1960.11.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17η

Δευτέρα 14 Νοεμβρίου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.00′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεύς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Μακρῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Κ. ΜΑΚΡΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ κ.κ. Γ. Θεμελῆς (Ὑφυπ. Ἐθν. Ἀμύνης), Κ. Παπακωνσταντίνου (Ὑπ. Οἰκον.), Γ. Ἀνδριανόπουλος (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας) καὶ Θ. Κονίτσας (Ὑφυπ. Συγκοιν.), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ προστασίας ἀναπήρων πολέμου καὶ εἰρηνικῆς περιόδου στρατιωτικῶν, νομοθεσίας». Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 109)27.6.60 Πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου «περὶ μετατασσομένων ὑπαλλήλων ἠσφαλισμένων παρὰ τῷ Ταμείῳ Ἀρωγῆς καὶ Ὑγείας Οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Τζαμπάζης καὶ Γ. Οἰκονομόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίας ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῆς περὶ τοῦ τρόπου εἰσόδου εἰς τὰ μόνιμα στελέχη τῆς Β. Ἀεροπορίας Νομοθεσίας». 2) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῆς περὶ συγκροτήσεως Κλάδου Ἐφοδιασμοῦ παρὰ τῇ Β. Ἀεροπορίᾳ Νομοθεσίας» καὶ 3) «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τῆς Ἐθνικῆς Μετεωρολογικῆς Ὑπηρεσίας ὡς καὶ τὸ προσωπικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Βασιλικῆς Ἀεροπορίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Βύζας, Ι. Τούμπας, Λ. Μπίστης, Δ. Λεονάρδος, Κ. Παπαδόπουλος, Δ. Ἰωάννου, Δ. Καρατζένης, Σ. Χούτας, Δ. Βουρδουμπᾶς, Π. Γαρουφαλιᾶς, Π. Κλῆς καὶ Ν. Ἀθανασίου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῆς περὶ τρόπου εἰσόδου εἰς τὰ μόνιμα στελέχη τῆς Β. Ἀεροπορίας νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Πολυχρονίδης καὶ Ε. Κοθρῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τῆς Ἐθνικῆς Μετεωρολογικῆς Ὑπηρεσίας ὡς καὶ τὸ προσωπικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Βασιλικῆς Ἀεροπορίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Κανιάρης, Ι. Εὐαγγελίδης καὶ Σ. Ἠλιόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 2916)1954 «περὶ καταργήσεως εἰσφορᾶς ὑπὲρ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀποχετεύσεως Πρωτευούσης κ.λ.π.», τοῦ Ν. Δ. 2722)1953 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν τὸν Ὀργανισμὸν Ἀποχετεύσεως τῆς περιοχῆς Πρωτευούσης» καὶ παρατάσεως τῆς εἰσπράξεως τῆς ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν λεωφορείων τοῦ Νομοῦ Ἀττικῆς προσαυξήσεως». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Παυλόπουλος, Α. Φράγκος καὶ Α. Μπαλτατζῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ὑποθηκοφυλακείων τοῦ Κράτους καὶ διατάξεών τινων περὶ Συμβολαιογράφων καὶ διαγωνισμοῦ Δικηγόρων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Ἰντζές, Π. Σταυρόπουλος, Γ. Σταμάτης καὶ Γ. Μπακατσέλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ὑποθηκοφυλακείων τοῦ Κράτους καὶ διατάξεών τινων περὶ Συμβολαιογράφων καὶ διαγωνισμοῦ Δικηγόρων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Πλατῆς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ὑποθηκοφυλακείων τοῦ Κράτους καὶ διατάξεών τινων περὶ Συμβολαιογράφων καὶ διαγωνισμοῦ Δικηγόρων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ἰωάννου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ὑποθηκοφυλακείων τοῦ Κράτους καὶ διατάξεών τινων περὶ Συμβολαιογράφων καὶ διαγωνισμοῦ Δικηγόρων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Σταμάτης καὶ Ε. Κοθρῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Δ. τῆς ἀπὸ 14 Νοεμβρίου 1956 «περὶ ἀναπροσαρμογῆς τῶν ἰσολογισμῶν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν» καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 46652)2997 τῆς 3.12.1956 κοινῆς ἀποφάσεως τῶν Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐμπορίου». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Αὐγερινός, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἐθνικοῦ Παπαφείου Ὀρφανοτροφείου «ὁ Μελιτεύς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Μπουρνιᾶς καὶ Γ. Κατσαφάδος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προαγωγῆς καὶ ὑπαλληλικῆς ἐξελίξεως τῶν μονίμων καθηγητῶν Μέσης Ἐκπαιδεύσεως παρὰ ταῖς Δημοσίαις Σχολαῖς Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ». Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 29579)9.11.60 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ταχυδρομικὸν Ταμιευτήριον διὰ τὴν ὑπ’ αὐτοῦ χορήγησιν δανείου μέχρι συνολικοῦ ποσοῦ δραχμῶν εἴκοσι πέντε ἑκατομμυρίων (25. 000.000) εἰς τὸν Αὐτόνομον Οἰκοδομικὸν Ὀργανισμὸν Ἀξιωματικῶν (Α.Ο.ΟΑ.) διατεθησομένου ὑπ’ αὐτοῦ πρὸς συνέχισιν τοῦ προγράμματος στεγάσεως τῶν μελῶν του. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Τούμπας, καταθέτει πρακτικὸν συνελεύσεως Ἐξυγιαντικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν καὶ Προαστείων, σχετικῶς μὲ τὰ λιμνάζοντα ἀκάθαρτα ὕδατα εἰς τὰ ρέματα Ποδονίφτη καὶ Κηφισσοῦ. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Δ. Γόντικας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἐμποροβιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου, Ἐπιτροπῆς Γονέων καὶ κατοίκων πόλεως Πύργου, αἰτούντων τὴν χορήγησιν πιστώσεως διὰ τὴν ἐπαναλειτουργίαν τῆς νυκτερινῆς Ἐμπορικῆς Σχολῆς τῆς ἐν λόγῳ πόλεως. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Καμβύσης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προσφυγικοῦ Συλλόγου Καλαμῶν, αἰτοῦντος τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ νόμου 330)1960 καὶ τὴν χορήγησιν διετοῦς ἀναστολῆς τῶν ἑξαμηνιαίων δόσεων τῶν χορηγηθέντων εἰς τὰ μέλη τοῦ Συλλόγου στεγαστικῶν δανείων. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Κ. Ράλλης, καταθέτει ἀναφορὰν πρώην καταστηματαρχῶν περιοχῆς Λαιμοῦ Βουλιαγμένης, αἰτουμένων τὴν ἀποζημίωσίν των. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Κοκκέβης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Σωματείων τῆς δυνάμεως τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Καλαμάτας, Ἀρτεργατῶν, Μυλεργατῶν, Μακαρονοτεχνιτῶν, Μυλοϋπαλλήλων καὶ Συνταξιούχων, αἰτούντων τὴν ἀποτελεσματικὴν δίωξιν τῆς λαθραλέσεως, τὴν διασφάλισιν τῶν πόρων τῶν Ταμείων κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Κολαμπᾶς καὶ Μ. Κανιάρης, διαμαρτύρονται δι’ ἀπρόκλητον ἐπίθεσιν εἰς πλατεῖαν Καλαμῶν παρ’ ὁμάδος ἀγνώστων πολιτῶν κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Κολαμπᾶ. Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Χριστογεῶργος, διαμαρτύρεται διὰ δολοφονικὴν παρ’ ἀγνώστων ἐπίθεσιν κατὰ βουλευτῶν ΕΔΑ κ.κ. Α. Κολαμπᾶ καὶ Γ. Εὐαγγέλου. Οἱ βουλευταί κ.κ. Α. Κακογιάννης, Ι. Δραγονέτης καὶ Μ. Χριστογεῶργος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Οἰκοδόμων, Ὁδοποιῶν Ἀγρινίου, αἰτουμένων ὅπως εἰς τὰ ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἔργα ἐκ τῶν εἰδικῶν κονδυλίων τοῦ Ο.Α.Α. Α. χρησιμοποιηθοῦν ἐργάται ἀντὶ μηχανημάτων, λόγῳ τῆς ἐκτεταμένης ἀνεργίας. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων Λυκοτράφου, Μαδένης, Λευκοχώρας κλπ. Νομοῦ Μεσσηνίας, αἰτουμένων τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πρώτης κατὰ τὸ 1928 γενομένης μελέτης ἀφορώσης τὴν Ἐθνικὴν ὁδὸν Πύργου–Κυπαρισσίας, Ἀριστομένους–Μεσσήνης–Καλαμῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Σκούρας, Α. Τσιάντος, Ι. Σιαφλέκης καὶ Ι. Δραγονέτης, καταθέτουν ψήφισμα τῆς ἀπὸ 4ης τρέχοντος συγκεντρώσεως ὅλων τῶν συνταξιούχων Ι.Κ.Α. Βόλου, αἰτουμένων αὔξησιν τῶν συντάξεων κατὰ 20%, ρύθμισιν τοῦ ἀναπηρικοῦ θέματος, κατὰ τὰς προτάσεις τῶν συνταξιούχων, καταβολὴν εἰς τοὺς συνταξιούχους Τ.Ε.Α. Μ.Κ. τῶν περικοπεισῶν κατὰ 40% συντάξεων των κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων Βασιλεωνίκου, Βαβίλων, Νεοχωρίου, Θυμιάνων Νομοῦ Χίου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μελετωμένην εἰσαγωγὴν ἀμυγδαλόψυχας. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Πασσαλίδης διαμαρτύρεται δι’ αὐθαιρεσίας ἀστυνομικῶν ὀργάνων κατὰ γραφείων ΕΔΑ Χανίων καὶ Αἰγάλεω καὶ αἰτεῖ τὴν παρέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς κατάπαυσιν ἐν λόγῳ διώξεων. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σ. Δεπέρογλου προέδρου καταστηματαρχῶν κατεψυγμένων προϊόντων, αἰτουμένου ἀνάκλησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 6800)60 ἀποφάσεως Ὑφυπουργοῦ κ. Ψαρρέα, ἀφορώσης τὴν λειτουργίαν τῶν καταστημάτων των. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Πρίφτης καὶ Ι. Δραγονέτης, διαμαρτύρονται διὰ τὰς παρ’ ἀστυνομικῶν ὀργάνων ἀσκηθείσας πιέσεις κατὰ τοῦ πολίτου Ζωχίου, δι’ ἀποκήρυξιν πολιτικῶν του ἰδεῶν, ὧν συνεπείᾳ καὶ ηὐτοκτόνησε. Οἱ Πρόεδροι, Κοινότητος, Σχολικῆς Ἐφορείας καὶ Συνεταιρισμοῦ Συκολόγου Νομοῦ Ἡρακλείου, διαμαρτύρονται διὰ κατατεθεῖσαν ἐπερώτησιν ὑπὸ τῶν βουλευτῶν ΕΔΑ κ.κ. Πρωϊμάκη, Ἀθητάκη καὶ Παπαγεωργίου ἀφορῶσαν τὴν ὕδρευσιν τῆς ὡς ἄνω κοινότητος, δοθέντος, ὅτι οὐδέποτε ἐξέφρασαν παράπονα ἐπὶ τοῦ ἐν λόγῳ θέματος πιστεύοντες εἰς ἀμέριστον ἐνδιαφέρον Κυβερνήσεως.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνεχίζεται ἡ αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 2916)1954 «περὶ καταργήσεως εἰσφορᾶς ὑπὲρ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀποχετεύσεως Πρωτευούσης κ.λ.π.», τοῦ Ν. Δ. 2722)1953 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν τὸν Ὀργανισμὸν τῆς περιοχῆς Πρωτευούσης καὶ παρατάσεως τῆς εἰσπράξεως τῆς ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν λεωφορείων τοῦ Νομοῦ Ἀττικῆς προσαυξήσεως». Ὁ κ. Γ. Σαμαρᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§6ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν θὰ γίνῃ προεκφώνησις τῶν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἀναγραφομένων νομοσχεδίων;

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ νομοσχέδια εἶναι ὅλα σοβαρά, ἀλλὰ οἱ κ.κ. Ὑπουργοί, πλὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Δημοσίων Ἔργων καὶ Συγκοινωνιῶν, ἀπουσιάζουν καὶ συνεπῶς, περιττεύει ἡ προεκφώνησις.

§8Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐὰν προσέλθουν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως θὰ γίνῃ προεκφώνησις;

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§10Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Νὰ εἰδοποιηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ προσέλθῃ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ ὁ κ. Γ. Σαμαρᾶς, ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως σχεδίου νόμου.

§12Γ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς παρελθούσης ἑβδομάδος ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ὅσον καὶ οἱ Ὑπουργοὶ Προεδρίας Κυβερνήσεως καὶ Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, ἀνέλυσαν λεπτομερῶς τὰς διατάξεις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου καὶ ἀπήντησαν ἐφ’ ὅλων, φρονῶ, τῶν αἰτιάσεων τῶν ρητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὥστε νὰ μὴ ὑπολείπεται εἰς ἐμέ, παρὰ νὰ περιορισθῶ εἰς τὰς παρατηρηθείσας διαφωνίας ἐκ μέρους τῶν ἐπικρινάντων τὸ νομοσχέδιον. Τὰ θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἠγέρθησαν ἀντιρρήσεις εἶναι τρία. Πρῶτον, ποῖος θὰ πρέπει νὰ εἶναι ὁ φορεὺς τῶν ἔργων ἀποχετεύσεως, δεύτερον, ποῖος ὁ φορεὺς τῶν ἔργων ὁδοποιΐας καὶ τρίτον, ποῖος θὰ πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθῇ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν, ἐὰν δηλαδὴ θὰ πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθοῦν μόνον οἱ κάτοικοι τῆς πρωτευούσης ἢ ὁ κρατικὸς προϋπολογισμός, δηλαδὴ τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Πρὶν εἰσέλθω ὅμως εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν θεμάτων αὐτῶν, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ἐκ προοιμίων, ὅτι οὐδεὶς ὑφιστάμενος πόρος ὑπὲρ τοῦ Ὀργανισμοῦ Αὐτοδιοικήσεως, ἀφαιρεῖται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἀντιθέτως, διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, παραχωρεῖται καὶ μάλιστα ἀναδρομικῶς ἀπὸ 1.1.60 τὸ ⅓ τοῦ ἐπιβληθέντος φόρου 3% ἐπὶ τῶν εἰσοδημάτων ἐξ οἰκοδομῶν διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων ὑδρεύσεως εἰς τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας. Ἐνῷ ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τοῦ ὑπολειπομένου ποσοστοῦ 2% τοῦ φόρου, ποσοστὸν 15%, θὰ διατίθεται ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως τῆς ὑδρεύσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Δὲν θὰ ἀναπτύξω διατὶ εἶχεν ἐπιβληθῆ ὁ φόρος αὐτὸς κατὰ τὸ 1954. Καὶ μόνον ἡ συμπλήρωσις ἐκ τῶν πόρων τούτων τῶν ἔργων τῆς ὑδρεύσεως τῆς πόλεως Ἀθηνῶν ἐξ Ὑλίκης, θὰ πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔργον σημαντικώτατον, τὸ ὁποῖον αὐτὸ καὶ μόνον θὰ πρέπει νὰ δικαιολογῇ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ τέλους 3% ἐπὶ τῶν εἰσοδημάτων ἐξ οἰκοδομῶν εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Πρωτευούσης. Ἤδη εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν τριῶν θεμάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριξαν τὰς ἐπικρίσεις των οἱ κ. συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Πρῶτον, τὰ ἔργα ἐξυγιάνσεως, ἀντιπλημμυρικά, ἀποχετεύσεως τῆς Πρωτευούσης. Δὲν πρόκειται, κ. συνάδελφοι, νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ τεράστιον θέμα τῶν ἔργων ἀποχετεύσεως. Ἐπειδὴ ὅμως ἀνεφέρθη τὸ ὄνομα τοῦ καθηγητοῦ Φαντόλι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι ὁ καθηγητὴς Φαντόλι μετεκλήθη κατὰ τὸ ἔτος 1929 πρὸς σύνταξιν προμελέτης διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων εἰς τὰς Ἀθήνας, δεδομένου, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς ὑπέφερεν ἀπὸ τὰς συνεχεῖς πλημμύρας, ὁ δὲ δάγκειος ἐμάστιζε τὸν πληθυσμὸν τῆς Πρωτευούσης. Τὸ 1929 ἱδρύθη ἡ Ἑταιρεία Ὑπονόμων, τῇ εἰσηγήσει τοῦ ἀειμνήστου Δροσοπούλου. Συνεστήθη δὲ διὰ Κοινοπραξίας τῶν τότε ὑπαρχουσῶν Τεχνικῶν Ἑταιρειῶν καὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὁριστικῶν μελετῶν, βάσει τῆς προμελέτης τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει ὁ καθηγητὴς Φαντόλι. Τὸ 1954, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Καραμανλῆς, συνέλαβε τὸ πρῶτον τὸ ὅλον θέμα, καὶ ἵδρυσε τὸν Ὀργανισμὸν Ἀποχετεύσεως τῆς Πρωτευούσης, ὁ ὁποῖος ἤρξατο τὰς ἐργασίας του πρὸς ἐκτέλεσιν ἀποχετευτικῶν ἔργων. Σήμερον ζητεῖται ἡ κατάργησις τοῦ Ὀργανισμοῦ αὐτοῦ, τὸ δὲ ἔργον τούτου νὰ τὸ ἀναλάβουν ἕκαστος Δῆμος ἢ Κοινότης χωριστὰ ἢ ἕνας Σύνδεσμος τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Φρονῶ, ὅτι τὸ ἔργον δὲν δύναται νὰ κατατμηθῇ, ὡς ἐπίσης νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον τοῦτο μεμονωμένως ἕκαστος Δῆμος ἢ Κοινότης. Ἡμεῖς οἱ τεχνικοί, τὴν κατάτμησιν αὐτήν, τὴν θεωροῦμεν ἀνέφικτον. Τὰ ἔργα εἶναι πολλαπλᾶ, καὶ τὰ σημαντικώτερα ἐξ αὐτῶν εἶναι κεντρικοὶ ἀγωγοί, ἔργα ἐξυγιάνσεως, εἶναι ἔργα ποὺ ἐνδιαφέρουν τὸ σύνολον τοῦ λαοῦ τῆς Πρωτευούσης. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Πρωτεύουσα— ὡς σᾶς εἶναι γνωστόν— ἐπεξετάθη τόσον ἀνωμάλως, ὥστε σήμερον νὰ ἔχωμεν φθάσει εἰς τὸν ἀριθμὸν 54 Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Πρέπει νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ἡ προμελέτη Φαντόλι, προέβλεπε ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων εἰς 70.000 στρέμματα εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς. Σήμερον, γίνεται μία προμελέτη διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἀποχετεύσεως ἑτέρων 150.000 στρεμμάτων. Καὶ ἐρωτᾶται, ἐὰν αὐτὸς ὁ σύνδεσμος τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων θὰ ἦτο ἐνδεχομένως εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα αὐτά. Νομίζω, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ προβῇ ἕνας σύνδεσμος Κοινοτήτων εἰς ἐφαρμογὴν ἑνὸς νέου προγράμματος ἐκτελέσεως ἔργων. Δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν λόγῳ τῶν διαφόρων συμφερόντων, λόγῳ τῶν κακῶς ἐννοουμένων συμφερόντων ἑκάστης Κοινότητος ἢ Δήμου. Νομίζω, ἐπίσης, ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἐφικτὸν νὰ γίνῃ ἕνα ἑνιαῖον πρόγραμμα, διότι τὰ διάφορα συμφέροντα καὶ αἱ πολιτικαὶ ἐπιρροαὶ θὰ καταστήσουν ἀδύνατον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἑνιαίου αὐτοῦ προγράμματος τοῦ συνδέσμου καὶ κατὰ συνέπειαν, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχῃ εἷς τοιοῦτος σύνδεσμος. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπ’ αὐτοῦ, θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν, εἰς τὴν Πυλίαν. Ἐκεῖ, συνεστήθη ἕνας σύνδεσμος Κοινοτήτων διὰ τὴν ὕδρευσιν 8 Κοινοτήτων. Μέχρις ὅτου καταλήξουν εἰς συμφωνίαν αἱ 8 αὗται Κοινότητες αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύουν πληθυσμὸν 8.000 κατοίκων, παρῆλθον δύο ἔτη καὶ ἀκόμη τὸ ἔργον εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀρχήν. Ὅπως σᾶς εἶπεν, εἰς μίαν παρέμβασίν του ὁ κ. Ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Ὀργανισμοῦ μετέχουν, πρῶτον ὁ Δ)ντὴς τῆς Διευθύνσεως Ὑδραυλικῶν Ἔργων τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, ὡς Πρόεδρος, δεύτερον, 3 ἕτεροι ἀνώτεροι ὑπάλληλοι τεχνικοί, τρίτον, ὁ Νομικὸς Σύμβουλος τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, οἱ Γενικοὶ Διευθυνταὶ τῶν Τεχνικῶν Ὑπηρεσιῶν τῶν Δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ ἐκπρόσωπος τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἑλλάδος. Κατ’ ἐμέ, ὁ φορεὺς αὐτὸς τῶν ἔργων ἀποχετεύσεως, δὲν εἶναι ἕνας ὀργανισμὸς ξένος πρὸς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, διότι κατ’ οὐσίαν εἶναι ὄργανον τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ποῖος ἄλλος ὀργανισμὸς εἶναι δυνατὸν νὰ ἱδρυθῇ ὑπὸ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων; Καὶ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι ὁ νέος αὐτὸς ὀργανισμὸς θὰ εἶχε νὰ δώσῃ λόγον εἰς 54 Δήμους καὶ Κοινότητας, ἀντιλαμβάνεσθε ποία καθυστέρησιν καὶ ποίας δυσκολίας θὰ ἀντιμετώπιζε διὰ τὴν ἐκτέλεσιν οἱουδήποτε ἔργου, δεδομένου, ὅτι οἱ 54 αὐτοὶ Δῆμοι, θὰ εἶχον ἀντικρουόμενα συμφέροντα. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τοὺς κυρίους Δημάρχους καὶ Κοινοτάρχας δὲν φοβοῦνται μήπως αὐτὴ ἡ καθυστέρησις ἀποβῇ εἰς βάρος τῶν δημοτῶν των; Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἔργον τῆς ἀποχετεύσεως εἶναι τεράστιον καὶ δὲν ἀντέχει εἰς ἄλλας καθυστερήσεις. Ἐλέχθη ἐπίσης, ὅτι οὐδεμία μελέτη συντελεῖται. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό. Ἀπὸ τὸ 1929 εἶχε ἀρχίσει ἡ προμελέτη διὰ τὰ 7.000 ἑκτάρια τοῦ λεκανοπεδίου τῆς Ἀττικῆς. Σήμερον, γίνονται προμελέται διὰ 15.000 ἀκόμη ἑκτάρια καὶ συνεπῶς ἐπὶ τῶν ἐκτάσεων αὐτῶν, ἐκτελοῦνται διάφορα ἔργα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς τοὺς Δήμους τοῦ Ἐξωτερικοῦ, τὰ ἔργα ὑδρεύσεως καὶ φωτισμοῦ καὶ ὁδοποιΐας ἐκτελοῦνται ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες τοῦ ἐξωτερικοῦ διατελοῦν ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελοῦν ὁ Δῆμος Ἀθηναίων καὶ οἱ περὶ αὐτὸν Δῆμοι; Ἄς ἀναδράμωμεν, κ.κ. συνάδελφοι, εἰς τὸ παρελθὸν διὰ νὰ ἴδωμεν πῶς ἀνεπτύχθησαν αἱ Ἀθῆναι. Ἅπαντα σχεδὸν τὰ μεγάλα ἔργα, τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν ἐξετελέσθησαν ἐκ χρημάτων τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ ὑποανάπτυκτος Ἑλληνικὴ οἰκονομία, δὲν ἐπέτρεπεν εἰς τὸν Δῆμον νὰ ἐκτελέσῃ ἔργα μεγάλης σημασίας. Ἀνεφέρθη, ἡ πόλις τῆς Βιέννης, ὅτι δηλαδὴ ὁ Δῆμος τῆς Βιέννης ἐκτελεῖ τὰ διάφορα ἔργα καὶ ἔχει πλείστας ἁρμοδιότητας. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές, ἀλλ’ ἡ πόλις τῆς Βιέννης εἶναι εἷς Δῆμος. Σᾶς ἀναφέρω ὅμως καὶ ἐγὼ τὸ παράδειγμα τῶν Παρισίων τὸ ὁποῖον περιβάλλεται ἀπὸ 80 Δήμους καὶ ἐκεῖ ὑφίσταται τὸ ἴδιον θέμα, ὡς διὰ τὰς Ἀθήνας, καθὼς ἐπίσης καὶ εἰς τὴν πόλιν τοῦ Ἁμβούργου. Τὸ δεύτερον θέμα, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐκτελέσεως ἔργων ὁδοποιΐας. Καὶ ἐδῶ ἰσχύουν τὰ αὐτά, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν βασικῶν ὁδῶν. Φορεὺς τῆς ἐκτελέσεως τῶν μεγάλων ἔργων ὁδοποιΐας εἶναι τὸ Ταμεῖον Μονίμων Ὁδοστρωμάτων Ἀττικῆς. Ἡ προσαύξησις ἐπὶ τῆς τιμῆς τῶν λεωφορείων ὑπεραστικῶν καὶ ἀστικῶν Ἀττικῆς εἶναι ἡ πρόσοδος μὲ τὴν ὁποίαν ἐκτελοῦνται αἱ ὁδοὶ αἱ ὁποῖοι συνδέουν τὴν πρωτεύουσαν μὲ τοὺς περὶ αὐτὴν Δήμους. Ἐλέχθη ἀκόμη, ὅτι γίνονται ἔργα βιτρίνας ἐκ τῆς προσόδου αὐτῆς. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς δὲν εὐσταθεῖ δεδομένου, ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ κεντρικοὶ δρόμοι, οἱ ὁποῖοι χαρακτηρίζονται ὡς ἔργα βιτρίνας, συνδέουν τὴν Πρωτεύουσαν μὲ τοὺς περὶ αὐτὴν 54 Δήμους καὶ Κοινότητας καὶ συνεπῶς ἐξυπηρετοῦνται καὶ οἱ κάτοικοι τῶν Δήμων αὐτῶν. Ἐπίσης ἡ ὁδὸς Κηφισίας ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἔργον βιτρίνας. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, πόσους Δήμους συνδέει ἡ λεωφόρος αὐτὴ μὲ τὴν Πρωτεύουσαν; Ἐπίσης ὡς ἔργον βιτρίνας ἐχαρακτηρίσθη καὶ ἡ λεωφόρος Σουνίου. Καὶ αὐτὴ ἐξυπηρετεῖ πολλὰς Κοινότητας, ἐπὶ πλέον, δὲ ἐξετελέσθη μὲ χρήματα ἐκ τῶν ἐπενδύσεων.

§13Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσα χρήματα διετέθησαν ἀπὸ τὰς ἐπενδύσεις καὶ πόσα ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Μονίμων Ὁδοστρωμάτων;

§14Γ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Ἐξ ὅσων γνωρίζω, νομίζω, ὅτι ὁλόκληρος ἡ λεωφόρος ἐξετελέσθη ἐκ χρημάτων τῶν ἐπενδύσεων.

§15Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημοσίων Ἔργων). Ἄν ἐνδιαφέρῃ ἡ πληροφορία, σᾶς λέγω, ὅτι ἀπὸ Βουλιαγμένης μέχρι Σουνίου, ἐξετελέσθη μὲ χρήματα ἐκ τῶν ἐπενδύσεων.

§16Γ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Καὶ τὸ τμῆμα μέχρι Βουλιαγμένης, ἐξετελέσθη μὲ χρήματα ἐκ τῶν εἰσιτηρίων. Ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε, ὅτι ἐξυπηρετεῖ πλείστους ὅσους Δήμους καὶ Κοινότητας. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε εἰς ποῖον πραγματικὸν λαβύρινθον θὰ εὑρισκώμεθα, ἐὰν ἑκάστη Κοινότης ἢ Δῆμος ἀνελάμβανον μεμονωμένως τὴν σύνδεσίν της μὲ τὸ Κέντρον. Θὰ εὑρισκώμεθα πρὸ μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία δὲν θὰ συνέβαλε καθόλου εἰς τὴν ἔγκαιρον ἐκτέλεσιν προγραμματισμένων ἔργων. Εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι ἐκ τοῦ 3%, τὸ 1% χορηγεῖται εἰς τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας. Μὲ τὰ 1% θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ βοηθηθοῦν οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑπ’ αὐτῶν προγραμματισμένων ἔργων δευτερευούσης σημασίας. Ἐπίσης τὸ Ταμεῖον μονίμων ὁδοστρωμάτων ἐργάζεται διὰ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Γνωρίζομεν ὅλοι οἱ ἐξ ἐπαρχιῶν καταγόμενοι, εἰς ποίας δυσχερείας ὑποβάλλονται οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες τῶν ἐπαρχιῶν καὶ ποῖαι ἐγγυήσεις ζητοῦνται ἀπὸ τὰς Τραπέζας διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν δάνεια. Εἶναι, λοιπόν, ὀρθὸν νὰ ὑποβάλλωνται οἱ μικροὶ καὶ πτωχοὶ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες τῶν ἐπαρχιῶν εἰς δαπάνας καὶ οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες αἱ πέριξ τῆς Πρωτευούσης νὰ περιμένουν τὰ πάντα ἀπὸ τὸ Κράτος; Περαίνων, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὀρθῶς ἔχει τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον Ν. Δ. καὶ οὐδενὸς διαφεύγει ἡ ἀντίληψις τῆς σπουδαιότητος τῶν ὑπ’ ὄψιν ἔργων, ἡ ἀνάγκη τῆς ταχυτέρας ἐκτελέσεώς των.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον.

§18Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, καὶ ὁ πρὸ ὀλίγου κατελθὼν τοῦ βήματος, κύριος συνάδελφος, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων, ὁμιλοῦντες καὶ ἐξετάζοντες τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου ἐμπῆκαν καὶ εἰς τὸ ἱστορικὸν τῆς πόλεως. Καὶ ἐγώ, νομίζω, ὅτι ἐὰν δὲν ἐξετάσωμεν τὸ ἱστορικὸν τῆς πόλεως δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐκφέρωμεν γνώμην περὶ τῆς σπουδαιότητος τοῦ Νομοσχεδίου. Ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν ἐδῶ ἀπὸ κυβερνητικῆς πλευρᾶς, ἀφήνεται ἡ ἐντύπωσις, ὅτι αἱ Ἀθῆναι δὲν ὑπῆρχον πρὸ τοῦ 1954, καὶ ὅμως διὰ τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσαν οἱ Δῆμοι ἐδημιουργήθη ἡ πόλις. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἔχομεν μίαν συνεχῆ ἐξέλιξιν τῆς πόλεως, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς αὕτη ἐγένετο Πρωτεύουσα τῆς Ἑλλάδος. Νομίζω, ὅμως, ὅτι θὰ ἦτο τοὐλάχιστον ἀσέβεια πρὸς τὴν μνήμην τῶν διατελεσάντων δημάρχων τῆς πόλεως τὸ νὰ ἰσχυρισθῇ κανείς, ὅτι δὲν ἐγένοντο ἔργα εἰς τὴν πόλιν. Ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν ὑπέστη ἓν πλῆγμα μὲ τὴν ἐπισυμβᾶσαν Μικρασιατικὴν καταστροφήν, διότι συνέρρευσαν ἑκατοντάδες χιλιάδες προσφύγων καὶ ὑπερτάτη τότε ἀνάγκη, ἐπέβαλε τὴν ἵδρυσιν συνοικισμῶν πέριξ τῶν Ἀθηνῶν καὶ μετεβλήθη ἡ πόλις εἰς ὑδροκέφαλον. Ἡ ἱστορία τῆς μελέτης τῶν ὑπονόμων, δὲν ἀρχίζει ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῆς μετακλήσεως τοῦ καθηγητοῦ Παντότι, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ 1907, ὅτε μετεκλήθη ὁ εἰδικὸς Ντίκενς. Βεβαίως, δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι πλήρης μελέτη κατηρτίσθη ὑπὸ τοῦ καθηγητοῦ Φαντόλ, ἡ δὲ ἐκτέλεσις ἤρχισεν ἐπὶ δημαρχίας Πάτση, συνεχισθεῖσα ἐπὶ δημαρχίας Μερκούρη. Ἐκείνην τὴν ἐποχήν, ἐγένετο ἔναρξις τῶν ἔργων Προφήτου Δανιὴλ τοῦ τάφρου Λυκαβηττοῦ καὶ Μνημείου Φιλοπάππου. Σήμερον, ἢ μᾶλλον ἀπὸ τοῦ 1954, ὁμιλοῦμεν περὶ νέας καταστάσεως, ὁπότε ἐτέθησαν αἱ διὰ τοῦ σχεδίου Ν. Δ. τεθεῖσαι φορολογίαι. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνήκων εἰς δημοτικὴν οἰκογένειαν, πάντοτε ἤκουα ἀντιδικίαν μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Δήμου. Τελευταίως, ὅμως, ἡ ἀντιδικία αὐτὴ μετεβλήθη εἰς μανίαν τῆς Κυβερνήσεως ἐναντίον τοῦ Δήμου. Τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εἰσπράττει σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ἀνήκουν δικαιωματικῶς εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων. Ἠκούσθη ἀκόμη ἐδῶ, περὶ ἀνάγκης ὑπάρξεως ἑνὸς ἐγκεφάλου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα αὐτά. Μά, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν τὰ ἔργα αὐτὰ ἐξετελοῦντο ὑπὸ τοῦ Δήμου, ὑπῆρχον οἱ ἐγκέφαλοι, οἱ ὁποῖοι ἐξετέλουν τὰ ἔργα. Μήπως ὁ Δῆμος Ἀθηναίων συνῆψε δάνειον ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος τῶν ἔργων ὁδοποιΐας τῆς πόλεως; Καὶ τὸ ἔργον ἐκεῖνο ἤρχισεν ἐκ τῶν πέριξ τῆς πόλεως πρὸς τὸ ἐσωτερικὸν αὐτῆς. Ἢ μήπως τότε δὲν ἐδημιουργήθη ἡ χάραξις τῶν λεωφόρων τῶν πέριξ τῆς πόλεως, ὅπως εἰς τὸ Παγκράτι, τὴν Κυψέλη, Ν. Κόσμον καὶ ἀλλαχοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι δυνατὸν 50 μέτρα ἀπὸ τὸ κέντρον τῆς πόλεως νὰ εὑρισκώμεθα εἰς πρωτόγονον κατάστασιν, ἀπὸ ἀπόψεως φωτισμοῦ καὶ ὁδοποιΐας. Ὡς παράδειγμα σᾶς ἀναφέρω τὴν ὁδὸν Ἀθηνᾶς, διὰ νὰ μὴ ὁμιλήσω διὰ τὰς παρόδους. Νὰ διατί, ἐὰν ὑπῆρχε ὁ δημοτικὸς ἐγκέφαλος, θὰ ὑπῆρχε καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς πόλεως καὶ ὄχι τῆς ἐκτελέσεως ἔργων τῶν κεντρικῶν σημείων τῆς πόλεως, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ κυκλοφορήσουν οἱ ξένοι. Εἰς τὰς παρόδους τῆς πόλεως, ἡ κατάστασις ἐλαχίστων μέτρων τῶν κεντρικῶν σημείων, ἡ κατάστασις εἶναι πρωτόγονος καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὁδοποιΐας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως καθαριότητος καὶ φωτισμοῦ. Ἐάν, ὅμως, ὁ Δῆμος ἦτο κύριος, θὰ ἦτο εἰς θέσιν, εἶμαι βέβαιος, νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἐπίλυσιν τῶν θεμάτων μὲ τὸν πλέον ρεαλιστικὸν τρόπον. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπεκτείνομεν τὴν φορολογίαν τοῦ 3% ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐξ αὐτοῦ δίδομεν τὸ ⅓ τοῦ ἐσόδου αὐτοῦ, εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Θὰ ἐπεθύμουν, ὅμως, νὰ μὲ πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ἐὰν βεβαίως ἔχῃ στοιχεῖα, ποῖα ποσὰ ἔχουν δοθῆ ἐκ τοῦ 3% εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας.

§19Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημοσίων Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, τὸ ⅓ τοῦ ἐσόδου ἀνέρχεται εἰς 30.000.000 ἐτησίως, τὰ ὁποῖα καὶ δίδονται εἰς τοὺς Δήμους διὰ νὰ τὰ διαθέσουν κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν των εἰς τὴν ἐκτέλεσιν διαφόρων ἐπειγόντων καὶ ὠφελίμων ἔργων. Τὰ ἄλλα δίδονται πρὸς τὸν σκοπόν, δι’ ὃν εἰσπράττονται οἱ πόροι ἐκ τῶν ἐνοικίων. Ἡ διάθεσις πρὸς τοὺς Δήμους, γίνεται βάσει ὡρισμένων ποσοστῶν καὶ τῶν ἀναγκῶν ἑκάστου Δήμου. Ἤδη σᾶς πληροφορῶ, ὑπολογίζεται, ὅτι ὁ Δῆμος Ἀθηναίων θὰ ἔχῃ ἐτησίως ἐκ τοῦ ἐσόδου αὐτοῦ 10.000.000 δραχμῶν.

§20Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ πρᾶγμα εἶναι ὀλίγον ἀκατανόητον. Ἀνεφέρατε προηγουμένως, ὅτι τὸ ⅓ τοῦ ἐσόδου ἀνέρχεται εἰς 30.000.000 δραχμῶν καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ πρόκειται νὰ κατανεμηθῇ εἰς 57 Δήμους καὶ Κοινότητας τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Πῶς εἶναι δυνατὸν συνεπῶς, νὰ λάβῃ μόνον ὁ Δῆμος Ἀθηναίων 10.000.000 δραχμῶν;

§21Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημοσίων Ἔργων). Διότι, κ. συνάδελφε, ὁ πληθυσμὸς τοῦ Δήμου Ἀθηναίων εἶναι μέγας, ὥστε νὰ ἀντιστοιχῇ νὰ λάβῃ εἰς τὴν ἀναλογίαν του τὸ ποσὸν τῶν 10.000.000 περίπου.

§22Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη, κ. Ὑπουργέ, δεχθῶμεν, ὅτι πράγματι θὰ λάβῃ ὁ Δῆμος Ἀθηναίων τὸ ποσὸν αὐτό, σᾶς ἐρωτῶ, τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ εἰς μίαν τόσον μεγάλην πόλιν ὁ Δῆμος αὐτός; Ποῦ νὰ διαθέσῃ τὸ ποσὸν αὐτό; Εἰς ἔξοδα διοικήσεως; Εἰς καθαριότητα, εἰς κήπους καὶ δενδροστοιχίας, φωτισμὸν καὶ τόσα ἄλλα ἔργα; Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, ὡς ἀνέγνωσα καὶ εἰς τὴν ἐφημερίδα «Βῆμα», ἡ Κυβέρνησις ἔδωσεν ἐντολὴν εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας τοὺς συνάψαντας δάνεια, νὰ ἐπιστρέψουν αὐτὰ ἐντὸς ὀλίγου. Εἶναι ὅμως δυνατὸν ὑπὸ τὰς σημερινὰς οἰκονομικὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας τελοῦν οἱ Δῆμοι, νὰ ἐπιστρέψουν τὰ δάνεια αὐτά.

§23Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Μερκούρη, ἐπὶ τῆς τελευταίας περιπτώσεως, τὴν ὁποίαν ἀνεφέρατε τὶ νομίζετε σεῖς προσωπικῶς, ὅτι τὰ δάνεια τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ποὺ ἐχορηγήθησαν πρέπει νὰ πληρωθοῦν ναὶ ἢ ὄχι; Τὶ προτείνετε σεῖς;

§24Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Καλὸν εἶναι νὰ ἀφήσετε τοὺς πόρους εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξυπηρετοῦν καὶ τὰ δάνεια καὶ τὰ συμφέροντα τῶν Δημοτῶν.

§25Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τὸν ὁποῖον κατέθεσεν ὁ Δῆμος Ἀθηναίων τὸ 1955 ἀνήρχετο εἰς 85.000.000, ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1960 ἀνέρχεται εἰς 230.000.000. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ καὶ πάλιν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ δανείων δὲν πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ τῆς εἰσπράξεώς των ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν;

§26Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὄχι. Ἐφ’ ὅσον γνωρίζετε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται οἱ Δῆμοι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ζητῆτε νὰ πληρώσουν αὐτὰ τὰ δάνεια;

§27Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὥστε ἀπὸ τοῦ ἔτους 1956–60, ἤτοι ἐντὸς τετραετίας, ἐξετέλεσαν 56.000 ἔργα μικρὰ καὶ μεσαῖα. Ἤτοι ὅσα δὲν εἶχον ἐκτελεσθῆ ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου μέχρι τοῦ ἔτους 1956. Καὶ ταῦτα πάντα προκύπτουν ἐκ τῶν ἐπισήμων στοιχείων, τὰ ὁποῖα ὡς θὰ ἐνθυμῆσθε, εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς.

§28Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὸ 1956–59, κ. συνάδελφε, μὴ λησμονῆτε, ὅτι ἐδίδετο εἰς τοὺς Δήμους καὶ εἰς τὰς Κοινότητας τὸ 10λεπτον τῶν εἰσιτηρίων τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποίησαν πράγματι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν σημαντικῶν καὶ εἰς ἀριθμὸν καὶ εἰς σημασίαν ἔργων. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ 1959, ὅτε ἀφῃρέθη τὸ 10λεπτον ἀπὸ τοὺς Δήμους, οἱ Δῆμοι δὲν ἠμποροῦν νὰ πληρώσουν, οὔτε τοὺς μισθοὺς τῶν ἐργατῶν των καὶ διὰ τοῦτο ἔχομεν ἀπεργίες.

§29Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ ἀνεφέρατε τὸν εἰδικὸν αὐτὸν πόρον τοῦ 10λέπτου, μὲ τοῦ ὁποίου ὑποστηρίζετε, ὅτι ἔγιναν ἔργα σημαντικὰ εἰς ἀριθμὸν καὶ εἰς ὕψος, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ πόρος δὲν ἐκάλυψε παρὰ ἐλάχιστον ποσοστὸν ἔργων. Διότι εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Πρωτευούσης, ὡρισμένα μόνον ἔργα, ἐξετελέσθησαν. Ἐγὼ σᾶς ὁμιλῶ περὶ 56.000 ἔργων ποὺ ἐξετελέσθησαν εἰς τὴν χώραν κατὰ τὸ διάστημα τῆς 4ετίας, καὶ ἔγιναν ἀπὸ πόρους Δημοτικοὺς καὶ Κοινοτικοὺς κυρίως.

§30Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἔργα γίνονται ἀπὸ ἄλλους πόρους, κ. Ὑπουργέ, καὶ ὄχι ἀπὸ πόρους δημοτικοὺς καὶ κοινοτικούς. Γίνονται ἀπὸ χρήματα ποὺ μοιράζουν τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα, ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν διὰ τὴν περιοχὴν Πρωτευούσης.

§31Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ ἀπεσαφήνισα, ὅτι τὰ 56.000 ἔργα ἀφοροῦν τὴν χώραν ὁλόκληρον. Καὶ ἐξετελέσθησαν κατὰ μέγα ποσοστὸν ἀπὸ πόρους δημοτικούς. Καὶ συνεπῶς, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν, ὅταν γίνεται αὐτὴ ἡ κοσμογονία, ὅτι οἱ Δῆμοι ἐστερήθησαν τῶν πόρων των. Ἀντιθέτως, οἱ πόροι ἐτριπλασιάσθησαν ἐντὸς τῆς τελευταίας τετραετίας.

§32Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Τὰ μικρὰ αὐτὰ κοινωφελῆ ἔργα ἐξετελέσθησαν, διὰ δανείων καὶ ἡ δωρεὰ ἐπιχορήγησις θὰ καλυφθῇ ἐκ τῆς ὑπεραξίας τῶν ἔργων ὁδοποιΐας τῶν Κοινοτήτων. Ποῖα ἔργα, λοιπόν, ἐξετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις;

§33Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Πρῶτον, ξεύρετε πολὺ καλά, ὅτι οὐδεὶς Νομάρχης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ πρόσθετον φορολογίαν. Πρόκειται περὶ τοῦ τέλους τῶν ὠφελουμένων. Ἐπιβάλλεται τὸ τέλος αὐτὸ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὠφελοῦνται ἐκ τῶν διαφόρων ἔργων καὶ δίκαιον εἶναι νὰ πληρώσουν διὰ νὰ μὴ ἐπιβαρύνεται τὸ σύνολον τῶν κατοίκων μιᾶς Κοινότητος. Π. χ. ἐπὶ ἑνὸς ἀρδευτικοῦ ἔργου.

§34Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Διατί, κ. Ὑπουργέ, περικόπτετε τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐδίδατε ἄλλοτε εἰς τοὺς Δήμους ἀπὸ τὸ ἔσοδον τοῦ καπνοῦ;

§35Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Πρῶτον, οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες μὲ τὴν περαιτέρω αὔξησιν τοῦ ἐσόδου καπνοῦ δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ὀργανικὴν σχέσιν. Τὸ θέμα ἔχει ὡς ἑξῆς; Μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων τελῶν, ἐθεσπίσθησαν ὡρισμέναι φορολογίαι ὑπὲρ τῶν Δήμων. Οἱ Δῆμοι ὑπεστήριξαν, ὅτι ἡ ἀπόφασις θὰ εἶναι πολὺ κατωτέρα τῶν 240.000.000 δραχμῶν. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ Καρτάλης, εἶπεν, ὅτι θὰ δώσῃ ποσὸν 240 ἑκατομμ. ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ ἐπῆρεν τὰς ὑπὲρ τῶν Δήμων φορολογίας. Αὐτὸ τὸ ποσὸν ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ εἰς τοὺς Δήμους. Πέραν αὐτοῦ οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες μετὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ Κώδικος ἐδημιούργησαν ἰδίους πόρους μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο καὶ ἡ ἐρανικὴ εἰσφορά. Ἐδόθησαν 240 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἀντιστοιχοῦσαν τότε εἰς τὸ 50% τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Πέραν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ οἱαδήποτε ἐπιβληθεῖσα προσαύξησις ἐπὶ τοῦ φόρου καπνοῦ συνετελέσθη διὰ λογαριασμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ὄχι τῶν Δήμων. Ὅπως προσηυξήθησαν καὶ ἄλλαι φορολογίαι προσηυξήθη καὶ ἡ φορολογία τοῦ καπνοῦ διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ Δημόσιον τοὺς ἀπαραιτήτους πόρους διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας. Ἄλλο εἶναι τὸ θέμα τῆς παροχῆς συμπληρωματικῶν πόρων ὑπὲρ τῆς Αὐτοδιοικήσεως, τὸ ὁποῖον ἀντιμετωπίζομεν ἀπὸ διετίας. Οὕτω κατὰ τὴν τελευταίαν 4ετίαν ἐδόθησαν ἐπὶ πλέον 130 ἑκατομμύρια περίπου τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν τῶν ὁποίων ἔλαβεν ὁ Δῆμος Ἀθηναίων. Περαιτέρω, ἐξηγγέλθησαν ἤδη νέοι πόροι 150–200 ἑκατομμυρίων. Θέμα συμπληρώσεως ἐκ τῆς φορολογίας καπνοῦ ὑπὲρ τῶν Δήμων, ὄχι μόνον δὲν ὑπῆρξεν, ἀλλὰ καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία.

§36Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι ἔχετε ὑποπέσει εἰς ὡρισμένα σφάλματα, τὰ ὁποῖα παρακαλῶ, νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ διορθώσω, διότι συνέβη νὰ εἶχον κἄποιαν προσωπικὴν ἀνάμιξιν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἐκάματε μερικὰ σφάλματα. Δι’ αὐτὰ δὲν εἶσθε ὑπεύθυνος, διότι δὲν γνωρίζετε ὅλην τὴν ἱστορίαν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1951 δὲν ἔδωσε δικαίωμα εἰς τοὺς Δήμους νὰ ἐπιβάλουν φορολογίαν καταναλώσεως καπνοῦ, ἀλλὰ διὰ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψήφισε τότε ἡ Βουλή, οἱ Δῆμοι ἔλαβον τὸ 50% τοῦ συνόλου ἀπὸ τὴν φορολογίαν καταναλώσεως καπνοῦ.

§37Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν) Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Δὲν εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔδωσε δικαίωμα ἐπιβολῆς φόρων.

§38Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τὸ 1951 ἔγινε τὸ ἑξῆς: Διὰ νὰ δοθῇ ἡ δυνατότης εἰς τοὺς Δήμους νὰ ἐπιβιώσουν, τοὺς ἐξεχωρήθη τὸ ἥμισυ τῶν ἐσόδων ἀπὸ τὴν φορολογίαν καταναλώσεως καπνοῦ. Τὸ 1951 ὑπελογίσθη—καὶ ἤμην τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν—εἰς 600 ἑκατομμ. ἡ συνολικὴ ἀπόδοσις τῶν ἐσόδων αὐτῶν καὶ ἀνεγράφη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ποσὸν 300 ἑκατομμυρίων. Ὁμιλῶ διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1951–52. Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἀπεδίδετο εἰς τοὺς Δήμους ἐρρυθμίσθη βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων, καὶ ὡς βάσιν ἐλάβομεν τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951. Τὸ 1952 συνεπείᾳ ἐκτάκτων δυσχερειῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἔκαμε μίαν μείωσιν, ἡ ὁποία ἔφερε τὸν χαρακτῆρα τῆς προσωρινότητος, κατεβίβασε τὸ ποσὸν εἰς 240 ἑκατομμύρια. Δηλαδὴ ἀντὶ τοῦ ἡμίσεος ἔδωσε κἄτι ὀλιγώτερον. Σήμερον ὁ φόρος καταναλώσεως καπνοῦ ἀποδίδει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν περίπου 1.800–1.900 ἑκατομμύρια δραχμάς, συνεπῶς, τὰ ὄργανα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἔπρεπε νὰ λάβουν 900 ἑκατομμύρια ἀπὸ τὸν προϋ)σμόν.

§39Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διατί;

§40Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἡ τότε Κυβέρνησις, σημειωτέον, δὲν ἐθεώρει, ὅτι ἐξηντλήθη ἡ ὑποχρέωσίς της πρὸς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν μὲ τὸ 50% ἀπὸ τὴν φορολογίαν καπνοῦ. Ἦτο μία ἀρχή. Ἐὰν ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἐσυνεχίζετο, ἔπρεπε οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες νὰ λάβουν 900 ἑκατομμύρια. Διὰ νὰ ἴδητε ποία ἡ διαφορὰ τῶν δύο ἀντιλήψεων περὶ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, σημειώσατε τοῦτο, ὅτι ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1951 οἱ Δῆμοι ἔλαβον 300 ἑκατομμύρια, δηλαδὴ 20 ἑκατομμύρια δολλάρια τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ δὴ ἀπὸ προϋπολογισμὸν ὁ ὁποῖος εἶχε 100 ἑκατομμύρια δολλάρια ἔλλειμμα.

§41Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὰ ἐπῆραν τὰ 300 ἑκατομμύρια;

§42Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Βεβαίως διενεμήθησαν.

§43Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ 1951, ὡς Ὑπουργὸς σεῖς τὰ ἐδώσατε;

§44Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Μάλιστα. Εἰς τὸν ἑπόμενον ἔγιναν 240 ἑκατομμύρια. Σήμερον, ὅπου τὰ ἔσοδα ἐξ Ἑλληνικῶν πόρων ἔχουν διπλασιασθῆ, ἡ δραχμὴ ἔχει ὑποτιμηθῆ ἀπὸ τὸ 1953, οὐσιαστικὰ τὰ ὄργανα τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως λαμβάνουν μόνον 8 ἑκατομμύρια δολλάρια, ἔναντι 20 ἑκατομμυρίων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς τάξεως τοῦ ἡμίσεος μεγέθους δηλαδὴ τὸ 1951–1952. Οἱ Δῆμοι δὲν διεπραγματεύθησαν τότε μὲ τὸ Κράτος, οὔτε διετύπωσαν παράπονα. Τὸ 1952 τοῦ εἶπεν ὁ ἀείμνηστος Καρτάλης, ἀφήσατε τὰ ἔσοδα προσωρινῶς καὶ πάρετε 240 ἑκατομμύρια. Τὰ 240 ἑκατομμύρια εἶχον ὑπολογισθῆ βάσει τῆς φορολογίας τῆς καταναλώσεως καπνοῦ. Ἀλλὰ διὰ τὸ συγκεκριμένον ἔτος εἶναι 240 ἑκατομμύρια καὶ ἔκτοτε τὸ ἔσοδον αὐτὸ τῶν Δήμων ἐπὶ ὀκταετίαν ὁλόκληρον εἶναι καθηλωμένον εἰς ἕνα ποσὸν ἀπαραδέκτως χαμηλόν.

§45Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν) Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς κάμω μίαν ἀποσαφήνισιν, διὰ νὰ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ὑπάρχει ἕνα σφάλμα εἰς ὅσα ὑπεστηρίξατε. Πρῶτον, ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1951 δὲν προσέφερε πρὸς τὴν Αὐτοδιοίκησιν τὰ 240 ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ φόρου καπνοῦ, οὔτε ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1952. Ἐπῆρε τὰς φορολογίας, αἱ ὁποῖαι ἀνῆκον εἰς τοὺς Δήμους, αἱ ὁποῖαι εἶχον θεσπισθῆ ὑπὲρ αὐτῶν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων καὶ ἔδωσε ἔναντι αὐτῶν ποσὸν 240 ἑκατομμυρίων μόνον. Πέραν αὐτῶν δὲν ἔδωσεν, οὔτε ὀβολόν. Ἔκαμε μίαν σύμβασιν μὲ τοὺς Δήμους καὶ εἶπε πάρετε αὐτὴν τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ καὶ περιωρισμένην 240.000.000 ἔναντι ὅλων τῶν ἄλλων φορολογιῶν. Συνεπῶς, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑποστηρίζητε, ὅτι ἔγιναν παραχωρήσεις πρὸς τὴν Αὐτοδιοίκησιν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1951. Δεύτερον, δὲν εἶπον, ὅτι ἔκτοτε δὲν δικαιολογεῖται οἱαδήποτε προσαύξησις τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τοῦ τομέως τῆς αὐτοδιοικήσεως. Πράγματι ἀνεφάνησαν καὶ νέαι ἀνάγκαι καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐδόθησαν νέοι πόροι καὶ ἑτοιμάζονται καὶ νεώτεροι ὑπὲρ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Καὶ εἰδικώτερον, ὅπως ἀνέφερα, κατὰ τὴν τελευταίαν διετίαν προσεφέρθησαν ὑπὲρ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων πρόσθετοι πόροι 130.000.000. Εἰς τὸ Συνέδριον δὲ τῶν Χανίων ἐξηγγέλθησαν νέοι πρόσθετοι πόροι 150–200 ἑκατομμυρίων.

§46Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐξακολουθεῖ νὰ γίνεται ἡ ἰδία παρανόησις. Αἱ πράξεις εἰς τὰς ὁποίας ἀνεφέρθην, ἔγιναν εἰς τρία στάδια. Τὸ πρῶτον στάδιον εἶναι ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων τελῶν. Μετὰ ἔρχεται ἡ πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως τῶν δύο Κομμάτων, εἰς τὴν ὁποίαν ἤμην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπελογίσαμεν, ὅτι ἡ ζημία, τὴν ὁποίαν ὑφίστανται οἱ Δῆμοι ἀπὸ τὴν κατάργησιν τῶν ἐσόδων των ὑπερκαλύπτεται ἀπὸ τὸ ἥμισυ τῆς φορολογίας ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ. Δὲν ὡρίσαμεν ποσὸν σταθερόν, ὥστε τὰ ἔσοδα τῶν Δήμων νὰ εἶναι καθηλωμένα εἰς τὰ 300.000.000. Τὰ ἔσοδα τῶν Δήμων εἶναι σχετικὰ μὲ τὸν τιμάριθμον καὶ τὴν διακίνησιν καὶ τὴν ἀξίαν τῶν ἀγαθῶν καὶ κατὰ τὸν ὑπολογισμόν, τὸν ὁποῖον ἐκάμαμε τότε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπῆρχε τότε μία ἀντιστοιχία μεταξὺ τῆς φορολογίας καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ καὶ τῶν ἐσόδων τῶν Δήμων καὶ μὲ τὰ 300.000.000, τὰ ὁποῖα ἀνεγράφησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 1951–52...

§47Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Πλέον τῶν πόρων;

§48Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Εἰς ἀνταπόδοσιν τῶν πόρων.

§49Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τοὺς ὁποίους ἐπήρατε σεῖς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§50Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν.

§51Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἔχει σημασίαν, διότι γιὰ νὰ δώσητε 240.000.000 ἐπήρατε προηγουμένως τοὺς ὑφισταμένους ὑπὲρ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων πόρους.

§52Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ὑπελογίσαμεν, ὅτι ἐπὶ τῶν 600.000.000 τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ τὰ 300.000.000 νὰ παίρνουν οἱ Δῆμοι. Ἐκάμαμεν νόμον, ὥστε τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ αὐξομοιοῦται ἀναλόγως τῆς πορείας τῆς φορολογίας καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ. Ἐὰν σήμερον οἱ Δῆμοι εἶχαν εἰς τὰ χέρια των τὰ ἔσοδα τοῦ 1951, δὲν θὰ εἶχαν 240.000.000, θὰ εἶχον 900.000.000, διότι ἐν τῷ μεταξὺ ηὐξήθη τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα καὶ ηὐξήθησαν ἡ διακίνησις καὶ ἡ τιμὴ τῶν προϊόντων. Καὶ δὲν εἶναι παραδεκτὸν σήμερον νὰ καθηλώνεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 240 ἑκατ. τὸ ἔσοδον, τὸ ὁποῖον ἐδόθη τότε εἰς τοὺς Δήμους, μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν ἄλλων ἐσόδων των. Ἐπειδὴ δὲ εἴπατε, ὅτι εἰς τὸ Συνέδριον τῶν Δήμων τὸ αἴτημα περιωρίσθη εἰς τὴν παροχὴν νέων ἐσόδων εἰς τοὺς Δήμους, σᾶς παραπέμπω εἰς ἄρθρον τοῦ «Ἔθνους» τοῦ παρελθόντος Σαββάτου, ὅπου εἰς τὴν πρώτην σελίδα αὐτοῦ γίνεται μία ἔκθεσις περὶ τοῦ τὶ εἰσέπραττεν ὁ Δῆμος Ἀθηναίων καὶ τὶ εἰσπράττει. Τὶ τοῦ ἐδώσατε καὶ τὶ τοῦ ἐπήρατε. Καὶ προκύπτει, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ Δήμου Ἀθηναίων ἔχει χειροτερεύσει σημαντικῶς. Πιστεύω, ἢ μᾶλλον ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοί, τοὺς ὁποίους σᾶς γνωρίζω ἀμέσως, ἔχουν ἐπίσημον τὴν προέλευσιν καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δώσετε τὸ σημείωμα αὐτὸ εἰς τὰς ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται μαζί σας, διὰ νὰ σᾶς πληροφορήσουν, ἐὰν τὰ στοιχεῖα αὐτὰ εἶναι ἀληθῆ ἢ ὄχι. Διότι θὰ ἴδετε, ὅτι ὁ Δῆμος ἰσχυρίζεται ὅτι, ἔναντι τῶν παροχῶν, ἔχει ὑποστῆ αὔξησιν δαπανῶν 67 ἑκατ. δραχ.

§53Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διὰ τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ νόμου 910)51, ἀφοῦ ἐπήρατε τὰ ποσὰ αὐτά, ἐδώσατε τελικῶς 240 ἑκατ., τὰ ὁποῖα μετὰ παρέμειναν ὡς μοναδικὸς πόρος. Πέραν αὐτῶν τῶν 240 ἑκατ. ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, μὲ τὴν ἐπικειμένην νέαν δημιουργίαν πόρων, πρόκειται νὰ ἔχουν μίαν αὔξησιν περίπου 140%. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Δῆμον Ἀθηναίων σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, κατὰ τὸ 1955 ὑπέβαλε προϋπολογισμὸν ὕψους 85 ἑκατ. δραχμῶν καὶ τὸ 1960–61 προϋπολογισμὸν ὕψους 232 ἑκατ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ εἰδικώτερα στοιχεῖα ἐφημερίδος, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθητε, θὰ τὰ ἐλέγξω.

§54Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ποῖαι εἶναι αἱ δαπάναι τοῦ Δήμου τοῦ 1956 καὶ τοῦ 1958;

§55Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Νὰ σᾶς δώσω καὶ εἰδικὸν πίνακα τοῦ μέρους τῶν δαπανῶν των.

§56Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὅσον νὰ θέλῃ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ δικαιολογήσῃ τὴν κατάστασιν, ὑπάρχει ἔκδηλος μία δίωξις τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Σιγὰ–σιγὰ ἀφῃρέθησαν ὅλα τὰ δικαιώματά των καὶ σήμερον ὁ φωτισμός, ἡ ὕδρευσις καὶ ἡ ἀποχέτευσις δὲν ἀνήκουν εἰς τοὺς Δήμους, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχει παραμείνει μόνον ἕνα μέρος τῆς ὁδοποιΐας. Ἐλέχθησαν πολλὰ διὰ τὰς ξένας μεγαλουπόλεις. Ὅλοι οἱ Δῆμοι τῶν μεγάλων πόλεων τῆς Εὐρώπης ὄχι μόνον εἶναι κύριοι τῶν δημοτικῶν πραγμάτων, ἀλλὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ νομοθετοῦν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῆς πόλεως. Οἱ μεγάλοι αὐτοὶ Δῆμοι, ἐκτὸς τῆς Βιέννης, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχουν ἕνα κέντρον. Ἀλλὰ ἕνα συμβολικὸν κέντρον. Καὶ ἐκεῖ ὑπάρχουν τμήματα τῶν πόλεων ἀποτελοῦντα ἰδίους Δήμους, ἀλλὰ παράλληλα ὑπάρχει μία συντονιστικὴ ἐπιτροπή, ὁ σύνδεσμος τῶν Δήμων, ἥτις ἐπιτροπὴ συντονίζει τὰ δημοτικὰ ἔργα. Σήμερον ἐπιβάλλεται φορολογία τρία τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος οἰκοδομῶν, ἀπὸ τὸ ἔσοδον τῆς ὁποίας τὸ ⅓ διανέμεται εἰς τοὺς 57 Δήμους καὶ Κοινότητας τῆς τέως Διοικήσεως τῆς Πρωτευούσης. Περαιτέρω, ὑπάρχει τὸ 10λεπτον ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων, τὸ ὁποῖον οὐσιαστικῶς εἶναι 30 λεπτον. Ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἔσοδον δὲν ἔχουν νὰ λάβουν οἱ Δῆμοι. Τὸ παίρνει τὸ Κράτος καὶ πρόκειται περὶ σημαντικοῦ ποσοῦ, μὲ τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνονται οἱ κάτοικοι Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ Περιχώρων, οἵτινες πολλάκις κάμνουν τέσσαρας διαδρομὰς ἡμερησίως. Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον. Ἐνθυμοῦμαι, βεβαίως, ὅτι πάντοτε ὑπῆρχεν ἀντιδικία μεταξὺ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ ἀφ’ ἑτέρου τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ σήμερον ἡ ἀντιδικία αὕτη ἔχει μεταβληθῆ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους εἰς μίαν μανίαν ἐξοντώσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ γενικώτερον τῶν Ὀργανισμῶν Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ἐὰν παρευρίσκεσθε εἰς τὴν πρόσκλησιν τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς, θὰ σᾶς ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία νὰ ἀκούσητε ἀπὸ Δημάρχους μεγάλων πόλεων, ὅπως τῆς Ἐλευσῖνος, τῆς Δάφνης καὶ ἄλλων, ὅτι καθυστεροῦν οἱ Δῆμοι των τρία 15θήμερα εἰς τοὺς ἐργάτας καὶ ἠναγκάσθησαν οἱ ἐργάται νὰ ἀπεργήσουν καὶ τελικῶς, ἔναντι τῶν τριῶν 15θημέρων τοὺς ἔδωσαν 100 δραχμάς. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν Δήμων, ἐνῷ συγχρόνως ἔχουν καθήκοντα καὶ ὑποχρεώσεις διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, διὰ τὸν ἠλεκτροφωτισμόν, διὰ τὴν καθαριότητα τῆς πόλεως καὶ διὰ τὰ ἔξοδα τῶν διοικητικῶν ὑπηρεσιῶν. Οἱ Δήμαρχοι ἔδειξαν μεγάλην ὑπομονήν, ἀλλὰ ἔχουν καὶ εὐθύνην ἀπέναντι τῶν δημοτῶν καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ παραδώσουν τὰς κλεῖδας τῶν Δημαρχείων εἰς τοὺς ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Συγκοινωνιῶν καὶ τότε οἱ ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι ἀφαιροῦν ὅλους τοὺς πόρους τῶν Δήμων νὰ ἀνελάμβαναν καὶ τὰς ὑποχρεώσεις των. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπράττωνται φορολογίαι ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἐνῷ ἀνήκουν εἰς τοὺς δημότας, καὶ νὰ ἔχουν περιέλθει οἱ Δῆμοι εἰς κατάστασιν ἐπαιτείας διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐργατῶν.

§57Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Ἡ φορολογία αὐτὴ δὲν εἰσέρχεται εἰς τὸν Δημόσιον προϋπολογισμόν, ἀλλὰ διατίθεται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων.

§58Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἤθελα νὰ μοῦ εἴπητε, τὶ εἰσπράττει τὸ Ταμεῖον Μονίμων Ὁδοστρωμάτων ἀπὸ τὸ 30λεπτον.

§59Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Ἡ φορολογία αὐτὴ διατίθεται δι’ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξυπηρετοῦν ὅλους τοὺς κατοίκους τοῦ λεκανοπεδίου Ἀττικῆς, οἱ ὁποῖοι χρησιμοποιοῦν τὸ ὁδικὸν δίκτυον, τὸ ὁποῖον ἐκτελεῖ τὸ Ταμεῖον Μονίμων Ὁδοστρωμάτων.

§60Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζετε περισσότερον τὴν ἱστορίαν τῶν Ἀθηνῶν. Οἱ δρόμοι διὰ τοὺς ὁποίους ὁμιλεῖτε, ἡ ὁδὸς Πειραιῶς, Πατησίων, Σταδίου, Βασιλίσσης Σοφίας, πρὸς Βουλιαγμένην καὶ Λεωφόρος Συγγροῦ, ἀνῆκον πάντοτε εἰς τὸ Δημόσιον. Ἄλλως τε, διὰ τὴν συντήρησιν τῆς Λεωφόρου Συγγροῦ ὑπάρχει καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἱπποδρομίου ἔσοδον.

§61Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐὰν ὑποστηρίζετε, ὅτι αἱ ὁδοὶ αὐταὶ πρέπει νὰ γίνωνται ἐκ τοῦ Κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἔχομεν διαφορετικὴν ἀντίληψιν. Ὁ προϋπολογισμός, ἐν ὄψει τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπαίθρου, θὰ πρέπει νὰ ἐξοικονομῇ ὅ,τι εἶναι δυνατόν, διὰ νὰ τὸ διαθέτῃ διὰ τὴν ὕπαιθρον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζουν ὡς ἀνάγκην οἱ κάτοικοι τοῦ λεκανοπεδίου Ἀττικῆς. (Χειροκροτήματα).

§62Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀφήσατε αὐτὴν τὴν κορώνα τὴν ὁποίαν ἐκάματε περὶ τῆς ὑπαίθρου. Ἡ ὕπαιθρος ἐντὸς ὀλίγου θὰ σᾶς δώσῃ τὴν ἀπάντησιν διὰ τὰ καλὰ τὰ ὁποῖα ἔχετε κάμει δι’ αὐτήν. Ἀλλά, κ. Ὑπουργέ, πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, αἱ ὁδοὶ αὐταὶ ἐθεωροῦντο ἐθνικαὶ ὁδοὶ καὶ ἀνῆκον εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἀπὸ ἀπόψεως συντηρήσεως.

§63ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἤλλαξαν ὅμως τώρα.

§64Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Βεβαίως ἤλλαξαν καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς ἐλέγχομεν. Δὲν εἶναι δυνατόν, ἐπαναλαμβάνω, νὰ πληρώνουν φόρους οἱ δημόται τοῦ λεκανοπεδίου τῆς Ἀττικῆς καὶ κυρίως οἱ κάτοικοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς διὰ νὰ δαπανῶνται τὰ χρήματα ἐκεῖ ποὺ ἐδαπανήθησαν μέχρι σήμερον. Δὲν θέλω νὰ προχωρήσω περισσότερον διὰ νὰ μὴ μᾶς εἴπητε ὅτι, ἴσως, κάμνομεν ἕνα κακὸν ἔλεγχον εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§65Γ. ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ. Μήπως οἱ κάτοικοι τοῦ λεκανοπεδίου τῆς Ἀττικῆς δὲν ὠφελοῦνται ἀπὸ τὴν φορολογίαν τῆς ὑπαίθρου;

§66Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἶναι περίεργος ἡ διακοπή σας. Βεβαίως, ὅλοι ἀνήκομεν εἰς τὸ ἴδιον Κράτος καὶ ὅλοι ἔχομεν τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλλετε μία φορολογία εἰς τοὺς κατοίκους τῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Καισαριανῆς κλπ. καὶ νὰ μὴ δίδετε ἕνα μικρὸν μέρος ἀπὸ τὴν φορολογίαν αὐτὴν διὰ τὴν ἁπλῆν συντήρησιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἐκτελέσουν ὡρισμένα ἔργα.

§67Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἡ ὕπαιθρος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβαρύνεται μὲ ἔργα ποὺ γίνονται εἰς τὰς Ἀθήνας.

§68Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐδῶ ἔχομεν ἕνα συγκεκριμένον ἔργον. Τὸ δυστύχημα τῆς ὑπαίθρου εἶναι ὅτι πληρώνει καὶ μάλιστα ἀκριβοπληρώνει ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεώς σας. Τὰ χωριὰ εἶναι πνιγμένα καὶ ὑποφέρουν αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§69Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Καὶ ζητᾶτε νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ ὕπαιθρος ἀκόμη περισσότερον;

§70Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὄχι, δὲν ζητῶ αὐτό. Ζητῶ ἕνα μέρος τῆς ἀπεχθοῦς αὐτῆς φορολογίας νὰ καρποῦνται οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες.

§71Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Πάντως, εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ ὕπαιθρος.

§72Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Καὶ ζητοῦμεν νὰ μὴ ἐκτελοῦνται ἔργα, ὅπως τὸ ἔργον τῆς Ὁμονοίας, ἀλλὰ ἔργα κατόπιν μελέτης καὶ βάσει προγράμματος. Νὰ μὴ παριστάμεθα πρὸ τοῦ θεάματος ποὺ παρουσίασεν ἡ ὁδὸς Πανεπιστημίου καὶ νομίζω καὶ ἡ ὁδὸς Ἀκαδημίας, νὰ ἀνασκάπτωνται τέσσαρας φοράς, διὰ νὰ τοποθετηθοῦν, οἱ σωλῆνες, τὰ καλώδια κλπ. Τὸ ἔργον τῆς Ὁμονοίας ἀπὸ 6.000.000 ἔφθασε τὰ 80.000.000 καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ ἄνευ μελέτης ἔργα εἰς βάρος τῶν δημοτῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς κλπ.

§73Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Εἶναι ἀνακριβὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι ἐπανειλημμένως ἀνεσκάφησαν αἱ ὁδοὶ Πανεπιστημίου καὶ Ἀκαδημίας.

§74Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἡ ὁδὸς Πανεπιστημίου τέσσαρες φορές.

§75Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Εἶναι ἐσφαλμένον αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε. Αἱ ἑταιρεῖαι κοινῆς ὠφελείας εἶχον ἐκτελέσει τὰ ἔργα των, ὅταν ἤρχισεν ἡ ἐπίστρωσις.

§76Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δυστυχῶς, δὲν προέβλεψα νὰ κρατήσω ἡμερομηνίες. Τέσσαρες φορὲς ἀνεσκάφη ἡ ὁδὸς Πανεπιστημίου.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μερκούρη, σήμερον δὲν εἶναι ἡμέρα ἐλέγχου δι’ αὐτὰ τὰ ἔργα. Προχωρήσατε εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§78Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τελειώνω, κ. Πρόεδρε. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τῶν ἐσόδων αὐτῆς τῆς φορολογίας τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλετε νὰ μὴ δίδετε ἕνα μέρος εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Προσέξατε, διότι θὰ φέρετε μεγάλην εὐθύνην. Ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν γίνεται, καθῆκον τῶν Δημάρχων καὶ τῶν Κοινοταρχῶν, εἶναι νὰ σᾶς παραδώσουν τὰς κλεῖδας τῶν ἀνυπάρκτων Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ τὴν εὐθύνην τῆς καταργήσεως τῆς αὐτοδιοικήσεως νὰ τὴν ἀναλάβῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τυπικῶς, ἐφ’ ὅσον καὶ οὐσιαστικῶς τὴν ἔχει καταργήσει.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βαλοῦρδος, ἔχει τὸν λόγον.

§80Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Τούμπας, εἰς τὴν ὁμιλίαν του, ἀνέφερε κατὰ ποῖον τρόπον ἐλειτούργει πρὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τοῦ 1821 ἡ αὐτοδιοίκησις καὶ κατὰ ποῖον τρόπον ἀπὸ τὴν αὐτοδιοίκησιν μετεπηδήσαμεν εἰς τὸ ἐλεύθερον κράτος. Δι’ ὀλίγων, θὰ ἀναφέρω κατὰ ποῖον τρόπον ἐλειτούργει ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις εἰς τὴν Μ. Ἀσίαν. Ὅταν κατελήφθη τὸ Βυζάντιον καὶ ὁ Μωάμεθ ὁ Βʹ τὸ ἔτος 1453 παρέδωσεν εἰς τὸν σχολάρχην Γεννάδιον τὰ προνόμια τοῦ Πατριαρχείου, ἀνεπτύχθησαν οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες καὶ διὰ μέσου τῶν αἰώνων, διετηρήθησαν τὰ προνόμια αὐτὰ μέχρι τοῦ 1923. Ἐμεσολάβησε μόνον μία διακοπὴ ἑξάμηνος, κατὰ τὸ 1891. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, διωρίσθη διοικητὴς τῆς Σμύρνης ἕνας πασᾶς ὀνόματι Κιαμήλ, Κύπριος τὴν καταγωγὴν Ἑλληνομαθής, ἀλλὰ μισέλλην. Ἔγινε δεκτὸν τὸ αἴτημα καὶ τὰ προνόμια Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἀφῃρέθησαν. Κατόπιν τούτου, ἐσταμάτησαν νὰ λειτουργοῦν 3.500 σχολεῖα καὶ 5.000 ἐκκλησίες καὶ ὁ Πατριάρχης, κατέφυγεν εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος. Τὰς παραμονὰς ὅμως τῶν Χριστουγέννων τοῦ 1891, χοροστατούντων τῶν ἀρχόντων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἔγινεν ἓν μέγα συλλαλητήριον, τὸ ὁποῖον διήρκεσεν ἐπὶ 15 ἡμέρας. Ὑπελογίσθησαν οἱ λαβόντες μέρος εἰς τὸ συλλαλητήριον εἰς τριακοσίας χιλιάδας καὶ κατέκλυσαν καὶ τὴν πόλιν τῆς Σμύρνης καὶ τὰ γύρω αὐτῆς περίχωρα. Ὁ στρατὸς ὁ Τουρκικός, ὑπεχρεώθη νὰ κλεισθῇ εἰς τοὺς στρατῶνας καὶ οἱ ἀστυνομικοὶ εἰς τὰ Ἀστυνομικὰ Τμήματα, ἅπαντες δὲ ἐφωδιάζοντο ὑπὸ Ἑλλήνων. Πρὸ αὐτῆς τῆς καταστάσεως, ἐπενέβησαν αἱ προστάτιδες δυνάμεις καὶ τὰ προνόμια ἐδόθησαν καὶ πάλιν. Αὐτό, κύριοι βουλευταί, ἀπετέλεσε μίαν περιφανῆ νίκην τῆς αὐτοδιοικήσεως εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν. Ἐδῶ εἰς τὴν μητροπολιτικὴν Ἑλλάδα, ὅπου πλεῖστα προνόμια εἶχεν ἡ αὐτοδιοίκησις, κατελύθησαν καὶ δυστυχῶς, ἐξακολουθοῦν εἰσέτι νὰ καταργοῦνται. Ἔρχομαι τώρα, εἰς τὸ συζητούμενον σχέδιον Ν. Δ. Ὁ κ. Καραμανλῆς, ὡς ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων τὸ ἔτος 1954 εἰσηγήθη τὴν ἐπιβολὴν εἰσφορᾶς ἀπὸ 3% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν οἰκιῶν διὰ τὴν ὕδρευσιν, τὴν ἀποχέτευσιν καὶ ὁδοποιΐαν. Σύμφωνα μὲ τὴν δοθεῖσαν ὑπόσχεσιν, ἡ εἰσφορὰ αὐτή, θὰ ἴσχυε μόνον διὰ 5 ἔτη. Τὸ 1958, ὅμως, ἡ ἐν λόγῳ εἰσφορά, παρατείνεται καὶ μάλιστα προεισπράττεται καὶ ἤδη μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον παρατείνεται διὰ μίαν 12ετίαν. Ὑπολογίζεται ὅτι, κατὰ τὴν 12ετίαν, ὁμοῦ μὲ τὴν προηγουμένην τριετίαν, ἡ ἐν λόγῳ εἰσφορὰ θὰ ἀποφέρῃ 1.350 ἑκατ.

§81Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Κατὰ τὴν 12ετίαν, μὲ τὰ σημερινὰ δεδομένα, θὰ εἰσπραχθοῦν 1.080 ἑκατ., ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 360 θὰ ἀποδοθοῦν εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας.

§82Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Μόνον διὰ τὸ πρῶτον ἔτος, κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἔχωμεν 90 ἑκατ., διὰ τὰ μετέπειτα ἀσφαλῶς ἡ εἰσφορὰ θὰ ἀποδίδῃ περισσότερα.

§83Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Τώρα, ἔχομεν ὡς δεδομένον τὰ 90 ἑκατ. Μετά, δυνατὸν νὰ ἔχωμεν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ. Τώρα ὁ ὑπολογισμὸς θὰ γίνῃ βάσει δεδομένων ποὺ ἔχομεν.

§84Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Ἐπίσης, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι παγιοποιεῖται καὶ τὸ 10λεπτον καὶ τὸ 20λεπτον ὄχι μόνον διὰ τὴν 12ετίαν, ἀλλὰ διὰ πάντα. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, καθιέρωσε τὴν ἀρχὴν νὰ ἐπιβάλλῃ συνεχῶς φορολογίας, ἐφ’ ὅσον διαθέτει τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ πρέπει ὅμως νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ Ἕλλην πολίτης δὲν ἀντέχει πλέον εἰς αὐτὴν τὴν ὑπερφορολογίαν του καὶ θὰ πρέπει κάποτε νὰ ἐλαφρυνθῇ. Θὰ πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπέβαλε τὴν δυσβάστακτον φορολογίαν διὰ διαφόρων μεθόδων. Θὰ μνημονεύσω μερικάς. Τὸ ἔτος 1954 ἐπέβαλε τὸ 3% διὰ τὴν ὕδρευσιν καὶ ἀποχέτευσιν. Τὸ αὐτὸ ἔτος 1954 ἐπέβαλε τὸ 10λεπτον ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων διὰ τὴν ὁδοποιΐαν Ἀθηνῶν — Πειραιῶς. Τὸ 1956 ἐπέβαλε τὸ 1% ἐπὶ τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν. Τὸ αὐτὸ ἔτος 1956 ἐπέβαλε τὴν μαθητικὴν εἰσφοράν. Τὸ αὐτὸ ἔτος 1956 ἐπέβαλεν ἐπὶ τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων τὸ 2% ὑπὲρ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Τὸ 1957 ἐπέβαλε τὴν ἐνοριακὴν εἰσφορὰν καὶ τὸ 1958 ἐπέβαλε τὸ γνωστὸν τέλος διὰ τοὺς λιμένας καὶ τὰς γεφύρας (διόδια). Βλέπετε, κύριοι βουλευταί, ποῦ ἐφθάσαμεν καὶ νὰ ἴδωμεν ποῦ θὰ φθάσωμεν. Ἐξ αὐτῶν τῶν φορολογιῶν, οὐδεμία μέχρι σήμερον κατηργήθη, παρὰ τὰς ἀντιδράσεις τοῦ λαοῦ. Διὰ νὰ ὑπομνήσω τὰς ἀντιδράσεις τοῦ λαοῦ, θὰ ἀναφερθῶ εἰς δύο μόνον ἐκ τῶν φορολογιῶν αὐτῶν. Ἡ πρώτη εἶναι ἡ μαθητικὴ εἰσφορά. Σύλλογοι γονέων καὶ κηδεμόνων, ἐφημερίδες καὶ περιοδικά, ἐκπαιδευτικοὶ καὶ λοιποὶ κοινωνικοὶ παράγοντες, διεμαρτυρήθησαν. Γονεῖς ἠναγκάσθησαν νὰ σταματήσουν τὰ παιδιὰ των ἀπὸ τὸ σχολεῖον, διότι δὲν εἶχον νὰ πληρώσουν τὴν μαθητικὴν εἰσφοράν. Ἡ δευτέρα εἶναι ἡ ἐνοριακὴ εἰσφορά. Ἡ πλέον ἁρμοδία δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα, δηλαδὴ ἡ Ἱερὰ Σύνοδος, ἐνοριακαὶ Ἐπιτροπαί, ἐπαρχιακαὶ ἐφημερίδες καὶ πλῆθος ἄλλων παραγόντων τῆς δημοσίας ζωῆς διεμαρτυρήθησαν διὰ τὴν εἰσφορὰν αὐτήν. Παρὰ ταῦτα, οὐδεὶς τῶν ἁρμοδίων συνεκινήθη. Ἡ ἐνοριακὴ εἰσφορὰ εἰσπράττεται καὶ μάλιστα κατὰ τρόπον ἀπαράδεκτον, διὰ τῆς ἀποστολῆς ἐνταλμάτων προσωποκρατήσεως εἰς τὰ Ἀστυνομικὰ Τμήματα. Ἤδη, συζητοῦμεν τὴν παράτασιν τῆς εἰσφορᾶς 3% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν οἰκοδομῶν. Ἄς ἴδωμεν ὅμως μέχρι σήμερον τὶ ἐξετελέσθη διὰ τὴν ὕδρευσιν καὶ τὴν ἀποχέτευσιν ποὺ ἀφορᾷ ἡ ἐν λόγῳ εἰσφορά. Περὶ τούτων, κύριοι βουλευταί, οὐδὲν στοιχεῖον ἔχομεν. Τὶ ἐστοίχισαν τὰ ἔργα ὑδρεύσεως καὶ τὶ ἡ κεντρικὴ ὑπόνομος δὲν γνωρίζομεν.

§85Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Τὰ στοιχεῖα, κύριοι συνάδελφοι, ἔχουν κατατεθῆ.

§86Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν τὸ ἐγνώριζον. Ἐκτὸς αὐτοῦ, εἶναι καὶ τὸ ζήτημα, ἐὰν τὰ ἔργα αὐτὰ θὰ πρέπει νὰ γίνουν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἢ ὑπὸ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἐὰν αὐτὰ εἶναι ἔργα ἀναγόμενα εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, θὰ πρέπει νὰ ἐκτελεσθοῦν μὲ δαπάνας ἐκ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν ἀνάγωνται εἰς τὴν δραστηριότητα τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἡ Κυβέρνησις θὰ πρέπει ν’ ἀποδώσῃ τοὺς πόρους αὐτοὺς εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, νὰ περιορίσωμεν τοὺς Δήμους μόνον εἰς ληξιαρχικὰς ὑπηρεσίας, ἀποκομιδῆς τῶν ἀπορριμμάτων καὶ τὴν ἔκδοσιν πιστοποιητικῶν. Ὡς πρὸς τὴν ὕδρευσιν, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Ἑταιρεία Ὑδάτων συνεχίζει τὴν παλαιὰν τακτικήν της, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ πληρώνει ὁ καταναλωτής, καὶ τὸν ἀέρα καὶ τὸ ἐνοίκιον τοῦ μετρητοῦ ἀκόμη. Εἶναι γνωστὸν πόσον στοιχίζει ἡ παροχὴ τοῦ ὕδατος, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπολογίζεται καὶ τὸ εἰδικὸν χαράτσι, ἀνάλογα μὲ τὴν πρόσοψιν τῆς οἰκοδομῆς. Εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 124 φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, τῆς 30ῆς Ἰουνίου 1956, δημοσιεύεται ἡ ὑπ’ ἀριθ. 25071 ἀπόφασις τῶν ὑπουργῶν Συγκοινωνιῶν, Ἐμπορίου καὶ Ἐργασίας, δι’ ἧς καθορίζεται, ὅτι ἡ Ἑταιρεία Ὑδάτων θὰ εἰσπράττῃ 500 δραχμὰς δι’ ἑκάστην νέαν παροχὴν καὶ 60 δραχμὰς κατὰ τρέχον μέτρον, ἐφ’ ὅσον τὸ ἀκίνητον εὑρίσκεται ἐπὶ μιᾶς προσόψεως, 42 δραχμὰς ἐφ’ ὅσον εὑρίσκεται ἐπὶ δύο καὶ 30 δραχμὰς ἐφ’ ὅσον εὑρίσκεται ἐπὶ τριῶν ὁδῶν. Τὸ δρᾶμα εἶναι ἀκόμη μεγαλύτερον εἰς τὰς ἀκραίας συνοικίας, ὅπου ἐπὶ πλέον ζητεῖται καὶ ἡ συμμετοχὴ εἰς τὴν ἐπέκτασιν τοῦ κρατικοῦ δικτύου. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς Ἑταιρείας Ὑδάτων, τὸ 24% τῶν αὐτοτελῶν διαμερισμάτων δὲν ἔχουν ἰδικήν των ὕδρευσιν, χιλιάδες δὲ Ἀθηναίων ὑδρεύονται ἀπὸ κοινοχρήστους βρύσες ἢ καὶ μὲ τὸ βυτίον.

§87Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Ἤθελον νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀκριβῶς εἰς αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἀποβλέπει, οὕτως ὥστε νὰ πάῃ τὸ νερὸ εἰς ὅλας τὰς κατοικίας. Διότι, ὡς γνωρίζετε, ὑπάρχει μία σύμβασις, κατὰ τὴν ὁποίαν, δι’ ὅσους εἶναι ἐντὸς τῆς συμβατικῆς αὐτῆς ζώνης, εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἑταιρεία Ὑδάτων νὰ πηγαίνῃ τὸ νερὸ ἕως τὰ σπίτια καὶ ὅσοι εἶναι ἐκτὸς τῆς συμβατικῆς ζώνης εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ ἴδιοι νὰ πληρώσουν τὴν ἐπέκτασιν τοῦ δικτύου μέχρι τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον θέλουν νὰ πηγαίνῃ τὸ νερό. Εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν εὑρίσκονται πολλοὶ Δῆμοι καὶ Κοινότητες, αἱ ὁποῖαι στερούμεναι πόρων, δὲν εἶχον τὴν εὐχέρειαν νὰ πληρώσουν τὰ ἀπαιτούμενα χρήματα ἢ νὰ ἐπεκταθῇ τὸ δίκτυον μέχρι τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἢ ἀκόμη καὶ τῶν ἀκραίων συνοικιῶν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς. Ἀπὸ τὸ 1956 ἕως σήμερον, ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησεν ἐξ ἐσόδων τῆς ἐκμεταλλεύσεως ὑδρεύσεως νὰ βοηθήσῃ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ δικτύου μέχρι τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον κατώρθωσε νὰ ἐπεκτείνῃ κατὰ 189 χιλιόμετρα τὸ δίκτυον αὐτὸ καὶ νὰ βοηθήσῃ 43 Δήμους καὶ Κοινότητας. Εἶναι μάλιστα, τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἴχατε ζητήσει καὶ τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς τὰ καταθέσω τώρα. Ὁ ρυθμὸς ὅμως αὐτὸς δὲν ἦτο ἱκανοποιητικὸς δι’ ἡμᾶς καὶ νομίζομεν, ὅτι τὸ ταχύτερον ἔπρεπε ὄχι μόνον νὰ ἐπεκταθῇ τὸ δίκτυον καὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ καὶ τὰς προσθέτους ἀνάγκας αὐτῶν τῶν 43 Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἀλλὰ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ἄλλους Δήμους καὶ Κοινότητας, πρὸς τοὺς ὁποίους δὲν εἶχε πλησιάσει κἂν τὸ δίκτυον, ὅπως ἦσαν ἡ Πετρούπολις, τὰ Μελίσσια, ἡ Πεντέλη κλπ. καὶ νὰ ἐνισχύσῃ ἐπίσης ὡρισμένους Δήμους καὶ Κοινότητας, ὅπως ἡ Ἐρυθραί, τὰ Βριλήσια, τὰ ὁποῖα ὑδρεύονται δι’ ἰδίων ὑδάτων, τὰ ὁποῖα διαθέτουν εἰς τὰς περιοχάς των. Οἱ ὑπολογισμοί, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο, ἀπέδειξαν, ὅτι διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ δίκτυον καὶ νὰ τὸ φθάσωμεν μέχρι τῶν ἀκραίων συνοικιῶν καὶ νὰ ἱκανοποιήσωμεν Δήμους καὶ Κοινότητας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχαν τὰ οἰκονομικὰ μέσα, ἀπῃτεῖτο, πλέον τῶν τεχνικῶν ἔργων, μία ἐπέκτασις 700 περίπου χιλιομέτρων. Ἐὰν ἀκολουθούσαμεν τὸν ρυθμὸν τῆς προηγουμένης μερικῆς σταδιακῆς βοηθείας, θὰ ἦσαν πολλοὶ συνοικισμοί, πολλαὶ Κοινότητες καὶ Δῆμοι, οἱ ὁποῖοι μόνον μετὰ δεκαετίαν θὰ εἶχαν τὴν πιθανότητα νὰ ὑδρευθοῦν. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐξασφαλίζονται οἱ πόροι, οὕτως ὥστε νὰ κατορθώσωμεν εἰς ἕνα ἕως δύο χρόνια νὰ πᾶμε τὸ νερὸ εἰς ὅλα τὰ σπίτια τοῦ λεκανοπεδίου. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου.

§88Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἤθελα νὰ σᾶς θέσω ἕνα ἐρώτημα καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἐρωτήματος ἤθελα νὰ εἶχα μίαν ἀπάντησιν. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ ὕψος τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει κατ’ ἔτος ἡ Ἑταιρεία Ὑδάτων ἀπὸ τὰς παροχάς, ἀπὸ τὰς μισθώσεις τῶν μετρητῶν καὶ ἀπὸ κάθε ἔσοδον, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει ἡ Ἑταιρεία Ὑδάτων; Καὶ ἐὰν τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ διαθέτετε ἢ διετέθη διὰ τὴν προέκτασιν δικτύων εἰς αὐτοὺς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας.

§89Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Ἀπὸ πλευρᾶς πληροφοριακῆς μόνον, ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι δυνάμει τῆς συμβάσεως, ἡ Ἑταιρεία εἶναι ἀντιπρόσωπος τῶν κεφαλαιούχων, οἱ ὁποῖοι ἐχρηματοδότησαν τὸ ἔργον τοῦ Μαραθῶνος καὶ πράκτωρ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Τὰ ἔσοδα ἐκμεταλλεύσεως ἀπὸ τὴν εἴσπραξιν, τὴν ὁποίαν κάμνει, ὅλων τῶν ὑδρευομένων, χρησιμοποιοῦνται ὡς ἑξῆς, κατὰ σειρὰν προτεραιότητος. Πρῶτον, εἶναι αἱ δαπάναι τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Δεύτερον, εἶναι ἡ ἀμοιβὴ τῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἔχει ὁρισθῆ εἰς 65.000 δολλάρια ἐτησίως καὶ αὐτὴ ὡρίσθη, οὕτως ὥστε καὶ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπεκταθῆ τὸ δίκτυον καὶ αἱ ἐργασίαι ἐπεκταθοῦν, νὰ πληρώνωνται παγίως 65 χιλ. δολλάρια ἐτησίως ὡς ἀμοιβή. Τρίτον, εἶναι τὰ τοκοχρεωλύσια, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ πληρώνωμεν, ἀλλὰ λόγῳ ἀναστολῆς πληρωμῆς τοῦ δημοσίου χρέους, δὲν πληρώνονται ἤδη. Τέταρτον, διὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀναγκαιοῦν διὰ τὴν ἐξασφάλισιν ἀρτίας ὑδρεύσεως καὶ μετὰ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπερίσσευσαν χρήματα, αὐτὰ διετίθεντο εἰς τὸ Δημόσιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ σειρά, κατὰ τὴν ὁποίαν διατίθενται τὰ ἔξοδα ἐκμεταλλεύσεως, δηλαδή, ὅσα χρήματα συγκεντρώνει ἀπὸ τὸ δίκτυον ὑδρεύσεως ἡ Ἑταιρεία Ὑδάτων.

§90Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Πόσα συγκεντρώνει, κ. Ὑπουργέ;

§91Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Ἔχετε κάμει μίαν ἐρώτησιν ἢ ἐπερώτησιν, θὰ τὰ συζητήσωμεν, ἀλλὰ εἶναι θέμα τοῦ παρόντος νομοσχεδίου νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα; Ἐὰν θέλετε, νὰ ὁμιλήσετε ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου.

§92Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι καὶ ἡ ὕδρευσις.

§93Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Σύμφωνοι, εἶναι εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐντοπίζετε.

§94Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀποστέρησις τῶν Δήμων ἀπὸ τοὺς πόρους των ἐδημιούργησε κατάστασιν ἄνευ προηγουμένου, πολλοὶ δὲ ἐξ αὐτῶν εὑρίσκονται ἄνευ ὑπονόμων καὶ ἀκαλύπτους χειμάρρους, οἱ ὁποῖοι μεταβάλλονται εἰς νοσογόνους ἑστίας. Ὁ πόρος τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Αὐτοκινητιστῶν, ὁ προερχόμενος ἀπὸ τὴν βενζίνην, διετέθη δι’ ἔργα ὁδοποιΐας. Τοῦτ’ αὐτὸ συνέβη καὶ μὲ τὸν πόρον τὸν προερχόμενον ἀπὸ τὴν φορολογίαν ἐλαστικῶν. Δυνάμεθα ὅμως νὰ γνωρίζωμεν εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχονται τὰ ἔσοδα αὐτὰ καὶ εἰς ποῖα ἔργα διετέθησαν. Οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες καθημερινῶς κάμουν ἐπανειλημμένας ἐκκλήσεις καὶ ζητοῦν βοήθειαν, ὡσὰν νὰ εἶναι ἐπαῖται. Ὁ Δῆμος Καισαριανῆς δὲν ἔχει πληρώσει τοὺς ἐργάτας καὶ ὑπαλλήλους του ἐπὶ 3 15θήμερα καὶ ὁ Δῆμος Ἐλευσῖνος ἐσταμάτησε τὰς πληρωμάς. Ὁ Δῆμος Νικαίας ἀντεμετώπισαν ἀπεργίαν ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων καὶ εἰς τὴν αὐτὴν οἰκτρὰν κατάστασιν εὑρίσκεται καὶ ὁ Δῆμος Δάφνης. Ἀλλὰ εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν εὑρίσκεται καὶ ὁ Δῆμος Πειραιῶς, συμφώνως πρὸς τὰ λεχθέντα τοῦ κ. Ντεντιδάκη καὶ ἀντιμετωπίζει χρεωκοπίαν. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν ἐκ τῆς κειμένης Νομοθεσίας οἱ Δῆμοι νὰ εἶχον κηρυχθῆ εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως, τοῦτο θὰ εἶχε συμβῆ πρὸ πολλοῦ καὶ θὰ εὑρίσκοντο ἤδη ὑπὸ ἀναγκαστικὴν διαχείρισιν. Πάντα δὲ ταῦτα ὀφείλονται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἀφῃρέθησαν οἱ πόροι των. Ἐνδεικτικῶς, σᾶς ἀναφέρω τοὺς ἑξῆς εἰδικοὺς ἐκ τῶν εἰσοδημάτων φόρους: 5% ἔχει ἐπιβληθῆ φορολογία διὰ νοσοκομεῖα. Τὸ 5% αὐτὸ καλεῖται νὰ τὸ πληρώσῃ καὶ ὁ Δῆμος Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος παρ’ ὅλον ὅτι ἔχει ἴδιον νοσοκομεῖον, ἐν τούτοις ὑποχρεώνεται νὰ πληρώσῃ τὸ 5% τῆς φορολογίας αὐτῆς. Δύο τοῖς ἑκατὸν διὰ τὰς ἀπόρους Κοινότητας. 3% διὰ τὰς τεχνικὰς ὑπηρεσίας τῶν Νομαρχιῶν, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅλοι οἱ Δῆμοι ἔχουν τεχνικὰς ὑπηρεσίας. Ἐπίσης, 2% διὰ τεχνικὸν ἐξοπλισμόν, καὶ ὁ τεχνικὸς αὐτὸς ἐξοπλισμὸς ξεκινᾷ ἀπὸ μίαν μπολτόζαν, ἡ ὁποία σπανίως ἀποστέλλεται διὰ τὴν διάνοιξιν ἢ τὴν διαμόρφωσιν ὁδῶν εἰς Δήμους ἢ Κοινότητας. Πέραν αὐτῶν εἶναι ὁ φόρος ὁδοποιΐας, ὁ ὁποῖος κυμαίνεται μεταξὺ 2–5%. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν δυνάμεθα νὰ συνεργήσωμεν εἰς τὴν καθιέρωσιν ἄλλων φόρων πέραν τῶν κανονικῶν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δημιουργεῖται θέμα ἐπιβιώσεως τῶν ὀργάνων τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐτονίσαμεν καὶ τονίζομεν καὶ πάλιν, ὅτι ὅσα ἔργα πρέπει νὰ γίνουν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ὡς δημόσια ἔργα, νὰ χρηματοδοτηθοῦν ἀπὸ τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν. Ὅσα πρέπει νὰ γίνουν ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας ὡς ἔργα δημοτικά, νὰ ἐκτελεσθοῦν ἀπὸ τοὺς Δήμους, καὶ νὰ ἀποδώσῃ ἡ Κυβέρνησις τοὺς πόρους τοὺς ὁποίους ἔχει ἀφαιρέσει. Κύριοι βουλευταί, οἱ Δῆμοι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσουν ἐφαρμόζοντες ἕνα πρόγραμμα ὁδοποιΐας, ὑπονόμων καὶ ὑδρεύσεως, ἐὰν ἀποδοθοῦν εἰς τοὺς Δήμους τὰ 50% ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Πέραν αὐτῶν, θὰ ἔπρεπεν οἱ Δῆμοι νὰ ἔχουν ἐνεργὸν συμμετοχὴν εἰς τὰς ἐπενδύσεις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν κοινωφελῶν ἔργων. Ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐφέτος διετέθησαν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν ἐπενδύσεων τὸ ποσὸν τῶν 750 ἑκατομμυρίων, χωρὶς νὰ συμμετέχουν εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες. Ἐπίσης, πρέπει νὰ καταργηθοῦν οἱ φόροι, οἱ ὁποῖοι ἐπεβλήθησαν τὴν τελευταίαν ἑξαετίαν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι, διὰ τῆς καθιερώσεως τοῦ δεκαλέπτου ἢ εἰκοσαλέπτου ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων, ἀφῃρέθη ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας κἄθε πρωτοβουλία διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων εἰς τὰς περιφερείας των. Ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες εἶχον ἐπιβάλει μίαν φορολογίαν δεκαλέπτου, ἡ ὁποία εἰσεπράττετο κατ’ ἔγκρισιν τῆς Νομαρχίας. Ὅταν ὅμως μὲ τὸ τελευταῖον νομοσχέδιον ἐπεβλήθη φορολογία ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων, τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἀφῃρέθη ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κἄθε ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἀπὸ τὸ δεκάλεπτον, ἐσταμάτησε. Γνωρίζω Δήμους καὶ Κοινότητας, πέριξ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, οἱ ὁποῖοι ὅταν εἰσέπραττον τὰ δεκάλεπτον ἐδημιούργουν καὶ κεντρικὰς λεωφόρους καὶ παρόδους. Ἀφ’ ἧς ὅμως ἀφῃρέθη τὸ δεκάλεπτον αὐτό, ἐσταμάτησε κἄθε ἔργον ὁδοποιΐας. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ ἀπὸ ὅσα ἀναφέρουν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς, ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ὅπως ἔχει διατυπωθῆ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, νὰ εἴμεθα ἐναντίον αὐτοῦ. Συνιστῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ ἀποσύρῃ καὶ ἀντ’ αὐτοῦ νὰ φέρῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀποδίδωνται οἱ πόροι τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, διὰ νὰ δυνηθοῦν μόνοι των νὰ ἐνδιαφερθοῦν διὰ τὰ τοῦ οἴκου των. Ἐὰν ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, ἡμεῖς θὰ τὸ καταψηφίσωμεν, ἐπιφυλασσόμενοι ὅπως εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὑποβάλωμεν σχετικὰς τροπολογίας.

§95Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἐκκρεμεῖ ἓν Νομοθέτημα τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης. Παρεκλήθη ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ προσέλθῃ διὰ νὰ ψηφίσωμεν ἕνα μέρος αὐτοῦ καὶ ἰδιαιτέρως τὸ ἄρθρον 36. Νομίζω, ὅτι εἶναι σύμφωνος ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποχωρισθῇ ἀπὸ τὸ Νομοθέτημα «περὶ Ὑποθηκοφυλακείων κλπ.» καὶ θὰ ἀποτελέσῃ ἴδιον Νομοθέτημα.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι αὐτὸ ποὺ ἐψηφίσθη παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 ὁμοφώνως.

§97Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Μὲ μίαν τροπολογίαν.

§98Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ καμμίαν τροπολογίαν. Δέχομαι, κ. Πρόεδρε, ἀπὸ τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐγγεγραμμένον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ὑποθηκοφυλακείων τοῦ Κράτους καὶ διατάξεών τινων περὶ Συμβολαιογράφων καὶ διαγωνισμοῦ δικηγόρων», τὸ ἄρθρον 36 νὰ ἀποχωρισθῇ καὶ νὰ ἀποτελέσῃ ἴδιον νομοσχέδιον μὲ τίτλον «περὶ διατάξεών τινων περὶ διαγωνισμοῦ δικηγόρων κλπ.», ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ προσθέσωμεν ἀπὸ μίαν φράσιν εἰς ἑκάστην παράγραφον, ἐφ’ ὅσον σκοπός μας εἶναι ἡ τακτοποίησις ὅλης τῆς ἐκκρεμότητος, διὰ νὰ μή, τυχόν, ἀποκλεισθοῦν ἐξ ἀφελοῦς διατυπώσεως τινὲς ἐξ ἐκείνων, εἰς τὴν ρύθμισιν τῆς περιπτώσεως τῶν ὁποίων ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Τὸ ἄρθρον διετυπώθη μὲ βασικὴν σκέψιν τοὺς διαγωνισθέντας διὰ τὰς Ἀθήνας, ὅπου ὑπάρχουν πολλοὶ καὶ λέγει, ὅτι διορίζονται ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουν λάβει μεγαλύτερον βαθμὸν τοῦ τελευταίου διορισθέντος. Εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὅμως, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ὑπάρχῃ κἄποιος ποὺ νὰ ἔχῃ διορισθῇ, ὥστε ὁ μὴ διορισθεὶς νὰ ἔχῃ βαθμὸν μεγαλύτερον. Ἡ προτεινομένη διατύπωσις εἶναι ἡ ἑξῆς: «Πτυχιοῦχοι Νομικῆς...... (ἀναγινώσκει)......». Ἐπίσης, εἴτε ὡς παράγρ. 3, εἴτε ὡς ἄρθρον 2, νὰ τεθῇ, ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν δέχεται ἡ Ἐπιτροπή, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§99Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης εἶχεν ἐπιφέρει μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ καὶ παρακαλοῦμεν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ τὴν ἀποδεχθῇ.

§100Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Θέλω νὰ ἐξηγήσω διατὶ δὲν τὴν δέχομαι. Εἶχον σκεφθῆ καὶ ἐγὼ ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς ἐπιεικείας, νὰ ἀναγνωρισθῇ καὶ ὁ ἐνδιάμεσος χρόνος, ὡς χρόνος δικηγορίας, ἀλλὰ εἶναι ἀντίθετον τοῦτο πρὸς τὴν διάκρισιν τῶν ἐξουσιῶν, διότι ἐνῷ ὁ διορισμὸς ἠκυρώθη ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, λέγομεν ὁ χρόνος αὐτὸς νὰ θεωρηθῇ ὡς χρόνος ἀσκήσεως. Αὐτὸ εἶναι εἰς σαφῆ ἀντίθεσιν πρὸς τὸ δεδικασμένον καὶ τὴν διάκρισιν τῶν ἐξουσιῶν. Καὶ ἐγὼ ἐξεκίνησα ἀπὸ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν ποὺ προτείνουν οἱ κ.κ. συνάδελφοι, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ἔλθω εἰς αὐτὴν τὴν ἀντίθεσιν, τὴν ἐγκατέλειψα.

§101Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας;

§102Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὴν διάκρισιν τῶν ἐξουσιῶν.

§103Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ ἀποτελέσῃ προηγούμενον; Διότι ἂν ἀποτελέσῃ προηγούμενον, ἐγὼ τὸ δέχομαι. Ἀλλ’ ἐπειδὴ μέχρι σήμερον δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον προηγούμενον, ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, δι’ αὐτὸ λέγω, ὅτι μπορεῖ νὰ γίνῃ καὶ μία ἐξαίρεσις.

§104Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Καὶ ὅταν γίνεται αὐτό, τὸ ὁποῖον θεωρεῖτε ὀρθόν, πάλιν δίδεται ἀφορμὴ πρὸς ἐπικρίσεις; Ἂν θέλετε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ γίνῃ μόνον μία ἑρμηνευτικὴ δήλωσις, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατέβαλον τὰς εἰσφοράς των εἰς τὰ Ταμεῖα, μολονότι εἶναι τοῦτο αὐτονόητον, δὲν ὑποχρεοῦνται νὰ τὰς καταβάλουν ἐκ νέου. Ἡ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις, ἔχει οὕτω: «.... (ἀναγινώσκει)....». (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Κρῖκος).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, μὲ τὴν ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§106ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ μὲ τὴν ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τὸ σχέδιον Ν. Δ. «περὶ διατάξεών τινων περὶ διαγωνισμοῦ δικηγόρων». Ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ σχέδιον Ν. Δ. τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§108Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις ὑπῆρξεν ἀναλυτική, μακρὰ καὶ πρόκειται νὰ ἔχῃ ἐπίσης μεγάλην ἔκτασιν καὶ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἀκόμη ἔκτασιν, διότι τὸ θέμα, πράγματι, εἶναι σημαντικόν. Διότι ὑπῆρξε μακρὰ καὶ ἀναλυτικὴ ἡ συζήτησις καὶ διότι πρόκειται νὰ συνεχισθῇ μὲ τὸν αὐτὸν ρυθμόν, ὑπάρχει ὁ κίνδυνος νὰ ἀποχρωματισθῇ καὶ νὰ ἀποδυναμωθῇ ὁ κύριος χαρακτήρ, ἡ οὐσία τοῦ συζητουμένου νομοθετήματος. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡ ἁπλῆ ἀνάλυσις τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ἀλλὰ πολὺ περισσότερον ἡ συζήτησις ἡ ὁποία ἐγένετο μέχρι τοῦδε, ἀποδεικνύει, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει καὶ ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ ἐπιβάλῃ ἢ μᾶλλον εἰς τὸ νὰ παρατείνῃ καὶ νὰ αὐξήσῃ, ἀπὸ ὡρισμένας ἀπόψεις, εἰδικὴν βαρυτάτην φορολογίαν, ἡ ὁποία εἶχεν ἐπιβληθῆ ἀπὸ τοῦ 1954 διὰ νὰ ἰσχύσῃ μέχρι τοῦ 1962 εἰς βάρος τοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος ζῆ εἰς τὴν περιοχὴν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τοὺς ὑπολογισμούς, βάσει τῶν ἐλαχίστων στοιχείων, τὰ ὁποῖα παρέχει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα, κατὰ τὰς παρεμβολὰς παρέσχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἡ καταπληκτικὴ αὐτὴ ἐπιβάρυνσις ἀνέρχεται εἰς ἕνα ποσὸν ὑπὲρ τὰ 5 δισεκατομμύρια. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπορεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ἐκπλήσσεται, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε ὁ κ. Ὑπουργός, διὰ νὰ μὴ ἐκπλήσσεται καὶ ὁ ἴδιος, διὰ νὰ μὴ ἐκπλήσσεται καὶ κανεὶς ἄλλος νὰ ἐφρόντιζε νὰ ἔχῃ προκαταθέσει ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπεβεβαίωναν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ 5 δισεκατομμυρίων, ἀλλὰ περὶ ὀλιγωτέρων. Ἐγώ, προσωπικῶς, ἰσχυρίζομαι, ὅτι πιθανὸν νὰ εἶναι καὶ μέχρι 7 δισεκατομμύρια. Αὐτὰ εἶναι ἡ οὐσία, κ. Πρόεδρε, αὐτὸς εἶναι ὁ χαρακτὴρ τοῦ συζητουμένου νομοθετήματος. Ὅταν εὑρισκώμεθα εἰς τὴν χώραν αὐτήν, ὅπου εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ φορολογία εἶναι βαρυτάτη, ὅταν ὑπάρχῃ ἡ γνωστὴ ἀπαράδεκτος δυσαναλογία μεταξὺ ἐμμέσων καὶ ἀμέσων φόρων, τὸ νὰ παρατείνωμεν καὶ αὐτὴν τὴν βαρυτάτην φορολογίαν διὰ μίαν δωδεκαετίαν καὶ νὰ φορτώνωμεν εἰς τὴν ράχιν τοῦ πληθυσμοῦ αὐτοῦ ἄλλα 5 δισεκατομμύρια, νομίζω, ὅτι κατ’ ἀρχήν, πρέπει νὰ θεωρηθῇ καὶ νὰ τὸ παραδεχθῇ ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον. Μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν, κ. Πρόεδρε, ὅτι συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἀπὸ τὴν περιφέρειαν αὐτήν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ, εἴτε δὲν παρευρίσκονται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, εἴτε ὅταν παρευρίσκωνται δὲν θέλουν νὰ λάβουν τὸν λόγον, διὰ νὰ ὑπερασπίσουν αὐτὸν τὸν κόσμον, ποὺ πρόκειται νὰ φορολογηθῇ ληστρικώτερα ἀπ’ ὅ,τι ἐφορολογήθη μέχρι σήμερον. Δὲν εἶναι δυνατὸν μέσα εἰς τὰς παρεμβάσεις τῶν διαφόρων ἀπόψεων ποὺ θίγει τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ν’ ἀποδυναμωθῇ καὶ ν’ ἀποχρωματισθῇ αὐτὴ ἡ φορολογικὴ οὐσία τοῦ νομοσχεδίου. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τὰ στοιχεῖα ποὺ ἔχομεν ὑπ’ ὄψει μας, ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις ἡ ἐπιβαλλομένη ἀνέρχεται εἰς 5 περίπου δισεκατομμύρια δραχμῶν. Παρατηρῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκπλήσσεται. Διὰ νὰ μὴ ἐκπλήσσεται ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε προκαταθέσει ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἀπαραίτητα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι τόσον χρήσιμα διὰ νὰ γίνῃ ἀκριβὴς ὑπολογισμός. Κύριε Πρόεδρε, ζῶμεν εἰς χώραν εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι γνωστὴ ἡ βαρυτάτη φορολογία ἡ ἐπιβληθεῖσα εἰς τὸν λαόν. Καὶ τώρα ἐρχόμεθα νὰ τοῦ φορτώσωμεν εἰς τὴν ράχιν 5 ἀκόμη δισεκατομμύρια δραχμῶν. Νομίζω, ὅτι πᾶς τις θὰ ἐννοήσῃ, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον. Καὶ ἀπορῶ πῶς οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἐκλεγόμενοι εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν συμπολίτευσιν, δὲν ἔλαβον θέσιν πρὸς ἀποτροπὴν τῆς βαρυτάτης αὐτῆς φορολογίας. Δὲν εἶναι δυνατόν, τοιαῦτα μέτρα τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὰ ἀντιπαρερχώμεθα καὶ νὰ προσδίδωμεν εἰς αὐτὰ μίαν ἀντιδικίαν μεταξὺ πληθυσμοῦ ὑπαίθρου καὶ πληθυσμοῦ Πρωτευούσης. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὴ ἡ ἐπιβάρνυσις, ποίους κυρίως βαρύνει; Ἐπιβαρύνει τὰ μικρὰ καὶ μεσαῖα εἰσοδήματα. Τὸ 20λεπτον καὶ 30λεπτον θὰ τὸ πληρώσουν κυρίως οἱ διαβιοῦντες πέριξ τῶν Ἀθηνῶν, ἀκόμη καὶ τὸ 3%, τὸ ὁποῖον ἐπιπίπτει ἐπὶ τῶν ὤμων τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ αὐτοὶ θὰ προσπαθήσουν νὰ τὸ ἐπιρρίψουν εἰς βάρος τῆς καταναλώσεως. Εἰς βάρος τοῦ συνόλου. Ἑπομένως, οἱ ἐπιβαλλόμενοι φόροι δὲν ἐπιπίπτουν εἰς βάρος τοῦ πληθυσμοῦ τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ σχεδὸν ἐπὶ τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου. Κύριε Πρόεδρε, ποῦ διετέθη τὸ εἰσπραχθὲν ποσὸν ἀπὸ τὰς ἐπιβαρύνσεις αὐτάς; Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι διετέθη εἰς ἔργα πολιτισμοῦ σπουδαῖα, τὰ ὁποῖα πρώτην φορὰν ἐνεφάνισαν τὰς Ἀθήνας ὡς πόλιν. Τότε, πρόκειται περὶ ἔργων γενικῆς φύσεως, τὰ ὁποῖα δὲν ἀφοροῦν τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, ἀλλὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ, καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι τοιαῦτα, διατὶ τὰ ἔργα αὐτὰ νὰ μὴ ἐκτελεσθοῦν ἀπὸ κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ νὰ βαρύνουν τὸν λαὸν τῶν Ἀθηνῶν; Ἀλλὰ καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων αὐτῶν εἶναι διαβλητός. Διότι εἰς ὅλα ὑφίστανται ὑπερβάσεις ὑπερβολικαί, καὶ δημιουργοῦν τὴν ὑπόνοιαν σκανδάλου. Τὰ ἔργα αὐτὰ ἐκτελοῦνται πάντοτε ἀπὸ 2–5 τεχνικὰς ἑταιρείας καὶ ἐνῷ ἐπιβάλλονται ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐπιβαρύνσεις, ἡ Κυβέρνησις ἀποκλείει καὶ στραγγαλίζει τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀποκλείουσα ἀπὸ τοὺς Δήμους τὴν ἐκτέλεσιν ὑπ’ αὐτῶν ἔργων ἐξυπηρετικῶν διὰ τὸν πληθυσμόν των. Κύριε Πρόεδρε, ἡ μανία αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν περιορίζεται μόνον εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν. Ἐκ προχείρου ἐρεύνης ἔχω κατάλογον ὑπερδεκαπέντε ἐπιβληθεισῶν εἰδικῶν φορολογιῶν, καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα, τὶ γίνονται τὰ ἔσοδα τὰ προερχόμενα ἐκ τῆς κανονικῆς φορολογίας; Διότι διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐπιβάλλεται εἰδικὴ ἐκπαιδευτικὴ εἰσφορά. Διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τοῦ κλήρου ἐπιβάλλεται ἐνοριακὴ εἰσφορά, εἰς τὴν περίπτωσιν σεισμῶν ἐπιβάλλεται εἰδικὴ εἰσφορὰ καὶ ὅταν μάλιστα ἀποκατασταθοῦν οἱ σεισμόπληκτοι συνεχίζεται ἡ εἰσφορά. Ἐξ ὅλων αὐτῶν, μένει τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὰ ἔσοδα ἀπὸ τὴν παγίαν φορολογίαν διατίθενται διὰ στρατιωτικὰς δαπάνας, διὰ μυστικὰ κονδύλια καὶ δι’ ἄλλους σκοποὺς διὰ νὰ καταδημαγωγῆται τὸ δημόσιον αἴσθημα. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐθίγη ἀκόμη καὶ τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως τῆς Πρωτευούσης, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ ἔργον τῆς Ὑλίκης καὶ ἐν συνδυασμῷ, ἐπίσης, πρὸς τὰ ἐκτελεσθέντα ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας Ὑδάτων ἔργα. Δὲν εἶναι, συνεπῶς, δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ διαφωτιστικὴ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἄνευ τῆς ὑπάρξεως ὡρισμένων σημαντικῶν στοιχείων. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἀπαντῶν εἰς τὸν συνάδελφον κ. Βαλοῦρδον, παρέσχεν ὡρισμένα στοιχεῖα. Σεῖς, κ. Πρόεδρε, διακόπτων, ἐπίσης, εἴπατε, ὅτι ὁ ρήτωρ κάμνει ἐπερώτησιν καὶ ἔλεγχον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅτι δὲν ὁμιλεῖ ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι σφάλλετε, διότι διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ψηφίζομεν ὡρισμένους πόρους, οἱ ὁποῖοι θὰ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ποῦ καὶ πῶς διατίθενται, ὅπως ἐπίσης δικαιούμεθα νὰ πληροφορηθῶμεν καὶ τὶ γίνεται μὲ τὴν Ἑταιρείαν αὐτήν. Θὰ πρέπει, ἑπομένως, νὰ ἔχωμεν κατὰ τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως, ἐὰν θέλωμεν πράγματι νὰ εἶναι ἐποικοδομητικὴ ἡ συζήτησις, τὰ ἑξῆς ἀπαραίτητα στοιχεῖα: 1. Ποία ἡ ἀξία τοῦ διανεμηθέντος ὕδατος χωριστὰ διὰ τὰ ἔτη 1957, 1958, 1959, 1960 (δεκάμηνον). 2. Ποῖαι αἱ ἐν γένει δαπάναι (γενικὰ ἔξοδα) κατ’ ἔτος εἰς τὰ ὡς ἄνω ἔργα. 3. Ποῖαι αἱ ἐκ τῶν καθ’ ἕκαστον ἔτος ὡς ἄνω εἰσπράξεων πραγματοποιηθεῖσαι ἐπεκτάσεις δικτύου ὑδρεύσεως εἰς ἕκαστον Δῆμον ἢ Κοινότητα. 4. Ποῖαι αἱ διατεθεῖσαι δαπάναι δι’ ἔργα ἀποχετεύσεως εἰς τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας κατὰ τὰ ὡς ἄνω 4 ἔτη. 5. Ποῖα τὰ ἔσοδα ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσιτηρίου τῶν λεωφορείων καθ’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν 1957, 1958, 1959, 1960. 6. Ποῖα ἔργα ὁδοποιίας κλπ. ἐξετελέσθησαν καθ’ ἕκαστον τῶν ὡς ἄνω ἐτῶν χωριστὰ καθ’ ἕκαστον Δῆμον– Κοινότητα ἢ καθ’ ἕκαστον ἔργον εὐρυτέρου ἐνδιαφέροντος. Εἶναι ἀπαραίτητα τὰ στοιχεῖα αὐτά, κ. Ὑπουργέ, διότι, δυστυχῶς, εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου τὰ στοιχεῖα αὐτὰ δὲν ἀναφέρονται, μολονότι τὸ Γεν. Λογιστήριον ὑποχρέωσιν εἶχε νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὰ στοιχεῖα αὐτά, διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Ἐὰν δὲν κατατεθοῦν τὰ στοιχεῖα αὐτά, κ. Πρόεδρε, τότε εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον θὰ τὸ βαρύνῃ ἡ σκιά, ὅτι δι’ αὐτοῦ καταβάλλεται προσπάθεια νὰ καλυφθοῦν ὡρισμέναι ἀνωμαλίαι, διὰ νὰ μὴ εἴπω καὶ σκάνδαλα ἀκόμη. Ἐπειδή, κ. Ὑπουργέ, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὸ ὄνομά σας δὲν θέλετε νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὰς ἀνωμαλίας αὐτάς, τότε ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ προσκομίσητε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν, τὰ αἰτηθέντα στοιχεῖα.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μαῦρος, ἔχει τὸν λόγον.

§110Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἐξηντλημένον καὶ θὰ ἐκινδύνευα νὰ ἐπαναλάβω πράγματα λεχθέντα ἤδη, ἐὰν ἤθελον πραγματοποιήσει ἀγόρευσιν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Θὰ περιορισθῶ εἰς ὀλίγας λέξεις, ἐπὶ τῆς γενικωτέρας πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ θέμα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἐπὶ ὡρισμένων παρερμηνειῶν αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἀπὸ τὸν ἀπόντα κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὅταν καθιερώθη τὸ 1951 τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἐδίδετο εἰς τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας ἐκ τοῦ ἐσόδου τῆς φορολογίας καταναλώσεως καπνοῦ, εἶχα προβλέψει αὐτὸ τὸ ὁποῖον συμβαίνει σήμερον. Ὅταν ἐγένετο αὐτὴ ἡ διάταξις— ἡ ὁποία ὑποχρεώνει νὰ δίδεται τὸ ½ τοῦ ἐσόδου— ἐφοβήθην, ὅτι δὲν θὰ ἐδίδετο καὶ δι’ αὐτὸ εἰς τὸ ἄρθρον 27 τοῦ νομοθετήματος περὶ ἐσόδων τῶν Δήμων συνέταξα ἰδιοχείρως μίαν διάταξιν ἡ ὁποία εἶναι χαρακτηριστικὴ τοῦ φόβου ποὺ εἶχα τότε. Τὸ ἐδάφιον 2 λέγει τὰ ἑξῆς: «Τὸ ποσοστὸν τοῦ ἀνωτέρου φόρου κατατίθεται ἀμελητὶ ὑπὸ τοῦ εἰσπράττοντος Δημοσίου Ταμείου εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος... (ἀναγινώσκει)...» Δηλαδὴ ἠθέλησα νὰ ἀποφύγω τὴν παρέμβασιν τοῦ Ὑπουργοῦ ἡ ὁποία ὡδήγησεν ἐκεῖ ποὺ ὡδήγησεν, νὰ μὴ κατατίθεται δηλαδὴ τὸ ½ τοῦ ἐσόδου. Αὐτὸ ἀποτελεῖ παρανομίαν ἡ ὁποία δημιουργεῖ γενικωτέραν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὸ ἐξετάσῃ καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ παραμείνῃ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 240 ἑκατ. μόνον μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ μόνον ἀποτελεῖ τὴν ὠφέλειαν τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Τότε πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ διάταξις τοῦ νόμου 1910 τοῦ 1951 ἄλλως δημιουργεῖται ποινικὴ εὐθύνη τῶν δημοσίων εἰσπρακτόρων οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν νὰ καταθέτουν τὰ εἰσπραττόμενα ἀμελητὶ εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Κύριε Πρόεδρε, εἰς ὡρισμένα σημεῖα θὰ συμφωνήσω μὲ τὸν κ. Ὑπουργόν, δηλαδὴ εἰς τὸ ὅτι ἔργα ὡς τὸ τῆς ἀποχετεύσεως πιθανῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἀπὸ τοὺς Συνδέσμους τῶν κατοίκων, καὶ χρειάζεται εἰδικὸς φορεύς. Ἡ ἀντίρρησις τὴν ὁποίαν ἔχω εἶναι ὅτι αὐτὸς ὁ φορεύς, ὅταν γίνεται πρέπει κατὰ ἕνα τρόπον νὰ ἐλέγχεται ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας τῆς περιφερείας ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖται. Εἴπατε προχθές, ὅτι εἰς τὸ Συμβούλιον, ὑπάρχει ἐκπροσώπησις, ἀλλὰ θέλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν ὑπάρχει πραγματικὴ ἐκπροσώπησις τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἁπλῶς λαμβάνετε τρία πρόσωπα σεῖς, τὸν Διευθυντὴν τῆς τάδε ὑπηρεσίας τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, τὸν Διευθυντὴν τῆς τάδε ὑπηρεσίας τοῦ Δήμου Πειραιῶς, τοὺς ὁποίους βάζετε εἰς τὰ Συμβούλια τοῦ Ὀργανισμοῦ, καὶ δὲν ἀφίνετε εἰς τὸν Δῆμον νὰ ὑποδείξῃ αὐτὸς ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον θέλει. Πέραν αὐτοῦ, πιστεύω, ὅτι ἡ ἐκπροσώπησις εἶναι ἀνεπαρκής, θὰ ἔπρεπε ἡ πλειοψηφία τῶν μελῶν, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἡ μεγάλη πλειοψηφία, ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀπὸ ἐκπροσώπους τῶν Ὀργανώσεων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Κύριε Πρόεδρε, ὁσάκις γίνεται λόγος περὶ πολιτικῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, δὲν ἐννοοῦμεν τίποτε ἄλλο — ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἐγγὺς πρὸς τὰ πράγματα — παρὰ τοῦτο: Τοπικὴ αὐτοδιοίκησις θὰ εἴπῃ κατανομὴ τῶν πόρων τοὺς ὁποίους ἀντλεῖ τὸ Κράτος ἀπὸ τὸ κοινωνικὸν εἰσόδημα μεταξὺ τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας καὶ τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ὅταν ὅπως καταγγέλλεται, καὶ εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους, οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες ἐντοπίζουν τὰς φιλοδοξίας των εἰς τὴν περισυλλογὴν τῶν ἀπορριμμάτων καὶ τὸν καθαρισμὸν τῶν ὁδῶν, οὐσιαστικῶς δὲν πρόκειται περὶ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, δὲν ἔχομεν πολιτικήν, καὶ θὰ ἦτο, ὅπως εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων ὅπου εἶχον συνέλθει οἱ Δήμαρχοι καὶ οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων τῆς περιοχῆς, θὰ ἦτο ἐντιμότερον διὰ τὸ Κράτος ἐὰν ἔλεγε, ὅτι καταργῶ— συμπληροῦται μετὰ ἓν ἔτος 50ετία ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ΓϠΝ περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ προσφέρεται ἡ ἐπέτειος — αὐτὰς τὰς Δημοτικὰς καὶ Κοινοτικὰς ὑπηρεσίας καὶ δημιουργῶ μίαν ὑπηρεσίαν κἄπου εἰς ἕνα Ὑπουργεῖον ἡ ὁποία νὰ ἀσχολῆται μὲ τὴν περισυλλογὴν τῶν ἀπορριμμάτων καὶ τὸν καθαρισμὸν τῶν ὁδῶν. Αὐτὸ θὰ ἦτο ἐντιμότερον, διότι οἱ Δῆμοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσουν, ἐὰν δὲν ἔχουν οἰκονομικὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν τὴν πραγμάτωσιν τῆς ἀποστολῆς. Βεβαίως λέγετε, ὅτι τὸ Κράτος κάνει ἔργα ἐντὸς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν περιφερειῶν, διὰ τὰ ὁποῖα ἔργα ἀντλεῖ εἰδικοὺς πόρους. Ἀλλά, κ. Ὑπουργέ, ἐὰν τὰ ἔργα αὐτὰ εἶναι χρήσιμα ἀνήκουν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Δήμων, ὅταν τὸ Κράτος σφετερίζεται πόρους, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τοὺς Δήμους διὰ τὴν ἐκτέλεσιν Δημοτικῶν ἔργων, τότε συμβαίνουν δύο ἀνωμαλίαι. Ἡ πρώτη ἀνωμαλία εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι ἐπιβαρύνεται ὁ ἤδη ὑπερβαλόντως βεβαρημένος Κρατικὸς μηχανισμός, ὁ ὁποῖος ἀντὶ νὰ ἀσχολῆται μὲ ἕνα συντονιστικὸν ἔργον, ἐκτελεῖ καὶ ἔργα Δημοτικά, ὑπεισέρχεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα ὀργάνων τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Δευτέρα ἀνωμαλία εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι δὲν γίνεται ἡ πρέπουσα ἱεράρχησις τῶν ἔργων, ἀλλὰ ἐπικρατοῦν κριτήρια παρὰ τῇ Κυβερνήσει διάφορα ἀπὸ τὰ κριτήρια τὰ ὁποῖα θὰ ἐπεκράτουν, ἐὰν ἡ ἀπόφασις θὰ ἀνῆκεν εἰς τὰ ὄργανα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ὅπως ὀρθῶς, εἶπεν ὁ κ. Μερκούρης, ὅτι παλαιότερον αἱ ἁρμοδιότητες ἀνῆκον εἰς τοὺς Δήμους. Ἄν καὶ αἱ σημεριναὶ ἁρμοδιότητες τῶν ἔργων ἦσαν εἰς τοὺς Δήμους, οὐδέποτε οἱ Δῆμοι θὰ ἐπέτρεπον νὰ γίνουν αὐταὶ αἱ δαπάναι εἰς τὸ κέντρον τῆς πόλεως, ἀλλὰ θὰ ἤρχιζον ἀπὸ τὰ κράσπεδα τῆς πόλεως, διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δαπανῶνται εἰς τρεῖς κεντρικοὺς δρόμους τόσον μεγάλα ποσά, ὅταν εἰς ἀπόστασιν 5 λεπτῶν ἀπὸ τῆς πλατείας Ὁμονοίας δὲν ἔχῃ ἐπεκταθῆ τὸ δίκτυον ὑδρεύσεως καὶ ὑπάρχουν συνοικισμοὶ ποὺ δὲν ἔχουν ὕδωρ καὶ φῶς. Θὰ ἤθελα νὰ προχωρήσω, κ. Πρόεδρε, καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν εἶναι καιρὸς ἀκόμη, διότι εἶναι ἁρμόδιος καὶ ἐν τούτῳ, καὶ ἕνα ἄλλο θέμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ μίαν μεγάλην δαπάνην ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν πρωτεύουσαν δι’ ἀξιόλογα ἔργα. Ἀφορᾷ τὸ λεγόμενον πνευματικὸν κέντρον. Ὅπως ὑπάρχουν περιοχαὶ τῆς χώρας ὑποανάπτυκτοι καὶ περιοχαὶ πιὸ πολὺ ἀνεπτυγμέναι— καὶ αὐτὸ εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετάσωμεν εἰς μίαν ἐπερώτησιν ποὺ ἔρχεται ἀμέσως μετὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον— ἔτσι καὶ αἱ Ἀθῆναι διαιροῦνται εἰς περιοχὰς ἐξαιρετικῶς ἀνεπτυγμένας καὶ εἰς περιοχὰς ἐντελῶς ὑποαναπτύκτους. Τὸ Κράτος ἀπεφάσισεν, ὀρθῶς κατ’ ἐμέ, νὰ κοσμήσῃ τὴν Πρωτεύουσαν, ἡ ὁποία εἶναι μεγάλη πόλις, μὲ ὡρισμένα ἱδρύματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα, ὄχι μόνον διὰ τὸν Τουρισμόν, ἀλλὰ εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν ζωὴν μιᾶς πόλεως. Ἀλλὰ διαπράττεται ἕνα πελώριον σφάλμα. Αὐτὰ ὅλα τὰ ἱδρύματα πρόκειται νὰ οἰκοδομηθοῦν εἰς ἕνα τετράγωνον εἰς ἀπόστασιν 100 μέτρων ἀπὸ τὴν πλατεῖαν Συντάγματος, πληροφοροῦμαι δέ, ὅτι καὶ δικαστικὸν μέγαρον ἐλήφθη ἀπόφασις ἢ πρόκειται νὰ ληφθῇ ἀπόφασις νὰ γίνῃ εἰς τὸ Δημοτικὸν Νοσοκομεῖον, ἢ κάπου ἀλλοῦ. Εἶναι κρῖμα δι’ ὅσους ὑποστηρίζουν τὴν ἄποψιν τοῦ Κέντρου, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ οἰκοδομηθῇ εἰς τὴν Πλατεῖαν Κλαυθμῶνος καταργουμένης τῆς πλατείας! Εἰς ὅσους ἐκ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως ἔχουν ἐπισκεφθῆ ξένας Πρωτευούσας, καὶ νομίζω, ὅτι ὅλοι καὶ οἱ βουλευταὶ ἔχουν ἐπισκεφθῆ τὰς μεγάλας Πρωτευούσας, θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω καὶ τοῦτο, ὅτι ὅταν γίνωνται μεγάλα ἔργα εἰς μίαν πόλιν, αὐτὰ τὰ ἔργα δὲν γίνονται εἰς τὸ κέντρον τῆς πόλεως. Αὐτὴ εἶναι μία ἀντίληψις ἀπὸ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀπαλλαγῇ τὸ Κράτος, εἶναι ἀντίληψις τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ Ἀθῆναι ἤρχιζον ἀπὸ τὸ Θησεῖον καὶ ἐτελείωναν εἰς τὸ Μουσεῖον καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν ἦσαν βοσκότοποι, ἔπρεπε ὅλα νὰ γίνουν ἐκεῖ, Ὑπουργεῖα, Πανεπιστήμια, Πολυτεχνεῖα κλπ., εἰς μίαν ἀκτῖνα χιλιομέτρου. Σήμερον αἱ Ἀθῆναι εἶναι μεγάλη πόλις. Εἰς τὸ Λονδῖνον, κ. Ὑπουργέ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἡ Λυρικὴ Σκηνή, ἡ Ὄπερα, εὑρίσκονται εἰς τὴν λαχαναγοράν, τὸ δὲ μεγαλύτερον μεταπολεμικὸν οἰκοδόμημα εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Πρωτεύουσαν, ἡ αἴθουσα συναυλιῶν, οἰκοδομήθη εἰς πτωχὴν συνοικίαν. Καὶ τοῦτο, διὰ δύο λόγους: Πρῶτον, διότι μὲ τὴν κατανομὴν αὐτὴν τῶν ἑστιῶν πολιτισμοῦ ἐξευγενίζονται καὶ ἀνέρχονται καὶ ἄλλοι συνοικισμοὶ τῆς πόλεως, καὶ δεύτερον, διότι λύεται ἕνα πρόβλημα συγκοινωνιῶν. Σήμερον, διὰ νὰ πᾶτε εἰς τὸ Θέατρον παίρνετε τράμ, δὲν θὰ πᾶτε μὲ τὰ πόδια. Ἐφ’ ὅσον παίρνετε τράμ ἢ ταξὶ εἶναι τὸ ἴδιον, ἐὰν προχωρήσητε ὀλίγον περισσότερον. Ὑπάρχει ἀνάγκη, ἐφ’ ὅσον εἶναι καιρὸς νὰ γίνεται μία ἀποκέντρωσις. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος 10 ἱδρύματα νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν λεωφόρον Βασιλίσσης Σοφίας, θὰ ἠμποροῦσαν νὰ τοποθετηθοῦν εἰς τὴν Κολοκυνθοῦ, εἰς τὸν Βύρωνα, εἰς τὸ Παγκράτι, διὰ νὰ ἐξευγενισθῇ ὅλη ἡ πόλις. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιλήψεις ὅπου ἐπικρατοῦν σήμερον εἰς τὴν πολεοδομίαν τῶν μεγάλων πόλεων. Ἐτονίσθη, νομίζω, ἀπὸ τὸν συνάδελφον, κ. Ἐφραιμίδην πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἡ Κυβερνητικὴ δικαιολογία, ὅτι πρέπει νὰ ἀντληθοῦν οἱ πόροι ἀπὸ τὸν πληθυσμὸν τῆς περιοχῆς Πρωτευούσης διὰ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς τὴν περιφέρειαν. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές, κ. Ὑπουργὲ τῶν Δημοσίων Ἔργων, διότι αἱ Ἀθῆναι εἶναι ἡ Πρωτεύουσα τοῦ Κράτους καὶ ὁ Δῆμος Ἀθηναίων δὲν ἐξυπηρετεῖ μόνον τοὺς Ἀθηναίους. Τὸ ζήτημα εἶχε τεθῆ καὶ κατὰ τὴν κατανομὴν τοῦ πόρου — καὶ ὑπάρχει ἀκόμη ἐκκρεμὲς— ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ τῶν 240 ἑκατομμυρίων, τὸν ὁποῖον καθιέρωσεν ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁ Δῆμος Ἀθηναίων, ἰσχυρίζεται — καὶ εὐλόγως —ὅτι αἱ Ἀθῆναι δὲν εἶναι μόνον Δῆμος Ἀθηναίων, ἐκτελοῦν ἀποστολὰς αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν ὁλόκληρον τὴν Ἐπικράτειαν, ὅταν ὀργανώνουν μίαν ὑποδοχὴν πρὸς τιμὴν τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ὅταν Δημοτικὰ Νοσηλευτικὰ Ἱδρύματα νοσηλεύουν ἀσθενεῖς ἀπὸ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ χρηματοδοτηθῇ τὸ ἔργον μόνον ἀπὸ τὴν περιοχὴν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον, διότι ὅταν ἐμπῆκε ἡ φορολογία ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 ἡ ὁποία δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν σημερινὴν κατάστασιν τοῦ πληθυσμοῦ. Νομίζω, ὅτι σήμερον ὁ πληθυσμὸς πρέπει νὰ ἔχῃ αὐξηθῆ 50–60% ἐν σχέσει μὲ τὸ 1951. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ὁ Δῆμος Ἀθηναίων ἀδικεῖται. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἔχωμεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ συζητήσωμεν γενικώτερα, θέματα αὐτοδιοικήσεως, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ἐπερώτησις διὰ τὸ θέμα αὐτό, ἡ ὁποία ὡς εἶπον εἶναι ἀμέσως μετὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἀλλὰ σήμερον θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν σας ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων τὰς ὁποίας ἔκαμαν οἱ κ.κ. συνάδελφοι, καὶ νὰ δεχθῆτε ὡρισμένας τροπολογίας αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὑποβληθῆ, διὰ νὰ ἀμβλύνωμεν, τοὐλάχιστον, τὰς ἀντιθέσεις αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὀργάνων τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως τῆς περιοχῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐκφέρω εἰδικὰς παρατηρήσεις, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μήπως θὰ ὑπῆρχε περίπτωσις, κ. βουλευταί, ἐπειδὴ ἀνεπτύχθη τὸ θέμα, νὰ τὸ κάνωμεν δεκτὸν κατ’ ἀρχήν;

§112ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κ. Μ. Σβώλου, ἔχει τὸν λόγον.

§114Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου ἔχει τὰ ἑξῆς κύρια χαρακτηριστικά. 1) Παρατείνει καὶ τὸν σκοπὸν καὶ τὰ χρονικὰ ὅρια μιᾶς μερικῆς φορολογίας, ἡ ὁποία ἐθεσπίσθη δι’ ὡρισμένον σκοπὸν καὶ δι’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα. Ἐννοῶ τὴν ἐπιβληθεῖσαν φορολογίαν 3% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος ἐξ οἰκοδομῶν, τὸ ὁποῖον οὐσιαστικῶς εἶναι 5% εἰς τὸ ἀκαθάριστον εἰσόδημα. Ἡ φορολογία αὕτη βαρύνει εἰδικῶς τὸν πληθυσμὸν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ Περιχώρων. Τὸ χαρακτηριστικὸν εἶναι, ὅτι βαρύνει καὶ τὰ μικρὰ εἰσοδήματα οἰκοδομῶν ἀπὸ 3.000 δραχμῶν ἐτησίως. Ἀρχικῶς ἐπεβλήθη αὐτὴ ἡ φορολογία ἀπὸ τοῦ 1954 διὰ μίαν τετραετίαν, ἐν συνεχείᾳ παρετάθη διὰ μίαν πενταετίαν. Αἰτία κυρίως εἶναι, ὅτι δὲν εἶχον γίνει αἱ βασικαὶ μελέται καὶ γι’ αὐτὸ ἐσημειώθησαν ὑπερβάσεις ἀνεπίτρεπτοι (ἀπὸ 67 ἑκατομμύρια σὲ 180 διὰ τὰ ἔργα Ὑλίκης) καὶ χρονικαὶ καθυστερήσεις, ἀκριβῶς, διότι δὲν εἶχον γίνει ἀκριβεῖς αἱ μελέται. Ἤδη παρατείνεται ἡ φορολογία ἐπὶ μίαν εἰσέτι 12ετίαν, πρᾶγμα ποὺ σημαίνει πραγματικὴν διαιώνισιν. Τοῦτο προκύπτει καὶ ἀπὸ μίαν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν 18.8.60. Εἰς ἐρώτησιν ὑποβληθεῖσαν ἀπὸ τὴν ἐφημερίδα «Βῆμα» πότε θὰ τελειώσουν τὰ ἔργα ἀποχετεύσεως, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν ὅτι «μέχρι τοῦδε ἐδαπανήθησαν 360.000.000 τὸ ὅλον δὲ ἔργον θὰ στοιχίσῃ 2.000.000.000. Δὲν δύναται ἑπομένως νὰ γίνῃ πρόβλεψις διὰ τὸν χρόνον ἀποπερατώσεώς των». Ἐάν, λοιπόν, λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι σήμερον ἔχει ἐκτελεσθῆ τὸ 15% τοῦ ὅλου ἔργου, ἀσφαλῶς, διὰ τὴν ἀποπεράτωσίν του θὰ ἀπαιτηθοῦν, ὄχι μόνον 15 ἔτη, ἀλλὰ πολὺ περισσότερα. Συνεπῶς, ἡ φορολογία διαιωνίζεται. Ἀλλὰ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου συνεχίζεται μία κυβερνητικὴ τακτικὴ ἀνεπίτρεπτος. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιβάλλει μίαν φορολογίαν διὰ τακτὸν χρόνον καὶ τακτὸν σκοπὸν καὶ ἔπειτα τὴν διαιωνίζει. Καὶ ὅταν ξεχασθῇ ἐνσωματουμένη κατά τινα τρόπον εἰς τὴν μόνιμον φορολογίαν τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία εἶναι βαρυτάτη, κατόπιν ἐμφανίζει μίαν νέαν φορολογίαν ὑπὸ τύπον προσωρινότητος καὶ αὐτήν, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν συνεχῆ ἐπιβάρυνσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ τακτικὴ αὐτὴ δὲν εἶναι ἀνεκτή.

§115Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐνόμιζα, ὅτι εἰς τὸ θέμα τοὐλάχιστον τῶν ὑπονόμων θὰ σᾶς εἶχα συνήγορον, διότι εἰς μίαν ὁμιλίαν σας ἐν τῇ Βουλῇ μεταξὺ τῶν ἄλλων, εἴπατε: «Πάντως, πρέπει νὰ γίνῃ συνείδησις εἰς ὅλους μας καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τοὺς βουλευτὰς Ἀθηνῶν, ὅτι τὸ πρόβλημα, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ὀξὺ καὶ ἀπαιτεῖ ἄμεσον ἀντιμετώπισιν». Δεδικαιολογημένα ἑπομένως ἐνόμιζα, ὅτι θὰ σᾶς εἶχα συνήγορον.

§116Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Θὰ μὲ εἴχατε συνήγορον, ἐὰν τὸ ἔργον δὲν ἐγένετο μὲ τὴν εἰδικὴν αὐτὴν ἐπιβάρυνσιν. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι αἱ δαπάναι διὰ τὰς γενικὰς ἀνάγκας πρέπει νὰ προέρχωνται ἀπὸ τὰς γενικὰς φορολογικὰς ἐπιβαρύνσεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν μίαν τεραστίαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, ἐπιβάρυνσιν ἥτις θὰ συνεχισθῇ ἐπὶ γενεάς. Αὐτὴν τὴν τακτικὴν τῶν ἐπὶ μέρους φορολογιῶν ποὺ ἀσκεῖ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ παραμικρὸν ἔργον εἴτε ἐδῶ, εἴτε εἰς τὰς ἐπαρχίας, εἴτε ὁπουδήποτε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἐπιδοκιμάσωμεν, διότι βαρύνει ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ νέας φορολογίας βαρείας καὶ μάλιστα τὰς ἀπορωτέρας καὶ πενεστέρας τάξεις, αἵτινες ὑφίστανται καὶ τὸ μεγαλύτερον βάρος ἐκ τῆς ἐμμέσου φορολογίας. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν κατάργησιν τοῦ 3% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος οἰκοδομῶν, ὡς ἐπαχθοῦς φορολογίας. Περαιτέρω, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι τὰ ἐκτελούμενα ἔργα ἀνήκουν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, αἵτινες δύνανται νὰ τὰ ἐκτελέσουν. Ὑπάρχει τὸ ἁρμόδιον ὄργανον, ὡς καὶ ἡ Ἕνωσις τῶν Δήμων διὰ τοιαῦτα διαδημοτικὰ ἔργα καὶ θὰ ὑπάρξῃ καὶ ὁ ἑνιαῖος τεχνικὸς ἐγκέφαλος ὅταν ὑπάρξουν οἱ ἀναγκαῖοι πόροι, διὰ τὴν ἑνιαίαν μελέτην καὶ ὅλα αὐτὰ πλαισιούμενα μὲ τὰς τεχνικὰς ὑπηρεσίας τῶν δύο ἰδίᾳ μεγάλων Δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, δύνανται νὰ ἐκτελέσουν τὰ δημοτικὰ ἔργα. Δὲν θὰ πρέπει ἑπομένως, νὰ ἀποστεροῦνται οἱ Δῆμοι τῶν ἁρμοδιοτήτων των. Ποῖος δύναται νὰ γνωρίζῃ καλύτερον ἀπὸ τοὺς Δήμους ποῖα ἔργα πρέπει νὰ γίνουν κατὰ προτεραιότητα καὶ ποῖα ἔργα χρειάζονται οἱ δημόται, οἵτινες ἔχουν καὶ τὸν ἄμεσον ἔλεγχον δι’ ἔργα ποὺ ἐκτελοῦνται στὴν περιοχὴ τοῦ Δήμου των. Ἀλλὰ θὰ μᾶς εἴπουν μὲ ποίους πόρους θὰ γίνουν τὰ ἔργα αὐτά; Ἐφ’ ὅσον, κύριοι βουλευταί, ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τοὺς Δήμους ὅλοι οἱ φυσικοὶ των πόροι, βεβαίως δὲν ὑπάρχουν χρήματα διὰ νὰ γίνουν τὰ ἔργα αὐτά. Δι’ ἡμᾶς, κύριοι βουλευταί, αὐτὴ ἡ τάσις τοῦ νὰ γίνωνται ὅλα τὰ ἔργα ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ νὰ μεταβάλλωνται οἱ Δῆμοι εἰς ἁπλᾶ ληξιαρχεῖα καὶ νὰ μὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσουν οὔτε τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ «σκουπιδιάρη», εἶναι ἀπαράδεκτος καὶ καταδικαστέα. Τὸ Κράτος πρέπει νὰ κάμῃ μόνον τὰ μεγάλα ἔργα, τὰ δὲ μικρὰ νὰ ἀνατίθενται εἰς τοὺς Δήμους. Διότι καὶ φθηνότερα τὰ κάμουν οἱ Δῆμοι, ἀλλὰ καὶ διότι γνωρίζουν πῶς πρέπει νὰ ἱεραρχηθοῦν τὰ ἔργα. Ἰδού, λοιπόν, ποῦ θὰ εὑρεθοῦν οἱ πόροι: Κατ’ ἀρχήν, πρέπει τὸ Κράτος νὰ ἀποδώσῃ τὸ ἥμισυ ἐκ τοῦ ἐσόδου ἀπὸ τὴν φορολογίαν καπνοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 1.900 ἑκατομμύρια ἐτησίως. Ἔναντι αὐτῶν τῶν 950.000.000. τὸ Κράτος δίδει μόνον 240.000.000. Δεύτερον, θὰ ἔπρεπε νὰ καταργηθοῦν αἱ διάφοροι εἰσφοραὶ πρὸς τὸ Δημόσιον, αἱ ὁποῖαι ἐπιβαρύνουν τοὺς Δήμους μὲ τὸ 16% τῶν ἐσόδων των, τρίτον, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχον καὶ οἱ Δῆμοι τὸ ποσοστόν τους ἀπὸ τὰς δημοσίας ἐπενδύσεις διὰ τὰ μικρὰ κοινωφελῆ ἔργα καὶ νὰ μὴ ἐξαιροῦνται ἐξ ὅλων τῶν Ἑλληνικῶν Δήμων, οἱ Δῆμοι τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ὡς συμβαίνει σήμερον. Τέλος, θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ δάνειον ποὺ θὰ δοθῇ εἰς τὸν Ο.Α.Π. νὰ δοθῇ εἰς τοὺς Δήμους. Δεύτερον χαρακτηριστικὸν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου εἶναι, ὅτι ἀφαιρεῖται ὁριστικὰ πλέον τὸ 10λεπτον ἐπὶ τοῦ εἰσιτηρίου τῆς λεωφορειακῆς συγκοινωνίας ἀπὸ τοὺς Δήμους. Θὰ πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι καὶ μὲ μόνον τὸ 5λεπτον ἐκ τοῦ 10λέπτου, τὸ ὁποῖον ἐδόθη δι’ ὀλίγον χρονικὸν διάστημα, οἱ Δῆμοι ἔκαμαν ἀρκετὰ ἔργα. Ὅλα αὐτὰ τώρα δίδονται εἰς τὸ Ταμεῖον μονίμων ὁδοστρωμάτων, τὸ ὁποῖον ὅμως δαπανᾷ τὰ ποσὰ αὐτὰ κυρίως εἰς δρόμους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν μὲ χρήματα ἐκ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τοὺς δρόμους αὐτοὺς νὰ βαρύνωνται μόνον οἱ δημόται τῶν Ἀθηνῶν, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι οἱ δρόμοι αὐτοὶ ἀποτελοῦν ἐθνικὰς ὁδούς, ἡ πρωτεύουσα δὲν ἀνήκει μόνον εἰς τοὺς δημότας Ἀθηνῶν, ἀλλὰ εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας. Ἀνάγκη νὰ σημειωθῇ, ὅτι τὸ ἀρχικὸν δεκάλεπτον ἔχει γίνει σήμερα 30λεπτον καὶ ἀλλοῦ 40λεπτον, διότι εἰς πολλοὺς Δήμους εἶχε προστεθῇ ὑπ’ αὐτῶν ἄλλο 10λεπτον στὴν περιφέρειάν των, τὸ ὁποῖον καὶ παρέμεινε. Συνεπῶς, ἡ ἐπιβάρυνσις τῶν λαϊκῶν τάξεων ποὺ κατοικοῦν τὴν περιφέρειαν καὶ χρησιμοποιοῦν 2 καὶ 4 φορὰς τὴν ἡμέραν λεωφορεῖα, εἶναι βαρυτάτη. Μία τριμελὴς οἰκογένεια θέλει γιὰ 4 συγκοινωνίας ἡμερησίως 360 δραχ. τὸν μῆνα καὶ 1.200 τὸν χρόνο. Αὐταὶ ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὰ ψίχουλα τοῦ ψωμιοῦ ποὺ τοὺς ἐξασφαλίζει τὸ κατώτατον ὅριον τοῦ ἡμερομισθίου ποὺ παίρνουν στὴν πλειοψηφία τους οἱ ἐργάται. Τρίτον χαρακτηριστικὸν εἶναι ἡ μεγάλη ἐπιβάρυνσις ποὺ γίνεται διὰ τὴν ἀποχέτευσιν ποὺ προστίθεται στὴν ἤδη ὑπάρχουσαν διὰ τὴν ὕδρευσιν. Ἐφιστῶ ἀκόμη τὴν προσοχήν σας, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὰ ἐπακόλουθα, συνεπείᾳ τῆς μὴ καταβολῆς τῶν ποσῶν αὐτῶν, διότι οἱ πτωχοὶ δημόται, δὲν θὰ μπορέσουν ἀσφαλῶς νὰ πληρώσουν οὔτε τὴν αὔξησιν διὰ τὰς συνδέσεις ποὺ εἶναι 33%, οὔτε τὴν αὔξησιν διὰ τὸ δικαίωμα χρήσεως ὑπονόμου ποὺ τριπλασιάζει τὸ ἐλάχιστον, ἐνῶ αὐξάνει σὲ 15% μόνον τὸ ἀνώτατον ὅριον καὶ ἀποτελεῖ γι’ αὐτὸ ἀντιλαϊκὸν μέτρον. Οὔτε ἀκόμη θὰ μπορέσουν νὰ πληρώσουν τὸ 40% ἐπὶ τοῦ λογαριασμοῦ ὑδρεύσεως. Ἤδη, μόνον τὸ 28% τῶν οἰκοδομῶν ἔχουν συνδέσεις ὑπονόμων ἐπὶ 220 χιλιάδων κατοικιῶν τῆς περιφερείας πρωτευούσης. Πῶς θὰ πληρώσουν οἱ ἄλλοι αὐτὰ τὰ ὑπέρογκα διὰ τοὺς πτωχοὺς ποσά; Τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι: 1) Οἱ Δῆμοι στεροῦνται τῶν φυσικῶν αὐτῶν πόρων. 2) Ἀφαιροῦνται ἁρμοδιότητες ἀπὸ τοὺς Δήμους. Καὶ γεννᾶται ὠμὸ τὸ ἐρώτημα: Θέλομεν, κύριοι βουλευταὶ, τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν; Ἂν ναί, θὰ πρέπει νὰ δώσωμεν πόρους εἰς τοὺς Δήμους. Μὲ τὴν τακτικὴν ποὺ ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἔρχεται νὰ καταργήσῃ παντελῶς τὴν αὐτοδιοίκησιν, ὅπερ δὲν εἶναι δεκτόν. Ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῶν Δήμων εἶναι γνωστόν. Ὑπάρχουν Δῆμοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν νὰ πληρώσουν οὔτε τὰ ἡμερομίσθια τῶν ἐργατῶν καθαριότητος. Ἄλλοι ἀντιμετωπίζουν ἐργατοϋπαλληλικὰς ἀπεργίας διὰ τὴν μὴ πληρωμὴν δεδουλευμένων ἡμερομισθίων. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή. Ἢ ὑπάρχει τοπικὴ αὐτοδιοίκησις ἢ πρέπει νὰ τὴν καταργήσητε διὰ νὰ ἔχετε τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ἂς δοῦμε πῶς τίθεται καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀποχετεύσεως καὶ τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως. Ἡ εἰκὼν τὴν ὁποίαν παρουσιάζουν οἱ πέριξ τῶν Ἀθηνῶν συνοικισμοὶ εἶναι ἀπελπιστική. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ κέντρον τῶν Ἀθηνῶν νὰ γίνωνται ἔργα ἐξωραϊστικὰ ἢ ἔστω καὶ τουριστικά, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ βαρύνουσι τὸ Κράτος, ὅταν εἰς τοὺς συνοικισμοὺς χιλιάδες ἀνθρώπων ζοῦν μέσα εἰς τὴν δυσοσμίαν, ὅπως εἶναι μὲ τὰ ρέματα Αἰγάλεω, τὸ κεντρικόν, ὅπου παροικοῦν πολλαὶ χιλιάδες καὶ τῆς Ἁγίας Βαρβάρας, εἰς τὸ ὁποῖον διοχετεύονται ὅλα τὰ ἀπορρίμματα καὶ ἀκαθαρσίαι τοῦ νοσοκομείου λοιμωδῶν νόσων, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἕνα βόρβορον καὶ διασχίζουν ὅλην τὴν συνοικίαν καὶ ὅταν ἀπὸ τὰ ἀκάθαρτα αὐτὰ ὕδατα ποτίζωνται λαχανόκηποι, ἐκτὸς ἂν μετὰ τὰ διαβήματά μας ἔπαψε νὰ γίνεται τοῦτο εἰς τὸ κάτω Αἰγάλεω.

§117Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον γίνεται ἀκριβῶς διὰ νὰ καλύψῃ αὐτὰς τὰς ἀνάγκας καὶ ἀθλιότητας καὶ νὰ τὰς ἐξαφανίσῃ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν αὐτὰ ἄνευ πόρων.

§118Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Αὐτὰ τὰ ἔργα θὰ ἔπρεπε νὰ τὰ κάνουν οἱ Δῆμοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔκαμαν καὶ μίαν ἱεράρχησιν. Θὰ ἄρχιζαν ἀπὸ τὰ χειρότερα σὲ κάθε Δῆμο καὶ ὅλοι οἱ Δῆμοι παρουσιάζουν παρομοίαν κατάστασιν. Τὰ τελευταῖα τουριστικὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἔγιναν, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἐξ ἄλλου, ἡ κατασκευὴ τῶν ἀγωγῶν γίνεται μὲ μεγάλην βραδύτητα καὶ δι’ αὐτὸ θὰ χρειασθοῦν πολλὰ ἀκόμη χρόνια καὶ θὰ πρέπει ἡ φορολογία αὐτὴ νὰ ὑπάρχῃ ἐπ’ ἄπειρον διὰ νὰ τελειώσουν αὐτὰ τὰ ἔργα, ὡς ἤδη εἶπα. Ἀναφέρω στοιχεῖα διὰ τὸ μῆκος τῶν ἀγωγῶν ποὺ ἔγιναν ἀπὸ τὸ 1954 ὡς τὸ 1960 καὶ ποὺ εἶναι μόνον 80 χιλιόμετρα κλπ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου οὔτε ἀντιμετωπίζεται ἐξ ἄλλου, οὔτε λύεται τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τῶν ἀνύδρων συνοικισμῶν, ὅπου κατοικοῦν πέραν τῶν 200 χιλιάδων ἀνθρώπων. Ἐξ ἄλλου, τὸ νερὸ τὸ κέντρον τῶν Ἀθηνῶν τὸ πληρώνει κατὰ μέσον ὅρον 3,50 τὸ κυβικόν, ἐνῷ ὁ πτωχὸς εἰς τὸν συνοικισμὸν τὸ πληρώνει 50–55 δραχμὰς τὸ κυβικόν, ὅταν διὰ τὸ συντριβάνι τῆς Ὁμονοίας πληρώνεται μὲ 1,50 τὸ κυβικόν. Ὅταν ὁ τενεκὲς ἔχῃ 50, 60 ἀλλὰ καὶ 80 λεπτὰ καὶ 1 ἀκόμα δραχμὴ, τὸ κυβικὸν φθάνει τὰς 80 δραχ. καὶ πλέον. Οἱ πτωχοὶ τῶν συνοικισμῶν δὲν ἔχουν νὰ δώσουν τὰς 4 χιλιάδας δραχμάς, τὰς ὁποίας ζητεῖ ἡ Ἑταιρεία Ὑδάτων διὰ τὴν σύνδεσιν ὑδρεύσεως κλπ. Ἀλλὰ μὲ ποῖον ρυθμὸν ἡ Ἑταιρεία Ὑδάτων κατασκευάζει τὸ δίκτυον ὑδρεύσεως; Ἀρχικῶς κατεσκεύασε δίκτυον 861 χιλιομέτρων καὶ σήμερον ἔχει δίκτυον 2.350 χιλιομέτρων. Ἐχρειάσθη ὁλόκληρος 35ετία καὶ μὲ βαρυτάτην φορολογίαν, διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν αὐτὸ τὸ δίκτυον. Διὰ νὰ τελειώσῃ τὸ δίκτυον καὶ μὲ τὰς σημερινὰς ἀνάγκας, πόσα ἔτη θὰ χρειασθῇ; Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ κυβερνητικὴ πολιτικὴ μὲ τοπικοὺς φόρους νὰ ἐκτελῇ γενικὰ ἔργα. Ἡ φορολογία πρέπει νὰ εἶναι γενικὴ καὶ νὰ εἶναι μικροτέρα διὰ τὰς λαϊκὰς τάξεις καὶ μεγαλυτέρα διὰ τοὺς πλουσίους. Εἶναι ἀπαράδεκτον ὡρισμέναι φορολογίαι, αἱ ὁποῖαι βαρύνουν ὡρισμένους Δήμους νὰ μὴ εἰσπράττωνται ἀπὸ τοὺς Δήμους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι καὶ νὰ ἐκτελοῦν τὰ ἔργα τῆς ἁρμοδιότητός των. Εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ ἐξωραΐζεται μόνον τὸ κέντρον τῶν Ἀθηνῶν εἰς βάρος τῆς ὑγείας καὶ τῶν στοιχειωδῶν ἀναγκῶν ὅλων τῶν πτωχῶν πληθυσμῶν τῶν γύρω Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Διὰ τοῦτο θὰ καταψηφίσωμεν κατ’ ἀρχὴν τὸ σχέδιον νόμου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ὑπεβλήθη πρότασις περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου διὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν. Θὰ παρεκάλουν τοὺς ὑποβαλόντας τὴν πρότασιν κ. κ. συναδέλφους, ὅπως τὴν ἀποσύρουν.

§120ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐπειδὴ διαπιστῶ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 10.40′ μ.μ.)