ἕνα δυσχερὲς θέμα δι’ ἕνα λεπτὸν σημεῖον, διὰ τὸ ὁποῖον μᾶς κατηγορήσατε ἡμᾶς. Παρουσιάσθη τὸ φαινόμενον νὰ δίδῃ τὴν διαβεβαίωσιν καὶ νὰ ἐνθρονίζεται ὁ νέος Ἀρχιεπίσκοπος ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως, δηλαδή, καθ’ ἣν εἶχεν ὑποχρέωσιν ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων, ἐδέχθη τὴν διαβεβαίωσιν, ἀπουσίᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἐδημιουργήθη σήμερον, εἰς τὸν τύπον ἡ ὑπόνοια, ὅτι αὐτὸ ἔγινε διὰ νὰ τραβηχθῇ ἔξω ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ἀφήσῃ οὕτω ἐν τῇ οὐσίᾳ ἐκτεθειμένον τὸ Στέμμα.

§274Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε Ναύαρχε, μὴ παίζωμεν μὲ τὰς λέξεις. Ἡ διαβεβαίωσις ἐγένετο ἐνώπιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Εἰς τὴν διαβεβαίωσιν παρίσταται ἡ Κυβέρνησις καὶ παρέστη. Εἰς τὴν ἐνθρόνισιν δὲν παρέστη ὁ κ. Ὑπουργός, διότι δὲν ἦτο ὑποχρεωμένος. Εἶναι ἄλλο θέμα αὐτό.

§275Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἔτυχε νὰ ἔχω σχέσιν μὲ τοὺς Ἀρχιεπισκόπους, κ. Ὑπουργέ, καὶ δὲν γνωρίζω τὴν ὁρολογίαν, τὴν θρησκευτικήν. Πάντως, ἐννοῶ τὴν ἐνθρόνισιν καὶ ἐκεῖνο ἔχει σημασίαν. Λυποῦμαι ποὺ ἐταλαιπώρησα τοὺς συναδέλφους καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ εἴπω αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπον. Κύριοι συνάδελφοι, πρὸς Θεοῦ, νὰ μὴ χαθῇ εἰς τὸν τόπον μας τὸ δικαίωμα τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ ἀνθρώπου, διότι ἂν χαθῇ αὐτό, τότε θὰ ἔχωμεν χάσει τὰ πάντα. (Χειροκροτήματα).

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§277Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι, πράγματι, διὰ τὸ ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη μεταξὺ τοῦ κ. Τούμπα καὶ ἐμοῦ. Ἀλλὰ λυποῦμαι ἀκόμη περισσότερον, δι’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Τούμπας καὶ διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξε τὰς ἀπόψεις του καὶ προέβαλε τὰ ἐπιχειρήματά του. Ἀρχίζω ἀπὸ τὸ ἐπεισόδιον, διότι ἔχει ἕνα συγκεκριμένον χαρακτῆρα καὶ θὰ ἤθελα νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς καὶ πάλιν ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον πρὸ 2ημέρου ἔθιξα. Ἐὰν καὶ κατὰ πόσον δικαιοῦται ἕνας βουλευτὴς νὰ ζητῇ ἀνάκλησιν φράσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν περιέχουν ὕβριν. Καὶ νὰ ἐξαρτᾶται μάλιστα, ὅπως ἔπραξεν ὁ κ. Τούμπας, ἀπειλητικῶς, τὸ περαιτέρω δικαίωμα ἑνὸς μέλους τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ περαιτέρω δικαίωμά του νὰ διακόπτῃ εἰς τὸν αἰῶνα τῶν αἰώνων τὸν κ. Τούμπαν καὶ εὔχομαι εἰς τὸν αἰῶνα νὰ εἶναι βουλευτὴς — καὶ τὸ ἐξαρτᾷ ἐκ τῆς ἀνακλήσεως μιᾶς φράσεως — ἡ ὁποία δὲν περιέχει ὕβριν.

§278Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἀνακαλῶ, κ. Πρόεδρε. Δὲν μοῦ κάμνει κόπον αὐτό.

§279Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐγὼ ἐδήλωσα, ὅτι θὰ ἀνεκάλουν τὴν φράσιν, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν περιεῖχεν ὕβριν, ἐὰν ὁ κ. Τούμπας, δὲν συνεδύαζε τὴν ἀπαίτησιν τῆς ἀνακλήσεως μὲ τὴν ἀπειλήν, τὴν ὁποίαν διετύπωσε. Ἐφ’ ὅσον ἀνακαλεῖ τὴν φράσιν, ἀνακαλῶ καὶ ἐγὼ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον. Ἀλλὰ πρέπει, εἰσερχόμενος εἰς τὴν οὐσίαν, αὐτῶν τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Τούμπας νὰ εἴπω, ὅτι λυποῦμαι δι’ ὅσα εἶπε, λυποῦμαι βαθύτατα, διότι ἔστω καὶ ἐὰν δὲν χαρακτηρίσω, ὅπως ἐχαρακτήρισα κακῶς, τὴν παράλειψίν του ἐπὶ τόσας ἡμέρας, ἴσως, καὶ ἑβδομάδας, νὰ καταγγείλῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ βήματος κατήγγειλε, νὰ τὸ καταγγείλῃ διὰ τῆς ὁδοῦ, τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι, ἔστω καὶ ἂν δὲν χαρακτηρίσω τὴν παράλειψιν αὐτήν, ὅπως τὴν ἐχαρακτήρισα, πρέπει, νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι παράλειψις πολίτου ἔχοντος συνείδησιν πλήρη τῶν καθηκόντων του πρᾶξις ὀρθή, τὸ νὰ ἔχῃ 5 ψηφοδέλτια μὲ φακέλλους, νὰ τὰ φυλάσσῃ διὰ νὰ ρίψῃ ἐπὶ τοῦ προσώπου ἡμῶν, ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐλέγξωμεν κἂν τὶ εἶναι αὐτὰ τὰ χαρτιά, τὰ ὁποῖα μᾶς παρουσίασε. Ἀντί, ὅπως ἐλέχθη καὶ ἀπόψε ἀπὸ τὸν κ. Παπαληγούραν καὶ χθές, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι ἀπὸ τὸν κ. Θεοτόκην ἢ τὸν κ. Παπακωνσταντίνου, ἀντὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ ἡ Ἕνωσις Κέντρου τὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι ἔχουν χαράξει, χρησιμοποιεῖ αὐτὴν τὴν περίεργον τακτικήν, ἡ ὁποία δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς δημοκρατική. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς τὸ ὄργανον τὸ τεταγμένον νὰ ἐξετάσῃ τὰ ψηφοδέλτια, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ κ. Τούμπας. Μὲ τὴν αὐτὴν εὐκολίαν μὲ τὴν ὁποίαν τὰ ἔφερεν ἐνώπιον ἡμῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι κάποιος ἀντιπρόσωπος τοῦ Κόμματος τοῦ Κέντρου τὰ περισυνέλεξε καὶ τοῦ τὰ ἔδωσεν. Ὁ νόμος λέγει τὶ πρέπει νὰ γίνῃ, ὅταν ἕνας πολίτης εὕρῃ εἰς τὸν δρόμον ἕνα βραχιόλι. Πρέπει νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἀστυνομίαν. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Τὰ ψηφοδέλτια αὐτὰ εἶναι πολυτιμότερα, ἐὰν εἶναι γνήσια. Καὶ ἐὰν πράγματι ἔχῃ συμβῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑποψιάζεται ὁ κ. Τούμπας, εἶναι πολυτιμότερα ἀπὸ ἕνα βραχιόλι. Ὤφειλε νὰ σπεύσῃ ὁ κ. Τούμπας καὶ ὤφειλαν οἱ Ἀρχηγοί του νὰ τοῦ συστήσουν νὰ σπεύσῃ νὰ τὰ δώσῃ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα. Αὐτὸ ἦτο τὸ καθῆκον του. Καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ἐγώ, ἔστω παρασυρθεὶς καὶ βεβαίως, δὲν θὰ ἤθελα νὰ συνεχισθῇ ἡ παρεξήγησις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐκείνην τὴν στιγμήν, ἐχρησιμοποίησα τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησα. Κύριοι, περίπου τὸ αὐτὸ ποιὸν ἔχουν καὶ αἱ ἄλλαι καταγγελίαι τοῦ κ. Τούμπα. Τὸν διέκοψα καὶ λυποῦμαι δι’ αὐτὸ καὶ ζητῶ συγγνώμην ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον, διὰ τὰς πολλὰς διακοπάς, τὸν διέκοψα καὶ ὅταν ὡμίλει περὶ τῆς διαταγῆς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἡ ὁποία προέβλεπε κακῶς, διότι ἡ δαπάνη δὲν ἐπετρέπετο νὰ βαρύνῃ τὸ δημόσιον, τὴν μεταφορὰν τῶν οἰκογενειῶν. Μάλιστα ἐκεῖ ἐσημειώθη καὶ μία ἀσυνεννοησία μεταξὺ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων Προέδρου κ. Βενιζέλου καὶ ἐμοῦ. Ἐγὼ δὲν ἰσχυρίσθην, ὅτι καλῶς ἐξεδόθη. Ἐγώ, ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Τούμπαν, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίσθη, ὅτι ἐξεδόθη δι’ ἕνα ὡρισμένον σατανικὸν σκοπόν. Ἀδιάφορον ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, μετὰ ταῦτα ἔδωσεν ἄλλην ἑρμηνείαν, μὴ συμφωνοῦσαν μὲ τὸν ὀπαδόν του κ. Τούμπαν. Ἀλλὰ ὁ κ. Τούμπας εἶπεν, ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι σκοπὸς τῆς διαταγῆς τῆς κακῶς ἐκδοθείσης, κ. Βενιζέλε, διὰ λόγους τυπικούς......

§280Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Καὶ οὐσιαστικούς.

§281Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Οὐσιαστικοὺς ὄχι, διότι πᾶσα διευκόλυνσις θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι δυνατή. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐξέφρασα τὴν λύπην μου, διότι ἡ προηγουμένη Βουλή, δὲν προέβλεψε τὴν διευκόλυνσιν ὅλων. Πάντως, κακῶς ἐξεδόθη ἡ διαταγή. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ σημεῖον εἶπεν ὁ κ. Τούμπας δὲν ἔπρεπεν, οὔτε κἂν νὰ τὸ σκεφθῇ. Ὁ Ναύαρχος κ. Τούμπας, ἰδίως, δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ σκεφθῇ. Δὲν ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ ποτέ, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν οἱ ἀποδέκται — καὶ αὐτὸ ἦτο τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ἔθεσα εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Κέντρου, καὶ μοῦ ἀπήντησε περὶ οἴστρου κλπ.— δὲν ἔπρεπε ὁ κ. Τούμπας, ὁ ἡγέτης ἄλλοτε τοῦ στόλου, νὰ σκεφθῇ, ὅτι οἱ ἀποδέκται μιᾶς τοιαύτης διαταγῆς θὰ προέβαινον εἰς τὸν διαχωρισμὸν τῶν οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τὸ ἄλφα Κόμμα, ἀπὸ τὰς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τὸ βῆτα Κόμμα. Πρῶτον λογικῶς, ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ αὐτὸ ἦτο ἀδύνατον. Δεύτερον, ἠθικῶς ἔπρεπεν νὰ κρίνῃ, ὅτι οἱ συνάδελφοί του Ἕλληνες ἀξιωματικοί, εἴτε τοῦ Στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, εἴτε τοῦ Ναυτικοῦ, εἴτε τῆς Ἀεροπορίας, εἴτε τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, θὰ ἐθεώρουν μίαν τοιαύτην ἔμμεσον καὶ μυστικὴν ὁδηγίαν, ἡ ὁποία θὰ τοὺς ἐδίδετο, ὡς βαρύτατα προσβλητικὴν καὶ οὐδέποτε οἱοσδήποτε στρατιωτικός, εἴτε διοικητὴς Τάγματος, εἴτε Διοικητὴς Μεραρχίας, θὰ προέβαινεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν μιᾶς τοιαύτης ἐμμέσως μεταβιβαζομένης διαταγῆς. Καὶ λέγω ἐμμέσως, διότι φυσικὰ δὲν ἔλεγε τοιοῦτόν τι. Ὡμίλει γενικῶς περὶ τῶν οἰκογενειῶν. Τότε ἠκούσθησαν αἱ φράσεις καὶ δυστυχῶς, τὰς υἱοθέτησε καὶ ὁ κ. Τούμπας, περὶ ὑπερκράτους. Κύριοι συνάδελφοι, γίνεται μία κατάχρησις ὡρισμένων λέξεων, ὑπερκράτους, Κ.Υ.Π., εἰς μίαν περίοδον, τὴν μόνην τῆς ἱστορίας μας, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις διέπονται ἀπὸ πλήρη ἑνότητα, δὲν πολιτικολογοῦν, δὲν προβαίνουν εἰς κινήσεις, δὲν περιέχουν εἰς τοὺς κόλπους των ὀργανώσεις καὶ εἶναι ἀφοσιωμέναι ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὸ καθῆκον των. Καὶ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι εἰς μίαν στιγμὴν ἐξάρσεως, ὁ κ. Τούμπας εἶπεν, ὅτι οὐδέποτε αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις ἦσαν εἰς τὸ ὕψος, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκονται σήμερον, καὶ μόνον αὐτὸ τὸ γεγονὸς ἀρκεῖ διὰ νὰ.........

§282ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὸ ὕψος ἐκπαιδεύσεως.

§283Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). .....καὶ μόνον αὐτὸ τὸ γεγονὸς ἀρκεῖ, διὰ νὰ διαψεύσῃ ὅλα ὅσα λέγονται καὶ ὅλα ὅσα καταγγέλλονται. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ζητοῦντες νὰ διαφύγουν ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον ὁ κ. Διαμαντόπουλος καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, εἶπον, ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδεύσεως. Ὅμως, ποῖος πραγματοποιεῖ τὴν ἐκπαίδευσιν; Ποῖος τὴν κατευθύνει; Τὶ σημαίνει ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ Στρατεύματος; Μήπως εἶναι ἄλλο ὁ στρατός, ἄλλο τὸ Ἐπιτελεῖον καὶ ἄλλοι οἱ δάσκαλοι τοῦ Στρατοῦ; Δάσκαλοι τοῦ Στρατοῦ εἶναι οἱ ἀξιωματικοί, εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατευθύνουν τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ πραγματοποιοῦν αὐτὴν τὴν ἀρίστην ἐκπαίδευσιν. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Τούμπας, ὅτι αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις μας οὐδέποτε ἦσαν εἰς αὐτὸ τὸ ὕψος. Οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ κατευθύνονται ἀπὸ κἄποιον. Κατευθύνονται ἀπὸ τὸ Ἐπιτελεῖον. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπῆρξαν πράγματι περίοδοι, τὰς ὁποίας γνωρίζει ὁ κ. Τούμπας καὶ τὰς γνωρίζει καλῶς, εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἱστορίαν, κατὰ τὰς ὁποίας περιόδους, εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις ὑπῆρχον ὀργανώσεις, ὑπῆρχον ἀντιθέσεις πολιτικαὶ καὶ ἐσημειοῦντο κλῖκαι, κινήματα καὶ ἐπαναστάσεις. Ὁ κ. Τούμπας ἐφάνη ἀπόψε, καὶ λυποῦμαι δι’ αὐτό, διότι γνωρίζει τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα καλλίτερον παντὸς ἄλλου, ἐφάνη ἀμερικανικώτερος τοῦ Ἀμερικανοῦ Προέδρου. Εἰς τὴν στρατιωτικήν του ζωὴν ὑπῆρξε γενναῖος, ὑπῆρξε πολεμιστὴς ἄριστος, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρξεν, ὅμως, ξένος πρὸς τὴν πολιτικήν. Οὔτε τὸ 1935, οὔτε τὸ 1944, οὔτε καὶ ἀργότερον. Κατ’ ἀνάγκην, ἂν θέλετε, λόγῳ τῶν περιστάσεων, νέος ἀξιωματικὸς ἦτο καὶ εἶχε παρασυρθῆ καὶ αὐτός, ἀλλὰ ἂς μὴ ἔρχεται ἐπάνω εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ μᾶς δίδῃ μαθήματα, διότι εἶναι ἡ πρώτη περίοδος, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουν μὲ κλίκας καὶ κλῖκαι ὑπῆρχον ἕως προχθὲς εἰς τὸ Ναυτικόν.

§284Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κυριολεκτικῶς τὸ λέγετε;

§285Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν σημαίνει τοῦτο τὴν προχθεσινὴν ἡμέραν.

§286Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἕξι χρόνια κυβερνᾶται. Ἐπὶ τῆς ἐποχῆς σας;

§287Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἡ μόνη περίοδος, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις εἶναι ξέναι πρὸς τὰς συνηθείας αὐτάς, εἶναι ἡ περίοδος τῶν τελευταίων ἐτῶν. Καὶ μετὰ μεγάλην προσπάθειαν, προσπάθεια ὅλων τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Ἐπιτελείων, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἀπὸ τοῦ συμμοριτοπολέμου καὶ ἐντεῦθεν ὁ στρατὸς καὶ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ἀπέβαλον τὰς παλαιὰς συνηθείας, αἱ ὁποῖαι εἶχον τόσο πολὺ στοιχίσει καὶ πρὸ τοῦ πολέμου καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, εἰδικώτερον. Ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, εἶχε μετάσχει πολλὲς φορὲς καὶ ἐπιτροπῶν ὁ κ. Τούμπας. Εἶχε μετάσχει Ἐπιτροπῆς καὶ τὸ 1944 καὶ ἦλθε, ἐγὼ δὲν ἤμην τότε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Βενιζέλον. Εἶχε ξεκινήσει ἀπὸ τὴν Ἀλεξάνδρειαν ἄνευ ἀδείας μὲ ἄλλους ἀξιωματικούς. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, ὅμως, ἔπραξε τὸ καθῆκον του, συνέβαλεν εἰς τὴν καταστολὴν τοῦ κινήματος. Ἀλλὰ πρὸ αὐτοῦ ἦλθε διὰ νὰ ἴδῃ τὸν κ. Βενιζέλον.

§288Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κατόπιν διαταγῆς καὶ εἶναι γραμμένο καὶ εἰς τὸ βιβλίον μου.

§289Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Πιθανόν. Σᾶς συνήντησα εἰς τὰς 7.30′ τὸ πρωΐ —τότε εἶσθε Ἀντιπλοίαρχος— καὶ ἠπόρησα, διότι ἤλθατε ἀπὸ τὴν Ἀλεξάνδρειαν μὲ τὰς σκέψεις μὲ τὰς ὁποίας ἤλθατε. Ἄλλο ἐὰν μετὰ ταῦτα ἐδόθησαν αἱ ἐντολαὶ ποὺ ἐδόθησαν. Λοιπόν, καλὸν εἶναι νὰ προσέχωμεν, κ. Τούμπα, ὅταν κατηγοροῦμεν.

§290Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπειδὴ τὰ θέματα αὐτὰ τὰ γνωρίζω καλλίτερον, ἴσως, ἀπὸ σᾶς, διότι προσωπικῶς τὰ ἐχειρίσθην, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ Πάσχα τοῦ 1944, ὅταν ἐκάμομεν τὴν σύσκεψιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν, πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Τούμπα, ἦτο ὁ μόνος ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἀποφασιστικὸς καὶ ἐπρότεινε νὰ τεθοῦν νάρκες βυθοῦ εἰς τὸν Ἥφαιστον, ὅπου ἥδρευεν τὸ ἀρχηγεῖον τῶν Ἐπαναστατῶν.

§291Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν ἀμφισβητῶ τὴν ἀλήθειαν αὐτήν. Εἶπον, ὅτι μετὰ τὴν ἔλευσιν εἰς τὸ Κάϊρον, ἀνέλαβε πρωτοβουλίαν δύσκολον, γενναίαν καὶ συνέβαλεν εἰς τὴν καταστολὴν τοῦ κινήματος. Ἀλλὰ αἱ σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ἐκίνησαν καὶ τὸν κ. Τούμπαν καὶ τοὺς τρεῖς πλοιάρχους, κατὰ τὴν ἡμέραν ποὺ τοὺς συνήντησα, δὲν ἦσαν σκέψεις διαπνεόμεναι ἀπὸ τὴν ἀποφασιστικότητα αὐτήν.

§292Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε, θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς διαδεχθῶ εἰς τὸ βῆμα, ὅταν τελειώσητε, διότι τὸ θέμα εἶναι σοβαρὸν καὶ πρέπει νὰ διαλευκανθῇ.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνον, ἐὰν εἶναι προσωπικόν.

§294Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Βεβαίως, εἶναι προσωπικόν.

§295Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς εἴπητε τὰ ὀνόματα τῶν τριῶν πλοιάρχων;

§296Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς προφυλάξω, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι διετάχθην τότε ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Ναύαρχον Ἀντωνόπουλον —αὐτὸ ἔχει γραφῆ ζῶντος τοῦ ἀειμνήστου Ἀντωνοπούλου— νὰ πάω μαζὶ μὲ τοὺς τρεῖς πλοιάρχους, ἐπειδὴ δὲν συνεφώνουν, διὰ νὰ παρακολουθῶ τὰς ἐνεργείας των.

§297Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐφ’ ὅσον τὸ λέγει ὁ κ. Βενιζέλος καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ λέγετε καὶ σεῖς, ἀλλὰ καὶ μόνον τὸ ὅτι τὸ λέγετε σεῖς, εἶναι ἀρκετόν, τὸ δέχομαι. Δὲν τὸ ἐγνώριζον. Ἐκεῖνο τὸ πρωῒ σᾶς εἶδον μαζὶ μὲ τοὺς τρεῖς ἄλλους καὶ ἐγνώριζον τὰς ἀντιλήψεις των, ἐνόμιζον δέ, ὅτι ὑπήρξατε φορεὺς τῶν αὐτῶν μὲ ἐκείνους ἀντιλήψεων. Καὶ μολονότι κατεχόμενος ἀπὸ αὐτὴν τὴν σκέψιν, τὴν πεπλανημένην, προσέθεσα, ὅτι ὑπήρξατε μετὰ ταῦτα γενναῖος καὶ ἐπράξατε τὸ καθῆκον σας, ὅπως τὸ ἐπράξατε καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις. Ἀλλὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἔπραξε κανεὶς τὸ καθῆκον του, δὲν σημαίνει, ὅτι τοῦ δίδει αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ προβαίνῃ εἰς αὐτὴν τὴν κριτικὴν εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ἀπόψε εἰς βάρος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ τῆς ἡγεσίας των ὁ κ. Τούμπας. Λυποῦμαι, διότι εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ γενικεύσω τὴν ἔννοιαν τῆς κατηγορίας, εἰς τὴν ὁποίαν προβαίνουν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι τοῦ Κέντρου. Λέγουν —διαμαρτυρόμενοι— ὅτι δὲν στρέφονται κατὰ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ πρόθεσίς των, ἀλλὰ παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ πρόθεσίς των, τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι στρέφονται κατὰ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Διότι δὲν εἶναι ὁ Καρδαμάκης εἰς πάντα Λόχον καὶ εἰς πᾶσαν Διμοιρίαν τῆς Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι ὁ Καρδαμάκης παντοῦ ὅπου οἱ ἄνδρες ἐστάλησαν διὰ νὰ ψηφίσουν. Δὲν ἦτο ὁ Καρδαμάκης πίσω ἀπὸ κάθε παραβὰν εἰς τὰ τμήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐψήφισαν οἱ στρατιῶται καὶ οἱ ἀξιωματικοί. Ἐπομένως, μὴ πλανᾶσθε, ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ καὶ βουλευταὶ τοῦ Κέντρου. Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον διατυπώνετε τὴν κατηγορίαν εἶναι φυσικὸν νὰ προκαλῇ πικρίαν εἰς ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς. Οἱ ἀξιωματικοὶ ὅλοι αἰσθάνονται καὶ διὰ πολλῶν ἀναφορῶν τὸ διετύπωσαν τὸ αἴσθημα αὐτό, βαθεῖαν πικρίαν διὰ τὰς ἐπιθέσεις, αἱ ὁποῖαι μετεκλογικῶς διετυπώθησαν ἐναντίον τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατεύματος, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἡ ἡγεσία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς τὰς ὑποτιθεμένας σατανικὰς ἐνεργείας, χωρὶς νὰ ἔχῃ ὄργανα ὅλους τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικούς. Ἐπομένως, ἐμμέσως ἐστρέφετο ἐναντίον ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν. Ἔτσι τὸ αἰσθάνονται καὶ εἶναι καιρὸς νὰ αἰσθανθῆτε τὸ μέγα σφάλμα, εἰς τὸ ὁποῖον περιπίπτετε. Εἶναι καιρὸς νὰ αἰσθανθῆτε, ὅτι κατεχόμενοι ἀπὸ τὸ πάθος τῆς ἀμφισβητήσεως τῆς νομιμότητος τῶν ἐκλογῶν καὶ ἀπὸ φανατισμόν, ὁ ὁποῖος δὲν σᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἐλέγχετε τὰς σκέψεις καὶ ἐνεργείας σας, ὁδηγεῖσθε εἰς λόγους καὶ ἐκφράσεις ποὺ παρεξηγοῦνται. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι δὲν ἐννοεῖτε ἐκεῖνο ποὺ ἐννοοῦν οἱ ἀξιωματικοί. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ὁ κ. Βενιζέλος καὶ ὅλοι οἱ κύριοι, οἱ ἀπαρτίζοντες τὸ Κέντρον, σέβονται τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ἀλλὰ τί ὠφελεῖ τοῦτο, ὅταν αἱ ἐκφράσεις σας εἶναι οἷαι εἶναι, ὅταν στρεφόμενοι ἐναντίον τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατοῦ τὴν κατηγορεῖτε, διὰ κἄτι τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ νὰ πραγματοποιηθῇ, ἂν δὲν συνέπραττον ἅπαντες οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοί; Ἑπομένως, ἅπαντες οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ αἰσθάνονται τὴν πικρίαν, τὸν πόνον καὶ τὴν ἀντίδρασιν ἔναντι ἐκείνων ποὺ λέγετε.

§298Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀρνεῖσθε τὴν ὕπαρξιν τῆς Ἡμερησίας Διαταγῆς;

§299Γ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε, ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἔζησα ἀπὸ κοντὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 29ης Ὀκτωβρίου εἰς τὴν περιοχὴν τὴν ἰδικήν μου, θὰ ἔκαμνον μίαν πρότασιν, νὰ δεχθῆτε, τόσον ὑμεῖς, ὅσον καὶ ἡ ἡγεσία τοῦ Κέντρου, νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἕνα ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνωτάτην ἱεραρχίαν καὶ εἰς ἕνα δικαστικόν, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνωτάτην ἱεραρχίαν, νὰ μεταβοῦν εἰς τὸν Νομὸν Πέλλης. Καὶ ἐὰν πόρισμα ποὺ θὰ διαβιβασθῇ πρὸς ὑμᾶς, δὲν σᾶς διαβεβαιώσῃ, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν οὔτε εἷς ἀξιωματικὸς εἰς τὸν Νομὸν Πέλλης, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀνεμίχθη εἰς τὰς ἐκλογάς, ἐγὼ θὰ ἐδεχόμην, εὐχαρίστως, ὄχι μόνον νὰ παραιτηθῶ, ἀλλὰ νὰ στηθῶ εἰς τὴν ἀγχόνην εἰς τὴν Πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος. Αὐτὴν τὴν πρότασιν κάμνω. (Ὁ κ. Προκοπίδης ἐγείρεται καὶ ζητεῖ τὸν λόγον, καθὼς καὶ εἷς ἀκόμη βουλευτὴς τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§300Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι ἀνάγκη.

§301Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Τὰ υἱοθετεῖ αὐτὰ ὁ Ἀρχηγός σας;

§302Α. ΛΙΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§303Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως) Παρακαλῶ τοὺς δύο συναδέλφους τοῦ Νομοῦ Πέλλης, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἀπαντήσουν, νὰ μὴ ἐπιμείνουν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπαντήσουν διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι τὸ πρὸ ὀλίγου λεχθὲν εἶναι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ ἀντίθετον πρὸς ἐκεῖνο μὲ τὸ ὁποῖον προσεπάθησε νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν ὁ κ. Παπανδρέου, ὅ,τι ἐννοεῖ ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Ὁ κ. Παπανδρέου λέγει, ὅτι μόνον ἡ ἡγεσία, μόνον ὁ Καρδαμάκης πταίει καὶ ζητεῖ τὴν κεφαλὴν τοῦ Καρδαμάκη ἐπὶ πίνακι. Ὁ ὀπαδός του, ὅμως, τοῦ Νομοῦ Πέλλης λέγει, ὅτι ἁπαξάπαντες οἱ ἀξιωματικοὶ ἦσαν «ὑπὲρ ἡμῶν». Ποία εἶναι ἡ ἀλήθεια; Κύριοι, ἔχετε περιπέσει εἰς φοβερὸν λαβύρινθον σκέψεως καὶ πρέπει ἀπὸ αὐτὸν νὰ βγῆτε σεῖς οἱ ἴδιοι. Εἶναι ἀδύνατον νὰ σᾶς βοηθήσουμε ἡμεῖς. Πρέπει νὰ βγῆτε ἀπὸ αὐτὸν τὸν λαβύρινθον, ὁ ὁποῖος σᾶς φέρει ἀντιθέτους πρὸς ὅλας τὰς δυνάμεις, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Λύχνος ἀπόψε. Ἤχθητε εἰς τοιαύτας ἀντιθέσεις, ὥστε ἔχετε περιπέσει εἰς μίαν δυσχερεστάτην θέσιν. Καὶ εἶναι ἀνάγκη σεῖς οἱ ἴδιοι νὰ σκεφθῆτε τὴν τύχην σας ὡς πολιτικὸς ὀργανισμός. Πρέπει νὰ σκεφθῆτε τὰς σχέσεις σας μὲ τὰ ἄλλα Κόμματα, μὲ τὸ Κόμμα τῆς πλειοψηφίας, μὲ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, μὲ τὸ Ἐκλογοδικεῖον, μὲ τὰς συντεταγμένας δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, νὰ ἐπανεξετάσητε τὸ ὅλον θέμα, διότι ἄγεσθαι εἰς τὸ κενόν. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Λύχνος καὶ σᾶς εἶπεν ὀρθῶς, ἐπίσης, καὶ ὁ κ. Παπαληγούρας, ὅτι, ἐὰν εἴχατε τὴν δυνατότητα νὰ ἀποτελέσητε μίαν ἐπαναστατικὴν δύναμιν, θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ ἐπιτυχία τοῦ ἐπαναστατικοῦ σας κινήματος νὰ ἀποτελέσῃ δίκαιον. Ἀλλὰ δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ τὸ πράξητε. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον εἶσθε εἰς θέσιν νὰ πράξητε εἶναι νὰ ἐπιτελέσητε τὰ καθήκοντά σας εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως σᾶς τὰ ἐπέβαλεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σᾶς εἶπεν: Θὰ εἶσθε μειοψηφία. Μειοψηφία ἰσχυρά. (Χειροκροτήματα). Καὶ τὴν μειοψηφίαν αὐτὴν τὴν ἰσχυράν, διότι πράγματι εἶσθε ἰσχυρὰ μειοψηφία, σεῖς πᾶτε νὰ τὴν ἀδυνατίσητε. Ἡ ἐλπίς σας εἶναι νὰ γίνετε κἄποτε πλειοψηφία. Νὰ γίνετε πλειοψηφία, ἀκολουθοῦντες, ὅμως, τὸν δρόμον τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς Δημοκρατίας.

§304Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἐπεθύμουν πρῶτον, νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ὁ λαβύρινθος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀνησυχεῖτε δὲν ὑπάρχει εἰς τὰς τάξεις μας. Ὅταν κατηγγείλαμεν τὴν ἡγεσίαν δὲν ἐννοούσαμεν, ὅτι εἶναι ἑκατόγχειρ καὶ πανταχοῦ παρὼν προσωπικῶς ὁ κ. Καρδαμάκης. Κατηγοροῦμεν, ὅτι διέταξε τὸν στρατὸν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπηρετήσουν τὸ Ἔθνος, διότι εἶναι στρατιῶται καὶ ὅτι μεταξὺ τῶν Κομμάτων ἓν μόνον γνησίως ἐθνικὸν Κόμμα, ἡ Ε.Ρ.Ε. Ἑπομένως ἐπιτελοῦν τὸ πατριωτικόν των καθῆκον μόνον, ἐὰν ἐνισχύσουν, τὸ μόνον ἐθνικὸν Κόμμα. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη διαπίστωσις. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἤθελον νὰ σᾶς θέσω ἕνα θεμελιῶδες ἐρώτημα. Καὶ πράγματι θὰ ἤμην εὐτυχὴς νὰ ἀκούσω τὴν ἀπάντησίν σας: Ἐὰν συνέβαινε νὰ εἶσθε ἀπολύτως πεπεισμένος ὅπως ἡμεῖς, ὅτι ἡ αὐτοδυναμία ἡ Κυβερνητικὴ εἶναι ἀποτέλεσμα βίας καὶ νοθείας, ἐὰν συνέβαινεν νὰ εἶσθε ἀπολύτως πεπεισμένος, τί θὰ ἐπράττατε; Θὰ εἶμαι εὐτυχὴς νὰ σᾶς ἀκούσω.

§305Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Οὐδέποτε θὰ ἤμην πεπεισμένος, διότι οὐδέποτε βασίζομαι ἐπὶ τῆς φαντασίας μου.

§306Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐὰν συνέβαινεν;

§307Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ξεκινήσω ἀπὸ προϋπόθεσιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ συνάρτησιν μιᾶς ἐξαιρέσεως ἀνεπτυγμένης φαντασίας. Ἡ πραγματικότης ἦτο γνωστή, ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Κ., εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μας Πατρίδα. Ἂς ὁμιλήσωμεν μὲ τὰ ἁπλᾶ λόγια τῆς πόλεώς μας, τῶν Πατρῶν, γνωρίζετε, ὅτι οἱ φίλοι μου καὶ γενικώτερον οἱ φίλοι τῆς Ε. Ρ.Ε. εἶναι περισσότεροι ἀπὸ τοὺς ἰδικούς σας.

§308Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διὰ τὴν πόλιν ἢ διὰ τὸν Νομόν;

§309Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καὶ διὰ τὸν Νομόν. Γνωρίζω, ὅτι εἰδικώτερον εἰς τὸν Δῆμον Τριταίας, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῇ τὸ λίκνον σας, ὅτι ἐκεῖ εἴχατε δύναμιν μεγαλυτέραν ἀπὸ ἡμᾶς. Εἰς τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν, εἰς τὰ Καλάβρυτα, εἰς τὴν Αἰγιαλίαν εἴχατε δύναμιν μικροτέραν. Πῶς νὰ τὸ κάμωμεν; Αὐτὴ ἦτο ἡ πραγματικότης καὶ αὐτὸ συνέβη εἰς ὅλην τὴν χώραν. Ἐὰν ἐφαντασθήκατε, ὅτι εἴχατε δύναμιν μεγαλυτέραν, εἴχατε πλανηθῆ. Σᾶς κατήγγειλε κανεὶς εἰς ὁλόκληρον τὸν Νομὸν Ἀχαΐας, ὅτι ἐσημειώθη προσπάθεια πιέσεως τῶν φίλων σας, ὅτι ἐσημειώθη ψυχολογικὴ βία, ἢ ὅτι ἐσημειώθη νοθεία;

§310Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πρῶτον, εἰς τὸν Νομὸν ἠλαττώθητε ἀπὸ τὸ 1958.

§311Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὄχι.

§312Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μάλιστα 45,7% εἴχατε πάρει τὸ 1958, 45,3% τώρα. Θέτω καὶ πάλιν τὸ ἐρώτημα ἐνώπιον τῆς συνειδήσεώς σας. Ἐὰν συνέβαινε τώρα ἢ εἰς ἄλλην περίπτωσιν ἢ ἔστω, θεωρητικῶς, ἐὰν ἐτίθετο τὸ θέμα, ἐὰν μία πολιτικὴ μερὶς κατείχετο ἀπὸ τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν, ἐσφαλμένην ἔστω, ἐὰν κατείχετο ἀπὸ τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὅτι ἡ κυβερνητικὴ κοινοβουλευτικὴ αὐτοδυναμία εἶναι ἀποτέλεσμα βίας καὶ νοθείας, ἐὰν εἶχε τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὅτι εἶναι παράνομος ἡ Κυβέρνησις, διότι στηρίζεται εἰς μίαν κοινοβουλευτικὴν αὐτοδυναμίαν μὴ προερχομένην ἀπὸ τὸν λαόν, τί θὰ ἐκάματε;

§313ΦΩΝΑΙ. Ἐκλογοδικεῖον.

§314Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Πρὶν ἀπαντήσω τί θὰ ἔκαμνον καὶ ἡ ἀπάντησις εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἔδωσαν οἱ κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν θὰ ἐκυριευόμην ἀπὸ αὐτὴν τὴν πεπλανημένην ἰδέαν. Μὴ λησμονῆτε, ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Κέντρου, ὅτι, λόγῳ μιᾶς ἐμφύτου αἰσιοδοξίας, ἡ ὁποία σᾶς διέπει εἰς ὅλας σχεδὸν τὰς ἐκλογάς, θεωρεῖτε βέβαιον, ὅτι ἡ ἐνώπιόν σας ὁδὸς ἄγει εἰς τὴν νίκην. Ἐνθυμηθῆτε, ὅτι καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950, κατὰ τὰς ὁποίας, ἐκλογάς, κατῆλθον ὅλοι χωριστὰ μὲ τὴν ἀναλογικήν, εἴχατε ἤδη προεξοφλήσει, ὅτι θὰ εἶσθε Κυβερνήτης καὶ ἦτο τὸ σύνθημά σας, ἐνῷ ἀπεκλείετο αὐτὸ ἐκ τῶν πραγμάτων, καὶ ἐκ τοῦ νόμου ἀπεκλείετο. Δεδομένου, ὅτι κατῆλθον χωριστὰ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τὸ Κόμμα Φιλελευθέρων, ἡ Ε.Π.Ε.Κ. μὲ Πλαστῆρα, ἡ Π.Α.Π. ἐγώ, μὲ τὸν Ναύαρχον Σακελλαρίου καὶ τὸν στρατηγὸν Παπαδόπουλον καὶ σεῖς χωριστά, ἀπεκλείετο ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ ἐξ ὁρισμοῦ νὰ βγῆτε ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς Κυβερνήτης, ἀλλά, ἐν τούτοις, τὸ ἐφαντάσθητε. Πῶς νὰ υἱοθετήσω αὐτὴν τὴν φαντασίαν καὶ νὰ τὴν εἰσαγάγω εἰς τὸ κεφάλι μου;

§315Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ νὰ εἶναι κανεὶς αἰσιόδοξος πρὸ τῶν ἐκλογῶν, εἶναι στοιχεῖον ἀγῶνος. Δὲν γνωρίζω ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι, ἐκκινοῦντες πρὸς τὸν ἀγῶνα, εἰδοποιοῦν τοὺς φίλους των, ὅτι θὰ ἀποτύχουν. Βεβαίως, ἐμπνέουν αἰσιοδοξίαν. Αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι εἶναι βέβαιοι διὰ τὴν ἀπόλυτον νίκην. Θέλετε νὰ εἰδοποιοῦν τοὺς φίλους των, ὅτι ἔχουν καταστραφῆ πρὸ τῆς μάχης; Ἀλλὰ πάλιν ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ἐρώτημα. Δὲν πρόκειται περὶ ἐμοῦ. Δέχομαι ἕνα ἄνθρωπον ἀπείρως νηφαλιώτερον, ἀκόμη καὶ ἀπαισιόδοξον. Ἐὰν ἐκεῖνος, ὁ ἀπαισιόδοξος ἄνθρωπος, πεισθῇ ἀπολύτως, ὅτι συνέβη αὐτό, τὸ ὁποῖον συνέβη, τί θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ; Ἠκούσθη μία φωνή: Ἐκλογοδικεῖον. Ἀλλὰ ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τοῦ Ἐκλογοδικείου εἶναι ἐντελῶς περιωρισμένη εἰς συγκεκριμένα δικαστικὰ θέματα. Δὲν ἀντιμετωπίζει τὸ σύνολον τοῦ προβλήματος, τοὺς ἀσταθμίτους παράγοντας, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπείρως ἀποφασιστικώτεροι ἀπὸ τὰ συγκεκριμένα μικρὰ περιστατικὰ ἐπὶ τῶν ὁποίων περιορίζεται τὸ Ἐκλογοδικεῖον. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον θέτω καὶ θὰ εἶμαι εὐτυχὴς νὰ ἀκούσω τὴν ἀπάντησίν σας.

§316Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν πλήρη, χωρὶς νὰ μὲ διακόψετε κατὰ τὴν πορείαν τῆς ἀπαντήσεως. Μὲ διεκόψατε δὶς κατὰ τὴν πορείαν τῆς ἀπαντήσεως, διότι ἔχει ὡρισμένα στάδια ἡ ἀπάντησίς μου. Εἶπα, ὅτι κατ’ ἀρχὴν κατέχεσθε ἀπὸ ὑπέρμετρον αἰσιοδοξίαν. Ἡ ὑπέρμετρος αἰσιοδοξία δὲν ἦτο δικαιολογημένη κατὰ τὸ ἔτος 1950, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἦσαν 6 ἢ 7 Κόμματα καὶ ἀπεκλείετο, ἐξ ὁρισμοῦ, ἡ ἔκβασις αὐτὴ τῶν ἐκλογῶν.

§317Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς διεμαρτυρήθην ἐνῷ ἐπλανήθην; Μετὰ τὴν αἰσιοδοξίαν μου αὐτὴν οὐδεμία διαμαρτυρία. Ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις.

§318Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Συνεχῶς μὲ διακόπτετε, κ. Παπανδρέου. Δὲν μὲ ἀφήνετε νὰ συνεχίσω τὸν συλλογισμόν μου, διότι δὲν θὰ σταματοῦσα ἐκεῖ. Μὲ συγχωρῆτε διὰ τὸν τόνον τῆς φωνῆς μου, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ κάθε φράσις μου νὰ διακόπτεται ἐκ μέρους σας. Ὅπως ἐπέτρεψα εἰς τὸν κ. Παπανδρέου νὰ ἀναπτύξῃ ἐν πλήρει ἀνέσει, τοὺς συλλογισμούς του, ἔτσι ἀπαιτῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ δώσω καὶ ἐγὼ τὴν ἀπάντησιν μὲ ἄνεσιν. Λοιπόν: Πρῶτον, ὁ κ. Παπανδρέου διέπεται ἀπὸ μίαν ὑπέρμετρον αἰσιοδοξίαν, τὴν ὁποίαν μετέφερε καὶ εἰς τοὺς ἄλλους κυρίους, οἱ ὁποῖοι ἀπαρτίζουν τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, ἢ εἰς ὅλους ἢ εἴς τινας ἐξ αὐτῶν. Δεύτερον, εἶπεν, ὁ κ. Παπανδρέου, διακόψας με, διατί δὲν ἠμφισβήτησε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1950. Θὰ ἦτο κωμικὸν καὶ νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ, διότι, τὸ 1950, δὲν ἦσαν κατ’ οὐσίαν δύο ἢ τρεῖς παρατάξεις, ἦσαν ὀκτὼ Κόμματα. Ἔπρεπε καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν νὰ μὴ φαντάζεται καὶ νὰ μὴ διακηρύσσῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καταλάβῃ τὴν ἐξουσίαν μόνος καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἁπλούστατα ἐσκέφθη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, πρὸ τῶν ἐκλογῶν, δὲν εἶχε σκεφθῆ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950. Ἀμφισβητεῖ ποίας ἐκλογάς; Ἀμφισβητεῖ τὰς ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μετὰ ἀπὸ μακρὰν ἐκτὸς τῆς ἐξουσίας παραμονὴν τοῦ Κέντρου καὶ τοῦ ἰδίου τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου κ. Παπανδρέου, μετὰ ἀπὸ ἀλλεπαλλήλους ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι ἔφεραν τὸ Κέντρον εἰς τὴν θέσιν τῆς μειοψηφίας καὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ κυρίως, λόγῳ αὐτῆς τῆς ψυχολογικῆς της ἀδυναμίας, τῆς ἀπογοητεύσεως, ἡ ὁποία προεκλήθη, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ πάλιν δὲν ἔδωσεν εἰς τὸ Κέντρον τὴν πλειοψηφίαν καὶ κατέληξαν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι ἡγέται τοῦ Κέντρου καὶ ὡρισμένοι ἐκ τῶν ὀπαδῶν του νὰ ἀμφισβητήσουν τὴν νομιμότητα τῶν ἐκλογῶν. Ἠρώτησεν ὁ κ. Παπανδρέου, τί θὰ ἔκαμα ἐγώ, ἐὰν ἐπίστευα, ὅτι ἔχω τὴν πλειοψηφίαν καὶ ὅτι μοῦ τὴν ἥρπασαν ἀπὸ τὰ χέρια! Ἔδωσα ἤδη τὴν πρώτην ἀπάντησιν, ὅτι δὲν θὰ ἐπίστευα ποτὲ κἄτι, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο πραγματικόν. Ἦτο ὁλοφάνερον καὶ τὸ ἐγνώριζαν ὅλοι ἐκτός, ἴσως, τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ ἐλαχίστων ὀπαδῶν του, ὅτι τὸ Κέντρον δὲν εἶχε τὴν πλειοψηφίαν. Ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν πρὶν ἢ συγκροτηθῇ ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἦσαν βαθύτατα ἀπογοητευμένοι ὅλοι οἱ ἀπαρτίσαντες ἔπειτα τὴν Ἕνωσιν τοῦ Κέντρου καὶ ἐζήτουν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν διάταξιν διὰ τὸ τρίτον Κόμμα διὰ νὰ διασωθοῦν ὡς τρίτον Κόμμα τρεῖς μῆνας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἐζήτουν καὶ τοὺς ἐκάμαμεν τὴν χάριν τὸ σὺν ἕνα εἰς τὸν διαιρέτην. Ἐζήτουν ἐπίσης μείωσιν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ 17 εἰς 12%. Τί σημαίνουν αὐτά; Ἦσαν, μήπως, δείγματα αἰσιοδοξίας καὶ βεβαιότητος, ὅτι εἴχατε τὴν πλειοψηφίαν; Ἐγνωρίζατε, ὅτι δὲν τὴν εἴχατε. Ἁπλούστατα, πρὸ τῶν ἐκλογῶν, κ. Παπανδρέου, ἐπλανήθητε καὶ ἰσχυρίζεσθε ὅσα ἰσχυρίζεσθε αὐτὴν τὴν στιγμήν. Δὲν ἀποδίδω τοὺς ἰσχυρισμούς σας εἰς κακὴν πίστιν, ἁπλούστατα ἐκυριεύθητε πρὸ τῶν ἐκλογῶν σεῖς, κατ’ ἐξοχήν, ἀπὸ μίαν πλάνην. Εἴδατε τὰς μεγάλας συγκεντρώσεις, χωρὶς νὰ ἴδητε τὰς ἀκόμη μεγαλυτέρας συγκεντρώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. Εἴδατε τὸν ἐνθουσιασμὸν τῶν φίλων σας, οἱ ὁποῖοι ἰδόντες ἀνασυγκροτηθείσας τὰς δυνάμεις τοῦ Κέντρου, ἰδόντες τὸ Κέντρον κἄπως ἡνωμένον, μολονότι ἐξηκολούθουν καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχουν ἀμφιβολίας περὶ τῆς πραγματικῆς καὶ ἀρραγοῦς ἑνότητος, ἰδόντες, ὅτι καὶ οἱ Ἀγροτικοὶ καὶ τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν ἦλθον μαζί σας ἀνεθάρρυσαν καὶ ἐπέδειξαν κἄποιον ἐνθουσιασμόν. Ἀλλὰ ὁ προεκλογικὸς ἐνθουσιασμός, ὁ ὁποῖος διεδέχθη τὴν ἀπογοήτευσιν, ἡ ὁποία ἐκράτει τὸν Ἰούνιον καὶ Ἰούλιον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι ὑπῆρχεν ἡ ἀπογοήτευσις, ὁ ἐνθουσιασμὸς αὐτὸς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ πηγὴν πλειοψηφίας εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ἐπλανήθητε. Καὶ ὅταν τὸ βράδυ τῆς Κυριακῆς σᾶς ἔφεραν τὰ πρῶτα ἀποτελέσματα ὑπέστητε, καὶ κατανοῶ τὴν λύπην σας, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ἀνθρωπίνην, βαρεῖαν ἀπογοήτευσιν. Ὑπέστητε βαρεῖαν ἀπογοήτευσιν, διότι εἴχατε καταληφθῆ αἰφνιδίως ἀπὸ πλάνην. Δὲν εἴχατε τὴν πλάνην αὐτήν, κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Κέντρου, τὸν Μάϊον ἢ τὸν Ἰούνιον. Τότε σᾶς ἔβλεπα μελαγχολικοὺς ὅλους. Καὶ σᾶς καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ Ε.Δ.Α. εἶχε τὴν θέσιν τοῦ δευτέρου, ἐν τῇ Βουλῇ, Κόμματος. Χωρὶς κἂν νὰ ἔχετε τὴν κἄποιαν γενναιοφροσύνην νὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ σὺν ἕνα καὶ μὲ τὸ δικαίωμα τῆς εἰσόδου τρίτου Κόμματος ἔκαμεν οὐσιώδεις παραχωρήσεις εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, χωρὶς κἂν νὰ ἔχετε τὴν γενναιοφροσύνην νὰ τὸ ἀναγνωρίσητε, πάντως ἱκανοποιήθητε, ἀνασάνατε τὴν στιγμὴν ἐκείνην. Ἐφαντάζεσθε, ὅτι ἀπὸ τὴν ἀναπνοὴν αὐτὴν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προκύψῃ εἰς δύο ἢ τρεῖς μῆνας πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἁπλούστατα, πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐπλανήθητε. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, τὰς Ἀθήνας, παντοῦ αἱ συγκεντρώσεις τῆς Ε.Ρ.Ε. ἦσαν ἀσυγκρίτως ἀνώτεραι ἀπὸ τὰς συγκεντρώσεις τὰς ἰδικάς σας. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἰδικαί σας ἦσαν μεγάλαι. Καὶ αἱ ἰδικαί σας ἐσήμαιναν ρεῦμα καὶ ἐνομίσατε, ὅτι τὸ ρεῦμα αὐτὸ ἀντὶ νὰ εἶναι 35% θὰ ἦτο 40%. Διότι δὲν φαντάζομαι νὰ ἐνομίσατε, ὅτι θὰ ἦτο 50 καὶ 51% ἢ καὶ 48%, ἀλλὰ ἐγνωρίσατε ὅτι ἡ μικρὰ διαφορὰ τοῦ 5% θὰ καθίστα ἀδύνατον τὴν αὐτοδύναμον Κυβέρνησιν τῆς χώρας ὑπὸ τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἐκεῖ πέσατε ἔξω. Διότι εἴχατε ρεῦμα. Τὸ 35% εἶναι ρεῦμα. Ἐνομίσατε, ὅμως, ὅτι αὐτὸ θὰ εἶναι ἴσως 40%. Καὶ διότι τὸ ἐνομίσατε κατελήξατε, μετὰ τὰς ἐκλογάς, εἰς τὴν τραγικὴν ἀπόφασιν νὰ προβῆτε εἰς ἄρνησιν τῆς γνησιότητος τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν καὶ ἀκολουθήσατε τὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ οὐδέποτε θὰ ἠκολούθουν, βασιζόμενος εἰς μίαν διαταγὴν περὶ διανομῆς χιτώνων εἰς τὰ Τ.Ε.Α. κλπ., πενιχρὰ καὶ ἀσήμαντα στοιχεῖα, διὰ νὰ ἀμφισβητήσω τὴν γνησιότητα τῶν ἐκλογῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἡ πλάνη σας ἦτο θεμιτή. Ἡ πλάνη εἶναι λογικῶς καὶ ἠθικῶς συγγνωστή, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀποκάλυψιν τῆς πλάνης, τὴν ὁποίαν ἐπραγματοποίησε, διὰ τῆς ψήφου του, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἡ ἐπιμονὴ τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου, νὰ ἀρνηθῇ τὴν γνησιότητα τῶν ἐκλογῶν καὶ νὰ ἀκολουθήσῃ μίαν ὁδόν, ἡ ὁποία δὲν ὁδηγεῖ, παρὰ μόνον εἰς τὴν αὐτοκαταστροφήν της, ἡ ἐπιμονὴ αὐτὴ δὲν ἔχει οὔτε βάσιν λογικήν, οὔτε ὑπόβαθρον ἠθικόν, διότι τώρα μὲ τὴν τακτικήν σας αὐτὴν θὰ πέσετε ἀπὸ τὸ 35% εἰς τὸ 20%, δὲν δύναται νὰ συνδυασθῇ εἰς τὴν ἱστορίαν μὲ κἄποιον ἠθικὸν νόημα. Ποῖον εἶναι τὸ ἠθικὸν νόημα; Ἡ συμπαράστασις τῆς Ε.Δ.Α. εἰς τὴν ἀμφισβήτησιν τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, εἰς τὴν ἀμφισβήτησιν τοῦ κύρους τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατοῦ; Ποία εἶναι ἡ ἠθικὴ βάσις, εἰς τὴν ὁποίαν στηρίζεσθε ὅταν στρέφεσθε ἐναντίον τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, ποία εἶναι ἡ ἠθικὴ βάσις, εἰς τὴν ὁποίαν στηρίζετε αὐτὴν τὴν πορείαν πρὸς τὴν αὐτοκαταστροφήν σας; Ποία εἶναι ἡ ἠθικὴ βάσις; Ποῦ πηγαίνετε; Πῶς ἐνισχύετε τὸν λαὸν ἢ τὴν δημοκρατίαν, καθ’ ὃν τρόπον πολιτεύεσθε; Πῶς ἐνισχύετε τὴν προσπάθειαν τοῦ λαοῦ διὰ νὰ ἀνορθωθῇ; Τὴν ἐνισχύετε μὲ τὴν τακτικήν σας αὐτήν, μὲ τὴν συμπαράστασιν τῆς Ε.Δ.Α., τὴν ὁποίαν ἐγώ, τοὐλάχιστον, πιστεύω, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖτε καὶ ὅτι εἶναι τυχαία; Κύριοι, ἡ Ἕνωσις Κέντρου ὑπέστη, ὡς εἶπον, καὶ πρὸ ἡμερῶν, ἧτταν μετὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ ὄχι κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ὑπέστη ἧτταν καὶ τὴν ἧτταν αὐτὴν τὴν ἀποδίδω εἰς τὴν κακὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ καὶ ἡ ὁποία τακτικὴ καὶ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου καταστρέφει, ἀλλὰ καὶ τὸ ἔθνος βαρύτατα τὸ βλάπτει. (Χειροκροτήματα).

§319Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τοῦ γενικοῦ θέματος. Καὶ ἔλαβα τὸν λόγον καὶ θὰ ὁμιλήσω καὶ αὔριον καὶ δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τώρα τὴν Βουλήν. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν ὑπόμνησιν τῆς γενικῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν διετύπωσα ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἐπίμαχον θέμα. Διεκηρύξαμεν, ὡς ἀληθεῖς δημοκράται, ὅτι ὅσοι ὑποκύπτουν εἰς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ εἶναι ἄνδρες. Ὅσοι ὑποκύπτουν εἰς τὴν βίαν εἶναι ἀνδράποδα. Καὶ οὐδέποτε ἐφιλοδοξήσαμεν νὰ εἴμεθα ἀνδράποδα. Σᾶς παρέχομεν τὴν πληροφορίαν, ὅτι οὐδέποτε ᾐσθάνθημεν μεγαλυτέραν ψυχικὴν ἀνταπόκρισιν μὲ τὸν κόσμον τὸν ἰδικόν μας, ὅσον τώρα. (Χειροκροτήματα). Ἀποτελεῖ μίαν περίοδον ἐξάρσεως ἰδεολογικῆς τοῦ δημοκρατικοῦ κόσμου ὁ ἀγὼν εἰς τὸν ὁποῖον ἔχομεν ἀποδυθῆ. Ὄχι μόνον ἐπιτελοῦμεν καθῆκον, ἀλλὰ ἡ ἐπιτέλεσις αὐτοῦ τοῦ καθήκοντος ἀνταποκρίνεται βαθύτατα εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ δημοκρατικοῦ κόσμου καὶ εἴμεθα δι’ αὐτὸ εὐτυχεῖς. Ἐπανέρχομαι τώρα εἰς τὸ ἀρχικὸν θέμα. Ἔθεσα ἕνα ἁπλοῦν ἐρώτημα, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἔλαβα ἀπάντησιν. Ἦτο τὸ ἑξῆς: Ἐὰν συνέβαινεν, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἦτο ὁ ἴδιος ἀπολύτως πεπεισμένος, μὲ τὴν ἰδικήν του νηφάλιον σκέψιν, καθ’ ὃν τρόπον ὁ ἴδιος θὰ εἶχε κρίνει τὰ γεγονότα, ἐὰν ἦτο ἀπολύτως πεπεισμένος, ὅτι μία Κυβέρνησις εἶναι παράνομος ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι ἡ κοινοβουλευτική της πλειοψηφία δὲν εἶναι γνησία, ἐὰν ἦτο ἀπολύτως πεπεισμένος ἐξ ἀντικειμένου καὶ ἐξ ὑποκειμένου, εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν τί θὰ ἔπραττε;

§320Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Πῶς θὰ ἤμην ἐξ ἀντικειμένου πεπεισμένος; Τὴν ἀντικειμενικὴν πραγματικότητα τὴν συνιστᾷ ἡ ψῆφος τοῦ λαοῦ. Ἐξ ἀντικειμένου θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ εἶμαι πεπεισμένος. Μόνον σεῖς ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπητε, ὅτι εἶσθε ἐξ ἀντικειμένου πεπεισμένος καὶ νομίζετε, ὅτι τὸ ἰδικόν σας ρεῦμα ἦτο μεγαλύτερον τοῦ ρεύματος τῆς Ε.Ρ.Ε.

§321Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ ἐπιμείνω. Ἐννοῶ τὴν ἀδυναμίαν σας νὰ δώσητε ἀπάντησιν.

§322Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τούμπα, θὰ περιορισθῆτε μόνον εἰς τὸ προσωπικὸν θέμα.

§324Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εὐτυχῶς τὸ ἔτος 1954 εἰς χρόνον ἀνύποπτον, ἐξεδόθη ἕνα βιβλίον ποὺ ἀναφέρει τί συνέβη. Καὶ τότε ἔζων ὅλα τὰ ἀναφερόμενα πρόσωπα, ἐξ αὐτοῦ σᾶς ἀναγιγνώσκω. Μάλιστα, κύριοι, ἔλαβον μέρος εἰς τὸ κίνημα τοῦ 1935. Παρεσύρθην εἰς τὴν δίνην τοῦ διχασμοῦ καὶ ἔλαβον μέρος κινούμενος ἀπὸ τὴν ἰδεολογίαν μου καὶ μὲ τὴν ἀνιδιοτέλειαν παρ’ ὅτι νέος ἀξιωματικὸς καὶ γνωρίζων, ὅτι δὲν εἶχα τίποτε προσωπικῶς νὰ κερδίσω, ἐνῷ ἐὰν ἔχανα θὰ ἔχανα τὸ πᾶν ὅπως καὶ ἔχασα τὰ γαλόνια μου. Πάντως, δι’ ἐμέ, ἡ σελὶς αὐτὴ τῆς ζωῆς μου ἀποτελεῖ ὑπερηφάνειαν.

§325Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, ὑπῆρχε καὶ Σύνταγμα καὶ νόμοι, ἀλλὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐπολιτεύθητε διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὸ κίνημα.

§326Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Εἰσέρχομαι εἰς τὸ δεύτερον κεφάλαιον τῆς περιόδου τοῦ ἔτους 1944. Πληροφορῶ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἦτο κακῶς πληροφορημένος. Τὸν συμβουλεύω νὰ ἐκλέγῃ καλλίτερον τοὺς πληροφοριοδότας του. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ἐὰν ὑπῆρχον, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τρία ἄτομα, τὰ ὁποῖα ὠργάνωσαν καὶ ἡγήθησαν διὰ τὴν καταστολὴν τοῦ κινήματος τὸ ἕνα ἐξ αὐτῶν ἤμην ἐγώ. Λυποῦμαι, διότι περιαυτολογῶ. Ἀλλὰ τὸ ἠθέλησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος. Διὰ τὴν Ἐπιτροπὴν σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἦτο ἡ ἐποχή, καθ’ ἣν παρελάμβανα ὡς ἀρχιαποστολεὺς τοῦ στόλου. Δὲν εἶχα παραλάβει ἀκόμη. Τότε ἔγινε σύσκεψις, εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Στόλου, ὅλων τῶν Κυβερνητῶν καὶ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν κλάδων τοῦ Ὑπουργείου καὶ σᾶς πληροφορῶ, ὅτι καὶ διεφώνουν ἐπὶ τῆς τηρητέας γραμμῆς. Τότε ἀπεφασίσθη νὰ σταλοῦν εἰς Κάϊρον τρεῖς ἀξιωματικοὶ διὰ νὰ ἔλθουν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Στρατοῦ καὶ τὸν Ὑπουργόν, διότι δὲν ἐγνωρίζαμεν περὶ τίνος ἐπρόκειτο. Καὶ νὰ ἴδωμεν τί συνέβη. Ἀπεφασίσθη νὰ σταλοῦν τρεῖς ἀξιωματικοὶ καὶ ὁ τότε Πλοίαρχος Ἀντωνόπουλος μὲ παρεκάλεσε νὰ δεχθῶ νὰ μεταβῶ καὶ ἐγώ, διότι, ὡς μοὶ εἶπε, δὲν εἶχεν ἐμπιστοσύνην, ὅτι οἱ ὑπόλοιποι θὰ μετέφεραν ἐπακριβῶς τὰς γνώμας τοῦ Στόλου. Ἐδέχθην καὶ οὕτως περιελήφθην καὶ ἐγώ. Ὅταν ἐφθάσαμεν εἰς Κάϊρον εἶδον τὴν ἑπομένην πρωΐαν, κατελθὼν ἐκ τοῦ δωματίου, ὅτι οἱ ἄλλοι συνάδελφοί μου εἶχον κατέλθη ἐνωρίτερον καὶ τοὺς ἀντελήφθην συνομιλοῦντας μὲ ἄγνωστον ἄτομον. Ἠρώτησα ποῖος ἦτο καὶ μοῦ εἶπον, ὅτι ἦτο ἀντιπρόσωπος τῶν στασιαστῶν. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου διεφώνησα πλήρως καὶ ἠρνήθην πᾶσαν ἐπαφὴν μετ’ αὐτοῦ. Ἐπίσης σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὁ τότε Διάδοχος καὶ νῦν Βασιλεὺς μὲ ἐζήτησε μίαν νύκτα περὶ τὸ μεσονύκτιον καὶ ἐπειδὴ ἤξευρον, ὅτι ἤμην Ἀρχηγὸς ὁμάδος καταστολῆς τοῦ κινήματος εἰς τὰ πλοῖα, μοῦ ἐζήτησεν, παρουσίᾳ καὶ τοῦ Πτεράρχου Ἀβέρωφ, νὰ συμμετάσχῃ, ὑπὸ τὰς διαταγάς μου, εἰς τὴν ὁμάδα μου. Συνεχίζω. Ὅταν ὁ τότε Πρωθυπουργὸς κ. Σ. Βενιζέλος, ἀνέθεσε τὴν ἀρχηγίαν τοῦ στόλου εἰς τὸν Ναύαρχον Βούλγαρην, τοῦ ἐγνώρισεν, ὅτι εἰς Κάϊρον νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν πλοίαρχον Σκουφόπουλον καὶ εἰς τὸν Ἀντιπλοίαρχον Τούμπαν. Σᾶς ἀρκοῦν αὐτά; Διότι δύναμαι νὰ συνεχίσω. (Χειροκροτήματα). Τὴν ἐποχὴν ποὺ ἐσκεπτόμην ἐγὼ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὑμεῖς, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὸ εἴχατε ἐξαγγείλει τὸ δόγμα, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ βουλεύονται. Εἶναι κοινὸν μυστικὸν τοῦτο.

§327Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι ἕνα ψεῦδος, τὸ ὁποῖον ἐκυκλοφόρησαν ἀπὸ ψευδολόγους, οἱ ὁποῖοι προέβησαν μετὰ εἰς τὰ κινήματα.

§328Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι καθ’ ὃν χρόνον διετέλεσα Ἀρχηγὸς διαφόρων ὑπηρεσιῶν, οὐδέποτε ἐξήλεγξα τὰ φρονήματα τῶν ὑπ’ ἐμέ. Διὰ τοῦτο, θὰ πληροφορηθῆτε, ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐπιτελεῖς μου εἶναι ἀντιθέτων φρονημάτων μὲ ἐμέ. Ἐπίσης, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡμίλησε καὶ διὰ τὴν διαταγὴν τῆς μετακινήσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐξέφρασα τὴν ὑπόνοιαν, διότι τὰ γεγονότα ποὺ εἶδον νὰ διαπράττωνται, κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, μοῦ δίδουν τὸ δικαίωμα νὰ σκέπτωμαι, ὅτι τὸ πᾶν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι δυνατόν. Αὐτὰ εἶχα νὰ εἴπω, κ. συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ μου θέματος. Ἐξήχθησαν ἐκ γραπτῶν κειμένων. Φαντάζομαι νὰ διεφωτίσθῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία πῶς ἐσκεπτόμην καὶ πῶς ἐνήργησα τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Θὰ ηὐχόμην καὶ ἄλλοι εἰς Μέσην Ἀνατολὴν νὰ ἐνήργουν ὡς ἐγὼ κατὰ τὰς δυσκόλους ἐθνικὰς στιγμάς. (Χειροκροτήματα).

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Παπαπολίτης ἔχει τὸν λόγον.

§330Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε διὰ ποίαν Δημοκρατίαν ἀγωνιζόμεθα ἐδῶ μέσα; Τί εἴμεθα ἐδῶ μέσα ἡμεῖς, διὰ νὰ κτυπῶμεν παλαμάκια; Ἔχετε ἐγγεγραμμένους 50. Ποίαν πρόνοιαν ἐλάβατε διὰ νὰ ὁμιλήσουν οἱ ρήτορες; Ὁμιλεῖ 5 ὥρας ὁ καθ’ ἕνας. Τί εἶναι αὐτὸ ποὺ γίνεται ἐδῶ πέρα; Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶσθε ἐν τάξει. Τί ρόλον παίζομεν ἡμεῖς ἐδῶ;

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐξάπτεσθε. Ποῖον εἶναι τὸ παράπονόν σας, κατ’ ἀρχήν.

§332Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Τὸ παράπονόν μου εἶναι συγκεκριμένον. Ἔχετε ὑποχρέωσιν, ὡς Πρόεδρος, νὰ ρυθμίσετε τὰς ὥρας ἔτσι, ὥστε νὰ ὁμιλήσουν ὅλοι οἱ ἐγγεγραμμένοι ρήτορες. Ἔχουν ὁμιλήσει 5 καὶ εἴμεθα ἐγγεγραμμένοι 50.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὁμιλῆτε ἀπὸ πλευρᾶς ὥρας, ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ περιορισθῇ ἡ ἀγόρευσις εἶναι ἡ ὑποβολὴ προτάσεως ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ, βουλευτῶν, ὥστε νὰ ὁρισθῇ τὸ τέταρτον. Ἄλλως, μὴ ὑποβαλλομένης προτάσεως, περὶ τετάρτου, τὸ Προεδρεῖον δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ ἀπὸ κανένα ρήτορα νὰ κατέλθῃ ἀπὸ τὸ βῆμα. Ὁ κ. Σ. Παπαπολίτης ἔχει τὸν λόγον.

§334Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐδικαιοῦντο ἀσφαλῶς νὰ πιστεύσουν ὅλοι οἱ Ἕλληνες, ὅτι ὅσα ἐλέχθησαν ἐδῶ διὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 29ης Ὀκτωβρίου, ἀνάγονται εἰς ἕνα μακρυνὸν κακὸν παρελθόν. Ἐδικαιοῦντο νὰ πιστεύουν, ὅτι ἐλεύθερος βίος ἑνὸς καὶ ἡμίσεος αἰῶνος, θὰ ἔχῃ δημιουργήσει τὴν ἀπαραίτητον παράδοσιν τοῦ σεβασμοῦ τῶν θεμελιωδῶν βάσεων τοῦ Καταστατικοῦ μας Χάρτου. Ἐδικαιοῦντο νὰ πιστεύσουν, ὅτι ἡ αἱματηρὰ ἐμπειρία τῆς τελευταίας 50ετίας, θὰ μᾶς εἶχε ἑδραιώσει τὴν πίστιν εἰς τὴν ἀποτελεσματικότητα τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος καὶ τῶν θεσμῶν του. Θὰ εἶχε νουθετήσει, πρὸ παντός, καὶ θὰ εἶχε ἀποθαρρύνει τοὺς ἐχθρούς του διὰ τὸ ἄνοιγμα ἑνὸς νέου κύκλου περιπετειῶν καὶ ἀνωμαλιῶν. Ἐδικαιοῦτο ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ πιστεύσῃ, ὅτι 140 χρόνια ἐλευθέρου βίου, ἀγώνων καὶ ἀφαντάστων θυσιῶν, εἶναι ὑπερμέτρως μέγα τίμημα διὰ τὴν ἐξασφάλισιν ἀπροσκόπτου λειτουργίας τοῦ Πολιτεύματος. Παρὰ ταῦτα, ὅμως, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατάπληκτος ζῇ τὸ ἐφιαλτικὸν παρελθὸν καὶ μὲ ὀργὴν διαπιστώνει τὸ θεμελιῶδες δικαίωμά του νὰ ἐκλέγῃ ἐλευθέρως καὶ ἀβιάστως τὴν Κυβέρνησίν του καὶ ὅτι τὸ ἐξ ἴσου θεμελιῶδες δικαίωμά του νὰ εἶναι ὁ μόνος κριτὴς αὐτῆς. Τὸ δικαίωμά του τοῦ ἀμφισβητεῖται κατὰ τρόπον ἰταμόν, βάναυσον καὶ ἀπροσχημάτιστον. Θεωροῦμεν ὡς ὕβριν τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι πηγὴ τῆς ἀντιθέσεώς μας καὶ τοῦ ἀγῶνος μας εἶναι ἡ πικρία, τὴν ὁποίαν ἐδοκιμάσαμεν ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν. Ὁ ἀγών μας πηγάζει ἀπὸ τὴν ἀνησυχίαν διὰ τὰ καταστρεπτικὰ διὰ τὴν πρόοδον τῆς χώρας, τὰ ὁποῖα συνεπάγεται ἡ κατάλυσις θεμελιωδῶν ἀρχῶν τοῦ πολιτεύματος καὶ ἡ κακοποίησις τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν. (Χειροκροτήματα). Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ νόθου ἐκλογικοῦ νόμου. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς εὐρυτάτης νοθείας καὶ τῶν πολυαρίθμων παρεμβάσεων τῶν κρατικῶν καὶ παρακρατικῶν ὀργάνων καὶ τῶν ἀφθόνων οἰκονομικῶν μέσων. Ἐγένετο ἀπόπειρα καταλύσεως τοῦ πολιτεύματος. (Χειροκροτήματα). Ἡ μεγίστη πλειοψηφία τῶν Ἑλλήνων πιστεύει, ὅτι ἡ δημοκρατία εἶναι τὸ ἀποτελεσματικώτερον μέσον προόδου τοῦ ἀτόμου. Καὶ ἡ πεποίθησις αὐτὴ δὲν μᾶς ἐπεβλήθη ἔξωθεν. Ἡ δημοκρατία ἐγεννήθη εἰς τὴν χώραν αὐτὴν καὶ αὐτὸς ὁ τρόπος εἶναι βίωμα ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Παρὰ τὴν αἱματηρὰν ἐμπειρίαν, δυνάμεις Ἑλληνικαὶ καὶ μὴ ἀπετόλμησαν νὰ καταλύσουν τὸ πλέον πολύτιμον ἀπόκτημά μας, ὅ,τι μᾶς καθιερώνει μεταξὺ τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, ὅ,τι δίδει ἔννοιαν εἰς τὴν ζωὴν καὶ τὴν ἐργασίαν μας. Ἀπετόλμησαν νὰ νοθεύσουν τὸ ἱερὸν καὶ ἀπαραβίαστον δικαίωμα τοῦ Ἕλληνος πολίτου. Ἀπετόλμησαν νὰ πλήξουν θανασίμως τὴν ἀξιοπρέπειαν. Καὶ πότε; Εἰς περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ οἱ δοῦλοι ἀκόμη δίδουν τὴν ζωήν των διὰ νὰ παύσουν νὰ εἶναι δοῦλοι. Ὅλοι γνωρίζομεν τὰς σκοτεινὰς δυνάμεις καὶ τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκουν. Αἱ ἐκλογαὶ τῆς 29ης Ὀκτωβρίου δὲν ὑπῆρξαν, παρὰ τὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς μακρᾶς ὑπονομευτικῆς προσπαθείας. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ μεγίστη πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ αἰσθάνεται ἀγανάκτησιν δι’ ὅσα ἐναντίον τῆς θελήσεως κατὰ τῆς ἀξιοπρεπείας του ἔλαβον χώραν. Νομίζω, ὅτι καὶ πολλοὶ βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως δὲν θὰ αἰσθάνωνται ὑπερήφανοι διὰ τὸν τρόπον καὶ τὰς μεθόδους, μὲ τὰς ὁποίας πολλοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων των κατέχουν τὴν ἕδραν των. Εἰς τὰς Δημοκρατίας οἱ βουλευταὶ ἐκλέγονται ἐλευθέρως ὑπὸ τοῦ λαοῦ, καὶ δὲν διορίζονται, οὔτε εὐνοοῦνται ἀπὸ καμμίαν ἄλλην δύναμιν. Ποῖαι εἶναι αἱ ἀπόψεις τῶν ἀπολογητῶν εἶναι γνωσταί. Τὸ Ἔθνος ἔχει ἀνάγκην ἀσφαλείας καὶ ὁμαλότητος. Ὁ ὁλοκληρωτισμὸς ταυτίζει τὸ Ἔθνος μὲ τὰ ἰδιοτελῆ του συμφέροντα. Ἡ Δημοκρατία ταυτίζεται μὲ τὸ Ἔθνος καὶ τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος νὰ ἐκφράζῃ ἐλευθέρως τὴν θέλησίν του καὶ αὐτὸς νὰ ἀποφασίζῃ διὰ τὸ τί εἶναι καὶ τί δὲν εἶναι ἐθνικὸν συμφέρον. Οἱ ἀπολογηταὶ τοῦ πραξικοπήματος ὑποστηρίζουν, ὅτι τὸ Ἔθνος ἔχει ἀνάγκην κυβερνητικῆς σταθερότητος, ἀλλὰ αὐτὴν τὴν ταὐτίζουν δολίως μὲ τὴν πολιτικὴν σταθερότητα τῆς χώρας. Εἶναι ἄλλο πρᾶγμα ἡ πολιτικὴ σταθερότης καὶ ἄλλο ἡ κυβερνητικὴ σταθερότης. Τὴν πολιτικὴν σταθερότητα ἐξασφαλίζει μόνον ἡ ἐλευθέρα καὶ ἀβίαστος λειτουργία τῆς Δημοκρατίας. Τὴν Κυβερνητικὴν σταθερότητα ἐξασφαλίζει μόνον ἡ δικτατορία, τὸ μονοκρατικὸν Κράτος καὶ ὁ ὁλοκληρωτισμός. Ἡ Ἑλλὰς διὰ νὰ ζήσῃ καὶ προοδεύσῃ ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀναπνέῃ ὅλας τὰς ἰδέας, διότι ἄλλως θὰ παραμείνῃ ὑποανάπτυκτος καὶ θὰ καταλήξῃ δούλη. Εἰλικρινῶς ἀποροῦμεν, πῶς οἱ δρᾶσται τοῦ πραξικοπήματος δὲν συνετίσθησαν ἀπὸ τὴν ἱστορικὴν ἐμπειρίαν τῆς χώρας, καὶ ἠγνόησαν ποῦ ὁδηγοῦν τὰ ἐγχειρήματα αὐτά. Ἀλλὰ θὰ τοὺς τὸ ὑπενθυμίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Κύριοι βουλευταί, οἱ δρᾶσται τοῦ πραξικοπήματος ἔβλαψαν καὶ ἐζημίωσαν, πολλαπλῶς, τὸ Ἔθνος. Ἔβλαψαν, διότι παρεβίασαν τὸ Σύνταγμα, τὴν θεμελιώδη ἀρχήν του, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποτελεῖ δικαίωμα τοῦ Ἕλληνος νὰ ἐκλέγῃ ἐλευθέρως, ἀβιάστως καὶ ἐπὶ ἴσοις ὅροις τὴν Κυβέρνησίν του. Καὶ οὐδεὶς καλῆς πίστεως συνάδελφος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ ἀρχὴ αὕτη κατερρακώθη καὶ ἡ τιμωρία τῶν ὑπευθύνων πρέπει νὰ εἶναι ἀμείλικτος. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν θεωρίαν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν περὶ τῆς ἐπικρατήσεως τοῦ πραξικοπήματος καὶ περὶ τῆς δημιουργίας δικαίου. Μὲ ὀργὴν ὁ λαὸς ἀπορρίπτει τὴν ἔκδοσιν τῶν ἀπολογητῶν. Ὅ,τι ἔγινε, ἔγινε. Ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι ἀδύνατον νὰ διανοηθῇ μίαν τοιαύτην ἐπαίσχυντον συνθηκολόγησιν. Ἔβλαψαν δὲ καὶ ἐγένοντο ἔνοχοι καὶ ἄλλου ἐξ ἴσου σοβαροῦ ἐγκλήματος, διότι κατέστησαν τὸν ἐθνικὸν στρατὸν ὄργανον τοῦ κομματικοῦ Κράτους. Καὶ ἔστρεψαν τὸν στρατὸν ἐναντίον τοῦ λαοῦ. Εἰς τὰς Δημοκρατίας, ὁ στρατός, ὡς τμῆμα τοῦ λαοῦ, δὲν εἶναι, οὔτε περισσότερον, οὔτε ὀλιγώτερον εὐαίσθητος εἰς τὰ θέματα ἀσφαλείας. Δὲν διακρίνει ἡ Δημοκρατία τοὺς πολίτας της εἰς ὑπερπατριώτας καὶ ὑποπατριώτας, εἰς ἐθνικόφρονας καὶ ὑπερεθνικόφρονας. Ὅσοι σέβονται τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους εἶναι ἄξιοι ἴσης μεταχειρίσεως καὶ σεβασμοῦ. Τέλος, αἱ δυνάμεις τοῦ πραξικοπήματος κατέστησαν ἔνοχοι, διότι ἐπανέφερον τὸν ἐπάρατον διχασμὸν μὲ ἀπροβλέπτους συνεπείας διὰ τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τῆς Χώρας. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀπετέλεσεν πρᾶξιν ἀνανδρίας ἡ ὑποβληθεῖσα, ἐκ μέρους μας, πρότασις μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἡ ἀνανδρία ὑπῆρξεν εἰς τὴν πλευρὰν τῆς Κυβερνήσεως, διότι δειλοὶ καὶ ἄνανδροι ὄντες κρύπτεσθε ὑπὸ τὸ ἀνεύθυνον τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Μᾶς εἶπον στρέφεσθε κατὰ τῆς Ὑπηρεσιακῆς, ἄρα κατὰ τοῦ Βασιλέως καὶ ἑπομένως θέτετε καθεστωτικὸν ζήτημα. Ἀλλὰ ἡμεῖς ἐρωτῶμεν: Ἡ βία καὶ ἡ νοθεία ἔλαβον χώραν μὲ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Βασιλέως; Ἡμεῖς δὲν εἴπομεν τοιοῦτον τι. Σεῖς τὸ λέγετε. Νίπτοντες τὰς χεῖρας σας ὑποδεικνύετε ὡς ἐνόχους τὴν Βασιλικὴν Κυβέρνησιν. Ἡμεῖς εἰς μίαν δήλωσιν θὰ προβῶμεν: Οἱ Ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰργάσθημεν διὰ νὰ προστατεύσωμεν τὸν θεσμόν. Δὲν ἔχομεν ὡς ἔμβλημά μας τὸ Στέμμα, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐκθέτομεν, οὔτε ἐπιδιώκομεν τὴν εὔνοιάν του.

§335Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ποῖος τὸ ἐκθέτει καὶ ποῖος τὸ ἐπιδιώκει.

§336Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Ὅταν ταὐτίζετε τὸ Ἔθνος καὶ τὸ Στέμμα μὲ τὸ Κόμμα ἐκθέτετε, ἀναμφιβόλως, τοῦτο.

§337Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μοῦ ἐπιτρέπετε, παρακαλῶ; Τί ἐννοεῖτε λέγοντες...

§338Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε. Οἱ Ὑπουργοί σας δὲν μοῦ ἐπέτρεψαν οὔτε μίαν διακοπήν. Ἀλλὰ ἂς μὴ λησμονῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἂν πείσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι συμφέρον τοῦ Ἔθνους εἶναι νὰ τεθῇ καθεστωτικὸν ζήτημα ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι ὁ ὑπεύθυνος.

§339ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Συμπολιτεύσεως). Ἀπειλεῖτε;

§340Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Δὲν ἀπειλῶ κανένα.

§341Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Χτυπᾶτε συνεχῶς τὸ χέρι σας. Εἶναι ἐκκωφαντικόν.

§342Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ αὐτὸ ἐπράξατε καὶ σεῖς κατὰ τὴν ἀγόρευσίν σας. Καὶ ἐπὶ τέλους ἐγὼ καὶ ὁ κ. Μακρῆς εἴμεθα δικηγόροι, σεῖς, ὅμως, εἶσθε καθηγητής. Συνεπῶς μᾶς λέγετε, ὅτι θέτομεν καθεστωτικὸν ζήτημα.

§343Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ποῖος τὰ λέγει αὐτά; Τί πράγματα εἶναι αὐτά.

§344Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐθέσαμεν καθεστωτικόν. Δὲν ἔχετε συναίσθησιν τῶν συνεπειῶν τοῦ πραξικοπήματος. Εἶναι ἄλλαι αἱ ἰδικαί σας ἀντιλήψεις περὶ Δημοκρατίας καὶ ἄλλαι αἱ ἰδικαί μας. Εἶσθε οἱ θεωρητικοὶ τοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καταστρέφων τὴν χθεσινὴν του ἀγόρευσιν, μᾶς εἶπεν: Ἡ στάσις σας θὰ μᾶς ἀφήσῃ ἀσυγκινήτους. Δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ μᾶς τὸ εἴπῃ. Ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις ἐπέδειξε τὴν αὐτὴν ἔλλειψιν συγκινήσεως. Ἡμεῖς θὰ συνεχίσωμεν τὸν ἀγῶνα, μέχρις ὅτου ἀποκαταστήσωμεν τὴν τρωθεῖσαν Δημοκρατίαν. Ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι μίαν ἡμέραν θὰ μετανοήσητε. Καὶ εἰς τὴν ἐπανάστασιν, ὁ λαὸς κηρύσσει ἀντεπανάστασιν. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅσα κἄποτε εἶπεν ὁ πρωθυπουργὸς τῆς Μ. Βρεταννίας κ. Οὐίνστων Τσῶρτσιλ: «Ὅταν τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχὴ τοῦ Λαοῦ ἐξοργίζεται, τὰ κάστρα τῶν τυράννων καταρρέουν». Τὸ κάστρον τὸ ἰδικόν σας, τὸ κάστρον τοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ, πολὺ σύντομα θὰ καταρρεύσῃ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βολουδάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§346Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὕστερα ἀπὸ τοὺς κεραυνοὺς τοὺς ὁποίους ἐξαπέλυσεν ὁ προλαλήσας Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ. κ. Παπαπολίτης, θὰ προσπαθήσω νὰ φέρω τὴν γαλήνην. Ἐπειδὴ προέρχομαι ἀπὸ κατ’ ἐξοχὴν ἐπαναστατικὴν περιοχὴν τῆς χώρας, ὅπως εἶναι ἡ Κρήτη, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Παπαπολίτην, ὅτι οἱ ἐπαναστάται κάμνουν ἐπανάστασιν χωρὶς προειδοποίησιν. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον κ. Βενιζέλον, σχετικῶς μὲ δήλωσίν του ἐπὶ τοῦ ἐὰν τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα εἰς Κρήτην ἦτο ἀποτέλεσμα ἀσκηθείσης βίας καὶ νοθείας. Ὁ σεβαστός μου κ. Πρόεδρος, ἀπήντησεν, ὅτι ἦτο ἀποτέλεσμα ψυχολογικῆς βίας. Ἡ δήλωσις αὕτη τοῦ κ. Βενιζέλου, εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι εὑρίσκεται ἐκτὸς πραγματικότητος καὶ προσβάλλει (ἔστω καὶ παρὰ τὴν πρόθεσιν τοῦ κ. Βενιζέλου) τὴν ὑπερηφάνειαν τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ἐπέτρεπε ἐπιβολὴν βίας. Πιστεύω, ἑπομένως, καὶ τὸ πιστεύω ἀπόλυτα, ὅτι οἱαδήποτε παράταξις, ἡ ὁποία θὰ ἐπεχείρει νὰ ἀσκήσῃ βίαν ἐπὶ τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ, θὰ ἀπετύγχανε. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, διέγραψε τὰ μέσα ἀσκήσεως ψυχολογικῆς βίας. Καὶ εἶπεν, ὅτι τὰ μέσα αὐτὰ εἶναι ὁ Νομάρχης, οἱ προϊστάμενοι τῶν δημοσ. ὑπηρεσιῶν, τὰ Σώματα Ἀσφαλείας, τὰ Τ.Ε.Α., οἱ διευθύνοντες τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα κλπ. Ἀπὸ πλευρᾶς προϊσταμένων δημοσίων ὑπηρεσιῶν κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν προϊσταμένων δημοσίων ὑπηρεσιῶν, τοὐλάχιστον εἰς τὸν Νομὸν Χανίων, εἶναι κομματικὸς φίλος τῆς Ε. Ρ.Ε. καὶ προκαλῶ τὸν οἱονδήποτε συνάδελφον ἐκ Κρήτης ἐκ τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ εὑρισκομένων νὰ κατονομάσῃ ἔστω καὶ ἕνα προϊστάμενον δημοσίας ὑπηρεσίας ὡς φίλον τῆς

Ε.Ρ.Ε.

Δυνατόν, ὅμως, νὰ παρατηρήσῃ κανείς, ὅτι πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι κανεὶς φίλος τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀλλὰ ὁ Νομάρχης, ἐφ’ ὅσον θὰ ἤθελε, ἠδύνατο νὰ ἀναμείξῃ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Ἀλλὰ συνέπεσε ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυ ἔτος νὰ μὴ ὑπάρχῃ Νομάρχης εἰς τὸν Νομὸν Χανίων καὶ νὰ ἀσκῇ καθήκοντα νομάρχου ὁ Διευθυντὴς τῆς Νομαρχίας, τοῦ ὁποίου ἐπλέχθη δὶς τὸ ἐγκώμιον ἐν τῇ αἰθούσῃ ὑπὸ συναδέλφων, ἀνηκόντων εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα, ἡ θέσις τῆς Ε.Ρ. Ε. δὲν εἶναι καλλιτέρα, ταῦτα διευθύνονται ἀπὸ προϊσταμένους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. Οἱ κοινοτικοὶ ἄρχοντες τοῦ Νομοῦ Χανίων εἰς ποσοστὸν 10–15%, δυνατὸν νὰ ἀνήκουν εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ Τ.Ε.Α., οὔτε λόγος εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, τοὐλάχιστον διὰ τὸν Νομόν μας. Διὰ τὴν χωροφυλακὴν ἐπὶ μίαν 50ετίαν, ὅταν ἐκυβέρνα τὸ Κέντρον ἐστέλλοντο οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ χωροφύλακες οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ Κέντρον, εἰς τὴν Κρήτην, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου δέ, οὐδεὶς ἐκ τούτων μετεκινήθη. Κατὰ συνέπειαν, ἡ σύνθεσις τῆς χωροφυλακῆς εἰς τὸν Νομὸν Χανίων ἀνήκει κατὰ ποσοστόν, τοὐλάχιστον 80% εἰς τὸ Κέντρον, καὶ ἑπομένως, ἐὰν εἶχεν πρόθεσιν ἡ Χωροφυλακὴ νὰ ἐπηρεάσῃ τὸν λαϊκὸν φρόνημα, θὰ τὸ ἐπηρέαζεν ὑπὲρ τοῦ Κέντρου.

§347Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε συνάδελφε, διερωτῶμαι ἀφοῦ εὑρήκατε τοιαύτας καταθλιπτικὰς συνθήκας, μὲ διευθυντὰς ὑπηρεσιῶν ἀνήκοντας εἰς τὸ Κέντρον μὲ τὸ σύνολον σχεδὸν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας ἀνῆκον εἰς τὸ Κέντρον, μὲ προϊσταμένους τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων, φίλους τοῦ Κέντρου, πῶς ἀπεφασίσατε νὰ ἐνταχθῆτε εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. καὶ μάλιστα σεῖς, ὁ ὁποῖος προέρχεσθε ἀπὸ ἰσχυρὰν πολιτικὴν οἰκογένειαν, ἡ ὁποία ἀνέκαθεν ἀνῆκεν εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων.

§348Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, διὰ τὰ ὅσα ἀνέφερα, δύνασθε νὰ ἀπευθυνθῆτε εἰς παρακαθήμενον συνάδελφόν σας, ὁ ὁποῖος κατάγεται ἐκ Χανίων καὶ γνωρίζει πρόσωπα καὶ πράγματα, καίτοι πολιτεύεται ἐδῶ.

§349Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχω κάμει ἐξέταση τῆς κομματικῆς τοποθετήσεως τῶν κρατικῶν ὀργάνων τῶν Χανίων. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι, ὅτι εἰς τὰ Χανιά, καθὼς καὶ εἰς ὅλα τὰ χωριὰ τῆς περιφερείας αὐτῆς ἠσκήθη ψυχολογικὴ βία. Ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὴν συγκέντρωσιν τῆς Ε.Δ.Α. εἰς τὰ Χανιὰ εἶχε ὀργανωθῆ μία θορυβώδης συγκέντρωσις ἀντιπάλων, ἡ ὁποία ματαίωσε σχεδὸν τὴν συγκέντρωσιν τῆς Ε.Δ.Α.

§350Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Δὲν δέχομαι, ὅτι συνέβησαν ὅσα λέγετε. Ἀλλὰ ἐγὼ ὑποστηρίζω τοῦτο, ὅτι ἡ σύνθεσις τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ δὲν εὐνοοῦσε ἄσκησιν ψυχολογικῆς βίας. Ἄλλωστε πρὸς ἐπιβεβαίωσιν αὐτῶν, τὰ ὁποῖα λέγω θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἕνα ἀπόσπασμα τῆς ἐφημερίδος Κρήτης τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸν συνάδελφον κ. Πολυχρονίδην. Ἰδοὺ τὶ γράφει. «Ἰκανοποιητικὴν ἐντύπωσιν ἐπροξένησαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κισσάμου, ἡ εὐπρεπὴς τακτικὴ τοῦ ὑποψηφίου τῆς Ε.Ρ.Ε. κ. Βολουδάκη, ὅστις πολλάκις ἐξῆρε τὴν προσωπικότητα τοῦ ὑποψηφίου της κ. Πολυχρονίδη, καίτοι ἀνήκοντος εἰς διάφορον ἀπ’ αὐτὸν πολιτικὴν παράταξιν». Ἐάν, ἑπομένως, ὑπῆρχε κλῖμα ψυχολογικῆς βίας δὲν ἦτο δυνατὸν ἀπὸ τὸ κλῖμα αὐτὸ νὰ εἶμαι ἐγὼ ξένος. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν συνάδελφος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ γράψῃ αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἀλλά, ἐὰν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ ψυχολογικὴ βία ἐν τούτοις ἐγένετο ἀπόπειρα ψυχολογικῆς βίας, ἀλλὰ οὐχὶ ἀπὸ ἡμᾶς. Τὸ Ὑποκατάστημα τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης Χανίων, εἰς τὰς 26 καὶ 27 Ὀκτωβρίου, δηλαδή, 2 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐχορήγησεν πιστώσεις πρὸς τοὺς λεωφορειούχους Χανίων, κατὰ παράκλησιν συναδέλφου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μὲ ἀποτέλεσμα τὸ 80–90% τῶν λεωφορείων Χανίων νὰ τεθῇ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὑποψηφίου αὐτοῦ, πλὴν δύο ἕως τριῶν λεωφορείων, τὰ ὁποῖα ἐπ’ ἀμοιβῇ διετέθησαν δι’ ἡμᾶς. Εἰς τὰς 17.10.61 ἔγινε ἀπόπειρα διαρρήξεως τῶν Γραφείων τῆς Ε.Ρ.Ε. Χανίων. Κατέστρεψαν τὴν ταμπέλα καὶ τὴν πόρταν τῆς αἰθούσης. Διὰ τὸ θέμα αὐτὸ σᾶς ἀναγινώσκω σχετικὸν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνα τότε πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ τηλεγράφημα. Ἐφημερίδας: «Ἐθνικὸν Κήρυκα» —«Βραδυνὴ» —«Ἀπογευματινὴ»— «Ἀκρόπολις» —«Καθημερινὴ» —«Ἔθνος» — «Μεσημβρινὴ» —«Βῆμα». Ἀθήνας Σήμερον τὴν πρωΐαν Γραφεῖα Νεολαίας Ε.Ρ.Ε. Χανίων ὑπέστησαν ἐπίθεσιν βανδάλων, οἵτινες ἐπεχείρησαν νὰ διαρρήξουν αὐτά. Ἀποτυχόντες τοῦ τελικοῦ σκοποῦ των περιορίσθησαν καταστρέψουν ἐπιγραφὴν Γραφείων, μέρος τῆς ὁποίας ἀπεκόμισαν, καὶ ἐπιβιβασθέντες ἀναμένοντος αὐτοὺς αὐτοκινήτου ἐξηφανίσθησαν. Ὑπόνοιαι στρέφονται κατὰ κύκλων Κέντρου ἐκδηλωσάντων ἐχθρικὰς πρὸς Ε.Ρ.Ε. διαθέσεις. Διαμαρτυρόμενοι ἐντόνως, παρακαλοῦμεν διὰ τὰ καθ’ ἡμᾶς. Γεώργιος Βολουδάκης βουλευτὴς Ε.Ρ.Ε. Χανίων Τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ ἐστάλη εἰς ἐποχὴν ἀνύποπτον. Δηλαδή, εἰς ἐποχὴν ποὺ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανείς, ὅτι θὰ προκληθῇ ἀπὸ τὸ Κέντρον θέμα νοθείας τῶν ἐκλογῶν. Εἰς τὰς 27.10.61 ὑπὸ τὸν τίτλον «τραμπουκισμοὶ» ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: Οἱ κῦκλοι τοῦ Κέντρου ἀπώλεσαν τελείως τὴν ψυχραιμίαν τους καὶ προσπαθοῦν μὲ τραμπουκισμοὺς νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸ αὐξανόμενον ρεῦμα ὑπὲρ τῆς Ε.Ρ.Ε., εἰς τὴν ὕπαιθρον τοῦ Νομοῦ μας. Οὕτω, ἐκτὸς τοῦ ξυλοδαρμοῦ, τὸν ὁποῖον ὑπέστη εἰς Στέρνες ὁ πολύτεκνος Πέτρος Γηράκης, ἀπὸ τὰ ὄργανα τοῦ κ. Μητσοτάκη, τὰ ὁποῖα τὸν συνώδευον κατὰ τὴν προεκλογικήν του περιοδείαν, εἰς τὸ ἐν λόγῳ χωρίον, ἔχομεν καὶ τραμπουκισμοὺς εἰς τὸ Καστέλλι Κισσάμου. Ὁ Γεώργιος Ἐμμαν. Τουλουπάκης, φίλος καὶ ὀπαδὸς τοῦ Κέντρου, ἀφοῦ δὲν κατώρθωσε διὰ ψυχολογικοῦ ἐκβιασμοῦ νὰ πείσῃ τὸν αὐτοκινητιστὴν Δημήτριον Χορευτάκη ἐκ Καστελλίου, ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἀκολουθῇ τὴν Ε.Ρ.Ε., διότι ἄλλως θὰ πάρουν τὸ πρακτορεῖον τῶν αὐτοκινήτων ἀπὸ τὸν πατέρα του, ἐπετέθη ἐναντίον του τὸ ἑσπέρας τῆς παρελθούσης Τετάρτης διὰ νὰ τὸν κακοποιήσῃ. Ὁ Χορευτάκης ἐκμανείς, διὰ τὴν ἀπρόκλητον ἐπίθεσιν ἐναντίον του, ἑτοιμάσθη νὰ ἀντεπιτεθῇ, ἀλλὰ ἐπεμβάσει τῶν ψυχραιμοτέρων καὶ τοῦ πατρὸς τοῦ Τουλουπάκη, ὑπεχώρησεν. Καὶ αὐτὰ ἐγράφησαν εἰς ἀνύποπτον χρόνον. Ἐπίσης εἰς ἐμὲ προσωπικῶς, ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, μοῦ ἔγινε ἐπίθεσις ἀπὸ δημόσιον λειτουργόν, φίλον τοῦ κ. Μητσοτάκη. Ὁ Δημόσιος αὐτὸς λειτουργὸς ἐπετέθη ἐναντίον μου καὶ εἰς παρατήρησίν μου, ὅτι θὰ βρῇ τὸν μπελά του, μοῦ ἀπήντησεν, ὅτι ἡ ἐποχὴ τῆς Ε.Ρ.Ε. πέρασε καὶ ὅτι τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν θὰ εἶναι Ὑπουργὸς ὁ κ. Μητσοτάκης.

§351Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ Δημόσιος αὐτὸς λειτουργὸς εἶναι συγγενής σας.

§352Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Συγγενής μου μπορεῖ νὰ εἶναι, πολιτικός μου φίλος, ὅμως, δὲν ὑπῆρξε ποτέ. Θὰ ἦτο δυνατόν, κ. συνάδελφοι, νὰ ἀναφέρω πολλὰ τέτοια περιστατικά. Δὲν τὸ πράττω, ὅμως, διότι δὲν θέλω νὰ κουράσω εἰς τοιαύτην προκεχωρημένην ὥραν τὴν Βουλήν. Θὰ ἀναφέρω μόνον ἕνα περιστατικόν. Εἰς τὸ χωρίον Μουρνιὲς ἐδάρησαν οἱ ὀπαδοὶ τῆς Ε.Ρ.Ε., καὶ ὁ ἐκπρόσωπός μου κ. Εὐθ. Θεοδωρίδης. Παρὰ ταῦτα ὁ συνδυασμὸς τῆς Ε.Ρ. Ε. εἰς τὶς Μουρνιὲς ἐπῆρε διπλασίους ψήφους ἀπὸ τὸ 1958. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ὁ κ. Μητσοτάκης διετύπωσε τὴν ἀπορίαν διατὶ ἕνα μέρος τῶν ὀπαδῶν τῆς Ε.Δ.Α. ποὺ δὲν ἤθελε νὰ ψηφίσῃ Ε.Δ.Α. δὲν ἐψήφισεν τὸ Κέντρον, ἀλλὰ ἐψήφισεν τὴν Ε.Ρ.Ε., ἐπιθυμῶ νὰ τοῦ εἴπω τοῦτο. Θὰ ἐνθυμῆτε, ὅτι εἰς πολλὰ χωρία ποὺ ἐκφωνοῦσε προεκλογικοὺς λόγους, ἔλεγε: Ἐὰν δὲν ψηφίσητε τὸ Κέντρον, ψηφίσατε τὴν Ε.Δ.Α.

§353Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐὰν ἐνδιαφέρεσθε νὰ μάθετε, κ. συνάδελφε, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι αὐτὸ δὲν τὸ εἶπα.

§354Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Εἰς τὸ χωρίον Μεσκλᾶ ἤμην παρὼν καὶ παρηκολούθησα τὸν λόγον σας.

§355Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι εἰς ὅλας μου τὰς ὁμιλίας, ἐτόνιζα στερεοτύπως, ὅτι ὁ ἀντίπαλος δὲν εἶναι ἡ Ε.Δ.Α., ἀλλὰ ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ ἀπευθυνόμενος ἐν συνεχείᾳ πρὸς τοὺς ὀπαδοὺς τῆς Ε.Δ.Α. ἐξηγοῦσα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐνισχυθῇ τὸ Κέντρον, διότι ἐρχόμενον εἰς τὴν ἐξουσίαν, θὰ ἐνισχύσῃ τὴν Δημοκρατίαν.

§356Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Λέγετε περίπου τὸ ἴδιον μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγώ. Καὶ ἐρωτῶ, ἐὰν ἤθελαν νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν Ε.Δ.Α. καὶ ἤθελαν νὰ ψηφίσουν τὴν Ε.Ρ.Ε. διατὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ πράξουν. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ὁ κ. Ἀρβανιτάκις καὶ ὁ κ. Διαμαντόπουλος.........

§357Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ εἶμαι ἐκεῖνος ποὺ ὅταν ἡ παράταξίς μας συνέπραξε μὲ τὴν Ε.Δ.Α., ἐξαναγκασθεῖσα ἀπὸ τὸν σατανικὸν ἐκεῖνον ἐκλογικὸν νόμον, ἐδήλωσα δημοσίᾳ, ὅτι προκειμένου νὰ ἐκλεγῶ μὲ ψήφους τῆς Ε.Δ.Α., καλλίτερα νὰ μὴ ἔλθω στὴν Βουλὴ καὶ ἐξ αἰτίας αὐτοῦ ἔχασα τὴν ἐκλογήν μου. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἐὰν εἴχατε βολιδοσκοπήσει τὴν Ε.Δ.Α., διὰ νὰ συμμετάσχητε εἰς τοὺς συνδυασμούς της.

§358Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Προέρχομαι ἀπὸ τὴν Ἀριστερὰν καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν εἶχε θέσιν ἡ ἐρώτησίς σας.

§359Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ πιστεύοντες εἰς τὰ Κόμματα τῆς Ἀριστερᾶς καὶ τῆς Δεξιᾶς, τὴν Δημοκρατίαν τὴν γράφουν στὰ παληά τους παπούτσια.

§360Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Δὲν εἶσθε κατάλληλος νὰ μᾶς κάμνετε μαθήματα. Καὶ ἐπειδὴ προβαίνητε εἰς κρίσεις, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶσθε ὁ περισσότερον ἀναρμόδιος νὰ κάμνετε μαθήματα καὶ τὸ διατὶ θὰ σᾶς τὸ εἴπουν ἄλλοι. Ὅταν αὐτὰ συνέβησαν εἰς τὴν Κρήτην, ὅπου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ, τοὐλάχιστον ὠργανωμένη βία, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν, ἐρωτῶ, ὅταν ἡ Ε.Ρ. Ε. ηὔξησε τὰς ψήφους της ἐκεῖ, τότε διατὶ δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ εἰς τὴν ἄλλην Ἑλλάδα νὰ αὐξήσῃ τὰς ψήφους της; Πιστεύω, ὅμως, ὅτι ὁ κ. Βενιζέλος, τὸν ὁποῖον καὶ σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ, τὴν δήλωσιν αὐτὴν δὲν τὴν ἔκαμε, διότι πιστεύει ὅτι θὰ εἶχεν ἀποτέλεσμα ἡ βία εἰς τὴν Κρήτην, ἀλλά, διότι ἀπέβλεπε εἰς τὸ νὰ ἐντάξῃ καὶ τὴν Κρήτην εἰς τὸ γενικώτερον σχέδιον περὶ βίας τοῦ Κέντρου. Ὁ δεύτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα εἶναι, διότι ἤθελον νὰ διευκρινίσω ὡρισμένας ἀνακριβείας, τὰς ὁποίας εἶπε χθὲς ὁ κ. Μητσοτάκης. Ὁ κ. Μητσοτάκης ἰσχυρίσθη, ὅτι παρεδόθη εἰς αὐτὸν ἕνας Γερμανὸς στρατηγός. Δὲν εἶναι τοῦτο ἀπολύτως ἀκριβές. Ὁ κ. Μητσοτάκης ἐδημιούργησε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἦτο ἀρχηγὸς ὁμάδος ἀντιστάσεως καὶ εἰς αὐτὸν παρεδόθη ὁ Γερμανὸς στρατηγός. Ἡ πραγματικότης, εἶναι τελείως διάφορος. Ὁ κ. Μητσοτάκης συμμετέσχεν εἰς μίαν ἐπιτροπήν, πράγματι, ὡς Γερμανομαθὴς καὶ λόγῳ τῶν σχέσεων ποὺ εἶχε μὲ τοὺς Γερμανούς, ἥτις διεπραγματεύθη τὴν παράδοσιν τῶν Γερμανῶν. Ὑπῆρξε δὲ δυνατὴ ἡ συμμετοχή του εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, διότι εἶχε σχέσεις μὲ τοὺς Γερμανούς, εἰς κατοχικὴν δὲ ἐφημερίδα διεφήμιζε, ὅτι ἀναλαμβάνει τὴν ὑπεράσπισιν πολιτῶν, ἔναντι τῶν Γερμανῶν. Ἄλλως τε ἡ σχέσις του αὐτὴ ὑπῆρξε στενωτέρα λόγῳ τοῦ ὅτι ἡ ἀδελφή του ἦτο ἰδιαιτέρα τοῦ ἀνωτάτου διοικητοῦ Πασαδάκη. Γνωρίζω, ὅτι πράγματι συνελήφθη, ὄχι ὅμως καὶ ἂν κατεδικάσθη. Ἐπίσης ὁ κ. Μητσοτάκης, ἠρνήθη, ὅτι ὁ πατήρ του εἶχε δημοσιεύσει προκήρυξιν πρὸς τὸν λαόν, δι’ ἐπίδειξιν νομιμοφροσύνης πρὸς τοὺς Γερμανούς. Εἰς τὰς 8 Μαΐου 1944 ἐγένετο μία συγκέντρωσις εἰς τὴν πλατεῖαν τοῦ Διοικητηρίου Χανίων, ὑπὸ τὰς Γερμανικὰς λόγχας, εἰς τὴν ὁποίαν ὡμίλησεν ὁ κ. Μητσοτάκης καὶ εἶπε τὰ ἑξῆς, ὅπως ἀναγράφονται εἰς τὸν «Κρητικὸν Κήρυκα Ἡρακλείου» τῆς 9.5.1944. «...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἀγαπητοὶ συμπολῖται: Πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἐκ τοῦ πολέμου ἐρειπίων καὶ συμφορῶν, εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ἐσωτερικὴ ἡσυχία καὶ τάξις καὶ ἡ ἀπόλυτος νομιμοφροσύνη πρὸς τὰς Γερμανικὰς Ἀρχὰς Κατοχῆς. Πᾶσα ἀντίθετος κατεύθυνσις ἄγει, ἀσφαλῶς, εἰς νέας καταστροφὰς καὶ θυσίας ματαίας, τοὺς δὲ δράστας τῶν τοιούτων τυχὸν ἐνεργειῶν ἀποδοκιμάζομεν καὶ θεωροῦμεν ἐνόχους ἐνώπιον τῆς ἱστορίας καὶ τῆς συνειδήσεως τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ. Διὰ τοῦτο ἐθεωρήσαμεν ὀρθὴν τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ κ. Ἰωάν. Πασαδάκη, τὴν διατυπωθεῖσαν ἐν τῇ τελευταίᾳ προκηρύξει του πρὸς τὸν Κρητικὸν Λαόν, ὅτι πρέπει ἐμπράκτως νὰ διαμαρτυρηθῶμεν καὶ συνέλθωμεν σήμερον εἰς τὴν παροῦσαν πάνδημον συγκέντρωσιν, ἵνα διακηρύξωμεν τὴν ζωηρὰν θέλησίν μας, διὰ τὴν ἐσωτερικὴν γαλήνην τοῦ τόπου καὶ τὴν νομιμοφροσύνην μας πρὸς τὰς Ἀρχὰς Κατοχῆς. Τὸ ἔγγραφον τῆς διακηρύξεως ἡμῶν, τὸ ὁποῖον διερμηνεύει τὰς σκέψεις καὶ τὴν θέλησιν ἁπάντων ἡμῶν καὶ τὸ ὁποῖον ἡ Λαϊκὴ Ἐπιτροπὴ τῆς συγκεντρώσεως θὰ ἐπιδώσῃ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν Γεν. Διοικητὴν Κρήτης, ἵνα τὸ διαβιβάσῃ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Διοικητὴν Φρουρίου Κρήτης Στρατηγὸν Κον Μπρόϋερ, ἔχει ὡς ἑξῆς:

§361Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὶ ὑπογραφὴν ἔχει;

§362Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Δὲν ἔχει ὑπογραφήν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει σημασίαν, διότι ὁ πατὴρ Μητσοτάκης, δὲν ἦτο τυχαία προσωπικότης. Ἐπίσης, ὁ κ. Μητσοτάκης εἶπεν, ὅτι αὐτὸς κατέφυγεν εἰς τὴν δικαιοσύνην, ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀνεφέρετο καὶ δὲν ἐννοοῦσε τὴν δίκην, ἀλλὰ τὴν ἀνάκρισιν ἐπὶ ἄλλου θέματος ἀπὸ ἀνώτατον δικαστικὸν λειτουργόν, τὸ πόρισμα τῆς ὁποίας δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι εὐχάριστον διὰ τὸν κ. συνάδελφον. Ἔχω μόνον μίαν περικοπὴν τοῦ πορίσματος αὐτοῦ, ἡ ὁποία λέγει. «... ...... (ἀναγινώσκει) ......». Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κουράσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν μὲ τὴν ἀνάγνωσιν σχετικοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσεν εἰς τὴν ἐφημερίδα του ὁ συνάδελφος κ. Πολυχρονίδης καὶ τὸ ὁποῖον ἐπιβεβαιώνει τὰς ἀπόψεις μου. Ἀλλὰ ἀφοῦ ὁ κ. Μητσοτάκης ἐπιμένει ἐπὶ τῆς δίκης αὐτῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω τὰ ἑξῆς: 1) Ὁ μηνυθεὶς καὶ μηνύσας τότε συνάδελφος, δὲν εἶπε πράγματα, τὸ πρῶτον κατ’ αὐτοῦ ἀκουόμενα, ἀλλὰ ἐπανέλαβε τὰ αὐτὰ ποὺ καὶ ἄλλοι εἶχον εἴπει κατὰ τὸ παρελθόν, καὶ δημοσιεύσει μάλιστα εἰς Ἀθηναϊκὰς ἐφημερίδας. Πρὸς ἀπόδειξιν δὲ τούτου, θὰ ἀναγνώσω ἐπιστολὴν τοῦ τέως Νομάρχου Χανίων κ. Χρηστάκη, δημοσιευθεῖσαν εἰς τὸν «Ἐθνικὸν Κήρυκα» τῆς 17.2.1957 καὶ ἐναντίον τοῦ ὁποίου δὲν ἔκανε μήνυσιν ὁ κ. Μητσοτάκης. 2) Τὸ δικαστήριον δὲν ἔκρινεν ἐπὶ τῆς οὐσίας τῶν κατηγοριῶν, ἁπλῶς διεκόπη ἡ δίκη πρὶν ἢ καταθέσουν οἱ μάρτυρες ὑπερασπίσεως καὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν: ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Σ. Βενιζέλος, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ. κ. Παπαπολίτης, ὁ βουλευτὴς κ. Πολυχρονίδης, οἱ τέως βουλευταὶ κ.κ. Ἐλευθέριος Βενιζέλος καὶ Π. Γύπαρης, ὁ τέως Νομάρχης κ. Χρηστάκης καὶ ὁ πολιτευτὴς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ἰατρὸς κ. Παΐζης. Κατόπιν μὴ προσελεύσεως οὐσιωδῶν μαρτύρων, ἐξ ἀφορμῆς ἀσκηθείσης πιέσεως καὶ ὑπὸ φίλων τοῦ κ. Μητσοτάκη καὶ Ὑπουργῶν, τότε καὶ νῦν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε., τοὺς ὁποίους εἰς ἔνδειξιν εὐγνωμοσύνης, ὑβρίζει σήμερον ὁ κ. Μητσοτάκης. 3) Ὁ μηνυθεὶς συνάδελφος συνεβιβάσθη καὶ δὲν ἐζήτησε συγγνώμην κατόπιν τῶν ἀνωτέρω καὶ τῆς παρεμβάσεως τῶν συναδέλφων κ.κ. Ζίγδη καὶ Βασιλάτου, οἵτινες ἐπίεσαν τὸν κατηγορούμενον, ἐπικαλεσθέντος τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ὁ μοναδικὸς ὠφελημένος ἐκ τῆς δίκης αὐτῆς θὰ εἶναι τὸ κομμουνιστικὸν Κόμμα τῆς Ἑλλάδος. 4) Ἀνεξαρτήτως, ὅμως, τούτων, διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ κ. Μητσοτάκης νὰ ἐπικαλῆται δικαστικὴν ἀπόφασιν, ἐκκαθαρίζουσαν ὁριστικῶς τὰς ἐναντίον του ὑφισταμένας εἰσέτι κατηγορίας, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τοιαύτην δικαστικὴν ἀπόφασιν, ἀφορῶσαν τὴν οὐσίαν τῶν κατηγοριῶν. Τοιαύτην, ὅμως, ἀπόφασιν δὲν ἔχει καὶ ἂν ἔχῃ, ἂς τὴν προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν. Ἀπόδειξις δὲ τοῦ γεγονότος, ὅτι προγενεστέρως εἶχον λεχθῆ τὰ αὐτὰ καὶ παρ’ ἄλλου, καὶ εἶχον δημοσιευθῆ εἰς Ἀθηναϊκὰς ἐφημερίδας, ἀναγινώσκω ἐπιστολὴν τοῦ τέως Νομάρχου Χρηστάκη, δημοσιευθεῖσαν εἰς τὸν «Ἐθνικὸν Κήρυκα» Ἀθηνῶν τῆς 17.2.57. Κύριε Διευθυντά, Κατὰ τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν τῆς παρελθούσης Δευτέρας, 11ης Φεβρουαρίου, περὶ ἄρσεως τῆς ἀσυλίας τῶν βουλευτῶν κ.κ. Πιστολάκη καὶ Μητσοτάκη, ὁ δεύτερος ἐκ τούτων, ἀποκρούων ἀναγνωσθεῖσαν ἐπιστολήν μου, σχετικὴν μὲ τὴν δρᾶσιν του, ἐξεφράσθη περὶ ἐπιστρατευθέντος ἀπιθάνου κυρίου πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ κ. Πιστολάκη, ἐπιχειρήσας νὰ διαστρέψῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ ἀκρίβειαν τῶν ἐν τῇ ἐπιστολῇ μου ἐκτιθεμένων. Δικαιολογοῦμεν τὴν ἀγανάκτησιν καὶ τὴν ἀγωνίαν τοῦ ὑποψηφίου πολιτικοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Κρήτης, δι’ ὅσα ἀποκαλύπτονται καὶ θὰ ἀποκαλυφθοῦν καὶ τὰ ὁποῖα πιθανὸν νὰ ἀνακόψουν τὴν προσπέλασίν του εἰς τὴν ἀρχηγίαν, ἀλλ’ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸν πληροφορήσωμεν, ὅτι δὲν ἐπεστρατεύθημεν διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὸν κ. Πιστολάκην, ἀλλ’ ὡς ἀληθεῖς κύριοι, πολιτευόμενοι ἐν Κρήτῃ, γνωρίζοντες πρόσωπα καὶ πράγματα, συντρέχομεν πᾶσαν προσπάθειαν τείνουσαν πρὸς βελτίωσιν τοῦ πολιτικοῦ μας βίου καὶ περιορισμὸν τῶν σπουδαρχούντων ὑποψηφίων Ἀρχηγῶν. Διὰ νὰ μὴ νομίσῃ ὁ κ. Μητσοτάκης, ὅτι μεθ’ ὅσα ἀνακριβῆ ἐλάλησεν ἐν τῇ Βουλῇ κατέστη κύριος τοῦ πεδίου τῆς μάχης καὶ ἐπειδή, κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν μας εἰς Χανιὰ περιῆλθον εἰς γνῶσιν μας καταπληκτικὰ πράγματα, ἐξ ἐγγράφων καὶ πληροφοριῶν τρίτων, θέτομεν πρὸς αὐτὸν τὰ ἀκόλουθα ἐρωτήματα καὶ ἀναμένομεν σαφῆ καὶ κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν μὲ στοιχεῖα καὶ ἀριθμοὺς καὶ ὄχι μὲ ἀοριστίας καὶ ὕβρεις ὡς ἐν τῇ Βουλῇ ἔπραξε. Λοιπόν: 1) Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἅμα τῇ ἀποχωρήσει τῶν Γερμανῶν ἐκ Χανίων κατέλαβε καὶ ἰδιοποιήθη τὰ μηχανήματα τῆς Γερμανικῆς ἐφημερίδος «ΒΕΣΤΑ–ΚΡΕΤΑ», ἀνήκοντα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ὡς λεία πολέμου, χρησιμοποιήσας ταῦτα ἐπὶ μίαν δεκαετίαν πρὸς ἔκδοσιν τῆς ἐφημερίδος του «Κῆρυξ», χωρὶς νὰ καταβάλῃ οὐδὲ δραχμὴν ἀποζημιώσεως, διὰ τὴν χρῆσιν ταύτην εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον; 2) Πότε ἠγόρασεν, ὡς ἰσχυρίζεται, τὰ μηχανήματα ταῦτα, μὲ ποίαν διαδικασίαν, ποῖος ὁ ἀριθμὸς Συμβολαίου ἢ πρακτικοῦ Δημοπρασίας, ποῖον τὸ καταβληθὲν τίμημα, διὰ νὰ ἀποκαλυφθῇ ἡ νομιμότης τῆς κτήσεως καὶ τὸ ἀνύποπτον τοῦ χρόνου ταύτης; 3) Πότε καὶ ποῦ ἐπλήρωσε τοὺς ἀπὸ τοῦ 1946 ὀφειλομένους τελωνειακοὺς δασμούς των τῶν 6.000.000 περίπου παλαιῶν δραχμῶν, διὰ τὰ καταβληθέντα ὑπ’ αὐτοῦ Γερμανικὰ αὐτοκίνητα, ποῖος ὁ ἀριθμὸς διπλοτύπου τοῦ Δημοσίου Ταμείου καὶ ἡ χρονολογία καταβολῆς; 4) Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ πατὴρ αὐτοῦ κατὰ τὰ ἔτη 1941–42 ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ ἐξώστου τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Κρήτης, ἐκάλεσε τὸν Κρητικὸν Λαὸν νὰ ταχθῇ μὲ τὴν «νέαν τάξιν πραγμάτων» ποὺ εὐηγγελίζετο ὁ Χίτλερ; 5) Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ ἀδελφὴ αὐτοῦ ἐτύγχανε κατὰ τὴν κατοχὴν ἰδιαιτέρα γραμματεὺς τοῦ καταδικασθέντος δοσιλόγου Γεν. Διοικητοῦ Πασαδάκη καὶ εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς τοὺς γάμους τῆς ἀδελφῆς του παρέστη ὁ Γερμανὸς Στρατιωτικὸς Διοικητὴς Χανίων καὶ εἰς τὰ ἐπακολουθήσαντα συμπόσια; 6) Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ ἴδιος ὁ βουλευτὴς κ. Μητσοτάκης, μετὰ τοῦ συνεργάτου του ἐν παντί, μακαρίτη Χατζηγρηγόρη, εἰργάσθη εἰς τὴν Γερμανικὴν ἐφημερίδα «ΒΕΣΤΑ–ΚΡΕΤΑ» καὶ ἐχρησίμευσεν ὡς διερμηνεὺς διαφόρων Γερμανικῶν ἀποσπασμάτων; 7) Καὶ εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἀντιληφθεὶς ὀλίγον χρόνον πρὸ τῆς συνθηκολογήσεως τῶν Γερμανῶν, τὴν ἐπερχομένην καταστροφήν, ἐπεδίωξεν μὲ τὸ Ε.Α.Μ., διὰ νὰ προκαλέσῃ τὰς Γερμανικὰς ὑπονοίας καὶ τὴν ἀνώδυνον σύλληψιν καὶ ὀλιγοήμερον κράτησίν του εἰς Ἀγυιᾶν, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ οὕτω παράσημον ἀνδρείας καὶ πατριωτισμοῦ, πρὸς μέλλουσαν χρῆσιν; Ἐπὶ τῶν ἐρωτημάτων αὐτῶν θὰ ἀναμένωμεν σαφῆ καὶ ἀνενδοίαστον καὶ μὲ στοιχεῖα ἀπάντησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ, διὰ νὰ κρίνωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ὁ λαός, ἐὰν πράγματι, εἶναι ἄξιος διὰ νὰ καταλάβῃ τήν, ἣν ὁραματίζεται, θέσιν τοῦ ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου, διότι, τὰ μέχρι τοῦδε προβαλλόμενα προσόντα του, ἤτοι, τὸ ὑψηλὸν ἀνάστημα, ἡ ἀμετροέπεια τῆς γλώσσης καὶ ἡ γοητευτικὴ ἐμφάνισις, δὲν μᾶς ἔπεισαν περὶ τούτου.

Μετὰ πάσης τιμῆς

ΚΩΣΤΑΣ ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ

Δικηγόρος — τ. Νομάρχης Πολιτευτὴς Ἡρακλείου Ἐάν, ὅμως, ἐπιθυμῇ ὁ κ. Μητσοτάκης νὰ ἀποδειχθῇ ἡ Ἐθνική του δρᾶσις, δὲν ἔχει, παρὰ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν προσκόμισιν τοῦ ἀρχείου τοῦ Ὑποκατ)τος τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος, κατὰ τὰ ἔτη 1943–1944, ὁπότε καὶ θὰ ἀποδειχθῇ ἡ οἰκονομικὴ συναλλαγὴ μετὰ τῶν Γερμανῶν. Ἐὰν ἀνέφερον τὴν προκειμένην περίπτωσιν τοῦ κ. Μητσοτάκη, δὲν ἔπραξα τοῦτο ἐκ λόγων ἀντιπολιτευτικῆς διαθέσεως, ἀλλὰ ἔπραξα τοῦτο, διότι νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει κἄποτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ παύσωμεν νὰ ἐκμεταλλευώμεθα τὰ ἄτομα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πράγματι, ἠγωνίσθησαν εἰς ἐθνικοὺς ἀγῶνας καὶ τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἰς τὰ πεζοδρόμια καὶ ἀντ’ αὐτῶν νὰ ἐμφανίζωνται ἄτομα, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἠγωνίσθησαν εἰς τὴν πραγματικότητα καὶ ἐν τούτοις ἐπικαλοῦνται τίτλους ἀγώνων, ἐθνικῆς ἀντιστάσεως, κατὰ τοῦ Γερμανοῦ κατακτητοῦ.

§363Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα, μὲ ἀνάμικτα συναισθήματα θλίψεως καὶ ἀνησυχίας, ὄχι ὅμως ὀργῆς. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὰ αὐτὰ συναισθήματα συμμερίζεσθε καὶ σεῖς. Ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία διεξάγεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀφορᾷ εἰς τὴν πρότασιν δυσπιστίας ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐνῷ αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ μόνον θέμα τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ, κινεῖ ταπεινὴν συκοφαντικὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον μου. Ἡ ἐπίθεσις ἤρχισε διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας, χθές, καὶ συνεχίσθη καὶ σήμερον ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον Χανίων. Τὶ ἐζήτει ὁ κ. Βολουδάκης εἰς τὸ βῆμα, καὶ ἀδέξιος καὶ ἄπειρος ὅπως εἶναι, τὸ ὡμολόγησε, τὸ ἐξεμυστηρεύθη. Εἶχε, λέγει, ἀναλάβει «ὑποχρέωσιν». Ἔναντι ποίου, περιττεύει νὰ εἴπω. Παρὰ ταῦτα θὰ ἀπαντήσω. Καὶ ὡς παλαιὸς κοινοβουλευτικός, πρῶτον, θὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα ἐλέχθησαν —ἀσχέτως τῆς ποιότητος τῆς ἐπιθέσεως καὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι τὸ θέμα ἔχει πρὸ πολλοῦ ἐξαντληθῆ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν— καὶ ἐν συνεχείᾳ θὰ συναγάγω τὰ γενικὰ συμπεράσματα ἠθικῆς καὶ πολιτικῆς φύσεως, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Προηγουμένως, ὅμως, ὀφείλω νὰ σημειώσω τὸ ἑξῆς γεγονός: Κατὰ τὴν σύντομον στιχομυθίαν μου μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἐνθυμεῖσθε τὶ διημείφθη καὶ ποία ὑπῆρξεν ἡ ἰδική μου ἀπάντησις. Καὶ ἐνῷ ἡ ἰδική μου ἀπάντησις ἐγράφη εἰς τὰ πρακτικά, ὡς ἐλέχθη, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐτροποποιήθη βασικῶς. Τοῦτο διεπίστωσα εἰς τὴν στενογραφικὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπῆγα νὰ ζητήσω τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Δὲν εἶναι, βεβαίως, ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ πρακτικὰ τροποποιοῦνται καὶ ἐὰν μὲν δὲν πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου θέματος, οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις. Προκειμένου, ὅμως, περὶ προσωπικῶν θεμάτων, νομίζω, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Ροδόπουλος, θὰ πρέπει νὰ εἶναι πολὺ προσεκτικὸς εἰς τὸ νὰ μὴ γίνωνται τροποποιήσεις τῶν πρακτικῶν. Ὁ κ. Μακρῆς, δὲν εἶχε, φαίνεται, ἐνημερωθῆ ἐπαρκῶς, παρὰ τῶν πληροφοριοδοτῶν του καὶ ἀνεφέρθη εἰς πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ἐπὶ παραδείγματι, ἀνέφερεν, ὅτι ὁ πατήρ μου ἐξέδιδεν εἰς τὴν Κρήτην ἐφημερίδα, εἰς τὴν ὁποίαν ἐδημοσιεύθησαν δῆθεν, κατὰ τὴν περίοδον τῆς Γερμανικῆς κατοχῆς ὡρισμένα πράγματα.

§364Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε.

§365Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτετε. Θὰ σᾶς δώσω ἀπαντήσεις ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ εἶναι καὶ τόσον εὐχάριστοι. Λέγω, λοιπόν, κ. συνάδελφοι, ὅτι μετέβην εἰς τὴν Στενογραφικὴν Ὑπηρεσίαν, διὰ νὰ ἀναγνώσω ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τὴν ὁμιλίαν μου. Οἱ στενογράφοι μοῦ εἶπον, ὅτι ἡ ἀποστενογράφησις θὰ ἔχῃ γίνει μετὰ μίαν περίπου ὥραν. Ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, ἐνόμισα, ὅτι δὲν ἀπῃτεῖτο καὶ διόρθωσις καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀνεχώρησα μὴ διορθώσας τὴν ὁμιλίαν μου. Ὑπῆρξεν, ὅμως, πλαστογραφία τῶν πρακτικῶν καὶ ἡ μεταβολὴ τούτων ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἡ ὁμιλία του εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν μετεβλήθη σκοπίμως.

§366Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε Μητσοτάκη, νομίζω, ὅτι δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν πραγματικότητα, τὰ ὅσα περὶ πλαστογραφίας τῶν πρακτικῶν ἀνεφέρατε, διότι ἁπλῶς, μόνον φραστικαὶ διορθώσεις ἐγένοντο παρ’ ἐμοῦ, ὡς ἄλλωστε γίνονται παρ’ ὅλων τῶν συναδέλφων εἰς τὰς ὁμιλίας των.

§367Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὴν κατοχικήν μου δρᾶσιν δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἠσχολήθη ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ ἡ δημοσία γνώμη. Δὲν ἐζήτησα ποτέ μου ἀναγνώρισιν, οὔτε καὶ ἀνήκω εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὴν ἐπικαλοῦνται συνεχῶς. Τὸ κεφάλαιον τῆς Κατοχῆς τὸ ἔχω κλείσει πρὸ μακροῦ, μὲ τὴν συνείδησιν, ὅτι ἁπλῶς ἔπραξα τὸ χρέος μου. Ἀφοῦ, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις τὸ ἐπιθυμεῖ, ὀφείλω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς. Ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν τῆς ἀφίξεώς μου εἰς τὴν Κρήτην, κατὰ Ἰούνιον τοῦ 1942 — ἕως τότε, ἐπιστρέψας ἐξ Ἀλβανίας, εἶχον ἀποκλεισθῆ εἰς Ἀθήνας— ἐνετάχθην εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντίστασιν. Δύο φορὰς συνελήφθην καὶ δύο φορὰς κατεδικάσθην εἰς θάνατον ἀπὸ τοὺς Γερμανούς. Τὴν δευτέραν μάλιστα φοράν, ἡ ζωή μου ἐσώθη ὡς ἐκ θαύματος, διότι ἔλαβε χώραν μιὰ πρωτοφανὴς εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ πολέμου, ἀνταλλαγὴ πολιτικοῦ κρατουμένου ἔναντι τριῶν Γερμανῶν ἀξιωματικῶν, τὴν ὁποίαν διεπραγματεύθη τὸ Συμμαχικὸν Ἀρχηγεῖον Ὀλιγούτερ, ἀπευθείας μὲ τὸ Ἀνώτατον Γερμανικὸν Στρατηγεῖον. Τέλος, εἶμαι ἐκεῖνος, εἰς τὸν ὁποῖον παρεδόθη ὁ τελευταῖος Γερμανὸς στρατηγὸς Κρήτης Μπεντὰκ Μέτσβην κρυφά, μαζὶ μὲ τὸν ἀγγλικῆς καταγωγῆς Ἄγγλον ταγματάρχην Διονύσιον Τσικλιτήραν, ἐκπρόσωπον τοῦ Συμμαχικοῦ Στρατηγείου διεπραγματεύθημεν καὶ ἐπιτύχαμεν τὴν παράδοσιν τῶν Γερμανῶν τῆς Κρήτης καὶ ἐκρατήσαμεν μάλιστα κρυφὴν τὴν παράδοσιν, ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα μέχρις ὅτου ἦρθαν αἱ πρῶται συμμαχικαὶ δυνάμεις, διὰ νὰ κρατήσουν τὴν τάξιν. Δὲν μὲ ἐνδιέφεραν αἱ διακρίσεις. Συμβαίνει, ὅμως, νὰ ἔχω τιμηθῆ μὲ ἀνώτατον Ἀγγλικὸν παράσημον καὶ μὲ Ἀγγλικὰ παράσημα, τὰ ὁποῖα τὴν ἀπονομήν, ὡς καὶ τὰ Διπλώματα ὑπογράφει ὁ σημερινὸς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Κανελλόπουλος, ὡς Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Δὲν θὰ προχωρήσω περισσότερον. Θὰ προσθέσω μόνον, ὅτι καὶ εἰς τῶν Γερμανῶν τὴν ἀνάμνησιν ἔχω μείνει ὡς ἕνας ἡγέτης τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, καὶ ἔτσι μὲ παρουσίαζον, ὅταν μεταπολεμικῶς τὰ περιοδικά των ἀσχολοῦνται μὲ τὰ γεγονότα τῆς Κρήτης, τῆς δραματικῆς ἐκείνης ἐποχῆς. Οὐδέποτε ἠσχολήθην νὰ μαζεύσω τέτοιο ὑλικόν, ἂν σᾶς ἐνδιαφέρει, ὅμως, ἔχω ἐδῶ ἕνα τέτοιο ἀντίτυπον Γερμανικοῦ περιοδικοῦ. Ἀλλά, ὁ κ. συνάδελφος ἠσχολήθη καὶ μὲ τὴν οἰκογένειάν μου. Εἶναι, κ. βουλευταί, ἄχαρις ἡ συζήτησις αὐτή. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, ὁ κ. Βολουδάκης ἠθέλησε νὰ θίξῃ τὴν οἰκογένειάν μου, θὰ λάβῃ τὴν ἀπάντησιν. Ἐλέχθη μασημένα κἄπως, ὅτι ἡ ἀδελφή μου εἰργάσθη πλησίον τοῦ κ. Πασαδάκη. Ἔχω, κ. βουλευταί, ἐδῶ ἐπίσημα στοιχεῖα, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ ἀδελφή μου εἰργάσθη ὡς δημόσιος ὑπάλληλος τρία ἕως τέσσαρα ἔτη εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Κρήτης καὶ οὐδαμοῦ ἀλλοῦ. Περαιτέρω ἐγένετο συζήτησις καὶ διὰ τὴν δρᾶσιν τοῦ πατρός μου. Ὁ πατὴρ μου ὑπῆρξε παλαιὸς πολιτευόμενος καὶ εἷς ἐκ τῶν προκρίτων τοῦ Νομοῦ Χανίων. Ἀπέθανε κατὰ τὴν κατοχήν, λόγῳ, ἀκριβῶς, τῶν συγκινήσεων, τὰς ὁποίας ὑπέστη ἐκ τῶν ἰδικῶν μου περιπετειῶν, λόγῳ τῆς πολιτικῆς μου τοποθετήσεως. Κατὰ μίαν ἔννοιαν, δηλαδή, κ. βουλευταί, ὁ πατήρ μου ὑπῆρξε θῦμα τῆς κατοχῆς. Ἤκουσα περαιτέρω τὸν κ. συνάδελφον ἀναφερόμενον εἰς μίαν λαϊκὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὸν ἠρώτησα, ἐὰν γνωρίζῃ τὶ ἦτο ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη. Ἡ ἐν λόγῳ Ἐπιτροπή, πράγματι, συνεστήθη ἀπὸ τὸ σύνολον σχεδὸν τῶν τότε προκρίτων Χανίων, διὰ νὰ ἀμβλύνῃ τὴν ἀντίθεσιν εἰς μίαν κρίσιμον στιγμὴν ὀξύτητος καὶ κινδύνου, διὰ τὸν ἄμαχον πληθυσμόν. Τότε ἐγώ, ἀνάμεσα εἰς τὰς δύο φυλακίσεις μου, ὡς παράνομος ἐκινούμην μεταξὺ πόλεως καὶ βουνοῦ. Δὲν κρίνω τὴν πρᾶξιν τῶν ὑπογραφόντων. Θὰ σᾶς ἐνδιαφέρῃ, ὅμως, νὰ ἀκούσητε καὶ τὰ ὀνόματά των: Ἐπίσκοπος Κυδωνίας καὶ Ἀποκορώνου Ἀγαθάγγελος (ἀποθανών). Ἀρχιμανδρίτης Πενθερουδάκης, Κυριακ. Μητσοτάκης, Γεώργιος Σαρρῆς (τέως βουλευτὴς), Ἰωσὴφ Βολουδάκης....... Εἶναι, κ. συνάδελφοι, ὁ πατὴρ τοῦ συναδέλφου μας Γεωργίου Βολουδάκη. Ἰδού, κ. συνάδελφοι, εἰς ποῖον σημεῖον ἀθλιότητος καὶ πωρώσεως ὁδηγεῖ τοὺς βουλευτὰς της ἡ Κυβέρνησις. Προκειμένου νὰ μὲ πλήξῃ, ἀδιαφορεῖ καὶ ἂν σπιλώνῃ τὴν ὑπόληψιν τοῦ πατέρα του. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προσθέσω, ὅτι ὁ πατὴρ τοῦ συναδέλφου συναγωνιστής μου εἰς τὴν ἀντίστασιν καὶ ἐκ τῶν μελῶν τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς τῆς Ε.Ο.Κ., ἔχει λαμπρὰν πατριωτικὴν δρᾶσιν κατὰ τὴν κατοχήν. Ἐλέχθη, κ. συνάδελφοι, ὅτι μὲ τὴν Πολιτείαν μου ἠσχολήθη καὶ ἡ Δικαιοσύνη. Ἐγένετο, δηλαδή, μία Διοικητικὴ ἐξέτασις. Ὅπως γνωρίζητε, κατὰ τὴν ἄνοδον τοῦ Ἑλληνικοῦ «Συναγερμοῦ» εἰς τὴν ἐξουσίαν, διετάχθησαν ἀνακρίσεις εἰς πλείστους τομεῖς, ἐκ τῶν ὁποίων, ὅμως, ἀπεδείχθη τὸ ἀνεπίληπτον τῆς διοικήσεως τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Εἰδικῶς, ὅμως, μὲ τὴν ἰδικήν μου πολιτικὴν δρᾶσιν ὑπῆρξε καὶ ἑτέρα δικαστικὴ ἐνέργεια, ἡ ὁποία ἀπέληξεν εἰς πλήρη ἠθικὴν δικαίωσίν μου. Ἐπειδὴ κατηγορήθην εἰς θέματα συνδεόμενα μὲ τὴν ἠθικήν μου ὑπόστασιν καὶ ἐπειδὴ συνέβη ὁ κατηγορήσας ἐμὲ νὰ ἦτο βουλευτὴς, ἐζήτησα ἀπὸ τὸ Σῶμα τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας τοῦ συναδέλφου, ἐκείνου, διὰ νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ θέμα μὲ μίαν δικαστικὴν ἀπόφασιν. Ἡ Κυβερνητική, ὅμως, πλειοψηφία, ἠρνήθη νὰ ἄρῃ τὴν ἀσυλίαν τοῦ κ. συναδέλφου καὶ εἶπον τότε, ὅτι θὰ ἀναμείνω διὰ τὴν ἑπομένην 4ετίαν νὰ ἐκκαθαρίσω τὸ ζήτημα ἐκεῖνο. Καὶ πράγματι, κατὰ τὴν ἑπομένην 4ετίαν ὁ κ. συνάδελφος, δὲν ἐξελέγη βουλευτὴς καὶ ἐγένετο ἡ δίκη ἐκείνη, ἡ ὁποία συνεκέντρωσε τὸ ἐνδιαφέρον τῆς κοινῆς γνώμης τῆς Κρήτης, ἀλλὰ καὶ τῶν Ἀθηνῶν. Ἡ δίκη ἐκείνη ἔληξε μὲ μίαν πλήρη ἠθικὴν ἱκανοποίησιν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔδωσεν ὁ ἀντίπαλός μου, διὰ τῆς ἑξῆς δηλώσεώς του, ὑπογραφομένης ὑπὸ τοῦ συνηγόρου του καὶ νῦν βουλευτοῦ κ. Βασιλάτου. «...... ..... (ἀναγινώσκει)......». Ἔχω, δηλαδή, κ. βουλευταί, καὶ αὐτὴν τὴν δικαστικὴν ἀναγνώρισιν εἰς τὸ ἐνεργητικόν μου. Δὲν γνωρίζω, κ. συνάδελφοι, ἐὰν εἶμαι ὁ μόνος, ἀλλ’ εἶμαι πάντως μεταξὺ τῶν ὀλίγων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐν Δικαστηρίῳ ἀπέδειξαν τὸ πόθεν ἔσχον. Καὶ αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν δρᾶσιν μου καὶ τὴν δημοσίαν καὶ τὴν ἰδιωτικήν. Καὶ τώρα θὰ προχωρήσω εἰς τὴν συναγωγὴν τῶν συμπερασμάτων. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω ὁμιλήσει καὶ ἄλλες φορὲς διὰ τὴν ἠθικὴν κρίσιν ποὺ διέρχεται ὁ πολιτικός μας βίος κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας ἀπὸ τὸν κ. Καραμανλῆν. Μετὰ λύπης μου παρατηρῶ, ὅτι καταβάλλεται μία προσπάθεια κατασυκοφαντήσεως τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Ὁ ἐκ Χανίων συνάδελφος, συμπαθέστατος, ἄλλωστε, πρὸς τὸν ὁποῖον ὀφείλω χάριτας διὰ τὴν εὐκαιρίαν ποὺ μοῦ ἔδωσε, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὁ ἐμπνευστὴς αὐτῶν τῶν κατηγοριῶν. Ἐμπνευστὴς εἶναι ἀσφαλῶς ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία χθές, διὰ τοῦ κ. Μακρῆ, προέβη εἰς τὰς πρώτας συκοφαντίας. Καὶ ἡ ἠθικὴ πτῶσις, εἰς τὴν ὁποίαν ἐφθάσαμεν εἶναι τόσον μεγάλη, κ. βουλευταί, ὥστε νὰ εὑρισκώμεθα πρὸ τοῦ φαινομένου ὁ υἱὸς νὰ κατηγορῇ τὸν πατέρα του εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Νὰ διατυπώνεται κατηγορία διὰ τὸ ἔργον μιᾶς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν μετέσχεν ὁ πατήρ του. Κύριοι συνάδελφοι, μᾶς ἔχουν χαλυβδώσει τὴν ψυχὴν οἱ ἀγῶνες, τοὺς ὁποίους διεξηγάγομεν καὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ τώρα καὶ δὲν ἔχομεν τίποτε νὰ φοβηθῶμεν. Οἱ πολιτικοὶ ἀγῶνες, ὅμως, μὲ ὅσον πάθος καὶ ἐὰν διεξάγωνται, περιορίζονται εἰς τὰ ἐπίπεδα τῶν ἰδεῶν. Ἀλλὰ τῆς προσωπικῆς μου πλευρᾶς σημειώνω, ἴσως χρειασθῆ εἰς ἄλλην συζήτησιν, ὅτι ἐπεδίωξα καὶ ἐπέτυχα νὰ ἔχῃ χυθῆ πλῆρες φῶς εἰς τὸν ἰδιωτικὸν καὶ δημόσιον βίον μου. Ἐκράτησα ὑψηλὰ ἐπὶ δέκα ἔτη τὸν ἀντιπολιτευτικὸν ἀγῶνα. Καὶ ἦρθα εἰς ἐντονωτάτην ἀντίθεσιν πάμπολλες φορὲς χωρὶς φόβον, ἀλλὰ καὶ χωρὶς πάθος. Τὴν συζήτησιν αὐτὴν δὲν τὴν φοβοῦμαι καὶ ὁσονδήποτε καὶ ἂν μὲ θλίβῃ ὡς φαινομένη δυσάρεστος, μὲ ὠφελεῖ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ὅμως, τελειώνοντας, νὰ συνδέσω τὸ παρεμπίπτον θέμα μὲ τὸ κύριον θέμα τῆς συζητήσεώς μας. Ὁ κ. Κανελλόπουλος κατ’ ἐπανάληψιν σκωπτικῶς ὡμίλησε περὶ τῆς δῆθεν ἀπειλῆς τοῦ Κέντρου νὰ κατέλθῃ εἰς τὰ πεζοδρόμια. Ἀγαποῦμεν τὸν τόπον αὐτὸν ὅπου γεννηθήκαμεν καὶ ἐζήσαμεν καὶ ὅπου θὰ ζήσουν τὰ παιδιά μας, ὥστε νὰ θεωροῦμεν μεγάλο ἀγαθὸν τὴν πολιτικὴν καὶ κοινωνική του ἰσορροπίαν. Ἐγεννηθήκαμεν, ὅμως, καὶ ἐζήσαμεν ὡς ἐλεύθεροι ἄνθρωποι καὶ ὅπως πάντοτε καὶ τώρα δὲν πρόκειται νὰ κύψωμεν πρὸ οὐδενὸς τὸν αὐχένα. Γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις καλά, ποίων ἀνθρώπων ἡ ψυχὴ δὲν θὰ λυγίσῃ καὶ πάλιν ἂν χρειασθῇ ἀγῶνας ὅπως ὁ Ἀρχηγός μας εἶπε διὰ τὴν νέαν ἐσωτερικὴν ἀντίστασιν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ περίοδος ποὺ διερχόμεθα εἶναι περίοδος παρακμῆς καὶ πτώσεως. Λείπει ἀπὸ τὸν δημόσιόν μας βίον ἡ λεβεντιὰ καὶ ἡ ἀνδρωσύνη. Λείπει ἡ ἀνάτασις τῆς ψυχῆς, ἡ ὀμορφιὰ τοῦ τιμίου ἀγῶνα. Εὔχομαι εἰλικρινὰ τὸ θλιβερὸν σημερινὸν φαινόμενον νὰ εἶναι τὸ τελευταῖον. Εὔχομαι νὰ μὴ ξεφύγῃ ποτὲ πλέον ὁ πολιτικός μας βίος ἔξω ἀπὸ τὰ ὅρια ποὺ προσδιορίζει ὁ κύκλος τῆς τιμῆς.

§368Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Ὁ κ. Μητσοτάκης δὲν εἶναι ἁρμόδιος νὰ μοῦ δίδῃ μαθήματα. Εἶναι αὐτός, ὁ ὁποῖος καὶ ὁ ἴδιος καὶ διὰ τῶν στηλῶν τῆς ἐφημερίδος του ἐσυκοφάντησε πολιτικὸν ἄνδρα, ὁ ὁποῖος ἐπὶ ἥμισυ καὶ πλέον αἰῶνα προσέφερε τὸ πᾶν εἰς τὴν Πατρίδα. Ὁ συκοφαντηθεὶς ἐκ μέρους τοῦ κ. Μητσοτάκη πολιτικὸς ἄνδρας εἶναι ὁ θεῖος μου Μαν. Βολουδάκης. Ἐπίσης, ὁ κ. Μητσοτάκης, δὲν πρέπει νὰ μᾶς δίδῃ ἠθικὰ διδάγματα. Διότι οὗτος πρῶτος ἐγκατέλειψε τὸν ἄνθρωπον ποὺ τὸν ἐδημιούργησεν, τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος Φιλελευθέρων, Σοφ. Βενιζέλον. Ἐπίσης, ὁ κ. Μητσοτάκης, ἠρνήθη, ὅτι ὁ πατήρ του ἔκαμε σύστασιν εἰς τὸν λαὸν τῆς Κρήτης διὰ νὰ φέρεται καλῶς εἰς τὰ γερμανικὰ στρατεύματα κατοχῆς, ἐν τῇ προσπαθείᾳ του ὅπως μειώσῃ τὴν ἐκ τοῦ λόγου τοῦ πατρός του ἐντύπωσιν, ἀνέφερεν, ὅτι καὶ ὁ πατήρ μου συμμετεῖχεν εἰς τὴν λαϊκὴν ἐπιτροπήν. Παραγνωρίζων τὸ ὅτι ἡ μὲν λαϊκὴ ἐπιτροπὴ συνεστήθη βεβαίως, ὁ δὲ πατήρ του ἐξεφώνησε λόγον ἐλευθέρως, ὑπὲρ τῶν στρατευμάτων κατοχῆς. Διὰ τὴν δίκην σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἐβοηθήθη ἀπὸ Ὑπουργοὺς τῆς Κυβερνήσεως Ε.Ρ.Ε., συνάδελφοι δὲ οἱ ὁποῖοι κατῆλθον εἰς τὴν Κρήτην νὰ ἐξετασθοῦν ὡς μάρτυρες, ἐναντίον του, δὲν ἐξητάσθησαν, διότι ἡ δίκη διεκόπη, ἡ δὲ καταγγελία δὲν ἀνεγράφετο εἰς ἐπαρχιακὴν ἐφημερίδα, ἀλλ’ εἰς τὸν Τύπον τῶν Ἀθηνῶν.

§369Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Βολουδάκης ἔκαμε ἕνα βασικὸν λάθος. Ὑπέθεσε, ὅτι ἀπησχολήθην μαζί του. Ἐγὼ ἔθεσα ὡς γενικὸν θέμα καὶ ἀπήντησα εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§371ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6 μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προτάσεων ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 5.15′ μ.μ.)