1962.01.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11η

Πέμπτη 18 Ἰανουαρίου 1962

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 8.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσιν τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Περρωτῆς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ, ὅσοι θέλετε νὰ ἐγγραφῆτε, διὰ νὰ ὁμιλήσητε, ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐγγραφῆτε τώρα εἰς τὸν Γραμματέα καὶ ὄχι διὰ τηλεφωνημάτων, διότι ἄλλα τηλεφωνήματα γίνονται εἰς ἐμέ, ἄλλα εἰς τοὺς Ἀντιπροέδρους καὶ ἄλλα εἰς τοὺς Γραμματεῖς καὶ εἶναι δύσκολον νὰ καθορισθῇ ἡ σειρὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῆτε τώρα.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συζήτησις ἐπὶ τῶν προτάσεων ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Διακόπτομεν πέντε λεπτά, διότι δὲν ἦλθεν ἀκόμη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου.

(Ὥρα 8.55′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 9.10′ μ.μ.)

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§5Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ συγγνώμην διὰ τὴν καθυστέρησιν, διότι συνέβη ἀτύχημα εἰς τὸ αὐτοκίνητόν μου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§7Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας θεωροῦμεν καθῆκον νὰ διακηρύξωμεν, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 29ης Ὀκτωβρίου ὑπῆρξε προϊὸν βίας καὶ νοθείας. Καὶ ὡδήγησεν ἡ βία καὶ ἡ νοθεία εἰς τὴν δημιουργίαν νόθου πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ παρανόμου Κυβερνήσεως. Δηλοῦμεν, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζομεν ὡς νόμιμον, τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Καὶ θεωροῦμεν ἀποστολήν μας νὰ ἀγωνισθῶμεν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν, τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἐνεπνεύσθη ἡ ἀπόφασίς μας νὰ μὴ παραστῶμεν κατὰ τὰς πρώτας συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ὁπότε συνετελεῖτο ἡ τυπικὴ νομιμοποίησις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἐμπνέεται ἐπίσης ἡ ἀπόφασίς μας νὰ μὴ μετέχωμεν, εἰς τὸ μέλλον, οὐδεμιᾶς ψηφοφορίας, διὰ νὰ μὴ συντελέσωμεν, ἔστω καὶ ἀρνητικῶς, εἰς αὐτὴν τὴν νομιμοποίησιν. Καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν θὰ ἐμπνευσθοῦν ἐπίσης καὶ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα, ἐν συνεχείᾳ, θὰ λάβωμεν εἰς τὸ μέλλον. Ἔχει τεθῆ τὸ ἐρώτημα: Ἀφοῦ ἐμπνεόμεθα ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀρχήν, διατί παριστάμεθα εἰς τὴν Βουλήν; Ἡ ἀπάντησις εἶναι: Παριστάμεθα, διότι ἡμεῖς εἴμεθα γνήσιοι ἐκπρόσωποι τοῦ λαοῦ καὶ δικαιούμεθα νὰ παριστάμεθα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τοῦ Κέντρου)... καὶ δικαιούμεθα νὰ παριστάμεθα, ὅταν θέλωμεν. Ἄλλοι δὲν δικαιοῦνται... (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τοῦ Κέντρου, θόρυβος ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς κυβερνητικῆς). Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: «Ἐπιδιώκομεν ἀνωμαλίας, ἔχομεν ἀντισυνταγματικὰς ἐπιδιώξεις». Καὶ ἀπαντῶμεν: Τὸ ἀντίθετον εἶναι ἀκριβές. Ἀγωνιζόμεθα διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ὁμαλότητος, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν συνταγματικῆς τάξεως. Τὴν ὁμαλότητα κατέλυσαν, καὶ τὸ Σύνταγμα παρεβίασαν αἱ ἐκλογαὶ τῆς 29ης Ὀκτωβρίου.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ ἡσυχίαν καὶ ὄχι διακοπάς.

§9Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐξαιρετικὰ ὑπῆρξαν τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν, ἐξαιρετικὰ θὰ εἶναι καὶ τὰ μέτρα, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ τὰ ἀντιμετωπίσωμεν. Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἔχομεν φυγομαχήσει καὶ ὅτι τὰ πυρὰ τὰ ἰδικά μας θὰ εἶναι ἄσφαιρα. Ἀλλά, ἐὰν τὰ πυρὰ πρόκειται νὰ εἶναι ἄσφαιρα, πρὸς τί ὁ στόμφος τῆς προκλήσεως; Ὅταν τὰ πυρὰ εἶναι ἄσφαιρα, ποῦ ὑπάρχει ἡ γενναιότης τῆς προκλήσεως; Εἶπεν ἐπίσης, ὅτι ἐπὶ μακρὸν ἐφυγομαχήσαμεν. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ὑπάρχει εἰς τοὺς κόλπους τῆς Ε.Ρ.Ε. μία Μεγάλη Σχολὴ μικρῶν τεχνασμάτων, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποίησε καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν περίοδον. Καὶ εἶχον ὅλα τὴν αὐτὴν τύχην, τὴν αὐτὴν ἀτυχίαν: Ἐναυάγησαν. Ἐνόμισαν, τὴν 7ην Δεκεμβρίου, ὅτι ἠδύναντο νὰ μᾶς ἀπευθύνουν τελεσίγραφον, διὰ νὰ μᾶς ἀναγκάσουν νὰ παριστάμεθα εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ εἶχον κάμει λάθος εἰς τὴν διεύθυνσιν. Δὲν ἀνήκομεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δέχονται τελεσίγραφα. Καὶ τὸ ἀπερρίψαμεν. Προχθὲς ἐπεδίωξαν πάλιν μὲ τὴν μέθοδον τῶν παρελκύσεων τοῦ μεγάλου θέματος, νὰ τὸ μειώσουν εἰς τὴν σημασίαν. Καὶ ὑπερεφαλαγγίσθησαν μὲ τὴν ἰδικήν μας πρότασιν δυσπιστίας. Εὐχόμεθα τὰ παθήματα νὰ γίνουν μαθήματα διὰ τὸ μέλλον. Ἀλλὰ δὲν ἐπιμένομεν. Διότι, ἐπὶ τέλους, δὲν εἴμεθα καὶ ἀπαρηγόρητοι ἀπὸ τὰ παθήματα τοῦ Προεδρείου καὶ τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Ἐλέχθη, ὅτι ἀποτελεῖ συνήθειαν ἰδικήν μας, ἔπειτα ἀπὸ πᾶσαν ἧτταν, νὰ ἐπικαλούμεθα τὴν παρανομίαν τῶν ἐκλογῶν. Ὁ ἰσχυρισμὸς εἶναι ἀπολύτως ἀσύστατος. Οὐδέποτε εἰς τὸ παρελθόν, μετὰ τὴν ἔκβασιν τῶν ἐκλογῶν, κατηγγείλαμεν Κυβέρνησιν ὡς παράνομον. Εἶναι ἡ πρώτη φορά. Διότι πρώτην φορὰν συνετελέσθη εἰς τόσην ἔκτασιν τὸ ὄργιον τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας. Ὅταν εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958, τὰς ὁποίας ὑπέμνησεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡττήθημεν, ὑπεκύψαμεν καὶ ἐδέχθημεν τὴν ἧτταν ὡς ἀληθεῖς δημοκράται. Διότι, ὡς ἀληθεῖς δημοκράται γνωρίζομεν, ὅτι ὅσοι ὑποκύπτουν εἰς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ εἶναι Ἄνδρες, ὅσοι ὑποκύπτουν εἰς τὴν βίαν εἶναι Ἀνδράποδα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τοῦ Κέντρου). Καὶ οὐδέποτε εἴχομεν τοιαύτην φιλοδοξίαν. Μᾶς ἀπηυθύνθη τὸ ἐρώτημα: Σεῖς ἐζητήσατε Ὑπηρεσιακήν. Διατί διαμαρτύρεσθε; Ἀπαντῶμεν: Ἐζητήσαμεν Ὑπηρεσιακήν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πείρας τῶν τριῶν προγενεστέρων Ὑπηρεσιακῶν Κυβερνήσεων, τοῦ 1950, τοῦ 1952 καὶ τοῦ 1958, αἱ ὁποῖαι πράγματι διεξήγαγον σχετικῶς τιμίας ἐκλογάς. Καὶ ἠλπίζαμεν, ἐπίσης, ὅτι καὶ ἡ τετάρτη Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις θὰ ἦτο ἐπίσης ἀδιάβλητος. Διεψεύσθημεν, ὅμως, εἰς τὰς προσδοκίας μας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις. Καὶ διότι εἰς τὰς ἡμέρας τῆς Κυβερνήσεως τοῦ στρατηγοῦ Δόβα συνετελέσθη ὄργιον βίας καὶ νοθείας καὶ διότι τὸ ἠνέχθη, ἐθεωρήσαμεν χρέος νὰ καταθέσωμεν τὴν πρότασιν παραπομπῆς εἰς εἰδικὸν δικαστήριον. Λέγουν: Ἀφοῦ πράγματι ὑποστηρίζετε, ὅτι συνετελέσθησαν ὄργια βίας καὶ νοθείας διατὶ δὲν διεμαρτυρήθητε, κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐκλογῶν; Ἀπαντῶμεν: Μόνον οἱ Ἕλληνες τοῦ ἐξωτερικοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπώσουν αὐτὸ τὸ ἐρώτημα. Ὅσοι ἔζησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, πρέπει νὰ ἐνθυμοῦνται, ὅτι καθημερινῶς ὑπῆρξαν σφοδρόταται διαμαρτυρίαι. Ἐπεσκέφθημεν τὸν στρατηγὸν Δόβαν καὶ διεμαρτυρήθημεν. Καὶ μᾶς παρεῖχε καλοπροαιρέτους ὑποσχέσεις, αἱ ὁποῖαι οὐδέποτε ἐτηροῦντο. Ἐφθάσαμεν εἰς μίαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει προηγούμενον εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας μας. Ἐννέα ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, τὴν 20ὴν Ὀκτωβρίου, ἀπηυθύναμεν πρὸς ὅλους τοὺς ὑποψηφίους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου Διάγγελμα καὶ τοὺς εἴπομεν: «Θὰ ἀσκήσητε νόμιμον ἄμυναν ἐναντίον πάσης αὐθαιρεσίας ὡς ἀληθεῖς ἄνδρες καὶ ὡς ἀληθεῖς δημοκράται». Καὶ ἐγράφομεν εἰς τὴν ἐγκύκλιον: «Ὅταν αἱ ἀρχαί, ἢ δὲν δύνανται, ἢ δὲν θέλουν νὰ κατοχυρώσουν τὴν τάξιν καὶ τὴν ἐλευθερίαν, τότε οἱ πολῖται τῆς Δημοκρατίας ὑψώνουν τὸ ἀνάστημά των καὶ ἐπιβάλλουν τὴν ἐλευθερίαν». Διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἐντολὴ τοῦ Συντάγματος.... (Χειροκροτήματα). Καὶ δὲν ἠρκέσθημεν μόνον εἰς αὐτὴν τὴν ἐγκύκλιον. Ἐζητήσαμεν ἀκρόασιν ἀπὸ τὸν Βασιλέα, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπίσης διεμαρτυρήθημεν διὰ τὴν ἀπροθυμίαν καὶ τὴν ἀδυναμίαν τῆς Κυβερνήσεως Δόβα, νὰ κατοχυρώσῃ τὰς ἐκλογάς. Τί ἐπὶ πλέον ἦτο δυνατὸν νὰ κάμωμεν; Ἐλέχθη: Διατὶ τότε δὲν ἀπεφασίσατε ἀποχήν; Καὶ αὐτὴν τὴν ἐσκέφθημεν, ἀλλὰ ἠλπίσαμεν μέχρι τῆς τελευταίας ἑβδομάδος, ὅτι τὸ μέγα ρεῦμα θὰ εἶχεν ὑπερφαλαγγίσει τὴν βίαν. Ἀλλὰ συμφώνως πρὸς τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἔκτοτε καταρτισθῆ, ἡ μεγάλη ἐκλογικὴ ἐπιχείρησις ἐνηργήθη τὴν Παρασκευὴν καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὸ Σάββατον, τὴν νύκτα τοῦ Σαββάτου πρὸς τὴν Κυριακήν. Ἰδοὺ διατὶ δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἀποχῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία, ἡ ὁποία δικαιώνει εἰς τὸ ἀκέραιον τὰς καταγγελίας, τὰς ὁποίας διατυπώνομεν ἔπειτα ἀπὸ τὰς ἐκλογάς. Καὶ τίθεται τώρα τὸ ἐρώτημα: Αἱ ἀποδείξεις; Ποίας ἀποδείξεις προσκομίζετε δι’ αὐτὸ τὸ ὄργιον τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας; Τὸ προνόμιον τοῦ γενικοῦ σχεδίου εἶναι, ὅτι προνοεῖ διὰ τὴν μείωσιν, τὴν ἐξάλειψιν τῶν ἀποδείξεων. Ὅταν ἡ βία καὶ ἡ νοθεία εἶναι ἐκδήλωσις τοπική, σπασμωδικὴ καὶ αὐθαίρετος, προσφέρεται εὐκολώτερον πρὸς ἀπόδειξιν. Ὅταν ὑπάρχῃ σχέδιον γενικόν, ὑπάρχει ἐπίσης πρόνοια καὶ διὰ τὴν ἀπόκρυψιν. Μ’ ὅλα ταῦτα ὑπάρχουν αἱ ἀποδείξεις. Καὶ αἱ ἀποδείξεις κατατάσσονται εἰς τρεῖς κατηγορίας, εἰς τρία κεφάλαια. Εἶναι πρῶτον τὰ γεγονότα. Εἶναι δεύτερον οἱ ἀριθμοί, καὶ εἶναι τρίτον τὰ κείμενα. Εἰς τὰ γεγονότα πρώτην θέσιν κατέχει τὸ κομματικὸν Κράτος. Ἐμποτισμένον τὸ Κράτος ἀπὸ τὸ κόμμα, ἐνήργησε μὲ ὅλην τὴν πίεσιν τῶν Νομαρχῶν, τῶν Προέδρων Κοινοτήτων, μὲ τὰ μικρὰ κοινωφελῆ καὶ τὰ μεγάλα κομματωφελῆ ἔργα. Ἐνήργησε, πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς Ε.Ρ.Ε.... Ἀλλὰ πέραν τοῦ κομματικοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν ἀπόδοσίν του, κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐκλογῶν, ἔχομεν τὰ γεγονότα. Καὶ ἐὰν ἀκόμη κανεὶς ἀπετόλμα νὰ θέση ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὴν νοθείαν, ἡ ἐξέτασις τῶν ἀριθμῶν τὴν καθιστᾶ ἀδύνατον. Ὅταν διαπιστοῦται, ὅτι ἀπέναντι τῶν 15.000 περίπου ἐγγραφομένων κατ’ ἔτος εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῆς πρωτευούσης, ἐνεγράφησαν κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ 1961, 150 ἢ 130.000, ὅπως λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ποίαν χρείαν ἔχομεν ἄλλων μαρτύρων; Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ αὐθόρμητος ἐγγραφὴ ἑκατοντάδων χιλιάδων, ἀπέναντι τῆς μιᾶς ἢ τῶν δύο δεκάδων χιλιάδων ποὺ ἐνεγράφοντο κατὰ τὰς ἄλλας ἀναθεωρήσεις; Καὶ μόνον ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ἀποδεικνύει δι’ οἱονδήποτε καλῆς πίστεως ἄνθρωπον τὴν τεραστίαν ἔκτασιν, τὴν τεραστίαν ὀργάνωσιν τῆς νοθείας, ἡ ὁποία ἐπεχειρήθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀνεύθυνος διὰ τὸ παρελθόν, συνυπεύθυνος σήμερον, κατέφυγε εἰς μίαν ἀποκάλυψιν. Εἶπεν, ὅτι κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας τοῦ παρελθόντος ἔτους εἶχε ἐνσκήψει εἰς τὴν πρωτεύουσαν μία ἐπιδημία: Ἐπιδημία ἀμνησίας, ἡ ὁποία κατέλαβε μόνον μίαν μερίδα τοῦ πληθυσμοῦ: τοὺς φίλους τῆς Ε.Ρ.Ε. Εἶχον λησμονήσει ποὺ κατοικοῦν. Καὶ ἔδιδον ψευδεῖς διευθύνσεις. Καὶ εἶπεν ἀκόμη, ὅτι οἱ κάτοικοι μιᾶς ὡρισμένης περιφερείας τῆς πρωτευούσης, ἐκ τῆς ἐλλείψεως πινακίδων, ἠγνόουν τὰς διευθύνσεις των. Εἰς τοιαύτην ἀδυναμίαν καὶ τοιαύτην ἀφέλειαν τὸν ὡδήγησεν ἡ ἀνάγκη νὰ ὑπερασπίσῃ γεγονότα αὐταπόδεικτα. Διότι ἀποτελεῖ πλήρη ἀπόδειξιν καὶ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι ὑπερβαίνει τὰς 100.000, καθ’ ὅλας τὰς ὁμολογίας, ἡ ἐπὶ πλέον ἐγγραφή, ὄχι τῶν νομίμων, τῶν παρανόμων ἐγγραφῶν. Διότι πρέπει νὰ λήξῃ ἡ σύγχυσις μεταξὺ νομίμων καὶ παρανόμων ἐγγραφῶν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Λέγουν: Ἐνεγράφησαν καὶ ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν καὶ ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Τὸ θέμα, ὅμως, δὲν εἶναι πόσοι ἐνεγράφησαν, ἀλλὰ πόσοι ἐνεγράφησαν παρανόμως. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Ἐκ τῶν ἄλλων Κομμάτων αἱ παράνομοι ἐγγραφαὶ κατ’ ἀνάγκην εἶναι ἐλάχιστοι. Μόνον τῆς Ε.Ρ.Ε. εἶναι παράνομοι ἐγγραφαί. Διατί; Διότι, διὰ νὰ γίνῃ παράνομος ἐγγραφή, χρειάζεται ψευδὴς βεβαίωσις τοῦ ἀστυνόμου. Ἄνευ τῆς ψευδοῦς βεβαιώσεως τοῦ ἀστυνόμου, τὸ Πρωτοδικεῖον δὲν δύναται νὰ ἐγκρίνῃ ἄνευ δικαιολογητικῶν τὴν ἐγγραφὴν εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον. Ἀλλὰ ποῖος ἠδύνατο, προκειμένου περὶ ἑκατοντάδων χιλιάδων, νὰ διατάξῃ τὸν ἀστυνόμον εἰς ψευδεῖς βεβαιώσεις; Μόνον ἡ κυβερνῶσα παράταξις. Ἰδοὺ διατί, πέραν μεμονωμένων περιπτώσεων, ἐλαχίστων προσωπικῶν φίλων, ὁ μέγας ἀριθμός, αἱ ἑκατοντάδες χιλιάδες, διὰ τὰς ὁποίας ἐχρειάζοντο ψευδεῖς βεβαιώσεις, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προέλθῃ παρὰ μόνον ἀπὸ διαταγάς. Ὄχι ἀπὸ «ἀμέλειαν» τῶν ὀργάνων, ὅπως ἀνεγράφη σήμερον. Καὶ γνωρίζομεν τὴν πραγματικότητα, ὅλοι ὅσοι ζῶμεν εἰς τὰς Ἀθήνας. Ὑπέγραψαν καὶ οἱ ἀστυνομικοὶ καὶ οἱ ἐφημέριοι ἐν λευκῷ τὴν βεβαίωσιν. Καὶ τὰ ὀνόματα τῶν ἐκλογέων κατεγράφησαν εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Κόμματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθὴς ἱστορία. Καὶ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τόσην ἔκτασιν ἡ νοθεία, νὰ φθάνῃ εἰς ἑκατοντάδας χιλιάδας, προσφέρει ἀπόλυτον ἀπόδειξιν, διὰ τὴν νοθείαν. Καὶ ὑπῆρξεν ἡ ὀργάνωσις τῆς νοθείας ἓν ἀπὸ τὰ περισσότερα ἔνδοξα ἔργα ἀνασυγκροτήσεως τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ ὑπῆρξε τὸ ἔργον τῆς ὑποδομῆς, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθη τὸ κομματικὸν οἰκοδόμημα τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς νοθείας, ἀνεκοινώθη σήμερον ἀπὸ τὴν δικαιοσύνην, ὅτι ἐξεδόθη ἀπόφασις. Εἶναι σχετικὴ μὲ τὰς ἀποκαλύψεις διὰ τὴν Φιλαδέλφειαν. Καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα. Ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐξεδόθη, εἰς ποῖον προσφέρει δικαιοσύνην; Εἰς τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ εἰς τὴν ἄποψιν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου; Ὁ Τύπος ὁ Κυβερνητικὸς καθυβρίζει, ἀλλὰ ἔχει τὸ προνόμιον τοῦ μονολόγου. Εἶναι ἀσύδοτος. Ὑπεροχὴ τοῦ Κοινοβουλίου εἶναι ὁ διάλογος, διότι μὲ τὸν διάλογον θὰ ἔχωμεν τὴν ἀλήθειαν. Ποία ὑπῆρξεν ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν, ὅτι προέβημεν εἰς τὰς ἀποκαλύψεις; Εἴπομεν ἡμεῖς, ὅτι εἰς τὴν Νέαν Φιλαδέλφειαν ἐξεδόθησαν παρανόμως ἐκλογικὰ βιβλιάρια. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἰδική μας ἄποψις. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπαντῶν ὑπεστήριξεν, ὅτι δὲν ἔχουν ἐκδοθῆ παρανόμως ἐκλογικὰ βιβλιάρια. Καὶ ἔρχεται σήμερον ἡ δικαιοσύνη καὶ λέγει, ὅτι ὄντως ἐξεδόθησαν παρανόμως ἐκλογικὰ βιβλιάρια. Αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ θέμα. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἡ δικαιοσύνη προσέφερε πλήρη δικαίωσιν εἰς ἡμᾶς καὶ πλήρη διάψευσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ εἰς ἐκεῖνον ἀνήκει νὰ κρίνῃ συμφώνως πρὸς τοὺς κανόνας τῆς πολιτικῆς εὐθιξίας, τὰς συνεπείας τῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως.

§10Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, θέλετε ἀπάντησιν τώρα ἀμέσως;

§11Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Παρακαλῶ εἰς τὸ τέλος. Διακοπὰς μόνον ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως θὰ δεχθῶ.

§12Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐμᾶς μᾶς θεωρεῖτε κατωτέρους;

§13Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διότι εἶσθε πολλοί. Ποσοτικῶς σᾶς διαχωρίζω, ὄχι ποιοτικῶς. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς βίας. Ἡ βία εἶναι ὑλικὴ καὶ ψυχολογική. Ἡ ὑλικὴ βία ἠσκήθη εἰς μετριώτερον βαθμὸν καὶ τὴν ἀπόδειξιν τῆς ἀσκήσεως τῆς ὑλικῆς βίας ἔχομεν μὲ τὰς συνεχιζομένας καταδίκας μετὰ τὰς ἐκλογάς. Πότε εἰς τὸ παρελθὸν ὑπῆρξε τόση σειρὰ δικῶν καὶ καταδικῶν κατόπιν ἀπὸ ἐνέργειαν ἐκλογῶν, ὅπως συμβαίνει ἔπειτα ἀπὸ τὰς τελευταίας ἐκλογάς; Οὐδέποτε εἰς τὸ παρελθόν. Ἀλλὰ ἔχομεν κατ’ ἐξοχὴν τὴν ἄσκησιν τῆς ψυχολογικῆς βίας. Τί σημαίνει ψυχολογικὴ βία; Σημαίνει ἔμπνευσιν φοβίας. Εἷς ἀπὸ τοὺς φίλους μου τὴν ὠνόμασεν «ἐπιστημονικὴν τρομοκρατίαν». Συμφώνως μὲ τὸ σχέδιον ἐκαλοῦντο οἱ πολῖται εἰς τὰ ἀστυνομικὰ τμήματα, οἱ χωροφύλακες ἐπεσκέπτοντο εἰς τὰς οἰκίας των τοὺς χωρικοὺς καὶ τοὺς ἐνέπνεον τρόμον, τοὺς ἠπείλουν μὲ φακέλλους, μὲ οἰκονομικὰς συνεπείας καὶ διὰ τοὺς ἰδίους συγγενεῖς των, μὲ διορισμούς, μὲ ἀπολύσεις, μεταθέσεις, μὲ δάνεια τῆς Α.Τ.Ε. Καὶ ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῆς τῆς πιέσεως ἐκάμπτετο τὸ ἐκλογικόν των φρόνημα καὶ ἠναγκάζοντο νὰ προσαρμοσθοῦν εἰς τὸ αἴτημα τῆς ψηφίσεως τῆς Ε.Ρ.Ε. Βεβαίως ὅλα τὰ κείμενα ἦσαν φαινομενικῶς ἄψογα. Ἡ ἐντολὴ ἦτο ἡ ψῆφος νὰ εἶναι ἐθνικόφρων. Ἀλλὰ αἱ χεῖρες ἦσαν χεῖρες Ἠσαῦ καὶ ἡ φωνὴ φωνὴ Ἰακώβ. Ἡ φωνὴ ἦτο Ἔθνος καὶ αἱ χεῖρες ἦσαν Ε.Ρ.Ε. Ἐν ὀνόματι τοῦ Ἔθνους τοὺς ἠνάγκαζον νὰ ψηφίζουν Ε.Ρ.Ε. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ψυχολογικὴ βία ἡ ὁποία ἠσκήθη ἐπὶ τῇ βάσει σχεδίου καταρτισθέντος πρὸ μακροῦ εἰς τὸ Κέντρον, ἀπὸ τὴν Παρακυβέρνησιν περὶ τῆς ὁποίας ἐν συνεχείᾳ θὰ ὁμιλήσωμεν. Ἡ ψυχολογικὴ βία ἔχει αὐτὸ τὸ προνόμιον ἀπέναντι τῆς νοθείας, ὅτι εἶναι δυσαπόδεικτος. Ἐὰν εἰς μίαν χώραν τοῦ Παραπετάσματος, εὑρεθῇ ξένος παρατηρητὴς τὴν ἡμέραν ἐκλογῶν, εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ διαπιστώσῃ καμμίαν ἄσκησιν βίας. Ἄψογος θὰ εἶναι ἡ ἐνέργεια τῶν ἐκλογῶν διότι ἡ ἄσκησις βίας ἔχει προηγηθῆ. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον κεφάλαιον τῶν ἀποδείξεων. Τὸ κομματικὸν κράτος, ἡ νοθεία, καὶ ἡ φοβία ὑλικὴ καὶ ψυχολογική. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ δεύτερον κεφάλαιον τῶν ἀποδείξεων, εἰς τοὺς ἀριθμούς. Τὰ ἀποτελέσματα τῶν στρατιωτικῶν τμημάτων ἀποτελοῦν ἐπίσης μίαν πλήρη ἀπόδειξιν τῆς βίας, ἡ ὁποία ἠσκήθη. Ὅταν ἐπὶ ἡμερῶν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου τὸ ποσοστὸν ὑπῆρξε 52% καὶ σήμερον, ἀφαιρουμένων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, φθάνει περίπου εἰς τὸ 100%, ποίαν χρείαν ἔχομεν ἄλλων μαρτύρων; Τὸ 100% ἀποδεικνύει ὄχι μόνον, ὅτι διετάχθη ὁ στρατὸς νὰ ψηφίσῃ Ε.Ρ.Ε. Ἀποδεικνύει ἐπὶ πλέον, ὅτι τὸ κράτος ἔχει ἐμποτισθῆ ἀπὸ τὸ Κόμμα καὶ τοῦτο βεβαίως ἔχει ἐπιπτώσεις ὄχι μόνον ἐπὶ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς κρατικῆς ἐπεμβάσεως. Πέραν τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ, ἔχομεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ψήφου εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων, ὅπου δὲν ὑπάρχει βία, ἀλλὰ νοθεία. Ἐὰν ἀφαιρεθῇ τὸ ποσοστὸν τῆς νοθείας ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, προκύπτει σαφέστατα ἡ ἀληθὴς σχέσις δυνάμεων μεταξὺ τῶν ἀντιπάλων παρατάξεων. Ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς εὑρίσκετο κάτω ἀπὸ τὸ ἐπίπεδον τῆς δυνάμεως ποὺ εἶχε τὸ 1958. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἡ Ε.Ρ.Ε. εὑρίσκετο πράγματι κάτω ἀπὸ τὸ ἐπίπεδον τῆς δυνάμεως τοῦ 1958, καὶ μόνον μὲ τὴν νοθείαν καὶ τὴν βίαν κατώρθωσε νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ὕψος τοῦ 49%. Καὶ τώρα πέραν τῶν ἀριθμῶν ἐρχόμεθα εἰς τὰ κείμενα. Βεβαίως, ἐλαμβάνετο πρόνοια νὰ μὴ ὑπάρχουν κείμενα τὰ ὁποῖα προδίδουν τὸ σχέδιον. Ἐπίσης, ὑπάρχουν καὶ κείμενα τὰ ὁποῖα διατάσσουν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν. Καὶ ὑπάρχουν καὶ κείμενα τὰ ὁποῖα ὁμιλοῦν γενικῶς περὶ ἐθνικοφρόνων κομμάτων. Μ’ ὅλα ταῦτα ὑπάρχουν καὶ ἀποκαλυπτικὰ κείμενα. Ἀρχίζω ἀπὸ τὸ πρῶτον κείμενον τῆς 21.2.1961. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Στρατοῦ Στρατηγὸς Καρδαμάκης, ἐξέδωκε διαταγὴν συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν ἅπαντες οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ τὸ ἰδιωτικὸν προσωπικὸν θὰ λάβῃ ἐκλογικὰ βιβλιάρια. Ἀκούσατε: (Ἀναγινώσκει). «Ἔχει διαπιστωθῆ, ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν μελῶν τῶν οἰκογενειῶν των ὡς καὶ τὸ ἰδιωτικὸν προσωπικὸν τῆς Στρατιωτικῆς Ὑπηρεσίας στερεῖται ἐκλογικῶν βιβλιαρίων. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω, ἅπαντες οἱ ἀξιωματικοί, Δ.Ε.Α., μόνιμοι καὶ ἐθελονταὶ ὑπαξιωματικοὶ ὡς καὶ τὰ μέλη τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἀνωτέρω, ὡς καὶ τὸ στρατιωτικὸν ἰδιωτικὸν προσωπικὸν πρέπει νὰ ἐφοδιασθῇ, μερίμνῃ τῶν Διοικητῶν τῶν Μονάδων των, δι’ ἐκλογικῶν βιβλιαρίων. Μετὰ τὸ πέρας τῆς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν τασσομένης προθεσμίας, οἱ Διοικηταὶ ν’ ἀναφέρουσιν εἰς Γ.Ε.Σ., ὅτι ἅπαντες οἱ ὑπ’ αὐτὸν ἔχουν ἐφοδιασθῆ δι’ ἐκλογικοῦ βιβλιαρίου. Πρὸς διευκόλυνσιν τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς μονάδας φρουρᾶς συγκροτεῖται Ἐπιτροπὴ ἐκ τοῦ Ἀντισυνταγματάρχου Πάνου, ὡς Προέδρου, τοῦ Ταγματάρχου Κουρούπη καὶ Ὑπολοχαγοῦ Ζωγράφου, ὡς μελῶν, ἥτις παραλαμβάνουσα παρὰ τῶν Διοικητῶν Μονάδων τὰ ἀπαιτούμενα δικαιολογητικὰ θὰ μεριμνᾷ διὰ τὴν ἔγκαιρον ἔκδοσιν καὶ ἀποστολὴν εἰς τοὺς δικαιούχους τῶν ἐν λόγῳ βιβλιαρίων». Δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐκδοθοῦν μόνον εἰς ὅσους ἐδικαιοῦντο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νόμων. Διετάχθη νὰ ἐκδοθοῦν εἰς ἅπαντας. Καὶ προσφέρεται τοιουτοτρόπως ἡ ἀπόδειξις, ἐξηγεῖται διατὶ εἰς τὴν ὁδὸν Ρηγίλλης 18 ἐνεγράφησαν 250, καθὼς ἐπίσης καὶ εἰς ἄλλας διευθύνσεις. Περίπου ἐθεωρεῖτο ἐκτέλεσις ὑπηρεσιακοῦ καθήκοντος ἡ ἔκδοσις ἐκλογικῶν βιβλιαρίων. Αὐτὴ εἶναι ἡ βαρυτάτη εὐθύνη. Δὲν εἶναι μόνον ἡ ἔκδοσις παρανόμων βιβλιαρίων. Εἶναι ἡ συνεργασία τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν μὲ τοὺς ἄνδρας τοῦ Στρατοῦ, μὲ τοὺς ἄνδρας τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας πρὸς ἔκδοσιν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων. Αὐτὸ εἶναι τὸ διπλοῦν ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον ἐπεχειρήθη ἐν ὄψει τῶν ἐπερχομένων ἐκλογῶν. Ἐὰν ἐνόμιζεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἄνδρες τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας στεροῦνται ἐκλογικῶν βιβλιαρίων καὶ οἱ κείμενοι νόμοι τὸ ἐμποδίζουν, ὤφειλε νὰ μεταβάλῃ τοὺς κειμένους νόμους, ὄχι νὰ συνωμοτήσῃ μὲ τὰ ὄργανα διὰ τὴν παραβίασιν τῶν νόμων. Αὐτὴ εἶναι ἡ βαρυτάτη εὐθύνη, τὴν ὁποίαν καταλογίζομεν. Ὅσοι τὸ ἐπεχείρησαν δὲν εἶναι μόνον ποινικῶς ὑπεύθυνοι, εἶναι καὶ ἠθικῶς ἔκπτωτοι. Καὶ ἔρχομαι εἰς ἄλλο κεφάλαιον, εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν Τ.Ε.Α. Ὑπῆρχε καθολικὸν αἴτημα τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ὑπῆρχε καθολικὴ ἀνάληψις ὑποχρεώσεων, ὅπως τὰ Τ.Ε.Α. ἀχρηστευθοῦν κατὰ τὴν περίοδον τῶν ἐκλογῶν. Ὅπως ἀποσυρθοῦν ἀπὸ τὴν σκηνὴν διὰ νὰ μὴ ἀσκοῦν πολιτικὴν ἐπιρροὴν κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐκλογῶν. Τὸ θέμα ἑπομένως ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ ἀχρήστευσις τῶν Τ.Ε.Α. «Ἐν τούτοις τὴν 15ην Σεπτεμβρίου, τετάρτην ἡμέραν πρὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς ἀρχῆς ὑπὸ τοῦ Στρατηγοῦ Δόβα, ἐκδίδεται ἀπὸ τὸν Διοικητὴν τῆς Στρατιᾶς «Καλλικούρδης Ἀντιστράτηγος Διοικητής», ἡ ἀκόλουθος διαταγή: «Θέμα ἀξιοποίησις Τ.Ε.Α.». Ἀκούσατε: «Διὰ τὴν ταχυτέραν ἀξιοποίησιν τῶν Τ.Ε.Α.» παρίσταται ἀνάγκη διαθέσεως αὐτοκινήτων Τζὶπ....». Ποία ἐθνικὴ πολεμικὴ ἐπιχείρησις ἀνεμένετο καὶ ἐπεβάλλετο ὁ ἐφοδιασμός; «Διὰ τὴν ταχυτέραν ἀξιοποίησιν τῶν Τ.Ε.Α. παρίσταται ἀνάγκη διαθέσεως αὐτοκινήτων Τζὶπ καὶ συμπλήρωσις τῶν Ταγμάτων Τ.Ε.Α. δι’ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν πρὸς πλήρωσιν τῶν λόχων». «Παράκλησις, ὅπως ἐκδοθῶσι σχετικαὶ διαταγαὶ ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ ἀποπαροπλισμὸν ὀχημάτων Τζὶπ». Καὶ αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν ἀπὸ τὰς ἀποθήκας ἐπιστρατεύσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται μόνον εἰς ὥρας ἐθνικῆς ἀνάγκης. «Διὰ τὸν ἀποπαροπλισμὸν ὀχημάτων Τζὶπ» καὶ τὴν διάθεσιν τούτων εἰς τὰ ΤΕΑ δι’ ἑτέρων διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ταγμάτων μὲ ἀξιωματικοὺς δι’ ἀποσπάσεως, ἐκ τῶν ἐνεργῶν Μονάδων τοῦ Στρατοῦ. Ἐκ τοῦ ἐνεργοῦ Στρατοῦ ἀπόσπασις ἀξιωματικῶν καὶ ἐκ τῶν ἀποθηκῶν ἐπιστρατεύσεως ἀφαίρεσις τζὶπ διὰ τὴν ταχυτέραν ἀξιοποίησιν τῶν Τ.Ε.Α. Ἐνώπιον ποίου ἐχθροῦ, ἐνώπιον ποίας ἐθνικῆς ἀνάγκης ὀργανοῦται ἡ ἐκλογικὴ ἐπιχείρησις, ἐφοδιάζονται μὲ τζίπ, πλαισιοῦνται τὰ Τ.Ε.Α. μὲ νέους ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τὴν ἐνεργὸν δύναμιν τοῦ Στρατεύματος; Ποίαν ἐπὶ πλέον ἀπόδειξιν θέλετε, ὅτι ὠργανώθη ἡ δύναμις τῶν Τ.Ε.Α. ὡς ἐκλογικὴ ἐπιχείρησις πρὸς στραγγαλισμὸν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν κομματικῶν συμφερόντων τῆς Ε.Ρ.Ε.; Ἰδοὺ ἡ πλήρης ἀπόδειξις, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὸν τίτλον εἰς τὴν μαύρην βίβλον τῆς 29ης Ὀκτωβρίου «Ὁ ἐμπαιγμός», ὁ ἐμπαιγμὸς ὁ ἰδικός μου ἀπὸ τὸν Στρατηγὸν Δόβαν. Διότι ὅταν ἡμεῖς ὑπεστηρίζαμεν ἀνάκλησιν τῶν Τ.Ε.Α. ἢ ἀχρήστευσιν καὶ μᾶς τὸ ὑπέσχετο, εἰς τὸν ἴδιον χρόνον ἐγνώριζεν, ὅτι ὀργανοῦνται τὰ Τ.Ε.Α. ὡς δύναμις ἐκλογικῆς ἐπιχειρήσεως. Μέχρις ἐσχάτων ἐτέλουν ἐν ἀπορίᾳ ἂν ἠγνόει καὶ ὁ ἴδιος καὶ ἐνεπαίζετο ἢ ἐγνώριζε καὶ μᾶς ἐνέπαιζε. Τώρα πλέον ἔχω πεισθῆ, ὅτι ἔχει συμβῆ τὸ δεύτερον. Εἰς τὰς 5 Ὀκτωβρίου, 15 ἡμέρας μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς Ἀρχῆς, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατηγοῦ Δόβα ἐφωδίαζε τὰ Τ.Ε.Α. μὲ τὰ κάτωθι εἴδη: Θὰ πρέπει νὰ γνωσθῇ, ὅτι εἰς τὰ Τ.Ε.Α. οὐδέποτε ἐδίδοντο καινουργῆ ἐνδύματα, ἐδίδοντο μεταχειρισμένα, καὶ οὐδέποτε διετίθεντο εἰδικαὶ πιστώσεις διὰ τὰ τρόφιμα, ἐδίδοντο ἀπὸ τὰ περισσεύματα. Διὰ πρώτην φορὰν στέλλονται καινουργῆ εἰς μεγάλην ποσότητα. Καὶ διὰ πρώτην φορὰν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν συνυπογράφουν εἰδικὴν πίστωσιν διὰ τὴν χορήγησιν μεγάλου ποσοῦ τροφίμων εἰς τὰ Τ.Ε.Α. Ἰδοὺ ἡ ἀπόφασις: «Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 4000 τῆς 5.10.61 4ου Ἐπιτελικοῦ Γραφείου διαταγῆς διετέθησαν τὰ κάτωθι εἴδη εἰς τὰ Τ.Ε.Α.: Χιτώνια χειμερινὰ πρώτης κατηγορίας, καινουργῆ, 24.500. Περισκελίδες πρώτης κατηγορίας 8.500. Περιλαίμια 40.000. Χλαῖναι 16.000». Καὶ ἀκούσατε: «Τρόφιμα, ἄλευρα κιλὰ 858 χιλ., σάκχαρις 10.000, ὄσπρια 10.000, ὄρυζα 10.000». Ἰδοὺ ὁ ἐφοδιασμὸς διὰ τὴν μεγάλην ἐπιχείρησιν, διὰ τὴν μεγάλην ἐθνικὴν ἐκλογικὴν ἐπιχείρησιν. Ποίαν ἄλλην χρείαν ἔχομεν μαρτύρων; Ἰδού, ἡ πλήρης ἀπόδειξις, ὅτι τὰ Τ.Ε.Α., δύναμις ἐθνική, προωρισμένη νὰ ὑπηρετῇ μόνον ἐθνικοὺς σκοπούς, ἐχρησιμοποιήθη εἰδικῶς ὡς ὄργανον τῆς φατρίας πρὸς στραγγαλισμὸν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐκλογικῆς ἐπικρατήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε. Αὐτὴ εἶναι ἡ βαρυτάτη ἱστορικὴ εὐθύνη, τὴν ὁποίαν καταγγέλλομεν καὶ τὴν ὁποίαν πλήρως ἀποδεικνύομεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους. Παρόμοιαι ὑπῆρξαν αἱ διαταγαί, αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν καὶ πρὸς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας. Καὶ εἰς ἀπόδοσιν τιμῆς διὰ τὴν «ἐκλογικήν των ὑπεραπασχόλησιν» ἡ Κυβέρνησις τοῦ Σταρτηγοῦ Δόβα ἀπεφάσισε τὴν παραχώρησιν «ἐπιδόματος ὑπεραπασχολήσεως». Εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας ἐπιβάλλεται ἡ χορήγησις παγίου ἐπιδόματος, διότι πράγματι παγία εἶναι ἡ ὑπεραπασχόλησις, μὲ τὴν ὁποίαν βαρύνονται. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ χορήγησις ἐπιδόματος εἶναι ἄλλη ὑπόθεσις ἀπὸ τὴν εἰδικὴν χορήγησιν ἐπιδόματος ὑπεραπασχολήσεως διὰ τὰς ἐκλογάς. Τὸ ἐπίδομα, τὸ ὁποῖον ἀρχίζει ἀπὸ 400 καὶ φθάνει εἰς τὰς 800 δραχμάς, ὠνομάσθη εἰς τὸ Σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς «ἐπίδομα τρομοκρατίας». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπωνυμία του. Καὶ ἐπίσης θὰ πρέπει νὰ ἀναφερθῇ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ Τ.Ε.Α., ὅτι ἀπὸ μακροῦ εἶχεν ὀργανωθῆ ἡ πρόνοια μιᾶς ἐκλογικῆς ὀργανώσεως. Περίπου 500 φανατικοὶ ὀπαδοὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. εἶχον διορισθῆ ὡς ὁμαδάρχαι, ὡς διμοιρῖται, εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. μὲ 600 μέχρι 1.500 δραχμάς. Πλήρης ὀργάνωσις διὰ τὸ ἐκλογικὸν ἔργον. Κύριοι βουλευταί, αὐταὶ εἶναι αἱ ἀποδείξεις τῶν κειμένων. Ἐπεκαλέσθημεν τὰς ἀποδείξεις τῶν γεγονότων, τὰς ἀποδείξεις τῶν ἀριθμῶν, τὰς ἀποδείξεις τῶν κειμένων. Καὶ εἶναι πλήρης ἡ ἀπόδειξις, ὅτι ὠργανώθη πράγματι ὄργιον βίας καὶ νοθείας, εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ ὁποίου ὀφείλεται ὁ στραγγαλισμὸς τῆς ἀληθοῦς θελήσεως τοῦ λαοῦ καὶ ἡ ἔκβασις ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἀληθῆ θέλησιν. Ἐδημιουργήθη τοιουτοτρόπως τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα τῆς παρανόμου Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶπε προχθές, ὅτι ὑπάρχει κρίσις συνειδήσεως εἰς τὸ χριστεπώνυμον πλήρωμα. Ἀλλὰ ἐπίσης κρίσις συνειδήσεως ὑπάρχει καὶ εἰς τὸ «δημοκρατικὸν» πλήρωμα, διότι ἐπικεφαλῆς τῆς Πολιτείας ὑπάρχει μὲ τὸ ὄργιον τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας παράνομος Κυβέρνησις. Καὶ δὲν ὑπῆρξε μόνον μέχρι τῆς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν, ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἡ τρομοκρατία. Ταλαιπωρεῖται ἀκόμη ἡ ὕπαιθρος. Καὶ δὲν ἐκδηλοῦται μόνον εἰς τὴν ὕπαιθρον ἡ τρομοκρατία, ἐκδηλοῦται ἀκόμη καὶ εἰς γενικωτέρας ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ραδιόφωνον λειτουργεῖ εἰς τὴν χώραν μας, ὅπως λειτουργῇ εἰς τὰ ὁλοκληρωτικὰ κράτη, ὄχι εἰς τὰς δημοκρατίας. Καὶ ἔχομεν ἀκόμη καὶ τὸ στῖγμα τῆς παρακολουθήσεως τῶν τηλεφώνων ἀπὸ μίαν ἀόρατον δύναμιν. Καὶ μόνον αὐτὸ τὸ στῖγμα θὰ ἐδικαιολόγει ἐπανάστασιν, διότι ἀτιμάζει τὸ ἐλεύθερον πολίτευμα. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν μόνον αὐτὰς τὰς ἀποδείξεις τῆς τρομοκρατίας, ἡ ὁποία συνεχίζεται καὶ μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ἔχομεν καὶ πάλιν τὸν κ. Καρδαμάκην καὶ μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ὁ κ. Καρδαμάκης, ὁ ὁποῖος, ὅταν ὁ Ταξίαρχος Βέρος ἀνεκλήθη ἀπὸ τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου τοῦ Στρατηγοῦ Δόβα κατόπιν ἰδικῶν μας διαβημάτων, τὸν ἐκάλεσεν εἰς τὸ Γ.Ε.Σ. καὶ τὸν ἐγκατέστησεν ἐκεῖ, ὡς συνεργάτην του, ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης ἐνόμιζεν, ὅτι ὤφειλε νὰ ἔλθῃ πάλιν εἰς τὴν σκηνήν, νὰ ἀρχίσῃ καὶ πάλιν τὴν πολιτικὴν καὶ νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὴν κατασυκοφάντησιν τῶν ἡγετῶν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ τοῦ τύπου τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης ἐξέδωκε τὴν ἀκόλουθον διαταγήν. Ἡμερομηνίας 5 Ἰανουαρίου 1962. «Ἀπὸ τῆς προεκλογικῆς ἀκόμη περιόδου εἶχεν ἀναληφθῆ συκοφαντικὴ ἐκστρατεία κατὰ τοῦ Στρατοῦ καὶ τῶν Τ.Ε.Α.». Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι συκοφαντοῦμεν τὸν Στρατὸν καὶ τὰ Τ.Ε.Α., δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐναντίον τοῦ Στρατοῦ καὶ ἐναντίον τῶν Τ.Ε.Α. Τιμῶμεν ἡμεῖς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, τὰ Τ.Ε.Α. καὶ τὰ Σώματα Ἀσφαλείας. Ἡμεῖς εἴμεθα ἐναντίον τῶν ἀναξίων ἡγετῶν τοῦ στρατεύματος. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Συνεχίζει ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης: «Ἡ ἐκστρατεία αὕτη συνεχιζομένη μέχρι σήμερον ἐκδηλοῦται κυρίως διὰ καταγγελιῶν σχολίων καὶ δημοσιευμάτων, ὡς τὰ τελευταίως ἀναγραφέντα περὶ παρανόμου ἀναμίξεως τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν Τ.Ε.Α. εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν τελευταίων ἐκλογῶν». Καὶ ἀνακοινώνει εἰς τὸ στράτευμα κείμενα, τὰ ὁποῖα στρέφονται ἐναντίον τῶν ἡγετῶν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Δὲν ἀνακοινώνει ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης τὰς ἀπαντήσεις μας, ἀνακοινώνει μόνον τὰς ἐπικρίσεις ἐναντίον μας. Μὲ ποῖον δικαίωμα ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης ἀπομονώνει τὰς ἐπικρίσεις; Πρῶτον, μὲ ποῖον δικαίωμα εἰσέρχεται εἰς ἄσκησιν πολιτικῆς ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης ἀνακοινῶν τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη καὶ ὄχι τὴν ἰδικήν μου ἀπάντησιν; Καὶ περαιτέρω προβαίνει καὶ εἰς μίαν ἀσύδοτον ἀνακοίνωσιν, ἀφορῶσαν τὸν κ. Βενιζέλον. Γράφει: «Πρόκειται περὶ φαιδρολογημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐξασφαλίσει εἰς τὴν χώραν τὸ προνόμιον τῆς πολιτικῆς ἀσυδοσίας» καὶ προχωρεῖ εἰς βαρυτάτας ὕβρεις ἐναντίον τοῦ κ. Βενιζέλου. Αὐτὸς εἶναι ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Καὶ ἔχομεν τὸ δικαίωμα ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ τούτου βήματος νὰ ἀπευθυνθῶμεν πρὸς αὐτὸν καὶ νὰ τοῦ εἴπωμεν: Ποῖος εἶσαι σύ, Στρατηγὲ Καρδαμάκη, ἀνάξιε ἡγέτα τοῦ στρατεύματος; (Φωναὶ ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου: ἀνάξιος, ἀνάξιος), ἀνάξιε ἡγέτα τοῦ στρατεύματος, ὁ ὁποῖος δύνασαι νὰ συκοφαντῇς τοὺς ἡγέτας, τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ὡς ἀντεθνικούς, τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουν πρῶται δυνάμεις τῆς χώρας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν προσφέρει μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα, εἶναι κατάφορτοι ἀπὸ ἐθνικοὺς τίτλους, ἔχουν προσφέρει ἱστορίαν, ἀπελευθέρωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ποῖος εἶσαι σύ, Στρατηγὲ Καρδαμάκη; Ἐὰν ὑπῆρχε Κυβέρνησις, ἐντὸς μιᾶς ὥρας ὁ Στρατηγὸς Καρδαμάκης θὰ ἔπαυε νὰ εἶναι ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ καὶ στρατηγός. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν ὑπάρχει... Ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἡμερῶν θὰ ἀπευθύνῃ διάγγελμα καὶ πρὸς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ πρὸς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας. Θὰ τοὺς ἐκφράσῃ καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ τὴν στοργήν της καὶ ταυτοχρόνως θὰ καταγγείλῃ εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας τὴν ἀναξίαν των ἡγεσίαν, ἡ ὁποία προσπαθεῖ νὰ δηλητηριάσῃ τὴν ψυχὴν τῶν εὐγενῶν τέκνων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μὲ τὴν συκοφαντικὴν δυσφήμισιν, ὅτι οἱ ἡγέται μιᾶς μεγάλης μερίδος, τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι ἡγέται ἀντεθνικοὶ καὶ στρέφονται ἐναντίον καὶ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ ἐναντίον τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας. Θὰ ἐπιτελέσωμεν αὐτὸ τὸ καθῆκον. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἔχει πλέον δημιουργηθῆ μία τραγικὴ κατάστασις εἰς τὴν χώραν. Ὅταν οἱ ἡγέται τοῦ στρατεύματος ἐπιδίδωνται εἰς αὐτὸ τὸ ἔργον, εἶναι βέβαιον, δυστυχῶς, ὅτι τὰ θεμέλια τοῦ ἐλευθέρου πολιτεύματος, τὰ θεμέλια τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν ἔχουν κλονισθῆ. Ἐγίνατε ἐσωτερικὴ κατοχή. Εἴμεθα ἐθνικὴ ἀντίστασις. Ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν ἀποτελεῖ πλέον ὑπέρτατον χρέος τιμῆς. Καὶ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι μὲ τὴν συμπαράστασιν τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ πρὸ παντὸς μὲ τὴν συμπαράστασιν τῆς Νεότητος, τῆς ὁποίας αἱ εὐγενεῖς καρδίαι δονοῦνται ἀπὸ ἰδεώδη καὶ πάλλονται μὲ τὸν παλμὸν τῆς δημοκρατίας, εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι θὰ ἀχθῇ εἰς αἴσιον πέρας. Ὁ ἀγὼν θὰ εὐοδωθῇ. Οἱ ἔνοχοι θὰ τιμωρηθοῦν. Ἡ Δημοκρατία θὰ νικήσῃ. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§14Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὁ ὁποῖος μετὰ τοιαύτης δυσφορίας δέχεται μαθήματα, καὶ θέλησεν ἀπόψε νὰ μοῦ δώσῃ ἓν μάθημα πολιτικῆς εὐθιξίας, παραποιῶν τὰ κείμενά μου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω. Ἐδήλωσα εἰς τὰς 29 Νοεμβρίου, εἰς ἀπάντησιν δηλώσεως τοῦ Κέντρου, ὅτι εἰς τὴν Ν. Φιλαδέλφειαν ἐψήφισαν ἀνύπαρκτα πρόσωπα, δηλώσεως, ἡ ὁποία, χωρὶς νὰ τὸ λέγῃ σαφῶς ἄφηνε νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι πιθανὸν τὰ πρόσωπα αὐτὰ καὶ νὰ ἐδιπλοψήφισαν, ἐδήλωσα εἰς ἀπάντησιν τῆς ἀνακοινώσεως ἐκείνης τὰ ἑξῆς: «Ὅπως ἐδηλώσαμεν καὶ χθές, νοθεία τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος εἰς τὸ συγκεκριμένον ἐκλογικὸν τμῆμα, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ, ἐὰν τὰ ἀναφερθέντα 117 πρόσωπα, ἢ ἦσαν ἀνύπαρκτα ἢ δὲν ἐδικαιοῦντο κατὰ νόμον ἐκλογικὸν βιβλιάριον ἢ τυχὸν ἐδιπλοψήφισαν». Τί σημαίνει «δὲν ἐδικαιοῦντο κατὰ νόμον ἐκλογικὸν βιβλιάριον»; Ἢ δὲν εἶχον τὴν νόμιμον ἡλικίαν πρὸς ἄσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος ἢ εἶχον στερηθῆ τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος δι’ ἀποφάσεως δικαστικῆς. Ἔχετε τὴν ἕξιν νὰ παραμορφώνετε τὰ κείμενα, νὰ χωρίζετε τὰς φράσεις καὶ νὰ τὰς χρησιμοποιῆτε ἀνεξαρτήτως πρὸς τὴν συνέχειαν. Εἰς τὴν ἰδίαν ἀνακοίνωσιν, ἐν τέλει λέγω: «Ἐφ’ ὅσον διαπιστωθῇ, ὅτι τὰ ἀναφερθέντα πρόσωπα δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ἀποκτήσουν ἐκλογικὸν βιβλιάριον καὶ δὲν ἐδιπλοψήφισαν, ἡ ἐγγραφὴ αὐτῶν εἰς δήμους τῆς περιοχῆς πρωτευούσης, θὰ ὀφείλεται προφανῶς εἰς παρακίνησιν ὑποψηφίων τῆς Βʹ ἐκλογικῆς περιφερείας Ἀθηνῶν». Καὶ εἰς ἄλλο σημεῖον: «Ἀλλὰ πέραν ὅλων αὐτῶν, ἡ διαπίστωσις ἀνακριβοῦς ἢ ψευδοῦς δηλώσεως οἱουδήποτε ἐκλογέως, ποίας εὐθύνας εἶναι δυνατὸν νὰ θεμελιώσῃ εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως; Τί σημαίνει αὐτό. Ὅτι δέχομαι, ὅτι πιθανὸν οἱ ψηφοφόροι αὐτοὶ νὰ μὴ εἶχον τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου εἰς τὴν Βʹ ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Συνεπῶς, ὅταν ὁ κ. Παπανδρέου λέγῃ, ὅτι, ὁμιλῶν, περὶ νομίμου ψήφου, λέγω, ὅτι εἶχον τὸ δικαίωμα αὐτοὶ νὰ ψηφίσουν εἰς τὴν Βʹ ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ἢ δὲν θέλει νὰ ἀναγνώσῃ τὸ σύνολον τῆς ἀνακοινώσεως ἢ ἐσκεμμένως ἔλαβε τὴν ἀρχὴν καὶ ἠγνόησε τὸ τέλος τῆς ἀνακοινώσεως. Ἀλλὰ ἐνθυμεῖσθε, κ. βουλευταί, ὅτι προχθὲς ἀκόμη ἐδῶ σᾶς εἶπον: «Ἀναμφιβόλως ὑπῆρξε μία ἐλαστικὴ ἐφαρμογὴ τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν πρὸ τοῦ 1948 μονίμων κατοίκων καὶ ἀστυνομικὰ ὄργανα ἔδιδον εἰς ἐκλογεῖς, οἱ ὁποῖοι ἦλθον εἰς τὰς Ἀθήνας μετὰ τὸ 1948 τὴν βεβαίωσιν αὐτὴν μὲ μίαν διαφοράν, ὅτι τὴν βεβαίωσιν τὴν ἔδιδον καὶ εἰς τοὺς ἰδικούς σας».

§15ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. (Ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ὄχι, ὄχι.

§16Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Καὶ τὴν ἔδιδον καὶ εἰς τοὺς ὀπαδοὺς τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁ διορισθεὶς δι’ ἐπισήμου πράξεως τοῦ κ. Βενιζέλου, ἐξέδωσεν εἰς τὴν Ν. Φιλαδέλφειαν 256 βιβλιάρια καὶ εἰς τὸν κατάλογον, τὸν ὁποῖον κατέθεσεν εἰς τὸν ἀνακριτὴν πρὸ 15 ἡμερῶν, ὑπῆρχον ἀναγεγραμμένα ὀνόματα, τὰ ὁποῖα σεῖς εἰς τὴν προχθεσινήν σας ἀνακοίνωσιν ἀναφέρετε ὡς λαβόντα, παρὰ τὸν νόμον, ἐκλογικὸν βιβλιάριον καὶ ὡς φίλους τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐνῷ εἶναι ἰδικοί σας ὀπαδοί. Καὶ ἔρχεσθε σήμερον, διὰ νὰ δικαιολογήσετε τὰ ἀδικαιολόγητα νὰ εἴπητε, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἦτο πράκτωρ τῆς Ε.Ρ.Ε. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὁ κ. Φαλφέλης, ὁ ὁποῖος ἦτο διωρισμένος καὶ ἐπίσημος ἐκπρόσωπός σας, πρὸ τῶν ἐκλογῶν, εἰς τὴν περιφέρειαν δίς, διωργάνωσεν συγκέντρωσιν τοῦ Κέντρου καὶ τοῦ κ. Τούντα καὶ τοῦ κ. Κιουρτσόγλου καὶ ἐὰν τολμᾷ κανεὶς ἂς μὲ διαψεύσῃ. (Χειροκροτήματα).

§17Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀχάριστος, βεβαίως, εἶναι ἡ θέσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ τὰ κείμενα εἶναι ἀμείλικτα. Εἰς τὰς δηλώσεις του λέγει: «Ὅπως ἐδηλώσαμεν καὶ χθές, νοθεία τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος εἰς τὸ συγκεκριμένον ἐκλογικὸν τμῆμα, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ, ἐὰν τὰ ἀναφερθέντα 117 πρόσωπα ἢ ἦσαν ἀνύπαρκτα ἢ δὲν ἐδικαιοῦντο κατὰ νόμον ἐκλογικοῦ βιβλιαρίου ἢ τυχὸν ἐδιπλοψήφισαν. Περὶ τῶν ἐν λόγῳ, ὅμως, προσώπων, προφανῶς γνωρίζει ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι εἶναι ὑπαρκτὰ καὶ νομίμως ἀπέκτησαν ἐκλογικὸν βιβλιάριον». Ὑποστηρίζει, ἑπομένως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι νομίμως ἀπέκτησαν ἐκλογικὸν βιβλιάριον. Εἰς αὐτὸ ἀπαντᾷ ἡ πρότασις τοῦ κ. Εἰσαγγελέως, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐβεβαιώθη, ὅτι ἔλαβε χώρα μὴ νόμιμος ἐγγραφὴ εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τῆς Φιλαδελφείας, ἀτόμων μὴ δικαιουμένων εἰς τοῦτο, λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ἦσαν κάτοικοι τῆς περιφερείας ταύτης πρὸ τοῦ 1948. Ἐξεδόθησαν ἀνακριβεῖς βεβαιώσεις περὶ τῆς διαμονῆς καὶ ὑπὸ τῶν ἱερέων τῆς ἐνορίας καὶ τῶν οἰκείων ἀστυνομικῶν ἀρχῶν καὶ οἱ ἱερεῖς ἐστηρίχθησαν εἰς τὴν βεβαίωσιν τῶν ἀστυνομικῶν ἀρχῶν ὡς οὗτοι ἰσχυρίσθησαν». Ἑπομένως, εἰς τὸ ἀκέραιον ἐπιβεβαίωσις τῶν ἰδικῶν μας ἀπόψεων.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§19Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν...

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, μετὰ τὸν κ. Παπανδρέου, ἀπήντησε. Θὰ λάβετε τὸν λόγον καὶ σεῖς κατόπιν. Τώρα ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ χαίρω, διότι κρατεῖται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ σειρά.

§21Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος. Ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ὄνομά μου...

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐκτὸς αὐτοῦ, δὲν ἀνέφερε τὸ ὄνομα τοῦ κ. Τούμπα.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι δύσκολον, κ. βουλευταί, νὰ ἀνεύρωμεν προηγουμένας ἐκλογάς, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ εἶχεν ἐπιδείξει οἵαν ἐπέδειξε κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 29ης Ὀκτωβρίου τοῦ παρελθόντος ἔτους, προσοχὴν εἰς τὴν ἐπιδίωξιν καὶ εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἐθνικῶς ὠφελιμωτέρας διατάξεως τῶν πολιτικῶν δυνάμεων εἰς τὴν χώραν μας. Ἐνθυμηθῆτε, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε., ἐβασίσθη ἐπὶ ἐπαρκεστάτης, βεβαίως, πλειοψηφίας, ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ ἐπὶ σχετικῶς ἀνεπαρκοῦς ἀριθμοῦ λαϊκῶν ψήφων, καὶ εἶχεν ἀσφαλῶς τὸ δικαίωμα, βάσει τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ νόμου, καὶ δὲν ἠμφισβητήθη τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἀπὸ κανένα. Εἶχε τὸ δικαίωμα αὐτοδυνάμως νὰ κυβερνήσῃ. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἦτο τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον προανέφερον, τῆς σχετικῆς ἀνεπαρκοῦς δυνάμεως τῶν λαϊκῶν ψήφων, στοιχεῖον μειονεκτικόν. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὸ Κέντρον. Τὸ Κέντρον, ἦτο τότε διεσπασμένον καὶ τὸ διεσπασμένον αὐτὸ Κέντρον εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν μειονεκτοῦν καὶ δὴ κατὰ τρόπον δυσανάλογον πρὸς τὴν δύναμιν τῶν λαϊκῶν ψήφων, τὰς ὁποίας εἶχε λάβει. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν: Ἡ Ἄκρα Ἀριστερά, — καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ θεωρηθῇ ἡ διαπίστωσις, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ προβῶ καθαρῶς ἀντικειμενικὴ καὶ ἐπιστημονικὴ — ἡ Ἄκρα Ἀριστερά, τὴν ὁποίαν, ἡ κοσμοθεωρία της, δὲν τὴν τάσσει νὰ ἀποτελῇ στήριγμα τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, διότι δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν κοσμοθεωρίαν τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς ὁ δημοκρατικός, δυτικοῦ τύπου, κοινοβουλευτισμός, ἡ Ἄκρα Ἀριστερά, λοιπόν, ἡ ὁποία ἀπὸ τὴν κοσμοθεωρίαν της, εἶναι τεταγμένη ὄχι μόνον νὰ μὴ εἶναι στήριγμα τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, ἀλλὰ καὶ ν’ ἀποτελῇ στοιχεῖον ὑπονομεύσεως καὶ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ καὶ τῆς δημοκρατίας, ὅπως ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἡ δημοκρατία, ἐνεφανίσθη ὡς δεύτερον Κόμμα, εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὄχι μόνον ἐνεφανίσθη ὡς δεύτερον Κόμμα, ἀλλὰ ἔλαβε καὶ λαϊκὰς ψήφους, αἱ ὁποῖαι ἀνταπεκρίθησαν εἰς τὸ 25% περίπου τῶν ψήφων τοῦ λαοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, καὶ τὰ τρία αὐτὰ λάθη, λάθη τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποβοῦν θανάσιμα διὰ τὸν τόπον, καὶ τὰ τρία αὐτὰ λάθη ἐφρόντισε νὰ διορθώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 29ης Ὀκτωβρίου τοῦ παρελθόντος ἔτους. Καὶ ἔχει ἱστορικῶς μεγίστην, παμμεγίστην σημασίαν ἡ πρωτοβουλία, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ λαός, νὰ δώσῃ εἰς τὸν τόπον Βουλὴν τοιαύτης συνθέσεως, οἵα εἶναι ἡ σύνθεσις τῆς παρούσης Βουλῆς.

§26ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Τὰς νυκτερινὰς ἐπιχειρήσεις τῶν Τ.Ε.Α...

§27Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εὐχαριστῶ διὰ τὴν παρατήρησιν. Φαίνεται, ὅτι δὲν συγκινεῖσθε ἀπὸ τὴν διαπίστωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν προβαίνω, διότι χρειάζεται κάποια μεγαλυτέρα...(κωδωνοκρουσίαι).

§28Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. ... (διακόπτει μὴ ἀκουόμενος)

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρβανιτάκι, μὴ ἀρχίζετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰς διακοπάς, διότι ἐδῶ, ὅπως ξεύρετε, ...ἀ ἔχωμεν λόγον καὶ ἀντίλογον· λοιπὸν μὴ κάμνετε ἔναρξιν χειρῶν ἀδίκων.

§30Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐγώ, κ. συνάδελφοι, ἀγνοῶν τὴν ψυχολογίαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἑρμηνεύουν ὡρισμένοι ἐκ τῶν διακοψάντων με βουλευτῶν τοῦ Κέντρου, θὰ εἴπω αὐτὴν τὴν στιγμὴν κἄτι, τὸ ὁποῖον βασίζεται, — καὶ θὰ τὸ διαπιστώσετε ἅπαντες — ἐπὶ καθαρῶς ἀντικειμενικῆς, ἀμερολήπτου καὶ ἐπιστημονικῆς κρίσεως. Θὰ εἴπω τοῦτο: Ὅτι δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσιαστικὴν ἐκτίμησιν τῆς πράξεως, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀναθέσας εἰς μὲν τὴν Ε.Ρ.Ε. τὸν ρόλον τοῦ πρώτου Κόμματος, δώσας εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκε, καὶ εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου καὶ τῶν Προοδευτικῶν, τὴν δευτέραν θέσιν. Καὶ ἐὰν ἀκόμη συνέβαινε τὸ ἀντίστροφον, καὶ αὐτὸ θὰ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἶχε τὸ ἱστορικὸν θάρρος νὰ τὸ διακηρύξῃ, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἀλλὰ ἐμμέσως, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., εἰς τὸν λόγον του, τῆς Θεσσαλονίκης, διότι ἐμμέσως αὐτὸ ὑπενόει, καὶ ἐὰν ἀκόμη συνέβαινε τὸ ἀντίστροφον καὶ ἤρχετο εἰς τὴν Βουλὴν πρώτη ἡ Ἕνωσις Κέντρου μετὰ τῶν Προοδευτικῶν καὶ δευτέρα ἡ Ε.Ρ.Ε. μὲ τὴν σύνθεσιν αὐτὴν τῶν δυνάμεων, μὲ αὐτὴν τὴν ἀναλογίαν, τὴν ὁποίαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀντικρύζει ὁλόκληρος ὁ κόσμος καὶ τὴν ὁποίαν ὁλόκληρος ὁ ἐλεύθερος κόσμος, ἀξιότιμοι συνάδελφοι τοῦ Κέντρου, ἔχει βαθύτατα ἐκτιμήσει, (χειροκροτήματα), καὶ αὐτήν, λέγω, τὴν ἀντίστροφον θέσιν, ἐὰν ἔδιδεν εἰς ἡμᾶς τοὺς ἀπαρτίζοντας τὴν Ε.Ρ.Ε. καὶ εἰς τὸ Κέντρον, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, θὰ ἦτο ἱστορικῶς ἄμεμπτος ἡ δημοκρατικὴ αὐτὴ ἐνέργειά του.

§31ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου δὲν ἔχει αὐτὴν τὴν γνώμην.

§32Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, κατανοῶ ὑπὸ πᾶσαν ἔννοιαν — δὲν θὰ εἰσέλθω βεβαίως λεπτομερῶς εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ φαινομένου — κατανοῶ ὑπὸ πᾶσαν ἔννοιαν τὴν πικρίαν, τὴν ὀργήν, τὴν ἀγανάκτησιν, τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθη μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἡ Ἄκρα Ἀριστερά. Ἔπεσεν ἀπὸ τὸ 25% εἰς τὸ 15%, ὑπέστη ἧτταν συντριπτικήν. Καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ ἐξεγείρεται καθ’ ἡμῶν, καίτοι φυσικώτερον θὰ ἦτο ἐὰν ἐξηγείρετο κατὰ τοῦ ἑαυτοῦ της. Ἔλλειψε, δυστυχῶς, πᾶσα ἐλπὶς νὰ συμβῇ τὸ τελευταῖον αὐτὸ ὡς πρὸς τοὺς ἀδιορθώτους, τοὐλάχιστον, ὀπαδοὺς καὶ ἐκπροσώπους τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς.

§33Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. ... (διακόπτει μὴ ἀκουόμενος)... (Κωδωνοκρουσίαι).

§34Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Βάσει, ἄλλωστε, τῆς γενικωτέρας κοσμοθεωρίας της, περὶ τῆς ὁποίας ἔκαμα ὑπαινιγμὸν καὶ προηγουμένως, εἶναι φυσικὸν ἡ Ἄκρα Ἀριστερά, ἂς εἴπωμεν τὴν λέξιν καθαρά, εἶναι φυσικὸν ὁ «κομμουνισμὸς» νὰ ἀντιδρᾷ.

§35Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ Χίτλερ αὐτὸ ἔλεγεν.

§36Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀφήσατε, κύριε, δὲν ξεύρω πῶς ἀντεμετωπίσατε σεῖς τὸν Χίτλερ, ξεύρω πῶς τὸν ἀντεμετώπισα ἐγὼ καὶ πῶς τὸν ἀντεμετώπισαν πολλοὶ εὑρισκόμενοι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν! Δι’ ὑμᾶς, οὐδὲν γνωρίζω. Θὰ παρεκάλουν, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀπαγορεύσετε τὴν ἀφόρητον αὐτὴν ἀταξίαν, διότι, ἐνῷ κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου τὸ πολὺ–πολὺ εἰς ὡρισμένας ἐλαχίστας στιγμὰς ἠκούσθη κάποιος ἐλαφρὸς θόρυβος καὶ παρὰ ταῦτα ἠγέρθησαν συνάδελφοι τοῦ Κέντρου, διαμαρτυρόμενοι καὶ ἐξεγειρόμενοι, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς ἀνόδου μου εἰς τὸ βῆμα, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι προσπαθῶ μὲ ἤρεμον τόνον νὰ δώσω ἐξήγησιν γενικωτέραν τῶν φαινομένων, ἐκδηλοῦται ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν τοῦ Κέντρου καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπὸ δύο βουλευτῶν τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς διαγωγή, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη, τὴν ὁποίαν δὲν ἀνέχομαι.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ νὰ παρακολουθῆτε ἠρέμως τὰς συζητήσεις. Εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἐδῶ ὑπάρχει λόγος καὶ ἀντίλογος. Τί θὰ γίνῃ ὅταν θὰ ἀνέλθετε σεῖς εἰς τὸ βῆμα, θὰ ζητῆτε ἡσυχίαν. Ἀπαγορεύω τὰς διακοπάς.

§38Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καὶ πρέπει τοὐλάχιστον νὰ ἀνέχωνται, οἱ κύριοι αὐτοί, τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ μάθουν νὰ ἀνέχωνται τὴν ἀλήθειαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διότι ἡ αἴθουσα αὐτὴ εἶναι ἡ αἴθουσα τοῦ διαλόγου καὶ τῆς συζητήσεως. Ἤρχισα καὶ ἐγὼ τὸ κτύπημα τῆς χειρός, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ τὸ συνεχίσω, διότι δὲν ἐννοῶ νὰ αὐτοτραυματισθῶ. Κύριοι, καὶ βάσει τῆς γενικωτέρας κοσμοθεωρίας της ἡ Ἄκρα Ἀριστερά, ἡ κομμουνιστική, δηλαδή, ἀριστερά, εἶναι φυσικὸν νὰ ἀντιδρᾷ εἰς τὴν ἐθνικῶς καὶ ἱστορικῶς ὠφέλιμον διάταξιν τῶν δυνάμεων, τὴν ὁποίαν ἐπεδίωξε καὶ ἐπραγματοποίησε κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἡ ὁποία διάταξις στερεώνει τὴν δημοκρατίαν, ἐκτὸς ἐὰν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διαλεκτικῆς, ὄχι ὅπως τὴν εἶχε ἀναπτύξει ὁ Ἔγκελς, εἴτε ὁ Μάρξ, ἀλλὰ ὅπως τὴν ὑποστηρίζει, ὑπὸ μορφὴν μᾶλλον λογοπαιγνίου, ὁ κ. Ἠλιοῦ, εἴπομεν, ὅτι τὸ κομμουνιστικὸν Κόμμα, ἡ Ε.Δ.Α. ἐν προκειμένῳ, ὑποστηρίζει εἰς τὴν δευτέραν φάσιν τῆς διαλεκτικῆς διαρθρώσεως τῆς ἐνεργείας της, τὴν δημοκρατίαν φαινομενικῶς διὰ νὰ τὴν ὑπονομεύσῃ! Ἡ πρώτη φάσις ἦτο ἡ συναισθηματικὴ ἐπὶ τῶν μαρξιστικῶν θεωριῶν, τῶν δῆθεν ἐπιστημονικῶν, βασιζομένων ἐπὶ ἐπαναστατικῶν ροπῶν. Ἡ δευτέρα φάσις ἦτο ἡ ἀναγνώρισις τῆς δημοκρατίας καὶ ὁ δῆθεν ὑπερθεματισμὸς εἰς τὰ δημοκρατικὰ ἰδεώδη. Ἡ δὲ τρίτη φάσις ἦτο ἡ σύνθεσις: δηλαδὴ ἡ κατάργησις καὶ τῆς ἐπαναστάσεως καὶ τῆς δημοκρατίας: διότι καὶ εἰς τὴν ἐπανάστασιν ἐνυπάρχει τὸ ἐλεύθερον στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον εἰς ὡρισμένας στιγμάς, ἔστω, καὶ συνδυαζόμενον μὲ τὴν κομμουνιστικὴν ἰδεολογίαν, τιμῶμεν. Καὶ ἡ δημοκρατία ἔχει αὐτονοήτως καὶ ἐξ ὁρισμοῦ μέσα της τὴν ἐλευθερίαν. Ἡ τρίτη φάσις εἶναι ἡ ὁλοκληρωτικὴ βία, ἡ ὁποία καταστρέφει καὶ τὸν ἐπαναστατικὸν καὶ τὸν ἐλεύθερον πυρῆνα, τῆς ψυχῆς τῶν κομμουνιστῶν καὶ φυσικὰ καὶ τὴν δημοκρατίαν καὶ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην, φυσιολογικῶς καὶ ἠθικῶς, νὰ ζοῦν ἐλεύθεροι καὶ νὰ ἀναπνέουν ἐλεύθεροι. Αὐτὸ ἀπετέλεσε μίαν παρένθεσιν ἀναγκαίαν...

§39Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Χρήσιμον...

§40Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καὶ χρησιμωτάτην διὰ τὸν κ. Ἐφραιμίδην, ὁ ὁποῖος τὴν ἀποδέχεται, τὸ διαπιστώνω, καὶ παρὰ τὴν εἰρωνικὴν ἔκφρασιν τοῦ προσώπου σας, μέσα σας γνωρίζετε, ὅτι τὰ πράγματα ἔχουν ἔτσι. Κύριοι συνάδελφοι, ἐνῷ κατανοῶ τὴν πικρίαν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξεδηλώθη, ὡς ἐξεδηλώθη ἡ Ἕνωσις Κέντρου, δὲν κατανοῶ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατανοήσω τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν αὕτη τηρεῖ ἔναντι τῶν ἐκλογῶν τῆς 29ης Ὀκτωβρίου. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου, τὸ εἶπον καὶ κατὰ τὰς ἀρχὰς Δεκεμβρίου καὶ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ἐπαναλάβω ἐνώπιον τῶν κυρίων, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐτίμησαν πλέον διὰ τῆς παρουσίας των, συνέβαλε καὶ συνέβαλεν οὐσιωδῶς εἰς τὴν μείωσιν τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Βεβαίως δὲν συνέβαλε μόνον ἡ Ἕνωσις Κέντρου, συνέβαλε, κατὰ τρόπον ἀποφασιστικὸν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ αἰσιοδοξία, ἡ ὁποία ἤρχισε διέπουσα τὴν ψυχὴν ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Βεβαίως, δὲν ἐβελτιώθησαν ἀκόμη οὐσιωδῶς οἱ ὅροι τῆς ζωῆς τῶν Ἑλλήνων, ἀλλὰ τί συνέβη; Ἐδημιουργήθη ἡ θετικὴ πλέον προοπτικὴ βελτιώσεως καὶ πᾶς Ἕλλην ζῶν, εἴτε εἰς τὴν πόλιν, εἴτε εἰς τοὺς ἀγρούς, ἀρχίζει νὰ βλέπῃ τὸ μέλλον μὲ ἐμπιστοσύνην. (Χειροκροτήματα).

§41ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εὐημερία!

§42Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν ὡμίλησα περὶ εὐημερίας. Ὁ κ. Μπακόπουλος τὸ εἶπεν;

§43ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι.

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐὰν τὸ ἔλεγεν ὁ κ. Μπακόπουλος, θὰ προσεπάθουν νὰ τὸν μεταπείσω, διότι δὲν ὡμίλησα περὶ εὐημερίας. Εἶπον, ὅτι, χωρὶς νὰ βελτιωθοῦν ἀκόμη οὐσιωδῶς οἱ ὅροι τῆς ζωῆς, ἐδημιουργήθησαν αἱ προϋποθέσεις διὰ νὰ μεταβληθοῦν οὗτοι, καὶ ἑπομένως ἐδημιουργήθη τὸ αἴσθημα τῆς ἐλπίδος. Ὑπάρχει πλέον ἡ προοπτικὴ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἡ ὁποία δὲν ὑπῆρχε πρὸ ἐτῶν, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ. Δὲν κατηγορῶ, βεβαίως, τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, τὰ ὁποῖα ἐπὶ δύο ἔτη εἶχον κυβερνήσει, λέγω, ὅτι δὲν ἐδημιούργησαν ἀμέσως μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ συμμοριτοπολέμου τὴν ψυχολογίαν αὐτήν. Πιθανὸν νὰ κατώρθωναν νὰ πράξουν, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. Δὲν τὸ ἀποκλείω. Δὲν εἶχον ὅμως τὴν εὐκαιρίαν, καὶ δὲν τὴν εἶχον, διότι δὲν ἠθέλησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ τοὺς δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν αὐτήν. Εἰς τὰς προηγουμένας ἐκλογὰς ἦτο διεσπασμένον τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἔλαβε τὸ 20%. Ἦτο δυνατὸν μὲ τὸ ποσοστὸν αὐτὸ νὰ διεκδικήσουν Κυβέρνησιν; Αὐτὸς ἦτο ὁ κύριος παράγων, ὁ ὁποῖος ἐπηρέασε τὴν σκέψιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Βεβαίως, ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι παράγοντες. Ἡ ἀπομάκρυνσις μαζῶν — διότι τὸ πρῶτον ἀνταποκρίνεται εἰς μάζας — ἀπὸ τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν, ὀφείλεται καὶ εἰς τὸ γεγονὸς τῆς μικρᾶς εὐαισθησίας, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ἡ Ἀριστερὰ εἰς ὡρισμένας στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ᾐσθάνετο ἑαυτὸν θιγόμενον ἀπὸ ὡρισμένας ἐνεργείας καὶ φράσεις τῶν ἡγετῶν ἄλλων Κρατῶν. Καὶ ἐκεῖνοι μὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ κρίνουν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὡς θέλουν, καὶ νὰ κάμνουν καὶ λάθος, ἀλλὰ οἱ Ἕλληνες οἱ ζῶντες ἐδῶ, δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα αὐτό, οὔτε ἀκόμη καὶ ἐὰν λέγωνται κομμουνισταί. Αὐτὸ τὸ ἀντελήφθησαν οἱ ψηφοφόροι τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν ἀκολουθήσουν, καὶ οὔτε κἂν νὰ τὴν καλύψουν. Ἀλλὰ καὶ ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ἑνωθεῖσα, ὡς ἡνώθη, καὶ ἐνισχυθεῖσα διὰ τῆς συνεργασίας κατὰ τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, συνέβαλεν εἰς τὴν μείωσιν τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Καὶ ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατόν, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, καὶ ἐδῶ ἦτο τὸ βαρύτατον, δὲν ἐξετάζω κἂν τὸ ἠθικὸν καὶ ἐθνικὸν λάθος, τὸ σοβαρώτατον λάθος τακτικῆς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου — ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὁρμηθῇ ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 29ης Ὀκτωβρίου, καὶ ὁρμωμένη ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξε σχετικῶς εὐνοϊκόν, διότι ἱκανοποιητικὸν εἶναι τὸ 30%, δὲν εἶναι μικρὸν ποσοστόν, εἶναι ἄνω τοῦ ⅓ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ — καὶ δὲν εἶναι, ἑπομένως, μεγάλη ἡ πλάνη τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, μεγάλη, ποὺ ἐνόμιζεν, ὅτι τὸ ρεῦμα αὐτὸ ἦτο τόσον καὶ ὄχι τόσον, διότι τὴν μικρὰν αὐτὴν διαφορὰν δὲν ἦτο δυνατὸν μὲ τὸ μάτι νὰ τὴν συλλάβῃ κανείς, ἄλλο ἂν τὴν συνέλαβον ἐκεῖνοι ποὺ ἀντικειμενικῶς παρηκολούθησαν τὰς συγκεντρώσεις καὶ τὰς μὲν καὶ τὰς δέ, ἐνῷ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, λέγω, θὰ ἦτο δυνατόν, ὁρμωμένη ἡ Ἕνωσις Κέντρου καλλίτερον ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τῆς 29ης Ὀκτωβρίου, νὰ ὀργανώσῃ ἀπὸ τοῦδε τὴν δημοκρατικὴν πορείαν της πρὸς τὴν κατάκτησιν τῆς ἐξουσίας εἰς τὰς ἑπομένας ἐκλογάς, μετὰ τετραετίαν, ἐπροτίμησε νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ δύο ἢ τριῶν μηνῶν ἀκολουθεῖ. Καὶ ἐπροτίμησε διὰ τοῦ ἀρχηγοῦ της νὰ ἐμφανισθῇ ἐν τῇ Βουλῇ, λέγουσα τὰ ὅσα ἀπόψε εἶπε καὶ λυποῦμαι βαθύτατα, δι’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγός της. Ἀξιότιμοι, κ. συνάδελφοι, ἡ εὐθύνη τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό, ἀσχέτως πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα, διότι ἀποτέλεσμα δὲν πρόκειται νὰ ὑπάρξῃ, εἶναι βαρυτάτη. Προσεπάθησε καὶ προσπαθεῖ νὰ καταστρέψῃ τὸ ἔργον τὸ τόσον ἐπωφελὲς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ κατὰ τὴν 29ην Ὀκτωβρίου, τὸ ἔργον ἐκεῖνο τοῦ ὁποίου ἡ οὐσία καὶ τὸ περιεχόμενον ἀντικατοπτρίζεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν διὰ τῆς διατάξεως τῶν δυνάμεων, τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ἠθέλησε καὶ ἡ ὁποία τὴν δημοκρατίαν στερεώνει καί, φυσικά, τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία εἶναι συνυφασμένη μὲ τὴν δημοκρατίαν. (Χειροκροτήματα). Ἢ ἀπόψε ἤ, μᾶλλον, αὔριον θὰ ἀπαντήσουν συνάδελφοί μου, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ὁ ἀγαπητὸς Ὑπουργὸς παρὰ τῷ Προέδρῳ Κυβερνήσεως κ. Μακρῆς, εἰς τὰς ἰδιαιτέρας κατηγορίας, μολονότι σχεδὸν ὅλαι, ἐξαιρέσει ἐλαχίστων σημείων, τὰ ὁποῖα εἶπεν ἀπόψε εἰς γενικωτάτας, ἄλλωστε, γραμμὰς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἔτυχον ἀπαντήσεως ἤδη ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ράλλην. Παρὰ ταῦτα, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθωμεν διὰ νὰ ἀντικρουσθοῦν καὶ πάλιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος ἐλέχθησαν. Ἐπίσης, θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν, ὅπως, ἄλλωστε, ἔχει καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ δώσῃ ἢ ἀπόψε ἢ αὔριον ἀπάντησιν λεπτομερῆ εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπε καὶ κατήγγειλεν ὁ κ. Παπανδρέου, ἐγὼ δὲ θὰ ἀρκεσθῶ εἰς γενικάς, μόνον, ἐπὶ τῶν ὅσων εἶπεν, ἀπαντήσεις, ἐπανερχόμενος, μετὰ ταῦτα, εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἔλαβον, τονίσας τὴν μεγάλην ἐθνικὴν καὶ ἱστορικὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Ἕνωσις Κέντρου, διαπράξασα τὸ μέγα λάθος ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐντεῦθεν. Ἐτόνισα τὴν μεγάλην εὐθύνην. Θὰ συνεχίσω θεμελιώνων τὸν ἰσχυρισμόν μου περὶ τῆς μεγάλης αὐτῆς εὐθύνης. Ὁ κ. Παπανδρέου, ὁμιλῶν, ἐνόμισεν, ὅτι ἦτο δυνατὸν καὶ ὅτι εἶχεν ὅλα τὰ στοιχεῖα, διὰ νὰ ἐπιτεθῇ, ἐπ’ ὀνόματι, δῆθεν, τῆς δημοκρατίας ἐναντίον ἡμῶν. Ἡ ἰδέα ἀκριβῶς τῆς δημοκρατίας δίδει εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτεθῶμεν ἐναντίον τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, καὶ θὰ τὸ πράξωμεν ἐντὸς ὀλίγου. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, θὰ ἀναλυθοῦν λεπτομερῶς ὑπὸ τῶν συναδέλφων μου. Ἐγὼ ἀρκοῦμαι μόνον εἰς ὡρισμένας γενικὰς παρατηρήσεις. Πρῶτον, κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νομίζω, ὅτι δὲν ἦτο, ἀπὸ ἀπόψεως ρεαλισμοῦ, ἀλλὰ οὔτε κἂν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς τάξεως, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὀρθός, εἶπεν: Εἴμεθα, ἡμεῖς εἴμεθα, γνήσιοι ἐκπρόσωποι τοῦ λαοῦ. Ἄλλοι δὲν εἶναι! Πρὸς ποίους ἀπευθύνεται, λέγων τοῦτο; Ποῖοι δὲν εἶναι; Ἂς ἐξετάσῃ τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα καὶ αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς καὶ τῶν διαφόρων προηγουμένων ἐκλογῶν. Ποῖοι εἶχον μεγαλυτέραν δύναμιν καὶ ποῖοι ὄχι; Ποῖοι, ἐὰν λάβωμεν τὸ ποσοτικὸν κριτήριον, ὡς κριτήριον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀποφασιστικὴν σημασίαν διὰ τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπεῖ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν; Ποῖος, ἐπὶ τῇ βάσει ἐκλογῶν τόσων ἐτῶν, ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν ἔχει περισσότερα δικαιώματα νὰ ὁμιλῇ καὶ εἶναι γνησιώτερος ἐκπρόσωπος; Αὐταὶ αἱ φράσεις εἶναι ἄτοποι καὶ οὐτοπικαί. Διότι καὶ ἄτοποι εἶναι, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι δὲν ἔχουν τόπον ἐδῶ μέσα, καὶ οὐτοπικαί, διότι δὲν ἔχουν τόπον, οὔτε ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀρκεσθεὶς εἰς πολὺ γενικὰ ἐπιχειρήματα καὶ καταγγείλας πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν κἂν τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν προσεπάθησε νὰ δώσῃ εἰς αὐτά, εἶπεν, ὅτι ὄργιον βίας καὶ νοθείας ἐσημειώθη καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ὀκτὼ ἑκατομμύρια Ἑλλήνων δὲν βλέπουν, δὲν εἶδον τὸ ὄργιον αὐτὸ καὶ τὸ εἶδεν ὁ κ. Παπανδρέου εἰς τὰς Πάτρας, φέρ’ εἰπεῖν, ἢ εἰς τὸν Δῆμον Τριτέας, ἀπὸ τὸν ὁποῖον κατάγεται καὶ τὸν ὁποῖον τιμᾷ, ἢ εἰς τὰ Χανιὰ τῆς Κρήτης, ἢ εἰς τὴν Κόρινθον, ἢ εἰς τὴν Μακεδονίαν; Ποῦ τὸ εἶδεν ὁ κ. Παπανδρέου τὸ ὄργιον; Διότι αἱ λέξεις πρέπει νὰ σταθμίζωνται ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας. Καὶ ἐὰν ἀκόμη ὑπετίθετο, ὅτι θὰ ἀπεφάσιζε νὰ ἀκολουθήσῃ αὐτὴν τὴν ἐσφαλμένην καὶ σκολιὰν ὁδόν, θὰ ἔπρεπε, τοὐλάχιστον, νὰ σταθμίσῃ τὰς λέξεις του. Διότι εἶναι σχεδὸν κωμικόν, ἀλλὰ καὶ μέχρις ἑνὸς σημείου τραγικόν, νὰ ἰσχυρίζεται, ὅτι ὄργιον ἐσημειώθη. Θὰ ἦτο δυνατόν, ἀφοῦ ἤθελε, λέγω, νὰ ἀκολουθήσῃ αὐτὴν τὴν σκολιὰν ὁδόν, νὰ ὁμιλήσῃ περὶ συγκεκριμένων περιπτώσεων, νὰ εἴπῃ, ὅπως εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχουν περιπτώσεις βίας. Διὰ νὰ τὸ ἰσχυρισθῇ, θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπῃ, ὅτι εἰς τὴν τάδε καὶ τάδε περίπτωσιν συνέβη τοῦτο καὶ ἐκεῖνο. Εἶναι βαναύσως ὑβριστική, κ. συνάδελφοι, ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, αὐτὴ ἡ γενίκευσις. Καὶ εἶναι ὑβριστικὴ καὶ ἀπέναντι ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀπευθύνει τὴν ἐγκύκλιόν του ὁ κ. Παπανδρέου, διότι εἶπεν, ὅτι ἀπηύθυνε μίαν ἐγκύκλιον ἑπτὰ ἢ δέκα ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἀπῄτησεν ἀπὸ τοὺς ὑποψηφίους τὰ ἀκόλουθα. Ἐσημείωσα τὰς λέξεις: «Θὰ ἀσκήσετε νόμιμον ἄμυναν κατὰ τῆς βίας, ὡς ἄνδρες καὶ δημοκράται». Ποῖος τὴν ἤσκησεν ἀπὸ σᾶς; Δὲν ἐσημειώθησαν γεγονότα, διὰ νὰ τὴν ἀσκήσετε! (Χειροκροτήματα).

§45Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος, λόγῳ θορύβου).

§46Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). ...ὅπως πολλοὶ ἐξ ὑμῶν, κ.κ. βουλευταὶ τοῦ Κέντρου... Ἐνεφανίσθησαν ἐκ τῶν πραγμάτων περιπτώσεις ἀσκήσεως τοιαύτης νομίμου ἀμύνης; Ἐὰν μία περίπτωσις ἢ δύο ἢ τρεῖς, ὑπῆρξαν καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὅπως εἰς ὅλας τὰς ἐκλογάς, καὶ ἡμεῖς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπικαλεσθῶμεν ἀντιστοίχως περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐδέχθη ἡ κεφαλὴ ὑποψηφίου μας λίθον. Ἑπομένως, ἡ ἐγκύκλιος αὐτὴ εἶναι βαρύτατα καταδικαστική, εἴτε διὰ τὴν σκέψιν τοῦ διατυπώσαντος αὐτήν, εἴτε δι’ ἐκείνους πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπηυθύνετο. Ἢ δὲν συνέβη τίποτε, ὅπερ καὶ ἀληθές, διότι ὅλοι οἱ κύριοι εἶναι ἔντιμοι ἄνθρωποι καὶ δημοκρατικοὶ ἄνδρες καὶ θὰ ἐξηγείροντο καὶ θὰ ἠμύνοντο, ἢ δὲν ἐσημειώθησαν γεγονότα ἀπέναντι τῶν ὁποίων νὰ αἰσθανθοῦν τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξεγερθοῦν καὶ νὰ αὐτοδικήσουν, διότι αὐτὸ ἐζήτησεν ἡ ἐγκύκλιος. Τὸ δεύτερον, ἀποτελεῖ τὴν ἀλήθειαν, καὶ μάλιστα εὐτυχῶς, διότι τὸ λογικὸν ἁμάρτημα ἑνὸς ἡγέτου διατυπώσαντος μίαν κακὴν ἐγκύκλιον εἶναι μικρότερον κακὸν ἀπὸ τὸ ἠθικὸν ἁμάρτημα ὅλων τῶν ὑποψηφίων καὶ τῶν ἐκλεγέντων καὶ τῶν μὴ ἐκλεγέντων τοῦ Κόμματος τοῦ Κέντρου, οἱ ὁποῖοι τυχὸν θὰ ἐθεωροῦντο ὡς μὴ ἐπιδείξαντες τὸν ἀπαιτούμενον ἀνδρισμόν, τὸν ὁποῖον ἐζήτησε, διὰ τῆς ἐγκυκλίου του, ὁ κ. Παπανδρέου, ἀνδρισμόν, τὸν ὁποῖον δὲν ὑπῆρξεν ἀνάγκη νὰ ἐπιδείξουν. Ἐὰν ὑπῆρξαν, μία ἢ δύο περιπτώσεις ἀνωμαλίας καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, τινὲς τῶν κυρίων θὰ ἐπέδειξαν ἀσφαλῶς ἀνδρισμόν, ὅπως εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ τὸν ἐπεδεικνύετε καὶ σεῖς ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι τῆς Ε.Ρ.Ε., ὡς καὶ ἅπαντες οἱ κ.κ. συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἀπαρτίζουν τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων! Κύριοι, ἡ ἔλλειψις οἱασδήποτε βάσεως θετικῆς καὶ οὐσιώδους εἰς τὴν ἐπίθεσιν, τὴν ὁποίαν ἐσχεδίασεν — ἐδῶ πρόκειται περὶ σχεδίου—ἡ Ἕν. Κέντρου, ἡ ἔλλειψις οἱασδήποτε βάσεως, λέγει, ἀποκαλύπτεται διὰ μιᾶς, τῆς μοναδικῆς φράσεως, φράσεως, εὑρήματος, τοῦ κ. Παπανδρέου. Εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου: «Τὸ προνόμιον τοῦ γενικοῦ σχεδίου, εἶναι συνδεδεμένον μὲ τὴν πρόνοιαν διὰ τὴν ἀπόκρυψιν γεγονότων καὶ τὴν κατάπνιξιν τῶν ἀποδείξεων». Αὐτὴ ἦτο ἡ διατύπωσις, αὐτὴ ἦτο, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ ἔννοια, αὐταὶ ἦσαν καὶ αἱ λέξεις. Τὰς συνεδύασα ἴσως κατὰ τρόπον διάφορον ἀπ’ ὅ,τι τὰς εἶχε συνδυάσει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου. Ὅταν εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου τὴν φράσιν αὐτήν, ἤμην βέβαιος, ὅτι ὅλα ὅσα θὰ ἐπηκολούθουν, θὰ ἦσαν ἄνευ περιεχομένου. (Χειροκροτήματα). Ὡρμήθη ἀπὸ μίαν ἀπαράδεκτον ὑπόθεσιν, τὴν ὁποίαν ὡς Ἕλλην δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ, ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν, ὅτι ὑπῆρχε σατανικὸν σχέδιον. Ποῦ; Εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπου τὰ πάντα εἶναι φανερά, ὅπου τὰ πάντα εἶναι δυνατὸν νὰ διαπιστωθοῦν! Καὶ ποῖα εἶναι τὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Παπανδρέου, διὰ νὰ ἀποκαλύψῃ αὐτὸ τὸ σατανικὸν σχέδιον; Ἀκούσατε, κύριοι, τὸ κείμενον: Τὴν 2 Φεβρουαρίου 1961, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου στρατηγὸς Καρδαμάκης, ἐντιμότατος, γενναῖος καὶ ἐξαίρετος ἀξιωματικός, τὸν ὁποῖον οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προσβάλῃ (χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Συμπολιτεύσεως), ὁ στρατηγὸς Καρδαμάκης, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, ἐξέδωσε μίαν ἐγκύκλιον, εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου — καὶ πράγματι τὴν ἐξέδωσε — νὰ ἀποκτήσουν ἅπαντες οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ τὸ προσωπικὸν ἐκλογικὸν βιβλιάριον. Φοβερὸν τὸ ὅτι συνεμορφώθη καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου καὶ διέταξεν ἅπαντας νὰ συμμορφωθοῦν εἰς τὴν ἐντολὴν τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ νόμου! Ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, ἐκτὸς ἐὰν ὁ κ. Παπανδρέου δὲν παρηκολούθησε τὰς συνεδριάσεις ἐκείνας, ἐδῶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς συζητήσεως αὐτοῦ, καὶ τὸ 1958 καὶ πάντοτε ἐλέγομεν — καὶ δὲν ἠρκέσθημεν καὶ εἰς ἔκδοσιν νομοθετημάτων — ὅτι πρέπει ἅπαντες οἱ Ἕλληνες νὰ μάθουν νὰ ἐκτελοῦν τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ τὸ ὑπέρτατον καθῆκον τοῦ ψηφίζειν, τὸ ὁποῖον εἶναι συνυφασμένον μὲ τὴν Δημοκρατίαν. Ποῦ ἐστηρίχθη ὁ κ. Παπανδρέου; Ἀκούσατε ποῦ ἐστηρίχθη ὁ κ. Παπανδρέου. Ἐστηρίχθη εἰς τὴν λέξιν «ἅπαντες» καὶ εἶπε: διὰ νὰ λέγῃ ὁ κ. Καρδαμάκης «ἅπαντες», αὐτὸ θὰ εἴπῃ, ὅτι ἔδωσε διαταγὴν νὰ ἐκδοθοῦν βιβλιάρια, τὰ ὁποῖα θὰ δοθοῦν καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα. Ἀναλογισθῆτε ποίαν φαντασίαν ἔχει — διότι εἶναι ἀνάγκη μεγάλης προσπαθείας διὰ νὰ συλληφθῇ ἡ φαντασία τοῦ κ. Παπανδρέου!!! Ἁπλούστατα, ὁ ἴδιος, ἀναγνώσας φράσιν τῆς ἐγκυκλίου δὲν τὴν ἐπρόσεξεν, ἀλλὰ ἡμεῖς τὴν ἐπροσέξαμεν, διότι εἴμεθα ἀκροαταὶ προσεκτικοὶ τοῦ κ. Παπανδρέου, ὁ ἴδιος ἀναγνώσας φράσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ρητῶς λέγει, ὅτι θὰ γίνῃ ἔλεγχος τῶν στοιχείων, δὲν τὴν κατενόησεν! Τί ἐσήμαινεν αὐτό; Ὅτι ὅσοι δὲν εἶχον δικαίωμα καὶ τυχὸν ἀπέκτησαν βιβλιάριον, ἐὰν τὰ ὑποβαλλόμενα πιστοποιητικὰ δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸ βιβλιάριον, ἢ ἐὰν τοὺς εἶχε δοθῆ, θὰ τοὺς ἀφῃρεῖτο. Φοβερὸν πρᾶγμα αὐτό, σύμφωνα μὲ τὸ Σύνταγμα, σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους τῆς Δημοκρατίας!!! Καὶ τὸ ὀνομάζει ὁ κ. Παπανδρέου στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν τοῦ ἐγκλήματος. Εἶναι ἔγκλημα νὰ ζητήσῃ κανεὶς ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας, εἴτε λέγονται ἀξιωματικοί, εἴτε λέγονται στρατιῶται, νὰ ἐκπληρώσουν τὸ καθῆκον των ἔναντι τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων! Εἶπε μάλιστα ὁ κ. Παπανδρέου, ὁμιλῶν περὶ τῆς ἐγκυκλίου τῆς 21ης Φεβρουαρίου, ὅτι εἶναι βαρυτάτη ἡ εὐθύνη τοῦ κ. Καρδαμάκη δι’ αὐτήν. Ὄχι, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου. Εἶναι βαρεῖα ἡ εὐθύνη ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τὸν κατηγορεῖ διὰ τὸν λόγον αὐτόν! (Χειροκροτήματα). Μετὰ ταῦτα ὡμίλησε περὶ τῆς διαταγῆς τοῦ στρατηγοῦ Καλλικούρδη, τοῦ πρὸ μηνὸς ἀποστρατευθέντος, τοῦ ἐξαιρέτου στρατηγοῦ, ὁ ὁποῖος διοίκησε κατὰ τρόπον ἄριστον τὴν στρατιάν, ὡμίλησε περὶ τῆς διαταγῆς, τὴν ὁποίαν ἐξέδωσεν ὁ κ. Καλλικούρδης, ἐπαναλαμβάνω, τὴν 15ην Σεπτεμβρίου 1961 καὶ διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει τὴν ἀξιοποίησιν τῶν Τ.Ε.Α., νὰ δοθοῦν μερικὰ Τζὶπς διὰ νὰ εἶναι ταχυτέρα ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ κίνησις τῶν Τ.Ε.Α. Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἔγκλημα. Τὸ ὅτι δηλαδή, προκειμένου νὰ εἰσέλθῃ ἡ χώρα εἰς μίαν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁπουδήποτε λαμβάνονται μέτρα — διότι αἱ ἐκλογαὶ εἶναι μία ἀπὸ τὰς κρισιμωτέρας ἐνεργείας τῆς δημοκρατίας — ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἀσφάλεια καθ’ ἅπασαν τὴν χώραν, νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ δυνατότης ταχείας μετακινήσεως πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἡ ταχεῖα μετακίνησις, ἀξιότιμοι κύριοι, διὰ τῶν τζὶπς — φοβερὰ ὅπλα τὰ τζὶπς — ποῖον νόημα ἔχει; Νὰ σπεύσουν κάπου, ὅπου σημειοῦται ἐπεισόδιον καὶ οὐχί, βεβαίως, διὰ νὰ παραμείνουν καὶ νὰ ἀσκήσουν συστηματικὴν ἐπιρροὴν κάπου, ὅπου εὑρίσκονται. Δι’ αὐτὴν τὴν δευτέραν περίπτωσιν δὲν θὰ ἐχρειάζοντο περισσότερα τζὶπς. Κύριοι, ἐπίσης σᾶς ἀνακοινῶ —εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης θὰ συμφωνήσῃ μαζὶ μου, ὅτι καλῶς θέτω τὸ ζήτημα— ὅτι εἰς τὰ Τ.Ε.Α. καλοῦνται ἅπαντες οἱ πολῖται, οἱ ἀνήκοντες εἰς οἱονδήποτε Κόμμα, ἀκόμη καὶ εἰς τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν. Δὲν γίνεται διάκρισις, διότι ἐὰν ἐκάμνομεν διάκρισιν δῆθεν εἰς βάρος τῶν ὀπαδῶν τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, αὐτὸ θὰ ἦτο διάκρισις πρὸς ὄφελός των καὶ δὲν θὰ τὸ ἠνείχοντο οἱ ἄλλοι πολῖται, ἐκεῖνοι μὲν νὰ κουράζωνται κάθε τόσον ἐναλλάξ, οἱ δὲ κομμουνισταί, μὲ τὸ νὰ εἶναι κομμουνισταὶ νὰ ἀναπαύωνται. Ἔτσι λαμβάνουν μέρος ἅπαντες ἀδιακρίτως. Ἔχω δίκαιον, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης;

§47Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἐκ περιτροπῆς ἅπαντες.

§48Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καί, κύριοι, ἐδῶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν φοβερὰν ἀποκάλυψιν τοῦ κ. Παπανδρέου, τὴν ὁποίαν συνεδύασε μὲ μίαν φρᾶσιν, κατὰ τοῦ στρατηγοῦ Δόβα, διὰ τὴν ὁποίαν εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ ἴδιος ἐν καιρῷ, θὰ μετανοήσῃ. Εἶπε: Μᾶς ἐνέπαιξεν ὁ στρατηγὸς Δόβας, ὁ πολεμιστής, ὁ ἄξιος τοῦ ὀνόματος τοῦ Ἕλληνος (χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς), ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔσωσε μαζὶ μὲ ἄλλους καὶ τὸν κ. Παπανδρέου καὶ ἐμὲ καὶ ὅλους. Μᾶς ἐνέπαιξεν ὁ στρατηγὸς Δόβας —διατί; Διότι ἐξέδωσε μίαν ἄλλην διαταγήν, διὰ τῆς ὁποίας ἔδιδε χειμερινὰ ροῦχα καὶ τροφὰς εἰς τὰ Τ.Ε. Α.— πότε; Εἰς τὰς 5 Ὀκτωβρίου, ἀρχομένης ἤ, μᾶλλον προβλεπομένης, ἐνδεχομένως, τῆς ἐνάρξεως τοῦ χειμῶνος, διότι, ὅπως γνωρίζετε, καὶ τὸν Ὀκτώβριον ἐνίοτε ἔχομεν χειμῶνα. Καὶ ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε εἶχεν ἐπιχειρήματα περισσότερα, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε ἐγνώριζε νὰ κατασκευάζῃ λόγους, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε διετύπωνε πράγματι, ἔστω καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντικρουσθοῦν, συλλογισμοὺς καὶ ἐβασίζετο ἐπὶ στοιχείων —καὶ ἐφανταζόμεθα, ὅτι ἐπὶ στοιχείων θὰ ἐβασίζετο καὶ ἀπόψε— ἔφθασε, λέγω, νὰ φέρῃ ὡς «στοιχεῖον» τὸ ὅτι ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις Δόβα χιτώνια χειμερινὰ εἰς τοὺς ἄνδρας τῶν Τ. Ε.Α. —καὶ δὴ καινουργῆ, οὐχὶ τετριμμένα. Ἀλλ’ ἐπροχώρησε καὶ πέραν αὐτοῦ. Καὶ ἐνῷ κατέληξε νὰ εἴπῃ, ὅτι θὰ ἀπευθύνῃ διάγγελμα πρὸς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ τὰ Σώματα Ἀσφαλείας, τὰ ὁποῖα τιμᾷ, εἶπε κἄτι, τὸ ὁποῖον δὲν τιμᾷ καθόλου τὰ Σώματα Ἀσφαλείας. Διότι ἐθεώρησε τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ στρατηγοῦ Δόβα νὰ τοὺς δώσῃ ἓν ἐπίδομα ὑπεραπασχολήσεως, ὡς ἐνέργειαν διαβλητήν. Μὲ ἄλλας λέξεις, ἠννόει ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι ἐξηγοράσθησαν. Καὶ ἐξηγοράσθησαν ὑπὲρ τίνος; Ἐνθυμεῖσθε, ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις, ποία ὑπῆρξεν ἡ ὑποδοχὴ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ τοῦ Τύπου της; Κύριοι, πράγματι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατανοήσω πῶς ἔφθασεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου —γνωρίζει πόσον τὸν τιμῶ, ἀλλὰ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀκόμη περισσότερον ἀπορῶ, διότι ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ— νὰ κατηγορήσῃ τὸν κ. Δόβαν, διότι ἔδωσε ρουχισμὸν καὶ τρόφιμα εἰς τὰ Τ.Ε.Α., ἔστω καὶ ἂν ὁ ρουχισμὸς ἦτο καινουργής. Καὶ ὅταν κυβερνήσητε σεῖς, αὐτὸ θὰ κάμετε καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ κάμετε. Καὶ τὸν κατηγόρησεν ἀκόμη, ἐπειδὴ ἔδωσεν ἕνα ἐπίδομα εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας, ὅπως κατὰ τὴν αὐτὴν περίοδον ἔδωσε καὶ εἰς τοὺς Ἐφοριακούς, δι’ ἄλλους λόγους, οἱ ὁποῖοι συνδέονται μὲ ἀπὸ μακροῦ χρόνου αἰτήματα, ἀδιάφορον ἂν ὀρθὰ ἢ μή, ἀδιάφορον ἂν δυνάμενα νὰ ἱκανοποιηθοῦν ἢ μὴ ὀρθὰ εἶναι τὰ αἰτήματα τῶν διαφόρων δημοσίων λειτουργῶν, διότι ὅσον καλλιτέρα ἀποβῇ ἡ κατάστασίς των, τόσον θὰ ἀποδώσουν περισσότερον. Καὶ ἐὰν δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ σήμερον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ ἀργότερον, ὅταν λείψουν οἱ περισπασμοὶ καὶ προχωρήσῃ ἡ οἰκονομία εἰς τὴν νικηφόρον της πρόοδον καὶ ἔξοδον ἀπὸ τὸ ὑπανάπτυκτον καθεστώς, τότε βεβαίως, θὰ ἱκανοποιηθοῦν πολὺ περισσότερον. Ἀλλά, πάντοτε εἶναι δίκαια τὰ αἰτήματά των, δίκαια, κρινόμενα κατὰ τρόπον ἀπόλυτον ἢ σχετικὸν πρὸς τὰς συνθήκας ζωῆς, καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὰς δυνατότητας μιᾶς ὑπὸ ἐξέλιξιν καὶ ἀνάπτυξιν οἰκονομίας. Ἦτο φοβερόν, λοιπόν, διότι ὁ Στρατηγὸς Δόβας, ἔδωσε τὸ ἐπίδομα αὐτό. Κύριοι, δὲν πρόκειται νὰ προχωρήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου, σχετικῶς μὲ ἐγκυκλίους ἐκδοθείσας μετὰ τὰς ἐκλογάς. Θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ θὰ ἀπαντήσῃ. Πάντως, αἱ φράσεις, αἱ ὁποῖαι ἐχρησιμοποιήθησαν ἐναντίον ἑνὸς ἐντιμοτάτου καὶ γενναίου ἀξιωματικοῦ, ὡς ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ., εἶναι φράσεις, αἱ ὁποῖαι καθ’ ἡμᾶς, εἶναι ἀπαράδεκτοι καὶ τὰς ἀπορρίπτομεν καὶ τὰς ἀποδοκιμάζομεν. Κύριοι, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἔχει ἐπανειλημμένως τονίσει καὶ ὀρθῶς —αὐτὴ ἡ φράσις, τὴν ὁποίαν θὰ μνημονεύσω, ὀρθῶς ἐπαναλαμβάνεται συχνὰ ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου— ἔχει εἴπει ἐπανειλημμένως —καὶ ἡ φράσις αὐτή, εἶναι ἀποφθεγματικὴ— ὅτι εἰς τὴν Δημοκρατίαν, ἡ πλειοψηφία κυβερνᾷ καὶ ἡ μειοψηφία ἐλέγχει! Καὶ βεβαίως, ἐννοεῖ ὡς πλειοψηφίαν, τὴν ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφίαν. Καὶ ἄλλοτε ἔγινε συζήτησις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, εἰς πᾶσαν Δημοκρατίαν, κρίνεται ἡ πλειοψηφία, ἡ οὐσία τῆς πλειοψηφίας. Διότι, ἄλλως, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ καὶ εἰς χώρας, ὅπως ἡ Μ. Βρεταννία ἢ καὶ εἰς ἄλλας χώρας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ ἡ νόμιμος ἐκπροσώπησις τῆς πλειοψηφίας ἐκ μέρους Κόμματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐλάμβανεν ἄνω τῶν 50– 51%. Τοιαύτη περίπτωσις, σπανιώτατα σημειοῦται. Ἡ πλειοψηφία, λοιπόν, ἔλεγεν ὁ κ. Παπανδρέου, κυβερνᾷ καὶ ἡ μειοψηφία ἐλέγχει. Τὶ ἔπραξεν, ὅμως, ἡ μειοψηφία καὶ δὴ εἰς τὰς προηγουμένας ἐκλογάς, ἡ μειοψηφία τοῦ 20%, ἡ μειοψηφία τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Βουλήν; Θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα, τοῦ ὁποίου θὰ ἀντιστρέψω κἄπως τοὺς ὅρους, θὰ ἐπιτεθῶ ἐγώ, ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίς, ἐναντίον τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Θὰ ἐπικαλεσθῶ ἐγὼ τὴν ἰδέαν τῆς Δημοκρατίας, διὰ νὰ ἀποκαλύψω πόσον, ἂν ὄχι ἀντιδημοκρατικά, δημοκρατικῶς ἀνορθόδοξα εἶναι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ μακροῦ ἤδη χρόνου χρησιμοποιεῖ, διὰ νὰ καταλάβῃ τὴν ἐξουσίαν. Τὰ χρησιμοποιεῖ ματαίως, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ἕτερον ζήτημα. Ἡ μειοψηφία τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὡς μειοψηφία τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, δὲν ἠρκέσθη εἰς τὸν ἔλεγχον. Ἐπεδίωξεν, ἐγκαινιάζουσα συστήματα, δυνάμενα νὰ κλονίσουν τὴν Δημοκρατίαν, ἐπεδίωξε νὰ ἐκβιάσῃ λύσεις δι’ ἀπειλῶν. Ὑπήρξατε μάρτυρες. Ἐγώ, δὲν λέγω τὴν φράσιν τοῦ κ. Παπανδρέου! ποίαν χρείαν μαρτύρων ἔχομεν! Ἐγώ, θὰ ἐπικαλεσθῶ μάρτυρας ἅπαντας! Τὴν καλόπιστον παρακολούθησιν ζητῶ ἀπὸ ἅπαντας, τὴν καλόπιστον παρακολούθησιν τῶν λόγων μου. Πρὶν μεταβληθῇ ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ποία ἦτο ἡ στάσις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τῆς σημερινῆς Ἑνώσεως Κέντρου; Ἐνῷ ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ὁ κ. Βενιζέλος, ἀμφότεροι τότε Ἀρχηγοὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, εἶχον συμβάλει κατὰ τρόπον ἀποφασιστικὸν εἰς τὴν σύλληψιν, σύνταξιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1958, ἐζήτουν τὴν μεταβολὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Αὐτὸ εἶναι θεμιτόν. Πᾶς τις δικαιοῦται νὰ μετανοήσῃ, νὰ θεωρήσῃ ἐσφαλμένην μίαν προηγουμένην σκέψιν του ἢ καὶ μίαν προηγουμένην πρᾶξιν του, ἠθικὴν πρᾶξιν ἀκόμη. Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθησαν εἰς αὐτό. Ἤρχισαν ἀπειλοῦντες: «Ἐὰν δὲν ἀλλάξῃ ὁ ἐκλογικὸς νόμος, θὰ ἴδωμεν τὶ θὰ κάμωμεν. Θὰ κατέλθωμεν εἰς τὸ πεζοδρόμιον. Δὲν ἠξεύρομεν, ἐὰν θὰ κατέλθωμεν εἰς τὰς ἐκλογάς». Φρασεολογία τελείως δυσανάλογος πρὸς τὴν σημασίαν τοῦ θέματος. Ἐὰν ἐκινδύνευεν ὁ τόπος, ἀπὸ μίαν μειοψηφίαν ἀντιδημοκρατῶν, φασιστικὴν ἢ κομμουνιστικήν, θὰ ἐδικαιολογεῖτο μία τοιαύτη ἐξέγερσις. Ἐκινδύνευεν ἀπὸ τί; Ἀπὸ τὸν νόμον, ποὺ εἶχον κάμει. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι: Ἀδυνατοῦμεν, δὲν θέλομεν τὸν νόμον αὐτὸν καὶ θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, ὡς διαθέτουσα ἐν τῇ Βουλῇ τὴν πλειοψηφίαν, ἔφερε νέον νόμον. Δευτέρα φάσις. Πρὶν ἢ διαλυθῇ ἡ Βουλή, ἐπὶ ἑβδομάδας, ἐτήρει ἀπειλητικὴν στάσιν, ὡς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ ἔδει νὰ διενεργήσῃ τὰς ἐκλογάς. «Ἐὰν δὲν γίνῃ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις — ἔλεγεν ἡ μειοψηφία τοῦ 20%— δὲν ἠξεύρομεν τὶ θὰ κάμωμεν. Δὲν ἠξεύρομεν, ἐὰν κατέλθωμεν εἰς τὰς ἐκλογάς. Πάντως, θὰ κατέλθωμεν εἰς τὸ πεζοδρόμιον». Δὲν τοὺς εἴδομεν εἰς τὸ πεζοδρόμιον. Εὔχομαι νὰ μὴ τοὺς ἴδωμεν. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν κατῆλθον, διότι ἐφροντίσαμεν ἡμεῖς νὰ μὴ κατέλθουν.

§49ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Ε.Κ.). Εὐχαριστοῦμεν.

§50Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Ἐφροντίσαμεν νὰ μὴ κατέλθητε. Σκεφθῆτε, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, τὶ θὰ ἐγίνετο, ἐὰν ἐγενικεύετο, θεωρουμένη ὡς ὀρθή, ἡ τακτικὴ αὐτῶν τῶν ἐκβιασμῶν, τὴν ὁποίαν ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ ὁ Ἀρχηγὸς της θεωρεῖ δημοκρατικήν. Ὑπενθυμίζω τὴν κατηγορηματικὴν ἐπιταγὴν τοῦ Ἰμάριον Κάντι, ἡ ὁποία ἄλλως τε ἀνάγεται εἰς τὸν Χριστιανισμόν, εἰς τὸ Εὐαγγέλιον, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι πᾶσαν πρᾶξιν, διὰ νὰ τὴν θεωρήσῃς ἠθικήν, νὰ τὴν κρίνῃς ὡς ἑξῆς: Νὰ τὴν ἀναγάγῃς εἰς γενικὸν κανόνα. Νὰ σκεφθῇς τὶ θὰ ἐγίνετο, ἐὰν καὶ ὁ ἄλλος ἔκαμεν ὅ,τι κάμνεις ἐσύ. Καὶ ὀρθῶς ἔθεσεν ὡς κίνητρον τῆς ἠθικῆς, ἄρα καὶ τῆς πολιτικῆς ἠθικῆς, ὁ Ἰμάριον Κάντι αὐτὴν τὴν ἀρχήν. Σκεφθῆτε τὶ θὰ ἐγίνετο εἰς τὸν τόπον, ἐὰν καὶ ἡ πλειοψηφία, ἔχουσα, ἂν ὄχι ποιοτικῶς, διότι πᾶς ἔντιμος πολίτης εἶναι ἴσος πρὸς οἱονδήποτε ἄλλον, ἀλλὰ ποσοτικῶς μεγαλύτερα δικαιώματα, ἐὰν ἠκολούθει καὶ ἡ Ε.Ρ.Ε. τὴν αὐτὴν τακτικήν. Σκεφθῆτε τὶ θὰ ἐγίνετο ἡ Δημοκρατία τοῦ κ. Παπανδρέου, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἀγωνίζεται καὶ κόπτεται, ἐὰν εἰς τὰς ἀπειλὰς αὐτὰς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἀπήντα: Ὄχι. Δὲν ἀλλάζω τὸν ἐκλογικὸν νόμον, καὶ κατέρχομαι ἐγώ, ἡ ἐξουσία, εἰς τὸ πεζοδρόμιον ἢ δὲν συμφωνῶ μὲ Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν καὶ κηρύσσω ἐγὼ τὴν αὐτοάμυναν καὶ λέγω εἰς τοὺς ὀπαδοὺς μου, εἰς τὸν μεγάλον, τὸν τεράστιον ὄγκον τῶν Ἑλλήνων, ὁ ὁποῖος ἐψήφισε τὴν Ε. Ρ.Ε.; Κατέλθετε εἰς τὰ πεζοδρόμια καὶ ἀντιμετωπίσατε τὴν συνταγματικῶς ἄλλως τε ἄτοπον ἀξίωσιν τοῦ σχηματισμοῦ Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως! Φαντασθῆτε, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, τὶ θὰ ἐγίνετο εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἐὰν αἱ τόσον ὡραῖαι καὶ αἱ τόσον ὀρθόδοξοι ἀντιλήψεις τοῦ κ. Παπανδρέου, ἐγίνοντο ἀσπασταὶ καὶ ἀπὸ ὑμᾶς καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ἀπὸ ὅλους μας. Ποῦ θὰ εὑρίσκετο ἡ Δημοκρατία, ἐὰν συνέβαινον ὅλα αὐτά; Πῶς θὰ ἐσώζετο τὸ Ἔθνος ἀπὸ μίαν τοιαύτην αὐτοδικοῦσαν καὶ χειροδικοῦσαν Δημοκρατίαν; Διότι οὕτω τὴν ἀντιλαμβάνεται, ὡς βλέπω, ὁ κ. Παπανδρέου, δηλαδή, διὰ νὰ μεταχειριστῶ τὸν ἀρχαῖον Ἑλληνικὸν ὅρον, ὡς «χειροκρατίαν». Ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν εὐθύνην, ἀλλὰ καὶ ὅλοι μας ἐπεδείξαμεν ἔναντι ὅλων αὐτῶν τῶν ἐκβιαστικῶν ἐπιδιώξεων τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὑπομονὴν ἢ μᾶλλον γενναιοφροσύνην. Ἐπεδείξαμεν ὑπομονήν, διότι ἐσκέφθημεν τὴν ἡσυχίαν τοῦ τόπου. Ἐπεδείξαμεν γενναιοφροσύνην, διότι ἐσκέφθημεν, ὄχι μόνον τὴν ἡσυχίαν τοῦ τόπου, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀνάγκην ὑπάρξεως μιᾶς ἐθνικῶς ὠφελίμου διατάξεως δυνάμεων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἄρα ἐσκέφθημεν καὶ τὸ Κέντρον.

§51ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Ε.Κ.). Εὐχαριστοῦμεν......

§52Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν τὸ ἐκάμαμεν διὰ νὰ μᾶς εὐχαριστήσουν, καὶ δὲν ζητοῦμε νὰ μᾶς εὐχαριστήσουν, ἀλλὰ τὸ ἐκάμαμεν διὰ τὸ Ἔθνος καὶ χάριν ὅλων μας.

§53ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Ε.Κ.). Ὅλα διὰ τὸ Ἔθνος γίνονται.........

§54Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καὶ ἐδέχθημεν νὰ φέρωμεν νέον ἐκλογικὸν νόμον εἰς τὴν Βουλήν, μολονότι, ὡς εἶπον, ὁ νόμος τοῦ 1958 ἦτο ἔργον κοινὸν καὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε., καὶ ἐφέρομεν νόμον, ὁ ὁποῖος αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν ἦτο προσανατολισμένος πρὸς τὸν σκοπὸν τὸν γενικώτερον ἐθνικῶς, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα καὶ ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ, μετεβλήθη, πρωτοβουλίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ὡρισμένα σημεῖα, κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε, κατ’ οὐσίαν ἔπαυσε νὰ εἶναι νόμος ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ μετεβλήθη εἰς νόμον, οὐχὶ σχετικῶς ἀναλογικῆς, ἀλλὰ ἁπλῶς ἀναλογικῆς. Δηλαδή, ἐμειώσαμεν εἰς τὸ ἐλάχιστον, ἐνῷ εἴχομεν τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δὲν γνωρίζω, ποῖοι θὰ ἔπραττον τὸ αὐτὸ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἔχοντες τὴν πλειοψηφίαν, ἐμειώσαμεν εἰς τὸ ἐλάχιστον τῆς δυνατότητος διὰ τὸ μέλλον τῆς πλειοψηφίας τοῦ Κόμματός μας. Μετὰ δὲ τὰς ἐκλογὰς τῆς 29ης Ὀκτωβρίου, ὑπεδείξαμεν μετριοφροσύνην, ἡ ὁποία ἀπὸ οὐδένα ἐξ ὑμῶν ἐξετιμήθη, ἐξετιμήθη, ὅμως, ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ δι’ αὐτὸ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐψήφισεν ὑπὲρ ἡμῶν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Εἶδεν, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι μὲ τὸ τρίτον Κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσήρχετο καὶ τότε, ὅταν ἐθεσπίσαμεν τὴν διάταξιν, δὲν εἶχεν δημιουργηθῆ ἡ Ἕνωσις Κέντρου μὲ τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, καὶ μὲ τὴν προσθήκην μονάδος εἰς τὸν διαιρέτην, ὄχι ἁπλῶς ἐμειώσαμεν, ἀλλὰ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐξαιρετικὰ ἐπικίνδυνος διὰ τὸ μέλλον τῆς Ε.Ρ. Ε., τὴν δυνατότητα ἐμφανίσεώς μας ἐν τῇ Βουλῇ μὲ πλειοψηφίαν, μὲ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Καὶ ὅταν ὁ λαὸς εἶδεν, ὅτι ἡ γενναιοφροσύνη ἡμῶν ἦτο τοιαύτη, ἐσκέφθη, ὅτι ἡ γενναιοφροσύνη πρέπει νὰ ἀμειφθῇ, ἡ γενναιοφροσύνη αὕτη πρέπει νὰ τύχῃ μεγαλυτέρας ὑποστηρίξεως καὶ δι’ αὐτὸ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ 50%. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα). Διατὶ ἐπράξαμεν τοῦτο; Διατὶ προέβημεν εἰς αὐτὴν τὴν μεγάλην ὑποχώρησιν; Βεβαίως, ὅπως εἶπον, χάριν τοῦ Κέντρου. Οὐχὶ χάριν τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα τὸ ἀπαρτίζουν, ἀλλὰ χάριν τῆς ἀνάγκης, νὰ ὑπάρξῃ μία ἰσορροπία δυνάμεων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ χάριν τῆς ἠρεμίας τοῦ τόπου, ἡ ὁποία, διὰ τῶν ἀπειλῶν, τὰς ὁποίας διετύπωνε ἡ μειοψηφία τοῦ Κέντρου, ἦτο δυνατὸν νὰ διαταραχθῇ. Διότι, βεβαίως, δὲν ἐπιθυμοῦμεν, οὔτε νὰ κατέλθουν εἰς τὰ πεζοδρόμια καὶ νὰ ὑποστοῦν τὰς συνεπείας μιᾶς τοιαύτης ἐνεργείας, διότι ἡ κάθοδος εἰς τὰ πεζοδρόμια, ἔχει μορφὴν ἀνώμαλον καὶ ἀντιμετωπίζεται εἰς τὰς νομίμως κυβερνωμένας Δημοκρατίας, ἀλλὰ νὰ κατέλθουν εἰς τὰς ἐκλογάς. Ὑπεχωρήσαμεν καὶ μετὰ ταῦτα καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅταν μετέβη εἰς τὰ Ἀνάκτορα, εἰσηγήθη τὸν καταρτισμὸν Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, μολονότι ὅλοι μας ἐπιστεύαμεν, πιστεύομεν καὶ θὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἀποτελεῖ, ὄχι ἁπλῶς κἄτι τὸ ἄτοπον εἰς τὴν Δημοκρατίαν ἡ διενέργεια ἐκλογῶν ἀπὸ Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ὅτι ἀποτελεῖ δημοκρατικὸν ἁμάρτημα.

§55ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Ε.Κ.). Τὸ 1952, διατὶ τὴν ἐζητήσατε;

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε νέος βουλευτής, καὶ κάμνετε διακοπὰς εἰς τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως;

§57Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶσθε νέος βουλευτής, ἀλλὰ ἐπειδὴ καὶ ὁ κ. Βενιζέλος ἐφάνη, ὅτι συνεμερίσθη τὴν ἄποψίν σας, θὰ εἴπω, ὅτι τότε κάπως ἀλλέως ἐξετίθετο τὸ πρᾶγμα. Εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ κανεὶς τὴν ἀλλαγὴν γνώμης, ἀλλὰ πάντως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς ἀπαντήσω, διατὶ τότε ἐζητήθη ἡ διενέργεια ἐκλογῶν ἀπὸ Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν. Ἄλλος ἦτο τότε ὁ Ἀρχηγὸς καὶ ἐγὼ ἤμην εἷς ἐκ τῶν ἐπιτελῶν. Ὁμοίως καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ἦτο ἐκ τῶν ἐπιτελῶν, τότε. Λοιπόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζητε, ἐὰν ἡμεῖς τότε συνεμεριζόμεθα τὴν ἄποψιν ἐκείνην. Πιθανὸν νὰ τὴν συνεμεριζόμεθα, πιθανὸν καὶ νὰ μὴ τὴν συνεμεριζόμεθα. Ἑπομένως, τὸ ἐρώτημά σας, δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει οὐσιαστικὴν σημασίαν καὶ πρέπει νὰ συνομολογήσητε μαζί μου, ὅτι τὸ νὰ παραιτοῦνται ὅλοι οἱ πολιτικοὶ τῆς Ἑλλάδος, οἱ ἀσκοῦντες τὸ ἔργον αὐτό, ὡς μοναδικὸν ἔργον, ὡς ἀποστολήν των, τοῦ δικαιώματος ἢ μᾶλλον τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ἀσκήσουν τὴν ἐξουσίαν κατὰ τὴν δύσκολον περίοδον τῆς διενεργείας ἐκλογῶν, δὲν εἶναι πρᾶξις, ἡ ὁποία τιμᾷ τὸν τόπον, διότι εἶναι πρᾶξις, ἡ ὁποία ἐν συγκρίσει πρὸς ὅ,τι συμβαίνει εἰς ὅλας τὰς ἄλλας Δημοκρατίας, θὰ θεωρηθῇ ὡς πρᾶξις ἐστερημένη λόγου ἐπαρκοῦς, διὰ νὰ μὴ προχωρήσω εἰς περαιτέρω κριτικήν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ εἰς βάρος τῶν Ὑπηρεσιακῶν Κυβερνήσεων —ὄχι τῶν προσώπων— διότι ἅπασαι αἱ Ὑπηρεσιακαὶ Κυβερνήσεις ἐξετέλεσαν ἄριστα τὸ καθῆκον των ἐν Ἑλλάδι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Ὑπεχωρήσαμεν, λοιπόν, καὶ εἰς τὸ θέμα αὐτὸ καὶ ἐδέχθημεν τὴν Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν. Τὴν εἰσήγησιν, ὡς εἶπον, ἔκαμεν αὐτὸς οὗτος ὁ Πρωθυπουργός, μολονότι ἐπίστευεν, ὅτι ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις δὲν συνάδει πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς Δημοκρατίας, πρὸς τὴν πραγματικὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας καὶ πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ ὑποχώρησις ἐγένετο χάριν τοῦ Κέντρου, διὰ νὰ μὴ ἔχῃ ἀφορμὴν νὰ κατέλθῃ εἰς τὰ πεζοδρόμια, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ὀδυνηρὸν καὶ διὰ τὸ Κέντρον καὶ διὰ τὴν Πολιτείαν, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ μὴ κηρύξῃ ἀποχὴν καὶ ἀπὸ τὰς ἐκλογάς. Ἀποβλέπαμεν, ὄχι εἰς τὸ νὰ σχηματίσωμεν Κυβέρνησιν ἁπλῶς καὶ μόνον ἡμεῖς, ἀλλὰ εἰς τὸ νὰ συγκροτηθῇ Βουλή, ἡ ὁποία θὰ εἶχε τὴν καλυτέραν δυνατήν, ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικοῦ συμφέροντος, σύνθεσιν, εἴτε ἠρχόμεθα πρῶτον ἡμεῖς, εἴτε ἤρχετο πρῶτον τὸ συνεργαζόμενον μετὰ τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν Κέντρον. Ἐνῷ, ὅμως, κ. συνάδελφοι, εἰς τὰς δύο αὐτὰς προηγουμένας περιπτώσεις, ἡ ὑποχρέωσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἐκ μέρους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἦτο ἐπιβεβλημένη, ἡ ὑποχώρησις ἀπέναντι τοῦ νέου ἐκβιασμοῦ, ὁ ὁποῖος μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐξεδηλώθη καὶ ἐκδηλοῦται, ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένη, ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη, ἀλλὰ θὰ ἀπετέλει πρᾶξιν, ἡ ὁποία θὰ ἐκλόνιζεν αὐτὴν ταύτην τὴν Δημοκρατίαν, αὐτὸ τοῦτο τὸ Ἔθνος, αὐτὴν ταύτην τὴν πρόοδον καὶ τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους. Δὲν εἶναι δυνατὸν διαρκῶς ἡμεῖς νὰ φροντίζωμεν —θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπω, ἀλλὰ δὲν τὸ λέγω— διὰ τὴν ἠρεμίαν τοῦ τόπου. Θὰ πρέπει, κἄποτε, νὰ ἐνδιαφερθοῦν διὰ τὴν ἠρεμίαν τοῦ τόπου καὶ οἱ κύριοι τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου, οἱ ὁποῖοι συνήθισαν ἀπὸ ἑνὸς ἔτος νὰ ἀπειλοῦν καὶ νὰ ἐκβιάζουν. Ἀλλά, παρακαλῶ νὰ προσέξητε τὴν παρεμβληθεῖσαν παρένθεσιν, εἰς τὴν προηγουμένην φράσιν μου, θὰ ἐξακολουθήσωμεν φροντίζοντες ἡμεῖς, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολή μας καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον μας. Ἔχει, ὅμως, ἡ φροντίς μας ἕνα ὅριον, ὄχι ὅριον ψυχικόν, ὄχι ὅριον εἰς τὴν φροντίδα καὶ εἰς τὴν ἠθικὴν ἀνάγκην ποὺ μᾶς κάμνει νὰ φροντίζωμεν διὰ τὴν ἠρεμίαν τοῦ τόπου, ἀλλὰ ὅριον πραγματικόν. Ὁ ἐκβιασμὸς αὐτὸς δὲν «πιάνει», ἁπλούστατα. Ὁ λαὸς ἀνθίσταται. Ἡ πραγματικότης εἶναι ἐκείνη, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὁ ἐκβιασμὸς αὐτός, διὰ τοῦ ὁποίου ἀμφισβητεῖται ἡ θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ τόσον πανηγυρικῶς ἐκδηλωθεῖσα, ἡ πραγματικότης εἶναι ἐκείνη, ἐπὶ τῆς ὁποίας προσέκρουσε κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὁ νέος αὐτὸς ἐκβιασμός, ὥστε πᾶσα προσπάθεια ὁσονδήποτε ὡραιολόγος τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κέντρου κ. Παπανδρέου, νὰ εἶναι ματαία. Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, θὰ τὸ ἔχουν πληροφορηθῆ ὅλοι οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν Ἕνωσιν του Κέντρου καὶ θὰ τὸ ἔχουν διαπιστώσει, ἐκτὸς ἂν ζοῦν εἰς πολὺ στενοὺς κύκλους, εἰς τοὺς ὁποίους ἀκούουν ὅσα λέγουν μεταξὺ των, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀδιαφορεῖ καὶ ἀντιπαρέρχεται αὐτὴν τὴν προσπάθειαν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τῆς ὁποίας προσπαθείας τὸ ἀποτέλεσμα, ἂν ἡ προσπάθεια ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ, θὰ ἦτο ὀδυνηρά, διότι θὰ ἐκλόνιζε τὴν δημοκρατίαν. Ἀντιπαρέρχεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν ἐκβιαστικὴν αὐτὴν τακτικήν. Δὲν ἡττήθη, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἡ Ἕνωσις Κέντρου συμπράξασα μὲ τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 29ης Ὀκτωβρίου. Ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, τὸ νὰ λάβῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς 34% εἶναι μεγάλο πρᾶγμα καὶ βεβαίως, ἦτο προϊὸν ρεύματος, ἀλλὰ ρεύματος μικροτέρου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἴχομεν ἡμεῖς. Δὲν ἡττήθη, λοιπόν, ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπω, ὅτι σχετικῶς ἐκέρδισε, σχετικῶς ἐνίκησε. Πότε ἡττήθη ἡ Ἕνωσις Κέντρου; Καὶ εἶσθε μάρτυρες ὅλοι σεῖς οἱ ἐρχόμενοι εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν λαὸν τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ μὲ τὸν λαὸν τῶν Ἀθηνῶν. Ἡττήθη μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ἡττήθη καὶ ἔπεσεν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ διὰ τοῦ νέου ἐκβιασμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει ἐξυφάνει καὶ τὸν ὁποῖον σκηνοθετεῖ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος εἶναι θεμελιωμένος ἐπὶ σχεδίου, ἀλλὰ σχεδίου, τὸ ὁποῖον ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι μελετημένον, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ὑπετίθετο, ὅτι θὰ ἦτο θεμελιωμένον, ἀπόψε διὰ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Παπανδρέου, ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι σχέδιον ἄνευ περιεχομένου καὶ ἄνευ ὑπολογισμῶν στρατηγικῶν καὶ τακτικῶν ἀρχῶν καὶ μεθόδων. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§58Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προσεπάθησε εἰς τὸ τέλος τοῦ λόγου του νὰ μεταθέσῃ τὸ θέμα. Ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ διαπιστώσῃ, ὅτι ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ἐκτὸς τοῦ πνεύματος τῆς Δημοκρατίας. Πλανᾶται. Ὅσα ἐπεκαλέσθη ἀποτελοῦν νέαν ἐπιβεβαίωσιν, ὅτι ἡμεῖς πάντοτε ὑπερασπίζομεν τὴν Δημοκρατίαν (χειροκροτήματα). Ὑπεστήριξεν, ὅτι ὅταν ἡμεῖς ἐζητοῦμεν Ὑπηρεσιακὴν εὑρισκόμεθα ἐκτὸς τοῦ πνεύματος τῆς Δημοκρατίας. Δημοκρατία σημαίνει ἰσότητα καὶ δικαιοσύνην εἰς τὸν ἀγῶνα. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἐζητοῦμεν Ὑπηρεσιακήν, ἰσότητα καὶ δικαιοσύνην εἰς τὸν ἀγῶνα μεταξὺ τῶν Κομμάτων. Ποῦ ὑπάρχει ἡ ἀντίφασις μεταξὺ τοῦ αἰτήματος καὶ τῆς ἐννοίας τῆς δημοκρατίας; Ὅταν εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅτι τὸ κομματικὸν κράτος, τὸ κομματικὸν καθεστὼς τὸ σημερινόν, ἐὰν ἡγῆτο τῶν ἐκλογῶν, ἦτο ἀδύνατον νὰ τηρήσῃ ἴσας συνθήκας ἀγῶνος καὶ ἐζητοῦμεν Ὑπηρεσιακήν, ἀδιάβλητον, ὑπερκομματικήν, εὑρισκόμεθα ἢ ὄχι ἐντὸς τῆς Δημοκρατίας; Εἶπεν, ἐπίσης, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐζητοῦμεν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἰδοὺ διατὶ καὶ τὸ αἴτημα τῆς Ὑπηρεσιακῆς, ἦτο αἴτημα Δημοκρατίας. Πρῶτον, ἔπρεπε νὰ διαπιστώσῃ, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν μάχην μετὰ τὰς ἐκλογάς, οὐδέποτε ἀνεφέρθημεν εἰς ἐπίκρισιν τοῦ τελευταίου ἐκλογικοῦ συστήματος, διότι ὄντως εἶχε προσεγγίσει τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ὅταν εἰς τὸ παρελθὸν ἐζητοῦμεν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, τὴν ἐζητοῦμεν, διότι εἶχον μεταβληθῆ ἐξ ἀντικειμένου αἱ προϋποθέσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας τὸ πρῶτον εἶχεν ἐφαρμοσθῆ τὸ 1958. Εἶχον μεταβληθῆ αἱ συνθῆκαι καὶ ὑπὸ τὰς μεταβληθείσας, ἐξ ἀντικειμένου συνθήκας, εὔλογον ἦτο νὰ ζητηθῇ ἐκλογικὸς νόμος ἀνταποκρινόμενος εἰς τὰ γενικώτερα συμφέροντα τοῦ Ἔθνους. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἀνέκαθεν ὑποστηρίζει τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Δὲν ἐπιδιώκει πλεονεκτήματα ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Καὶ ὁ ἀγών, τὸν ὁποῖον πάντοτε εἴχομεν διεξαγάγει, εἶναι ἀγὼν ἐπιβολῆς τοῦ τιμίου, τοῦ δικαίου συστήματος τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ὅταν ζητοῦμεν δίκαιον ἐκλογικὸν σύστημα, κατά τινα τρόπον παραβιάζομεν τὰς ἀρχὰς τῆς Δημοκρατίας; Τὰς ἀρχὰς τῆς Δημοκρατίας παραβιάζουν ὅσοι ἐπιδιώκουν διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου πλεονεκτήματα. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν πλεονεκτήματα. Ζητοῦμεν ἰσότητα καὶ δικαιοσύνην. Ἑπομένως, ἀνέκαθεν τὰ αἰτήματα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἐκ μέρους ἡμῶν εἶναι αἰτήματα, τὰ ὁποῖα ἀνταποκρίνονται ἀπολύτως εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησίς μας διὰ τὰς δύο παρατηρήσεις τῆς Ὑπηρεσιακῆς καὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἀλλὰ κατέχεται ἡ Ε.Ρ.Ε. ἀπὸ τὴν ἔπαρσιν, ὅτι δικαιοῦται νὰ ἔχῃ πλεονεκτήματα καὶ ὅταν ἐνδίδῃ εἰς συνθήκας ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης, τότε νομίζει, ὅτι προβαίνει εἰς παραχωρήσεις. Αὐτὸ ψυχολογικῶς ἀποδεικνύει, ὅτι ἔχει τὸ αἴσθημα προνομίου εἰς τὸν δημόσιον βίον. Ἔναντι αὐτοῦ τοῦ αἰσθήματος ἀντιτασσόμεθα. Δὲν ἀναγνωρίζομεν προνόμια εἰς τὸν δημόσιον βίον. Κανεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα διὰ τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων νὰ ἐπιδιώκῃ πλεονεκτήματα. Ἐκλογικὸν σύστημα δίκαιον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φέρει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Κόμμα εἰς τὸν λαόν. Τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ἀλλοιώνουν τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, καθιστοῦν τὴν μειοψηφίαν τοῦ λαοῦ πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, παραβιάζουν τὴν Δημοκρατίαν. Καὶ διακηρύττομεν, ὅπως εἰς τὸ παρελθὸν καὶ τώρα διὰ τὸ μέλλον, ὅτι ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας θὰ ὑποστηρίξωμεν πάντοτε τὸ αἴτημα δικαίου ἐκλογικοῦ συστήματος. Καὶ ὑπὸ τὰς συνθήκας τῆς Ἑλλάδος ἕνα μόνον εἶναι τὸ δίκαιον ἐκλογικὸν σύστημα. Ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Διότι δὲν παρέχει εἰς κανένα πλεονεκτήματα, καὶ διότι ἐπιτρέπει εἰς τὰ Κόμματα ὅσην δύναμιν ἔχουν εἰς τὸν λαὸν νὰ ἔχουν καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ ἠθέλησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ θέσῃ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐφέραμεν. Τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐφέραμεν εἶναι ἀκλόνητα. Τὸ κείμενον τοῦ στρατηγοῦ Καρδαμάκη, δὲν ὁμιλεῖ διὰ τοὺς «δικαιουμένους» ἐκλογικῶν βιβλιαρίων, ὁμιλεῖ δι’ «ἅπαντας». Ἄλλωστε εἶναι βέβαιον, ὅτι μεταξὺ τῶν στρατιωτικῶν πρὸ τοῦ 1948 μονίμως ἐγκατεστημένοι εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, ἦσαν ἐλάχιστοι. Εἶναι αὐτὸ ἐξ ἀντικειμένου δεδομένον. Καὶ τοῦτο ἐπεβεβαιώθη ἐπίσης καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων μὲ τὸν τρόπον τῆς καθολικῆς ἐφαρμογῆς. Εἶναι ἡ ὁδὸς Ρηγίλλης 18 μὲ 233 ἐγγεγραμμένους. Αὐτὸ ἀποδεικνύει τὸν τρόπον τῆς ἐφαρμογῆς ἐκείνης τῆς διαταγῆς, τῆς καθολικῆς ἐφαρμογῆς. Καὶ σήμερον, ἡ ἀνακοίνωσις τοῦ Εἰσαγγελέως, σχετικῶς μὲ τὸ θέμα τῆς Νέας Φιλαδελφείας, ἐπιβεβαιώνει, ὅτι καὶ ἐκεῖ ἐνεγράφησαν παρανόμως χωροφύλακες, χωρὶς νὰ ἔχουν τὰ δικαιολογητικὰ ἐκ τοῦ νόμου. Γεγονὸς εἶναι ἡ ἀπόκτησις ὑπὸ πάντων πλαστῶν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων καὶ μόνον ἀφελεῖς δύνανται νὰ τὸ ἀμφισβητήσουν. Ὅσοι μεριμνοῦν διὰ τὴν ἔκδοσιν νομίμων ἐκλογικῶν βιβλιαρίων εἶναι ἄξιοι ἐπαίνων. Ἀλλὰ ὅσοι συνεργάζονται μὲ τὰ ὄργανα, διὰ νὰ παραβιάσουν τὸν νόμον καὶ νὰ κατασκευάσουν πλαστὰ βιβλιάρια εἶναι ἠθικῶς ἔκπτωτοι. Εἶπεν ἐπίσης, ὅτι διαμαρτυρόμεθα ἄνευ λόγου, διότι εἰς τοὺς ἄνδρες τῶν Τ.Ε.Α. ἐσκέφθησαν νὰ στείλουν καινουργῆ ἱματισμὸν καὶ ἐπαρκέστερα τρόφιμα. Ποῖος ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ διὰ τοῦτο διαμαρτυρίαν; Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ διαμαρτυρία μας. Ἡ διαμαρτυρία μας εἶναι, ὅτι ἐνῷ συνεζητεῖτο ἡ ἀνάκλησις τῶν Τ.Ε.Α. ἡ ἀχρήστευσις τῶν Τ.Ε.Α., ὠργανοῦτο ἡ «ταχυτέρα ἀξιοποίησις» τῶν Τ.Ε.Α. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἔθιξα τὸν στρατηγὸν Δόβαν. Δὲν θίγω τὸν πολεμιστήν. Ἐπικρίνω τὸν Πρωθυπουργόν, ὁ ὁποῖος μοῦ ἔδιδε ψευδεῖς ὑποσχέσεις. Ἀπηυθύνθη ἐπίσης πρὸς τοὺς ὑποψηφίους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔθεσεν ὑπὸ δοκιμασίαν τὴν γενναιότητά των. Τὶ ἐπράξατε, εἶπεν, ὅταν ἀπὸ τὸν Ἀρχηγόν σας ἐκλήθητε νὰ ἀντιτάξητε νόμιμον ἄμυναν ἐναντίον τῆς βίας; Τοῦ δίδω τὴν ἀπάντησιν: Ἠγωνίσθησαν. Ἀλλὰ πῶς ἠδύναντο μόνοι νὰ ἀντιταχθοῦν ἐναντίον μιᾶς ὠργανωμένης βίας, ἡ ὁποία ἠκολούθει πλῆρες σχέδιον ψυχολογικοῦ καταναγκασμοῦ; Ἔκαμαν ὅ,τι ἦτο δυνατόν. Καὶ θὰ ἔχετε τὴν εὐκαιρίαν ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ ἀκούσητε ἱστορουμένην τὴν βίαν, καθὼς καὶ τοὺς ἀγῶνας εἰς τοὺς ὁποίους ἐπεδόθησαν. Θὰ τὸ ἀκούσητε ἀπὸ τοῦ βήματος, διότι πρέπει νὰ μείνουν εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν ἱστορίαν. Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ποῦ εἶναι τὸ «ὄργιον» τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας; Ἀλλὰ ὅταν ἡ νοθεία ἀνάγεται εἰς ἑκατοντάδας χιλιάδας, πότε ἄλλοτε δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν αὐτὴν τὴν λέξιν τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης τὸ «ὄργιον» τῆς νοθείας; Ἑκατοντάδες χιλιάδες ὑπῆρξαν τὰ πλαστὰ ἐκλογικὰ βιβλιάρια. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος ὅρος εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν διὰ νὰ ἐκφράσῃ τὸ γεγονός. Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ ὑποκύψῃ εἰς ἐκβιασμούς. Δὲν ἀσκοῦμεν ἐκβιασμόν. Δὲν καταδεχόμεθα νὰ ἀσκήσωμεν ἐκβιασμόν. Ἐπιτελοῦμεν καθῆκον. Καὶ ἐπαναλαμβάνομεν, κ. Πρόεδρε, ὁσάκις ἡττήθημεν μὲ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, ὑπεκύψαμεν. Διότι ἐδήλωσα καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅσοι ὑποκύπτουν εἰς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, εἶναι ἄνδρες. Εἶναι ἀληθεῖς Δημοκράται. Ἀλλά, ὅταν ἡ βία καὶ ἡ νοθεία μᾶς τάσσει εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν δὲν ὑποκύπτομεν, διότι δὲν εἴμεθα ἐθελόδουλοι. Δὲν εἴμεθα ἀνδράποδα. Εἴμεθα ἄνδρες καὶ ἀληθεῖς δημοκράται. Καὶ διότι πιστεύομεν, ὅτι εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἠσκήθη πραγματικὸν ὄργιον βίας καὶ νοθείας, δὲν ἐξεδηλώθη ἡ γνησία θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ἐστραγγαλίσθη καὶ ἐνοθεύθη ἡ θέλησίς του. Ὑψώνομεν τὴν σημαίαν τῆς Δημοκρατίας καὶ παλαίομεν ὑπὸ τὰς πτυχάς της, διὰ νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν ἰσότητα, τὴν δικαιοσύνην, τὴν ἐλευθερίαν τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. (Χειροκροτήματα).

§59Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν δικαιοῦμαι, διὰ λόγους συμβατικούς, νὰ μὴ δώσω ἀπάντησιν. Θὰ ἐδικαιούμην, ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας, νὰ μὴ ἀπασχολήσω ἐκ νέου τὴν Βουλήν. Διότι, ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, ἀφαιροῦν ἀπὸ ὅσα εἶπε κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του. Δὲν προσθέτουν εἰς τὴν ἀγόρευσίν του τίποτε. Πρῶτον, μετέθεσε τὸ θέμα ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ τὴν Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἰσχυρίσθην, ὅτι κακῶς ἔπραξε μεταβαλὼν γνώμην ὡς πρὸς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Εἶπον, ὅτι δικαίωμά του ἦτο νὰ μεταβάλῃ γνώμην. Δὲν ἰσχυρίσθην, ἐπίσης, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Παπανδρέου εἶναι ἄτοπον νὰ συγκροτοῦνται Ὑπηρεσιακαὶ Κυβερνήσεις, ὅταν ὑπάρχῃ πολιτικὸς κόσμος. Εἶπον, ὅτι, κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν, εἶναι ἄτοπον. Κατηγόρησα τὴν Ἕνωσιν Κέντρου καὶ τὸν κ. Παπανδρέου, ὡς Ἀρχηγόν της, διὰ τὸν ἐκβιαστικὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐπεδιώχθη καὶ ἡ ἀλλαγὴ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ ὁ σχηματισμὸς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸν δημοκρατικῶς ἀνορθόδοξον, ὅπως εἶπον, διὰ νὰ μὴ εἴπω — διότι αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπω — πλήρως ἀντιδημοκρατικὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐπεδιώχθη. Διότι αἱ μεταβολαὶ νόμων καὶ θεσμῶν πρέπει νὰ γίνωνται διὰ τῆς πειθοῦς καὶ πρέπει ἡ πλειοψηφία νὰ τὰς θέλῃ. Αἱ διεκδικήσεις τοιούτων μεταβολῶν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνωνται μὲ ἀπωλείας καθόδου εἰς τὸ πεζοδρόμιον. Ὑπάρχει ἡ δημοκρατικὴ διαδικασία. Ἐὰν μᾶς πείσητε, μᾶς ἐπείσατε. Ἐὰν δὲν μᾶς πείσητε, εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῆτε τὸν ἐκλογικὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἡ πλειοψηφία ἐπιθυμεῖ, ἀρκεῖ νὰ εἶναι δημοκρατικός. Ἀλλ’ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν μόνοι εἴδομεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβληθῇ ὁ ἐκλογικὸς νόμος, διὰ νὰ ἀποσοβηθῇ ὁ κίνδυνος, ὁ ὁποῖος ἐσημειώθη διὰ τῆς ἀναρμόστου, τῆς ἐκβιαστικῆς τακτικῆς, τῆς ἀνορθοδόξου δημοκρατικῆς τακτικῆς, τὴν ὁποίαν εἴχατε ἀρχίσει νὰ ἀκολουθῆτε. Τὸ αὐτὸ ἐπράξαμεν καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως. Μετεθέσατε, λοιπόν, κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Κέντρου, τὸ θέμα σεῖς καὶ οὐχὶ ἐγώ. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τῆς μεθόδου σας, ἡ ὁποία καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν ὑπῆρξε μέθοδος, ἡ ὁποία καὶ συνταγματικῶς καὶ ἠθικῶς, ἦτο ἐν τῷ πλαισίῳ τῆς Δημοκρατίας, ἀνεπίτρεπτος. Ἠμπορεῖ, εἶπον, νὰ εἴπητε, ὅτι θὰ κατεβῆτε εἰς τὰ πεζοδρόμια, ὅταν μία μειοψηφία ζητῇ νὰ σᾶς πνίξῃ. Ἐάν, ὅμως, μία πλειοψηφία θέλῃ τὸν ἄλφα ἢ τὸν βῆτα δημοκρατικὸν ἐκλογικὸν νόμον — καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν ἦτο δημοκρατικὸς ὁ νόμος ὁ ἐκλογικός, τὸν ὁποῖον σεῖς μαζὶ μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε. συνετάξατε, ὁ νόμος τοῦ 1958 — δὲν ἠμπορεῖτε νὰ συνδυάζετε τὴν ἀξίωσιν τῆς ἀλλαγῆς τοῦ νόμου, παρὰ μόνον μὲ τὰς δημοκρατικὰς μεθόδους, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Μόνον τότε θὰ εἴχατε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§60Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Οὐδὲν προσέθεσεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πλὴν τῆς βεβαιώσεως, ὅτι ἠσκήσαμεν εἰς τὸν παρελθὸν καὶ ἐπιχειροῦμεν καὶ σήμερον ἐκβιασμόν. Ἀπαντῶ: Οὔτε ἠσκήσαμεν εἰς τὸ παρελθόν, οὔτε ἀσκοῦμεν σήμερον, οὔτε κατεχόμεθα ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἀσκήσωμεν οἱονδήποτε ἐκβιασμόν. Ἰδέας ὑπηρετοῦμεν. Καὶ τὰς ἰδέας θὰ ὑπηρετήσωμεν μὲ πίστιν καὶ πάθος, διότι πιστεύομεν, ὅτι ὑπηρετοῦμεν τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Δημοκρατίαν. (Χειροκροτήματα).

§61Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὅποιος ὑπηρετεῖ ἰδέας, δέχεται καὶ τὰς θυσίας, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σᾶς ἔταξεν εἰς τὴν μειοψηφίαν. Ἔχετε καθῆκον νὰ ἐκπληρώσετε τὸ καθῆκον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς ἔταξε νὰ ἐκπληρώσετε ὁ Ἑλληνικὸς λαός. (Χειροκροτήματα).

§62Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τάσσῃ εἰς τὴν μειοψηφίαν, ὄχι ἡ βία. Ἐναντίον τῆς βίας παλαίομεν καὶ οὐδέποτε θὰ τὴν δεχθῶμεν. (Χειροκροτήματα).

§63Κ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὅταν ὁ λαὸς τάσσῃ τὸν κ. Παπανδρέου εἰς τὴν μειοψηφίαν πρέπει νὰ τὸ δέχεται. Καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν εἶναι ἡ βία, ἀλλὰ ἡ φαντασία του, ἡ ὁποία πταίει, ἐὰν δὲν τὸ ἀντιλαμβάνεται. (Χειροκροτήματα).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§65Η. ΗΛΙΟΥ. Ὄχι ἀπόψε, κ. Πρόεδρε.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θέλω νὰ ἀσκήσω πίεσιν, διὰ νὰ λάβητε τὸν λόγον. Γνωρίζω, ὅμως, εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι 40 ρήτορες καὶ ὅτι τὴν Δευτέραν τὸ ἑσπέρας καὶ ὥραν 11.55′, κατ’ ἐπιταγὴν τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ θὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις καὶ θὰ ἀρχίσῃ ἡ ψηφοφορία. Συνεπῶς, εἰς τὴν Βουλὴν ἐναπόκειται καὶ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους, νὰ ὁμιλήσουν —ἐκ τῶν 40, μέχρι τοῦδε ἐγγεγραμμένων, οἱ 36 εἶναι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ 4 μόνον τῆς Συμπολιτεύσεως — καὶ νὰ μὲ βοηθήσουν εἰς ἕνα ρυθμὸν ποὺ θὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ἐπιθυμίαν ὅλων. Συνεπῶς, ἐγὼ δὲν σᾶς πιέζω, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δύνανται νὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ ἄλλοι ἀπόψε, ἐφ’ ὅσον θὰ ὁμιλήσουν ἐξ ὀνόματος ἑνὸς Κόμματος. Μὴ λησμονῆτε, ἐξ ἄλλου, ὅτι ἡ συνεδρίασις ἤρχισε τὰς 9 μ.μ. καὶ δὲν παρῆλθον, ἔκτοτε, εἰμὴ μόνον 2 ὧραι. Συνεπῶς δὲν δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν, ὅτι εἴμεθα καταπεπονημένοι.

§67Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ἀπήντησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀνέφερε τὰ ὀνόματα δύο ὑποψηφίων βουλευτῶν, διὰ τοὺς ὁποίους ὠργάνωσε συγκέντρωσιν ὁ Καλφέλης. Ἐπειδὴ ὑπάρχει μία κάποια ὁμοφωνία εἰς τὰ ὀνόματα, ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διευκρινίσῃ, ἐὰν πρόκειται περὶ ἐμοῦ, ἢ περὶ τοῦ ὑποψηφίου τῆς Βας Περιφερείας Ἀθηνῶν κ. Τούντα.

§68Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν πρόκειται περὶ ὑμῶν. Σεῖς εἶσθε εἰς τὴν Αην Περιφέρειαν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἠλιοῦ δὲν θέλετε νὰ λάβετε τὸν λόγον;

§70Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶπα ὄχι, κ. Πρόεδρε.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν τούτου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν. Ἀλλὰ μὴ μοῦ λέγητε, ὅτι εἶναι 11.15′, διότι, δι’ ἀπόψε τοὐλάχιστον, ὁ ἰσχυρισμὸς δὲν εὐσταθεῖ. Τὸ Προεδρεῖον δηλοῖ, ὅτι εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς 6ης πρωϊνῆς καθ’ ἑκάστην. Ἐάν, παρὰ ταῦτα, θέλετε νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν, νὰ τὴν λύσωμεν. Τὸ Προεδρεῖον, ὅμως, ἀπεκδύεται πάσης εὐθύνης, ἐὰν δὲν προφθάσουν νὰ ὁμιλήσουν ὅλοι ὅσοι ἐνεγράφησαν. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 11.20′ μ.μ.)