1960.11.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15η

Πέμπτη 10 Νοεμβρίου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.00′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Παγώνης ζητεῖ 15θήμερον ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου νὰ ἀπουσιάσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Ὀρφανός, ζητεῖ 15θήμερον ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου νὰ ἀπουσιάσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Μακρῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§8Κ. ΜΑΚΡΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Σπηλιόπουλος, Σ. Πολυζωγόπουλος καὶ Δ. Ἰωάννου, καταθέτουσι τροπολογίας ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῆς περὶ συγκροτήσεως Κλάδου Ἐφοδιασμοῦ παρὰ τῇ Β. Ἀεροπορίᾳ Νομοθεσίας» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τῆς Ἐθνικῆς Μετεωρολογικῆς Ὑπηρεσίας ὡς καὶ τὸ προσωπικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Βασιλικῆς Ἀεροπορίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Πιπιλῆς καὶ Δ. Ἰωάννου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῆς περὶ τοῦ τρόπου εἰσόδου εἰς τὰ μόνιμα στελέχη τῆς Β. Ἀεροπορίας Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Κάβδας, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων ἀφορώντων τὴν Γεωργικὴν Ὑπηρεσίαν Στρατοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Παπαμιχαλόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων ἀφορώντων τὴν Γεωγραφικὴν Ὑπηρεσίαν Στρατοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θ. Μπάρμπας, Α. Ἀηδονᾶς, Σ. Πολυζωγόπουλος καὶ Κ. Παπαγεωργίου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Α. Ν. 778)48 «περὶ Φροντιστῶν Μονάδων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Λιαροῦτσος, Χ. Μπουγᾶς, Ι. Ἰντζές, Κ. Μακρῆς καὶ Μ. Μυριδάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Κώδικος Φορολογικῆς Δικονομίας καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Φορολογικῶν Δικαστηρίων καὶ καθορισμοῦ τῶν τελῶν διαδικασίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Πολυζωγόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Δ. τῆς 14 Νοεμβρίου 1956 «περὶ ἀναπροσαρμογῆς τῶν ἰσολογισμῶν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν» καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 46652) 2997 τῆς 3.12.1956 κοινῆς ἀποφάσεως τῶν Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐμπορίου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Πολυζωγόπουλος καὶ Ν. Κοντογιαννόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως 1) τῆς ἀπὸ 6.7.1960 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν Αἰτωλικῆς Ἑταιρείας Πετρελαίων Α.Ε. καὶ «Β.Ρ. EXPLORATION CNY LIMITED (GREECE)» ἀφ’ ἑτέρου, περὶ ἐρεύνης καὶ ἐκμεταλλεύσεως ὑδρογονανθράκων ἐν Αἰτωλοακαρνανίᾳ, Κεφαλληνίᾳ καὶ Λευκάδι, 2) τῆς ἀπὸ 22.9.60 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ WILLIAM HERBERT HUNT ἀφ’ ἑτέρου, περὶ ἀναζητήσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως ὑδρογονανθράκων εἰς τὴν περιοχὴν Θεσσαλονίκης, 3) τῆς ἀπὸ 9 Μαΐου 1960 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Ἑταιρείας «Ἑλληνικὸς Ἥλιος» ἀφ’ ἑτέρου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἀπὸ 10.3.53, 27.8.1955 καὶ 1.6.1956 συμβάσεων ἐρεύνης καὶ ἐκμεταλλεύσεως ὑδρογονανθράκων εἰς τὰς περιοχὰς τῶν Νομῶν Ἕβρου καὶ Ροδόπης καὶ περὶ τινῶν ἄλλων διατάξεων ἀφορωσῶν εἰς τοὺς ὅρους τῶν συμβάσεων ὑδρογονανθράκων». Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Νέας Πανελληνίου Ἑνώσεως Θυρωρῶν, αἰτουμένης τὸν διὰ νόμου χαρακτηρισμὸν τῶν μελῶν της ὡς ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Προσωπικοῦ Η.Ε.Μ. κλπ., αἰτουμένων ἐπανάληψιν τῆς ἀπὸ 5μήνου διακοπείσης ἐπιδοτήσεως τῶν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου παραμενόντων ἀνέργων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἑλλήνων Συνταξιούχων καὶ Ἐφέδρων Ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς, αἰτουμένης ἐπέκτασιν τῶν διατάξεων τῆς ὑπ’ ἀριθ. 112)9.7.1960 πράξεως Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς συνταξιούχους Σωμάτων Ἀσφαλείας. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Συνοικισμοῦ Ἁγίας Φωτεινῆς Θεσσαλονίκης, αἰτουμένου ἀνάκλησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 111) 17.6.1960 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀναφορικῶς μὲ τὴν ὁριστικὴν στεγαστικὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων. Ὁ βουλευτὴς Ρόδου κ. Ε. Ζαννῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Καρπάθου, αἰτουμένων ἀκύρωσιν τοῦ ὑποβιβασμοῦ τοῦ Τελωνείου Καρπάθου καὶ ἐπαναφορὰν εἰς προτέραν τάξιν αὐτοῦ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Μπριλλάκης, Ε. Μπενᾶ, Ι. Παπαδημητρίου καὶ Δ. Καρακουλουξῆς, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐμποροϋπαλλήλων Πειραιῶς, αἰτουμένων ἔγκρισιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν, ὑπὸ τῆς Διοικήσεως τοῦ Ταμείου Ἐπικουρικῆς Ἀσφαλίσεως ὑπαλλήλων ἐμπορικῶν καταστημάτων, γενομένων τροποποιήσεων εἰς τὸν κανονισμὸν παροχῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Οἰκιστῶν Κρατικῶν Παραπηγματούχων Συνοικισμοῦ Κουντουριώτη Ἀθηνῶν, αἰτουμένου τὴν ἀκύρωσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 111 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ στεγαστικὸν πρόβλημα τῶν προσφύγων τῆς Χώρας. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν: Ἑνώσεως Προσωπικοῦ Η.Ε.Μ., Συνδέσμου Προσωπικοῦ Ὑπεραστικῶν Λεωφορείων Η.Ε.Μ. κλπ., αἰτουμένων ἐπανάληψιν τῆς ἀπὸ 8μήνου διακοπείσης ἐπιδοτήσεως τῶν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου παραμενόντων ἀνέργων κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Β. Ἐφραιμίδης, Ι. Εὐαγγελίδης, Ε. Μπενᾶ, Δ. Καρακουλουξῆς, Ε. Γιαρένης καὶ Μ. Σβώλου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν: 8ου Προσφυγικοῦ Συνεδρίου Βορείου Ἑλλάδος, Συλλόγου Πρόοδος Κερατσινίου κλπ., αἰτουμένων ἀνάκλησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 111 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀναφορικῶς μὲ τὴν ὁριστικὴν στεγαστικὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀστέγων καὶ παραπηγματούχων προσφύγων τῆς Χώρας. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Κ. Παπαδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Σαγματοποιῶν–Πεταλωτῶν — Καρροποιῶν περιφερείας Ἄρτης, αἰτουμένου χορήγησιν εἰς τὰ μέλη του ἀδειῶν ἀστικῶν λεωφορείων. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Εὐαγγελίδης, Δ. Καρακουλουξῆς, Α. Μπριλλάκης, Μ. Σβώλου καὶ Ε. Μπενᾶ, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Δημάρχων Καισαριανῆς, Νικαίας, Αἰγάλεω, Κορυδαλλοῦ, Δάφνης, αἰτουμένων ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ Νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 2916)54 κλπ.» καὶ «περὶ παρατάσεως τῆς εἰσπράξεως τῆς ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν λεωφορείων τοῦ Νομοῦ Ἀττικῆς προσαυξήσεως».

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως εἰσφορᾶς ὑπὲρ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀποχετεύσεως Πρωτευούσης κλπ.», τοῦ Ν. Δ. 2722)53 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν τὸν Ὀργανισμὸν Ἀποχετεύσεως τῆς περιοχῆς Πρωτευούσης» καὶ παρατάσεως τῆς εἰσπράξεως τῆς ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν λεωφορείων Νομοῦ Ἀττικῆς προσαυξήσεως». Ὁ Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Π. Οἰκονομίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§10Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τοῦ Ν.Δ. 2916)1954, πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἀπαιτουμένων δαπανῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νέων ἔργων ἐνισχύσεως τῆς ὑδρεύσεως ἐξ Ὑλίκης, καὶ τῶν ἔργων ἀποχετεύσεως τῶν ὀμβρίων καὶ ἀκαθάρτων ὑδάτων ἐν τῇ περιοχῇ τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης διὰ τὴν χρονικὴν περίοδον 1954 –58, ἐπεβλήθη εἰδικὸν τέλος ὁρισθὲν εἰς 3% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν οἰκοδομῶν τῶν κειμένων ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Διὰ τοῦ Ν. Δ. 3777)1957, ἀφ’ ἑνὸς μὲν παρετάθη ἡ ἰσχὺς τοῦ τέλους τούτου ἐπὶ 5 ἔτη ἀπὸ τῆς λήξεώς του, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὡρίσθη, ὅτι ποσοστὸν ἴσον πρὸς τὸ ⅓ τοῦ τέλους τούτου θὰ ἀποδίδεται ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1960 εἰς τοὺς Δήμους καί τὰς Κοινότητας τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Τὸ τέλος τοῦτο εἰσπραχθὲν μέχρι σήμερον καὶ προκαταβληθὲν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν μέχρι τοῦ 1963 διετέθη διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ βασικοῦ ἔργου ἐνισχύσεως τῆς ὑδρεύσεως ἐξ Ὑλίκης καθὼς καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν βασικῶν ἔργων ἀποχετεύσεως ἀκαθάρτων ὑδάτων καὶ ἀντιπλημμυρικῶν τοιούτων μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ὁ κεντρικὸς ἀποχετευτικὸς ἀγωγός, ὅστις ἀποτελεῖ τὴν σπονδυλικὴν στήλην τοῦ δικτύου ἀποχετεύσεως τῆς περιοχῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης. Ὑπολείπονται ὅμως εἰς μὲν τὸν τομέα ὑδρεύσεως ἡ ἐκτέλεσις ἔργων ἐνισχύσεως τῆς ὑδρεύσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς περιοχῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης ἀδυνατούντων ἐξ ἰδίων πόρων νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ὕδρευσιν αὐτῶν, εἰς δὲ τὸν τομέα τῆς ἀποχετεύσεως ὑπολείπονται εὐρείας ἐκτάσεως ἔργα ἐξυγιάνσεως καὶ ἀντιπλημμυρικὰ εἴς τε τὴν Πρωτεύουσαν καὶ τοὺς πέριξ Δήμους καὶ Κοινότητας, τοῦ ἐκτελεσθέντος ἤδη δικτύου ἀποχετεύσεως καλύπτοντος μόλις τὰ 15% τῆς ὅλης περιοχῆς. Οὕτω ὁ κεντρικὸς ἀποχετευτικὸς ἀγωγὸς θὰ ἐκβάλῃ μέχρι Κερατσινίου ἐν ᾧ μέχρι σήμερον ἔφθανε μέχρι τοῦ Φαλήρου καὶ ἀπετέλει ἑστίαν μολύνσεως τῆς περιοχῆς αὐτῆς ἐπὶ μίαν 30ετίαν, ἀφ’ ἑτέρου θὰ συμπληρωθῇ τὸ ὑπολειπόμενον μέρος τοῦ δικτύου ὑπονόμων πρωτευούσης καὶ πέριξ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον ἀπετέλει κίνδυνον εἰς πολλὰς συνοικίας καὶ κυρίως εἰς τὰς λαϊκάς. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου παρατείνεται ἡ διάρκεια τῆς ἰσχύος τοῦ ἐν λόγῳ εἰδικοῦ τέλους 3% ἐπὶ 12 εἰσέτι ἔτη ἤτοι μέχρι τοῦ 1975. Ἐκ τοῦ τέλους τούτου ποσοστὸν 1% ἀποδίδεται εἰς τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ποσοστὸν δὲ 2% διατίθεται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἀποχετεύσεως ἐν τῇ περιοχῇ τῆς Πρωτευούσης καὶ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ὑδρεύσεως τῶν πέριξ Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῶν ἀδυνατούντων ἐξ ἰδίων πόρων νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ὕδρευσιν αὐτῶν. Καθορίζεται, ὅτι τὸ δημόσιον, δύναται νὰ προκαταβάλῃ χρηματικὰ ποσὰ εἰς τὸν Ὀργανισμὸν ἀποχετεύσεως πρὸς ἀπρόσκοπτον συνέχισιν τῶν ἐργασιῶν του, ἅτινα θὰ βαρύνωνται μὲ τόκον ἴσον πρὸς τὸν καταβαλλόμενον τόκον ὑπὸ τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Ἀπὸ τὸ ποσὸν 2%, τὸ διατιθέμενον διὰ τὰ ἔργα ἀποχετεύσεως, 1,5% θὰ καταβάλλεται διὰ τὴν ὕδρευσιν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς περιοχῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης, τῶν μὴ δυναμένων ἐξ ἰδίων πόρων νὰ ἐξασφαλίσουν ταύτην. Ὁ Ὀργανισμὸς Ἀποχετεύσεως τῆς Πρωτευούσης δύναται νὰ συνάπτῃ δάνειον διὰ τὴν ταχεῖαν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ὅτε τὸ ποσοστὸν 2%, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ 1,5% διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων θὰ διατίθεται διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου. Διὰ τοῦ ἄρθρου 2, ἀφ’ ἑνὸς αὐξάνεται ἡ δαπάνη διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑπονόμου, ἡ βαρύνουσα τὸν συνδεόμενον μετὰ ταύτης ἰδιοκτήτην, μεταβαλλομένου τοῦ συντελεστοῦ ἀπὸ ⅛ κατὰ τρέχον μέτρον μέσης τιμῆς δαπάνης ὑπονόμου ὁδοῦ, πολλαπλασιαζομένης ἐπὶ τὸ μῆκος τῆς προσόψεως καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὀρόφων, εἰς ⅙. Ἤτοι, ἡ δαπάνη αὕτη αὐξάνεται κατὰ 10%, χωρὶς μὲ τὴν αὔξησιν αὐτὴν νὰ καλύπτεται ὁλόκληρος ἡ δαπάνη τῆς κατασκευῆς τῆς ὑπονόμου, ἀλλὰ μόνον ποσοστὸν ταύτης ἀπὸ 35 ἕως 45% καὶ ἀφ’ ἑτέρου, αὐξάνεται ἐπίσης τὸ δικαίωμα ἐτησίας χρήσεως ὑπονόμου ὁριζομένου ἐπὶ τοῦ λογαριασμοῦ ὑδρεύσεως. Ἤτοι, ἐνῷ μέχρι σήμερον τὸ δικαίωμα ἐτησίας χρήσεως ἦτο τὸ κατώτερον μὲ 20 δραχμὰς ἐτησίως, τὸ δὲ ἀνώτερον δραχμὰς 120 ἀνὰ κατοικίαν, ξενοδοχεῖον ἢ ἐργοστάσιον, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου ὁ κατώτερος καταναλωτὴς θὰ πληρώσῃ 60 δραχμὰς ἐτησίως, ὁ δὲ μέσος καταναλωτὴς 150 δραχμὰς ἐτησίως. Διὰ τοῦ ἄρθρου 3, προβλέπεται, ὅπως αἱ ὀφειλαὶ πρὸς τὸν Ὀργανισμὸν Ἀποχετεύσεως Πρωτευούσης εἰσπράττωνται κατὰ τὰς διατάξεις περὶ εἰσπράξεως δημοσίων ἐσόδων. Διὰ τοῦ ἄρθρου 4, παρατείνεται πέραν τῆς 31ης Δεκεμβρίου 1960 ἡ ἐπιβληθεῖσα διὰ τῶν Ο. Δ. 2513)1953, 3033)54, 3601)56 καὶ 3777)57 προσαύξησις ἐπὶ τῆς τιμῆς τῶν εἰσιτηρίων τῶν λεωφορείων ἀστικῶν καὶ ὑπεραστικῶν γραμμῶν τοῦ Νομοῦ Ἀττικῆς καὶ ἐπεκταθεῖσα διὰ τοῦ Ν. 3954)59 ἐφ’ ὅλων τῶν παραλλήλων τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας Μεταφορῶν λεωφορειακῶν γραμμῶν, τὰς περιερχομένας ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὸ εἰδικὸν Ταμεῖον Μονίμων Ὁδοστρωμάτων. Προτείνω τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου Ν. Δ., διότι ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα προβλέπονται αἱ σχετικαὶ δαπάναι, εἶναι ζωτικῆς σημασίας διὰ τὴν περιφέρειαν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Ἐνδεχομένως θὰ ὑποστηριχθῇ ἀπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἀφαιροῦνται πόροι τοῦ Δήμου, ἵνα ἐκτελεσθοῦν δημοτικὰ ἔργα. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Οὐδέποτε ἡ φορολογία αὐτή, ἡ βαρύνουσα τὰς οἰκοδομάς, ἀπετέλει πρόσωπον τοῦ Δήμου. Ἐπεβλήθη ἕνα τέλος 3% ἵνα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν συμπληρωθῇ ἡ ὕδρευσις τῆς ὅλης περιφερείας Διοικήσεως Πρωτευούσης καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐκτελεσθοῦν ἔργα ἀποχετεύσεως τῆς ὅλης ἐπίσης περιφερείας Διοικήσεως Πρατευούσης. Καὶ ἐκ τοῦ τέλους τούτου, μάλιστα, τὸ ⅓ ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1960 ἀποδίδεται εἰς τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας. Κύριοι βουλευταί, οὐδενὸς διαφεύγει τὴν ἀντίληψιν ἡ σπουδαιότης τῶν ἔργων, ἅτινα ἐπετελέσθησαν μὲ τὸ τέλος αὐτὸ 3% καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς ὑδρεύσεως καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς ἀποχετεύσεως τῆς περιοχῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης. Ὑπολείπονται ὅμως ἀκόμη σοβαρὰ ἔργα ζωτικῆς σημασίας πρὸς ἐκτέλεσιν καὶ διὰ τὴν ὕδρευσιν καὶ διὰ τὴν ἀποχέτευσιν, δι’ ὃ καὶ προτείνω τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἡμῶν σχεδίου Ν. Δ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Εὐαγγελίδης, ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας, ἔχει τὸν λόγον.

§12Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου εἶναι σοβαρώτατον, ὅσον καὶ ἂν φαίνεται ἀθῶον, ὅσον καὶ ἂν ὁ κ. συνάδελφος, εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, προσεπάθησε νὰ τὸ παραστήσῃ ὄχι μόνον μὴ ἐπιζήμιον διὰ τὸν λαόν, ἀλλὰ καὶ ὡς λίαν ἐπωφελές. Ἐν τούτοις, τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, εἶναι καὶ σοβαρώτατον καὶ ἐπιζήμιον διὰ τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Εἶναι ἐπιζήμιον, κύριοι βουλευταί, καὶ εἰδικῶς διὰ τοὺς κατοίκους, ἰδίᾳ ὅμως διὰ τὸν θεσμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς εὐλόγως ἐσημειώθη μία ἐξέγερσις μεταξὺ τῶν ἐκπροσώπων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ἡ ὁποία ἔφθασε διὰ σειρᾶς τηλεγραφημάτων καὶ ὑπομνημάτων εἰς ὅλους ἡμᾶς καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Τόσον τὰ ἁρμόδια ὄργανα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ὅσον καὶ οἱ διάφοροι ἐξωραϊστικοὶ Σύλλογοι, ὑπέδειξαν ὡρισμένας σωστὰς λύσεις, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐλύοντο τὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου καὶ τὰ ὁποῖα, καθ’ ἁρμοδιότητα, τοὺς Ὀργανισμοὺς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Καὶ ἔρχομαι ἤδη, κύριοι βουλευταί, εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου. Βασικαὶ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι δύο: Πρῶτον, ἡ παράτασις ἐπὶ μίαν 12ετίαν τοῦ ἐπιβληθέντος διὰ τοῦ Ν. 2916)54 εἰδικοῦ φόρου 3% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος ἐξ οἰκοδομῶν διὰ τὰ ἔργα Ὑλίκης καὶ δεύτερον, ἡ παράτασις εἰς τὸ διηνεκὲς τοῦ 10λέπτου ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν λεωφορείων. Ἡ παράτασις τοῦ 3% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος τῶν ἰδιοκτητῶν δὲν εἶναι τόσον ἀθώα, οὔτε τόσον μικρὰ ἐπιβάρυνσις, διότι τὸ 3% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος κατ’ οὐσίαν εἶναι 5% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος. Διότι ἐπὶ τοῦ φορολογουμένου διὰ τοῦ πόρου τούτου εἰσοδήματος ἐξ οἰκοδομῶν δὲν γίνεται καμμία ἔκπτωσις διὰ δαπάνας δι’ ἐλάχιστον ὅριον συντηρήσεως κλπ., ὅπως γίνεται ἐπὶ τῆς φορολογίας τοῦ ἐξ οἰκοδομῶν εἰσοδήματος, κατὰ τὸν ἑνιαῖον φόρον. Τὸ ποσὸν 3% ἀνέρχεται κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος εἰς 90.000.000 δραχμάς, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Περαιτέρω δέ, λόγῳ αὐξήσεως τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθωμάτων, λόγῳ καταργήσεως ἐν μέρει τοῦ ἐνοικιοστασίου ἢ αὐξήσεως τῶν ἐνοικιοστασιακῶν μισθωμάτων, τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ αὐξηθῇ σημαντικῶς, κατὰ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, πάλιν, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογισθῇ, ὅτι μέσα εἰς τὴν 12ετίαν αὐτὴν θὰ ἀνέλθῃ εἰς 1.500.000.000, κατὰ τοὺς ἰδικούς μου προϋπολογισμούς. Τὸ ποσὸν αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸ πενιχρὸν εἰσόδημα τῶν κατοίκων τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ἀδιαφόρως περιουσιακῆς των καταστάσεως, διότι τὸ ποσοστὸν εἶναι ἀναλογικὸν καὶ οὐχὶ προοδευτικόν. Ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας εἶπεν, ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται ἐπέδειξαν μίαν γενναιότητα καὶ δὲν ἔφερον καμμίαν ἀντίρρησιν διὰ τὸν πρόσθετον φόρον αὐτόν. Ὁ κ. Οἰκονομίδης δὲν θὰ ἀγνοῇ, ὅτι ὁ φόρος πληρώνεται μὲν ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν, ἐμπίπτει ὅμως εἰς τοὺς χρησιμοποιοῦντας τὰ ἀκίνητα κατὰ τοὺς γνωστοὺς δημοσιονομικοὺς νόμους καὶ δὲν βαρύνει συνεπῶς τοὺς ἰδιοκτήτας, διότι οἱ ἰδιοκτῆται αὐξάνουν ἀναλόγως τὸ μίσθωμα.

§13Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ εἶπον τοῦτο. Χρῆσιν τῆς ὑδρεύσεως δὲν κάμνουν μόνον οἱ ἰδιοκτῆται, ἀλλὰ ὅλοι οἱ κάτοικοι τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπεβαρύνοντο καὶ οἱ ἐνοικιασταί, παρὰ ταῦτα, ἐπιβαρύνονται μόνον οἱ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι ἀγογγύστως ἐδέχθησαν τὴν φορολογίαν αὐτήν. Καὶ εἶπον, ἀκόμη, ὅτι μὲ τὸ 3% ἐπιτελεῖται μέγα ἔργον.

§14Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὅπως γνωρίζετε, μίαν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ δὲν τὴν καταβάλλει ὁ ἔμπορος, ἀλλὰ ὁ καταναλωτής. Ἔτσι καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἂν καὶ ὄχι ἀμέσως, ὅπως εἰς τοὺς δασμούς, ἐμμέσως ὅμως τὸν φόρον αὐτὸν δὲν τὸν πληρώνουν οἱ ἰδιοκτῆται, ἀλλὰ οἱ κάτοικοι τῆς περιοχῆς πρωτευούσης, διὰ τῆς κατὰ τὸ αὐτὸ ποσοστὸν αὐξήσεως τῶν ἐνοικίων. Συνεπῶς, πρόκειται περὶ βάρους 1.500 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις φιλοδωρεῖ εἰς τοὺς κατοίκους τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης! Διὰ τοῦ τελευταίου ἄρθρου, ἐξ ἄλλου, παρατείνεται εἰς τὸ διηνεκὲς τὸ 10λεπτον ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν λεωφορείων ὅλων τῶν γραμμῶν τῆς περιοχῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, δηλαδὴ παρατείνεται μέχρις ὅτου ἐκδοθῇ ἀπόφασις τῶν ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων περὶ καταργήσεως αὐτοῦ. Κύριοι βουλευταί, ὡς γνωστόν, τὰ λεωφορεῖα κυρίως τὰ χρησιμοποιοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν εἰς τὰ ἀκραῖα σημεῖα τῆς πόλεως, εἰς τὰς λαϊκὰς συνοικίας καὶ τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς. Συνεπῶς, τὸ βάρος αὐτὸ τὸ φέρουν οἱ κάτοικοι τῶν ἀκραίων συνοικιῶν καὶ συνοικισμῶν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Τὸ 10λεπτον ἢ καὶ μεῖζον ἔτι ποσοστὸν ποὺ ἰσχύει εἰς ὡρισμένας γραμμάς, πολλαπλασιαζόμενον μὲ τὰς ἡμερησίας διαδρομάς ποὺ ἀναγκαστικῶς κάμνει εἷς κάτοικος συνοικίας καὶ ἐπὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν κινουμένων μελῶν τῆς οἰκογενείας, ἀποτελεῖ μίαν σοβαρὰν φαλκίδευσιν τοῦ εἰσοδήματος τῶν λαϊκῶν τάξεων. Καὶ ἂν τοὐλάχιστον τὸ τέλος αὐτὸ διετίθετο διὰ νὰ γίνουν δρόμοι καὶ ἄλλα ἐξωραϊστικὰ ἔργα εἰς τὰς ἀκραίας αὐτὰς περιοχὰς τῶν πόλεων καὶ συνοικισμῶν, μὲ κἄποιαν εὐκολίαν θὰ ἐδέχοντο τὸ βάρος αὐτὸ οἱ κάτοικοί των. Ἀλλά, ὅπως ἀκριβῶς ἐξετράπη ἀπὸ τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον εἶχεν ἐπιβληθῆ τὸ τέλος αὐτό, δηλαδὴ πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν πόρων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἔτσι καὶ σήμερον ἐκτρέπεται καὶ ἀπὸ τὸν λόγον τῆς ἐπιβολῆς του, τῆς ἐκτελέσεως ὁδοποιητικῶν καὶ ἄλλων ἀναλόγων ἔργων καὶ εἰς τὰ ἀκραῖα σημεῖα τῆς πόλεως, ἀλλὰ δι’ ἔργα βιτρίνας. Ἐχρησιμοποιήθη ἀπὸ τοῦ ἔτους 1954 καὶ ἐντεῦθεν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων διὰ νὰ γίνουν αἱ λεωφόροι Σουνίου, Καβάλας, λεωφόρος Κηφισίας, Ἀλεξάνδρας, Συγγροῦ κλπ. Δηλαδὴ ὁδοί, αἱ ὁποῖαι κατὰ ἕνα τρόπον ἦσαν κατασκευασμέναι, ἦσαν κατὰ τρόπον ἀνεκτὸν χρησιμοποιήσιμοι, ἐνῷ οἱ δρόμοι τῶν λαϊκῶν συνοικιῶν καὶ ὁ φωτισμὸς τῶν συνοικιῶν αὐτῶν εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, ὡς ἔχω ἐγὼ προσωπικῶς διαπιστώσει διὰ τῶν συχνῶν περιοδειῶν μου εἰς τὰς συνοικίας τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὰς πλέον μεμακρυσμένας τοῦ Κέντρου καὶ τώρα ὡς βουλευτὴς καὶ πρότερον ὡς Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηναίων καὶ δημοτικὸς σύμβουλος. Λέγω, λοιπόν, ὅτι δὲν χρησιμοποιοῦνται τὰ ἔσοδα αὐτὰ διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων τῶν συνοικιῶν, ἀπὸ τοὺς ὁποίους εἰσπράττονται. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπανερχόμενος ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τοῦ τέλους 3%, πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἱστορία τῆς ἐπιβολῆς αὐτοῦ, εἶναι γνωστή. Τὸ τέλος αὐτὸ εἶχεν ἐπιβληθῆ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου Ὑλίκης διὰ τοῦ Ν. 2916)54. Εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος τῆς πλειοψηφίας, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι εὐγνώμονες οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν διὰ τὰ ἐκτελεσθέντα καὶ ἐκτελούμενα ἔργα ὑδρεύσεως. Ἂν τὰ ἔργα αὐτὰ ὑδρεύσεως τῆς περιοχῆς πρωτευούσης ἐξετελέσθησαν ὅπως ἔπρεπεν ἢ ὄχι, ἐὰν ἔγινεν ἡ χάραξις ἀπὸ ἐκεῖ, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἡ δυνατότης ἀρδεύσεως τοῦ Θηβαϊκοῦ πεδίου, ἔχουν κρίνει ἄλλοι καὶ εἰδικώτεροι ἐμοῦ, ὡς ὁ καθηγητὴς Κιτσίκης καὶ ἄλλοι. Ἐκεῖνο ποὺ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω εἶναι, ὅτι τὰ ἔργα ἔγιναν ἄνευ πλήρους καὶ ἐμπεριστατωμένης μελέτης καὶ συνέπεια αὐτοῦ ἦτο, νὰ ἐπιβαρυνθοῦν μὲ τεραστίαν δαπάνην πρόσθετον, στοιχίσαντα ἀντὶ 67 ἑκατ. δραχ., ὡς εἶχε λεχθῆ, περὶ τὰ 200 ἑκατ. δραχ. καὶ νὰ διαρκέσουν ἓν καὶ πλέον ἔτος περισσότερον. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὰ ἔργα ἀποχετεύσεως. Καὶ διὰ τὰ ἔργα αὐτὰ δὲν ἔχει γίνει μελέτη οὔτε πρόγραμμα διὰ νὰ γνωρίζωμεν ἂν εἶναι ἀναγκαῖα ἢ τὰ ἀναγκαιότερα καὶ τὸ ποσὸν τῆς ἀπαιτηθησομένης δαπάνης. Ἀορίστως ἀναφέρεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ὅτι πρόκειται περὶ συμπληρώσεως ἔργων ἀποχετεύσεως ἐν τῇ περιφερείᾳ τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Ἂς ἔλθωμεν τώρα καὶ εἰς τὸ θέμα ποῖος πρέπει νὰ εἶναι ὁ φορεὺς τῶν ἔργων αὐτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, περὶ τῶν ἔργων ἀποχετεύσεως προβλέπει ὁ Κῶδιξ Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ σχετικὸν ἄρθρον 21: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Συνεπῶς, ὁ φορεὺς τοῦ προγραμματισμοῦ, τῆς μελέτης καὶ ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, εἶναι καθωρισμένος καὶ εἶναι οἱ ἑκασταχοῦ Ὀργανισμοὶ Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Θὰ εἴπῃ τις, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν ἁρμοδιότητα μόνον τοῦ Δήμου Ἀθηναίων ἢ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἑνὸς μόνον Δήμου. Ἀλλὰ καὶ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὴν ἔχει προβλέψει ὁ Κῶδιξ Δήμων καὶ Κοινοτήτων διὰ τοῦ ἄρθρου 146, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι προκειμένου περὶ ἔργων ἀφορώντων πλείονας Δήμους καὶ Κοινότητας, ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις Συνδέσμου τῶν ἐνδιαφερομένων Κοινοτήτων καὶ Δήμων. Τέτοιος Σύνδεσμος ὑφίσταται εἰς τὴν περιοχὴν Ἀττικῆς καὶ ἔχει συσταθῆ διὰ τὰ ἀπορρίμματα. Ὁ Σύνδεσμος αὐτός, διευρυνομένων τῶν σκοπῶν του, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὰ ἔργα αὐτά, ἀρκεῖ νὰ τοῦ ἐδίδετο ἡ ἁρμοδιότης καὶ οἱ ἀναγκαῖοι πόροι, ἀλλ’ οἱ συγκεκριμένως καὶ ὄχι ἀορίστως ἀναγκαῖοι. Ἐπίσης, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ φορέως διὰ τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας, τὸ θέμα εἶναι λελυμένον παγίως ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ καθορίζεται καὶ εἰς τὸν ἰσχύοντα πάγιον νόμον περὶ αὐτοδιοικήσεως, τὸν Κώδικα Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὅστις ἀναθέτει εἰς τοὺς Δήμους τὴν μελέτην καὶ τὸν προγραμματισμὸν τῶν ἔργων αὐτῶν, ὅπως καὶ τὴν ἐκτέλεσίν των. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ὁ Δῆμος Ἀθηναίων καὶ οἱ ἄλλοι πέριξ αὐτοῦ Δῆμοι, εἶχον τὰ μέσα ἐκτελέσεως τῶν συγκοινωνιακῶν ἔργων (ὁδῶν, πλατειῶν, γεφυρῶν κλπ.), θὰ ἐγνώριζον ἐπακριβῶς ποῖαι εἶναι αἱ πραγματικαὶ ἀνάγκαι τῶν δημοτῶν. Διότι εἰς Ἀθήνας ἐκλέγονται 31 δημοτικοὶ σύμβουλοι καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ἀνάλογος ἀριθμός, προερχόμενοι ἀπὸ ὅλας τὰς συνοικίας τῶν πόλεων καὶ γνωρίζουν τὰς ἀνάγκας τῶν συνοικιῶν των, εὑρίσκονται δὲ ὑπὸ τὸν ἄμεσον ἔλεγχον τῶν δημοτῶν ἐκλογέων των. Συνεπῶς, ἂν τὸ δεκάλεπτον ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων ἀπεδίδετο εἰς τοὺς Δήμους, θὰ ἐλύετο τὸ πρόβλημα τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας, κατὰ τὸν καλλίτερον δυνατὸν τρόπον. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ κάμωμεν διάκρισιν μεταξὺ δημοτικῶν ὁδῶν, π.χ. τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, καὶ τῶν ἀνέκαθεν χαρακτηριζομένων ὡς ἐθνικῶν ὁδῶν, ὅπως εἶναι αἱ ὁδοὶ Πανεπιστημίου, Πειραιῶς, Λεωφόρου Συγγροῦ, Κηφισίας κλπ., αἱ ὁποῖαι ἐχαρακτηρίσθησαν οὕτω, διότι δὲν ἐξυπηρετοῦν μόνον τὰς Ἀθήνας, ἀλλὰ καὶ τὴν μετὰ τῶν ἐπαρχιῶν συγκοινωνίαν καὶ γενικωτέρους συγκοινωνιακοὺς σκοποὺς ἔξω τῶν δημοτικῶν δαπανῶν καὶ ἐπληρώνετο ἡ συντήρησις καὶ ἡ ἀνακατασκευή των ἀπὸ τὰ ἔσοδα τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, ποὺ προέρχονται ἀπὸ ποσοστὸν τῶν ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων, εἰσπραττομένων τελωνειακῶν ἐσόδων. Ἄλλωστε, ἀπὸ τὸ ἔσοδον αὐτὸ τοῦ δεκαλέπτου ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων, δὲν ἔγινεν οὔτε ἕνας δρόμος, οὔτε εἰς μίαν συνοικίαν δὲν ἐδόθη ἕνα μικρὸν κονδύλιον, ὅπως π.χ. εἰς τὸ Παγκράτι, εἰς τὰ Πετράλωνα καὶ ἀλλαχοῦ.

§15Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὑποστηρίζετε, ὅτι ἡ ὁδὸς Πατησίων, αἱ Λεωφόροι Συγγροῦ καὶ Πανεπιστημίου καὶ ἄλλαι ὁδοὶ πρέπει νὰ γίνουν μὲ ἐπιβάρυνσιν τοῦ συνόλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Ὑποστηρίζετε, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ ἐπαρχία διὰ νὰ γίνουν οἱ δρόμοι αὐτοί; Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον, τοὐλάχιστον δι’ ἡμᾶς τοὺς ἐπαρχιώτας. Διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν δρόμων αὐτῶν πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Ἀθηναϊκὸς λαός. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὀρθόν.

§16Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. συνάδελφος προσπαθεῖ νὰ κάμῃ μίαν ἀπαράδεκτον διάκρισιν μεταξὺ τοῦ λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ λαοῦ τῶν ἐπαρχιῶν. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης κατοικεῖ τὸ ¼ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας καὶ ὅτι κατ’ ἀναλογίαν πληρώνει τοὐλάχιστον τὸ ¼ τῶν ἐσόδων ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Κατὰ συνέπειαν, δικαιοῦνται οἱ Ἀθηναῖοι ἀναλόγου ποσοστοῦ ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ καταβάλλουν, καὶ δὲν εἶναι χαρισμός. Ἐν τούτοις, ὅμως, οὐδέποτε τὸ διεξεδίκησαν, διότι σέβονται καὶ πονοῦν τὸν μοχθοῦντα λαὸν τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαίθρου. Πέραν τούτου, ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο θέμα. Γνωρίζετε, ὅτι ἔχει τεθῆ διάταξις ὑποχρεοῦσα τοὺς ὠφελουμένους ἀπὸ τὴν διάνοιξιν καὶ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν αὐτῶν εἰς καταβολὴν ποσοστοῦ ἐπὶ τῆς προκυψάσης ὑπεραξίας τῶν ἀκινήτων των. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις παίρνει τὸ 10λεπτον καὶ χωρὶς νὰ ἐρωτᾷ κανένα, οὔτε τὸν Δῆμον, οὔτε τοὺς κατοίκους, ἐκτελεῖ τὰ ἔργα καὶ εἰσπράττει καὶ τὴν φορολογίαν ἀπὸ τὴν ὑπεραξίαν. Δηλαδή, ἐξησφάλισεν ἡ Κυβέρνησις δύο πηγάς, ὥστε νὰ παρουσιάζῃ εἰς τὸν κρατικὸν προϋπολογιμὸν καὶ ἔσοδα. Αὐτὴ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀπαράδεκτος. Καταπιέζει τὸν λαὸν μὲ τὰς εἰδικὰς φορολογίας, δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας του καὶ ἀπὸ πάνω ξαναεισπράττει δι’ ἄλλης μεθόδου τὰς δαπάνας τῶν ἔργων, διὰ νὰ ρίξῃ τὰ σχετικὰ ἔσοδα στὸν κορβανᾶν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, αἱ περιοχαὶ Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης, δὲν εἶναι προωρισμέναι νὰ ἐξυπηρετήσουν μόνον τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων τῶν πόλεων αὐτῶν, διότι πρόκειται περὶ περιοχῶν εὐρυτέρου τουριστικοῦ ἐνδιαφέροντος, ἀρχαιολογικῆς ἀξίας κλπ., ὥστε νὰ προκαλοῦν συρροὴν τουριστῶν καὶ νὰ ἐνισχύουν ποικιλοτρόπως τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Δὲν εἶναι, συνεπῶς, δυνατὸν οὐδὲ δίκαιον οἱ δημόται Ἀθηναῖοι, Πειραιεῖς ἢ Θεσσαλονικεῖς νὰ πληρώνουν αὐτοὶ τὰ ἔργα τουριστικῆς σημασίας ἐκ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ τὸ σύνολον καὶ νὰ προαχθῇ ἡ ἐθνική μας οἰκονομία καὶ ὡς ἐκ τούτου θὰ ἔπρεπεν αἱ δαπάναι τῶν ἔργων αὐτῶν νὰ καταβάλλωνται ἀπὸ τὸν κρατικὸν προϋπολογισμόν, ἀπὸ τὰς ἐπενδύσεις διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ὅμως καὶ ἕνα ἄλλο ζήτημα ἀκόμη: Ἐὰν πρόκειται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργου κἄποιας σημασίας, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκτελῆται νὰ θεσπίζεται καὶ εἰδικὴ εἰσφορά, ποῦ θὰ φθάσωμεν; Ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: Τί θὰ γίνουν τὰ κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὰ προερχόμενα ἐκ τῆς ἀμέσου καὶ ἐμμέσου φορολογίας; Θὰ πηγαίνουν διαρκῶς δηλαδὴ τὰ κονδύλια αὐτά, ὡς ἐλέχθη πολλάκις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ παρ’ ἡμῶν καὶ παρ’ ἄλλων, εἰς τὰς ηὐξημένας καὶ ὑπερόγκους στρατιωτικὰς δαπάνας καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἀντιπαραγωγικὰς τοιαύτας, τὰς σπατάλας καὶ τὰς ἀποστολὰς τῶν ἡμετέρων; Θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅτι σωρείαν νομοθετημάτων ἔχομεν ψηφίσει εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν, τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ Οἰοκνομικῶν, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν εἰδικὸν τέλος προκειμένου νὰ ἐκτελεσθῇ ἕνα κοινωφελὲς ἔργον, π. χ. ἔργα εἰς λιμένας καὶ νήσους, ἡ ὁδὸς Λαρίσης–Θεσσαλονίκης διὰ Τεμπῶν, ἡ γέφυρα τοῦ Εὐρίπου κλπ. Παρομοία περίπτωσις εἶναι καὶ ἡ παροῦσα. Αὐτὴ ἡ τακτικὴ ὅμως, κ. συνάδελφοι, θὰ πρέπει κἄποτε νὰ σταματήσῃ. Ἐξ ἄλλου, τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον ἐπιβολῆς εἰσφορᾶς 3% ἐπὶ μίαν 12ετίαν εἰσέτι, νομίζω, ὅτι συνδέεται ἀπολύτως μὲ τὸ χθεσινὸν σχέδιον Ν. Δ., τοῦ ὁποίου ἡ ψήφισις διεκόπη κατὰ τρόπον τελείως ἀνώμαλον καὶ εἰδικώτερον μὲ τὴν διάταξιν αὐτοῦ, δι’ ἧς προβλέπεται ἡ ἄνευ διαγωνισμοῦ ἀνάθεσις καὶ νέων ἀποχετευτικῶν ἔργων εἰς τὴν ἑταιρείαν ΥΔΡΕΞ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ΥΔΡΕΞ αὐτή, διὰ τὴν ὁποίαν εὐρυτάτη συζήτησις διεξήχθη πρὸ καιροῦ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἐν σχέσει μὲ τὸ ἀσυμβίβαστον τοῦ Προέδρου τοῦ Δ. Σ. αὐτῆς, ποὺ ἦτο καὶ κυβερνητικὸς βουλευτής, ἔχει ἀναλάβει δι’ εἰδικοῦ προνομίου τὰ ἔργα ἀποχετεύσεως καὶ ἐξυγιάνσεως εἰς τὴν Πρωτεύουσαν. Εἶναι γνωστόν, ὅμως, ὅτι διὰ τῶν ἔργων αὐτῶν ἡ ἑταιρεία ΥΔΡΕΞ ἀποκομίζει σημαντικὰ ποσά. Συνεπῶς, ἔχει πᾶν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῶν ἐργασιῶν της καὶ ἐπὶ ἄλλων ἔργων. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ συνδυάσωμεν τὴν παράτασιν τοῦ τέλους αὐτοῦ 3% μὲ τὰς διατάξεις τοῦ χθεσινοῦ σχεδίου Ν. Δ. Καὶ ἀπομένει τὸ ἀναμφισβήτητον γεγονός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν πόρων αὐτῶν δὲν ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων, ἰδίως εἰς τὰ ἀκραῖα σημεῖα τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων, κομματικῆς προβολῆς καὶ ἔργων πολυτελοῦς ἐμφανίσεως, ἔργων βιτρίνας. Καὶ δεύτερον, ἡ ἐξυπηρέτησις ὡρισμένων ἐργολάβων, φίλων τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ὁποῖοι πέραν τῶν χορηγουμένων παρατάσεων, διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, λαμβάνουν καὶ ἔτι μεγαλυτέραν διεύρυνσιν τῶν ἔργων αὐτῶν, ὥστε αἱ δαπάναι νὰ φθάνουν εἰς πολλαπλάσιον τῶν προϋπολογισθεισῶν. Ὅμως, γεννᾶται, κ. συνάδελφοι, τὸ ὀξὺ ζήτημα τῶν ὀργανισμῶν τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως τῆς περιοχῆς Πρωτευούσης, δηλαδὴ τὸ θέμα τοῦ τί θὰ γίνῃ μὲ τοὺς θεσμοὺς αὐτοὺς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἡ αὐτοδιοίκησις, κ. συνάδελφοι, ἡ ὁποία τὸ πρῶτον ἐφηρμόσθη εἰς τὴν χώραν μας ἀπὸ ἀρχαίων, ἀκόμη καὶ κατὰ τὴν δουλείαν, καὶ ἡ ὁποία μετεφυτεύθη καὶ εἰς ὅλας τὰς ἄλλας χώρας τῆς Ἀνατολῆς καὶ τῆς Δύσεως, ἀποτελεῖ εἰς τὰς χώρας αὐτὰς τὸ κρηπίδωμα τῆς Διοικήσεως καὶ τὸ ὄργανον τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν ἀναγκῶν τοῦ λαοῦ, αὐτονόμου παρ’ αὐτῶν διοικήσεως τῶν τοπικῶν ὑποθέσεων καὶ διὰ τῆς ἐκτελέσεως μεγάλων κοινωφελῶν ἔργων. Δὲν ὁμιλῶ μόνον διὰ τὰς σοσιαλιστικὰς καὶ λαϊκοδημοκρατικὰς χώρας, ὅπου ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις εἶναι τόσον ἀνεπτυγμένη ἀπὸ ἀπόψεως ἁρμοδιοτήτων, ὥστε νὰ περιλαμβάνῃ ὅλας τὰς κοινωφελεῖς ἐπιχειρήσεις, τὴν λαϊκὴν στέγην, λαϊκὴν ὑγείαν καὶ πρόνοιαν, τὰς βιομηχανίας τοπικῆς σημασίας, τὴν ἐκπαίδευσιν, τὴν ἀγορανομίαν καὶ αὐτὴν τὴν ἀστυνομίαν τάξεως, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐξυπηρετῇ, ἐφωδιασμένης μὲ ἀναλόγους πόρους, τὰς ὑλικάς, πνευματικάς, πολιτιστικάς, ἀθλητικὰς καὶ καλλιτεχνικὰς ἀνάγκας τῶν πολιτῶν. Ὑπάρχουν χῶραι καὶ εἰς τὸν Δυτικὸν κόσμον, αἱ ὁποῖαι ἔχουν εἰς μέγα βαθμὸν ἀνεπτυγμένην τὴν τοπικήν των αὐτοδιοίκησιν καὶ ὡς παράδειγμα ἀναφέρω τὸν Δῆμον Βιέννης, τὴν Στοκχόλμην καὶ τὴν Ἰταλίαν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν Δήμους μὲ πλήρη ἀνεξαρτησίαν ἁρμοδιοτήτων καὶ πόρων ἀπὸ ἐπιχειρήσεις καὶ πόρους ἀπὸ τὰς χώρας των, ὥστε νὰ προβαίνουν εἰς ἐκτέλεσιν κοινωφελῶν ἔργων αὐτοτελῶς καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς παρεμβάσεως τῶν Κυβερνήσεών των. Ἀντιθέτως, εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας τῆς Ἑλλάδος ἔχουν περιορισθῆ αἱ ἁρμοδιότητες, ἐξηνεμίσθησαν οἱ πόροι των, διὰ δὲ τῆς κρατικῆς παρεμβάσεως μὲ τὸν προληπτικὸν ἔλεγχον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τὸν Νομάρχην, δημιουργοῦνται τροχοπέδαι εἰς τὸ ἔργον των, ἐνῷ ἡ συμπεριφορὰ καὶ αἱ ἐπιβαλλόμεναι ὑπὸ τῶν Νομαρχῶν ποιναὶ μειώνουν τὸ κῦρος τῶν αἱρετῶν ἀρχόντων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, οἱ ὁποῖοι πολλάκις ἀπολύονται τοῦ ἀξιώματος ἢ καὶ συλλαμβάνονται διὰ νὰ ἐκτοπισθοῦν ὡς συνέβη καὶ τελευταίως εἰς Αἰγάλεω, Νίκαιαν, κλπ. Ἀλλὰ καὶ αἱ περιωρισμέναι αὐταὶ ἁρμοδιότητες τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς χώρας μας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθοῦν διότι οἱ πόροι των, ὅπως προεῖπα, διαρκῶς περιορίζονται μέχρις ἀσφυκτικοῦ σημείου. Τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ ἰδικήν μου μόνον γνώμην, ἀλλὰ διαπίστωσιν ὅλων τῶν συνελθόντων συνεδρίων τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἰς τὰ ὁποῖα διεπιστώθη ἀπολύτως ἡ ἀνεπάρκεια τῶν πόρων. Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ τελευταῖον Συνέδριον τῶν Χανίων, εἰς ὃ ἐσημειώθησαν τόσαι ἀταξίαι, καὶ ἀνωμαλίαι, περὶ ὧν ἐν καιρῷ θὰ ὁμιλήσωμεν, διεπιστώθη, ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ συνόλου τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς χώρας ἀπὸ τὸ ⅛ περίπου τῶν κρατικῶν ἐσόδων ποὺ ἀπετέλουν τὸ 1939–40 ἀποτελοῦν στὸ 1958 τὸ 1)15 περίπου. Συνεπῶς, ἡ ἀπόδοσις τῶν διὰ τοῦ σχεδίου νόμου ἀφαιρουμένων ἐσόδων, χωρὶς νὰ ἐπιλύῃ τὸ ὀξὺ των πρόβλημα, θὰ τὸ ἤμβλυνε κἄπως. Νομίζω, ὅτι τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων ἐκ τοῦ 10λέπτου θὰ φθάσῃ τὰ 200 ἑκατομμύρια δραχ. ἐτησίως, τοὐλάχιστον, ὅπως μᾶς εἶπε κατὰ τὴν χθεσινὴν συγκέντρωσιν στὸν Δῆμον Ἀθηναίων ὁ Δήμαρχος κ. Τσουκαλᾶς.

§17Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Τὸ ἔσοδον, κ. συνάδελφε, ἐκ τῆς διατάξεως περὶ τῆς ὁποίας συζητοῦμεν, ἀνέρχεται εἰς 45 ἑκατομμύρια ἐτησίως. Τὸ σύνολον ὅλων τῶν ἐσόδων ἐκ τῆς εἰσφορᾶς ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων ὅλων τῶν γραμμῶν, ἀνέρχεται εἰς 130 ἑκατομμύρια ἐτησίως.

§18Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ ἀμφισβητήσω τοὺς ἀριθμούς σας, κ. Ὑπουργέ, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ ἔχω πρόχειρα τὰ στοιχεῖα, τὸ δὲ Γεν. Λογιστήριον δὲν καθορίζει τὸ ποσὸν εἰς τὴν ἔκθεσίν του, λέγω ὅμως, ὅτι ἐὰν τὰ ἔσοδα αὐτὰ ἀπεδίδοντο εἰς τοὺς Δήμους τῆς περιοχῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης καὶ διενέμοντο μεταξύ των εἴτε κατὰ πληθυσμὸν εἴτε κατὰ λόγον τῆς ἀφετηρίας, θὰ ἐσχηματίζετο σημαντικὸς πόρος καὶ θὰ ἐδίδετο ἡ δυνατότης νὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα ἰδίως εἰς τὰς συνοικίας καὶ εἰς τὰ ἀκραῖα σημεῖα τῆς πόλεως. Ὀφείλω νὰ ἀναφέρω πορίσματα συσκέψεως ἐκπροσώπων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς περιοχῆς Πρωτευούσης, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβον μέρος, κληθέντες, καὶ οἱ βουλευταὶ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ἐκ τῶν κυβερνητικῶν μόνον ὁ κ. Βρανόπουλος. Ἀκόμη ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηναίων, ὅπερ λέγει, προτάσει τοῦ κ. Κατσώτα, ὅτι ἀρνεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα διὰ τὴν ἐπιβολὴν φορολογιῶν εἰς βάρος τῶν δημοτῶν καὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων τῶν ὁποίων φορεῖς εἶναι οἱ Ὀργανισμοὶ Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ἀρνεῖται περαιτέρω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα τῆς συνάψεως δανείου μὲ βάσιν τοὺς δημοτικοὺς πόρους καὶ καταγγέλλει εἰς τὸν Ἀθηναϊκὸν λαὸν τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον αὐτὸ μετέσχον καὶ ὁ κ. Κατσώτας καὶ ὁ κ. Βρανόπουλος, ὅστις ἐμειοψήφισε πράγματι.

§19Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ ἀπάντησις εἰς ὅσα λέγει ὁ κ. Κατσώτας. Τὸ νομοσχέδιον οὐδὲν ἀφαιρεῖ ἀπὸ οὐδένα. Τὸ ἔσοδον αὐτὸ οὐδέποτε ἀπετέλεσε πόρον τῶν Δήμων.

§20Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Θέλετε νὰ πληρώνουν αὐτοὺς τοὺς φόρους οἱ Ἀθηναῖοι, εἶσθε φορομπήκτης;

§21Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Λέγω, κ. συνάδελφε, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον τὰ ἔσοδα αὐτὰ τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐκ τοῦ ὑστερήματος τῶν λαϊκῶν μαζῶν, νὰ διασπαθίζωνται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων βιτρίνας, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουν τόσα ἄλλα ἀναγκαῖα ἔργα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ὁ Δῆμος Ἀθηναίων. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας προτείνω τὴν κατ’ ἀρχὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἐρχόμενος, ἤδη εἰς τὴν εἰδικωτέραν ἐξέτασιν τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, σημειῶ διὰ τοῦ ἄρθρου 1, παρατείνεται ἐπὶ μίαν 12ετίαν ἡ εἰσφορὰ 3% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος τῶν οἰκοδομῶν καὶ προβλέπεται ἡ σύναψις δανείου μὲ ἐγγύησιν τοῦ πόρου αὐτοῦ. Πέραν ὅμως τῆς διὰ τοῦ πόρου τούτου συμπληρώσεως τῶν ἔργων ἀποχετεύσεως προβλέπεται καὶ ἡ ἐκτέλεσις συμπληρωματικῶν ἔργων ὑδρεύσεως εἰς τὴν περιοχὴν τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Καὶ ἐρωτῶ, ποῖοι εἶναι οἱ φυσικοὶ φορεῖς διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν ὑδρεύσεως, ποῖοι εἶναι οἱ ἁρμοδιώτεροι νὰ τὰ ἱεραρχήσουν, νὰ μελετήσουν καὶ νὰ τὰ προγραμματίσουν τὰ ἔργα αὐτὰ τῆς ὑδρεύσεως, παρὰ τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια; Ἐν τούτοις ἀγνοοῦνται καὶ τὸ Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων ἢ ἄλλο καθιστάμενον ἁρμόδιον κατὰ προτίμησιν καὶ κατὰ κομματικὴν σκοπιμότητα, θὰ προγραμματίσῃ καὶ θὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα. Πέραν ὅμως τῆς παρατάσεως ἐπὶ 12ετίαν τῆς εἰσφορᾶς 3%, ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι διατάξεις μὲ ἔντονον ταμιευτικὸν χαρακτῆρα. Ἀναφέρω, συγκεκριμένως, ὅτι προκειμένου περὶ τῆς ἀποχετεύσεως, αὐξάνεται τὸ τέλος τῆς συνδέσεως καὶ τὸ τέλος χρήσεως τῶν ὑπονόμων, διότι καταργεῖται τὸ μίνιμουμ καὶ μάξιμουμ ποὺ προεβλέπετο διὰ τὸ τέλος χρήσεως.

§22Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Τάσσεσθε ἐναντίον τῆς παρατάσεως τοῦ 3% ὡς προβλέπεται ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου;

§23Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Λέγω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι αἱ ἁρμοδιότητες διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ἀνήκουν εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας καὶ αὐτοὶ θὰ ἐρευνήσουν, καὶ θὰ μελετήσουν ἂν καὶ ποῖοι πόροι εἶναι ἀναγκαῖοι διὰ τὰ ἔργα αὐτά.

§24Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἀσχέτως αὐτοῦ, σᾶς ἐζήτησα νὰ διευκρινίσητε, ἐὰν εἶσθε ὑπὲρ τῆς παρατάσεως ἢ ὄχι.

§25Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ θὰ κρίνω πῶς θὰ διατυπώσω τὰς ἀπόψεις μου καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρόκειται περὶ ἔργων τῶν Δήμων, περὶ ἔργων διὰ τὴν μελέτην, προγραμματισμόν, προϋπολογισμὸν καὶ ἐκτέλεσιν τῶν ὁποίων ἔχουν ἀποκλειστικῶς ἁρμοδιότητα οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξεύρουν καὶ τοὺς σχετικοὺς πόρους κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ τοῦ Κώδικος περὶ τῶν ἐσόδων των.

§26Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ὀρθῶς ὁ Κῶδιξ περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων διαγράφει τὴν οἰκονομίαν, καθ’ ἣν ἐκτελοῦνται τὰ Δημοτικὰ ἔργα, ἀλλὰ αἱ διατάξεις τοῦ Κώδικος ἔχουν ἐφαρμογὴν μόνον προκειμένου περὶ ἔργων τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦνται μὲ πόρους τῶν Δήμων. Ἐδῶ πρόκειται περὶ εἰδικοῦ τέλους ἐπιβληθέντος διὰ νόμου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων, εἰς τὴν περιοχὴν τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ἐκ τῶν ὁποίων ὠφελεῖται καὶ ὁ Δῆμος Ἀθηναίων.

§27Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κατὰ τὰς ἀπόψεις ποὺ ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος, θὰ πρέπει ἐὰν αὔριον ἔλθῃ ἡ ὄρεξις μιᾶς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιβάλῃ πόρους διὰ τὰ νεκροταφεῖα, νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν ἁρμοδιότητα ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ νὰ ἀναλάβῃ τὰ νεκροταφεῖα τὸ Κράτος, διὰ νὰ ἐκμεταλλεύεται τοὺς νεκρούς, ὅπως ἐκμεταλλεύεται σήμερον τοὺς ζῶντας. Ἐὰν τοῦτο συμβαίνῃ εἰς κάθε περίπτωσιν θεσπίσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους διὰ νόμου εἰδικοῦ πόρου, τότε θὰ καταργηθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις ὡς θεσμὸς καὶ δὲν ἀπομένει ἄλλο, παρὰ νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος νὰ διορίζῃ ὑπαλλήλους εἰς τὴν θέσιν τῶν Δημάρχων καὶ νὰ ἀσκῇ τὴν διοίκησιν εἰς τοὺς Δήμους αὐτὸ καὶ ὄχι οἱ αἱρετοὶ ἄρχοντες. Τὸ θέμα εἶναι ἂν ἡ διοίκησις τῶν Δήμων πρέπει νὰ ἀνήκῃ καὶ πρέπει νὰ ἀνήκῃ, εἰς τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας.

§28Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Νομίζω, ὅτι εἶναι δύο θέματα. Τὸ πρῶτον εἶναι ποῖος πρέπει νὰ εἶναι ὁ φορεὺς αὐτῶν τῶν ἔργων καὶ τὸ δεύτερον εἶναι ἐὰν πρέπει νὰ γίνουν. Εἰς τὸ πρῶτον ἐδώσατε ἀπάντησιν. Εἰς τὸ δεύτερον ὅμως, ἐὰν πρέπει νὰ ἰσχύσῃ τὸ 3% διὰ νὰ γίνουν τὰ ἔργα δὲν ἀπαντήσατε.

§29Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἡ διάρκεια τοῦ 3% εἶναι μέχρι τοῦ 1963. Ἤδη παρατείνεται μέχρι τοῦ 1975. Θέλει νὰ δεσμεύσῃ δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ 15 περίπου ἔτη τὸν πόρον αὐτόν. Τὰ ἔργα τῶν Δήμων πρέπει νὰ γίνωνται ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς Δήμους, οἵτινες δύνανται νὰ μελετήσουν, νὰ προγραμματίσουν καὶ νὰ ἐκτελέσουν τὰ ἔργα ὑποδεικνύοντα ἀναλόγως τῆς μελέτης καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τοὺς ἀναγκαίους πόρους. Ἄλλωστε, τὸ 3% θὰ ἰσχύῃ ἐπὶ μίαν εἰσέτι τριετίαν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἤδη ἐκτελουμένων ἔργων. Ἐὰν ἑπομένως ἀποδοθῇ ὁ πόρος αὐτὸς εἰς τοὺς Δήμους θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προγραμματίσουν καὶ νὰ ἐκτελέσουν τὰ ἔργα, πρῶτα ἔργα, ὑποδεικνύοντες ἐν τῷ μεταξὺ τοὺς ἀναγκαίους δημοτικοὺς πόρους διὰ τὴν συνέχισίν των. Ἤδη χωρὶς κανένα προγραμματισμὸν πῶς ὁμιλεῖ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων......

§30Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Διατὶ τὸ παίρνετε ὡς δεδομένον αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε. Ποῖος σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς προγραμματισμός;

§31Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις λέγει: «..... (ἀναγινώσκει).....». Χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ προγραμματισμὸς λέγετε πόσον εἶναι τὸ ὕψος τῆς δαπάνης τῶν ἔργων καὶ θέλετε νὰ εἰσπράξητε ἀπὸ τοὺς πτωχοὺς δημότας 1.500 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ πλέον. Χωρὶς νὰ ἔχῃ γίνει μελέτη πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προγραμματίσετε τὸ κόστος; Ἡμεῖς πάντως εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἀποδόσεως τῆς ἁρμοδιότητος διὰ τὰ ἔργα αὐτὰ εἰς τοὺς Δήμους.

§32Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἐπιβαρύνεται σήμερον ὁ δημότης μὲ πόρους, ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ ἄποψίς σας, δὲν τοὺς ἐπιβαρύνει πλέον, δὲν εἶναι ἀσφαλές. Δὲν εἶναι δὲ ἀσφαλές, διότι τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκάματε σεῖς εἶναι, ἀντὶ τὰ ἔργα νὰ γίνουν ἀπὸ τὸν ἕνα φορέα, θὰ τὰ ἐπιβάλλετε εἰς τὸν ἄλλον, μὲ τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι σεῖς θὰ τὰ πραγματοποιήσετε κατὰ τρόπον ἐπιτυχέστερον ἀπ’ ὅ,τι τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχομεν ἀμφιβολίας.

§33Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. ..... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§34Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρχουν μελέται δι’ αὐτὰ τὰ ἔργα, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δι’ ὅλα τὰ ἔργα τῶν Ἀθηνῶν, αὐτὴν τὴν τεραστίαν ἔκτασιν, αἱ μελέται τοῦ παρελθόντος εἶναι πλέον ἄχρηστοι. Πρόκειται περὶ ἔργων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνουν παρὰ μόνον ὑπὸ ἑνὸς ἑνιαίου ἐγκεφάλου καὶ ἑνὸς ὀργανισμοῦ. Ἡ ἀδυναμία τῶν ἐπιχειρημάτων σας εἶναι τοῦτο ἀκριβῶς, ὅτι θέλετε τοιαῦτα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦν ἑνιαίαν ὀργάνωσιν, ἑνιαῖον ἐγκέφαλον νὰ τὰ διασπείρετε εἰς 40 Δήμους καὶ Κοινότητας, δηλαδὴ κατ’ οὐσίαν νὰ τὰ καταστήσετε ἀδύνατα.

§35Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπειδὴ θὰ ὁμιλήσω, δὲν θὰ σᾶς ἀπαντήσω ὁλοκληρωτικά, ἀλλὰ θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι τὰ σήμερον συντελούμενα ἔργα τῶν ὑπονόμων βασίζονται ἐπὶ τῆς μελέτης Δαντόλι.

§36Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Θὰ εἶναι ἕνας ὁ φορεύς, ὁ Σύνδεσμος Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὁ ὁποῖος διοικεῖται ἀπὸ δημοτικοὺς ἄρχοντας καὶ δύναμαι νὰ σᾶς πληροφορήσω ἐπὶ πλέον, ὅτι ὁ Δῆμος Ἀθηναίων καὶ ὁ Δῆμος Πειραιῶς ἔχουν πλήρως ὠργανωμένην τεχνικὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐζήλευε καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων καὶ πρὸς τὴν ὁποίαν καταφεύγει τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων διὰ μελέτην ἔργων φωτισμοῦ καὶ λοιπῶν ἔργων. Ὑπάρχουν πλήρεις τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι, αἵτινες δύνανται νὰ ἀναλάβουν καὶ ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ὑπὸ τῶν Δήμων. Πάντως ἐγώ, δέχομαι, ὅτι καὶ καλλίτερον καὶ κατὰ δικαιοτέραν κατανομήν, θὰ ἐκτελέσουν τὰ ἔργα οἱ Δῆμοι. Ἀλλὰ ὑπάρχει τὸ μέγα πλεονέκτημα, ὅτι θὰ ἐκτελέσουν τὰ ἔργα ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῶν δημοτῶν, ποὺ εἶναι εἰς θέσιν καλύτερον παντὸς ἄλλου νὰ τὰς γνωρίζουν. Δὲν εἶναι, ἑπομένως, ζήτημα μεταβολῆς φορέως, ἀλλὰ καὶ μεταβολῆς τοῦ τρόπου καθ’ ὃν θὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα. Διότι οἱ Δῆμοι θὰ ἐκτελέσουν ἔργα ἐξυπηρετήσεως τῶν δημοτῶν καὶ ὄχι ἔργα κομματικῆς προβολῆς καὶ σκοπιμότητος. Καὶ ἤδη ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα τοῦ τέλους συνδέσεως καὶ χρήσεως ὑπονόμων. Τὸ μίνιμουμ ἦτο 20 δραχ. καὶ τὸ μάξιμουμ 120 δραχ. Ἤδη τὸ μίνιμουμ αὐξάνεται εἰς 60 δραχ., δηλαδὴ τριπλασιάζεται καὶ τὸ μάξιμουμ εἰς 150 δραχ., δηλαδὴ αὐξάνεται κατὰ 15%. Καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ αὐθαίρετον ὑπολογισμὸν τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, διότι κατὰ τὴν διάταξιν μίνιμουμ δὲν ὑπάρχει ὅπως εἰς τὸν παλαιὸν νόμον. Ἀλλὰ καὶ σύμφωνα μὲ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ἂν κρίνωμεν, τὸ σπιτάκι, ἡ μικροκαλύβα τοῦ πτωχοῦ, ἀπὸ 20 δραχμὰς ποὺ ἐπλήρωνε, θὰ πληρώνῃ 60, καὶ τὰ μέγαρα ἀπὸ 120 δραχμὰς ποὺ ἐπλήρωναν, θὰ πληρώνουν 150 δραχμάς. Εἶναι χαρακτηριστικὸν καὶ αὐτὸ τοῦ ἀντιλαϊκοῦ πνεύματος μὲ τὸ ὁποῖον βλέπει ἡ Κυβέρνησις καὶ χειρίζεται τὰ θέματα αὐτά. Συνεπῶς, πλήττονται αἱ πενέστεραι τάξεις. Περαιτέρω τὸ σχέδιον Ν. Δ. θεσπίζει καινοτομίαν ὡς πρὸς τὸν τρόπον εἰσπράξεως τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν. Δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ν’ ἀναθέσῃ τὴν εἴσπραξιν τῶν δικαιωμάτων συνδέσεως καὶ χρήσεως εἰς νομικὸν πρόσωπον δημοσίου δικαίου, τὴν ἑταιρείαν Ὑδάτων, τὴν Ἠλεκτρικὴν ἑταιρείαν, τὸ Ε.Ι.Ρ. κλπ., ὄχι τοὐλάχιστον εἰς ἕνα ὀργανισμὸν δημοσίου δικαίου, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τέλους τελεῖ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον καὶ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἀναθέτει τὴν εἴσπραξιν εἰς νομικὰ πρόσωπα ἰδιωτικοῦ δικαίου. Κατὰ τὸν τρόπον αὐτόν, εἶναι ἐνδεχόμενον διὰ μίαν μικροφειλὴν 10 ἢ 20 δραχμῶν νὰ ὁδηγοῦνται οἱ ὀφείλοντες εἰς τὰς φυλακὰς βάσει τοῦ νόμου περὶ εἰσπράξεως δημοσίων ἐσόδων ποὺ θὰ ἐφαρμόζηται κατ’ ἄλλην διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου ἢ τὸ χειρότερον, νὰ διακόπτεται ἡ παροχὴ ὕδατος ἢ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος ἢ νὰ κόβεται τὸ τηλέφωνον, ὅπως κάνουν τώρα αἱ ἀντίστοιχοι ἑταιρεῖαι, ἢ νὰ κατάσχωνται ραπτομηχαναὶ ἢ μικροέπιπλα, ὅπως κάνει σήμερον τὸ Ε.Ι.Ρ. Ἐνῷ οἱ Δῆμοι τῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης καίτοι χειμάζονται ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, οὐδέποτε ἐφήρμοσαν προσωποκράτησιν διὰ ποσὰ κάτω τῶν χιλίων δραχμῶν, ὑπάρχει δὲ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ εἰδικὴ ἀπόφασις τοῦ Δήμου Ἀθηναίων. Καὶ αἱ διατάξεις αὐταί, δείχνουν τὸ ἀντιλαϊκὸν πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, πρόκειται περὶ παρατάσεως δύο πιεστικῶν φορολογιῶν τῆς μὲν ἐπὶ δωδεκαετίαν, τῆς δὲ εἰς τὸ διηνεκὲς καὶ ἀκόμη περὶ τῆς διαιωνίσεως τῆς ἀπογυμνώσεως τῶν Δήμων ἀπὸ τὰς ἁρμοδιότητάς των καὶ τοὺς πόρους των. Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, τὸ Κόμμα εἰς ὃ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, θεωρεῖ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀντιλαϊκὸν καὶ ἀπαράδεκτον καὶ ὡς τοιοῦτον θὰ τὸ καταψηφίσῃ.

§37Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω, κύριοι παρὰ μόνον 5 λεπτά. Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον— ἄλλωστε ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς θὰ ἀναπτύξῃ τὸ θέμα— ἐὰν δὲν ᾐσθανόμην τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκφράσω μίαν διαμαρτυρίαν διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐχειρίσθη τὸ ζήτημα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐχαρακτήρισε τὴν πολιτικὴν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν τομέα αὐτὸν ὡς ἀντιλαϊκήν. Εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν. Τὶ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν τομέα αὐτόν; Ἀπεφάσισε νὰ κάμῃ ἔργα κοινῆς ὠφελείας ἀπαραίτητα διὰ τὴν ζωὴν ὁλοκλήρου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Πρωτευούσης. Ἐλέχθη, ὅτι εἶναι ἔργα θεαματικά. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον καὶ εἰσηγητὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐκάμομεν τὸ ὀλιγώτερον θεαματικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Τὸ ἔργον τῆς ἀποχετεύσεως, τὸ ὁποῖον δὲν βλέπετε, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ἐν τούτοις ἀποτελεῖ τὴν πρώτην ἀνάγκην διὰ τὴν ζωὴν ὅλου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Πρωτευούσης, πρὸ παντὸς ἐκείνων τῶν ζωνῶν τῆς Πρωτευούσης, αἱ ὁποῖαι στεροῦνται τελείως τῆς ἀποχετεύσεως.

§38Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε, κ. Ὑπουργέ, μίαν διακοπήν, ἐπειδὴ παρεξηγήσατε ὡρισμένα σημεῖα ἀπὸ ὅσα εἶπον. Τὰ ὅσα εἶπον, εἰδικώτερον διὰ τὰ ἔργα βιτρίνας κλπ., δὲν ἀφοροῦν τὰ ἔργα ἀποχετεύσεως καὶ τῆς Ὑλίκης. Ἐκεῖ, εἶπον, ὅτι ἔλαβον χώραν ὡρισμέναι ἀτασθαλίαι, ἔλλειψις μελέτης καὶ ὑπερβάσεις δαπανῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐτόνισα, προκειμένου περὶ τῶν τῆς βιτρίνας, ὡς τὰ ἐχαρακτήρισα καὶ κατωνόμασα ποῖα εἶναι αὐτά, ἀφοροῦσε εἰδικώτερα τὰ ἔργα ὁδοποιΐας καὶ ἐξωραϊσμοῦ, ποὺ ἐξετελέσθησαν μὲ τὸ 10λεπτον ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων. Καὶ ἡ ἀφαίρεσις τοῦ 10λέπτου αὐτοῦ ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας τῆς περιοχῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης διαιωνίζεται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου. Περὶ αὐτοῦ τοῦ τελευταίου πόρου καὶ τοῦ τρόπου τῆς διασπαθίσεώς του σᾶς ὡμίλησα καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσετε, ὅτι δὲν εἶναι καὶ τόσον ἀφανῆ αὐτὰ τὰ ἔργα, ὡς τῆς λεωφόρου Συγγροῦ, τῆς Ὁμονοίας, λεωφόρος Κηφισίας, Σουνίου κλπ., τοὐναντίον εἶναι ἔργα προβολῆς, βιτρίνας, χωρίς, ὡς ἐγὼ πιστεύω, νὰ εἶναι χρήσιμα καὶ δὴ κατὰ προτεραιότητα ἱεραρχήσεως καὶ ἐκτελέσεως.

§39Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνομαι διατὶ δημιουργεῖται τοιαύτη ὀξύτης δι’ ἓν πρόβλημα, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω, ὅτι πέραν τῆς συνήθους ἀνάγκης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ κάμῃ ἀντιπολίτευσιν, νὰ ὑπάρχῃ καὶ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον, διότι ἐδῶ, διὰ τὸ μεγαλύτερον θέμα, διὰ τὰ ἔργα τῆς ἀποχετεύσεως καὶ τῆς ὑδρεύσεως, ἡ ὁποία καλύπτει τὰ ¾ ὅλων αὐτῶν τῶν πόρων, εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, διότι εἶναι ἔργα ἀπαραίτητα καὶ ἀναγκαῖα καὶ τὸ εἶπεν ἄλλωστε καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ γίνονται καὶ τὰ δύο αὐτὰ ὑπὸ τὴν γῆν, ἀφανῆ. Δι’ αὐτὰ τὰ ἔργα ἡ διαφωνία ἐντοπίζεται μόνον εἰς τὸ ποῖος εἶναι ὁ πλέον κατάλληλος φορεύς. Ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅτι ἔργα τὰ ὁποῖα ἐκτείνονται εἰς ὅλον τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦν μεγάλην τεχνικὴν πεῖραν, τὰ ὁποῖα διὰ νὰ γίνουν χρειάζονται ἓν καθημερινόν, μόνιμον συνεχῆ συντονισμόν, πρέπει νὰ γίνωνται ἀπὸ ἕνα ἑνιαῖον φορέα, ὡς τοιοῦτον ἐδῶ θεωροῦμεν τὸν ἐνδεχομένως δημιουργηθησόμενον σύνδεσμον Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὁ ὁποῖος παρ’ ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν ὅλων τῶν Δημοτικῶν ἀρχόντων, εἶναι ἀδύνατον νὰ λειτουργήσῃ ὁμαλῶς καὶ συντονισμένα. Μοιραίως θὰ ὑπάρξουν βραδυπορίαι, μοιραίως θὰ ὑπάρχουν ἀντεγκλήσεις καὶ θὰ θυσιάζωνται πολὺ συχνὰ τὰ συμφέροντα τοῦ συνόλου εἰς τὰ ἐπὶ μέρους συμφέροντα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐν προκειμένῳ ἀρκετὰ σημαντικά. Πέραν τούτων, ἐρχόμεθα εἰς τὰ ἔργα τῆς βιτρίνας. Ἀναγκάζομαι καὶ ἐδῶ νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ὡς Ὑπουργὸς Τουρισμοῦ. Κἄποτε ἔπρεπε τὴν Πρωτεύουσαν αὐτὴν νὰ τὴν κάμωμεν πρωτεύουσαν ἀξίαν τοῦ ὀνόματος καὶ τῆς ἱστορίας της. Ἀπορῶ, ὁμολογουμένως, πῶς ἀξιότιμοι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διαλέγουν αὐτὸ τὸ σημεῖον, διὰ νὰ μᾶς κάμουν ἀντιπολίτευσιν. Ἔχουν τόσα ἄλλα, εἰς τὰ ὁποῖα πολὺ φυσικὸν εἶναι, ὡς Ἀντιπολίτευσις, νὰ δύνανται νὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ νὰ ἀσκοῦν πολεμικήν. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, νομίζω, ἡ καλυτέρα τακτικὴ θὰ ἦτο— ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ αὐτὴ ἡ προσωπικὴ γνώμη, δὲν θέλω οὐδεμίαν γνώμην νὰ ἐπιβάλω— ἡ σώφρων ἀποσιώπησις. Διότι εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἀναμφισβητήτως, παρέλαβεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις μίαν πόλιν, ἡ ὁποία δὲν εἶχε τὸ σχῆμα μεγαλουπόλεως καὶ παραδίδει σήμερον ἢ θὰ παραδώσῃ μίαν μεγαλούπολιν, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπερηφανεύεται ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ἔργον ἐκφράζετε διαμαρτυρίας! Αὐτὰ τὰ ἔργα, κύριοι, εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνουν ἀπὸ τοὺς ἐπὶ μέρους Δήμους. Ἡ Κυβέρνησις οὔτε ἐχθρότητα τρέφει κατὰ τῶν Δήμων, οὔτε ἐπιθυμεῖ νὰ μειώσῃ τὰς δυνατότητας τὰς δημιουργικάς, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἔχῃ ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις. Ἀλλὰ διὰ τὰ ἔργα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ἑνιαία, ἡ συντονισμένη ἐργασία, τὴν ὁποίαν μόνον ἡ κρατικὴ ὑπηρεσία ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ, δι’ αὐτὰ τὰ ἔργα θὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἄποψιν, ὅτι πρέπει νὰ γίνωνται ἀπὸ τὸ Δημόσιον ὑπὲρ τῶν δημοτῶν καὶ ὑπὲρ ὅλων τῶν Δήμων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτήν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τούμπας, ἔχει τὸν λόγον.

§41Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν ἀρχίσω τὴν ὁμιλίαν μου, θέλω νὰ ἐπισημάνω μίαν διαφωνίαν τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπί τινων σημείων τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἄσκησις μιᾶς κριτικῆς ἐπὶ ἑνὸς νομοθετήματος νὰ χαρακτηρίζεται ὡς ἀντιπολιτευτικὴ διάθεσις, διότι ὑπάρχει καὶ καλόπιστος ἄσκησις κριτικῆς τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ ἀσκήσωμεν, ἀλλὰ καὶ ἡ ὁποία εἶναι χρήσιμος εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§42Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Γνωρίζετε πόσον σέβομαι τὴν καλόπιστον κριτικήν. Ἀλλά. νομίζω, ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς ἑνὸς νομοσχεδίου ὡς ἀντιλαϊκοῦ, αὐτὸ εἶναι ὑπερβολικόν.

§43Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Πάντως αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γενικευθῇ δι’ ὅλους τοὺς ὁμιλητάς. Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἰς τὴν χώραν μας ἀπὸ τῆς ἀνεξαρτησίας της καὶ ἐντεῦθεν, παρουσιάζεται μία τρομακτικὴ ἀντίφασις. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ μεσαίωνος καὶ ἀκόμη κατὰ τὴν ὑποδούλωσιν, ἡ χώρα μας ἐβασίσθη εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἀπὸ τῆς ἀνεξαρτησίας ὅμως κατεφέρθησαν πλήγματα κατὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Κατὰ τὴν πρὸ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς χώρας μας ἐποχήν, ἡ αὐτοδιοίκησις εἶχε μεγάλην ἔκτασιν μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ ἀσκῇ δικαστικὰ καὶ ἀστυνομικὰ καθήκοντα. Ἡ αὐτοδιοίκησις συνεκράτησε τὸ ἔθνος καὶ αὐτὴ ἐδημιούργησε τὴν ἐθνικὴν ἐξέγερσιν. Ἀπὸ τῆς ἀνεξαρτησίας ὅμως ὁ θεσμὸς τῆς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ὑφίσταται διάφορα πλήγματα, ἐνῷ ἀντιθέτως θὰ ἔπρεπεν ὡς θεσμὸν ἀποδειχθέντα ἐπιτυχῆ εἰς τὴν πρᾶξιν νὰ τὸν τονώσωμεν περαιτέρω. Πολλαὶ Κυβερνήσεις εὑρῆκαν δικαιολογίας διὰ νὰ ἀποκτήσουν φόρους ἐκ δημοτικῶν πόρων καὶ νὰ χρησιμοποιήσουν αὐτοὺς διὰ γενικοὺς ἢ τοπικοὺς σκοπούς. Πρέπει ὅμως νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ τάσις αὐτὴ ηὐξήθη κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Εἶπεν, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι αὐτὰ τὰ μέτρα ἐλήφθησαν χάριν τῶν Ἀθηνῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουν μίαν ἐξέλιξιν καὶ λαμβάνουν τὴν ὄψιν μεγαλουπόλεως. Ἡ ἀνάπτυξις ὅμως τῆς πόλεως εἰς μεγαλούπολιν, πρέπει νὰ εἶναι ὁμόρροπος εἰς ὅλα τὰ σημεῖα της. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ ἰσχυρίζωνται τοῦτο, διότι ἐκτὸς ὡρισμένων λεωφόρων, ἐὰν προχωρήσωμεν ὀλίγα μέτρα πέραν αὐτῶν, θὰ ἴδωμεν δρόμους, οἱ ὁποῖοι εἶναι πραγματικοὶ βράχοι. Αὐτὸ δὲν συμφέρει, οὔτε εἰς τὴν τουριστικὴν ἀνάπτυξιν, οὔτε εἰς τοὺς δημότας καὶ ἑπομένως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθοῦν μεγαλουπόλεις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Εἰς τὸ ἐξωτερικὸν οἱ Δῆμοι ἔχουν τεραστίας ἁρμοδιότητας καὶ εὐθύνας. Εἰς πολλὰς πόλεις τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς Ἀγγλίας οἱ Δῆμοι ἀσκοῦν καὶ ἀστυνομικὰ καθήκοντα. Αἱ ἁρμοδιότητες καὶ αἱ εὐθῦναι τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ θεραπεύουν τὰς ἀνάγκας τῶν δημοτῶν. Ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ τάσις, διότι οἱ καθ’ ἕκαστα Δῆμοι καὶ Κοινότητες γνωρίζουν καλῶς τὰ ζητήματα τῆς περιφερείας των, ἀντιστρόφως ὑπάρχει τάσις ἐλαττώσεως τῶν πόρων καὶ τῶν ἁρμοδιοτήτων τῶν ὀργάνων τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Δὲν εἶμαι ἀντίθετος εἰς τὴν ὕπαρξιν τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀποχετεύσεως. Ἀντιθέτως τὴν θεωρῶ χρήσιμον. Ἀλλὰ εἰς τὸν νόμον 2722 τοῦ 1953, περιλαμβάνεται εἰδικὴ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν καθ’ ἣν περίπτωσιν οἱ Δῆμοι ἔχουν τὴν δυνατότητα τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, νὰ ἀναλαμβάνουν καὶ τὴν τοιαύτην εὐθύνην. Οἱ Δῆμοι Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς, διαθέτουν πλήρη τεχνικὴν ὀργάνωσιν καὶ ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι θὰ συνεργασθοῦν μὲ μεγαλυτέραν εὐκολίαν καὶ θὰ ἐπιδείξουν περισσοτέραν κατανόησιν πρὸς τοὺς παρακειμένους Δήμους ἐπὶ τῶν ἔργων τοπικῆς σημασίας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων.

§44Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Ἐπιθυμῶ νὰ παράσχω πληροφορίας τινὰς πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἵνα διευκρινισθοῦν ὡρισμένα θέματα. Τὰ ἔργα ἀποχετεύσεως ἀναλαμβάνει ὁ Ὀργανισμὸς Ἀποχετεύσεως Πρωτευούσης, ὁ ὁποῖος ὡς γνωστὸν διοικεῖται ἀπὸ ἓν Διοικητικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον συντίθεται ἀπὸ δύο ἀνωτάτους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, ἀπὸ ἐκπρόσωπον τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου, ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τῶν Ἐντελλομένων Ἐξόδων καὶ τρεῖς ἐκπροσώπους τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ἐκ τῶν τριῶν τούτων, ὁ πρῶτος ἐκπροσωπεῖ τὸν Δῆμον Ἀθηναίων, ὁ δεύτερος εἶναι ὁ Διευθυντὴς τῶν Τεχνικῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Δήμου Ἀθηναίων καὶ ὁ τρίτος εἶναι ὁ Διευθυντὴς τῶν Τεχνικῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Δήμου Πειραιῶς. Μὲ αὐτὴν τὴν σύνθεσιν, πιστεύω, ὅτι ἡ Τοπικὴ Αὐτοδιοίκησις ἐκπροσωπεῖται ἐπαρκῶς.

§45Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Δὲν ἐτάχθην ἐναντίον τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀποχετεύσεως Πρωτευούσης, ἀντιθέτως, πιστεύω, ὅτι εἶναι χρήσιμος καὶ ἀποδοτικός. Τὸ θέμα ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι ἡ ἐκπροσώπησις δὲν πρέπει νὰ ἐμφανίζεται ὡς ἁπλῆ συμπαράστασις. Ὁ Ὀργανισμὸς ὑπάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων.

§46Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Εἶναι ὅμως αὐτοδιοικούμενος.

§47Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐλέγχεται ὅμως ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, ἐνῷ θὰ ἔδει νὰ ἐλέγχεται ἀπὸ τὸν Δῆμον Ἀθηναίων.

§48Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Μάλιστα, διότι ἄλλως θὰ ὑπήγετο εἰς 54 κυρίους.

§49Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κατ’ ἀρχὴν οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες ἀναγνωρίζουν τὸ προβάδισμα τῶν Δήμων Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐγερθῇ διαφωνία. Ὁπωσδήποτε ὅμως οἱ Δῆμοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν τὸν ἔλεγχον τῶν κατασκευῶν. Εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ προτεραιότης τῶν κατασκευῶν πρέπει νὰ καθορίζεται ἀπὸ τοὺς Δήμους, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν κάλλιον παντὸς ἄλλου τὴν ἱεράρχησιν τῶν ἀναγκῶν. Εἶμαι κατ’ ἀρχὴν σύμφωνος, ὅτι πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου 3%, ἀλλὰ τοῦτο πρέπει νὰ συμβῇ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς γνῶσιν τοῦ γεγονότος, ὅτι κατὰ τὸν τρόπον αὐτόν, αὐξάνεται ἐμμέσως τὸ κόστος τῆς ζωῆς, διότι ὁ φόρος οὗτος ἐπιπίπτει ἐπὶ τῶν ὤμων τῶν ἐνοικιαστῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται πράγματι νὰ ἐξεύρῃ ἀλλαχοῦ πόρους, κατ’ ἀνάγκην θὰ συμφωνήσω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν συνέχισιν τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἀπὸ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἓν μόνον τμῆμα μικρὸν παρέχεται εἰς τοὺς Δήμους.

§50ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. Παρέχεται τὸ 1%.

§51Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὀρθὸν εἶναι, τὸ 1% νὰ αὐξηθῇ εἰς τὰ ἓν καὶ ἥμισυ τοῖς ἑκατόν, οὕτως ὥστε, νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθοῦν αἱ ἀνάγκαι τῶν Δήμων. Εἰδικώτερον, διὰ τὰ λεωφορεῖα, ὑπῆρχεν ἡ συνήθεια τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν εἰσιτηρίων κατὰ ἓν δεκάλεπτον ἢ εἰκοσάλεπτον εἰς ὄφελος τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Σήμερον, αὐξάνεται τὸ δεκάλεπτον τοῦτο, ἀλλὰ παραδόξως παρὰ τὴν αὔξησιν, ὁ πόρος οὗτος ἀφαιρεῖται ἀπὸ τοὺς Δήμους. Παρέχω τὴν πληροφορίαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι παρευρέθην εἰς σύσκεψιν τοῦ Δήμου Ἀθηναίων κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Δήμαρχος μεταξὺ τῶν ἄλλων εἶπε: «Λυποῦμαι, διότι δὲν εἴμεθα Ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος δύναται νὰ κηρυχθῇ εἰς πτώχευσιν». Ἀλλά, κ.κ. βουλευταί, καὶ τὸ Κράτος δὲν εἶναι Ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος δύναται νὰ κηρυχθῇ εἰς πτώχευσιν, παρὰ ταῦτα, ὅμως, ἐπανειλημμένως ἐπτώχευσε, μὲ ἀποτέλεσμα κατὰ τὴν ἐποχήν του ὁ Τρικούπης νὰ εἴπῃ τὸ γνωστόν «Δυστυχῶς ἐπτωχεύσαμεν» καὶ ἔκτοτε, καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας νὰ πτωχεύσῃ ἐπανειλημμένως. Δὲν φοβεῖσθε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ οἱ Δῆμοι μίαν ἡμέραν νὰ ἀναφωνήσουν, «Δυστυχῶς ἐπτωχεύσαμεν» καὶ τοῦτο, διότι παρ’ ὅλον ποὺ δὲν ἔχουν τὴν τυπικὴν δυνατότητα, ἐν τούτοις ἔχουν τὴν οὐσιαστικὴν δυνατότητα νὰ πτωχεύσουν καὶ θὰ τὸ πράξουν, ὅταν φθάσουν εἰς τὸ σημεῖον νὰ μὴ δύνανται νὰ πληρώσουν τοὺς ἐργάτας των. Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, καὶ πέραν τῆς ἐννοίας τοῦ δικαίου, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰσηγοῦμαι ὅπως τὸ θέμα τῆς 10λέπτου ἢ 20λέπτου αὐξήσεως ἐπὶ τῆς τιμῆς τῶν εἰσιτηρίων, τὸ χειρισθῇ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Ἄλλως, φοβοῦμαι, ὅτι θᾶττον ἢ βράδιον θὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις οὐσιαστικὴν πτώχευσιν τῶν Δήμων, μὲ ἐπακόλουθον κοινωνικὴν δυσφορίαν καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἀκριβῶς, εἰσηγοῦμαι τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἀποφάσεών της. (Χειροκροτήματα).

§52Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Θὰ ἤθελα νὰ κάμω μερικὰς διευκρινίσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ὑποβοηθήσουν τὴν περαιτέρω συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος, οὕτως ὥστε, νὰ κινούμεθα ἐντὸς τῶν διατάξεων καὶ τοῦ πνεύματος τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Ἐλπίζω, ὅτι δι’ αὐτῶν, θὰ διαπιστωθῇ ἡ ὀρθότης τῆς Κυβερνητικῆς ἀποφάσεως, ὅπως εἰσαγάγῃ τὸ ἐν λόγῳ νομοθέτημα. Πρῶτον, ἤθελον νὰ διαπιστώσω, ὅτι οὐδεὶς πόρος εἰσπραττόμενος σήμερον ἀπὸ τοὺς Δήμους ἀφαιρεῖται, τοὐναντίον τὸ 1% τὸ ὁποῖον δίδεται ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου ἀπὸ τοῦ τρέχοντος ἔτους εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, καὶ τὸ ὁποῖον ὅπως ἀνέφερεν ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας, ἀνέρχεται εἰς 30.000.000 παρατείνεται μέχρι καὶ τοῦ ἔτους 1975. Δεύτερον, ἤθελα νὰ σημειώσω, ὅτι ἡ μείζων Πρωτεύουσα, διαθέτει ἕνα μεγάλον ἀριθμὸν πληθυσμοῦ, πλησιάζει περίπου τὰ 2.000.000 καὶ γνωρίζετε, ὅτι διεμορφώθη κατὰ ἕνα τρόπον κἄπως ἀνώμαλον, ὑπὸ τὴν πίεσιν γεγονότων ἀπροβλέπτων. Δὲν ἦτο προητοιμασμένη διὰ νὰ δεχθῇ ἕνα τόσον μεγάλον πληθυσμὸν καὶ ἑπομένως, ἑπόμενον ἦτο εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ἔκτασιν, νὰ ὑπάρχουν πολλὰ καὶ δύσκολα προβλήματα. Τὴν ἐπίλυσιν αὐτῶν τῶν προβλημάτων, ἢ μᾶλλον τὴν κάλυψιν αὐτῶν τῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται εἰς τὴν περιοχήν, θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν ἐξασφαλίσωμεν δημιουργοῦντες πόρους. Ὑπάρχει τὸ δίλημμα: Ἔπρεπεν ὡρισμένας τοὐλάχιστον βασικὰς ἀνάγκας, νὰ τὰς καλύψωμεν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἢ ἐξ εἰσφορῶν τῶν κατοίκων τοῦ λεκανοπεδίου; Ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας, εἶπεν, ὅτι τοὐλάχιστον διὰ τὰ μεγάλα ἔργα ὁδοποιΐας, ἔπρεπεν αὐτὰ νὰ χρηματοδοτηθοῦν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Νομίζω, καὶ ἴσως ἔχει γίνει εἰς τὸν περισσότερον κόσμον πίστις πλέον, ὅτι τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς τὰς Ἀθήνας, πρέπει νὰ γίνωνται ἐξ εἰσφορῶν τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς, δεδομένου, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι καὶ ἡ ὕπαιθρος ἀντιμετωπίζουν δύσκολα προβλήματα καὶ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοικονομηθῇ ἐκ τοῦ Δημοσίου προϋπολογισμοῦ, θὰ πρέπει νὰ δοθῇ εἰς ὄφελος τῶν ἐπαρχιῶν. Διὰ τῶν πόρων αὐτῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι σήμερον δημιουργημένοι, ἀλλὰ παρατείνεται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθοῦν ταὐτοχρόνως ὅλαι αἱ διαπιστούμεναι ἀνάγκαι. Ἢ πρέπει ἑπομένως νὰ αὐξήσωμεν τὸ σκέλος τῶν ἐσόδων ἐπιβάλλοντες νέας εἰσφοράς, ἢ νὰ ἱεραρχήσωμεν τὰς ἀνάγκας αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται. Νὰ μὴ ἐπιζητήσωμεν νὰ τὰς καλύψωμεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὅλας μαζί, οὕτως ὥστε, διὰ τῶν πόρων τοὺς ὁποίους διαθέτομεν νὰ ἀρχίζωμεν καλύπτοντες τὰς πλέον ἐπειγούσας ἀνάγκας, ἐκείνας αἱ ὁποῖαι λόγῳ τῆς σπουδαιότητάς των λαμβάνουν τὴν ὑψηλοτέραν ἱεραρχίαν ἐν τῇ κατατάξει τῶν διαφόρων ἀναγκῶν. Ἡ κάλυψις τῶν ἀναγκῶν ἡ ὁποία ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀναφέρεται εἰς τρεῖς τομεῖς, εἰς τὴν ἀποχέτευσιν, εἰς τὴν ὕδρευσιν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται σχετικῶν πόρων διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ὕδρευσίν των, καὶ εἰς τὴν τακτοποίησιν ἑνὸς βασικοῦ ὁδικοῦ δικτύου τῆς περιοχῆς, τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον τρόπον τινὰ ἀποτελεῖ ἕνα ἑνιαῖον σύνολον ἐξυπηρετήσεως τῶν κατοίκων τοῦ λεκανοπεδίου, καὶ ἡ ἐξυπηρέτησις αὐτὴ ὅπως ἐνδεχομένως θὰ χρειασθῇ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ σᾶς ἐξηγήσω, ἀναφέρεται εἰς 85% τῶν κατοίκων τῆς ὅλης περιοχῆς, ἀλλ’ ἀλληλοεπηρεάζεται ἀπὸ τὰ δίκτυα τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, μὲ τὰ δίκτυα τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι, εἴτε ἀρχίζουν, εἴτε καταλήγουν εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, εἴτε διέρχονται διὰ μέσου αὐτῆς. Ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας δημιουργεῖται τὸ ἐρώτημα, ποῖος πρέπει νὰ εἶναι ὁ φορεὺς τῆς κατασκευῆς αὐτῶν τῶν ἔργων; Ὁ φορεὺς νὰ εἶναι εἷς κατὰ κατηγορίαν ἔργων ἢ πρέπει νὰ κατανεμηθῇ μεταξὺ τῶν διαφόρων Δήμων καὶ Κοινοτήτων; Ὅπως ξεύρετε, ἔχομεν μέγαν ἀριθμὸν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, οἱ ὁποῖοι συνιστοῦν τὸ λεκανοπέδιον τῆς περιοχῆς Ἀθηνῶν. Θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τεμαχίσωμεν ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα μεταξὺ τῶν διαφόρων Δήμων καὶ Κοινοτήτων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ κάνουν ἀναλόγους συνδέσμους προβλεπομένους ἀπὸ τὸν νόμον περὶ αὐτοδιοικήσεως καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν εἰς θέσιν νὰ μελετήσουν, νὰ προπαρασκευάσουν νὰ συντονίσουν τὰς προσπαθείας, ὄχι μόνον μεταξύ των, ἀλλὰ καὶ μὲ τὰς διαφόρους ἑταιρείας κοινῆς ὠφελείας τῶν ὁποίων τὰ ἔργα ἐμπλέκονται εἰς αὐτὰ τὰ ἔργα καὶ νὰ ἐπιβλέψουν τὴν ἐκτέλεσιν καὶ νὰ παρακάμψουν ὅλας τὰς δυσκολίας, αἱ ὁποῖαι ἐνδεχομένως θὰ ἐνεφανίζοντο. Δὲν γνωρίζω τοὐλάχιστον καμμίαν περίπτωσιν ἔργων ἀποχετεύσεως π.χ. τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν μίαν ὡρισμένην περιοχὴν καὶ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τεμαχισθοῦν, δηλαδὴ διὰ τὸ ἕνα κομμάτι νὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην ἕνας φορεύς, καὶ διὰ τὸ ἄλλο νὰ τὴν ἔχῃ ἄλλος. Δὲν εἶναι δυνατόν, διότι ὅλον τὸ σύστημα ἀποχετεύσεως ἀποτελεῖ ἕνα ἑνιαῖον σύνολον, τὸ ὁποῖον μελετᾶται ἐπίσης ἀπὸ ἕνα ἑνιαῖον σύνολον καὶ ἀπαιτεῖ ἑνιαίαν διεύθυνσιν προπαρασκευῆς, συντονισμοῦ καὶ ἐκτελέσεως. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω, νομίζω, ὅτι οὐδὲν διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου δικαίωμα ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, ἐπίσης οὐδεμίαν ἐπέμβασιν κάμνομεν εἰς θέματα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις ὅπως σήμερον διαρθροῦται εἰς τὸ λεκανοπέδιον Ἀττικῆς ν’ ἀνταπεξέλθῃ. (Χειροκροτήματα).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ζάκκας, ἔχει τὸν λόγον.

§54Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν πάσχει ἀπὸ μίαν ἀσθένειαν. Συνεχίζει τὴν ἀντίθεσιν τοῦ Κράτους πρὸς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Δὲν σέβεται τὸ γεγονὸς τὸ ἱστορικόν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρῶτος διῳκεῖτο ἀπὸ τὰς κοινότητάς του καὶ ὕστερα ἀπέκτησε κρατικὴν ἑλληνικὴν διοίκησιν. Ἐνῷ, εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς πολλὰς χώρας τὸ κράτος προϋπῆρχε καὶ κατόπιν ἔλαβον ὕπαρξιν αἱ κοινότητες, δι’ ἀγώνων τῶν λαῶν διὰ νὰ κατακτήσουν δικαιώματα καὶ νὰ προστατεύωνται κατὰ τῶν αὐθαιρεσιῶν τῶν ἀρχόντων, ποὺ ἐνεσάρκωναν τὴν κρατικὴν ἐξουσίαν. Εἰς τὴν χώραν μας ἀπό τινων ἐτῶν συστηματικὰ περιστέλλονται αἱ ἁρμοδιότητες τῶν Δήμων ἐνῷ ἀλλαχοῦ ὁλοὲν δημιουργοῦνται νέαι ἁρμοδιότητες δημοτικαὶ διὰ τὰς σπουδαιοτέρας ἀνάγκας τῆς κοινωνικῆς ζωῆς. Εἰς τὰς χώρας αὐτὰς ὁ Δῆμος εἶναι ἐκεῖνος ποὺ φροντίζει διὰ τὴν ἱκανοποίησιν πολλῶν ἀναγκῶν τῶν πολιτῶν, διότι εἶναι ὁ πιὸ προσιτὸς εἰς αὐτούς, ἀκούει τὰ παράπονά των καὶ σπεύδει νὰ τὰ θεραπεύσῃ. Ἐδῶ ἀντιθέτως ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει ὁλοὲν ἡ ἀμέσως εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν λαὸν ἐρχομένη Τοπικὴ Αὐτοδιοίκησις, ὁ Δῆμος, ἡ Κοινότης νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν πιὸ ἀποξενωμένη ἀπὸ ἁρμοδιότητας. Καὶ αὐτὰς τὰς ἀφαιρουμένας ἀπὸ τοὺς Δήμους ἁρμοδιότητας τὰς ἀναθέτομεν εἰς ποικίλους Ὀργανισμούς, μὴ διοικουμένους ἀπὸ τοὺς ἐκλεκτοὺς τῶν δημοτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ νέα ἐφεύρεσις εἰς τὴν χώραν μας. Ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῆς ἀποχετεύσεως. Τὴν σημαντικὴν αὐτὴν διὰ τὴν ὑγείαν δημοτικὴν ἕως πρό τινος ἁρμοδιότητα τὴν διαχειρίζεται εἰδικὸς Ὀργανισμός. Πῶς διοικεῖται αὐτὸς ὁ Ὀργανισμός; Ὁ κ. ὑπουργὸς πρὸ ὀλίγου εἶπεν, ὅτι ἐπαρκῶς ἐκπροσωποῦνται οἱ Δῆμοι εἰς τὴν διοίκησίν του. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι μὲ αὐτὰ ποὺ εἶπε δὲν ἔπεισε κανένα, πιστεύω δὲ οὔτε καὶ τὸν ἑαυτόν του. Διότι ἀνέφερε μίαν σύνθεσιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὀργανισμοῦ, ἡ ὁποία δὲν ἱκανοποίησε καθόλου ἐκείνους ποὺ στοιχειωδῶς σέβονται τὸν θεσμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ὑπάρχουν εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον 2 ἢ 3, νομίζω, ὑπάλληλοι τοῦ Δήμου ἐκλεγέντες ἀπὸ τὸν Δήμαρχον. Κατὰ τὰ λοιπὰ μετέχουν τοῦ Δ. Σ. πρόσωπα ἀπολύτως ξένα πρὸς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἡ δὲ πλειοψηφία ἀνήκει εἰς τὰ μέλη τὰ ὁποῖα δὲν προέρχονται ἀπὸ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἐὰν μᾶς ἔλεγεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς ἐπὶ 12 προσώπων ποὺ μετέχουν τοῦ Συμβουλίου ἔχει τὰ 8 αἱρετὰ μέλη τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, θὰ ἠμποροῦσε νὰ μᾶς πείσῃ. Πρόεδρος δὲ αὐτοῦ εἶναι, νομίζω, βουλευτής, διὰ τὴν συμμετοχὴν τοῦ ὁποίου ἐδημιουργήθη καὶ ζήτημα ἀντισυνταγματικότητος.

§55Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ὄχι εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀποχετεύσεως. Διότι, πρῶτον, τὸ Συμβούλιον εἶναι 9μελὲς καὶ δεύτερον, ὁ Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου εἶναι ὁ προϊστάμενος ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων.

§56Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Τῆς ΥΔΡΕΞ εἶναι ὁ κ. βουλευτής.

§57Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἔχει καλῶς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Ὑπουργέ, ἐὰν εἰς τὸ Συμβούλιον αὐτὸ τὴν πλειοψηφίαν τὴν εἶχον τὰ πρόσωπα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, αἱ ἀντιρρήσεις μας δὲν θὰ ἦσαν εἰδικαί, ὅπως εἶναι σήμερον. Ἀλλά, τί προσδοκῶμεν ἀπὸ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ θέλουμε εἶναι ἡ εὐθύνη, νὰ ἀντιμετωπίζῃ καὶ τὸ ταχύτερον νὰ θεραπεύῃ τὰς ἀνάγκας τῶν δημοτῶν. Τὰς τεχνικὰς γνώσεις θὰ τὰς δώσῃ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων ἢ τῶν Δήμων ἢ οἱ τεχνικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ προσληφθοῦν ἀπὸ τὸν Ὀργανισμόν. Δὲν ὑπάρχει αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ σύνθεσις. Ἑπομένως, βέβαιον εἶναι, ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως περιστέλλεται εἰς τὰ δικαιώματά του διὰ τῆς ἀναθέσεως εἰς τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν τόσον σημαντικῶν ἁρμοδιοτήτων, ὅπως εἶναι ἡ μέριμνα διὰ τὴν ἀποχέτευσιν κλπ. Ἔπειτα καταβάλλεται μία προσπάθεια συνεχὴς νὰ περικόπτωνται σοβαρῶς οἱ πόροι τῶν Δήμων. Πῶς θὰ ἀνταποκριθοῦν οἱ Δῆμοι εἰς τὰ ἔργα των; Ὅπως πρὸ ὀλίγου εἶπε συνάδελφος, οἱ Δήμαρχοι ἐδήλωσαν, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐκπληρώσουν στοιχειώδη καθήκοντα, ὅπως τὴν τήρησιν τῆς πόλεως εἰς σχετικὴν καθαριότητα, τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι ὅταν βρέξῃ λίγο, διὰ νὰ τὰς διασχίσῃ κανεὶς ἔχει ἀνάγκην πλεουμένου. Ἤκουσα μὲ κατάπληξιν τὸν φίλον μου κ. ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προῆλθεν εἰς ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀνέδειξαν τὴν Πρωτεύουσαν, τὴν ἐκαλλώπισαν κλπ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἐὰν δὲν ἦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἦτο ἁπλοῦς βουλευτὴς ἢ ἁπλοῦς πολίτης καὶ ἠδύνατο νὰ παρακολουθῇ τὰ συμβαίνοντα εἰς τὴν πόλιν καὶ ἐκουβέντιαζε μὲ τοὺς κατοίκους τῶν συνοικιῶν, θὰ ἐσχημάτιζε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὅλα ὅσα κάμνει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς ὁμοιάζουν μὲ ὡραῖες κορδέλλες πολὺ στιλπνές, τὶς ὁποῖες τὶς ἔχουν ρίψει ἐπάνω εἰς ἕνα ρακένδυτον. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐβάδιζεν εἰς τὰς παρόδους καὶ ὄχι εἰς τὰς μεγάλας ἀρτηρίας τὰς φωτισμένας καὶ τὰς πολυτελεῖς δὲν θὰ εἶχε τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἐτόλμησε νὰ μᾶς ἐξαγγείλῃ ἐδῶ. Δὲν θέλω νὰ ἔλθω εἰς αὐτὸ τὸ θέμα τοῦ καλλωπισμοῦ διὰ τῶν ἔργων ἐκείνων τῶν περιφήμων τῆς Ὁμονοίας οὔτε καὶ μὲ τὰς σπατάλας ποὺ ἔγιναν ἐκεῖ. Δυστυχῶς, κ. βουλευταί, ὡς ἐξετελέσθησαν τὰ διάφορα ἔργα ἀποτελοῦν πραγματικὸν ἔγκλημα κατὰ τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ. Διότι οὔτε αἱ λαϊκαὶ ἀνάγκαι ἐξυπηρετήθησαν, οὔτε τι τὸ σπουδαῖον συνετελέσθη. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας, ὁ ὁποῖος ἐγερθεὶς μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸν πόρον αὐτὸν δὲν τὸν εἶχον οἱ Δῆμοι, ἀλλ’ ὅτι τὸν ἐψήφισε τὸ Κράτος, ὅτι παρ’ ἡμῖν δὲν ἔχουν οἱ Δῆμοι δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλουν τέλη, ὡς ἔχουν εἰς ἄλλας χώρας.

§58Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος τῆς μειοψηφίας ἐπεκαλέσθη τὸν Κώδικα Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ ὀρθῶς. Ὁ Κῶδιξ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων διαγράφει τὴν οἰκονομίαν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκτελοῦνται τὰ διάφορα ἔργα. Ἐγὼ ἐπ’ αὐτῶν δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐτόνισα εἶναι, ὅτι ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος οὐδὲν ἔσοδον ἀφαιρεῖται.

§59Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐγὼ θὰ ἤθελα, κ. εἰσηγητὰ τῆς πλειοψηφίας, νὰ εἴχατε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἁρμοδιότης τῆς Αὐτοδιοικήσεως εἶναι νὰ δίδῃ εἰς τοὺς πολίτας δρόμους βατοὺς καὶ ἀνεκτούς. Συνεπῶς, ἀφοῦ αὐτὴ εἶναι ἡ ἁρμοδιότης τῶν Δήμων, πῶς δὲν δίδεται ἡ εὐχέρεια εἰς τοὺς Δήμους νὰ ἐκτελοῦν τὸ στοιχειῶδες αὐτὸ καθῆκον; Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, κ. συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δι’ ἐμὲ εἶναι ἀπαράδεκτον, διότι ἔρχεται νὰ συνεχίσῃ τὸ ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἀναληφθὲν ἔργον ὑπὸ τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων, τῆς περιστολῆς τῶν ἁρμοδιοτήτων τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Κύριοι βουλευταί, ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον, δὲν τὸ παραδέχομαι καὶ δὲν θὰ τὸ ψηφίσω. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ τὸ ἐπανεξετάσῃ καὶ νὰ τὸ ἐπαναφέρῃ ἐδῶ ὡς μέτρον τεῖνον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας εὐρυτέρων λαϊκῶν τάξεων καὶ τὰ ἔργα αὐτὰ ἂς γίνουν καὶ ἀπὸ εἰδικὸν Ὀργανισμόν, ἀλλὰ ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς νὰ διοικῆται κατὰ τρόπον ὥστε ἡ ἀνάμιξις τῶν Δημοτικῶν Ἀρχόντων εἰς αὐτόν, νὰ εἶναι κυρίαρχος. Τότε τὰ διάφορα ἔργα βιτρίνας, ὅπως εἶναι ἡ Λεωφόρος Σουνίου, ἡ Ὁμόνοια καὶ ἄλλα θὰ ὑπάρξῃ μεγάλη πιθανότης νὰ συμπληρωθοῦν μὲ ἔργα ἱκανοποιοῦντα τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἠλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§61Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, διὰ τὴν ἐντατικωτέραν συμπλήρωσιν τοῦ ὑπολειπομένου μέρους τοῦ δικτύου τῶν ὑπονόμων, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν διαφόρων ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων καὶ διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ δικτύου ὑδρεύσεως εἰς διαφόρους Δήμους καὶ Κοινότητας, ἐπιβάλλονται αἱ νέαι φορολογίαι περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι καὶ ἰδιαιτέρως ἀνέλυσεν ὁ συνάδελφος εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας κ. Εὐαγγελίδης. Κύριοι βουλευταί, εἶναι νέοι φόροι, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ὑπῆρχον εἰς τὸ παρελθόν, διότι ἐθεσπίσθησαν εἰς τὸ παρελθὸν διὰ μίαν ὡρισμένην περίοδον. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν παρατείνεται ἡ ἰσχύς των διὰ μίαν εἰσέτι 12ετίαν, πρόκειται περὶ νέας φορολογίας, ἐνῶ προκειμένου περὶ τῆς γινομένης αὐξήσεως τινῶν ἐξ αὐτῶν, ἡ αὔξησις εἶναι πράγματι νέα ἐπίσης φορολογία. Εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχεται πρῶτον τὸ 3% ἐπὶ τῶν εἰσοδημάτων τῶν ἀκινήτων, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ 1% ἀποδίδεται εἰς τοὺς Δήμους; Σήμερον ἀποδίδει 90 ἑκατομμύρια τὸ ἔτος καὶ θὰ αὐξάνεται κατ’ ἔτος, διότι θὰ αὐξάνωνται αἱ οἰκοδομαί. Αὐτὸ ἐξ ἄλλου προβλέπεται καὶ ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Τὰ 90 ἑκατομμύρια εἰς μίαν 12ετίαν ἢ μᾶλλον εἰς μίαν 15ετίαν, ἀπὸ σήμερον, θὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ ποσὸν δραχμῶν 1.350.000.000.

§62Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, ἐξ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ τὸ ⅓ θὰ περιέλθῃ εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας.

§63Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, κ. Ὑπουργέ, τὸ εἶπον ἤδη. Δεύτερον, ὑπάρχει μία φορολογία δικαιώματος συνδέσεως. Αὐτὴ ἡ φορολογία ἦτο μέχρι σήμερον τὸ ⅛ ἐπὶ τῆς ἀξίας ἑνὸς μέτρου σωλῆνος ἀποχετεύσεως ἐπὶ τὰ μέτρα τῆς προσόψεως, ἐπὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὀρόφων. Αὐτὸ τὸ ⅛ αὐξάνεται εἰς ⅙. Ἑπομένως, ἔχομεν μίαν νέαν αὔξησιν καὶ τῆς φορολογίας αὐτῆς κατὰ 33%, ἐνῶ αὐτὴ ἡ φορολογία εἶναι ὅλως ἀδικαιολόγητος, διότι δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς κανενὸς εἴδους ἀντιπαροχήν.

§64Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Αὐτό, κ. συνάδελφοι, ὑπάρχει καὶ σήμερον καὶ δίδεται διὰ τὸ δικαίωμα συνδέσεως καὶ δικαίωμα χρήσεως καὶ καταβάλλεται ἐφ’ ἅπαξ.

§65Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ δικαίωμα χρήσεως μάλιστα εἶναι νοητόν, διότι καλύπτει τὰς δαπάνας συντηρήσεως τῶν ὑπονόμων, ἀλλὰ δι’ αὐτὸ ὑπάρχει ἄλλη φορολογία, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἴπω ἐν συνεχείᾳ. Τὸ τέλος συνδέσεως ὅμως δὲν ἔχει βάσιν οὔτε δικαίαν, οὔτε λογικήν.

§66Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μόνον διὰ τὸ δικαίωμα χρήσεως πληρώνουν κατ’ ἔτος. Διὰ τὸ δικαίωμα συνδέσεως πληρώνουν ἐφ’ ἅπαξ.

§67Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς συνδέσεως τὸ ἔχουν καὶ οἱ Δῆμοι.

§68Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου προκύπτει, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ ἀνέλθῃ εἰς τὴν 15ετίαν εἰς τὰ 80 ἑκατομμύρια περίπου.

§69Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἡ καταβολὴ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ δὲν εἶναι διὰ μίαν 15ετίαν ἀλλὰ εἰς τὸ διηνεκές.

§70Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω αὐτό. Κἄποτε θὰ καταργηθῇ, διότι εἶναι μία φορολογία ἄνευ δικαίας βάσεως. Τρίτον, αὐξάνεται τὸ τέλος δικαιώματος χρήσεως ὑπονόμων εἰς 40% τῆς ἀξίας τοῦ καταναλισκομένου ὕδατος. Ἀλλὰ διατὶ ἐνῷ μέχρι σήμερον τὸ τέλος αὐτὸ ἀνερχόμενον ἀπὸ 20 μέχρις 120 δραχμῶν κατ’ ἔτος δι’ ἕκαστον δημότην ἐθεωρεῖτο ἐπαρκές, σήμερον αὐξάνεται εἰς 40%; Εἶναι μία σοβαρωτάτη αὔξησις καὶ πρόκειται περὶ νέας φορολογίας ἐκ τῆς ὁποίας ὡς προβλέπεται ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, θὰ ἀνέλθῃ εἰς 7 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος. Δηλαδὴ εἰς τὴν 15ετίαν, τὸ ποσὸν ἐκ τῆς φορολογίας αὐτῆς θὰ ἀνέλθῃ εἰς 105 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ Γεν. Λογιστηρίου καὶ ἐσφαλμένοι εἶναι σκοπίμως, προφανῶς, ἐλλιπεῖς. Εἰς τὸ νομοσχέδιον ὑπῆρχε συνημμένη μία ἔκθεσίς του εἰς τὴν ὁποίαν τὸ Γεν. Λογιστήριον λέγει, ὅτι «αὐξάνεται, κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, τὸ ποσὸν τῶν 20 δραχ. εἰς 60 ἐτησίως καὶ τὸ ποσὸν τῶν 120 εἰς δραχ. 150 ἐτησίως». Ἀλλὰ τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν ἀκολουθεῖ, διανεμηθεῖσα πρὸ ἡμερῶν, νέα ἔκθεσις, «ἀνατύπωσις», εἰς τὴν ὁποίαν λέγει «αὐξάνεται, κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, τὸ ἐλάχιστον ποσὸν δικαιώματος ἐτησίας χρήσεως ἀπὸ 20 ἕως 60 δραχμὰς ἐτησίως, γενικῶς δὲ καθίσταται ἐφεξῆς τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀνάλογον τῆς ἀξίας τοῦ καταναλισκομένου ὕδατος». Πρῶτον, ὅμως, οὐδὲν δικαίωμα ἔχει ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις Δημοσίου Λογιστικοῦ νὰ συνάγῃ συμπεράσματα ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, καὶ ὄχι ἀπὸ τὸν νόμον. Ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις Δημοσίου Λογιστικοῦ πρέπει νὰ δίδῃ πλήρη καὶ σαφῆ στοιχεῖα ὡς προκύπτουν ἀπὸ τὸν νόμον. Ἀλλὰ δεύτερον, πῶς συνάγει, ὅτι τὸ ἐλάχιστον ὅριον γίνεται ἀπὸ 20 δραχμὰς 60 καὶ ἐπίσης τὸ ἀνώτατον ὅριον τῶν 120 δραχμῶν γίνεται 150; Ἀλλὰ ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἀντιληφθείς, ὅτι ἐπροχώρησε περισσότερον τοῦ κειμένου τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὴν δευτέραν ἔκθεσιν περιορίζεται μόνον ν’ ἀναφέρῃ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐλαχίστου ὁρίου ἀπὸ 20 εἰς 60 δραχμὰς ἀποσιωπᾶ δὲ τὸ ἀνώτατον ὅριον. Οὕτω, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀνώτατον ὅριον τηρεῖ τὴν Βουλὴν ἐν σκότει, δὲν μᾶς διαφωτίζει ὅμως τελικῶς ποῖον θὰ εἶναι τὸ ὕψος τοῦ ἐσόδου αὐτοῦ, οἱ δὲ ὑπολογισμοὶ ποὺ κάμνει εἶναι αὐθαίρετοι, ἐνῷ ἦτο εἰς θέσιν νὰ διαφωτίσῃ πλήρως τὴν Βουλήν, ἀφοῦ ἠδύνατο νὰ πληροφορηθῇ τὸ ὕψος τῶν εἰσπράξεων ἐκ τῆς καταναλώσεως τοῦ ὕδατος συνολικῶς. Ἀνακριβεῖς ἐπίσης εἶναι οἱ ὑπολογισμοὶ καὶ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, περὶ τούτου δὲ τὴν εὐθύνην ἔχει ὁ κ. ὑπουργός. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ τονίσω, ὅτι ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις Δημοσίου Λογιστικοῦ ὀφείλει νὰ δίδῃ ἐκθέσεις ἀκριβεῖς καὶ πλήρεις, αὐτὸ τὸ φαινόμενον εἶναι ἀπαράδεκτον, διότι βάσει τῆς ἀσαφοῦς αὐτῆς ἐκθέσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς περαιτέρω συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, θὰ ἠδυνάμην δὲ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον ἄνευ τοιαύτης ἐκθέσεως.

§71Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Τὸ κατώτατον ὅριον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογισθῇ βάσει τῶν λογαριασμῶν τοὺς ὁποίους ἐκδίδει ἡ ἑταιρεία Ὑδάτων. Δὲν ἦτο δυνατὸν ὅμως νὰ καθορισθῇ τὸ ἀνώτατον ὅριον, διότι ὑπάρχουν μεγάλοι ξενοδοχειακοὶ ὀργανισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωναν 10 δραχμὰς τὸν μῆνα. Ἐνδεχομένως θὰ χρειασθῇ τώρα νὰ καθορισθῇ μεγαλύτερον ποσοστὸν τὸ ὁποῖον θὰ καθορισθῇ βάσει τοῦ καταναλισκομένου ὕδατος. Ἐπίσης ὑπάρχουν ὡρισμέναι οἰκίαι αἱ ὁποῖαι ἔχουν μεγάλους κήπους καὶ καταναλίσκουν μεγαλυτέρας ποσότητας ὕδατος καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ἰσχύσῃ τὸ ἴδιον μέτρον.

§72Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τὸ ἐλάχιστον ὅριον θὰ εἶναι 60 δραχ., ἀλλὰ τοῦτο ἀντιστοιχεῖ εἰς κατανάλωσιν ὕδατος ἀξίας ἐτησίως δραχ. 150, ἤτοι 12 δραχμὰς μηνιαίως. Σᾶς ἐρωτῶ, γνωρίζετε πολλὰς οἰκογενείας ἐν Ἀθήναις, αἱ ὁποῖαι καταναλίσκουν 12 δραχμὰς τὸν μῆνα νερό; Ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, ὅτι ἡ μικροτέρα κατανάλωσις μιᾶς οἰκογενείας φθάνει περίπου τὰς 30 ἕως 40 δραχμὰς μηνιαίως. Δηλαδή, 90–120 τὴν τριμηνίαν καὶ 360 ἕως 480 δραχμὰς τὸν χρόνον, εἰς τὰς ὁποίας ἀντιστοιχεῖ πρὸς 40% φορολογία 144 ἕως 192 δραχμὰς ἐτησίως, καὶ ὄχι 60, ποὺ λέγει ἡ ἔκθεσίς σας.

§73Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Φοβοῦμαι, κ. συνάδελφε, ὅτι ἐνδεχομένως γίνεται παρεξήγησις μεταξὺ καταναλώσεως μηνιαίας καὶ τριμηνιαίας. Τὸ 25% ἀπὸ τοὺς καταναλωτὰς δὲν πληρώνει πλέον τῶν 15 δραχμῶν μηνιαίως.

§74Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπομένως, κ. Ὑπουργέ, καὶ ἐδῶ ἐπέσατε ἔξω. Διότι φθάνομεν εἰς 180 δραχμὰς τὸν χρόνον, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀντιστοιχεῖ φορολογία δραχ. 72. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ὑπάρχει οἰκογένεια εἰς τὰς Ἀθήνας ποὺ νὰ πληρώνῃ 10 δραχμὰς νερὸ τὸν μῆνα, ἐκτὸς ἂν ἐπιδιώκετε διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ νὰ φθάσωμεν εἰς περιορισμὸν τῆς καταναλώσεως τοῦ ὕδατος. Πολιτισμὸς ὅμως δὲν ἐννοεῖται μὲ περιορισμὸν καταναλώσεως τοῦ ὕδατος.

§75Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Συμφωνῶ καὶ ἐγώ, ὅτι πολιτισμὸς δὲν νοεῖται μὲ περιορισμὸν τοῦ ὕδατος. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅμως, ὅτι τὰ στοιχεῖα τὰ ἐλάβομεν ἀπὸ τοὺς λογαριασμοὺς ποὺ ἰσχύουν σήμερον.

§76Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ζῶμεν εἰς Ἀθήνας καὶ γνωρίζομεν τί πληρώνομεν. Δι’ αὐτὸ σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι κατανάλωσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι πάρα κάτω ἀπὸ 30 ἕως 40 δραχμὰς μηνιαίως διὰ μίαν μέσην οἰκογένειαν. Δηλαδὴ 480 δραχμὰς τὸν χρόνον καὶ φθάνομεν εἰς εἰσφορὰν 192 δραχμῶν ἐτησίως. Πέραν τούτου τὸ νομοσχέδιον προβλέπει μίαν ἄλλην εἴσπραξιν, προερχομένην ἐκ τῆς αὐξήσεως ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν λεωφορείων. Ὅπως ἀναφέρεται ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει πρὸς ἐξυπηρέτησιν εὐρυτέρων καὶ γενικωτέρων σκοπῶν, ὡς ἡ διάνοιξις καὶ κατασκευὴ κυρίων ὁδῶν καὶ ἀρτηριῶν καὶ πλατειῶν τῆς Πρωτευούσης. Καὶ ἐδῶ ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις Δημοσίου Λογιστικοῦ ἀρνεῖται νὰ καθορίσῃ ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν ἐκ τοῦ πόρου αὐτοῦ. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι ἡ Γ.Δ.Δ.Λ., εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ δίδῃ ἀκριβεῖς πληροφορίας, πρᾶγμα ποὺ δὲν εἶναι δύσκολον, διότι τὰ στοιχεῖα δύναται νὰ τὰ ἔχῃ ἀπὸ τὰ εἰσιτήρια καὶ τὴν ἐπιβατικὴν κίνησιν τῶν λεωφορείων. Τώρα πόση εἶναι ἡ ἐπιβαλλομένη ἐπιβάρυνσις κατὰ εἰσιτήριον. Ἀρχικῶς ὑπῆρχε μία 5λεπτος ἐπιβάρυνσις. Ἔπειτα προσετέθη ἕνα δεκάλεπτον ὑπὲρ τῶν Δήμων, ἀργότερον ἐπίσης ἄλλο ἕνα δεκάλεπτον ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἔπαιρνε 5 λεπτὰ ὁ Δῆμος καὶ 5 τὸ Δημόσιον. Καὶ ἐφθάσαμεν πέρυσιν εἰς τὸν νόμον 3954 μὲ τὸν ὁποῖον, ὡς γνωστόν, ἐκυρώθη ἡ σύμβασις μὲ τὴν Η.Ε.Μ. Εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου αὐτοῦ συνεχίσθη μία 10λεπτος αὔξησις τοῦ εἰσιτηρίου, ἡ ὁποία κατεβάλλετο μόνον εἰς τὰ λεωφορεῖα τῆς Η.Ε.Μ. πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συνταξιοδοτήσεως τοῦ προσωπικοῦ της καὶ ὅ,τι ἀπέμενε θὰ εἰσήρχετο εἰς τὸ Ταμεῖον μονίμων ὁδοστρωμάτων, διὰ τοῦ κυρωτικοῦ δὲ νόμου τῆς συμβάσεως ταύτης ἐξουσιοδοτεῖται νὰ κάμῃ νέαν αὔξησιν 20 λεπτῶν εἰς τὰ εἰσιτήρια. Ἡ αὔξησις αὐτὴ ἐπεβλήθη ἤδη, καὶ κατὰ μίαν πρωτοβουλίαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν —ἄλλωστε μᾶς ἔχει συνηθίσει τὰ τελευταῖα χρόνια ἡ Κυβέρνησις μὲ αὐθαιρέτους πρωτοβουλίας— ἔδωκε μέρος τῆς αὐξήσεως αὐτῆς εἰς τὴν Η.Ε.Μ., διὰ νὰ εἰσαγάγῃ λεωφορεῖα καὶ τρόλλεϋ.

§77Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Δὲν εἶναι ἔτσι τὸ πρᾶγμα, κ. συνάδελφε, ἔχετε λάθος, διότι οἱ πόροι αὐτοὶ τῆς αὐξήσεως εἰσέρχονται εἰς τὸ Ταμεῖον Μονίμων Ὁδοστρωμάτων.

§78Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει, κ. Ὑπουργέ, ἡ πληροφορία αὐτὴ ἐξ ἀνακοινώσεων τοῦ κ. συναδέλφου σας. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει, ἡ ἐπιβάρυνσις ἐπεβλήθη, εἰς τρόπον ὥστε αὕτη ἐν συνόλῳ, φθάνει ἢ ὑπερβαίνει τὰ 30 λεπτὰ κατὰ εἰσιτήριον, ἀλλὰ ἡ ἔκθεσις τοῦ Γεν. Λογιστηρίου δὲν ἀναφέρει τίποτε περὶ τοῦ ὕψους τῆς εἰσπράξεως ἐκ τοῦ πόρου αὐτοῦ. Ὑπάρχει, κ. συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ μία ἀνεξακρίβωτος πληροφορία, ὅτι τὸ ὕψος τῆς ἐπιβαρύνσεως αὐτῆς ὑπερβαίνει οὐσιωδῶς τὰ 100 ἑκατ. ἐτησίως.

§79Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Μὰ νομίζω, κ. συνάδελφε, ὅτι ἔδωσα προηγουμένως ἀπάντησιν καὶ εἶπον, ὅτι ἀνέρχεται εἰς 130 ἑκατομμύρια.

§80Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν διακοπήν, εἶναι δυνατόν, σᾶς ἐρωτῶ, νὰ συζητήσωμεν ἐὰν δὲν ἔχωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐπίσημα στοιχεῖα τοῦ Κράτους διὰ τῆς μόνης ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία ἔχει ὑποχρέωσιν κατὰ τὸ Σύνταγμα, νὰ τὰ παράσχῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν; Σεῖς ἀναφέρετε ἕνα ποσόν. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἀμφισβητεῖ τὸ ποσὸν αὐτό. Πῶς εἶναι δυνατόν, συνεπῶς, νὰ σχηματίσωμεν σαφῆ γνώμην ἐπὶ τοῦ ὕψους τῆς αὐξήσεως αὐτῆς, ὅταν δὲν ἔχωμεν τὰ ἐπίσημα στοιχεῖα;

§81Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Μὴ λησμονῆτε, κ. συνάδελφε, ὅτι σᾶς παρέχει ἐπίσημον διαβεβαίωσιν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἐλέγχει τοὺς πόρους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι εἰσέρχονται εἰς τὸ Ταμεῖον ὁδοστρωμάτων. Καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀνέρχονται εἰς 130 ἑκατομμύρια.

§82Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἀμφισβητῶ οὐδόλως τὰς προθέσεις σας καὶ τὰ λεγόμενά σας, ἀλλὰ ὡς γνωρίζετε, τὸ Σύνταγμα ὁρίζει τὸ ἁρμόδιον ὄργανον, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ παρέχῃ στοιχεῖα ὁσάκις πρόκειται περὶ ἐπιβολῆς φορολογίας. Καὶ τὸ ὄργανον αὐτὸ εἶναι τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, τὸ ὁποῖον περιφρονητικῶς ἠγνόησε τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ δὲν παρέσχε τὰ ἀπαραίτητα αὐτὰ στοιχεῖα. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Λ. Μπατρῖνος).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἐφραιμίδη, παρατηρῶ, ὅτι εἰσέρχεσθε καὶ εἰς τὰς ἁρμοδιότητας καὶ τὰς δικαιοδοσίας τοῦ Προεδρείου, ἀναφερόμενος μάλιστα εἰς εἰδικὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Ἐφ’ ὅσον ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, σᾶς παρέχει ὑπευθύνως τὰ στοιχεῖα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου Ν. Δ. Ἐὰν ἡ ἔκθεσις τοῦ Γεν. Λογιστηρίου εἶναι τυχὸν ἐλλιπὴς εἰς ὡρισμένα σημεῖα, εἶναι ἕτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ὅμως, ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτρέψῃ καὶ τὴν συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ σχεδίου Ν. Δ.

§84Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπέμβασίς σας μὲ ἀναγκάζει νὰ ἐπιμείνω εἰς τὸ θέμα αὐτό, διότι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἐὰν ὁ ὑπουργὸς παρέχῃ ἢ δὲν παρέχῃ στοιχεῖα καὶ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν, συζητουμένου οἱουδήποτε νομοσχεδίου. Προκειμένου περὶ τῆς παροχῆς στοιχείων καὶ πληροφοριῶν καὶ τῆς ἐπιβαρύνσεως ποὺ προκύπτει καὶ περὶ τῶν ἐσόδων ποὺ προκύπτουν ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ Σύνταγμα προβλέπει ρητῶς, ὅτι δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Καὶ εἶπον προηγουμένως, ὅτι θὰ ἠδυνάμην νὰ τὸ προβάλω ὡς ἔνστασιν διακοπῆς τῆς συζητήσεως, μέχρις ὅτου τὸ Γενικὸν Λογιστήριον φέρῃ τὴν ἔκθεσίν του διὰ τὰς συνεπείας τὰς οἰκονομικὰς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, αἱ ὁποῖαι προκύπτουν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Συνεπῶς, πρόκειται περὶ ἐπιτακτικῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ περὶ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλὴ νὰ ζητήσῃ ὅπως, ἀπὸ τὸν ὑπεύθυνον συνταγματικῶς μηχανισμόν, τὸν κρατικὸν μηχανισμόν, ἔχῃ τὰ στοιχεῖα περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει τὸ Σύνταγμα. Ἐλπίζω, ὅτι τὸ Γενικὸν Λογιστήριον θὰ σπεύσῃ πρὶν λήξῃ ἡ συζήτησις νὰ δώσῃ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ δώσῃ. Κύριοι συνάδελφοι, αὐταὶ αἱ φορολογίαι, τὰς ὁποίας ἀνέφερα, περιέρχονται κατὰ μὲν τὰ ποσὰ ποὺ προορίζονται διὰ τὴν ἀποχέτευσιν ἰδίως καὶ διὰ ὑδραυλικὰ ἔργα εἰς τὸν Ο.Α.Π., εἰσάγονται δηλαδὴ εἰς τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν, καὶ διατίθενται ἀπὸ ἐκεῖ εἰς τοὺς Ὀργανισμούς, κατὰ δὲ τὰ ἔσοδα ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσιτηρίων, περιέρχονται εἰς τὸ Ταμεῖον Μονίμων Ὁδοστρωμάτων. Αὐτὸ εἶναι τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν θελήσῃ κανεὶς ἀντικειμενικῶς νὰ ἴδῃ τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποφύγῃ τὸν χαρακτηρισμὸν ὅτι πρόκειται, πρῶτον: Περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου φορολογικοῦ, διότι πράγματι ἐπιβάλλει νέας φορολογίας ὑπὲρ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ. Διότι καὶ αὔξησιν τῆς φορολογίας ἔχομεν καὶ χρονικὴν ἐπέκτασιν ὑφισταμένην σήμερον, ἀλλὰ καὶ ληξασῶν ἢ ληγουσῶν ἐντὸς συντόμου χρόνου, φορολογιῶν. Ἔχομεν ἐπέκτασιν χρονικήν. Συνεπῶς, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι πρόκειται περὶ νομοσχεδίου ποὺ ἐπιβαρύνει φορολογικῶς ὅλους τοὺς κατοίκους τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, τοὺς κατοίκους τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Ὅλα ἐκεῖνα, ποὺ ἔχουν ἐκτεθῆ ἔχουν σημασίαν, κύριοι βουλευταί, σήμερον, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διάκειται, ἀπὸ τὴν πρώτην του ἕως τὴν τελευταίαν του γραμμήν, ἐχθρικῶς πρὸς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Διάκειται ἐχθρικῶς πρὸς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας ποὺ ἀπετέλουν τὴν τέως Διοίκησιν Πρωτευούσης. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἀσχοληθεὶς μὲ τὴν φιλοσοφίαν, θὰ γνωρίζῃ κἄτι περὶ σοφίσματος καὶ περὶ σοφισμοῦ. Σοφισμὸς εἶναι ἡ προσπάθεια τοῦ κ. ὑπουργοῦ νὰ πείσῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει παραγνώρισις τῆς αὐτοδιοικήσεως, ὅτι δὲν ὑπάρχει παραγνώρισις τῶν δικαιωμάτων τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἐπιβάλλεται μία φορολογία, ἡ ὁποία φορολογία ἀπὸ τὸ Κράτος, εἰσέρχεται εἰς τὰ Ταμεῖα τοῦ Κράτους καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες εἶναι ἐλεύθεροι νὰ δροῦν εἰς τὰς περιοχὰς των, χωρὶς νὰ ἐμποδίζωνται πρὸς τοῦτο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὸ ὑπεστήριξε καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι βέβαιον, ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἔργα τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Προβλέπεται ρητῶς εἰς τὸ ἄρθρον 23 τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὅτι ἔργον τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἶναι ἡ ἐκτέλεσις ἔργων ἀποχετεύσεως, τῶν ἔργων ὑδρεύσεως, τῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, τῶν δρόμων καὶ τῶν πλατειῶν, μέσα εἰς τοὺς Δήμους. Συνεπῶς, εὑρίσκεται μέσα εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ἐκπροσώπων τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν τῶν ἔργων. Ὅταν, λοιπόν, ἔρχεσθε καὶ ἐπιβάλλετε ἕνα τέλος διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν ἔργων ἀκριβῶς, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων, δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι αὐτοὶ οἱ πόροι δὲν ἀνήκουν εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ εἶναι οἱ φορεῖς τῆς Ὀργανώσεως ποὺ θὰ ἐκτελέσῃ αὐτὰ τὰ ἔργα; Ὅταν, δηλαδή, ὁ Δῆμος εἶναι ὑποχρεωμένος, ἔχῃ καθῆκον ὁ Δῆμος νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα αὐτά, ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε, ὅτι οἱ φόροι ποὺ ἐπιβάλλονται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν ἔργων, δὲν ἀνήκουν εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας; Ἠμπορεῖτε νὰ ἰσχυρισθῆτε αὐτὸ ποὺ λέγει ὁ κ. Οἰκονομίδης; Ἀφαιρεῖ, λοιπόν, τὸ Ὑπουργεῖον ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας φυσικοὺς φόρους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπολύτως ἀπαραίτητοι καὶ ἀπολύτως ἀναγκαῖοι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν ἔργων.

§85Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ ἀνεφέρατε τὸ σχετικὸν ἄρθρον τῆς νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὴν δικονομίαν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, πρέπει νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ἐκεῖ ἀναφέρεται εἰς ἐκτέλεσιν μεμονωμένων ἔργων ἑκάστου Δήμου. Ἐδῶ, ὅμως, πρόκειται περὶ 50 Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης καὶ ὡς ἐκ τούτου, πολὺ ὀρθῶς τὸ Κράτος ἀναλαμβάνει τὴν δημιουργίαν ἑνὸς ἑνιαίου φόρου, διὰ νὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ προβλεπόμενα ἔργα.

§86Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, τὰς ἀπόψεις σας αὐτὰς τὰς ἤκουσα προηγουμένως καὶ ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι εἰς αὐτὰς τὰς ἀπόψεις σας ἀπαντῶ, ὅτι δὲν εἶναι δικαιολογημέναι, διότι ἀκριβῶς ἡ εἴσπραξις αὐτοῦ τοῦ πόρου ἀφορᾷ ἐκτέλεσιν ἔργων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνατεθειμένα ἀπὸ τὸν νόμον περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Ὅταν, λοιπόν, εἶναι φόρος, ὁ ὁποῖος προορίζεται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων τὰ ὁποῖα ὁ Δῆμος θὰ ἐκτελέσῃ, ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι ἡ φορολογία αὐτὴ δὲν ἀνήκει φυσικῶς εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας; Εἶναι ἐκτὸς πάσης συζητήσεως, ὅτι οἱ πόροι αὐτοὶ ἀποτελοῦν πόρους τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων. Ἀλλὰ τὶ λέγει ἡ Κυβέρνησις: Τὸ εἶπεν ὁ κ. Τσάτσος, τὸ εἶπε καὶ εἰς τὸ παρελθὸν εἰς διαφόρους ἐρωτήσεις. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως ἔργων πολλῶν, περὶ τῶν ὁποίων συνδυάζουν ἐνδιαφέρον περισσότεροι Δῆμοι καὶ Κοινότητες καὶ ὄχι ἕνας Δῆμος ἢ Κοινότης, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐκτέλεσις καὶ ἡ μελέτη τῶν ἔργων αὐτῶν νὰ γίνεται ἀπὸ τοὺς καθέκαστα Δήμους χωριστά. Διὰ τοῦτο —λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως— χρειάζεται ἑνιαῖος ἐγκέφαλος, ὁ ὁποῖος θὰ μελετήσῃ, θὰ κατευθύνῃ καὶ θὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα αὐτά. Πρῶτον, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς καλῆς πίστεως, νὰ ἀποκλείσῃ ὅτι ὁ ἑνιαῖος ἐγκέφαλος ἠμπορεῖ νὰ δημιουργηθῇ μέσα εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Ὁ Κῶδιξ Δήμων καὶ Κοινοτήτων προβλέπει τὴν σύστασιν Συνδέσμων Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἔργον τῶν ὁποίων εἶναι ἡ ἐκτέλεσις συγκεκριμένων ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν περισσοτέρους Δήμους καὶ Κοινότητας. Συνεπῶς, δύναται, μέσα εἰς τὰ πλαίσια τὰ δημοτικὰ καὶ κοινοτικὰ νὰ δημιουργηθῇ αὐτὸς ὁ ἑνιαῖος ἐγκέφαλος, ἡ ἑνιαία κατεύθυνσις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ποὺ ἐνδιαφέρουν περισσοτέρους Δήμους καὶ Κοινότητας. Συνεπῶς, δὲν ὑπάρχει θέμα ἀδυναμίας τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων νὰ ἐκτελέσουν τὰ ἔργα αὐτά. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ποῖος εἶναι ὁ ἑνιαῖος ἐγκέφαλος, ὁ ὁποῖος θὰ κατευθύνῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν; Εἶναι τὸ Κράτος; Νομίζω, ὅτι μόνον ὡς εἰρωνεία θὰ ἠδύνατο νὰ λεχθῇ, ὅτι τὸ σημερινὸν Κράτος, ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔχει ἀναλάβει τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν ἔργων ἀπὸ πενταετίας, ἀποτελεῖ ἐγκέφαλον κατευθύνουσα τὰ ἔργα αὐτὰ πρὸς αἰσίαν ἔκβασιν καὶ πρὸς αἰσίαν λύσιν. Διότι, τὶ ἀπέδειξεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν πενταετίαν αὐτήν; Ὅτι οὔτε πρόγραμμα ἔχει, οὔτε μελέτας ἔχει καὶ ὅπου ἐπεκαλέσθη πρόγραμμα καὶ μελέτην παρουσιάσθη τοιαύτη κωμικοτραγικὴ ἐξέλιξις εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν μελετῶν καὶ προγραμμάτων, ὥστε νὰ ἀνησυχοῦν πράγματι ὅλοι οἱ παροικοῦντες εἰς τὴν περιοχὴν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Δὲν ὑπάρχει οὔτε ἓν ἔργον σοβαρόν, τὸ ὁποῖον πράγματι νὰ ἐξετελέσθη, βάσει προγράμματος, βάσει προμελέτης καὶ μελέτης, ὥστε καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐκτάσεως τῶν ἔργων καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, νὰ εὑρεθῇ πράγματι εἰς τὴν....

§87Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δ. Ἔργ.). Τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν τελευταίαν διετίαν, ἐξετελέσθησαν κατόπιν μελετῶν, κατόπιν προεργασίας, κατόπιν συντονισμοῦ ὅλων ἐκείνων τῶν παραγόντων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὑποχρεωμένοι κατὰ τὸν αʹ ἢ βʹ τρόπον νὰ συμμετάσχουν εἰς τὸ ἔργον.

§88Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ ἀναγκάζετε, τότε, νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ θέματος, κ. Ὑπουργέ. Ἀρχίζομεν ἀπὸ τὴν Ὁμόνοιαν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς παρατηρήσω τοῦτο....

§90Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαίωμα ἔχω νὰ ἐπικαλεσθῶ ἕνα πρὸς ἕνα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης μὲ ὅλας των τὰς λεπτομερείας. Δὲν θὰ τὸ κάμω, διότι δὲν θέλω νὰ ταλαιπωρήσω τὴν Βουλήν. Ὅμως ἔχω δικαίωμα καὶ εὑρίσκομαι ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ Κανονισμοῦ, ἀναπτύσσων ἕνα πρὸς ἕνα ὅλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ ἠμπορεῖτε νὰ τὰ εἴπητε τὴν Παρασκευὴν ἢ τὴν Τρίτην, ἡμέρας Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Σήμερον ἔχομεν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος, σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν, νὰ σᾶς ἐπαναφέρω εἰς τὸ θέμα.

§92Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποστηρίζω τὴν ἄποψιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν κατέστη ἱκανή, νὰ ἔχῃ πρόγραμμα νὰ ἔχῃ μελέτας καὶ νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὸ τὸ πρόγραμμα καὶ αὐτὰς τὰς μελέτας ἐπακριβῶς, κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διαφόρων ἔργων. Τὸ ἀμφισβητεῖ ὁ κ. ὑπουργός. Ἔχω δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῶ, ἐπαναλαμβάνω, ἕνα πρὸς ἕνα ὅλα τὰ ἔργα, διὰ νὰ ἀποδείξω αὐτό.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κ. συνάδελφε. Εἶναι ἡμέρα νομοθετικῆς ἐργασίας. Συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς σχεδίου νόμου τοῦ Ὑπουργ. Συγκοινωνιῶν καὶ συνεπῶς θὰ περιορισθῆτε. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἐπαναφέρω εἰς τὸ θέμα. Ἐὰν θέλετε νὰ ἐλέγξητε τὴν Κυβέρνησιν, καθ’ ὃ ἔχετε δικαίωμα, νὰ ὑποβάλετε ἐπερώτησιν.

§94Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρίσκομαι ἀπολύτως ἐντὸς τοῦ θέματος καὶ ἐὰν ἐπιμένετε, ἐλέγχω ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸ Προεδρεῖον, ὅτι ἐπιμένοντες ἀφίνετε τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι δὲν ἐπιδιώκετε ἄλλο τι παρὰ νὰ μὴ λεχθῇ αὐτὸ ποὺ ἔγινεν εἰς τὰς Ἀθήνας, κατὰ τὴν τελευταίαν 5ετίαν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιδιώκω οὐδὲν πέραν τῆς τηρήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, πρὸς τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ συμμορφωθῆτε.

§96Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δ. Ἔργ.). Κε συνάδελφε, ὑπεστηρίξατε ὅτι εἶναι ἀνακριβῆ τὰ λεχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ μία καλόπιστος συζήτησις, ὑποβάλατε μίαν ἐρώτησιν ἢ ἐπερώτησιν καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ συζητήσωμεν τὸ ὅλον θέμα. Δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν αὐτὸ νὰ γίνῃ αὐτὴν τὴν στιγμήν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα.

§97Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ ἔργων εἰς τὴν περιοχὴν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως. Ὡς γνωστόν, τὸ ἔργον τῆς Ὑλίκης διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν ἀνετέθη εἰς ξένας ἑταιρείας, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ μελέτη. Ἀπόδειξις τούτου ἀποτελεῖ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ μὲν μελέτη ἀνετέθη εἰς τὴν ἑταιρείαν AMMAN AND WHITNEY τὴν 21.11.56 μετὰ 20 ἡμέρας, ἤτοι τὴν 11ην Δεκεμβρίου 1956 ἀνέθεσε τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων εἰς τὰς ἀναδόχους ἑταιρείας ΣΤΚΡ καὶ Ἑλληνικὰ Τεχνικὰ Ἔργα Α.Ε. Εἶναι ἢ ὄχι ἄνευ μελέτης ἡ ἀνάθεσις ἑνὸς τόσον κολοσσιαίου ἔργου; Ἀλλὰ τὴν ἀπόφασιν περὶ τῆς χαράξεως τοῦ ἔργου, ὡς ἐγένετο, εἶχεν ἤδη ἀποφασίσει ὁ κ. Κ. Καραμανλῆς, ὡς ἁρμόδιος ὑπουργός, πολὺ ἐνωρίτερον, ἀγνοῶν πᾶσαν μελέτην. Ἀποτέλεσμα, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Κ. Καραμανλῆς ἀνήγγειλε κατὰ Ἰούνιον τοῦ 1954, ὅτι θὰ ἐστοίχιζε τὸ ἔργον 67 ἑκατομμύρια, ἔφθασε τὰ 200, καὶ τὸ ἔργον δὲν ἔχει ὁλοκληρωθῆ.

§98Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Σᾶς παρεκάλεσα νὰ περιορισθῆτε εἰς τὰ ἔργα τῆς τελευταίας 2ετίας, ἐφ’ ὅσον ὅμως ἀρχίσατε ἀπὸ τὴν Ὑλίκην, σᾶς λέγω, ὅτι τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1958 εἰς τὴν λίμνην ὑπῆρχε νερὸ διὰ δύο μῆνας μόνον.

§99Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, βεβαίως δὲν βαρύνουν σᾶς αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀναφέρω, ἀλλὰ τὸ ὅτι αἱ Ἀθῆναι ἐκινδύνευσαν νὰ πιοῦν νερὸ μὲ λάσπη τὸ 1958, ἀποδεικνύει ἀκριβῶς τὴν πλήρη χρεωκοπίαν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Κωνσταντίνου Καραμανλῆ καὶ τοῦ ἰδίου προσωπικῶς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων γενικῶς.

§100Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος, ἐν μέσῳ θορύβου καὶ κωδωνοκρουσιῶν).

§101Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δ. Ἔργ.). Ὅταν ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρχον διάφοροι μελέται. Ἡ μία προέτεινε τὸ μέν, ἡ ἄλλη τὸ δέ. Καὶ ὅμως ἀμέσως ἔλαβεν ἀπόφασιν, ἐκινητοποίησε τοὺς πάντας καὶ τὰ πάντα, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου.

§102Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μὲ ἀφήσατε νὰ ἐξηγήσω, διατὶ ὡμίλησα περὶ χρεωκοπίας τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Πλὴν τῆς προβλέψεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ κόστος, ἀνηγγέλθη ὑπ’ αὐτοῦ ὅτι τὸ ἔργον, θὰ ἐπερατοῦτο ἐντὸς 18 μηνῶν, δηλαδὴ μεσοῦντος τοῦ 1956. Ἐὰν τοῦτο δὲν ἔγινε καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ τέλος τοῦ 1958 νὰ κινδυνεύσῃ ἡ Ἀθήνα νὰ πίνῃ λάσπη, ἡ εὐθύνη βαρύνει ἐξ ὁλοκλήρου τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰδικώτερον τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἦτο τότε ἁρμόδιος ὑπουργός. Ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν καθυστέρησιν, δὲν ὑπῆρξεν οὐδεὶς συντονισμὸς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν καὶ ἀκριβῶς δι’ αὐτό, ἐλλείψει συντονισμένων μελετῶν, ἐσημειώθη ὑπέρβασις περίπου 300%. Διὰ τὸ ἔργον τῶν ὑπονόμων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν οὔτε ἂν ὑπῆρξε μελέτη οὔτε ποία δαπάνη προϋπολογίσθη, οὔτε πῶς ἐξετελέσθησαν τὰ ἔργα αὐτὰ καὶ ἂν ὑπῆρξεν ὑπέρβασις, διότι ἀνετέθησαν εἰς φίλους καὶ συγγενεῖς τῆς Κυβερνήσεως, δρῶντας ἐντὸς τῆς μεγάλης εὐνοουμένης ΥΔΡΕΞ, ἀφοῦ στέλεχος κομματικὸν τῆς ΕΡΕ ἦτο ὁ Πρόεδρος τῆς ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἐξετέλεσε τὰ ἔργα, ὥστε σήμερον νὰ μὴ γνωρίζωμεν τὶ ἐστοίχισαν καὶ βάσει ποίας μελέτης ἔγιναν. Θέμα οἰκογενειακόν. Ὡς νὰ μὴ ἀρκῇ αὐτό, προβλέπεται τώρα μὲ τὸ ἀμέσως προηγούμενον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νομοσχέδιον, ἡ ἀνάθεσις εἰς τὴν ΥΔΡΕΞ καὶ ἄλλων συμπληρωματικῶν ἔργων ἀποχετεύσεων τῶν λοιπῶν Δήμων, διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ εὔνοια. Τὸ ἔργον τῆς Ὁμονοίας, προϋπελογίσθη ἀρχικῶς εἰς 6.700.000 καὶ ἔφθασε τὰ 80 ἢ 90 μὲ καθυστέρησιν ἐτῶν καὶ μὲ ἀποτέλεσμα νὰ γίνῃ ἡ Ὁμόνοια ὑπόθεσις θεατρικῆς ἐπιθεωρήσεως. Γενικῶς, δὲν ὑπάρχει καμμία περίπτωσις ἐκτελεσθέντος ἔργου, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ παρουσιάσθη ὑπέρβασις τῆς δαπάνης καὶ καθυστέρησις χρονική. Διὰ τοῦτο δέ, καὶ τὰ πλεῖστα ἔργα ἐκτελούμενα κατὰ κανόνα ἄνευ δημοπρατήσεων καὶ ἀπολογιστικῶς, μεταφέρουν τελικῶς τὸ βάρος εἰς τὸν δημόσιον κορβανᾶν, χάριν τῶν «φίλων», ὄντων ἀνευθύνων. Ὅταν, λοιπόν, ἔχωμεν αὐτὰ τὰ δεδομένα, πῶς ὁμιλεῖτε περὶ ἐγκεφάλου ἑνιαίου, καὶ ἑνιαίου προγραμματισμοῦ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων; Σᾶς ἐρωτῶ, ὑπάρχει καμμία μελέτη διὰ τὴν ἀποχέτευσιν τῶν λοιπῶν Δήμων περὶ τὰς Ἀθήνας; Ἤρξατο κἂν ἐργασία διὰ μελέτην; Ὄχι βεβαίως. Καὶ τότε, πῶς ζητεῖτε νὰ σᾶς δώσωμεν 1.500.000.000, διὰ νὰ ἐκτελέσετε τί; Καὶ πῶς λέγετε, ὅτι δὲν ἔχουν ἱκανότητα οἱ Δῆμοι νὰ ἐκτελέσουν τὰ ἔργα αὐτά; Ἑνιαῖος ἐγκέφαλος καὶ ἑνιαῖος προγραμματισμὸς εἶναι δυνατόν, πράγματι, νὰ ὑπάρξῃ, διὰ τῆς ἱδρύσεως Συνδέσμου Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης καὶ διὰ τῆς τεχνικῆς ἐνισχύσεως τῶν Κρατικῶν Ὑπηρεσιῶν, πρὸς ὁλοκλήρωσιν τῶν μελετῶν. Δὲν εὐσταθεῖ, ἑπομένως, ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτός, διὰ νὰ ἀφαιρῆται ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων καὶ οἱ φυσικοί των πόροι. Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας τοὺς κατοικοῦντας εἰς Δήμους τῆς Διοικήσεως Πρωτευούσης, ὅτι οἱ Δῆμοι αὐτοὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσουν σήμερα οὔτε τὰ ἡμερομίσθια τῶν ἐργατῶν διὰ τὴν ἀποκομιδὴν τῶν ἀπορριμμάτων. Ὑπάρχουν μάλιστα ἐκδηλώσεις ἀπεργιῶν, λόγῳ ἀκριβῶς καθυστερήσεως καταβολῆς τῶν ἡμερομισθίων. Ὑπάρχει θέμα σταματήματος τῆς ἀποκομιδῆς τῶν ἀπορριμμάτων, μὲ κίνδυνον νὰ γίνῃ ἡ πόλις ἀπέραντος χῶρος ἀπορριμμάτων. Ὅταν αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, εἶναι ἐπιτρεπτὸν νὰ ἀποστεροῦμεν τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας ἀπὸ τοὺς πόρους των; Διότι δὲν εἶναι μόνον τὸ 3%, εἶναι καὶ ἡ ἀφαίρεσις τῶν 10λέπτων ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανον οἱ Δῆμοι καὶ ἀφηρέθη τὸ 1959. Ἔτσι ἐστερήσατε ἀπολύτως τοῦ πόρου αὐτοῦ τοῦ δεκαλέπτου τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, μὲ τὸν ὁποῖον ἠμποροῦσαν νὰ κατασκευάσουν τοὺς ἀμέσως ἀναγκαίους καὶ ἀπαραιτήτους δρόμους διὰ τὴν κυκλοφορίαν τῶν πολιτῶν, ἀναγκάζονται δὲ σήμερον ἐστερημένοι αὐτοῦ τοῦ πόρου νὰ δαπανοῦν ἀπὸ τὰ ὀλίγα πλέον ἔσοδα, τὰ ὁποῖα ἔχουν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμουν ἀλλοιῶς διὰ τὴν κατασκευὴν ὡρισμένων δρόμων, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ φθάσουν εἰς τὸ σημεῖον νὰ μὴ ἠμποροῦν νὰ πληρώσουν τοὺς ὑπαλλήλους καὶ τοὺς ἐργάτας καὶ νὰ μεταφέρουν τὰ ἀπορρίμματα τῆς περιοχῆς των. Αὐτὴ ἡ τακτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, δείχνει ἀκριβῶς τὴν ἐχθρικότητα τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἔναντι τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, τὸ νομοσχέδιον ἐπιτείνει αὐτὴν τὴν ἐχθρικὴν στάσιν, ὑπογραμμίζει αὐτὴν τὴν ἐχθρικὴν στάσιν πρὸς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον εἶναι πράγματι ἀντιλαϊκόν. Ἐξηγέρθη ὁ κ. ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως, διότι ἐχαρακτηρίσθη ἀντιλαϊκὸν τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι πράγματι ἀντιλαϊκόν, διότι δείχνει πράγματι, ὅτι δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὸ μέγα πλῆθος τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, δὲν ἐνδιαφέρεται δι’ αὐτούς, ἀλλὰ μόνον δι’ ἔργα βιτρίνας. Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, ἐξετελέσθη μέγα ἔργον ἐν κρυπτῷ, καὶ ποίαν ἔννοιαν ἔχει τὸ ἐν κρυπτῷ; Ἴσως θὰ ἔλθῃ κἄποια ἡμέρα ποὺ θὰ βγοῦν τὰ κρυφὰ τῶν ὑπονόμων εἰς τὴν ἐπιφάνειαν καὶ θὰ αἰσθανθῶμεν τότε τὰς ἀναθυμιάσεις τῶν ἔργων αὐτῶν. Ἀλλά, πέραν αὐτοῦ, ὅλα τὰ ἄλλα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν εἰς τὴν περιοχὴν τῆς πρωτευούσης, εἶναι πράγματι ἔργα βιτρίνας. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Δημοσίων Ἔργων, θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὴν ὁμιλίαν σας κατὰ τὰ ἐγκαίνια τῆς παραλαβῆς τῆς λεωφόρου Κηφισίας. Ὡμιλήσατε περὶ ἔργου τέχνης, ὅτι ὁ δρόμος αὐτὸς ἀποτελεῖ ἔργον τέχνης. Ἐκάματε αὐτὸν τὸν χαρακτηρισμόν.

§103Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Ὅλα τὰ ἔργα πρέπει νὰ εἶναι ἔργα τέχνης, ἐὰν εἶναι μελετημένα καλῶς καὶ ὀρθῶς ἐκτελοῦνται.

§104Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶχεν αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, ὅτι εἶναι ἔργα τεχνικῶς ἄρτια, ἀλλὰ ἔργα καλλιτεχνικῶς ἄρτια.

§105Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Διότι προσαρμόζονται μὲ τὸ τοπίον.

§106Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἐκάματε τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτόν, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν δείχνει τεχνικῶς ἄρτια ἔργα, ἀλλὰ ὡραῖα ἔργα τέχνης καὶ ἔτσι περιγράφετε τὴν νέαν ὁδὸν τῆς λεωφόρου Κηφισίας. Ἀλλά, κ. Ὑπουργὲ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ποὺ εἶσθε καὶ βουλευτὴς τῆς βʹ περιφερείας Ἀθηνῶν, ἐξήλθατε μήπως, ἔστω μερικὰς ἑκατοντάδας μέτρων πέραν αὐτῆς τῆς βιτρίνας, πέραν αὐτοῦ τοῦ ἔργου τέχνης νὰ ἰδῆτε τὶ κρύβεται πίσω ἀπὸ τὸ Χαλάνδρι, ἀπὸ τὸ Νέον Ψυχικόν, νὰ ἰδῆτε χιλιάδας οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι στεροῦνται νεροῦ καὶ φωτισμοῦ, τηλεφώνων, νὰ ἰδῆτε πῶς ζοῦν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Εἶναι, λοιπόν, ἢ δὲν εἶναι ἔργα βιτρίνας αὐτὰ τὰ ὁποῖα κατεσκευάσθησαν; Καὶ ὅταν εἰς ὅλην τὴν σειρὰν τῶν ἔργων τῶν ἐκτελεσθέντων, ἡ ὁδὸς Ἀθηνῶν, ἡ ὁδὸς Σουνίου μὲ ὅλην τὴν προέκτασιν εἰς τὴν Φαληρικὴν ἀκτήν, ἡ ὁδὸς Καλλιθέας, ἡ ὁποία κατεσκευάσθη τελευταίως, διότι ἡ Καλλιθέα δὲν ἔχει σήμερον οὔτε μίαν δεκάραν νὰ κάνῃ ἕνα δρόμον καὶ ἐδαπανήθησαν μερικὰ ἑκατομμύρια δάνεια διὰ δρόμους καὶ σήμερον ἐξωφλήσαμεν καὶ δὲν ἐκτελεῖται οὔτε ἕν ἔργον....

§107Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐλπίζομεν ὅμως νὰ διαμορφωθῇ καὶ ἡ Καλλιθέα ἰδιαιτέρως τώρα, ὅτε παρεδώσαμεν εἰς τὸ κοινὸν τὴν πλὰζ τοῦ Νέου Φαλήρου.

§108Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἀναφέρω τὴν λεωφόρον Ἀλεξάνδρας, τὴν Ὁμόνοιαν καὶ τὰς ἀνακατασκευὰς ἄλλων δρόμων ἐκτελουμένων ἐπίσης. Κύριοι βουλευταί, τὰ ἔργα αὐτά, εἶναι ἔργα ποὺ δὲν ἐξυπηρετοῦν ἀμέσως τὰς ἀπαραιτήτους ἀνάγκας τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς τῆς τέως διοικήσεως πρωτευούσης. Ἐὰν τὸν χειμῶνα, ἐπαναλαμβάνω, εὑρίσκετο ὁ κ. ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως εἰς αὐτοὺς τοὺς γύρω Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἐγύριζεν εἰς τὸ κέντρον τῶν Ἀθηνῶν χωρὶς αὐτοκίνητον, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ κυκλοφορήσῃ τὸ αὐτοκίνητον εἰς τοὺς δρόμους αὐτοὺς κατὰ τὸν χειμῶνα. Καὶ ὅταν ἔχωμεν δεδομένον, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς φύσεως ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο ἴσως μίαν ἡμέραν νὰ ἐκτελεσθοῦν, ἀλλὰ ὄχι διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κατοίκων ἀλλὰ διὰ σκοποὺς γενικωτέρους, ὅπως ὀρθῶς χαρακτηρίζει τοὺς σκοποὺς αὐτοὺς ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἀλλὰ γενικωτέρους σκοποὺς τουριστικούς, ἀλλὰ καὶ σκοποὺς ἐξυπηρετήσεως γενικώτερον τῆς Ἑλλάδος, ὅπως ἡ ὁδὸς Ἀθηνῶν διὰ τὴν ὁποίαν ἐδαπανήθησαν τεράστια ποσά, ἀλλὰ ἡ ὁποία δὲν ἐξυπηρετεῖ μόνον τοὺς κατοίκους τῆς περιοχῆς πρωτευούσης, ἐξυπηρετεῖ τὸ ἥμισυ θὰ ἔλεγα τῆς Ἑλλάδος, ἐξυπηρετεῖ ὁλόκληρον τὴν Πελοπόννησον, τὴν Ἤπειρον, τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν. Πρόκειται, λοιπόν, περὶ ἔργου γενικωτέρας φύσεως, διὰ τὸ ὁποῖον ἐρωτῶ διατὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιβαρυνθοῦν μόνον οἱ Ἀθηναῖοι καὶ οἱ κάτοικοι τῶν γύρω Δήμων, ὅταν εἶναι βέβαιον, ὅτι οἱ ἴδιοι αὐτοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πᾶνε εἰς τὰ σπίτια τους τὸ βράδυ, χωρὶς νὰ πέσουν σὲ καμμιὰ λίμνη ἢ σὲ καμμιὰ λάσπη. Θὰ ἔπρεπε οἱ πόροι αὐτοὶ νὰ διατεθοῦν πρῶτον διὰ τὰ ἔργα ἐξυπηρετήσεως τῶν μεγάλων λαϊκῶν μαζῶν, ἐξυπηρετήσεως τῶν ἀμεσωτάτων ἀναγκῶν αὐτῶν καὶ ἔπειτα νὰ στραφῶμεν πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν γενικωτέρων ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἠμποροῦσαν καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθοῦν ἀπὸ τὸν δημόσιον προϋπολογισμὸν ἀκριβῶς διότι ἀφοροῦν ἔργα γενικωτέρας σημασίας, διότι ἐξυπηρετοῦν Ἕλληνας, πέραν ἀπὸ τὰ ἔργα τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῶν ἄλλων Δήμων τῶν πέριξ τῆς πρωτευούσης. Βεβαίως, νὰ ἐπιβαρυνθῇ καὶ ἡ ἐπαρχία, ἀλλὰ νὰ τακτοποιήσῃ πρῶτα τὰ καθ’ ἑαυτήν.

§109Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Ἔχουν τόσα πλεονεκτήματα οἱ κατοικοῦντες τὸ κλεινὸν ἄστυ, ὥστε ἂς δώσουν καὶ αὐτοὶ διὰ τὸν πτωχὸν ἐπαρχιώτην, ἐφ’ ὅσον ὁ δρόμος αὐτὸς ἐξυπηρετεῖ τὸ ἥμισυ τῆς Ἑλλάδος.

§110Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ τὶ ἀπολαμβάνουν οἱ κατοικοῦντες εἰς τὰς Ἀθήνας, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας ἢ νὰ μᾶς φέρῃ κἄποιο στοιχεῖον, πόσαι οἰκογένειαι ἀπὸ αὐτὰς ποὺ κατοικοῦν εἰς τὴν περιοχὴν αὐτὴν στεροῦνται σήμερον νεροῦ. Δεκάδες χιλιάδες εἶναι αἱ οἰκογένειαι αὐταί.

§111Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Δι’ αὐτὸ ἔχομεν καταθέσει τὸ νομοσχέδιον, ὥστε νὰ προσπαθήσωμεν καὶ ἐκεῖνοι ποὺ στεροῦνται νεροῦ νὰ ἀποκτήσουν σὺν τῷ χρόνῳ, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ νερὸ καὶ εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας αὐτάς.

§112Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Δημοσίων Ἔργων, εἴπατε πρωτύτερα καὶ θὰ τὸ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ τώρα, ὅτι ἔλλειψις νεροῦ σημαίνει ἔλλειψιν στοιχειώδους ὑγείας. Ἔλλειψις νεροῦ ἀποτελεῖ τὴν πρώτην ἀνάγκην ποὺ πρέπει νὰ θεραπευθῇ σήμερον. Πηγαίνετε μὲ τὸ σταγονόμετρον νὰ δώσετε εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας τοὺς σωλῆνας διὰ τὴν ὕδρευσιν, καὶ ὑπὸ ποίους ὅρους; Τοὺς καλεῖτε νὰ συνεισφέρουν ἀπὸ αὐτὸ τὸ 1% ποὺ χορηγεῖτε εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, τοὺς τὸ χορηγεῖτε, διὰ νὰ τὸ εἰσφέρουν ὕστερα τὸ ποσὸν αὐτό, διὰ νὰ ἐπεκτείνουν τὸ δίκτυον ὑδρεύσεως 500–1.000 μέτρα κἄθε φοράν. Δὲν ἐξετελέσθησαν ἀπὸ τὸν κοινὸν αὐτὸν κορβανᾶν ποὺ ρίχνετε τὰ ἔσοδα, ἀπὸ τὸν πόρον 3% καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους πόρους, τοὺς ὁποίους προβλέπετε. Δὲν ἐσημειώσατε καμμίαν γενναίαν προσπάθειαν διὰ τὴν λύσιν αὐτοῦ τοῦ προβλήματος ὑπὸ τὸ ὁποῖον ζοῦν σήμερον μεγάλαι μᾶζαι τῶν συνοικισμῶν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῶν πέριξ τῶν Ἀθηνῶν. Ὅταν αὐτὸ τὸ πρόβλημα δὲν ἔχετε κατορθώσει νὰ λύσετε, ὁμιλεῖτε περὶ ἀφαιρέσεως αὐτοῦ τοῦ πόρου ποὺ προορίζεται διὰ τὴν ὕδρευσιν, ποὺ τοὺς εἶναι φωτεινῆς ἀνάγκης διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν αὐτὰς τὰς ὑποχρεώσεις; Ἀλλὰ τὸ θέμα αὐτὸ τῆς ἀφαιρέσεως τῶν πόρων, δυστυχῶς, συνδέεται καὶ μὲ ἕνα ἄλλο πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἀναφέρω διὰ νὰ τελειώσω, διότι τὸ νομοσχέδιον καλύπτει μίαν χαριστικὴν τακτικήν, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως μέχρι σήμερον, κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν ἔργων. Εἰς τὸ μέγιστον τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν, δὲν ἔγινεν οὐδεὶς διαγωνισμός, οὐδεμία δημοπρασία. Ὅλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν, κατὰ τὸ μέγιστον μέρος, τοὐλάχιστον, ἐξετελέσθησαν ἀπολογιστικῶς, χωρὶς εὐθύνην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Καὶ κατὰ σύμπτωσιν, σχεδόν, τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν ἔργων τὸ ἀναλαμβάνουν πάντοτε οἱ ἴδιοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν καὶ τὸ βʹ καὶ τὸ γʹ ἔργον. Αἱ ἴδιαι ἑταιρεῖαι, οἱ ἴδιοι ἐργολάβοι, οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως. Ἀναφέρω πρῶτον, τὴν ΥΔΡΕΞ, ποὺ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἔχει ἀναλάβει τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων αὐτῶν, τὴν! Τεχνικὴν Ἑταιρίαν, ποὺ ἔχει ἀναλάβει τὰ ἔργα τῆς Ὑλίκης. Εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς περιπτώσεις ἔχομεν ὑπερβάσεις μεγαλυτέρας ἀπὸ ἐκείνας ποὺ ἀρχικῶς προεβλέποντο. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποσείσῃ τὴν ὑπόνοιαν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν θέλει νὰ παραδώσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν εἰς τοὺς φυσικοὺς δικαιούχους τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, διότι πλὴν τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ κάμῃ, κατορθώνει διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ νὰ ἱκανοποιήσῃ ἕνα κύκλον ἀνθρώπων, μὲ τὴν ἀνάθεσιν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων αὐτῶν. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἀλλὰ ὑπάρχει, ἐκτὸς τῆς ΥΔΡΕΞ καὶ ἕνας μεγαλύτερος εὐνοούμενος εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Εἶναι ἡ ἰδία ἡ Ἑταιρία Ὑδάτων. Ἐξετελέσθησαν τὰ ἔργα τῆς Ὑλίκης, τὰ ὁποῖα σήμερον ἀποδίδουν 40 ἑκατομμύρια κυβικὰ νερὸ ἐτησίως εἰς τὴν λίμνην τοῦ Μαραθῶνος. Αὐτὸ τὸ νερὸ τὸ παραλαμβάνει ἡ Ἑταιρία Ὑδάτων καὶ τὸ πωλεῖ εἰς τοὺς Ἀθηναίους, Πειραιῶτας, κλπ. Ἐρωτῶ, διατὶ ἔγινεν αὐτὸ τὸ δῶρον πρὸς τὴν Ἑταιρίαν Ὑδάτων τῶν 40 ἑκ. κυβικ. τὸν χρόνον; Τὶ ἔδωσεν ἔναντι αὐτοῦ εἰς τὸ Κράτος ἢ τοὺς κατοίκους τῆς περιοχῆς ἡ Ἑταιρία Ὑδάτων; Διότι ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ λογαριασμοὶ χρεώνονται ἀπὸ τὴν Ἑταιρίαν, κατὰ μέσον ὅρον 3 δραχμ. τὸ κυβικόν, ἔχομεν μίαν αὔξησιν τῶν πόρων ἐκ τῶν πόρων τῆς Ὑλίκης 120.000.000 ἐτησίως.

§113Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Εἶναι ὑπερβολικὸν αὐτό, διότι δὲν ἐδώσαμεν τίποτε εἰς τὴν Ἑταιρίαν, τὸ ὁποῖον προσπορίζει ὀφέλη εἰς τὴν Ἑταιρίαν. Ἡ Ἑταιρία ἀμείβεται βάσει ἑνὸς παγίου, τρόπον τινα μισθοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ ὅλου μηχανισμοῦ. Τὰ χρήματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἰσπράττονται διατίθενται ἢ εἰς ἔργα ὑδρεύσεως, ποὺ εἶναι ὑπὸ τὴν ἔγκρισίν μας, ἢ πρέπει νὰ μποῦν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Δὲν εἶναι κέρδος τῆς Ἑταιρίας, εἶναι κέρδος τοῦ Δημοσίου.

§114Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ἕτοιμος νὰ ὁμολογήσω τὴν πλάνην μου, ἂν μοῦ δώσωτε τὴν ἑξῆς πληροφορίαν: Πόσα ἀπὸ τὰ λεπτὰ αὐτὰ εἰσήχθησαν εἰς τὸν δημόσιον προϋπολογισμὸν ἢ πόσα ἔργα ἐξετέλεσεν ὑδρεύσεως ἡ Ἑταιρία Ὑδάτων διὰ τὴν παροχὴν ὕδατος εἰς τοὺς κατοίκους τῆς περιοχῆς;

§115Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Ὅσον ἀφορᾷ συμβολὴν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν εἴχομεν, δεδομένου, ὅτι εἴχομεν ἀνάγκην ἔργων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ὕδρευσιν τοῦ λεκανοπεδίου. Θὰ σᾶς ἀναφέρω εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν πλήρη πίνακα τῶν ἔργων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο, χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθοῦν οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες. Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ δὲν ἐγένοντο ἀπὸ χρήματα τῆς Ἑταιρίας. Ἡ Ἑταιρία δὲν ἔχει χρήματα. Ἀμείβεται μόνον διὰ τὴν προσφορὰν ὑπηρεσίας. Τὰ ὑπόλοιπα χρήματα, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχει ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν, προβλέπει ἡ σχετικὴ σύμβασις πῶς διατίθενται.

§116Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θέμα δὲν εἶναι τὶ προβλέπει ἡ σύμβασις. Τὸ θέμα εἶναι νὰ μᾶς δώσετε τὰ στοιχεῖα περὶ τοῦ τὶ γίνεται. Ἂν πράγματι αὐτὰ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εἰσπράττονται ἀπὸ τὴν αὔξησιν τοῦ ὕδατος τῆς λίμνης τοῦ Μαραθῶνος διετέθησαν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ὑδρεύσεως εἰς τὴν περιοχὴν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, χωρὶς νὰ πληρωθοῦν ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Διότι φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη δυσαναλογία μεταξὺ ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἰσέπραξε καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα διέθεσε διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ δικτύου της, ὥστε θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ λέγωμεν, ὅτι ἡ Ἑταιρία δίδει ἕνα ποσοστὸν ὡς κέρδος, καὶ τὰ ἄλλα περιέρχονται εἰς τὸν Δῆμον. Αἱ Ἀνώνυμοι Ἑταιρίαι ἔχουν τὸν τρόπον νὰ ἔχουν καὶ τὴν πίττα σωστὴν καὶ τὸν σκύλον χορτάτον. Ἤδη ἀπησχολήθη ἡ Βουλὴ μὲ τοὺς μισθοὺς ποὺ λαμβάνουν αὐτοὶ οἱ μεγιστάνες, μὲ ἔξοδα διαχειρίσεως τεράστια, τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ τὸ Κράτος, ὅταν ἔχῃ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν σύμβασιν. Ὁπωσδήποτε, ἀπὸ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ φέρετε, θὰ ἐπιφυλαχθῶμεν νὰ κρίνωμεν καὶ αὐτὸ τὸ ἔξοδον, τὸ ὁποῖον προκύπτει ἀπὸ τὴν διάθεσιν τοῦ νεροῦ, τὸ ὁποῖον μὲ δαπάνας τῶν κατοίκων τῆς Πρωτευούσης κατεσκευάσθη ἂν αὐτὰ τὰ λεπτά, πράγματι, διετέθησαν διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ δικτύου, διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ δικτύου ὑδρεύσεως Θεσσαλονίκης. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπ’ αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐπιβάλλωνται καὶ φορολογίαι ὑπὲρ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα αὐτὰ ποὺ εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν στοιχειώδη διαβίωσιν τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς, ἰδίως δὲ τῶν πτωχῶν κατοίκων, νομίζω, ὅτι πρέπει αὐτοὺς τοὺς πόρους νὰ τοὺς εἰσαγάγῃ εἰς τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν. Ὤφειλε καὶ ὀφείλει καὶ ἀπὸ σεβασμὸν πρὸς τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα νὰ ἀναγνωρίσῃ τὰς δικαιοδοσίας καὶ τὰς ἁρμοδιότητας τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ νὰ τῆς ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναπτύξῃ δραστηριότητα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων. Διότι σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἔχει καταστήσει τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας ληξιαρχεῖα μόνον διὰ τὴν ἔκδοσιν πιστοποιητικῶν. Καὶ ἴσως αὔριον δὲν θὰ ἠμποροῦν νὰ ἀποκομίζουν οὔτε τὰ σκουπίδια. Θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν παραχώρησιν τῶν ἁρμοδιοτήτων εἰς τοὺς Δήμους ἢ εἰς συνδέσμους, ὥστε νὰ ἔχουν τὴν δυνατότητα καταρτίσεως προγραμμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀφοροῦν καὶ ἕν ἕκαστον Δῆμον καὶ τοὺς Δήμους ἐν συνόλῳ ἢ περισσοτέρους τοῦ ἑνὸς ὅπου ὑπάρχουν κοινὰ προβλήματα. Χωρὶς αὐτὴν τὴν πολιτικὴν δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἀποβάλῃ τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πράγματι θέλει νὰ ἐξασθενήσῃ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, ὅτι θέλει νὰ δημιουργήσῃ φορολογικὰ βάρη διὰ τὸν λαόν, διὰ νὰ αὐξήσῃ τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ ἀποκομίσῃ πολιτικὰ ὀφέλη ἐκ τῆς ἐκτελέσεως ἔργων βιτρίνας καὶ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ὁμάδων ποὺ περιβάλλουν τὴν Κυβέρνησιν ὅταν πρόκειται νὰ ἐκτελεσθοῦν ἔργα εἰς τὴν Πρωτεύουσαν. Οἱ δύο μεγάλοι Δῆμοι, Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, εἶναι τελείως ἀντίθετοι πρὸς τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως. Ποῦ στηρίζεται ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀπὸ ποῦ παίρνει τὸ θάρρος νὰ προχωρήσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων αὐτῶν ἀντιθέτως πρὸς τὴν θέλησιν καὶ τὸ συμφέρον τῶν ἐνδιαφερομένων. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ νομοσχέδιον μὲ βάσιν, ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ θὰ πρέπει νὰ ἀνατεθοῦν εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας πρὸς τὰς ὁποίας νὰ ἀποδοθοῦν αἱ ἁρμοδιότητές των καὶ πρὸ παντὸς οἱ πόροι οἱ ὁποῖοι τοὺς ἀνήκουν, διότι αὐτὰ εἶναι τὰ ἀφεντικά. (Χειροκροτήματα)... (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνακοινῶ, ὅτι ὑπεβλήθη ἔνστασις ἐλλείψεως ἀπαρτίας. Θὰ παρεκάλουν τοὺς ὑποβαλόντας τὴν πρότασιν......

§118Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἢ ὑπάρχει ἀπαρτία, ἢ δὲν ὑπάρχει, κ. Πρόεδρε. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ παρακαλέσητε κανένα.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. συνάδελφε, νὰ ἀφήσετε τὸ Προεδρεῖον νὰ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντά του. Θὰ παρεκάλουν, λοιπόν, δοθέντος, ὅτι ὑπάρχει εἰσέτι ἱκανὸς ἀριθμὸς βουλευτῶν διὰ νὰ ὁμιλήσουν, νὰ λάβουν τὸν λόγον οἱ συνάδελφοι κ.κ. Μερκούρης καὶ Βαλοῦρδος, ἀφοῦ ὁ κ. Σαμαρᾶς ὁ ὁποῖος ἔχει σειρὰν ἀπουσιάζει, καὶ ἀκολούθως νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν. Δὲν νομίζω, ὅτι διὰ τῆς συνεχοῦς ὑποβολῆς ἐνστάσεων ἀπαρτίας προάγεται ἡ λειτουργία τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος.

§120Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ ἀντιληπτόν, κ. Πρόεδρε, ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῶν ἐνστάσεων ἀπαρτίας. Ἀποτελοῦν μέσα ἀμύνης ἐπὶ τῶν ἑξῆς δύο σημείων: Πρῶτον, ὅταν πρόκειται περὶ νομοθετικῆς ἐργασίας ἡ Συμπολίτευσις συνήθως ἀπουσιάζει καὶ καλεῖται ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ συζητῇ καὶ νὰ ψηφίζῃ τὰ νομοθετήματα τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ δεύτερον, ὁ κ. Ὑπουργός, μὲ τὴν καλὴν πίστιν ἡ ὁποία τὸν διακρίνει εἰς τὰς συζητήσεις, κατ’ ἐπανάληψιν, ἀπαντῶν εἰς τὸν συνάδελφον κ. Ἡλιόπουλον, εἶπεν, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι ἕτοιμος, δὲν ἔχει αὐτὰ ἢ ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα πράγματι εἶναι χρήσιμα εἰς τὴν συζήτησιν. Ἐρωτᾶται, λοιπόν, κατόπιν αὐτῶν, τὶ νόημα θὰ ἔχῃ ἡ συνέχισις τῆς συζητήσεως.

§121Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Ποῖα στοιχεῖα, κ. συνάδελφε; Τὰ στοιχεῖα αὐτὰ δὲν ἀφοροῦν τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον καὶ ἑπόμενον ἦτο νὰ μὴ τὰ ἔχω μαζύ μου. Ἐν τούτοις οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχω νὰ δώσω τὰ στοιχεῖα αὐτὰ διὰ νὰ μὴ νομισθῇ, ὅτι ἀποφεύγω νὰ δώσω αἰτούμενα στοιχεῖα.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, κύριε Ἐφραιμίδη, δὲν ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ἔχῃ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, διότι δὲν εἶναι σχετικὰ μὲ τὸ συζητούμενον σχέδιον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ τὰ στοιχεῖα αὐτὰ θὰ τὰ προσκομίσῃ τὴν προσεχῆ Δευτέραν, δοθέντος, ὅτι ἡ συζήτησις τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου δὲν πρόκειται νὰ τερματισθῇ ἀπόψε. Ἀκόμη, κ. Ἐφραιμίδη, θέλω νὰ σᾶς ὑπομνήσω, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ λέγετε, ὅτι ἐναποτίθεται τὸ βάρος τῆς διαφωτίσεως τῆς Βουλῆς εἰς ὑμᾶς καὶ ὅτι ἀπουσιάζει ἡ Συμπολίτευσις. Ἤδη διαπιστῶ, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν παρίστανται ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως ὑπερδιπλάσιοι βουλευταί, ἀπὸ τοὺς παρισταμένους ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Παρακαλῶ, λοιπόν, νὰ συνεχίσωμεν τὴν συνεδρίασιν καὶ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Σ. Μερκούρης.

§123Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶμαι ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν. Νομίζω, ὅμως, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο προηγουμένως νὰ ἀκούσωμεν καὶ τὸν μόνον ἐπιθυμοῦντα νὰ ὁμιλήσῃ ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως κ. Σαμαρᾶν, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς ἀπουσιάζει καὶ μετὰ ταῦτα νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὁμιλοῦμεν μόνον ἡμεῖς χωρὶς νὰ ἀκούεται ἀντίλογος.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰς Κυβερνητικὰς ἀπόψεις, κ. συνάδελφε, τὰς ἠκούσατε ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος ὡς διεπιστώσατε, εἶναι ὀλιγόλογος καὶ σαφέστατος εἰς τὰς ἀπαντήσεις του.

§125Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἶναι, κ. Πρόεδρε, καὶ τὸ ζήτημα τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη νὰ φέρῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§126Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένομεν εἰς τὴν πρότασίν μας καὶ παρακαλοῦμεν νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἡ συνεδρίασις δὲν δύναται νὰ συνεχισθῇ καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν λύσω. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 11.15′ μ.μ.)