1960.11.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 19η

Τετάρτη, 16 Νοεμβρίου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.00′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Μερκούρης ζητεῖ 15θήμερον ἄδειαν, ἀπουσίας, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βολουδάκης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῆς περὶ συγκροτήσεως Κλάδου Ἐφοδιασμοῦ παρὰ τῇ Β. Ἀεροπορίᾳ Νομοθεσίας». 2) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τῆς Ἐθνικῆς Μετεωρολογικῆς Ὑπηρεσίς ὡς καὶ τὸ προσωπικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Β. Ἀεροπορίας». 3) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ προμηθειῶν καὶ ἐργασιῶν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης διατάξεων», καὶ 4) «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου ΓΣΙΣΤ)1907 «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἀγροτικῶν ἢ ἀστικῶν κτημάτων πρὸς ἀνέγερσιν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν κτιρίων καὶ ὀχυρωματικῶν ἐν γένει ἔργων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 69)1960 καὶ 132)1960 Πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀφορωσῶν εἰς τὴν ἀνύψωσιν βαθμῶν ἐκπαιδευτικῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 972) 23.7.58 Πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου «περὶ καθορισμοῦ ἀποζημιώσεως τῶν ἀποστελλομένων εἰς Γαλλίαν δι’ ὑπηρεσίαν ἢ ἐκπαίδευσιν στρατιωτικῶν». 2) «Περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ οἰκον. ἔτη 1953–54 καὶ 1954–55 πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος ὑπηρεσίας Οἰκονομικῶν Νομαρχίας Δωδεκανήσου». 3) «Περὶ παραχωρήσεως εἰς τὴν Ἕνωσιν Δημοσιοϋπαλληλικῶν Ὀργανώσεων Θεσσαλονίκης τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Προξένου Κορομηλᾶ 29 κειμένου ὑπ’ ἀριθ. Β. Κ. 1470 οἰκοπέδου τοῦ Δημοσίου τῆς τέως Λέσχης Δημοσίων Ὑπαλλήλων Θεσσαλονίκης». 4) «Περὶ ἐκποιήσεως τοῦ ἐν Ἑρμουπόλει Σύρου ἀκινήτου τῆς Βαρβακείου Ἐπαγγελματικῆς Σχολῆς Ἀπόρων Παίδων Σύρου ἐκ κληρονομίας Σταματίου Μ. Μπίστη». 5) «Περὶ ἐκποιήσεως τῆς ἐκ κληρονομίας Ἑλένης συζ. Ἐλευθερίου Χαραλάμπη περιουσίας» καὶ 6) «περὶ ἐκποιήσεως τῆς ἐν Μεγάλῳ Χωρίῳ Λέσβου οἰκίας τοῦ κληροδοτήματος Γρηγορίου Π. Ρεπάνη καὶ ἐπενδύσεως τοῦ τιμήματος ταύτης εἰς ἕτερον προσοδοφόρον ἀκίνητον». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Β. Παπαρρηγόπουλος, Κ. Βενέτης, Α. Κακαρᾶς καὶ Α. Φράγκος, καταθέτουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τῆς Ἐθνικῆς Μετεωρολογικῆς Ὑπηρεσίας ὡς καὶ τὸ προσωπικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Βασιλικῆς Ἀεροπορίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Πιπιλῆς, Σ. Περτσινίδης, Π. Τσακιρίδης, Ι. Παπαρτεμίου καὶ Χ. Τσορλίνης, καταθέτουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συνταξιοδοτικῶν διατάξεων ἀφορωσῶν ἐθελουσίως ἐξερχομένους κ.λ.π. δικαστικοὺς λειτουργούς». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Θεοδοσιάδης, Α. Λαδᾶς, Γ. Βογιατζῆς, Θ. Δούκας, Ι. Λαυρεντίδης, Κ. Παπαδόπουλος, Ι. Προκοπίδης, Β. Βασιλικός, Π. Γυιόκας, Α. Σχινᾶς, καὶ Χ. Ζησιάδης, καταθέτουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 111)1960 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου «περὶ στεγάσεως παραπηγματούχων οἰκογενειῶν τῶν πόλεων Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης». Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ε. Πετράκη Ταγματάρχου ἐ.ἀ., αἰτουμένου τὴν ἐγγραφὴν τῆς συζύγου του εἰς τὸ Μητρῷον ἐγγάμων τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Κοινότητος Μύρτου καὶ Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ἱεραπέτρας, αἰτουμένων λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ καλλιεργητῶν πληγέντων ἐκ τῶν πλημμυρῶν τῶν ποταμῶν Μύρτου καὶ Σταμίου καὶ ρύθμισιν τῆς κοίτης αὐτῶν. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἀσκουμένων Δικηγόρων, αἰτουμένων τὴν κατάργησιν τῶν προνομίων ὡς πρὸς τὰς ἐξετάσεις, κατάργησιν τῆς διατάξεως διὰ τοὺς ἀποτυγχάνοντας διὰ τετάρτην φοράν. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ἱεραπέτρας, αἰτουμένης χορήγησιν πιστώσεων δι’ ἐκτέλεσιν Συγκοινωνιακῶν Ἔργων αὔξησιν τῶν ἐπιχορηγήσεων πρὸς τὴν ΑΤΕ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Σ. Κωστόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Κοινότητος Φιλίου, αἰτουμένων τὸν ἐξηλεκτρισμὸν τῆς Κοινότητός των. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Σ. Κωστόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν, Ἑνώσεως Νεοαποκατασταθέντων προσφύγων Καλαμῶν, Παμπροσφυγικῆς Ἑνώσεως Πατρῶν καὶ Περιχώρων κλπ., αἰτουμένων τροποποίησιν τοῦ Ν. 330)960 ἄρθρον. 28 παραγρ. 10 ἐπὶ τῷ τέλει τῆς διετοῦς ἀναστολῆς τῶν ἑξαμηνιαίων χρεωλυτικῶν δόσεων κλπ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις τῶν πρὸς τοὺς κ.κ. Ὑπουργὸν καὶ Ὑφυπουργὸν Κοινωνικῆς Προνοίας ἀπευθυνομένων ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ἡ κ. Μ. Σβώλου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς της μετὰ λοιπῶν συναδέλφων, δι’ ἧς ζητοῦνται πληροφορίαι σχετικῶς μὲ τὴν ἐπίλυσιν αἰτημάτων τοῦ Πανελληνίου Συνδέσμου Τυφλῶν.

§8Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἄλλοτε ἔχω ὁμιλήσει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν διὰ τοὺς τυφλοὺς καὶ διὰ τὴν προστασίαν, τὴν ὁποίαν ζητοῦν ἀπὸ τὸ Κράτος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχεν εἴπει, ὅτι θὰ κάμῃ μίαν ἀπογραφὴν τῶν τυφλῶν. Δὲν γνωρίζομεν ποῦ εὑρίσκεται ἡ ἐνέργεια αὐτή, οὔτε ἔχομεν στοιχεῖα. Ὁ Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τυφλῶν ζητεῖ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 2765)54 «περὶ προμηθείας εἰδῶν ὑπὸ τυφλῶν παραγομένων................» Τὰ πλεονεκτήματα ποὺ δίδει ὁ νόμος αὐτὸς εἰς τοὺς τυφλοὺς εἶναι ἡ ἀγορὰ εἰδῶν ὑπ’ αὐτῶν παραγομένων ἀπὸ διαφόρους Ὑπηρεσίας. Ζητεῖ ἀκόμη τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 1904)51, ζητεῖ, τρίτον, δελτία ἐλευθέρας κυκλοφορίας εἰς ἅπαντα τὰ συγκοινωνιακὰ μέσα «... (ἀναγινώσκει) ......». Κύριε Ὑπουργέ, γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχει καὶ μία διεθνὴς προστασία τῶν τυφλῶν, ὅτι γίνονται συνέδρια διεθνῆ, τὰ ὁποῖα παίρνουν ὡρισμένας ἀποφάσεις, ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν τυφλῶν καὶ τὴν προσαρμογήν των εἰς ἐπαγγέλματα γεωργικὰ καὶ βιοτεχνικά, ἀλλὰ καὶ βιομηχανικά, διότι εἶναι δυνατὸν εἰς ὡρισμένας βιομηχανίας νὰ κάμουν ὡρισμένας ἐργασίας. Ἐκτὸς αὐτοῦ, ἔχουν ἱδρυθῆ εἰδικαὶ ὑπηρεσίαι διὰ τὴν ἐξεύρεσιν ἐργασίας καὶ κατά τινα τρόπον νὰ παρέχωνται διπλώματα εἰς τοὺς τυφλούς. Μάλιστα, ὑπάρχει καὶ εἰδικὴ ὑποτροφία δι’ ἐκείνους ποὺ εἶναι παντελῶς τυφλοί, δι’ ἐκείνους ποὺ ζοῦν καὶ ἐργάζονται κατὰ τὸ δυνατόν. Θὰ ἠθέλαμεν νὰ γνωρίζωμεν τὶ ἐξ ὅλων αὐτῶν ἔχει ὑπ’ ὄψει του νὰ κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τὶ μέτρα ἔχει προγραμματίσει διὰ τοὺς τυφλούς.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κ. Ε. Μπενᾶ ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἰδίας ἐρωτήσεως.

§10Ε. ΜΠΕΝΑ. Εἰς τὰ ὅσα εἶπεν ἡ κυρία Σβώλου, θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς: Τὰ τρία βασικὰ αἰτήματα τῶν τυφλῶν εἶναι, πρῶτον, νὰ γίνῃ μία τροποποίησις, ὥστε νὰ φορολογοῦνται ἐπιεικέστερον ἀπὸ ὅλους τοὺς φορολογουμένους πολίτας, λόγῳ τῆς ἀναπηρίας των, δεύτερον, νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος 2765)54, ὥστε νὰ προβλέπωνται κυρώσεις ἀπὸ τοὺς ὀργανισμοὺς ποὺ δὲν προμηθεύονται εἴδη παραγόμενα ὑπὸ τῶν τυφλῶν καὶ τρίτον, νὰ τοὺς χορηγηθῇ ἄδεια ἐλευθέρας κυκλοφορίας εἰς τὰ αὐτοκίνητα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Προνοίας εἶχεν εἴπει, ὅτι θὰ καταρτίσῃ ἕνα νομοσχέδιον, ποὺ θὰ προβλέπῃ δι’ ὅλα αὐτά. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν ποὺ δὲν εἶναι ἐδῶ εἶπεν, ὅτι ἐπειδὴ δὲν προβλέπεται ἀπὸ κανένα νόμον ἡ χορήγησις ἀδείας εἰς τοὺς τυφλούς, δι’ αὐτὸ δὲν μπορεῖ νὰ χορηγήσῃ ἀδείας. Νομίζομεν, ὅτι καὶ νομοθετικῶς μπορεῖ νὰ ρυθμισθῇ τὸ θέμα, ὥστε νὰ δοθοῦν αἱ ἄδειαι, διότι ἐὰν ὑπάρχῃ μία τάξις ποὺ ἔχει ἀνάγκην, εἶναι, οἱ ἀνάπηροι καὶ οἱ τυφλοί.

§11Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Καὶ χθὲς ἀπήντησα, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἠσχολήθη καὶ ἀσχολεῖται μὲ τὸ θέμα τῶν τυφλῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπογραφήν των, καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Δεύτερον, ὑπάρχει τμῆμα καὶ προβλέπεται διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ νέου νοσοκομείου, ὥστε νὰ ἐκπαιδεύωνται ἐπαγγελματικῶς καὶ νὰ τοποθετοῦνται εἰς εἰδικὰς ἐργασίας. Ἐπίσης, ὑπάρχει πρόβλεψις νὰ προσλαμβάνωνται εἰς ὡρισμένας ὑπηρεσίας, ὡς τηλεφωνηταί. Παραλλήλως, ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς φορολογικῆς ἀπαλλαγῆς, ἐγένετο σύστασις, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ κατάστασις τῶν τυφλῶν καὶ ἀπαλλαγοῦν ὡρισμένων φορολογιῶν, ὥστε νὰ καταστοῦν αὐτοδύναμοι οἰκονομικῶς. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς διαθέσεως εἰδῶν παραγομένων ὑπ’ αὐτῶν, τὸ Ὑπουργεῖον ἀσχολεῖται καὶ ἔρχεται εἰς ἐπαφὴν μὲ τὰς διεθνεῖς αὐτὰς ὀργανώσεις, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐπαγγελματική των προστασία, ὥστε νὰ εἶναι οἰκονομικῶς αὐτοδύναμοι.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἡλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς ζητεῖ πληροφορίας διατὶ χωρὶς νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὸ πρόγραμμα στεγάσεως τῶν προσφύγων ἢ τῆς λαϊκῆς στεγάσεως αἱ 200 οἰκογένειαι αἱ ὁποῖαι διαμένουν εἰς τὰ παραπήγματα Καλλιθέας, ἔναντι Ἰωσηφογλείου διετάχθη ἡ ἀπομάκρυνσίς των.

§13Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Καλλιθέας ἔναντι τοῦ Ἰωσηφογλείου ἔχουν ἐγκατασταθῆ ἀπὸ 10ετίας ὑπὲρ τὰς 200 οἰκογενείας, εἴτε δικαιουμένων λαϊκῆς στεγάσεως, εἴτε δικαιουμένων προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως Κατ’ ἐφαρμογὴν τῆς 111 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐδόθη ἐντολὴ εἰς τοὺς διαμένοντας εἰς τὰ παραπήγματα αὐτὰ νὰ τὰ ἐγκαταλείψουν διὰ νὰ ἐλευθερωθῇ ὁ χῶρος, οὗτοι δὲ θὰ ἐγκατασταθοῦν ὅταν ἐπιστῇ ὁ χρόνος εἰς ἄλλο μέρος. Ἰδίως ὡς πρὸς τοὺς δικαιουμένους προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως, οὗτοι ἐγκατεστάθησαν εἰς τὴν Καλλιθέαν, ἀπομακρυνθέντες ἀπὸ παραπήγματα ἄλλων συνοικισμῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἄδικος ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, χωρὶς ταὐτοχρόνως καμμίαν πρόβλεψιν ἀποκαταστάσεως τούτων καὶ χωρὶς νὰ περιλαμβάνωνται εἰς τὸ κυβερνητικὸν πρόγραμμα στεγάσεως. Ἤρχισεν ἤδη ἡ ἀπομάκρυνσις τούτων κατ’ ἐφαρμογήν, λέγω, τῆς 111 Πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, παρ’ ὅτι ἡ Πρᾶξις αὕτη δὲν ἐκυρώθη εἰσέτι ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ ὑπέδειξα νὰ γίνουν μηνύσεις ἐναντίον τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς τὰς ἐξώσεις, διότι ὡς ἀπέδειξαν τὰ γεγονότα τῆς Δραπετσῶνος, ὅπου ἠναγκάσθη νὰ ἐπέμβῃ ὁ Εἰσαγγελεύς, εἰς ἀναλόγους ἐνεργείας παρανόμους τῆς Διοικήσεως, πρόκειται περὶ παρανόμου ἐνεργείας τῆς Διοικήσεως. Καὶ ἐκεῖ μὲν παρὰ τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Εἰσαγγελέως, ἀπεβλήθησαν τινές. Εἰς τὴν Καλλιθέαν, ὅμως, ἐπετάχθησαν τὰ πράγματα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν εἰς τὸν δρόμον. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ ἐλευθερώσῃ τὸν χῶρον αὐτὸν δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρύνῃ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ εἶναι ἐγκατεστημένοι ἐκεῖ, χωρὶς προηγουμένως νὰ τοὺς ἐγκαταστήσῃ κάπου. Μὲ τὶς δυόμισυ χιλ. δραχμὲς ποὺ δίδει κατὰ οἰκογένειαν, δὲν γίνεται ἐγκατάστασις.

§14Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Κατ’ ἄτομον, ὄχι κατὰ οἰκογένειαν.

§15Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ, κατὰ οἰκογένειαν. Δὲν εἶναι δυνατόν, λέγω, μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ στεγασθοῦν αἱ οἰκογένειαι αὗται. Οὔτε εἶναι δυνατὸν ἐξ ἰδίων νὰ στεγασθοῦν, διότι πρόκειται περὶ πτωχῶν βιοπαλαιστῶν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κ. Μ. Σβώλου, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐρωτήσεως.

§17Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Ἐν συνεχείᾳ τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ἔχω νὰ προσθέσω, ὅτι αἱ 200 αὗται οἰκογένειαι εἶναι ὑπολείμματα παλαιῶν προγραμμάτων στεγάσεως προσφύγων, δικαιουμένων προσφυγικῆς στεγάσεως. Ἄλλοι εἶναι πρόσφυγες ἐκ Πόντου ποὺ ἔχουν ἔλθει ἀπὸ τὴν Σοβ. Ἕνωσιν, ὅπου εἶχον μεταβῆ ἀρχικῶς κατὰ τὰ ἔτη 1938– 1939, δυνάμει ἐντολῆς τῆς ἐκεῖ Πρεσβείας μας. Ἄλλοι εἶναι ἄστεγοι γηγενεῖς δικαιούμενοι στεγάσεως. Πρόκειται κυρίως περὶ πτωχῶν ἀνθρώπων, χηρῶν καὶ ὀρφανῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην πάσης περιθάλψεως. Εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἐδόθη ἐντολὴ νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν στέγην των. Τοὺς δίδεται δὲ ἕνα ἐλάχιστον ποσόν, τὸ ὁποῖον δὲν μπορεῖ νὰ τοὺς ἐξασφαλίσῃ στέγην παρὰ μόνον διὰ δύο–τρεῖς μῆνας. Θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζω, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ μετὰ τὰ ὅσα ἐγένοντο εἰς τὴν Δραπετσῶνα, θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐφαρμόζῃ αὐτὴν τὴν παράνομον τακτικὴν χωρὶς νὰ ἐξασφαλίζῃ τοὺς πρόσφυγας ποὺ διώχνει ἀπὸ τὰ παραπήγματα, ποῦ καὶ πότε θὰ τοὺς στεγάσῃ;

§18Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Φαίνεται, ὅτι ὑπάρχει κἄποια σύγχυσις, ὀφειλομένη, εἴτε εἰς πρόθεσιν, εἴτε εἰς ἄγνοιαν τοῦ ὅλου θέματος. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις συσχετίσεως τοῦ θέματος τῆς Καλλιθέας μὲ τὴν 111 Πρᾶξιν. Οἱ κατοικοῦντες εἰς τὸν χῶρον αὐτὸν πρόσφυγες καὶ δικαιούμενοι οἰκοπέδων, ἔλαβον οἰκόπεδα, οἱ δὲ μὴ δικαιούμενοι λαμβάνουν 2.500 δραχμ. κατ’ ἄτομον καὶ οὐχὶ κατὰ οἰκογένειαν. Κατὰ συνέπειαν, οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει συσχετίσεως τῶν δύο θεμάτων καὶ τοῦτο, ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν πρόκειται περὶ χώρου ἐπιτάκτου, διὰ τὴν ἐκκένωσιν τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας.

§19Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σχέσις ἡ ὁποία ὑφίσταται μεταξὺ Καλλιθέας καὶ Δραπετσῶνας, ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι εἰς ἀμφοτέρας τὰς περιπτώσεις, ἐφαρμόζεται παρανόμως ἡ 111 Πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Εἰς Καλλιθέαν διαβιοῦν πρόσφυγες δικαιούμενοι ἀποκαταστάσεως, οἱ ὁποῖοι ἐνῷ δὲν ἀποκατεστάθησαν, ἐν τούτοις ἀπομακρύνονται.

§20Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Κύριε συνάδελφε, ἔχουν λάβει οἰκόπεδα καὶ οὐδεμία βιαία ἀπομάκρυνσις γίνεται. Διατὶ διαστρεβλώνετε τὰ πράγματα; Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐλευθερώσωμεν τὸν χῶρον τοῦ Ἰωσηφογλείου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ πάλιν γίνεται βαθμιαίως. Παρὰ ταῦτα ἀκόμη καὶ οἱ μὴ δικαιοῦχοι ἔλαβον 2.500 δραχμὰς κατ’ ἄτομον.

§21Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Ὁ κ. Ἠλιόπουλος προσπαθεῖ ἐκ προθέσεως νὰ συγχύσῃ τὰ πράγματα. Ἰσχυρίζεται, ὅτι εἰς τὴν Καλλιθέαν ὑπάρχουν πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται ἀποκαταστάσεως καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπομακρύνονται, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ὀρθόν. Γνωρίζω ποίους ἐννοεῖ, γνωρίζω καὶ τὰ ὀνόματα ἀκόμη. Πρόκειται περὶ δύο–τριῶν οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν δικαιοῦνται ἀποκαταστάσεως. Ἡμεῖς καταβάλλομεν ἀποζημίωσιν ἀκόμη καὶ εἰς πρόσωπα μὴ δικαιούμενα προστασίας καὶ δὲν γνωρίζω ἂν ὑπῆρξεν ἄλλη Κυβέρνησις ἀσκήσασα τοιαύτην κοινωνικὴν πολιτικήν, διὰ πρόσωπα οὐδὲν δικαίωμα ἔχοντα.

§22Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δέχομαι, ὅτι διατυπώνω ἀπόψεις διὰ τῶν ὁποίων διαστρεβλώνονται τὰ πράγματα. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, γνωρίζῃ, πρόσωπα εἰς τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἀναφέρομαι καὶ συνεπεία ἀκριβῶς τούτου λαμβάνει τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν, αὐτὸ δὲν τὸν τιμᾷ. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ συγκεκριμένων προσώπων, ἀλλὰ περὶ τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς. Δὲν εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐλευθερωθῇ ὁ χῶρος, ἀλλὰ οὐχὶ ἄνευ λήψεως μέτρων ἀποκαταστάσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διένειμε χρήματα, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, εἰς τοὺς δικαιούχους τοῦτο δὲν εἶναι κοινωνικὴ πολιτική.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Β. Ἐφραιμίδης, Δ. Κελτεμλίδης καὶ Ε. Γιαρένης, ζητοῦν νὰ πληροφορηθοῦν, ἐὰν θὰ ληφθῇ μέριμνα διὰ τοὺς κατοίκους τῆς Κοινότητος Κάτω Σχολαρίου Θεσσαλονίκης, παροχῆς δανείων πρὸς στεγαστικὴν ἀποκατάστασιν. Ὁ κ. Ε. Γιαρένης, ἔχει τὸν λόγον.

§24Ε. ΓΙΑΡΕΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Κάτω Σχολαρίου Θεσσαλονίκης, ἔχουν ἀποκτήσει ἓν οἰκόπεδον, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν δύναται νὰ ἀνοικοδομήσουν, διότι εἶναι παλαιοὶ πρόσφυγες καὶ πτωχότατοι. Οἱ ἁρμόδιοι πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπηυθύνθησαν, ὑπεσχέθησαν, ὅτι θὰ τοὺς παράσχουν δάνειον καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὸ Σῶμα σχετικῶς.

§25Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν δὲν ὑφίσταται στεγαστικὸν θέμα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα διὰ νὰ ἴδω κατὰ πόσον ὑπάρχει αἴτησις διὰ στεγαστικὴν συνδρομὴν ἐκ τῶν κατοίκων.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§27Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Συνιστῶ, τὴν ἐρώτησιν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Γ. Κατσίμπας, Β. Θανασέκου καὶ Μ. Κανιάρης, ζητοῦν νὰ πληροφορηθοῦν, ἐὰν θὰ ληφθῇ μέριμνα διὰ τὴν ἐκ τῶν Ἰταλικῶν ἐπανορθώσεων ἀνοικοδόμησιν τοῦ κατὰ τὴν ἐχθρικὴν κατοχὴν καταστραφέντος χωρίου Καρουτὸν–Δωρίδος. Ὁ κ. Γ. Κατσίμπας, ἔχει τὸν λόγον.

§29Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΑΣ. Τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος χωρίον, κ. Πρόεδρε, κατεστράφη ὁλοσχερῶς ὑπὸ τῶν Ἰταλῶν, συνεπεία τοῦ γεγονότος, ὅτι κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1942 ἐφιλοξένησεν Ἄγγλους ἀλεξιπτωτιστάς. Παρὰ ταῦτα ὅμως, οὐδὲν ποσὸν διετέθη διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τοῦ χωρίου τούτου ἀπὸ τὰς ἰταλικὰς ἐπανορθώσεις. Ἡ ἀνοικοδόμησις τοῦ χωρίου ἀποτελεῖ χρέος τιμῆς διὰ τὴν Πολιτείαν, πολλῷ δὲ μᾶλλον διότι τοῦτο κατεστράφη εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπῆρχον ἀντάρται οὕτως ὥστε νὰ ἠδύνατό τις νὰ ἀποδώσῃ τὴν καταστροφὴν τοῦ χωρίου εἰς ἐνεργείας τῶν ἀνταρτῶν.

§30Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπ. Κοιν. Προνοίας). Ἀπαντῶν, λέγω, ὅτι 85 ἐκ τῶν οἰκογενειῶν τοῦ χωρίου ἀποκατεστάθησαν, ἄλλαι δὲ 50 οἰκογένειαι δὲν ἐζήτησαν στεγαστικὸν δάνειον καὶ κατὰ συνέπειαν, δὲν ὑφίσταται στεγαστικὸν θέμα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῶν προτάσεων νόμων «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4110)1960 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 27 Αὐγούστου 1960 συμβάσεως, ἀφορώσης εἰς τὴν ἵδρυσιν Βιομηχανίας Ἀλουμινίου ἐν Ἑλλάδι». Εἴθισται ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ λαμβάνῃ πρῶτος τὸν λόγον ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας.

§32Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἔθιμον, κ. Μπουρνιᾶ.

§34Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δὲν εἶναι, κ. Πρόεδρε.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπουρνιᾶ, ἀπὸ 5ετίας ἐπικρατεῖ αὐτὴ ἡ συνήθεια. Ἐξ ἄλλου τὸ αἴτημα προέρχεται ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ὁ λόγος δίδεται καὶ εἰς τὸν εἰσηγητὴν τὸν προερχόμενον ἐκ τῆς μειοψηφίας. Ὁ κ. Κ. Μαρῆς, εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας, ἔχει τὸν λόγον.

§36Κ. ΜΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, συνεπὲς πρὸς τὴν δήλωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη πρὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ἐπαναφέρει νῦν πρὸς συζήτησιν, ἐνώπιον τοῦ συνόλου τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, τὴν σύμβασιν περὶ ἀλουμινίου. Πρῶτος λόγος, ὅστις μᾶς ὑπηγόρευσε τὴν ἄσκησιν τοῦ Συνταγματικοῦ μας δικαιώματος, τῆς ἐκ νέου δηλαδὴ κρίσεως, ὑπὸ τοῦ συνόλου πλέον τῆς Βουλῆς, ἑνὸς σχεδίου Ν. Δ., τὸ ὁποῖον ἔχει καταστῆ, ἀπὸ διμήνου, νόμος τοῦ Κράτους, εἶναι ἡ παράβασις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, τῆς καλῶς νοουμένης κοινοβουλευτικῆς τάξεως, κατὰ τὴν ὁποίαν συμβάσεις, καὶ δὴ ἀφορῶσαι τεράστια οἰκονομικὰ συμφέροντα καὶ ἔχουσαι μεγίστην ἐπίπτωσιν ἐπὶ τοῦ μέλλοντος τῆς οἰκονομίας μας, δέον ἀπαραιτήτως νὰ συζητῶνται ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ οὐχὶ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος τῆς ἄλλως καὶ Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως καλουμένης. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως, ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Εἰσήχθη καὶ συνεζητήθη, κατὰ τρόπον ἄξεστον καὶ βαναύσως ἀντικοινοβουλευτικόν, ἐψηφίσθη δὲ ὁλοταχῶς, καὶ μέχρι τοιούτου σημείου ἀδιστάκτου σπουδῆς, ὥστε νὰ παραβιασθῇ καὶ δήλωσις τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ ἐξηκολούθει ἡ συζήτησις καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν, ὁρισθείσης μάλιστα καὶ ἐμβολίμου συνεδριάσεως, ὁπότε ἐπωφεληθεῖσα ἡ Κυβέρνησις τῆς ἀπουσίας τῶν ἐνδιαφερομένων ὁμιλητῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἀπουσιασάντων μόνον κατόπιν τῆς συμφωνίας των μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θὰ ἠδύναντο νὰ ὁμιλήσουν τὴν ἑπομένην ἡμέραν, ἐπέτυχε νὰ ψηφίσῃ, μὴ σεβασθεῖσα οὐδ’ ἑαυτήν, οὔτε τοὺς βουλευτάς, αὐθεσπερὶ τὴν σύμβασιν. Ἡ πρᾶξις της αὕτη, δὲν ἦτο μόνον ἀντικοινοβουλευτική, ἦτο καὶ ἀήθης ἀθέτησις συμφωνίας Κυβερνήσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως ἐξαγγελθεῖσα καὶ ὑπὸ τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, κατὰ παράβασιν παλαιοτάτου κοινοβουλευτικοῦ ἐθίμου, καθ’ ὃ συμφωνίαι Κυβερνήσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως περὶ τοῦ τρόπου διεξαγωγῆς μιᾶς συζητήσεως, ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει καταπατῶνται. Ὁ τρίτος δὲ καὶ κύριος λόγος τῆς ἐπαναφορᾶς πρὸς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Ὁλομελείας τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τῆς συμβάσεως περὶ ἀλουμινίου, ἦτο ἡ φύσις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Διότι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως εἰσάγονται, κατὰ τὸ Σύνταγμα, τὰ σαφῶς ἐπείγοντα νομοσχέδια καὶ ἐξ αὐτῶν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀκινδύνως δύνανται νὰ ὑποστοῦν τὴν ταχεῖαν διαδικασίαν συζητήσεως καὶ ψηφίσεως. Τοιαύτη ὅμως ἐκ τῶν ἐνόντων διαδικασία δὲν δύναται νὰ ἰσχύσῃ διὰ σύμβασιν ὡς ἡ τοῦ ἀλουμινίου. Ἐδῶ χρειάζεται Βουλή. Χρειάζεται ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, διὰ πρώτην ἐξονυχιστικὴν συζήτησιν καὶ ἡ ἄνεσις χρόνου τὴν ὁποίαν δίδει ὅλη αὐτὴ ἡ διαδικασία. Χρειάζεται δ’ ἔτι περαιτέρω, ὅταν πρόκειται διὰ συμβάσεις ὡς ἡ παροῦσα, γέμουσα τεχνικῶν ὅρων καὶ στρυφνῶν παραγράφων, ἡ ἀνάλυσις καὶ ἡ ἐπεξήγησις τῶν ὁποίων τόσας προεκάλεσε, καὶ προκαλεῖ ἀκόμη, συζητήσεις, διαφωνίας καὶ διενέξεις μεταξὺ τῶν εἰδικῶν. Ἡ ἀνάγκη δὲ τῆς ἐπανασυζητήσεως, ἀπεδείχθη καὶ κατὰ τὴν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως ἀνάπτυξιν τοῦ παρόντος σχεδίου Ν. Δ. Διότι, τὸ τόσον δύσπεπτον, ἀλλὰ καὶ τόσον σπουδαῖον αὐτὸ νομοθέτημα, διενεμήθη εἰς τοὺς εἰσηγητὰς 24 ἢ 48 ὥρας, τὸ πολύ, πρὸ τῆς συζητήσεως. Φυσικὸν ἦτο ἑπομένως, οἱ εἰσηγηταὶ νὰ εὑρεθῶσι τελείως ἀπαράσκευοι καὶ οἱ μὲν κυβερνητικοὶ ὁμιληταὶ ματαίως προσεπάθουν, οἱ ἀτυχεῖς, ἑκόντες ἄκοντες νὰ ὑπερασπίσουν τὴν σύμβασιν, μὴ γνωρίζοντες ποῖα σημεῖα αὐτῆς θὰ ἠδύναντο, ἴσως, νὰ ἐξάρουν ἢ νὰ τονίσουν διὰ νὰ πείσουν ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ψήφισίς της. Ματαίως ὅμως καὶ οἱ εἰσηγηταὶ καὶ ἀγορηταὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἐζήτουν πληροφορίας καὶ ἐπεξηγήσεις καὶ ἔτι ματαιότερον ἀνεζήτουν ἔγγραφα καὶ στοιχεῖα, θεμελιοῦντα τὴν κυβερνητικὴν ἄποψιν, ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι ἐπωφελὴς διὰ τὸν τόπον. Οὐδεὶς ἦτο εἰς θέσιν νὰ τοὺς διαφωτίσῃ, ἀφοῦ καὶ οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ ἐνεφανίσθησαν ἀκατατόπιστοι, προχειρολογοῦντες, ἀγνοοῦντες ἐν μιᾷ λέξει, τὴν σύμβασιν, καὶ μὴ δυνάμενοι ἢ μὴ θέλοντες νὰ δώσουν σαφεῖς καὶ συγκεκριμένας ἀπαντήσεις εἰς τὰς ὀρθὰς ἐρωτήσεις καὶ ἀπορίας τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Δικαίως δὲ κατὰ τὴν γνώμην μας, ἐζητήθη ἀπὸ διακεκριμένον μέλος τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἡ παραίτησις τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ. Ἂν μὴ δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, τοὐλάχιστον δι’ ἀνεπάρκειαν εἰσηγήσεως καὶ ὑποστηρίξεως σχεδίου Ν. Δ., τοιαύτης βαρύτητος διὰ τὸν τόπον μας. Ἀλλ’ ἀκόμη, καὶ διὰ τὴν πρωτοφανῆ κοινοβουλευτικὴν τακτικήν του, ν’ ἀρνῆται τὴν κατάθεσιν τοῦ φακέλλου τῆς συμβάσεως, διὰ νὰ τὸν ἐρευνήσωμεν ἡμεῖς, καὶ ν’ ἀνασύρωμεν ἐκεῖθεν ἡμεῖς, ὅσα θὰ ἐκρίναμεν, ὅτι χρήζουν δημοσιότητος καὶ ἐπεξηγήσεων, κατὰ τὴν ἰδικήν μας καὶ μόνον ἀπόλυτον κρίσιν, διὰ νὰ ριφθῇ ἄπλετον φῶς ἐπὶ τοῦ ἐπωφελοῦς ἢ οὐ τῆς συμβάσεως διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἀντὶ τούτου, παριστάμεθα θεαταὶ τῆς πρωτοφανοῦς, ἐπαναλαμβάνω, τακτικῆς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ μᾶς δίδῃ καὶ μάλιστα κατὰ δόσεις, ὅσα στοιχεῖα ἐκεῖνος θέλει ἐκ τοῦ φακέλλου, μὲ τὴν ἀπίθανον δικαιολογίαν δι’ ἄλλα μέν, ὅτι ἀποτελοῦν ἐπαγγελματικὰ μυστικὰ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, καὶ δι’ ἄλλα, ὅτι θὰ εἶναι δυσνόητα διὰ τὴν ἀντιπολίτευσιν. Δυσνόητος καὶ ἀκατανόητος εἶναι δυστυχῶς ἡ κυβερνητικὴ τακτική. Ἀποτέλεσμα τῆς συρροῆς ὅλων αὐτῶν τῶν κυβερνητικῶν σφαλμάτων, κατὰ τὴν ἐπιεικεστέραν ἔκφρασιν, διότι, σφάλμα ἦτο ἡ εἰσαγωγὴ τῆς συμβάσεως πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, σφάλμα, ἔτι μεγαλύτερον, ἦτο ἡ ἐκβιαστικῶς ἐν μιᾷ νυκτὶ ἐπιτευχθεῖσα ψήφισίς της, κατὰ παράβασιν μάλιστα, ὡς εἴπομεν ἤδη, συμφωνίας μὲ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ ἐσυνεχίζετο καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν ὁρισθείσης καὶ τῆς ὥρας τῆς ἐμβολίμου συνεδριάσεως, σφάλμα ἡ προχειρόλογος καὶ ἀμελέτητος ὑποστήριξις τῆς συμβάσεως ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν, καὶ μέγιστον ἰδίως σφάλμα ἡ ἀδυναμία καὶ ἡ ἄρνησίς των νὰ δώσουν τὰ στοιχεῖα καὶ τὰς σαφεῖς ἀπαντήσεις ποὺ ἐζήτει καὶ ζητεῖ, ἐπιμόνως, ἡ ἀντιπολίτευσις, σφάλματα ποὺ εἶχον ὡς συνέπειαν, φυσικῷ τῷ λόγῳ νὰ καταστῇ ὕποπτος ἡ σύμβασις περὶ ἀλουμινίου. Κατώρθωσε, δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις νὰ καλύψῃ μὲ τὸ νέφος τῆς ὑποψίας τοῦ σκανδάλου μίαν σύμβασιν ζωτικὴν διὰ τὸ μέλον τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Διότι, δὲν ὑπάχει ἀμφιβολία, κ. βουλευταί, ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἐν Ἑλλάδι μετατροπῆς τῶν βωξιτῶν μας εἰς ἀλουμίναν καὶ ἀλουμίνιον εἶναι μεγίστης οἰκονομικῆς σημασίας διὰ τὸν τόπον μας. Καὶ ἀνάλογος μὲ τὴν οἰκονομικὴν σπουδαιότητα καὶ σημασίαν, ἔπρεπε νὰ εἶναι καὶ ὁ χειρισμὸς τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἀδιάβλητος καὶ ἀνεκτή, τοὐλάχιστον, νὰ ἐξέλθῃ ἡ σύμβασις ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν. Δὲν τῆς ἀρκεῖ, κ. συνάδελφοι, τῆς συμπολιτεύσεως, ἡ ψῆφος σας διὰ νὰ καταστῇ ἀδιάβλητος καὶ πρὸ πάντων ἰσχυρὰ ἡ σύμβασις. Δὲν τῆς ἀρκεῖ ἡ ψῆφος τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως, ἡ ὁποία δὲν ἐκπροσωπεῖ πλέον οὔτε τὸ 40% τοῦ λαοῦ ποὺ ἐξεπροσώπει πρὸ 30μήνου. Τῆς χρειάζεται καὶ ἡ ἰδική μας ἀνοχή, τὸ ὀλιγώτερον. Μὴ τὸ λησμονῆτε αὐτό. Καὶ πῶς θέλετε νὰ τὴν ἀνεχθῶμεν ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐπέτυχε, μὲ τὰς ἀστόχους ἐνεργείας της νὰ τὴν καταστήσῃ διαβλητήν, ὄζουσαν σκανδάλου; Τῆς καταλογίζομεν βαρυτάτην εὐθύνην δι’ αὐτό. Νομίζομεν ὅμως, ὅτι τὸ θέμα τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν ἑλληνικῶν βωξιτῶν χρήζει, ἐκ μέρους ὅλων μας, ψυχραίμου ἀντιμετωπίσεως καὶ κριτικῆς, ὡς θέμα βασικὸν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Ἑλλάδος. Ἐλπίζομεν δέ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ τέλους, θὰ θελήσῃ καὶ θὰ δυνηθῇ νὰ δώσῃ σαφεῖς ἐξηγήσεις καὶ νὰ τὰς βασίσῃ ἐπὶ στοιχείων, ὥστε ἡ σημερινὴ συζήτησις νὰ διεξαχθῇ εἰς τὸ ἐπίπεδον ἐκεῖνο ποὺ ἐπιβάλλει ἡ σπουδαιότης τοῦ θέματος. Τὸ Κόμμα δὲ τῶν Φιλελευθέρων, ἀσκῶν, ὡς πάντοτε, καλόπιστον ἀντιπολίτευσιν, δὲν θὰ διστάσῃ καὶ μὲ τὴν ψήφισιν ἀκόμη τῆς συμβάσεως νὰ συνταχθῇ, ἐὰν πλήρως ἐπεξηγηθοῦν τὰ σημεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡμεῖς θὰ ἐπισημάνωμεν. Διότι, δὲν τὸ θεωροῦμεν συνεπὲς πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ Κόμματός μας, πᾶν νομοθέτημα εἰσαγόμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὸ καταψηφίζωμεν ἀσυζητητὶ μὲ κίνητρον μόνον τὴν στεῖραν ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν. Πολὺ δὲ περισσότερον, ὅταν πρόκειται διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ ἑλληνικοῦ βωξίτου, ὁ ὁποῖος ἐξήγετο ὡς μετάλλευμα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ νὰ πωληθῇ κατειργασμένος εἰς ἀλουμίναν καὶ ἀλουμίνιον εἰς πολλαπλασίαν τιμήν. Τόπος μικρὸς ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται δυστυχῶς, καὶ ἐὰν ἔτι ἱδρύσῃ ἰδίαις δυνάμεις, βιομηχανίαν ἀλουμινίου, δὲν δύναται, νὰ ἐξασφαλίσῃ, ἰδίως, τὴν δυνατότητα διαθέσεως τοῦ προϊόντος εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Δι’ αὐτό, ἐπανειλημμένως μέχρι σήμερον, πλὴν ματαίως, προσεπάθησε νὰ προσελκύσῃ τὸ ξένον κεφάλαιον μὲ τὰς δυνατότητάς του. Ἀπὸ τοῦ πολέμου καὶ ἐντεῦθεν, ἂν δὲν κάμνω λάθος, 6–7 ξέναι ἑταιρεῖαι, διεπραγματεύθησαν μὲ διαφόρους Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις, διὰ τὴν ἵδρυσιν βιομηχανίας ἀλουμινίου. Οὐδεμία ὅμως τῶν διαπραγματεύσεων αὐτῶν ἐτελεσφόρησε. Λόγοι τῆς ἀποτυχίας αὐτῆς εἶναι ἡ ὕπαρξις ἰσχυροτάτου διεθνοῦς τράστ, ἐλέγχοντος κατὰ μέγιστον ποσοστὸν τὴν κατεργασίαν τοῦ βωξίτου, καὶ κυρίως τὴν διάθεσιν τῶν προϊόντων του. Καὶ ὡς ἐκ τούτου, αἱ ἐκτὸς τοῦ τράστ ἑταιρεῖαι φυσικὸν ἦτο νὰ ζητοῦν ἀπαραδέκτους ὑποχωρήσεις ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅρους καὶ προνόμια ὑπὲρ αὐτῶν, ἀσυμφόρους διὰ τὴν χώραν καὶ τὴν οἰκονομίαν της. Λογικόν, ἑπομένως, νὰ διαπραγματευθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ μὲ τοὺς κυρίους μετόχους τοῦ τράστ, τοὺς οἴκους Πεσινὲ καὶ Ρέϋνολτς. Σφάλμα της ὅμως μέγιστον καὶ κολοσσιαία ἡ εὐθύνη της ἔναντι τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας, τὴν ὁποίαν ἀσυζητητὶ τῆς καταλογίζομεν, ὅτι δὲν ἀπέδειξεν ὅτι ἡ σύμβασις μὲ τοὺς οἴκους Πεσινὲ καὶ Ρέϋνολτς εἶναι ἐπωφελεστέρα διὰ τὸν τόπον ἀπὸ τὰς μέχρι σήμερον προταθείσας καὶ ἀπορριφθείσας. Καλοπίστως δέ, ἀναγνωρίζομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὸ ἐλαφρυντικόν, ὅτι ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ προβῇ εἰς σοβαρὰς ὑποχωρήσεις, ἐὰν ἤθελε νὰ καταστῇ πραγματικότης ἡ βιομηχανικὴ κατεργασία τοῦ ἑλληνικοῦ βωξίτου. Ὑποχωρήσεις ὅμως μέχρις ἑνὸς ὁρίου, τὸ ὁποῖον θέλομεν ν’ ἀποδείξῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν τὸ ὑπερέβη. Πάντως, ἡμεῖς ἀσπαζόμεθα τὴν γνώμην, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς βωξίτης πρέπει νὰ βιομηχανοποιῆται ἐν Ἑλλάδι, διότι ἀναμφιβόλως ἡ ἐν Ἑλλάδι βιομηχανικὴ ἐπεξεργασία του θὰ δώσῃ ἐργασίαν εἰς ἑλληνικὰς χεῖρας καὶ ἀσφαλῶς, σὺν τῷ χρόνῳ, θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἵδρυσιν καὶ δευτερευουσῶν Ἑλληνικῶν βιομηχανιῶν, σχέσιν ἐχουσῶν μὲ τὴν ἀλουμίναν καὶ τὸ ἀλουμίνιον καὶ ἀπασχολουσῶν ἑλληνικὰ κεφάλαια καὶ ἑλληνικὰς ἐργατικὰς χεῖρας. Μὲ τὴν σημερινὴν ἐπανασυζήτησιν τῆς περὶ ἀλουμινίου συμβάσεως, δίδομεν, κύριοι συνάδελφοι, μίαν καὶ μοναδικήν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τροποποιήσῃ ἢ νὰ διαλευκάνῃ ὡρισμένα σημεῖα τῆς συμβάσεως, ὥστε νὰ καταστῇ ἀδιάβλητος καὶ ν’ ἀποδειχθῇ ἐπωφελεστέρα διὰ τὸν τόπον. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα τὸ πολύπλοκον, τῆς τιμῆς τοῦ παρεχομένου ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Ἀφήνω εἰς ἄλλους, εἰδικωτέρους ἐμοῦ, τὴν ἀνάπτυξίν του. Ἐκεῖνα ὅμως τὰ σημεῖα τῆς συμβάσεως, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν γνώμην μας, ἔχουν ἀνάγκην βελτιώσεων ἢ ἐπεξηγήσεων, εἶναι: α) ὅτι ἐλείπει ἡ ἐγγύησις, ὅτι τὸ σύνολον τῆς παραγωγῆς θὰ ἀπορροφᾶται. Καὶ αὐτὸ θὰ ἐθεραπεύετο διὰ τῆς προβλέψεως συμμετοχῆς καὶ ἄλλων μετόχων, οἵτινες θὰ ἠγγυῶντο τὴν ἀγορὰν τοῦ συνόλου τῆς παραγωγῆς, β) ἡ τελικὴ διαιτησία ἐπὶ διαφορῶν Δημοσίου καὶ Ἑταιρείας Ἀλουμινίου παραδίδεται εἰς ξένας χεῖρας. Διατὶ αὐτό; Τὰ παραδείγματα τοῦ παρελθόντος ποὺ μᾶς διδάσκουν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς οὐδέποτε μέχρι σήμερον ἐκέρδισε δίκην ἢ ἐδικαιώθη εἰς διαιτησίαν, εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διατὶ δὲν μᾶς γίνονται μαθήματα; γ) Εἶναι μεγάλη ἡ ἀναλογία τοῦ ἀλλοδαποῦ προσωπικοῦ καὶ δὲν καθορίζεται τὸ ὕψος τῶν ἀποδοχῶν του. Τοῦτο συνεπάγεται δύο τινά: α) ἀπαράδεκτον μείωσιν τῶν φορολογουμένων κερδῶν τῆς ἑταιρείας καὶ β) μεγαλυτέραν ἐξαγωγὴν συναλλάγματος. δ) Ἐδόθησαν μονοπωλιακῶς πολλὰ δικαιώματα εἰς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρείαν. Διατί, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν ἐπετράπη καὶ εἰς ἄλλας ἑταιρείας νὰ συμμετάσχουν, ὥστε νὰ βοηθηθῇ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία; ε) Διατὶ ἐδόθη τὸ πρωτοφανές, πράγματι, προνόμιον εἰς τὴν Ἑταιρείαν Ἀλουμινίου τῆς ἐξαιρέσεώς της ἀπὸ πάσης μελλοντικῆς φορολογικῆς αὐξήσεως; Ἐπ’ αὐτῶν τῶν σημείων ἀναμένομεν τὴν κυβερνητικὴν ἀπάντησιν. Εἶναι μοναδική, ἐπαναλαμβάνω, ἡ εὐκαιρία τὴν ὁποίαν δίδομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν σύμβασιν νὰ καταστήσῃ ἐπωφελεστέραν διὰ τὴν Ἑλλάδα, καὶ τὸ νέφος τῆς δυσπιστίας καὶ καχυποψίας ποὺ ἐκάλυψε τὸ ἀλουμίνιον καὶ τὴν σύμβασίν του νὰ διαλύσῃ. Διὰ νὰ διαλυθῇ δὲ τὸ νέφος τῆς δυσπιστίας καὶ τῆς ὑποψίας τοῦ σκανδάλου, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, δὲν θὰ διστάσῃ ἀπὸ τοῦδε νὰ δηλώσῃ, ὅτι συντάσσεται μὲ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως. Συντασσόμεθα ἐλπίζοντες, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ δυνηθῇ νὰ μᾶς διαφωτίσῃ ἐπὶ τῶν τεθέντων ἐρωτημάτων. Ἄλλως, θὰ ζητήσωμεν ἐκ νέου νὰ λάβωμεν τὸν λόγον. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Κρῖκος).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Λ. Μπουρνιᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§38Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Πολὺς θόρυβος σκόπιμος, κύριοι βουλευταί, γίνεται γύρω ἀπὸ τὴν σύμβασιν τοῦ ἀλουμινίου, ἡ ὁποία κατ’ ἐπανάληψιν συνεζητήθη εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, εἰς ὅλας αὐτῆς τὰς λεπτομερείας. Ἡ ἐν λόγῳ σύμβασις, κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστὴ εἰς ὅλους μας καὶ ἀπὸ τὴν συζήτησιν αὐτῆς ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἀπὸ τὴν συζήτησίν της ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς αἰτήσεως καταθέσεως τῶν ἐγγράφων. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπομένει νὰ ἐξετάσωμεν εἶναι, ἐὰν τὰ ὅσα ἀναγράφονται καὶ λέγωνται ὑπὸ μὴ ὑπευθύνων παραγόντων ἔχουν βάσιν ἀληθείας ἢ εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμα. Εὐτυχῶς, ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας προκύπτει ὅτι, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐγκατέλειψε τὰ περὶ σκανδάλου καὶ περὶ χαριστικῆς πράξεως 25 ἑκατομμυρίων δολλαρίων πρὸς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρείαν. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων περιορίζεται ἤδη εἰς ὡρισμένας παρατηρήσεις, περὶ τῶν ὁποίων καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ σᾶς δώσωμεν τὰς δεούσας ἐξηγήσεις. Κύριοι βουλευταί, διὰ μὲν τοὺς ἀνευθύνους ἀρθρογράφους, εἴτε εἰδικούς, εἴτε μὴ εἰδικούς, ὑπάρχουν πολλὰ ἐλαφρυντικά, ἰδίᾳ διότι μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχουν καὶ ἀρθρογράφοι τῆς παλαιᾶς ἐποχῆς, ἐκπροσωποῦντες πεπαλαιωμένας μεθόδους καὶ ἀντιλήψεις καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ ὑποστηρίζουν θεωρίας καὶ ἀπόψεις, ὅπως αὐτὰς τὰς ὁποίας εἴδομεν εἰς τὸν Τύπον. Ποία ὅμως πρέπει νὰ εἶναι ἡ στάσις καὶ αἱ ἀντιλήψεις τῶν ὑπευθύνων δημοσίων ἀνδρῶν ἐπὶ ἑνὸς ἔργου βασικοῦ τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, καὶ πῶς ὑποστηρίζουν οἱ ὑπεύθυνοι αὐτοὶ ἄνδρες, ὅτι ὑπάρχουν σκάνδαλα εἰς τὴν σύμβασιν, ὅτι παρέχεται εὐθηνὸ ρεῦμα, ὅτι χαρίζονται 25 ἑκατομμύρια δολλαρίων.

§39Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ σημείου, ἀκριβῶς τοῦ συγκεκριμένου, τὸ ὁποῖον λέγετε, ὑπάρχει διαφωνία ἀπόλυτος, ὡς πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ ρεύματος. Διότι ὑπολογίζετε τὸ ρεῦμα, τὸ ὁποῖον θὰ δοθῇ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τοῦ ἀλουμινίου, βάσει τῆς παραγωγῆς τοῦ φράγματος τοῦ Ἀχελώου. Δὲν τὸ ὑπολογίζετε εἰς τὴν γενικὴν τιμὴν τοῦ ρεύματος, δηλαδὴ τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου. Κατὰ συνέπειαν, τὸ ρεῦμα, τὸ ὁποῖον χορηγεῖται εἰς τὴν ἑταιρείαν αὐτήν, θὰ εἶναι πολὺ κατώτερον τῆς γενικῆς τιμῆς τοῦ ρεύματος, τὸ ὁποῖον παίρνει τὸ ἐθνικὸν δίκτυον. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἔχομεν ἀντιρρήσεις, νὰ μὴ ὑπολογισθῇ βάσει τῆς παραγωγῆς τοῦ Ἀχελώου, ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ δικτύου.

§40Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δηλαδή, αἱ ἀντιρρήσεις τοῦ Κόμματός σας εἶναι μόνον αὐταί, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν τοῦ ρεύματος.

§41Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς τὸ συγκεκριμένον αὐτὸ θέμα τοῦ ρεύματος.

§42Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Θὰ ἀπαντήσω, κ. Πρόεδρε, καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό, μὲ τὴν σειράν, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρακολουθήσω τὴν σειρὰν τῶν θεμάτων, ὡς ταῦτα διατυποῦνται εἰς τὴν πρότασιν τῆς ΕΔΑ. Ἔλεγα, κύριοι βουλευταί, ὅτι τοὐλάχιστον διὰ τοὺς ὑπευθύνους δημοσίους ἄνδρας θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν δισταγμοί, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀφορισμοὺς περὶ ποσῶν καὶ περὶ διαφόρων χαριστικῶν πράξεων. Διότι, ὅταν λέγωμεν περὶ 25 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, τὰ ὁποῖα χαρίζομεν εἰς τὴν ἑταιρείαν, πρόκειται περὶ τοῦ ⅓ τῆς τιμῆς τοῦ ἐργοστασίου. Θὰ ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ φοβοῦνται οἱ ὑποστηρίζοντες αὐτά, διότι ἐκθέτουν τὴν σοβαρότητά των καὶ θέτουν ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν καλήν των πίστιν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρεμβαίνων κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος ἐξέφρασε τὴν ἀγανάκτησίν του καὶ ἐτόνισεν, ὅτι πολλοὶ ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀντὶ κριτικῆς καλῆς πίστεως ἐμφανίζουν μίαν ἀπαράδεκτον διαβολὴν τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Δυστυχῶς, τὴν κριτικὴν καλῆς πίστεως δὲν θὰ συναντήσωμεν οὔτε σήμερον. Πάντως, ἡ Κυβέρνησις, συνεπὴς πρὸς σχετικὴν δήλωσίν της, ἔφερε πρὸς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἰς τὴν πρώτην ἡμέραν συζητήσεως προτάσεων τὴν σύμβασιν ἀλουμινίου, καταθέσασα καὶ ὅλα τὰ ὑπάρχοντα στοιχεῖα. Θὰ ἔλεγε κανείς, ὅτι ἡ κατάθεσις στοιχείων θὰ ὑπεχρέωνον τοὺς ἐπικριτὰς τῆς συμβάσεως νὰ λησμονήσουν τὰ περὶ σκανδάλων καὶ χαριστικῶν πράξεων καὶ νὰ περιορισθοῦν εἰς ἐποικοδομητικὴν κριτικὴν τῆς συμβάσεως. Ἀντὶ τούτου, συνεχίζεται ὁ θόρυβος, καὶ μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν στοιχείων. Ὑποστηρίζονται ἀπόψεις ἀβάσιμοι, αἱ ὁποῖαι δὲν στηρίζονται ἐπὶ στοιχείων, ἀπόψεις τὰς ὁποίας εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξετάσωμεν καὶ νὰ ἀποκρούσωμεν. Προηγουμένως, κύριοι βουλευταί, θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου. Λέγει τὸ Γενικὸν Λογιστήριον εἰς τὴν ἔκθεσίν του διὰ τὰς κυρίας καὶ οὐσιαστικὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως, τὰ ἑξῆς: «..... (ἀναγινώσκει) .....». Αἱ κυριώτεραι αἰτιάσεις, κύριοι βουλευταί, περιέχονται εἰς τὴν πρότασιν τῆς ΕΔΑ καὶ εἶναι αὗται αἱ ἑξῆς: Πρῶτον, ἡ δέσμευσις ὑπὲρ τῶν ἀντισυμβαλλομένων 30 ἑκατομμυρίων τόννων βωξιτῶν. Δεύτερον, ἡ προτίμησις τῆς ἑταιρείας διὰ πᾶσαν νέαν ἐγκατάστασιν ἀλουμίνας καὶ ἀλουμινίου. Τρίτον, τὸ δικαίωμα τῆς ἑταιρείας νὰ διαθέτῃ τὰ προϊόντα της ἐν Ἑλλάδι εἰς τιμὰς ἐλευθέρως διαμορφουμένας, ἐνῷ θὰ ἠδύνατο καὶ ἔπρεπε νὰ προβλεφθῇ εἰδικὴ μεταχείρισις διὰ τὰς Ἑλληνικὰς βιομηχανίας παραγωγῆς εἰδῶν ἐξ ἀλουμινίου. Τέταρτον, αἱ δῆθεν ἰδιαίτεραι φορολογικαὶ καὶ συναλλαγματικαὶ διατάξεις. Πέμπτον, εἶναι τὸ θέμα τοῦ κινδύνου τῆς ὑπερεκτιμήσεως καὶ τέλος, ἕκτον, ἡ ὑποχρέωσις τῆς ΔΕΗ εἰς πώλησιν ἠλεκτρικοῦ ρεύματος κάτω δῆθεν τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ὁδηγεῖ εἰς ἐπιδότησιν τοῦ ἀλλοδαποῦ κεφαλαίου ἀναλώμασι τῆς Ἑλληνικῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας καὶ εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὴν πρότασιν ὑπογράφει ὁ κεκανονισμένος ἀριθμὸς βουλευτῶν μὲ πρῶτον εἰς τὴν σειρὰν τὸν ἀξιότιμον κ. Κιτσίκην. Ὁ κ. Κιτσίκης ἀνέπτυξε τὰς ἀπόψεις του ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος καὶ ὑπεστήριξε τὰ ὅσα ἀναγράφονται εἰς τὴν πρότασιν. Ἔπραξε, δηλαδή, ὅ,τι πράττει εἰς ὅλας τὰς συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι προβλέπουν τὴν ἐκτέλεσιν μεγάλων ἔργων διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας τῆς χώρας μας. Ὁ κ. Κιτσίκης φιλοδοξεῖ, περιέργως, νὰ παίξῃ τὸν ρόλον τῆς Κασσάνδρας εἰς τὸν τομέα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ τόπου, ἐνῷ ἔχομεν ἀνάγκην ἀπὸ αἰσιοδοξίαν, πίστιν καὶ ἀποφασιστικότητα εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Οἱ διαβλέποντες κινδύνους καὶ σκάνδαλα οὐδένα πείθουν, παρὰ μόνον πείθουν, ὅτι κατέχονται ἀπὸ μίαν νοοτροπίαν, ἡ ὁποία ἂν ἠκολουθεῖτο θὰ ἔμενεν ἡ Χώρα μας ὑποανάπτυκτος. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει διάφορον νοοτροπίαν αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἔχει νοοτροπίαν δημιουργίας καὶ καταβάλλει κἄθε προσπάθειαν, ὥστε ἡ Χώρα μας νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν στάθμην τῆς ὑποαναπτύξεως. Ἡ Κυβέρνησις ἀρνεῖται τὴν νοοτροπίαν τῆς ἀρνήσεως, τῆς ἀμφιβολίας καὶ τῆς διαβολῆς καὶ τὴν καταδικάζει. Ἔρχομαι, ἤδη, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς προτάσεως τῆς ΕΔΑ. Καὶ πρῶτον, εἰς τὴν δέσμευσιν τῶν 30 ἑκατομμυρίων τόννων βωξιτῶν. Εἶναι ὁλοφάνερον, ὅτι ὁ ὅρος οὗτος ἀποτελεῖ στοιχειώδη πρόνοιαν τοῦ ἐπιχειρηματίου διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς ἐπιχειρήσεως, μὴ δημιουργοῦσα ζημίαν εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Ἡ ἐξαγωγὴ οὐχὶ πέραν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου τόννων βωξιτῶν, δὲν θίγει τὰς ἐξαγωγάς μας, αἱ ὁποῖαι σήμερον ἀνέρχονται εἰς 800 χιλιάδας τόννους. Ὁ περιορισμὸς αὐτὸς ἐπιβάλλεται καὶ διὰ τὸ ἐνδεχόμενον δημιουργίας σκοπίμου μὴ πραγματικῆς ζητήσεως, πρὸς παρεμβολὴν δυσχερειῶν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν. Ὁ περιορισμὸς τῶν ἐξαγωγῶν συνδέεται μὲ τὴν παραγωγὴν ἀλουμινίου. Δὲν συμφέρει εἰς τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν ἡ ἐξαγωγὴ αὐτουσίου βωξίτου, ἀλλ’ ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτοῦ, καὶ ἡ δημιουργία ἀλουμινίου. Ἡ παραχώρησις μεταλλευτικῶν ἀδειῶν εἰς τὴν ἑταιρείαν καὶ μετάλλων νέων χώρων θὰ γίνῃ σύμφωνα πρὸς τὰς διατάξεις τῆς μεταλλευτικῆς μας νομοθεσίας. Διατί, λοιπόν, δημιουργεῖται θόρυβος, ἀφοῦ θὰ ἰσχύσουν αἱ διατάξεις τῆς μεταλλευτικῆς νομοθεσίας; Ἐπίσης, εἰς τὸν αὐτὸν λόγον ὀφείλεται ἡ παρεχομένη δυνατότης εἰς τὴν ἑταιρείαν νὰ εἰσάγῃ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ βωξίτην καὶ ἀλουμίναν, ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸς ὁ ἐφοδιασμὸς ἐκ τῆς ἐσωτερικῆς παραγωγῆς. Δὲν νομίζω ὅτι συμφέρει εἰς οὐδένα νὰ κλείσῃ τὸ ἐργοστάσιον, ἵνα ἔχῃ μειωμένην παραγωγήν, ὅταν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφοδιασθῇ ἐπαρκῶς μὲ ἐγχωρίαν πρώτην ὕλην. Ἐξ ἄλλου, τοῦτο συνάγεται ἐκ τῆς συσχετίσεως τῶν ἄρθρων 1 καὶ 9, ὅπου διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου προβλέπεται ἐπέκτασις τοῦ ἐργοστασίου διὰ παραγωγὴν 200.000 τόννων ἀλουμίνας, ὅταν θὰ ἔχουν πληρωθῆ οἱ ὅροι τοῦ ἄρθρου 9. Ὁ πρῶτος, συνεπῶς, λόγος τῆς προτάσεως, εἶναι ἀβάσιμος, ὅπως εἶναι ἀβάσιμος καὶ ὁ δεύτερος λόγος, ὁ ἀναφερόμενος εἰς τὴν προτίμησιν τῆς ἑταιρείας διὰ πᾶσαν νέαν ἐγκατάστασιν παραγωγῆς ἀλουμίνας καὶ ἀλουμινίου. Ἀντὶ νὰ χειροκροτηθῇ ἡ διάταξις αὐτή, διότι οὐδὲν δημιουργεῖ προνόμιον ὑπὲρ τῆς ἑταιρείας, κατὰ τρόπον παράδοξον ψέγεται. Ὁ τρίτος λόγος τῆς προτάσεως τῆς ΕΔΑ, ὁ ἀναφερόμενος εἰς τὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας εἰδῶν ἐξ ἀλουμινίου, εἶναι ἐπίσης ἀτυχὴς καὶ προφανὲς τὸ ὄψιμον ἐνδιαφέρον τῆς ΕΔΑ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν βιομηχανίαν. Κατηγορεῖται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν προέβλεψεν εἰδικὴν μεταχείρισιν ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας εἰς τὴν σύμβασιν. Τότε μόνον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εὐσταθήσῃ ἡ ἐπίκρισις αὐτή, ἐὰν ὑπῆρχε δικαίωμα τοῦ Δημοσίου νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν εἰσαγωγὴν ἀλουμινίου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὁπότε θὰ ἐδημιουργεῖτο προνόμιον μονοπωλίου ὑπὲρ τῆς ἀντισυμβαλλομένης ἑταιρείας. Εἶναι ἀπορίας ἄξιον περαιτέρω, διατὶ ἐπικρίνονται αἱ φορολογικαὶ καὶ συναλλαγματικαὶ διατάξεις τῆς συμβάσεως, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς τὴν κειμένην νομοθεσίαν ἄνευ καὶ τῆς ἐλαχίστης παρεκκλίσεως. Ὡς πρὸς τὴν συνταγματικὴν προστασίαν τῶν εἰσαγομένων κεφαλαίων, ἐφαρμόζεται τὸ Ν.Δ. 2687) 1953, βάσει τοῦ ὁποίου ἐξεδόθη τὸ Β. Διάταγμα 584)60 καὶ ἐτέθη περιορισμός, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐπαναπατρισμὸν τῶν μετοχικῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ἐξαχθοῦν παρὰ μετὰ παρέλευσιν 12ετίας ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς παραγωγικῆς δράσεως τῆς ἑταιρείας καὶ εἰς ποσοστὸν 10% ἐτησίως. Καὶ ἔρχομαι, τώρα, εἰς τὸν προτελευταῖον λόγον τῆς προτάσεως τῆς ΕΔΑ, εἰς τὸ μέγα σκάνδαλον, εἰς τὸ χάρισμα τῶν 25 ἑκατ. δολλαρίων, διὰ τὸ ὁποῖον τόσος ἐγένετο θόρυβος καὶ ἐπίκρισις, ὄχι βάσει στοιχείων, ἀλλὰ διότι λείπει ἡ οἰκονομοτεχνικὴ μελέτη. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας οὐδὲν ἀνέφερεν, ἀλλὰ καὶ ἡ ΕΔΑ μὲ ἐκπληκτικὴν σεμνότητα ἀποφεύγει εἰς τὴν πρότασίν της τοὺς ἀριθμοὺς καὶ περιορίζεται νὰ ἐπισημάνῃ τὸν κίνδυνον ἐκ τῆς ἐνδεχομένης ὑπερεκτιμήσεως τῶν μηχανημάτων καὶ τῶν ἐν γένει δαπανῶν τοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ ἐργοστασίου.

§43Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ σύνολον τοῦ κόστους.

§44Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μάλιστα. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅτι θὰ εἶναι 75.000.000 περίπου. Νὰ μὴ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἀνάλυσις.

§45Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ζητῶ ἀνάλυσιν.

§46Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν τὴν κάμνω, διὰ νὰ μὴ ἐπαναλάβω πράγματα λεχθέντα.

§47Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ ἔλλειψις οἰκονομικοτεχνικῆς μελέτης διὰ τὸ σύνολον τοῦ κόστους.

§48Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Δὲν ἤκουσα, κ. Μπακόπουλε. Πῶς εἴπατε;

§49Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ σύνολον τοῦ κόστους.

§50Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Διὰ τὸ σύνολον τίνος;

§51Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ σύνολον τοῦ ἔργου. Μία μομφὴ κατὰ τῆς συμβάσεως εἶναι, ὅτι ἐλείπει ἡ οἰκονομικοτεχνικὴ μελέτη, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ συναχθῇ ἀκριβῶς καὶ μέχρι λεπτοῦ τὸ σύνολον τοῦ κόστους τοῦ ἔργου.

§52Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Τοῦ ἔργου. Δηλαδή, τοῦ ἐργοστασίου παραγωγῆς ἀλουμινίου;

§53Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§54Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ φανταστικὸν σκάνδαλον, εἶναι ἡ ἑξῆς: Πράγματι, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ὑπερεκτίμησις τῶν μηχανημάτων καὶ ἐν γένει τοῦ ἐξοπλισμοῦ εἰς πᾶσαν ἀνάλογον σύμβασιν καὶ τὴν παροῦσαν, καὶ δὲν διαφωνοῦμεν ἐπ’ αὐτοῦ μὲ τὴν ΕΔΑ. Ἀλλὰ εἰς τὴν συγκεκριμένην αὐτὴν περίπτωσιν, πέραν τῶν συνήθων τριῶν ἐλέγχων, δηλαδὴ τοῦ Ν. Δ. 2687, τῆς συμβάσεως καὶ τῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορίας, ὑπάρχουν ἄλλοι δύο ἔλεγχοι. Ὁ εἷς τῶν μετόχων τοῦ ἐξωτερικοῦ τῆς ἑταιρείας Πεσινέ, ὡς καὶ ὁ ἔλεγχος τῶν ἐδῶ συνεταίρων, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ὁ Ο.Β.Α. Ἔχομεν δηλαδή, κύριοι βουλευταί, πολλαπλοῦν ἔλεγχον. Καὶ ὁ κίνδυνος αὐτός, ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω, ὑφίσταται πάντοτε καὶ διὰ πᾶσαν σύμβασιν, ἐν προκειμένῳ, εἶναι κίνδυνος μικρός. Παρὰ ταῦτα, οἱ φωνασκοῦντες ἐπιμένουν καὶ τὴν ἐπιμονήν των τὴν στηρίζουν πάντοτε εἰς τὴν ἔλλειψιν οἰκονομοτεχνικῆς μελέτης. Εἰς μάτην ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπεκαλέσθη τὸ γεγονός, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ δημοσίας ἐπενδύσεως, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν διαθέτει οὐδὲ δραχμὴν διὰ τὴν μεγαλυτέραν βιομηχανίαν τῆς Χώρας.

§55Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότερον ἐπιχείρημα.

§56Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Καὶ ὅτι, ὡς προκύπτει —ἐπαναλαμβάνω τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς κατ’ ἀνάγκην— ὡς προκύπτει ἀπὸ τὸ ἄρθρον 2 τῆς Συμβάσεως, τὸ ποσὸν τῶν 75 ἑκατ. δολλαρίων, εἶναι ἐνδεικτικὸν καὶ ὄχι δεσμευτικὸν διὰ τὸ Δημόσιον. Ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ ἄρθρον 2: «Ἡ συμβαλλομένη ...... (ἀναγινώσκει) ...... περίπου 75 ἑκατ. δολλάρια».

§57Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Μπορεῖ νὰ πάῃ καὶ 80.

§58Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Πολὺ πιθανόν. Ὁπότε, ποῦ εἶναι τὸ σκάνδαλον; Μὲ ποῖον, λοιπόν, δικαίωμα ὁμιλοῦν περὶ ποσοῦ ὡρισμένου 75 ἑκατ. καὶ πῶς τόσον κατηγορηματικῶς ἀποφαίνονται περὶ χαριστικῆς πράξεως καὶ δωρεᾶς 25 ἑκατ.; Ὑπάρχει Ἕλλην, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ πιστεύσῃ αὐτὰς τὰς ἐπικρίσεις; Ὁ κ. ὑπουργὸς Συντονισμοῦ ἀνεφέρθη εἰς μελέτην τοῦ Ἕλληνος τεχνικοῦ καὶ εἰδικοῦ εἰς τὸ θέμα κ. Κούμουλου, συνταχθείσης τὸ 1957 ἐντολῇ τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ σύνολον τῶν κεφαλαίων ποὺ ἀπαιτοῦνται διὰ 100 χιλιάδας μετρικοὺς τόννους ἀλουμίνας καὶ 50 χιλ. μετρικοὺς τόννους ἀλουμινίου ἐτησίως ἀνέρχεται εἰς 73.500.000, χωρὶς κεφάλαια κινήσεως. Ἀλλά, καὶ τὴν μελέτην αὐτὴν τοῦ κ. Κούμουλου τὴν ἀπέρριψαν χωρὶς κἂν νὰ τὴν ἀναγνώσουν οἱ ἄπιστοι Θωμάδες τοῦ ἀλουμινίου, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀποφασισμένοι νὰ μὴ δεχθοῦν ἀριθμούς, ποὺ προσεκόμισεν, ἐπίσης, ἐπισήμως ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι περιέχονται εἰς τὸ κεφάλαιον 4 τῆς ἐκδόσεως τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου τῆς Ἀμερικῆς τοῦ........... ἀλουμινίου. Κατὰ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθη ὁ κ. ὑπουργός, τὸ ἔργον Κάκματ ἱκανότητος 352 χιλιάδων τόννων εἶχε κόστος ἀνὰ τόννον τὸ 1959, 1.700 δολλάρια περίπου. Ἐὰν εἰς τὴν τιμὴν αὐτὴν προστεθῇ καὶ ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς Ἀμερικανικοῦ τόννου πρὸς Ἀγγλικόν, εἶναι τὸ 10%, δηλαδὴ κάμνει κόστος 1.770 δολλαρίων, μαζὶ μὲ τὴν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν. Δηλαδή, ἔχομεν κόστος ἐγκαταστάσεων, ἐν προκειμένῳ, 98.175.000 δολλαρίων διὰ τοὺς 52.500 τόννους ἀλουμινίου. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὰ 37 ἑκατ. δολλάρια τῶν δύο ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων τῆς ΔΕΗ, ἔχομεν ὑπόλοιπον 61.175.000 δολλάρια,

§59Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὄχι πλέον 37 ἀλλὰ 49, κατόπιν τῆς νέας προτάσεως Πεζοπούλου περὶ ἱδρύσεως σταθμοῦ 70 χιλιάδων κιλοβάτ. Ἑπομένως, ἀπὸ τοὺς ὑπολογισμούς σας πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν, ὄχι 57 ἀλλὰ 49, βάσει τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα κατέθεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς προχθὲς καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὰ πρακτικά, βάσει τῆς προτάσεως Πεζοπούλου.

§60Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἀπαντᾶτε σεῖς εἰς τὸν κ. Πεζόπουλον, ἢ ἄλλος εἰδικός; Θέλω νὰ εἴπω τοῦτο, ἐὰν σεῖς εἶσθε εἰδικώτερος τοῦ κ. Πεζοπούλου...

§61Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Μεγαλυτέρα διαστροφὴ κειμένων, ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ζίγδης, δὲν ἔχει γίνει.

§62Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Περὶ διαστροφῆς κειμένων, οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ σᾶς συναγωνισθῇ. Εἶναι πρωταθλητής, ἠξεύρετε, τῆς διαστροφῆς τῶν κειμένων. Ἀλλὰ νὰ σέβεται τοὐλάχιστον τὰς ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας φέρει ὡς ἐπίσημα στοιχεῖα. Ἐὰν ἀφαιρέσετε τὰ 49 ἑκατ., ἰδῆτε ποία πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀξία τῶν ἐγκαταστάσεων τῶν δύο ἐργοστασίων.

§63Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι ἀνύπαρκτος, ὅπως τὸν τοποθετεῖ ὁ κ. Ζίγδης. Ἡ ἐπιεικεστέρα κρίσις, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ διατυπωθῇ εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν εἶναι, ὅτι δὲν κατενόησεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσε.

§64Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ θὰ ἐξακολουθήσω τοὺς συλλογισμούς μου, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κ. Πεζοπούλου. Ἐὰν σεῖς ἔχετε ἄλλα στοιχεῖα, αὐτὰ τὰ στοιχεῖα μοῦ ἔδωσε καὶ προφορικῶς ὁ κ. Πεζόπουλος, ὁ ὁποῖος εἶναι τοὐλάχιστον ὁ ὑπ’ ἀριθμὸν ἕνα εἰδικός, τὸν ὁποῖον διαθέτει ἡ χώρα...

§65Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ ἔχετε τὴν ἐξυπηρέτησιν, οὐχὶ μόνον τῶν ὑδροηλεκτρικῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦ θερμοηλεκτρικοῦ. Ἰδοὺ τὶ λέγει: «......(ἀναγινώσκει)... .........».

§66Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Δὲν ἀνέμενον ἀπὸ τὸν κ. Στεφανόπουλον νὰ ἀκούσω αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἐὰν εἴχατε ἀναγνώσει μετὰ μεγαλυτέρας προσοχῆς ὁλόκληρον τὴν ἐπιστολὴν θὰ ἐβλέπατε, ὅτι καὶ τὰ δύο ἐργοστάσια τοῦ Ἀχελώου, μετὰ τῶν 70 χιλιάδων κιλοβὰτ τῶν θερμοηλεκτρικῶν, δὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσουν μόνον τὸ ἀλουμίνιον, ἀλλὰ ἐξ αὐτῶν πρόκειται 60 χιλιάδες κιλοβὰτ νὰ διατεθοῦν εἰς τὸ ἐθνικὸν δίκτυον.

§67Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλά, θὰ τὰ ὑπολογίσετε καὶ τὰ τρία.

§68Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Πόσα κιλοβὰτ θὰ διαθέσῃ τὸ θερμοηλεκτρικὸν εἰς τὸ δίκτυον ΔΕΗ; Μηδέν. Ἑπομένως, κατὰ τὰ ξηρὰ ἔτη, κατὰ τὰ ἔτη χαμηλῆς ὑδραυλικότητος, τὸ θερμικὸν ἐργοστάσιον θὰ διαθέσῃ μηδὲν κιλοβὰτ εἰς τὸ δίκτυον, διότι ὅλην τὴν παραγωγὴν του τὴν χρειάζεται διὰ τὸ ἀλουμίνιον. Ἑπομένως, ὁλόκληρος ἡ ἀξία τοῦ ἐργοστασίου τοῦ θερμοηλεκτρικοῦ πρέπει νὰ χρεωθῇ εἰς τὴν ἀξίαν τῶν ἠλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσουν τὸ ἀλουμίνιον. Ἑπομένως, κ. Ὑπουργέ, ἐὰν δὲν ἐδιαβάσατε τὴν ἔκθεσιν Πεζοπούλου, εἶσθε δικαιολογημένος. Ἐὰν ὅμως τὴν ἐδιαβάσατε, δὲν ὑπάρχει θέμα καὶ ἀπορῶ πῶς τὸ συζητεῖτε. Ἡ ἀξία τῶν ἠλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων, ἤτοι τῶν δύο φραγμάτων καὶ τοῦ θερμικοῦ εἶναι 49 ἑκατ., πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὰ 61 ἑκατ. Καὶ ἑπομένως, ἡ ἀξία τῶν δύο ἐργοστασίων ἀλουμινίου εἶναι, κατὰ τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ κ. ὑπουργοῦ, 51 ἑκατ.

§69Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Μοῦ ἐπιτρέπετε, νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Ζίγδην;

§70Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ. Νὰ ἀπαντήσετε μετά. Διότι, ἐὰν ἀπαντήσετε τώρα θὰ συνεχισθῇ ἡ διαλογικὴ συζήτησις μὲ τὸν κ. Ζίγδην. Θὰ τοῦ ἀπαντήσω ἐγώ. Ἔχει πολλὰς ἐναλλαγὰς εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Ἔχω ὑποστηρίξει πολλὰ καὶ διάφορα καὶ σήμερον ἔρχεται μὲ νέαν κατασκευήν. Θὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἄνεσιν τοῦ χρόνου, νὰ ἴδωμεν αὐτὴν τὴν ἄποψιν ἀπὸ τὰ κείμενα καὶ νὰ ἀπαντήσωμεν. Διότι ὁ κ. Ζίγδης εἶπεν ἄλλα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, δὲν ἤμην μέλος. Τὰ ἀνέγνωσα ἀπὸ τὰ πρακτικά, εἶπεν ἄλλα προχθὲς καὶ ἄλλα σήμερον. Νὰ ἴδωμεν ποῦ θὰ στηρίξῃ αὐτὴν τὴν ἐπίθεσιν καὶ αὐτὴν τὴν δημιουργίαν τοῦ σκανδάλου μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§71ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι νεώτερα στοιχεῖα.

§72Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἄλλως τε καὶ αὐτὸ θὰ ἔλεγον σήμερον, τὸ ὁποῖον μᾶς εἶπεν ἤδη ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ἀρνεῖται ὁ κ. Ζίγδης, ὅσον ἀφορᾶ τὰ ἔξοδα, τὰ κεφάλαια κινήσεως, τὰ ὁποῖα εἶναι τὸ τέταρτον εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα καὶ ὁ κ. Ζίγδης δὲν τὸ ὁμολογεῖ σήμερον.

§73Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Διατὶ δὲν διαβάζετε τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἔδωσεν ὁ κ. Πεζόπουλος;

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ, κ. Ζίγδη.

§75Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Πῶς λέγει αὐτὰ τὰ πράγματα;

§76Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ ποὺ ἰσχυρίζεται σήμερον ὁ κ. Ζίγδης, εἶναι νέα προσπάθεια διὰ νὰ στηρίξῃ τὴν ἄποψίν του, ἀλλὰ λησμονεῖ, ὅτι ἄλλα ὑπεστήριξεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, ἀλλὰ ὑπεστήριξε προχθὲς καὶ ἄλλα ὑποστηρίζει σήμερον. Εἶμαι περίεργος ποῦ θὰ σταθῇ τελικῶς. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἐσκεμμένη ἀπόφασις νὰ ἀφεθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ὑπάρχει σκάνδαλον. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ἔλεγα καὶ προηγουμένως, ἂν ἀφαιρέσητε τὴν ἀξίαν τοῦ κόστους τῶν δύο ἔργων, ἔχομεν ὑπόλοιπον 61.175.000 δολλάρια, χωρὶς τὰ κεφάλαια κινήσεως. Μὲ τὰ κεφάλαια κινήσεως φθάνομεν εἰς τὰ 75 ἑκατ. Σημειώνω, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ εἶναι δι’ ἐργοστάσιον παραγωγῆς 330.000.000 μετρικῶν τόννων ἀλουμινίου καὶ ὄχι 52.500.000, ὅπως θὰ εἶναι τὸ ἰδικόν μας. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ θέμα τῆς τιμῆς τοῦ πωλουμένου ρεύματος ἐκ μέρους τῆς ΔΕΗ πρὸς τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου, ἡ ὁποία εἶναι 9,3 λεπτὰ ἕως 10,8 διὰ τὰ πρῶτα 16 ἔτη καὶ 10,8 λεπτὰ διὰ τὰ ὑπόλοιπα 34 ἔτη. Ἡ ΔΕΗ ἔχει ὡς σκοπὸν τὴν ἐκμετάλλευσιν ὅλων τῶν πηγῶν ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας χάριν γενικωτέρων σκοπῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἰδίαν της ἐξυπηρέτησιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ κανεὶς σοβαρῶς, ὅτι θὰ διέθετεν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν ἐπὶ ζημίᾳ. Αὐτὸ θὰ ἦτο ἐξαπάτησις τῶν μετόχων της, δηλαδὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες τοῦτο ὑπονομεύουν μίαν δημοσίαν ἐπιχείρησιν, τὴν ὁποίαν περιβάλλει ὁ λαὸς μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην του. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν λέγωμεν κόστος παραγωγῆς πρέπει νὰ τὸ διαστέλλωμεν ἀπὸ τὸ κόστος διανομῆς, ποὺ εἶναι ἀκριβότερον. Ἀναγινώσκω στατιστικὰ στοιχεῖα περὶ τῶν ἐξόδων διὰ τὰ δύο ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ διαθέτουν 160.000 κιλοβάτ, ἐκ τῶν ὁποίων 100.000 κιλοβὰτ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἀλουμινίου καὶ 60.000 διὰ τὸ ἐθνικὸν δίκτυον. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ συνολικὸν κέρδος, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποκομίσῃ ἡ ΔΕΗ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συμβάσεως τῶν 50 ἐτῶν, θὰ εἶναι 135.000.000 δολλάρια καὶ ἐπὶ πλέον θὰ ὠφεληθῇ καὶ ἀπὸ τὴν ἀπομένουσαν ἀξίαν τῶν ἐργοστασίων, τῶν ὁποίων ἡ ζωὴ ἔχει ὑπολογισθῆ εἰς 75 ἔτη. Τὰ κέρδη μάλιστα τῆς ΔΕΗ ἐνδέχεται νὰ εἶναι πολὺ μεγαλύτερα, ἂν ἐπιτευχθῇ κόστος μικρότερον τῶν 37 ἑκατ. δολλαρίων. Εἶπεν ὁ κ. Πεζόπουλος, ὅτι τὸ κόστος τῶν δύο ἠλεκτρικῶν ἐργοστασίων θὰ εἶναι ἐνδεχομένως μικρότερον τῶν 37 ἑκατ. δολλαρίων.

§77Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε...

§78Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Σᾶς λέγω, τὶ μοῦ εἶπον.

§79Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς θὰ τὰ κρίνωμεν, βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων καὶ τῆς πείρας. Ἡ ἐπιστήμη εἶναι ἐπιστήμη.

§80Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Θέλω νὰ πιστεύσετε, ὅτι αὐτά, τὰ ὁποῖα μεταφέρω εἶναι ἐκ συζητήσεων μακρῶν μετὰ τοῦ κ. καθηγητοῦ. Λέγω, λοιπόν, ὁ κ. καθηγητὴς εἶπεν, ὅτι εἶναι πολὺ πιθανὸν τὸ κόστος τῶν δύο ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων νὰ εἶναι μικρότερον τῶν 37 ἑκατ. δολλαρίων, ὁ κ. Ζίγδης λέγει 49.000.000 δολλ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ κάμω αὐτοὺς τοὺς ὑπολογισμούς.

§81Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπε τοιοῦτον πρᾶγμα ὁ κ. Ζίγδης.

§82Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶπε διὰ τὸ θερμικόν. Τότε, διατὶ τὸ προσθέτομεν;

§83Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Χρειάζονται ἐν τῷ συνόλῳ 160.000. Λοιπόν, διὰ νὰ ἔχῃ 160.000, τὰς 70.000 θὰ τὰς ἔχωμεν διὰ νὰ διατεθῇ παγίως ἡ ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια χρειάζεται παγίως ποσότης ἰσχύος 70.000 κιλοβὰτ παραγομένη εἰς ἀτμοηλεκτρικόν. Ἄρα, ὑπολογίζομεν, ὅτι θὰ ἔχετε μόνον 90.000 ἀπὸ τὰς δύο ἠλεκτρικὰς καὶ χρειάζονται ἄλλες 70.000. Δι’ αὐτὸ προστίθεται καὶ τὸ ⅓.

§84Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ)! Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, διαβάστε τὸν νόμον, κ. Στεφανόπουλε.

§85Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν διαβάζετε μὲ προσοχήν, κ. Ὑπουργέ, καὶ ὀρθῶς σᾶς τὸ λέγουν.

§86Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶπε, λοιπόν ὁ κ. Πεζόπουλος, ὅτι εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ στοιχίσῃ πολὺ ὀλιγώτερα τῶν 37 ἑκατομμ., διότι ἐστηρίχθησαν εἰς ξένην μελέτην τῆς ΕΜ-ΠΑΣΚΟ, ἡ ὁποία ἀνεβάζει τὸ κόστος εἰς τὰ 37 ἑκατ. δολλάρια, ἐνῷ ἡ ἰδική του μελέτη, προγενεστέρα τὸ ἀνεβίβαζε μόνον εἰς 23 ἑκατ. Ἐκ τούτου προκύπτει διατὶ ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἑλληνικοῦ καὶ τοῦ ἀμερικανικοῦ ὑπολογισμοῦ. Ἀναφέρω ὡς ἐνδεικτικόν, ὅτι κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν Ἀμερικανῶν ἡ σῆραγξ ἐκτροπῆς θὰ στοιχίσῃ 1.000 δραχμὰς κατὰ τρέχον μέτρον ἐνῷ ἐδῶ στοιχίζει 350 δραχμὰς τὸ μέτρον. Ἀποδεικνύεται, λοιπόν, ὅτι συνέφερεν εἰς τὴν Δ.Ε.Η. νὰ πωλῇ τὸ ρεῦμα πρὸς 9,3 ἕως 10,8 λεπτὰ τὸ κιλοβάτ. Τὸ συμφέρον κάθε ἐπιχειρήσεως, ὅπως εἶναι ἡ Δ.Ε.Η, εἶναι νὰ ἔχῃ μεγάλους καταναλωτὰς καὶ τοιοῦτοι εἶναι αἱ βαρεῖαι καὶ αἱ ἠλεκτροφόροι βιομηχανίαι μεταξὺ τῶν ὁποίων πρώτη εἶναι ἡ βιομηχανία τοῦ ἀλουμινίου, πρὸς τὴν ὁποίαν θὰ διαθέτῃ 900.000.000 κιλοβατώρας ἐτησίως, τὰς ὁποίας ἄλλως θὰ ἐχρειάζετο 5 ἔτη διὰ νὰ τὰς διαθέσῃ. Τὸ Κράτος, τὴν ΔΕΗ ἔχει ὡς τεχνικὸν σύμβουλον εἰς αὐτὰ τὰ θέματα καὶ κυρίως τὸν Γενικόν της Διευθυντὴν τὸν κ. Πεζόπουλον, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ὑπ’ ἀριθ. 1 εἰδικὸς εἰς τὰ θέματα αὐτά, ὡς ὁ ἁρμόδιος καθηγητὴς τοῦ Πολυτεχνείου. Ἐὰν αὐτὸς πλανᾶται, τότε πλανᾶται καὶ ἡ Κυβέρνησις. Νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπονται ἀμφισβητήσεις εἰς τὰ στοιχεῖα τῆς Δ.Ε.Η. Διότι ἄλλως πρόκειται περὶ στείρας ἀντιπολιτευτικῆς διαθέσεως καὶ περὶ συζητήσεως, ὄχι καλῆς πίστεως. Ἀμφισβητεῖται ἡ ἔλλειψις οἰκονομοτεχνικῶν μελετῶν ἔστω καὶ ἂν αὗται εἶναι περιτταί. Προηγήθησαν ἄλλαι συμβάσεις μεγάλων ἔργων, διὰ τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον οἰκονομοτεχνικαὶ μελέται καὶ ἐν τούτοις κατηγορήθησαν καὶ ἐπολεμήθησαν ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, κατηγόρησε διὰ σκάνδαλα καὶ διαβλητὰς πράξεις. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχε μελέτην διὰ τὸ ἀλουμίνιον καὶ αὐτὴ θὰ ἀπερρίπτετο καὶ θὰ ἠμφισβητεῖτο καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τὴν συνέταξε καὶ ἡ μελέτη καὶ θὰ εἴχομεν καθυστέρησιν ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν, ὁπότε οἱ ἐνδιαφερόμενοι θὰ ἔπαυον νὰ εἶχον ἐνδιαφέρον. Ἑπομένως τὰ ἐπιχειρήματα διὰ τὴν ἔλλειψιν μελέτης εἶναι σαθρά. Ὁ κ. Κιτσίκης, εἶπεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι ὑπάρχει μελέτη τῆς ΕΜΠΑΣΚΟ τοῦ 1950, ἡ ὁποία ὅμως οὐδεμίαν ἀξίαν ἔχει. Τὸ ἴδιον θὰ μᾶς ἔλεγε καὶ διὰ τὴν μελέτην τοῦ ἀλουμινίου ἐὰν ὑπῆρχεν, ὅτι δὲν ἔχει ἀξίαν. Δὲν διαφωνοῦμεν διὰ τὴν χρησιμότητα τῶν μελετῶν, ἀλλὰ διαφωνοῦμεν μὲ τὴν ἀντιπολίτευσιν, διότι ζητεῖ μελέτας ὡς ταμποὺ ὅταν δὲν ὑπάρχουν, διότι εἶναι περιτταὶ καὶ ὅταν ὑπάρχουν ὅπου εἶναι ἀναγκαῖαι τὰς ἀπορρίπτει ὡς ἀχρήστους. Τέλος ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ἑξῆς γεγονότος. Πολὺ σοβαρὸς Ἀμερικανικὸς οἶκος ὁ Ρέϋνολδς εἶχε δικαίωμα νὰ μετάσχῃ εἰς τὴν σύμβασιν ἀλουμινίου μὲ 17%. Δὲν τὸ ἤσκησε τὸ δικαίωμα, ἀλλ’ ἐπεφυλάχθη καὶ μετέσχε μόλις τελευταίως. Ἐὰν ἦτο χαριστικὴ ἡ σύμβασις καὶ ὑπῆρχεν ἡ δωρεὰ τῶν 25.000.000 δολλαρίων δὲν θὰ ἔσπευδε νὰ μετάσχῃ οὐδεὶς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς; Ἀφίνω καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο εἰς τὴν κρίσιν σας καὶ προτείνω τὴν ἀπόρριψιν τῶν δύο προτάσεων καὶ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς συμβάσεως τοῦ ἀλουμινίου, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις προσέθεσεν εἰς τὸ πλούσιον ἐνεργητικόν της, ἓν ἀκόμη μεγάλο ἔργον, τὸ ἐργοστάσιον τοῦ ἀλουμινίου, διὰ τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἐπιτακτικὸν μεταπολεμικὸν αἴτημα ὅλων τῶν οἰκονομοτεχνικῶν παραγόντων καὶ τοῦ ὁποίου ἡ πολλαπλῆ ὠφέλεια εἰς τὸν οἰκονομικόν, συναλλαγματικὸν καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς ἀπασχολήσεως παρ’ οὐδενὸς ἀμφισβητεῖται. (Χειροκροτήματα).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, ἔχει τὸν λόγον.

§88Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Λαμβάνω τὸν λόγον, ὄχι διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλα τὰ θέματα, ἀλλὰ κυρίως εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλος, καὶ γενικῶς εἰς τὸ θέμα τῆς τιμῆς τοῦ ρεύματος. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἀλουμίνιον εἶναι ἡ κατ’ ἐξοχὴν ἠλεκτροβόρος βιομηχανία, θεωρεῖται ἠλεκτροβόρος, διότι ἔχει μεγάλην κατανάλωσιν ρεύματος. Ὡς ἠλεκτροβόρος βιομηχανία ἰσχύει ἐπ’ αὐτῆς μία ἀρχὴ τὴν ὁποίαν δὲν δύναται κανεὶς νὰ τὴν παραβῇ. Ἡ ἀρχὴ αὐτὴ εἶναι, ὅτι ἐὰν ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος εἶναι ἀνωτέρα ἑνὸς ὁρίου, τότε ἡ λειτουργία τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου εἶναι ἀντιοικονομική. Αὐτὸ τὸ ἀνέπτυξε προτοῦ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις καὶ προτοῦ ἀρχίσῃ ἡ συσκότισις ἐκ τῆς ἀντιπολιτευτικῆς διαθέσεως ὁ κ. Κιτσίκης εἰς τρία περιοδικὰ «Νέα Οἰκονομία», τὰ ὁποῖα ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν σας εἰς τὴν Βουλήν. Λέγει ὁ κ. Κιτσίκης εἰς τὰ ἄρθρα αὐτά, τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1959. «Ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος καθίσταται ἀπαγορευτικὴ εἰς τοιαύτην βιομηχανίαν ἀλουμινίου, ἐὰν εἶναι ἀνωτέρα τῶν 10 λεπτῶν». Τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1960 ὁ ἴδιος ὁ κ. Κιτσίκης εἰς τὸ περιοδικὸν «Νέα Οἰκονομία» λέγει: «Ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος πρέπει νὰ κυμαίνεται μεταξὺ 0,2 ἕως 0,3 ἑκατοστὰ τοῦ δολλαρίου, δηλαδὴ 2–3 Μίλς καὶ ὅτι εἰς τὸν Καναδᾶν ἡ τιμὴ εἶναι μικροτέρα». Τὸν Μάϊον τοῦ 1960 λέγει ὁ ἴδιος, «δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἶναι ἀνωτέρα τῶν 10,5 λεπτῶν, διότι ἄλλως βιομηχανία ἀλουμινίου δὲν γίνεται». Ἔναντι τῶν δεδομένων αὐτῶν δηλαδή, ὅτι πλέον τῶν 10 λεπτῶν κατὰ τὸν κ. Κιτσίκην δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ βιομηχανία ἀλουμινίου, ἡμεῖς ἐπετύχομεν 3,1 ἕως 3,6. Ἀκοῦτε τὶ ἰσχύει ἀλλοῦ.

Δηλαδὴ ἐγὼ ἐμφανίζω 10 ἔργα εἰς 6 Χώρας ποὺ ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος εἶναι ἀπὸ 0,9–2,5 Μίλς. Ἔχομεν καὶ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Κιτσίκη, ὁ ὁποῖος εἰς ἀνύποπτον χρόνον ἔρχεται καὶ σᾶς λέγει, ὅτι βιομηχανία ἀλουμινίου δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μὲ τιμὴν ρεύματος ἄνω τῶν 10,5 ἄλλως εἶναι ἀπαγορευτικόν. Ἔχομεν, λοιπόν, τὸ τεχνικὸν δεδομένον, ὅτι μὲ τιμὴν ἄνω τῶν 10 λεπτῶν βιομηχανία ἀλουμινίου δὲν γίνεται. Εἰς 6 Χώρας ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος ἀπὸ 0,9–2,5 Μίλς, ἡμεῖς ἐπετύχαμεν 3,5 δηλαδὴ ἐπετύχαμεν τιμὴν τριπλασίαν ἀπὸ αὐτὴν ποὺ ἰσχύει εἰς ὡρισμένας χώρας καὶ ἀνωτέραν τῆς τιμῆς ποὺ ἰσχυρίζεται ὁ κ. Κιτσίκης. Οἱοσδήποτε δύναται νὰ ἐξαγάγῃ τὰ συμπεράσματά του. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ θέμα τοῦ κ. Ζίγδη. Ὁ κ. Ζίγδης καὶ προχθὲς ἅρπαξε ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν, ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ τὸ ὑποστηρίξῃ πλέον σήμερον, δηλαδὴ τοῦ χαρίσματος τῶν 30 ἑκατομμυρίων, διότι ἦτο τόσον περίεργος συλλογισμός, ὥστε κατέρρευσεν ἐντελῶς. Ἅρπαξε ἀπόψε ἓν ἄλλο θέμα, τὸ θέμα τοῦ τρίτου θερμικοῦ ἐργοστασίου. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Πεζόπουλος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπεύθυνος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὑπευθύνου ὀργανώσεως, κατέληξεν εἰς τὴν τιμὴν αὐτὴν βάσει μελέτης, ὅπως θὰ ἀναπτύξω ἐν συνεχείᾳ, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα τοῦ ρεύματος τοῦ ἀλουμινίου. Ἀλλὰ εἰς τὴν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, ἔδωσε πλήρη στοιχεῖα καὶ πλήρη τὴν τεχνικὴν εἰκόνα τοῦ ὅλου θέματος. Ἠμποροῦσε κάλλιστα νὰ πάρῃ τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ δύο ὑδροηλεκτρικὰ ἔργα καὶ νὰ ἐμφανίσῃ μικρότερον κόστος. Δὲν τὰ ἔπραξεν αὐτό, διότι ὑπάρχει τὸ ἑξῆς τεχνικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ δὲν ἐγνώριζον καὶ ἀσφαλῶς δὲν τὸ γνωρίζει καὶ ὁ κ. Ζίγδης. Ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ κιλοβὰτ καὶ κιλοβατώρας. Ὅταν ἐμελετήθη ὑπὸ τῆς Δ.Ε.Η., τὸ 1959 καὶ ἀνεκοινώθησαν καὶ ὑπὸ τῆς Ἐμπάσκο τὰ δύο ἔργα τὰ πρόσθετα εἰς Καστράκι καὶ Πρεβέντζα, ηὐξήθη ἡ κατὰ κιλοβὰτ δύναμις τῶν ἐργοστασίων ἀπὸ 110.000 εἰς 160.000 κιλοβάτ. Τὸ ἀλουμίνιον ὅμως χρειάζεται 100.000 κιλοβὰτ καὶ ὄχι 160.000. Ἔχομεν συνεπῶς τὴν δυναμικότητα τῶν ἐργοστασίων νὰ παράγουν 160.000 κιλοβὰτ ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 100.000 θὰ πᾶνε εἰς τὸ ἀλουμίνιον καὶ ἄλλα 60.000 θὰ ἐπερίσσευον. Τὸ νερὸ ὅμως δὲν εἶναι σταθερόν, ἐὰν εἴχομεν συνεχῶς βροχερὸν ἔτος δὲν ὑπῆρχε θέμα, δι’ αὐτὸ ἔγινεν αὐτὸς ὁ ὑπολογισμός. Ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ σταθερότης, ὑπολογίζομεν, λόγῳ τῆς ὑδραυλικότητος τῶν ἐτῶν, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον θὰ ἔχῃ κατὰ μέσον ὅρον 100.000 κιλοβατῶρες νὰ διοχετεύωνται εἰς ἀλουμίνιον καὶ διὰ νὰ μείνῃ ἡ δυνατότης τῶν 60.000 κιλοβὰτ τοῦ ἐργοστασίου, θὰ διοχετεύωνται ἀπὸ τὰ θερμικὰ ὑφιστάμενα ἐργοστάσια 60.000 κιλοβὰτ ἐνεργείας, ἡ ὁποία θὰ δίδεται εἰς τοὺς κοινοὺς καταναλωτάς. Ὑπελόγισε συνεπῶς ὁ κ. Πεζόπουλος εἰς τὴν ἐνέργειαν ποὺ θὰ βγαίνῃ ἀπὸ τὸ ὑδροηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον καὶ εἰς τὴν ἐνέργειαν ποὺ θὰ διοχετεύεται ἀπὸ τὸ θερμικὸν λόγω τῶν ἀνομβριῶν ποὺ θὰ ἐμφανίζωνται. Ἀπὸ τὰ στοιχεῖα αὐτά, κ. συνάδελφοι, ἐξάγεται τὸ ἑξῆς, ὅταν εἶναι δεδομένον, ὅτι ἡ ἀνωτάτη τιμὴ τοῦ ρεύματος διὰ τὸ ἀλουμίνιον πρέπει νὰ κυμαίνεται εἰς τὰ 10 λεπτά, συνεπῶς, ἡ τιμὴ ποὺ ἐπετύχομεν, ἦτο ἡ κατωτέρα δυνατή. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιτύχωμεν μεγαλυτέραν τιμὴν πρέπει νὰ εἶναι εἰλικρινεῖς νὰ δηλώσουν, ὅτι ἀλουμίνιον εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν θέλωμεν νὰ κάμωμεν. Ἐφ’ ὅσον εἶναι δεδομένον, ὅτι εἰς μερικὰς χώρας ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος φθάνει καὶ τὸ ⅓ περίπου τῆς τιμῆς ποὺ ἐδώσαμεν ἡμεῖς, κατὰ ποίαν λογικὴν εὐσταθοῦν ὅλοι οἱ ἰσχυρισμοί, ὅταν ἔχετε δεδομένον, ὅτι ἐπετύχομεν τιμὴν 3,6. Πλὴν αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ τὸ δεδομένον, ὅτι ὁ Σύμβουλος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἁρμοδία ὀργάνωσις ἠλεκτρισμοῦ, δηλαδὴ ἡ Δ.Ε.Η., διεπραγματεύθη αὐτοτελῶς τὸ θέμα, καὶ βάσει μελέτης κατέληξε εἰς συμφωνίαν μὲ τὸν πελάτην της, ὡς πράττει καὶ ἔπραξε μὲ πλείστας βιομηχανίας. Ἐξ ὅλων τῶν ἀνωτέρω ἐξάγεται, ὅτι ἡ τιμὴ ποὺ ἐπετύχομεν εἶναι πλέον ἢ ἱκανοποιητικὴ καὶ δι’ αὐτὴν τὴν Δ.Ε.Η., δεδομένου, ὅτι σημαντικὰ κέρδη θὰ ἀποκομίσῃ κατὰ τὸ τέλος τῆς συμβάσεως καὶ ταῦτα ἀνεξαρτήτως τῶν τεραστίων ὠφελειῶν ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου ἀλουμινίου.

§89Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἀνέφερε προηγουμένως ὁ κ. Ζίγδης, ὅτι πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ εἰς χρέωσιν τῆς ἠλεκτροδοτήσεως τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου καὶ τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον, μὲ τὸ ὁποῖον συνδυάζεται ἡ ὅλη μελέτη τῆς Δ.Ε.Η. καὶ εἶπεν, ὅτι τοῦτο κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ, διότι ὅταν ἔχωμεν ἔτη ξηρικά, ὅταν ἔχωμεν μικρὰν ὑδραυλικότητα, τότε θὰ προσεπικαλῆται τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον, νὰ παρέχῃ καὶ αὐτὸ τὴν συμπληρωματικὴν ἐνέργειαν ποὺ ἀπαιτεῖται εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου. Παρέλειψεν, ὅμως, νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ὑδραυλικότης τῶν ποταμῶν δὲν βαίνει μόνον πρὸς τὰ κάτω, ἀλλὰ βαίνει καὶ πρὸς τὰ ἄνω καὶ ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον καθ’ ὡρισμένα ἔτη νὰ ἔχωμεν περίσσειαν ὑδραυλικότητος. Διὰ τοῦ συνδυασμοῦ, λοιπόν, ὁ ὁποῖος γίνεται διὰ τὸ ἐθνικὸν δίκτυον καὶ τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον, τὶ ἐπιτυγχάνεται; Ἀφ’ ἑνὸς μὲν διοχέτευσις ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν δίκτυον πρὸς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου, ὅταν ἡ ὑδραυλικότης εἶναι μικρά, ἀφ’ ἑτέρου, καὶ ἀντιστρόφως μεταφορὰ ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας ἀπὸ τὸν Ἀχελῶον πρὸς τὸ ἐθνικὸν δίκτυον εἰς τιμὴν μικροτέραν, εἰς τρόπον, ὥστε τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα, δηλαδὴ ὁ μέσος ὅρος τῶν 45 ἐτῶν, νὰ εἶναι αὐτός, τὸν ὁποῖον ὑπολογίζει ἡ Δ.Ε.Η. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ μὴ θέτωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἕτερος τῶν εἰσηγητῶν μειοψηφίας κ. Ν. Κιτσίκης, ἔχει τὸν λόγον.

§91Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εὐχαριστῶ τοὺς κ. κ. ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν ὑπ’ ὄψει τὴν γνώμην μου καὶ ἀναφέρονται εἰς αὐτήν. Μπορῶ νὰ ἐλπίζω, ὅτι θὰ λάβουν ἐπίσης σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει αὐτά, τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω ἀπόψε.

§92Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν ἀνέλαβαν ὑποχρέωσιν καὶ διὰ τὸ μέλλον.

§93Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Μπορῶ νὰ ἐλπίζω, ὅτι θὰ μοῦ παρασχεθῇ ἡ ἄνεσις.

§94Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουρ. Συντονισμοῦ). Ἐρωτᾶτε; Πρέπει νὰ ἐπιτρέψητε καὶ τὰς διακοπάς, διὰ ν’ ἀπαντήσωμεν. Ἄν δὲν ἐπιτρέπετε τὰς διακοπάς, μὴ ἐρωτᾶτε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, σᾶς λέγω, ὅτι ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ τί θὰ εἴπητε, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν θὰ τὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας ἢ ὄχι.

§95Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ REYNOLDS Πρόεδρος τῆς ὁμωνύμου βιομηχανίας ἀλουμινίου τῶν Η. Π.Α., μιᾶς τεραστίας ἐπιχειρήσεως ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας τοῦ κόσμου, καὶ ἡ ὁποία διὰ μιᾶς νεογεννήτου θυγατρός της μετέχει κατὰ 17% εἰς τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς ἑταιρείας βιομηχανίας ἀλουμινίου ἐν Ἑλλάδι, ὁμιλῶν στὴν ἐτησίαν γενικὴν συνέλευσιν τῆς Ἑνώσεως τῶν Διοικητῶν τῶν Τραπεζῶν Ἐπενδύσεων τῶν Η.Π.Α. ἔδωσε μίαν πολὺ ἐνδιαφέρουσαν εἰκόνα διὰ τὸ μέλλον τοῦ ἀλουμινίου. Αἱ προβλέψεις τοῦ REYNOLDS εἶναι πολὺ χρήσιμοι διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῆς σημασίας τῆς ὑπ’ ὄψει συμβάσεως. Ἔχω τὴν ὁμιλίαν αὐτήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀποσπῶ μερικὰς περικοπάς. Ὁ REYNOLDS, εἶπεν, ὅτι ἡ ἑταιρεία του μόλις ἐπεράτωσε τὰς ἐρεύνας της διὰ τὰς προβλέψεις μέχρι τοῦ 1975. «Κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν —λέγει ὁ REYNOLDS— μετὰ βεβαιότητος πιστεύομεν, ὅτι ἡ γενικὴ χρῆσις τοῦ ἀλουμινίου θὰ πενταπλασιασθῇ καὶ ἀπὸ 2 ἑκατομμύρια τόννους (ποὺ ἀνέρχεται σήμερον στὶς Η.Π.Α.) θὰ ἀνέλθῃ εἰς 10 ἑκατομμύρια. Ἡ χρῆσις τοῦ ἀλουμινίου εἰς τὰς μεταφορὰς καὶ συγκοινωνίας θὰ ἀνέλθῃ ἀπὸ 400 χιλ. τόννους εἰς 3 ἑκατομμύρια κατὰ τὸ 1975. Αὐτὸς ὁ ἑπταπλασιασμὸς θὰ καταστήσῃ τὴν βιομηχανίαν αὐτὴν τὸν μεγαλύτερον καταναλωτὴν τοῦ ἀλουμινίου. Αἱ στρατιωτικαὶ βιομηχανίαι ἐπίσης αὐξάνουν τὴν χρῆσιν τοῦ ἀλουμινίου». «Πρὸ ἐτῶν ἡ χρῆσις περιωρίζετο κυρίως εἰς τὰ πολεμικὰ ἀεροσκάφη. Σήμερον μὲ τοὺς πυραύλους καὶ τὴν ἀνάγκην ταχείας μεταφορᾶς ἀνὰ τὴν ὑφήλιον ὁλοκλήρων μεραρχιῶν ἐναερίως, τὸ ἐλαφρὸν μέταλλόν μας θὰ ἔχῃ νέας εὐρείας χρήσεις». «Θὰ ἀπαιτηθῇ διπλασιασμὸς τῆς παραγωγῆς ἕως τὸ 1965 καὶ ἐπαναδιπλασιασμὸς ἐντὸς τῆς ἑπομένης δεκαετίας. Νέαι τεχνικαὶ καὶ βιομηχανικαὶ κατασκευαὶ θὰ μεταμορφώσουν τὴν βιομηχανίαν ταύτην, ἥτις θὰ ἀχθῇ εἰς μίαν ἐξ ὁλοκλήρου μαζικὴν παραγωγήν». «Ἔχω τὴν γνώμην —ὁμιλεῖ πάντοτε ὁ REYNOLDS— ὅτι βαδίζομεν εἰς μίαν νέαν ἐποχὴν διὰ τὴν βιομηχανίαν τοῦ ἀλουμινίου καὶ διὰ τὸ τεράστιον ἰδικόν μας ἐργοστάσιον τὸ εὑρισκόμενον παρὰ τὸ Σικάγον. Αἱ Η.Π.Α. ἔχουν σχεδὸν τὸ ἥμισυ τῆς παγκοσμίου παραγωγῆς καὶ ταυτοχρόνως καταναλίσκουν σχεδὸν τὸ ἥμισυ τῆς παγκοσμίου τοιαύτης. Περίπου 88% τῆς παγκοσμίου καταναλώσεως γίνεται σήμερον ἀπὸ τὰς Η.Π.Α., τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν καὶ πέντε ἄλλα κράτη. Εἰς τὰς λοιπὰς χώρας εἶναι ἀσήμαντος (ὅπως λ. χ. εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία φέρεται εἰς τὸν κατάλογον τῶν εὐρωπαϊκῶν κρατῶν, τελευταία καὶ πολὺ κάτω πάσης ἄλλης, εἰς κατὰ κεφαλὴν κατανάλωσιν προϊόντων ἀλουμινίου). Δι’ ἡμᾶς αὐτὸ εἶναι μεγάλη πρόκλησις καὶ μᾶς παρέχει πολλὰς εὐκαιρίας, ἐφ’ ὅσον τὸ ἀλουμίνιον ἔχει γίνει βασικὸν μέταλλον, δεύτερον μετὰ τὸν χάλυβα. Ἐνεργοῦμεν ἐρεύνας ἐφ’ ὅλων τῶν ἠπείρων διὰ περισσοτέρας ποσότητας βωξιτῶν. Εἴμεθα ἐπίσης γνῶσται τῆς σπουδαιότητος τῆς ἐνεργείας εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου. Μία νέα ἐποχὴ διὰ τὸ ἀλουμίνιον εὑρίσκεται ἐνώπιόν μας». Ἀφ’ ἑτέρου ὁ τεχνικὸς διευθυντὴς τῆς ἑταιρείας «Τὸ γαλλικὸν ἀλουμίνιον» GADEAU δίδει εἰς τὸ βιβλίον του «L’ ALUMINIUM» ἐνδιαφερούσας πληροφορίας διὰ τὰς γαλλικὰς συνθήκας παραγωγῆς. Ἀναφέρει, ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν ὑπάρχουν μόνον δύο ἑταιρεῖαι παραγωγῆς ἀλουμινίου. «Ἡ ἑταιρεία PECHINEY ἔχουσα ἱκανότητα παραγωγῆς 135.000 τόννων. Ἡ ἑταιρεία ἠλεκτροχημίας, ἠλεκτρομεταλλουργίας καὶ ἠλεκτρικῶν χαλυβουργείων τοῦ UGINE (Σαβοΐα) (ἥτις ἐπίσης ἀναφέρεται εἰς τὴν ὑπὸ ψήφισιν σύμβασιν) ἔχουσα ἱκανότητα παραγωγῆς 30.000 τόννων. Ἡ ἑταιρεία «Τὸ γαλλικὸν ἀλουμίνιον» εἶναι ἐμπορικὴ ἑταιρεία ἐπιφορτισμένη μὲ τὴν πώλησιν τῆς παραγωγῆς ἀλουμινίου τῶν δύο ἑταιρειῶν». Ὁ GADEAU γράφει στὴν σελίδα 42 τοῦ βιβλίου του «Ἡ ἀνάπτυξις τῆς γαλλικῆς παραγωγῆς ἀλουμινίου, πολὺ μικρᾶς ἐν σχέσει πρὸς τὴν ζήτησιν, περιορίζεται ἀναγκαστικῶς ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν εὐθηνῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας. Ἡ στενότης αὕτη ἔγινεν ἀφορμὴ νὰ πραγματοποιηθοῦν τὸ ἐργοστάσιον τοῦ CAMEROUN καὶ τὰ σχέδια διὰ τὴν Γουϊνέαν». Συμπληρώνων τὰ γραφόμενα ὑπὸ τοῦ GA-DEAU, σημειώνω, ὅτι ἡ ἑταιρεία PECHINEY ἵδρυσε τὸ 1957 εἰς EDEA τῶν ἐκβολῶν τοῦ ποταμοῦ SANAGA τοῦ CAMEROUN μεταλλουργίαν ἀλουμινίου 45.000 τόννων. Ὑδροδυναμικὴ ἐγκατάστασις ἐπὶ τοῦ SANAGA παρέχει ἐτησίως 1.360.000.000 ΚΒΩ μὲ τιμὴν 0,70 τοῦ παλαιοῦ γαλλικοῦ φράγκου, δηλαδὴ 4,2 λεπτῶν τῆς δραχμῆς. Ἡ ἀλουμίνα ἐν ἀναμονῇ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν κοιτασμάτων τῆς Γουϊνέας μεταφέρεται ἀπὸ τὸ GARDANNE τῶν ἐκβολῶν τοῦ Ροδανοῦ τῆς Γαλλίας. Αὐταὶ καὶ ἄλλαι ἀναγόμεναι εἰς τὴν σφαῖραν τῶν ἀποικιακῶν ἐπιδιώξεων εἶναι αἱ ἐλπίδες τῆς Γαλλίας διὰ τὴν αὔξησιν τῆς γαλλικῆς παραγωγῆς ἀλουμινίου. Ἀλλὰ αἱ ἐλπίδες αὐταὶ εἶναι πιθανώτατον, ὅτι θὰ διαψευσθοῦν ὕστερα ἀπὸ τὰ γεγονότα τῆς μαύρης Ἀφρικῆς, ὕστερα ἀπὸ τὸ ξύπνημα τῶν λαῶν της καὶ τὴν ἀποτίναξιν ὑπὸ τῶν μαύρων τοῦ ἀποικιακοῦ ζυγοῦ. Εὐτυχῶς διὰ τὸν PECHI-NEY καὶ τοὺς REYNOLDS οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς ἀναζήτησιν ἐκλεκτῆς ποιότητος βωξιτῶν καὶ εὐθηνῆς ἐνεργείας, ἡ Ἑλλὰς διὰ τῆς ὑπὸ κύρωσιν συμβάσεως τοὺς παραχωρεῖ τοὺς βωξίτας της καὶ τοὺς χαρίζει τὴν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν τὴν ὁποίαν χάριν αὐτῶν καὶ μόνον δι’ ἰδίων δαπανῶν θὰ παραγάγῃ, εἰς τιμὴν ἐξευτελιστικήν, ἂν καὶ ἔχῃ τὸ μεγαλύτερον μέσον κόστος ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας τοῦ κόσμου, ἄνευ οὐδενὸς ἀνταλλάγματος, ἀντὶ τοῦ δικαιώματος ν’ ἀγοράσῃ καὶ αὐτὴ μερικὰς μετοχὰς τῆς σχηματιζομένης ξένης ἑταιρείας. Ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν τοῦ REYNOLDS ἀποδεικνύεται, ὅτι οὐδόλως εὐσταθεῖ τὸ διατυμπανιζόμενον ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπεβάλλετο ἡ ἐκχώρησις τῆς βιομηχανίας τοῦ ἀλουμινίου εἰς ξένην ἐπιχείρησιν διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ διάθεσις τοῦ προϊόντος. Εὑρισκόμεθα εἰς μίαν περίοδον ἁλματικῆς αὐξήσεως τῆς ζητήσεως τοῦ ἀλουμινίου εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν. Αὐτὸ προκύπτει καὶ ἀπὸ τὰς κατατεθείσας ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐν μεταφράσει σελίδας τοῦ IV κεφαλαίου τοῦ βιβλίου MATERIALS SURVEY μὲ τὸν τίτλον «Οἰκονομικὰ τῆς Βιομηχανίας Ἀλουμινίου» ὅπου μεταξὺ ἄλλων ἀναγράφεται: «Διὰ τὰς κυρίας ἀγορὰς τοῦ ἀλουμινίου οὐδεμία ἔνδειξις ὑπάρχει προσεγγίσεως τοῦ σημείου κορεσμοῦ αὐτῶν». Τὰ φημολογούμενα περὶ κυριαρχίας τῆς παγκοσμίου ἀγορᾶς ἀλουμινίου ἀπὸ περιωρισμένον ἀριθμὸν ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν συγκροτήσει τὴν διεθνῆ λέσχην ἀλουμινίου διὰ τὴν κατανομὴν τῶν χώρων διαθέσεως τοῦ προϊόντος των καὶ τὴν πρόληψιν τοῦ ἀνταγωνισμοῦ βάσει τῶν τιμῶν εἶναι ὑποβολιμιαῖα πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἐκμηδενίσουν κάθε προσπάθειαν διὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Ὑποστηρίζουν οἱ ταῦτα λέγοντες, ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ ἐκινδύνευεν ὡς ἔμπορος ἀλουμινίου, νὰ εὕρῃ ἐσφραγισμένας τὰς ἀγορὰς ποὺ ἐλέγχουν αἱ ξέναι ἑταιρεῖαι, νὰ παραμείνῃ ἄρα νεκρὸν κεφάλαιον τὸ ἐπενδυθὲν διὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς βιομηχανίας. Ψεῦδος ἀσύστολον. Οὐδεὶς κίνδυνος διαθέσεως τοῦ προϊόντος θὰ ἐδημιουργεῖτο διὰ μίαν ἐθνικὴν ἐπιχείρησιν ἀλουμινίου, ἡ ὁποία θὰ ἐξησφάλιζεν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, ὅλα τὰ κέρδη, ἄμεσα καὶ ἔμμεσα, ἐκ τῆς μεταλλουργικῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ πολυτίμου ὀρυκτοῦ, τοῦ βωξίτου, πολυτίμου διότι εὑρίσκεται παρ’ ἡμῖν εἰς ἐξαιρετικὴν ποιότητα, καὶ τῆς δημιουργίας βιομηχανιῶν ἐφαρμογῆς τοῦ ἀλουμινίου. Εἰς μίαν ἐποχήν, ἐποχὴν καθ’ ἣν τὸ ἀλουμίνιον θὰ παίξῃ πρωτεύοντα ρόλον εἰς τὴν βαρεῖαν βιομηχανίαν καὶ τὰς ἐφαρμογάς της, καθ’ ἣν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνωμεν παραγωγοὶ διεθνοῦς σημασίας καὶ ν’ ἀποκομίσωμεν ὅλα τὰ ὀφέλη ἐκ τῆς τοιαύτης τοποθετήσεώς μας εἰς τὴν διεθνῆ βιομηχανικὴν παραγωγήν, χαρίζομεν τοὺς βωξίτας μας μέχρις ὁριστικῆς ἐξαντλήσεως τῶν ἀποθεμάτων μας, χαρίζομεν τὸν Ἀχελῷον εἰς τὸν ὁποῖον ἐστηρίξαμεν τόσας ἐλπίδας διὰ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἀναντικατάστατος, ἐπιβαρυνόμεθα ἡμεῖς μὲ τὴν δαπάνην 200 καὶ πλέον ἑκατομμυρίων δολλαρίων διὰ τὴν παραγωγὴν τῶν ἀναγκαιουσῶν 2½ δισεκατομμυρίων ΚΒΩ εἰς τὴν ξένην βιομηχανίαν, πρὸς ὁλοκλήρωσιν τῶν ἐπιδιώξεων τῆς συμβάσεως, δηλαδὴ τῶν 105.000 τόννων ἀλουμινίου ἐτησίως ὡς προβλέπει τὸ ἄρθρον 1 ἐδάφιον 2 αὐτῆς. Ὁ βωξίτης κατέχει πρωταρχικὴν θέσιν εἰς τὴν βιομηχανίαν τοῦ ἀλουμινίου. Εἶναι ἐπίσης πρώτη ὕλη ἄλλων βιομηχανιῶν ἀξιολόγου σημασίας, ὡς τῆς βιομηχανίας ἀλουμινούχων τσιμέντων, πυριμάχων ὑλικῶν, τεχνητῆς σμύριδος κλπ. Ὁ βωξίτης εἶναι ὀρυκτὸν μὲ μέγα πλῆθος προσμίξεων μεταξὺ τῶν ὁποίων σιδήρου εἰς μέγα ποσοστὸν περιέχον πάντως ὡς οὐσιῶδες συστατικὸν τὸ ἔνυδρον ὀξείδιον τοῦ ἀλουμινίου, ὑπὸ δύο μορφὰς ἀφ’ ἑνὸς ὡς διάσπορον καὶ βαιμίτην δηλαδὴ ἅπαξ ἔνυδρον ὀξείδιον τοῦ ἀλουμινίου ἢ ὅπως λέγομεν μονοϋδρικόν, ἀφ’ ἑτέρου ὡς ὑδραργιλίτην δηλαδὴ τρὶς ἔνυδρον ὀξείδιον τοῦ ἀλουμινίου. Ἡ τριϋδρικὴ ὅμως μορφὴ ἀπαντᾶται σπανίως. Πάντως μὲ τὸ ὄνομα βωξίτης ἐννοοῦμεν ἕνα πέτρωμα περιέχον ὑδροξείδιον τοῦ ἀλουμινίου, δηλαδὴ τὴν ἀλουμίναν εἰς ποσότητα τοὐλάχιστον 50%. Τὸ πρόβλημα τῆς βιομηχανίας τοῦ ἀλουμινίου εἶναι ἡ ἐπεξεργασία τῶν ἐν τῇ φύσει εὑρισκομένων πρώτων ὑλῶν κυρίως τοῦ βωξίτου εἰς τρόπον ὥστε νὰ ληφθοῦν δι’ οἰκονομικῆς μεθόδου ὑλικὰ λ. χ. ἀλουμίνα εἰς βαθμὸν καθαρότητος ἐπιτρέποντα νὰ χρησιμοποιηθοῦν ταῦτα ὡς πρῶται ὗλαι τῆς βιομηχανίας τοῦ ἀλουμινίου. Ὡμίλησα γενικῶς περὶ πρώτων ὑλῶν διότι ἐκτὸς τοῦ βωξίτου ὑπάρχουν καὶ ἄλλα μεταλλεύματα τοῦ ἀλουμινίου ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν νὰ παραχθῇ βιομηχανικῶς τὸ ἀλουμίνιον, ὅπως ὁ καολίνης, ὁ ἀλουνίτης, ὁ λευκίτης, ὁ νεφελίνης ἀλλ’ ὁ βωξίτης παραμένει πάντοτε ἡ κατ’ ἀπόλυτον προτίμησιν πρώτη ὕλη τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου. Τὸ BUREAU OF MINES, BULLETIN 585 (βλ. MI-NERAL FACTS AND PROBLEMS) ἔκδοσις 1960, ὑπολογίζει τὰ ἀποθέματα βωξίτου εἰς ὅλον τὸν κόσμον κατὰ τὸ ἔτος 1958 καὶ εἰς ἑκατομμύρια μετρικοὺς τόννους ὡς ἑξῆς:

Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποθέματα. Ἡ παραγωγὴ ὅμως βωξίτου κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος 1958 δίδεται ὑπὸ τοῦ BUREAU OF MINES ὡς ἑξῆς εἰς χιλιάδας μετρικῶν τόννων:

Ἡ Γαλλία εἶναι ἡ σημαντικωτέρα βωξιτοπαραγωγὸς χώρα τῆς Εὐρώπης. Ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἡ Γαλλία ἦτο ἡ πρώτη χώρα τοῦ Κόσμου εἰς παραγωγὴν βωξίτου. Ἀλλὰ ἡ ἧττα τοῦ 1940 εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ προωθηθοῦν εἰς τὰ ἔτη 1940–1945 κατὰ τρόπον ἁλματικὸν αἱ Γουϊάναι τῆς Νοτίου Ἀμερικῆς διὰ τὴν τροφοδότησιν τῶν ἐργοστασίων ἀλουμινίου τῶν Η.Π.Α. καὶ τοῦ Καναδᾶ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει καθόλου βωξίτας. Ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν ἀριθμῶν τοῦ BUREAU OF MINES καὶ τῆς REVUE DE L’ ALUMINIUM προκύπτει ἡ παγκόσμιος παραγωγὴ ἀλουμινίου εἰς χιλιάδας τόννων κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1958 ὡς ἑξῆς:

Δηλαδὴ ἐπὶ τοῖς ἑκατόν:

Ἐνῷ ὅμως ἡ παραγωγὴ ἀλουμινίου ἀνήρχετο εἰς τὸ τέλος τοῦ 1958 εἰς 4.404.000 τόννους ἡ ἱκανότης παραγωγῆς χάρις εἰς τὰ ὑπὸ κατασκευὴν ἐργοστάσια ἰδίως εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν ἦτο 7.270.000, δηλαδὴ σχεδὸν διπλασία, ὅπως δεικνύει ὁ κάτωθι πίναξ τοῦ 1958 (RE-VUE DE L’ ALUMINIUM):

Αʹ. ΒΟΡΕΙΟΣ ΚΑΙ ΝΟΤΙΟΣ ΑΜΕΡΙΚΗ

Βʹ. ΔΥΤΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΑΠΟΙΚΙΑΙ ΤΗΣ

Δʹ. ΣΟΒ. ΕΝΩΣΙΣ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΑ ΚΡΑΤΗ

Σύνολον ἐτησίας ἱκανότητος παγκοσμίου παραγωγῆς ἀλουμινίου 7.270.000 Ὁ διπλασιασμὸς τῆς ἱκανότητος παραγωγῆς δικαιολογεῖ τὰς προβλέψεις τοῦ REYNOLDS περὶ ἀναμενομένης τεραστίας αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως τοῦ ἀλουμινίου, περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσαμεν. Ὁ Ἑλληνικὸς βωξίτης εἶναι σχεδὸν ὁμοιόμορφος εἰς σύνθεσιν, ἂν καὶ ἀποτελῆται ἀπὸ τὰ δύο ὀρυκτὰ τοῦ μονοϋδρικοῦ ὀξειδίου τοῦ ἀλουμινίου, τὸν βαιμίτην καὶ τὸν διάσπορον, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν διαφέρουν καθόλου ἀπὸ ἀπόψεως χημικῆς συστάσεως. Τὰ βωξιτικὰ κοιτάσματα, τὰ ἀποτελούμενα κυρίως ἀπὸ βαιμίτην, ἔχουν σχετικῶς ὑψηλοτέραν περιεκτικότητα σιδήρου καὶ χαμηλοτέραν πυριτικῶν καὶ ἀλουμίνας ἀπὸ τὰ κοιτάσματα διασπόρου. Πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι μεγάλη περιεκτικότης πυριτικῶν προσμίξεων σημαίνει κακὴν ποιότητα, διότι καθιστᾶ τοὺς βωξίτας ἀδιαλύτους εἰς καυστικὰ ἀλκάλια. Τὰ μεταλλεύματα διασπόρου εἶναι σκληρότερα, ἐνῷ τοῦ βαιμίτου ὀλιγώτερον σκληρὰ καὶ μᾶλλον εὔθρυπτα. Ὁ μεγαλύτερος ὄγκος τῶν Ἑλληνικῶν βωξιτῶν ἀποτελεῖται ἀπὸ μίγματα βαιμίτου καὶ διασπόρου διαφόρων ἀναλογιῶν. Ἡ παραγωγὴ ἀλουμινίου γίνεται εἰς ὅλας σχεδὸν τὰς βιομηχανίας τοῦ κόσμου εἰς δύο διακεκριμένα στάδια. Πρῶτον, παραγωγὴ ἀλουμίνας διὰ τῆς μεθόδου BAYER ἀπὸ τὸν βωξίτην. Βεβαίως ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι μέθοδοι, ὅπως λ.χ. ἡ Νορβηγικὴ PEDERSEN, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπολαμβάνεται καὶ ὁ σίδηρος, ἀλλὰ δὲν εἶναι βιομηχανικῶς συμφέρουσαι. Ἡ μέθοδος BAYER καλεῖται καὶ ὑγρὰ ἀλκαλικὴ μέθοδος. Συνίσταται εἰς τὸν βρασμὸν τοῦ βωξίτου ἐντὸς καυστικοῦ νατρίου—δηλαδὴ καυστικῆς σόδας— καὶ τὸν σχηματισμὸν ἀργιλικοῦ νατρίου, τὸ ὁποῖον κατόπιν διασπᾶται καὶ δίδει τὴν ἀλουμίναν. Διὰ τὴν καλὴν ἀπόδοσιν τῆς μεθόδου BAYER, σημασίαν ἔχει τὸ ποσοστὸν τῶν πυριτικῶν προσμίξεων. Ὑψηλὸν ποσοστὸν πυριτικῶν ὑποβιβάζει τὴν ποιότητα τοῦ βωξίτου. Δὲν εἶναι ὅλοι οἱ βωξῖται κατάλληλοι διὰ τὴν συνήθη μέθοδον BAYER καὶ χαρακτηρίζονται ὡς διαλυτοί, ὅπως εἶναι κυρίως οἱ βαιμίται καὶ ἀδιάλυτοι, ὅπως εἶναι κυρίως οἱ διάσποροι. Ὡς ὅριον διὰ τὸν χαρακτηρισμὸν τῶν βωξιτῶν εἰς διαλυτοὺς ἢ ἀδιαλύτους, θεωρεῖται τὸ 85%. Δηλαδὴ ἂν οἱ βωξῖται διαλύωνται κατὰ τὰ 85% τοὐλάχιστον εἰς καυστικὰ ἀλκάλια, θεωροῦνται διαλυτοί. Ἐὰν ἡ διαλυτότης περιορίζεται εἰς ποσοστὸν κάτω τοῦ 85%, εἶναι ἀδιάλυτοι. Ἐν γένει ἡ ποιότης βωξιτῶν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν περιεκτικότητα εἰς ἀλουμίναν καὶ ἀπὸ τὴν περιεκτικότητα εἰς πυριτικὸν ὀξύ. Τρίτος παράγων ποιότητος εἶναι ἡ σκληρότης, δηλαδὴ ἡ ἀντίστασις τὴν ὁποίαν παρουσιάζει εἰς τὴν μηχανικὴν λειοτρίβησιν καὶ ἡ ὁποία εἶναι συνάρτησις τῆς διαλυτότητος, ἑπομένως τῆς ἀναλογίας εἰς διάσπορον καὶ τῆς περιεκτικότητος εἰς πυριτικὸν ὀξύ. Ἡ σκληρότης ἔχει μεγάλην σημασίαν διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ ἀξιοποίησιν τοῦ βωξίτου. Προτιμοῦν τοὺς βωξίτας μὲ ὀλιγωτέραν ἀλουμίναν, ἀλλ’ ὄχι σκληρούς. Εἰς τὸν πίνακα τοῦ Ἀμερικανικοῦ περιοδικοῦ BUREAU OF MINES τὰ ἀποθέματα τῆς Ἑλλάδος ἀναφέρονται διὰ τὸ 1958 ὡς 84 ἑκατομμύρια τόννους. Τὰ πράγματα ἔχουν ὡς ἑξῆς, συμφώνως πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν βιβλιογραφίαν καὶ τὰς πληροφορίας ποὺ μοῦ ἔδωσε τὸ «Ἰνστιτοῦτον Γεωλογίας καὶ Ἐρευνῶν Ὑπεδάφους», δηλαδὴ ὁ κ. Ζάχος. Τὰ ἑλληνικὰ ἀποθέματα βωξίτου συγκεντρώνονται εἰς τὰς ἐπαρχίας: α) Ἐλευσῖνα–Μάνδραν, ἀνερχόμενα εἰς 4–5 ἑκατ. τόννους. Ἡ παραχώρησις εἶναι ἐπ’ ὀνόματι Σκαλιστήρη. β) Ἑλικῶνα–Δίστομον–Ἄσπρα Σπίτια (Ἀντίκυρα) 20–25 ἑκατ. τόννους. Παραχώρησις ἐπ’ ὀνόματι Μπάρλου. γ) Παρνασσὸν ἕως Γραβιὰν καὶ Γοργοπόταμον, 15–20 ἑκατ. τόννοι. Παραχώρησις ἐπ’ ὀνόματι Ἀδελφῶν Ἡλιοπούλου (Βωξῖται Παρνασσοῦ) καὶ Δελφοὺς (Βωξῖται Δελφῶν). δ) Γκιώνα, 10 ἑκατ. τόννοι. Παραχώρησις Σκαλιστήρη. Ἐκτὸς αὐτῶν, ὑπάρχουν μικρὰ ἀποθέματα ἑκατοντάδων μόνον χιλιάδων τόννων εἰς Χαλκιδικήν, Οἴτην, Ἀμοργόν, Ἀταλάντην, Κύμην (Ἀντωνιάδης) καὶ Πύλον. Οἱ βωξῖται τῆς Ἐλευσῖνος εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου διαλυτοί, τῆς Μάνδρας κατὰ τὸ ἥμισυ τῶν κοιτασμάτων διαλυτοί, εἰς τὸν Ἑλικῶνα, Παρνασσόν, Γκιώνα ἐπὶ ἑκατὸν κοιτασμάτων, 10–12 κοιτάσματα εἶναι διαλυτοῦ τύπου, 20–30 κοιτάσματα ἀνάμικτα, 50–60 κοιτάσματα δίδουν βωξίτην ἀδιάλυτον. Τὰ κοιτάσματα Παρνασσοῦ καὶ Γκιώνας ἔχουν ἀλουμίνα 56–58%, τῆς Ἐλευσῖνος, τῆς ὁποίας τὰ κοιτάσματα περιέχουν βαιμίτην, δηλαδὴ διαλυτὸν βωξίτην, ἡ ἀλουμίνα εἶναι 52%. Πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι οἱ ἑλληνικοὶ βωξῖται εἶναι πολὺ ἀνώτεροι τῶν βωξιτῶν Ἀμερικῆς, Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, Βραζιλίας καὶ Ὁλλανδικῶν Ἰνδιῶν, οἱ ὁποῖοι περιέχουν ὑδραργιλίτην, ἑπομένως μικρότερον ποσοστὸν ἀλουμίνας. Εἶναι κατώτεροι τῶν βωξιτῶν τοῦ TEXAS, οἱ ὁποῖοι περιέχουν πολὺ πυριτικὸν ὀξύ, 5–10%, ἐνῷ οἱ δικοί μας ἔχουν κάτω τοῦ 4%. Ἐπεκράτησε κακῶς εἰς τὴν Εὐρώπην ἡ γνώμη, ὅτι ἔχομεν διασπορικοὺς βωξίτας, διότι τὰ πρῶτα κοιτάσματα ποὺ ἀπεκαλύφθησαν, τοῦ Παρνασσοῦ καὶ τῆς Εὐβοίας, ἦσαν κοιτάσματα διασπόρου. Ἡ ἔρευνα ἀπέδειξεν, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές. Ὅπου ὑπάρχει διάσπορος, ὑπάρχουν καὶ βωξῖται διαλυτοὶ καὶ μάλιστα ἡ ποιότης καλυτερεύει ὅσον προχωροῦμεν εἰς βάθος. Καλυτερεύει καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναλογίαν εἰς πυριτικὸν ὀξύ. Τέλος, ἀναφέρω, ὅτι ἔχομεν καὶ λευκὸν βωξίτην, πτωχὸν εἰς σίδηρον, πλούσιον εἰς ἀλουμίναν, τοῦ ὁποίου ἡ ἀξία ἀνέρχεται εἰς 50 $ κατὰ τόννον, ἐνῷ ὁ κοινὸς βωξίτης πωλεῖται μόνον 5,5 $ κατὰ τόννον. Ὁ λευκὸς βωξίτης εἶναι κατάλληλος διὰ πυρίμαχα ὑλικά. Κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στατιστικοῦ δελτίου τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας, ἡ ἐξόρυξις βωξιτῶν τὸ 1959 ἀνῆλθεν εἰς 891.000 τόννους, μὲ μέσην τιμὴν πωλήσεως 162 δραχμάς, δηλαδὴ 5,4 $ κατὰ τόννον. Τέλος, ἀναφέρω, ὅτι κατὰ πληροφορίας τοῦ Ἰνστιτούτου Γεωλογίας καὶ Ἐρευνῶν ὑπεδάφους, τὰ ὁλικὰ ἀποθέματα βωξίτου εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀνέρχονται: Τὰ βέβαια εἰς 45.000.000 τόννους. Τὰ πιθανὰ εἰς 45– 55.000.000 τόννους. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν σύμβασιν. Τὸ ἄρθρον 9, εἰς τὰ δύο πρῶτα ἐδάφια, ἀναγράφει: «Τὸ ΔΗΜΟΣΙΟΝ θὰ παραχωρήσῃ εἰς τὴν ΕΤΑΙΡΕΙΑΝ ἀδείας μεταλλευτικῶν ἐρευνῶν καὶ θὰ προέλθῃ εἰς παραχωρήσεις ἐπὶ μεταλλευτικῶν χώρων βωξίτου, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τῆς μεταλλευτικῆς νομοθεσίας. Μέχρις οὗ ἡ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ἀνεύρῃ ἢ τὸ ΔΗΜΟΣΙΟΝ θέσῃ εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς βέβαια ἀποθέματα 30.000.000 τόννων βωξίτου, ἐκμεταλλευσίμων ὑπὸ ὁμαλὰς συνθήκας, τοῦτο θὰ περιορίσῃ τὴν ἐξαγωγὴν ἐξ Ἑλλάδος βωξίτου εἰς ἓν ἑκατομμύριον τόννων ἐτησίως καὶ διὰ περίοδον τριάκοντα ἐτῶν, ἀρχομένην ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1963». Δηλαδή, τὸ Δημόσιον θὰ παραχωρήσῃ εἰς τὸν ἀνάδοχον ἐκ τῶν 45 ἑκατ. βεβαίων ἀποθεμάτων, τὰ 30 ἑκατ., διότι ἄλλα βέβαια δὲν ὑπάρχουν, ἢ ἐὰν μὲ τὰς μεταλλευτικὰς ἐρεύνας τοῦ ἀναδόχου βεβαιωθοῦν τὰ 30 ἑκατ. ἐκ τῶν σήμερον θεωρουμένων ὡς πιθανῶν, πάντως θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰς ὑφισταμένας παραχωρήσεις τῶν Ἡλιοπούλου, Σκαλιστήρη καὶ Μπάρλου, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται σχεδὸν τὸ σύνολον τῶν ὑπαρχόντων βωξιτικῶν χώρων τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἔννοια τῶν δύο πρώτων ἐδαφίων, εἶναι ἐνδεχομένως—λέγω ἐνδεχομένως μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ θὰ δώσῃ ἴσως ἄλλην ἑρμηνείαν εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν—ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ παραχωρήσῃ γνωστοὺς βωξιτικοὺς μεταταλλευτικοὺς χώρους ἰδιοκτησίας τοῦ Δημοσίου, εἴτε ἰδιωτῶν. Πρόκειται, λοιπόν, περὶ δωρεᾶς, διότι εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν δημοσίων μεταλλείων τὸ Δημόσιον ἀπεμπολεῖ ἐσαεὶ τὴν ἰδιοκτησίαν του, ἄνευ ἀνταλλάγματος καὶ δὴ ἰδιοκτησίαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὡς μίσθωμα μόνον θὰ εἰσέπραττεν ἐτησίως ἀξιόλογα ποσά, διατηρῶν πάντοτε τὴν ἰδιοκτησίαν. Εἰς τὴν ἰδίαν κατηγορίαν ὑπάγονται καὶ τὰ ἰδιωτικά, ἀδικαιολογήτως ἀδρανοῦντα, μεταλλεῖα, διότι κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν, ταῦτα περιέρχονται εἰς τὸ Δημόσιον. Εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς παραχωρήσεως δι’ ἀπαλλοτριώσεως ἰδιωτικῶν μεταλλείων ἐν ἐνεργείᾳ, εἴτε δεδικαιολογημένως ἀργούντων, τὸ Δημόσιον προφανῶς θὰ ὑποχρεωθῇ εἰς βαρυτάτας ἀποζημιώσεις τῶν ἰδιοκτητῶν ἄνευ ἀντικρύσματος ἐκ μέρους τοῦ ἀναδόχου. Αἱ τρεῖς μεταλλευτικαὶ ἐπιχειρήσεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερα καὶ αἱ ὁποῖαι ἔχουν σχεδὸν τὸ σύνολον τῶν βωξιτικῶν χώρων προβαίνουν εἰς ἐντατικὴν ἐξόρυξιν καὶ ἀσφαλῶς δὲν ἐμπίπτουν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ἀργούντων μεταλλείων, ὡς ἀδικαιολογήτως ἀδρανοῦσαι. Πρέπει δὲ νὰ σημειωθῇ, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν βεβαίων ἀποθεμάτων ἐκ 30 ἑκατ. τόννων, τὰ ὁποῖα χαρίζονται εἰς τὸν ἀνάδοχον, εἶναι τελείως ἀδικαιολόγητον καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν ἀκόμη, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ σήμερον, πρᾶγμα ἀδύνατον, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 1, ἀναβιβάσῃ τὴν παραγωγὴν ἀλουμίνας εἰς τοὺς 200 χιλ. τόννους ἐτησίως. Διότι καὶ πάλιν ἡ ἀναγκαιοῦσα πρώτη ὕλη βωξίτου καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συμβάσεως ἀνέρχεται εἰς 18 ἑκατ. τόννους. Ἂν περιορισθῇ εἰς παραγωγὴν 100.000 τόννων ἀλουμίνας ἐτησίως, μόλις εἰς 9 ἑκατ. τόννους. Ἂν τέλος, μελλοντικῶς μόνον αὐξήσῃ τὴν παραγωγὴν ἀλουμίνας, ἡ ἀναγκαιοῦσα ποσότης βωξίτου θὰ κυμαίνεται μεταξὺ 9 καὶ 18 ἑκατ. τόννων. Τὶ σημαίνει ἀφ’ ἑτέρου ἡ φράσις «ἐκμεταλλευσίμων ὑπὸ ὁμαλὰς συνθήκας»; Ἀναφέρεται εἰς τὴν ποιότητα τῶν βωξιτῶν ἀπὸ ἀπόψεως ἀναλύσεως, διαλυτότητος, σκληρότητος, κοκκομετρικῆς συνθέσεως; Εἶναι δυνατὸν ὁ ἀνάδοχος νὰ διατυπώσῃ ἀξιώσεις ἀνεφίκτους παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι διαθέτομεν ἐξαιρετικῆς ποιότητος βωξίτας. Ἂν ἀφαιρέσῃ κανεὶς τὰ ὑπὸ ἐντατικὴν ἐξόρυξιν ἐπιφανειακὰ ἀποθέματα, ἡ ὑπόλοιπος ποσότης, ἡ ὁποία περικλείει τοὺς καλυτέρους βωξίτας, εὑρίσκεται ἐνδεχομένως εἰς τὸν ἀποκαλυφθέντα δεύτερον ὁρίζοντα. Εἶναι δυσπρόσιτος καὶ δαπανηρᾶς ἐκμεταλλεύσεως. Τὶ θὰ συμβῇ; Θὰ ἐκχωρηθοῦν εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου τὰ εὐκόλως ἐκμεταλλεύσιμα ἐπιφανειακά, τὰ ὁποῖα ὅμως ὄχι μόνον ἐξορύσσονται ὑπὸ τῶν τριῶν ἑταιρειῶν μὲ ρυθμὸν συνεχῶς ἐπιταχυνόμενον, ἀλλὰ ἔχουν ἐξ ὁλοκλήρου προπωληθῆ διὰ 10 χρόνια εἰς Γερμανικὰς καὶ Ἀγγλικὰς ἑταιρείας; Εἶναι προβληματικὸν πῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον 9 τῆς συμβάσεως. Ποῖον μέτρον θὰ ἐφαρμόσῃ ἡ ξένη ἑταιρεία διὰ νὰ κρίνῃ, ὅτι οἱ παραχωρούμενοι βωξιτικοὶ χῶροι εἶναι ἐκμεταλλεύσιμοι ὑπὸ ὁμαλὰς συνθήκας; Θὰ γίνῃ μεταβίβασις εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου τῆς μεταλλειοκτησίας τῶν ἐπιχειρήσεων βωξίτου; Καὶ ἆραγε θὰ χρησιμοποιηθῇ ὁ ἑλληνικὸς βωξίτης διὰ τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου, ὁ ὁποῖος θὰ δημευθῇ, κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ Ν. Δ. 4029 τῆς 13ης Νοεμβρίου 1959 χάριν τῶν ξένων μονοπωλίων ἢ θὰ εἰσαχθῇ ἀλουμίνα πρὸς ἠλεκτρόλυσιν μὲ τὸ παρεχόμενον εἰς ἀφαντάστως χαμηλὴν τιμὴν ρεῦμα τῆς ΔΕΗ; Ὁ ἀδικαιολόγητος ἀριθμὸς τῶν 30 ἑκατ. τόννων καὶ ἡ φράσις «ἐκμεταλλευσίμων ὑπὸ ὁμαλὰς συνθήκας» ἐνισχύουν τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ αὑτοῦ ἄρθρου 9 καθ’ ὅ, «Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ἡ ἑταιρεία δὲν δύναται δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ ἐφοδιασθῇ δι’ ἑλληνικοῦ βωξίτου, θὰ δύναται νὰ εἰσάγῃ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἴτε βωξίτην, εἴτε ἀλουμίναν, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν της», πρέπει νὰ ἑρμηνευθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τακτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἡ ἑταιρεία PECHINEY εἰς τὸ Καμεροὺν καὶ τοῦ γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἀνέφερα, ὅτι ἡ Γαλλία ἔχει τὴν μεγαλυτέραν παραγωγὴν βωξιτῶν τῆς Εὐρώπης. Ὁ ἀπαιτούμενος «οἱοσδήποτε λόγος» εὐκόλως θὰ ἐφευρεθῇ ὅταν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ PECHINEY ἔχουν συμφέρον νὰ εἰσάγουν ἀλουμίνα καὶ νὰ ἐξάγουν ἑλληνικὸν βωξίτην εἰς τὴν Γερμανίαν, ὅπου χρησιμοποιοῦν καολίνην, εἰς τὴν Ἰταλίαν ὅπου χρησιμοποιοῦν λευκίτην, εἰς τὴν Νορβηγίαν ὅπου χρησιμοποιοῦν ἀστρίους, εἰς τὴν Ἰαπωνίαν ὅπου χρησιμοποιοῦν ἀργιλικοὺς σχιστολίθους, εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν ὅπου χρησιμοποιοῦν νεφελίνην, ἐλλείψει βωξίτου. Ὅλα αὐτὰ τὰ ὀρυκτὰ ἔχουν μικρὸν περιεχόμενον εἰς ἀλουμίνιον. Εἰς τὴν συνέντευξιν τῶν κ.κ. Πεζοπούλου καὶ Α. Τσάτσου μὲ τὸν ἑλληνικὸν καὶ ξένον Τύπον, ἀναφέρεται ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ἀλ. Τσάτσου τοῦ ΟΒΑ, καθ’ ἣν «ὁ REYNOLDS δὲν ἤθελε νὰ κάμῃ διόλου ἀλουμίναν». Ἡ δήλωσις αὕτη προδίδει τὰς μυχίας ἐπιδιώξεις τῶν ἀναδόχων. Κύριοι βουλευταί, ἡ ΕΔΑ ἐπανειλημμένως ἐξεδήλωσε τὴν ἀντίθεσίν της πρὸς τὴν ἀκολουθουμένην ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἐθνικοῦ μας πλούτου δι’ ἐξορύξεως καὶ ἐξαγωγῆς τῶν μεταλλευμάτων. Τοῦ ὀρυκτοῦ μας πλούτου τὸ καλύτερον καὶ πλουσιώτερον τμῆμα ἀποτελεῖ ὁ βωξίτης. Ἡ ἐξορυκτικὴ ἐκμετάλλευσις ἀποφέρει ἀσήμαντα οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα. Ἡ ΕΔΑ ἐπανειλημμένως διεκήρυξε τὴν βαρεῖαν ἐκβιομηχάνισιν ὡς θεμέλιον διὰ τὴν οἰκονομικήν μας ἀνόρθωσιν. Ἡ βαρεῖα ἐκβιομηχάνισις εἶναι ὅμως ὑπόθεσις ἐθνικὴ καὶ πρέπει νὰ συντελεσθῇ μὲ τὴν ἐξασφάλισιν ὅλων τῶν εὐεργετικῶν της συνεπειῶν ὑπὲρ τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Δικαιολογοῦνται θυσίαι, παραχωρήσεις, ἀκόμη πριμοδοτήσεις διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς βαρείας ἐκβιομηχανίσεως, ἡ ὁποία κατὰ γενικὸν κανόνα αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴ δὲν εἶναι κερδοφόρος, ἀλλὰ ἀκτινοβολεῖ τὴν εὐεργετικὴν ἐπίδρασιν εἰς ὁλόκληρον τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Ὅμως θυσίαι, παραχωρήσεις, πριμοδοτήσεις, πρέπει νὰ γίνωνται χάριν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας ὄχι χάριν ξένων μονοπωλίων. Δὲν θὰ ὑπεστηρίζαμεν συμφέροντα καὶ δικαιώματα τῶν σημερινῶν κατόχων παραχωρήσεων διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν βωξιτικῶν χώρων, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ληφθοῦν μέτρα ἀπαραίτητα διὰ τὴν ὄρθωσιν ἐθνικῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου. Ἀλλὰ μὲ τὴν ὑπὸ κύρωσιν σύμβασιν γίνεται δήμευσις χάριν ξένης ἑταιρείας, ἡ ὁποία ὄχι ἁπλῶς θὰ συνεχίσῃ, ἀλλὰ θὰ ἐντείνῃ μέχρις ἐξαντλήσεως τῶν ἀποθεμάτων ἐντὸς ὀλίγων δεκαετηρίδων, τὴν ἐξόρυξιν τοῦ βωξίτου μὲ σκοποὺς ἢ νὰ τροφοδοτήσῃ μὲ πρώτην ὕλην μίαν ξένην βιομηχανίαν, ἐγκατεστημένην ἁπλῶς ἐπὶ ἑλληνικοῦ ἐδάφους, ἢ νὰ ἐξαγάγῃ καὶ πωλήσῃ τὸ ἐξαιρετικὸν προϊόν μας εἰς τὰς διεθνεῖς ἀγορὰς ποὺ ἔχουν ἀνάγκην ἀπὸ ἐκλεκτοὺς βωξίτας ἢ νὰ κάμῃ καὶ τὰ δύο, δεδομένου, ὅτι τὸ παραχωρούμενον ποσὸν τῶν 30 ἑκατ. τόννων βεβαίων ἀποθεμάτων εἶναι τεράστιον καὶ ἱκανὸν νὰ ἐπαρκέσῃ δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς σκοπούς, ποὺ θὰ ἀποφέρουν μεγάλα οἰκονομικὰ ὀφέλη εἰς τὴν ξένην ἐπιχείρησιν καὶ τὴν ξένην οἰκονομίαν, ἀλλὰ τίποτε ἢ σχεδὸν τίποτε εἰς τὴν Ἑλλάδα. Χαρίζομεν τοὺς βωξίτας μας μὲ τὴν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν. Αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ κατανοητὸν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ὕστερα ἀπὸ λίγα χρόνια δὲν θὰ ἔχωμεν βωξίτας. Οἱ σημερινοὶ κάτοχοι βωξιτικῶν χώρων μαζὶ μὲ τοὺς PECHINEY θὰ ἐξαντλήσουν ὅλα τὰ ἀποθέματά μας, ἡ δὲ πτωχὴ Ἑλλὰς μόλις θ’ ἀποκομίσῃ ψιχία ἀπὸ τὴν πανδαισίαν τῶν κεφαλαιοκρατῶν. Δὲν καλεῖται νὰ συμμετάσχῃ εἰς τὴν αὐτὴν τράπεζαν ἀλλὰ περιμένει νὰ τῆς πετάξουν ἕνα ξεροκόμματο ἀπὸ τὸ λουκούλειον γεῦμα διὰ τὸ ὁποῖον αὐτὴ κατέβαλε ὅλα τὰ ἔξοδα. Εἰς τὴν σύμβασιν δὲν ἀναγράφεται ποία μέθοδος παραγωγῆς ἀλουμινίου θὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἐκ πληροφοριῶν προκύπτει, ὅτι ἐπικρατεῖ ἡ γνώμη νὰ ἐφαρμοσθῇ πρὸς παραγωγὴν ἀλουμίνας ἡ ἐνισχυμένη μέθοδος BAYER μὲ ηὐξημένην πίεσιν, μακροτέραν διάρκειαν καὶ πυκνότερα διαλύματα καυστικῶν ἀλκαλίων, ὥστε νὰ γίνῃ κατάλληλος διὰ νὰ χρησιμοποιηθοῦν καὶ τὰ διασπορικὰ προϊόντα τῆς ἐξορύξεως τὰ ὁποῖα διὰ τῆς κοινῆς μεθόδου εἶναι ἀδιάλυτα. Πρέπει ὅμως νὰ ὑπογραμμίσωμεν εἰδήσεις τοῦ τελευταίου καιροῦ λ.χ. δημοσιεύματα τοῦ Ἀμερικανικοῦ εἰδικοῦ λίαν γνωστοῦ περιοδικοῦ METAL AND MINE-RAL MARKETS τῆς 15 Σεπτεμβρίου καὶ 6 Ὀκτωβρίου 1960, δηλαδὴ ἐντελῶς πρόσφατα κατὰ τὰ ὁποῖα αἱ Ἑταιρεῖαι PECHINEY καὶ UGINE ἐφεῦρον νέαν μέθοδον διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ ἀλουμινίου ἀπ’ εὐθείας ἀποφευγομένου τοῦ σταδίου τῆς ἀλουμίνας. «Ἡ PECHINEY καὶ ἡ UGINE, γράφει τὸ ἐν λόγῳ περιοδικόν, ἱδρύουν ἀπὸ κοινοῦ τοιαύτην βιομηχανικὴν ἐγκατάστασιν ἥτις προβλέπεται νὰ λειτουργήσῃ κατὰ τὸ τέλος τοῦ παρόντος ἔτους. Αἱ δύο Γαλλικαὶ Ἑταιρεῖαι κάμνουν ἀπὸ δέκα ἐτῶν δοκιμὰς διὰ τὴν ἐξεύρεσιν νέων μεθόδων. Ἡ ἀρχικὴ παραγωγὴ τῆς νέας ἐγκαταστάσεως θὰ κυμαίνεται μεταξὺ τριῶν καὶ πέντε χιλιάδων τόννων ἐτησίως». Ἡ PECHINEY καὶ ἡ UGINE προσδοκοῦν σημαντικὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐξόδων παραγωγῆς ὡς ἀποτέλεσμα τῆς νέας μεθόδου. Προβλέπεται ἐπίσης σημαντικὴ ἐλάττωσις τῶν ἀρχικῶν κεφαλαίων κατὰ τόννον ἐν σχέσει μὲ τὴν μέθοδον BAYER–HEROULT. Ἡ βιομηχανικὴ ἐγκατάστασις διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς νέας γαλλικῆς μεθόδου ἀνεγείρεται εἰς NOGUERES, πλησίον τοῦ LACQ, ὅπου αἱ πηγαὶ γηγενῶν ἀερίων, εἰς τὴν Νοτιοδυτικὴν Γαλλίαν. Ἀλλ’ ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἐνισχυμένην μέθοδον BAYER. Ποῖον θὰ εἶναι τὸ κόστος τοῦ ἐργοστασίου ἀλουμίνας; Πολλὰ ἐλέχθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, τόσον διὰ τὸ κόστος τοῦ ἐργοστασίου ἀλουμίνας, ὅσον καὶ διὰ τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου. Ἂς ἀρκεσθῶμεν νὰ δώσωμεν μερικὰς πληροφορίας ἐπὶ τοῦ παρόντος διὰ τὸ πρῶτον ἐργοστάσιον. Ὑπάρχουν μερικαὶ καλούμεναι «μελέται» αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ θεωρηθοῦν ὡς ἁπλαῖ ἀναγνωριστικαὶ προμελέται ἢ ἀκόμα ἀκριβέστερον ἁπλῶς ἐκθέσεις, περὶ τῆς ἱδρύσεως ἐργοστασίου ἀλουμίνας ἢ ἐργοστασίων ἀλουμίνας καὶ ἀλουμινίου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ πρώτη εἶναι ἡ καλουμένη Ἑλβετικὴ ἐκπονηθεῖσα ὑπὸ τῆς «SOCIETE ANONYME POUR L’ INDUSTRIE DE L’ ALUMINIUM» τῆς Λωζάννης καὶ ὑποβληθεῖσα εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἀνασυγκροτήσεως τὸ 1950, τὴν ὁποίαν ἀνέφερε ὁ κ. Ἡλιόπουλος κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Ἀφορᾶ τὴν παραγωγὴν 80.000 τόννων ἀλουμίνας ἐτησίως. Ἡ παραγωγὴ ἀλουμίνας μὲ τὴν ἐφαρμοζομένην ὑπὸ τῆς προμελέτης μέθοδον BAYER προϋποθέτει τὴν κατανάλωσιν μεγάλης ποσότητος καυσίμων, τὰ ὁποῖα ἑπομένως πρέπει νὰ ἔχουν χαμηλὸν κόστος. Οἱ Ἑλβετοί, χρησιμοποιοῦν λιγνίτην, ἐνῷ εἰς τὴν συζητουμένην σύμβασιν θὰ γίνῃ χρησιμοποίησις ἀκαθάρτου πετρελαίου εἰσαγομένου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, διότι ὡς ἰσχυρίζονται, ἡ παραγωγὴ τοῦ Διϋλιστηρίου δὲν ἐπαρκεῖ. Ἡ προμελέτη τῶν Ἑλβετῶν εἶναι ἀτελής. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὡς σοβαρὰ συμβολὴ εἰς τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος παραγωγῆς ἀλουμίνας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐκτὸς τῆς ἐκθέσεως τῶν Ἑλβετῶν, ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς εἰδικῆς γερμανικῆς ἑταιρείας διὰ τὴν μελέτην χημικῶν ἐργοστασίων LURGI καὶ ἄλλη τῆς μεγάλης Καναδικῆς Ἑταιρείας ἀλουμινίου ALCAN. Ὁ χημικὸς μηχανικὸς κ. Κούμουλος ἀπὸ τοῦ 1954 τεχνικὸν στέλεχος τῆς Ἑταιρείας «Μεταλλεῖα Βωξίτου Ἐλευσῖνος» δηλαδὴ τῆς Ἑταιρείας Σκαλιστήρη, συνέταξε τὸ 1957 κατ’ ἐντολὴν τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος ἀναμορφωμένην καὶ συγχρονισμένην διὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἑνιαίαν ἔκθεσιν ἀρυσθεὶς στοιχεῖα ἀπὸ Ἀμερικανικὰ περιοδικὰ καὶ παραθέσας ἀριθμοὺς καὶ συμπεράσματα τῆς Ἑλβετικῆς Ἑταιρείας, τῆς Γερμανικῆς LURGI καὶ τῆς Καναδικῆς ALCAN. Ὁ κ. Κούμουλος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατὰ τὴν κρίσιν του ἑλληνικῶν δεδομένων διὰ τὴν ἵδρυσιν ἐν Ἑλλάδι βιομηχανίας 100.000 τόννων ἀλουμίνας καὶ ἐκ ταύτης 50.000 τόννων ἀλουμινίου ἐτησίως εἰς θέσιν «Μεγάλο Πεῦκο» καὶ παροχὴν ἠλεκτρικοῦ ρεύματος ἐκ τοῦ θερμικοῦ ἐργοστασίου Πτολεμαΐδος, ἐπηρεαζόμενος προδήλως ἀπὸ τὰ συμφέροντα καὶ ἐπιδιώξεις τῆς Ἑταιρείας Σκαλιστήρη εἰς τὴν ὁποίαν ἠργάζετο λαμβάνει ὑπ’ ὄψει μόνον τὸν βωμιτικὸν βωξίτην τῆς Ἐλευσῖνος καὶ ἐκλέγει γειτονικὴν τῆς Ἐλευσῖνος θέσιν τῶν ἐργοστασίων τὸ Μεγάλο Πεῦκο ποὺ συμφέρει τὸν Σκαλιστήρην, ἐξάγει δὲ ὡς συμπέρασμα τῆς συγκρίσεως τῶν μελετῶν Ἑλβετῶν, Γερμανῶν καὶ Καναδῶν κατασκευαστικὴν δαπάνην δολλ. 135 κατὰ τόννον ἱκανότητος ἐτησίας παραγωγῆς ἀλουμίνας καὶ ἑπομένως διὰ βιομηχανίαν ἱκανότητος ἐτησίας παραγωγῆς 100.000 τόννων ἀλουμίνας ἀναβιβάζει τὸ κόστος εἰς δολλ. 13.500.000. Εἰδικώτερον ἀναφέρω, ὅτι εἰς τὴν σελίδα 61 τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Κούμουλου ὑπάρχει ἡ ἀκόλουθος σύγκρισις τοῦ κόστους κατὰ τόννον ἐτησίας παραγωγῆς ἀλουμίνας διὰ τοὺς τρεῖς μελετητάς.

Εἰς τὴν σελίδα, ὅμως, 60 τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Κούμουλου ἀναγράφεται, ὅτι «τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ἡ ἴδια ἡ A.I.A.G. (Ἑλβετικὴ Ἑταιρεία) εἰς ἐπιστολὴν τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε κατὰ τὸ 1955 πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ δέχεται ὅτι ἡ ἀπαιτουμένη κατὰ τόννον ἐτησίας παραγωγικῆς ἱκανότητος ἐπένδυσις κεφαλαίων διὰ ἐργοστάσιον ἀλουμίνας εἰς Ἑλλάδα εἶναι ἐξαιρετικῶς ὑψηλὴ συγκρινομένη μὲ τὸ κόστος τῶν ἐγκαταστάσεων εἰς Ἰταλίαν, Γαλλίαν κλπ. καὶ ἂν ἀκόμη ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει σχετικῶς ὑψηλότεραι τιμαὶ διὰ τὰς ἑλληνικὰς συνθήκας δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπερβαίνῃ τὰ δολλάρια 100 κατὰ τόννον ἐτησίας παραγωγικῆς ἱκανότητος, δηλαδὴ τὰ 10 ἑκατ. δολλ. δι’ ἐργοστάσιον 100.000 τόννων ἀλουμίνας. Εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτὸ καταλήγουν πληροφορίαι δημοσιευθεῖσαι τὸ 1956, σχετικῶς μὲ τὰς νέας ἐγκαταστάσεις εἰς ΗΠΑ, τῶν ὁποίων τὸ κόστος δὲν ὑπερέβαινε τὰ δολλάρια 100. (Ἔκθεσις Κούμουλου, σελ. 66). Εἰς τὸν ἀριθμὸν 10 ἑκατ. δολλάρια θὰ ἔπρεπε νὰ προστεθῇ 10% δι’ ἔξοδα κινήσεως, δηλαδὴ 1 ἑκατ. δολλάρια κυρίως διὰ τὴν δημιουργίαν ἀποθεμάτων πρώτων ὑλῶν. Εἰς τὰς ἀναφερομένας εἰς τὴν ἔκθεσιν Κούμουλου περιπτώσεις, τὰ ἔξοδα κινήσεως εἶναι κατώτερα. Πάντως, εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθῇ, ὅτι ἡ ἔκθεσις Κούμουλου δὲν διαφωτίζει τὸ ἑλληνικὸν πρόβλημα βιομηχανίας ἀλουμινίου, Μεροληπτεῖ, ὅμως, ὑπὲρ τῶν συμφερόντων Σκαλιστήρη καὶ δίδει ξένα στοιχεῖα, ἑτερόκλητα καί, ὅπως ὁ ἴδιος κ. Κούμουλος ὁμολογεῖ, ὄχι συγκρίσιμα. Δὲν εἶναι ἀναγνωριστικὴ προμελέτη, ὅπως τὴν ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ δὲν ἔχει ἐπιστημονικότητα. Πρέπει νὰ θεωρηθῇ μᾶλλον ὡς ἐνδιαφέρουσα δημοσιογραφικὴ ἔρευνα ἀναγινωσκομένη εὐχαρίστως, ἀλλὰ ποτὲ ὡς συμβουλευτικὸν βοήθημα. Δύναται νὰ παρασύρῃ εἰς πολὺ ἐσφαλμένα συμπεράσματα. Ἐννοεῖται, ὅτι καὶ μὲ τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν τὰ ποικίλα ἐρωτήματα, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἵδρυσιν βιομηχανίας ἀλουμινίου εἰς τὴν Ἑλλάδα παραμένουν ἀναπάντητα. Μόνον μία πραγματικὴ ἐμπεριστατωμένη τεχνικοοικονομικὴ μελέτη, ὅπως τὴν ἐννοοῦμεν ἡμεῖς οἱ τεχνικοί, συντεταγμένη ἀπὸ ἐπιστήμονας κύρους, μὴ συνδεομένους μὲ τὰ συμφέροντα τῶν ξένων μονοπωλίων ἢ τὰς Ἑλληνικὰς μεταλλευτικὰς ἐπιχειρήσεις, θὰ ἔλυε τὰ μεγάλα προβλήματα ποὺ συνοδεύουν τὴν μεγάλην ὑπόθεσιν διὰ τὴν οἰκονομικήν μας ἀνασυγκρότησιν, τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησίς μας δὲν σταματᾷ εἰς σχολαστικότητας. Παραδίδει τοὺς βωξίτας μας, παραδίδει τὴν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν εἰς μίαν ξένην ἑταιρείαν, δὲν ζητεῖ τίποτε, ἀντιθέτως πληρώνει αὐτὴ τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, τὴν ὁποίαν χαρίζει καὶ ἀφίνει τοὺς ξένους νὰ κάμουν τὴν μελέτην. Ὁλόκληρος σχεδὸν ἡ παγκόσμιος παραγωγὴ ἀλουμινίου βασίζεται εἰς τὴν ἠλεκτρόλυσιν τῆς ἀλουμίνας, διαλελυμένης εἰς τετηγμένον κρυόλιθον. Αἱ ἄλλαι μέθοδοι ἔτυχον περιωρισμένης βιομηχανικῆς παραγωγῆς. Ἡ μέθοδος ἐπροτάθη ὑπὸ τοῦ Ἀμερικανοῦ HALL καὶ τοῦ Γάλλου HEROULT (1883–1889). Διὰ κάθε τόννον παραγομένου ἀλουμινίου καταναλίσκονται κατὰ τὸ στάδιον αὐτὸ περίπου 20.000 ΚΒΩ. Ἐν τούτοις, ἡ ἑταιρεία PECHI-NEY φαίνεται, ὅτι ἐπέτυχεν ὑποβιβασμὸν τῆς ἀπαιτουμένης ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας κατὰ τόννον εἰς 18.000 ΚΒΩ, περίπου, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ ρεύματος τοῦ ἀναγκαιοῦντος διὰ τὴν κίνησιν τοῦ ἐργοστασίου. Ἤτοι, διὰ τὴν παραγωγὴν τῶν 52.500 τόννων ἀλουμινίου τὴν προβλεπομένην ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 1 τῆς συμβάσεως ἀπαιτοῦνται 945.000.000 ΚΒΩ ἐτησίως εἴς τινα θέσιν τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου ἢ 1.020.000.000 ΚΒΩ εἰς τὸ ἐργοστάσιον παραγωγῆς (ἂν ληφθοῦν ἀπώλειαι 8% περίπου), δηλαδή, ὅ,τι εἶναι, περίπου, ἡ σημερινὴ παραγωγὴ τῆς Δ. Ε.Η. Ἡ κατανάλωσις αὕτη εἶναι συνεχὴς χωρὶς μέγιστα καὶ ἑπομένως ἡ ἐνέργεια δύναται νὰ προσφέρεται εἰς τιμὴν χαμηλοτέραν ἀπὸ τὸ σύνηθες βιομηχανικὸν ρεῦμα. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, πόσον χαμηλοτέραν. Τὸ σημερινὸν κόστος τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὡς ἐπανειλημμένως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐδήλωσα, εἶναι ἐξαιρετικὰ ὑψηλόν. Κατὰ πληροφορίας, παρασχεθείσας εἰς ἐμὲ πρὸ ὀλίγων ἀκόμα ἡμερῶν ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς ΔΕΗ κ. Πεζοπούλου, τὸ κόστος τοῦτο ἀνέρχεται εἰς 30 λεπτὰ τῆς δραχμῆς εἰς οἱονδήποτε σημεῖον τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου, χωρὶς τοκοχρεωλύσιον τῶν ἐπενδυθέντων κεφαλαίων. Ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν πεπραγμένων καὶ τὸν ἰσολογισμὸν τοῦ ἔτους 1959 (ἔκδοσις Δ. Ε.Η. 1960) προκύπτει, (σελ. 62), ὅτι τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν καὶ ἀποσβέσεων, ἀλλὰ χωρὶς ἐξυπηρέτησιν κεφαλαίου, (δεδομένου, ὅτι τὰ ὑπὸ ἐκμετάλλευσιν ὑδροηλεκτρικὰ καὶ θερμικὰ ἔργα ἐξετελέσθησαν μὲ δαπάνας ἐκ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας), ἀνέρχεται 428.401.567 δρχ. διὰ παραγωγὴν (σελ. 15) 1.158.000.000 ΚΒΩ, ἤτοι 37 λεπτὰ κατὰ ΚΒΩ. Ἀλλὰ εἰς τὸ κόστος αὐτὸ περιλαμβάνονται καί τινα ἔξοδα διανομῆς ἀνερχόμενα εἰς 84.311.355, πάντως ὄχι σοβαρά, ἀφοῦ τὴν διανομὴν τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν ἔχει ἡ ΗΕΑΠ, ὁπότε τὸ κόστος παραγωγῆς μόνον, εἰς τοὺς σταθμοὺς τοῦ ἐθνικοῦ συστήματος εἶναι 30 λεπτὰ κατὰ ΚΒΩ. Ἀλλ’ ἂν ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει ἀπώλειαι 8%, ἡ διαθέσιμος πρὸς κατανάλωσιν παραγωγὴ περιορίζεται εἰς 1.036.000.000 ΚΒΩ καὶ τὸ κόστος εἰς οἱονδήποτε σημεῖον τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου γίνεται 33 λεπτά. Τέλος, ἐνδεικτικὸν εἶναι, ὅτι ἡ ΗΕΑΠ ἠγόρασεν ἀπὸ τὴν ΔΕΗ κατὰ τὸ 1959 (σελ. 61) 525.334.200 ΚΒΩ πρὸς 40,6 λεπτὰ τῆς δραχμῆς κατὰ ΚΒΩ. Ἡ τιμὴ αὐτή, εἰς τὴν ὁποίαν φυσικὰ δὲν περιλαμβάνονται ἔξοδα διανομῆς, πρέπει νὰ πλησιάζῃ τὸ κόστος τοῦ ρεύματος τῆς ΔΕΗ, διότι, προκειμένου περὶ τόσον μεγάλου καταναλωτοῦ, ὡς ἡ ΗΕΑΠ, ἐξαγοράζοντος σχεδὸν τὸ ἥμισυ τῆς ὅλης παραγωγῆς τῆς ΔΕΗ καὶ ὁ ὁποῖος, δυνάμει συμβολαίου, ἔχει τὴν ρήτραν τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου πελάτου, εἶναι λογικὸν νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἡ ΔΕΗ περιώρισεν εἰς τὸ ἐλάχιστον τὸ κέρδος ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ ρεύματος. Ἐν συμπεράσματι, πρέπει νὰ δεχθῶμεν, ὅτι τὸ μέσον κόστος τοῦ ρεύματος τοῦ παρεχομένου ὑπὸ τῶν σημερινῶν ἐν λειτουργίᾳ θερμικῶν καὶ ὑδροηλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων, χωρὶς νὰ περιλαμβάνωνται τοκοχρεωλύσια εἰς οἱονδήποτε σημεῖον τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου, χωρὶς ἔξοδα διανομῆς, ἀνέρχεται τοὐλάχιστον εἰς 35 λεπτὰ κατὰ ΚΒΩ. Εἰς τὴν Γαλλίαν, ἡ ὁποία, καθὼς εἴδομεν, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ τροφοδοτήσῃ μὲ εὐθηνὴν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου, τὸ κόστος ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους ἀνέρχεται εἰς 18 λεπτά, εἰς δὲ Γερμανίαν καὶ Ἑλβετίαν εἰς 20 περίπου λεπτά. Διὰ τὴν ξένην βιομηχανίαν ἀλουμινίου ἐγκατεστημένην εἰς ἑλληνικὸν χῶρον, ἀλλ’ οὐδέν, ἢ σχεδὸν οὐδέν, ἀποφέρουσαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν, κατασκευάζονται μὲ δαπάνας μας καὶ δωροῦνται τὰ ἔργα τοῦ Ἀχελώου, ἄνευ οὐδενὸς ἢ σχεδὸν οὐδενὸς ἀνταλλάγματος. Ἡ ξένη ἑταιρεία θὰ πληρώνῃ τὸ παρεχόμενον ρεῦμα ὑπὸ τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου τῆς ΔΕΗ εἰς τιμὴν κάτω τοῦ κόστους. Ἡ ἀξιοποίησις τῶν πτώσεων τοῦ Ἀχελώου ἀπετέλεσεν εἰς τὰ χρόνια τῆς κατοχῆς θέμα ποὺ ἀπησχόλησε μεγάλην ὁμάδα ἐπιστημόνων, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχα τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι τὸ πρῶτον ξεκίνημα ἔγινε τὸ 1917, ὁπότε ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἦτο ὁ ἀείμνηστος Παπαναστασίου καὶ Γενικὸς Διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ. Τὸ 1920 ὁ Ἑλβετὸς μηχανικὸς Σὲνν κατήρτισε μίαν ἀναγνωριστικὴν προμελέτην, μᾶλλον ἔκθεσιν διὰ κατατοπισμὸν τοῦ Δημοσίου καὶ ἐπρότεινε τὴν κατασκευὴν φράγματος εἰς τὴν θέσιν Λουτρὰ Κρεμαστῶν, δηλαδὴ εἰς τὴν συμβολὴν τῶν παραποτάμων Μέγδοβα καὶ Ἀγραφιώτικου μετὰ τοῦ Ἀχελώου. Ὁ Σὲνν ἐπρότεινεν ἐπίσης τὴν ἀξιοποίησιν δευτερευουσῶν ὑδατοπτώσεων τοῦ Ἀχελώου, διὰ τῆς κατασκευῆς φραγμάτων κατάντη τῶν Κρεμαστῶν εἰς Πρεβέντζαν καὶ Καστράκι. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον, δηλαδὴ ἐπὶ 40 ἔτη, ἔγιναν εἴκοσι περίπου ἀναγνωρίσεις καὶ στοιχειώδεις προμελέται χωρὶς νὰ καταλήγουν εἰς ὁριστικὴν μελέτην τῶν ἔργων. Ὅλαι αὐταὶ αἱ προμελέται προβλέπουν τὰς αὐτὰς περίπου θέσεις κατασκευῆς φραγμάτων εἰς Κρεμαστά, Πρεβέντζαν, Καστράκι, διαφέρουν ὅμως ὡς πρὸς τὴν ἐγκατεστημένην ἰσχὺν καὶ ὡς πρὸς ἄλλα χαρακτηριστικὰ τοῦ τρόπου ἀξιοποιήσεως τῶν ὑδατοπτώσεων. Τελευταίως, προσετέθη εἰς αὐτὰς πρότασις τῆς ΔΕΗ καὶ τῆς EBASCO διὰ δευτερεύουσαν ἐκμετάλλευσιν τοῦ Ἀχελώου μὲ κατασκευὴν φράγματος εἰς τὴν θέσιν Τοπολιανά, πρὸς τὰ ἀνάντη τῶν Κρεμαστῶν. Εἰς τὰ τελευταῖα ἔτη ἀνεθεωρήθησαν ὑπὸ τῆς ΔΕΗ αἱ προηγούμεναι ἀναγνωρίσεις καὶ προμελέται, συνετάγη νέα προμελέτη τὸ 1957 καὶ ἡ ΔΕΗ τὸ 1958 προεκήρυξε διεθνῆ διαγωνισμὸν διὰ τὴν χρηματοδότησιν καὶ ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τῶν Κρεμαστῶν. Ὁ διαγωνισμὸς δὲν ἀπέδωσεν. Ἡ Κυβέρνησις προσέφυγεν εἰς τὸ Ταμεῖον Ἀναπτύξεως τῶν ΗΠΑ διὰ δάνειον, πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Τὸ Ταμεῖον Ἀναπτύξεως διὰ νὰ ἀποφασίσῃ τὴν χορήγησιν τοῦ δανείου δὲν ἠρκέσθη εἰς τὴν προμελέτην τῆς Δ. Ε.Η., ἀλλὰ ἠθέλησε νὰ ἔχῃ τὴν ὑπεύθυνον γνώμην ἁρμοδίου Ἀμερικανικοῦ Ὀργανισμοῦ τῆς ἐγκρίσεώς του, καὶ ἐπέβαλε πάλιν τὴν ὄχι εὐφήμως γνωστήν μας ἑταιρείαν EBASCO, ἡ ὁποία προέβη εἰς νέαν τεχνικοοικονομικὴν προμελέτην, διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς ὑδατοπτώσεως εἰς τὴν θέσιν Κρεμαστὰ καὶ ἐξήτασεν ἁπλῶς τὰς δευτερευούσας ἐκμεταλλεύσεις εἰς τὰς θέσεις Τοπολιανά, Πρεβέντζαν καὶ Καστράκι. Κατόπιν αὐτῆς τῆς προμελέτης τῆς EBASCO, τὸ Ταμεῖον Ἀναπτύξεως ἀπεφάσισε τὴν χορήγησιν δανείου 31 ἑκατ. δολλαρίων μὲ τόκον 3½% καὶ ἐξόφλησιν εἰς 23 ἔτη διὰ τὴν ἠλεκτρικὴν ἀξιοποίησιν τοῦ Ἀχελώου εἰς τὴν θέσιν Κρεμαστά, τοῦ ὁποίου ἡ ὁλικὴ δαπάνη ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ ἀνέλθῃ εἰς 82.000.000 δολλάρια. Τὸ ὑπόλοιπον τῆς δαπάνης ἐκ 51 ἑκατ. δολλαρίων θὰ ἐξευρεθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐλπίζεται δ’ ὅτι, μικρὸν ποσὸν θὰ προέλθῃ ἀπὸ τὸ ἐκκρεμὲς ὑπόλοιπον τῶν Ἰταλικῶν πολεμικῶν ἐπανορθώσεων. Πρέπει ἐνταῦθα νὰ σημειωθῇ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ὁποῖος δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ ἡ ἐκτίμησις τῆς δαπάνης τοῦ ἔργου τῶν Κρεμαστῶν εἰς 82 ἑκατ. δολλάρια, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφυλάσσῃ ἐκπλήξεις, δεδομένου ὅτι ὁριστικὴ μελέτη δὲν ἔχει καταρτισθῆ. Ἐν γένει, ὅλα εἶναι ἀβέβαια. Τὸ ὕψος τοῦ φράγματος εἰς Κρεμαστὰ ὁρίζεται διὰ τῆς προμελέτης εἰς 175 μέτρα. Ἡ ἐγκατεστημένη ἰσχὺς εἰς Κρεμαστὰ θὰ εἶναι 400.000 ΚΒ (νεώτεραι σκέψεις τὴν ἀναβιβάζουν εἰς 500.000 ΚΒ), ἡ παραγομένη ἐνέργεια 1.475.000.000 ΚΒΩ. Τὴν ὁριστικὴν μελέτην θὰ ἐκπονήσῃ ἡ ENGINEERING CONSULTING INC, ἥτις θὰ ἔχῃ καὶ τὴν ἐποπτείαν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Τὴν 18ην Δεκεμβρίου θὰ γίνῃ ἑορτασμὸς τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔργου, τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει ἀκόμη μελέτη; καὶ ἡ ἐκπόνησις τῆς ὁποίας θὰ ἀπαιτήσῃ ἀσφαλῶς πολὺν χρόνον. Διὰ τὰ δύο φράγματα Πρεβέντζα καὶ Καστράκι ἡ EBA-SKO ὑπολογίζει δαπάνην 44 ἑκατ. δολλ., τὴν ὁποίαν ὑπεβίβασε κατόπιν εἰς 37 περίπου ἑκατ. δολλαρίων. Ὁ REY-NOLDS, ὁμιλῶν εἰς τὸ Λονδῖνον πρὸς δημοσιογράφους, ἀνέφερε δαπάνην τοῦ ὑδροηλεκτρικοῦ ἔργου τοῦ προορισμένου διὰ τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου 85 ἑκατ. δολλαρίων. Ὁπωσδήποτε, διὰ τὰ δύο φράγματα, ἡ ἐκτίμησις τῆς δαπάνης εἰς 37 ἑκατ. δολλάρια, εἶναι αὐθαίρετος καὶ ἀβεβαία. Δύναται εὐκολώτατα νὰ διπλασιασθῇ. Καὶ ὅμως, εἰς τὸν ἀβέβαιον αὐτὸν ἀριθμὸν βασίζονται ὅλοι οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Πεζοπούλου, οἱ ἀναφερόμενοι εἰς τὴν ἐπιστολήν του πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, τὴν περιληφθεῖσαν εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς περασμένης Τετάρτης, περὶ τῆς ὁποίας θὰ ὁμιλήσωμεν. Τὰ φράγματα Πρεβέντζας καὶ Καστράκι θὰ ἔχουν ἀντιστοίχως ὕψη 45 μ. καὶ 55 μ., ἡ ἐγκατεστημένη ἰσχὺς ἑκάστου ἔργου θὰ εἶναι 80.000 ΚΒ καὶ θὰ παράγεται ἐνέργεια 400 καὶ 425 ἑκατ. ΚΒΩ ἐτησίως, δηλαδὴ ἐν συνόλῳ 825.000.000 ΚΒΩ. Τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι κατώτερον τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου, 1.020 ἑκατ. ΚΒΩ κατὰ 200 ἑκ. ΚΒΩ. Ὁλόκληρον τὸ ρεῦμα τοῦ Ἀχελώου θὰ διοχετευθῇ εἰς τὸ ἐθνικὸν δίκτυον εἰς ἄμεσον γειτονίαν τοῦ ὁποίου εἰς θέσιν ἀκόμη ἀκαθόριστον — συζητοῦνται αἱ θέσεις Ἄσπρα Σπίτια (Ἀντίκυρα), Στυλίς, ἢ Λάρυμνα, κατὰ προτίμησιν τὸ Δίστομον— θὰ ἐγκατασταθοῦν τὰ ἐργοστάσια ἀλουμίνας καὶ ἀλουμινίου. Ὡς γνωστόν, διὰ τῆς συμβάσεως παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας μεταξὺ ΔΕΗ καὶ τῆς ἀναδόχου διὰ τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου, ἡ ΔΕΗ ὑποχρεοῦται ἐπὶ 50 ἔτη, δηλαδὴ ἀπὸ 1ης Ἰουλίου 1964 μέχρι 30 Ἰουνίου 2014 (τῆς προθεσμίας δυναμένης νὰ παραταθῇ), νὰ παρέχῃ ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν ἀντιστοιχοῦσαν εἰς ἰσχὺν περίπου 110.000 κιλοβὰττ μὲ συντελεστὴν χρησιμοποιήσεως τοὐλάχιστον 90%, ἑπομένως περίπου 963 ἑκ. ΚΒΩ ἐτησίως, ἂν ὁ συντελεστὴς εἶναι 100%. Ἡ σύμβασις δὲν ἀναφέρει τὸ ποσὸν τῆς ἐνεργείας, ἀλλὰ μόνον τὴν συμπεφωνημένην ἰσχύν, τὴν ὁποίαν μάλιστα ἀναβιβάζει κατὰ μέγιστον ὅρον εἰς 115.000 ΚΒ καὶ τοὺς συντελεστὰς χρησιμοποιήσεως. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν δίδεται ὁ ἀριθμὸς 900 ἑκ. ΚΒΩ, εἰς δὲ τὴν ἐπιστολήν του ὁ κ. Πεζόπουλος ὁμιλεῖ δι’ 800 ἑκ. ΚΒΩ. Ἡ ἀβεβαιότης αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ δημιουργεῖ σύγχυσιν εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς κόστους τοῦ ρεύματος, ὡς θὰ ἴδωμεν. Ἡ ἀνὰ ΚΒΩ τιμὴ ὁρίζεται εἰς 3,6 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου διὰ τὴν περίοδον, ἥτις ἄρχεται ἀπὸ τοῦ 16ου ἔτους ἐκμεταλλεύσεως. Κατὰ τὰ πρῶτα 15 ἔτη ἡ ἀνὰ ΚΒΩ τιμὴ ὁρίζεται εἰς 3,1 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου, δηλαδὴ ἀντιστοίχως εἰς 10,8 καὶ 9,3 λεπτὰ τῆς δραχμῆς. Ἀλλὰ ποῖον εἶναι τὸ κόστος τοῦ ρεύματος τοῦ παραγομένου ἀπὸ τὸν Ἀχελῷον; Τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπησχόλησε τὴν κοινὴν γνώμην καὶ τὸν τεχνικὸν κόσμον, δικαίως δὲ ἐπροκάλεσε μεγάλην συγκίνησιν εἰς τοὺς εἰδικοὺς καὶ τὸν πολιτικὸν κόσμον, διότι πρόκειται περὶ ἐκχωρήσεως τοῦ πολυτιμοτέρου μέρους τοῦ ἐθνικοῦ μας πλούτου εἰς τοὺς ξένους περὶ μιᾶς θυσίας ἀπροσμετρήτων συνεπειῶν, ἄνευ οὐδενὸς ἀνταλλάγματος διὰ τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν. Διὰ ν’ ἀντικρούσῃ ἡ ΔΕΗ τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι παραδίδεται εἰς τὴν ξένην βιομηχανίαν ἀλουμινίου ὁλόκληρος, ὁ Ἀχελῷος ἀντὶ ἐξευτελιστικῆς τιμῆς ἀνὰ ΚΒΩ, ὅτι ἀποστεροῦνται ἡ ἐκβιομηχάνισις τῆς Ἑλλάδος καὶ οἱ ἄλλοι σκοποὶ ἀνασυγκροτήσεως, εἰς οὓς ἀποβλέπει ἡ ἀξιοποίησις μιᾶς πηγῆς εὐθηνῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, ὁ κ. Πεζόπουλος εἰς τὴν ἐπιστολὴν ποὺ ἀπήυθυνεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκην καὶ ἡ ὁποία κατεχωρήθη εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς 9ης Νοεμβρίου, προσπαθεῖ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι μόνον τὰ συμπληρωματικὰ ὑδροηλεκτρικὰ ἐργοστάσια ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ἀχελώου κατάντη τοῦ ὑδροηλεκτρικοῦ ἔργου Κρεμαστῶν, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ δαπανηθῇ τὸ ποσὸν τῶν 37 ἑκατ. δολλαρίων, θὰ διατεθοῦν πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν. Ἐπειδὴ ὅμως αὐτά, χωρὶς τὴν ὑπερκειμένην ρυθμιστικὴν λίμνην ἀποταμιεύσεως τῶν Κρεμαστῶν, δὲν μποροῦν νὰ δώσουν πρωτοβάθμιον ἐνέργειαν παρὰ μόνον 480 ἑκατ. ΚΒΩ διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, ἔστω καὶ μόνον 800 ἑκ. ΚΒΩ, θὰ διατεθῇ παγίως ποσότης ἰσχύος 70.000 κιλοβάτ, ἐξ ἀτμοηλεκτρικοῦ σταθμοῦ παραγωγῆς καθολικῆς ἰσχύος 125.000 ΚΒ. Ἡ ἀναλογοῦσα δαπάνη εἰς τὴν ἰσχὺν τῶν 70.000 ΚΒ διὰ τὸ θερμικὸν ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον θὰ κατασκευασθῇ εἰς Πτολεμαΐδαν ἢ Μεγαλόπολιν, ὑπολογίζεται εἰς 12 ἑκατ. δολλάρια. Πρὸς ἀποσαφήνισιν αὐτῶν σᾶς λέγω, ὅτι, ἂν ἡ παροχὴ τοῦ Ἀχελώου δὲν εἶναι σταθερῶς 200 κυβ. μ. κατὰ δευτερόλεπτον, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὰ 825 ΚΒΩ, τὰ ὁποῖα βέβαια ὑστεροῦν ἀπὸ τὰ ἀναγκαιοῦντα 1.020. Ἡ πτῶσις Κρεμαστὰ ἔχει τὸ πλεονέκτημα μεγάλης ἀποταμιεύσεως, λόγῳ τοῦ μεγάλου φράγματος (175 μ.), ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέπῃ ἐξίσωσιν παροχῆς, διότι πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἡ παροχὴ τοῦ Ἀχελώου κυμαίνεται ἀπὸ 2.000 κυβ. μ. ἕως 25 μόνον κυβ. μ. κατὰ δευτερόλεπτον. Κατὰ τὴν μελέτην Ἐμπάσκο (I, II, III κεφ. 13 σελ. 15) κατὰ τὸν μῆνα Αὔγουστον φθάνει 28 κυβ. μ. Ἡ ἀναφερομένη εἰς τὴν ἐπιστολὴν Πεζοπούλου ἰσχὺς 160.000 ΚΒ τῶν δύο ἐγκαταστάσεων εἰς Πρεβέντζα καὶ Καστράκι, πρὸς πλήρη ἀπόδοσιν χρειάζεται συνεχῆ παροχὴν τοῦ ποταμοῦ 300 κυβ. μ. Παροχὴ μεγαλυτέρα τῶν 300 κυβ. μ. δὲν μπορεῖ νὰ χρησιμοποιηθῇ. Ἡ ἐπιστολὴ Πεζοπούλου ἀγνοεῖ τὴν ἀποταμίευσιν καὶ ἀφίεται εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τῆς ἑκάστοτε παροχῆς, ποτὲ ὅμως μεγαλυτέρας τῶν 300 κυβ. μ. Τὸ ἀλουμίνιον κατὰ τὴν σύμβασιν δὲν θέλει μεγαλυτέραν ἰσχὺν τῶν 110 χιλ. ἢ ἔστω 115 χιλ. ΚΒ. Ἡ τυχὸν ἑκάστοτε περίσσεια τροφοδοτεῖ διὰ τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου ἄλλας ἀνάγκας. Ἐν τέλει ὅμως θὰ ἔχωμεν τὸ ἔργον τῶν Κρεμαστῶν, τὸ ὁποῖον θὰ παρέχῃ 1.475.000.000 ΚΒΩ ἐτησίως, θὰ ἀποταμιεύῃ καὶ θὰ ρυθμίζῃ τὴν παροχὴν τοῦ Ἀχελώου, κατωτέρω τὰ φράγματα Πρεβέντζας καὶ Καστράκι, παρέχοντα 825.000.000 ΚΒ καὶ τέλος τὸν νέον ἀτμοηλεκτρικὸν σταθμὸν τῆς ΔΕΗ εἰς Πτολεμαΐδα ἢ Μεγαλόπολιν 70.000 ΚΒ παρέχοντα ἑπομένως 560.000.000 ΚΒΩ. Πρέπει ὅμως νὰ σημειωθῇ, ὅτι αὐτὰ ὅλα δὲν ἐνδιαφέρουν τοὺς PECHINEY, REYNOLDS καὶ λοιποὺς συνεταίρους, διότι συμφώνως πρὸς τὰ ἄρθρα τῆς συμβάσεως, παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, ἡ τροφοδότησις τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου θὰ γίνεται ἐκ τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου καὶ θὰ ἀρχίσῃ τὸ βραδύτερον τὴν 1ην Ἰουλίου 1964, εἴτε ἔχουν κατασκευασθῆ, εἴτε ὄχι τὰ προβλεπόμενα ἐργοστάσια ὑπὸ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ κ. Πεζοπούλου. Καὶ οὐδὲν ἔργον ἂν δὲν ἔχῃ περατωθῆ μέχρι 1ης Ἰουλίου 1964, ἡ βιομηχανία ἀλουμινίου θὰ λάβῃ ὁλόκληρον τὸ ἀναγκαῖον ρεῦμα ἐκ τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου. Ἐπὶ τῆς ἑρμηνείας καὶ τῶν συνεπειῶν τῶν σχετικῶν διατάξεων τῆς συμβάσεως παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας θὰ ἐπανέλθω, τώρα ὅμως θὰ ἤθελα νὰ ἐξετάσω ποῖον θὰ εἶναι τὸ κόστος τοῦ ρεύματος τοῦ παρεχομένου εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς σειρᾶς τῶν σκέψεων τῆς ἐπιστολῆς τοῦ κ. Πεζοπούλου. Τὰ δύο ὑδροηλεκτρικὰ ἔργα θὰ στοιχίσουν κατὰ τὴν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποδείξεως καὶ οὐδενὸς προϋπολογισμοῦ παρεχομένην ἐκτίμησιν τῆς Δ.Ε.Η., 37.000.000 δολλάρια καὶ τὸ ἀτμοηλεκτρικὸν 12.000.000, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον Ἀλιβερίου, τῆς αὐτῆς περίπου ἰσχύος, ἐστοίχισε 19.600.000 δολλάρια καὶ τῆς Πτολεμαΐδος τῆς αὐτῆς ἀκριβῶς ἰσχύος 70.000 ΚΒ, κατὰ τὰς δηλώσεις εἰς τὰ ἐγκαίνια τοῦ Ὑπουργοῦ κ. Μάρτη, 15.000.000 δολλάρια (εἰς τὴν πραγματικότητα 16,5 ἑκατ. δολλάρια) ἐν συνόλῳ θὰ ἔχωμεν δαπάνην τῶν τριῶν ἐργοστασίων 49.000.000 δολλάρια, τὰ ὁποῖα θὰ παρέχουν ἐν συνόλῳ πρωτοβάθμιον ἐνέργειαν, δηλαδὴ συνεχῶς παραγομένην 480.000.000 + 560.000.000 = 1.040 ἑκατομμ. ΚΒΩ, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 1.020.000.000 ἀναγκαιοῦν εἰς τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου. Ποῖον θὰ εἶναι τὸ κόστος αὐτοῦ τοῦ ρεύματος; Ὁ κ. Πεζόπουλος ἀκολουθεῖ διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὰ συμπεράσματα σκολιὸν δρόμον, πολὺ δύσβατον, τοὐλάχιστον, διὰ τοὺς μὴ τεχνικούς. Ὅταν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν συνηντήθημεν, ὑπῆρξε σαφέστερος. Θὰ ἀκολουθήσωμεν καὶ τοὺς δύο δρόμους, τὸν δύσκολον καὶ τὸν ὁμαλόν. Εἰς τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Πεζοπούλου, ἀναφέρονται ἐπιτόκια 3,5%, 4,5% καὶ 5,5%, οὐδέποτε πραγματοποιηθέντα μέχρι τοῦδε. Τὸ 3½ τοῦ Ταμείου Ἀναπτύξεως τῶν Η.Π.Α., διὰ τὸ ὁποῖον καυχᾶται ἡ Κυβέρνησις, εἶναι τὸ δυσμενέστερον, διότι προϋποθέτει τὴν ἀγορὰν τῶν μηχανημάτων εἰς Η.Π.Α. Ὁ κ. Πεζόπουλος λέγει εἰς τὴν ἐπιστολήν του: «Διὰ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν δύο νέων ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων Ἀχελώου μετὰ θερμικῆς ἰσχύος, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρέχεται ἀφ’ ἑνὸς σταθερῶς καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς ὑδραυλικότητος τοῦ ἔτους, ἐνέργεια 800.000.000 κιλοβατωρῶν κατ’ ἔτος ὑπὸ ἰσχὺν σταθερὰν 100.000 κιλοβὰτ πρὸς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐνέργειαν 240.000.000 κιλοβατωρῶν κατ’ ἔτος ὑπὸ μεγίστην ἰσχὺν 60.000 κιλοβὰτ πρὸς τὸ ἐθνικὸν δίκτυον διὰ τὰς λοιπὰς ἀνάγκας αὐτοῦ, ἤτοι ὑπὸ συντελεστὴν φορτίου ἀντίστοιχον πρὸς τὸν ὑπολογιζόμενον τοιοῦτον τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου, ἐξαιρουμένης τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου». Πράγματι, ἐὰν ἐκ τῆς ὁλικῆς πρωτοβαθμίου ἐνεργείας τῶν 1.040 ἑκατομμ. ἀφαιρέσωμεν τὰ 800.000.000 ΚΒΩ θὰ ἀπομείνουν 240 ἑκατομμ. ΚΒΩ καὶ ἂν ἀπὸ 160.000 ἐγκατεστημένης ἰσχύος ἀφαιρέσωμεν 100.000 παραμένει ἰσχὺς 60.000 ΚΒ. Ἀλλὰ διατὶ ὁμιλεῖ διὰ 800 ἑκατομμ., ὅταν εἶναι βέβαιον, ὅτι χρειαζόμεθα 1.020 ἑκατομμύρια ΚΒΩ; Ἡ σύμβασις οὐδαμοῦ ἀναφέρει τὸν ἀριθμὸν 800 ἑκατομμ. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ὁμιλεῖ δι’ 900 ἑκατομμ. Ἔπειτα διατὶ ἀναφέρει ὡς διαθέσιμον ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου ἰσχὺν μόνον 100.000 ΚΒ, ὅταν ἡ σύμβασις παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς τὸ ἄρθρον 1 μὲν ὁμιλῇ δι’ 110.000 ΚΒ δυναμένην ὅμως κατὰ τὸ ἄρθρον 4 νὰ φθάσῃ τὰ 115.000 ΚΒ; αἱ ἐλαττώσεις αὗται εἶναι σκόπιμοι ὡς θὰ ἴδωμεν κατόπιν. Ὁ κ. Πεζόπουλος συνεχίζει: «Τὰ ἀνωτέρω ἔργα, ἐγένετο δεκτόν, ὅτι θὰ χρησιμοποιοῦν ὁλοσχερῶς διὰ δανεισμοῦ τῆς Δ.Ε.Η. μὲ τὴν ὑποστήριξιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Ἐγένετο ἐπίσης δεκτόν, ὅτι οἱ ὅροι δανεισμοῦ θὰ εἶναι παρεμφερεῖς πρὸς τοὺς ληφθέντας ὑπ’ ὄψιν διὰ τὸ ὑπὸ κατασκευὴν ἔργον τῶν Κρεμαστῶν. Ἤτοι ὑπελογίσθη, ὅτι διὰ τὰς εἰς ξένον συνάλλαγμα δαπάνας θὰ ἐπιτευχθῇ δανεισμὸς μὲ ἐξόφλησιν 23ετῆ καὶ ἐπιτόκιον 3,5% διὰ τὰ ὑδροηλεκτρικὰ ἔργα καὶ 4,5% διὰ τὸ ἀτμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον, ἐνῷ διὰ τὰς ὑπολοίπους δαπάνας ὑπολογίζομεν, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθοῦν κεφάλαια πρὸς 5,5% ὡς μέσος ὅρος ἐπιτοκίου χρηματοδοτήσεως κατὰ τὰ ἔτη τῆς περιόδου κατασκευῆς». «Βάσει τῶν ἀνωτέρω ὑπολογίζεται ἡ ἐτησία ἐκ τοκοχρεωλυσίων ὑποχρέωσις τῆς Δ.Ε.Η., εἰς 2.456.000 δολλάρια προκειμένου περὶ τῶν δύο ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων, τοῦ Ἀχελώου καὶ εἰς 804.900 δολλάρια διὰ τὸ τμῆμα τοῦ ἀτμοηλεκτρικοῦ σταθμοῦ τὸ ὁποῖον ἀντιστοιχεῖ εἰς τὴν ἰσχὺν τῶν 70.000 κιλοβὰτ, ἡ ὁποία θὰ δεσμευθῇ ἡ θερμικὴ συμπλήρωσις τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων. Οὕτω ἐν συνόλῳ ἡ ἐτησία ὑποχρέωσις διὰ τοκοχρεωλύσια θὰ ἀνέλθῃ εἰς 3.260.900 δολλάρια. Ἡ ὑποχρέωσις αὕτη θὰ διαρκέσῃ ἐπὶ 23 ἔτη, δηλαδὴ μέχρι πλήρους ἐξοφλήσεως τοῦ δανειστικοῦ κεφαλαίου». «Ἐπὶ πλέον τῶν ἀνωτέρω δαπανῶν ὑπελογίσθησαν, ἐκ τῶν στατιστικῶν δεδομένων τῆς Δ.Ε.Η., ὅτι θὰ ἀπαιτοῦνται ἐτησίως κατὰ τὴν ἰδίαν χρονικὴν περίοδον 200.800 δολλάρια διὰ τὰ ὑδροηλεκτρικὰ ἔργα καὶ 525.300 δολλάρια ὡς συμμετοχὴ εἰς τὰς δαπάνας τοῦ ἀτμοηλεκτρικοῦ σταθμοῦ, πρὸς κάλυψιν τῶν δαπανῶν λειτουργίας, συντηρήσεως ὡς καὶ συμμετοχῆς εἰς τὰ γενικὰ ἔξοδα τῆς Δ.Ε.Η. Οὕτω αἱ συνολικαὶ ἐτήσιαι δαπάναι κατὰ τὴν πρώτην 23ετίαν διὰ τὰ δύο ταῦτα ὑδροηλεκτρικὰ ἔργα ὡς καὶ τὴν θερμικὴν συμπλήρωσίν των, ὑπελογίσθη, ὅτι θὰ ἀνέρχωνται εἰς 3.987.000 δολλάρια». Σημειῶ, ὅτι οἱ διδόμενοι ἀριθμοὶ διὰ δαπάνας λειτουργίας, συντηρήσεως καὶ γενικὰ ἔξοδα ἐν συνόλῳ 726.100 δολλάρια σημαίνουν ποσοστὸν μόνον 1½% ἐπὶ ἀξίας ἔργων 49 ἑκατομμ. δολλ. Οἱ Γερμανοί, ὡς ἴδομεν, ὑπολογίζουν 4%, ἡ δὲ Δ.Ε.Η. πραγματοποιεῖ 8%. Εἰς 3.987.000 δολλάρια δὲν περιλαμβάνονται ἀποσβέσεις τῶν ἐργοστασίων, αἱ ὁποῖαι διὰ μὲν τὰ μηχανήματα εἶναι 8%, διὰ δὲ τὰ ἔργα πολιτικοῦ μηχανικοῦ, δηλαδὴ τὰ φράγματα, κτίρια κλπ. 1% ἐτησίως. Διὰ τὰ ὑδροηλεκτρικὰ ἔργα πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν κατὰ μέσον ὅρον 2½% ἐπὶ τῆς δαπάνης τῶν 37.000.000 δολλ. καὶ διὰ τὸ θερμικὸν ἐργοστάσιον 6% ἐπὶ δαπάνης 12.000.000 δολλάρια, δηλαδὴ διὰ τὰ ὑδροηλεκτρικὰ 925.000 διὰ τὸ θερμικὸν 720.000, ἤτοι ἐν συνόλῳ δι’ ἀποσβέσεις 1.645.000 δολλάρια ἐτησίως. Ἐπίσης πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ δαπάνη καυσίμου διὰ τὸ θερμικὸν ἐργοστάσιον. Ὁ κ. Πεζόπουλος ἀναφέρει, ὅτι «τὸ μέσον κόστος διὰ τὴν ἐπιβάρυνσιν καυσίμου τῶν σήμερον λειτουργούντων ἀτμοηλεκτρικῶν ἐργοστασίων τῆς Δ.Ε.Η. ἀνέρχεται εἰς 4 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου κατὰ κιλοβατώραν», ἐλπίζει ὅμως, ὅτι θὰ γίνῃ 2½ χιλιοστά. Ἀναφέρει τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ καυσίμου, ἀλλὰ δὲν τὴν προσθέτει εἰς τὰς δαπάνας. Διὰ τὰ 560 ἑκατ. ΚΒΩ τοῦ θερμικοῦ θὰ ἔχωμεν δαπάνην καυσίμου ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κόστους τῶν 4 χιλιοστῶν ποὺ ἀναφέρει ὁ κ. Πεζόπουλος, ἴσην πρὸς 2.240.000 δολλάρια ἐτησίως. Οὕτω ἀκολουθοῦντες τὴν ἐπιστολὴν Πεζοπούλου καὶ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους αὐτὸς ἔδωσε παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ δαπάνη δι’ ἐξυπηρέτησιν κεφαλαίου εἶναι ἀνωτέρα τῶν 3.987.000 δολλ. μὲ μόνην ἰδικήν μου προσθήκην τὰς δαπάνας ἀποσβέσεως, ἀπαραιτήτους ἂν θέλωμεν ὕστερα ἀπὸ λίγα χρόνια νὰ ἔχωμεν ἐργοστάσια καὶ ὄχι σκουριασμένα σιδηρικά, προκύπτουν ὁλικαὶ ἐτήσιαι δαπάναι διὰ τὰ δύο ὑδροηλεκτρικὰ καὶ τὸ θερμικὸν ὡς ἑξῆς: 3.987.000 + 1.645.000 + 2.240.000 = 7.872.000 δολλάρια διὰ τὴν παραγωγὴν 1.040 ἑκατ. ΚΒΩ πρωτοβαθμίου ἐνεργείας, ἤτοι κόστος 7,57 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου κατὰ ΚΒΩ. Ὁ κ. Πεζόπουλος ὑπολογίζει εἰς 8% ἀπωλείας ἰσχύος καὶ ἐνεργείας ποσοστὸν τελείως ἀνεπαρκές. Ἐν τούτοις χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου, δηλαδὴ εἰς τὴν τιμὴν 2,95 χιλιοστῶν τοῦ δολλαρίου καὶ τὴν εὗρε φυσικὰ συμφέρουσαν ἐφ’ ὅσον τὸ ρεῦμα πωλεῖται 3,1 καὶ 3,6 χιλιοστά. Ἀλλὰ πῶς ἔφθασεν εἰς αὐτὴν τὴν τιμήν; Ἄς ἀνακεφαλαιώσωμεν: 1) Ἐδέχθη, ὅτι ἡ βιομηχανία ἀλουμινίου ἔχει ἀνάγκην μόνον 800 ἑκατομμ. ΚΒΩ ἐνῷ ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς δὲν ἀναφέρεται εἰς τὴν σύμβασιν. Ἀντιθέτως ἀναφέρεται μέση ἰσχὺς 110.000 ΚΒ, ἥτις μὲ πλῆρες φορτίον ὡς θὰ συμβαίνῃ διὰ τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου θὰ παρέχῃ 963.600.000 ΚΒΩ. Ἡ βιομηχανία ἀλουμινίου διὰ 52.500 τόννους τὸν χρόνον ἔχει ἀνάγκην τοὐλάχιστον 1.020.000.000 ΚΒΩ (18.000 ΚΒΩ κατὰ τόννον). 2) Μὲ βάσιν τὰ 800 ἑκατομμ. ΚΒΩ ἀναγκαιούσης ἐνεργείας καὶ 100 χιλ. ΚΒ ἀναγκαιούσης ἰσχύος, ὁ κ. Πεζόπουλος ἰσχυρίζεται, ὅτι «ἐνέργεια 240 ἑκατομμ. ΚΒΩ κατ’ ἔτος ὑπὸ μεγίστην ἰσχὺν 60.000 ΚΒ θὰ παρέχεται σταθερῶς καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς ὑδραυλικότητος τοῦ ἔτους πρὸς τὸ ἐθνικὸν δίκτυον διὰ τὰς λοιπὰς ἀνάγκας αὐτῶν, ἤτοι ὑπὸ συντελεστὴν φορτίου ἀντίστοιχον πρὸς τὸς ὑπολογιζόμενον τοιοῦτον τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου, ἐξαιρουμένης τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου. Ὁ κ. Πεζόπουλος πωλεῖ τὴν κατ’ αὐτὸν διαθέσιμον ἰσχὺν τῶν 60.000 ΚΒ καὶ ἐνέργειαν 240.000.000 ΚΒΩ εἰς τὴν Δ.Ε.Η., μὲ τιμὴν «τὸ μέσον κόστος ἑκάστου κιλοβάτ, δηλαδὴ τῆς πρὸς τὸ ἐθνικὸν δίκτυον παρεχομένης ἰσχύος ὑπὸ τῶν ὑφισταμένων ἐργοστασίων παραγωγῆς τῆς Δ.Ε.Η.», τὸ ὁποῖον καθορίζει εἰς 30 δολλ. κατὰ κιλοβάτ, καὶ κατ’ ἔτος. Οὕτω πιστώνει τὰ ἔργα Ἀχελώου καὶ τὸ θερμικὸν μὲ ποσὸν 1.800.000 $, τὸ ὁποῖον ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὰς δαπάνας. Ἀλλὰ ὅπως εἶπα, δὲν διαθέτομεν 240 ἑκατομμ. ΚΒΩ, ἀλλὰ τὸ πολὺ 20 ἑκατομμ., οὔτε 60 χιλ. ΚΒ ἰσχύν, ἀλλὰ μόνον 45 χιλ. Ἐγὼ ὑπελόγισα πόσον στοιχίζει ἡ ὅλη παραγομένη ἐνέργεια τῶν 1.040 ἑκατομμ. ΚΒΩ κατὰ κιλοβατώραν ἐκ τῶν ὁποίων μὲ ἰσχὺν 115 χιλ. ΚΒ καὶ πλῆρες φορτίον, δηλαδὴ 8.760 ὡρῶν ἐτησίως ὁ ἀνάδοχος δικαιοῦνται ν’ ἀξιώσῃ τὰ 1.008 ἑκατομμ. ΚΒΩ, δηλαδὴ κάτω τῶν ἀναγκῶν του, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται ἐνδεχομένως εἰς 1.020 ἑκατομμ. ΚΒΩ εἰς τὰ ἐργοστάσια παραγωγῆς. Πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἡ ἀναγκαιοῦσα ἐνέργεια τὴν ὁποίαν ἐδέχθην, ἴσην πρὸς 18.000 ΚΒΩ κατὰ τόννον παραγομένου ἀλουμινίου, συνεπείᾳ τῆς πληροφορίας, ὅτι ὁ PECHINEY κατώρθωσε νὰ ὑποβιβάσῃ τὸ ποσὸν αὐτῆς, ἀπὸ πολλοὺς ἐπιστήμονας καθορίζεται εἰς τὸ ὕψος τῶν 20.000 ΚΒΩ, τοὐλάχιστον. Διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ βιομηχανία ἀλουμινίου θὰ ἔχῃ ἀνάγκην 1.050 ἑκατομμ. ΚΒΩ εἰς θέσιν τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου ἢ 1.134 ἑκατομμύρια ΚΒΩ εἰς τὰ ἐργοστάσια παραγωγῆς, πολὺ ἀνωτέραν τῆς παραγομένης ἀπὸ τὰ δύο ὑδροηλεκτρικὰ καὶ τὸ θερμικόν. Ἡ πεποίθησίς μου εἶναι, ὅτι τὸ χορηγούμενον ποσὸν ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας δὲν θὰ ἐπαρκῇ διὰ 52.500 τόννους ἀλουμινίου. 3) Δὲν ὑπελόγισε δαπάνας ἀποσβέσεως τῶν ἐγκαταστάσεων. 4) Δὲν ὑπελόγισε τὰς δαπάνας καυσίμου ὕλης τοῦ θερμικοῦ ἐργοστασίου. Μὲ τὰς ἀναγκαιούσας αὐτὰς συμπληρώσεις τῶν κενῶν, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ ἐπιστολὴ Πεζοπούλου, φθάνομεν, λοιπόν, εἰς κόστος ρεύματος 8,18 χιλιοστῶν τοῦ δολλαρίου ἢ 24,54 λεπτὰ τῆς δραχμῆς κατὰ

ΚΒΩ.

Βεβαίως παραμένει εἰς τὰ δύο ὑδροηλεκτρικὰ ἀδιάθετος ἐγκατεστημένη ἰσχὺς 45.000 ΚΒ προωρισμένη διὰ τὴν παραγωγὴν δευτεροβαθμίου ἐνεργείας ἀχρήστου διὰ τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου καὶ ὑπολογιζομένην εἰς 320.000 000 ΚΒΩ κατ’ ἔτος. Τὸ κόστος αὐτῆς κατὰ ΚΒΩ θὰ εἶναι ὅμως ἀνώτερον τοῦ ὑπολογισθέντος. Ὁπωσδήποτε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπολογισθῇ ἡ ἀξία τῶν 45.000 ΚΒ καὶ νὰ ἐκπεσθῇ ἀπὸ τὰς ἐτησίας δαπάνας τῆς παραγωγῆς τῶν 1.040 ἑκατομμ. ΚΒΩ. Πάντως ἡ ἀξία αὐτὴ δὲν θὰ εἶναι ἀνωτέρα τῶν 500.000 δολλαρίων ἐτησίως, λόγῳ τῆς μεγάλης μεταβλητότητος τῆς παροχῆς ἐνεργείας. Ἂν ἐκπεσθῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν ἀπὸ τὰς δαπάνας καὶ ὑπολογισθῇ ἐκ νέου τὸ κόστος τοῦ ρεύματος φθάνομεν εἰς 7,66 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου, δηλαδὴ 23 λεπτὰ τῆς δραχμῆς. Αὐτοῦ μᾶς ὡδήγησεν ὁ δύσβατος δρόμος τῆς ἐπιστολῆς Πεζοπούλου. Ἂς ἀκολουθήσωμεν καὶ τὸν ὁμαλὸν δρόμον, τὸν ὁποῖον ἄλλωστε καὶ ὁ κ. Πεζόπουλος δὲν ἀπαρνεῖται, ὅπως προκύπτει ἀπὸ μίαν ὁμιλίαν ποὺ εἶχα μαζὶ του πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Ὅπως εἶπα προηγουμένως, τὸ κόστος τοῦ ρεύματος τῆς Δ.Ε.Η. εἶναι 35 λεπτὰ χωρὶς τοκοχρεωλύσιον. Τὸ διατεθὲν κεφάλαιον δι’ ὅλα τὰ ἔργα, ὑδραυλικὰ καὶ θερμικά, ἀνέρχεται εἰς 120 ἑκατομμ. δολλάρια καὶ αἱ ἐτήσιαι δαπάναι πάσης φύσεως εἰς 300 ἑκατομμ. δραχμῶν, δηλαδὴ 10 ἑκατομμ. δολλάρια, ἀπηλλαγμένου τοκοχρεωλυτικῆς ἐξοφλήσεως τῶν διατεθέντων κεφαλαίων, δηλαδὴ εἰς 9%. Ἐὰν εἰς τὰς δαπάνας αὐτὰς προσθέσωμεν τοκοχρεωλύσιον 6½%, ὅπως δέχεται ὁ κ. Πεζόπουλος εἰς τὴν ἐπιστολήν του, φθάνομεν εἰς 15½%, συντελεστὴν ἐξυπηρετήσεως κεφαλαίων, ἀπολύτως λογικὸν διὰ τὰς ἰδικάς μας συνθήκας. Ἂς κάμωμεν ὅμως μίαν ὑπόθεσιν συζητηθεῖσαν ἄλλωστε προσφάτως μὲ τὸν κ. Πεζόπουλον, προτοῦ γράψῃ τὴν ἐπιστολήν του. Τότε δὲν ἐγίνετο λόγος διὰ τὸ θερμικὸν ἐργοστάσιον, ἀλλ’ ἀποκλειστικῶς διὰ τὰ ἔργα Πρεβέντζας καὶ Καστράκι, τὰ ὁποῖα φυσικὰ μὲ τὴν ἀποθήκευσιν Κρεμαστῶν θὰ παρῆγον ὅλην τὴν πρωτοβάθμιον ἐνέργειαν, δηλαδὴ 800 ἑκατομμ. ΚΒΩ καὶ τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξεν, ὅτι θὰ κοστίσουν 37 ἑκατομμ. δολλάρια. Ἀνέφερε τότε ὁ κ. Πεζόπουλος, συντελεστὴν ἐξυπηρετήσεως κεφαλαίων 6%, κατανεμόμενον ὡς ἑξῆς: Τοκοχρεωλύσιον 6%. Συντηρήσεως 2,4%. Γενικὰ ἔξοδα 0,6%. Δηλαδὴ ἐν συνόλῳ 9%, ὁπότε προκύπτουν ἐτήσιαι δαπάναι 3.330.000 δολλ. διὰ παραγωγὴν 800 ἑκατομμ. ΚΒΩ. Ἡ τιμὴ τῆς ΚΒΩ θὰ κοστίζῃ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει 4,16 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου εἰς τὸ ἐργοστάσιον καὶ ὄχι εἰς οἱανδήποτε θέσιν τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου. Ἀπώλειαι, μετασχηματισμοὶ καὶ μεταφορὰ τοῦ ρεύματος μέχρι λιμένος εἰς τὸν Κορινθιακὸν κόλπον πρέπει νὰ ὑπολογισθοῦν, ὅπως ὑποστηρίζει ἡ Δ.Ε.Η., 8% ἤτοι 0,33 τοῦ χιλιοστοῦ, ὁπότε ἡ τιμὴ ἀνέρχεται εἰς 4,49 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου. Ἐδῶ εἶναι ἀνάγκη νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι μὲ βάσιν ὑποθέσεις ἀπραγματοποιήτους εἶχε δημιουργηθῆ ἡ ἀντίληψις καθ’ ἣν εἴχομεν φθάσει εἰς τὸ ὅριον χαμηλοῦ κόστους, οὕτως ὥστε πέρυσιν εἰς ἐρώτησίν μου εἰς ποίαν τιμὴν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χορηγήσῃ τὸ ρεῦμα εἰς βιομηχανίαν ἀλουμινίου, ὁ κ. Πεζόπουλος ἀπήντησεν, ὅτι θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ κατέλθῃ κάτω τῶν 4½ χιλιοστῶν τοῦ δολλαρίου. Ὁ κ. Κούμουλος εἰς τὴν σελ. 83 τῆς ἐκθέσεως ἀναφέρει ὡς τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν πιθανὸν θὰ προσφερθῇ ἡ ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια, 4,5–5,5 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου. Εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Οἰκονομικῆς Βιβλιοθήκης τοῦ Ἐμπ. καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν ὑπὸ τὸν τίτλον «Δυνατότητες ἐπενδύσεων ἐν Ἑλλάδι, τεῦχος Βʹ σελ. 95». ἀναγράφεται: «Ὑπολογίζεται σχετικῶς, ὅτι ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν πιθανὸν νὰ χορηγήσῃ τὴν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν ἡ Δ.Ε.Η. θὰ εἶναι πέριξ τῶν 5 MILLS κατὰ KWH. Αὕτη δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑψηλὴ ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν διεθνῆ τιμὴν ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπιτρέπουσα τὴν ἐπίτευξιν συναγωνιστικοῦ κόστους παραγωγῆς». Μὲ τὴν γνώμην αὐτήν, τὴν ὁποίαν διατυπώνει καὶ ὁ κ. Κούμουλος, δὲν συμφωνῶ. Ἡ τιμὴ ρεύματος, ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶπα, δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀνωτέρα τῶν 3½ χιλιοστῶν τοῦ δολλαρίου, δηλαδὴ τῶν 10½ λεπτῶν διὰ νὰ εἶναι συναγωνιστικὴ ἡ τιμὴ κόστους τοῦ ἀλουμινίου, ἀλλὰ τὴν τιμὴν αὐτὴν δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πραγματοποιήσῃ ἡ Δ.Ε.Η. χωρὶς τεραστίαν ζημίαν χάριν μιᾶς ξένης Ἑταιρείας. Μόνον ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐθνικῆς βιομηχανίας καὶ κατόπιν οἰκονομικῆς μελέτης, ἐξ ἧς θὰ ἐξήγετο τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ τεραστία ζημία καλύπτεται ὑπὸ τῶν κερδῶν τῆς ἐξαγωγῆς ἐθνικῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου καὶ τῶν βιομηχανιῶν ἐφαρμογῆς τοῦ ἀλουμινίου, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ σκέψις περὶ τῆς τιμῆς ρεύματος, τόσον χαμηλῆς. Ὁπωσδήποτε, εἶναι γνωστόν, ὅτι πρὸ τῆς ἐμφανίσεως τῶν PECHINEY, ἡ Δ.Ε.Η. ἐσκέπτετο νὰ χορηγήσῃ τὸ ρεῦμα εἰς τὴν τιμὴν τῶν 4½–5 χιλιοστῶν τοῦ δολλαρίου, δηλαδὴ εἰς τιμὴν κατὰ 50–70% ἀνωτέραν τῆς συφωνηθείσης μὲ τὸν ἀνάδοχον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὸ «ὑπηρεσιακὸν σημείωμα» τοῦ κ. Πεζοπούλου πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Δ.Ε.Η. ὑπὸ χρονολογίαν 27.6.60 καὶ περιληφθὲν εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς 17.11. 60 εἶχεν ὑποχωρήσει εἰς τὰ 4 χιλ. δηλαδὴ 12 λεπτὰ ἀνὰ κιλοβατώραν καὶ ὅτι τὴν τιμὴν αὐτὴν εἴχομεν προσφέρει τῷ 1959 εἰς τὴν Γερμανικὴν Ἑταιρείαν VEREINIGTE ALUMINIUM WERKE. Ἡ τιμὴ αὐτὴ ἐφάνη εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἐξαιρετικῶς χαμηλή, σημαίνουσα μεγάλην πριμοδότησιν τοῦ Κράτους πρὸς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, ἀσύμφορον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Οἰκονομίαν, καὶ μὲ δυσμενεῖς συνεπείας εἰς τὸ μέλλον διὰ τὴν ἱδρυθησομένην βιομηχανίαν ἀλουμινίου καὶ διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἀπήντησε ἀρνητικῶς. Τοιαῦται ἀντιλήψεις ὑπῆρχον διὰ τὴν τιμὴν τῶν 4 χιλιοστῶν, δηλαδὴ κατὰ 30% ἀνωτέραν τῆς συμφωνηθείσης. Ἀλλὰ τὸ ποσοστὸν 9% διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κεφαλαίων καὶ λοιπὰς δαπάνας, βάσει τοῦ ὁποίου προέκυψε κόστος 4,49 χιλ. τοῦ δολλαρίου εἶναι ἐκτὸς πάσης πραγματικότητος. Ὁ καθηγητὴς BUCHOLD εἰς τὸ βιβλίον του ELEKTRIS-CHE KRAFTWERKE UND NETZE δίδει διὰ τοιαύτας ὑδροηλεκτρικὰς ἐγκαταστάσεις τὰς ἑξῆς δαπάνας:

Τόσος εἶναι ὁ συντελεστὴς ἐξυπηρετήσεως τοῦ κεφαλαίου δι’ ὑδροηλεκτρικὰς ἐγκαταστάσεις, ἐπίσης κατὰ SCHOEN-BERG καὶ CLUNK, LANDS ELEKTRIZITAETS WERKE σελ. 346. Ἀκολουθοῦντες τὴν αὐτὴν σειρὰν ὑπολογισμῶν φθάνομεν διὰ τὸν συντελεστὴν 12,5% βασιζόμενον εἰς ἐπιτόκιον 3½% καὶ χρόνον ἐξοφλήσεως 25 ἐτῶν, εἰς τιμὴν κόστους τοῦ ρεύματος 6,24 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου, δηλαδὴ εἰς 18,7 λεπτὰ τῆς δραχμῆς. Ὁ κ. Καραβίδας, πρῴην ἐντεταλμένος σύμβουλος τῆς Δ.Ε.Η., εἰς τὸ βιβλίον του «Πολιτικὴ ἐξηλεκτρισμοῦ» δίδει ὡς κόστος τοῦ ρεύματος τοῦ Ἀχελώου (πίναξ σελ. 112) ἐπὶ τῇ βάσει ἐπιτοκίου 6% διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν κεφαλαίων τὴν τιμὴν 20,41 λεπτῶν. Ἡ συμβολὴ τοῦ θερμικοῦ ἐργοστασίου τῶν 70.000 ΚΒΩ μὲ τὸν σκοπὸν ὅπως ἡ τροφοδότησις τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου δι’ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος ἀφίσῃ ἄθικτον τὴν πτῶσιν τῶν Κρεμαστῶν ὅπως εἶναι φυσικὸν μεταβάλλει ἐπὶ τὸ δυσμενέστερον τὰ πράγματα σύμφωνα μὲ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς Δ.Ε.Η. Ἡ δαπάνη τοῦ θερμικοῦ ἐργοστασίου ἀνέρχεται συμφώνως πρὸς τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Πεζοπούλου εἰς 12.000.000 δολλ. Ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν κεφαλαίων καὶ αἱ πολὺ ἀνώτεραι δαπάναι προσωπικοῦ ἀναβιβάζουν κατὰ τὰς αὐτὰς πηγὰς ποὺ ἀνέφερα εἰς 17%, ἤτοι 2.040.000 ἐτησίως. Διὰ παραγωγὴν 560.000.000 ΚΒΩ τοῦ θερμικοῦ λαμβανομένου πάλιν ὑπ’ ὄψει συντελεστοῦ ἀπωλειῶν 7% προκύπτει κατὰ κιλοβατώραν 3,95 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου. Εἰς αὐτὰς πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ δαπάνη διὰ τὴν καύσιμον ὕλην, ἥτις κατὰ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Πεζοπούλου, εἰς τὰ σήμερον λειτουργοῦντα ἀτμοηλεκτρικὰ ἐργοστάσια τῆς Δ.Ε.Η., ἀνέρχεται εἰς 4 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου κατὰ κιλοβατώραν, δηλαδὴ συνολικὸν κόστος 7,95 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου, δηλαδὴ 23,85 λεπτὰ τῆς δραχμῆς. Ὁ κ. Καραβίδας, διὰ πλῆρες φορτίον δίδει κόστος ρεύματος τοῦ θερμικοῦ Ἀλιβερίου 29,3 λεπτῶν καὶ Πτολεμαΐδος 22,6 λεπτῶν. Διὰ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν δύο ὑδροηλεκτρικῶν καὶ τοῦ θερμικοῦ, θὰ ἔχωμεν μέσην τιμὴν 6,95 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου, δηλαδὴ 20,85 λεπτῶν τῆς δραχμῆς. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι εὐνοϊκώτερον τοῦ ἀποτελέσματος, εἰς ὃ καταλήγει συμπληρωθεῖσα ἡ σειρὰ ὑπολογισμῶν Πεζοπούλου, διότι ἐδέχθημεν 1.360 ἑκατομμύρια ΚΒΩ πρωτοβαθμίου ἐνεργείας ὑποθέσαντες ἐκτελεσθεῖσαν τὴν ἀποταμίευσιν ὕδατος εἰς τὰ Κρεμαστὰ καὶ ἑπομένως σταθερὰν παροχὴν 200 κυβ. κατὰ 1, ἄρα παραγωγὴν 825 ἑκατομμ. ΚΒΩ ἀπὸ τὰ δύο δευτερεύοντα ὑδροηλεκτρικὰ ἔργα. Αὐτὸ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι τὰ ἔργα Πρεβέντζας καὶ Καστράκι θὰ κοστίσουν 37 ἑκατομμ. δολλάρια καὶ τοῦ θερμικοῦ 12 ἑκατομμ. δολλάρια, ὅπως ἀναφέρει ἡ προμελέτη Δ.Ε.Η. καὶ EBASCO. Ἀλλὰ εἰς ποίαν περίπτωσιν αἱ πραγματοποιηθεῖσαι δαπάναι εἰς ἔργα τῆς Δ.Ε.Η. ἐπλησίασαν κἄπως τὰς προϋπολογισθείσας; Πότε δὲν ἐσημειώθησαν τεράστιαι ὑπερβάσεις; Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπενθυμίσω τὴν περίπτωσιν τοῦ ἔργου τοῦ Μέγδοβα, τὸ ὁποῖον παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ὑπῆρχε δῆθεν ὁριστικὴ μελέτη, προϋπελογίσθη τὸ 1952 ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἑταιρείαν Νάπεν, εἰς 11.400.000 δολλ. καὶ ἀφοῦ ἐπέρασε ἀπὸ νέον προϋπολογισμὸν τοῦ 1955 ἀνερχόμενον εἰς 19.000.000 ἐκόστισε ἐν τέλει 35.000.000 δολλάρια καὶ ὄχι 30.000.000 ὅπως ἀνέφερε ὁ Ὑπουργὸς Βιομηχανίας κ. Μάρτης κατὰ τὰ πρὸ ἡμερῶν συντελεσθέντα ἐγκαίνια τοῦ ἔργου; Εἰς ἐνίσχυσιν αὐτῶν τῶν ἀμφιβολιῶν ἔχει ἀξίαν ἡ παρατήρησις τοῦ τέως Δ)τοῦ τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας κ. Βασυνιώτη κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ποσὸν τῶν 37 ἑκατομμ. δολλαρίων διὰ δύο ὑδροηλεκτρικὰ ἐργοστάσια μικρῶν σχετικῶς μονάδων, συνεπάγεται ἀνοιγμένην τιμὴν 250 δολλ. κατὰ ΚΒ. Διὰ τὸν Λάδωνα ἰσχύος 70 χιλ. ΚΒ ἐπραγματοποιήθη τιμὴ 400 δολλ. κατὰ ΚΒ (συνολικὸν κόστος 28 ἑκατομμ. δολλάρια). Κατ’ ἔκθεσιν τῆς EBASCO εἰς ἓν τῶν δύο φραγμάτων τῆς Πρεβέντζας, τὸ ἔδαφος εἶναι σαθρόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον συνεπάγεται ἐκτάκτους δαπάνας. Ἀπὸ μελέτην τῆς EBASCO (1949) συνεπάγεται διὰ τὸν Ἀχελῶον μὲ πολὺ μεγαλυτέρας μονάδας δαπάνης 433 δολλάρια κατὰ ΚΒ. Εἶναι ὀρθὸν ὅμως νὰ μὴ ἀποχωρίζωμεν τὰς δευτερευούσας ἐγκαταστάσεις Πρεβέντζας καὶ Καστράκι, ἀλλὰ νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ ὅλου ἔργου τοῦ Ἀχελώου. Τοῦτο, διότι τὸ ἔργον εἶναι ἑνιαῖον. Θὰ προηγηθῇ τὸ ἔργον τῶν Κρεμαστῶν, θὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἐτησία ἐξίσωσις τῆς παροχῆς τοῦ Ἀχελώου εἰς διακόσια κυβικὰ μέτρα ἀνὰ δευτερόλεπτον, διὰ νὰ ἀποδώσουν τὰ 825 ἑκ. ΚΒΩ αἱ δύο πρὸς τὰ κατάντη πτώσεις Πρεβέντζας καὶ Καστράκι. Τοῦτο ἄλλωστε ἔχει ὑπ’ ὄψει καὶ ἡ σύμβασις τῆς ΔΕΗ μετὰ τῶν ἀναδόχων τοῦ ἀλουμινίου, ἡ ὁποία εἰς τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ ἄρθρου 2 σχετίζει τὴν ἔναρξιν τροφοδοτήσεως τοῦ ἐργοστασίου ἀλουμινίου μὲ τὴν θέσιν ὑπὸ ἐμπορικὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς πρώτης μονάδος 100.000 ΚΒ τῶν Κρεμαστῶν. Ἡ ὁλικὴ δαπάνη τοῦ ἔργου Ἀχελώου ὑπολογίζεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἰς 120.000.000 δολλάρια χωρὶς νὰ ἔχῃ καμμίαν μελέτην ὑπ’ ὄψει, δικαιολογοῦσαν κἄπως αὐτὸν τὸν ἀριθμόν, ἀλλ’ ἁπλῶς ἀτελεῖς προμελέτας, αἱ ὁποῖαι ἐνδεχομένως προετοιμάζουν τραγικὰς διαψεύσεις ἐλπίδων. Ἂν τὰ 120 ἑκατ. δολλ. γίνουν 170 ἑκατ., δηλαδὴ σημειωθῇ ἡ ἀσήμαντος διὰ τὰ καθ’ ἡμᾶς ὑπέρβασις 40%, ἡ ὁποία πιθανώτατα νὰ συμβῇ δι’ ὅλους τοὺς λόγους ποὺ ἀνέφερα προηγουμένως, δηλαδή, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία μελέτη, διότι δὲν προεκηρύχθη διεθνὴς διαγωνισμὸς διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων καὶ τὰ ἔργα θὰ δοθοῦν εἰς κατασκευαστὰς τῆς χώρας, ἐξ ἧς θὰ δανεισθῶμεν τὰ ἀναγκαιοῦντα κεφάλαια, δηλαδὴ εἰς Ἀμερικανούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀκριβότεροι κατὰ 200–300% ὅλων τῶν ἄλλων. Ποῖον θὰ εἶναι τὸ κόστος τοῦ ρεύματος μὲ συντελεστὴν ἐξυπηρετήσεως κεφαλαίου τὸ 12,5%; Λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει ἀπωλείας καὶ δαπάνας μετασχηματισμοῦ καὶ μεταφορῶν διὰ τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου μέχρι τῆς ἐγκαταστάσεως βιομηχανίας ἀλουμινίου ἴσας πρὸς 8%, ὅπως προηγουμένως, καταλήγομεν εἰς ἐτησίας δαπάνας 22.950.000 δολλ. διὰ παραγωγὴν ἐν συνόλῳ, συμφώνως πρὸς τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς ΔΕΗ ἴσην πρὸς 1.475 + 825 = 2,3 δισεκατ. ΚΒΩ. Ἑπομένως, κάθε ΚΒΩ κοστίζει 10 χιλιοστὰ τοῦ δολλαρίου, ἤτοι 30 λεπτὰ εἰς κάποιαν θέσιν τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου. Ἔκαμα τὴν ὑπόθεσιν τῆς ὑπερβάσεως κατὰ 40% διὰ νὰ ἀποδείξω ποῦ ὁδηγοῦν αἱ κακαὶ συμβάσεις καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς ὑποτελείας εἰς τὰ συμφέροντα τῶν ξένων. Ἐφθάσαμεν οὕτω καὶ πάλιν αἰσίως εἰς τοὺς μεγάλους ἀριθμοὺς ποὺ χαρακτηρίζουν τὸ κόστος τοῦ ρεύματος στὴν Ἑλλάδα, κόστος ἀπαγορευτικὸν ὄχι μόνον διὰ τὴν βιομηχανίαν τοῦ ἀλουμινίου, ἀλλὰ δι’ οἱανδήποτε βιομηχανίαν. Ὅταν χορηγοῦμεν τὴν ἐνέργειαν πρὸς 10 λεπτὰ εἰς τὴν ἑταιρείαν ἀλουμινίου καὶ μᾶς κοστίζῃ 23 ἕως 30, ὑπάρχει ὄχι ἁπλῶς πριμοδότησις, ἀλλὰ ζημία 13 ἕως 20 λεπτῶν ἀνὰ ΚΒΩ. Ἡ δὲ ἐτησία πριμοδότησις ἐπὶ 1.020 ἑκατ. ΚΒΩ θὰ κυμαίνεται μεταξὺ 133 καὶ 204 ἑκατ. δραχμῶν. Τὰ ποσὰ αὐτὰ ἀποτελοῦν καθαρὰν ζημίαν τῆς ΔΕΗ, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ ἀναγκασθῇ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν λοιπὴν κατανάλωσιν. Αὐτὸ δέ, χάριν μιᾶς ξένης ἐπιχειρήσεως. Σημειωτέον, ὅτι αὐτὴ ἡ ζημία πραγματοποιεῖται διὰ τὴν χορήγησιν μόνον 1.020 ἑκατ. ΚΒΩ ἐτησίως. Ἀλλὰ ἡ σύμβασις ἀλουμινίου εἰς τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ ἄρθρου 1, ἀναγράφει: «Τὸ τμῆμα τῆς παραγωγῆς ἀλουμίνας προβλέπεται νὰ ἐπεκταθῇ εἰς παραγωγὴν 200.000 τόννων ἐτησίως, ὅταν οἱ ὅροι οἱ προβλεπόμενοι εἰς τὸ ἄρθρον 9 τῆς παρούσης ἤθελον πληρωθῆ. Αὔξησις τῆς παραγωγῆς ἀλουμινίου θέλει ἀντιμετωπισθῆ, ὅταν αἱ γενικαὶ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι καὶ οἱ εἰδικώτεροι ὅροι, ἰδίᾳ τῆς προμηθείας ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, ἤθελον κριθῆ εὐνοϊκοί». Ἡ παραγωγὴ μόνον ἀλουμίνας εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν συμφέρει εἰς τὸν Νιάρχον, PECHINEY καὶ REYNOLDS. Τὸ ἀντίθετον εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συμβῇ. Νὰ εἰσαχθῇ ἀλουμίνα πρὸς ἠλεκτρόλυσιν. Πάντως, ἂν παραχθῇ θὰ γίνῃ μὲ τὸν σκοπὸν παραγωγῆς ἀντιστοίχου ποσότητος ἀλουμινίου. Καὶ ναὶ μὲν ἡ σύμβασις παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας δὲν προβλέπει τοιαύτην αὔξησιν πέραν τῆς ἰσχύος τῶν 110.000 ΚΒ ἢ 115.000 ΚΒ, ἀλλὰ ἡ πίεσις τῆς πραγματικότητος καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων τῶν ξένων μονοπωλίων θὰ μᾶς ὁδηγήσουν εἰς ἐκχώρησιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἀχελώου, δηλαδὴ 2,3 δισεκατ. ΚΒΩ καὶ εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας μὲ 300 ἕως 460 ἑκατ. δραχμῶν ἐτησίως, χάριν τῶν ξένων. Ὁ δὲ Ἀχελῶος εἶναι ἀναντικατάστατος. Κατὰ τὰ προσεχῆ ἔτη προβλέπει ἡ ΔΕΗ διπλασιασμόν, περίπου, τῆς σήμερον παραγομένης ἐνεργείας χωρὶς τὸν Ἀχελῶον, ἡ ὁποία θὰ φθάσῃ πιθανὸν 2.300 ἑκατ. ΚΒΩ. Διὰ νὰ καλυφθῇ ἡ ἐκ τῆς συμβάσεως ἀλουμινίου βεβαία ζημία, θὰ πρέπει νὰ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος κατὰ 13–20 λεπτὰ περίπου εἰς στρογγυλοὺς ἀριθμούς. Καὶ ἐπειδή, ὅπως εἴπομεν, τὸ σημερινὸν μέσον κόστος χωρὶς ἔξοδα διανομῆς εἶναι 35 λεπτὰ εἰς οἱανδήποτε θέσιν τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου, θὰ γίνῃ 48–55 λεπτὰ καὶ θὰ καταστήσῃ τελείως ἀδύνατον τὴν τροφοδότησιν τῆς βιομηχανίας, θὰ φθάσωμεν δὲ εἰς τὸ τραγικὸν αὐτὸ ἀποτέλεσμα χάριν τῆς Γαλλοαμερικανικῆς βιομηχανίας PECHINEY–REY-NOLDS–Νιάρχου. Πρόκειται περὶ μιᾶς οἰκτρᾶς ὑποθέσεως ἄνευ προηγουμένου, χωρὶς ὑπερβολὴν ἐγκληματικῆς διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς ἄλλας λεπτομερείας τῆς συμβάσεως παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τῆς μεταξὺ τῆς ἑταιρείας καὶ τῆς ΔΕΗ συμβάσεως, ἡ τελευταία ἀναλαμβάνει νὰ χορηγῇ συνεχῶς ἠλεκτρικὸν ρεῦμα εἰς τὴν ἑταιρείαν εἰς ποσὸν ἀντιστοιχοῦν εἰς τὴν παραγωγὴν γεννητριῶν ἰσχύος 110.000 ΚΒ ἐργαζομένων συνεχῶς καὶ ἀδιακόπως καθ’ ὅλον τὸ ἔτος διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἑταιρείας. Ἐπίσης, διὰ τοῦ ἄρθρου 2 ἡ ΔΕΗ ἀναλαμβάνει τὴν χορήγησιν ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς τὴν ἑταιρείαν τὴν 1ην Ἰουλίου 1964, τὸ βραδύτερον. Συναρτᾶται ἡ ἔναρξις τῆς τροφοδοτήσεως μὲ τὴν θέσιν ὑπὸ ἐκμετάλλευσιν τῆς πρώτης μονάδος ἰσχύος 100.000 ΚΒ τῶν Κρεμαστῶν, μὴ δυναμένη ὅμως νὰ καθυστερήσῃ πέραν τῆς 1ης Ἰουλίου 1964. Τοῦτο προϋποθέτει ἀπόλυτον βεβαιότητα, ὅτι ἡ μονὰς αὐτὴ θὰ κατορθωθῇ νὰ τεθῇ εἰς κίνησιν κατὰ τὴν ἡμερομηνίαν αὐτήν, πρᾶγμα λίαν ἀμφίβολον καὶ τοῦτο, διότι: α) Τὸ ἠλεκτρικὸν ἐργοστάσιον τῶν Κρεμαστῶν εἶναι ὑδροηλεκτρικὸν καὶ ἡ ἔναρξις τῆς λειτουργίας του προϋποθέτει τὴν κατασκευὴν τοῦ φράγματος, τὸ ὁποῖον ἡ ΔΕΗ λέγει, ὅτι θὰ ἔχῃ ὕψος 175 μ. Συνεπῶς, πρόκειται περὶ μεγάλου φράγματος, τοῦ ὁποίου ὁ χρόνος τῆς κατασκευῆς δὲν δύναται νὰ εἶναι μικρότερος τῶν 3½ ἐτῶν, συμπεριλαμβανομένου τοῦ χρόνου ὀργανώσεως τοῦ σχετικοῦ ἐργοταξίου μετὰ τῶν μεγάλων μηχανικῶν ἐγκαταστάσεών του εἰς ἓν ἔρημον μέρος, ὅπως τὰ Κρεμαστά, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει ἀκόμη κατασκευασθῇ οὐδὲ κἂν ἡ ἀπαιτουμένη εὐρεῖα ὁδὸς συγκοινωνίας, διὰ τὰς σχετικὰς μεγάλας καὶ βαρείας μεταφοράς. β) Τὰ θεμέλια τοῦ φράγματος αὐτοῦ, λόγῳ τῆς ἰδιοσυστασίας τοῦ ἐδάφους εἰς τὰ Κρεμαστά, εἶναι σχεδὸν βέβαιον, ὅτι θὰ παρουσιάσουν πολλὰ ἀπρόοπτα, τὰ ὁποῖα θὰ προκαλέσουν καθυστέρησιν τῆς κατασκευῆς αὐτοῦ καὶ συνεπῶς καὶ τῆς ἐνάρξεως λειτουργίας τοῦ ἠλεκτρικοῦ ἐργοστασίου τῶν Κρεμαστῶν. γ) Ὡς ὁμολογεῖ ἡ σύμβασις (ἄρθρ. 2), οὐδὲ κἂν ἔχει μελετηθῇ τὸ πρόγραμμα κατασκευῆς τῶν ἔργων τοῦ Ἀχελώου, ἀλλὰ τοῦτο θὰ γίνῃ τὴν 1ην Ἰανουαρίου 1961. Εἰς τὰ ἀνωτέρω δέον νὰ προσθέσωμεν, ὅτι, πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποσχέσεως τῆς ΔΕΗ πρὸς παροχὴν ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς τὴν ἑταιρείαν, δέον ἐπὶ πλέον νὰ πραγματοποιηθοῦν τὰ ἀκόλουθα ἀπαραίτητα: α) Κατὰ τὴν ὑποτιθεμένην ὡς ἄνω ἔναρξιν τῆς λειτουργίας τοῦ ἠλεκτρικοῦ ἐργοστασίου Κρεμαστῶν πρέπει νὰ εἶναι πλήρης ἡ ὑπὸ τοῦ φράγματος σχηματιζομένη λίμνη, χωρητικότητος πολλῶν δισεκατομμυρίων κυβικῶν μέτρων ὕδατος, καὶ τοῦτο διὰ νὰ ὑπάρχῃ τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν κίνησιν τοῦ ἐργοστασίου ὕδωρ, ὅπερ συσσωρεύεται ὄπισθεν τοῦ φράγματος μὲ τὴν ἀνύψωσιν αὐτοῦ. Ἡ πλήρωσις ὅμως αὐτὴ εἶναι λίαν ἀμφίβολος, ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ ἐγκαίρως καὶ μάλιστα ἐὰν ὑπάρξῃ ἐν τῷ μεταξὺ ξηρασία, ἥτις δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς πιθανή, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἤδη ἔχομεν εἰσέλθει εἰς τὸν κύκλον τῶν ξηρῶν ἐτῶν, ὅστις πολλάκις διαρκεῖ 3–4 ἔτη συνεχῶς. β) Δέον νὰ ἔχῃ παραδοθῆ ὁ μηχανικὸς ἐξοπλισμὸς ἐγκαίρως, διὰ νὰ τοποθετηθῇ ἐπίσης ἐγκαίρως ἡ πρώτη ἐξ 100.000 ΚΒ μονὰς τοῦ ἠλεκτρικοῦ ἐργοστασίου Κρεμαστῶν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὑπόσχεται ἡ ΔΕΗ νὰ τροφοδοτήσῃ τὴν ἑταιρείαν μὲ ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν, πρᾶγμα ἐπίσης λίαν ἀμφίβολον, διότι πολλάκις τὰ ἐργοστάσια κατασκευῆς τῶν μηχανημάτων αὐτῶν καθυστεροῦν τὴν παράδοσίν των. Ὅλα αὐτὰ πείθουν, ὅτι θὰ εἶναι πιθανὸν ἀδύνατος ἡ παροχὴ ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας ἐκ τοῦ Ἀχελώου, κατὰ τὴν ταχθεῖσαν ὡς ἄνω προθεσμίαν καὶ κατ’ ἀκολουθίαν, δέον νὰ ἐξετασθοῦν αἱ ὑπὸ τῆς συμβάσεως σχετικῶς προβλεπόμεναι συνέπειαι. Ἐλπίδας, ὅτι αἱ συνέπειαι δὲν θὰ ἔχουν δραματικὴν ἐξέλιξιν παρέχει μόνον ἡ κατασκευὴ τοῦ νέου ἀτμοηλεκτρικοῦ σταθμοῦ εἰς Πτολεμαΐδα ἢ Μεγαλόπολιν τῶν 125.000 ΚΒ, τὸ ὁποῖον διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς πρέπει νὰ ἐπισπευσθῇ. Τὸ θερμικὸν αὐτὸ ἐργοστάσιον θὰ ἐξυπηρετήσῃ ὁλόκληρον καὶ ὄχι μόνον τὸ τμῆμα τῶν 70.000 ΚΒ, τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου, ἀλλὰ θὰ δίδῃ τὸ ρεῦμα εἰς κόστος ἀκόμη ἀνώτερον τοῦ ὑπολογισθέντος διὰ τὸν συνδυασμὸν ὑδροηλεκτρικῶν καὶ θερμικοῦ. Πάντως, τοῦτο δὲν εἶναι ἐπαρκὲς καὶ θὰ χρειασθῇ νὰ περιορίσῃ ἡ ΔΕΗ τὸ ρεῦμα τῶν λοιπῶν καταναλωτῶν. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου ἔχει ἀνάγκην 1.020 ἑκ. ΚΒΩ ἐτησίως, ἡ δὲ σημερινὴ παραγωγὴ τῆς ΔΕΗ μόλις φθάνει τὰ 1.150 ἑκ. ΚΒΩ. Αἱ ἐκ τῆς συμβάσεως προβλεπόμεναι συνέπειαι εἰς βάρος τῆς ΔΕΗ διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον παρ’ αὐτῆς ἔναρξιν παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς τὴν ἑταιρείαν, ὅσον καὶ διὰ τὴν μὴ συνεχῆ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος καὶ ἀδιάκοπον καθ’ ὅλον τὸ εἰκοσιτετράωρον διάθεσιν ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς ἑταιρείας ἠλεκτρογεννητριῶν παραγωγικῆς ἰσχύος 110.000 ΚΒ, διαγράφονται ὡς ἑξῆς: α) Ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 15 τῆς συμβάσεως ἀναγνωρίζονται ὡς λόγοι ἀνωτέρας βίας ἀπαλλάσσοντες τὴν ΔΕΗ πάσης εὐθύνης ἔναντι τῆς ἑταιρείας καὶ ἀντιστρόφως, μόνον αἱ ἀκόλουθοι: Ὁ πόλεμος, διαταραχὴ δημοσίας τάξεως, πυρκαϊαί, πλημμύραι, σεισμοὶ καὶ κυβερνητικαὶ ἀποφάσεις ἐπιβαλλόμεναι ὑπὸ ἐκτάκτων καταστάσεων, οὐχὶ δὲ αἱ ἀπεργίαι. β) Εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον τονίζεται, ὅτι ἡ ξηρασία δὲν ἀποτελεῖ ἀνωτέραν βίαν, παρὰ μόνον ἐὰν τὸ σύνολον τῶν ὑδροηλεκτρικῶν διαθεσίμων τῆς ΔΕΗ ὑπολειφθῇ τῶν ἀναγκῶν τῆς ἑταιρείας. Συγχρόνως, τὸ αὐτὸ ἄρθρον ρητῶς ἀναγράφει, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ ΔΕΗ θὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν, προκειμένου νὰ διατηρήσῃ τὴν ἀναγκαιοῦσαν εἰς τὴν ἑταιρείαν ἰσχὺν 110.000 ΚΒ συνεχοῦς λειτουργίας, προσφεύγουσα ἰδίως εἰς ἅπαντα τὰ εἰς τὴν διάθεσίν της μέσα παραγωγῆς καὶ περιορίζουσα ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ τὴν διατιθεμένην εἰς τοὺς πελάτας της ἰσχύν. Τὰ τελευταῖα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἐπαχθέστατον, λόγῳ συνεπειῶν, ὅρον τῆς συμβάσεως, μεθερμηνευόμενα λέγουν, ὅτι ἡ ΔΕΗ ὀφείλει νὰ περιορίζῃ τὴν παροχὴν ἠλεκτρικοῦ ρεύματος εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ δίδῃ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα εἰς τὴν ἑταιρείαν, ὅταν τυχὸν ἐκ βλάβης τῶν ἐγκαταστάσεών της ἢ ἀνομβρίας δὲν δύναται νὰ ἔχῃ διαθέσιμον ὑπὲρ τῆς ἑταιρείας νυκτὸς καὶ ἡμέρας καὶ ἄνευ διακοπῆς, ἔστω καὶ δι’ ἐπισκευήν, 110.000 ΚΒ. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὁλόκληρος ἡ ΔΕΗ παράγει ἐν ὅλῳ 1.150 ΚΒΩ, δηλαδὴ περίπου ὅσα χρειάζεται ἡ βιομηχανία ἀλουμινίου. Ἐπειδὴ εἶναι λίαν πιθανόν, ὅτι ἡ ΔΕΗ δὲν θὰ ἔχῃ διαθέσιμα ὑπὸ τοὺς ἄνω ὅρους τὰ ἀπαιτούμενα 110.000 ΚΒ, τόσον ἐν τῇ περιπτώσει μὴ ἐγκαίρου ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου τῶν Κρεμαστῶν καὶ τοῦ προβλεπομένου θερμικοῦ ἐργοστασίου, ὅσον καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ξηρασίας ἢ καὶ βλάβης, εἴτε τῶν Κρεμαστῶν, εἴτε ἄλλης παραγωγικῆς ἐγκαταστάσεως τῆς ΔΕΗ, εἴτε καὶ αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ δικτύου μεταφορᾶς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας μεταξὺ Ἀχελώου καὶ τοῦ ἐργοστασίου ἀλουμινίου, διὰ τοῦτο ἡ ΔΕΗ θὰ ὑποχρεοῦται εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς βεβαίας νὰ συμβοῦν πολλάκις ἐν τῷ μέλλοντι περιπτώσεις νὰ περιορίζῃ τὴν παρεχομένην σήμερον εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν ἀνερχομένην ἐτησίως εἰς 550 ἑκ. ΚΒΩ περίπου, διὰ νὰ δίδῃ αὐτὴν εἰς τὴν ἑταιρείαν. Τοῦτο θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὴν νέκρωσιν τῆς κινήσεως τῆς πρωτευούσης, ἥτις χρειάζεται σήμερον 1.300 ἑκατ. ΚΒΩ ἐτησίως, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 800 ἑκ. ΚΒΩ παράγονται ὑπὸ τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, διαθετούσης πρὸς τοῦτο ἐν λειτουργίᾳ μηχανὰς ἐγκατεστημένης ἰσχύος ἐν ὅλῳ 210.000 ΚΒ περίπου. Πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἡ φύσις τῆς ἠλεκτρολυτικῆς παραγωγῆς τοῦ ἀλουμινίου δὲν ἐπιτρέπει οὐδὲ τὴν ὀλιγόλεπτον διακοπὴν παροχῆς τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Αἱ κυρώσεις διὰ τὴν περίπτωσιν μὴ παροχῆς ρεύματος εἶναι βαρύταται διὰ τὴν ΔΕΗ, καθ’ ὅσον ἐν τῷ σχετικῷ ἄρθρῳ 14 τῆς συμβάσεως καθορίζονται σχετικῶς τὰ ἀκόλουθα: Ἐὰν ἡ ΔΕΗ καθυστερήσῃ τὴν ἔναρξιν παροχῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος πέραν τῶν δύο μηνῶν ἀπὸ τὴν 1ην Ἰουλίου 1964 καὶ ἐφεξῆς, αὕτη ὑποχρεοῦται νὰ ἀποζημιώνῃ τὴν ἑταιρείαν δι’ ἑκάστην ἡμέραν τοιαύτης καθυστερήσεως μὲ τὸ 1)365 τοῦ συνολικοῦ ποσοῦ τῶν πάσης φύσεως οἰκονομικῶν ἐπιβαρύνσεων τῆς ἑταιρείας κατὰ τὸ ἔτος ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας της καὶ μὲ τὸ 1)30 τῶν μηνιαίων δαπανῶν τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῶν παρεπομένων δαπανῶν. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεως, ἥτις θὰ κινήσῃ ὡς καθορίζεται ἐν τῇ συμβάσει 75 ἑκατ. δολλ. καὶ θὰ ἔχῃ ἐργατικὸν προσωπικὸν ἄνω τῶν 500 προσώπων (κατὰ τὸν κ. Κούμουλον, μὲ τὸν ὁποῖον συμφωνεῖ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ἀλλ’ ὄχι κι’ ἐγὼ 1.207 ἐργατῶν) καὶ προσθέτως πανάκριβον ξένον τεχνικὸν προσωπικόν, καθίσταται προφανές, ὅτι ἐπειδὴ τὸ τοκοχρεωλύσιον τοῦ κεφαλαίου τῶν ἐγκαταστάσεων καὶ αἱ ἀποσβέσεις θὰ εἶναι τοὐλάχιστον 20% ἐπὶ τοῦ ἄνω κεφαλαίου, ἐὰν παραλείψωμεν δυσκόλως ὑπολογιζομένην τὴν μεγάλην ἀποζημίωσιν διὰ τὰς ἡμεραργίας τοῦ προσωπικοῦ θὰ ἔχωμεν ἐτησίαν ἀποζημίωσιν 15 ἑκ. δολλ. μόνον διὰ τὸ κεφάλαιον καὶ συνεπῶς ἡμερησίαν τοιαύτην 41.000 δολλ. Φυσικὰ δέ, ἡ ΔΕΗ θὰ προτιμήσῃ οἱανδήποτε ἄλλην λύσιν εἰς βάρος τῆς καταναλώσεως, ἀλλὰ θὰ τηρήσῃ τὴν προθεσμίαν τῆς 1ης Ἰουλίου 1964. Τὸ ἑτεροβαρὲς τῆς συμβάσεως τῆς ἑταιρείας μετὰ τῆς ΔΕΗ καταφαίνεται ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἐνῷ, ὡς εἴπομεν, ἡ ΔΕΗ δέον νὰ ἀποζημιώνῃ τὴν ἑταιρείαν δι’ ἑκάστην ἡμέραν καθυστερήσεως ἐνάρξεως τῆς παροχῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας μὲ ποσὸν ἄνω τῶν 41.000 δολλ. ἀντιθέτως, ἐὰν ἡ ἑταιρεία δὲν ἔχῃ ἑτοιμάσει ἐγκαίρως τὸ ἐργοστάσιόν της καὶ συνεπῶς δὲν δύναται νὰ ἀναλώσῃ τὰ ὑπὸ τῆς ΔΕΗ ἕτοιμον πρὸς διάθεσιν εἰς αὐτὴν ἠλεκτρικὸν ρεῦμα, τότε ἡ ἑταιρεία θὰ ἀποζημιώνῃ τὴν ΔΕΗ μὲ μόνον 2–3–4.000 δολλ. ἡμερησίως (ἄρθρ. 14 παράγρ. 1 ἐδ. αʹ). Ἐπίσης, τὸ βαρὺ διὰ τὴν ΔΕΗ τῶν ὅρων ἀποδεικνύεται 1) ἐκ τῆς ρήτρας τῆς συμβάσεως (ἄρθρον 14 παράγρ. 2), καθ’ ἣν ἐὰν ἡ διακοπὴ τῆς παροχῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος ἐπὶ ἱκανὸν χρόνον θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν πῆξιν τοῦ ἠλεκτρολυτικοῦ ὑγροῦ, ἐντὸς τῶν κυψελῶν ἠλεκτρολύσεως τοῦ ἀλουμινίου, τότε ἡ ΔΕΗ θὰ ὑποχρεοῦται νὰ ἀποζημιώσῃ τὴν ἑταιρείαν ἐξ ὁλοκλήρου, πρᾶγμα δυνάμενον νὰ ἀγάγῃ εἰς μεγίστας ἀποζημιώσεις, ὡς περιγράφεται εἰς τὰ ἐδάφια αʹ καὶ βʹ τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 14. 2) Ἀντιθέτως, ἐὰν ἡ ἑταιρεία μειώσῃ τὴν παραγωγὴν της εἰς ἀλουμίνιον, λόγῳ τυχὸν κρίσεως ἐν τῇ παγκοσμίῳ ἀγορᾷ ἀλουμινίου, τῆς ὁποίας ὅμως τὰ δυσχερῶς σταθμιζόμενα κριτήρια τῆς ἐμφανίσεως δὲν καθορίζονται ἐν τῇ συμβάσει, τότε ἡ ἑταιρεία θὰ δύναται νὰ ἀφήσῃ ἀδιάθετον εἰς βάρος τῆς ΔΕΗ μέρος ἢ καὶ τὸ ὅλον τῆς πάντοτε εἰς τὴν διάθεσίν της εὑρισκομένης ποσότητος ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας καὶ τοῦτο ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποζημιώσεως τῆς Δ. Ε.Η. (ἄρθρ. 8ον). Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς ἓν ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἀπησχόλησε τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Ποῖον θὰ εἶναι τὸ κόστος τοῦ ἐργοστασίου ἀλουμινίου; Διὰ τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμίνας, ἠμποροῦμεν νὰ ποῦμε, ὅτι θὰ εἶναι ἴσως γύρω ἀπὸ τὰ 10 ἑκατ. δολλάρια. Ἀλλὰ διὰ τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου, δὲν γνωρίζομεν τίποτε. Ὅλαι αἱ δοθεῖσαι πληροφορίαι συγκρούονται. Ἑκάστη περίπτωσις εἶναι ἐπιδεκτικὴ διαφόρων ἑρμηνειῶν. Εὑρίσκεται ὑπὸ τόσον εἰδικὰς συνθήκας, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ συγκριθῇ μὲ τὰς ἄλλας. Τὸ περίφημον κεφάλαιον IV τοῦ MATE-RIALS SURVEY ἀντεγράφη ὁλόκληρον ἀπὸ τὸν κ. Κούμουλον μὲ τοὺς αὐτοὺς τίτλους καὶ τὸν πίνακα τῶν τεσσάρων ἐργοστασίων καὶ ἀπετέλεσεν οὐσιῶδες τμῆμα τῆς ἐκθέσεώς του. Εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Κούμουλου ἐπιγράφεται «Οἰκονομικὴ διάρθρωσις τῆς Βιομηχανίας ἀλουμινίου» εἰς τὸ MATERIALS SURVEY «Οἰκονομικὰ τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου». Εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ βεβαιοῦται, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ κόστους ἐργοστασίου κατὰ τόννον δὲν εἶναι συγκρίσιμοι καὶ ἀναφέρονται οἱ λόγοι. Διὰ νὰ ἐννοήσητε τὴν σύγχυσιν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ, ἀναφέρω τὸ ἑξῆς: Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ἐστηρίχθη ἰδιαιτέρως εἰς τὸ ἐργοστάσιον ΚΙΤΙΜΑΤ ἀλουμίνας καὶ ἀλουμινίου, τὸ ὁποῖον κατεσκεύασεν ἡ ALCAN καὶ τοῦ ὁποίου τὸ κόστος ἀνὰ τόννον ἀνέρχεται εἰς 1.700 δολλ. περίπου, περιλαμβανομένης ὅμως τῆς πολὺ μεγάλης δαπάνης δι’ ὑδροηλεκτρικὰς ἐγκαταστάσεις. Ἡ παραγωγὴ του εἶναι τεραστία, 331.500 μικροὶ τόννοι. Ἂν γίνῃ ἀναγωγή, λέγει ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, εἰς μετρικοὺς τόννους θὰ ἔχωμεν 1.870 δολλ., τὰ ὁποῖα πολλαπλασιαζόμενα ἐπὶ 52.500 δίδουν 98.000.000 δολλ. Ἂν ἀφαιρέσωμεν ὅμως τὴν δαπάνην 37 ἑκ. δολλ. τῶν δύο ὑδροηλεκτρικῶν μένουν 61 ἑκ. δολλ. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὁ ἀριθμὸς 37 ἑκ. δολλ. ἀποτελεῖ ἁπλῆν ἐκτίμησιν, δὲν βασίζεται εἰς καμμίαν μελέτην. Ἂν, ὅπως εἶναι σχεδὸν βέβαιον, ἀνέλθῃ εἰς 50 ἑκ. δολλ. τὸ κόστος τῶν ἐργοστασίων ἀλουμίνας καὶ ἀλουμινίου θὰ εἶναι μόνον 48 ἑκ. δολλ. Ἀλλά, ἐρωτῶ, κύριοι βουλευταί, εἶναι σοβαρὸς αὐτὸς ὁ τρόπος διὰ τὴν λύσιν θεμελιώδους ζητήματος, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἐλαττοῦται τὸ κόστος, ἐφ’ ὅσον αὐξάνει ἡ δαπάνη τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων; Ἔχω κἄτι καλύτερον νὰ σᾶς προσφέρω ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους δίδει τὸ MA-TERIALS SURVEY καὶ ὁ κ. Κούμουλος. Μίαν πληροφορίαν ὄχι τοῦ 1956, ἀλλὰ τοῦ Σεπτεμβρίου 1960, τὴν ὁποίαν πολὺ εὐκόλως δύναται νὰ ἐξακριβώσῃ ὁ κ. ὑπουγὸς τοῦ Συντονισμοῦ, διότι ἀφορᾷ τὴν ἑταιρείαν REY-NOLDS, μὲ τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς ἡ Κυβέρνησις θὰ εὑρίσκεται εἰς κἄποιαν ἐπαφὴν εἴτε μέσῳ τοῦ κ. Νιάρχου, εἴτε ἀπ’ εὐθείας. Πρόκειται περὶ μιᾶς συμβάσεως μετὰ τοῦ Οἴκου REYNOLDS, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ὑπὸ κύρωσιν τοῦ νομοθετικοῦ σώματος τῆς Βενεζουέλας. Ἡ εἴδησις μὲ ἀρκετὰς λεπτομερείας τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ παγκοσμίως γνωστὸν Ἀμερικανικὸν περιοδικὸν τῆς μεταλλευτικῆς κινήσεως METAL AND MINE-RAL MARKETS τῆς 8 Σεπτεμβρίου 1960. Θὰ σᾶς δώσω μετ’ ὀλίγον ὁλόκληρον τὴν σχετικὴν εἴδησιν ἐν μεταφράσει καὶ θὰ καταθέσω τὴν φωτοτυπίαν τῆς σχετικῆς σελίδος τοῦ περιοδικοῦ, διότι τὸ δημοσίευμα αὐτὸ ἀπαντᾶ σχεδὸν εἰς ὅλα τὰ ἐρωτήματα τὰ ὁποῖα ἐγέννησε ἡ συζήτησις τῆς ὑπ’ ὄψει συμβάσεως. Τώρα θὰ σᾶς διαβάσω μόνον μίαν περικοπὴν σχετικὴν μὲ τὸ κόστος τοῦ ἐργοστασίου ἀλουμινίου τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ κατασκευασθῇ εἰς SAN FELIX τῆς Βενιζουέλας, πλησίον τοῦ ποταμοῦ Ὀρενόκου. Τὸ ἐργοστάσιον θὰ εἶναι ἱκανότητος παραγωγῆς μόνον 25.000 τόννων ἐτησίως καὶ ἑπομένως ὡς μικρὰ μονὰς θὰ ἔπρεπε νὰ κοστίζῃ κατὰ τόννον παραγομένου ἀλουμινίου ἀκριβότερον. Λοιπὸν ἡ εἴδησις λέγει, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον παραγωγῆς ἀλουμινίου 25.000 τόννων θὰ στοιχίσῃ 12,5 ἑκατ. δολλάρια θὰ κατεργάζεται εἰσαγόμενον βωξίτην καὶ θὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν του ἰσχὺν 50.000 KB ἠλεκτρικοῦ ρεύματος παρεχομένου ὑπὸ τοῦ νέου κρατικοῦ ὑδροηλεκτρικοῦ σταθμοῦ τῶν πτώσεων LOWER CARONI. Οἱ REYNOLDS θὰ δικαιοῦνται νὰ λαμβάνουν προσθέτως ἰσχὺν 50.000 KB ἠλεκτρικοῦ ρεύματος πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ διπλασιάσουν τὴν ἱκανότητα τῆς ἐγκαταστάσεως εἰς τὸ μέλλον. Μετὰ τὸν διπλασιασμὸν ἡ Βενεζουέλα θὰ ἔχῃ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου παραγωγῆς 50.000 τόννων ἐτησίως τροφοδοτούμενον ἀπὸ ὑδροηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον ἐγκατεστημένης ἰσχύος 100.000 KB, δηλαδὴ σὰν τὸ ἰδικόν μας. Τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου θὰ στοιχίσῃ τὸ πολὺ 25 ἑκατομμ. δολλάρια. Σᾶς ἀφίνω νὰ ἐκλέξετε ἂν οἱ 50.000 τόννοι θὰ εἶναι μικροὶ ἀμερικανικοὶ ἢ μετρικοί. Ἄν εἶναι μικροὶ τὰ 25 ἑκατομμ. δολλάρια θὰ ἀναφέρωνται εἰς 45.000 μετρικούς, ἑπομένως, διὰ 52.500 θὰ ἔχωμεν κόστος ἐργοστασίου 29 ἑκατομμ. δολλάρια. Ἄν προσθέσωμεν καὶ 10 ἑκατομμ. δολλάρια διὰ κόστος ἐργοστασίου ἀλουμίνας φθάνομεν εἰς 39, ἔστω 40 ἑκατομμ. δολλάρια καὶ μὲ ἔξοδα κινήσεως 45 ἑκατομμ. δολλάρια διὰ τὰ δύο ἐργοστάσια, ἀλουμίνας καὶ ἀλουμινίου. Ἑπομένως ἡ διατυπωθεῖσα γνώμη ὑπὸ τῶν κυρίων Ἡλιοπούλου καὶ Ζίγδη, τὴν 13 Σεπτεμβρίου κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, ὅτι τὰ δύο ἐργοστάσια δὲν θὰ στοιχίσουν περισσότερον τῶν 50 ἑκατ. δολλαρίων ὑπῆρξεν ἀπολύτως δικαιολογημένη. Εἷς τρόπος μόνον ὑπῆρχε διὰ ν’ ἀντικρουσθοῦν αἱ γνῶμαι τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ τεχνικοοικονομικὴ μελέτη τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου. Ἀλλὰ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης τὴν ἐθεώρησε περιττὴν δι’ ἓν ἔργον τεραστίων οἰκονομικῶν συνεπειῶν. Μὲ πολλὴν ἀφέλειαν ὑποστηρίζει, ὅτι τὴν μελέτην θὰ ἐκπονήσῃ ὁ ἀνάδοχος. Ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ὁ ἀριθμὸς τῶν 75.000.000 δολλαρίων ὁ ἀναφερόμενος εἰς τὸ ἄρθρον 2 τῆς συμβάσεως ὡς κόστος τῶν ἐργοστασίων, ὅτι διὰ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν τὸ κόστος θὰ εἶναι μικρότερον δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς κίνδυνος νὰ ληστευθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τὴν διαφορὰν τῶν 25 ἢ 30 ἑκατομμ. δολλ., διότι θὰ ὑπάρχῃ ὁ πενταπλοῦς ἔλεγχος. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστὸν πόσον εἶναι δύσκολον νὰ εἰσέλθῃ κανεὶς εἰς τὰ ἄδυτα μιᾶς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας καὶ μάλιστα ξένης καὶ νὰ ἐλέγξῃ τὰς δαπάνας της. Ὅτι τὰ μεγάλα θύματα εἶναι οἱ μέτοχοι τῶν ὁποίων τὸν ἔλεγχον ἐπικαλεῖται ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης. Αὐτοὶ δὲν μετέχουν τῆς πανδαισίας τῶν ἀνόμων κερδῶν. Ὅτι οἱ ἱδρυταὶ συνεταῖροι τοῦ PE-CHINEY ἔχουν κοινὰ συμφέροντα. Ὁ ἔλεγχος τῆς ἐφορίας ἀποβαίνει πολὺ προβληματικῆς ἀποτελεσματικότητος. Γνωρίζετε πόσον δύσκολον εἶναι εἰς τοὺς φοροτεχνικοὺς ὑπαλλήλους νὰ ἐξακριβώσουν τὴν πραγματικὴν ἀξίαν τῶν εἰσαγομένων μηχανημάτων. Τὸ ἔργον τοῦ Μέγδοβα παρουσίασε ἀστρονομικὰς ὑπερβάσεις, διότι τὰ μηχανήματα ἐκοστολογήθησαν μὲ τιμὰς αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχαν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν πραγματικότητα. Τὰ ἐπὶ πλέον 25 ἕως 30 ἑκατ. δολλαρίων τῆς συμβάσεως ἀλουμινίου ἂν πράγματι δὲν ἀντιπροσωπεύουν ἀξίαν ἔργων θὰ χαθοῦν καὶ θὰ πληρωθοῦν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Μὴν ἀπατᾶσθε. Οἱ ἰσολογισμοὶ τῆς Ἑταιρείας οὐδέποτε θὰ ἐμφανίσουν κέρδη, διὰ νὰ μετάσχῃ τὸ Δημόσιον εἰς αὐτά. Ἔχομεν πολλὰ παραδείγματα μεγάλων Ἑλληνικῶν ἐπιχειρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζουν παθητικὸν καὶ παρουσιάζονται ὡσὰν νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὸ χεῖλος τῆς χρεωκοπίας εἰς τὰς ὁποίας ἐν τούτοις μερικοὶ μεγαλόσχημοι θησαυρίζουν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι μίαν τοὐλάχιστον τοιαύτην περίπτωσιν γνωρίζει ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης. Κύριοι βουλευταί, τὸ δῆθεν κεφάλαιον τὸ καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ κόστους τῶν ἐργοστασίων ποσόν, τῶν 25–30 ἑκατ. δολλαρίων θὰ ἐξαχθῇ ὡς συνάλλαγμα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τὴν ἀπόσβεσιν τοῦ δῆθεν ἐπενδυθέντος κεφαλαίου, πραγματικῶς ὅμως διὰ νὰ δημιουργήσῃ πρόσθετα ἄνομα κέρδη εἰς τοὺς ἱδρυτὰς τῆς Ἑταιρείας, ἐνῷ τὸ Δημόσιον εἰς τοὺς ἰσολογισμοὺς θὰ ἀνακαλύπτῃ ζημίας καὶ θὰ ἀποστερῆται κάθε συμμετοχῆς. Ὁ κύριος Πρωτοπαπαδάκης μᾶς εἶπε καὶ τὸ διελάλησε προχθὲς ἀκόμη εἰς δηλώσεις του πρὸς τὸν τύπον τὰς ὁποίας ταὐτοσήμως σχεδὸν ἐπανέλαβε χθὲς ὁ κ. Μάρτης, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον δὲν θὰ καταβάλῃ οὔτε δραχμήν, ὅτι πρόκειται περὶ καθαρῶς ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως. Καὶ ἀπαντῶ: Ἡ συμμετοχὴ τοῦ Δημοσίου εἶναι τεραστία, διότι ἐκχωρεῖ τὴν ἐθνικὴν περιουσίαν τῶν 30.000.000 τόννων ἐκλεκτῶν βωξιτῶν, 2,5 δισεκατομμύρια ΚΒΩ ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας μὲ ζημίαν 460.000.000 δραχμῶν, ἐτησίως καὶ ματαιώνει οὕτω κάθε δυνατότητα ἐκβιομηχανίσεως τῆς χώρας. Ἡ ζημία αὐτὴ εἶναι ἱκανὴ νὰ προκαλέσῃ τὴν οἰκονομικὴν καταστροφὴν τῆς Δ.Ε.Η. Δανείζει ἢ μεσολαβεῖ διὰ τὴν σύναψιν δανείου 10.000.000 δολλαρίων τὴν Ἑταιρείαν. Ἀλλ’ ἔχομεν τὴν συμμετοχὴν τοῦ ΟΒΑ ὡς μετόχου μὲ 12%, ὁπότε οὗτος θ’ ἀποκομίσῃ τὴν συμμετοχήν του εἰς τὰ φαινομενικῶς ἀνύπαρκτα κέρδη. Ἔχομεν κέρδος συναλλάγματος τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὑπολογίζει εἰς 11 ἑκατομμ. δολλάρια ἐτησίως. Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ἐνθυμίζει τὰ κέρδη τοῦ Διϋλιστηρίου. Δὲν γνωρίζω πῶς κατέληξεν εἰς αὐτόν. Ἂν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὴν ἀξίαν τῶν ἀναλωθησομένων ἐτησίως 220.000 τόννων βωξίτου εἰς δολλάρια τὴν ὁποίαν σήμερον εἰσάγομεν ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τοῦ βωξίτου, τὴν ἀξίαν τῶν πρώτων ὑλῶν, συνισταμένην εἰς καυστικὴν σόδαν, πετρέλαιον, ἠλεκτρόδια καὶ κρυόλιθον, τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ὁμολογιακοῦ δανείου τοῦ συναφθησομένου διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου, τὴν ἀπόσβεσιν τῶν ἐγκαταστάσεων κτιρίων καὶ μηχανημάτων, τὰ μερίσματα τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου μετοχικοῦ κεφαλαίου, τὴν ἀξίαν τῶν ἔξωθεν εἰσαχθησομένων ἀνταλλακτικῶν συντηρήσεως καὶ ἄλλων φθειρομένων μηχανημάτων καὶ μέσων μεταφορᾶς κλπ., ἢ ἂν ἔκαμε κἄτι ἁπλούστερον ἂν ὑπελόγισεν ἀναλυτικῶς τὸ κόστος τοῦ ἀλουμινίου καὶ ἐχώρισε τὰς δαπάνας, εἰς δαπάνας εἰς συνάλλαγμα καὶ εἰς δαπάνας δραχμικάς. Ἐγὼ ἔκαμα αὐτὸν τὸν χωρισμόν, παραθέτω δύο πίνακας κόστους τῆς ἀλουμίνας καὶ κόστους τοῦ ἀλουμινίου, ἐρανισθεὶς αὐτοὺς ἀπὸ γερμανικὸν σύγγραμμα, ἀλλὰ προσαρμόσας εἰς τὰς Ἑλληνικὰς συνθήκας. Ἔλαβα ὑπ’ ὄψιν ὡς δαπάνας ἐγκαταστάσεων τὰς προβλεπομένας ὑπὸ τῆς συμβάσεως, ἤτοι περίπου 15.000.000 δολλάρια διὰ τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμίνας καὶ 50.000.000 διὰ τὸ ἐργοστάσιον ἀλουμινίου. Ἐπίσης τιμὴν ἠλεκτρικοῦ ρεύματος τὴν μέσην τιμὴν 3.42 χλσ. τοῦ δολλ. Εὕρηκα, ὅτι αἱ δαπάναι εἰς συνάλλαγμα εἶναι 77% καὶ εἰς δραχμὰς 23%. Ἄν, λοιπόν, τὸ κόστος ἑνὸς τόννου εἶναι 430 δολλάρια, 332 δολλάρια θὰ εἶναι δαπάναι εἰς συνάλλαγμα καὶ 98 δολλάρια δραχμικαὶ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν κέρδος εἰς συνάλλαγμα. Ἀμφισβητοῦμεν τὴν ἐμφάνισιν κέρδους εἰς τοὺς ἰσολογισμούς. Ἄν ἐν τούτοις ὑπάρξῃ τοιοῦτον, διότι θὰ πωληθῇ τυχὸν ὁ τόννος 500 δολλάρια, θὰ ἔχωμεν 70 Χ 52.500 = 3.675.000 δολλάρια ἐτησίως, ὁπότε ὁ ΟΒΑ θὰ ἔχῃ 12,5% = 441.000 δολλάρια. Δηλαδὴ ἡ ὁλικὴ εἰσροὴ συναλλάγματος θὰ εἶναι:

Δηλαδὴ ποσὸν ἀσήμαντον.

ΚΟΣΤΟΣ ΑΛΟΥΜΙΝΑΣ

ΚΟΣΤΟΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ

Ἐνταῦθα πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι εἶναι ἄγνωστος ἡ τιμὴ διαθέσεως τοῦ προϊόντος καὶ δὲν καθορίζεται, ὅτι θὰ εἶναι ἡ ἑκάστοτε διεθνής. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ ἀνάδοχος, ὅστις καὶ θὰ ἔχῃ τὴν ἐμπορίαν τοῦ ἀλουμινίου, νὰ πωλῇ τὸ ἀλουμίνιον εἰς συνεργαζομένας μετ’ αὐτοῦ ἐπιχειρήσεις ἐφαρμογῆς εἰς τιμὴν κάτω τῆς διεθνοῦς, ἀπὸ τὰ ἐν συνεχείᾳ κέρδη τῶν ὁποίων θὰ ἐπανεισπράττῃ τὴν διαφοράν. Ἐμφανίζει οὕτω μειωμένον συναλλαγματικὸν ἔσοδον. Ἅμα καὶ μειωμένα κέρδη εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ΟΒΑ. Αὐτό, ὡς γνωστόν, ἔκαμε τὴν Αὐστριακὴν ἑταιρείαν τοῦ λευκολίθου τῆς Βάβδου τὴν δίπυρον μαγνησίαν. Πόσοι ἐργάται θὰ ἀσχοληθοῦν εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου; Ἀσφαλῶς ὄχι περισσότεροι τῶν 450 ἕως 500. Πολὺ πενιχρὸν ἀντάλλαγμα τεραστίων θυσιῶν. Ἀναφέρομεν σποραδικῶς σταχυολογοῦντες μερικὰς παρατηρήσεις χαρακτηριστικὰς τῆς ἀξίας τῆς συμβάσεως. Δὲν γίνεται οὐδεμία πρόβλεψις ἐπιτοπίου ἐφαρμογῆς τοῦ παραχθησομένου ἀλουμινίου διὰ τὴν κατασκευὴν σκευῶν καὶ μηχανολογικὴν ἐπεξεργασίαν. Ἀσφαλῶς οἱ ἀνάδοχοι θὰ τροφοδοτοῦν μὲ τὸ προϊὸν τῆς ἐν Ἑλλάδι βιομηχανίας ἀλουμινίου τὰ ἰδικά των ἐργοστάσια. Διὰ πᾶσαν ἐγκατάστασιν παραγωγῆς ἀλουμίνας ἢ ἀλουμινίου ἐν Ἑλλάδι, ἡ ἑταιρεία ἔχει δικαίωμα προτιμήσεως. Δηλαδή, ἀποκτᾷ μονοπώλιον. Ξένη διαιτησία ἐξευτελιστικὴ δι’ ἕνα Κράτος, τὸ ὁποῖον σέβεται τὴν Δικαιοσύνην του καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν του. Ἡ πεῖρα τῶν ξένων διαιτησιῶν, αἱ ὁποῖαι ἠσχολήθησαν εἰς τὸ παρελθὸν μὲ διαφορὰς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ ξένων Ἑταιρειῶν, ὅπως τῆς Πάουερ, διδάσκει πόσον αὗται μεροληπτοῦν ὑπὲρ τῶν ξένων. Ἡ σύμβασις δὲν περιέχει, οὔτε ἕνα ὅρον δικαιολογοῦντα κάπως τὴν συμφωνίαν της. Τίποτε διὰ τὴν Ἑλλάδα, τὰ πάντα εἰς τὸ ξένον μονοπώλιον κατὰ τρόπον δουλικόν, καταστρεπτικὸν διὰ τὴν Ἐθνικήν μας Οἰκονομίαν. Ἡ Κυβέρνησις ὑπερέβαλε ἑαυτὴν εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς ἐγκαταλείψεως τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων χάριν τῶν ξένων. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης μᾶς εἶπε, ὅτι μία σύμβασις δὲν εἶναι μία ἁπλῆ κυβερνητικὴ ἢ διοικητικὴ ἀπόφασις, ἀλλὰ δι’ αὐτὴν πρέπει νὰ συμφωνήσουν δύο μέρη καὶ ἰσχυρίσθη, ὅτι ἐπέτυχε τὸ μέγιστον ποὺ ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ μέγιστον ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέσιν καὶ τὸ κῦρος ποὺ ἔχει ἐκεῖνος ποὺ τὸ διεκδικεῖ. Ἂν εἶναι ἐλεύθερος ἢ ὑποτεταγμένος εἰς τὰς ξένας ἐπιταγάς. Δὲν εἶναι ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις σὰν τὴν Κυβέρνησιν Καραμανλῆ. Τὸ ἀποδεικνύει ἡ εἴδησις τοῦ περιοδικοῦ METAL AND MI-NERAL MARKETS, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα καὶ ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς ἐν μεταφράσει. Καταθέτω ἐπίσης καὶ φωτοτυπίαν τοῦ πρωτοτύπου: METAL AND MINERAL MARKETS SEPPTEMBER 8, 1960 Η ΠΡΟΤΑΣΙΣ REYNOLDS ΘΑ ΘΕΣΗ ΥΠΟ ΔΟΚΙ-

ΜΑΣΙΑΝ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΝ ΤΗΣ ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑΣ.

Καρακὰς (MC–GRAW–HILL Διεθνῆ Νέα) Ἡ Κυβέρνησις Μπετανκούρ, ἀντιμετωπίζουσα ἰσχυρὰν ἀντίδρασιν τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος, ἀσκεῖ πίεσιν διὰ τὴν νομοθετικὴν ἀποδοχὴν προτάσεως τῆς REYNOLDS ME-TALS CO. ὅπως ἀναλάβῃ ἡ Ἑταιρεία αὐτὴν τὴν κατασκευὴν ἐργοστασίου ἀλουμινίου 25.000 τόννων ἐτησίως εἰς τὴν περιφέρειαν SAN FELIX τῆς Βενεζουέλας, πλησίον τοῦ ποταμοῦ Ὀρενόκου. Τὸ γεγονὸς τοῦτο θὰ θέση ὑπὸ σοβαρὰν δοκιμασίαν τὴν σταθερότητα τῆς Κυβερνητικῆς θέσεως ἔναντι τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος τῆς Δημοκρατικῆς Ρεμπουμπλικανικῆς Ἑνώσεως (URD), ἥτις εὑρίσκεται ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἀντιδράσεως δι’ ἐπενδύσεις ξένων κεφαλαίων καὶ ἀποτελεῖ μέρος τοῦ κυβερνῶντος συνασπισμοῦ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Μεταλλείων καὶ Ὑδρογονανθράκων JUAN PEREZ ALFONZO εἶναι ἀρχηγὸς τοῦ ἀγῶνος ὅπως μεταπεισθῇ ἡ URD νὰ δεχθῇ νὰ εὐθυγραμμισθῇ μὲ τὴν νέαν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν προσέλκυσιν ξένων ἐπιχειρήσεων. Ὁ PEREZ ἐν τούτοις ἔσπευσε νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν, ὅτι ἡ πρότασις διὰ τὴν ἐγκατάστασιν βιομηχανίας ἀλουμινίου, δὲν περιλαμβάνει οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν παραχωρήσεως μεταλλείου βωξιτῶν εἰς τοὺς REYNOLDS διὰ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ἐμπορικοῦ ἐνδιαφέροντος ἀποθέματα εὑρεθῶσιν εἰς τὴν περιοχὴν GUAYANA τῆς Βενεζουέλας. Ἡ πρότασις REYNOLDS προβλέπει νέαν μορφὴν συμμετοχῆς τοῦ Κράτους εἰς τὰ κέρδη. Τὸ ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον θὰ στοιχίσῃ 12,5 ἑκατομμύρια δολλάρια θὰ κατεργάζεται εἰσαγόμενον βωξίτην καὶ θὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν του ἰσχὺν 50.000 ΚΒ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, παρεχομένου ὑπὸ τοῦ νέου ὑδροηλεκτρικοῦ σταθμοῦ τῶν πτώσεων LOWER CARONI εἰς τὴν τιμὴν τοῦ ἑνὸς CENTINO (US 0,3C) κατὰ ΚΒΩ. Οἱ REYNOLDS θὰ δικαιοῦνται νὰ λαμβάνουν προσθέτως ἰσχὺν 50.000 ΚΒ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ διπλασιάσουν τὴν ἱκανότητα τῆς ἐγκαταστάσεως εἰς τὸ μέλλον. Ἡ Ἑταιρεία «Ἀναπτύξεως τῆς Βενεζουέλας», ἡ ὁποία ἐκμεταλλεύεται τὸν σταθμὸν CARONI θὰ λαμβάνῃ 10% ἀπὸ τὰ κέρδη τοῦ ἐργοστασίου ἀλουμινίου, ἐπὶ πλέον τῶν εἰσπραττομένων 10% δι’ ἀπόσβεσιν τῶν ὑπ’ αὐτῆς πράγματι δαπανηθέντων κεφαλαίων. Ἡ ὑπ’ ὄψει πρότασις περιλαμβάνει ΟΨΙΟΝ διὰ συμμετοχὴν κεφαλαίων τῆς Βενεζουέλας —κρατικῶν ἢ ἰδιωτικῶν— μέχρι 30%, ὁ PEREZ λέγει, ὅτι ἡ συμμετοχὴ εἶναι δυνατὸν ν’ αὐξηθῇ εἰς 50%. Οὕτω εἰς τὴν ὑπὸ ψήφισιν σύμβασιν τοῦ ἰδικοῦ μας REYNOLDS μὲ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Βενεζουέλας 1) δὲν παραχωρεῖται μεταλλεῖον βωξίτου εἰς τοὺς REYNOLDS, 2) ἐργοστάσιον μόνον ἀλουμινίου δι’ 25.000 μικροὺς τόννους θὰ στοιχίσῃ 12,5 ἑκατομμ. δολλάρια τὰ ὁποῖα καταβάλλουν οἱ REYNOLDS, 3) ἡ κρατικὴ Ἑταιρεία Ἀναπτύξεως θὰ λαμβάνῃ 10% ἀπὸ τὰ κέρδη τοῦ ἐργοστασίου ἀλουμινίου, χωρὶς καμμίαν συμμετοχὴν εἰς τὰς δαπάνας κατασκευῆς, 4) ἡ κρατικὴ Ἑταιρεία Ἀναπτύξεως θὰ εἰσπράττῃ 10% δι’ ἀπόσβεσιν τῶν δαπανηθέντων κεφαλαίων διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ κρατικοῦ ὑδροηλεκτρικοῦ σταθμοῦ, 5) θὰ μετάσχουν κρατικὰ ἢ ἰδιωτικὰ κεφάλαια τῆς Βενεζουέλας εἰς τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς Ἑταιρείας κατὰ 30–50%. Συγκρίνατε τοὺς ὅρους αὐτοὺς μὲ τοὺς ὅρους τῆς ἰδικῆς μας συμβάσεως καὶ ἀποφασίσατε. Ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν «Καθημερινὴν» τῆς 28 Αὐγούστου 1960, εἰς τὴν ὁποίαν ἀγγέλλεται μὲ ἐντυπωσιακοὺς τίτλους καὶ φωτογραφίας τὸ ἱστορικὸν γεγονὸς τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως ἀλουμινίου, «ὡς μέγα βῆμα διὰ τὴν βαρεῖαν βιομηχανίαν» ὑπάρχει καὶ ἡ ἑξῆς εἴδησις:

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΙ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΙΔΡΥΟΝΤΑΙ ΕΙΣ

ΤΗΝ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΝ.

«Εἰς τὴν Πορτογαλίαν ἀπεφασίσθη ἡ ἵδρυσις βασικοῦ ἐργοστασίου παραγωγῆς ἀλουμινίου καὶ παραλλήλως ἄλλων βιομηχανιῶν μεταποιήσεως τοῦ ἀλουμινίου εἰς φύλλα, σωλήνας, σύρματα κλπ. Ἡ κατανάλωσις ἐκεῖ ἀνέρχεται εἰς 300 μόνον γραμμάρια κατὰ κεφαλὴν, ἔναντι 5–6 περίπου κιλῶν εἰς τὰς δυτικοευρωπαϊκὰς χώρας. Μέγα μέρος συνεπῶς τῆς προβλεπομένης παραγωγῆς ἀλουμινίου καὶ διαφόρων ἐξ αὐτοῦ προϊόντων, προορίζεται δι’ ἐξαγωγήν. Τὸ ἐργοστάσιον θὰ εἶναι δυναμικότητος 50.000 τόννων ἐτησίως. Τὸ πρῶτον τμῆμα του διὰ παραγωγὴν 25.000 τόννων, θὰ εἶναι ἕτοιμον πρὸς λειτουργίαν περὶ τὰ μέσα τοῦ 1962. Εἰς τὴν ἵδρυσίν του συμμετέχει ἡ μεγάλη Γαλλικὴ ἑταιρεία ἀλουμινίου PECHINEY, ἡ ὁποία θὰ συνεργασθῇ μετὰ τῆς Πορτογαλικῆς ἑταιρείας ALU-MINIO. Ἡ Γαλλικὴ ἑταιρεία θὰ προσφέρῃ τὰς τεχνικὰς γνώσεις. Τῆς παρεχωρήθησαν ἐπίσης τὰ 10 ἑκατοστὰ τοῦ κεφαλαίου. Ὁ βωξίτης θὰ προέλθῃ ἐκ τῶν ὑπερποντίων Πορτογαλικῶν κτήσεων. Τὸ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα ἀπὸ τὸ ἐν ἐκτελέσει εὑρισκόμενον ἐργοστάσιον μὲ δυναμικότητα παραγωγῆς 1.300 ἑκατομμυρίων ὡριαίων κιλοβὰτ ἐτησίως. Ἐγνώσθη, ἐξ ἄλλου, ὅτι εἰς τὴν μεγαλυτέραν παραγωγικὴν χώραν ἀλουμινίου, τὸν Καναδᾶν, ἀνεκαλύφθη νέα μέθοδος παραγωγῆς ἀλουμινίου, μὲ κόστος πολὺ χαμηλότερον τοῦ ἐπιτυγχανομένου σήμερον καὶ μικρὰ δοκιμαστικὰ ἐργοστάσια ἱδρύονται ἐκεῖ πρὸς πρακτικὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ὠφελημάτων τῆς νέας αὐτῆς μεθόδου». Δηλαδὴ ὁ PECHINEY, ὁ ὁποῖος προσφέρει τὰς τεχνικὰς του γνώσεις, μετέχει μόνον μὲ 10% εἰς τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς Ἑταιρείας. Τὰ 90% εἶναι Πορτογαλικά. Τὰ 90% τῶν κερδῶν παραμένουν εἰς τὴν χώραν. Οἱ Πορτογάλοι δὲν φοβοῦνται τὴν «λέσχην τοῦ ἀλουμινίου» καὶ τυχὸν δυσκολίας διὰ τὴν τοποθέτησιν τοῦ προϊόντος εἰς τὰς ξένας ἀγοράς. Συγκρίνατε καὶ αὐτοὺς τοὺς ὅρους μὲ τοὺς ἰδικούς μας καὶ ἀποφασίσατε.

§96Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἀναλαμβάνετε σεῖς, κ. συνάδελφε, νὰ κατασκευάσητε τὸ ἐργοστάσιον μὲ 30 ἑκατομμύρια δολλάρια;

§97Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Θὰ σᾶς δώσω, κ. Ὑπουργέ, τὸ περιοδικὸν διὰ νὰ τὸ δείξετε εἰς τοὺς κ.κ. Νιάρχον, Πεσσινὲ καὶ Ρέϋνολτς καὶ νὰ σᾶς ἐξηγήσουν πῶς γίνεται αὐτό. Κύριοι βουλευταί, ἐδόθησαν βαρύτατοι χαρακτηρισμοὶ εἰς τὴν σύμβασιν ἀλουμινίου ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ διακεκριμένους τεχνικοὺς καὶ οἰκονομικοὺς ἐπιστήμονας, ξένους πρὸς οἱανδήποτε πολιτικὴν παράταξιν, ἀλλὰ μᾶλλον φίλους τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδεμία φωνὴ ὑψώθη πρὸς ὑπεράσπισίν της. Ἐλέχθη, ὅτι ἀποτελεῖ σκάνδαλον, ὅτι εἶναι ἔγκλημα. Εἶναι κάτι περισσότερον ἀπὸ ἔγκλημα. Εἶναι σφάλμα βαρύτατον, συνεπιφέρον τεραστίας πολιτικὰς εὐθύνας. Ἡ σύμβασις ἀλουμινίου ἀποτελεῖ τὸ ἐποικοδόμημα μιᾶς σειρᾶς ἀθλίων συμβάσεων ποὺ ἐπεργάζονται τὴν οἰκονομικὴν ὑποδούλωσιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰ ξένα μονοπώλια. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει πλέον τὶ σημαίνουν αἱ ἐξαγγελίαι τῆς Κυβερνήσεως δι’ ἔργα οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως. Σημαίνουν τὴν ἀπεμπόλησιν τοῦ ἐθνικοῦ του πλούτου χάριν τῶν ξένων, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν ἐξαθλίωσίν του. Οὐδέποτε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐγνώρισε τοιαύτας στερήσεις, τόσην ἀνεργίαν, τόσην ὑποαπασχόλησιν, ἔφθασεν εἰς τόσον χαμηλὸν βιοτικὸν ἐπίπεδον, ὅσον εἰς τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀσκεῖται ἐντατικῶς ἡ «πολιτικὴ τῶν ἔργων». Τρέμει ὅταν πληροφορῆται τὴν ὑπογραφὴν συμβάσεων, διότι γνωρίζει, ὅτι κάθε σύμβασις σημαίνει λήστευσιν τῆς περιουσίας του καὶ βαθυτέραν ἀκόμη εἰσχώρησιν εἰς τὴν ἀθλιότητα. Οἱ μαῦροι τῆς Ἀφρικῆς ἐξύπνησαν, τὸ Καμεροὺν διώχνει τοὺς PECHINEY, θὰ τοὺς δεχθῇ ἡ Ἑλλάς; Ἡ Βουλὴ ἂς ἀποφασίσῃ. (Χειροκροτήματα ἀπὸ τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα).

§98Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Κιτσίκης δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ὅτι χρησιμοποιεῖ ἐσφαλμένα στοιχεῖα καὶ διαστρεβλώνει τὴν ἀλήθειαν. Ἰδοὺ τὰ ἐσφαλμένα στοιχεῖα...... (φωναί, διαμαρτυρίαι τῆς ἀριστερᾶς).

§99Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Δὲν διέπραξεν ἀπρέπειαν ὁ κ. Κιτσίκης. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μὴ διακόπτετε. Ἠκούσαμεν τὸν κ. Κιτσίκην ἄνευ διακοπῶν.

§101Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω.

§102Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ λέγῃ, ὅτι διαστρεβλώνει τὴν ἀλήθειαν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ εἶσθε σοβαρώτεροι.

§104Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Μὴ βιάζεσθε, κ. Ἐφραιμίδη, θὰ τὰ ἀκούσητε.

§105Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Μὲ ἐπιχειρήματα καὶ ὄχι μὲ ὕβρεις.

§106Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Κιτσίκης, ἐχρησιμοποίησε διὰ νὰ ἑδραιώσῃ τοὺς συλλογισμοὺς του ἐσφαλμένα καὶ ἀναληθῆ στοιχεῖα. Ἰδοὺ τὸ πρῶτον. Εἶπεν, ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι ἡ Ἐμπάσκο ἔβγαλε 37 ἑκατομμ. δολλάρια τὸ κόστος τῶν δύο ἔργων, μὲ ὑπολογισμὸν 110 ἑκατομ. κιλοβάτ. Αὐτὸ εἶναι ἀναληθές. Διότι ἡ Ἐμπάσκο ὑπελόγισε 37 ἑκατομμ. δολλάρια, ἀλλὰ 160 ἑκατομμ. κιλοβάτ καὶ ὄχι ὡς ἀναληθῶς εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης μὲ 110.

§107ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. ...... (Δὲν ἠκούσθη).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε παρακαλῶ.

§109Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Καὶ τὰ 37 ἑκατομμ. δολλάρια τὰ ὁποῖα ὑπελόγισεν ἡ μελέτη τῆς Ἐμπάσκο εἶναι ὑπερβολικά. Τὸ κόστος τοῦ ἔργου θὰ εἶναι χαμηλότερον, διότι εἰς τὰ 37 ἑκατομμ. δολλάρια περιλαμβάνονται καὶ αἱ γραμμαὶ μεταφορᾶς ὡς καὶ αἱ ἐπιβαρύνσεις 48%, τὰ ὁποῖα ὑπελογίσθησαν ἐπὶ ἀρχικοῦ κόστους διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν προβλεπομένων δαπανῶν, τῶν τιμαρίθμων ἀναπροσαρμογῶν καὶ διὰ τὰς γενικὰς δαπάνας κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν κατασκευῶν ἐνῷ εἶναι ἀπολύτως βεβαιωμένον, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν ὑπερβαίνει τὰ 30% ἕως 33% συνεπῶς, τὸ κόστος εἶναι περὶ τὰ 23 ἑκατομμ. δολλάρια. Τρίτον, ὁ κ. Κιτσίκης, εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπελογίσθησαν αἱ ἀποσβέσεις εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ κόστους τῆς τιμῆς τοῦ ρεύματος. Τοῦτο εἶναι ἀναληθές. Τέταρτον, εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει Ἑλληνικὴ συμμετοχή. Καὶ τοῦτο εἶναι ἀναληθές, διότι οἱ πάντες γνωρίζουν, ὅτι ὑπάρχει ἡ συμμετοχὴ τοῦ ΟΒΑ κατὰ 12%. Πέμπτον, εἶπεν, ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ γίνεται μὲ λεπτὰ δικά μας. Ἀναληθὲς καὶ αὐτό. 25 ἑκατομμύρια δολλάρια εἶναι τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς Ἑταιρείας καὶ 40 ἑκατομμύρια δολλάρια θὰ φέρῃ ἡ Ἑταιρεία δικά της, δανεικά. Ἡμεῖς ἀνελάβομεν τὴν ὑποχρέωσιν διὰ δάνειον μόνον 10 ἑκατομμ. δολλαρίων. Εἶπεν, ὅτι τοῦ ἀνέφερεν ὁ κ. Κούμουλος, ὅτι ἐδόθη μὲ 4½ λεπτά. Τότε δὲν εἶχεν μελετηθῆ τὸ θέμα τοῦ Ἀχελώου. Ἕκτον. Ὁ Ταυρωπὸς ἔφθασεν εἰς τὸ ὕψος αὐτό, διότι ὑπάρχει ἕνα σημαντικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἀγνοεῖ ἐσκεμμένως ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι ὁ Ταυρωπὸς εἶχε ὑπολογισθῆ διὰ ἰσχὺν μὲ 80.000 κιλοβάτ. Καὶ ἔγινε διὰ 120.000 κιλοβάτ. Ἡ δὲ τιμὴ κόστους, ἡ ὁποία εἶχεν ὑπολογισθῆ κατὰ μονάδα εἶναι 337 δολλάρια ἀνὰ κιλοβὰτ καὶ ἔφθασε 240 δολλάρια, ἔναντι τοῦ Λάδωνος μὲ 338, τοῦ Λούρου 500 κλπ. Καταλαβαίνετε, ὅτι ἡ διαφορὰ ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ηὐξήθη ἡ μονὰς ἀπὸ 80.000 εἰς 120.000 κιλοβὰτ καὶ ἔγινεν ηὐξημένη ἀποζημίωσις τῶν ἀγροτῶν. Κύριοι, διὰ τὸ θέμα τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἀλουμινίου, ὅλαι αἱ ἐφημερίδες τοῦ κόσμου γνωρίζουν τὴν τιμὴν καὶ ὅλαι αἱ ἐφημερίδες ἔχουν καθημερινῶς τὴν διεθνῆ τιμὴν τοῦ ἀλουμινίου. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Κιτσίκης ἀνεγνώρισε καί ἀπόψε, ὅτι διὰ τὸ ἐργοστάσιον τῆς Βενεζουέλας εἶναι 3... ἡ τιμὴ τοῦ ἀλουμινίου. Δέχεται ἐν συνεχείᾳ ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι τὸ κόστος τοῦ Ἀχελώου, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι τὸ μεγαλύτερον ὑδροηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον μὲ τὰ στοιχεῖα ποὺ ἔχει, θὰ ἔχῃ τιμὴν μεγαλυτέραν ἐκείνης ποὺ θεωρεῖ ὡς ἀνωτέραν, δηλαδὴ τὰ 3 κιλ. Τότε θὰ πρέπει καθαρά, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀλουμίνιον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀφοῦ δὲν δύναται νὰ γίνῃ μὲ τὸν Ἀχελῶον, δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ποτέ. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἔχει σύμβουλον, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ΔΕΗ καὶ ὄχι τὸν κ. Κιτσίκην. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱαδήποτε Κυβέρνησις θὰ ἤθελε νὰ ἔχῃ σύμφωνον τὴν ΔΕΗ καὶ ὄχι τὸν κ. Κιτσίκην.

§110Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Μάρτη δὲν ἀποτελεῖ τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν κ. Κιτσίκην.

§111Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ εἶναι θέμα πού, ἐὰν ἔχῃ ὑπομονὴν ὁ κ. Μητσοτάκης θὰ τὸ ἔχῃ κατὰ τὴν πρόοδον τῆς συζητήσεως. Δὲν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸν πληροφορήσωμεν, ἐὰν εἶναι ἢ ὄχι ἀπάντησις. Ὑπάρχει συνήθεια ἐδῶ μέσα νὰ λέγῃ ὁ κ. Μητσοτάκης «θέλω ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ αὐτὸ ἢ ἐκεῖνο». Τὶ θὰ πῇ αὐτό;

§112Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι δικαίωμά μου νὰ ἐρωτῶ καὶ δικαίωμά σας νὰ μὴ ἀπαντᾶτε. Πρέπει, ἐπὶ τέλους, νὰ καταλάβετε, ὅτι εὑρίσκεσθε εἰς Κοινοβούλιον καὶ ὄχι ἐνώπιον λόχου, τὸν ὁποῖον διατάσσετε.

§113Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Αὐτὸ νὰ τὸ ἀντιληφθῆτε σεῖς. Δὲν εἶσθε δικτάτωρ ἐδῶ μέσα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπρότεινα τὸ ἑξῆς: Νὰ συνεχισθῇ αὔριον ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν συζητουμένων προτάσεων νόμου καὶ τὴν προσεχῆ Τετάρτην, ἡμέραν συζητήσεως προτάσεων ἐπὶ Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, νὰ ἔχωμεν νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§115ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§117ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν συζητουμένων προτάσεων νόμου περὶ ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως ἀλουμινίου. (Ὥρα 11.45′ μ.μ.)