1960.11.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10η

Πέμπτη, 3 Νοεμβρίου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.50′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Μακρῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Κ. ΜΑΚΡΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Εὐστρατιάδης καὶ Γ. Παπαευθυμίου ζητοῦν μηνιαίαν ἄδειαν, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Γ. Θεμελῆς (Ὑφυπ. Ἐθν. Ἀμύνης), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου ΓΣΙΣΤ)1907 «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἀγροτικῶν ἢ ἀστικῶν κτημάτων πρὸς ἀνέγερσιν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν κτιρίων καὶ ὀχυρωματικῶν ἐν γένει ἔργων». Οἱ κ.κ. Ε. ΑΒΕΡΩΦ–Τοσίτσας (Ὑπ. Ἐξωτ.) καὶ Κ. Καλλίας (Ὑπ. Δικαιοσύνης), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος ὑπογραφείσης ἐν Παρισίοις τὴν 13ην Δεκεμβρίου 1957 Εὐρωπαϊκῆς συμβάσεως ἐκδόσεως». Οἱ κ.κ. Α. Στρᾶτος (Ὑπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας), Δ. Μακρῆς (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν) καὶ Κ. Παπακωνσταντίνου (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τῶν Βρεφοκομείων». Οἱ κ.κ. Α. Στρᾶτος (Ὑπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας) καὶ Κ. Παπακωνσταντίνου (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως ἐν Θεσσαλονίκῃ Ἱδρύματος ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Ἵδρυμα Κοινωνικῆς Προνοίας ὁ «Ἅγιος Παντελεήμων». Οἱ κ.κ. Α. Στρᾶτος (Ὑπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας) καὶ Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ Ἐθνικοῦ Παπαφείου Ὀρφανοτροφείου «Ὁ Μελιτεύς». Οἱ κ.κ. Α. Στρᾶτος (Ὑπουργὸς Κοινων. Προνοίας), Κ. Παπακωνσταντίνου (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν), Γ. Θεμελῆς (Ὑφυπ. Ἐθν. Ἀμύνης) καὶ Σ. Γκίκας (Ὑπουργὸς Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ Ν. Δ. 2936)54 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ στεγάσεως ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου ἰσχυούσης Νομοθεσίας». Οἱ κ.κ. Ι. Ψαρρέας (Ὑφυπουργὸς Κοινων. Προνοίας) καὶ Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ μεταβιβάσεως τῆς κυριότητος ἀπαλλοτριωθείσης ἐκτάσεως εἰς τὸ Νομικὸν Πρόσωπον τοῦ Βενιζελείου Παγκρητίου Νοσοκομείου Φυματιώντων Ἡρακλείου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Καρατζένης, Μ. Κοτσώνης, Σ. Μπουγᾶς, Ι. Τζαμπάζης καὶ Δ. Λιανουλόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ὑποθηκοφυλακείων τοῦ Κράτους καὶ διατάξεών τινων περὶ Συμβολαιογράφων καὶ διαγωνισμοῦ Δικηγόρων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ὑποθηκοφυλακείων τοῦ Κράτους καὶ διατάξεών τινων περὶ Συμβολαιογράφων καὶ διαγωνισμοῦ Δικηγόρων». Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. πρωτ. 281227)24.10.1960 ἀποφάσεως παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ταχυδρομικὸν Ταμιευτήριον διὰ τὴν δανειοδότησιν τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου Φθιώτιδος μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν δραχ. 4.000.000. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Βορειοηπειρωτικοῦ Συλλόγου «Σελασφόρος» Κορυτσᾶς–Μοσχοπόλεως–Πρεμετῆς–Κολωνίας, αἰτουμένου τὴν παραχώρησιν ἐκτάσεως ὑποδειχθείσης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας διὰ τὴν στέγασιν τῶν μελῶν του. Ὁ βουλευτὴς Φωκίδος κ. Β. Κρῖκος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Γ. Μαργώνη, Α. Στρέμπελα, Ε. Μανανᾶ κλπ., ἐκπροσώπων ἐργατῶν Ἑταιρείας Βωξίτου Παρνασσοῦ, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐν λόγῳ Ἑταιρείας, ἐκβιαζομένης παρὰ μεταφορέων αὐτοκινητιστῶν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Αʹ Πανελλαδικοῦ Συνεδρίου Ἀποστράτων Ὁπλιτῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, συγκληθέντος ἐν Θεσσαλονίκῃ, αἰτουμένου τὴν χορήγησιν συντάξεως εἰς τοὺς ἐν συντάξει ὁπλίτας τῶν Ἀστυν. Σωμάτων, κατὰ τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Ν. 1854)51, εἰς 80% τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ συναδέλφων των κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου «Κωστῆς Παλαμᾶς», διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λιμνοθαλάσσης Μεσολογγίου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Μπενᾶ, Δ. Καρακουλουξῆς, Ι. Παπαδημητρίου καὶ Α. Μπριλλάκης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ κ. Φραγκισκάτου, κατοίκου Ν. Φαλήρου, αἰτουμένου ἀναστολὴν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πολεοδομικοῦ Γραφείου Πειραιῶς, περὶ ἀνακατασκευῆς τῆς προσόψεως οἰκίας ἐν Πειραιεῖ, προκειμένου αὕτη νὰ κατεδαφισθῇ. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Σ. Διβάρης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης, αἰτουμένου ἀπαλλαγὴν τόκων καὶ προσαυξήσεων τῶν γεωργοκτηνοτροφικῶν δανείων, τὴν ἐξόφλησιν τούτων εἰς 20 ἑξαμηνιαίας δόσεις κλπ, Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Κ. Ἀθανασιάδης, καταθέτει ἀναφορὰν 15 Ἐξωραϊστικῶν Συλλόγων περιφερείας Πειραιῶς, αἰτουμένων τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν Δήμων καὶ εἰδικώτερον τοῦ Δήμου Πειραιῶς. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Παπαγεωργίου, Ε. Πρωϊμάκης καὶ Κ. Χιωτάκης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων ἐπαρχίας Λασηθίου, αἰτουμένων τὴν ἐπέκτασιν καὶ εἰς τὴν ἐν λόγῳ ἐπαρχίαν τῶν προσφάτως ἐξαγγελθέντων μέτρων ὑπὲρ τῶν πληγέντων ἀγροτῶν Κρήτης. Ὁ Βασίλειος Μπενάκας, Ἀμερικανὸς ὑπήκοος καὶ νῦν προσωρινὸς κάτοικος τοῦ χωρίου Κεφαλοβρύσου Ἄργους, διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ δημοδιδασκάλου τοῦ Σχολείου τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος διὰ κακὴν διαχείρισιν τῆς παρ’ αὐτοῦ δοθείσης χρηματικῆς δωρεᾶς ὑπὲρ τοῦ Σχολείου.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 49)1960 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου «περὶ διαθέσεως εἰσπράξεων τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἀπαιτουμένων δαπανῶν διὰ τὴν διάνοιξιν εἰς Θεσσαλονίκην ὁδῶν». Ὁ κ. Ε. Γιαρένης, ἔχει τὸν λόγον.

§8Ε. ΓΙΑΡΕΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸν τελευταῖον καιρὸν ἐπισκέπτεται τὴν πόλιν μας, πολὺ συχνὰ μάλιστα, κυβερνητικὸν κλιμάκιον. Τοῦ κλιμακίου αὐτοῦ πολλὲς φορὲς ἡγεῖται ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν γνωρίζομεν διατὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπέλεξε τὴν πόλιν μας, τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης, διὰ νὰ ἐξαγγέλῃ ἑκάστοτε τὰ μεγαλεπήβολα ἔργα του. Εἰς τὴν περυσινὴν μάλιστα ἐπίσκεψιν, κύριοι συνάδελφοι, δόθηκε ἰδιαίτερος τόνος καὶ πράγματι μίαν πρωΐαν ὁ λαὸς τῆς Θεσσαλονίκης ἐδιάβαζεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, αἱ ὁποῖαι ἔγγραφον, μὲ μεγάλους τίτλους, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διαθέτει 500 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια διὰ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ γίνουν ἐντὸς τῆς πόλεως. Τὶ δὲν ἐγράφη καὶ τὶ δὲν ἐλέχθη ἀπὸ τὸ κυβερνητικὸν ραδιόφωνον καὶ ἀπὸ τὰς κυβερνητικὰς ἐφημερίδας! Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον καὶ ἡμεῖς ἀκόμα νὰ πιστέψωμεν, ὅτι πράγματι θὰ διατεθοῦν τὰ 500 ἑκατ. διὰ τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης. Φυσικά, δὲν ἄργησε νὰ ἀποκαλυφθῇ τὸ φιάσκο. Τὰ ἔργα αὐτὰ ἦσαν ἔργα γνωστὰ καὶ ἄλλα μὲν εἶχον ἀρχίσει νὰ κατασκευάζωνται, ἄλλα ἦσαν ὑπὸ μελέτην καὶ ἄλλα ἐπρογραμματίζοντο διὰ τὸ ἀπώτερον μέλλον. Ὅμως, οὐδὲν ἐκ τῶν ἔργων αὐτῶν ἦτο τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶχεν οὐδεμίαν θέσιν, ἰδιαιτέρως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τὰ ἐξαγγείλῃ. Ἦσαν ἔργα τοῦ Δήμου καὶ ἄλλων Ὀργανισμῶν. Καὶ ποῖα ἦσαν τὰ ἔργα, κύριοι συνάδελφοι; Χρειάζεται νὰ τὰ ξαναποῦμε. Πρῶτον, ἦτο τὸ περίφημον Καυτατζόγλειον Στάδιον, διὰ τὸ ὁποῖον δικαίως ὁ λαὸς τῆς πόλεώς μας λέγει χαρακτηριστικά, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ κάμῃ μνημόσυνον «μὲ ξένα κόλλυβα». Ἀλλὰ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὡρισμένοι συνάδελφοι ἀγνοοῦν, ὅτι αἱ δαπάναι διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ Καυτατζογλείου Σταδίου προήρχοντο ἀπὸ τὸ κληροδότημα τοῦ Καυτατζόγλου. Δι’ αὐτὸ καὶ συνάδελφος διέκοψε χθὲς βουλευτὴν τοῦ Κόμματός μας καὶ ἠθέλησε νὰ τοῦ δώσῃ διασαφηνίσεις. Ἐὰν ἐγνώριζεν, ὅτι τὸ Στάδιον ἐγένετο μὲ χρήματα τοῦ Καυτατζόγλου, δὲν θὰ διέκοπτε διὰ νὰ ζητήσῃ ἐξηγήσεις.

§9Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐπληροφορήθην διὰ τὰ 6 ἑκατ., κ. συνάδελφε, τὰ ὁποῖα θὰ διαθέσῃ τὸ Κράτος.

§10Ε. ΓΙΑΡΕΝΗΣ. Ἐνῷ 1½ ἑκατ. καὶ ἄλλα 4 ἑκατ. θὰ δαπανήσῃ τὸ Κράτος. Καὶ χάρις εἰς τὸ προηγούμενον Συμβούλιον ἤρχισε τὸ ἔργον καὶ ἔγινεν ὅ,τι ἔγινεν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις διαλογική. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Γιαρένη, μὴ ἀπαντᾶτε εἰς τὰς διακοπάς.

§12Ε. ΓΙΑΡΕΝΗΣ. Ἄλλο ἔργον, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ διάνοιξις τῆς παραλιακῆς λεωφόρου. Ὅμως, ὡς γνωστόν, τὰ χρήματα διὰ τὴν διάνοιξιν αὐτὴν προέρχονται ἀπὸ τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον καὶ ἀπὸ τὸ δεκάλεπτον ποὺ πληρώνει ὁ λαός, χαράτσι, μέσῳ τοῦ ἁμαρτωλοῦ Ὀργανισμοῦ ΟΕΑΣ. Εἶναι καλὴ ἡ διαπλάτυνσις τῆς λεωφόρου. Ὅμως, τὸ νὰ παίρνετε τὸ δεκάλεπτον ποὺ πληρώνει ὁ λαὸς τῆς Θεσσαλονίκης καθημερινὰ διὰ νὰ κατασκευασθῇ ἕνα δρομάκι τῆς συνοικίας του καὶ νὰ διατίθεται εἰς ἔργα πολυτελῆ, εἰς ἔργα ἐντυπωσιακά, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ πολιτική. Διότι εἶναι γνωστὴ ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὰς συνοικίας τῆς Θεσσαλονίκης. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπισκέπτεσθε συχνὰ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ θαυμάζετε τοὺς δρόμους της. Ἀλλὰ πέραν τῶν κεντρικῶν δρόμων, δὲν ὑπάρχει τίποτε ἀπολύτως. Φθάνουμε μάλιστα εἰς τὸ σημεῖον τὸν χειμῶνα νὰ διακόπτεται ἡ συγκοινωνία εἰς πολλὰς συνοικίας τῆς Θεσσαλονίκης, λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ὑπάρχουν συνοικιακοὶ δρόμοι. Ἴσως γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν, ὅτι πολλὲς φορὲς τὸν ἐνοχλήσαμεν διὰ τὴν κατασκευὴν ἑνὸς δρόμου 500 μέτρων, τοῦ Δήμου Συκεῶν, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν κατάστασιν ποὺ εὑρίσκεται, μὲ τὶς λάσπες καὶ τὶς λακοῦβες, δὲν ἐπιτρέπει στὸν κόσμο νὰ πηγαίνῃ στὴν ἐργασία του.

§13Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἡ ὁδὸς ἡ συνδέουσα τὸν Δῆμον Συκεῶν, εἶναι πέραν τῶν 5.800.000.

§14Ε. ΓΙΑΡΕΝΗΣ. Ὑπάγεται εἰς τὸ 10λεπτον τῶν εἰσιτηρίων.

§15Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Τὸ ἔσοδον τοῦ 10λέπτου εἶναι 10 ἑκατομμύρια. Καὶ τὸ ἔργον τοῦτο δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὰ 5.800.000.

§16Ε. ΓΙΑΡΕΝΗΣ. Πάντως, πληρώνουν τὸ 10λεπτον καὶ ἐπιβαρύνονται οἱ κάτοικοι, χωρὶς νὰ ἐπιδιορθώνεται ὁ δρόμος. Μεταξὺ τῶν ἔργων προβολῆς εἶναι καὶ τὸ περίφημον ξενοδοχεῖον, διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπερηφανεύεται ἡ Κυβέρνησις, διότι τὰ χρήματα διὰ τὴν κατασκευήν του τὰ λαμβάνει ἀπὸ διαφόρους Ὀργανισμοὺς καὶ Ταμεῖα ὑπὸ τὸ πρόσχημα, ὅτι δῆθεν διὰ τὴν προσέλκυσιν ξένων τουριστῶν εἶναι ἀπαραίτητον τὸ ξενοδοχεῖον αὐτό, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ ὑπάρχοντα ξενοδοχεῖα ὑπερεπαρκοῦν. Τὸ Δημαρχεῖον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ, θὰ γίνῃ μὲ χρήματα τοῦ Δήμου καὶ τὸ Δικαστικὸν Μέγαρον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον, ὅταν θὰ γίνῃ, θὰ γίνῃ μὲ τὸ ἔσοδον τοῦ μεγαροσήμου, μὲ τὸ ὁποῖον ἐπὶ τόσα ἔτη ἐπιβαρύνεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ πραγματικὴν πρόκλησιν εἶναι τὰ περίφημα 90.000.000 διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀστέγων. Ἀλλὰ ἐπ’ αὐτοῦ ἐπιφυλασσόμεθα νὰ ὁμιλήσωμεν, ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον πρὸς συζήτησιν. Σήμερον θὰ ὁμιλήσωμεν διὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξηγγέλθησαν καὶ περιλαμβάνονται εἰς τὰ 580.000.000. Κατ’ ἀρχήν, τὸ ἔργον τῶν δύο αὐτῶν ὁδῶν εἶναι καθαρῶς δημοτικὸν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἔπρεπε καθόλου νὰ ἀναμιχθῇ, διότι ἡ ἀνάμιξίς του αὕτη καὶ τὴν αὐτοδιοίκησιν βλάπτει καὶ τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως. Ἐπιμείναμεν τότε, ὅτι ἡ δαπάνη θὰ ἔπρεπε νὰ καταβληθῇ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν καὶ οὕτω ἐπιστεύομεν ὅτι θὰ γίνῃ. Ἀλλ’ ἀργότερον ἐπληροφορήθημεν, ὅτι δίδονται 80.000.000 ὡς δάνειον εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης, μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον τοῦτο. Αἱ τεχνικαὶ Ὑπηρεσίαι τοῦ Δήμου ἐγνωμάτευσαν, ὅτι διὰ τὴν ἀπορρόφησιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ἀπαιτοῦνται 4 ὁλόκληρα ἔτη, ὅτι δηλαδή, δὲν εἶναι δυνατὴ μεγαλυτέρα ἀπορρόφησις τῶν 20 ἑκατομμυρίων ἐτησίως καὶ ὅτι ἑπομένως, ὁπωσδήποτε ἀποκλείεται ἡ ἀπορρόφησις ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τῶν 80 ἑκατ. δραχμῶν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Αὐτὰ δὲ τὰ ποσά, ἠδύναντο νὰ προέλθουν ἀπὸ τὸ ἔσοδον τῆς φορολογίας οἰκοδομῶν καὶ τοῦ ΟΑΣΘ. Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα, διατὶ δίδεται τὸ δάνειον αὐτό, ἀφοῦ μόνον 20 ἑκατομμύρια ἐτησίως εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπορροφηθοῦν καὶ νὰ ἐπιβαρύνεται οὕτω ἄνευ λόγου ὁ Δῆμος μὲ τοκοχρεωλύσια καὶ νὰ πειθαναγκάζεται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν; Βεβαίως, ὁ Δῆμος ἔχει ἀνάγκην δανείου, ἀλλὰ χρειάζεται τὸ δάνειον τοῦτο διὰ νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ ἐκεῖ ὅπου νομίζει, ὅτι συμφέρει διὰ τὴν πόλιν, ὅπως πράττουν ὅλοι οἱ Δῆμοι, ὅλαι αἱ Κοινότητες, ὅλοι οἱ Ὀργανισμοὶ καὶ αἱ ἐπιχειρήσεις, οἵτινες ἔχουν ἕνα προγραμματισμὸν καὶ ἐκτελοῦν τὰ περισσότερα ἐπείγοντα καὶ ὠφελιμώτερα διὰ τὴν πόλιν των ἔργα. Καὶ ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης ἔχει προγραμματίσει τὰ ἀναγκαιοῦντα ἔργα καὶ ὅμως ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ δάνειον αὐτό, τὸν πειθαναγκάζει εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου, διότι ὁ Δήμαρχος λέγει, ὅτι, ἐὰν δὲν γίνῃ τὸ ἔργον αὐτό, δὲν θὰ δοθῇ ὁ πόρος αὐτός. Ἡμεῖς, εἰς ἀπάντησιν, λέγομεν, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ γίνῃ αὐτό. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐξαναγκάζεται ὁ Δῆμος εἰς τὴν σύναψιν τοῦ δανείου τούτου μὲ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ἀνεφέραμεν. Ὡς πρὸς τὸν προγραμματισμὸν τῶν ἔργων τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης, ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ γίνῃ ἡ διάνοιξις τῆς ὁδοῦ Ἁγίου Δημητρίου ἀπὸ τῆς ὁδοῦ Εὐαγγελιστρίας μέχρι τῆς ὁδοῦ Καφαντάρη, διότι τὴν θεωροῦμεν ἀπαραίτητον, χάριν τοῦ ἐξωραϊσμοῦ τῆς πόλεως καὶ τῆς διευκολύνσεως τῆς συγκοινωνίας. Περαιτέρω, εἴπομεν, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ τὸ συλλεκτήριον καὶ τὸ δίκτυον τῶν ὑπονόμων, δεδομένου ὅτι, ἐκτὸς τοῦ κέντρου τῆς πόλεως, δὲν ὑπάρχει ἀποχετευτικὸν δίκτυον, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ κινδυνεύῃ ἡ ὑγεία τῶν κατοίκων, διότι τὰ ἀκάθαρτα νερὰ χύνονται εἰς τὸν δρόμον. Ὅταν αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις εἰς τὸ μεγαλύτερον τμῆμα τῆς πόλεως, δὲν νομίζω, ὅτι δικαιούμεθα νὰ ἀσχολούμεθα μὲ ἔργα βιτρίνας, μὲ ἔργα πολυτελείας καὶ ἐντυπωσιακά. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ διάνοιξις τῶν τριῶν αὐτῶν ὁδῶν δημιουργεῖ ἕνα τεράστιον κοινωνικὸν πρόβλημα. Ἐθίγη ἤδη ἐπιγραμματικῶς καὶ ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους. Εἰς τοὺς διανοιγομένους δρόμους κατεδαφίζονται 700 περίπου καταστήματα. Ἀντιλαμβάνεσθε τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος. Ποῦ θὰ στεγασθοῦν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Οὐδεὶς ἐνδιεφέρθη. Εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἔχουν τὴν ἐπαγγελματικήν των στέγην ἐπὶ 30 ἢ 40 χρόνια καὶ ἡ μεταφορὰ τῶν καταστημάτων, γνωρίζετε, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον πρᾶγμα. Ὁ Δήμαρχος τῆς Θεσσαλονίκης, διὰ μιᾶς ἀποφάσεως ὥριζεν εἰς αὐτοὺς προθεσμίαν μέχρι τῆς 30.1.61, διὰ νὰ ἐκκενώσουν τὰ καταστήματά των. Ἡ ἀψυχολόγητος αὐτὴ ἐνέργεια τοῦ κ. Δημάρχου, εὐτυχῶς, ἀπεσοβήθη ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἠκύρωσε τὴν ἀπόφασιν. Παραπλεύρως τῆς κατεδαφιζομένης περιοχῆς ὑπάρχει χῶρος καλούμενος Τὸπ Κανέ, ὁ ὁποῖος φαίνεται ὅτι ἐξυπηρετεῖ τοὺς ἐνδιαφερομένους. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐπεσκέφθησαν τοὺς ἁρμοδίους καὶ ἀπέσπασαν τὴν ὑπόσχεσιν ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι ὁ χῶρος αὐτὸς δὲν θὰ δημοπρατηθῇ πρὶν ἢ ὁ συνεταιρισμὸς καταστῇ δυνατὸν νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν. Παραδόξως, ὅμως, ὁ χῶρος αὐτὸς αὔριον ἢ μεθαύριον δημοπρατεῖται καὶ λέγουν μάλιστα, ὅτι εὑρέθη καὶ ὁ ἐνδιαφερόμενος ὁμογενὴς ἐκ τοῦ Βελγικοῦ Κογκό, ὁ ὁποῖος θὰ τὸν πάρῃ. Εἶναι ἀνάγκη ἀμέσως νὰ ματαιωθῇ ἡ δημοπρασία καὶ νὰ δοθῇ ὁ χῶρος εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἄνευ δημοπρασίας. Ἐπὶ τέλους, πρόκειται περὶ ἀνταλλαξίμου περιουσίας, καὶ ἂς εὐεργετηθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ὅπως εὐηργετήθησαν καὶ τόσοι ἄλλοι. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι τὸ θέμα ἀνεπτύχθη διεξοδικῶς καὶ κατέστη φανερόν, ὅτι διὰ τοὺς δύο αὐτοὺς δρόμους θὰ διατεθῇ ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν καὶ ὁ πόρος τοῦ δεκαλέπτου. Ἀλλὰ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ διανοίξῃ τοὺς δρόμους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι, ὅπως εἶπεν ὁ συνάδελφος τῆς πλειοψηφίας, εἶναι μεγάλης σημασίας, διότι ὁδηγοῦν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, εἰς τὴν Μεσευρώπην κλπ., ἂς διαθέσῃ τὰ ἀπαιτούμενα χρήματα ἀπὸ τὸν Δημόσιον Προϋπολογισμόν. Εἶναι καιρὸς νὰ ἀσχοληθῶμεν ὄχι μὲ ἔργα βιτρίνας, ἀλλὰ νὰ κατασκευάσωμεν καὶ ἔργα διὰ τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος τὰ δίδει ὅλα, τὰ προσφέρει ὅλα, ἀλλὰ δὲν ἀπολαμβάνει τίποτε.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Καλλιδόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§18Α. ΚΑΛΛΙΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τοὺς συναδέλφους μου βουλευτὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν μέχρι τῆς στιγμῆς, ἠσκήθη ἡ ἐπιβαλλομένη κριτικὴ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ψήφισις σήμερον καὶ ὀρθῶς ἐξεφράσθη ἡ πλήρης ἀντίθεσις κατὰ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 48 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ δὲν θὰ εἶχον νὰ προσθέσω ἀπολύτως τίποτε, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη τῆς ἀντιδράσεως κατ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως εἶναι στραγγαλιστικὸν τῶν δικαιωμάτων τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη, ἐπαναλαμβάνω, ὅπως ὅλαι αἱ πτέρυγες εἰ δυνατὸν τῆς Βουλῆς ἔπαιρναν ἀντίθετον θέσιν ἐναντίον τοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ νὰ εἰσαγάγῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Διότι, πράγματι, κύριοι βουλευταί, ὅπως προέκυψε καὶ ἀπὸ τὴν διεξαχθεῖσαν ἐνώπιόν μας συζήτησιν, ὑπάρχει μία προσβολὴ τῶν δικαιωμάτων τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, προσβολὴ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι ἀναμφισβήτητον αὐτὸ τὸ πρῶτον σύμπτωμα, ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἔρχεται νὰ ὁλοκληρώσῃ ἕνα κύκλον προσβολῶν, ἀπὸ πλευρᾶς Κυβερνήσεως, κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Δι’ αὐτό, κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἔλαβον τὸν λόγον, τὸ ἔλαβον περισσότερον διὰ νὰ ἐναντιωθῶ ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον πάει νὰ καλλιεργήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Πράγματι, κύριοι βουλευταί, τρεῖς εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς τοποθετοῦν ἐναντίον τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Πρῶτον, χωρὶς νὰ συντρέχῃ περίπτωσις κατεπείγοντος, ἔχομεν νομοθετήσει διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, πράξεως ὑπογραφείσης μάλιστα τὴν 31ην Μαΐου, ἐνῷ ἐν τῷ μεταξὺ οὐδὲν ἐκ τῶν ἀναφερομένων ἔργων ἔχει ἀρχίσει μέχρι τῆς στιγμῆς τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν. Ἁπλῶς, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἔχει, ὅπως θέτει τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν πρὸ τετελεσμένων γεγονότων, ἐπροχώρησε καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἰς τὴν διὰ νομοθετικῆς ἐπιταγῆς ἐκτέλεσιν ἔργων Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ἐπὶ πλέον δέ, ἐπροχώρησεν εἰς αὐτὴν τὴν τακτικήν, διότι ἐφηρμόσθη τελευταίως μία μέθοδος διαρκοῦς ἐπαναλήψεως τῶν αὐτῶν ἔργων, τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον εἶναι ἡ συνήθης ἁρμοδιότης τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, ἐνῷ εἰς τὸν τόπον μας ἀποκτοῦν κυβερνητικὴν ὄψιν καὶ ἐξαγγελίαν κυβερνητικῶν ἔργων. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησίς μας, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἔχει ψυχολογίαν καὶ φιλοδοξίαν Δημάρχου. Δεύτερος λόγος, κύριοι βουλευταί, διὰ τὸν ὁποῖον ἀντιτιθέμεθα εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καὶ διὰ τὸ ὁποῖον εἴμεθα τελείως ἀντίθετοι, εἶναι, ὅτι ἐπέρχεται διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν ἀφαίρεσις πόρων τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Οἱ πόροι αὐτοί, ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ἔχουν χορηγηθῆ πρὸς τὴν Τοπικὴν Αὐτοδιοίκησιν, διὰ νὰ ἔχῃ ἡ Τοπικὴ Αὐτοδιοίκησις τὴν δυνατότητα τῆς χρησιμοποιήσεώς των κατὰ τὰ κριτήρια, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ ἰδία. Αὐτὴν τὴν στιγμήν, εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ἀφαιρέσεως αὐτῶν τῶν πόρων, καὶ ἀναλαμβάνοντας τοὺς πόρους αὐτοὺς ἡ Κυβέρνησις κάμνει τὸν ἰδικόν της προγραμματισμόν, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὸν προγραμματισμὸν τὸν ὁποῖον εἶχεν ἡ Τοπικὴ Αὐτοδιοίκησις. Πιστεύω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ Δημοτικὸς προγραμματισμὸς ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια καὶ τοὺς αἱρετοὺς ἄρχοντας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀποκλειστικὴν ἁρμοδιότητα νὰ ἀποφανθοῦν ποία εἶναι ἡ ἱεραρχία τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα ἐπιθυμοῦν νὰ ἐκτελέσουν. Ἄλλως, κύριοι βουλευταί, δὲν ὑφίσταται κανένας λόγος νὰ ὑπάρχῃ Τοπικὴ Αὐτοδιοίκησις καὶ νὰ ὑποβαλλώμεθα εἰς τὸν κόπον, διὰ τὴν ἐκλογὴν αἱρετῶν ἀρχόντων. Διότι πᾶν Δημοτικὸν Συμβούλιον κατέρχεται εἰς τὰς ἐκλογάς, βάσει ὡρισμένου προγράμματος δημοτικῶν ἔργων, τὸ ὁποῖον ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, εἰς τὴν πορείαν δὲν δύναται νὰ τὸ ἐκτελέσῃ, διότι ὑφίσταται ἐπέμβασις κυβερνητικὴ καὶ ἀλλαγὴ εἰς τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἔχουν προγραμματισθῆ, βάσει αὐτῆς τῆς ἱεραρχίας, βάσει αὐτῶν τῶν ἀπόψεων καὶ βάσει αὐτῶν τῶν ἀντιλήψεων. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι κατὰ ποῖον λόγον δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις ἑκάστοτε νὰ ἐπιφέρῃ μεταβολὴν εἰς τὸν προγραμματισμὸν τὸν ὁποῖον ἔχει χαράξει τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, καὶ εἰς τὴν περίπτωσίν μας τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Θεσσαλονίκης. Ἀπὸ ἁρμοδιοτάτους συναδέλφους, διότι εἶχον μίαν μακρὰν θητείαν εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Θεσσαλονίκης καὶ κατὰ γενικὴν ὁμολογίαν ἐπιτυχεστάτην θητείαν, μᾶς ἀνεφέρθη, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη εἰς τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης ἀλλοίας φύσεως ἔργων, πρωταρχικώτερα ἀπὸ αὐτά, τὰ ὁποῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν πηγαίνομεν νὰ ἐκτελέσωμεν. Καὶ ἐνῷ ἀκριβῶς αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις, καθὼς πληροφορούμεθα, καὶ σήμερον, καὶ τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, εἶναι διάφορος ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν προγραμματίζει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Πλὴν τοῦ ἔργου τῆς καλύψεως Ρήγα Φεραίου, ὅλα τὰ ἄλλα ἔργα δὲν θεωροῦνται ἀπὸ πλευρᾶς τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Δήμου, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἁρμοδίου Δημοτικοῦ Συμβουλίου, προκειμένου περὶ ζητημάτων τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ὅτι εἶναι τὰ ἀναγκαῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν διὰ τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης. Ἀναμφισβητήτως, διὰ τῆς διανοίξεως αὐτῶν τῶν ὁδῶν αἱ ὁποῖαι προβλέπονται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἐπέρχεται ἕνας ἐξωραϊσμὸς τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ τὸ θέμα δὲν εἶναι αὐτό, τὸ θέμα εἶναι θέμα πρωταρχικότητος ἀναγκῶν διὰ τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης, καὶ τὸ ὁποῖον ἁρμόδια νὰ τὸ κρίνουν εἶναι ἀποκλειστικῶς τὰ αἱρετὰ ὄργανα τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης καὶ ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει ὁ ἴδιος ὁ λαὸς τῆς πόλεώς μας, ὁ ὁποῖος μὲ ὡρισμένην ἐντολὴν ἔφερεν ἕνα Δημοτικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ ἐκφράσῃ τὴν πολιτικὴν του εἰς συγκεκριμένα θέματα. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν διάνοιξιν τῶν ὁδῶν ἐτονίσθη ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους συναδέλφους, τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐγώ, πρωταρχικῆς σημασίας διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης, εἶναι ἡ ὁδὸς τοῦ Ἁγίου Δημητρίου καὶ ὄχι ἡ διανοιγομένη ὁδός. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπεθύμει νὰ ἐπιφέρῃ αὐτὴν τὴν μεταβολὴν εἰς τὸν προγραμματισμὸν τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης ἀπὸ πλευρᾶς ἐκτελέσεως Δημοτικῶν ἔργων, δὲν εἶχε παρὰ νὰ ἀναλάβῃ ὑπὸ ἰδίαν εὐθύνην τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν ἔργων. Ἄλλωστε, ἀσχέτως τοῦ τυπικοῦ χαρακτηρισμοῦ τῶν ὁδῶν Λαγκαδᾶ καὶ Μοναστηρίου, αὗται συνδέουν ἐθνικὰ δίκτυα καὶ θὰ πρέπει τὸ βάρος νὰ φέρῃ ὁ Δημόσιος Προϋπολογισμός, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ὡς ἀναγκαίαν τὴν διάνοιξιν αὐτῶν τῶν ὁδῶν. Ἄλλωστε, κ. βουλευταί, ἐτονίσθη καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους συναδέλφους, ὅτι κατ’ οὐσίαν δὲν πρόκειται περὶ δανείου, κακῶς εἶναι ὁ χαρακτηρισμός, πρόκειται περὶ δεσμεύσεως ὡρισμένων πόρων τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης μὲ ὑψηλὸν ἐπιτόκιον καὶ ὑψηλὴν ἐπιβάρυνσιν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν τὸ Κράτος ἤθελε νὰ ἐνισχύσῃ τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης, ἦτο ὑποχρεωτικὴ ἡ ὁδὸς τῆς χορηγήσεως τοῦ δανείου ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ, καὶ ὁ Δῆμος θὰ ἦτο ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐν τῇ ἀποκλειστικῇ ἁρμοδιότητι θὰ κρίνῃ ποὺ θὰ διατεθῇ τὸ ποσὸν αὐτό. Δὲν ἐπιθυμῶ, κ. βουλευταί, τὴν ἐπέκτασιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς σκοπιμότητος, ἐὰν θὰ πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ ἐκεῖνο ἢ τὸ ἄλλο ἔργον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τὸ ὁποῖον μᾶς ἔφερεν ἐνώπιόν μας, μᾶς μετέβαλλεν ὀλίγον εἰς Δημοτικὸν Συμβούλιον Θεσσαλονίκης. Δι’ αὐτὸ δὲν θὰ ὑπεισέλθω περαιτέρω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ Κυβερνητικοῦ προγραμματισμοῦ, διότι φοβοῦμαι, ὅτι ὑπεισερχόμενος εἰς αὐτὴν τὴν οὐσίαν θὰ παρεδεχόμην καὶ ἐγώ, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀσκήσωμεν καθήκοντα Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Περισσότερον ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐκφράσω τὴν ἀντίθεσίν μου πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου, πνεύματος στραγγαλιστικοῦ τῶν δικαιωμάτων τῶν Δήμων, εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης καὶ νὰ τονίσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ αὐτὴν τὴν μέθοδον, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ὁδηγεῖται διαρκῶς εἰς ἕνα ἀπίθανον συγκεντρωτισμόν, ὁ ὁποῖος ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει καταλήγει καὶ εἰς ἕνα ἀχαλίνωτον κομματισμόν. Τὸ ἐν λόγῳ πνεῦμα, κύριοι βουλευταί, τὸ ὁποῖον ἀγνοεῖ, ὅτι κύτταρον τῆς Δημοκρατίας εἶναι ἡ αὐτοδιοίκησις, μᾶς εὑρίσκει ἀντιθέτους καὶ καταψηφίζοντες τὸ παρὸν νομοσχέδιον, νομίζομεν, ὅτι προσφέρομεν ὑπηρεσίαν ἐναντίον τῆς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία καὶ δι’ ἄλλων ἀντιδημοκρατικῶν μεθόδων ἐκδηλώνεται, τοῦ ταυτισμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως μὲ τὸ Κόμμα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τόν λόγον.

§20Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον εἰσάγεται, νομίζω, ὅτι θέτουν δύο κατηγορίας ζητημάτων. Τὸ ἕνα εἶναι θέμα διαδικασίας, θέμα τακτικῆς τὴν ὁποίαν μεταχειρίζεται ἡ Κυβέρνησις, τὸ ἄλλο εἶναι θέμα οὐσιαστικόν. Ἀφήνω τὸ θέμα τῆς διαδικασίας, τῆς τακτικῆς τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις. Καὶ εἰσέρχομαι ἀμέσως εἰς τὸ θέμα τῆς οὐσίας. Ἡ Κυβέρνησις, ἐξ ὅσων γνωρίζομεν καὶ διὰ τῶν ἀλλεπαλλήλων ἐξαγγελιῶν, τὰς ὁποίας προσωπικῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπὸ τοῦ 1956 καὶ ἐφεξῆς, δὲν ἔχει παραλείψει εὐκαιρίαν νὰ κάμῃ, ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰς διακηρύξεις τῆς μακρᾶς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ παρόντος νομοθετήματος, ἰσχυρίζεται καὶ θορυβεῖ, ὅτι κἄτι τὸ μέγιστον συντελεῖται εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ὁ συνάδελφος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας μᾶς εἶπεν, ὅτι ἀναμορφώνεται ἡ Θεσσαλονίκη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπερήφανος καὶ ὅτι καὶ ἡμεῖς, ἑπομένως, πρέπει νὰ αἰσθανθῶμεν ἕνα αἴσθημα παραλλήλου ὑπερηφανείας διὰ τὸ ἐπιτελούμενον ἔργον. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἦτο εὐτύχημα, ἐὰν αἱ διακηρύξεις καὶ ἐξαγγελίαι, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ Κυβερνητικῆς πλευρᾶς ἀνταπεκρίνοντο εἰς τὴν πραγματικότητα, ἐπαναλαμβάνω, θὰ ἦτο εὐτύχημα, νὰ εἶχον ἔτσι τὰ πράγματα ὥστε νὰ ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία καὶ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ πρὸ παντὸς εἰς τοὺς ἀμέσως ἐνδιαφερομένους εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ζοῦν καὶ μοχθοῦν εἰς τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης νὰ συμφωνήσουν μὲ αὐτὰς τὰς διαπιστώσεις, περὶ ἀναμορφώσεως, περὶ θεμάτων καὶ περὶ αἰσθημάτων ὑπερηφανείας. Ἀλλὰ εἶναι ἀτύχημα, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ τὶς νὰ συμφωνήσῃ. Καὶ διὰ νὰ μὴ συμφωνήσῃ κανεὶς δὲν χρειάζεται νὰ καταφύγῃ εἰς συλλογισμοὺς καὶ ἐπιχειρήματα, ἀλλὰ χρειάζεται μία ἁπλῆ αὐτοψία. Καὶ νομίζω, ὅτι ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης, ἴσως περισσότερον ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλο ἀστικὸν κέντρον τῆς χώρας μας, πέραν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, εἶναι ἡ πόλις, ἡ ὁποία ὑφίσταται περισσότερον τὴν αὐτοψίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ζοῦν εἰς ἄλλας πόλεις, εἰς ἄλλα διαμερίσματα τῆς χώρας καὶ ἰδίως τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπειδὴ συμβαίνει ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης ἐκτὸς τῶν ἄλλων νὰ ἔχῃ καὶ τὴν διεθνῆ ἔκθεσιν, εἰς κάθε περίοδόν της συγκεντρώνει περὶ τὸ ἓν ἑκατομμύριον ἐπισκεπτῶν. Μέσα εἰς τοὺς ἐπισκέπτας αὐτοὺς συμπεριλαμβάνεται καὶ μέγιστος ἀριθμὸς συναδέλφων τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Συνεπῶς, ὅλοι ἔχομεν κάμει δειγματοληψίας περὶ τοῦ τὶ εἶναι σήμερον ἡ Θεσσαλονίκη, ὡς κέντρον ἀστικόν, περὶ τοῦ ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι τοῦ ἀστικοῦ αὐτοῦ κέντρου. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπε, νομίζω, κατὰ τρόπον πολὺ ἐπιγραμματικὸν ὁ συνάδελφος κ. Καρασάββας, ὅτι ἐὰν θελήσητε σεῖς νὰ περιφερθῆτε εἰς τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ὄχι εἰς τοὺς τρεῖς παραλλήλους κεντρικοὺς δρόμους τῆς πόλεως αὐτῆς, τὸν ἕνα τῆς παραλίας καὶ τοὺς ἄλλους δύο, ἑπομένους αὐτῆς καὶ ὑπερβῆτε αὐτὸ τὸ παραλληλόγραμμον, τὸ ὁποῖον εἶναι ζήτημα ἐὰν ἔχῃ πλάτος χιλίων μέτρων καὶ προχωρήσητε λίγο πέραν τῶν χιλίων μέτρων, θὰ ἀντιληφθῆτε ἀμέσως τὶ θὰ εἴπῃ σήμερον Θεσσαλονίκη καὶ τὶ σημαίνουν αἱ ἀνάγκαι τῆς πόλεως αὐτῆς. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν Θεσσαλονίκην οἱ νεκροὶ συμβιοῦν μὲ τοὺς ζωντανούς, διότι μέσα εἰς τὸ κέντρον, τὸ σφύζον κέντρον τῆς Θεσσαλονίκης ὑπάρχει νεκροταφεῖον καὶ ὑπάρχει αἴτημα πάγιον, μόνιμον, ἐπίμονον τῶν κατοίκων τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ὑπάρχει καὶ σχετικὸς προγραμματισμὸς καὶ τῆς σημερινῆς καὶ τῆς προηγουμένης Δημοτικῆς Ἀρχῆς, νὰ σταματήσῃ τὸ παράδοξον, τὸ μακάβριον αὐτὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον, πέραν αἰσθητικῶν λόγων, ἐγκυμονεῖ καὶ σοβαρώτατον κίνδυνον ὑγείας. Ὑπάρχει ἄλλο πρόβλημα, κ. συνάδελφοι, τὰ σφαγεῖα, ποὺ ὅπως ἐλέχθη ἔχουν ἱδρυθῆ ἀπὸ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Θεσσαλονίκη δὲν ἦτο ἀκόμη ἐλευθέρα καὶ εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας, ὅτι πρόκειται περὶ ἔργων, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν προγόνων περίπου τοῦ Μεντερές. Καὶ ἐδῶ, κ. συνάδελφοι, δὲν εἶναι μόνον θέμα αἰσθητικῆς, θέμα πολιτισμοῦ, εἶναι θέμα κυρίως ὑγείας διὰ τὰς ἑκατοντάδας χιλιάδας κατοίκων τῆς πόλεως αὐτῆς. Ὑπάρχει θέμα ἐπίσης, διανοίξεων, ἀλλὰ ὄχι πρὸς τὰς κατευθύνσεις πρὸς τὰς ὁποίας ὁδηγεῖ τὸ νομοθέτημα, ἀλλὰ ἐντὸς αὐτοῦ τούτου τοῦ κέντρου τῆς πόλεως τῆς Θεσσαλονίκης, δηλαδὴ τῆς ὁδοῦ τοῦ Ἁγίου Δημητρίου, διότι πρόκειται περὶ διανοίξεως ἡ ὁποία θὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν κεντρικὴν ἀρτηριακὴν ἀξίαν τῆς πόλεως, ἡ ὁποία θὰ συνδέσῃ κατὰ τρόπον κάπως ἄνετον κυρίως τὴν ἄνω πόλιν μὲ τὴν ὑπόλοιπον Θεσσαλονίκην καὶ θὰ ἀποτελέσῃ τὴν εἴσοδον καὶ τὴν ἔξοδον πρὸς τὸ Καυτατζόγλειον στάδιον, Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος νὰ μετατραπῇ ἡ αἴθουσα αὐτὴ εἰς Δημοτικὸν Συμβούλιον πρέπει νὰ γίνῃ μία ἀντιπαραβολὴ μεταξὺ ἐκείνων ποὺ προγραμματίζει ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης καὶ ἐκείνων ποὺ μὲ πόρους τοῦ Δήμου θέλει νὰ πραγματοποιήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Διότι ἡ Κυβέρνησις προτιμᾶ νὰ ἐγκαταλείπῃ τὰς βασικὰς ἀνάγκας τοῦ ἀστικοῦ αὐτοῦ κέντρου, ἀντὶ τῶν ἔργων ἐπιδείξεως. Ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα νὰ ἐπεκταθῇ ὁ κεντρικὸς ἀποχετευτικὸς ἀγωγός. Διότι, ἐφ’ ὅσον ὁ ἀγωγὸς δὲν ἐπεκτείνεται, δὲν ἠμποροῦμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχὴν νὰ ὁμιλοῦμεν, ὅτι ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης ἔχει στοιχειῶδες ἀποχετευτικὸν δίκτυον ὑπονόμων. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ εἶναι ὡρισμένα ἀπὸ τὰ κατεπείγοντα καὶ βασικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ἀπετέλεσαν τὸ περιεχόμενον τοῦ δημοτικοῦ προγραμματισμοῦ. Παραλλήλως ὑπάρχει καὶ τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι κεντρικὰ σημεῖα δὲν ἔχουν νερὸ καθ’ ὅλον τὸ εἰκοσιτετράωρον καὶ ὑπάρχουν καὶ συνοικίες τῆς πόλεως, αἱ ὁποῖαι ὑδρεύονται ἡμέραν παρ’ ἡμέραν. Ὑπάρχει ἀνάγκη καὶ νέων πηγῶν, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἀξιοποιηθοῦν καὶ νέων ὑδραγωγείων καὶ νέων ὑδρευτικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γίνουν. Ἐνῷ ὑπάρχουν ὅλαι αὐταὶ αἱ σοβαραὶ καὶ ἐπείγουσαι ἀνάγκαι, ἐρχόμεθα νὰ κάμωμεν διανοίξεις τῆς ὁδοῦ Λαγκαδᾶ–Μοναστηρίου. Πρέπει νὰ γίνουν; Πρέπει. Ἀλλὰ περὶ τίνος πρόκειται; Εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος τῆς πλειοψηφίας, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἀποκαθίσταται ἡ ἐμφάνισις τῆς πόλεως δι’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος εἰσέρχεται εἰς τὴν πόλιν καὶ ἐν συνεχείᾳ, προκειμένου νὰ φύγῃ, θὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὰ σημεῖα αὐτά. Δηλαδή, ἀποβλέπομεν μὲ τὰ ἔργα αὐτὰ νὰ ἐξυπηρετήσωμεν ἢ νὰ κάμωμεν εὐχάριστον τὸ θέαμα εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος προσωρινῶς θὰ μείνῃ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἢ ἁπλῶς θὰ εἶναι διερχόμενος καὶ ἀδιαφοροῦμεν δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μονίμως ἐπὶ ἔτη μοχθοῦν καὶ ζοῦν εἰς τὴν πόλιν αὐτὴν καὶ πρόκειται νὰ ζήσουν. Ποῖα θὰ εἶναι τὰ κριτήρια τῆς ἱεραρχήσεως, τὰ κριτήρια τῆς προτεραιότητος διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων; Χρειάζεται σκέψις, κ. συνάδελφοι, χρειάζεται ἀνάλυσις, χρειάζονται ἐπιχειρήματα; Εἶναι ὅλα φανερὰ αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὅπως καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην περίπτωσιν ἀπέφυγεν συστηματικῶς τὰ ἔργα ἐκεῖνα ποὺ εἶναι χρήσιμα, εἶναι ἐξυπηρετικὰ τῶν ἀναγκῶν τοῦ λαοῦ καὶ ἐπιδιώκει κυρίως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν μίαν ἐμφάνισιν, τὴν ἐνδιαφέρει τὶ εἶναι ἐκεῖνα ποὺ ἠμποροῦν νὰ ἐντυπωσιάσουν, ἔστω καὶ ἐὰν πρακτικῶς δὲν εἶναι χρήσιμα διὰ τὰς λαϊκὰς ἀνάγκας. Εἶναι ὑπόθεσις ἐντυπώσεων προπαγάνδας, δὲν λέγω δημαγωγίας, τὴν συνήθους ἐκφράσεως τῶν κυβερνητικῶν παραγόντων. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐπιχειρηματολογία τῆς Κυβερνήσεως παρὰ ταῦτα ἐπιμένει, ὅτι χρειάζονται τὰ ἔργα αὐτά, διότι σὺν τοῖς ἄλλοις θὰ συντελέσουν εἰς τὸ νὰ αὐξηθῇ καὶ τὸ τουριστικὸν ρεῦμα τῆς Θεσσαλονίκης. Τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τουριστικὸν ρεῦμα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν μὴ διάνοιξιν τῆς ὁδοῦ Μοναστηρίου καὶ τῆς ὁδοῦ Λαγκαδᾶ. Νομίζω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα φθάνει τὰ ὅρια τῆς φαιδρότητος, διότι τὸ θέμα τοῦ τὶ νὰ κάμωμεν ἢ νὰ μὴ κάμωμεν διὰ νὰ ἀνοίξωμεν τὸ τουριστικὸν ρεῦμα τῆς Βορείου Ἑλλάδος ποὺ ἔχει τόσα ἄλλα προσόντα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνάγεται εἰς τὰς δύο αὐτὰς διανοίξεις. Ἀλλὰ πρὸς στιγμήν, ἂς συμφωνήσωμεν μὲ τὴν Κυβερνητικὴν ἐπιχειρηματολογίαν, ὅτι καὶ ἡ ἐμφάνισις καὶ ἡ βιτρίνα εἶναι ἀπαραίτητα καὶ πρέπει νὰ γίνουν, ἀλλὰ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὐτὰ ἀνάγονται εἰς γενικωτέρας ἐπιδιώξεις τῆς Κυβερνητικῆς, τῆς Κρατικῆς πολιτικῆς. Κατὰ ποίαν λογικὴν ἑπομένως, θὰ κληθῇ ἕνας Δῆμος, ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης νὰ πληρώσῃ αὐτὰ τὰ ἔργα, τὰ γενικωτάτης σκοπιμότητος ἀπὸ τοὺς πόρους του, οἱ ὁποῖοι, ὡς ἔχει λεχθῆ κατ’ ἐπανάληψιν εἶναι πτωχοὶ εἰς σημεῖον ὥστε δὲν ἐπιτρέπουν εἰς τοὺς Δήμους ὅλης τῆς χώρας νὰ ἀνταποκριθοῦν στοιχειωδῶς εἰς τὴν ἀποστολήν των. Κατὰ ποίαν λογικὴν πρέπει νὰ πληρωθοῦν ἀπὸ τοὺς πόρους τοῦ Δήμου; Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ αὐτὰ τὰ προγράμματα, τὰ περὶ τουρισμοῦ, τὰ περὶ ἐμφανίσεων, τὰ περὶ ἀνάγκης, νὰ τὰ βλέπουν οἱ ξένοι καὶ νὰ λέγουν, ὅτι συντελεῖται ἔργον μέγα καὶ νὰ γράφωνται αὐτὰ εἰς τὸν ξένον τύπον, διότι πέραν αὐτῶν τῶν ἔργων ἐμφανίσεως, συντελοῦν καὶ τὰ λεγόμενα κονδύλια τὰ μυστικὰ διὰ νὰ δημοσιεύωνται τοιούτου εἴδους ἄρθρα εἰς τὸν ξένον τύπον, ὅτι γίνονται τοιαῦτα ἔργα. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ προχωρήσῃ πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπόν, εἶχε τὴν εὐχέρειαν ἀπὸ τὰ σχετικὰ κονδύλια, τὰ ὁποῖα διαθέτει τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ἢ ὁ Ὀργανισμὸς Τουρισμοῦ, νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων αὐτῶν καὶ νὰ ἀφήσῃ τοὺς πόρους τοῦ Δήμου νὰ διατεθοῦν διὰ τὴν λύσιν τῶν ἀμέσως προβλημάτων ποὺ ἔχει εἷς Δῆμος. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν νομίζω, ὅτι χρειάζεται περισσότερον νὰ ἐπιμείνῃ κανεὶς διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι τὰ ἔργα αὐτά, δὲν ἦταν θέματα ποὺ ἔπρεπε νὰ ἐπιβαρύνουν τὸν Δῆμον, ἢ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχουν τὴν προτεραιότητα ἐν σχέσει μὲ τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα καταπιέζουν τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης. Θέλω ὅμως, κ. συνάδελφοι, νὰ σημειώσω καὶ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις κατορθώνει καὶ ἐπιβάλλει αὐτὰ τὰ ἔργα μὲ πόρους τοῦ Δήμου εἰς βάρος τοῦ Δήμου. Ἐγένετο χρῆσις, κ. συνάδελφοι, τῶν ὅρων, καὶ θὰ τοὺς ἐπαναλάβω, ὅτι ὑπάρχει μία τακτικὴ ἐκβιαστικὴ ἀπέναντι τῆς Δημοτικῆς Ἀρχῆς τῆς Θεσσαλονίκης. Ἐπὶ ἔτη ἀγωνίζεται ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης νὰ ἐπιτύχῃ ἕνα δάνειον, διὰ νὰ λύσῃ ὡρισμένα προβλήματα Τὸ δάνειον δὲν ἐδίδετο. Τελικὰ ἐδόθη ἡ ὑπόσχεσις νὰ δοθῇ ἕνα δάνειον 100 ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ τέλος ἀντὶ 100 ἑκατομ. δίδονται 80, ἀλλὰ ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι δὲν θὰ κατασκευάσουν ὅσα ἐπρογραμμάτισεν ὁ Δῆμος καὶ ὅσα εἶναι ἀναγκαῖα, ἀλλὰ ὅσα ἡ Κυβέρνησις νομίσῃ ὅτι ἐξυπηρετοῦν τὴν ἰδικήν της πολιτικήν, τῆς ἐμφανίσεως, τῆς βιτρίνας, τῆς δημιουργίας ἐντυπώσεων. Ἑπομένως, πρέπει, κ. συνάδελφοι, αὐτὴ ἡ ἐκβιαστικὴ τακτικὴ ἀπέναντι τῆς αὐτοδιοικήσεως νὰ στιγματισθῇ μὲ τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν πολὺ περισσότερον, ὅταν δὲν εἶναι ἡ μοναδικὴ καὶ πολὺ ἀκόμη περισσότερον, ὅταν τὴν ἀντιπαρερχώμεθα, ἀσχέτως ἐὰν ἀνήκωμεν εἰς τὴν συμπολίτευσιν ἢ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἐὰν τὴν ἀντιπαρερχώμεθα ἀδιαμαρτυρήτως, ἐὰν τὴν ἀφήναμεν νὰ γίνῃ καθεστώς, πρόκειται νὰ ὁδηγήσῃ, ὄχι μόνον εἰς αὐθαιρεσίαν, ἡ ὁποία τείνει καὶ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν πλήρη κατάργησιν τῆς ἐννοίας τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ εἶναι πολιτικὴ ἀρρώστεια καὶ θὰ φθάσῃ εἰς τὸ νὰ καταλύσῃ ὅλας τὰς ἄλλας πρωτοβουλίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι καθιερωμέναι εἰς τὴν δημοσίαν ζωὴν τῆς χώρας μας, ἀπὸ αὐτὸ τοῦτο τὸ Σύνταγμα. Συνεπῶς, δὲν ἐπιτρέπεται ὅταν εἶναι τόσον ὠμὴ καὶ ἀποδεδειγμένη αὐτὴ ἡ ἐκβιαστικὴ τακτικὴ ἀπέναντι μιᾶς πρωτοβουλίας, ἡ ὁποία εἶναι δεδομένη ἀπὸ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν Κώδικα περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ πρέπει νὰ τὸ σκεφθοῦμε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ ἀφήνωμεν ἀδιαμαρτυρήτως αὐτὴν τὴν τακτικήν, ὅπου καὶ ἐὰν ἀνήκωμεν. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις τῆς καταργήσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τῶν ὑποχρεώσεων τῆς αὐτοδιοικήσεως, τελικῶς κατὰ τὴν ἄποψίν μου, δὲν εἶναι μία μανία ἡ ὁποία αἰφνιδιαστικῶς ἔχει καταλάβει τὴν Κυβέρνησιν ἐναντίον τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Τελικῶς ὑπάρχει ἡ ἐπιδίωξις καὶ ἡ σκέψις νὰ κτυπηθῇ κάθε περίπτωσις ἐκδηλώσεως δημοσίας πρωτοβουλίας, ὅπου ὁ λαϊκὸς παράγων, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχει αἱρετὴ ἀρχή, παίζει κἄποιον ρόλον. Τελικῶς, δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις, θέλει νὰ κτυπήσῃ τὴν αὐτοδιοίκησιν διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὅσα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοὺς κ.κ. συναδέλφους. Εἶπεν ὁ κ. Τσιάρας, διὰ νὰ μαζεύῃ καὶ τοὺς πόρους καὶ νὰ ἐπιδίδεται εἰς τὸ κομματικὸν ὄργιον, τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστόν. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ περιορίσῃ, νὰ καταστείλῃ τὴν δημιουργικὴν πρωτοβουλίαν τῆς αὐτοδιοικήσεως, διότι ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἀποτελεῖ ὄργανον αἱρετόν, ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι τελεῖ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τὸν λαϊκὸν καὶ πρέπει ἐκεῖ νὰ μπῇ ὁ παράγων τῆς Κυβερνητικῆς αὐθαιρεσίας. Κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιδίωξις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ παρὸν νομοθέτημα, δὲν φαίνεται μόνον ἀπὸ τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ Δήμου τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ φαίνεται καὶ ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι εἰσάγεται τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος πρὸς ἐπικύρωσιν πράξεως, τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ ἐδῶ, κ. συνάδελφοι, ἐνῷ ἐπὶ 3 ἔτη συνεχῶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ὁ τύπος κατήγγειλον αὐτὴν τὴν τακτικὴν τοῦ νὰ νομοθετῇ μία Κυβέρνησις διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἢ καὶ διὰ πράξεως ἑνὸς καὶ δύο Ὑπουργείων, ἐνῷ κατήγγειλον ὡς ἀντιδημοκρατικὴν καὶ ἀντισυνταγματικὴν τὴν τακτικὴν αὐτήν, τὸ κακὸν δὲν περιορίζεται, ἀλλὰ ἐπεκτείνεται. Ἡ ὑπόθεσις τῆς καταλύσεως τῶν δικαιωμάτων τῆς αὐτοδιοικήσεως δὲν εἶναι μία μανία ἡ ὁποία αἰφνιδιαστικῶς κατέβαλε τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ὑπάρχει κἄποια ὑπολογισμένη σκέψις καὶ τακτικὴ καταλύσεως ἐκείνων εἰς τὰ ὁποῖα ὁ αἱρετὸς παράγων παίζει κἄποιον ρόλον. Ὅτι αὐταὶ εἶναι ἐπιδιώξεις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν φαίνονται μόνον ἀπὸ τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον φέρεται τὸ θέμα διὰ κυρώσεως τῆς πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐνῷ ἀπὸ 3 ἐτῶν ἡ ἀντιπολίτευσις καὶ ὁ τύπος καταγγέλλουν τὴν τακτικὴν τῆς νομοθεσίας διὰ πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὡς ἀντιδημοκρατικὴν καὶ ἀντισυνταγματικήν, τὸ φαινόμενον ὄχι μόνον δὲν περιορίζεται, ἀλλὰ ἐπεκτείνεται. Καὶ ἐδῶ τὸ θέμα ἐλύθη διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἡμεῖς ἐρχόμεθα διὰ νὰ εἴπωμεν ἕνα ναὶ ἢ ἕνα ὄχι. Ὑπάρχει, λοιπόν, πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως νὰ περιστείλῃ τὴν νομοθετικὴν πρωτοβουλίαν τοῦ Σώματος καὶ αὐτὸ εἶναι δεῖγμα καταλύσεως τῶν ἐλευθεριῶν, αἱ ὁποῖαι καθιερώθησαν κατόπιν ἀγώνων καὶ θυσιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ποῖος ὅμως ὁ ρόλος μας, ὅταν ἀφήνωμεν νὰ περνοῦν αὐτὰ ἀδιαμαρτυρήτως; Πῶς δεχόμεθα τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν δικαιωμάτων μας; Ἐὰν σήμερα μὲ μίαν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καταλύεται ἡ πρωτοβουλία τῶν Δήμων, αὔριον μὲ μίαν ἄλλην πρᾶξιν θὰ ἐκχωρηθοῦν ὁλόκληροι τομεῖς τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τοῦ τόπου διὰ νὰ φθάσωμεν μέχρι τῆς τυπικῆς καταλύσεως τοῦ Σώματος. Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργόν: 1) Ἐὰν εἰς τὴν μελέτην ὑπάρχῃ πρόβλεψις τακτοποιήσεως 700 ἐπαγγελματιῶν καὶ 3.500 ἐργαζομένων, οἱ ὁποῖοι θὰ εὑρεθοῦν ἄνευ ἐπαγγελματικῆς στέγης. 2) Ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ δημοπράτησις τοῦ Τοπχανέ τὴν 5ην τοῦ μηνὸς παρὰ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι θὰ ἀναβληθῇ. Ὁ χῶρος αὐτὸς προωρίζετο διὰ πάρκον καὶ θὰ ἀποτελοῦσε πράγματι πνεύμονα, ἐὰν ἐγίνετο. Ὁ Δῆμος ὅμως ἐδέχθη νὰ μὴ γίνῃ πάρκον, ἀλλὰ νὰ οἰκοπεδοποιηθῇ διὰ νὰ ἔχουν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔσοδα ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι μὲ τὰ ἔσοδα αὐτὰ θὰ μετατοπισθοῦν οἱ στρατῶνες ἐκ τοῦ σημείου ὅπου εὑρίσκονται. Νομίζω, ὅτι θὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὸ θέμα. Χρήσιμον εἶναι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νὰ ὑπάρξῃ μία συγκεκριμένη ἀπάντησις ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι πράγματι ὑπάρχει ἡ ἀνησυχία καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων ἐπαγγελματιῶν καὶ γενικώτερον τῶν κατοίκων Θεσσαλονίκης ἐὰν οἱ πόροι αὐτοὶ θὰ διατεθοῦν διὰ τὸ καλὸν τῆς πόλεως. Τελικῶς ἡ ἄποψίς μας, κ. συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου Ν. Δ. ἔχει διατυπωθῆ ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας κ. συναδέλφους. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι μέχρι στιγμῆς δὲν παρενεβλήθη εἰς τὴν συζήτησιν, θὰ κατορθώσῃ νὰ ἀλλάξῃ τὴν στάσιν μας, ἡ ὁποία μέχρι τῆς στιγμῆς εἶναι ἀρνητικὴ δι’ ὅλους τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέφερον καὶ οἱ προλαλήσαντες κ. συνάδελφοι. Ἀλλὰ θὰ πρέπει, πέραν τοῦ εἰδικοῦ αὐτοῦ ζητήματος, μία ἄρνησις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ κύματος τῆς αὐθαιρεσίας. Ὅταν αὐτὰ τὰ βήματα γίνωνται ἀδιαμαρτύρητα, ὅταν αὐτὰ γίνωνται ἄνευ ἀντιστάσεως, ἔρχεται στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρατηθοῦν εἰς τὸν κατήφορον τῆς αὐθαιρεσίας καὶ αὐτοὶ οἱ αὐθαιροῦντες. Πρέπει νὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ φωνὴ τῆς διαμαρτυρίας, διότι πρόκειται περὶ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὅσον περισσότερον ἀντιδράσωμεν, τόσον περισσότερον θὰ δικαιώσωμεν τὴν ἀποστολήν μας εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Τσιγάρας, ἔχει τὸν λόγον.

§22Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς διαδικασίας καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς οὐσίας, ἔχουν ἐκτεθῆ κατὰ τρόπον ὡλοκληρωμένον αἱ ἀπόψεις μας ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους ἐπὶ τοῦ παρόντος ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ κάμω συντόμως ὡρισμένας παρατηρήσεις. Καὶ πρῶτον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ νὰ οἰκειοποιῆται τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ νομοθετῇ μὲ πράξεις Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἢ καὶ μὲ πρᾶξιν ἑνὸς ἀκόμη Ὑπουργοῦ. Εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀρκεῖται μόνον εἰς αὐτό, οἰκειοποιεῖται καὶ τὴν δικαιοδοσίαν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Μὲ τὸ σύντομον αὐτὸ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, ἐκτὸς τῆς παραβιάσεως τῶν συνταγματικῶν κανόνων καὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως, παραβιάζει καὶ τὴν γραμματικὴν καὶ τὴν σύνταξιν μὲ τὴν φράσιν «περὶ ὀξέων ἀποχετευτικῶν καταστάσεων», ἡ Κυβέρνησις καταφέρει εἰς τὴν πόλιν Θεσσαλονίκης ἕνα καίριον πλῆγμα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ σταματήσῃ τὴν περαιτέρω ἀνάπτυξιν αὐτῆς. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὁ δανεισμὸς εἴτε ἀπὸ ἄτομα, εἴτε ἀπὸ Ὀργανισμοὺς γίνεται, δικαιώνεται, ὅταν πρόκειται μὲ τὸν δανεισμὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ἀνάγκαι, ἐκ τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ προληφθοῦν καταστροφαὶ ἢ ὅταν πρόκειται νὰ ἀποφέρῃ κέρδη. Ἀλλὰ οἱ Δῆμοι δὲν εἶναι κερδοσκοπικαὶ ἐπιχειρήσεις, ἀλλὰ εἶναι κοινωνικοὶ Ὀργανισμοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὡς σκοπὸν τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κατοίκων. Συνεπῶς, ὁ δανεισμὸς θὰ ἦτο νοητὸς ἐὰν ἐγένετο πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων πρὸς ἀποτροπὴν ζημιῶν καὶ καταστροφῶν. Εἰς μίαν περίπτωσιν θὰ ἦτο νοητὸς ὁ δανεισμὸς ἀπὸ τὸν Δῆμον. Ἡ περίπτωσις αὐτὴ θὰ ἦτο, ἐφ’ ὅσον τὸ δάνειον θὰ ἦτο μακροπρόθεσμον καὶ μὲ μικρὸν τόκον καὶ ὄχι μὲ τοὺς βαρεῖς ὅρους ποὺ γίνεται τὸ παρὸν δάνειον, δηλαδὴ βραχυπρόθεσμον καὶ μὲ ὑψηλὸν ἐπιτόκιον. Ἐπὶ πλέον, ἐὰν ἐπιβάλλεται ὁ δανεισμὸς εἰς ἕνα Ὀργανισμόν, αὐτὸς θὰ ἦτο ἐπιτρεπτὸς ἐφ’ ὅσον θὰ ἐξυπηρέτει ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας. Ἀλλὰ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Δυστυχῶς, εἰς τὴν χώραν μας συμβαίνει νὰ ἔχωμεν τὴν νοοτροπίαν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι φροντίζουν μόνον διὰ τὴν σάλαν τοῦ σπιτιοῦ καὶ ἐγκαταλείπουν τοὺς ἄλλους χώρους. Ἐκτελοῦμεν ὅλα τὰ ἔργα εἰς τὰ κέντρα τῶν πόλεων καὶ τὰ ἄλλα τμήματα τὰ περιφερειακὰ ἐγκαταλείπονται εἰς πρωτόγονον κατάστασιν. Ἐπίσης, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίως μεταπολεμικῶς, ἔχει ἐπιφέρει ἕν ἀποτέλεσμα συγκεντρώσεως τῶν κατοίκων εἰς ὡρισμένα κέντρα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπικίνδυνον καὶ δὲν πρόκειται νὰ καταλήξῃ ποτὲ εἰς τὴν διαμόρφωσιν πόλεων συγχρονισμένων. Εἰς καμμίαν χώραν τοῦ κόσμου δὲν συμβαίνει νὰ ἔχῃ συγκεντρωθῆ τὸ ἓν πέμπτον τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῆς εἰς τὴν Πρωτεύουσαν. Ἐδῶ, εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς, ἔχει συγκεντρωθῆ 1.600.000 πληθυσμός. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι μὲ δάνειον βραχυπρόθεσμον καὶ μὲ ὑψηλὸν ἐπιτόκιον, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐκτελοῦνται ἔργα ἐξωραϊστικὰ τῶν πόλεων. Ἀλλὰ ἐδῶ πρόκειται μήπως περὶ τοιούτων ἐξωραϊστικῶν ἔργων; Ἐξωραϊστικὰ ἔργα μιᾶς πόλεως εἶναι ὅταν γίνωνται θέατρα, πάρκα, κτίρια κλπ. Ὅταν ὅμως διανοίγεται ἕνας δρόμος δὲν ἐξωραΐζεται ἡ πόλις. Ἁπλῶς διευκολύνεται ἡ κυκλοφορία. Ἀλλ’ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, οἱ δύο δρόμοι οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ διανοιχθοῦν, δὲν ἀποτελοῦν μόνον δρόμους τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ ἀποτελοῦν τμήματα τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν Ἀθηνῶν– Θεσσαλονίκης καὶ Θεσσαλονίκης–Ἀλεξανδρουπόλεως, καὶ δὲν εἶναι νοητὸν ἡ δαπάνη τῆς διανοίξεως αὐτῶν τῶν ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσουν μόνον τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης, νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης. Διότι, κατ’ αὐτὸν τὸν συλλογισμόν, θὰ ἔπρεπε καὶ τὰ τμήματα τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν, τὰ ὁποῖα διέρχονται διὰ μέσου χωρίων καὶ κωμοπόλεων, νὰ κατασκευάζωνται δαπάναις τῶν προϋπολογισμῶν τῶν χωρίων καὶ τῶν κωμοπόλεων αὐτῶν. Θὰ ἤθελα, ἐπίσης, κύριοι συνάδελφοι, νὰ κάμω καὶ τὴν ἑξῆς παρατήρησιν: Τὸ σχέδιον αὐτὸ νόμου, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ἡ Κυβέρνησις, νομίζω, ὅτι δὲν ἀνταποκρίνεται οὔτε εἰς τὴν προσδοκίαν οὔτε καὶ εἰς τὰς σκέψεις καὶ τῶν ἰδίων τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν τῆς πόλεως Θεσ)νίκης. Πράγματι, δὲν εἶναι ἄσχετον τὸ γεγονός, ὅτι ἐπὶ δύο ἡμέρας συζητεῖται τὸ νομοσχέδιον διὰ τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης καὶ ἐκτὸς τοῦ συναδέλφου εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας, ὁ ὁποῖος κατ’ ἀνάγκην παρέστη εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, οὐδεὶς ἄλλος ἐκ τῶν βουλευτῶν Θεσσαλονίκης τῆς Συμπολιτεύσεως παρίσταται διὰ νὰ ἐνισχύσῃ, μὲ τὴν παρουσίαν του ἔστω, τὸ νομοσχέδιον.

§23Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον εἰς αὐτό. Ὅλοι εἴμεθα παρόντες.

§24Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῶν βουλευτῶν τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης.

§25Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Εἶμαι δημότης Θεσσαλονίκης.

§26Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Εἶσθε δημότης Θεσσαλονίκης, κ. συνάδελφε, ἀλλὰ ἐκλέγεσθε εἰς ἄλλην περιφέρειαν, εἰς τὴν Χαλκιδικὴν καὶ ὄχι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίσατε, κ. Τσιγάρα.

§28Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Εἶμαι, ἐπαναλαμβάνω, δημότης Θεσσαλονίκης καὶ ἐνδιαφέρομαι διὰ τὰ ζητήματα τῆς περιφερείας. Ἀλλὰ σεῖς, δι’ ὅσων λέγετε, ἐπιδιώκετε νὰ μειώσητε τὴν μεγάλην σημασίαν τῶν ἐκτελουμένων ἔργων ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἡ ὁποία ἔχει ἀναμορφωθῆ χάρις εἰς τὸ προσωπικὸν ἐνδιαφέρον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§29Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Αὐτὰ τὰ εἴπατε καὶ χθές, κ. συνάδελφε, καὶ θὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν.

§30Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Ἡ ἔννοια τῆς πολεμικῆς σας εἶναι νὰ μειώσητε τὴν ἀξίαν τῶν ἔργων προόδου καὶ πολιτισμοῦ τῆς Θεσσαλονίκης.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ διακόπτετε τὸν ὁμιλοῦντα. Ὅσοι θέλουν νὰ τὸν ἀντικρούσουν, ἂς ἐγγραφοῦν νὰ ὁμιλήσουν.

§32Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ διακόψας συνάδελφος ἔχει περισσότερα δικαιώματα καὶ πεῖραν, διότι ὑπῆρξεν ἐπὶ μακρὰ ἔτη Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς καί, ἑπομένως, ἠμπορεῖ νὰ διακόπτῃ. Εἶναι τηρητὴς τοῦ Κανονισμοῦ.

§33Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Σέβομαι τὸν Κανονισμὸν περισσότερον παντὸς ἄλλου.

§34Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριε συνάδελφε, γνωρίζω ὅτι ἔγιναν ἔργα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὅπως π.χ. τὸ Κυβερνεῖον, τὸ ὁποῖον λέγουν, ὅτι ἐστοίχισε περὶ τὰ 40 ἑκατομμύρια.

§35Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ὄχι.

§36Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Δὲν μᾶς ἐδώσατε στοιχεῖα προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔργου καὶ μὲ τὴν ἁπλῆν ἄρνησιν δὲν αἴρεται τὸ γεγονὸς τοῦ τεραστίου ποσοῦ, ποὺ ἐστοίχισε τὸ Κυβερνεῖον. Καὶ τὰ 40 ἑκατ. εἶναι τὸ ἥμισυ τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ λάβῃ τώρα ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης. Νὰ σημειώσητε δέ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι σὲ κανένα μέρος τοῦ κόσμου, κανένα παλάτι δὲν ἔχει τὴν πολυτέλειαν τῆς μαρμαρίνης ἐπενδύσεως, ὅπως τὸ Κυβερνεῖον τῆς Θεσσαλονίκης.

§37Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Καὶ αὐτὸ τὸ παλάτι εἶναι μία ἐκδήλωσις τῆς κυβερνητικῆς ὀντότητος, κ. συνάδελφε.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βασιλικέ, ἐὰν τὸ διέπραττεν αὐτὸ κανεὶς ἄλλος, θὰ ἦτο δικαιολογημένος.

§39Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ συγκρατηθῇ εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις ἡ ἀγανάκτησις.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐδῶ εἶναι ὁ κ. ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν ὑπομονὴν Ἰώβειον. Τὰ ἀκούει ὅλα ἠρέμως καὶ θὰ ἀπαντήσῃ.

§41Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ συμβαίνουν καὶ μερικὰ περίεργα πράγματα. Ἐγὼ ἐκ τῆς πείρας μου γνωρίζω, ὅτι ἡ προκεχωρημένη ἡλικία κατευνάζει τὰ νεῦρα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τώρα τὴν ψυχολογίαν, κ. Τσιγάρα, καὶ συνεχίστε.

§43Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Θὰ ἔπρεπεν οἱ πιὸ νέοι νὰ ἀγανακτοῦν περισσότερον, ἀλλὰ βλέπω, ὅτι καὶ ἡ προκεχωρημένη ἡλικία...

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τσιγάρα, σεῖς εἶσθε ἤρεμος. Τώρα λέγετε, ὅτι τὸ γῆρας διαμαρτύρεται...

§45Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Ἐγὼ πταίω;

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατὶ τὸ διαγράφετε, ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἱκανότητα νὰ διαμαρτυρηθῇ περισσότερον ἀπὸ τὴν νεότητα;

§47Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Ἐγὼ εἶπα ἡ «προκεχωρημένη ἡλικία» καὶ ὄχι τὸ γῆρας.

§48Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Λυποῦμαι πολύ, ἀλλὰ σέβομαι τὸν κ. Πρόεδρον καὶ δὲν θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν πρόκλησιν αὐτήν. Σέβομαι ἐπίσης καὶ τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς ΕΔΑ, διότι θὰ ὑπενθυμίσω τὴν πραγματικότητα.

§49Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Πόσον ἐστοίχισε τὸ Κυβερνεῖον;

§50Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Εἶπον, ὅτι ἐστοίχισε περὶ τὰ 40 ἑκατομμύρια.

§51Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Δὲν εἶναι ἀληθές, κ. συνάδελφε.

§52Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Νὰ μᾶς πῆτε, τότε, τὸ ἀκριβὲς ποσόν, κ. Ὑπουργέ.

§53Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Δὲν τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν στιγμήν. Πάντως, δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ ποσὸν ποὺ εἴπατε.

§54Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται οἱ Δῆμοι νὰ συνάπτουν δάνεια μὲ μεγάλον τόκον καὶ βραχυπρόθεσμα, τὰ ὁποῖα, φυσικά, ἀφαιροῦν καθ’ ὅλον τὸ ἀντίστοιχον χρονικὸν διάστημα πόρους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠμποροῦσαν νὰ διατεθοῦν ἀκριβῶς διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ἄλλων ἀναγκῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ διανοίξεως δύο ἐθνικῶν ὁδῶν, φρονῶ, ὅτι ἐκεῖνος, ὅστις εἶναι ὑποχρεωμένος διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν, εἶναι τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθῇ διὰ τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης. Ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης ἔχει ἄλλας ἀνάγκας, πολὺ περισσότερον ἐπιτακτικὰς νὰ ἀντιμετωπίσῃ, καὶ τὰς ἀνάγκας αὐτὰς ἀνέλυσαν καὶ ἄλλοι προλαλήσαντες συνάδελφοι, ὅπως εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς ὑδρεύσεως τῶν ἀκραίων συνοικισμῶν. Ἐνθυμοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμήν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἑξῆς θλιβερὸν γεγονός: Πρὸ διμήνου περίπου εἶχον μεταβῆ εἰς τὰς φυλακὰς Ἑπταπυργίου διὰ νὰ ἐπισκεφθῶ κἄποιον κρατούμενον. Παρέστην, λοιπόν, μάρτυς τοῦ θλιβεροῦ θεάματος νὰ ἔρχωνται γυναῖκες στὴν σειρὰ μὲ τοὺς κουβάδες καὶ νὰ μπαίνουν μέσα στὰς φυλακὰς γιὰ νὰ προμηθευθοῦν τὸ νερό τους πρὸς πόσιν! Καταλαβαίνετε, δηλαδή, εἰς ποῖον σημεῖον ἐλλείψεως ὕδατος εὑρίσκονται ὡρισμέναι συνοικίαι τῆς Θεσσαλονίκης. Ὑπάρχει ἀκόμη ἡ ἀνάγκη τῆς ἀποχετεύσεως τῆς πόλεως, ἡ ἀνάγκη δρόμων, ἐπιτακτικωτέρα ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς διανοίξεως τῶν δύο αὐτῶν ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι βεβαίως θὰ διευκολύνουν τὴν κυκλοφορίαν, δὲν πρόκειται ὅμως νὰ ἐξωραΐσουν τὴν πόλιν, οὔτε νὰ καλύψουν ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας της. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ καταψηφίσωμεν τὸ σχέδιον νόμου, διότι δὲν θέλομεν νὰ γίνωμεν συνεργοὶ καὶ εἰς μίαν ἄλλην ἄσκοπον καὶ δαπανηρὰν ἐνέργειαν εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Θεσσαλονίκης. Ἡ πρώτη ἦτο ἡ ἵδρυσις τοῦ Ὀργανισμοῦ ἐκμεταλλεύσεως λεωφορείων, τοῦ μονοπωλίου τοῦ ΟΑΣΘ, καὶ ἡ δευτέρα εἶναι ἡ ἐπιδιωκομένη διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ δεσμευθοῦν οἱ πόροι τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης, πρὸς ἐξωραϊσμὸν δῆθεν, εἰς τὴν πραγματικότητα ὅμως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων κυκλοφορίας, τῶν ὁποίων τὴν δαπάνην ὑποχρεοῦται νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Καρακουλουξῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§56Δ. ΚΑΡΑΚΟΥΛΟΥΞΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δεδομένου, ὅτι ἐξηντλήθη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ὑπὸ κύρωσιν πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, θὰ περιορισθῶ εἰς ὀλίγα τινὰ διὰ νὰ κατακρίνω καὶ ἐγὼ μὲ τὴν σειράν μου τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐπεμβαίνει εἰς τὰ θέματα τῆς Αὐτοδιοικήσεως καὶ δεσμεύει δημοτικοὺς φόρους. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἀπὸ τὰ 5 ἔργα, τὰ ὁποῖα προβλέπει ἡ ὑπὸ κύρωσιν πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὰ περισσότερα εἶναι ἔργα ἐθνικά, ὡς ὁ δρόμος Μοναστηρίου, καὶ ὁ δρόμος Λαγκαδᾶ, τὰ ὁποῖα ἔργα θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθοῦν διὰ χρημάτων τοῦ Δημοσίου καὶ ὄχι διὰ χρημάτων τοῦ Δήμου. Ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δύο αὐτῶν ἔργων, ἐπίεσε τὸν Δήμαρχον Θεσσαλονίκης νὰ λάβῃ ἀπόφασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου περὶ ἐκτελέσεως τῶν ἔργων αὐτῶν, διότι ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν αὐτὴν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐγκριθῇ τὸ ὑπὸ τοῦ Δήμου αἰτούμενον δάνειον, καὶ ὑπὸ τῆς ἀπειλῆς διακοπῆς τῶν πόρων, τὸ ὁποῖον παρ’ ὅλα αὐτά, ἀπὸ 200 ἑκατ. ποὺ ἐζήτει ὁ Δῆμος, ἐμειώθη εἰς 90 ἑκατ. Ἦτο ἐκ τῶν προτέρων βεβαία ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ ἐγκριθῇ ἡ συζητουμένη πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, στηριζομένη εἰς τὴν πλειοψηφίαν. Ἐφ’ ὅσον δεσμεύονται οἱ πόροι τοῦ Δήμου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῶν ὁδῶν Μοναστηρίου καὶ Λαγκαδᾶ, τὶ θὰ γίνουν τὰ ἄλλα ἔργα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ὁ Δῆμος; Αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης εἶναι γνωσταί. Διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ ὁ Δῆμος εἰς τὰς ἀνάγκας του, θὰ πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἐπίσης, θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργόν, τὶ θὰ γίνουν οἱ 700 ἐπαγγελματίαι; Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωνται ἀποφάσεις διὰ τοιαῦτα ζωτικὰ ζητήματα, ἀποφάσεις τὰς ὁποίας δὲν γνωρίζει ἡ Βουλή. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνᾷ διὰ τοὺς Δήμους. Δὲν πρόκειται μόνον διὰ τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους Δήμους τῆς χώρας, καὶ κυρίως τοὺς Δήμους πέριξ τῶν Ἀθηνῶν, ποὺ ἔχει ἐξαθλιώσει. Καὶ ἐρωτῶ, ἂν τὸ συναφθησόμενον δάνειον δὲν ἐπαρκέσῃ, ἐπὶ πόσα ἄλλα ἔτη θὰ ἔχῃ δεσμεύσει ὁ Δῆμος τοὺς πόρους του καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ ἐκτελέσῃ ἄλλας ἀναγκαιοτέρας ὑποχρεώσεις του; Κατακρίνομεν καὶ πάλιν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν τακτικὴν ποὺ ἀκολουθεῖ, στραγγαλίζουσα μὲ τὰς μεθόδους αὐτὰς τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ διὰ ταῦτα, θέλομεν καταψηφίσει τὸ νομοσχέδιον.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Χιωτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§58Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ τονίσω τὸν παρεμβατισμὸν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ ἔργα αὐτοδιοικήσεως, καὶ ὡς παράδειγμα θὰ ἀναφέρω τὸν Δῆμον Χανίων, ὁ ὁποῖος ὑπεχρεώθη νὰ ἀγοράσῃ ρεῦμα, συγχρόνως δὲ νὰ ἀκινητήσῃ τὴν ἠλεκτρογεννήτριαν, ἡ ὁποία ἀνῆκεν εἰς αὐτόν. Καὶ ὑπάρχει παρεμβατισμὸς εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν διὰ νὰ ἐξυπηρετοῦνται ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ὤφειλον νὰ ἐκτελεσθοῦν ὄχι μὲ ἔξοδα τῶν Δήμων, ἀλλὰ ἀπὸ κρατικοὺς πόρους. Εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης, θὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ἀκόμη, ὅτι τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, δὲν εἶχον προγραμματισθῆ ἀπὸ τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης. Εἶναι νὰ ἀπορῇ κανείς, διὰ ποῖον λόγον ὑποκαθίσταται ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης εἰς τὰ δικαιώματά του αὐτά. Εἶναι καὶ αὐτὸς ἕνας τρόπος εὐνουχισμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα. Μὲ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 1 πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ Ἑλλὰς ἔλαβε δάνειον 6.300.000 δολλαρίων ἀπὸ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀγοράσῃ μὲ αὐτὸ ἀμερικανικὰ γεωργικὰ προϊόντα. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐν προκειμένῳ μὲ τὸ χορηγούμενον δάνειον εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης. Τὸ δάνειον αὐτό, δὲν εἶναι δάνειον. Διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ καλύψῃ μίαν αὐθαιρεσίαν καὶ μίαν παρανομίαν. Ποῖος ἦτο ὁ λόγος νὰ δοθῇ τὸ δάνειον αὐτό;

§59Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον, κ. συνάδελφε. Ἴσως νὰ μὴ γνωρίζετε τὸ θέμα. Τὸ δάνειον αὐτὸ ἦτο ἀπαραίτητον, διότι διὰ τῶν πόρων τοῦ Δήμου δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χορηγηθοῦν ἀποζημιώσεις διὰ τὰ κτίσματα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ κατεδαφισθοῦν.

§60Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, διὰ τῆς πράξεώς της αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ καλύψῃ μίαν κατάφωρον αὐθαιρεσίαν εἰς βάρος τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι θὰ κληθοῦν οἱ κάτοικοι νὰ πληρώσουν εὐθὺς ἀμέσως τὸ τοκοχρεωλύσιον διὰ δάνειον, τὸ ὁποῖον θὰ δανείσουν οἱ ἴδιοι. Ὅπως κατήντησεν ἡ αὐτοδιοίκησις, περιορίζεται πλέον εἰς τὴν ἔκδοσιν πιστοποιητικῶν γεννήσεων καὶ θανάτου. Ὅταν δεσμεύωμεν καὶ φιμώνωμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, τὴν καταδικάζομεν εἰς ἀφανισμὸν καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν ἡ Κυβέρνησις φροντίζει μὲ κἄθε τρόπον νὰ αὐθαιρετῇ εἰς βάρος τῶν Δήμων. Ὡς παράδειγμα θὰ ἀναφέρω τὴν περίπτωσιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Χανίων, σύμβουλοι τοῦ ὁποίου κατηγορήθησαν καὶ ἐτιμωρήθησαν, διότι ἐπελήφθησαν ὑποθέσεως ἐξορίστου, τοῦ ὁποίου ἡ σύζυγος...

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Χιωτάκη, παρακαλῶ περιορισθῆτε εἰς τὸ συζητούμενον θέμα.

§62Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καθορίζονται ἀπὸ τὸν Κώδικα περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ὑπάρχει πελώριον πρόβλημα κρατικοῦ παρεμβατισμοῦ εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν. Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν κλείσω τὴν ὁμιλίαν μου, θὰ ἤθελα νὰ τονίσω ἰδιαιτέρως, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προστατευθῇ ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρῶτα ἀπ’ ὅλα, πρέπει νὰ καταψηφισθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 48 πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§63Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ζητῶ συγγνώμην, διότι ἀναγκάζομαι νὰ δευτερολογήσω, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ πράξω, διότι εἶμαι ὁ μόνος ἐκ τῶν βουλευτῶν τῆς συμπολιτεύσεως, ὁ ὁποῖος ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος, ἐνῷ παρήλασεν ὁμὰς ὁλόκληρος συναδέλφων ἀνηκόντων εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, οἱ ὁποῖοι ἐπέκριναν τὸ ὑπὸ ψήφισιν σχέδιον νόμου. Κύριοι συνάδελφοι, ὁμολογῶ, ὅτι ἀνέμενον τὴν ὁμόθυμον ὑποστήριξιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος τοῦ κυροῦντος τὴν ὑπ’ ἀριθ. 48 πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἀντ’ αὐτοῦ, μένω κατάπληκτος, διότι ἡ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου τῶν συναδέλφων τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως εὑρέθη εἰς πλαίσια ὀξύτητος καὶ ἔφθασαν δυστυχῶς εἰς τὸ σημεῖον νὰ ὁμιλήσουν περὶ καταψηφίσεως τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Τέσσαρα ἦσαν τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα οἱ συνάδελφοι τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔθεσαν δικαιολογοῦντες τὴν μὴ ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἕνα εἶναι τὸ θέμα τοῦ περιορισμοῦ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δήμου Θεσσαλονικέων καὶ τοῦ κρατικοῦ παρεμβατισμοῦ εἰς τὰ ἔργα τῆς αὐτοδιοικήσεως, κατ’ ἐπέκτασιν. Δεύτερον, εἶναι τὸ θέμα περὶ πολυτελῶν ἔργων, ἐκτελεσθέντων καὶ ἐκτελουμένων εἰς τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης. Τρίτον, εἶναι τὸ θέμα περὶ ἐπιβεβλημένης ἀνάγκης ἐκτελέσεως τῶν ἔργων διὰ τῶν πόρων τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὸ τέταρτον θέμα ἀναφέρεται εἰς διάφορα ἄλλα ἐπουσιώδη ζητήματα. Ἐπὶ τοῦ πρώτου θέματος, τὸ ὁποῖον τοὺς ἀπησχόλησεν ἐπὶ πολύ, τοὐτέστιν τοῦ περιορισμοῦ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δήμου Θεσσαλονικέων, ἔχοντος ἀποκλειστικὸν κατ’ αὐτοὺς δικαίωμα προγραμματισμοῦ τῶν ἔργων τῶν ἐκτελουμένων ὄχι μόνον εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς μείζονος Θεσσαλονίκης, ἔχω νὰ ἀπαντήσω μὲ δύο λέξεις, ὅτι τὰ ἔργα τὰ προβλεπόμενα ὑπὸ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 48 πράξεως, ἡ ὁποία ψηφίζεται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, δὲν εἶναι ἔργα ἐξαγγελθέντα καὶ προγραμματισθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐκδηλοῦντος διὰ μίαν εἰσέτι φορὰν τὸ ἐνδιαφέρον του διὰ τὴν συμπρωτεύουσαν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ εἶναι ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐπρογραμματίσθησαν καὶ πρόκειται νὰ ἐκτελεσθοῦν ἐν συνεννοήσει μὲ τὸν κ. Δήμαοχον Θεσσαλονίκης καὶ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Θεσσαλονίκης.

§64ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Λάθος.

§65Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι λάθος, κ. συνάδελφε, ὑπάρχει ἀπόφασις. Ἑπομένως, δὲν δυνάμεθα νὰ ὁμιλῶμεν περὶ παρεμβατισμοῦ κρατικοῦ, ἀλλὰ τὰ ἔργα ταῦτα, εἶναι τόσον ἀναγκαῖα καὶ εὑρίσκονται εἰς τὸ πλαίσιον τῶν ἀναγκαίων καὶ ἐξυπηρετούντων ὁλόκληρον τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης, ὥστε καὶ ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης διὰ τοῦ Δημάρχου καὶ διὰ τῶν δημοτικῶν συμβούλων ἀπεφάσισε τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν καί, ὅπως εἶπον καὶ εἰς τὴν ὁμιλίαν μου, ἠνωχλήθην δὶς καὶ τρὶς ὑπὸ τοῦ ἐκπροσωποῦντος τοὺς πολίτας τῆς Θεσσαλονίκης κ. Δημάρχου νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν κατάθεσιν καὶ ψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Ἑπομένως, καταπίπτει ἡ αἰτιολογία τῆς μὴ ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι ἔχομεν κρατικὸν παρεμβατισμόν. Καὶ ὡμίλησαν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἰδιαιτέρως οἱ Θεσσαλονικεῖς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μὲ λυπεῖ, περὶ ἐκτελέσεως ἔργων πολυτελῶν μέχρι σήμερον καὶ περὶ τοῦ ὅτι τὰ ἐκτελούμενα ἔργα εἶναι ἐπίσης πολυτελῆ καὶ δὲν εἶναι ἔργα ἀναγκαῖα. Κύριοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἐν ὀλίγοις, ὡς Θεσσαλονικεύς, νὰ ἀναφέρω τὰ ἔργα αὐτὰ τὰ πολυτελῆ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐκδηλώσας ἀπὸ ἐτῶν τὸ ἐνδιαφέρον του διὰ τὴν πολιτιστικὴν ἐμφάνισιν τῆς συμπρωτευούσης τῆς Ἑλλάδος καὶ διὰ τὴν ἀνύψωσιν αὐτῆς εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχει ὡς συμπρωτεύουσα, ἀλλὰ καὶ ὡς νύμφη τοῦ Θερμαϊκοῦ, ἐξετέλεσεν ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν πολυτελῆ, ἀλλὰ ἔργα πολιτισμοῦ καὶ ἀναγκαῖα. Ἐνίσχυσε τὸν ἀθλητισμὸν τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης διὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ Καυτατζογλείου Σταδίου καὶ διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς ὁδοῦ Ἁγίου Δημητρίου, ἡ ὁποία ἄγει ἐκ τῆς πόλεως εἰς αὐτό. Ἐλέχθη, καὶ εἶναι σωστόν, ὅτι 20.000.000 περίπου διετέθησαν ἐκ τοῦ Καυτατζογλείου κληροδοτήματος. Ἀλλὰ καὶ ἡ μετατροπὴ τοῦ κληροδοτήματος τούτου εἰς ἔργον ἐνισχυτικὸν τῆς ὑγείας τῆς νεολαίας μας, ὀφείλεται εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατὰ δεύτερον λόγον καὶ εἰς τὴν ἐφορείαν τοῦ Καυτατζογλείου κληροδοτήματος, ἡ ὁποία ἀμέσως ἐνεστερνίσθη τὰς ἀποφάσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπροχώρησεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ.

§66Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Ὄχι ἐνεστερνίσθη.

§67Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἤμην Γενικὸς Γραμματεὺς τότε καὶ γνωρίζω καλὰ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§68Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ συμβαίνει μὲ τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ συμπολῖται νὰ εἴμεθα καὶ γνωρίζομεν τὰ γεγονότα, δὲν εἶναι χρήσιμον, οὔτε σωστόν, νὰ τὰ ἀλλοιώνωμεν.

§69Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀλλοιώνω τὰ γεγονότα, σεῖς τὰ ἀλλοιώνετε. Κύριε συνάδελφε, μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ πολλὲς φορὲς καθήμενος κάτω ἐξανέστην, διότι ὁμιλεῖτε καὶ περὶ 40 ἑκατ. ποὺ ἐκόστισε τὸ Κυβερνεῖον.

§70Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐκκρεμοῦν τοὐλάχιστον δέκα ἐρωτήσεις ἀπὸ τὸ 1956 καὶ δὲν δίδεται ἀπάντησις καὶ δὲν κατατίθενται τὰ στοιχεῖα. Δὲν εἶναι 40 ἑκατ., εἶναι 140 ἑκατ., σεῖς θὰ ἀποδείξητε πόσα εἶναι. Νὰ καταθέσητε τὰ στοιχεῖα, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ πόσον ἐκόστισε τὸ Κυβερνεῖον. Ἀλλά, ὅπου εἶναι ὕποπτα καὶ ἀνώμαλα τὰ πράγματα, τὰ ἀποκρύπτετε, διὰ νὰ ἔχετε τὴν εὐχέρειαν νὰ λέτε δὲν εἶναι τόσα.

§71Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Τὸ ἔργον ἐξετελέσθη διὰ δημοσίου διαγωνισμοῦ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἐφραιμίδη, θὰ ἀπαντήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. ὑπουργός.

§73Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Κύριε συνάδελφε, τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τῆς τετραετίας 1954–1958 εἰς ἐπανειλημμένας συνεδριάσεις του καὶ μὲ τρεῖς καθόδους τῶν ἐκπροσώπων του, κατώρθωσε νὰ προωθήσῃ καὶ νὰ βγάλῃ ἀπὸ τὰ χρονοντούλαπα τὴν διαθήκην τοῦ Καυτατζόγλου καὶ νὰ ἐπιτύχῃ. Κατωρθώσαμεν καὶ εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, ἐπὶ τέλους, νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§74Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ ἐπεκτείνω τὸ ἐνδιαφέρον ἐπὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ κληροδοτήματος Καυτατζόγλου καὶ διὰ τὸν Δήμαρχον Θεσσαλονίκης καὶ διὰ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Θεσσαλονίκης, καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύει διὰ μίαν εἰσέτι φορὰν τὴν συνεργασίαν τοῦ Δήμου καὶ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς Θεσσαλονίκης. Ἐνίσχυσε τὸν ἀθλητισμόν, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ Καυτατζογλείου Σταδίου. Ἤρχισεν ἡ ἐκτέλεσις διὰ τὴν νεολαίαν τὴν ἀθλουμένην τῆς Θεσσαλονίκης, δύο κολυμβητηρίων, ἑνὸς κλειστοῦ καὶ ἑνὸς ἀνοικτοῦ κολυμβητηρίου.

§75Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Ἔχει θάλασσαν ἄφθονον ἡ Θεσσαλονίκη καὶ δὲν ἐχρειάζοντο τὰ κολυμβητήρια.

§76Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Καὶ ὅμως, χρειάζονται. Ἐνίσχυσε τὴν ἐκπαίδευσιν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ γενικώτερον τῆς Βορείου Ἑλλάδος, διαθέσας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἄνω τῶν 100 ἑκατ. δραχμῶν διὰ τὰ κτίρια καὶ διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τοῦ Ἀνωτάτου αὐτοῦ πνευματικοῦ Ἱδρύματος τῆς πόλεως, τὸ ὁποῖον καταλαμβάνει πλέον πρέπουσαν θέσιν εἰς τὸν χῶρον τῆς Ἑλληνικῆς μας Πατρίδος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Ἐνίσχυσε τὴν ἑταιρείαν Μακεδονικῶν Σπουδῶν, ἀσχολουμένην νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἑλληνικότητα τῆς Μακεδονίας εἰς τὰς αἰτιάσεις τῶν γειτόνων μας, ὅτι ἡ Μακεδονία δὲν εἶναι ἑλληνική. Ἐπροστάτευσε τὴν πόλιν καὶ τοὺς πολίτας τοῦ Ἀνατολικοῦ Τμήματος τῆς πόλεως, καὶ ἰδίως τοὺς πτωχοὺς πολίτας, οἱ ὁποῖοι κάθηνται εἰς ὑπόγεια καὶ ἡμιϋπόγεια, διὰ τῆς κατασκευῆς τῆς περιφερειακῆς τάφρου, ἡ ὁποία συλλέγει τὰ ὄμβρια ὕδατα καὶ ὁδηγεῖ αὐτὰ εἰς τὴν θάλασσαν, ἐνῷ ἄλλοτε τὰ ὕδατα αὐτά, μετ’ ἀκαθάρτων τοιούτων μιγνυόμενα, ἐπλημμύριζον τὰς κατοικίας τῶν πτωχῶν αὐτῶν συμπολιτῶν μας. Ἐνίσχυσε τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν καὶ γενικώτερον τοὺς ἐπαγγελματίας καὶ τοὺς ἐργάτας Θεσσαλονίκης, διὰ τῆς ἀφειδοῦς χρηματοδοτήσεως τῆς Διεθνοῦς Ἐκθέσεως Θεσσαλονίκης, ἡ ὁποία ἔφθασεν εἰς περίλαμπρον σημεῖον. Ἐνίσχυσε τὴν ἁλιείαν τοῦ Θερμαϊκοῦ, διὰ τῆς ἐνάρξεως κατασκευῆς τῆς ἰχθυόσκαλας. Αὐτὰ εἶναι τὰ πολυτελῆ ἔργα, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλοῦν οἱ κ.κ. συνάδελφοι. Διεμόρφωσε τὴν πόλιν καὶ ἐθεράπευσε τὰς ἀνάγκας της διὰ τῆς κατασκευῆς σοβαρωτάτων ὁδῶν καὶ διὰ τῆς ἀποπερατώσεως τοῦ ἐπὶ ἔτη παραμένοντος ἡμιτελοῦς κτιρίου τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ τῆς Θεσσαλονίκης, τοῦ πρώτου κτίσματος, τὸ ὁποῖον ὑποπίπτει εἰς τὰ ὄμματα τῶν ξένων, ποὺ ἐπισκέπτονται τὴν Θεσσαλονίκην. Κατασκευάζει τὴν ὁδὸν πρὸς τὸ ἀεροδρόμιον τῆς Θεσσαλονίκης διὰ τῆς διευρύνσεως καὶ διὰ τῆς ἀνέτου μεταφορᾶς τῶν ἐπιβατῶν. Ἐνισχύει τὸν τουρισμὸν διὰ τῆς ἐνάρξεως τῆς κατασκευῆς τοῦ μεγάλου ξενοδοχείου εἰς τὸν παραλιακὸν χῶρον καὶ διὰ τῆς προσεχοῦς κατασκευῆς δευτέρου ξενοδοχείου εἰς τὴν πλατεῖαν Ἀριστοτέλους, συνολικῆς δυνάμεως 700 κλινῶν, διὰ νὰ ἔχουν στέγην εὐπρεπῆ οἱ ξένοι τουρίσται ποὺ ἐπισκέπτονται συνεχῶς τὴν πόλιν, διὰ ν’ ἀποθαυμάσουν τὰς Βυζαντινὰς ἀρχαιότητας, τὰς ὁποίας εἰς πλησμονὴν ἐμφανίζει, ὄχι μόνον ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ καὶ ἡ πέριξ περιοχὴ καὶ ὁλόκληρος ἡ Μακεδονία. Διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ καὶ τὴν ψυχαγωγίαν τῶν πολιτῶν τῆς Θεσσαλονίκης, διότι καὶ ἡ ψυχαγωγία τῶν πολιτῶν τῆς Θεσσαλονίκης ἀποτελεῖ ἕνα ὅρον ἀπαραίτητον μιᾶς ἀνέτου, σχετικῶς ζωῆς, κατεσκεύασε καὶ κατασκευάζει τὴν παραλιακὴν λεωφόρον. Τελικῶς δὲ, διὰ τὴν πολιτισμένην ἐμφάνισιν τῆς πόλεως κατεσκεύασε τὸ Κυβερνεῖον τῆς Θεσσαλονίκης, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ φιλοξενοῦνται οἱ ἐπισκεπτόμενοι τὴν πόλιν καὶ γενικῶς τὴν Ἑλλάδα ξένοι. Νομίζω, ὅτι τοιαῦτα ἔργα αἱ λαϊκαὶ Δημοκρατίαι εἰς πλησμονὴν ἐμφανίζουν. Καὶ τελευταίως, ἐξετέλεσε, κατὰ τὴν πενταετίαν αὐτήν, κατὰ τὴν ὁποίαν κρατεῖ ἀνὰ χεῖρας τὰ ἡνία τοῦ Κράτους, καὶ τὴν ἐγκαταλειφθεῖσαν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων διὰ τῆς χορηγήσεως, κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς διοικήσεως, σημαντικῶν δανείων, ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἀναποκαταστάτους πρόσφυγας, ἀλλὰ καὶ εἰς ὑπαλλήλους καὶ ἐργάτας, καὶ τέλος, ἠθελημένως, προέβη προσφάτως εἰς τὴν Δημιουργίαν μιᾶς πλήρους πόλεως διὰ νὰ στεγάσῃ 4.500 πρόσφυγας, ἐγκαταλειφθέντας ἀπὸ τοῦ 1922 ἀπὸ τὰς παρελθούσας Κυβερνήσεις. Αὐτὰ εἶναι τὰ πολυτελῆ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις. Κρίνατε σεῖς τὴν ἀναγκαιότητα τῶν ἔργων, τῶν ἐμφανιζομένων καὶ τῶν προγραμματιζομένων εἰς τὴν ὑπὸ ψήφισιν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὡμίλησαν οἱ κ.κ. συνάδελφοι, περὶ ἀναγκαίων ἔργων. Βεβαίως, δὲν ἐπερατώθη ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀναγκαίων ἔργων τῆς Θεσσαλονίκης. Τὸ νεκροταφεῖον ὀφείλει νὰ μεταφερθῇ, ἡ ὕδρευσις ὀφείλει νὰ ὁλοκληρωθῇ, ἀλλὰ περισσότερον ἀπὸ ὅλα ὀφείλει νὰ μελετηθῇ καὶ ν’ ἀποπερατωθῇ τὸ δίκτυον ἀποχετεύσεως τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης, τὸ ὁποῖον διεκόπη ἀπὸ 30 καὶ πλέον ἐτῶν. Τὰ ἔργα αὐτὰ θὰ ἐκτελεσθοῦν μὲ τὸν ρυθμὸν ἐκτελέσεως καὶ τὴν δημιουργικὴν πνοὴν, ἡ ὁποία κατέχει τὴν Κυβέρνησιν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐντὸς μιᾶς πενταετίας καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα θὰ ἐκτελεσθοῦν. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἀποχετευτικὸν δίκτυον, οὔτε νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ δίκτυον ὑδρεύσεως ἐντὸς μιᾶς πενταετίας. Αὐτὰ εἶναι ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθοῦν ἀμέσως, διότι καὶ αἱ ἀνάγκαι αὐξάνονται διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς πόλεως. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, συνέστησεν Ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν, ἡ ὁποία μελετᾶ τὸ σοβαρώτατον θέμα, τὸ ὁποῖον ὀρθῶς, χαρακτηρίζεται τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 ἔργον τῆς πόλεως τῆς Θεσσαλονίκης. Συνέστησεν Ἐπιτροπήν, διὰ νὰ δώσῃ τὰς γενικὰς κατευθύνσεις καὶ νὰ καθορίσῃ τὸ περιθώριον, τὸ ἐπιστημονικὸν περιθώριον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ πρέπει νὰ μελετηθῇ καὶ νὰ συνεχισθῇ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ δικτύου ἀποχετεύσεως τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης. Καὶ ὡμίλησαν οἱ κ.κ. συνάδελφοι περὶ ὑποχρεώσεως τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκτελέσεως διὰ τῶν ἰδίων του πόρων τῶν ἔργων αὐτῶν. Μήπως τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον προηγουμένως, ἐξετελέσθησαν ἐκ δημοτικῶν πόρων; Ἐξετελέσθησαν διὰ κρατικῶν πόρων καὶ ἴσως διὰ πόρων ὡρισμένων Ταμείων, τῶν ὁποίων τὰ χρήματα παραμένουν νεκρὰ εἰς τὰς Τραπέζας καὶ τὰ ὁποῖα ἀξιοποιοῦνται καὶ τοποθετούμενα εἰς ἔργα παραγωγικὰ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσουν περισσότερον ὄφελος εἰς τὰ Ταμεῖα ἀπὸ ὅτι αἱ Τράπεζαι δίδουν διὰ τόκον εἰς αὐτά. Καὶ μήπως, κύριοι συνάδελφοι, τὰ χρήματα καὶ οἱ πόροι, οἱ προβλεπόμενοι διὰ τῆς παρούσης πράξεως δὲν εἶναι χρήματα προερχόμενα ἐκ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ; Τὸ Ν. Δ. 3777)57 προβλέπει τὴν διάθεσιν πόρων ἐκ τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ χορήγησιν αὐτῶν εἰς τοὺς Δήμους πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων ἐξωραϊστικῶν, ὁδοποιητικῶν κλπ. Μήπως ὁ δεύτερος πόρος ὁ περὶ συστάσεως Ὀργανισ. Ἀστικῶν Συγκοινωνιῶν Θεσσαλονίκης δὲν εἶναι πόρος, τὸν ὁποῖον ἠδύνατο νὰ διατηρήσῃ τὸ Κράτος καὶ διὰ τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν τεχνικῶν νὰ ἐκτελῇ τὰ ἔργα τῆς Θεσσαλονίκης; Μήπως αὐτὸ δὲν γίνεται ἐν τῇ πόλει τῶν Ἀθηνῶν; Μήπως τὰ ἔργα τὰ ὁδοποιητικά, τὰ ὁποῖα γίνονται δὲν ἐκτελοῦνται διὰ τοῦ δεκαλέπτου ἢ πενταλέπτου, τὸ ὁποῖον διαθέτουν οἱ Ἀθηναῖοι ἐπιβάται τῶν λεωφορείων; Ποῦ εὑρίσκομεν ἑπομένως, ὅτι αὐτοὶ εἶναι πόροι ἀνήκοντες εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης καὶ τοὺς ἀναλαμβάνομεν ἐκ τοῦ Ταμείου διὰ νὰ τοὺς διαθέτωμεν εἰς ἔργα βιτρίνας; Αὐτοὶ εἶναι οἱ πόροι, ποὺ ἐδημιουργήθησαν τὸ 1957 καὶ διατίθενται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων. Κύριοι, θὰ ἦσαν εὐτυχεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ὁ Κρατικὸς προϋπολογισμὸς εἶχε τόσον περίσσευμα, ὥστε νὰ μὴ θιγοῦν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐν τῇ πράξει ἀναφερομένων ἔργων ἀκόμη καὶ οἱ πόροι αὐτοὶ καὶ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθοῦν διὰ τῶν πόρων αὐτῶν καὶ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀνέφεραν οἱ κ.κ. συνάδελφοι. Ἀλλὰ ὁ κρατικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου εἶναι ἰσχνός, διότι οἱ κάτοικοι εἶναι πτωχοὶ καὶ διότι ἡ χώρα εἶναι ἄγονος. Ἡ πίττα εἶναι καθωρισμένου μεγέθους καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν πίτταν πρέπει νὰ φάγωμεν ὅλοι. Ἡ Χώρα μας ἦτο ἄγονος καὶ εἶναι ἄγονος, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν παραγωγικῶν καὶ πολιτιστικῶν ἔργων θὰ γίνῃ γόνιμος.

§77Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Σεῖς τὰ λέγετε αὐτὰ ποὺ εἶσθε μηχανικός;

§78Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ τὰ λέγω, καὶ λέγω, ὅτι διὰ τῆς ἐκτελέσεως παραγωγικῶν ἔργων, διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ὑπογείου πλούτου τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ἤρχισεν ἐκμεταλλευόμενος, διὰ τῆς ἐκτελέσεως ἔργων τουρισμοῦ, βιομηχανίας κλπ. θὰ γίνῃ πολὺ συντόμως ὁ τόπος αὐτός, τόπος ἰσάξιος πρὸς ἄλλους τόπους, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἄφθονον καὶ γόνιμον γῆν, πολιτισμὸν μεγαλύτερον καὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον καὶ τὰ μέσα νὰ ἀναπτύξουν τὰς παραγωγικὰς των πηγάς. Τί ζητεῖτε κύριοι, ἐντὸς μιᾶς 5ετίας νὰ ἐμφανίσωμεν μίαν Ἑλλάδα ἰσαξίαν μὲ τὴν Ἑλβετίαν καὶ τὴν Σουηδίαν; Γνωρίζετε ποία ἦτο ἡ κατάστασις. Νομίζω, ὅτι ἐπαρκῶς ἀπέδειξα, ὅτι καὶ οἱ πόροι αὐτοὶ εἶναι κρατικοὶ πόροι καὶ ὄχι δημοτικοί. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ τελευταῖον θέμα διὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ παρεκάλεσα καὶ συνεζήτησα ἐπ’ αὐτοῦ μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημ. Ἔργων. Κύριε Ὑπουργέ, διὰ τῆς διανοίξεως τῶν ὁδῶν Λαγκαδᾶ —Μοναστηρίου καὶ Τσιμισκῆ, πραγματικῶς πλήττονται 500 καταστηματάρχαι, πλήττονται καταστηματάρχαι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ 30ετίας ἀσκοῦν τὸ ἐπάγγελμά των ἐκεῖ καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν δοσοληψίας μὲ τοὺς πιστωτὰς των καὶ χρεώστας των. Ἀντιλαμβάνεσθε τὶ θὰ γίνῃ μὲ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ὕστερα ἀπὸ μίαν 30ετίαν θὰ κληθοῦν νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν ἐπαγγελματικήν τους στέγην καὶ νὰ ὁδεύσουν εἰς ἄλλα σημεῖα ὅπου εἶναι ἄγνωστοι καὶ ὅπου οἱ χρεῶσται των σκοπίμως δὲν θὰ θέλουν νὰ ξέρουν ποὺ εὑρίσκονται. Εἶναι εὐκαιρία, κ. Ὑπουργέ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὁ χῶρος αὐτὸς τῆς τέως Ἐφορείας Ὑλικοῦ Πολέμου, ὁ ἀνήκων εἰς τὸ Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ παραχωρηθῇ ἄνευ δημοπρασίας, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ μὴ ζημιώσῃ τὸ Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ ὁποῖον ἐθνικοὺς σκοποὺς ἐπιτελεῖ, νὰ παραχωρηθοῦν τὰ οἰκόπεδα τοῦ χώρου τούτου εἰς λογικὴν τιμὴν νὰ στεγασθοῦν ἐγγὺς τῶν σήμερον ὑπαρχόντων καταστημάτων των, καὶ διὰ νὰ εὐλογοῦν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐπρονόησε καὶ δι’ αὐτοὺς ὅπως προνοεῖ καὶ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν καὶ βελτίωσιν τῶν συνθηκῶν διαβιώσεως τῶν πολιτῶν Θεσσαλονίκης, διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων. Παρακαλῶ, ἑπομένως, καὶ ἐγὼ μὲ τοὺς ἄλλους συναδέλφους, νὰ ληφθῇ μία μέριμνα. Ἐκ τῆς συζητήσεως τὴν ὁποίαν εἶχα τὴν τιμὴν νὰ κάνω μεθ’ ὑμῶν, κ. Ὑπουργέ, διεπίστωσα τὸ ἐνδιαφέρον σας ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ἀλλὰ ἐπειδὴ ὁ χρόνος εἶναι ἐλάχιστος καὶ δὲν πρέπει νὰ δημοπρατηθοῦν αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα, παρακαλῶ καὶ ἐγὼ μὲ τοὺς λοιποὺς συναδέλφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ ἐπέμβητε ταχύτατα ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ὥστε νὰ λυθῇ καὶ τὸ θέμα αὐτὸ τῶν μικροεπαγγελματιῶν, διότι πρόκειται περὶ μικροεπαγγελματιῶν καὶ περὶ χιλιάδων ἐργατῶν ἐργαζομένων εἰς τοὺς ἐπαγγελματίας αὐτούς. Οὕτως, κ. συνάδελφοι, ἔχει τὸ θέμα τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον, παρ’ ὅλην τὴν κακὴν διάθεσιν τῶν ἀξιοτίμων κ. συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, πρόκειται νὰ βελτιώσῃ τὰς συνθήκας τῆς Θεσσαλονίκης καὶ νὰ ἀναγάγῃ αὐτὴν εἰς ὑψηλότερον ἐπίπεδον τοῦ ἐπιπέδου εἰς τὸ ὁποῖον σήμερον εὑρίσκεται. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§80Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ εἴπω πολὺ ὀλίγα καὶ ταῦτα ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος δευτερολογῶν, πέραν τῶν ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποίησεν, ἐπροχώρησε καὶ εἰς ὡρισμένους χαρακτηρισμούς. Ἀναφέρομαι δηλαδὴ εἰς τὰ περὶ ἀνακριβειῶν, εἰς τὰ περὶ προθέσεως νὰ διαβάλωμεν ἔργα χρήσιμα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν, γίνονται ἢ πρόκειται νὰ γίνουν ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀλλά, πρὸ τούτου, θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. συναδέλφου. Συμφωνεῖ μαζύ μας εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν τύχην τῶν 700 καθ’ ἡμᾶς, 500 κατ’ ἐκεῖνον, ἐπαγγελματιῶν.

§81Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Εἶμαι εἰλικρινής, κ. συνάδελφε.

§82Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἶμαι βέβαιος, κ. Πρόεδρε, ὅτι καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα σημεῖα τῆς γενομένης καὶ καλοπίστου κριτικῆς τὴν ὁποίαν ἠσκήσαμεν ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ὁ κ. Θεοδοσιάδης, ὁ τεχνικὸς Θεοδοσιάδης, ὁ συνάδελφος ποὺ ἔχει μίαν πλουσιωτάτην πεῖραν ἀπὸ τὴν ζωὴν τῆς πόλεως τῆς Θεσσαλονίκης, ἐπίσης θὰ συνεφώνει μαζύ μας, ἀλλὰ τυγχάνει, κ. Πρόεδρε, νὰ ἔχῃ, κατ’ ἐμὲ τὸ ἀτύχημα, νὰ εἶναι αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ βουλευτὴς τῆς Συμπολιτεύσεως.

§83Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ὄχι, μὴ τὰ λέγετε αὐτά, διότι μὲ θίγετε καὶ θὰ ἀναγκασθῶ τότε νὰ εἴπω ἄλλα πράγματα. Σᾶς παρακαλῶ, σᾶς συμπεριεφέρθην ὡς συνάδελφος, μὴ μὲ θίγετε.

§84Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ δὲν ἔλεγον αὐτὸ ποὺ εἶπον μὲ καμμίαν διάθεσιν διὰ νὰ θίξω τὸν κ. συνάδελφον, ἀλλὰ ἁπλῶς διὰ νὰ ἐκδηλώσω τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν, τὸ ἀποσύρω.

§85Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἔχω προσωπικότητα, κ. συνάδελφε, εἶναι ἀναγκαῖα καὶ πρέπει νὰ ἐκτελεσθοῦν.

§86Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Τὸ ἀνακαλῶ, διότι δὲν εἶχον πρόθεσιν νὰ σᾶς θίξω.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγώ, νομίζω, ὅτι ὁ κύριος ὁμιλητής, εἶχε τὸ θάρρος νὰ συμφωνήσῃ, ὄχι ἐπὶ ἑνός, ἀλλὰ ἐπὶ δύο θεμάτων καὶ ἐπὶ τῶν θιγομένων ἀπὸ αὐτόν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἄλλων σημείων τῆς ἀνάγκης ἐκτελέσεως τῶν ἔργων. Συνεπῶς, εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε, ὅτι ἡ κομματικὴ τοποθέτησις εἶναι ἐκείνη ποὺ δὲν τοῦ τὸ ἐπιτρέπει.

§88Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Μὴ κουράζεσθε, κ. Πρόεδρε διότι ἔληξε τὸ θέμα, διότι πράγματι ὁ κ. συνάδελφος εἶναι γνωστός, ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θὰ συνεφώνει καὶ εἰς τὰ ἄλλα σημεῖα, ἀλλὰ ἡ τοποθέτησίς του, ἡ πολιτική, δὲν τοῦ ἐπέτρεψε νὰ συμφωνήσῃ καὶ εἰς τὰ ἄλλα. Διότι, κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζεται, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, τὸ παραγωγικὸν κέντρον ποὺ λέγεται Θεσσαλονίκη, τὸ ναυτιλιακὸν κέντρον ποὺ λέγεται Θεσσαλονίκη, τὸ βιομηχανικὸν κέντρον ποὺ λέγεται Θεσσαλονίκη, τὸ ἐργατικὸν κέντρον ποὺ λέγεται Θεσσαλονίκη, τὸ ἐμπορικὸν κέντρον ποὺ λέγεται Θεσσαλονίκη, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἶδε ἡμέρας καλλιτέρας. Διότι, κ. Πρόεδρε, εἰς τὸ πολυσήμαντον αὐτὸ κέντρον αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπάρχουν κατ’ ἐλάχιστον ὅριον καὶ βάσει ἐπισήμων στατιστικῶν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Θεσσαλονίκης, 30.000 ἄνεργοι. Ὑποαπασχολεῖται, κ. Πρόεδρε, τὸ 40–60% τῆς βιομηχανίας τῆς Θεσσαλονίκης, ὑπάρχουν ἐργοστάσια ποὺ ἔκλεισαν, κλείνουν καὶ ὑπάρχουν ἐργοστάσια ποὺ περιώρισαν ἀπὸ 40–60% τὴν παραγωγήν των. Ὑπάρχει, κ. Πρόεδρε, μία κατάστασις ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν ἀπερίγραπτος, δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἐπεκταθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἐπὶ αὐτῶν τῶν θεμάτων διὰ νὰ ἔχω ἐπίσημον στατιστικὴν περὶ τῶν πτωχεύσεων, περὶ τῶν διαμαρτυρήσεων τῶν γραμματίων, περὶ τῆς ἀθλίας καταστάσεως ἐκ τῆς ὁποίας βάσει ἐπισήμων στατιστικῶν ἀποδεικνύεται, ὅτι ἀπειλεῖται ὁ ἐπαγγελματοβιοτεχνικὸς κόσμος τῆς Θεσσαλονίκης, καὶ ἀκόμη ἐνῷ ἔχομεν μίαν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία διαχειρίζεται τὰς τύχας τοῦ τόπου ἐπὶ μίαν 5ετίαν, καὶ εἰς μίαν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν εἰσέλθει εἰς τὴν ὁμαλότητα, τόσον ποὺ ὅλαι αἱ διεθνεῖς στατιστικαί, ἀποδεικνύουν, ὅτι τὰ πάντα ἔχουν ἀνέλθει πρὸς τὰ ἐπάνω, ἐν τούτοις ὁ λιμὴν Θεσσαλονίκης μένει καρφωμένος εἰς κατάστασιν ἀπαράδεκτον, ὡς εἷς λιμὴν ἔρημος.

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νεκρός.

§90Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κἄτι χειρότερον ἀπὸ νεκρός, διότι ὁ νεκρὸς δικαιοῦται καὶ κἄποιου μνημοσύνου, εἶναι τῆς μόδας ἡ ἔκφρασις τὰς ἡμέρας αὐτάς. Ἀκόμη, κ. Πρόεδρε, εἰς αὐτὴν τὴν περιοχὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἐξεθείασεν ὁ κ. συνάδελφος, τὰ ἔργα τὰ ἐκτελεσθέντα ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, εἶχα τὴν εὐκαιρίαν ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχουν 4–5 κεφαλαιώδη ἔργα, ἔργα ζωῆς καὶ θανάτου διὰ τὴν πόλιν αὐτὴν καὶ δὲν ἐκτελοῦνται, καὶ ὅτι ἀντὶ αὐτῶν συνεχίζεται μὲ πόρους τοῦ Δήμου ἡ ἐκτέλεσις ἔργων περὶ τῶν ὁποίων τὸ νομοθέτημα. Θέλω, κ. Πρόεδρε, καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ ὑπάρξῃ μία διευκρίνισις. Ὅσοι ἀντιτίθενται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν σημαίνει, ὅτι ὑποστηρίζουν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἡ διάνοιξις τῆς ὁδοῦ Λαγκαδᾶ καὶ ἡ διάνοιξις τῆς ὁδοῦ Μοναστηρίου καὶ τῶν ἄλλων ἔργων. Ἀλλὰ ὑποστηρίζομεν ὅλοι, ὅτι κυρίως πρέπει νὰ γίνουν ἀπὸ πόρους τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, ὥστε οἱ πόροι τοῦ Δήμου, οἱ ὁποῖοι κατάσχονται διὰ μίαν 5ετίαν, νὰ διατεθοῦν διὰ τὰς κατεπειγούσας ἀνάγκας τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Ἐδῶ εἶναι ἡ ριζική μας διαφωνία καὶ ἐπ’ αὐτοῦ, κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν συνάδελφοι τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ καὶ οἱασδήποτε ἄλλης περιφερείας, διότι ἡμεῖς, κ. Πρόεδρε, κατὰ τὴν ἔννοιαν καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, δὲν εἴμεθα κολλημένοι εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς τοπικῆς περιφερείας, εἴμεθα προσηλωμένοι εἰς τὴν ἔννοιαν, ὅτι ὁ βουλευτὴς εἶναι ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους καὶ ἑπομένως ἠμπορεῖ βουλευτὴς τῆς Θεσσαλονίκης νὰ ἐνδιαφέρεται καὶ νὰ ὁμιλῇ καὶ νὰ ὑποστηρίζῃ ἀπόψεις καὶ ἐπὶ θεμάτων τῆς περιφερείας Πατρῶν ἢ οἱασδήποτε ἄλλης περιφερείας τῆς Χώρας, δὲν εἶναι, λέγω, δυνατὸν βουλευταὶ Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ καὶ οἱασδήποτε ἄλλης περιφερείας, ὅταν κάνουν ἀντιπαραβολὴν τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν νὰ εἴπουν, ὅτι θὰ προηγηθοῦν τὰ γενικωτέρας φύσεως ἔργα μὲ πόρους τοῦ Δήμου καὶ θὰ παραμείνουν τὰ ἔργα ποὺ εἶναι χρήσιμα διὰ τὸν λαὸν τῆς Θεσσαλονίκης, διὰ τὸν Δῆμον τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀλλὰ θὰ συμφωνήσουν ὁπωσδήποτε μὲ τὰς ἰδικάς μας ἀντιλήψεις. Δὲν λέγεται αὐτὸ μὲ ἐγωϊστικὴν διάθεσιν. Εἶναι ἐξ ἀντικειμένου δεδομένον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τῆς λογικῆς αὐτῆς νὰ ὑπάρξῃ διαφωνία. Τὰ γενικωτέρας σημασίας ἔργα θὰ γίνουν ἀπὸ τὰς δημοσίας ἐπενδύσεις, θὰ γίνουν ἀπὸ τὸν Κρατικὸν προϋπολογισμὸν, διότι πράγματι καὶ αὐτὰ εἶναι χρήσιμα. Ἀλλά, πῶς τὸ θέλετε, κ. συνάδελφοι, νὰ γίνῃ; Καλὸν εἶναι νὰ γίνῃ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην μία περίφημος πύλη ποὺ θὰ λέγεται ὁδὸς Μοναστηρίου ἢ ἕνας περίφημος δρόμος εἰς τὴν παραλίαν ἢ ἕνα ὑπερτουριστικὸν ξενοδοχεῖον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀβδηριτισμόν. Διότι, ἐὰν θελήσῃς νὰ κάνῃς δύο βήματα πέραν τῆς παραλίας εἶσαι ὑποχρεωμένος νὰ κρατᾷς τὴν μύτην σου, εἶσαι ὑποχρεωμένος νὰ βλέπῃς μίαν μεγίστην εἰκόνα ἀθλιότητος. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι, κ. Πρόεδρε, αὐτὸ ἀβδηριτισμός;

§91ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Ὄχι, κ. Πρόεδρε. Τὶ εἶναι αὐτὰ ποὺ λέτε.

§92Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἀκόμη, κ. Πρόεδρε, ἐλέχθη, ὅτι δὲν εἶναι ἔργον ὑπερβολικὸν τὸ περίφημον Κυβερνεῖον. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ὑπάρξῃ καὶ Κυβερνεῖον καὶ ἂν θέλετε 100 φορὲς πολυτελέστερον ἀπὸ αὐτὸ ποὺ ἔχει γίνει στὴν Θεσσαλονίκην. Ἀλλά, ὅπως ἔχει καὶ εὑρίσκεται σήμερα ἡ Θεσσαλονίκη καὶ ὁ λαὸς τῆς Θεσσαλονίκης, καὶ κατ’ ἐπέκτασιν ὁ λαὸς εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, τὸ πολυδάπανον μέγαρον τοῦ Κυβερνείου ἀποτελεῖ πρόκλησιν, κ. Πρόεδρε. Ἀποτελεῖ πρόκλησιν καὶ ἀποτελεῖ ἂν θέλετε καὶ ἄλλου εἴδους πρόκλησιν, τὸ γεγονός, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἀμφισβητεῖται τὸ ποσὸν ποὺ ἐστοίχισεν. Διότι ἐνῷ κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς καὶ τὰ ἔθιμα τὰ Κοινοβουλευτικὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ, ὅταν αἰτεῖται ἡ κατάθεσις στοιχείων, καὶ πολὺ περισσότερον ὅταν ἡ αἴτησις ἀφορᾷ κατάθεσιν στοιχείων σχετικῶν μὲ τὴν διάθεσιν τοῦ Δημοσίου χρήματος νὰ εἶναι εὐαίσθητοι καὶ νὰ σπεύδουν νὰ τὰ καταθέτουν, ἐν τούτοις, ἐνῷ ἐκκρεμεῖ ἡ αἴτησίς μας, οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ δὲν μᾶς ἐπληροφόρησαν ὑπευθύνως διὰ τὸ ὕψος τῶν δαπανῶν διὰ τὸ Κυβερνεῖον, ἴσως σκοπίμως διὰ νὰ ἔχουν τὴν εὐχέρειαν νὰ λέγουν, «εἶσθε ἀνακριβεῖς, ὅταν λέγετε, ὅτι ἐστοίχισεν 400 ἑκατομμύρια». Διότι εἶναι συμφέρον τῆς δημοσίας ζωῆς νὰ ἐκλείψῃ ἡ φημολογία. Ἐὰν θέλετε παραδεχόμεθα, ὅτι ἐστοίχισεν μόνον 40 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ὅταν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀπέραντος ἀθλιότης εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, εἶναι παραδεκτὴ ἡ δαπάνη 40 ἔστω ἑκατομμυρίων διὰ τὸ Κυβερνεῖον; Κύριε Πρόεδρε, δὲν θέλω νὰ καταπονήσω περισσότερον τὸ Σῶμα. Εἶναι ἀνάγκη εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς, εἰς οἱανδήποτε παράταξιν καὶ ἂν ἀνήκωμεν, μὲ ἀντικειμενικότητα νὰ βλέπωμεν τὰ πράγματα, διότι ἔτσι βοηθοῦμεν τὸν τόπον αὐτόν. Εἶναι βεβαιωμένον, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ περιοχὴ ποὺ λέγεται Θεσσαλονίκη, καὶ ἡ ἐνδοχώρα της, ἡ Μακεδονία, ἡ Βόρειος Ἑλλάς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν πνεύμονα τῆς Χώρας ἀπὸ ἀπόψεως πλούτου, ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγικῶν δυνατοτήτων, εἶναι σήμερον ἐγκαταλελειμμένη. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Βορειοελλαδίτου ὑπάρχει, καλῶς ἢ κακῶς, ἡ ἰδέα καὶ ἡ ὑπόνοια, ὅτι γίνεται μεταχείρισις τῆς περιοχῆς αὐτῆς, ὡς ἐὰν ἦτο ἀποικία. Καὶ εἶναι γεγονός.... (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§93Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαμαρτύρομαι ἐξ ὀνόματος τοῦ λαοῦ τῆς Μακεδονίας δι’ ὅσα λέει ὁ κ. συνάδελφος. Ἀποτελοῦν ὕβριν διὰ τὸν λαὸν τῆς Μακεδονίας ὅσα λέγει. (Θόρυβος καὶ νέαι διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἐφραιμίδη, ἡ φράσις σας, ὅτι τὸ Κυβερνητικὸν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν Βόρειον Ἑλλάδα χαρακτηρίζεται ὡς ἐνδιαφέρον πρὸς μίαν ἀποικίαν, νομίζω, ὅτι ἦτο τὸ ὀλιγώτερον ἀτυχὴς καί, νομίζω, ὅτι ὀφείλετε νὰ τὴν ἀνακαλέσητε.

§95Α. ΜΙΧΑΣ. Εἶναι ἐντροπὴ νὰ λέγετε τοιαῦτα πράγματα, κ. συνάδελφε.

§96Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὑπάρχουν ἄλλα πράγματα διὰ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐντρέπεσθε καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν περιφέρειαν αὐτήν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ συζήτησις μέχρι τῆς στιγμῆς διεξήχθη σοβαρῶς. Δέν εἶναι δυνατὸν τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ ἐκπέσῃ τοιουτοτρόπως. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς αἱ διαμαρτυρίαι εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημέναι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγεται, ὅτι θεωρεῖται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἡ Βόρειος Ἑλλὰς ὡς ἀποικία. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Ἐφραιμίδη, νὰ ἀνακαλέσετε.

§98Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σημειῶ μὲ πλήρην ἱκανοποίησιν, ὅτι ὑπῆρξε αὐτὴ ἡ εὐαισθησία τῆς αἰθούσης, διότι ἐλέχθησαν τὰ ὅσα ἐλέχθησαν περὶ Βορείου Ἑλάδος καὶ κυρίως εἰς τὴν ἰδικήν μου διατύπωσιν, ἡ ὁποία δὲν ἦτο ἀκριβῶς ὅπως τὴν ἀποδίδετε, διότι ἀσφαλῶς μέσα εἰς τὴν σύγχυσιν δὲν μὲ ἀντελήφθητε. Ἀλλά, κ. Πρόεδρε, ἐὰν ὑπάρχῃ εὐαισθησία ἔπρεπε νὰ ἐπιδειχθῇ εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις καὶ πρὸ παντὸς ὄχι ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς ἁπλῆς διατυπώσεως. Νὰ ἐπιδειχθῇ ἡ εὐαισθησία καὶ τὸ ἐνδιαφέρον, ὅταν π.χ. ἡ ἐπίσημος στατιστικὴ τοῦ Κράτους λέγει, ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτήν, εἰς τὸ μεγαλύτερον διαμέρισμα τῆς Χώρας, εἰς τὸ πλουσιώτερον διαμέρισμα τῆς Χώρας, ἀπὸ ἀπόψεως γεωργικῆς παραγωγῆς ἀπὸ ἀπόψεως μεταλλευτικοῦ πλούτου, ὑπάρχει μόνον τὸ 13% τῆς βιομηχανίας. Μὲ ἱκανοποίησιν, κ. Πρόεδρε, σημειώνω τὴν εὐαισθησίαν τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὅσων εἶπον. Νομίζω, ὅμως, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἡ εὐαισθησία αὐτὴ νὰ ἐπιδεικνύεται καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις. Νὰ ἐπιδεικνύεται π.χ. καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν στατιστικῶς ἀποδεικνύεται, ὅτι εἰς τὴν Β. Ἑλλάδα, παρὰ τὴν ἔκτασίν της καὶ τὴν παραγωγήν της, ἔχομεν μόνον τὸ 14% τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας. Ἑπομένως, ὅταν ἔκαμα τὴν διατύπωσιν αὐτὴν θὰ πρέπει νὰ μὲ πιστεύσητε, ὅτι δὲν τὸ ἔκαμα μὲ πρόθεσιν νὰ θίξω τινά, ἀλλ’ ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν πηγαίαν ἐκδήλωσιν προελθοῦσαν ἐκ τῆς μελέτης τῶν στοιχείων περὶ Βορείου Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει μου. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει, κ. Πρόεδρε, καὶ μὲ τὴν Νότιον Ἰταλίαν, ἐν συγκρίσει μὲ τὴν Βόρειον Ἰταλίαν. Καὶ λέγομεν, ὅτι ἡ Νότιος Ἰταλία ἀποτελεῖ οὕτως εἰπεῖν ἀποικίαν τῆς Βορείου. Δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι μὲ τὴν διαπίστωσιν αὐτὴν ὑβρίζομεν τὴν Νότιον Ἰταλίαν καὶ τοὺς κατοίκους της. Φρονιμώτερον, λοιπόν, εἶναι νὰ ἐπιδεικνύωμεν τὴν εὐαισθησίαν αὐτὴν εἰς ἄλλας περιπτώσεις καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς διαπιστώσεως ὡρισμένων γεγονότων. Ἐὰν ἡ εὐαισθησία αὐτὴ ἐπεδεικνύετο εἰς ἄλλας περιπτώσεις, ἀσφαλῶς θὰ ἦτο εὐεργετικὴ διὰ τὴν Β. Ἑλλάδα καὶ θὰ ἠνάγκαζε τὴν Κυβέρνησιν νὰ στρέψῃ καὶ πρὸς τὰ ἐκεῖ τὴν προσοχήν της. Τελειώνων, κ. Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ σημειώσω, ὅτι καὶ μετὰ τὴν παρέμβασιν τοῦ κ. συναδέλφου, ἡ παράταξίς μας δὲν ἐπείσθη, ὅτι πρέπει νὰ ἀλλάξῃ γνώμην. Ἀναμένομεν τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ δὴ τὴν ἀπάντησίν του εἰς τὰ δύο ἢ τρία ἐρωτήματα τὰ ὁποῖα ἐθέσαμεν καὶ ἀναλόγως πρὸς αὐτὴν θὰ κανονίσωμεν τὴν στάσιν μας.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι βουλευταί, νὰ λησμονήσωμεν τὸ ἐπεισόδιον τὸ δημιουργηθὲν ἐξ αἰτίας τῆς ἀτυχοῦς φράσεως τοῦ κ. Ἐφραιμίδη καὶ νὰ ἀφήσωμεν νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. ὑπουργός.

§100Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Δὲν πρέπει, κ. Πρόεδρε, νὰ μείνῃ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἡ Βόρειος Ἑλλάς, ἡ ὁποία τυγχάνει ἰδιαιτέρας μεταχειρίσεως ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελεῖ ἀποικίαν τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Θὰ πρέπει νὰ τονισθῇ, ὅτι διὰ τὴν Βόρειον Ἑλλάδα ἡ Κυβέρνησις κάμνει ὅ,τι εἶναι δυνατόν. Θὰ πρέπει νὰ τονισθῇ ἀκόμη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ στοργικὸν πάντοτε ἐνδιαφέρον ἐγκύπτει εἰς τὰ προβλήματα τῆς Βορείου Ἑλλάδος, ὁ λαὸς τῆς ὁποίας δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶναι εὐγνώμων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σαμαρᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§102Γ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Δὲν εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ λάβω τὸν λόγον. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως, κ. Πρόεδρε, νὰ εἴπω δύο λέξεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν γνώμην μου θὰ πρέπει νὰ ἀκουσθοῦν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ συναδέλφου κ. Ἐφραιμίδη. Διαμαρτύρομαι, κ. Πρόεδρε, ἐντόνως, οὐχὶ δι’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἐφραιμίδης, ἀλλὰ διὰ τὴν στάσιν τῶν συναδέλφων τῆς συμπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι δίδουν σημασίαν καὶ τοιουτοτρόπως ἀξιοποιοῦν τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἐφραιμίδης, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν συνεχῆ καὶ ἀδιάλειπτον δημαγωγίαν τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Φοβοῦνται μήπως, οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς συμπολιτεύσεως, ὅτι θὰ πιστεύσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι γίνονται ἔργα εἰς τὴν Νότιον Ἑλλάδα καὶ ὅτι ταῦτα περατοῦνται καὶ ὅτι δὲν γίνονται ἔργα περισσότερα καὶ ἀξιολογώτερα εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συνεχὴς προπαγάνδα τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ἀδιαλείπτως διαβάλλει εἰς τὰ διάφορα διαμερίσματα τῆς Χώρας τὰ ἐκτελούμενα ἔργα δι’ εὐνοήτους λόγους. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει ὅμως, πόσον ηὐξήθη τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα καὶ ποίας σημασίας ἔργα ἐκτελοῦνται. Εἶχον τὴν εὐτυχίαν, κ. Πρόεδρε, νὰ περιοδεύσω μετ’ ἄλλων συναδέλφων τῆς συμπολιτεύσεως κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὁλόκληρον τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, καὶ ὡς τεχνικὸς νὰ ἀντιληφθῶ ἰδίοις ὄμμασι τὰ ἐκτελούμενα ἔργα. Εἶχον εἴπει τότε εἰς μίαν μου ὁμιλίαν ἐν Ἀλεξανδρουπόλει, ὅτι ἐκ τοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων μόνον διὰ τὸν Νομὸν Ἕβρου, διετέθησαν σχεδὸν ποσὰ διπλάσια ἐκείνων ποὺ διετέθησαν διὰ τὴν Πελοπόννησον. Ὀρθῶς δὲ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Καραμανλῆς, ἔρριψε τὸ βάρος τῆς ἐκτελέσεως ἔργων εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, ἵνα κατὰ πρῶτον αὐξηθῇ τὸ εἰσόδημα αὐτῆς. Πέραν αὐτοῦ ὅμως, κ. Πρόεδρε, ὑπάρχουν οἱ Ἕλληνες ἀκρῖτες οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ τὰ ἀπολαύσουν αὐτοὶ πρῶτοι τὰ ἀγαθὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας καὶ τοῦτο, διότι ὑπόκεινται εἰς μίαν συνεχῆ προπαγάνδα γνωστὴν εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας, ἀπαράδεκτον ὅμως, διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, δι’ ἡμᾶς ὅλους.

§103Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ λύπης μου παρατηρῶ, ὅτι ἡ συζήτησις ἐξέφυγεν ἀπὸ τὸ θέμα. Συζητοῦμεν ἓν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶναι σοβαρώτατον καὶ διὰ τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐμφάνισιν τῆς Ἑλλάδος ἐν γένει. Αἱ μόναι ἀντιρρήσεις αἱ ὁποῖαι ἠγέρθησαν μέχρι τῆς στιγμῆς, ἀφεώρων τοὺς ἐνδοιασμοὺς ἐνίων συναδέλφων, ὡς πρὸς τὸ κατὰ πόσον ἔπρεπε νὰ προτιμηθοῦν τὰ ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἔργα ἢ ἄλλα. Ἡ φράσις τοῦ συναδέλφου κ. Ἐφραιμίδη, δηλαδή, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέδειξεν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, ὡς τὸ ἀντιλαμβάνεται ὁ συνάδελφος κ. Ἐφραιμίδης καὶ τὸ Κόμμα του, ὑπῆρξεν φράσις ἀτυχής, ἰδίᾳ εἰς τὴν διατύπωσιν, ὅτι ἡ Βόρειος Ἑλλὰς ἐκλαμβάνεται ὡς ἀποικία, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι διεσαφηνίσθη πλήρως ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ κ. συναδέλφου μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν εἶχε τὴν ἔννοιαν ἡ ὁποία ἀρχικῶς ἐδόθη ἀπὸ πολλοὺς συναδέλφους, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἐμὲ προσωπικῶς. Κατόπιν τούτων, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, νὰ ἀκούσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ νὰ τελειώνωμεν. Ἐγὼ εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παρακαλοθοῦν μὲ μεγάλην προσοχὴν τὴν συζήτησιν καὶ ἀναμένομεν νὰ ἀκούσωμεν τὸν κ. Ὑπουργόν. Κύριε Πρόεδρε, τὴν εὐθύνην τῆς τηρήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τὴν ἔχετε σεῖς. Νομίζω, ὅμως, ὅτι καὶ ἡμεῖς— καὶ ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις —οἱ ἐπιμελῶς παρακαλουθοῦντες τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ παριστάμεθα πλέον μάρτυρες αὐτῆς τῆς λεκτικῆς μονομαχίας, τῆς ἄνευ οὐδενὸς περιεχομένου. Παρακαλῶ νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ νὰ τελειώνωμεν.

§104Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ μοῦ τὸν ἀφαιρέσῃ, ἐὰν ἐγὼ δὲν παραιτηθῶ τοῦ λόγου.

§105Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζητήθη ὁ λόγος, ἀλλὰ ἐντὸς τοῦ θέματος. Ἐὰν δοθῇ ὁ λόγος ἐκτὸς τοῦ θέματος, τότε τὸ Προεδρεῖον εἶναι ἐκτὸς Κανονισμοῦ.

§106Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Τὸ θέμα ἀνέκυψεν ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ὁ συνάδελφος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κ. Ἐφραιμίδης, εἶπε τὸ ἑξῆς, ὅτι οἱ Μακεδόνες θεωροῦν τὸν ἑαυτὸν τους ὡς ἄποικον. (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶπε αὐτὸ ὁ κ. Ἐφραιμίδης. Εἶπεν, ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως..... (Φωναί, θόρυβος).

§108Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Δὲν εἶπε αὐτό. Καὶ αὐτὸ ἐὰν εἶπε, παρέσυρε τὸ ὅλον θέμα καὶ τὴν ὅλην συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ἀντικειμένου, ὅτι μία περιφέρεια τυγχάνει μεγαλυτέρας κυβερνητικῆς στοργῆς ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην ἢ ὅτι οἱαδήποτε περιφέρεια δύναται νὰ ἔχῃ παράπονον ἐναντίον τῆς Κυβερνητικῆς στοργῆς. Ἐζήτησα νὰ κληθῇ νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ κ. συνάδελφος ὅ,τι ἀτυχὲς εἶπεν. Δὲν τὸ ἀνεκάλεσε καὶ ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι οἱ Μακεδόνες ὅπως καὶ τῶν ἄλλων περιοχῶν τῆς χώρας οὐδέποτε ἐξεδήλωσαν παράπονον ἐναντίον τῆς Κυβερνητικῆς στοργῆς. Δὲν θέλομεν ἡμεῖς οἱ Μακεδόνες νὰ τυγχάνωμεν ἰδιαιτέρας στοργῆς, ἀντιθέτως κατεχόμεθα ἀπὸ ὑπερηφάνειαν, διότι ἐθέσαμεν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Πατρίδος μας ἕνα ἐκλεκτὸν Κυβερνήτην, ὁ ὁποῖος σήμερον ἵσταται ἐπὶ κεφαλῆς τῶν τυχῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐπέτυχε τὴν οἰκονομικὴν ἀναδημιουργίαν τῆς Χώρας. Συνεπῶς δὲν θὰ ἠθέλωμεν νὰ ἀκούωμεν συστάσεις, οὔτε συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οὔτε τῆς Συμπολιτεύσεως, ὅτι ἐγένοντο εἰς τὴν Πελοπόννησον ὀλιγώτερα ἔργα ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν. Ἔργα ἐκτελοῦνται εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖ, κ. συνάδελφε.

§110Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Διατὶ ἠνέχθητε, κ. Πρόεδρε, τὸν κ. Μπακόπουλον καὶ ἔκαμε μίαν διακοπὴν, ἡ ὁποία δὲν βλέπω ποίαν θέσιν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ εἶχε, καὶ διήρκεσεν ἡμίσειαν ὥραν;

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι καὶ ἡμίσειαν ὥραν, δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ!

§112Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ὅλαι αἱ περιοχαὶ τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἴσαι ἀπὸ ἀπόψεως στοργῆς καὶ ἐνδιαφέροντος τῆς Κυβερνήσεως.

§113Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ἀναμείνω τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἀναλόγως μὲ τὴν ἀπάντησιν θὰ καθορίσω τὴν θέσιν μου. Ἐζήτησα ὅμως τὸν λόγον, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω ἀναπάντητον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν παλαιός μου φίλος καὶ ἀγαπητὸς ἐκ Χαλκιδικῆς συνάδελφος, ὁ κ. Βασιλικός. Διότι εἶναι ἀπαράδεκτον εἰς μίαν Βουλὴν Δημοκρατικὴν νὰ ἀκούονται τοιούτου εἴδους λέξεις καὶ τοιούτου εἴδους χαρακτηρισμοί, δίχως νὰ προκαλοῦν ὁμόθυμον τοῦ Σώματος τὴν ἐξέγερσιν. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βασιλικός: Οἱ Μακεδόνες, οἱ Βορειοελλαδῖται εὐγνωμονοῦν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§114ΦΩΝΑΙ. (Ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Βεβαίως βεβαίως. (Διαμαρτυρίαι)

§115Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἔχετε συνείδησιν τῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας σᾶς ἐπιβάλλει..... (Φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως). Αἱ διαμαρτυρίαι σας ἀποδεικνύουν, ὅτι δὲν ἔχετε συνείδησιν τῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας σᾶς ἐπιβάλλει ἡ ἰδιότης σας ὡς ἀντιπροσώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως).

§116Ε. ΑΘΑΝΑΣΑΚΟΣ. .... (Ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος).......

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ δαικόπτετε παρακαλῶ. Κύριε Κύρκο, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ προεξοφλῆτε, ὅτι ἡ πλευρὰ αὐτὴ δὲν ἔχει συνείδησιν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσῃ κανεὶς μὲ τὴν ἀντίληψίν σας, δι’ αὐτὸ, νομίζω, ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτυχὴς ἡ φράσις σας.

§118Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρῶτον, δὲν εἶναι οἱ ὀρυγμοὶ τρόπος ἀντιμετωπίσεως τοῦ ὁμιλοῦντος. Δεύτερον, διότι ἀκριβῶς ἐγένοντο αὐτοὶ οἱ ὠρυγμοὶ δὲν ἐγένετο ἀντιληπτὸς ὁ ὁμιλῶν. Δὲν εἶπον ἐγώ, ὅτι ἡ πτέρυξ ἐκείνη δὲν ἔχει συνείδησιν τῆς ἀποστολῆς της. Εἶπον πρὸς τοὺς διαμαρτυρομένους: αὐτὸ ἀποδεικνύει, αἱ διαμαρτυρίαι ἀποδεικνύουν, ὅτι δὲν ἔχετε συνείδησιν τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἡ ἰδιότης σας ὡς ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους σᾶς ἐπιβάλλει. (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§119Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Σεῖς δὲν ἔχετε συνείδησιν. Σεῖς εἶσθε ἀσυνείδητος. Νὰ ἀνακαλέσῃς.

§120Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημοσίων Ἔργων). Πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον ἢ πρόκειται νὰ συζητήσωμεν δι’ ὅλην τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως;

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεκάλεσα τοὺς κυρίους νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου των, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθην.

§122ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σᾶς ἐξέφυγε τὸ θέμα ἀπὸ τὰ χέρια σας.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὶ εἶναι αὐτὰ ποὺ λέγετε; Ἀντὶ νὰ διαμαρτύρεσθε πρὸς τοὺς συναδέλφους πρὸς τοὺς ὁποίους τὸ Προεδρεῖον ἔκαμε ἔκκλησιν, ἰδίως πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς Συμπολιτεύσεως νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου των, διότι διότι πρόβλεπε αὐτὴν τὴν ὀξύτητα, καταφέρεσθε κατὰ τοῦ Προεδρείου;

§124Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ἀπηύθυνα γενικὴν παρατήρησιν, ἀπηύθυνα εἰδικὴν παρατήτησιν, πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται κραυγαλέως μόλις ἤρχισα νὰ διατυπώνω τὴν σκέψιν μου καὶ δὲν μὲ ἀφῆκαν νὰ διατυπώσω τὴν σκέψιν μου διὰ νὰ ἀποδείξω διατὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ δὲν ἐπετρέπετο νὰ μείνουν ἄνευ ἀπαντήσεως. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ὁ λαὸς τῆς Βορείου Ἑλλάδος, σὰν τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι κυρίαρχος, ὅλοι δὲ ἡμεῖς εἴμεθα ὑπηρέται το λαοῦ καὶ πρῶτοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι βεβαρημένοι μὲ τὴν διακυβέρνησιν τοῦ τόπου. Δὲν εὐγνωμονεῖ ὁ λαὸς τοὺς κυβερνῶντας. Ὁ κυρίαρχος δὲν εὐγνωμονεῖ, ὁ κυρίαρχος ἁπλῶς λέγει καλῶς ἐπράξατε. Ἐγκρίνει αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπράξατε. Ἡ εὐγνωμοσύνη ἀπευθύνεται ἀπὸ τὸν κατώτερον πρὸς τὸν ἀνώτερον. Ἀπὸ τὸν ἀνώτατον πρὸς τὸν κατώτερον δὲν ἀπευθύνεται εὐγνωμοσύνη, δι’ ὃ καὶ εἶναι ἀπαράδεκτον ἀπὸ στόματος βουλευτῶν νὰ ἀκούεται ἡ ἔκφρασις: «Ὁ λαὸς εὐγνωμονεῖ τὴν Κυβέρνησιν». Αὐτὰ εἶναι ἴδια χαμητικῶν, φασιστικῶν, ἀντιδημοκρατικῶν καθεστώτων, δὲν εἶναι γλῶσσα, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλῆται ἐντὸς τῆς αἰθούσης μιᾶς Δημοκρατικῆς Βουλῆς. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι). Τοῦτο, λοιπόν, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἀλλὰ ὑπῆρξεν καὶ ἕνα δεύτερον σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσε καὶ πάλιν ἐξέγερσιν ἀπὸ ἐκεῖ, ὡς νὰ μὴ εἴμεθα ἐλεύθεροι νὰ ἐκφέρωμεν τὴν γνώμην μας, ὅσοι δὲν ἀνήκουν ἐκεῖ, διότι ἐὰν αἱ γνῶμαι μας ἀντιτίθενται πρὸς τὰς ἰδικάς των, πρέπει νὰ καταπνίγωνται διὰ τῆς ἐξεγέρσεώς των καὶ διὰ τῶν φωνῶν των. Ποία ἦτο ἡ φράσις αὐτή; Εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Ἐφραιμίδης: Εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Βορειοελλαδικοῦ λαοῦ, καλῶς......

§125Π. ΚΑΒΔΑΣ. Νομοσχέδιον συζητοῦμεν, κ. Πρόεδρε. Εἶναι ἐκτὸς θέματος.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ἡσυχία. Θέλετε νὰ διακόψω τὸν ρήτορα;

§127Ι. ΠΩΛΙΟΥΔΑΚΗΣ. Βεβαίως, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἐκτὸς θέματος.

§128Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Συζητοῦμεν νομοσχέδιον ἀπόψε. Θὰ τὸν διακόψετε, διότι εἶναι ἐκτὸς θέματος.

§129Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶμαι ἐκτὸς θέματος ἐγώ, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ καὶ δὲν ἦσαν ἐκτὸς θέματος ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τρία τέταρτα τῆς ὥρας ἀπησχόλουν τὴν συνέλευσιν μὲ ἄσχετα θέματα;

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, τελειώνετε.

§131Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐὰν ἐπεκράτει ἡσυχία θὰ εἶχον ἤδη τερματίσει πρὸ 10 λεπτῶν. Εἶπε, λοιπόν, ἐπὶ λέξει ὁ συνάδελφος κ. Ἐφραιμίδης, ὅτι εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Βορειοελλαδικοῦ λαοῦ διεμορφώθη ἡ πεποίθησις, καλῶς ἢ κακῶς —δὲν τὸ χαρακτηρίζω— ὅτι γίνεται μία ἄνισος μεταχείρισις καὶ ὅτι γίνεται μεταχείρισις ἀποικιακή, τοῦ Βορειοελλαδικοῦ λαοῦ. Δὲν εἶπε γνώμην ἰδικήν του. Ὑπῆρξε μάλιστα τόσον μεμετρημένος, ὥστε νὰ προσθέσῃ καὶ τὸ «καλῶς ἢ κακῶς». Δὲν ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ τὸ προσθέσῃ. Ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε χωρὶς νὰ προσθέσῃ τὸ «καλῶς ἢ κακῶς», ὅπερ ἀποτελεῖ οἱονεὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐάν, π.χ., ὡμίλουν ἐγώ, δὲν θὰ προσέθετον τὸ «κακῶς ἢ καλῶς». Ὁ κ. Ἐφραιμίδης, μεμετρημένος ἴσως περισσότερον ἐμοῦ, ἐθεώρησε σκόπιμον νὰ προσθέσῃ τὸ «καλῶς ἢ κακῶς». Διὰ νὰ πράξῃ τί; Νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κάτι, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἰδικήν του γνώμην, ἀποτελεῖ συνείδησιν τοῦ Βορειοελλαδικοῦ λαοῦ. Καὶ ἀντὶ αὐτὸ νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν καὶ τῆς παρατάξεώς σας καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ δημιουργήσῃ τὴν σκέψιν, μήπως ἄραγε οἱ Μακεδόνες ἔχουν ὄντως τὴν συνείδησιν αὐτὴν καὶ τὶ δέον, ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐπηκολούθησε μία ἐξέγερσις. Καὶ θὰ εἴπω τώρα εἰς τοὺς ἐκ Μακεδονίας συναδέλφους: Ἐνθυμοῦνται, ὅτι ὑπῆρξε βουλευτὴς ἐκ Μακεδονίας καὶ Ἀρχηγὸς Κόμματος, ὁ ὁποῖος ἀγορεύων ἐν Θεσσαλονίκῃ παραμονὰς ἐκλογῶν, εἶπε τὰ ἑξῆς: «Ἡ Μακεδονία διὰ τὴν Ἑλλάδα ναί, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἑλλὰς διὰ τὴν Μακεδονίαν» καὶ ἦτο αὐτὸς Μακεδὼν πολιτευτὴς καὶ ἠκολουθεῖτο ἀπὸ μακεδονικὰς ψήφους καὶ εἶχε γίνει καὶ Ἀρχηγὸς Κόμματος καὶ υἱοθέτει τὴν λέξιν «ἀλλά». Θὰ εἶναι ἡ Μακεδονία Ἑλλάς, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὴν Μακεδονίαν. Ὅταν, λοιπόν, ἕνας Μακεδὼν πολιτευτής, ἕνας ἡγέτης μακεδονικοῦ Κόμματος, αἰσθάνεται, ὅτι εἶναι δυνατόν, ἀζημίως δι’ αὐτὸν νὰ ἀπαγγείλῃ τοιούτου εἴδους φράσιν, ὁμιλῶν ἐνώπιον τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς ὅλους μας νὰ εἴμεθα πολὺ προσεκτικοί, ὅσον ἀφορᾷ τὸν χειρισμὸν τῶν ζητημάτων τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα καὶ τῶν ἐνδιαφερόντων τὸν Βορειοελλαδικὸν λαόν. Διότι ὁ Βορειοελλαδικὸς λαός, συγκείμενος ἐκ τῶν ἀπελευθερωθέντων κατὰ τὸ 1912 καὶ ἐκ τῶν προσφύγων τῶν καταφυγόντων μετὰ τὴν ἐθνικὴν συμφορὰν τοῦ 1922, στρέφει τὰ βλέμματά του καὶ πρὸς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα. Βλέπει τὶ γίνεται εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ τὶ εἰς τὸν τόπον τὸν ἰδικόν του καὶ ὅταν βλέπῃ, ὅτι δὲν γίνεται ἐκεῖ ὅ,τι ὁ ἴδιος κρίνει ὅτι πρέπει νὰ γίνεται, εἶναι φυσικὸν νὰ αἰσθάνεται μίαν πικρίαν, καὶ τὴν πικρίαν αὐτὴν δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν ἡμεῖς νὰ τὴν αἰσθάνεται. Πρέπει νὰ λάβωμεν πᾶν μέτρον, ὥστε νὰ μὴ δημιουργοῦνται τοιαῦται ἐντυπώσεις. Ταῦτα, κ. Πρόεδρε, εἶχα νὰ εἴπω.

§132Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι, διότι ἀναγκάζομαι νὰ ἀπασχολήσω τὸ Σῶμα ἐπὶ δύο λεπτά. Ἀπὸ τὸν παλαιὸν φίλον καὶ συμμαχητὴν ὡραίων ἀγώνων τοῦ παρελθόντος, κ. Κύρκον, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ βαθύτατα, μαθήματα δημοκρατικῆς τάξεως, δὲν δέχομαι. Ὁ κ. Κύρκος ἔκαμεν ἕνα ὑπαινιγμὸν καὶ ἐχαρακτήρισε τὰς εἰλικρινεῖς ἐκδηλώσεις ἑνὸς ἐκπροσώπου τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ ὡς ἐκδηλώσεις χαμητικάς, καὶ ἔκαμε καὶ μίαν ἀναδρομὴν εἰς τὸ παρελθόν, καὶ ὡμίλησε περὶ ἑνὸς Μακεδόνος Ἀρχηγοῦ Κόμματος, τοῦ ὁποίου τὰ αἰσθήματα τὰ τοπικιστικὰ ἀπὸ κοινοῦ ἐπολεμήσαμεν. Θητεύω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐπὶ μίαν 20ετίαν, καὶ γνωρίζει ὁ κ. Κύρκος, ὅτι πολιτεύομαι ἐντὸς πανελλαδικῶν πλαισίων. Αὐτὸ ποὺ εἶπα διὰ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διερμηνεύων τὰ αἰσθήματα τοῦ Βορειοελλαδικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι πράγματι εὐγνώμων ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως.

§133Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐὰν ἐπαναλάβητε τὸ «εὐγνώμων», ἰσχύουν ὅσα εἶπον.

§134Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι εὐγνώμων καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν στοργικὴν μέριμναν τὴν ὁποίαν ἐκδηλώνει ἐντὸς πανελλαδικῶν πλαισίων διὰ τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θεσσαλονίκην, διὰ τὴν ἀκριτικὴν αὐτὴν περιοχήν, τῆς ὁποίας τὴν σημασίαν δὲν ὑποτιμᾷ, οὔτε ὁ κ. Κύρκος. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Κύρκος, δι’ ὅσων εἶπεν, ἠδίκησε καὶ τὴν ἰδικήν του ἀντίληψιν, καὶ τὴν ἰδικήν μου. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον, καὶ δὲν θέλω νὰ πικράνω τὸν κ. Κύρκον, μὲ τὸ νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τὸ παρελθόν. Περιορίζομαι εἰς αὐτὰ τὰ ὀλίγα. Ἐπαναλαμβάνω τὰς εὐχαριστίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τῆς Βορείου Ἑλλάδος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἔπραξε τὸ πᾶν διὰ τὴν προαγωγὴν τῆς περιοχῆς αὐτῆς.

§135Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, ἐταλαιπωρήθημεν ἀρκετὰ ἐπὶ δύο συνεχεῖς συνεδριάσεις, διὰ τὴν συζήτησιν ἑνὸς τυπικοῦ καὶ ἁπλοῦ νομοσχεδίου. Καίτοι ἐλέχθησαν πολλά, νομίζω, ὅτι εἶναι ὀλίγα τὰ σημεῖα τὰ σχέσιν ἔχοντα μὲ τὸ συζητούμενον θέμα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπαιτεῖται ἀπάντησις. Τὰ περισσότερα ἐκ τῶν λεχθέντων δὲν ἀφοροῦν κἂν τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Πολλὰ τῶν λεχθέντων, νομίζω ὅτι στηρίζονται εἰς ἐσφαλμένα δεδομένα, τὰ ὁποῖα, ὡς ἦτο φυσικόν, ὡδήγησαν τοὺς ὁμιλητὰς εἰς ἐσφαλμένα συμπεράσματα. Ἐπὶ δύο συνεχεῖς συνεδριάσεις κατηγορούμεθα, ὅτι ἐξεβιάσαμεν τὴν Δημοτικὴν Ἀρχὴν τῆς Θεσσαλονίκης, ὅτι τὴν πειθαναγκάσαμεν, ὅτι τὴν ἠπειλήσαμεν. Ὅλοι, ὅμως, οἱ ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως συνεφώνησαν, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ ἦτο δημοτικὸν καὶ ὅτι ἦτο λογικὸν εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Δημοτικὴ Ἀρχὴ ἐθεωροῦσε τὰ ὑπὸ κατασκευὴν ἔργα, ὅτι εἶχον μίαν προτεραιότητα, θὰ εὕρισκον τοῦτο λογικὸν καὶ θὰ τὸ ὑπεστήριζον. Ἀπάντησιν ἐν προκειμένῳ θὰ σᾶς δώσῃ ἓν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τὸν Δήμαρχον Θεσσαλονίκης, τὸ ὁποῖον λέγει: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Νομίζω, ὅτι, κατόπιν αὐτῆς τῆς ἀπαντήσεως, δὲν ὑπάρχει θέμα. Ἡ Δημοτικὴ Ἀρχὴ εἶχεν ἀποφασίσει. Τὰς διαπραγματεύσεις ἔκαμα προσωπικῶς ἐγώ. Ἐγὼ συνειργάσθην μὲ τὸν Δήμαρχον Θεσσαλονίκης, παρουσίᾳ τῶν τεχνικῶν ἐκπροσώπων καὶ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου. Ὁ Δήμαρχος καθώρισε καὶ τὴν σειρὰν προτεραιότητος, ἱεραρχήσεως τῶν ἔργων, τῶν ὁποίων ἔχει ἄμεσον ἀνάγκην. Ἑπομένως, ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ πρᾶγμα ἀπεφασίσθη ἀπὸ τὸν Δήμαρχον, βεβαίως συνεπικουρεῖ ἡ Κυβέρνησις, δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὑπάρχῃ λόγος περαιτέρω συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου. (Χειροκροτήματα).

§136Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι τόσον ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας δευτερολογῶν, ὅσον καὶ ὁ κ. ὑπουργός, εἰς τὴν ἀπάντησίν του ἐπὶ τοῦ μοναδικοῦ θέματος μὲ τὸ τηλεγράφημα τοῦ κ. Δημάρχου Θεσσαλονίκης, χρειάζεται μίαν ἀνταπάντησιν. Εἶπεν, ὁ κ. Θεοδοσιάδης, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ, ὅτι οἱ ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶπον ἀνακριβείας καὶ προσεπάθησε νὰ ἀνασκευάσῃ τὰς ἀπόψεις των. Τὸ βασικὸν θέμα εἶναι, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον τὰ ἔργα περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, ἐὰν πράγματι, ἐπρογραμματίσθησαν ὑπὸ τῆς Δημοτικῆς Ἀρχῆς ἢ ἐξηγγέλθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατόπιν ἀπεφασίσθησαν ὑπὸ τῆς Δημοτικῆς Ἀρχῆς.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δυνατόν, κ. συνάδελφε, νὰ θέτετε ἐν ἀμφιβόλῳ ὅσα ἐξέθεσεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι δηλαδὴ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐπρογραμμάτισε τὰ ἔργα αὐτὰ καὶ εἰσηγήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐκτέλεσίν των;

§138Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ δύναμις τῆς ἀληθείας εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διασεισθῇ μὲ ἕνα τηλεγράφημα. Ἐὰν θέλετε, ἂς μᾶς φέρῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν γραπτὴν εἰσήγησιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, πρὸ τῆς ἐξαγγελίας τῶν ἔργων ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχουν μόνον ἀποφάσεις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἀπὸ τῆς ἐξαγγελίας καὶ ἐντεῦθεν. Τώρα ὁ Δήμαρχος στέλλει ἕνα τηλεγράφημα. Ἁρμόδιος ἐν προκειμένῳ δὲν εἶναι ὁ Δήμαρχος, ἀλλὰ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον.

§139Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπω, νὰ ἀμφισβητῆται, εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ἀπόφασις ὑπὸ τοῦ Δημάρχου ἐλήφθη πρὸ τῆς ἐξαγγελίας τῶν ἔργων. Σᾶς εἶπον, ὅτι συνηντήθην μὲ τὸν Δήμαρχον παρουσίᾳ τεχνικῶν συμβούλων καὶ συνεζητήσαμεν αὐτὸ τὸ θέμα. Καὶ ὁ Δήμαρχος Θεσσαλονίκης ἐνόμισεν, ὅτι ἦτο εὐκαιρία νὰ γίνουν αὐτὰ τὰ ἔργα. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὄνειρον ὅλων τῶν Δημάρχων. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν δέχομαι ἀμφισβήτησιν.

§140Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἀμφισβητῶ τὴν συζήτησιν τὴν ὁποίαν εἴχατε μετὰ τοῦ Δημάρχου. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ὁ κ. Δήμαρχος ἐκφράζων τὰς ἀπόψεις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὤφειλε νὰ σᾶς εἰσηγηθῇ ἄλλα ἔργα ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶχον ληφθῆ ἀποφάσεις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Καρασάββα, ἀμφισβητεῖτε τὸ δικαίωμα τοῦ Δημάρχου ν’ ἀλλάξῃ γνώμην;

§142Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ ἔργα προγραμματίζονται ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον εἶχε προτείνει ἄλλα ἔργα. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι τὰ προγραμματισθέντα ἔργα, μόνον τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δι’ ἀποφάσεώς του ἠδύνατο νὰ τὰ μεταβάλῃ. Νομίζω, ὅτι, πέραν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος, ὑπάρχει ἕνας ἁπλοῦς συλλογισμός. Ἐὰν πράγματι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἤθελε νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὰ τὰ ἔργα καὶ νὰ λάβῃ δάνειον, δὲν ἀπῃτεῖτο πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Θὰ κατέφευγεν εἰς τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων, νὰ ζητήσῃ δάνειον δεσμεῦον τοὺς δημοτικοὺς φόρους. Ἀπόδειξις ὅτι δὲν συνεφώνησεν, εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ἔγινεν ἡ πρᾶξις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Θεοδοσιάδη, ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Εἶπεν ὁ κ. Θεοδοσιάδης, «ἄλλως τε, αὐτὰ τὰ ἔσοδα εἶναι κρατικά. Τὸ Κράτος ἔδωσε τὸ 10λεπτον κλπ., τὶ παραπονεῖσθε»; Εἶναι σοβαρὰ αὐτὴ ἡ συζήτησις, ὅταν λέγωνται τοιαῦτα πράγματα; Ἔχομεν αὐτοδιοίκησιν καὶ συνεπῶς δικαιοῦχον νὰ ἔχῃ οἰκονομικὴν βάσιν; Ἡ οἰκονομικὴ προικοδότησις τῆς αὐτοδιοικήσεως, εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους.

§143Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι, μετὰ τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργόν, ὡς πρὸς τὴν ἱστορίαν τῆς πράξεως 48 τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ μετὰ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας, δηλώσαντος χθὲς καὶ σήμερον, ὅτι εἶχε τὴν ἐντολὴν ἀπὸ τὸν Δήμαρχον Θεσσαλονίκης νὰ ἐπέμβῃ ὡς κυβερνητικὸς βουλευτὴς πλησίον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Συγκοινωνιῶν, παρακαλῶν ἐκ μέρους τῆς Δημαρχιακῆς Ἀρχῆς Θεσσαλονίκης διὰ τὴν ἐπίσπευσιν τῆς κυρώσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς τῆς ὑπ’ ἀριθ. 48 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τέλος, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ σημερινοῦ τηλεγραφήματος τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης, πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν Δημοσίων Ἔργων, λέγω τοῦ Δήμου καὶ ὄχι τοῦ Δημάρχου, διότι φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Δημάρχου ὡς ἐκπροσώπου τοῦ Δήμου. Ἀλλὰ εἰς τὸ κείμενον ἀναφέρει ἀριθμὸν πράξεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἀριθμὸν ἐγκρίσεως τῆς πράξεως αὐτῆς, συμφώνως τῷ νόμῳ. Δι’ αὐτὸ εἶπον τοῦ Δήμου καὶ ὄχι τοῦ Δημάρχου. Καὶ δι’ αὐτὸ ἔκαμα τὴν διαστολὴν μεταξὺ τῆς βεβαιώσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Θεοδοσιάδης, ὅτι προσωπικῶς πρὸς αὐτὸν ἀπετάθη ὁ Δήμαρχος, ἀλλὰ ὡμίλησε περὶ τοῦ Δήμου. Νομίζω, λέγω, κατόπιν ὅλων αὐτῶν, ὅτι τὸ θέμα δὲν δημιουργεῖ ἄλλην λαβήν, παρὰ μόνον εἰς τοὺς ἐμμένοντας κατὰ τοῦ νομοσχεδίου δίδει λαβὴν πρὸς δημιουργίαν ἐντυπώσεων, πρὸς οἱουσδήποτε ἄλλους σκοποὺς πολιτικῆς σημασίας, ἀλλὰ ὄχι πρὸς σκοποὺς τείνοντας εἰς τὴν καταπολέμησιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἀλλὰ θέλω νὰ σημειώσω μόνον τὴν παρατήρησίν μου ἐπὶ δύο παρατηρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν. Εἶπον: Ἂς μᾶς φέρῃ ὁ ὑπουργός, διὰ νὰ πεισθῶμεν, ὅτι αὐτὰ ποὺ λέγει εἶναι ἀληθῆ — ὄχι ὅτι ὁ ὑπουργὸς δὲν λέγει ἀλήθειαν, ἀλλὰ ὅτι ἡ ἱστορία τοῦ θέματος εἶναι ἀληθὴς καὶ ὅτι δὲν προῆλθε πίεσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν Δῆμον καὶ ἔπειτα ἀποδοχὴ ἀπὸ τὸν Δῆμον— ἂς μᾶς φέρῃ, εἶπον, ὁ ὑπουργὸς μίαν πρᾶξιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐγκρίνουσαν τὸ περιεχόμενον τῆς ὑπ’ ἀριθ. 48 ὑπουργικῆς πράξεως, πρᾶξιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου γενομένην πρὸ τῆς πράξεως αὐτῆς. Θὰ ἠδυνάμην καὶ ἐγώ, νομικῶς σκεπτόμενος, νὰ εἴπω: Φέρατέ μας μίαν πρᾶξιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, διαμαρτυρομένου ἰδιὰ τὴν γενομένην ἀπόπειραν ἐπεμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ τοῦ Δήμου. Διότι ἡ ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως —δέχομαι προσωρινῶς τὰς λέξεις «ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως»— εἰς τὰ τῆς διαρρυθμίσεως τῶν πραγμάτων τῆς Θεσσαλονίκης, ἐπέμβασιν συνισταμένην εἰς μίαν συμφωνίαν, εἰς μίαν ὑπόδειξιν, εἰς μίαν ἀπὸ κοινοῦ μελέτην, ἐὰν ἠμπορῇ καὶ πρέπει νὰ γίνουν αὐτὰ τὰ ἔργα, δὲν ἔγινεν ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων μετέβη εἰς Θεσσαλονίκην συνοδευόμενος ἀπὸ ἐπιτελικὰ πρόσωπα. Ἔγιναν συνεννοήσεις μὲ τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης, ἐπικουρούμεναι καὶ ἀπὸ τὸ τεχνικὸν προσωπικόν του. Δὲν ἔλαβε γνῶσιν αὐτῶν τῶν πραγμάτων τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, τὰ ὁποῖα ἐν πλήρει δημοσιότητι ἐγένοντο; Ἐὰν ἤθελε νὰ διαμαρτυρηθῇ, διατὶ δὲν διεμαρτυρήθη; Ἑπομένως, καὶ ἡ σιωπή, τεκμαίρει ἀποδοχήν, κατὰ τὸ νομικὸν ἀξίωμα. Ἄρα, καὶ τὸ ἐπιχείρημα σήμερον, «φέρατέ μας μίαν ἀπόδειξιν, μίαν πρᾶξιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου γενομένην πρὸ τῶν διαπραγματεύσεων, τὰς ὁποίας ἐκάματε μὲ τὸν Δῆμον καὶ τότε μάλιστα, νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν ὑπῆρξε πίεσις εἰς τὸν Δῆμον». Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ποῖος πολιτικός, ποῖος βουλευτής, ποῖος ἀναμιγνυόμενος εἰς τὰ κοινά, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν ἑαυτόν του νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀπαγορεύεται εἰς τὴν οἱανδήποτε Κυβέρνησιν νὰ ὑποδείξῃ εἰς τοὺς Δήμους ἢ οἱουσδήποτε τοπικοὺς Ὀργανισμοὺς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκτελέσεως τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ ἔργου; Ἐὰν καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὁπωσδήποτε σκεπτομένη, ὑπέδειξεν εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης τὴν ἀνάγκην ἐκτελέσεως αὐτῶν τῶν ἔργων καὶ τὸν προσεκάλεσε νὰ συζητήσουν δύο τινά. Ἐὰν ὁ Δῆμος συμφωνῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων καὶ ἐὰν ὁ Δῆμος συμφωνῇ εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἤδη καθοριζομένων ὑπὸ τῆς ὑπὸ συζήτησιν πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πόρων διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν, ποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ οἱαδήποτε Κυβέρνησις δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ τὸ ὑποδείξῃ καὶ νὰ τὸ συζητήσῃ; Ἐὰν τούτου γενομένου καταλήξῃ τὸ θέμα εἰς μίαν κοινὴν συμφωνίαν, ποῦ εἶναι ἡ ἐπιτακτικὴ ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τοῦ Δήμου; Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ τελευταίως ὁμιλήσας, εἶπε μίαν λέξιν, τὴν ὁποίαν ἰδιαιτέρως ἐσημείωσα. Λέγει, «πολὺ καλά», αὐτὸ καὶ ἂν ἔγινε δὲν ἦτο καμμία ἀνάγκη τῆς πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὁ Δῆμος καὶ ἐὰν συμφωνήσῃ μὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων εἰς τὰς ἐπανειλημμένας αὐτὰς συσκέψεις ποὺ ἔκαμον, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνουν αὐτὰ τὰ ἔργα καὶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ διατεθοῦν αὐτοὶ οἱ πόροι, ἠμποροῦσεν οἴκοθεν νὰ ἔλθῃ εἰς διαπραγματεύσεις μὲ τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων». Καὶ ἰδοὺ ἡ φράσις τὴν ὁποίαν ἐσημείωσα. «Καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τὸ ἤθελε, νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον». «Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τὸ ἤθελεν». Αὐτὸ κάμνει ἡ πρᾶξις: Δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Δῆμον νὰ κάμῃ τὸ δάνειον. Δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις λέγει: «Σοῦ ἐπιτρέπω νὰ κάμῃς τὸ δάνειον», εἶναι δηλαδὴ συμπαραστάτης. Τὸ ἐγκρίνω. Τὸ θέλω. Καὶ ὄχι μόνον τὸ θέλω, ἀλλὰ καὶ ὡς Κράτος, παρέχω καὶ τὴν ἐγγύησίν μου. Τὶ ἄλλο θέλετε; Παρέχω καὶ τὴν ἐγγύησιν διὰ νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ δάνειον. Ἑπομένως, καὶ μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου, ὅτι ἠμποροῦσεν ὁ Δῆμος οἴκοθεν νὰ τὸ κάμῃ, ἀρκεῖ νὰ τὸ ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἔχομεν τίποτε ἄλλο πρὸ ἡμῶν, παρὰ ὅτι τὸ θέλει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπιτρέπει εἰς τὸν Δῆμον νὰ τὸ κάμῃ, ἐὰν θέλῃ. Καὶ ἐὰν ὅμως θελήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ νὰ τὸ κάμῃ μὲ τὴν ἔγκρισιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ πλέον παρέχει τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ δανείου αὐτοῦ. Νομίζω, ὅτι κατόπιν ὅλων τούτων, δὲν ὑπάρχει θέμα.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐξαντληθέντος τοῦ...

§145Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε,...

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα· ὡμιλήσατε δίς. Κύριοι βουλευταί, ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ὁμιλητῶν, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου. Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον; Διότι ἕνα εἶναι τὸ ἄρθρον, εἰς πρώτην συζήτησιν.

§147Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθησαν δύο ἐρωτήματα εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἀπήντησε.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον;

§149ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 49)1960 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου «περὶ διαθέσεως εἰσπράξεων τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἀπαιτουμένων δαπανῶν διὰ τὴν διάνοιξιν εἰς Θεσσαλονίκην ὁδῶν».

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἐφραιμίδης ἐπιμένει, ζητῶν ἀπάντησιν ἐπὶ ὡρισμένων ἐρωτημάτων, τὰ ὁποῖα ἔθεσεν εἰς τὸν κ. ὑπουργόν.

§152ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§153Β. ΕΥΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὀφείλετε, κ. Πρόεδρε, νὰ προστατεύσετε καὶ τὸ κῦρος τοῦ κ. ὑπουργοῦ, διότι ὑπεσχέθη νὰ ἀπαντήσῃ.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἐφραιμίδη, ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπήντησεν. Ἐὰν εἶχε τι νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῶν ἰδικῶν σας ἐρωτημάτων, θὰ ἀπήντα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέρχεσθε, διὰ νὰ ἐξαναγκασθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ δώσῃ. Παρακαλῶ, λοιπὸν νὰ μὴ ἐπιμείνετε. Ἀλλὰ τὸ σχέδιον νόμου, συνεζητήθη εἰς πρώτην συζήτησιν καὶ ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§155ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 10.45′ μ.μ.)