1960.10.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 3η

Τετάρτη 12 Ὀκτωβρίου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.50′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεύς, κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 203354) 12.9.1960 ἀποφάσεώς του, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος καὶ Ἀγροτικὴν διὰ τὴν συμπληρωματικὴν χορήγησιν μακροπροθέσμων δανείων εἰς τὰς ἐκ τοῦ παραπετάσματος ἐπαναπατρισθείσας ἀγροτικὰς οἰκογενείας κλπ. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 259355)28.9.60 ἀποφάσεώς του, παρέτεινε μέχρι 30.11.1960 τὴν ἰσχὺν τῆς παρεσχημένης ἐγγυήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν μέχρι τῆς αὐτῆς χρονολογίας ἐξόφλησιν τοῦ πρὸς ταύτην ὑπὸ τοῦ Α.Σ.Ο. ὀφειλομένου ὑπολοίπου ἐκ χρηματοδοτήσεώς του διὰ τὴν συγκέντρωσιν σταφίδος ἐσοδείας 1959–60 κλπ. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 197220)5.8.1960 ἀποφάσεώς του, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ταχυδρομικὸν Ταμιευτήριον διὰ τὴν ὑπ’ αὐτοῦ χορήγησιν δανείου μέχρι συνολικοῦ ποσοῦ δραχμ. 12.000.000 εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον Ροδόπης κλπ. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 168421)22.6.1960 ἀποφάσεώς του, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν ὑπὸ ταύτης χορήγησιν δανείου μέχρι τοῦ ποσοῦ δραχ. 400.000.000 πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Καπνοῦ ἢ τῶν ἐντολοδόχων του συγκεντρωμένων καὶ συγκεντρωθησομένων καπνῶν ἐσοδείας 1959. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 259354) 28.9.1960 ἀποφάσεώς του, παρέτεινε μέχρι 31.12.1960 τὴν ἰσχὺν τῆς παρεσχημένης ἐγγυήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, διὰ τὴν μέχρι τῆς αὐτῆς χρονολογίας ἐξόφλησιν τῶν πρὸς ταύτην ὀφειλῶν τῆς κοινοπραξίας συνεταιρικῶν ὀργανώσεων σουλτανίνας προερχομένων ἐκ χρηματοδοτήσεώς της διὰ τὴν συγκέντρωσιν σταφίδος ἐσοδείας 1959–60 κλπ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ τὴν κατάρτισιν τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, αἵτινες ἔχουν ὡς ἑξῆς:

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

1) Γραμματίδης Χρῆστος, 2) Ἀποσκίτης Κωνσταντῖνος, 3) Πινάτσης Πελοπίδας, 4) Λαδᾶς Ἀλέξανδρος, 5) Ζησιάδης Χάρης, 6) Τσακιρίδης Παῦλος, 7) Ζαρντινίδης Νικόλαος, 8) Σαραφιανὸς Λυσίμαχος, 9) Λύχνος Γεράσιμος, 10) Κόπανος Διονύσιος, 11) Ἀθανασίου Νικόλαος, 12) Κεφαλογιάννης Ἰωάννης, 13) Πωλιουδάκης Ἰωάννης, 14) Ρώμας Διονύσιος, 15) Πινιατῶρος Νικόλαος, 16) Σπαθάρης Ἰωάννης, 17) Μπαμπάκος Δημήτριος, 18) Ἐφραιμίδης Βασίλειος, 19) Σωτηρίου Κωνσταντῖνος, 20) Πρίφτης Γεράσιμος, 21) Σβώλου Μαρία, 22) Σπυρίδης Δημήτριος, 23) Παπαγεωργίου Γεώργιος, 24) Κοθρῆς Ἐμμανουήλ, 25) Ξενοδοχειάρης Περίανδρος, 26) Μπρεδήμας Ἠλίας, 27) Μέρος Ἀλέξανδρος, 28) Ἀθανασιάδης–Νόβας Γεώργιος, 29) Παπαδημητρίου Νικόλαος, 30) Λεονάρδος Διονύσιος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ

1) Γουλόπουλος Χρῆστος, 2) Ρηγόπουλος Νικόλαος, 3) Κατσιάμπας Φώτιος, 4) Γυιόκας Παναγιώτης, 5) Σχινᾶς Ἀπόστολος, 6) Μιχαηλίδης Τριαντάφυλλος, 7) Μπουρνιᾶς Λεωνίδας, 8) Μπουγᾶς Χρῆστος, 9) Χατζηγάκης Δημήτριος, 10) Τσορλίνης Χριστόφορος, 11) Τζιτζικώστας Κωνσταντῖνος, 12) Κούνδουρος Στυλιανός, 13) Καλκάνης Κωνσταντῖνος, 14) Δρούλιας Τάσης, 15) Λαυρεντίδης Ἰσαάκ, 16) Παρθενιάδης Νικόλαος, 17) Θεοδοσιάδης Ἀλέξανδρος, 18) Ἠλιοῦ Ἠλίας, 19) Κιτσίκης Νικόλαος, 20) Σιαφλέκης Ἰωάννης, 21) Λασκαρίδης Ἄγγελος, 22) Τσιάντος Ἀναστάσιος, 23) Ἠλιόπουλος Σταῦρος, 24) Κωστόπουλος Σταῦρος, 25) Μπακατσέλος Γεώργιος, 26) Καλλιδόπουλος Ἀλέξανδρος, 27) Ἔξαρχος Νικόλαος, 28) Μαῦρος Γεώργιος, 29) Τριανταφυλλίδης Ἰωάννης, 30) Παπαδημητρίου Νικόλαος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΗΣ

1) Βουρδουμπᾶς Δημήτριος, 2) Δεληγιαννίδης Ἀλέξανδρος, 3) Ἰωάννου Δημήτριος, 4) Παπαδόπουλος Κωνσταντῖνος, 5) Μπίστης Λεωνίδας, 6) Κωστελίδης Εὐστάθιος, 7) Ἰατρίδης Δημήτριος, 8) Παπαγεωργίου Κωνσταντῖνος, 9) Γρίβας Δημήτριος, 10) Μπάρμπας Θωμᾶς, 11) Παπαρτεμίου Ἰωάννης, 12) Δαβάκης Δημήτριος, 13) Καρατζένης Δημήτριος, 14) Κλῆς Παναγιώτης, 15) Καλλιγκάτσης Παρίσης, 16) Βαρβιτσιώτης Νικήτας, 17) Καλτεζιώτης Κωνσταντῖνος, 18) Αὐγερόπουλος Γεράσιμος, 19) Κατσίμπας Γεώργιος, 20) Κωνσταντάρας Κωνσταντῖνος, 21) Μερκούρης Σταμάτης, 22) Περισσοράτης Φίλιππος, 23) Μπριλλάκης Ἀντώνιος, 24) Παπαμιχαλόπουλος Δημήτριος, 25) Μπακατσέλος Γεώργιος, 26) Πυρομάγλου Κομνηνός, 27) Τριανταφυλλίδης Ἰωάννης, 28) Χούτας Στυλιανός, 29) Τούμπας Ἰωάννης, 30) Λεονάρδος Διονύσιος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ

1) Λύχνος Γεράσιμος, 2) Παληὸς Κωνσταντῖνος, 3) Βασιλικὸς Βασίλειος, 4) Παπαδημητρίου Κωνσταντῖνος, 5) Τσαλδάρη Λίνα, 6) Νομικὸς Μᾶρκος, 7) Βογιατζῆς Ἀλέξανδρος, 8) Μανιαδάκης Κωνσταντῖνος, 9) Γεροκωστόπουλος Ἀχιλλεύς, 10) Θεοτόκης Σπυρίδων, 11) Οἰκονομόπουλος Γεώργιος, 12) Χατζηγάκης Δημήτριος, 13) Μπαμπάκος Δημήτριος, 14) Ψάρης Ἀργύριος, 15) Αὐγερόπουλος Ἀθανάσιος, 16) Καλλιγκάτσης Παρίσης, 17) Ρώμας Διονύσιος, 18) Δεσποτόπουλος Κωνσταντῖνος, 19) Ζάκκας Ἀνδρέας, 20) Μερκούρης Σταμάτιος, 21) Πρίφτης Γεράσιμος, 22) Αὐγερόπουλος Γεράσιμος, 23) Σκούφας Εὐάγγελος, 24) Βαρδινογιάννης Παῦλος, 25) Μαρῆς Κωνσταντῖνος, 26) Πυρομάγλου Κομνηνός, 27) Πεταλωτῆς Κωνσταντῖνος, 28) Παπαληγούρας Παναγιώτης, 29) Εὐταξίας Λάμπρος, 30) Μέρος Ἀλέξανδρος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

1) Κούνδουρος Στυλιανός, 2) Βρανόπουλος Δημήτριος, 3) Ἰντζὲς Ἰωάννης, 4) Καρατζένης Δημήτριος, 5) Ἀνδρεάδης Γεώργιος, 6) Λαμπρινάκος Νικόλαος, 7) Λατζούνης Δημήτριος, 8) Ψάρης Ἀργύριος, 9) Γαλενιανὸς Ἐμμανουήλ, 10) Γιαννούσης Κλεόβουλος, 11) Σταμάτης Γεώργιος, 12) Πλατῆς Γεώργιος, 13) Παπαρρηγόπουλος Βασίλειος, 14) Παπαδογιάννης Ἐμμανουήλ, 15) Λαδᾶς Ἀλέξανδρος, 16) Οἰκονομόπουλος Γεώργιος, 17) Καλκάνης Κωνσταντῖνος, 18) Δεσποτόπουλος Κωνσταντῖνος, 19) Πρίφτης Γεράσιμος, 20) Ἠλιόπουλος Σταῦρος, 21) Γαβριηλίδης Ἰωάννης, 22) Σπηλιόπουλος Γεώργιος, 23) Καρασάββας Σεραφείμ, 24) Μαρῆς Κωνσταντῖνος, 25) Στεφανίδης Μιχαὴλ, 26) Διβάρης Σπυρίδων, 27) Μπακόπουλος Νικόλαος, 28) Πεταλωτῆς Κωνσταντῖνος, 29) Μερλόπουλος Δημήτριος, 30) Μαῦρος Γεώργιος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

1) Λατζούνης Δημήτριος, 2) Βασιλικὸς Βασίλειος, 3) Μίχας Ἀθανάσιος, 4) Παπαηλιοῦ Ἠλίας, 5) Ζησιάδης Χάρης, 6) Λύρας Ἰωάννης, 7) Ράλλης Κωνσταντῖνος, 8) Ἀθανασάκος Εὐστράτιος, 9) Φράγκος Ἀναστάσιος, 10) Βολουδάκης Γεώργιος, 11) Ἀθανασίου Νικόλαος, 12) Μανιαδάκης Κωνσταντῖνος, 13) Χατζηδημητρίου Δημήτριος, 14) Βουρδουμπᾶς Δημήτριος, 15) Αὐγερινὸς Ἀθανάσιος, 16) Λαμπρινάκος Νικόλαος, 17) Βρανόπουλος Δημήτριος, 18) Γλιγλῆς Παναγιώτης, 19) Εὐαγγελίδης Ἰωάννης, 20) Καρασάββας Σεραφείμ, 21) Καρακουλουξῆς Δημήτριος, 22) Μπριλλάκης Ἀντώνιος, 23) Κακογιάννης Ἀθανάσιος, 24) Πολυχρονίδης Πολυχρόνης, 25) Πιτούλης Φώτιος, 26) Ἀθανασιάδης Κωνταντῖνος, 27) Κοκκέβης Ἀνδρέας, 28) Μητσοτάκης Κωνσταντῖνος, 29) Μερλόπουλος Δημήτριος, 30) Κοντογιανόπουλος Νικόλαος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

1) Παπαηλιοῦ Ἠλίας, 2) Ἀποσκίτης Κωνσταντῖνος, 3) Πλατῆς Γεώργιος, 4) Λιαροῦτσος Πάρις, 5) Σχινᾶς Ἀπόστολος, 6) Φρόντζος Κωνσταντῖνος, 7) Λιανουλόπουλος Δημήτριος, 8) Ἀνδρεάδης Γεώργιος, 9) Μακρόπουλος Στέφανος, 10) Πινάτσης Πελοπίδας, 11) Κλῆς Παναγιώτης, 12) Πιπιλῆς Χρῆστος, 13) Σπεντζάρης Νικόλαος, 14) Γεροκωστόπουλος Ἀχιλλεύς, 15) Μίχας Ἀθανάσιος, 16) Καραπιπέρης Χρυσόστομος, 17) Παπαχρήστου Ἀθανάσιος, 18) Παπαθανασόπουλος Δημήτριος, 19) Παγώνης Χρῆστος, 20) Θανασέκου Βάσω, 21) Σπηλιόπουλος Γεώργιος, 22) Σωτηρίου Κωνσταντῖνος, 23) Φιλίππου Χρῆστος, 24) Πολυχρονίδης Πολυχρόνης, 25) Ζαννῆς Ἐμμανουήλ, 26) Κύρκος Μιχαὴλ, 27) Μπακόπουλος Νικόλαος, 28) Ζορμπᾶς Νικόλαος, 29) Σκυλλάκος Ἠλίας, 30) Ἀθανασιάδης–Νόβας Γεώργιος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

1) Λιάκος Ἀριστοτέλης, 2) Γαλενιανὸς Ἐμμανουήλ, 3) Προκοπίδης Ἰωάννης, 4) Μητακίδης Ἀθανάσιος, 5) Γυιόκας Παναγιώτης, 6) Ἀηδονᾶς Ἀπόστολος, 7) Κορόζος Κωνσταντῖνος, 8) Κωτιάδης Στυλιανός, 9) Σπηλιόπουλος Ἰωάννης, 10) Πανούσης Βασίλειος, 11) Κοντογιάννης Ἀπόστολος, 12) Δούκας Θεόδωρος, 13) Γκίλλας Ἀρίσταρχος, 14) Περτσινίδης Σωφρόνιος, 15) Καλαντζάκος Ἀριστείδης, 16) Γιαννούσης Κλεόβουλος, 17) Βολουδάκης Γεώργιος, 18) Εὐαγγελίδης Ἰωάννης, 19) Ἡλιόπουλος Σταῦρος, 20) Καθαροσπόρης Νικόλαος, 21) Ἠλιοῦ Ἠλίας, 22) Παπαθανασίου Ἀθανάσιος, 23) Σιαφλέκης Ἰωάννης, 24) Κωστόπουλος Σταῦρος, 25) Δεσύλλας Θεόδωρος, 26) Κύρκος Μιχαὴλ, 27) Γιαννόπουλος Ἰωάννης, 28) Γαρουφαλιᾶς Πέτρος, 29) Μητσοτάκης Κωνσταντῖνος, 30) Εὐταξίας Λάμπρος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

1) Κοντοβράκης Ἰωάννης, 2) Δρούλιας Ἀναστάσιος, 3) Γκαργκάνας Χρῆστος, 4) Φρόντζος Κωνσταντῖνος, 5) Ἀηδονᾶς Ἀπόστολος, 6) Μιχαηλίδης Τριαντάφυλλος, 7) Βύζας Βασίλειος, 8) Χατζηδῆμος Ἰωάννης, 9) Δούκας Θεόδωρος, 10) Καλαντζάκος Ἀριστείδης, 11) Ζούγκας Ἀντώνιος, 12) Μαυρουκάκης Σπυρίδων, 13) Μπουγᾶς Χρῆστος, 14) Παπαευθυμίου Γεώργιος, 15) Παπαρρηγόπουλος Βασίλειος, 16) Ταλιαδοῦρος Ἀθανάσιος, 17) Ζαρντινίδης Νικόλαος, 18) Ἐφραιμίδης Βασίλειος, 19) Μπενᾶ Ἑλένη, 20) Παπαθανασόπουλος Δημήτριος, 21) Ἀντώνογλου Ὀρέστης, 22) Τσιάντος Ἀναστάσιος, 23) Ἠλιόπουλος Σταῦρος, 24) Μαρῆς Κωνσταντῖνος, 25) Κωστόπουλος Σταῦρος, 26) Γαληνὸς Μίμης–Μιχαὴλ, 27) Γιαννόπουλος Ἰωάννης, 28) Τσιάρας Ἀναστάσιος, 29) Σαββόπουλος Εὐάγγελος, 30) Παπαληγούρας Παναγιώτης.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

1) Κακαγιάννης Γεώργιος, 2) Κάβδας Περικλῆς, 3) Παπαρτεμίου Ἰωάννης, 4) Σαμαρᾶς Γεώργιος, 5) Γρίβας Δημήτριος, 6) Μπάρμπας Θωμᾶς, 7) Χατζηδῆμος Ἰωάννης, 8) Ζούγκας Ἀντώνιος, 9) Εὐστρατιάδης Σοφοκλῆς, 10) Περτσινίδης Σωφρόνιος, 11) Παρθενιάδης Νικόλαος, 12) Τζαμπάζης Ἰωάννης, 13) Παπαδημητρίου Δημήτριος, 14) Χατζηδημητρίου Δημήτριος, 15) Ἀθανασάκος Εὐστράτιος, 16) Μακρῆς Κωνσταντῖνος, 17) Γουλόπουλος Χρῆστος, 18) Κιτσίκης Νικόλαος, 19) Λασκαρίδης Ἄγγελος, 20) Κανιάρης Μελέτιος, 21) Χονδρονάσιος Ἀλέξανδρος, 22) Κωνσταντάρας Κωνσταντῖνος, 23) Τσιπώρης Ἀλέξανδρος, 24) Δεσύλλας Θεόδωρος, 25) Μπαρότσης Ἀντώνιος, 26) Βουλόδημος Ἀναστάσιος, 27) Ταλιαδούρης Κωνσταντῖνος, 28) Ζίγδης Ἰωάννης, 29) Γαρουφαλιᾶς Πέτρος, 30) Κοντογιαννόπουλος Νικόλαος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ

1) Σταυρόπουλος Παναγιώτης, 2) Οἰκονομίδης Πολυζώης, 3) Μυριδάκης Μιχαὴλ, 4) Μεταξᾶς Γεράσιμος, 5) Ἰατρίδης Δημήτριος, 6) Σπύρου Ἰωάννης, 7) Προκοπίδης Ἰωάννης, 8) Ἀλιπράντης Εὐστράτιος, 9) Ἰωάννου Δημήτριος, 10) Ἀθανασίου Νικόλαος, 11) Παπαδογιάννης Ἐμμανουήλ, 12) Δαβάκης Δημήτριος, 13) Σαμαρᾶς Γεώργιος, 14) Θεοδοσιάδης Ἀλέξανδρος, 15) Λαζανᾶς Γεώργιος, 16) Καραπιπέρης Χρυσόστομος, 17) Μακρόπουλος Στέφανος, 18) Εὐαγγέλου Γεώργιος, 19) Κεραμιτσιόγλου Θεοχάρης, 20) Μπούσιος Χαρίλαος, 21) Γιαχνῆς Δημήτριος, 22) Πρίφτης Γεράσιμος, 23) Χιωτάκης Κωνσταντῖνος, 24) Ἰντζὲς Νικόλαος, 25) Ξενοδοχειάρης Περίανδρος, 26) Παινέζης Δημήτριος, 27) Ἔξαρχος Νικόλαος, 28) Παπαπαναγιώτου Θεοφύλακτος, 29) Κωστῆς Δημήτριος, 30) Κοντογιαννόπουλος Νικόλαος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑΣ

1) Κάβδας Περικλῆς, 2) Ταλιαδοῦρος Ἀθανάσιος, 3) Παπαγεωργίου Κωνσταντῖνος, 4) Τσακιρίδης Παῦλος, 5) Σιανίδης Χρῆστος, 6) Σταμάτης Γεώργιος, 7) Φράγκος Ἀναστάσιος, 8) Βουρδουμπᾶς Δημήτριος, 9) Κορόζος Κωνσταντῖνος, 10) Βογιατζῆς Ἀλέξανδρος, 11) Βενέτης Κωνσταντῖνος, 12) Παπαδόπουλος Κωνσταντῖνος, 13) Μανέντης Διονύσιος, 14) Λύρας Ἰωάννης, 15) Βαρβιτσιώτης Νικηταρᾶς, 16) Λαυρεντίδης Ἰσαάκ, 17) Πιπιλῆς Χρῆστος, 18) Κελτεμλίδης Δημήτριος, 19) Λασκαρίδης Ἄγγελος, 20) Ρήγας Ἐπαμεινώνδας, 21) Τσιγάρας Κωνσταντῖνος, 22) Ἠλιοῦ Ἠλίας, 23) Κολαμπᾶς Ἀναστάσιος, 24) Δερδεμέζης Ἀνδρέας, 25) Πολυχρονίδης Πολυχρόνης, 26) Κύρκος Μιχαὴλ, 27) Ταλιαδούρης Κωνσταντῖνος, 28) Λυμπερίδης Θεόδωρος, 29) Τσιάρας Ἀναστάσιος, 30) Ἀλλαμανῆς Στυλιανός.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ

1) Κακαρᾶς Ἀντώνιος, 2) Λιάκος Ἀριστοτέλης, 3) Βιτούλιας Γεώργιος, 4) Κατσαφάδος Γεώργιος, 5) Δεληγιαννίδης Ἀλέξανδρος, 6) Σαραφιανὸς Λυσίμαχος, 7) Παυλόπουλος Ἀθανάσιος, 8) Τσαλδάρη Λίνα, 9) Παπαχρήστου Ἀθανάσιος, 10) Πανούσης Βασίλειος, 11) Σπεντζάρης Νικόλαος, 12) Λαζανᾶς Γεώργιος, 13) Σιανίδης Χρῆστος, 14) Σπύρου Ἰωάννης, 15) Παληὸς Κωνσταντῖνος, 16) Πολυζωγόπουλος Σταῦρος, 17) Κοτσώνης Μιχαήλ, 18) Θανασέκου Βάσω, 19) Σπηλιόπουλος Γεώργιος, 20) Χιωτάκης Κωνσταντῖνος, 21) Ἀθητάκης Ἰωάννης, 22) Σκοπούλης Νικόλαος, 23) Μπρακατσούλας Βασίλειος, 24) Ἀρβανιτάκις Εὐάγγελος, 25) Δοδόπουλος Θεόδωρος, 26) Βαλοῦρδος Γεώργιος, 27) Κοκκέβης Ἀνδρέας, 28) Παπαπαναγιώτου Θεοφύλακτος, 29) Χούτας Στυλιανός, 30) Λουλακάκης Ἐμμανουήλ.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ

1) Πωλιουδάκης Ἰωάννης, 2) Ἰντζὲς Ἰωάννης, 3) Χαρῖτος Γαβριὴλ, 4) Ἀλιπράντης Εὐστράτιος, 5) Μπίστης Λεωνίδας, 6) Νομικὸς Μάρκος, 7) Κωτιάδης Στυλιανός, 8) Μυριδάκης Μιχαὴλ, 9) Κατσαφάδος Γεώργιος, 10) Μαυρουκάκης Σπυρίδων, 11) Μπουρνιᾶς Λεωνίδας, 12) Λιαροῦτσος Πάρις, 13) Μεταξᾶς Γεράσιμος, 14) Πινιατῶρος Νικόλαος, 15) Κοντογιάννης Ἀπόστολος, 16) Γκίλλας Ἀρίσταρχος, 17) Κοτσώνης Μιχαὴλ, 18) Δεσποτόπουλος Κωνσταντῖνος, 19) Δραγονέτης Ἰωάννης, 20) Μπενᾶ Ἑλένη, 21) Ζαΐμης Ἱπποκράτης, 22) Πρωϊμάκης Ἐμμανουήλ, 23) Παπαδημητρίου Ἰωάννης, 24) Παπαμιχαλόπουλος Δημήτριος, 25) Ὀρφανὸς Ἰωάννης, 26) Βουλόδημος Ἀναστάσιος, 27) Τριανταφυλλίδης Ἰωάννης, 28) Τούμπας Ἰωάννης, 29) Ζορμπᾶς Νικόλαος, 30) Σαββόπουλος Εὐάγγελος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

1) Σταυρόπουλος Παναγιώτης, 2) Γκαργκάνας Χρῆστος, 3) Κατσιάμπας Φώτιος, 4) Εὐστρατιάδης Σοφοκλῆς, 5) Κακαγιάννης Γεώργιος, 6) Μητακίδης Ἀθανάσιος, 7) Παυλόπουλος Ἀθανάσιος, 8) Ρηγόπουλος Νικόλαος, 9) Ράλλης Κωνσταντῖνος, 10) Σπηλιόπουλος Ἰωάννης, 11) Πολυζωγόπουλος Σταῦρος, 12) Βενέτης Κωνσταντῖνος, 13) Βαρβιτσιώτης Νικηταρᾶς, 14) Κόπανος Διονύσιος, 15) Κεφαλογιάννης Ἰωάννης, 16) Βαρβιτσιώτης Νικήτας, 17) Γραμματίδης Χρῆστος ἢ Τάκης, 18) Γιαχνῆς Δημήτριος, 19) Δραγονέτης Ἰωάννης, 20) Εὐαγγέλου Γεώργιος, 21) Ζάκκας Ἀνδρέας, 22) Παπαδημητρίου Ἰωάννης, 23) Σβώλου Μαρία, 24) Στεφανίδης Μιχαὴλ, 25) Μπαρότσης Ἀντώνιος, 26) Ἀράπης Γεώργιος, 27) Λυμπερίδης Θεόδωρος, 28) Γιαλώφας Ἰωάννης, 29) Λουλακάκης Ἐμμανουήλ, 30) Σαββόπουλος Εὐάγγελος.

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ, ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΥ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

1) Τζιτζικώστας Κωνσταντῖνος, 2) Οἰκονομίδης Πολυζώης, 3) Γυιόκας Παναγιώτης, 4) Χαρῖτος Γαβριὴλ, 5) Παπαδημητρίου Δημήτριος, 6) Κοντοβράκης Ἰωάννης, 7) Μανέντης Διονύσιος, 8) Βιτούλιας Γεώργιος, 9) Βύζας Βασίλειος, 10) Παπαευθυμίου Γεώργιος, 11) Μακρῆς Κωνσταντῖνος, 12) Παπαδημητρίου Κωνσταντῖνος, 13) Καλτεζιώτης Κωνσταντῖνος, 14) Σπαθάρης Ἰωάννης, 15) Τζαμπάζης Ἰωάννης, 16) Λιανουλόπουλος Δημήτριος, 17) Παπαγεωργίου Νικόλαος, 18) Πρωϊμάκης Ἐμμανουήλ, 19) Ἐφραιμίδης Βασίλειος, 20) Εὐαγγέλου Γεώργιος, 21) Ἠλιοῦ Ἠλίας, 22) Εὐαγγελίδης Ἰωάννης, 23) Ἠλιόπουλος Σταῦρος, 24) Κωστόπουλος Σταῦρος, 25) Πιτούλης Φώτιος, 26) Καλλιδόπουλος Ἀλέξανδρος, 27) Μέρος Ἀλέξανδρος, 28) Ζίγδης Ἰωάννης, 29) Σκυλλάκος Ἠλίας, 30) Γιαλώφας Ἰωάννης.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐρωτήσεων, σήμερον Τετάρτην, διότι εἶναι σκόπιμον νὰ εἰσέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἡ ὁποία περιλαμβάνει Κυβερνητικὰς ἀνακοινώσεις. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§5Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν ἀναγκαῖον νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, ὅπως εὐδοκήσῃ νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν σύγκλησιν τῆς Γʹ Συνόδου τῆς παρούσης Βουλῆς. Ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἐπέβαλε τὴν ἐπίσπευσιν, εἶναι γνωστός. Εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα. Κύριοι βουλευταί, ταχθεὶς ὅπως διερμηνεύσω τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν συκοφαντιῶν τοῦ ἐγκληματίου πολέμου Μαξιμιλιανοῦ Μέρτεν, αἰσθάνομαι βαθύτατα τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβον. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εὑρίσκομαι ἐνώπιον τοῦ ἀκολούθου διλήμματος. Νὰ διερμηνεύσω ἁπλῶς καὶ μόνον τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἢ νὰ ἐκδηλώσω καὶ τὴν προσωπικήν μου ἀντίδρασιν. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποφύγω νὰ συνδυάσω τὴν προσωπικήν μου ἀντίδρασιν πρὸς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ὀφείλω, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ προβῶ εἰς μίαν παρατήρησιν καθαρῶς προσωπικήν, παρατήρησιν βασιζομένην ἐπὶ ὑποκειμενικῆς πεποιθήσεως, ἀδιάφορον ἐὰν δεδικαιολογημένως ἢ μή. Ἐνώπιον τῆς πρωτοφανοῦς περιπτώσεως, τὴν ὁποίαν σημειώνει τὸ θέμα τὸ ὁποῖον καλούμεθα νὰ συζητήσωμεν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποφύγω νὰ προβῶ εἰς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ διατυπώσω ἀμέσως. Τὸ θέμα τῶν συκοφαντιῶν, τοῦ Μαξιμιλιανοῦ Μέρτεν, κατὰ τὴν προσωπικήν μου πεποίθησιν, δὲν θὰ ὑπῆρχεν, ἐὰν τὰς συκοφαντίας, αἱ ὁποῖαι καταπίπτουν ἀφ’ ἑαυτῶν, δὲν ἀνεκάλουν καθημερινῶς εἰς τὴν ἐπιφάνειαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι, χωρὶς νὰ θέλουν ἤ, χωρὶς νὰ τολμοῦν νὰ τὰς υἱοθετήσουν, χρησιμοποιοῦν ἐμμέσως τὸν συντηρούμενον περὶ αὐτὰς θόρυβον, διὰ νὰ ἀντλήσουν ὀφέλη ἐξ αὐτοῦ. Ἡ συκοφαντία, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ χειροτέρα πηγὴ ὠφελημάτων. Προσωπικῶς, κατέχομαι ἀπὸ δέος πρὸ τῆς συκοφαντίας. Ὁ συκοφάντης εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφεύρῃ καὶ νὰ ἐκτοξεύσῃ τὰ πάντα κατὰ παντός. Δι’ αὐτὸ γεννᾶται συκοφάντης. Θὰ ἔπρεπε μὲ κάποιον μεγαλύτερον δισταγμὸν νὰ ψαρεύουν οἱ ἁλιεῖς ὠφελημάτων εἰς τὰ θολὰ καὶ ἀκάθαρτα νερὰ τῆς συκοφαντίας. Κύριοι βουλευταί, ἂς ἀρχίσω μὲ τὸ ἱστορικόν. Μία ἐφημερὶς τοῦ Ἁμβούργου εἰς τὰ φύλλα της, τῆς 17ης καὶ 19ης Σεπτεμβρίου καί, βασιζόμενον ἐπὶ τῶν δημοσιευμάτων τῆς ἐφημερίδος αὐτῆς, ἕνα γερμανικὸν περιοδικόν, εἰς τὸ τεῦχος του τῆς 29)9, ἐφιλοξένησαν ἀνεξελέγκτως καὶ ἄνευ τῆς παραμικρᾶς ἐπιφυλάξεως, ἀφηγήσεις τοῦ Μαξιμιλιανοῦ Μέρτεν, τῶν ὁποίων τὸ πανάθλιον κείμενον περιέχει αὐταποδείκτους ἀνακριβείας πρωτοφανοῦς μεγέθους, ἀσυλλήπτου μεγέθους. Ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον αἱ ἀφηγήσεις αὐταὶ ἐδημοσιεύθησαν εἰς ξένα ἔντυπα, ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ἀπαντήσῃ δι’ ἀνακοινώσεως. Καὶ ἔδωσε διὰ τῆς Πρεσβείας τῆς Βόννης εἰς τὸν Γερμανικὸν Τύπον ἀνακοίνωσιν, τὴν γνωστὴν εἰς ὅλους σας ἀνακοίνωσιν, ἀποκαλύπτουσα, μὲ τρία στοιχεῖα, ἀπολύτου ἀντικειμενικοῦ κύρους, τὰς συκοφαντίας. Ὁ Μέρτεν ἰσχυρίσθη, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, συνηντᾶτο μετ’ αὐτοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ὅτι συνηντᾶτο μετ’ αὐτοῦ καὶ εἰς ὡρισμένην οἰκίαν. Ἡ Κυβέρνησις ἀπήντησεν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τοῦτο γνωρίζει ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τῆς Θεσσαλονίκης, οὐδὲ ἅπαξ εὑρέθη κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ. Δεύτερον, ὁ Μέρτεν ἰσχυρίσθη —καὶ τὰ δύο ἔντυπα υἱοθέτησαν τὸν ἰσχυρισμὸν αὐτόν, ἄνευ οἱουδήποτε δισταγμοῦ— ὅτι ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ τότε τέως βουλευτὴς κ. Κ. Καραμανλῆς, συνηντᾶτο κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς καὶ δὴ ἐν ἔτει 1942 μὲ τὸν νῦν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Μακρῆν καὶ συνηντᾶτο, διότι καὶ αὐτὴ ἡ λεπτομέρεια ἐσημειώθη, εἰς ὡρισμένην οἰκίαν. Ἡ Κυβέρνησις ἀπήντησεν διὰ τῆς ἀνακοινώσεως, καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς Ἕλλην δυνάμενος νὰ διαψεύσῃ τοῦτο, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐγνώρισε τὸν νῦν συνεργάτην του, ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Μακρῆν, μόλις κατὰ τὸ 1956. Ὁ Μέρτεν ἰσχυρίσθη, ὅτι ὁ κ. Μακρῆς, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ, ἦτο τότε ἤδη μνηστὴρ τῆς μετὰ ταῦτα συζύγου του καὶ ὅτι εἰς τὴν οἰκίαν Λεοντίδου εὑρίσκετο συχνότατα, εἰς τὴν αὐτὴν οἰκίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο συχνότατα ἢ ἔστω καὶ ἅπαξ ὁ μηδέποτε κατὰ τὴν κατοχὴν ταξιδεύσας εἰς τὴν Θεσσαλονίκην Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Καραμανλῆς. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπήντησεν, ὅτι ὁ κ. Μακρῆς, δὲν συνεδέετο μὲ τὴν οἰκογένειαν Λεοντίδου κατὰ τὰ ἔτη 1942–43 καὶ ἐγνώρισε τὴν οἰκογένειαν καὶ τὴν μετὰ ταῦτα σύζυγόν του, μετὰ τὸ 1944. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, κύριοι βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παρεμβάλω μίαν παρένθεσιν. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ παρατηρήσω ὅτι, ἀφ’ ἧς κατέπεσαν, καὶ κατέπεσαν κατ’ οὐσίαν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς αἱ συκοφαντίαι τοῦ ἐγκληματίου πολέμου Μαξιμιλιανοῦ Μέρτεν, ἐγένετο προσπάθεια ὑπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ Μέρτεν, ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ ὑπὸ Ἑλλήνων, ὅπως αἱ περιπτώσεις τῆς συζύγου τοῦ κ. Μακρῆ, μεταβληθῇ εἰς ἐπίκεντρον τῆς ὅλης ὑποθέσεως. Ὀφείλω, ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως, καταγγέλλων τὴν προσπάθειαν αὐτὴν ἡ ὁποία ἐπιτελεῖ ἀπόπειραν παγιδεύσεως τῆς κοινῆς γνώμης, νὰ διαχωρίσω πλήρως τὴν περίπτωσιν τῆς τότε δεσποινίδος Λεοντίδου, τῆς νῦν κ. Μακρῆ, πρὸς τὴν περίπτωσιν τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, κατὰ τῶν ὁποίων στρέφεται ὁ Μαξιμιλιανὸς Μέρτεν. Οἱαδήποτε προσπάθεια συνδυασμοῦ τῆς μιᾶς περιπτώσεως πρὸς τὴν ἄλλην, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βασισθῇ ἐπὶ καλῆς πίστεως. Τὴν περίπτωσιν τῆς κυρίας Μακρῆ, ἡ ὁποία δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν, οὔτε ἔμμεσον, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὴν διαπραγματευθῇ —καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸ ἠθικόν του προνόμιον— ὁ σύζυγός της, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Μακρῆς. Κλείω τὴν παρένθεσιν. Ὅπως ἦτο φυσικόν, κύριοι βουλευταί, τὸ ἀνακοινωθέν, τὸ ὁποῖον ἐξέδωσεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς Πρεσβείας τῆς Βόννης καὶ τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τὸν Γερμανικὸν Τύπον, ἐδόθη καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Τύπον. Καὶ ἐθεώρησεν ἡ Κυβέρνησις καθῆκον της, διότι, ἄλλως, θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ νοηθῇ τὸ περιεχόμενον τοῦ ἀνακοινωθέντος, νὰ δώσῃ εἰς τὸν Τύπον καὶ ὅσα ἔγραψαν τὰ δύο Γερμανικὰ ἔντυπα. Ἐπειδή, μάλιστα, ἐδόθη εἰς τὴν ἀρχὴν ἀτελῶς τὸ τηλεγραφικῶς διαβιβασθὲν περιεχόμενον τῶν δημοσιευμάτων τῆς ἐφημερίδος τοῦ Ἀμβούργου, ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ἔλαβε τὰ φύλλα τῆς ἐφημερίδος τοῦ Ἀμβούργου, νὰ συμπληρώσῃ τὰ κείμενα καὶ ὡς πρὸς δύο ἄλλα κείμενα, κατὰ τῶν ὁποίων συκοφαντικῶς ἐστράφη ὁ Μέρτεν. Εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἦτο φυσικὸν νὰ δώσῃ καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Τύπον ὅλα αὐτά. Καὶ ἠναγκάσθην νὰ τονίσω τοῦτο διότι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη δημοσιεύσεως ἀνακοινωθέντος ἐν Γερμανίᾳ, πρὸς διαφώτισιν τῆς Γερμανικῆς κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία εἶχεν ἀναγνώσει εἴτε τὴν ἐφημερίδα τοῦ Ἀμβούργου, εἴτε τὸ Γερμανικὸν περιοδικόν, δὲν θὰ ἦτο κἂν ἀνάγκη δημοσιεύσεως ἀνακοινωθέντος ἐν Ἑλλάδι. Ἡ διάψευσις τῶν τερατωδῶν αὐτῶν συκοφαντιῶν, ἡ ἀντίκρουσις αὐτῶν ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἦτο ἀναγκαία, δὲν ἔπρεπε νὰ θεωρῆται ὡς ἀναγκαία, ἀπὸ κανένα Ἕλληνα. Καὶ δὲν ἦτο ἀναγκαία, διότι τὰ πρόσωπα εἶναι γνωστά, ἡ δρᾶσις των καὶ ἡ ζωή των ἐσημειώθη καὶ ἐκινήθη ἐν τῷ πλαισίῳ τῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς, εἴτε ἐν Θεσσαλονίκῃ, προκειμένου περὶ τοῦ κ. Μακρῆ, εἴτε ἐν Ἀθήναις, προκειμένου περὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Θὰ ἀπετέλει ὑποτίμησιν, ὄχι ἁπλῶς τῆς εὐθυκρισίας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἠθικῆς ποιότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐάν, εἰς ἣν περίπτωσιν τοιαῦτα δημοσιεύματα προήρχοντο ἀπὸ Ἕλληνα καὶ ἐγίνοντο εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἦτο ἀναγκαία οἱαδήποτε διάψευσις, οἱαδήποτε ἀντίκρουσις. Ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, εἶναι γνωστός. Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα, οὔτε μὲ ἐξουσιοδότησε πρὸς τοῦτο, νὰ γίνω ὑπερασπιστής του. Ὑπερασπιστὴς τοῦ Κωνσταντίνου Καραμανλῆ, εἶναι αὐτὸς οὗτος ὁ βίος του. (Παρατεταμένα καὶ ζωηρὰ χειροκροτήματα). Εἶναι ἐπὶ πέντε ἔτη Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ δὲν εὑρέθη Ἕλλην, οὔτε ὁ μᾶλλον κακόπιστος —καὶ δὲν ἀπαρτίζονται οἱ λαοὶ μόνον ἀπὸ ἀγγέλους— ὁ ὁποῖος νὰ τὸν κατηγορήσῃ δι’ ὅσα τὸν κατηγόρησεν ὁ Μέρτεν. Εὑρίσκεται ἀπὸ τοῦ 1935, καὶ ἔτι ἐντονώτερον ἀπὸ τοῦ 1945, εἰς τὸ προσκήνιον τῆς δημοσίας μας ζωῆς. Ἔζησε, πρὶν ἢ κατέλθῃ εἰς Μέσην Ἀνατολήν, ἐν Ἀθήναις, κατὰ τὰ ἔτη τῆς κατοχῆς, εὑρισκόμενος εἰς ἐπαφὴν συνεχῆ μὲ ἐκπροσώπους τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ὄχι μόνον τοῦ Κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, ἀλλὰ καὶ μὲ τοὺς Ἀρχηγοὺς καὶ μὲ τὰ στελέχη ἄλλων Κομμάτων, εὑρίσκετο εἰς συνεχῆ ἐπαφὴν μὲ τόσους ἄλλους Ἕλληνας καί, κατ’ ἐξοχήν, μὲ τοὺς ἐν Ἀθήναις Μακεδόνας, τοὺς καταφυγόντας εἰς τὰς Ἀθήνας, πρὸς ἀποφυγὴν τῶν διώξεων, τὰς ὁποίας ὑφίσταντο εἰς τὴν Βουλγαροκρατουμένην κυρίως περιοχήν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν ἐκυριάρχουν οἱ Γερμανοί. Αἱ κινήσεις του ἦσαν ὁραταί, αἱ σκέψεις του ἦσαν εἰς τοὺς κύκλους εἰς τοὺς ὁποίους ἐκινεῖτο, γνωσταὶ καὶ ἦτο γνωστὸν πῶς ἔζησε καὶ ὑπὸ ποίας τραγικάς, προσωπικῶς καὶ διὰ τὰ μέλη τῆς οἰκογενείας του, τῆς οἰκογενείας τοῦ πατρός του, συνθήκας, ἔζησε κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς. Στοιχειώδης σεβασμὸς ἀπέναντι τῆς ζωῆς τὴν ὁποίαν διῆγε, γνωστῆς εἰς ὅλους μεθ’ ὧν ἐπεκοινώνει, στοιχειώδης σεβασμὸς ἀπέναντι τῆς ζωῆς αὐτῆς, θὰ ἐπέβαλε νὰ δημοσιευθοῦν ἐν Ἑλλάδι τὴν πρώτην ἡμέραν, ὅσα ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην νὰ δημοσιευθοῦν, δηλαδὴ αἱ ἀφάνταστοι καὶ ἀνήκουστοι συκοφαντίαι τοῦ Μέρτεν, καί, ἀπὸ τῆς ἑπομένης νὰ μὴ γίνῃ κἂν μνεία πλέον τοῦ ὀνόματος τοῦ Κωνσταντίνου Καραμανλῆ, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν συκοφαντίαν. Κύριοι βουλευταί, ἡ διάψευσις ἐν Ἑλλάδι δὲν θὰ ἦτο ἀναγκαία, ἐὰν τὰ δημοσιεύματα ἐγίνοντο ἐδῶ καὶ οὐχὶ ἐν Γερμανίᾳ, δὲν θὰ ἦτο ἀναγκαία οὔτε διὰ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Μακρῆν. Ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης φωτίζεται, ὅπως καὶ πᾶσα ἄλλη πόλις τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν ἥλιον καὶ ἐφωτίζετο ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν ἥλιον καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῆς δουλείας, κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς. Καὶ οἱ Θεσσαλονικεῖς γνωρίζουν τὴν δρᾶσιν του, ἐγνώριζον καὶ γνωρίζουν τὰς σχέσεις τὰς ὁποίας εἶχεν, ἐγνώριζον καὶ γνωρίζουν, ἐὰν εἶχεν ἢ ὄχι σχέσεις καὶ οἰκογενειακὰς ἐπαφὰς μὲ τὸ Αʹ ἢ Βʹ πρόσωπον. Ἑπομένως, δὲν ἦτο ἀναγκαῖον οὔτε διὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ κ. Μακρῆ νὰ ὑπάρξῃ διάψευσις, νὰ ὑπάρξῃ ἀντίκρουσις οἱασδήποτε συκοφαντίας, συνδεομένης μὲ τὴν κατὰ τὴν κατοχήν, δῆθεν ἀντεθνικὴν δρᾶσιν του, ἢ μὲ τὸ γεγονός, ἐὰν ἐγνώριζεν ἢ ὄχι τότε τὴν μετὰ ταῦτα σύζυγόν του. Αὐτὰ εἶναι γνωστά. Αὐτὰ εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν σημειοῦνται ὑπὸ τὴν γῆν, οὔτε εἰς τοὺς οὐρανούς, ὀπίσω ἀπὸ τὰ σύννεφα. Σημειοῦνται κατὰ τρόπον φανερόν, σημειοῦνται κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁρατὸς ὑπὸ πάντων. Εἰδικωτέρα —καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀνοίξω μίαν νέαν παρένθεσιν— εἶναι ἡ περίπτωσις τοῦ ὑφυπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Θεμελῆ. Τὴν περίπτωσιν τοῦ κ. Θεμελῆ δὲν συνδυάζει ὁ Μέρτεν μὲ τὸ γενικώτερον σῶμα τῆς συκοφαντίας του. Ἐξετόξευσε κατὰ τοῦ κ. Θεμελῆ μίαν συκοφαντίαν ἀπιστεύτου ἐπίσης μεγέθους, μὲ μίαν πρωτοφανῆ καὶ ἐν προκειμένῳ ἀφέλειαν. Εἶναι ἀνάγκη, τάχα, νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, κύριοι βουλευταί, ὅτι καὶ ἐὰν εἷς ἀκόμη Ἕλλην ἐπελέγετο ὡς ὅμηρος ἀπὸ τὸν κ. Θεμελῆ, κἄποια μέλη τῆς οἰκογενείας αὐτοῦ τοῦ ἑνὸς Ἕλληνος θὰ τὸ εἶχον καταγγείλει; Εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε, ὅτι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος πολιτεύεται ἀπὸ τοῦ 1946 καὶ ἐξελέγη, ὅπως γνωρίζετε τινὲς ἐξ ὑμῶν, ἢ ὅλοι, τὸ 1946, ὡς βουλευτὴς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, τοῦ ὁποίου ἡγούμην, θὰ ἦτο δυνατὸν ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐξελέγη τὸ 1946, ὁ ὁποῖος μετὰ ταῦτα, τὸ 1950, ἢ 1951, ἦτο ὑποψήφιος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐκ τοῦ ὁποίου καὶ προήρχετο καί, ὁ ὁποῖος μετὰ τὸ 1955 κατετάγη εἰς τὰς τάξεις τῆς ΕΡΕ καὶ ἐξελέγη βουλευτὴς καὶ ἐγένετο ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, θὰ ἦτο δυνατόν, ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ 1946, λέγω, ἔχει αὐτὸν τὸν δημόσιον βίον, νὰ μὴ εἶχε, εἰς ἣν περίπτωσιν περιέπιπτεν εἰς τοιοῦτον φοβερὸν ἁμάρτημα, καταγγελθῆ δι’ αὐτό; Λέγουν τινές, παραμερίζοντες τὴν φοβερὰν αὐτὴν καὶ γελοίαν συκοφαντίαν τοῦ Μέρτεν κατὰ τοῦ κ. Θεμελῆ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δεχθῇ νὰ γίνῃ Νομάρχης ἐπὶ κατοχῆς. Κύριοι βουλευταί, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ κ. Θεμελῆς ἐγένετο Νομάρχης, ὅπως γνωρίζετε, εἰς τὸν Νομὸν Πέλλης. Κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς κατοχῆς εὑρισκόμην εἰς τὴν Ἑλλάδα, μέχρι τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1942, ζήσας τὴν τραγικὴν περίοδον τοῦ χειμῶνος 1941–42 καὶ δὲν ἔφυγα, παρὰ μόνον ὅταν ἤρχισε νὰ σημειοῦται ἡ ἐναντίον μου δίωξις καὶ ἐκ μέρους τῶν Γερμανῶν καὶ ἐκ μέρους τῶν Ἰταλῶν. Τότε, καὶ δὴ κατὰ τὸ Φθινόπωρον τοῦ 1941, εἶχα τὴν εὐκαιρίαν ἐπανειλημμένως μετ’ ἀξιοτίμων καὶ σεβαστῶν Ἑλλήνων τῆς Μακεδονίας, νὰ συζητήσω τὸ θέμα τῆς μοίρας τῆς Μακεδονίας ὑπὸ κατοχὴν καὶ εἰδικώτερον, τῆς μοίρας τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας, τῶν τριῶν Νομῶν, Πέλλης, Φλωρίνης καὶ Καστοριᾶς. Καὶ εἰς συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ σεβαστοῦ μου φίλου καὶ ἐξόχου Ἕλληνος ἰατροῦ Βασιλείου Βοΐλα, ὁ ὁποῖος ἀγωνιοῦσε, εἰδικώτερον διὰ τὴν Ἤπειρον, παρίστατο ὁ ἀείμνηστος Ἀλέξανδρος Σβῶλος, τὸν ὁποῖον δὲν εἶχα παύσει ποτέ, παρὰ τὰς ἀντιθέσεις ἀπόψεων, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐχώρισαν μετὰ ταῦτα, νὰ σέβωμαι καὶ νὰ ἀγαπῶ. Καὶ ὁ Ἀλέξανδρος Σβῶλος, ἐθεώρει ἀπαραίτητον, ὑπάρχουν ἄλλωστε πολλοὶ μάρτυρες, δυνάμενοι νὰ βεβαιώσουν, ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ γνώμη τοῦ Ἀλεξάνδρου Σβώλου καὶ ὅλων τῶν κορυφαίων Μακεδόνων, ἐθεώρει ἀπαραίτητον, ὅπως Ἕλληνες μὲ πίστιν ἐθνικὴν ἀναλάβουν τὴν διοίκησιν τῶν Νομαρχιῶν Βορείου Ἑλλάδος, καὶ εἰδικώτερον τῶν τριῶν Νομαρχιῶν τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας. Ὁ λόγος εἶναι γνωστός. Ὅσοι ἐπιστεύομεν, καὶ ἐπίστευεν ἡ συντριπτικὴ πλειονότης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅσοι ἐπιστεύομεν εἰς τὴν νίκην τῶν συμμάχων, ἐθεωρούσαμεν τὴν Γερμανικὴν κατοχὴν ὡς μέγα κακόν, ἀλλὰ κακὸν παροδικόν, καὶ ἐφοβούμεθα περισσότερον, καθ’ ὅσον ἄλλο κακόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ σημειωθῇ, ὡς κακὸν παρατεταμένον, ὡς κακόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξηκολούθει νὰ ὑπάρχῃ καὶ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, μετὰ τὴν νίκην τῶν συμμάχων. Ὑπῆρχε κίνδυνος εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην ἐκ τῆς διεισδύσεως τῶν Βουλγάρων καὶ ἐθεωρεῖτο ἀναγκαῖον, ἐν ὀνόματι τοῦ Ἔθνους, ὅπως ἀναλάβουν ὡρισμένοι ἐκλεκτοὶ καὶ ἀποφασιστικοὶ Ἕλληνες τὴν ἡγεσίαν τῶν εἰδικῶν αὐτῶν Νομαρχιῶν. Βεβαίως, ὅπως γνωρίζετε, ὁ κ. Θεμελῆς, δὲν ἄντεξεν εἰς τὴν θέσιν αὐτήν. Ὑπῆρξε κίνδυνος νὰ συλληφθῇ καὶ μετέβη εἰς τὴν Χαλκιδικήν. Ἐξωρίσθη εἰς τὴν Χαλκιδικὴν καὶ ἀπὸ τῆς Χαλκιδικῆς διέφυγε καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Κλείω καὶ τὴν παρένθεσιν αὐτήν, καὶ ὑπεισέρχομαι εἰς τὸ κύριον θέμα. Ἐπαναλαμβάνω, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, δὲν ἐχρειάζετο, ἐὰν ἡ συκοφαντία ἐξετοξεύετο ἐδῶ, εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπὸ Ἑλλήνων, δι’ Ἑλληνικῶν ἐντύπων, δὲν ἐχρειάζετο κἂν ἀντίκρουσις. Καὶ εἶναι ζήτημα—αὐτὸ εἶναι προσωπική μου γνώμη — ἂν ἐχρειάζετο κἂν μήνυσις, προκειμένου περὶ τόσον ἀσυστόλων ψευδολογιῶν καὶ συκοφαντιῶν. Τὴν συκοφαντίαν τὴν ἐξετόξευσεν ἕνας ἐγκληματίας πολέμου. Ἐκ τῶν ὀκτὼ ἑκατομμυρίων Ἑλλήνων ὑπάρχει ἔστω καὶ εἷς, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίσθη, ὅτι εἶδε τὸν κ. Καραμανλῆν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς, ὅτι εἶδε τὸν κ. Καραμανλῆν εἰσερχόμενον εἰς τὴν οἰκίαν Λεοντίδου μετὰ τοῦ Μέρτεν, ὅτι, εἶδε τὸν κ. Καραμανλῆν εὑρισκόμενον εἰς ἐπαφὴν καὶ ἔχοντα γνωριμίαν μὲ τὸν κ. Μακρῆν, ὅτι εἶδε τὸν κ. Μακρῆν συνδεόμενον μετὰ τῆς μετὰ ταῦτα συζύγου του; Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ, οὔτε εἷς Ἕλλην, ὁ ὁποῖος νὰ ἰσχυρίζεται τοιοῦτον τι, πῶς ὁ συκοφαντικὸς ἰσχυρισμὸς ἑνὸς ἐγκληματίου πολέμου ἐθεωρήθη ἐπαρκὴς διὰ νὰ ἐκτοπίσῃ τὴν γνώμην, τὰς ἀντιλήψεις, τὰς ἐντυπώσεις καὶ τὰς γνώσεις ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Ἂς γυρίσωμεν ὅμως τὴν σελίδα, κ. βουλευταί. Ἐνῷ δὲν ὑπάρχει οὔτε εἷς Ἕλλην, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίσθη τοιοῦτον τι, ἐγένοντο προσπάθειαι ἀνευρέσεως καὶ ἀνακαλύψεως Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ στηρίξουν τὰς συκοφαντίας τοῦ Μέρτεν. Καὶ εἶναι πράγματι περίεργον, ὅτι δὲν ἀνεκαλύφθη, τοὐλάχιστον μέχρι στιγμῆς, οὔτε κἂν ψευδομάρτυς, καὶ ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, οὐδεὶς λαὸς, ἄρα οὔτε ὁ Ἑλληνικὸς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἀγγέλους, μόνον ἀπὸ ἀνθρώπους φιλαλήθεις, μόνον ἀπὸ ἀνθρώπους σεβομένους τὸν ὅρκον τὸν ὁποῖον δίδουν. Θὰ ἦτο λοιπόν, δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ψευδομάρτυς, καὶ ὅμως, οὔτε κἂν αὐτὸ ἐσημειώθη. Δυνατὸν νὰ σημειωθῇ, διότι τίποτε δὲν ἀποκλείεται εἰς τὸ μέλλον—ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι χαρακτηριστικὰ, ὅτι ἐπὶ τρεῖς ὁλοκλήρους ἑβδομάδας, δὲν εὑρέθη, οὔτε κἂν ψευδομάρτυς. Αὐτό, κ. συνάδελφοι, εἶναι κυρίως, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς τὸ τονίζω, διότι ἡ συκοφαντία κατέπεσεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἀφ’ ἑαυτῆς—αὐτὸ εἶναι κυρίως, χαρακτηριστικὸν διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Αὐτό, δηλαδή, σημαίνει, ὅτι καὶ οἱ κακοὶ Ἕλληνες—καὶ πᾶς λαὸς περιέχει εἰς τοὺς κόλπους του κακίαν—καὶ οἱ κακοὶ Ἕλληνες εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἀπεδείχθησαν εὐγενεῖς. Δὲν εὑρέθη κανεὶς νὰ προσφερθῇ ὡς ψευδομάρτυς. Πέραν τῆς προσπαθείας, ἡ ὁποία ἐγένετο, ὅπως ἀνακαλυφθοῦν Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ στηρίξουν τὰς συκοφαντίας, ἐστήθη, κ. βουλευταί, μία ἀερογέφυρα ψιθύρων μεταξὺ Ἀμβούργου καὶ Βερολίνου ἀφ’ ἑνὸς καὶ Ἑλλάδος ἀφ’ ἑτέρου. Βεβαίως ὀφείλω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ τονίσω, τοῦτο: Μετέβησαν εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀσχέτως τοῦ ἐὰν ἐπῆγον μὲ προθέσεις καλὰς ἢ κακάς, κατελήφθησαν μόλις εὑρέθησαν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν Μέρτεν ἢ μὲ τὰς περὶ ὧν ὁ λόγος ἐφημερίδας, ἀπὸ αἴσθημα ἠθικῆς εὐθύνης. Καὶ τινὲς μάλιστα κατελήφθησαν, ὅπως φαίνεται ἀπὸ χθεσινὴν ἀνταπόκρισιν εἰς Μακεδονικὴν ἐφημερίδα καὶ ἀπὸ ἀγανάκτησιν. Ἀλλ’ ὑπῆρξαν ἢ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἔπραξαν πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ ἀποσπάσουν φράσεις ἀπὸ τὸν Μέρτεν, διὰ νὰ ἐξάψουν τὴν φαντασίαν του, διὰ νὰ ὑποκινήσουν τὸν Μέρτεν νὰ εἴπῃ περισσότερα ἢ νὰ δώσῃ στοιχεῖα—στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ὁ ἄνθρωπος δὲν ἔχει ἢ κατασκευάζει καὶ δὲν ἐπρόλαβε ἴσως ἀκόμη νὰ τὰ κατασκευάσῃ, διὰ νὰ τὰ δώσῃ. Καὶ ποῖον ὑπῆρξε, κ. βουλευταί, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὡραίας αὐτῆς δραστηριότητος τῶν ταξιδευόντων Ἑλλήνων πλασιέ; Τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξε νὰ περιπέσῃ ὁ Μέρτεν εἰς φοβερὰς ἀντιφάσεις ἢ νὰ εἴπῃ ἀκόμη χονδροειδεστέρας ἀνακριβείας. Αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα. Καὶ θὰ μνημονεύσω ἐνδεικτικῶς ὡρισμένας περιπτώσεις: Ὁ Μέρτεν εἶχεν ἰσχυρισθῆ—αὐτὸ ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐφημερίδα τοῦ Ἀμβούργου τὸν Σεπτέμβριον— ὅτι εἶχε συναντήσει τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς τέως βουλευτὴν κ. Κων)νον Καραμανλῆν, καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς δικηγόρον Θεσσαλονίκης Μακρῆν, εἰς τὴν οἰκίαν Λεοντίδου τὸ 1942, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ ὅτι ἤπιον μαζὶ καφφὲ—μάλιστα δέ, παραδόξως, τὸν καφφὲ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸν ἀνακάτευε μὲ τὸ κουτάλι! Οἱ ἁλιεῖς πληροφοριῶν καὶ στοιχείων ἔκαμαν τὸν Μέρτεν νὰ ὑποστῇ τοιαύτην σύγχυσιν, ὥστε ἀνήρεσεν ἐντὸς ὀλίγου αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶχεν εἴπει. Ἐν πρώτοις αὐτὴ αὕτη ἡ ἐφημερὶς τοῦ Ἀμβούργου, δίδουσα ἀπάντησιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀνακοίνωσιν, ἔγραψεν, ὅτι οὐδέποτε ἰσχυρίσθη, ὅτι ὁ κ. Καραμανλῆς ἐθεάθη εἰς Θεσσαλονίκην, ὅτι μετέβη εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἐνῷ τὸ ἰσχυρίσθη καὶ εἶχε γράψει, ὅτι ὁ Μέρτεν ἤπιε τὸν καφφέ του εἰς τὸ σπίτι τοῦ Λεοντίδου κλπ. Ἡ ἀντίφασις εἶναι προφανής, εἶναι βαρεῖα, εἶναι, ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἀνακαλέσω τὴν λέξιν, οὐχὶ βαρεῖα, ἀλλ’ ἐν τῷ πλαισίῳ τῆς τραγικῆς ἐγκληματικῆς αὐτῆς ὑποθέσεως γελοία. Ἐλέχθη—καὶ τὸ εἶχεν εἴπει ἀμέσως ὁ Μέρτεν—ὅτι κατέχει φωτογραφίαν, ἡ ὁποία ἐμφανίζει τὸν ἴδιον, τὸν κ. Καραμανλῆν, τὸν κ. Μακρῆν καὶ τὴν μετὰ ταῦτα σύζυγόν του, τότε δίδα Λεοντίδου, εἰς ἓν προάστιον τῆς Θεσσαλονίκης. Καὶ δὲν ἐπέρασαν ὀλίγαι ἡμέραι καὶ τὸ προάστιον τῆς Θεσσαλονίκης μετεφέρθη εἰς τὴν ὁδὸν Κοραῆ καὶ δὲν μετεφέρθη ἁπλῶς εἰς τὴν ὁδὸν Κοραῆ, ἀλλὰ μετεβλήθη εἰς τὴν ὁδόν εἰς τὴν ὁποίαν εἶχεν, ὅπως ρητῶς ἐγράφη, τὴν κατοικίαν του ὁ κ. Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς. Καὶ ὑπῆρξαν—ἐλπίζω ὀλίγοι— ἐν Ἑλλάδι, οἱ ὁποῖοι ἤλπισαν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ φωτογραφία αὐτὴ νὰ δοθῇ εἰς τὴν δημοσιότητα, οἱ ὁποῖοι ἐφαντάσθησαν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη φωτογραφία. Ἡ φωτογραφία αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, ἁπλούστατα δὲν ὑπάρχει. Εἶναι δυνατὸν ἢ θὰ ἦτο δυνατὸν ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις νὰ κατασκευασθῇ διὰ φωτομοντάζ. Ὑπὸ ὡρισμένας, ἐπαναλαμβάνω, προϋποθέσεις. Καὶ αὐτὸ εἶναι δύσκολον, διότι πρέπει νὰ ἀνευρεθοῦν φωτογραφίαι τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος προσώπων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἄσχετοι πρὸς ἀλλήλας καὶ πρέπει νὰ εἶναι δυνατὸν κατά τινα τρόπον νὰ συσχετισθοῦν διά νὰ δημιουργήσουν ἔστω καὶ δι’ ὀλίγας ὥρας ἐντύπωσιν. Διότι οὐχὶ μόνον ὀλίγαι ὥραι, ἀλλὰ ὀλίγαι στιγμαὶ ἀρκοῦν, διὰ νὰ ἀποκαλυφθῇ ἡ πλαστότης τοιούτου τυχὸν φωτογραφικοῦ κατασκευάσματος. Καὶ βεβαίως, ἐὰν τυχὸν καμμίαν ἡμέραν δημοσιευθῇ τοιοῦτον κατασκεύασμα, θὰ πρέπει νὰ μὴ δοθῇ ἁπλῶς ὡς κλισὲ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀλλὰ νὰ δοθῇ καὶ αὐτουσία ἡ φωτογραφία, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐλήφθη τὸ κλισέ. Ὅπως γνωρίζετε, ἡ ἀνακάλυψις τῆς πλαστότητος ἀπὸ ἓν ἔντυπον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναδημοσιεύεται ἡ φωτογραφία βάσει κλισέ, εἶναι δυσχερεστέρα ἀπὸ τὴν ἄμεσον ἐντὸς ὀλίγων λεπτῶν ἀνακάλυψιν τῆς πλαστότητος αὐτῆς ταύτης τῆς φωτογραφίας. Ἡ φωτογραφία, ἁπλούστατα, τὸ ἐπαναλαμβάνω, κ. βουλευταί, δὲν ὑπάρχει καὶ ὅμως τόσος θόρυβος ἐγένετο ἐν Ἑλλάδι γύρω ἀπὸ τὴν φωτογραφίαν αὐτήν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ἀδικαιολόγητος ἡ ἔκφρασις, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, τὸ παρελθὸν Σάββατον; Τὴν ἐνθυμεῖσθε. Ἐνθυμεῖσθε τὶ εἶπεν. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἶπεν, τὶ θὰ αἰσθανώμεθα, μετ’ οὐ πολύ, δι’ ὁλόκληρον αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Οὐχὶ διὰ τὰς συκοφαντίας τοῦ Μέρτεν, ἀλλὰ διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐγένοντο αὗται δεκταὶ ὑπὸ τινων ἐν Ἑλλάδι κύκλων. Τρίτον. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μεταξὺ Μέρτεν καὶ Ἑλλήνων, μεταβάντων εἰς τὴν Γερμανίαν, ἡ φαντασία, ἡ νοσηρά, τοῦ Μέρτεν ὡδηγήθη εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, κ. Μακρῆς, ἦτο ὄργανον τῆς Γκεσταπό, κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς. Καὶ ἐδημοσιεύθη αὐτό, μὲ μεγάλα γράμματα εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἐφημερίδας τῆς ἑπομένης ἢ εἰς ὡρισμένας καὶ ἐδημοσιεύθη ἐν συνδυασμῷ μὲ κατάθεσιν Ἕλληνος εἰς τὴν δίκην τοῦ Μέρτεν εἰς τὴν ὁποίαν κατάθεσιν γίνεται μνεία περὶ κἄποιου Μακρῆ καὶ ἐγένετο εἰς τὴν κατάθεσιν μνεία περὶ κἄποιου Μακρῆ τὴν ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Μακρῆς, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐστρέφοντο ἢ ἤθελον νὰ στραφοῦν, ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ οὐχὶ κἄποιος. Καὶ ἦτο φυσικόν, οὔτε οἱ δημοσιογράφοι, οἱ παρακολουθήσαντες τὴν δίκην, οὔτε οἱοιδήποτε ἄλλοι ἀπέδωσαν προσοχήν, διότι ἐπρόκειτο ἁπλούστατα περὶ ἄλλου. Καὶ ἐν τούτοις ὁ Μέρτεν ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου, νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν ἐδόθη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν τύπον τὸ ὄνομα τοῦ πραγματικοῦ Γκεσταπίτου καὶ ἡ φωτογραφία αὐτοῦ, τοῦ Νικολάου Μακρῆ, γνωστοῦ εἰς ὅλους ἐν Θεσσαλονίκῃ, ὡς συνεργασθέντος μετὰ τοῦ ἐχθροῦ, γνωστοῦ διὰ τὰ ἔργα του. Καὶ ἐὰν δὲν λέγω περισσότερα περὶ αὐτοῦ, τὸ πράττω, διὰ νὰ σεβασθῶ τὴν ἀδελφήν του, ἡ ὁποία προέβη εἰς μίαν δήλωσιν, ἡ ὁποία δεικνύει τὴν πατριωτικὴν της ψυχήν, δήλωσιν ὀδυνηρὰν δι’ ἑαυτήν. Κύριοι βουλευταί, ἂς χρησιμοποιήσω ἀκόμη μίαν περίπτωσιν, τὴν περίπτωσιν τοῦ περιφήμου μαγαζιοῦ. Ἦτο δυνατόν, ὄχι ὁ κ. Καραμανλῆς ἢ ὁ κ. Μακρῆς, διότι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται συζήτησις περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ ἦτο δυνατὸν οἱοσδήποτε ἐν Θεσσαλονίκῃ νὰ κατάσχῃ τὸ περιεχόμενον ἑνὸς Ἑβραϊκοῦ μαγαζιοῦ, χωρὶς νὰ εἶναι τοῦτο γνωστὸν εἰς ὅλους καὶ εἰδικώτερον εἰς τοὺς Ἑβραίους τῆς Θεσσαλονίκης, ἔτι εἰδικώτερον εἰς τοὺς ἐπιτρέψαντας εἰς Θεσσαλονίκην, εἰς τὰ ὑπολείμματα τῆς ὑποστάσης τραγικὴν τύχην Ἑβραϊκῆς Κοινότητος τῆς Θεσσαλονίκης; Ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι γνωστὸν τοῦτο εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἑλλήνων Ἰσραηλιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐπιληφθῆ ἐπὶ ἔτη τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν καὶ οἱ ὁποῖοι καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἐδῶ, διότι ἐδῶ ἑδρεύει ἡ κεντρική των Ἐπιτροπή, κατώρθωσαν νὰ συλλέξουν ὅλα τὰ στοιχεῖα; Ἀλλὰ ἀφοῦ καὶ αὐτὴ ἡ ἀκτὶς συκοφαντίας ἐφιλοξενήθη ἐν Ἑλλάδι ὑπὸ τοῦ τύπου, ἀφοῦ συνεζητήθη εἰς κύκλους στενούς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθοῦν ὡς ἐνδεικτικοὶ τῆς ποιότητος, καὶ τοῦ ἠθικοῦ ὕψους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἔπρεπε νὰ δοθοῦν στοιχεῖα καὶ δι’ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν. Κύριοι βουλευταί, ἔπρεπε ὄχι ἁπλῶς ὁ τύπος, ἔπρεπε, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, αὐτὰ ταῦτα τὰ Κόμματα ὁλοκλήρου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μηδὲ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς ἐξαιρουμένης, νὰ ἐγερθοῦν, νὰ ἐξεγερθοῦν καὶ νὰ εἴπουν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθοῦν στοιχεῖα. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ὑπεχρεώθη νὰ δώσῃ στοιχεῖα. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ ὅ,τι ὑπεχρεώθη νὰ πράξῃ τοῦτο, ἀποτελεῖ μίαν μεγάλην ψυχικὴν δοκιμασίαν, ἡ ὁποία οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ τὰ θιγόμενα πρόσωπα, ψυχικὴν δοκιμασίαν, ἡ ὁποία προεκλήθη μέσα μας ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ὑπῆρχον Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἐπερίμεναν στοιχεῖα, διὰ νὰ πεισθοῦν. Καὶ τὰ στοιχεῖα ἐδόθησαν. Καὶ εἴδατε, κ. βουλευταί, ποία ὑπῆρξεν ἡ ἄμεσος ἀπήχησις εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εἴδατε εἰς ποίαν δύσκολον θέσιν εὑρέθησαν καὶ ἐκεῖναι αἱ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι ἐπῆραν κάπως εἰς τὰ σοβαρὰ τὰς συκοφαντίας, καὶ αἱ ὁποῖαι, πλὴν τῶν ἐφημερίδων τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς ἠναγκάσθησαν καὶ εἰς τὰς προμετωπίδας τῆς πρώτης σελίδος νὰ τονίσουν—πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔφερε τὰς προμετωπίδας εἰς κἄποιαν ἀντίθεσιν πρὸς τὰ προηγουμένως γραφέντα κύρια ἄρθρα– νὰ τονίσουν τὸ μέγα, τὸ οὐσιῶδες γεγονὸς τῆς συντριπτικῆς ὡς πρὸς τὰ μαγαζιὰ ἀποκαλύψεως. Καὶ ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Μέρτεν, ἴσως καὶ ὑπό τινων ἄλλων— οἱ ὁποῖοι τὸν ὑποκινοῦν, οὐχὶ Γερμανοί— ἐγένετο ἡ προσπάθεια ἐμμέσου βολῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ ἰσχυρισμοῦ, ὅτι τὸ μαγαζὶ τὸ εἶχον παραλάβει δύο δεσποινίδες. Καὶ αἱ ἀνευρεθεῖσαι δεσποινίδες δὲν ἦσαν δεσποινίδες, ἀλλὰ κυρίαι καὶ τὰ ὀνόματά των ἐδόθησαν εἰς τὸν Τύπον. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ προχωρήσω περισσότερον. Ὑπάρχουν ἴσως ἀκόμη Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι δίδουν πίστιν εἰς τὸν Μέρτεν. Ἐὰν ὑπάρχουν, πρόκειται περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ πιστεύσουν εἰς τὴν ἀλήθειαν. Ἡ Βουλή, ἀξιότιμοι κ. βουλευταί, δὲν εἶναι βέβαια δικαστήριον. Ὅταν ὅμως ὑπάρχουν αὐταπόδεικτα γεγονότα, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὰ ἀρνηθῇ. Ἐὰν ἀληθεύουν τὰ γραφόμενα εἰς τὰς ἐφημερίδας ὡς πρὸς τὰς προθέσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἢ ὡρισμένου τμήματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ τμῆμα αὐτὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρόκειται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι τὸ θέμα δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν οὐσίαν του, ἀλλὰ εἰς τὴν περιφέρειαν καὶ τὸ περιθώριόν του. Πρόκειται κατὰ τὰς πληροφορίας νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι κακῶς ἡ Κυβέρνησις δι’ ἐμοῦ ὁμιλεῖ περὶ τῆς οὐσίας, ὅτι μετέφερα τὸ θέμα ἐν ὀνόματι εἰς τὴν οὐσίαν. Δὲν καταλαβαίνω τὶ εἴδους ἀνεπίτρεπτος μεταφορὰ εἶναι αὐτή, ἀπὸ τοῦ τύπου εἰς τὴν οὐσίαν. Ὅσον ὑπάρχει οὐσία, ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι δευτερεύοντα, καὶ ὅταν ἡ οὐσία εἶναι αὐταπόδεικτος, οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἐν ὀνόματι μιᾶς θεωρίας παραδόξου, καθ’ ἣν δὲν κρίνει ἡ Βουλὴ τὴν ἀλήθειαν, ἔχει δικαίωμα νὰ ἀρνηθῇ νὰ λάβῃ θέσιν ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ νὰ εἴπῃ ἐὰν ἡ ἀλήθεια εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀλήθεια. Καὶ θὰ ἰσχυρισθῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐὰν ἀληθεύουν αἱ πληροφορίαι τοῦ τύπου, θὰ ἰσχυρισθῇ τμῆμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι τὰ κύρια θέματα εἶναι διατὶ ἀπηλευθερώθη ὁ Μέρτεν καὶ διατὶ ἡ μήνυσις ἐγένετο ἐν Ἑλλάδι καὶ οὐχὶ ἐν Γερμανίᾳ. Ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν θεμάτων θὰ ὁμιλήσῃ, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Καλλίας. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν διατύπωσιν ἐλαχίστων σκέψεων. Ἐγένετο, κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἑβδομάδων, μνεία, μιᾶς φράσεως, τὴν ὁποίαν εἶχον χρησιμοποιήσει, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅταν συνεζητεῖτο ὁ νόμος τοῦ Μέρτεν. Ἐγένετο μνεία τῆς φράσεώς μου, ὅτι ἐθνικοὶ λόγοι ἐπέβαλον τὴν σύνταξιν τοῦ νομοθετήματος ἐκείνου. Ἀπαντῶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀποροῦν διὰ τὸ νόημα τῆς φράσεως μου, ὅτι οἱ ἐθνικοὶ λόγοι τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθην εἶναι, ἀκριβῶς καὶ πλήρως, ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους, ἐν ἔτει 1951, ἐπεκαλέσθη ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Νικολάου Πλαστήρα, μὲ ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν κ. Βενιζέλον, εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ πρώτου, ἐπὶ τοῦ θέματος, νομοθετήματος. Ὑπάρχει εὐθεῖα γραμμή, ὑπάρχει, κ. βουλευταί, εὐθεῖα ὁδός, ἄγουσα, ἀπὸ τοῦ Στρατηγοῦ Ἀντρὲ εἰς τὸν Μέρτεν. Θὰ ἰσχυρισθοῦν, ἐπίσης, ἐὰν ἀληθεύουν, τὰ ὅσα γράφονται εἰς τὰς ἐφημερίδας, οἱ ἀντιπολιτευόμενοι ἢ ὡρισμένοι ἐξ αὐτῶν, ὅτι ἡ δίκη ἔπρεπε νὰ γίνῃ εἰς τὴν Γερμανίαν. Θὰ ἀπαντήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ, ἐὰν ὑπάρξῃ τοιαύτη παρατήρησις, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Κύριοι βουλευταί, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Βουλή, βεβαίως, δὲν εἶναι δικαστήριον. Ἀλλά, ἡ Βουλή, ὅταν τύχῃ νὰ συμβῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη κατὰ τὰς τελευταίας ἑβδομάδας, καὶ συνέβη οὐχὶ ἐν Βερολίνῳ καὶ Ἁμβούργῳ, ἀλλὰ ἐν Ἑλλάδι, διὰ τοῦ τεχνηέντως δημιουργηθέντος περὶ τὰς συκοφαντίας τοῦ Μέρτεν θορύβου— ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ λάβῃ θέσιν, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ εἴπῃ, ἐὰν πιστεύῃ ἢ ὄχι εἰς τὴν ἀλήθειαν. Ὅποιος ἀποφύγει νὰ λάβῃ θέσιν ἀπέναντι τῶν αὐταποδείκτων γεγονότων, ὅποιος ἀποφύγει νὰ λάβῃ θέσιν ἀπέναντι τῆς ἀληθείας, γυμνῆς καὶ ἀπολύτου, θὰ εἶναι, φοβοῦμαι, ἔνοχος μιᾶς μεγάλης καὶ, ἠθικῶς βαρείας ὑπεκφυγῆς. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε θέσιν ἀπέναντι τοῦ θέματος τῶν συκοφαντιῶν τοῦ Μέρτεν καὶ καλεῖ τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ λάβῃ καὶ αὐτὴ θέσιν μὲ θάρρος μὲ εἰλικρίνειαν καὶ μὲ τὸ αἴσθημα ἐθνικῆς καὶ ἠθικῆς εὐθύνης, ἀπέναντι τοῦ ἀθλίου αὐτοῦ θέματος. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ θὰ ὁμιλήσῃ;

§7Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Μάλιστα. Βεβαίως θὰ ὁμιλήσω, κ. Πρόεδρε.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον, κ. Πασαλίδη.

§9Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι πολὺ λυπηρόν, ὅτι ἡ Βουλή ἀπασχολεῖται πάλιν μὲ τὸ θέμα Μέρτεν ποὺ συγκλονίζει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁλόκληρον τὴν κοινὴν γνώμην τοῦ τόπου μας. Βεβαίως συγκινεῖ, κύριοι. Ἐὰν ἐσᾶς δὲν συγκινῇ, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἐρωτήσατε παντοῦ τὸν λαὸν καὶ θὰ ἴδητε πόσον ἔχει συγκλονισθῆ. Ὄχι διὰ τὰς «συκοφαντίας», θὰ ὁμιλήσωμεν καὶ δι’ αὐτὰς, ἀλλὰ διὰ τὸ τεράστιον πολιτικὸν καὶ ἠθικὸν θέμα ποὺ ἐδημιουργήθη. Αὐτὴν τὴν φορὰν ὅμως πρέπει μὲ ψυχραιμίαν, καὶ ὄχι μὲ αἰσθηματικοὺς λόγους νὰ τὸ ξεκαθαρίσωμεν. Ὄχι μὲ τὸ νὰ εἴπωμεν, ναὶ ἢ ὄχι σὲ ὅσα λέει ὁ Μέρτεν, ὅπως ἐζήτησε ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Διότι δὲν τίθενται ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τέτοια πράγματα. Αὐτὰ ἀφοροῦν τὰ δικαστήρια. Εἶναι ὅμως ὡρισμένα γενικώτερα πράγματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ξεκαθαρισθοῦν ἐδῶ καὶ κάθε Ἕλλην πολίτης, κάθε βουλευτής, ὅλα τὰ κόμματα, νὰ ἀναλάβουν τὰς εὐθύνας του. Αὐτὰ τίθενται σήμερον ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Τὸ θέμα, κύριοι βουλευταί, ἡμεῖς δὲν τὸ ἐγεννήσαμεν. Αὐτὸ τὸ θέμα, δὲν ἐγεννήθη, διότι θεωροῦμεν προκαταβολικῶς τὰς συκοφαντίας τοῦ Μέρτεν, ὅτι ἔχουν ὑπόστασιν. Ὡς Πρόεδρος μάλιστα τῆς ΕΔΑ σᾶς δηλώνω, ὅτι θὰ ἤμην εὐτυχής, ἐὰν αὐταὶ αἱ κατηγορίαι τοῦ Μέρτεν ὅλαι εἶναι ψευδεῖς καὶ συκοφαντικαί. Ἡμεῖς καμμίαν φορὰν δὲν συκοφαντοῦμεν. Ἡ πολιτικὴ τῆς ΕΔΑ δὲν στηρίζεται εἰς τὴν φθορὰν τῶν προσώπων τῶν ἀντιπάλων μας μὲ ἄτιμα μέσα. Ἡμεῖς πάντοτε ἔντιμα, ὅπως ἔντιμος εἶναι καὶ ὁ λαός μας, ἀγωνιζόμεθα. Καὶ ὁ τρόπος ποὺ διαχειριζόμεθα τὰ ζητήματα κυριαρχεῖται πάντοτε ἀπὸ εἰλικρίνειαν καὶ τιμιότητα. Κριτήριόν μας πάντα εἶναι τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἴμεθα πραγματικὰ σκληροὶ εἰς τὴν ἀντιπολίτευσίν μας, ἀλλὰ πάντοτε μὲ τίμια μέσα. Ὅσο ὅμως αὐτὸ εἶναι ἀκριβές, ἄλλο τόσο ἔχουμε χρέος νὰ ἀξιώσωμεν ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ νὰ μὴ συγκαλυφθῇ τὸ τρομερὸ θέμα ποὺ ἐδημιούργησαν οἱ κατηγορίες τοῦ Μέρτεν. Ἐρωτᾶται σήμερον—τὸ ἔθεσε καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως—διατὶ οἱ κατηγορίες ἑνὸς ἐγκληματίου πολέμου, δημιουργοῦν τόσον σάλον; Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, ὅτι ἀδίκως τοὺς κατηγοροῦμεν διατὶ ἀπέλυσαν τὸν Μέρτεν. Ὄχι, κύριοι. Ἡμεῖς κατηγοροῦμεν δικαίως τὴν Κυβέρνησιν, δι’ αὐτό. Καὶ εἶναι τὸ πρῶτον στοιχεῖον τῆς κατηγορίας μας. Διὰ ποίους λόγους, αὐτὸν τὸν ἐγκληματίαν πολέμου, αὐτόν, ὁ ὁποῖος ἦτο ὑπαίτιος θανάτων καὶ καταστροφῶν περιουσιῶν, δεκάδων χιλιάδων συμπατριωτῶν μας, τοὺς ὁποίους ἔστειλεν εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ἐξωλόθρευσεν ὁλόκληρον πληθυσμὸν, διατὶ λέγω, τὸν ἀπελύσατε; Εἶναι γνωστὴ αὐτὴ ἡ ἱστορία. Ποῖος συνέλαβε τὸν Μέρτεν; Μὴ νομίζετε ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Τὸν συνέλαβαν ἔντιμοι παράγοντες τῆς ὑπηρεσίας ἐγκληματιῶν πολέμου. Καὶ τὸν ἐδίκασαν τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια 25 χρόνια. Ἔρχεται ὅμως μετὰ ὀκτὼ μῆνας ἡ Κυβέρνησις καὶ παρεμβαίνει σκανδαλωδῶς καὶ τὸν ἀπολύει καὶ τὸν στέλλει εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς ΕΔΑ, αἱ κωδωνοκρουσίαι, δὲν ἀφεώρουν ὑμᾶς, ἦσαν διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ τάξις. Ἐὰν θέλετε χειροκροτήματα, πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι ταῦτα συνεπιφέρουν ἐνίοτε καὶ ἀπώλειαν χρόνου.

§11Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἀπὸ τὰ χειροκροτήματα τοῦ λαοῦ ἐβαρέθηκα. (Γέλωτες). Καὶ εἶπαν τότε, ὁ Μέρτεν θὰ πάῃ εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν, διότι ἐκεῖ εἶναι «ἡ χώρα τῶν ποιητῶν καὶ τῶν φιλοσόφων», διὰ νὰ δικασθῇ ἐκεῖ. Γιατὶ ἀπελύσατε τὸ Μέρτεν; Τότε ἀπεκλείσατε τὴν ἐκδοχήν, ὅτι ἐπιέσθητε ἀπὸ τὴν Μπόν δι’ οἰκονομικοὺς λόγους. Τὶ μένει; ὅτι σᾶς ἐξεβίασε. Ὅταν συνεζητεῖτο τότε τὸ ζήτημα τοῦ Μέρτεν—βέβαια εἶναι εἰς ἐμέ, σᾶς βεβαιῶ πολὺ λυπηρὸν, νὰ θέσω αὐτὸ τὸ λεπτὸν θέμα, ἀλλὰ θὰ τὸ κάνω καίτοι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξεχώρισε τὸ ζήτημα αὐτό, τὶ ἐλέχθη τότε ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν; Ἐμφανισθεὶς τότε ὁ κ. ὑπουργὸς ὡς πρωταγωνιστὴς τῆς «μάχης» ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐναντίον τῆς ἀπελευθερώσεως τοῦ ἐγκληματίου πολέμου Μέρτεν, ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴπῃ: «Ἐκείνη ἡ Ἀριστερὰ εἶναι προδόται καὶ προτιμῶ τοὺς ἐγκληματίας πολέμου, παρὰ τοὺς Κομμουνιστάς». Αὐτὰ τὰ γράφουν εἰς τὰ πρακτικά. Καὶ τοῦ ἀπήντησα τότε, εἰς αὐτὴν τὴν θρασεῖαν πρόκλησιν, ὅτι: «Ποῖοι εἶναι οἱ προδόται, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν τοὺς κατακτητὰς καὶ τοὺς Μέρτεν ἢ οἱ ἄλλοι, ποὺ συνειργάσθησαν μαζί τους»; Ἐπίσης, τοῦ εἶπον: «Ἡ παράταξίς μας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποκαλῆται προδοτική. Θὰ ἠμποροῦσαν νὰ λεχθοῦν αὐτὰ δι’ ἐκείνους ποὺ ἐνόμιζαν, ὅτι θὰ ἐκέρδιζε καὶ θὰ κυβερνοῦσεν ὁ Χίτλερ». Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀπάντησίς μου. Τώρα, αὐτὸν τὸν ὁποῖον ἐπροτιμοῦσεν (!) ὁ κ. ὑπουργός, αὐτὸς ὁ Μέρτεν, ὁ ἐγκληματίας πολέμου, ἠμπορῶ νὰ πῶ ὁ «ἀχάριστος», τοῦ δίνει τὴν ἀπάντησιν. Ἂς τὸν χαίρεται! Ὁ κ. Μέρτεν, λοιπόν, ἀναμιγνύει τὴν σύζυγόν του, τότε κόρην, ἡ ὁποία βέβαια —διὰ πολλοὺς λόγους, δὲν ἠξεύρω— ἦτο εἰς τὴν Γερμανικὴν Ὑπηρεσίαν. Καὶ ἐὰν δὲν ἦτο σύζυγος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, βέβαια δὲν θὰ ἠσχολούμην μὲ αὐτήν, τὴν κόρην Λεοντίδου καὶ δι’ ὅσα περὶ αὐτῆς τώρα ἐλέχθησαν. Τότε ὁ κ. ὑπουργὸς μᾶς διεβεβαίωνε διὰ πράγματα ποὺ σήμερον διαψεύδονται. Ἔτσι, ἀπὸ δύο πλευρὰς εἶναι ἐκτεθειμένος. Κι’ ἔχει δημιουργηθῆ δι’ αὐτὸν ἕνα πελώριον πολιτικὸν καὶ ἠθικὸν θέμα. Ὅλοι μας τὸ καταλαβαίνομεν. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτῶν, ἀπέναντι εἰς αὐτὸν τὸν Χιτλερικὸν ἐγκληματίαν —ὅπως καὶ εἰς τόσους ἄλλους— σεῖς ἐδείξατε τοιαύτην μεγάλην εὔνοιαν. Τὶ κάνετε ἀπέναντι αὐτῶν ποὺ τὸν ἐπολέμησαν; Ἐπιδεικνύετε ἕνα ἀπέραντο μῖσος, ἕνα πάθος, μίαν πρωτοφανῆ ἔχθραν ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν τὸν Μέρτεν καὶ τοὺς ὁμοίους των. Τοὺς ἔχετε ἀκόμη εἰς τὰς φυλακὰς καὶ τὰς ἐξορίας 16 ὁλόκληρα χρόνια. Ἐνῷ, λοιπόν, αὐτὴν τὴν εὔνοιαν ἐδείξατε εἰς τοὺς Χιτλερικοὺς ἐγκληματίας, τὸν Γλέζον καὶ τοὺς ἄλλους ἀγωνιστὰς τῆς Ἀντιστάσεως τοὺς ἀντιμετωπίζετε ἀπάνθρωπα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§12Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ζήτω ὁ Γλέζος, ὁ ἥρωας, ποὺ σαπίζει στὴ φυλακή.

§13Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Τὸν Γλέζον, λοιπόν, ὁ ὁποῖος κατέβασε τὸν ἀγκυλωτὸν σταυρὸν ἀπὸ τὴν Ἀκρόπολιν, τὸν κρατᾶτε φυλακήν, ὅταν ἀποφυλακίζετε τοὺς Μέρτεν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Εἶναι τὰ δύο σκέλη τῆς ἰδίας πολιτικῆς, ποὺ ἐμεῖς πολεμᾶμε. Κι’ αὐτὴ ἡ πολιτικὴ δὲν εἶναι ἄσχετη μὲ τὴν γενικωτέραν πολιτικήν σας. Γι’ αὐτὸ ἔχετε καὶ σύμμαχον τὴν Μπόν. Ἐγὼ δὲν ἔχω τίποτε —σεῖς ἰδεολογικῶς πᾶτε μαζὶ μὲ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν— ἀλλὰ ἐκεῖ γίνεται ἡ ἀναβίωσις τοῦ Χιτλερικοῦ μιλιταρισμοῦ. Καὶ γνωρίζετε τὶ εἶπεν ὁ Χίτλερ. Ὅταν γιὰ κἄποιον θὰ λέμε καὶ τὸ μεγαλύτερον ψέμα, θὰ μείνῃ κἄτι κι’ ἀπὸ αὐτό. Λοιπόν, δὲν ἠμπορῶ, φυσικά, νὰ ξεύρω ἂν ἔχουν ὑπόστασιν ὅσα λέγει ὁ Μέρτεν, ἀλλὰ ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι ἀπὸ τοὺς φίλους σας προέρχεται. Μὴ παραπονῆσθε, λοιπόν, σὲ μᾶς. Αὐτοὶ σᾶς ἔφεραν εἰς αὐτὸ τὸ ἀδιέξοδον σήμερον. Ὅσα, τώρα, ἔρχεται ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ λέγει, ὅ,τι ἡμεῖς πιστεύομεν ἤπιαν καφὲ εἰς τὸ σπίτι ποὺ ἐπῆγον κλπ, κι’ ὅτι ἡμεῖς κατηγοροῦμεν τὸν Καραμανλῆν, δὲν εἶναι σοβαρά. Ἐμεῖς δὲν κατηγοροῦμεν ὡς πρόσωπον τὸν Καραμανλῆν μὲ τὰ στοιχεῖα τοῦ Μέρτεν. Κατηγοροῦμεν κι’ ἐκεῖνον καὶ ὅλην τὴν Κυβέρνησιν, μόνον μὲ τὰ ἀδιάσειστα ἐκεῖνα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, βάσει τῶν ἐνεργειῶν καὶ τῶν παραλείψεών της. Διατὶ ἀπολύσατε τὸν Μέρτεν, σᾶς ἐρωτῶμεν; Εἴπατε, τότε, ὄχι διὰ πολιτικοὺς λόγους. Ὄχι ὅτι ἡ Μπὸν σᾶς ἐκβιάζει. Τώρα, τὶ λέτε; Διὰ ποίους λόγους τὸν ἀπολύσατε αὐτὸν τὸν ἐγκληματίαν πολέμου; Αὐτὸ τὸ γνωρίζετε μόνον σεῖς καὶ ὁ Μέρτεν. Δι’ αὐτὸ ἡ ΕΔΑ σᾶς κατηγορεῖ, ὅτι ἔχετε δημιουργήσει ἕνα πελώριον πολιτικὸν καὶ ἠθικὸν θέμα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς συκοφαντίας, ποὺ λέτε, τοῦ Μέρτεν, ὅσοι τοὺς ἀφοροῦν, πρέπει νὰ ἀφίσουν τὸ βάρος τῶν ὑπουργικῶν ἀξιωμάτων καὶ νὰ πᾶνε ἐκεῖ στὴ φωληὰ τοῦ Μέρτεν, στὴ Δυτικὴ Γερμανία, ἡ ὁποία εἶναι «Δημοκρατικὸν» Κράτος, Χιτλερικὸν Κράτος, τὸ ὁποῖον συμπαθεῖτε σεῖς καὶ ἐκεῖνοι, πραγματικὰ νὰ τὶς ἐκκαθαρίσητε. Διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτό. Ἐξ ἄλλου κατὰ τὴν γνώμην μου, αὐτὸς ὁ ἐγκληματίας δὲν πρέπει νὰ πατήσῃ στὴν Ἑλλάδα καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν πρέπει νὰ τὸν ἀφήσῃ νὰ ἔλθῃ ἐδῶ, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι καὶ προσωπικὰ τίποτε δὲν τὸν πιέζει νὰ ἔλθῃ. Λοιπόν, ὄχι ἐδῶ. Νὰ πᾶτε σεῖς ἐκεῖ καὶ νὰ ἀποδείξητε, ὅτι ὁ Μέρτεν εἶναι συκοφάντης. Καὶ νὰ τοῦ πῆτε: «Ἀχάριστε», ἐμεῖς σοῦ ἐδώσαμε τὴν ἐλευθερία σου νὰ γυρίσῃς στὴν πατρίδα σου καὶ σὺ «μασκαρᾶ», νὰ τὶ μᾶς κάνης! (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Κύριοι βουλευταί, ὅπως ἐτόνισα, πέραν τοῦ χειρισμοῦ τοῦ Μέρτεν, ὑπάρχει καὶ τὸ ἄλλο σκέλος τῆς πολιτικῆς σας. Ἡ γενικὴ πολιτική σας. Λοιπόν, νὰ ξέρετε πολὺ καλὰ καὶ νὰ θυμᾶσθε αὐτὴν τὴν συνεδρίασιν, ὅτι θὰ εἶναι ἱστορική. Ἡμεῖς, οὐδέποτε ἀκολουθήσαμεν πολιτικὴν διχασμοῦ τοῦ Ἔθνους. Ἡ πολιτικὴ τοῦ κ. Καραμανλῆ καὶ τῆς Κυβερνήσεώς του ἔχει ὡς στόχον νὰ μᾶς διαχωρίζῃ ὡς παράταξιν. Ἀκόμη καὶ ἀπ’ αὐτὰ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου. Αὐτὰ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου τὰ ἐπαγίδευσεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ. «Δὲν θὰ συνεργασθῆτε μὲ τὴν ΕΔΑ. Εἶναι προδότες καὶ δὲν ξέρω τί». Σεῖς, ὅμως, τὶ ἔχετε νὰ παρουσιάσετε; Ἔχετε τὴν ἐξουσίαν εἰς τὰ χέρια σας, μάλιστα, δὲν τὸ ἀρνούμεθα. Εἴσαστε ξένοι ὅμως· τοὐλάχιστον οἱ θιγόμενοι μὲ τὴν ἀντίστασιν. Ἀλλὰ ἡμεῖς ἔχομεν ἕνα τεράστιον ἠθικὸν κῦρος ἀπὸ τὴν συμμετοχὴν εἰς αὐτήν. Σεῖς εἴδατε τὶ σᾶς κάμνουν οἱ σύμμαχοί σας, διότι σύμμαχός σας εἶναι. Ἄν δὲν ἦταν σύμμαχός σας ὁ Μέρτεν, διατὶ τὸν ἀφήσατε ἐλεύθερον; Ἢ ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις σᾶς ἐπέβαλε νὰ τὸν ἀφήσετε; Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔθιξε καὶ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου τοῦ 1952, ὁπότε καὶ ἐκείνη ἄφησε τὸν Ἀντρέ. Μάλιστα, ἄφησε τὸν Ἀντρέ, τότε καὶ ἐκείνη ἡ Κυβέρνησις, ὅταν εἶχεν ἀκόμη φυλακὴν τὸν πατριώτην, τὸν Μανώλην Γλέζον. Καὶ τότε, ἐσηκώθημεν εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς, διεμαρτυρήθημεν καὶ εἴπομεν εἰς τὸν τότε ὑπουργὸν, ὅτι δὲν εἶσαι ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ εἶσαι ὑπουργὸς τῆς ἀδικίας. Ἐνῷ τὸν Ἀντρέ, τὸν δήμιον τῆς Κρήτης, τὸν ἀμνηστεύσατε, τὸν Μανώλη τὸν κρατᾶτε εἰς τὰς φυλακάς. Ἀλλά πέραν αὐτοῦ, σεῖς τὸν ἐδικάσατε τὸν Μέρτεν — ἴσως νὰ μὴ τὸ ἐπιθυμούσατε σεῖς τὸν ἐδικάσατε, ὕστερα ἀπὸ τόσα χρόνια. Καὶ μετὰ 8 μῆνες τὸν ἀφήνετε ἐλεύθερον νὰ πάῃ στὴν Δυτικὴν Γερμανίαν. Σεῖς μόνοι σας ἐμπλέξατε μὲ τὸν Μέρτεν. Βέβαια, αὐτὸς θὰ συνεχίζῃ νὰ ἐξαποστέλῃ βόμβες, οὔτε συζήτησις. Ἀλλὰ γιατὶ δὲν μᾶς τὸ λέγετε φανερά; Γιατὶ τὸν ἀφήσατε; Ὑπῆρχεν ἐκβιασμός, ὅπως ἔλεγε καὶ λέγει ἐκεῖνος καὶ σεῖς ὑποκύψατε εἰς τὸν ἐκβιασμόν;

§14Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ χειρισμὸς τῆς ὑποθέσεως Μέρτεν ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἀποδεικνύει τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον προσπαθεῖτε ν’ ἀποδείξητε. Ἡ Κυβέρνησις, ἂν εἶχε λόγους νὰ φοβῆται τὸν Μέρτεν, ἠδύνατο, ἐπικαλουμένη τὸ προηγούμενον τοῦ Ἀντρέ, μόλις συνελήφθη, νὰ τὸν ἀπολύσῃ. Ἢ ἠδύνατο, ἀφοῦ τὸν συνέλαβε, νὰ μὴ τὸν δικάσῃ, ἢ ἠδύνατο, ἀφοῦ τὸν ἐδίκασε, νὰ τὸν σαπίσῃ εἰς τὰς φυλακὰς ἢ νὰ τὸν στείλῃ εἰς τὸ ἀπόσπασμα. Παρὰ ταῦτα, διότι ἐπεκράτησεν ἡ ἄποψις, ὅτι χάριν τῶν σχέσεων τῶν δύο χωρῶν, ἔπρεπε νὰ τερματισθῇ τὸ παρελθόν, ἀφοῦ τὸν ἐστιγμάτισε καὶ τὸν κατεδίκασεν εἰς εἰκοσιπενταετῆ φυλάκισιν, τὸν ἔστειλεν εἰς τὴν χώραν του. Αὐτὸς δέ, εἶναι ὁ λόγος τοῦ μίσους του κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Συνεπῶς, ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι τόσον ἀφελής, ὅσον σεῖς πιστεύετε, ὥστε ἂν εἶχε λόγους νὰ τὸν φοβῆται, νὰ κάμῃ αὐτὸν τὸν χειρισμόν. (Χειροκροτήματα).

§15Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἰσχυρίζεσθε, ὅτι ἀπελύσατε τὸν Μέρτεν διὰ νὰ ἔχετε καλὰς σχέσεις μὲ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Μπόν. Δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις τῆς Μπὸν ἐπέμεινε διὰ νὰ ἀφήσῃ τὸν φίλον της, τὸν Χιτλερικὸν ἐλεύθερον, διότι, ὅπως γνωρίζετε πολὺ καλά, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅλη ἡ Κυβέρνησις τῆς Μπὸν εἰς τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα, εἶναι ὅλη Χιτλερική. Σᾶς τὸ εἶπαν λοιπόν, ἐκεῖνοι. Γιατὶ δὲν μᾶς τὸ ἐξηγήσατε τότε; Θὰ ἠμπορούσαμεν καὶ τώρα νὰ δεχθῶμεν τὸν ἰσχυρισμόν σας. Ἀλλὰ τὶ ἄλλο εἶπαν, δὲν ξεύρω. Δὲν ξεύρω τὶ ἄλλο ἔγινεν εἰς τὰ παρασκήνια. Γιὰ μᾶς, πάντως, τὸ θέμα μένει ἀνοικτόν. Νὰ γιατὶ σᾶς κατηγοροῦμεν. Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις, δι’ ὅλης τῆς τακτικῆς της ἐδημιούργησεν ἕνα φοβερὸν σάλον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ξεμπερδέψῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. ὑφυπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ μόνον ὅτι ἦτο Νομάρχης ἐπὶ κατοχῆς, ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀρκετὸν νὰ παραιτηθῇ. Δὲν χρειάζονται ἄλλα στοιχεῖα. Ἦτο Νομάρχης, ἄρα ἐκτελοῦσε τὰς διαταγὰς τῶν δυνάμεων τῆς κατοχῆς, ὑπηρετοῦσεν αὐτὰς τὰς δυνάμεις. Πῶς σεῖς μπορέσατε, ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὸν θέτετε καὶ νὰ τὸν διατηρῆτε ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων τῆς Χώρας —ἔστω καὶ ἂν ἐκάματε συμμαχίαν μὲ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν— ἕνα ἄνθρωπον, ποὺ ἐκτελοῦσε διαταγὰς τῶν Γερμανῶν κατακτητῶν; Διότι δὲν ἦτο ἕνας ἁπλὸς ὑπάλληλος, ἀλλὰ ἦτο Νομάρχης. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν εὐθιξίαν, ἔστω καὶ ἀργά, νὰ τοῦ εἴπῃ: «Σὲ παρακαλῶ, νὰ ἐγκαταλείψῃς τὴν θέσιν σου». Γιατὶ δὲν τὸ κάνει; Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν σύζυγόν του καὶ ὅσα εἶπεν ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον, δημιουργοῦν τεράστιον θέμα. Προκαλοῦν ὑπονοίας, εἰλικρινὰ σᾶς ὁμιλῶ. Καὶ δὲν ἠμπορεῖ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν του, ὅταν προτιμᾷ τοὺς ἐγκληματίας πολέμου, δηλαδὴ τὸν Μέρτεν ἀπὸ τοὺς Κομμουνιστάς, ποὺ πολέμησαν τὸν Μέρτεν. Δὲν ἠμπορεῖ καὶ αὐτὸς νὰ εἶναι εἰς τὴν θέσιν του καὶ ἂς ἀφήσῃ τὰ ἀξιώματα καὶ ἂς πάῃ ἐκεῖ νὰ ξεκαθαρίσῃ τὶς εἰς βάρος του κατηγορίες. Δὲν τὸ λέμε ἀπὸ κακίαν. Ἡμεῖς θὰ χαροῦμεν νὰ τὸν ἀποστομώσητε. Αὐτὲς, πάντως, οἱ κατηγορίες Μέρτεν, θὰ ξεκαθαρισθοῦν εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν κι’ ὄχι ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις τῆς ΕΔΑ. Κύριοι βουλευταί, γιατὶ σᾶς κάνει ἐντύπωσιν, διότι ὁ λαὸς ἅρπαξε τὰ ὅσα λέγονται καὶ ἔστησε αὐτί; Ὅταν ξεύρετε, ὅτι ἔζησε τὸ δρᾶμα τοῦ παρελθόντος καὶ ζῇ τὸ ἀσφυκτικὸν κλῖμα τοῦ παρόντος; Συνεργασθήκανε μὲ τοὺς Γερμανοὺς —λέει— στὸ παρελθόν. Τώρα, συνεργάζονται πάλιν μὲ τοὺς Γερμανούς, ποὺ εἶναι Χιτλερικοί. Αὐτὴ εἶναι πραγματικότης καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ ξεκαθαρισθῇ. Φυσικά, πρέπει νὰ ζήσωμεν. Καὶ γι’ αὐτὸ πρέπει νὰ δώσωμεν τὰ χέρια, ἀλλὰ τὰ χέρια εἰλικρινά, κι’ ἀφοῦ ξεκαθαρισθοῦν ὅλα. Ἡμεῖς εἴμεθα στὴν Ἀντίστασιν, τὴν ὁποίαν σεῖς, ἡ Κυβέρνησις, πολεμᾶτε φοβερά. Μὲ μῖσος, μὲ πάθος. Τοὺς ἀγωνιστὰς τοὺς ἐθέσατε ἐκτὸς νόμου. Ὁ Μέρτεν δὲν εἶναι ἐκτὸς νόμου καὶ μάλιστα ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ στὴν Ἑλλάδα. Οἱ ἀγωνισταὶ ἔχουν θωρακισμένο τὸ στῆθος, διότι ἐπολέμησαν τὸν Μέρτεν. Σεῖς δὲν τὸν ἐπολεμήσατε. Σεῖς, ἐπὶ πλέον, εἶσθε διῶκτες τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως. Δὲν σᾶς φταίει, λοιπόν, κανεὶς ποὺ δὲν ἔχετε τὴν θωράκισιν ἔναντι τῶν κατηγοριῶν τοῦ Μέρτεν. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ δημιουργήσῃ εἰς τὸν τόπον τὴν ἰδέαν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ χρεωκοπήσει, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὑπὸ τὸ βάρος φοβερῶν κατηγοριῶν, ἀλλὰ εἶναι ἀναντικατάστατος! Ἂν φύγωμεν ἡμεῖς—λέει—δὲν ὑπάρχει διάδοχος Κυβέρνησις. Δὲν ὑπάρχει τίποτε ἄλλο! Αὐτὸ μὴ τὸ καλλιεργεῖτε, κύριοι, διότι ἐκτίθεται τὸ Ἔθνος. Τὸ Ἔθνος δὲν στηρίζεται σὲ μίαν μερίδα του καὶ ἰδίως σὲ σᾶς. Τὸ Ἔθνος διαθέτει τεραστίας πατριωτικὰς καὶ δημοκρατικὰς δυνάμεις. Ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὑπάρχουν δυνατότητες νὰ γίνῃ μία Κυβέρνησις Κοινοβουλευτική, στηριζομένη εἰς ὅλας τὰς πτέρυγας καὶ ἀφοῦ ξεκαθαρίσῃ τὸ θέμα αὐτό. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Ἀφοῦ ξεκαθαρίσῃ τὸ θέμα αὐτὸ εἰς μικρὸν χρονικὸν διάστημα, ἐξαφανίζονται τὰ ὑπολείμματα τῆς Γερμανικῆς κατοχῆς, ποὺ δηλητηριάζουν καὶ ἀκόμη θὰ δηλητηριάζουν τὸν τόπον μας, νὰ προχωρήσῃ εἰς ἐκλογάς. Ἀντιλαμβάνομαι, ὅπως καὶ σεῖς ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ φοβερὰ ἱστορία, ὅσο δὲν ξεκαθαρίζεται, ζημιώνει τὸ Ἔθνος. Ζημιώνει τὸ Ἔθνος καὶ εἰδικώτερα σᾶς. Ἰδιαιτέρως, οἱ «συκοφαντίες», ὅπως λέτε. Οἱ συκοφαντίες, μέχρις ὅτου δὲν ἀποδειχθοῦν, ἀνυπόστατες μένουν. Κύριοι βουλευταί, ὅταν ἡ Ε.Δ.Α. ἀσκῇ πολιτικήν, ὅταν προτείνῃ κἄτι, ἀμέσως μετατοπίζετε τὸ θέμα καὶ λέτε «προδόται». Αὐτὸ πρέπει νὰ σταματήσῃ. Νὰ γίνῃ μία Κυβέρνησις ἀπὸ ὅλην τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ξεκαθαρίσῃ συντομώτατα τὸ τεράστιον θέμα ποὺ ἐδημιουργήθη, τὸ σκοτεινὸν θέμα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἔφερεν εἰς ἀδιέξοδον. Καὶ νὰ γίνουν ἐν συνεχείᾳ ἀμέσως ἐκλογαὶ μὲ ἀναλογικήν, ὥστε ἡ Ἑλλὰς νὰ προχωρήσῃ πρὸς τὰ ἐμπρός. Κύριοι βουλευταί, μερικοί, ἐκμεταλλευόμενοι τὴν ἔλλειψιν εὐαισθησίας ἀπὸ πλευρᾶς Κυβερνήσεως, καλλιεργοῦν τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ Κοινοβουλευτισμὸς ἐχρεωκόπησεν. Ἠμπορεῖ νὰ ἐχρεωκόπησεν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ὁ Κοινοβουλευτισμὸς δὲν ἐχρεωκόπησεν. Καὶ ἐκεῖνοι ποὺ σκέπτονται ἔτσι, ἂς γνωρίζουν ὅτι ἡ ἐσωτερικὴ καὶ διεθνὴς κατάστασις δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐπιτρέπῃ δικτατορικὰς τάσεις εἰς τὴν Ἑλλάδα. Προειδοποιῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, νὰ τὸ λάβουν ὑπ’ ὄψιν των καλά, ὅλοι αὐτοί. Νὰ μὴ σκέπτωνται διὰ δικτατορίας, διότι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἀγωνισθῇ διὰ τὴν Δημοκρατίαν καὶ διὰ τὴν ὁμαλότητα. Δι’ αὐτὸ ἐπροτείναμεν Κυβέρνησιν ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας. Ὡμίλησα, κύριοι συνάδελφοι, χωρὶς πάθος καὶ χωρὶς ἔχθραν. Ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον τὰ πιστεύω. Ἐξέθεσα τίμια καὶ εἰλικρινὰ τὰς ἀντιλήψεις μου. Σεῖς λέτε, ὅτι σᾶς ἐσυκοφάντησεν ὁ ἐγκληματίας αὐτὸς πολέμου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐδώσατε τὴν ἐλευθερίαν του καὶ τὸν ἐστείλατε εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν. Πηγαίνετε νὰ τὰ ξεμπερδεύσητε μαζί του. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Βενιζέλος, ἔχει τὸν λόγον.

§17Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν ἀντελήφθην τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλησε τόσον ἐκτενῶς, διὰ νὰ ἀντικρούσῃ τὰς αἰτιάσεις τοῦ ἐγκληματίου Μέρτεν, τὰς ὁποίας οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν υἱοθετεῖ. Διαφωνῶ, ὅμως, μὲ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς ὡρισμένα βασικὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκθέσω κατωτέρω. Κύριοι βουλευταί, θὰ προσπαθήσω κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου νὰ εἶμαι ἤρεμος καὶ ἀντικειμενικός, ἐπὶ τοῦ συζητουμένου σοβαροῦ θέματος. Εἰς μίαν δίκην, διεξαγομένην εἰς τὴν Γερμανίαν μεταξὺ Γερμανῶν, ἐξεστομίσθησαν βαρύταται κατηγορίαι ἐναντίον ὡρισμένων μελῶν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ ἠθικὸν τοῦτο θέμα καὶ τὴν κατανομὴν τῶν εὐθυνῶν. Ἁρμόδια πρὸς τοῦτο εἶναι μόνον τὰ Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα λαμβάνοντα ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ δεδομένα, καὶ ὅλα τὰ στοιχεῖα, καὶ δικάζοντα κατ’ ἀντιμωλίαν, θὰ δυνηθοῦν νὰ ἐκδώσουν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία νὰ ἱκανοποιῇ τὴν κοινὴν γνώμην. Δὲν πρόκειται, λοιπόν, νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν. Εὑρίσκω, ὅμως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διεχειρίσθη τὸ ὅλον θέμα κατὰ τρόπον ἀτυχῆ, ὁ ὁποῖος μάλιστα ἐξέθεσε τὸ γόητρον τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μὲ τὰς συνεχεῖς ἀσυνεπείας καὶ παλινωδίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ πρώτη ἀντίδρασις τῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ ἐμφανίσῃ, δῆθεν, τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὡς ὑποκινήσασαν τὸ σκάνδαλον. Ὡρισμένη δὲ μερὶς τοῦ Κυβερνητικοῦ Τύπου ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ ἀποδώσῃ εὐθύνας εἰς ἐμὲ προσωπικῶς. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, ἐγκαίρως ἀντιληφθεῖσα τὸν ὀλισθηρὸν δρόμον εἰς τὸν ὁποῖον τοιουτοτρόπως εἰσήρχετο, ἀνέκρουσε πρύμναν. Καὶ χαίρω, ὅτι μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ δηλώσω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι τὸ Κόμμα, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἡγοῦμαι, δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν, οὔτε μὲ δοσιλόγους, οὔτε μὲ συνεργασίαν μὲ τὸν κατακτητήν. (Χειροκροτήματα). Διετυπώθη ἀκόμη ἡ κατηγορία τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπιδιώκει τὴν κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ θέματος. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τοιαύτης ἐκμεταλλεύσεως. Τὰ ὑπὲρ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπιχειρήματα μᾶς τὰ δίδει αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις, μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐχειρίσθη τὸ θέμα, ἀφ’ ἧς ἐξέσπασε τὸ σκάνδαλον. Ἡ ταραχὴ καὶ αἱ πρῶται ἀντιδράσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἐξαφάνισις τοῦ περιοδικοῦ «Σπίγκελλ» ἀπὸ τὰ περίπτερα, ἡ αἴτησις πρὸς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδώσῃ ἀνακοινωθέν, ἐν συνεχείᾳ τὸ πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διὰ τοῦ ὁποίου παρείχετο ἡ εὐχέρεια εἰς τὸν Μέρτεν νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, τέλος, τὸ Ν. Δ. τὸ ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως ὀλίγας μόνον ὥρας πρὸ τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς, ὅλα αὐτὰ τὰ σπασμωδικά, τὶ ἄλλο ἀποδεικνύουν ἀπὸ ταραχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὶ ἄλλο ἀποτελοῦν, παρὰ ἐπιχειρήματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ Κυβέρνησις εἶχε δύο δρόμους νὰ ἀκολουθήσῃ. Ὁ πρῶτος δρόμος ἦτο νὰ ἀντιμετωπίσῃ μετὰ περιφρονήσεως καὶ ἀηδίας τὰς κατηγορίας ἑνὸς ἐγκληματίου πολέμου. Ὁ δεύτερος ἦτο ἡ προσφυγὴ εἰς τὰ δικαστήρια, δικαστήρια τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ ἐκδώσουν ἀντικειμενικὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τῶν κατηγοριῶν. Τοιαῦτα ὅμως δικαστήρια δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι τὰ Ἑλληνικά. Ὄχι, κύριοι βουλευταί, διότι δὲν ἔχω τυφλὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Ἑλληνικὴν δικαιοσύνην, ἀλλὰ διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ οἱασδήποτε προϋποθέσεις καὶ ὑπὸ οἱουσδήποτε νόμους καὶ ἐὰν ἐψηφίζατε νὰ φέρετε τὸν Μέρτεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τοιουτοτρόπως, ἡ ἀπόφασις τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων θὰ ληφθῇ μοιραίως ἐρήμην τοῦ κατηγορουμένου καὶ θὰ ἀφίνῃ πάντα τὴν ἐντύπωσιν τῆς ἀτελείας. Ἀπομένει, κατ’ ἀνάγκην, τὸ Γερμανικὸν Δικαστήριον. Καὶ ἐκεῖ, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἔπρεπε νὰ γίνῃ προσφυγή. Αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις, εἰσηγουμένη πέρυσιν τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπεφυλακίζετο ὁ Μέρτεν, διεκήρυσσε, διὰ τοῦ στόματος τοῦ Ἀντιπροέδρου της, ὅτι «ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Γερμανικὴν δικαιοσύνην». Δὲν βλέπω, λοιπόν, διὰ ποῖον λόγον δὲν θὰ ἐγένετο προσφυγή, διότι εἶναι ἀπολύτως βέβαιον, ὅτι συκοφαντίαι τοιαύτης ὁλκῆς, ἐφ’ ὅσον βέβαια ἀποδειχθῇ, ὅτι εἶναι συκοφαντία, θὰ ἐπισύρουν βαρυτάτας ποινὰς ἐκ μέρους τῶν Γερμανικῶν Δικαστηρίων. Ἰσχυρίζονται τινές, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Κυβερνήσεως, ὁσάκις ὑπουργὸς μιᾶς Κυβερνήσεως κατηγορεῖται ἀπὸ τὸν Τύπον —ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας μιᾶς χώρας, ὅπως ἡ Παραγουάη, εἴτε ἡ Περσία— νὰ προσφεύγῃ εἰς τὴν Δικαιοσύνην τῆς χώρας ἐκείνης. Θὰ ἤμουν διατεθειμένος νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν ἄποψιν αὐτήν, ὑπὸ τὸν ὅρον βέβαια, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ δὲν δίδουν ἀφορμάς, ὥστε νὰ ἀσχολῆται ὁ ξένος Τύπος μὲ αὐτούς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζω, ὅτι ὁ παραλληλισμὸς ὑπῆρξεν ἀτυχής, διότι οὐδέποτε ἡ Γκάνα καὶ ἡ Παραγουάη κατέκτησαν τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι ὅμως ἱστορικὸν γεγονός, ὅτι ἡ Γερμανικὴ κατοχὴ διήρκεσεν ἐπὶ 3½ ἔτη καὶ ὅτι, φυσικά, κατὰ τὸ διάστημα αὐτό, ἐδημιουργήθησαν ὕποπτοι σχέσεις μεταξὺ τῶν Ἀρχῶν κατοχῆς καὶ ὡρισμένων κακῶν Ἑλλήνων. Ἐὰν τοὐλάχιστον οἱ κατηγοροῦντες ὑπουργοὶ ἀπεφάσιζον νὰ ἐγκαταλείψουν τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια, διὰ νὰ προσφύγουν ἔστω καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην, θὰ ἦσαν ἀπολύτως ἐλεύθεροι νὰ προσφύγουν εἰς μίαν δίκην, ἡ ὁποία εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ γίνῃ ἐρήμην τῶν κατηγόρων των. Ἡ στάσις αὕτη θὰ ἦτο ἁπλῶς θέμα προσωπικῆς των εὐθιξίας. Ἐφ’ ὅσον ὅμως παραμένουν ὑπουργοί, δὲν ἔχουν καμμίαν εὐχέρειαν ἐπιλογῆς καὶ χρέος των εἶναι νὰ ἀποκαταστήσουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὴν διασυρθεῖσαν ὑπόληψιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπισημάνω ἐπὶ πλέον μίαν διαφορὰν ἀπόψεων, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν ἐντὸς τῶν κόλπων τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὸν χειρισμὸν τοῦ ζητήματος Μέρτεν. Πράγματι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον περιέλαβον καὶ αὐτὸν αἱ κατηγορίαι, ἐθεώρησεν, ὅτι μετὰ περιφρονήσεως ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα καὶ δὲν προσέφυγεν εἰς τὴν Δικαιοσύνην. Ἀντιθέτως, ὅμως, οἱ δύο ὑπουργοὶ προσέφυγον εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω διὰ ποῖον λόγον ὑπῆρξεν αὐτὴ ἡ διαφορετικὴ ἀντιμετώπισις τοῦ ἰδίου ζητήματος, δοθέντος, ὅτι οἱ δύο ὑπουργοί, ἐξαναγκασθέντες νὰ ὑποβάλουν μηνύσεις καὶ διευκολυνθέντες εἰς τοῦτο διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου, μένουν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐκτεθειμένοι ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, ποῖοι εἶναι οἱ πραγματικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι τὴν ἠνάγκασαν νὰ ψηφίσῃ τὸν περυσινὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ Μέρτεν ἀπεφυλακίζετο καὶ ἐστέλλετο νὰ δικασθῇ εἰς τὴν Γερμανίαν. Ἡ Κυβέρνησις, συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου, ἰσχυρίζετο, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς προσωπικότητος, διὰ τὴν ὁποίαν ἐξεδηλώθη ἐνδιαφέρον τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ σήμερον χαρακτηρίζεται ἀπὸ τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν ὡς ἕνας ἀπατεὼν καὶ συκοφάντης. (Διαμαρτυρίαι: Δὲν τὰ ἐνθυμεῖσθε καλά). Εἶναι γεγονός, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐδήλωσεν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ὅτι «σοβαροὶ οἰκονομικοὶ λόγοι ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὸ μέτρον αὐτό». Ἀλλὰ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ Μέρτεν, ὁ ἐγκληματίας Μέρτεν, δὲν ἐκπροσωπεῖ οἰκονομικὰ Γερμανικὰ συμφέροντα, οὔτε κἂν τυγχάνει ὀπαδὸς τῆς Κυβερνήσεως, δεδομένου ὅτι, ἐν τῇ ἀσκήσει ὀξυτάτης ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως Ἀντενάουερ, ἐνέπλεξε καὶ τοὺς ὑπουργοὺς τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ παρατείνω τὴν ὁμιλίαν μου. Θὰ ἤθελον μόνον νὰ τονίσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε διὰ μιᾶς συμβατικῆς πλειοψηφίας, τὴν ὁποίαν διαθέτει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ κλείσῃ τὸ ζήτημα. Δὲν νομίζω, ὅτι θέματα ἠθικῆς τάξεως εἶναι δυνατὸν νὰ λήγουν μὲ μίαν συζήτησιν, ἢ μὲ μίαν ψηφοφορίαν εἰς τὴν Βουλήν. Ἁρμόδια νὰ κρίνουν τὸ ζήτημα εἶναι τὰ Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ μόνα ἱκανὰ νὰ ἐκφέρουν ἀδιάβλητον ἀπόφασιν. Καὶ αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν θὰ ἀναμείνῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διὰ νὰ ἀποφανθῇ καὶ αὐτὸς μὲ τὴν σειράν του. (Χειροκροτήματα).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§19Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριοι βουλευταί, παρεμβάλλομαι εἰς τὴν συζήτησιν, διὰ νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ δύο σημείων, τὰ ὁποῖα ἀνέκυψαν κατὰ τὰς ἀγορεύσεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΔΑ καὶ τοῦ κ. Βενιζέλου, τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Τὰ σημεῖα ταῦτα εἶναι, πρῶτον διατὶ ἐπελέγη ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη ἀπὸ τοὺς προσφυγόντας εἰς αὐτὴν καὶ δεύτερον, ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν εἰς τὴν ἀναστολὴν τῆς ἐκτελέσεως τῆς στερητικῆς τῆς ἐλευθερίας, ποινῆς τοῦ ἐγκληματίου πολέμου Μέρτεν. Κύριοι βουλευταί, οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι καθιστοῦν προφανῆ τὴν ὀρθότητα τῆς ἐπιλογῆς τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων εἶναι, ἀφ’ ἑνὸς μὲν οὐσιαστικοί, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νομικοί. Οἱ οὐσιαστικοὶ λόγοι εἶναι, ὅτι θὰ ἦτο ἀκατανόητον δι’ Ἕλληνα δημόσιον ἄνδρα νὰ ἐπιλέξῃ διὰ νὰ προσφύγῃ τὴν ξένην δικαιοσύνην καὶ ὄχι τὴν δικαιοσύνην τῆς πατρίδος του. Εἶναι, κύριοι βουλευταί, ἀκατανόητον τοῦτο. Δεύτερον, ἀπὸ ἀπόψεως ἀποδείξεως τῶν πραγμάτων, ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας μόνον ἐδῶ, ὅπου ἔλαβον χώραν τὰ γεγονότα τῶν ἐτῶν 1941–44, ἐδῶ ὅπου ἐζήσαμεν ὅλοι, μόνον ἐδῶ ὑπάρχουν τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα, διὰ νὰ ἀποκαλυφθῇ ὁλόκληρος ἡ ἀλήθεια. Ἀλλὰ ἐπὶ πλέον, κύριοι βουλευταί, ἐδῶ ὑπάρχει τὸ ἐνδιαφέρον τῆς κοινῆς γνώμης καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ νὰ πληροφορηθῇ ἐν Δημοσίᾳ Δικαστικῇ Συνεδριάσει περὶ τῶν δημοσίων ἀνδρῶν. Ἐδῶ ὑπάρχουν —ἐὰν ὑπάρχουν— καὶ οἱ καλοθεληταί, οἱ μισοῦντες τοὺς κυβερνῶντας, ὥστε νὰ προσέλθουν αὐθορμήτως εἰς τὰς δικαστικὰς Ἀρχὰς καὶ νὰ χύσουν τὴν χολήν των, ἐὰν ὑπάρχῃ. Ὅλοι οἱ οὐσιαστικοὶ λόγοι συντρέχουν ὑπὲρ τῆς προτιμήσεως τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων καὶ μοῦ προξενεῖ κατάπληξιν τὸ γεγονός, ὅτι προτείνεται ἡ προσφυγὴ εἰς ξένα δικαστήρια. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀντιληφθῶ, ὅτι θὰ πρέπει νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Γερμανίαν ἢ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην χώραν αὔριον ὁ θιγόμενος, ὅταν ὑπάρξῃ οἱοσδήποτε κακόβουλος κατήγορος, καὶ νὰ περιοδεύουν τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ζητήσουν ἠθικὴν ἱκανοποίησιν. Ἐκτὸς τῶν οὐσιαστικῶν λόγων προκύπτει καὶ εἰς νομικὸν λόγον ἡ ἀνάγκη προτιμήσεως τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων. Δὲν εἶναι μόνον δικονομικὴ ἡ διάταξις ἡ ὁποία ὁρίζει, ὅτι ὑπάρχει δυνατότης νὰ ἐπιληφθοῦν τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια εἶναι καὶ οὐσιαστικὴ διάταξις τοῦ Ποινικοῦ νόμου. Αὕτη λέγει, ὅτι, προκειμένου περὶ θιγομένων Ἑλλήνων πολιτῶν, ὄχι μόνον τὸ ζήτημα τῆς ἁρμοδιότητος κρίνεται κατὰ τὸν Ἑλληνικὸν νόμον, ἀλλὰ ἐφαρμόζεται καὶ οὐσιαστικὸς ποινικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος καθορίζει τὰς εὐθύνας. Ἔπρεπε, λοιπόν, οἱ θιγέντες, διὰ νὰ προσφύγουν εἰς ξένα δικαστήρια, νὰ προτιμήσουν ὄχι μόνον τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ξένου δικαστηρίου, ἀλλὰ καὶ τὸν οὐσιαστικὸν Ποινικὸν νόμον τῆς ξένης χώρας καὶ ὄχι τῆς ἰδικῆς των πατρίδος.

§20Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κατὰ τὶ διαφέρει;

§21Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διαφέρῃ. Προβλέπεται ἀπὸ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Π. Κ., ὅτι διέπονται ἀπὸ τὴν οὐσιαστικὴν ἐπιταγὴν τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας τὰ ἀδικήματα τὰ στρεφόμενα κατὰ τῶν Ἑλλήνων. Ἀφοῦ αὐτοὶ οἱ οὐσιαστικοὶ καὶ νομικοὶ λόγοι ἐπειδὴ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ σκέψις, ὅτι τυχὸν ἐπελέγη ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη διὰ νὰ ἀπουσιάζῃ ὁ κατηγορούμενος, δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως ὁ ἑρμηνευτικὸς νόμος, ὁ ἐπιτρέπων τὴν εἴσοδον τοῦ Μέρτεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅστις ὅμως ἐπερίττευε, διότι ἡ ἀπαγόρευσις ὑπῆρχε διὰ τὴν αὐτόβουλον ἄφιξιν τοῦ ἀπελαθέντος καὶ ὄχι εἰς τὴν περίπτωσιν προσελκύσεως πρὸς ἐμφάνισιν ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς δικαιοσύνης. Τὴν πρότασιν ταύτην ὑπεστήριξεν ἐξ ἄλλου ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰπών, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς παρεξηγήσιμος ἡ πρότασις τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων, χωρὶς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς δυνατότητος τῆς ἐμφανίσεως ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης τοῦ κατηγορημένου συκοφάντου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ Κυβέρνησις ἔφερεν ἐπειγόντως νομοσχέδιον καὶ τὸ ἐψήφισεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως. Ἐλέχθη πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἢ δὲν ἔπρεπε νὰ κάμουν οἱ θιγέντες τίποτε, ἢ ἔπρεπε νὰ πᾶνε εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια. Ἡ πραγματικότης εἶναι, ὅτι θὰ ἐπεκρίνετο οἱοσδήποτε δρόμος ἐπελέγετο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἢ τοὺς θιγέντας. Ὁ ψηφισθεὶς νόμος εἰς οὐδὲν βλάπτει, ἀλλὰ τοὐναντίον δημιουργεῖ τὴν δυνατότητα νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ κακόβουλος συκοφάντης τῶν Ἑλλήνων πολιτικῶν ἀνδρῶν. Καὶ ὑπεβλήθη ἐν συνεχείᾳ ὑπὸ τύπον ἀθώου, ἢ πλήρους μυστηρίου, τὸ ἐρώτημα: διατὶ ἀπελύθη ὁ Μέρτεν; Ἡ ἀπόλυσις τοῦ Μέρτεν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνταχθῇ εἰς τὴν ὅλην πολιτικήν, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη εἰς τὸ ζήτημα τῶν Γερμανῶν ἐγκληματιῶν πολέμου ἀπὸ τοῦ ἔτους 1951. Εἶναι καθαρῶς πρᾶξις πολιτικὴ καὶ ἀναφέρεται εἰς τὰς σχέσεις τῆς χώρας μετὰ τῆς Δυτικῆς Γερμανίας. Ἀπέβλεψεν, ὄχι εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ Μέρτεν, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἐτιμήθη παρ’ ἡμῶν δι’ οἱουδήποτε εὐμενοῦς ἐπιθέτου —ὡς ἰσχυρίσθη ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων— ἀλλὰ εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῆς Γερμανικῆς κοινῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἐξέφραζεν ἐπιμόνως ὁ Γερμανικὸς Τύπος καὶ τὴν ὁποίαν ἐστάθμισε τόσον ἡ Γερμανική, ὅσον καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἀποβλέπουσαι καὶ αἱ δύο εἰς τὴν ἄρσιν τῶν περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνταπεκρίνοντο εἰς τὰς σχέσεις μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος, διότι ἐδημιούργουν ἀντιθέσεις εἰς τὴν Γερμανικὴν κοινὴν γνώμην. Οἱαδήποτε ἄλλη ἐκδοχὴ ἔχει βασικὰ λογικὰ ἐλαττώματα καὶ θὰ ἐμείωνε τὰς διαστάσεις τοῦ δημοσίου βίου, ἐὰν ἀπεδίδετο εἰς οἱανδήποτε ἀπειλὴν ἑνὸς καταδίκου ἐναντίον τῆς συζύγου οἱουδήποτε ὑπουργοῦ, ἡ ἐπιείκεια ἔναντι τοῦ καταδίκου. Ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διέστειλε τὰς εὐθύνας τῶν πολιτικῶν ἀπὸ τὴν περίπτωσιν τῶν συζύγων οἱωνδήποτε ὑπουργῶν καὶ δὴ εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἦσαν κἂν σύζυγοι ὑπουργῶν, ἦσαν νεαραὶ δεσποινίδες, μόλις ἐξελθοῦσαι τοῦ σχολείου. Ἀδικοῦν τὴν σκέψιν των οἱ πιστεύοντες, ὅτι εἶναι δυνατὸν οἱοσδήποτε κατάδικος ἐπὶ τῇ ἀπειλῇ μηνύσεως ἐπὶ ψευδορκίᾳ ἢ ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην αἰτίαν ἐναντίον συζύγου ἑνὸς ὑπουργοῦ, νὰ ἐπιτύχῃ τὴν μεταβολὴν τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ χώρα. Ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρὸ ὀλίγου, ἐξήγησε πόσον παράλογος θὰ ἦτο ἡ σκέψις, ὅτι ἐξεβίασεν ὁ Μέρτεν καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀπελύθη τῶν φυλακῶν καὶ εἶπε περαιτέρω ἐπιγραμματικώτατα ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δι’ οἱονδήποτε λόγον ἐφοβεῖτο τὸν Μέρτεν, θὰ τὸν ἀπέλυε μὲ τὴν διαδικασίαν τοῦ νόμου 2119, ὁ ὁποῖος ἐχρησιμοποιήθη κατὰ τὸ ἔτος 1953 διὰ νὰ ἀπολυθῇ ὁ Τσάμπελ καὶ δὲν θὰ ἔκαμνε μίαν δίκην, ἡ ὁποία διήρκεσε 25 ἡμέρας καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπῆρχεν ἡ δυνατότης νὰ παρακολουθήσῃ ἡ κοινὴ γνώμη, ὁ ἐγχώριος καὶ ὁ ξένος Τύπος, τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ἀλλὰ ἀφ’ ἧς, ἔστω διήνυσε τὰ στάδια αὐτὰ ἡ Κυβέρνησις, δὲν θὰ διέπραττε καὶ τὴν ἀνοησίαν νὰ ἀπολύσῃ τὸν Μέρτεν, ἀφοῦ τὸν ἐξήγειρε, διὰ νὰ ἐξαπολύσῃ ἀργότερον οὗτος τὰς τερατώδεις συκοφαντίας του. Εἶναι τόσον ὁρατὰ τὰ πράγματα αὐτά, ὥστε δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζεται ἀντίθετος ἐκδοχή. Ἡ ρύθμισις τοῦ ζητήματος τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, γενικώτερον, καὶ εἰδικώτερον τοῦ Μέρτεν, ὁ ὁποῖος ἐντάσσεται μέσα εἰς τὸ γενικὸν σχῆμα τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ θέματος τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, ἀποτελεῖ συνέχισιν καὶ ὁλοκλήρωσιν τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἐγκαινιάσθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου κατὰ τὸ ἔτος 1951 καὶ ὡλοκληρώθη κατὰ τὸ ἔτος 1959. Δὲν λέγω τοῦτο διὰ νὰ εἴπω, ὅτι ἠκολούθησε κακὴν πολιτικὴν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀειμνήστου Πλαστήρα, ὅταν ἐχάραξε τὴν πολιτικήν, ἐστάθμισε τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ ἐκείνης ποὺ ἐπρόκειτο νὰ ἀκολουθήσῃ. Τὴν ἐχάραξε καὶ τὴν ἐφήρμοσε μὲ τόλμην. Ἰδοὺ ἡ ἱστορία τῆς πολιτικῆς, κατὰ σειρὰν χρονικήν. Τὸν Δεκέμβριον τοῦ ἔτους 1951 ἀπέλυσε διὰ χάριτος τὸν στρατηγὸν Ἀντρέ. Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ προκύψῃ τὸ μέγεθος καὶ ἡ σημασία ἑκάστης πράξεως, εἶναι ἀνάγκη δι’ ἐλαχίστων νὰ ἐξηγήσω τὶ εἶχε πράξει ὁ στρατηγὸς Ἀντρέ, πλὴν ἄλλων μεμονωμένων πράξεων.

§22Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Πῶς ἀπελύθη, κ. Ὑπουργέ;

§23Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Διὰ χάριτος. Ὁ στρατηγὸς Ἀντρὲ ἐκτὸς τῆς σειρᾶς τῶν ἄλλων του ἐγκλημάτων, ἐκτὸς τῆς εὐθύνης ἡ ὁποία τοῦ ἀπεδόθη διὰ τὸν τυφεκισμὸν τοῦ Κοτοῦλα καὶ τῶν ἄλλων νέων ἀξιωματικῶν ἐδῶ, οἱ ὁποῖοι ἐτυφεκίσθησαν ὡς ὅμηροι, βαρύνεται μὲ τὴν ἀκόλουθον πρᾶξιν:

§24Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καὶ τοῦ Καζάκου καὶ τοῦ Κωνσταντινίδη.

§25Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὑπάρχει διαταγὴ τοῦ Γερμανοῦ Στρατηγοῦ Διοικητοῦ Φρουρίου Κρήτης.... .... (Ἀναγινώσκει).....

§26ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὶ ὑπογραφὴν φέρει;

§27Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Διοικητοῦ Φρουρίου Κρήτης. Δὲν σημειοῦται τὸ ὄνομα.

§28Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§29Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν μοῦ ἐδόθη καὶ γράφει «Στρατηγὸς Διοικητὴς Φρουρίου Κρήτης», ἔχει ὅμως καὶ τόσας ἄλλας πράξεις δι’ ἃς κατεδικάσθη ὁ στρατηγὸς Ἀντρέ. Κατεδικάσθη, λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὁ Ἀντρὲ διὰ τὰς ἐν γένει πράξεις του εἰς ἰσόβια δεσμὰ καὶ ὅταν ἤρχισαν μόλις νὰ ἀνατέλλουν αἱ οἰκονομικαὶ σχέσεις μετὰ τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, πρὶν ἀκόμη ἡ Γερμανία εἰσέλθῃ εἰς τὸ NATO, πρὶν ὑπάρξουν εὐρύτεραι πολιτικαὶ σχέσεις, ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς ἀπονομῆς χάριτος, ἡ ὁποία καὶ τοῦ ἐχορηγήθη τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1951. Ἡ πρότασις τῆς ἀπονομῆς χάριτος συνοδεύεται ἀπὸ μίαν ἔκθεσιν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναγνώσω μετ’ ὀλίγον. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ μνημονεύσω πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἀπουσιάζει ἐκ τῆς αἰθούσης, τὸν τότε ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης κ. Παπασπύρου, παλαιόν μου συμφοιτητήν, τὸν ὁποῖον βαθύτατα τιμῶ καὶ διὰ τὰς ἱκανότητάς του ὡς νομικοῦ καὶ διὰ τὸ ἠθικόν του ἀνάστημα καὶ διὰ τὸ πολιτικόν του σθένος, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι κατά τινα τρόπον γίνεται ἐπίκρισις αὐτοῦ, ὅτι ἡ μνεία του ἀφορᾷ τὸ πολιτικὸν θάρρος ἑνὸς ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἐξέφραζεν ἄλλωστε τὴν ἰδικήν του πολιτικήν, ἀλλὰ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκε. Λέγει, λοιπόν, ἡ πρότασις:

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ

Μὲ τὴν νικηφόρον λῆξιν τοῦ δευτέρου παγκοσμίου πολέμου καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τῶν νωπῶν τότε ἐντυπώσεων ἐκ τῶν κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτοῦ διαπραχθεισῶν ἐκ μέρους τῶν ἡττηθεισῶν δυνάμεων τοῦ ἄξονος φρικαλέων ὁμολογουμένως ὠμοτήτων καὶ διὰ λόγους διεθνοῦς παραδειγματισμοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους ἐπιβεβλημένης ἱκανοποιήσεως τῶν τόσον χειμασθέντων ἐπὶ τετραετίαν ὁλόκληρον ἐλευθέρων λαῶν, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας των καὶ ἐνίκησαν, ἐπεβλήθησαν ὑπὸ τῶν νικητῶν, αἱ κατὰ τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου κυρώσεις. Ἤδη, ὅμως, μετὰ τὴν παρέλευσιν ἑξαετίας ὁλοκλήρου, ἄλλη ἀσφαλῶς ἐπιβάλλεται ἡ ἀπέναντι αὐτῶν μεταχείρισις. Λόγοι οὐχὶ ἁπλῶς συναισθηματικοί, ἀποβλέποντες εἰς τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ψυχικὴν καὶ πνευματικὴν προσέγγισιν μεταξὺ τῶν τέως ἐμπολέμων λαῶν, ἀλλ’ ἡ ἐπιτακτικὴ πρὸ παντὸς ἀνάγκη τῆς ἐπιβιώσεως καὶ ἀνασυγκροτήσεως, ἀκριβῶς λόγῳ τῶν δεινῶν τὰ ὁποῖα ἐπεσσώρευσεν ὁ πόλεμος ἐπὶ νικητὰς καὶ ἡττημένους, τῆς ὁποίας βασικὴν προϋπόθεσιν ἀποτελεῖ ἡ ὁριστικὴ καὶ ἀμετάκλητος παράδοσις εἰς τὴν λήθην τοῦ κακοῦ παρελθόντος καὶ ἡ εἰλικρινὴς καὶ ἄδολος ἐνατένισις πρὸς τὸ μέλλον, χάριν καὶ μόνον τῆς εὐημερίας τῶν λαῶν, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν κεντρικὴν σκέψιν καὶ ὅτι οἱ καταδικασθέντες ὡς ἐγκληματίαι πολέμου, ὁσονδήποτε ὑπερακοντίσαντες τὰ θεμιτὰ ὅρια τῆς διεξαγωγῆς τοῦ πολέμου καὶ ὁσονδήποτε ἐπιτελέσαντες πράξεις καθαπτομένας καὶ τοῦ κοινοῦ εἰσέτι δικαίου, πάντως ἐκινήθησαν κατὰ βάσιν ὑπὸ τοῦ ἐλατηρίου τῆς σωτηρίας τῆς πατρίδος των, τὴν ὁποίαν παράφρων καὶ ἐγκληματικὴ πολιτικὴ ἡγεσία παρέσυρεν εἰς τὴν καταστροφὴν καὶ τὴν ἀπαθλίωσιν, καθιστοῦν ἤδη πλέον ἢ ἐπιβεβλημένην τὴν ἐπιεικεστάτην μεταχείρισιν τῶν τοιούτων καταδίκων, ἐφ’ ὅσον ἡ περαιτέρω κράτησίς των εἰς τὰς φυλακὰς οὐδεμίαν ἐξυπηρετοῦσα σκοπιμότητα, ἀποτελεῖ ἀντιστρόφως κάρφος ἀναμφισβήτητον εἰς τὴν ἀποκατάστασιν εἰλικρινῶς εἰρηνικῶν σχέσεων μεταξὺ τέως ἐχθρικῶν, ἀλλ’ ἤδη φίλων λαῶν. Ἐπὶ τούτοις, προτείνομεν, ὅπως μετριασθῇ ἡ ποινὴ τῆς ἰσοβίου καθείρξεως εἰς φυλάκισιν τεσσάρων (4) ἐτῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Δεκεμβρίου 1951

Ὁ Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης

Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ

Κύριοι βουλευταί, μετὰ ἀπὸ τὴν περίπτωσιν τῆς χάριτος ἀρχίζει ἡ νομοθετικὴ ἀντιμετώπισις τοῦ ζητήματος τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Ψηφίζεται, πρῶτον, ὁ νόμος 2058, ὁ ὁποῖος προβλέπει τὴν μεταφορὰν τῶν δικογραφιῶν τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου εἰς τὴν Γερμανίαν ἢ εἰς τὴν Ἰταλίαν, ἐφ’ ὅσον ἤρχιζεν ἐκεῖ ἡ δίωξις, καὶ τὰς ἀπέστειλε τὸ Συμβούλιον Ἐγκληματιῶν Πολέμου. Βάσει τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 21, 22 καὶ 23 τοῦ νόμου 2058 ἀπεστάλησαν καὶ ἐγένοντο μηνύσεις ἐν Γερμανίᾳ κατὰ τὰ ἔτη 1952 καὶ 1956, ὑπὸ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Γραφείου Ἐγκληματιῶν Πολέμου, ἀξιοτίμου Ἀντεισαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐναντίον ἑκατοντάδων ἐγκληματιῶν πολέμου. Μετὰ τὸν νόμον, ὅμως, 2058, φαίνεται, ὅτι ἐκρίθη, ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκὲς τὸ μέτρον καὶ ἐψηφίσθη ὁ νόμος 2219 τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1952. Λέγει, λοιπόν, ὁ νόμος 2219, ἀφοῦ εἰς τὸ ἄρθρον 1 προβλέπει διὰ τὴν ἀναστολὴν τῆς ποινῆς τῶν μέχρι τότε καταδίκων. Εἰς τὴν παράγραφον 2 τοῦ ἄρθρου 1, λέγει: «Οἱ ὑπουργοὶ Δικαιοσύνης καὶ Ἐξωτερικῶν δικαιοῦνται, μετὰ προηγουμένην σύμφωνον ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ ἀναστείλωσιν ὑπὸ ὅρον τὴν ἀρξαμένην ποινικὴν δίωξιν κατὰ τῶν ὑπηκόων ξένων Κρατῶν, κατηγορουμένων ἐφ’ οἱοδήποτε ἀδικήματι...». Ἐλέχθη, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἀφεώρα εἰς ἄλλας περιπτώσεις ἡ διάταξις ἐκείνη. Ἐν τούτοις, τὴν ἐξήγησιν τὴν δίδει ἡ ἀρχικὴ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις νόμου, ὁ ὁποῖος ἔχει ἄρθρον κατὰ μίαν μονάδα μικρότερον τοῦ 2219, ἤτοι τοῦ νόμου 2218, ὁ ὁποῖος εἶχεν 20 ἄρθρα, ἐψηφίσθησαν τὰ 6 ὡς νόμος 2218 καὶ τὸ ἓν ἐκ τῶν διαγραφέντων, φαίνεται, ὅτι ἀπετέλεσε τὸ περιεχόμενον τοῦ ἑπομένου νόμου 2219. Λέγει, λοιπόν, ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἐκείνη: «.......... (ἀναγινώσκει) ..........». Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι μόνον οἱ νόμοι, εἶναι ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἐφηρμόσθησαν οὗτοι. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπέστειλε 2 τηλεγραφήματα τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, εἰς τὰ ὁποῖα λέγει, ὅτι, σκοπὸς τοῦ ψηφισθέντος νόμου εἶναι ἡ ὁριστικὴ παράδοσις εἰς λήθην τοῦ παρελθόντος, ἡ ὁριστικὴ ἐκκαθάρισις τοῦ παρελθόντος καὶ λέγει μάλιστα, ὅτι, εἰς ἣν περίπτωσιν παρουσιάζοντο δικονομικαὶ δυσχέρειαι, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντιμετωπισθῇ περαιτέρω νομοθετικὴ ρύθμισις. Λέγουν, αἱ σχετικαὶ περικοπαὶ τῶν τηλεγραφημάτων τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βενιζέλου καὶ μιᾶς ρηματικῆς διακοινώσεως τῆς ἐν Βόννῃ Ἑλληνικῆς Πρεσβείας, τὰ ἀκόλουθα: «Ἀθῆναι, 9 Μαΐου 1952 Ἐπὶ ὑμετέρου 658. Διὰ ὑπ’ ἀριθ. 30930)26.4.52 ἡμετέρου, ἀπεστάλη ὑμῖν κείμενον νόμου. Γερμανὸς Πρέσβυς μὲ ἐπεσκέφθη σήμερον, ἐπικαλούμενος διατύπωσιν ὑμετέρας διακοινώσεως, ὁμιλούσης περὶ ἀποφάσεως Κυβερνήσεως, πρὸς ὁριστικὸν τερματισμὸν θέματος ἐγκληματιῶν πολέμου, ἐνῷ νόμος ὁμιλεῖ περὶ παραδόσεως δικογραφιῶν, κατὰ τὴν κρίσιν τῶν Δικαστικῶν Συμβουλίων. Γερμανὸν Πρέσβυν διεβεβαίωσα, ὅτι εἰς Γερμανικὴν Κυβέρνησιν παραδοθῶσιν ἅπασαι δικογραφίαι ἐγκληματιῶν πολέμου μὴ κρατουμένων ἐν Ἑλλάδι καὶ ὅτι θὰ καταβάλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς ψήφισιν νόμου, θέτοντος ὁριστικὸν τέρμα εἰς τὸ θέμα, ἐφ’ ὅσον σὺν τῇ προόδῳ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ἀποδειχθῇ ἀπαραίτητος. Παρακαλοῦμεν, ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ἀνωτέρω, κατὰ αὐτόθι ἐπαφὰς ὑμῶν.

ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ»

«Ἀθῆναι τῇ 24 Ἀπριλίου 1952 Προκειμένου παραδοθῶσιν εἰς οἰκείας Κυβερνήσεις, συμφώνως ἄρθρῳ 21 νόμου μέτρων εἰρηνεύσεως δικογραφίαι ἐγκληματιῶν πολέμου, ἵνα αὗται ἐπιληφθῶσιν εἰς τὸ ἑξῆς διώξεως, παρακαλοῦμεν, ὅπως ἀνακοινώσητε ἁρμοδίως τὸ ἀνωτέρω, ἐξαίροντες καταλλήλως χειρονομίαν ἡμῶν ταύτην καὶ ζητήσητε ὅπως Κυβέρνησις, παρ’ ᾗ εἶσθε διαπεπιστευμένος, παράσχῃ ὁδηγίας πρὸς ἐνταῦθα Πρεσβείαν της, πρὸς παραλαβὴν φακέλλων καὶ ὑπογραφὴν πρωτοκόλλων σχετικῶν. Ἐφ’ ὅσον ἀνωτέρω ἄρθρον ἀποτελεῖ τρόπον εὔσχημον τερματισμοῦ ζητήματος, ὡς ἐννοεῖτε, θεωροῦμεν ἀδικαιολόγητον ἡμεῖς νὰ ἀναλάβωμεν δαπάνην μεταφορᾶς καὶ παραδόσεως ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος φακέλλων. Ἀπευθύνεται Βιέννην, Ρώμην, Βόννην.

ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ»

«Ἡ Βασιλικὴ Κυβέρνησις, ἐμφορουμένη ἐκ τῆς ἐπιθυμίας, ὅπως παραμερίσῃ πάντα τὰ ὑφιστάμενα εἰσέτι ἐμπόδια, οὐχὶ μόνον πρὸς ἀποκατάστασιν κανονικῶν σχέσεων, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἑδραίωσιν τῆς παλαιᾶς πατροπαραδότου φιλίας μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν, ἀπεφάσισεν, ὅπως ἐκ μέρους της καταργήσῃ πάσας τὰς ἐν Ἑλλάδι ἐκκρεμούσας ὑποθέσεις κατ’ ἐγκληματιῶν πολέμου. Ἡ Βασιλικὴ Κυβέρνησι θέλει παραδώσει εἰς τὴν Ὁμοσπονδιακὴν Κυβέρνησιν πάσας τὰς σχετικὰς δικογραφίας, ἐπαφίεται δὲ εἰς αὐτήν, ὅπως πράξῃ πᾶν ὅ,τι ἤθελε κρίνει κατάλληλον. Ἡ ἀπόφασις αὕτη ἐβασίσθη ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 21 τοῦ νόμου εἰρηνεύσεως». Ἡ ἐπιφύλαξις τῶν μὴ κρατουμένων ἐν Ἑλλάδι ἦτο ματαία, μετὰ τὴν παράδοσιν τοῦ μόνου τότε κρατουμένου στρατηγοῦ Ἀντρέ.

§30ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε συνέβησαν αὐτά;

§31Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1952.

§32Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατυπώνετε κατηγορίαν ἐναντίον μου; Κάμνετε ἔλεγχον ἐναντίον μου;

§33Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, εἶπον ἐξ ἀρχῆς, ὅτι περιγράφω τὴν συνέχειαν τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐχαράξατε ἐν τῇ ἐκτιμήσει τὴν ὁποίαν ἐκάματε, τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος.

§34Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἠρνήθην αὐτό; Ἤσκησα μίαν πολιτικήν. Ἐγὼ δὲν σᾶς κατηγόρησα, ὅτι ἠμπορούσατε μὲ τοὺς ὑφισταμένους νόμους νὰ ἀπολύσητε τὸν Μέρτεν.

§35Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐξήγησα, ὅτι δὲν κατακρίνω τὴν πολιτικήν σας, οὔτε κάμνω ἔλεγχον, ἀλλὰ περιγράφω τὴν ἱστορίαν τῆς πολιτικῆς ἐπὶ τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, διὰ νὰ ἐντάξω εἰς αὐτὴν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν κατὰ τὰς ἀρχὰς καὶ τὸ τέλος τοῦ 1959. Ἀφήνω, ὅμως, τώρα τὴν περίπτωσιν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ 1953. Ὑπῆρξε τότε ἡ περίπτωσις τοῦ Τσάμπελ, ὁ ὁποῖος συνελήφθη μὲν ἀλλ’ ἀπελύθη, κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 2119, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἄρθρον 21 τοῦ νόμου 2058, ὁ ὁποῖος εἶχε ψηφισθῆ ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Καὶ τώρα, κύριοι βουλευταί, ἀφοῦ σημειώσω διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, ὅτι ὅλα ταῦτα ἔλαβον χώραν πρὶν οἱ Γερμανοὶ εἰσέλθουν εἰς τὸ ΝΑΤΟ, πρὶν ἡ Γερμανία γίνῃ σύμμαχος, ἁπλῶς διὰ τὴν ὑποβοήθησιν ἀρχομένων οἰκονομικῶν σχέσεων καὶ διὰ τὴν δημιουργίαν τῶν πρώτων ἐπαφῶν μὲ τὴν ἀναγεννωμένην τότε Δυτικὴν Γερμανίαν, ἔρχομαι εἰς τὸ ἔτος 1957. Τὸν Ἀπρίλιον 1957 συλλαμβάνεται ὡς ἐγκληματίας πολέμου ὁ Μαξιμιλιανὸς Μέρτεν. Τὸ 1958, μετὰ ἐμπεριστατωμένην ἀνάκρισιν, ἐκδίδεται παραπεμπτικὸν βούλευμα καί, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς διαδικασίας τῆς ἐφέσεως κατὰ τοῦ βουλεύματος, εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ 1959 γίνεται ἡ δίκη. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ 1959, κατὰ συνέχειαν τῆς χαραχθείσης ὑπὸ τοῦ Κέντρου πολιτικῆς, ἔγινεν ἕνα περαιτέρω βῆμα εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Δηλαδή, ἀντὶ ἀποφάσεως Δικαστικοῦ Συμβουλίου προεβλέπετο, ὅτι ἡ δήλωσις περὶ ἐνάρξεως διώξεως ἐν Γερμανίᾳ θὰ συνεπήγετο ἀναστολὴν διώξεως ἐν Ἑλλάδι. Ἐξηρέθη μόνον, τότε, μία περίπτωσις, ἔχουσα σημασίαν, ἡ περίπτωσις τοῦ Μέρτεν, ὁ ὁποῖος ἐκρατεῖτο τότε εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐξηρέθη, κύριοι βουλευταί, ἡ περίπτωσις, διότι ἐκρίναμεν ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ ἐξαιρεθῇ. Ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη ἀνέκρινε τὴν ὑπόθεσιν, ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη παρέπεμψε τὸν Μέρτεν καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη ἔπρεπε νὰ δικάσῃ ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, διὰ νὰ στιγματίσῃ τὰς πράξεις του, διὰ νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν κατὰ τοῦ ἐγκληματίου. Τὸ θέμα τῆς διαρκείας τῆς καθείρξεως, δὲν ἦτο τὸ κύριον. Τὸ κύριον ἦτο ἡ διεξαγωγὴ τῆς δίκης, ἡ ἐπιβολὴ τῆς κυρώσεως, ἡ ἔκδοσις ἀποφάσεως ὑπὸ Ἑλληνικοῦ Δικαστηρίου. Διερωτῶμαι τώρα, κύριοι βουλευταί, διατὶ ἐξέπληξεν ἡ ἀπόλυσις τοῦ Μέρτεν, ὅταν μετὰ μίαν τετραετίαν ἀπὸ τὴν δίκην τοῦ στρατηγοῦ Ἀντρὲ καὶ τὴν καταδίκην του, ἡ ὁποία εἶχε λάβει χώραν ἐπὶ προηγουμένης Κυβερνήσεως, μία ἄλλη Κυβέρνησις τὸν ἀπέλυσε διὰ χάριτος, διατὶ ἐξένισεν, ὅτι, μετὰ 2½ ἔτη κρατήσεως ἀπελύετο διὰ νόμου ὁ Μέρτεν; Κύριοι βουλευταί, ἐπεκρίθη ἀκόμη, διότι προετιμήθη ὁ εἰδικὸς νόμος, διότι δὲν ἔγινεν ἡ ἀπόλυσίς του διὰ τῆς διαδικασίας τῆς χάριτος. Πρώτην φορὰν ἤκουσα τότε λεγόμενον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι εἶναι εἰς βάρος μιᾶς κυβερνητικῆς πράξεως, ὅταν ἐκ τῶν προτέρων τὴν φέρνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν διὰ νὰ τὴν ἐγκρίνῃ καὶ ὄχι, ὅταν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία τὴν μανθάνῃ ἐκ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς, ὅτι ὁ νόμος εἶναι ὀλιγώτερον ὀρθὴ διαδικασία, ἀπὸ τὴν διαδικασίαν τῆς χάριτος.

§36Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἀνεμίχθην εἰς τὴν συζήτησιν τότε καὶ ὑπεστήριξα τὸν νόμον καὶ εἶπον τότε, ὅτι, ἐὰν ἀπενέμετο χάρις, ἦτο ἐλαφρότερον διὰ τὸν Μέρτεν, παρὰ νὰ δικασθῇ εἰς τὴν Γερμανίαν. Ἡ χάρις ἀπήλειψε τὸ ἀξιόποινον, ἐνῷ τώρα τὸ ἀξιόποινον διατηρεῖται καὶ ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ τὸ καθῆκον της. Τὸ λέγω αὐτό, διότι καὶ ἐγὼ ὑπεστήριξα τὸν νόμον ἐκεῖνον.

§37Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐλέχθη ἐπίσης, διατὶ δὲν ἐφηρμόσθη ὁ Ν. 2058. Δὲν ἐφηρμόσθη ὁ Ν. 2058, διότι δὲν εἶναι εὐτυχὴς ἡ διατύπωσίς του. Κατά τινα τρόπον, ἡ διατύπωσίς του προβλέπει παραπομπὴν εἰς ξένον δικαστήριον, δυνάμενον νὰ κρίνῃ ἐμμέσως τὴν ἑλληνικὴν ἀπόφασιν. Λέγει, τὸ ἄρθρον 22 τοῦ Ν. 2058: «Ἀρξαμένης τῆς διώξεως παρὰ τῆς ἀλλοδαπῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, δύναται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐγκληματιῶν Πολέμου νὰ ἀνασταλῇ ἡ πρόοδος τῆς διαδικασίας ἢ ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀποφάσεως ὑπὸ τῶν ἡμεδαπῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν, μέχρις ἐκδόσεως τελεσιδίκου ἀποφάσεως τοῦ δικαστηρίου τῆς ἰθαγενείας τοῦ κατηγορουμένου». Δὲν ἦτο, λοιπόν, ὀρθότερος τρόπος ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Ν. 2058, τὴν ὁποίαν εἶχε ζητήσει ὁ Γερμανὸς Εἰσαγγελεὺς καὶ εἶχε διαβιβάσει τὴν αἴτησίν του τὸ Γερμανικὸν Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ἰουλίου τοῦ ἔτους 1959. Ἦτο ὀρθότερον νὰ γίνῃ εἰδικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ ρυθμίζῃ εὐθέως τὸ ζήτημα, νὰ συζητηθῇ δὲ οὗτος ἐκ τῶν προτέρων ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Κύριοι βουλευταί, διὰ τοῦ νόμου, ἐπαναλαμβάνω, ἐπεδιώχθη νὰ σταματήσῃ ἡ ἀναρρίπισις τοῦ παρελθόντος ἐν Γερμανίᾳ, ἡ ὁποία ἦτο ἐπιβλαβὴς διὰ τὰ συμφέροντα τῆς χώρας. Παρ’ οἱανδήποτε δὲ ψυχικὴν ἀντίδρασιν καὶ ἂν προεκάλεσε τόσον ἡ ἀπόλυσις τοῦ Ἀντρέ, ὅσον καὶ ἡ ἀπόλυσις τοῦ Μέρτεν εἰς ἐκείνους ποὺ τὰς ἀπεφάσισαν, ἡ λογική, ἡ στάθμισις τῶν συμφερόντων τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος, ἐπέβαλε καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν τὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἐλήφθη. Ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, τὰ περισσότερα τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τότε, ὅταν ἐψηφίσθησαν καὶ ὁ νόμος τοῦ Ἰανουαρίου 1959, ὁ ὁποῖος ἀφεώρα ὄχι τὸν Μέρτεν, ἀλλὰ γενικῶς τοὺς ἐγκληματίας πολέμου καὶ ὁ νόμος τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1959, ποὺ ἀφεώρα τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν, ἀπέδωσαν τὴν πρᾶξιν εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐπεκαλέσθησαν μάλιστα τότε καὶ πιθανὴν παρέμβασιν τοῦ τυχαίως ἐλθόντος τότε ἐδῶ κ. Χάλσταϊν. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἐπέκριναν τότε, εἶναι, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἐλευθέρα ἡ στάθμισις τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὅτι προεκλήθη πίεσις ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν. Καὶ εἰς αὐτὸ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐξαναγκασμοῦ, ἀλλὰ περὶ ἐκτιμήσεως τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας. Κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξεν, ἴσως, μακρὰ ἡ ἐξιστόρησις. Ἔπρεπεν, ὅμως, νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν μνήμην ὅλων, διὰ νὰ ἐνταχθῇ ἡ περίπτωσις Μέρτεν καὶ ἡ ἐν γένει διαχείρισις τοῦ ζητήματος τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν Καραμανλῆ, νὰ ἐνταχθῇ εἰς τὴν ὅλην ἱστορίαν τοῦ ζητήματος, διὰ νὰ φανῇ, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἤρχισεν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1951 καὶ ὡλοκληρώθη ἐν ἔτει 1959. Δὲν ὑπάρχει, λοιπόν, οὔτε ἀπορία, οὔτε μυστήριον. Ἀπεδέχθη τοῦτο ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ κάμω πρὸ ὀλίγου ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Νομίζω, ὅμως, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἀπορία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ, οὔτε καὶ ὑπῆρξε ποτὲ πράγματι ἀπορία εἰς τὴν συνείδησιν οἱουδήποτε ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἢ οἱουδήποτε Ἕλληνος. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξε μόνον, εἶναι ἡ πολιτικῶς ἀπίθανος ἐντρύφησις εἰς τὰς κακοήθεις συκοφαντίας ἑνὸς ἐγκληματίου πολέμου, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἔπρεπεν ὅλοι νὰ ἀποστρέψουν τὸ πρόσωπον. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Τσιριμῶκος, ἔχει τὸν λόγον.

§39Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διηρωτήθημεν, κ. βουλευταί, διὰ ποῖον λόγον ἡ Γʹ Σύνοδος τῆς παρούσης Βουλῆς συνεκλήθη πέντε ἡμέρας πρὸ τῆς κανονικῆς ἡμερομηνίας. Ἦτο πολὺ ὀλίγον πιστευτὸν τὸ ἐπιχείρημα τὸ ἐμφανισθὲν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ εὐθιξία τὸ ὑπηγόρευσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ διηρωτήθημεν ποῖος εἶναι ὁ λόγος τῆς καλπαζούσης αὐτῆς εὐθιξίας, ἡ ὁποία ἔκανεν ὥστε οὔτε πέντε ἡμέρας νὰ μὴ ἀντέχῃ ἡ Κυβέρνησις χωρὶς νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ ὡς νήπιον ἡ εὐθιξία ἡ ὁποία ἦτο μόλις πέντε ἡμερῶν, λίαν νεαρὰ ἐπορεύθη καὶ κατὰ τρόπον ἄδοξον. Διότι διὰ νὰ συγκληθῇ ἡ Βουλὴ κατὰ πέντε ἡμέρας ἐνωρίτερον ἐδέησεν ἀκόμη καὶ τὸ Διάταγμα τῆς συγκλήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς νὰ ὑπογραφῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ ἀνεμένομεν νὰ ἐμφανισθῇ ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα τὴν διάθεσιν νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν πολιτικὸν ἔλεγχον. Πιστεύομεν, ὅτι καθ’ ὅλας αὐτὰς τὰς ἡμέρας τῆς διασκέψεως ἀνεζήτει τὸν καλύτερον τρόπον διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ μόνα πολιτικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα τίθενται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε καὶ πρέπει νὰ τεθοῦν. Ἀλλὰ ἀντελήφθημεν πολὺ συντόμως, ὅτι ἡ ἐσπευσμένη σύγκλησις τῆς Βουλῆς ἀπετέλεσε τὸ πρῶτον τμῆμα ἢ τὸ δεύτερον, διότι τὸ πρῶτον ἦσαν αἱ δηλώσεις τοῦ Σαββάτου, τὸ δεύτερον τμῆμα ἑνὸς προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως τείνοντος εἰς τὸ νὰ μεταβάλῃ τὸ θέμα τοῦ ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς θέμα κρίσεως ἐπὶ τῆς οὐσίας τῶν κατηγοριῶν τοῦ κ. Μέρτεν.

§40ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος). Τοῦ Κυρίου;

§41Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τοῦ Κυρίου δι’ ἐσᾶς καὶ ὄχι δι’ ἐμένα.

§42Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Αὐτὰ τὰ «δι’ ἐσᾶς» νὰ λείπουν.

§43Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν θὰ λείπουν, κ. Ἀντιπρόεδρε, θὰ εἴπω, ὅ,τι θέλω.

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Αὐτὸ τὸ δικαίωμα δὲν τὸ ἔχετε.

§45Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὡμιλήσατε ἐπὶ μίαν ὥραν καὶ δὲν σᾶς διέκοψα. Θὰ ἔχετε τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκούσητε. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ ἡσυχίαν. Δὲν ἐπιτρέπονται διακοπαί.

§47Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὅταν δέχωμαι διακοπὴν ἐπὶ τῇ λέξει «Κυρίου», ἔχω δικαίωμα νὰ ἀντιστρέψω τὴν διακοπήν. Ἔχω ἀναγνώσει εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἤθελε αὐτὴν τὴν συζήτησιν λίαν ὀξεῖαν καὶ μετ’ ἐπεισοδίων. Ἐλπίζω νὰ εἶναι τοῦτο ψευδές. Ἀλλὰ πληροφορῶ, ὅτι ἐὰν τοῦτο εἶναι τὸ σχέδιόν σας καὶ αὐτὸ εἰς βάρος σας εἶναι, διότι ἐκεῖνο ποὺ σᾶς συμφέρει εἶναι νὰ διαλάμψῃ ἡ ἀλήθεια. Πᾶσα προσπάθεια ἡ ὁποία θὰ ἐμφανισθῇ ὡς προσπάθεια συσκοτίσεως δὲν εἶναι εἰς βάρος ἡμῶν, ἀλλὰ εἶναι εἰς βάρος ὑμῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§48Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μοῦ ἐπιτρέπετε, κ. συνάδελφε; Ἐκτὸς αὐτῆς τῆς στιγμιαίας παρατηρήσεως.....

§49Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι, ἐγὼ δὲν σᾶς διέκοψα κατὰ τὴν ὁμιλίαν σας.....

§50Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐκτὸς τῆς στιγμιαίας παρατηρήσεως δὲν ἐγένετο καμμία ἄλλη διακοπή, ἡ ὁποία θὰ ἐδικαιολόγει τὴν παρατήρησίν σας.

§51Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Λέγω λοιπόν, ὅτι ἀποτελεῖ μέρος τοῦ προγράμματος μετατοπίσεως τοῦ θέματος ἡ προσπάθεια νὰ θέσῃ τὴν Βουλὴν καὶ ἰδίᾳ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἐνώπιον τοῦ δηλήμματος, ἂν τάσσεται ἢ ὄχι μὲ τὸ μέρος τοῦ Μέρτεν; Πιστεύει εἰς ὅσα ἐξήμεσεν ὁ Μέρτεν; Ἐὰν ὄχι ποῖον εἶναι τὸ θέμα; Ἐφ’ ὅσον ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ τὸ Συνέδριον τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ μεθαύριον ὁ λαὸς τῆς Θεσσαλονίκης ἀποστομώσουν τὸν Μέρτεν, κατηγορία δὲν ὑπάρχει. Τέρμα λοιπόν, εἰς πᾶσαν συζήτησιν καὶ ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων θὰ ἔχῃ ἐπιτελέσει τὸ καθῆκον της. Ὄχι, κ. βουλευταί, ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων δὲν ὑπάρχει διὰ νὰ συμπράττῃ εἰς τοιούτου εἴδους ἐνεργείας. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων εἶναι διὰ νὰ ἀσκῇ πολιτικὸν ἔλεγχον καὶ θὰ τὸν ἀσκήσῃ. Ἀμεταθέτως λοιπὸν τὸ πρόβλημα διὰ τὴν Ἀντιπολίτευσιν εἶναι κριτικὴ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τοῦ θέματος καὶ ἐντὸς τοῦ γενικοῦ τούτου πλαισίου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πράγματι ἅπτεται τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος, κριτικὴ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἀντιμετώπισεν ἐκ πλευρᾶς κοινοβουλευτικῆς εὐθιξίας τὴν θέσιν τῶν δύο Ὑπουργῶν. Κύριοι βουλευταί, καθ’ ὅσον μᾶς ἀφορᾷ τὸ θέμα δὲν δικαιολογεῖ ἀντίθεσιν παρατάξεων. Εἶναι καὶ στενώτερον καὶ εὐρύτερον. Στενώτερον, διότι δὲν ἀποτελεῖ ἔλεγχον μιᾶς πολιτικῆς ὀφειλομένης εἰς τὴν ἐν γένει ἰδεολογικὴν γραμμὴν ἢ τὸ πολιτικὸν πρόγραμμα ἑνὸς Κόμματος, ὥστε ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ προγράμματος αὐτοῦ ν’ ἀποτελῇ ὑπόθεσιν ὁλοκλήρου τῆς παρατάξεως ἢ τοῦ κόμματος. Ἀποτελεῖ μίαν Κυβερνητικὴν ἐνέργειαν αἰτιολογημένην ἐκ τῆς ἐν γένει πολιτικῆς της κατευθύνσεως. Εἶναι ὅμως καὶ εὐρύτερον, διότι ἀφορᾷ πράγματι ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος. Ἐφ’ ὅσον ὅμως περὶ ἐλέγχου πρόκειται, φυσικὰ ἡ Ἀντιπολίτευσις θὰ ἔχῃ τὴν πρωτοβουλίαν. Ὑπῆρξε κἄποτε περίπτωσις ποὺ ἐκ μέρους Κυβερνητικῶν βουλευτῶν ἀνελήφθη πρωτοβουλία ἐλέγχου, ἀλλὰ τότε ἦτο διὰ τὸ ζήτημα τῶν φόρων τοῦ μακαρίτη Καρτάλη, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο Ὑπουργός, ἀλλὰ Ἀρχηγὸς Κόμματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τότε ἡ εὐθιξία τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως ἦτο τοιαύτη, ὥστε ὁ ἔλεγχος νὰ γίνῃ ἐκ μέρους τῶν Κυβερνητικῶν βουλευτῶν. Δεχόμεθα, ὅτι ἡμεῖς θὰ ἔχωμεν τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ ἐλέγχου ἐν προκειμένῳ. Πρόκειται, ἆραγε διὰ τοῦ θέματος Μέρτεν νὰ ἀνοίξωμεν τὸν φάκελλον ἢ τοὺς φακέλλους ὅλων τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι συνειργάσθησαν τυχὸν μὲ τοὺς κατακτητάς, οἱ ὁποῖοι ἐτήρησαν μίαν στάσιν κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἀξιοκατάκριτον κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς; Ὄχι βεβαίως. Ἡμεῖς εἴμεθα σταθερῶς προσκεκολλημένοι εἰς τὴν πεποίθησιν, ὅτι παρῆλθε μία περίοδος σκληρὰ διὰ τὴν Χώραν, ὅτι βεβαίως κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην ὑπῆρξαν καὶ κακοὶ Ἕλληνες καὶ Ἕλληνες ποὺ δὲν ἐπετέλεσαν ἀπολύτως τὸ καθῆκον των καὶ Ἕλληνες ποὺ ἐπετέλεσαν τὸν καθῆκον των, ἐν τῇ ἐκτελέσει ὅμως τοῦ καθήκοντος ἔκαναν σφάλματα. Ἄρα ἡ περίοδος αὐτὴ πρέπει νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ παρελθόν, διότι ἡμᾶς ἐνδιαφέρει τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον καὶ ὄχι τὸ ἄνοιγμα τῶν παλαιῶν φακέλλων διὰ νὰ ἀντλήσωμεν ἐπιχειρήματα κατὰ τῶν ἀντιπάλων μας. Καὶ ἐάν, Κύριοι, εἴτε ἐκ μέρους τοῦ Μέρτεν, εἴτε ἐκ μέρους οἱουδήποτε ἄλλου προεβάλετο κατάλογος πληροφοριοδοτῶν ἢ δι’ οἱουσδήποτε λόγους, διὰ λόγους προσωπικοὺς ἢ καὶ δι’ ἄλλους ἐγίνετο ἐκ μέρους οἱουδήποτε, Γερμανοῦ, προσπάθεια προσβολῆς τῆς τιμῆς οἱουδήποτε Ἕλληνος διὰ λόγους συνεργασίας μὲ τὸν κατακτητήν, δὲν θὰ ὑπῆρχε καμμία συγκίνησις, κ. βουλευταί, εἰς τὸ Ἔθνος. Τὸ Ἔθνος αὐτό, γνωρίζει, ὅτι ὑπῆρξαν καὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι συνεργάσθησαν μὲ τὸν κατακτητήν. Ὑπῆρξαν καὶ καταδόται καὶ διερμηνεῖς καὶ ὑπάλληλοι καὶ ὅλων τῶν εἰδῶν συνεργάται. Τὸ γνωρίζει αὐτό. Ἀλλὰ δὲν τὸ ἐνοχλεῖ παντάπασιν τοῦτο, διότι ἔναντι αὐτοῦ τοῦ μικροῦ ἀριθμοῦ τῶν κακῶν Ἑλλήνων ὑπάρχει ἡ ἀμάραντος δόξα τοῦ ἀγῶνος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμαυρωθῇ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Καὶ ὁ Ἐφιάλτης ὑπῆρξεν, κ. βουλευταί, ἀλλὰ ἡ δόξα τῶν Θερμοπυλῶν δὲν ἠμαυρώθη. Καὶ ἑπομένως, μετὰ πλήρους περιφρονήσεως, ἢ τοὐλάχιστον ἀδιαφορίας τὸ Ἔθνος θὰ ἀντιμετώπιζε μίαν οἱανδήποτε τοιαύτην κατηγορίαν, διότι τὴν μόνην Χώραν, ἐνδεχομένως, τὴν ὁποίαν δὲν δύνανται νὰ κατασπιλώσουν οἱ Γερμανοί, εἶναι ἡ Ἑλλάς καὶ ἰδίως αἱ Ἀθῆναι, ἐντὸς τῶν ὁποίων ὑπάρχει τὸ Κοινοβούλιόν μας, αἱ Ἀθῆναι, αἱ ὁποῖαι κατὰ σύμπτωσιν περίεργον, σήμερον ἑώρτασαν τὴν ἑορτὴν τῆς ἀπελευθερώσεώς των. Καὶ εἶναι αἱ Ἀθῆναι ἡ μόνη πόλις εἰς τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν κατοχὴν κατεσχίσθη ὁ ἀγκυλωτὸς σταυρὸς ἀπὸ χέρια Ἑλληνικά (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Τὸ μόνον αἴσθημα τὸ ὁποῖον θὰ ἐδοκίμαζεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, θὰ ἦτο τὸ αἴσθημα ποὺ ἐδοκίμαζε, ὅταν ἐπληροφορήθη, ὅτι οἱ Γερμανοὶ φεύγοντες ἐξετέλουν τοὺς διερμηνεῖς των, ἐὰν ἐκ τῶν ὑστέρων ἐπεθύμουν νὰ ἐκτελέσουν ἠθικῶς καὶ μερικοὺς ἄλλους συνεργάτας των. Ἀλλὰ ἐδῶ πρόκειται περὶ βλημάτων ἐρχομένων ἐκ Γερμανίας, κατὰ μελῶν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τὸ θέμα αὐτό, δὲν εἶναι θέμα προσωπικὸν εἶναι θέμα ἐθνικόν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος νὰ δεχθῇ εἰς οὐδεμίαν χώραν νὰ λέγεται ἢ νὰ πιστεύεται, ὅτι ἀνέχεται νὰ ὑπάρχουν εἰς τὴν Κυβέρνησίν του ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἄψογοι ἐθνικῶς. Καὶ αὐτὸ ἐλέχθη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τοῦτο εἶναι ποὺ συγκλονίζει τὸ Ἔθνος. Μύωψ εἶναι ὅποιος δὲν βλέπει τὴν συγκίνησιν, ἡ ὁποία ἔχει καταλάβει τὴν μεγίστην πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἡ συγκίνησις αὐτὴ συμπληροῦται ἀπὸ αἴσθημα σφοδρᾶς δυσφορίας, ὅταν τὸ Ἔθνος αἰσθάνεται, ὅτι ἔναντι μιᾶς τοιαύτης κατηγορίας δὲν ὑπῆρξεν, οὔτε ἄμεσος, οὔτε ἀποτελεσματικὴ ἄμυνα ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸ ἐκπροσωποῦν, δηλαδὴ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεώς των. Ἰδοὺ τὸ μέγα ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ καὶ τὸ θέμα τοῦ ἐλέγχου. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ὑποθέσεως, εἶχα τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις συμμερίζεται κατά κἄποιον τρόπον αὐτὸ τὸ ὕφος ποὺ ἔχει ἕνα ἔγκυρον κυβερνητικὸν φύλλον, τὸ ὁποῖον ὅλοι ἀναγινώσκομεν μὲ ἐνδιαφέρον, κἄτι μεταξὺ θυμοσοφίας καὶ κοσμικοῦ κυνισμοῦ. Λέγει θὰ περάσῃ, κἄτι θὰ τύχῃ αὔριον, περονόσπορος, κακὴ ἐσοδεία, ἢ ἕνα ἐξωτερικὸ γεγονὸς καὶ θὰ τὸ καλύψῃ. Ἔπειτα ὅπως εἴδαμε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πῆρε τὸν κακὸν δρόμον. Πρῶτον, τῆς μειώσεως τῆς σημασίας τοῦ ζητήματος, καὶ δεύτερον τῆς κακῆς ἀμύνης, ἔναντι τοῦ ἀνακινηθέντος θέματος. Καὶ ἐνῷ ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν τεράστια ἐρωτηματικὰ γεννῶνται εἰς τὴν ψυχὴν τῶν Ἑλλήνων, ὄχι διὰ τὴν οὐσίαν ὅσον διὰ τὸ τὶ σημαίνει αὐτὴ ἡ πρωτοφανὴς ἱστορία διότι ἐγὼ δὲν γνωρίζω ἄλλο παράδειγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον τοιαῦται κατηγορίαι νὰ ἔχουν ἐκτοξευθῇ ἀπὸ μίαν χώραν ἐναντίον μελῶν μιᾶς Κυβερνήσεως, ἐνῷ αὐτὸ τὸ ἐρώτημα τοῦ τί σημαίνει αὐτὸ τὸ θέμα συνεῖχε τὴν ψυχὴν τῶν περισσοτέρων Ἑλλήνων, ἐκ μέρους τῶν Κυβερνητικῶν ὀργάνων καὶ τῶν ἐμμέσων δηλώσεων ἐγένετο προσπάθεια νὰ δοθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι κἄποιος συκοφάντης μικρὸς εἰς τὸ Τουμποκτοῦ, ἔγραψε κἄτι ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως καὶ αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν καὶ ἐν τούτοις κρίνεται, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ διάβημα εἰς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ δεχθῇ αὕτη νὰ υἱοθετήσῃ τὴν διάψευσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸν μικρὸν συκοφάντην, τοῦ Τουμποκτοῦ, δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν τὸ πρᾶγμα καὶ ἐν τοσούτῳ ἀναγινώσκομεν καθημερινῶς εἰς τὰς ἐφημερίδας, χωρὶς νὰ διαψεύδεται, ὅτι μεγάλη προσπάθεια καταβάλλεται ἐκ μέρους τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Γερμανικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ νὰ παύσῃ ὁ σχετικὸς θόρυβος κατὰ τῶν Ἑλλήνων Ὑπουργῶν. Καὶ ἐνῷ αὐτὸς ὁ ἀσήμαντος συκοφάντης τοῦ Τουμποκτοῦ λέγει αὐταπόδεικτα ψεύδη, προκειμένου περὶ Ἑλλήνων, ποὺ δὲν ἠμπορεῖ Ἕλλην νὰ τὰ πιστεύσῃ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τούτοις ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων ὑποβάλλεται μήνυσις, ἐκεῖ δηλαδὴ ποὺ δὲν χρειάζεται κἂν ἀπόδειξις. Καὶ ὑποβάλλεται ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων μήνυσις κατὰ τὰ ⅔, διότι ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Πρωθυπουργόν ἐκρίθη ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ μήνυσις. Ὥστε αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις δὲν εἶναι μικρὰ καὶ ἄνευ σημασίας, ἀλλὰ εἶναι ὑπόθεσις ἡ ὁποία δι’ ὅλους καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, εἶχε σημασίαν. Καὶ ἔχει σημασία, πρῶτον, διότι τὰς κατηγορίας αὐτάς, παρασυρθέντα προφανῶς, τὰς υἱοθέτησαν τὰ δύο δημοσιογραφικὰ ὄργανα περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται. Δὲν τὰς ἀνέγραψαν μόνον, ἀλλὰ τὰς υἱοθετοῦν καὶ τοῦτο εἶναι σοβαρώτατον, ὡς ἐνέργεια, χωρὶς τοῦτο ν’ ἀποδεικνύῃ περισσότερον τὴν ἀλήθειαν. Δεύτερον, διότι ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν κυβερνητικὸν τύπον καὶ τοὺς κυβερνητικοὺς κύκλους, ἔπειτα διεδόθη, ὅτι ὄπισθεν τῶν συκοφαντιῶν αὐτῶν ὑπάρχουν οἰκονομικοὶ ἢ πολιτικοὶ κύκλοι, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἰς ὅ,τι δήποτε προσδίδει σημασίαν. Καὶ τρίτον, διότι ὑπάρχει μία προϊστορία τῆς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία καὶ τὴν σημασίαν τοῦ πράγματος ὑπογραμμίζει, καὶ τὸ θέμα τῆς πολιτικῆς εὐθιξίας τοποθετεῖ. Ὁ Μέρτεν, κύριοι, ὠνομάσθη προχθὲς προσφυῶς ἀπὸ τὸν φίλτατον κ. Ὑπουρ. τῆς Προεδ. τῆς Κυβερνήσεως, «ἀλήτης». Εἶναι ἀλήτης; Πόσον περίεργον. Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ δικασθῇ ὁ Μέρτεν ἀνεγινώσκαμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι εἶναι ἄνθρωπος διατελέσας ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ Γερμανικοῦ Ὑπουργ. Δικαιοσύνης. Νομικὸς ἔγκριτος τοῦ ὁποίου τὰ ἐγκλήματα πολέμου εἶναι ἐκλήματα πολέμου, ἀλλὰ ὁ ὁποῖος ἔχει κἄποιαν θέσιν εἰς τὴν Γερμανίαν ἕνεκα τῆς ὁποίας αἱ πιέσεις τῶν Γερμανικῶν Κυβερνήσεων ἐπίσημοι καὶ ἀνεπίσημοι ἦσαν πράγματι ἀξιόλογοι καὶ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν ἀλήτην πού, ἐγὼ τὸ ἀκούω εὐχαρίστως, ὅτι εἶναι ἕνας ἀσήμαντος ἀλήτης. Ὅσον βαρύτεροι εἶναι οἱ χαρακτηρισμοὶ ποὺ ἀπευθύνονται ἐναντίον ἐγκληματιῶν πολέμου, τόσον περισσότερον εὐφραίνεται ἡ ψυχή μου. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι ὀλιγώτερον οἱ χαρακτηρισμοὶ αὐτοὶ βαρύνουν ἕνα ἐγκληματίαν πολέμου ἀπὸ τὴν λέξιν ἐγκληματίας πολέμου ποὺ εἶναι ὅ,τι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ τὸ καλύτερον. Δι’ αὐτὸν τὸν ἀσήμαντον ἀλήτην, ἀλλ’ ἐγκληματίαν πολέμου, ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἀπησχολήθη τρεῖς φορὰς καὶ ἐψήφισε τρεῖς νόμους. Ἕνα μετὰ τὰς συμφωνίας τῆς Βόννης καὶ τὰς παραμονὰς τῆς δίκης, δεύτερον 6 μῆνας μετὰ τὴν καταδίκην του καὶ τρίτον προχθές. Ἐπιθυμῶ, κ. συνάδελφοι, καὶ πρέπει νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν δι’ ἕνα θέμα διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχω εὐθύνην, οὔτε ὡς βουλευτής, διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Στρατηγοῦ Ἀντρέ. Θὰ ἠδυνάμην ἁπλῶς νὰ εἴπω, ὅτι δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου ἀπέλυσε τὸν Στρατηγὸν Ἀντρέ, διότι δὲν ἀνῆκον εἰς τὴν πλειοψηφίαν της, δὲν ἤμην κἂν βουλευτής, δὲν ἐψήφισα δὲν ἐξέφρασα τὴν γνώμην, καὶ ἑπομένως, ἔχω τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἀποφύγω αὐτὸ τὸ θέμα. Ὄχι, δὲν πιστεύω, ὅτι ἦτο κατ’ ἀρχὴν κακὴ ἡ σκέψις, ὅτι ἔπρεπε κἄπως τὸ θέμα αὐτὸ νὰ ρυθμισθῇ, δεδομένου, ὅτι δὲν εἴχομεν πολλοὺς ἐγκληματίας πολέμου εἰς τὰς χεῖρας μας. Δεύτερον, πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ποὺ ἀπέλυσε τὸν Ἀντρέ, ἦτο Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶχε τὸ θάρρος καὶ ἔλαβεν ἕνα διοικητικὸν μέτρον καὶ τὸν ἀπέλυσε. Ἐὰν ἤθελε κανεὶς νὰ τῆς ζητήσῃ εὐθύνας ἀκόμη καὶ τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νὰ κινήσῃ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ πράξῃ. Τρίτον, ἀνέφερε τὸ ὄνομα τοῦ κοινοῦ φίλου κ. Παπασπύρου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ λοιπὸν ἡ ἀπόλυσις τοῦ Ἀντρὲ ἐτοποθετήθη μέσα εἰς ἕνα πνεῦμα ἐνάρξεως ἐφαρμογῆς μέτρων εἰρηνεύσεως, ὥστε δι’ ἕνα Ἀντρὲ ὁ κ. Δημήτριος Παπασπύρου, εἶχε ἀπολύσει χιλιάδας ἄλλους καταδίκους καὶ ἐτοποθετήθη μέσα εἰς τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιεικείας, ὄχι ὡς μέσον, ἀλλὰ ὡς μία ἐκδήλωσις γενικωτέρας ἀντιλήψεως περὶ λήθης τοῦ παρελθόντος. Δὲν κρίνω τὴν πρᾶξιν αὐτήν. Κρίνω καὶ ἀναφέρω τὴν ἀτμόσφαιραν. Ἀλλὰ πόσον καιρὸν θὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι δὲν κρίνεται ἡ πολιτικὴ τῆς ἐπιεικείας ἐναντίον τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, δὲν κρίνεται κἂν ὁ τελευταῖος νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψήφισε; Δὲν ἐπαναλαμβάνομεν κἂν τὰ ὅσα ἐλέχθησαν πρίν. Δὲν ἀντιλαμβάνεται ὅμως, ὅτι τὸ θέμα δὲν ἔγκειται εἰς τὰς νομοθετικὰς διατάξεις, ἔγκειται εἰς ὡρισμένας περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν ἐν προκειμένῳ, αἱ ὁποῖαι κάμουν ὥστε νὰ γεννηθῇ θέμα εὐθιξίας καὶ πολιτικὸν ζήτημα ἐν προκειμένῳ. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν ἐξ ὑπαρχῆς, ὅτι διαχωρίζει τὸ θέμα τῶν τριῶν θιγέντων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τὸ θέμα τῆς συζύγου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Διότι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ κατανοήσῃ τὴν πραγματικὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Θὰ προσπαθήσω νὰ τὴν κάμω νὰ τὸ κατανοήσῃ. Ἀλλά, κύριοι, ὁ περὶ οὗ λόγος ἐψηφίσθη μετὰ τὰς συμφωνίας τῆς Βόννης καὶ δὲν ἐλέχθη μόνον, ὅτι δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν αἱ συμφωνίαι τῆς Βόννης μὲ αὐτόν, ἐλέχθη, ὅτι συγκεκριμένως ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως πάσχει ἀπὸ φαντασιοπληξίαν ὅταν λέγῃ, ὅτι ἔχει ἡ Κυβέρνησις ὑποστῆ πιέσεις κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ τῶν συμφωνιῶν τῆς Βόννης ἢ κατόπιν, προκειμένου περὶ τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Καὶ σήμερον κρίνεσθε καὶ δι’ αὐτὸ τὸ θέμα, ἐλέγχεσθε ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ δι’ αὐτὸ τὸ θέμα. Νὰ διατὶ τὸ ζήτημα τοῦ Μέρτεν τὸ τοποθετοῦμεν μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τῆς γενικῆς στάσεώς σας ἔναντι τῶν ξένων Κυβερνήσεων καὶ δὴ τῆς Δυτικῆς Γερμανίας. Δὲν ἐλησμονήσατε τὴν συζήτησιν ἐκείνην, δὲν ἐλησμονήσατε, ὅτι ἡμεῖς ἐπεμέναμεν, ὅτι δὲν ἐνδιαφέρει ἡ ἐπιείκεια πρὸς τοὺς ἐγκληματίας πολέμου, ἐνδιαφέρει ἡ ἐντύπωσις ἡ δοθεῖσα, ὅτι ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως ἐξ αἰτίας τῶν συμφωνιῶν τῆς Βόννης ἐφέρατε πρὸς ψήφισιν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος καὶ τότε ἐλέχθη καὶ ἐγράφη καὶ ὑπεστηρίχθη καὶ ἐδόθη ἡ ἐντύπωσις, ὅτι πράγματι ἤθελε νὰ περιλάβῃ διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἀπηλευθερώνετο ὁ Μέρτεν. Ἀλλὰ ἐκπλήττεσθε διατὶ αὐτὰ ἐλέχθησαν. Ἤδη ἀπὸ τοῦ 1957 ὑπάρχουν δημοσιεύματα ἐν προκειμένῳ μιᾶς ἐφημερίδος, ἡ ὁποία ὀνομάζεται «Τὰ Νέα» τὸ λέγω διὰ νὰ μὴ ἀποδοθῇ εἰς ἄλλην ἐφημερίδα, ἡ ὁποία ἐδημοσίευσεν εἰς τὰς 29, 30 καὶ 31 Μαΐου μεγάλην καμπάνια ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, μὲ τὸν τίτλον «Γερμανικὸν τελεσίγραφον» ἄνευ ἀπαντήσεως. Εἰς τὴν καμπάνια αὐτὴν ἀναφέρεται ἤδη τὸ περιοδικὸν «Σπίγγελ» περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται καὶ τὸ ὁποῖον εἰς τὰς 22 Μαΐου 1957 ἀνεφέρετο εἰς τὸ θέμα ἐγκληματιῶν πολέμου, ὡς ὅρου διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς Ἑλληνογερμανικῆς φιλίας, τῶν Ἑλληνογερμανικῶν οἰκονομικῶν σχέσεων. Ἀλλὰ μόνον αὐτό; Κατὰ τὰς συμφωνίας ἢ ὀλίγον πρὸ τῶν συμφωνιῶν τῆς Βόννης, ἄλλη ἐφημερὶς τὸ «Τάγκε Σπίγγελ», τὸ ὁποῖον ἔχω χρησιμοποιήσει, ἔγραφε ἕνα ἄρθρον ὑβριστικότατον διὰ τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς χώρας μας, διὰ τὸν ὁποῖον ἔλεγε, ὅτι ὡς ὅμηρον κρατεῖ τὸν Μέρτεν διὰ νὰ ἀποσπάσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερα ὠφελήματα ἀπὸ τοὺς Γερμανούς. Καὶ εἰς αὐτὰ τὰ δημοσιεύματα δὲν ὑπῆρξεν, οὔτε ἀπάντησις Ἑλληνική, οὔτε διάψευσις ἐκ μέρους τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως. Τότε ἀφήσατε ἀνεξήγητον καὶ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὸν ἐκβιασμὸν καὶ ἕνα ἄλλου εἴδους ἐκβιασμὸν ποὺ δὲν ἀφορᾷ πλέον τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀφορᾷ συγκεκριμένον πρόσωπον. Καὶ 6 μῆνας μετὰ τὴν καταδίκην ἔρχεται τὸ ἄηθες φαινόμενον νὰ ψηφισθῇ προσωπικὸς νόμος διὰ τὸν Μέρτεν. Διότι ὁ νόμος 2119 ἔδιδε λύσιν διοικητικὴν καί, ἐν τούτοις, ἐδέησε νὰ ψηφισθῇ ὁ προσωπικὸς αὐτὸς νόμος. Δὲν πάσχω ἀπὸ χαιρεκακίαν, διὰ νὰ ὑπενθυμίσω τὰ περὶ Γερμανῶν φιλοσόφων καὶ ποιητῶν, τὰ περὶ ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν δικαιοσύνην τῆς ἀναδημιουργημένης Γερμανίας. Ἐὰν ὑπῆρχε κανεὶς μεταξὺ τῶν συναδέλφων τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὀλιγώτερον ἀγαθὸς ἀπὸ ἐμέ, θὰ ἠδύνατο νὰ τὰ ἀπαγγείλῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, χωρὶς νὰ προσθέσῃ οὐδὲν σχόλιον. Καὶ ἄνευ τῆς πιέσεως τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄνευ οἱουδήποτε ἄλλου λόγου, ὁ ἀλήτης Μέρτεν ἠλευθερώθη. Καὶ ἀπορεῖ ἡ Κυβέρνησις, πῶς ἀπομένει εἰς τὴν ψυχὴν τῶν Ἑλλήνων τὸ ἐρώτημα, διατὶ ἠλευθερώθη; Τώρα ὁ ἐλευθερωθεὶς αὐτὸς Μέρτεν, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ εἶναι εὐγνώμων ἐπιτέλους, διότι ἀπησχόλησε καὶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τὸν λαόν, μὲ αὐτὸν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τόσον καιρόν, ἐκτοξεύει τὰς γνωστὰς κατηγορίας. Καὶ ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ, ὅτι τὸ μόνον ποὺ ἔχει νὰ κάμῃ εἶναι νὰ θέσῃ τὴν Βουλὴν πρὸ τοῦ διλήμματος, πιστεύει ἢ δὲν πιστεύει τὰς κατηγορίας; Καὶ δηλοῖ, ὅτι θὰ ἀπετέλει ὑπεκφυγήν, ἐὰν κανεὶς δὲν ἀπαντήσῃ εἰς αὐτὰ τὰ αὐταπόδεικτα πράγματα. Θεωροῦμεν, ὅτι ἡ τοποθέτησις τοῦ διλήμματος εἶναι ἀπαράδεκτος, προκειμένου περὶ τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ ἔχει συγκεκριμένα ἔργα, καθοριζόμενα ἀπὸ τὸ Σύνταγμα καὶ ἀπὸ τὸν Κανονισμόν της. Ὁσάκις ἡ Βουλὴ ἠθέλησε νὰ τὰ ἐκτελέσῃ αὐτὰ τὰ ἔργα διὰ νὰ βοηθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἢ νὰ ἀνεύρῃ τὴν ἀλήθειαν, οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις τὸ ἐδέχθη. Ὅταν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Τουρκίας εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν Τουρκικήν, ἦτο ἰδέα τοῦ Ἕλληνος Ὑπουργοῦ ὁ διαμελισμὸς τῆς Κύπρου, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κοινωνικοῦ Κόμματος ἠθέλησε νὰ προτείνῃ ἓν ψήφισμα διαψεῦδον τὴν δήλωσιν αὐτὴν τοῦ Τούρκου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἤθελε νὰ διαδηλώσωμεν τὴν συμπαράστασίν μας πρὸς τὸν Ἕλληνα Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἠρνήθη τὸ ψήφισμα αὐτὸ καὶ τὴν συμπαράστασιν αὐτὴν τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν ἁρμοδίως θὰ ἔκαμνε, διότι πρὸς Ὑπουργὸν θὰ ἀπήντα, ὁ ὁποῖος ἐντὸς Κοινοβουλίου εἶχε κάμει τὴν δήλωσιν αὐτήν. Ὅταν ἀργότερον ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις Μποῦγκε καὶ ἐξελιπαροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ ἐξ ἀφορμῆς αὐτοῦ τὸ ὁποῖον θεωροῦμεν σκανδαλῶδες τὴν συγκρότησιν μιᾶς ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ νὰ ἀνεύρῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ἐὰν ὑπάρχῃ ἢ ὄχι τὶ τὸ ἠθικῶς κολάσιμον, πάλιν ἠρνήθη ἡ Κυβέρνησις. Καὶ τώρα θέλει τὴν Ἑλληνικὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ ἐγείρεται καὶ νὰ ἐκδίδῃ ψήφισμα, ἐνδεχομένως ἐναντίον τῶν κατηγοριῶν ἑνὸς ἀθλίου ἀλήτου, ὅπως τὸν ὀνομάζει ἡ Κυβέρνησις. Ὄχι, ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, δὲν θὰ κατέλθῃ εἰς τὸ ἐπίπεδον νὰ γίνῃ ἀντίδικος ἑνὸς ἀλήτου μὲ τὸν ὁποῖον σεῖς μόνον ἔχετε νὰ κάμετε. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κέντρου καὶ τῆς ἀριστερᾶς).

§52Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν θὰ ἀνέλθῃ, καθ’ ὑμᾶς, εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς ἀληθείας.

§53Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀμέσως θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἀλήθειαν, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ θὰ τὴν εὕρωμεν.

§54Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Νὰ λάβετε θέσιν.

§55Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Λαμβάνω ἀμέσως θέσιν. Εἶπον καὶ προχθὲς καὶ λέγω καὶ τώρα, ὅτι δὲν υἱοθετήσαμεν (οὐδεὶς ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως) τὰς κατηγορίας. Καὶ πρέπει νὰ γνωρίζετε τοῦτο, ὅτι ἀκόμη καὶ τὸ σύνολον τῶν ἐφημερίδων, αἱ ὁποῖαι ἀναγράφουν τὰς δηλώσεις Μέρτεν, διότι αἱ ἐφημερίδες εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ ἀναγράφουν κᾶθε τι τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὸ Ἑλληνικὸν ἀναγνωστικὸν κοινόν, τηροῦν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν μίαν στάσιν πρωτοφανῆ εἰς τὰ Ἑλληνικὰ χρονικά. Θὰ ἤθελον νὰ μάθω, ἐὰν οἱαδήποτε κατηγορία ἀπευθύνετο ποτὲ καθ’ οἱουδήποτε ἀπὸ τὸ Κέντρον καὶ πέραν, ἐὰν αἱ ἐφημερίδες τῆς δεξιᾶς θὰ εἶχον αὐτὴν τὴν στάσιν καὶ ἐὰν σεῖς θὰ εἴχατε τὴν θέλησιν νὰ ἐγερθῆτε καὶ νὰ τὸν ὑπερασπισθῆτε. Ἀνεφέρατε πρὸ ὀλίγου, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὸν μακαρίτην Ἀλέξανδρον Σβῶλον καὶ τὴν σύσκεψιν τὴν ὁποίαν εἴχατε μαζί του διὰ τὸ πῶς πρέπει νὰ προστατευθῇ ὁ πληθυσμὸς τῆς Βορείου Ἑλλάδος ἀπὸ τὸν ἐνδεχόμενον Βουλγαρικὸν κίνδυνον. Ἀλλὰ ὅταν ὁ Ἀλέξανδρος Σβῶλος διεσύρετο ὡς ἄπατρις, ὅταν ὑπῆρχον ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι τὸν ἀνέγραφον ὡς Σβολώφ, δὲν εἶδα πουθενὰ μίαν δήλωσίν σας εἰς τὴν ὁποίαν νὰ λέγετε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκαλῆται ἔτσι ὁ Ἀλέξανδρος Σβῶλος. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κέντρου καὶ τῆς Ἀριστερᾶς).

§56Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὑπάρχουν φράσεις μου περὶ Σβώλου ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἂς μὴ χειροκροτοῦν οἱ μὴ ἔχοντες, οὔτε μνήμην, οὔτε γνῶσιν.

§57Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διὰ λόγους στοιχειώδους ἠθικῆς τάξεως, δὲν υἱοθετοῦμεν καμμίαν κατηγορίαν, οὐδὲ κόκκον τῶν κατηγοριῶν αὐτῶν υἱοθετοῦμεν. Καὶ τοῦτο ἔπρεπε ὄχι μόνον νὰ εἶναι ἀρκετόν, ἀλλὰ καὶ νὰ ὑπογραμμισθῇ, ὅτι εἶχεν, ὄχι μόνον τὴν ψυχραιμίαν ὁ πολιτικὸς κόσμος, ἀλλ’ εἶχε τὴν ἀπόλυτον προσήλωσιν πρὸς τὴν ἠθικὴν τάξιν καὶ δὲν υἱοθέτησε οὐδὲ κόκκον τῶν κατηγοριῶν αὐτῶν, ἀδιάφορον ἐὰν ἐδέχθημεν ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τὴν ὕβριν, ὅτι φαρισαϊκῶς φερόμεθα. Φαίνεται, ὅτι δὲν δύναται κανεὶς νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ ἄλλου διὰ νὰ ἴδῃ, ὅτι ὁ φαρισαϊσμὸς εἶναι ξένος πρὸς αὐτὸν καί, ὅτι ἐπειδὴ ἀκριβῶς προσαρμοζόμεθα εἰς τὴν αὐστηρότητα τῶν ἀξιώσεων τῆς ἠθικῆς τάξεως, δὲν υἱοθετήσαμεν καμμίαν κατηγορίαν. Ἀλλά, οὔτε δυνάμεθα νὰ μεταβληθῶμεν εἰς καφφενειακὸν Εἰρηνοδικεῖον δικάζον ἐξ ἀναγνώσεως τῶν ἐφημερίδων καὶ δὴ ἀπροσέκτως δι’ ὅσους δὲν ἔχουν πολλὴν–πολλὴν περιέργειαν διὰ νὰ διαβάζῃ τὰ περὶ μαγαζιῶν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Καὶ ἕνα θέμα, τοῦ ὁποίου μόνη διέξοδος εἶναι, ἡ δικαστικὴ διερεύνησις, νὰ τὸ καλύψωμεν διὰ μιᾶς τρόπόν τινα γενικῆς εὐφορίας τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ὅτι «αὐτὸ ἦταν, ἐτελείωσε» καὶ νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν λαὸν «ἐτελείωσε». Τρίτον, νὰ μᾶς ἐπιτρέψητε νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὴν πεῖραν τῶν πραγμάτων ποὺ ἔχομεν. Ἡ πεῖρα εἶναι πρῶτον προσωπική. Ὅταν κἄποτε ἀνέφερα—καὶ ἔπρεπε νὰ εἶχεν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν—ἓν δημοσίευμα ἀπευθυνόμενον κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἔσπευσα νὰ δηλώσω, ὅτι τὸ ἀναφέρω μολονότι τὸ θεωρῶ ψευδὲς καὶ συκοφαντικὸν καὶ τοῦτο ἄνευ στοιχείων, διότι δὲν τὸ εἶχε διαψεύσει, οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, πολλοὶ μὲν συνάδελφοι μὲ συνεχάρησαν, διότι ἔδειξα τὴν γενναιότητα αὐτὴν ἔναντι ἑνὸς κατ’ ἐξοχὴν ἐπιθετικοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ ποία ἡ κατάπληξίς μου ὅταν εἶδα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπιτιθέμενον ἐναντίον μου καὶ λέγοντα, ὅτι δολίως ἔλεγα, ὅτι δὲν τὸ πιστεύω, ἐνῷ πράγματι τὸ ἐπίστευα. Ἔκτοτε προτιμῶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οὔτε πιστεύω, οὔτε δὲν πιστεύω, διότι μὲ λέγετε φαρισαῖον, ἐνῷ ἀλλοιῶς θὰ εἴπητε μόνον, ὅτι εἶμαι σκληρὸς ἀπέναντί σας, διότι δὲν θέλω νὰ σᾶς βοηθήσω. Ἔπειτα, ὑπάρχει καὶ ἕνας λόγος προφυλάξεως. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀφήσατε νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι ὄπισθεν αὐτῆς τῆς πρωτοφανοῦς ἱστορίας, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ εἰς τὰ μέτρα μιᾶς μικρᾶς συκοφαντίας, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀφήσατε νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι ὄπισθεν αὐτῆς ὑπάρχουν οἰκονομικοὶ πολιτικοὶ κύκλοι, ἰδίως οἰκονομικοί, ποὺ ἐμένα μὲ τρομάζουν, ἀπὸ τότε πλέον, ὡς πρὸς ἡμᾶς, τὸ πρᾶγμα ἀλλάζει ὄψιν. Θέλομεν νὰ ἀποκαλυφθῇ ἡ ἀλήθεια. Νὰ ἴδωμεν ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ κύκλοι, διότι τὰ λεγόμενα ἐκεῖθεν, ὅτι σήμερον ἔχομεν στοιχεῖα, αὔριον φακέλλους, σήμερον ἔχομεν φωτογραφίαν εἰς τὰ περίχωρα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ αὔριον ἡ φωτογραφία εἶναι εἰς τὴν ὁδὸν Κοραῆ, μᾶς κάμνουν νὰ ἀγνοοῦμεν τὶ ἄλλο κρύπτεται, οὔτε πότε ἡ ὅλη πολεμικὴ τοῦ Μέρτεν καὶ τῶν φίλων του θὰ σταματήσῃ, βάσει ἐπίσης τῆς θελήσεως τῶν οἰκονομικῶν κύκλων, τῶν ὁποίων δὲν γνωρίζομεν ποῖαι εἶναι αἱ ἐπιδιώξεις καὶ ἐὰν θὰ τὰς ἐπιτύχουν ἢ ὄχι, πρᾶγμα ποὺ θὰ ἔχῃ ἐπίπτωσιν ἐπὶ τῆς πορείας τῆς πολεμικῆς. Νὰ ἔχωμεν, λοιπόν, ἡμεῖς ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ στοιχεῖα τοῦ Μέρτεν καὶ εἰς τὰς ἐκβιαστικὰς ἢ ἄλλας διαπραγματεύσεις τῶν οἰκονομικῶν κύκλων, διὰ τὰς ὁποίας ἐμπλέκεται ἡ πολεμική; Ὄχι. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ πεισθῆτε, ὅτι ἡ ἄμεσος ἀξίωσις τῆς ἀποδείξεως τῆς ἀναληθείας τῶν πραγμάτων διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ, σεῖς πρῶτοι νὰ πιστεύσητε, ὅτι εἶναι τὸ συμφέρον σας. Ἦτο καὶ χθές, εἶναι καὶ σήμερον. Διότι, ἀξιότιμος Κυβέρνησις, διὰ νὰ μὴ προσωποποιήσω, ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἰσῆλθεν εἰς τὸ στάδιον αὐτὸ ἡ ὑπόθεσις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταματήσῃ οὔτε μὲ τὰς διπλωματικὰς παρεμβάσεις, οὔτε διὰ μιᾶς ἀποτόμου σιωπῆς. Μόνον ἡ καταδίκη τοῦ συκοφάντου, ὡς συκοφάντου, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαλείψῃ τὴν ὑπόθεσιν. Διότι τώρα, ἐὰν συγκαλυφθῇ, τώρα κινδυνεύει νὰ δημιουργηθῇ ἐντύπωσις, ὅτι —ἀνεξαρτήτως τῶν λεγομένων φανερὰ— κἄτι ὑπάρχει. Νὰ διαλάμψῃ ἡ ἀλήθεια, σεῖς πρέπει νὰ ἐπιδιώξητε, διότι μόνον αὐτὸ σᾶς ὠφελεῖ. Ὅσον περισσότερα στοιχεῖα ἀναπτύξητε ἀπὸ τοῦ βήματος, τὰ ὁποῖα πείθουν, ὅτι τὰ ἐναντίον σας προβαλλόμενα δὲν στηρίζονται, νομίζω, ὅτι τόσον περισσότερον θὰ δημιουργῆτε τὴν πεποίθησιν, ὅτι πρέπει νὰ φθάσητε εἰς τὴν δικαστικὴν διερεύνησιν τοῦ ζητήματος, διότι ἄνευ αὐτοῦ θὰ μείνῃ ἡ ἀπορία, διατὶ δὲν θέλετε τὴν καταδίκην τοῦ συκοφάντου. Ἐπερίμενα, εἰς τὸ θέμα αὐτό, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὑγιεστέραν ἀντίδρασιν, ἡ ὁποία δὲν ἦλθεν. Πρέπει νὰ σημειώσω, κύριοι, ὅτι τὸ θέμα δι’ ἐμὲ δὲν περιορίζεται εἰς ἐρώτημα, Γερμανικὸν ἢ Ἑλληνικὸν Δικαστήριον. Δὲν παραγνωρίζω ποσῶς τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν ὑπὲρ τῆς προσφυγῆς εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια. Ἀλλὰ δι’ ἡμᾶς, τὸ ζήτημα ἐτέθη ἐξ ὑπαρχῆς, ὄχι, κύριοι, ὑπὸ τὴν ἄποψιν τῆς προτιμήσεως. Δὲν τίθεται ζήτημα προτιμήσεως τῆς Γερμανικῆς δικαιοσύνης ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην. Ἀλλοίμονον, ἐὰν ἐτίθετο αὐτὸ τὸ θέμα δι’ οἱωνδήποτε ἐξ ἡμῶν, ὄχι μόνον δι’ ἐμὲ. Ἀλλὰ ἐτέθη τὸ θέμα ἐκ μέρους μας ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία τὶ ἀπῄτει; Τὴν ταχεῖαν καὶ ἀποτελεσματικὴν καταπολέμησιν τοῦ εἴδους τοῦ θορύβου ποὺ ἠγέρθη εἰς Γερμανίαν καὶ τοῦ εἴδους τῶν κατηγοριῶν ποὺ διετυπώθησαν. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, πιστεύομεν ἡμεῖς, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη κατετίθετο μήνυσις ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων (διότι δὲν ἀποκλείει ἡ μήνυσις ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων τὴν μήνυσιν ἐνώπιον τῶν Γερμανικῶν Δικαστηρίων) καὶ ἂν ἀκόμη κατετίθετο ἡ μήνυσις καὶ διὰ τὴν συλλογὴν τῶν στοιχείων ἐδῶ ποὺ πρέπει, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους σεβασμοῦ πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην, ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ ἄμεσος, στιγμιαία ἡ κατάθεσις τῆς μηνύσεως ἐπὶ συκοφαντικῇ δυσφημήσει εἰς τὴν Γερμανίαν. Καὶ τοῦτο, διὰ τὸν ἑξῆς ἁπλούστατον λόγον.

§58ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§59Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Αἱ δικονομικαὶ δυσχέρειαι αἴρονται μὲ ἀρκετὴν εὐκολίαν. Ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ προσφύγωμεν, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Πρῶτον, διότι εἶναι ὁ τόπος εἰς τὸν ὁποῖον ἔγινεν ἡ προσβολή, δεύτερον, διότι δὲν ὑπάρχει μέσον ἐξαναγκασμοῦ νὰ ἔλθῃ ἐδῶ ὁ κ. συκοφάντης ὡς κατηγορούμενος. Ἡ δίκη εἶναι ἄνευ κατηγορουμένου, διότι δὲν δέχεται ὁ Μέρτεν νὰ ἔλθῃ ὡς κατηγορούμενος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Κύριοι βουλευταί, ἐλέχθη, ὅτι ἐδῶ ἔχουν γίνει ὅλα τὰ γεγονότα, ἐδῶ ὑπάρχουν αἱ ἀποδείξεις. Μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν αὐτό. Ἐδῶ ἔχουν γίνει τὰ γεγονότα, ἐδῶ ἔχουν γίνει αἱ ἀποδείξεις, ἀλλὰ τὸν φάκελλον μὲ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖ τὸν ἔχει ὁ Μέρτεν. Καὶ ποίας ἀποδείξεις ἔχομεν; Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εὑρέθη οὔτε εἷς ψευδομάρτυς νὰ εἴπῃ, ἢ τοῦτο ἢ τὸ ἄλλο, ἢ τὸ ἄλλο. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε θὰ εὑρεθῇ καὶ θὰ σᾶς εἴπω τὸν λόγον. Διότι, ἔτσι, ὡς ἔχει τεθῆ τὸ ζήτημα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ εἷς Ἕλλην, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ διάθεσιν νὰ δηλώσῃ, ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ Μέρτεν. Καὶ νὰ φέρῃ στοιχεῖα εἰς ποῖον, διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὸν Μέρτεν ἔναντι οἱουδήποτε ἄλλου Ἕλληνος αὐτὴν τὴν στιγμήν; Ποῖος θὰ εἶναι ὁ ψευδομάρτυς ἢ ὁ ἀληθομάρτυς; Κανείς. Δὲν ἰσχυρίζομαι, ὅτι ὑπάρχουν μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι νὰ κατέχουν στοιχεῖα. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ κανείς. Μὴ θέτετε, λοιπόν, ψευδοδιλήμματα οὔτε διὰ τοὺς βουλευτάς, οὔτε διὰ τοὺς Ἕλληνας πολίτας. Ἀλλά, πέραν τούτων, τὸ πρόβλημα τῶν ἐν Ἑλλάδι ἀποδείξεων, εἶναι πρόβλημα βαρύ; Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συγκεντρωθῇ τὸ ὑλικόν; Εἶναι τόσον δύσκολον νὰ προσαχθῇ τὸ ὑλικὸν ἐνώπιον τῆς Γερμανικῆς Δικαιοσύνης; Τὸ πρόβλημα εἶναι νὰ καταδικασθῇ ὁ συκοφάντης. Τὸ πρόβλημα εἶναι νὰ ἐκδοθῇ ἀδιάβλητος ἀπόφασις, ἡ ὁποία θὰ κλείνῃ τὸ ζήτημα. Αὐτὸ δι’ ἡμᾶς εἶναι τὸ πρόβλημα. Δι’ αὐτὸ εἰσηγήθημεν τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια. Εἴθε νὰ ὑπάρξῃ ἄλλη ὁδός. Δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν προτίμησιν διὰ τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια. Ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου νὰ ὁμιλοῦν περὶ οὐδετέρων δικαστηρίων, ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ διεθνοῦς διαφορᾶς. Δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν προτίμησιν διὰ τὰ Γερμανικὰ δικαστήρια. Καὶ ὑπεδείξαμεν—παρακαλῶ νὰ τὸ σημειώσετε—ὡς μόνην ὁδὸν πρὶν ὁμιλήσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὰ Γερμανικὰ δικαστήρια. Δὲν τὰ ὑπεδείξαμεν κατ’ ἀντιδικίαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὑπεδείξαμεν τὰ Γερμανικὰ δικαστήρια, ὡς ἰδικήν μας γνώμην. Ἀλλά, κύριοι, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη αὐτὴ ἡ ἄποψις, εἴτε ἐν ὀνόματι τῆς ἐθνικῆς φιλοτιμίας, εἴτε ἐν ὀνόματι τῶν οὐσιαστικῶν νόμων τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν αὐτὴ ἡ λύσις σᾶς εἶναι δυσάρεστος, δὲν ἐξετάζετε τὶ ἔγινε διὰ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἤσκησεν ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον ἦτο ἐπιτυχὴς ἐπὶ τέλους ἡ ἰδική μας ὁδός; Καὶ ἀδέσμευτα τώρα ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς θὰ κατετίθετο ἡ μήνυσις εἰς τὰ Γερμανικὰ δικαστήρια ὁ θόρυβος δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ, καθ’ ὃν τρόπον ἐξακολουθεῖ. Τὶ ἔγινε μὲ τὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν ἐπέλεξεν ἡ Κυβέρνησις; Πρῶτον, ἠναγκάσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δηλώσῃ, ὅτι δέχεται νὰ παραιτηθῇ τῆς ἐγκλήσεως κατὰ τοῦ Μέρτεν, ἐὰν θέλῃ νὰ ἔλθῃ ὡς μάρτυς. Γενναῖον εἶναι ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Δὲν ἱκανοποιεῖ ὅμως τὸ κοινὸν αἴσθημα, τὸ ὁποῖον ἤθελε νὰ δικασθῇ ὁ συκοφάντης, ὡς κατηγορούμενος, καὶ ὄχι, ἐὰν τὸ ἐπιθυμῇ ὁ Μέρτεν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ ἀναγκαστικῶς. Ἐλέχθη, ὅτι ἐὰν δὲν ἔλθῃ ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἔχει καλὴν πίστιν. Ἐνόμιζεν, ὅτι ἡ συζήτησις ἤρχισε χωρὶς νὰ τίθεται ὡς στοιχεῖον ἡ καλὴ πίστις τοῦ Μέρτεν. Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις ἤρχισε μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς ἐγκληματίου πολέμου, ὁ ὁποῖος κάμνει καὶ ἄλλα ἐγκλήματα τώρα, καὶ ὅτι τὸ θέμα ἦτο πῶς ἡμεῖς ἀναγκαστικῶς θὰ ἠμπορέσωμε νὰ τοῦ κλείσωμεν τὸ στόμα. Ὄχι πῶς ἐκεῖνος θὰ ἤρχετο νὰ μονομαχήσῃ ἱπποτικῶς, ἐὰν εὐαρεστεῖτο. Καὶ περαιτέρω, κ. βουλευταί, ἤρχισε μία συζήτησις δημοσία μὲ τὸ Μέρτεν. Σχεδὸν ν’ ἐκδίδωνται ἀμοιβαίως πολεμικὰ ἀνακοινωθέντα. Ἄ! Κύριοι δὲν ἔχει οὐδεμίαν πλευρὰν ἀστεῖαν τὸ πρᾶγμα. Μὲ σφιγμένην τὴν ψυχὴν παρακολουθεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὸ θέαμα αὐτὸ. Ἐπίστευεν, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ δίωξις ἑνὸς συκοφάντου καὶ ὄχι ἀνταλλαγὴ πολεμικῶν ἀνακοινωθέντων. Σήμερον εἶναι ὁ Νικόλαος Μακρῆς, αὔριον εἶναι ὁ Δημήτριος Μακρῆς. Σήμερον συμβόλαια διὰ τὰ μαγαζιά, αὔριον δὲν πρόκειται δι’ αὐτὰ τὰ μαγαζιά. Μέχρι τοῦ ἀπείρου, μέχρι τῆς στιγμῆς ποὺ θὰ ἠμπορέσῃ νὰ γίνῃ μία δίκη ἐνώπιον ἁρμοδίων δικαστηρίων, θὰ ἐξακολουθῇ νὰ λέγῃ ὁ Μέρτεν, ὅτι ἔχει ἄλλα ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα. Καὶ ἐν τῷ μεταξὺ θὰ προσβάλλῃ τὴν φιλοτιμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἤθελε μίαν ἀποτελεσματικὴν ἐνέργειαν διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἡ ἀλήθεια ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει. Κύριοι βουλευταί, τὸ πόσον ἡ ὁδὸς ἡ ἄγουσα πρὸς τὰ Γερμανικὰ δικαστήρια εἶναι ὁδὸς πλέον ἀσφαλὴς ἀπὸ τὴν ἐπιλεγεῖσαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀποδεικνύουν δύο γεγονότα: Πρῶτον, τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐπιστρατεύονται ἐναντίον αὐτῆς τῆς προσφυγῆς καὶ δεύτερον, τὰ ἐπιχειρήματα ἀκόμη καὶ ἐκείνων ποὺ ἐτόνωσαν τὴν ἄποψιν τῶν Γερμανικῶν δικαστηρίων. Τὰ πρῶτα ἐπιχειρήματα εἶναι: Ὥστε πρέπει πᾶς Ὑπουργὸς συκοφαντούμενος, ὁπουδήποτε νὰ μεταβῇ διὰ νὰ διεκδικήσῃ τὴν τιμὴν του κλπ; Ἐὰν περιμένετε ἀπὸ ἐμὲ νὰ θεσπίσω αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, σᾶς παρακαλῶ νὰ πιστεύσετε, ὅτι οὐδέποτε ἐσκέφθην νὰ προτείνω νὰ θεσπισθῇ ἡ ἀρχή, ὅτι ὁπουδήποτε ὑβρίζεται εἷς Ἕλλην Ὑπουργός, ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ μήνυσιν. Ὄχι. Ἀλλὰ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐπίσης νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, ἡμεῖς ὅλοι ἀντιλαμβανόμεθα, ὅταν τὰ λέγωμεν αὐτά, ὅτι ἐν προκειμένῳ δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ περίπτωσις ὅτι ὅταν ἔχῃ προηγηθῆ ἡ προϊστορία, τὴν ὁποίαν εἴπομεν τῆς ὑποθέσεως Μέρτεν καὶ ὅταν τὸν ἐστείλαμεν μὲ ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Γερμανικὴν δικαιοσύνην νὰ τὸν δικάσῃ καὶ ὅταν ὑπάρχουν καὶ ὅλα τὰ ὑπόλοιπα περὶ τῶν ὁποίων θὰ εἴπω τώρα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι ἡ περίπτωσις Μέρτεν εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ οἱουδήποτε συκοφάντου τῆς Γῆς τοῦ Πυρός. Καὶ δι’ αὐτὸ ὡς ἐξαίρεσιν τοῦ κανόνος τὸ εἰσηγήθην, ὄχι ὡς κανόνα, ὡς δεοντολογίαν τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ παρακολουθῇ πᾶσα Κυβέρνησις. Ἀλλὰ πέραν τούτου ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Φιλελευθέρου Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ὁ ὁποῖος ἐνέκρινε τὴν προσφυγὴν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια, τὴν ἐνέκρινε ὑπὸ δύο προϋποθέσεις. Πρῶτον, μὲ τὴν ἐλπίδα καὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τῆς παρεμβολῆς τῆς Γερμανικῆς δικαιοσύνης θὰ ὑπάρξουν καὶ καταθέσεις ξένων μαρτύρων καὶ κατηγορουμένων. Καὶ ὡς πρὸς τὸν ὅρον αὐτόν, βεβαίως εἶναι φυσικὸν νὰ ἀντιλαμβάνεται καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Φιλελευθέρου Κόμματος, ὡς καὶ πᾶς τις, ὅτι δικονομικῶς τοῦτο ἐπιτρέπεται, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἡ ἀνάκρισις θὰ πάσχῃ, διότι δὲν ὑπάρχουν μέσα καταναγκασμοῦ προκειμένου περὶ θέματος εἰς τὸ ὁποῖον δὲν χωρεῖ ἔκδοσις. Ὁ δεύτερος ὅμως, ὅρος, τὸν ὁποῖον ἔθεσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Φιλελευθέρου Κόμματος, μὲ ὁδηγεῖ εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα τῆς ἀγορεύσεώς μου καὶ εἶναι ὁ ὅρος τῆς παραιτήσεως τῶν δύο Ὑπουργῶν. Διότι προκειμένου περὶ Ἑλληνικῆς δικαιοσύνης, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν, ἡ ἀπόφασις πρέπει νὰ εἶναι ἀδιάβλητος καὶ ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ δίκης ὁμιλοῦμεν περὶ ὁλοκλήρου τῆς δίκης καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τμήματος αὐτῆς. Ἡ δίκη ἀρχίζει ἀπὸ τὴν ἀνάκρισιν. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ δεύτερον θέμα, ἀφοῦ διαπιστώσω, ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, ὅτι εἰς τὴν πλευρὰν τοῦ γενικοῦ χειρισμοῦ τοῦ θέματος, ἡ Κυβέρνησις ἔπταισε βαρύτατα ἐν τῷ γενικῷ πλαισίῳ τῆς υἱοθετήσεως. Καὶ ἔπταισεν ἀκόμη περισσότερον, ἐν σχέσει πρὸς τὴν εὐθιξίαν δύο ἐκ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν. Κύριοι βουλευταί, ὁμιλοῦμεν περὶ εὐθιξίας, ἀσκοῦμεν ἔργον δύσκολον. Πρῶτον, διότι χωρὶς νὰ εἶναι, φαίνεται, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν μάχην κατὰ προσώπων. Καὶ δεύτερον, εἶναι δύσκολον τὸ ἔργον, διότι ἡ ἔννοια τῆς εὐθιξίας εἶναι ἔννοια, ἡ ὁποία ὑλοποιεῖται δυσχερῶς. Δὲν εἶναι κωδικοποιημένη. Δὲν ὑπάρχουν δηλαδή, ἄρθρα νόμου, τὰ ὁποῖα νὰ ὁρίζουν τὶ εἶναι ἡ κοινοβουλευτικὴ εὐθιξία. Τὰ στοιχεῖα της εἶναι πολὺ ὀλιγώτερα τὰ ἀντικειμενικά, τὰ σταθμητὰ καὶ ἄπειρα τὰ ἀστάθμητα δι’ ἑκάστην περίπτωσιν. Καὶ ἐὰν τὰ στοιχεῖα κἄποιας ὑποθέσεως τοιαύτης, θελήσῃ κανεὶς νὰ τὰ ἀναφέρῃ, οὐδέποτε φαίνονται ἐπαρκῆ διὰ νὰ δικαιολογήσουν μίαν παραίτησιν διὰ λόγους κοινοβουλευτικῆς εὐθιξίας. Ἡ εὐθιξία εἶναι κἄτι πολὺ διαφορετικὸν ἀπὸ τὴν εὐθύνην, ὄχι μόνον διὰ ἀδίκημα, ἀλλὰ διὰ μίαν πρᾶξιν ποὺ δὲν συνιστᾶ ἀδίκημα καὶ ἡ ὁποία ἐνδεχομένως εἶναι λάθος. Πολλὲς φορὲς ἡ εὐθιξία συνάπτεται μὲ πράξεις τρίτων, μὲ τὰς ὁποίας κατὰ τὸν α ἢ β τρόπον ἐμπλέκεται κανείς. Καὶ δὲν χρειάζεται νὰ ὑπάρξουν πράξεις ἄδικοι νὰ ὑπάρξουν ἐνδείξεις ἢ ἀποδείξεις ἢ ἀκόμη καὶ ὑπόνοιαι ἀδίκων πράξεων. Συνήθως, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ εὐθιξίας, λέγομεν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐνεπλάκη εἰς νέαν περιπέτειαν ἢ ὑπέστη ἕνα ἀτύχημα. Ἡ εὐθιξία ἀφορᾷ τὸν ἄτυχον καὶ ὄχι τὸν ἔνοχον, διότι ἀπὸ τὸν ἔνοχον οὐδεὶς ζητεῖ εὐθιξίαν. Ὁ ἔνοχος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ πληρώσῃ. Καὶ θὰ πληρώσῃ, εἴτε τὸ θέλει, εἴτε ὄχι. Ἡ εὐθιξία ἀφορᾷ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ πληρώσῃ βάσει οἱουδήποτε ἄλλου κανόνος, πλὴν τοῦ κανόνος τῆς Κοινοβουλευτικῆς εὐθιξίας. Καὶ δι’ αὐτό, κ. Ὑπουργέ, πράγματι, ὅταν φθάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν συζήτησις περὶ εὐθιξίας πολλὲς φορὲς εἶναι δυσκολώτερον τὸ ἔργον ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τὴν ἐπικαλεῖται, παρὰ ἐκείνου εἰς βάρος τοῦ ὁποίου τὴν ἐπικαλεῖται. Διότι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, πάντοτε ἡ ἔννοια τῆς Κοινοβουλευτικῆς εὐθιξίας νὰ κινῆται πρὶν ἀρχίσῃ ἡ Κοινοβουλευτικὴ συζήτησις ἐπὶ ἀναλόγου θέματος. Καὶ νὰ ἐπέρχεται ἡ παραίτησις καὶ νὰ μὴ ἐπακολουθῇ καμμία συζήτησις λόγῳ τῆς γενικῆς ὁμοφωνίας, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν σταθμητοὶ καὶ ἀστάθμητοι παράγοντες, ὡδήγησαν ὀρθῶς ἕνα Ὑπουργὸν εἰς παραίτησιν διὰ λόγους Κοινοβουλευτικῆς εὐθιξίας. Μόλα ταῦτα εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν νὰ συζητήσω περὶ τοῦ ὑπουργοῦ, τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ ὅτι ὁ παλαιότερος τῶν μεταξὺ ἡμῶν κοινοβουλευτικῶν ἡγετῶν εἶπεν, ὅτι δίκη ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων, προϋποθέτει εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, παραίτησιν τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, εἶναι δι’ ἐμὲ μία ἐνίσχυσις, διότι μέσα εἰς αὐτὴν τὴν περιοχὴν τῶν ἀσταθμήτων παραγόντων εἰς τὴν ὁποίαν κινούμεθα, ἡ γνώμη τοῦ παλαιοῦ αὐτοῦ Κοινοβουλευτικοῦ, εἶναι ἕνας παράγων ποὺ ἔχει βάρος καὶ ποὺ παίζει τὸν ρόλον του. Διότι, κ. βουλευταί, νὰ διατὶ ἡ ἔννοια αὐτὴ δὲν περιέχει ὑλοποίησιν. Διότι ἐὰν τεθῇ τὸ ἐρώτημα: εἴχετε ὅλην τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη νὰ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ θὰ εἴπωμεν ὅλοι μαζὶ ὄχι. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ παραιτηθῇ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός. Ἐν τούτοις, ὅλοι μαζὶ μέσα μας θὰ ξεύρωμεν, ὅτι παρὰ ταῦτα, παρ’ ὅλον, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη δὲν ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, παρ’ ὅλον, ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἐπηρεάσῃ δι’ ἄλλων μεθόδων τὴν δικαιοσύνην παρ’ ὅλα ταῦτα, μέσα μας θὰ μείνῃ τὸ ἐρώτημα μήπως τυχὸν οἱ ἀστάθμητοι παράγοντες περὶ τῶν ὁποίων ἔλεγον δὲν κάμνουν, ὥστε ὁ Ὑπουργὸς ποὺ ὑποβάλλει τοιαύτην μήνυσιν καὶ ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις, κατὰ ἀλλοδαποῦ καὶ τοιούτου ἀλλοδαποῦ, μήπως αὐτὸς ὁ ὑπουργὸς θὰ ἔπρεπε καλλίτερον νὰ παραιτηθῇ; Αὐτὸς εἶναι ὁ ἕνας λόγος καὶ ὁ ἄλλος λόγος εἶναι, λόγος θλιβερός, λόγος, τὸν ὁποῖον δὲν θὰ εἶχον καμμίαν διάθεσιν νὰ ἀναφέρω, λόγος τὸν ὁποῖον ἀναφέρω μόνον, διότι ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ κάμῃ συζήτησιν οὐσίας καὶ ἀπὸ τὴν οὐσίαν ἀφῄρεσε τὴν οὐσίαν τοῦ πολιτικοῦ προβλήματος καὶ τὴν οὐσίαν τοῦ ὅλου θέματος τῆς Κοινοβουλευτικῆς εὐθιξίας. Κύριοι βουλευταί, ὡς πρὸς ἐμὲ προσωπικῶς τὸ θέμα ἔχει κἄποιαν προϊστορίαν. Ὅταν συνεζητεῖτο τὸ πρῶτον νομοσχέδιον περὶ ἐγκληματιῶν πολέμου, περιέπεσε κατὰ περίεργον τρόπον εἰς χεῖρας μου ἕνα ἀπόκομμα τῆς ἐφημερίδος «Μπιλτσαϊντούγκ», εἰς τὸ ὁποῖον ἐγράφετο δῆθεν ἀνταπόκρισις ἐξ Ἀθηνῶν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἦτο τάχα φίλος τοῦ Μέρτεν ἀπὸ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς καὶ ὅτι δύο ἡμέρας πρὸ τῆς συλλήψεώς του ἐδείπνησε μαζί του. Μοῦ ἔκανε ἐντύπωσιν, διότι ἐξηκρίβωσα, ὅτι τὸ κείμενον αὐτό, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο πρόσφατον, ἤτοι ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν σύλληψιν τοῦ Μέρτεν, ἐξηκρίβωσα, ὅτι διάψευσις αὐτοῦ τοῦ κειμένου, εἴτε ἐν Γερμανίᾳ, εἴτε ἀλλοῦ, δὲν ὑπῆρξε. Καὶ μοῦ ἔκανεν ἐντύπωσιν, διότι ἐπὶ τέλους τὸ νὰ ἀναγράφεται ἕνα τέτοιο πρᾶγμα ἦτο εἰς βάρος ὅλης τῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Ἐν συνεχείᾳ περιέπεσεν εἰς γνῶσιν μου, ὅτι αὐτὸς ὁ ἐγκληματίας πολέμου εἶχεν ὑποβάλει ὑπόμνημα εἰς τὸν ἀνακριτὴν τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει νὰ κληθῇ ὡς μάρτυς ὑπερασπίσεως ἡ σύζυγος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἔμεινα τότε μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ἐν συνεχείᾳ τῶν ἄλλων ἐκβιαστικῶν δημοσιευμάτων περὶ τῶν ὁποίων εἶπα καὶ τῶν ὕβρεων κατὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ συνεχείας ἐκβιαστικῶν ἐκδηλώσεων, αἱ ὁποῖαι τείνουν εἰς ἕνα σκοπόν, εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ Μέρτεν καὶ οἱ φίλοι του δὲν ὀρρωδοῦν πρὸ οὐδενὸς διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ. Καὶ συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου, ὁπότε δὲν ἐγνώριζα, ὅτι θὰ ψηφισθῇ καὶ δεύτερον, ἀλλὰ μοῦ ἔκανεν ἐντύπωσιν, ὅτι συνεζητεῖτο νομοσχέδιον τοιούτου εἴδους ἐπιεικείας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς δίκης τοῦ Μέρτεν, ἀνέφερα τὸ γεγονὸς αὐτὸ μόνον τοῦ δημοσιεύματος διὰ νὰ δείξω μέχρι ποίου σημείου ἐκβιασμοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγηθοῦν οὗ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπεδίωκον τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ Μέρτεν. Θὰ μοῦ εἴπητε, εἶχα ἴσως τὴν σκέψιν, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς ἀναφορᾶς κατὰ κἄποιον τρόπον καθοδηγεῖται ἡ Κυβέρνησις, ἢ μέλος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ νὰ σκεφθῇ ποία πρέπει νὰ εἶναι ἡ στάσις του, ἐνδεχομένως, ἐν ὄψει αὐτῶν τῶν δημοσιεύσεων καὶ τῆς γνωστῆς ἰδιότητος τῆς συζύγου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν; Ἴσως ναί. Ἤμουν κατὰ ἑνάμισυ ἔτος νεώτερος καὶ εἶχα ἴσως τὴν ἀφέλειαν νὰ πιστεύω, ὅτι αὐτὴ ἡ εὐθιξία τὴν ὁποίαν μᾶλλον ἔχω ἀκούσει παρὰ ἔχω ἴδει, διότι περισσοτέραν γνῶσιν ἔχω τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἱστορίας, παρὰ Κοινοβουλευτικὴν πεῖραν, εἶχα τὴν ἀφέλειαν νὰ πιστεύω, ὅτι θὰ προσέξῃ τὴν παρατήρησίν μου καὶ θὰ σκεφθῇ, μήπως τυχὸν προκειμένου περὶ τοιούτων μέτρων τὰ ὁποῖα ἐλάμβανε, μήπως τυχὸν ἔπρεπε νὰ λάβῃ καὶ μερικὰ μέτρα προφυλάξεως. Ὦ τοῦ θαύματος, εἶδα τότε ἐξεγειρόμενον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὄχι διὰ τὸ δημοσίευμα. Διατὶ νὰ μὴ εἶναι καλόπιστον μοῦ εἶπε τὸ δημοσίευμα καὶ κακόπιστος ἡ ἐντεῦθεν ἀνταπόκρισις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐσήμαινε, ὅτι πάλιν ὑποκινηταὶ Ἕλληνες ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν διὰ τὸ δημοσίευμα αὐτό. Ἀλλὰ ἐξεγειρόμενον, διότι δὲν ἐλαμβάνομεν ὑπ’ ὄψει τὴν ἔντιμον πενίαν τῆς συζύγου του, καὶ διότι ἀπεδίδαμεν σημασίαν εἰς πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον καμμίαν σημασίαν. Δὲν ἐπέμεινα. Καὶ ὅταν εἰσήχθη καὶ τὸ δεύτερον νομοσχέδιον δὲν ἐπανῆλθα. Τὸ ἱστορικὸν αὐτό, κ. βουλευταί, τὸ ἀνέφερα διὰ νὰ δείξω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Κυβέρνησις, ἢ τὸ συγκεκριμένον μέλος της, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εἶναι εὔτρωτον καὶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς συκοφαντίας ἀκόμη πλέον εὔτρωτον. Καὶ ἀπόδειξις, ὅτι, ἐνῷ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπέβαλε μήνυσιν, ὁ ἴδιος ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβάλῃ μήνυσιν. Καὶ εἶναι εὔτρωτον, κ. βουλευταί, ὄχι διότι δὲν δύναται κανεὶς λογικῶς καὶ ἠθικῶς καὶ πολιτικῶς νὰ διαχωρίσῃ τὴν σύζυγον ἀπὸ τὸν σύζυγον καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ διότι μέσα εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς εὐθιξίας, τὴν ὥραν ποὺ ἕνα τέρας ἐγκληματίου πολέμου ἤρχισε νὰ ὑβρίζῃ καὶ νὰ συκοφαντῇ καὶ νὰ λέγῃ κατηγορίας κατὰ μελῶν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ μέσου αὐτῶν κατὰ τοῦ τόπου, ὁ ὁποῖος ἔχει αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, δὲν εἶναι ὡραῖον νὰ εἴμεθα ἡμεῖς ὑποχρεωμένοι νὰ ἀπαντήσωμεν, ὅτι ἐπὶ τέλους δὲν ἔχει σημασίαν, ὅταν μία κοπέλα δὲν εἶχε χρήματα καὶ ἠδύνατο νὰ ἐργάζεται παρὰ τοῖς Γερμανοῖς. Καὶ ἡ νεαρὰ ἡλικία ἀναμφισβητήτως καὶ ἡ ἔλλειψις περιουσίας εἶναι ἐλαφρυντικὰ εἰς τὴν περίπτωσιν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα ἐκ τῆς ἀφορμῆς αὐτῆς, ἐκφράζοντες ὁλόκληρον τὸ ἔθνος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ μὲ ἐπίσημον ἰδιότητα, νὰ διακηρύσσωμεν, ὅτι μέσα εἰς αὐτὸν τὸν τόπον ὅπου ἑκατομμύρια Ἑλληνίδων νεαρῶν ἐφονεύθησαν, ἐξετελέσθησαν, ἠγωνίσθησαν, ἐπείνασαν, ποὺ ἐπερίμεναν νὰ δοῦν πότε ὁ ἄνθρωπός τους ἀπὸ τὴν Μέσην Ἀνατολὴν ἠμπορεῖ νὰ τοὺς στείλῃ μίαν λίρα, ποὺ ἐμποδίσθη ἡ ἀνάπτυξίς των ἀπὸ τὴν ἀποβιταμίνωσιν, δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς αὐτοῦ τοῦ τόπου νὰ λέγωμεν, ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, ἐὰν μία νεαρά, ὅπως πενῆντα ἢ ἑκατὸ ἄλλες νεαρές, εἰργάσθησαν ὑπὸ τὸν Γερμανὸν κατακτητήν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Δὲν ζητῶ, οὔτε ποινικήν, οὔτε ἠθικὴν καταδίκην.

§60Ι. ΧΑΤΖΗΔΗΜΟΣ. ... (Διακόπτει μὴ ἀκουόμενος). (Κωδωνοκρουσίαι).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Χατζηδῆμο, καθῆστε κάτω παρακαλῶ, ἀπαγορεύω τὰς διακοπάς.

§62Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Καὶ δὲν πρόκειται ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει νὰ κάμω συζήτησιν περὶ τοῦ προσώπου. Κάμω συζήτησιν περὶ τῶν λεγομένων ὑφ’ ὑμῶν μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ κάμω τὴν συζήτησιν.....

§63Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ κάμετε συζήτησιν περὶ τοῦ προσώπου κατὰ παράκλησίν μου, διότι ἄλλως θὰ ἐκλάβω ὡς δολιότητα αὐτὴν τὴν συζήτησιν, καίτοι δὲν νομίζω, ὅτι ἔχετε δολιότητα. Πάντως θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ὁμιλήσητε περὶ τοῦ προσώπου.

§64Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ.

§65Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διότι αὔριον θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι πολὺ περισσότερον ὑπερήφανη ἀπὸ σᾶς.

§66Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μακάρι, κ. Ὑπουργέ.

§67ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Καὶ εἶναι.

§68Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μακάρι, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν κατενοήσατε, οὔτε τὴν πρώτην φορὰν ποὺ ὡμίλησα ἐδῶ ὑπὸ ποῖον πνεῦμα ὡμίλησα, οὔτε καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν κατενοήσατε ὑπὸ ποῖον πνεῦμα ὁμιλῶ. Οὔτε καὶ θὰ τὸ κατανοήσετε, οὔτε μὲ ἐνδιαφέρει νὰ τὸ κατανοήσετε. Μὲ ἐνδιαφέρει νὰ εἶμαι ἐγὼ σύμφωνος μὲ τὰς ἰδικάς μου ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι μοῦ λέγουν νὰ κρίνω αὐτὰ ποὺ λέγονται ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς ἐκ μέρους τῶν κ. Ὑπουργῶν. Δὲν δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν ἢ νὰ ἐπιτιθέμεθα κατὰ ἑνὸς προσώπου ξένου πρὸς τὴν Βουλήν, οὔτε ὅμως, διότι ἕνα πρόσωπον εὑρίσκεται ἔξω τῆς Βουλῆς νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν αὐτὰ ποὺ λέγουν ἢ πράττουν οἱ Ὑπουργοί. Λέγω, λοιπόν, ὅτι δὲν θέλω νὰ κρίνω τὸ πρόσωπον, οὔτε μὲ ἐνδιαφέρει, οὔτε κανεὶς ἐζήτησε νὰ κρίνῃ τὸ πρόσωπον, οὔτε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν οὐσίαν. Σεῖς εἰσήλθατε εἰς τὴν οὐσίαν καὶ ὡμιλήσατε περὶ ὅλων αὐτῶν. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὑπεστηρίξατε σεῖς. Καὶ ὁμιλῶ περὶ ἐκείνων τῶν ὁποίων παρίσταται μάρτυς ἡ Ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη. Καὶ λέγω, ὅταν ἔχωμεν ἕνα ἐγκληματία πολέμου, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε ἤδη νὰ ἔχωμεν ἀποστομώσει καὶ αὐτὸς ὁ ἐγκληματίας πολέμου στηρίζεται εἰς τὸ μόνον αὐτὸ στοιχεῖον διὰ νὰ ἀπευθύνεται κατὰ τρόπον αὐθάδη κατὰ μιᾶς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἀπειλῇ καὶ μήνυσιν ἐπὶ ψευδορκίᾳ καὶ ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας νὰ ἀσχολούμεθα μὲ αὐτὰς τὰς σχέσεις, καὶ τὰς ὑπονοίας ποὺ γεννοῦν αἱ σχέσεις αὐταί, λέγω, πῶς ἀντέχει τὸ Ὑπουργεῖον, ὄχι πῶς ἀντέχει λόγῳ ἀνικανότητος ἢ ἀναξιότητος τοῦ Ὑπουργοῦ, πῶς ἀντέχει ἠθικῶς μέχρι τῆς δίκης, μέχρι τῆς καταδίκης τοῦ συκοφάντου, πῶς ἀντέχει τὸ Ὑπουργεῖον, πῶς ἀντέχει ἡ Κυβέρνησις, πῶς θέλετε νὰ ἀνθέξῃ τὸ Κοινοβούλιον, πῶς θέλετε νὰ ἀνθέξῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ βλέπῃ, ὅτι λόγῳ τῆς ἰδικῆς σας παραστάσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δύναται ὁ ἐγκληματίας πολέμου νὰ αὐθαδιάζῃ ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Κύριοι βουλευταί, ἐζήτησεν ἡ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ κρίνωμεν τὴν οὐσίαν. Πῶς νὰ τὴν κρίνωμεν; Δὲν ἔχομεν, οὔτε τὸ δικαίωμα νὰ κάμωμεν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν, δὲν ἔχομεν, οὔτε τὸ δικαίωμα νὰ συλλέξωμεν ὡρισμένα στοιχεῖα ἐπισήμως. Εἶπε προχθές, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τοῦ κουτσομπολιοῦ τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ ἔχει δίκαιον. Ἀλλὰ ποὺ θέλετε νὰ ἀντλήσωμεν πληροφορίας; Πῶς θὰ κρίνωμεν μερικὰ πράγματα; Θὰ συλλέξωμεν στοιχεῖα ἀπὸ τὸ κουτσομπολιό; Ἄς ἐρωτηθῇ ὁ κ. Θεμελῆς: Μοῦ ἐλέχθη, ὅτι ὑπῆρξε πρὸ τοῦ πολέμου, οὔτε λίγο οὔτε πολύ, πιλότος τῆς Λουφτχάνσα. Εἶναι ἀληθὲς αὐτό, κ. Θεμελῆ;

§69Γ. ΘΕΜΕΛΗΣ. (Ὑφ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ὄχι, εἶναι ἀνακριβές.

§70Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶναι ψευδές. Ἰδού, κ. Ἀντιπρόεδεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διατὶ τ’ ἀνέφερα, διότι ἐγὼ προσωπικῶς εἶχα τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς. Διατὶ σᾶς τὸ ἀνέφερα αὐτό, κ. βουλευταί; Τὸ ἀνέφερα διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ὅταν ζητῆται μία ἐπιπολαία κρίσις τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἢ καὶ τῶν κ. Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων ἐπὶ ὡρισμένων οὐσιαστικῶν θεμάτων, χωρὶς νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα αὐτοὶ νὰ κάμουν οἱανδήποτε ἀνάκρισιν, οἱονδήποτε ἔλεγχον, θὰ γίνουν ἕρμαιον τῶν διαδόσεων ἢ τῶν φιλικῶν βεβαιώσεων προσώπων, τὰ ὁποῖα λέγουν τὸ πλέον τερατώδη τῶν πραγμάτων. Δι’ αὐτὸ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ περιορισθῶθεν εἰς μόνα τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα, ὄχι καταγγέλλει, εἴτε ὁ Μέρτεν, εἴτε οἱοσδήποτε ἄλλος, ἀλλὰ ἐκεῖνα ποὺ προκύπτουν ἐξ ἀντικειμένου.

§71Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ. Διὰ σᾶς τὶ λέγουν;

§72Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὅ,τι καὶ νὰ σᾶς εἴπουν δι’ ἐμὲ καὶ θὰ τὸ πιστεύσητε καὶ θὰ τὸ διαδόσητε καὶ θὰ τὸ γράψετε καὶ θὰ ὁρκίζεσθε, ὅτι εἶναι ἀληθές, διότι αὐτὴν τὴν μέθοδον ἔχει πάντοτε ἡ ἄκρα Δεξιά, τῆς συκοφαντίας τῶν προσώπων, ἐνῷ ἡμεῖς ἀγωνιζόμεθα διὰ τὰς ἰδέας μας. (Θόρυβος). Ἐνῷ περὶ τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὑπάρχει ἕνα ἀντικειμενικὸν στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι τῆς περιφήμου νομαρχίας ἐπὶ κατοχῆς. Μακρὰν ἀπὸ ἐμὲ αἱ σκέψεις νὰ θεωρήσω, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος διετέλεσε Νομάρχης ἐπὶ κατοχῆς εἶναι προδότης, καὶ ὅτι ὁπωσδήποτε εἶναι ἐξοβελιστέος καὶ μάλιστα τώρα, ὁπότε ὅλα αὐτὰ ἔχουν παρέλθει καὶ ἔχουν λήξει πρὸ πολλοῦ. Ἀλλά, κ. βουλευταί, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὑπάρχουν πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς εὐθιξίας δὲν εἶναι ἀσήμαντα. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἦτο ἀξιωματικός. Ἠδύνατο νὰ εὑρεθοῦν Νομάρχαι ἄλλοι ποὺ νὰ μὴ εἶναι ἀξιωματικοί, δικηγόροι ἐπαγγελματίαι κλπ. Οἱ ἀξιωματικοὶ ἔπρεπε νὰ ἔχουν ἄλλην ἐργασίαν. Τὸ ὅτι λοιπὸν ἦτο ἀξιωματικὸς καὶ Νομάρχης ἐπὶ κατοχῆς, κατ’ ἀρχὴν ἐγὼ εὑρίσκω τοῦτο ἀσυμβίβαστον καὶ ἀξιοκατάκριτον. Περαιτέρω νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θέλει νὰ ὑφαρπάσῃ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ὅταν μὲ τὴν ἀτομικήν του βεβαίωσιν θέλῃ νὰ κλείσῃ τὸ θέμα τοῦ κ. Θεμελῆ. Διότι, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τοῦ κ. Θεμελῆ, ἔχει ἀσκηθῆ δίωξις καὶ ἔχει ἐκδοθῆ ἀπαλλακτικὸν βούλευμα ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναγράφονται καὶ ἐνέργειαι, τὸ ὁποῖον ἄλλοι βουλευταὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνουν ὅπως ἡμεῖς. Διότι ἀπὸ ἄλλης πλευρᾶς ἦτο γνωστόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Καΐρου, εἰς τὴν ὁποίαν τότε μετείχατε ἢ δὲν μετείχατε, ὅταν κατῆλθε πρὸς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν δὲν ἤθελε οὔτε κἂν νὰ τοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ πάῃ, ὅτι δὲν τοῦ ἀνετέθη στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, ἀλλὰ καὶ γεγονὸς ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι κυκλοφοροῦν ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται, ἔν τινι μέτρῳ καὶ μέσα εἰς τὸ ἀπαλλακτικὸν βούλευμα, τὰ ὁποῖα πᾶν ἄλλο ἢ εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἐγκρίνωμεν ἡμεῖς, ἔστω καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων. Γνώμη μου εἶναι, ὅτι ἡ ἰδιότης τοῦ κ. Θεμελῆ ὡς ἀξιωματικοῦ καὶ Νομάρχου ἐπὶ κατοχῆς αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ οὐχὶ εἰς οἱονδήποτε Ὑπουργεῖον, ἀλλ’ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων τῆς χώρας, εἶναι ἰδιότης, ἡ ὁποία ἔστω καὶ μόνον, διότι χρησιμεύει ὡς ἐπιχείρημα διὰ τὸν διασυρμὸν τῆς χώρας, εἶναι ἰδιότης ἡ ὁποία ἔπρεπε τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ ἐμβάλῃ εἰς σκέψεις Κοινοβουλευτικῆς εὐθιξίας τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑφυπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§73Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἐθνικὴ δρᾶσις τοῦ κ. Θεμελῆ, εἶναι γνωστὴ εἰς ὅλην τὴν Θεσσαλονίκην, εἶναι γνωστή, ἀκόμη καὶ εἰς τοὺς ἰδικούς σας ὀπαδούς, εἶναι γνωστὴ εἰς ὁλόκληρον τὸ πανελλήνιον, διότι συνειργάσθη μὲ τὸν μακαρίτην τὸν Ἀβδελᾶ καὶ τὸν Χρυσοχόου, ποὺ ἀπετέλεσαν τοὺς ἥρωας τῆς ἰδικῆς μας περιοχῆς.

§74Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶσθε ἐλεύθερος νὰ ἔχετε τὴν γνώμην σας καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου, ἐγὼ μάλιστα μὲ τὴν προσθήκην, ὅτι δέχομαι νὰ μεταβάλω γνώμην, ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρξουν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ μὲ κάμουν νὰ μεταβάλω γνώμην. Μὲ ἐνισχύετε, ὅμως, εἰς τὴν ἄποψιν, ὅτι ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποσπάσῃ ἀπόφασιν οὐσίας εἶναι προσπάθεια, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ τὸ Κοινοβούλιον εἰς μίαν συζήτησιν ποὺ δὲν τῆς ἀνήκει καὶ εἰς μίαν συζήτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κάθε ἕνας εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπῃ μίαν γνώμην, χωρὶς νὰ ἔχῃ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα νὰ τὴν δικαιολογοῦν ἀπολύτως. Γνώμη μου εἶναι, ὅτι, ἀνεξαρτήτως πάντων τούτων, ἡ θέσις τοῦ κ. Θεμελῆ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων τῆς χώρας τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν βάλλεται καθ’ ὃν τρόπον βάλλεται ἡ Κυβέρνησις ἐκ μέρους ἑνὸς ἐγκληματίου πολέμου εἶναι θέσις ἐπισφαλὴς καὶ ἐξηγοῦμαι. Οἱ Γερμανοὶ ἠμπορεῖ νὰ εἶναι Γερμανοὶ καὶ νὰ ἔκαμαν ἐγκλήματα ἐν ὀνόματι τῆς ἰδικῆς των πατρίδος. Ἀλλὰ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον θεωροῦν ὅτι ὑπῆρξεν ὑπάλληλός των τὸν περιφρονοῦν καὶ τὸν περιφρονοῦν, διότι ὑπάλληλος ὑπῆρξεν ὄχι τῆς ἰδικῆς του πατρίδος, ἀλλὰ τῆς πατρίδος τῶν Γερμανῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη ἡ Δυτικὴ Γερμανία εἶναι μέσα εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς χώρας αὐτῆς μετὰ τὸ γενόμενον σκάνδαλον ἀπαιτεῖ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῆς χώρας, νὰ εἶναι ἀπολύτως ἀδιάβλητος καὶ σεβαστὸς ὁ ἴδιος καὶ ὄχι ὑπὸ τὸ κράτος τῶν κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτοξεύωνται λόγῳ τῆς ἰδιότητος τοῦ κ. Θεμελῆ. Ἰδού, κύριοι βουλευταί, εἰς τὶ συνίσταται καθ’ ἡμᾶς ἡ Κυβερνητικὴ εὐθύνη. Ἡ Κυβερνητικὴ εὐθύνη συνίσταται καθ’ ἡμᾶς εἰς τὸ ὅτι δὲν ἀντιμετώπισεν ἡ Κυβέρνησις τὸ θέμα τὸ προκληθὲν ἐκ τῆς ὑποθέσεως Μέρτεν κατὰ μέτωπον καὶ κατὰ τὸν καταλληλότερον τρόπον. Τὸ μετατρέπει σήμερον εἰς θέμα κρίσεως οὐσίας μὲ ἕνα πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον τελικῶς καταλήγει ἐναντίον της, δι’ ἑνὸς εἴδους ὀχλαγωγίας, ψηφισμάτων καὶ κραυγῶν διὰ νὰ καλυφθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς διακριβώσεως, τῆς δικαστικῆς καὶ μόνον ἀληθείας ἐν προκειμένῳ. Ἐκεῖνο ποὺ ἀξιοῖ ὁ τόπος αὐτὸς εἶναι νὰ ἀποστομώσῃ τὸν συκοφάντην διὰ καταδικαστικῆς ἀποφάσεως καὶ ὄχι διὰ τῆς ὀχλαγωγίας. Ἡ Κυβέρνησις ὀνομάζει ὑπεκφυγὴν τὸ νὰ μὴ εἴπῃ κανείς, ὅτι πιστεύει ἢ δὲν πιστεύει τὸν Μέρτεν. Ἡμεῖς ὀνομάζομεν μετατόπισιν τοῦ θέματος καὶ ὑπεκφυγὴν ἀπὸ τὸ πολιτικὸν θέμα τὴν προσπάθειαν νὰ μεταβάλῃ ἐκ τῶν ἐνόντων εἰς καφενειακὸν δικαστήριον τὴν Βουλὴν ἢ οἱονδήποτε ἄλλο Σῶμα ἀναρμόδιον νὰ κρίνῃ, νὰ ἐλέγξῃ, νὰ συγκεντρώσῃ στοιχεῖα. Καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ μεταβάλῃ εἰς κομματικὸν θέμα, καὶ ἴσως νὰ τὸ κατορθώσῃ, ἕνα θέμα ἐθνικὸν καὶ ἠθικόν. Καὶ νὰ πάθῃ ἀπὸ τὴν ἀσφυξίαν τῶν κομματικῶν παθῶν ἡ ἀλήθεια, πρὸς τὴν ὁποίαν λέγει ἡ Κυβέρνησις ὅτι τείνει. Εἶπε προχθὲς ὁ κ. πρωθυπουργός: Θὰ κρίνουν τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια, θὰ κρίνῃ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, θὰ κρίνῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Εἰς Ἑλληνικὰ δικαστήρια κατετέθη ἡ μήνυσις. Καὶ μετὰ τὴν μήνυσιν δὲν κατετέθη καὶ ἡ ἐντολὴ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν ποὺ ὑπέβαλον τὴν μήνυσιν, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἔχουν τὴν εὐθιξίαν μόνον διότι, ὑπέβαλον τὴν μήνυσιν νὰ παραιτηθοῦν. Καὶ πόσον αὐτὸ εἶναι καταστρεπτικὸν διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀδιαβλήτου δικαστικῆς ἀποφάσεως τὸ εἴδομεν προχθὲς ἐκ τοῦ ψηφίσματος τοῦ Συνεδρίου τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Τοῦτο, δὲν περιωρίσθη νὰ ἐκφράσῃ τὴν συμπάθειάν του ἐνδεχομένως πρὸς τὸν δοκιμαζόμενον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ πρωταγωνιστὴς τῆς μὴ ἀναμίξεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἰς τὰ πολιτικὰ ζητήματα, ἀλλὰ περιέχει καὶ ἐπιχειρήματα ἐναντίον τῶν ἀπόψεων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία ἐπὶ τέλους, δὲν εἶπεν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἔνοχος, ἀλλὰ ὅτι ἔπρεπε νὰ καταφύγουν οἱ θιγόμενοι εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια. Καὶ ὑπάρχει μέσα εἰς τὸ ψήφισμα τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἰρωνικὴ ἀναφορὰ εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐν ὀνόματι τῆς μὴ ἀναμίξεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἰς τὰ κομματικά. Ἰδού, λοιπόν, ὅτι ἡ ἐμπλοκὴ τοῦ ἀξιώματος μὲ τὴν ὑπόθεσιν, ζημιώνει πολὺ περισσότερα πράγματα ἀπὸ ἕνα ἀξίωμα καὶ ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν. Ὡς πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, ἐὰν ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους ἐννοῇ ἀπόφασιν ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταφέρῃ τὸ θέμα εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος, ἡ ἀπάντησίς μας εἶναι, ὅτι δὲν συμμετέχομεν εἰς τοιούτου εἴδους ἐνέργειαν. Ὡς πρὸς τὸν λαόν, ἐὰν κρίσις τοῦ λαοῦ νοῆται ἡ ἔκδοσις ψηφισμάτων ἢ ἡ ὀργάνωσις ὑποδοχῶν, ὡς νομίζομεν, ὅτι εἶναι τὸ πρόγραμμα, εἰς τίποτε δὲν ὠφελεῖ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις μέχρι τῆς στιγμῆς, ἐξ ἀφορμῆς τοῦ προκύψαντος ζητήματος, ἐκράτησε μίαν στάσιν, διὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ὅταν ἐτέθη τὸ ζήτημα, εἰς τὴν ἀρχήν, ἔσπευσε μὲ μίαν φράσιν μικράν, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ ὅτι ἀποτελεῖ αὐτὸ κομματικὴν τοποθέτησιν, νὰ εἴπῃ, ὅ,τι πιστεύει, ὅτι πράγματι ἡ ὀρθὴ ὁδὸς εἶναι ἡ προσφυγὴ εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια καὶ ἀνέμενε τὰς σχετικὰς ἀνακοινώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ὑπέδειξε οὔτε κἂν παραίτησιν τῶν ὑπουργῶν, ἀκόμη ὀλιγώτερον τοῦ Προέδρου. Διότι δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι μόλις διετυπώθη μία κατηγορία ἐκ μέρους ἑνὸς ἐγκληματίου πολέμου, τὸ μόνον ποὺ ἐσκέφθη ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις ἦτο νὰ σπεύσῃ νὰ τὴν ἐκμεταλλευθῇ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπεν ἁπλῶς, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ἡ μήνυσις αὐτή. Καὶ ἂν ὑπεβάλλετο ἡ μήνυσις, ἀκόμη καὶ ἄνευ παραιτήσεως τῶν θιγομένων, εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια, οὐδέποτε θὰ ἔκαμε λόγον οὔτε κἂν περὶ παραιτήσεως. Ἀρκεῖ νὰ ἔβλεπεν ἕνα ὑπουργὸν νὰ μεταβῇ δι’ ὀλίγον καιρὸν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ καταθέσῃ τὴν μήνυσιν. Θὰ τὸ ἔκαμεν, ἐὰν ἕνα προσφιλὲς μέλος τῆς οἰκογενείας του ἦτο ἀσθενές. Θὰ τὸ ἔκαμεν, ἐὰν ὁ ἰατρὸς τοῦ ἔλεγεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναπαυθῇς, θὰ τὸ ἔκαμνε διὰ τὴν καλοκαιρινὴν ἀνάπαυσίν του. Ἔπρεπε νὰ τὸ κάμῃ, χάριν ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως. Διότι, ἐὰν μία μήνυσις ἐγίνετο εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια, οὐδεὶς ἐπλανᾶτο, ὅτι ὅλα τὰ στοιχεῖα θὰ ἐνεφανίζοντο καὶ ἑπομένως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λήξῃ ὁλόκληρος ἡ ὑπόθεσις διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ. Ἐὰν ἐκ τῶν ὑστέρων εἴπαμεν, ὅτι ἀνακύπτει μία γενικὴ πολιτικὴ εὐθύνη εἶναι, διότι εἴδομεν ὅτι καὶ παρὰ τὴν μήνυσιν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια, παραίτησις ὑπουργῶν δὲν ὑπῆρξεν. Καὶ ἑπομένως, ὑπάρχει σήμερον κυβερνητικὴ εὐθύνη. Εἰς οὐδεμίαν στιγμὴν ὡμιλήσαμεν περὶ ἐκλογῶν. Διότι ἐπιστεύομεν, ὅτι θὰ ἦτο ἄδικον διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὴν παράταξίν της νὰ εἴπωμεν, ὅτι θέλομεν ὑπὸ τὴν σημερινὴν ἀτμόσφαιραν ἐκλογάς.

§75Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Ἐὰν τὸ θέλετε κάμετέ το.

§76Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Στρατηγέ, εἶσθε γενναῖος. Ἀλλὰ παραγνωρίζετε, ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ συμφωνήσωμεν οἱ δύο μας ἀπόψε διὰ νὰ γίνῃ. Πρέπει νὰ συμφωνήσουν καὶ ἄλλοι. Θὰ τὸ ἐθεωρούσαμεν ἄδικον νὰ ζητήσωμεν νὰ διεξαχθοῦν ἐκλογαὶ μὲ τὴν σημερινὴν ἀτμόσφαιραν, διότι ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ αὐταὶ ἐγίνοντο μὲ τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα καὶ ἀπόλυτον ἐλευθερίαν, θὰ ἀποτελοῦσαν μίαν καταστροφὴν διὰ τὴν παράταξίν σας. Διότι ἡ διαχείρισις τοῦ θέματος τοῦ Μέρτεν ἔρχεται ἐν συνεχείᾳ τῆς διαχειρίσεως ἄλλων θεμάτων καὶ οἰκονομικῶν καὶ ἐθνικῶν, τὰ ὁποῖα ὅλα θὰ ἐτίθεντο ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ. Πιστεύομεν ἀντιθέτως, ὅτι θὰ ἦτο συμφέρον σας ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ ἄγχους αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, ὁπότε καὶ μὲ ἐλευθέρας ἐκλογὰς καὶ ἔντιμον ἐκλογικὸν σύστημα, θὰ ἠδύνασθε καὶ σεῖς νὰ τὰς ἀντιμετωπίσητε. Ἐὰν πάλιν, σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ βαδίσῃ εἰς ἐκλογὰς χωρὶς ἔντιμον ἐκλογικὸν σύστημα καὶ χωρὶς τὴν ἐλευθερίαν ποὺ ἁρμόζει, τότε, εἰς ὅλα τὰ ἄλλα προσθέτει τὴν εὐθύνην τοῦ κινδύνου ἀνωμαλιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθουν εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι, παρ’ ὅλα τὰ συμβαίνοντα, παρ’ ὅλον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ νὰ ταυτίζῃ ἑαυτὴν μὲ τὸ Ἔθνος, καὶ σήμερον ταυτίζει μὲ τὸ Ἔθνος καὶ τὰ λάθη της, ἰσχυριζομένη, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἀντιτίθεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ἀντεθνικόν, καὶ ἑπομένως, ἐθνικὸν εἶναι νὰ συμφωνήσωμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἔστω καὶ ἐὰν καταστρέφῃ τὸ κῦρος της εἰς τὸ ἐξωτερικόν μας, πιστεύομεν, ὅτι τελικῶς ἅπαντες οἱ παράγοντες, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἁρμόδιοι διὰ τὸ μέλλον τῆς χώρας, καὶ πρὸ παντὸς ὁ Ἑλληνικὸς λαός, δὲν θὰ τῆς ἐπιτρέψουν νὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν εἰς περαιτέρω ἀνωμαλίαν. (Χειροκροτήματα).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Νόβας–Ἀθανασιάδης. Ἀπών. Ὁ κ. Α. Μπαλτατζῆς. Ἀπών. Ὁ κ. Ι. Τούμπας. Διαγράφεται. Κύριοι, δὲν θὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν. Θὰ προχωρήσωμεν. Ὁ κ. Σ. Ἠλιόπουλος.

§78Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσω πρὸ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μου ἐκπροσώπου. Ἑπομένως, κρατῶ τὴν σειράν μου, διὰ νὰ ὁμιλήσω μετά.

§79Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν κἄποιος ἀπὸ τὰς χιλιάδας τῶν ὑπανθρώπων, τῶν λεγομένων ἐγκληματιῶν πολέμου, τὰς ὁποίας ὁ Χιτλερικὸς ναζισμὸς ἐξαπέλυσε κατὰ τῶν χωρῶν τῆς Εὐρώπης, διὰ νὰ σπείρουν τὸν ὄλεθρον, τὴν καταστροφήν, τὸν τρόμον εἰς τοὺς λαοὺς τοὺς ὁποίους κατέκτησαν, εἶχεν ἐκστομίσει τὰς φοβερὰς ὕβρεις, τὰς φοβερὰς κατηγορίας, αἱ ὁποῖαι δηλητηριάζουν τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς κατὰ τὰς τελευταίας 20 ἡμέρας, ἡ ἀπάντησις ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους πρὸς τὸν ἀνώνυμον αὐτὸν ἐγκληματίαν πολέμου θὰ ὤφειλε νὰ εἶναι περιφρόνησις, πλήρης περιφρόνησις, χωρὶς οὐδεμίαν ἄλλην συνέχειαν. Ὅμως, ὁ Μὰξ Μέρτεν δὲν εἶναι ὁ ἀνώνυμος ἐγκληματίας πολέμου. Ἐπὶ κεφαλῆς αὐτὸς ὁμάδων τοῦ ὀλέθρου, τὰς ὁποίας ὁ Χιτλερισμὸς ἐξαπέλυσε καὶ ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος, διέπραξε τὰς πλέον θηριώδεις, τὰς πλέον φρικτὰς καταστροφάς, τὰ μεγαλύτερα ἐγκλήματα ποὺ δύναται νὰ συλλάβῃ ἀνθρώπινος νοῦς, εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἰδιαιτέρως εἰς βάρος τοῦ λαοῦ τῆς Μακεδονικῆς πρωτευούσης. Δὲν πρόκειται, ὅμως, νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν ἔκτασιν αὐτῶν τῶν ἐγκλημάτων, διότι ἤδη ἠκούσθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν κατ’ ἐπανάληψιν, διότι αὐτὸς ὁ θηριώδης ἐγκληματίας ἔχει ἀπασχολήσει τετράκις καὶ μὲ τὴν σημερινὴν πεντάκις τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ διότι ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ φοβεροῦ ἐγκληματίου ἔχει τηρηθῆ μία πολιτικὴ ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, πολιτικὴ ἡ ὁποία συνήντησε τὰς ἐντόνους ἀντιδράσεις ὁλοκλήρου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἀκόμη προεκάλεσε καὶ τὸ ἐθνικὸν αἴσθημα εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρέλθωμεν ἄνευ συζητήσεως αὐτὰς τὰς κατηγορίας τὰς ὁποίας ἐξαπολύει σήμερον ὁ Μὰξ Μέρτεν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἐναντίον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ὁ μὲν Ἑλληνικὸς λαὸς δύναται καὶ δικαιοῦται νὰ εἴπῃ εἰς τὸν θηριώδη αὐτὸν ἐγκληματίαν πολέμου: Μὰξ Μέρτεν καὶ ὅλοι σας οἱ Γερμανοί, οἱ ὅμοιοι μὲ τὸν Μέρτεν, ὅταν εἰσήλθατε εἰς τὴν χώραν μας ὡς κατακτηταί, σᾶς ἐπολέμησα, ἀντεστάθην μὲ ἕνα ἡρωϊσμὸν καὶ αὐτοθυσίαν, ὁμοίας τῶν ὁποίων δὲν ἀναγράφει ἡ Ἱστορία. Καὶ ὅταν κατωρθώσατε νὰ σκλαβώσητε τὴν πατρίδα μου, καὶ τότε, πεινῶν, διωκόμενος, γυμνητεύων, ὑφιστάμενος τὰς φοβερὰς πιέσεις καὶ καταστροφάς, τὰς ὁποίας ἐπεβάλατε ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐναντίον ἐμοῦ, καὶ τότε σᾶς ἐπολέμησα μὲ τὰ δόντια, μὲ τὰ νύχια, μὲ ὅ,τι μέσα εὑρῆκα, μέχρι τῆς ἡμέρας ποὺ κατώρθωσα νὰ ἀποτινάξω τὸν ζυγὸν αὐτὸν ἀπὸ τὴν πατρίδα μου καὶ νὰ σᾶς ἀποστείλω, ἀπὸ τὰ μέσα τῆς Εὐρώπης, ἀπὸ ὅπου κάποια φοβερὰ ἄβυσσος σᾶς ἐξέβρασεν εἰς τὴν Εὐρώπην, διὰ νὰ σπείρετε αὐτὴν τὴν καταστροφήν, Μὰξ Μέρτεν —δικαιοῦται νὰ εἴπῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς— μίαν ἀπάντησιν ἔχω δικαίωμα καὶ ὀφείλω νὰ σοῦ δώσω: Σὲ πτύω κατὰ πρόσωπον... (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς) ... Δὲν σοῦ ἀξίζει καμμία ἄλλη ἀπάντησις. Καὶ ὀφείλω, κύριοι βουλευταὶ, νὰ εἴπω, ὅτι θὰ ἤμουν εὐτυχής, ἐὰν αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν ἠδύνατο νὰ τὴν δώσῃ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, διότι τότε, εἰς τὴν προσπάθειαν καὶ τὴν ἐπιβουλὴν ἡ ὁποία ἤρχισεν ἀπὸ τὸν ἐγκληματίαν αὐτὸν καὶ δὲν ξεύρω μὲ ποῖα ἐλατήρια, θὰ ὑπῆρχε πλήρης συμπαράστασις ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους, Κυβερνήσεως, πολιτικῆς ἡγεσίας καὶ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ νὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις ἡ ἐμπρέπουσα εἰς τὸν ἐγκληματίαν αὐτὸν πολέμου. Δυστυχῶς, ὅμως, ἡ τακτικὴ τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τοῦ Μὰξ Μέρτεν, δὲν παρέχει ἀσυζητητὶ τὴν δυνατότητα αὐτὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι πράγματι ἡ τακτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τοῦ Μέρτεν εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀφήνει πράγματι τὴν Κυβέρνησιν ἐκτεθειμένην, τὴν ἀφήνει ὑποχρεωμένην νὰ ἐνεργήσῃ, νὰ φροντίσῃ νὰ ἐκκαθαρίσῃ μίαν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐδημιούργησαν αἱ ὕβρεις, τὰς ὁποίας αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐξεμεῖ ὁ Μέρτεν ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων—δὲν εἶναι αὐταὶ ποὺ δημιουργοῦν τὸ θέμα Μέρτεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν—ἀλλὰ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη ἀπὸ τότε ποὺ ἐνεφανίσθη ἡ ὑπόθεσις Μέρτεν, εἶναι ἀκόμη ἡ εἰδικὴ θέσις ὡρισμένων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶναι τέλος ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεως τῆς ὑποθέσεως Μέρτεν, ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετώπισε τὸ ὅλον θέμα Μέρτεν. Δὲν εἴμεθα, λοιπόν, ἡμεῖς, ὡς Ἀντιπολίτευσις, ποὺ ἐπιλαμβανόμεθα τῆς εὐκαιρίας τῶν κατηγοριῶν, ποὺ ἕνας ἀνάξιος, καὶ νὰ προσφωνηθῇ κατήγορος, διατυπώνει ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ δημιουργήσωμεν ζήτημα ἠθικῆς τάξεως διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις τὰ ἔχει δημιουργήσει καὶ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ λάβῃ μίαν θέσιν ἀπέναντι τοῦ ὅλου αὐτοῦ θέματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ὀφείλουν νὰ λάβουν μίαν θέσιν, δέχονται ἢ δὲν δέχονται συμφωνίαν ἢ δὲν συμφωνοῦν πρὸς ὅσα καταγγέλλει ὁ Μέρτεν. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ καὶ μοῦ κάνει ἐντύπωσιν, πῶς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ἔθεσε τὴν Βουλὴν ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ διλήμματος, ὅταν γνωρίζῃ, ὅτι ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως ἔχουν προσφύγει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην διὰ νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ θέματος, ἐὰν τὰ ὅσα λέγῃ ὁ Μέρτεν εἶναι ἀναληθῆ καὶ ἐὰν εἶναι συκοφάντης ὁ Μέρτεν. Καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ προκαταβολικῶς, ὅτι ὁ Μέρτεν εἶναι συκοφάντης, τότε τὶ θὰ κάμῃ ἡ Δικαιοσύνη; Τὶ θὰ κάμῃ τὸ Τριμελὲς Πλημμελειοδικεῖον; Θὰ τὸ φέρετε εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν Βουλήν, ἐὰν τυχὸν ἐκδώσῃ ἀντίθετον ἀπόφασιν; Διότι, ὅταν καταφεύγετε εἰς τὴν Δικαιοσύνην, αὐτὸ θὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔχει τελειώσει τὸ θέμα. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ τεθῇ ἡ Βουλὴ ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ διλήμματος, τὸ ὁποῖον θὰ δημιουργήσῃ δυσχερείας καὶ θὰ προκαταλάβῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς Δικαιοσύνης. Κύριοι βουλευταί, εἶπον, ὅτι τὸ θέμα Μέρτεν ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τὸ ἀντιμετώπισεν. Τὸν Μέρτεν, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὅταν εἰσῆλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ Μέρτεν, κατεδιώκετο καὶ ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην καὶ ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν Δικαιοσύνην. Καὶ τίθεται τὸ πρῶτον ἐρώτημα: Πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὴν χώραν μας ὁ Μέρτεν; Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἰδιαιτέρως ὁ ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος πολλάκις λέγει, ὅτι ἡ ὀργάνωσις τῆς Ἀστυνομίας εἰς τὸ ἐσωτερικὸν εἶναι τοιαύτη, ποὺ εἶναι ἀδύνατον νὰ τῆς διαφύγῃ τίποτε, πῶς διέφυγε τῆς προσοχῆς της ἡ εἴσοδος τοῦ Μέρτεν εἰς τὴν χώραν μας; βʹ) Πῶς ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις, ἐνῷ καὶ ἡ ἰδία ἤρχισεν ἀνάκρισιν ἐναντίον του, τοῦ ἔδωσε διαβατήριον νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα; Καὶ τρίτον, ὅταν συνελήφθη, ὄχι ἀπὸ τὰ ὄργανα διώξεως τοῦ ἐγκλήματος ἐξ ἐπαγγέλματος, ἀλλὰ ἀπὸ τὰ ἴδια τὰ ὄργανα τῆς δικαιοσύνης μέσα εἰς τὰ γραφεῖα τὰ δικαστικά, ὅταν συνελήφθη ὁ Μέρτεν ἐμφανίζεται ἔκτοτε μία πίεσις, διὰ τὴν λύσιν τοῦ θέματος Μέρτεν, εἴτε δι’ ἀπαλλαγῆς, εἴτε δι’ ἀπόλυσιν μετὰ τὴν καταδίκην; Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐπανῆλθε σήμερον εἰς τὰς λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ Μέρτεν ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς συλλήψεώς του μέχρι τῆς ἀπελάσεώς του ἀπὸ τὴν χώραν μας, μετὰ τὴν καταδίκην του ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια. Δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας αὐτῆς τῆς διαδικασίας. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν συζήτησιν ποὺ ἐγένετο εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἰς τὴν Βουλήν, μετὰ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὰ νομοθετικὰ μέτρα, βάσει τῶν ὁποίων ἐρρυθμίζετο ἡ τύχη τοῦ Μέρτεν. Ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους εἰς μακρὰς συζητήσεις, ἡ Βουλὴ προσεπάθησε νὰ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν μίαν ἀπάντησιν, διατὶ προβαίνει εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Μέρτεν. Αἱ ἀπαντήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς μέχρι τέλους, περιωρίζοντο εἰς τὰ ἴδια πάντοτε σημεῖα. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔλεγε τότε, ὅτι οἱ ἐγκληματίαι πολέμου πρέπει νὰ δικασθοῦν ἐκεῖ, ὅπου εὑρίσκονται, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀνακινηθῇ τὸ παρελθόν, ὅτι πρέπει νὰ ἀποκαταστήσωμεν ἐγκαρδίους σχέσεις μὲ τὴν Γερμανίαν. Καὶ τέλος, ὅτι, ἐὰν δὲν ἦσαν παρόντες οἱ κατηγορούμενοι, θὰ ἀπετέλει ἡ διεξαγωγὴ παρῳδίαν δίκης.

§80Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὡμιλοῦν, βάσει τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ἡ ὁποία δὲν προβλέπει ἐπὶ κακουργημάτων ἐρημοδικίαν.

§81Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, γλαφυρότερος εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν κυβερνητικῶν ἀπόψεων ἐπὶ τοῦ θέματος Μέρτεν, ἔλεγεν εἴτε ἀγορεύων, εἴτε διακόπτων: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἐπίσης, εἰς τὴν σελίδα 14 τῆς 26ης Ἰανουαρίου 1959, εἰς τὴν σελίδα 16 τῶν αὐτῶν πρακτικῶν, προσθέτει ὁ κ. Ἀβέρωφ: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Εἰς τὴν σελίδα 17 προσθέτει ὁ κ. Ἀβέρωφ: «... (Ἀναγινώσκει) ...». Ἔλεγεν ὁ κ. Ἀβέρωφ, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, τὰ ὁποῖα προεδίκασον καὶ τὴν τύχην τοῦ Μέρτεν καὶ προσέθετεν ἀκόμη τὸ ἀμίμητον, ὅτι: «Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίζεται ἡ κατάστασις ...... (ἀναγινώσκει) ......». Εἶναι εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς 28ης Ἰανουαρίου 1959, σελὶς 4 καὶ σελὶς 18 τῶν πρακτικῶν 20ῆς Ὀκτωβρίου 1959. Τέλος, εἰς τὴν συζήτησιν διετύπωσε διὰ μακροτάτων τὰς ἀπόψεις του ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἔλεγεν: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἀναφέρονται αὐταὶ αἱ ἀπόψεις εἰς τὰς σελίδας 7 τῆς 20.10.59 καὶ 21 τῆς 28.10.59: «................ (ἀναγινώσκει) ............». Καί, διὰ νὰ ὑπογραμμίσῃ τὴν μέχρι φανατισμοῦ πίστιν του εἰς τὴν σημερινὴν Γερμανίαν ὁ κ. Κανελλόπουλος, προέβη τότε εἰς μίαν τοὐλάχιστον ἄστοχον προσπάθειαν, διὰ νὰ ἀνεύρῃ δικαιολογητικὰ διὰ τὰ ἐγκλήματα τὰ φρικιαστικά, τὰ φοβερά, τὰ ὁποῖα διέπραξεν ἡ Γερμανία εἰς τὴν χώραν μας. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶχε τὴν ἔμπνευσιν τότε, νὰ διαβάσῃ τὸ βούλευμα περὶ Ἀντρέ, τὸ ὁποῖον ἐδιάβασεν ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, ἴσως θὰ εἶχε προφυλάξει τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὸ ὀλίσθημα, διότι ὁ Ἀντρὲ ἐξέδωκεν αὐτὴν τὴν διαταγήν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργός, διότι καὶ ἐκεῖ εἶχον ἐκτελεσθῆ ἀπὸ Ἕλληνας πατριώτας, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίζοντο διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς χώρας, εἶχον ἐκτελεσθῆ Γερμανὸς λοχίας καὶ στρατιῶται, δὲν ξέρω πόσους ἄλλους ἀναφέρει ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἀντρέ, καὶ ἐξ ἀφορμῆς τούτου, διέταξε τὴν καταστροφὴν τοῦ χωρίου. Ὁ κ. Κανελλόπουλος ἠρνήθη τότε, ὅτι δικαιοῦνται οἱ Ἕλληνες ἀντάρται, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίζοντο ἐπίσης διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς χώρας, νὰ φονεύουν Γερμανοὺς στρατιώτας, καὶ εἶπε τότε, ὅτι, ἐὰν δὲν ἐφονεύοντο Γερμανοὶ στρατιῶται ἀπὸ Ἕλληνας, ἀπὸ Κομμουνιστὰς μάλιστα, ἐτόνισε, δὲν θὰ εἶχε γίνει τὸ φρικιαστικὸν ἔγκλημα τῶν Καλαβρύτων. Δὲν εἶναι παρών, ἐλπίζω ὅμως, θέλω νὰ ἐλπίζω πρὸς χάριν του, ὅτι, ὅταν ἀνέγνωσε τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὰ πρακτικά, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ᾐσθάνθη μεταμέλειαν, διότι εἰς τὸν φανατισμόν του διὰ τὴν βαθεῖαν του πίστιν πρὸς τὴν ἀναγεννωμένην Γερμανικὴν Δημοκρατίαν, ἐξέφερεν αὐτὰς τὰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν προσβολὴν πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας μας. Κύριοι βουλευταί, μὲ αὐτὴν τὴν ἄποψιν τὴν Κυβερνητικήν, ὅτι δηλαδὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκδηλώσωμεν τὴν βαθεῖαν ἐμπιστοσύνην μας πρὸς τὴν ἀναγεννωμένην Δημοκρατίαν τῶν φιλοσόφων καὶ τῶν ἀνθρώπων τοῦ Δικαίου, ἡ Κυβέρνησις δίδει τὴν ἐξήγησιν διατὶ ἐπροχώρησεν εἰς τὴν ἀμνήστευσιν τοῦ Μέρτεν, διατὶ παρῃτήθη τοῦ δικαιώματος τῆς διώξεως τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Εἰς μάτην ἡ Ἀντιπολίτευσις ὁλόκληρος προσεπάθησε νὰ πείσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν ἦτο ἐπαρκὴς αὐτὴ ἡ ἐξήγησις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις καὶ ὁ Γερμανικὸς λαός, διὰ νὰ δεχθοῦν τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν καλλιέργειαν τῶν σχέσεων μὲ τὴν Ἑλλάδα, προέβαλον ὡς ἀξίωσιν, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν ἐπίεζον, προέβαλον ὡς ἀξίωσιν τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Μέρτεν, διότι τότε δὲν ἐπρόκειτο πλέον περὶ πολιτικῆς ἀναπτύξεως τῶν σχέσεων μεταξὺ ἀναγεννωμένης Γερμανίας καὶ Ἑλλάδος, ἐπρόκειτο περὶ δουλικῆς ὑποταγῆς εἰς ἀξίωσιν ἀπαράδεκτον τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, δι’ ἕνα ἐγκληματίαν πολέμου ἢ καὶ διὰ τοὺς περισσοτέρους ἐγκληματίας πολέμου καὶ ὅτι, συνεπῶς, δὲν ἦτο δυνατὸν οὐδεὶς νὰ πεισθῇ, ὅτι ἡ δικαιολογία αὐτή, τὴν ὁποίαν προέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, ἦτο ἡ πραγματικὴ δικαιολογία, διὰ τὴν ὁποίαν ἀπεφάσιζε τὴν ἀμνήστευσιν τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου καὶ τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ Μέρτεν. Ἐτονίσθη τότε, ὅτι μὲ τὸν τρόπον ποὺ ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις τὸ θέμα τῆς ἀμνηστεύσεως τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, μειοῦται ἡ ἐθνικὴ ὑπερηφάνεια, ὅτι θίγεται τὸ αἴσθημα τὸ ἐθνικὸν τῶν Ἑλλήνων ἔναντι αὐτῶν τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, οἱ ὁποῖοι τόσον ἠσέλγησαν εἰς βάρος τῆς ζωῆς τοῦ Ἔθνους. Ἀκόμη ἐτονίσθη, ὅτι ἡ ἀπόλυσις τοῦ Μέρτεν, ὑπὸ τὸν τρόπον ποὺ προβλέπεται εἰς τὸ ψηφισθὲν Ν.Δ., ἐμείωνε τὸ κῦρος τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, καὶ θὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν μίαν στιχομυθίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν τοῦ εἶπον, πῶς θὰ δυνηθῆτε νὰ προστατεύσητε τὸ κῦρος τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν ὁ ἐγκληματίας αὐτὸς πολέμου, ὁ κατάδικος, ἐλεύθερος, δικαζόμενος ἢ ἀνακρινόμενος ἀπὸ ἀνακριτὴν τῆς πατρίδος του τύχῃ ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν, ἐὰν δηλαδή, ὁ ἀνακριτὴς αὐτός, ὁ ὁποῖος θὰ προέβαινεν εἰς ἀνάκρισιν τῶν ἐγκλημάτων του καὶ δι’ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐδικάσθη εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ διὰ τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδικάσθη, κατέληγεν εἰς τὴν ἄποψιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα διώξεώς του, διότι δὲν ἐπείσθη, ἢ τὰ διέπραξεν ὑπὸ συνθήκας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπισύρουν τὸ τιμωρητὸν ἐναντίον τοῦ ἐγκληματίου αὐτοῦ πολέμου, ποία θὰ ἦτο ἡ θέσις τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, ἔναντι τούτου; Θὰ ἦτο ἕνας πόλεμος ἔναντι τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, ἡ ὁποία ἄλλως ἀπεφάνθη περὶ Μέρτεν ἢ ὄχι; Καὶ ἐζήτησα τότε ἀπὸ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ προστατεύσῃ τὴν Δικαιοσύνην, ἐτόνισα μάλιστα, ὅτι, ὅταν κανεὶς θέλῃ πράγματι, νὰ προστατεύσῃ τὴν Δικαιοσύνην, εὑρισκόμενος ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Δικαιοσύνης, φθάνει καὶ μέχρι παραιτήσεως, ἐὰν δὲν πιστεύῃ πράγματι ὁ ἴδιος, ὅτι ἐξυπηρετεῖ μὲ τὰ μέτρα αὐτὰ τὴν Δικαιοσύνην.

§82Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐνθυμεῖσθε τὶ σᾶς ἀπήντησα; Ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη, οὐδέποτε, μὲ οἱανδήποτε ἀπόφασιν ἄλλων δικαστηρίων εἶναι δυνατὸν νὰ μειωθῇ, διότι καὶ οἱ ἄλλοι ἐκτίθενται, ὄχι μόνον ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη, ὅταν εὑρίσκωνται πρὸς ἀντίθεσιν πρὸς αὐτήν.

§83Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὴν στιγμὴν ποὺ σεῖς καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δηλώνετε κατηγορηματικῶς, ὅτι ἔχετε ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Γερμανικὴν Δικαιοσύνην, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε, ὅτι δὲν θίγεται ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη, ὅταν τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης τὰς στραπατσάρῃ μὲ μίαν διάφορον ἀπόφασιν ἡ Γερμανικὴ Δικαιοσύνη. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει ἡ ἀπόφασις τῆς Γερμανικῆς Δικαιοσύνης, ὅταν σεῖς οἱ ἴδιοι διακηρύσσετε εἰς ὅλους τοὺς τόνους, ὅτι ἔχετε τόσην μεγάλην ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Γερμανικὴν Δικαιοσύνην καὶ τὴν ἀναγεννωμένην Γερμανικὴν Δημοκρατίαν. Ἐμειώσατε, λοιπόν, τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην, καὶ πράγματι ἐπηλήθευσεν αὐτὸς ὁ φόβος μας, διότι πράγματι ἐνῷ παρεδόθη δέσμιος ἐδῶ ὁ ἐγκληματίας αὐτὸς πολέμου, ἤδη κυκλοφορεῖ ἐλεύθερος εἰς τὴν Γερμανίαν, ἐλεύθερος ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν Δικαιοσύνην πλέον, διὰ νὰ διαπράττῃ αὐτὰ τὰ ἀδικήματα, διὰ νὰ σκορπίζῃ πρὸς ὅλας αὐτὰς τὰς κατευθύνσεις, αὐτὴν τὴν λάσπην, τὴν ὁποίαν πετᾷ σήμερον ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος. Ὁ μὲν Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν θίγεται, ὅμως ὑπάρχουν πρόσωπα, ὑπάρχει ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνική, ἡ ὁποία θίγεται ἀπὸ τὴν λάσπην, τὴν ὁποίαν πετᾷ ὁ Μέρτεν ἐναντίον της. Ἐτονίσαμεν ἀκόμη, διὰ νὰ συγκινήσωμεν, ἀκριβῶς ἐνώπιον αὐτῶν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, τὴν Κυβέρνησιν, τὶ εἶναι αὐτὴ ἡ ἔννοια τοῦ κατεπείγοντος, τὴν ὁποίαν προσεπάθησε νὰ δώσῃ εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῶν τῶν μέτρων καὶ ἐτονίσαμεν. Καὶ ἐτονίσαμεν αὐτὰ διὰ νὰ καταλήξωμεν, κύριοι βουλευταί, εἰς μίαν ὑπόδειξιν, ἁπλῶς εἰς ἕνα ὑπαινιγμόν, ἐὰν θέλετε, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἕνα ὑπαινιγμόν, τὸν ὁποῖον ἐθεωρήσαμεν ἀπαραίτητον νὰ κάμωμεν, διὰ νὰ προφυλάξωμεν ἀκριβῶς τὴν Κυβέρνησιν, ἕνα ὑπαινιγμόν, ὅταν ἀντιμετωπίσαμεν τὴν ἐμμονὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν θέσπισιν αὐτῶν τῶν μέτρων. Καὶ πράγματι, σχεδὸν ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὑπεδείχθη τότε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσέξῃ, διότι ἐπεχειρεῖτο εἰς βάρος της κἄποιος ἐκβιασμὸς καὶ νὰ τὸν ἀντιμετωπίσῃ δεόντως. Ἀνεφέρθη καὶ ἀπὸ τὸν κ. Κοθρῆν καὶ τὸν κ. Πυρομάγλου καὶ τὸν κ. Τσιριμῶκον, ὁ ὁποῖος τὰ ἐπεκαλέσθη προτοῦ κατέλθῃ τοῦ βήματος, καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ἠλιοῦ καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ἀρβανιτάκιν, ὅτι ὁ Γερμανικὸς Τύπος ἔκτοτε εἶχεν ἀρχίσει μίαν ἐκστρατείαν ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος, σχετικῶς μὲ τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν. Ἐσημειώθη ἀκόμη καὶ ὑπεγραμμίσθη, ὅτι, σχετικῶς μὲ τὰ ἔγγραφα τῆς δίκης καὶ τῆς δικογραφίας περὶ Μέρτεν, ὑπάρχουν ὡρισμένα στοιχεῖα, δυνάμενα νὰ ἐκθέσουν τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ ἴδιος ὁμιλῶν ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, εἶχον εἴπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ ἑξῆς: «Ἔχω ὅλα τὰ στοιχεῖα εἰς χεῖρας μου, ἀλλὰ ἐν τούτοις......... (ἀναγινώσκει).........». Ἐπεσήμανα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὸν κίνδυνον νὰ ἐκτεθῶμεν εἰς τὰς ἐπιθέσεις τῶν ξένων, εἰς τὰς ἐπιθέσεις τοῦ Μέρτεν. Καὶ ἀντὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ προσέξῃ, ἀντὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ αἰφνιδιασθῇ ἐξ αὐτοῦ, διὰ νὰ ἀναζητήσῃ πράγματι τὶ συμβαίνει μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀντιδρῶν ἀμέσως, ἐδέχθη τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν: «Θὰ παρεκάλουν νὰ διαβάσητε ...... (ἀναγινώσκει)......». Καὶ μὲ τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν καὶ μὲ τὴν περιφρόνησιν πρὸς τὴν προσπάθειαν αὐτὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ κάμῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προφυλαχθῇ ἀπὸ τὰ ἐνδεχόμενα αὐτά, ἡ Κυβέρνησις ἐπροχώρησεν, ἐψήφισε τὸν νόμον καὶ ἀπέλυσε τὸν Μέρτεν καὶ σήμερον δρέπει τοὺς καρποὺς τῶν ἔργων της. Διότι, ἐὰν τότε εἶχε λάβει ὑπ’ ὄψει τὴν προειδοποίησιν αὐτήν, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εἶχε λάβει τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ εἶχεν ἐμποδισθῆ ὁ Μέρτεν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐξεμῇ αὐτὰς τὰς κατηγορίας. Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: Πῶς θὰ τὸν ἠμποδίζαμεν τὸν Μέρτεν νὰ ὑβρίζῃ, ἀφοῦ τώρα ποὺ τὸν ἀπελύσαμεν εὑρίσκεται ἐκεῖ καὶ ὑβρίζει; Δὲν σημαίνει αὐτό, λέγει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ Μέρτεν ἀκριβῶς ἐκμεταλλεύεται αὐτὸ τὸ ὁποῖον τοῦ ἐκάμαμεν διὰ νὰ μᾶς κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐπίθεσιν; Ὄχι, κύριοι, τῆς Κυβερνήσεως. Διότι, ἐὰν πράγματι εἴχατε συμπεριφερθῆ ἀπέναντι τοῦ Μέρτεν, ὡς ὤφειλε νὰ συμπεριφερθῆτε καὶ ὁ Μέρτεν ἐξηκολούθει νὰ εὑρίσκετο εἰς τὰς φυλακάς, δὲν θὰ εἶχε κάμει αὐτὴν τὴν ἐπίθεσιν. Ἀντὶ σεῖς νὰ ἀντιμετωπίσητε ἀκριβῶς αὐτὸν τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἐπεσημάναμεν, πρᾶγμα ποὺ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰ πρακτικά, ἠγνοήσατε ὅλας τὰς ὑποδείξεις μας καὶ περιωρίσθητε εἰς τὸ νὰ μᾶς κατηγορήσητε, ὅτι ἐδημιουργήσαμεν ἡμεῖς τὸ θέμα, ὅτι ἡμεῖς προσανατολιζόμεθα πρὸς τὰς κατηγορίας Μέρτεν, ἐνῷ εἶσθε σεῖς ἐξ ὁλοκλήρου ὑπεύθυνοι. Ἀλλὰ δὲν σταματᾷ δυστυχῶς τὸ θέμα ἐκεῖ, διότι, ἐὰν αὐτὴν τὴν ἀντίδρασιν συνηντήσαμεν ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν συζήτησιν, μετὰ δύο ἡμέρας ἐπελαύνει κυριολεκτικῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν αἴθουσαν, διὰ νὰ στηλιτεύσῃ ἐκείνους, ποὺ ἐτόλμησαν νὰ διατυπώσουν ὑπαινιγμούς, οἱ ὁποῖοι τυχὸν ἔθιγον τὸ πρόσωπόν του, εἴτε τὸ πρόσωπον τῆς συζύγου του. Μᾶς κατηγόρησαν ὅλους συλλήβδην τῆς Ἀριστερᾶς, ὡς προδότας καί, ὅπως εἶπεν ὁ σεβαστός μου Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ κ. Πασαλίδης, ἐξετόξευσε μίαν φράσιν, ἡ ὁποία θὰ ἀποτελῇ ἐντροπὴν διὰ τὸν ἴδιον ἐσαεί, ὅτι προτιμᾷ τοὺς ἐγκληματίας πολέμου, παρὰ τοὺς Κομμουνιστάς. Κατηγόρησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν τὸν Μέρτεν καὶ τοὺς ὁμοίους του καὶ τοὺς ὠνόμασε προδότας, διὰ νὰ ἀναγκασθῇ καὶ νὰ προτιμήσῃ ἀντὶ ἐκείνων τὸν Μέρτεν καὶ τοὺς ὁμοίους του. Καὶ προχωρῶν περαιτέρω ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν —καὶ ἐδῶ ὑπάρχει τὸ δεύτερον σημεῖον τῆς εὐθύνης τῆς Κυβερνητικῆς διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ ζητήματος Μέρτεν, τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα τῶν ὕβρεων, τὰς ὁποίας αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐξεμεῖ ὁ ἐγκληματίας αὐτὸς πολέμου— προχωρῶν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ δώσῃ στοιχεῖα ἀποκρούοντα τοὺς ὑπαινιγμοὺς ἁπλῶς, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο σχετικῶς μὲ πρόσωπα ἐγγὺς ἢ ἐντὸς τῆς Κυβερνήσεως εὑρισκόμενα, προχωρεῖ εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν αὐτῶν τῶν ὑπαινιγμῶν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν κάμνει μόνον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπε προηγουμένως ὁ κ. Τσιριμῶκος, δὲν ἐπεκαλέσθη, δηλαδή, μόνον τὴν πενίαν τῆς συζύγου του, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐργασίαν της εἰς τὰς Γερμανικὰς Ἀρχάς, ἀλλὰ προέβη εἰς παροχὴν πληροφοριῶν καὶ στοιχείων ἀνακριβῶν, σχετικῶς μὲ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφεώρων οἱ ὑπαινιγμοί. Διότι πράγματι, εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, ὁ ὑπαινιγμὸς ὁ ἰδικός μου ἦτο σαφής, ὅτι ἀπὸ τὴν δικογραφίαν τοῦ Μέρτεν προκύπτει, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψουν ζητήματα διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἀνεφέρετο εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἀπὸ τὴν δικογραφίαν καὶ τὸ βούλευμα Μέρτεν φαίνεται, ὅτι ὁ Μέρτεν ἐκάλεσεν ὡς μάρτυρα ὑπερασπίσεως τὸν ὑπουργὸν τῆς Κυβερνήσεως κ. Θεμελῆν καὶ τὴν Δοξούλαν σύζυγον Δ. Μακρῆ, τὴν σύζυγον τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Αὐτὸ ἀφεώρα ὁ ὑπαινιγμός. Καὶ ἀπαντῶν εἰς τοῦτον ὁ κ. ὑπουργός, λέγει: Καί, ἐὰν ὁ Ἀνακριτὴς τῆς πατρίδος μου ἐκάλεσε μετὰ 200 ἄλλων ἐπιλέκτων καὶ διακεκριμένων προσώπων τῆς Θεσ)κης καὶ τὴν σύζυγόν μου, πῶς νομίζετε, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ πάῃ ἡ σύζυγός μου νὰ καταθέσῃ ἐνώπιον τοῦ Ἀνακριτοῦ; Δὲν εἶναι ἀληθές, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὁ Ἀνακριτὴς μετὰ 200 ἄλλων προσώπων ἐκάλεσε τὴν σύζυγόν σας. Τὴν σύζυγόν σας τὴν ἐκάλεσε, διότι τὴν ἐπρότεινεν ὡς μάρτυρα ὑπερασπίσεως ὁ Μέρτεν. Ἐνῷ αἱ ἄλλαι προσωπικότητες τῆς Θεσσαλονίκης ἐκλήθησαν ἀπὸ τὸν Ἀνακριτήν.

§84Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ἐπειδὴ εἴπατε, ὅτι διεβεβαίωσα ἀνακριβῶς τὸ περιστατικὸν αὐτό. Σᾶς λέγω καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐκλήθη μαζὶ μὲ τὸ σύνολον τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐπρότεινεν ὁ Μέρτεν. Καί, ὡς εἶναι γνωστὸν καὶ προκύπτει ἐκ τῆς σχηματισθείσης δικογραφίας, ὁ Μέρτεν ἐπρότεινε 200 πρόσωπα, τὰ πλέον διακεκριμένα τῆς Θεσσαλονίκης, ἀσχέτως τοῦ τὶ κατέθεσαν, ἐὰν ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ Μέρτεν. Συνεπῶς, ἡ διαβεβαίωσίς μου ὑπῆρξε μαθηματικῶς ἀκριβὴς καὶ προκύπτει ἀπὸ τὴν δικογραφίαν.

§85Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ διαβεβαίωσίς σας εἶναι κατὰ τοῦτο ἀνακριβής, ὅτι ὡμιλήσατε περὶ τῆς ὑποχρεώσεως νὰ προσέλθῃ εἰς πρόσκλησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ἀνάκρισις, ἐνῷ ἡ πρόσκλησις ἐγένετο, διότι εἶχε προταθῆ ἀπὸ τὸν Μέρτεν, ὡς μάρτυς ὑπερασπίσεως.

§86Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Ἡλιόπουλε, εἶσθε νομικός; Ἐρωτῶ, ὅταν καλῇ ὁ ἀνακριτὴς πρὸς ἐξέτασιν, γίνεται διάκρισις εἰς τὸ κλητήριον, τὸ ὁποῖον γίνεται; Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκαλεῖτο κατὰ πρόσκλησιν τοῦ κατηγορουμένου, ἔχει δικαίωμα νὰ ἀρνηθῇ; Διατὶ δὲν προτιμᾶτε τὸ περιεχόμενον τῆς καταθέσεως καὶ ἀναφέρεσθε εἰς τὸ ποῖος τὴν ἐκάλεσεν;

§87Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ θέμα δὲν εἶναι θέμα τυπικόν, εἶναι θέμα οὐσιαστικόν. Δὲν εἶναι θέμα, ἐὰν ἐκλήθη ἀπὸ τὸν ἀνακριτὴν ἢ δὲν ἐκλήθη ἀπὸ τὸν ἀνακριτήν. Τὸ θέμα εἶναι, ὅτι ὁ Μέρτεν προτείνει τὴν κ. Δοξούλα Μακρῆ, ὡς μάρτυρα ὑπερασπίσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Κυβερνήσεως, τὸν κ. Θεμελῆ, ὡς μάρτυρα ὑπερασπίσεως. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἡ ἑξῆς διαφορά: Ἐὰν ἐκάλεσε τὸν Εἰσαγγελέα Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης, ἐὰν ἐκάλεσε τὸν Πρύτανιν τοῦ Πανεπιστημίου, ἐὰν ἐκάλεσε Στρατηγοὺς καὶ ἄλλα πρόσωπα, ἔχοντα μίαν θέσιν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, εἶναι εὔλογον, διατὶ τὰ ἐκάλεσε, διότι οἱ πλεῖστοι ἀπὸ αὐτοὺς εἶχον ἔλθει εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν Μέρτεν, ὄντας πολιτικὸς διοικητὴς καὶ ἴσως καὶ στρατιωτικός, διὰ νὰ ζητήσουν, εἴτε νὰ ἀπολυθῇ ἕνας κρατούμενος, εἴτε νὰ πάρουν ἐπισιτισμὸν διὰ τὸν λαὸν ἢ δι’ ἄλλα θέματα. Τοῦτο ἐχρειάζετο εἰς τὸν Μέρτεν διὰ τὴν ἀπολογίαν του ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, ἐχρειάζετο νὰ βεβαιωθῇ, ὅτι πρὸς ὅλα αὐτὰ τὰ πρόσωπα ἔκαμεν ὡρισμένας παροχὰς διὰ νὰ διευκολύνῃ τὸν λαὸν τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀλλὰ ἐρωτᾶται, τὶ ἐχρειάζετο εἰς τὸν Μέρτεν, ἡ κατάθεσις τοῦ κ. Θεμελῆ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔμενεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ πολὺ περισσότερον τὶ ἐχρειάζετο ἡ κατάθεσις τῆς τότε δεσποινίδος Λεοντίδου καὶ νῦν κυρίας Μακρῆ;

§88Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Σεῖς, τὶ λέγετε, ὅτι προσεδώκα;

§89Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Διότι, ἐὰν ἀπευθύνετο πρὸς τὴν δεσποινίδα Λεοντίδου καὶ ἡ δεσποινὶς Λεοντίδου ἐγνώριζεν τὴν δρᾶσιν τοῦ Μέρτεν καὶ εἶχε πράγματι σχέσεις ὑπηρεσιακὰς μὲ τὸν Μέρτεν, ὥστε νὰ γνωρίζῃ τὴν δρᾶσιν του, βεβαίως, θὰ τὴν ἐκάλει διὰ νὰ καταθέσῃ περὶ τῆς δράσεώς του. Ἀλλὰ τοῦτο ἀποκρούεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐγὼ δὲν θὰ ἀρνηθῶ νὰ ἀποδεχθῶ μέχρι τῆς ἀποδείξεως τοῦ ἐναντίου, αὐτὴν τὴν ἄποψιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπομένει ἡ κυρία Μακρῆ. Δέν καλεῖ τὴν δεσποινίδα Λεοντίδου τῶν 16 ἐτῶν τὴν ἀγνοοῦσαν ποῦ ἐργάζεται ὁ Μέρτεν, ὡς μάρτυρα ὑπερασπίσεως, καλεῖ τὴν σύζυγον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦτο ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν ἔννοιαν εἶχεν ὁ ὑπαινιγμὸς τὸν ὁποῖον ἐκάμαμεν, νὰ προσέξετε, διότι ὁ Μέρτεν σᾶς ἐκβιάζει καὶ σεῖς ἀντὶ νὰ κάμετε αὐτό, ἐκάματε αὐτὴν τὴν ἀνίερον ἐπίθεσιν, τὴν ὁποίαν ἀποκρούσαμεν καὶ ἐπιστρέφομεν πρὸς ὑμᾶς. Δὲν τὴν ἀποδεχόμεθα. Ἐκάματε αὐτὴν τὴν ἐπίθεσιν, διὰ νὰ καλύψετε τὸν προκύπτοντα ἀπὸ τὸν ὑπαινιγμὸν καὶ ἀπὸ τὴν συνέχειαν ἡ ὁποία ἐδόθη, τοῦ ἐκβιασμοῦ τοῦ Μέρτεν. Ἀλλὰ ἀκόμη καὶ διὰ τὴν κατάθεσιν εἴπατε, ὅτι δὲν κατέθεσε τίποτε ἢ κατέθεσε, ὅτι δὲν γνωρίζει, Δὲν εἶναι ἔτσι. Διότι ἡ κυρία Μακρῆ ἐξετασθεῖσα ὡς μάρτυς, κατέθεσεν ἓν, ποίαν ἰδιότητα εἶχεν ὁ Μέρτεν καὶ ποίας ἁρμοδιότητας εἶχεν ὁ Μέρτεν κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, διότι ἦτο κρίσιμον, ἦτο τὸ θέμα αὐτὸ καὶ ἐρευνᾶτο ποίας ἁρμοδιότητα εἶχεν ὁ Μέρτεν τότε καὶ ἐὰν δι’ ὅλα τὰ ἐγκλήματα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἦτο ὑπεύθυνος ὁ Μέρτεν, καὶ ὅτι δὲν ἐξετέλει διαταγὰς ἄλλου. Ἦτο σοβαρὸν τὸ θέμα διὰ τὸ Δικαστήριον νὰ ἐρευνήσῃ καὶ νὰ διαπιστώσῃ ἐὰν ὁ Μέρτεν ἤσκει ἀνεξάρτητον δικαιοδοσίαν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἢ ἦτο ὑποτεταγμένος ὑπὸ ἄλλον προϊστάμενον, ὁ ὁποῖος ἦτο ὑπεύθυνος καὶ ἁρμόδιος διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν καὶ κατέθεσεν ἡ σύζυγός σας, ὅτι ἦτο πολιτικὸς διοικητής, δὲν εἶχε σχέσιν μὲ τὴν στρατιωτικὴν διοίκησιν, συνεπῶς, διὰ τὰ ἐγκλήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἔργα τῆς στρατιωτικῆς διοικήσεως, πιθανῶς, δὲν θὰ εἶχε εὐθύνην ὁ Μέρτεν. Ὑπῆρξεν, λοιπόν, ἕνα σημεῖον οὐσιῶδες τῆς καταθέσεως τῆς κυρίας Μακρῆ. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐνῷ ἔκαμεν αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον μας, δὲν λέγει οὐδὲ λέξιν περὶ τοῦ κ. Θεμελῆ, τὸν ὁποῖον ἐπίσης ἀφεώρα ὁ ὑπαινιγμός, διότι πράγματι, τὸ ὅτι προσεκλήθη ὡς μάρτυς ὑπερασπίσεως Ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ ἐπίστευεν ὁ Μέρτεν, ὅτι ἕνας Ὑπουργὸς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, θὰ προσήρχετο εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια, διὰ νὰ καταθέσῃ ἐλαφρυντικὰ διὰ τὸν Μέρτεν εἰς μίαν περίοδον αὐτῆς τῆς ἀτμοσφαίρας. Ἀλλά, κ. βουλευταί, καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος παρίστατο κατὰ τὴν ἐπίθεσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐναντίον ὅλων, ὅσους ἔκαμαν τοὺς ὑπαινιγμούς, ἀντὶ τοὐλάχιστον ἐκεῖνος νὰ σκεφθῇ ψύχραιμα, τὶ ἔννοιαν εἶχαν αὐτοὶ οἱ ὑπαινιγμοὶ καὶ νὰ ἐρευνήσῃ περισσότερον αὐτὸ τὸ θέμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεφέροντο οἱ ὑπαινιγμοί, ἔκαμε καὶ ἐκεῖνος τὴν ἐπίθεσιν, λέγων, ὅτι ὅταν ὁμιλῆτε περὶ ἐκβιασμῶν, ὡς προϋπόθεσιν θὰ πρέπει νὰ ἔχετε, ὅτι κἄποιαν ἀδυναμίαν ἢ τῆς Κυβερνήσεως ἢ μελῶν της, πρόκειται νὰ ἐκμεταλλευθῇ ἐκεῖνος ποὺ ἀσκεῖ τὸν ἐκβιασμόν. Ὅμως λογικῶς τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἔτσι, διότι ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ τὸν ἐκβιασμὸν ὁ Μέρτεν καλῶν ὡς μάρτυρας ὑπερασπίσεώς του, εἶναι μέλη Κυβερνήσεως καὶ νὰ δώσῃ τὴν συνέχειαν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν. Κύριοι βουλευταί, αὐτὴν τὴν προειδοποίησιν εἴχομεν κάμει εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ αὐτὴν τὴν ἀντιμετώπισιν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις, τότε πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Τὰ πράγματα, δυστυχῶς, ἦλθον νὰ ἐπαληθεύσουν καὶ τοὺς φόβους καὶ τὰς ὑποψίας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἤδη ἔχομεν τὸν θηριώδη αὐτὸν ἐγκληματίαν ἐπιτιθέμενον πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἐναντίον συγκεκριμένων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐναντίον τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων καὶ διὰ τὸν πράγματι, ἄξιον πάσης τιμῆς Δικαστήν, τὸν Πρόεδρον τοῦ Γραφείου Ἐγκληματιῶν Πολέμου, τὸν Ἀντεισαγγελέα κ. Τούσην. Ἀλλά, κ. βουλευταί, ἡ τακτικὴ αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπαναφέρουσα εἰς τὴν ἐπιφάνειαν ἁπλῶς τὸ θέμα Μέρτεν, μᾶς ὑποχρεώνει νὰ ὑπογραμμίσωμεν αὐτὴν τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸν ὅλον χειρισμὸν καὶ νὰ ἐπισημάνωμεν καὶ νὰ ἐπαναλάβωμεν καὶ δύο ἄλλα σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἔθιξε καὶ ὁ πρὸ ἐμοῦ ὁμιλήσας ἀπὸ τοῦ βήματος, κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Διότι δυστυχῶς ἀπὸ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὸν κ. Θεμελῆν καὶ εἰς τὴν κ. Δοξούλαν Μακρῆ, εἶναι στοιχεῖα ἐξ ἀντικειμένου. Ἀποκρούομεν τὰς κατηγορίας ποὺ διατυπώνει ὁ Μέρτεν. Δὲν λαμβάνομεν θέσιν ἐπὶ τῶν κατηγοριῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀποδειχθοῦν καὶ θὰ λάβωμεν θέσιν ἐναντίον, ἐὰν ἀποδειχθῇ τὸ ἀντίθετον. Ὅμως πέραν τῶν κατηγοριῶν αὐτῶν ὑπάρχουν ἀντικειμενικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀφήνουν ἐκτεθειμένα τὰ πρόσωπα αὐτὰ καὶ κατ’ ἀντανάκλασιν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Θεμελῆν, λυποῦμαι διότι θὰ ἀρνηθῶ εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπικαλεσθῇ κἂν τὸν μῦθον ἐκεῖνον ποὺ ἐπεχείρησε, διὰ νὰ ἀποδείξῃ τὸ ἀνεύθυνον τοῦ κ. Θεμελῆ, τὸν μῦθον περὶ τοῦ ἀειμνήστου Σβώλου. Δὲν δικαιοῦται ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος νὰ ὁμιλῇ περὶ αὐτοῦ ὡς ὡμίλησε, διότι ἡ ζωή του εἶναι μία συνεχὴς καὶ ἀδιάβλητος ὑπηρεσία πρὸς τὴν πατρίδα του. Ὁ συμβιβασμὸς ποὺ ἀνέφερεν, ὅτι τάχα θὰ πρέπει νὰ στέλνωνται ἄνθρωποι μὲ ἐθνικὴν συνείδησιν, νὰ ὑπηρετήσουν τοὺς Γερμανούς, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι ξέναι πρὸς τὴν ἱστορίαν τοῦ Α. Σβώλου. Γνωρίζει καλῶς ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὅτι ὁ Σβῶλος μὲ τὸ πάθος τὸ πατριωτικὸν ποὺ τὸν διέκρινεν, ἐπῆγεν εἰς τὰ βουνὰ διὰ νὰ πολεμήσῃ τὸν κατακτητήν. (Χειροκροτήματα). Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζετε σήμερον, ὅταν οὗτος δὲν ζῇ, ὅτι ἐκεῖνος ποὺ ἐπῆγε εἰς τὰ βουνὰ διὰ νὰ πολεμήσῃ τὸν κατακτητήν, θὰ ὑπεδείκνυεν εἰς ἄλλους καὶ δὴ στρατιωτικοὺς νὰ γίνουν Νομάρχαι τοῦ κατακτητοῦ; Ἀποκρούω αὐτὴν τὴν ὕβριν, καὶ νομίζω, ὅτι ἔκαμεν ὀλίσθημα ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος νὰ τὸ ἐπικαλεσθῇ. Δὲν γνωρίζω ὑπὸ ποίας συνθήκας συνέλαβε τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, ἀλλὰ πάντως ἀποκρούω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προσεχώρησεν εἰς τοιαύτην συναλλαγὴν ὁ Σβῶλος καὶ νὰ ὑπεστήριξεν, ὅτι πρέπει Ἕλληνες καὶ δὴ στρατιωτικοὶ νὰ ὑπηρετήσουν τοὺς Γερμανούς.

§90Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Δὲν εἶπον αὐτό, ὅτι ὑπέδειξεν εἰδικῶς τὸν κ. Θεμελῆν. Εἶπον, ὅτι ἤκουσα νὰ διατυπώνῃ τοιαύτην σκέψιν καὶ δὲν εἶπον, ὅτι ἐπίστευεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναλάβουν Ἕλληνες νὰ ὑπηρετήσουν τοὺς Γερμανούς. Αὐτὴν τὴν φράσιν τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποιήσατε, τὴν ἐχρησιμοποιήσατε χωρὶς νὰ ἔχετε τὸ δικαίωμα. Χωρὶς νὰ ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τὴν ἀποδίδετε οὔτε εἰς ἐμέ, οὔτε εἰς τὸν ἀείμνηστον Σβῶλον.

§91Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ συμφωνήσω μαζί σας, ἐὰν ἠθέλατε παραδεχθῇ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Νομάρχου κατὰ τὴν κατοχὴν δὲν ἦτο ὑπηρεσία πρὸς τοὺς Γερμανούς, καὶ ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, θὰ εἶναι σήμερον δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θίγονται διότι εἶναι δυνατὸν νὰ κατηγορηθῇ ὁ Τσολάκογλου, ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος ὅστις προσέφερεν ὑπηρεσίας εἰς τοὺς Γερμανούς. Λέγω λοιπόν, ὅτι τὸ γεγονός, ὅτι προσέφερεν ὑπηρεσίας εἰς τοὺς Γερμανοὺς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δημιουργεῖται δι’ αὐτὸν θέμα ἠθικῆς τάξεως, εὐθιξίας, ἐὰν θέλετε, ὡς ἐτόνισε καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Δὲν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν ὅσα λέγει σήμερον ὁ Μέρτεν, διότι δὲν λαμβάνομεν θέσιν ἐπὶ τῶν κατηγοριῶν αὐτῶν. Καὶ δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸν νὰ λάβῃ κανεὶς θέσιν, διότι τὸ θέμα πρέπει νὰ ἐκκαθαρισθῇ δι’ ἄλλης ὁδοῦ, διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα.

§92Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Διατὶ ἐλάβατε θέσιν μὲ τόσην κατηγορηματικότητα καὶ ὀρθῶς, διότι εἴχατε ἅπαντες δικαίωμα νὰ λάβητε θέσιν, διὰ τὸν εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐστράφησαν ἐπίσης τόσον τερατώδεις συκοφαντίαι καὶ δὲν λαμβάνετε θέσιν διὰ τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς Ἑλλάδος; Οὔτε ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, οὔτε ὁ εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου ὑπέβαλον μήνυσιν, διατὶ διὰ τὸν πρῶτον λαμβάνετε θέσιν; Ὀρθότατα καὶ εἶμαι σύμφωνος ἀπολύτως μὲ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν λαμβάνετε καὶ δὲν τὴν λαμβάνετε διὰ τὸν κ. Πρωθυπουργόν; Ἀποδείξατε τὴν λογικὴν καὶ ἠθικὴν βάσιν........ (Θόρυβος).

§93Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Ὁ μὲν Πρωθυπουργὸς τὸν ἀπέλυσεν, ὁ δὲ εἰσαγγελεὺς τὸν συνέλαβε.

§94Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνέφερον μίαν σειρὰν περιστατικῶν, ὑποστηρίξας, ὅτι ἀκριβῶς τὰ περιστατικὰ αὐτὰ ἀφήνουν ἐκτεθειμένην τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ θέμα τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ Μέρτεν. Ἀλλὰ εἰδικώτερον, διὰ τὸν κ. ἀντεισαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου.....

§95Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Διατὶ μόνον διὰ τὸν κ. Ἀντεισαγγελέα λαμβάνετε θέσιν, καὶ ὄχι διὰ τὸν κ. Πρωθυπουργόν;

§96Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγετε, διατὶ παίρνω θέσιν διὰ τὸν ἀντεισαγγελέα. Διὰ τὸν κ. ἀντεισαγγελέα ποία εἶναι ἡ κατηγορία; Ὅτι ἐδωροδοκήθη. Γνωρίζω, ὅμως, ἀπὸ τὴν πεῖραν μου τὴν δικηγορικὴν τί γίνεται εἰς τὰ παρασκήνια καὶ εἰς τοὺς διαδρόμους τῶν Δικαστηρίων. Ὑπάρχουν πάντοτε οἱ ἀπατεῶνες, οἱ ὁποῖοι πλησιάζουν τοὺς ἐνδιαφερομένους, αὐτὸ δὲ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ βεβαιώσω, ἐγίνετο εἰς εὐρυτάτην κλίμακα προκειμένου περὶ τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου καὶ δοσιλόγων, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ τοὺς δώσουν χρήματα, διότι μὲ τὰ χρήματα αὐτὰ θὰ πληρώσουν τὸν ἀνακριτήν, θὰ πληρώσουν ἄλλα πρόσωπα, διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἀπόλυσιν. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς ἔλαβε χώραν εἰδικῶς διὰ τοὺς κατηγορουμένους ἐγκληματίας πολέμου καὶ δοσιλόγους. Καὶ ὅταν τὸ ἐδιάβασα, ἡ σκέψις μου ἐπῆγε ἀμέσως ἐκεῖ, ὅτι καὶ ἐὰν πράγματι ὁ Μέρτεν ἐπλήρωσε κἄποτε λεπτά, ἀσφαλῶς πρόκειται περὶ τοιαύτης φύσεως περιστατικοῦ. Διὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τί λέγει; Διὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διατυπώνει μίαν κατηγορίαν.

§97Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὅτι ἦταν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην...

§98Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι ὑπάρχει φωτογραφία. Θέλετε νὰ εἴπω ἐγὼ ὄχι; Κατ’ ἀρχὴν παίρνω τὴν θέσιν ἐναντίον τοῦ ἐγκληματίου πολέμου, τὸν θεωρῶ ὡς σκουπίδι, ποὺ δὲν ἀξίζει προσοχῆς. Ὅμως, μὲ αὐτὸ τὸ σκουπίδι συνδυάζεται μία ὡρισμένη τακτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦτο καὶ μόνον, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σταθῶ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, ποὺ συνδυάζεται μὲ τὴν δρᾶσιν τοῦ Μέρτεν. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὄχι, δὲν ὑπάρχει; Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ πάρω θέσιν.

§99Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Μίαν διακοπήν, κ. συνάδελφε.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§101Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀπάντησις εἶναι ἁπλουστάτη, ὅτι ὁ κ. ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου εἶχε τὴν τιμὴν νὰ συλλάβῃ τὸν Μέρτεν καὶ νὰ γίνῃ ἡ ἀρχὴ τῆς 25ετοῦς καθείρξεως. Ὁ κ. Καραμανλῆς εἶναι Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία τὸν ἀπέλυσε μετὰ ἓξ μῆνας. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§102Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπον ἤδη, ὅτι ὡρισμένη τακτικὴ τῆς Κυβερνήσεως δημιουργεῖ θέμα. Διότι ἐὰν δὲν ὑπῆρχον ὅλαι αἱ προϋποθέσεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερα, ἐὰν δὲν ὑπῆρχον τὰ περιστατικὰ τὰ ὁποῖα ἐστήριξα καὶ τὰ ὁποῖα ἀνέφερον, βεβαίως, ὅπως καὶ ἐγώ, ὅλοι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ λάβωμεν κατηγορηματικὴν θέσιν. «Σὲ περιφρονοῦμε, Μέρτεν, δὲν σοῦ δίδομε καμμίαν ἀπάντησιν». Ὑπάρχει ὅμως ἡ σειρὰ αὐτή, ἡ σειρὰ τῶν περιστατικῶν, ἡ ὁποία μᾶς ὑποχρεώνει νὰ σταθῶμεν καὶ νὰ προσέξωμε τὸ θέμα, διότι δὲν ἐδημιουργήθη τὸ θέμα ἀπὸ τὰς δηλώσεις Μέρτεν. Εἶχε ἤδη δημιουργηθῆ ἀπὸ 2ετίας καὶ νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι τὸ θέμα, τοὐλάχιστον διά τινας τῶν βουλευτῶν εἶναι ἀνάγκη νὰ ξεκαθαρισθῇ τὸ ταχύτερον, πρὸς ὄφελος καὶ τῶν ἰδίων τῶν ὑπουργῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τοῦ πολιτικοῦ γενικώτερον κόσμου καὶ τοῦ Ἔθνους. Ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐπιβαρύνουν ἁπλῶς ὅλα ἐκεῖνα τὰ περιστατικά, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν αὐτὰ τὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα κυκλοφοροῦν ἀπὸ τότε ποὺ ὁ Μέρτεν ἀπελύθη καὶ ἐξακολουθοῦν μέχρι σήμερον. Ἡ τακτικὴ τῆς προσφυγῆς, εἴτε εἰς τὰ Συμβούλια τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, εἴτε εἰς ἄλλα πρόσωπα ἀνεύθυνα μὲ ἐπιστολὰς καὶ ἔγγραφα καὶ ἐκθέσεις καὶ δηλώσεις, οὐχὶ μόνον δὲν λύουν, ἀλλὰ περιπλέκουν τὸ θέμα καὶ εἶναι ἀνάγκη, κ. συνάδελφοι, νὰ ἀναφερθῶ εἰς ἕνα ἀπὸ αὐτά. Θὰ ἠμποροῦσα νὰ ἀναφέρω πολλά, ἀλλὰ ἀναφέρω ἕνα ἁπλῶς, διὰ νὰ δείξω εἰς ποῖον ὀλισθηρὸν δρόμον προχωρεῖ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν αὐτοῦ τοῦ θέματος. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς κἄποιαν κ. Βαζάκα, ἡ ὁποία ὑπηρέτει μαζὺ μὲ τὴν Δοξοῦλα Λεοντίδου τότε εἰς τὴν Γερμανικὴν Διοίκησιν Θεσσαλονίκης ἡ ὁποία κυρία Βαζάκα ἠθέλησε νὰ διαψεύσῃ τὴν ὕπαρξιν λευκώματος, τὸ ὁποῖον παρεδόθη εἰς τὸν Μέρτεν ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν Χριστουγέννων 1942 ὡς ἐνθυμοῦμαι, ἐκ τοῦ ὁποίου λευκώματος μία σελίς, ἡ ὁποία φέρει τὴν ἀφιέρωσιν, ἐδημοσιεύθη εἰς τὸν Τύπον.

§103Ε. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργ. Οἰκισμοῦ). Γράφει, ἀφιέρωσιν πρὸς τὸν Μέρτεν; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§105Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ διαψεύσῃ, τὴν ὕπαρξιν λευκώματος, ἀφιερωθέντος εἰς τὸν Μέρτεν ἡ δεσποινὶς Βαζάκα...

§106Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Νῦν κυρία Στασινοπούλου.

§107Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δὶς Βαζάκα, νῦν κυρία Στασινοπούλου, ἐδημοσίευσε μίαν ἐπιστολήν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ ἐπιβεβαίωσις αὐτῆς τῆς ἠθικῆς ἀναξιότητος, τοὐλάχιστον, τῆς κυρίας αὐτῆς. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὡμιλοῦσε καὶ διὰ λογαριασμὸν τῆς κ. Δ. Μακρῆ. Διὰ τῆς ἐπιστολῆς της ἐπιβεβαιώνει τὴν ἀναξιότητά της. Λέγει, ὅτι τὸ λεύκωμα αὐτὸ τὸ εἴχομεν δώσει εἰς ἕνα Γερμανὸν καθηγητήν μας: «...... (ἀναγινώσκει) ... ...». Διατί, χάριν εὐγνωμοσύνης; Διότι ἦλθον καὶ μᾶς κατέκτησαν; Ὄχι, κυρία Βαζάκα. Δὲν δικαιοῦσθε σεῖς, ὅταν οἱ ἄλλοι Ἕλληνες πεινοῦσαν καὶ πολεμοῦσαν τὸν κατακτητή, δὲν δικαιοῦσθε, δὲν ἔχετε τὸ ἠθικὸν δικαίωμα νὰ χαρίζετε καὶ νὰ κάμετε ἀφιερώσεις εἰς τὸν μεγάλον αὐτὸν καὶ θηριώδη ἐγκληματίαν πολέμου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Λέγω, λοιπόν, ἰδοὺ ποῦ δύναται νὰ ὁδηγήσῃ ὁ δρόμος, τὸν ὁποῖον ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν. Νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας, ὅτι ὁ ὀρθὸς δρόμος διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ Μαξιμιλιανοῦ Μέρτεν ἦτο ἡ μήνυσις καὶ ἡ ποινικὴ δίωξις τοῦ Μέρτεν εἰς τὰ Γερμανικὰ δικαστήρια. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀπολύτως δικαιολογία διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀρνηθῇ τὴν προσφυγὴν εἰς τὰ Γερμανικὰ δικαστήρια, διότι, πρῶτον, ἔχει ἐκδηλώσει διὰ στόματος πλειόνων ὑπουργῶν τὴν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην της πρὸς τὴν γερμανικὴν δικαιοσύνην. Τὸ διεκήρυξε κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὰς προηγουμένας συζητήσεις. Συνεπῶς, θέμα ὀρθῆς ἢ μὴ κρίσεως, δὲν ἠμπορεῖ τοὐλάχιστον νὰ ἀποτελέσῃ ἐπιχείρημα διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσφύγῃ ἢ νὰ μὴ προσφύγῃ ἐκεῖ. Θέμα μαρτύρων δὲν ἀποτελεῖ ἐπίσης ἕνα σοβαρὸν ζήτημα διὰ τὴν διευκρίνισιν τῆς ὑποθέσεως. Ἀπὸ μὲν πλευρᾶς ἑλληνικῆς εἶναι δυνατὸν νὰ προσαχθοῦν εἰς τὰ Γερμανικὰ δικαστήρια ὅλα τὰ ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα καὶ οἱ μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι νὰ καθίσουν τὸν ἐγκληματίαν εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ τὸν εἰσαγάγουν εἰς τὴν φυλακὴν ἐὰν ἀποδειχθῇ διὰ ἀποφάσεως τοῦ δικαστηρίου, ὅτι εἶναι συκοφάντης. Ἀλλὰ θὰ ὑπάρξουν καὶ οἱ μάρτυρες οἱ Γερμανοί, πρὸς τοὺς ὁποίους ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις δὲν δικαιοῦται νὰ ἔχῃ ἀμφιβολίας περὶ τῆς καταθέσεώς των, διότι ἤδη πρὸς ὅλον τὸν Γερμανικὸν λαὸν τὸν σημερινόν, τὸν ἀναγεννώμενον Γερμανικὸν λαόν, τὸ ἀναγεννώμενον Γερμανικὸν Ἔθνος, ἐξεδήλωσε τὴν βαθεῖαν της ἐμπιστοσύνην ἡ Κυβέρνησις. Συνεπῶς, οὐδεὶς ἀπολύτως οὐσιαστικὸς λόγος ἐμποδίζει τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπιτρέπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι δὲν δύναται νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ Γερμανικὸν δικαστήριον. Ἀλλὰ ἀκόμη καὶ διὰ λόγους τυπικοὺς εἶναι καθηλωμένη εἰς τὰς ἰδίας αὐτῆς ἀπόψεις διὰ νὰ προσφύγῃ εἰς τὰ Γερμανικὰ δικαστήρια. Διότι ἐδῶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης —καὶ τὸ ἀνέφερα ἐν ἀρχῇ— ἔχει δηλώσει, ὅτι εἶναι ἀνάγκη οἱ ἐγκληματίαι πολέμου νὰ δικασθοῦν ἀπὸ τὰ δικαστήρια τῆς χώρας εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ κατηγορούμενοι. Διατὶ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν δὲν θέλετε νὰ τὴν ἐφαρμόσετε προκειμένου νὰ δικάσετε τὸν Μέρτεν εὑρισκόμενον εἰς τὴν Γερμανίαν, ὅταν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐδῶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικασθῇ διότι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ δικασθῇ; Καὶ διατὶ ἀντὶ νὰ τὸν δικάσετε εἰς τὸ ἄντρον του καὶ νὰ τὸν καταδικάσετε, ἀντὶ τούτου κάμνετε μίαν ἀνάρμοστον καὶ ἀπαράδεκτον συναλλαγὴν μὲ τὸν Μέρτεν καὶ τὸν καλεῖτε νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα παραιτούμενοι τῆς ἐναντίον του δίκης καὶ τοῦ ἐπιτρέπετε νὰ προσέλθῃ μόνον ὡς μάρτυς; Ἢ τὸν θεωρεῖτε συκοφάντην καὶ ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ μὴ δεχθῆτε καμμίαν συζήτησιν μαζύ του ἢ ὄχι. Ἔχετε ὑποχρέωσιν ἄνευ συνδιαλλαγῆς, οἱασδήποτε φύσεως συναλλαγῆς, μαζύ του, νὰ τὸν κυνηγήσητε μέχρις ὅτου ἀποφανθοῦν τὰ δικαστήρια καὶ ἀποφανθοῦν ἀποτελεσματικῶς, ἀποφανθοῦν κατὰ τρόπον ποὺ θὰ ἐπιτρέπῃ τὴν σύλληψίν του καὶ τὴν φυλάκισίν του, ἐὰν ἀποδειχθῇ τὸ ἀδίκημα. Ἀντὶ τούτου προσφεύγετε εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια. Τί πρόκειται νὰ δικάσουν τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια; Βάσει ποίων στοιχείων πρόκειται νὰ δικάσουν τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια, δὲν ἀντιλαμβάνομαι. Ἐλέχθη προηγουμένως, ὅτι διότι οἱ μηνυταὶ εἶναι ὑπουργοί, δὲν θὰ πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῇ ἡ ὑπόνοια ἔστω, ὡς ἐπιχείρημα, ὅτι ἠμπορεῖ καὶ πόρρωθεν ἔστω νὰ ἐπηρεασθῇ τὸ δικαστήριον. Ἐγὼ δὲν δέχομαι οὔτε τοῦτο. Ἀλλὰ παράγοντες μιᾶς δίκης δὲν εἶναι μόνον οἱ δικασταί. Πέραν αὐτῶν ὑπάρχουν τὰ ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα, οἱ μάρτυρες οἱ ὁποῖοι ἠμπορεῖ νὰ ἐπηρεασθοῦν ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν καὶ διώκτριαν ἑνὸς ἐγκληματίου. Συνεπῶς, ἀπὸ πάσης πλευρᾶς δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένη ἡ διεξαγωγὴ δίκης ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων. Καὶ διότι τελικῶς, ἐὰν βγάλετε ἀπόφασιν καταδικαστικὴν διὰ τὸν Μέρτεν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια, δὲν πρόκειται νὰ τοῦ φιμώσετε τὸ στόμα. Θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ πετᾷ τὴν λάσπην καὶ νὰ ἐξεμῇ ἐπὶ χρόνια ὅσον ἐκεῖνοι ποὺ τὸν κινοῦν θὰ κρίνουν, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ κάμουν αὐτὴν τὴν ἐκστρατείαν ἐναντίον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἐνδεχομένως καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐν συνεχεία. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ ψυχραιμίαν καὶ ἀπόλυτον ἀντικειμενικότητα πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐδημιουργήθη τώρα ἐξ ἀφορμῆς τῶν δηλώσεων καὶ τῶν κατηγοριῶν τοῦ Μέρτεν, ἀλλὰ ἔχει δημιουργηθῆ πρὸ πολλοῦ. Ἐὰν μὲ ἀντικειμενικότητα ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ θέμα, εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν συμπαράστασιν ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Καὶ ἡ ἀντιμετώπισις ἡ ὀρθή, εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν καὶ ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς ὁμιλίας μου διετύπωσα καὶ περὶ τῆς ὁποίας καὶ ὁ προλαλήσας ἐμοῦ συνάδελφος ὡμίλησε ἐπίσης. Νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ θέμα τῶν ὑπουργῶν διὰ τοὺς ὁποίους ἀντικειμενικῶς καὶ ἀσχέτως καὶ πέραν οἱωνδήποτε κατηγοριῶν τοῦ Μέρτεν, ὑπάρχουν στοιχεῖα τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν θέμα εὐθιξίας διὰ τοὺς ὑπουργούς. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ κατάλευκον τὸ μέτωπον ἀντιμετωπίζει καὶ δικαιοῦται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν ὑβριστήν. Ἀξιοῖ ὅμως κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν πολιτικὸν κόσμον, νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐπίσης ὑπερηφάνως μὲ ἐθνικὴν συνείδησιν καὶ ἐθνικὴν ὑπερηφάνειαν τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη. Ὑπάρχει, κ. συνάδελφοι, ἀναμφισβητήτως μία ἱστορικὴ ἀρετὴ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἡ ἀρετὴ τῆς συμπαρατάξεως ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους ὅταν παρουσιάζωνται ἐξωτερικαὶ ἐπιβουλαί. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπάρχει πράγματι μία ἐπιβουλή, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ περιωρίσθη ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἐναντίον προσώπων τῆς Κυβερνήσεως, ὅμως, κατὰ κἄποιον τρόπον ἀντανακλᾶ εἰς τὴν ἐλευθέραν μας ζωὴν καὶ δὲν γνωρίζομεν τί εἴδους ἐπέκτασιν ἠμπορεῖ νὰ δώσουν αὔριον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πράγματι κινοῦν αὐτὴν τὴν ἐπιβουλήν. Τὸ καθῆκον τῆς πολιτικῆς μας ἡγεσίας εἶναι σαφές. Ὀφείλει ἡ πολιτικὴ ἡγεσία καὶ δύναται νὰ συμπαραταχθῇ εἰς μίαν ἐθνικὴν ἑνότητα, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὴν τὴν ἐπιβουλήν, ἀλλὰ ἐθνικὴν ἑνότητα ἀπηλλαγμένην ἀπὸ τὰς κηλίδας. Δυστυχῶς, λυποῦμαι ποὺ θὰ τὸ ἐπαναλάβω, πέραν καὶ ἀσχέτως, λέγω, πρὸς τὰς κατηγορίας καὶ ὕβρεις τοῦ Μέρτεν αἱ κηλίδες ὑπάρχουν. Καὶ εἶναι χρέος ἐθνικὸν ὅλων μας καὶ Κυβερνήσεως καὶ συμπολιτεύσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως, ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, νὰ ἐξαλείψωμεν τὰς κηλίδας αὐτὰς διὰ τὴν ζωὴν τῶν ἄλλων, κ. συνάδελφοι. Τὰ ἄτομα δὲν δύνανται νὰ μπαίνουν ἐμπόδια εἰς τὴν πορείαν τοῦ Ἔθνους. Καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν φυσικὰ δὲν πρέπει τὰ οἱαδήποτε πρόσωπα νὰ μποῦν ἐμπόδια εἰς τὴν διευκρίνισιν, εἰς τὴν ἐξομάλυνσιν καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν τὴν πλήρη αὐτοῦ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχει δημιουργήσει ἀναθυμιάσεις εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀτμόσφαιραν. Ἡ πολιτική, λοιπόν, ἡγεσία, ἀσχέτως Κομματικῆς τοποθετήσεως ὀφείλει, ἀπηλλαγμένη, ὡς εἶπον, ἀπὸ τὰς δημιουργηθείσας κηλίδας, νὰ ἀναβῇ εἰς μίαν συμπαράστασιν, νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κρίσιμον ἐπιβουλὴν καὶ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν λαὸν καὶ τὸ Ἔθνος νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν ἱστορικὴν πορείαν του πρὸς τὰ πεπρωμένα του. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς.

§109Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν ἐξήγησιν.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κ. Παπαπαναγιώτου. Νὰ ἐγραφῆτε νὰ ὁμιλήσετε. Τώρα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσετε σεῖς ὅταν ὁ κ. Ζορμπᾶς εἶναι ἐπὶ τοῦ βήματος. (Κωδωνοκρουσίαι).

§111Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀποκαρδιωτικὸν τὸ γεγονός, ὅτι ὁ δημόσιος βίος τῆς χώρας μας ταλαιπωρεῖται ἀπὸ τριῶν περίπου ἑβδομάδων ἐξ αἰτίας τῶν ὕβρεων καὶ συκοφαντιῶν τὰς ὁποίας εἷς ἐγκληματίας πολέμου ἐξεμεῖ ἀπὸ τὸ ἀσφαλὲς ἄντρον του ἐναντίον πολιτικῶν προσώπων τῆς χώρας μας καὶ τὰς ὁποίας εἶχε τὸ θράσος νὰ ἐπεκτείνῃ καὶ δι’ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Δημιουργεῖται κατάθλιψις εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀλλὰ ταυτοχρόνως καὶ ἡ σκέψις μήπως εὑρισκόμεθα ἐνώπιον ἑνὸς ἐκτεταμένου σχεδίου ἐπιθέσεως ἐναντίον τῆς χώρας μας καὶ τοῦτο, διότι ὅσα δεινὰ ὑπέστη ὁ λαός μας κατὰ τὸν παρόντα αἰῶνα, προέλευσιν εἶχον τὴν Γερμανίαν. Ὁ διχασμὸς τοῦ 1914, ὁ πόλεμος τοῦ 1939, ἡ κατοχὴ τοῦ 1941 ὑπῆρξαν ἔργα τῶν Γερμανῶν. Αἱ ὕβρεις καὶ συκοφαντίαι τοῦ ἐγκληματίου πολέμου ἀνησυχοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διότι διὰ τοῦ τρόπου διὰ τοῦ ὁποίου αὗται ἀντεμετωπίσθησαν, ἐδημιούργησαν μέγα ζήτημα καὶ συνετέλεσαν εἰς τὸν νὰ παραμερισθοῦν ὅλα τὰ προβλήματα τῆς χώρας. Ἀλλὰ διὰ νὰ αἰσθάνωμαι ἀδέσμευτος ἐπὶ τῶν ὅσων πρόκειται νὰ εἴπω περαιτέρω, ἐπιθυμῶ νὰ προβῶ εἰς τὴν ἑξῆς διευκρίνισιν: Ἀπορρίπτω μετὰ βδελυγμίας τὰς κατηγορίας τοῦ ἐγκληματίου πολέμου. Κατηγορῶ ὅμως εὐθέως τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι διεχειρίσθη κακῶς τὸ ὅλον θέμα τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου ἀφ’ ἧς τοῦτο ἐγεννήθη, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ προκαλέσῃ ἡ ἰδία τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν ὑστέρων ἐσημειώθησαν, καὶ νὰ φέρῃ τὴν χώραν εἰς ἀδιέξοδον. Κομπάζει ὁ Μέρτεν ἀπὸ τὸν ἄντρον του, ὅτι ἐπέτυχε τὴν ἀπελευθέρωσίν του, διότι ἐξεβίασε τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἐκ παραλλήλου ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται, ὅτι ἀπηλευθέρωσε τὸν ἐγκληματίαν τοῦτον, ἵνα ἐπιτύχῃ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν Ἑλληνογερμανικῶν σχέσεων ἐν ὄψει μάλιστα τῶν τότε προσφάτων συμφωνιῶν τῆς Βόννης. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐπεστήσαμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι σπεύδει εἰς τὴν λῆψιν μέτρων τὰ ὁποῖα συγκλονίζουν τὴν ἐθνικὴν συνείδησιν τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν παρέσυρεν εἰς τὸ νὰ υἱοθετήσῃ, ἀλλὰ ὅτι παρὰ ταῦτα δὲν θὰ εἶχεν ἀνταπόκρισιν ἀπὸ μέρους τοῦ Γερμανικοῦ Κράτους. Δυστυχῶς τὰ γεγονότα ἐπηλήθευσαν τοὺς φόβους μας. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ Μέρτεν ὄχι μόνον δὲν ἐπροχώρησαν αἱ σχέσεις αὐταί, ἀλλ’ ἀντιθέτως ἀπολύτως ὀπισθοδρόμησαν. Τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην δὲν ἱκανοποιοῦν οὔτε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μετὰ τὰς δημοσιεύσεις τοῦ Μέρτεν, οὔτε αἱ ἐνέργειαι τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἠρκέσθη νὰ ἐκφράσῃ ἁπλῶς τὴν λύπην της διὰ τὰ γενόμενα. Χθὲς μόλις ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γερμανίας ἐδήλωσεν, ὅτι προτίθεται νὰ λάβῃ μέτρα κατασιγάσεως τοῦ θορύβου ἐν τῇ χώρα του. Τοῦτο ὅμως δὲν ἱκανοποιεῖ τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην, ἥτις ζητεῖ πλήρη ἐκκαθάρισιν τῆς ὑποθέσεως. Δικαίως διερωτᾶται ἡ Ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη, ἐὰν ὑπάρχουν εἰς τὴν Γερμανίαν Εἰσαγγελεῖς διὰ νὰ διώκουν καὶ νὰ συλλαμβάνουν τοὺς συκοφάντας καὶ τοὺς ὑβριστάς. Παρομοίαν ἐκδήλωσιν ἀντιδράσεως ἐκ μέρους τοῦ Γερμανικοῦ Κράτους ἡμεῖς δὲν εἴδομεν. Ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ψηφίσασα ἐν μέσῳ ἐθνικοῦ συγκλονισμοῦ τοὺς προσφάτους νόμους περὶ ἐγκληματιῶν πολέμου, οὐδεμίαν εὗρεν ἀνταπόκρισιν καὶ ἱκανοποίησιν ἐκ μέρους τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις προέβη εἰς ἐνεργείας προδιδούσας ἔλλειψιν ψυχραιμίας καὶ συνέσεως. Δυστυχῶς τὸ θέμα τοῦτο δὲν προώρισται νὰ λάβῃ τέλος μὲ μίαν οἱανδήποτε ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Ἡ Κυβέρνησις ἀπολύσασα τὸν Μέρτεν καὶ παραδώσασα τοὺς φακέλλους τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου εἰς τὴν Γερμανίαν, παρέδωσεν ὅπλα ἱερὰ τῆς Ἑλλάδος μὲ τὸν σκοπόν, ὅπως διευκολυνθῇ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν μιᾶς ρεαλιστικῆς πολιτικῆς. Ἀλλά, κ. βουλευταί, ἀνακύπτει τὸ ἐρώτημα: Ποίαν ἐξασφάλισιν ἔλαβεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐκ μέρους τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, ὅτε παρέδιδεν εἰς αὐτὴν τοὺς ἐγκληματίας πολέμου καὶ τοὺς φακέλλους αὐτῶν; Ἡ Κυβέρνησις ἠστόχησεν ἀπολύτως. Παρέδωσεν ἠθικὰ ὅπλα ἄνευ ἠθικοῦ ἀνταλλάγματος, ἀγνοοῦσα ἐπὶ πλέον ποία ἦτο ἡ πραγματικότης εἰς τὴν Γερμανίαν. Εἰς τὴν Γερμανίαν, κ. συνάδελφοι, δὲν ἔχει κατασιγάσει τὸ ναζιστικὸν πνεῦμα, τὴν στιγμὴν δὲ ταύτην εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς σχεδίου τῶν ναζιστῶν, οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν μεθόδων αὐτῶν ἐπεχείρησαν σήμερον μὲν νὰ ἀποφύγουν τὴν καταδίκην των ἀπὸ τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια, αὔριον δὲ τὶς οἶδε τί ἐνδεχομένως θὰ ἐπιχειρήσουν εἰς βάρος τῆς χώρας μας. Ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ κινήσῃ ἀμέσως τὸν νόμον ἵνα ἐπιβάλῃ ὄχι ποινήν, ἀλλὰ ἵνα ἀναγκάσῃ τὸν ἐγκληματίαν τοῦτον νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἀλήθειαν τῶν λεγομένων. Ἐὰν οὗτος ἀπεδεικνύετο ψεύτης καὶ συκοφάντης, τότε ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις εἶχε τὴν εὐχέρειαν νὰ ἀποδείξῃ τὴν φιλίαν της πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καταδικάζουσα τὸν συκοφάντην. Ἀντὶ πάντων τούτων ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ἠρκέσθη εἰς μίαν ἁπλῶς ἔκφρασιν λύπης. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνέφερεν, ὅτι ἡ ἀπελευθέρωσις τοῦ στρατηγοῦ Ἀντρὲ ἡ γενομένη ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου, ἐν ἔτει 1951, ὑπῆρξεν ἡ ἀπαρχὴ μιᾶς σειρᾶς ἐνεργειῶν τῆς ὁποίας τὸ ἐπιστέγασμα ἦτο ἡ ἀπελευθέρωσις τοῦ Μέρτεν. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει ὅμως μία διαφορά. Ὁ Ἀντρὲ ἀπηλευθερώθη διὰ χάριτος, βάσει ἰσχυουσῶν διατάξεων καὶ ὄχι βάσει εἰδικῶν νόμων καὶ εἰς μίαν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ χώρα μας ὑπέφερεν ἀπὸ τὴν συμπίεσιν τῶν γεωργικῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα ἀνεζήτουν διέξοδον εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις προσέφερε τὴν διέξοδον αὐτὴν καὶ οὕτω συνετελέσθη ἡ ἀπελευθέρωσις τοῦ Ἀντρέ. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ συνδυάζωνται τὰ δύο θέματα. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ὅπως ἐπὶ τῆς ἀρχικῆς διαχειρίσεως τοῦ ὅλου ζητήματος τοῦ Μέρτεν ἠστόχησεν, ὅτε ἀπεφάσιζε τὴν ἀπελευθέρωσίν του, οὕτω ἐχειρίσθη καὶ τὴν τελευταίαν φάσιν τοῦ αὐτοῦ προβλήματος, μὲ ἔλλειψιν ψυχραιμίας καὶ συνέσεως. Ὅτε ἐκυκλοφόρησεν εἰς Ἀθήνας τὸ περιοδικὸν «ΣΠΙΓΚΕΛ» ἔσπευσε νὰ τὸ ἐξαφανίσῃ ἀπὸ τὰ περίπτερα, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἔδωσε τὴν πρώτην ἀφορμὴν διαδόσεως τῶν ψιθύρων, ὅτι δηλαδὴ πειρᾶται νὰ καλύψῃ στοιχεῖα ἐνοχῆς καὶ σκάνδαλα. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν ἐλλείψεως ψυχραιμίας καὶ κακὴν διαχείρισιν ἑνὸς λεπτοῦ προβλήματος. Ἡ Κυβέρνησις καταλήξασα εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ἀπολογηθῇ ἐπὶ ὅσων κατήγγειλεν ὁ Μέρτεν ἔσφαλε καὶ ἐπρόδωσε τὴν ἀδυναμίαν της. Ἔχουσα ἐπίγνωσιν, ὅτι τὰ ὅσα κατήγγειλεν ὁ ἐγκληματίας πολέμου ἀποτελοῦν συκοφαντίας, εἶχε ἓν καὶ μόνον καθῆκον. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπορρίψῃ μετὰ περιφρονήσεως τὰς συκοφαντίας αὐτὰς καὶ νὰ ἀπευθύνῃ ρηματικὴν διακοίνωσιν πρὸς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποκαλύψῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ προβῇ εἰς δήλωσιν ἐὰν πρόκειται περὶ συκοφαντίας ἢ ἀληθείας. Δὲν ἐζήτησε τοῦτο ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύει ἀδυναμίαν καὶ δίδει δικαίωμα εἰς σχόλια καὶ ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐν Γερμανίᾳ καὶ τὸ ἐξωτερικὸν γενικώτερον. Ἀλλὰ καὶ αἱ θέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὰς ἐξέθεσεν ἀπόψε ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀποδεικνύουν ἀδυναμίαν καὶ κακὸν χειρισμὸν τῆς ὅλης ὑποθέσεως. Ἡ Κυβέρνησις θέλει, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐκδώσῃ μίαν οἱονεὶ δικαστικὴν ἀπόφασιν. Τοῦτο εἶναι ἀδύνατον καὶ ἀδικεῖ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς ὑπουργούς, τοὺς ὁποίους θέλει νὰ προστατεύσῃ. Μία ἀπόφασις λαμβανομένη ἐν μέσῳ Κομματικῶν ἀντιθέσεων καὶ χωρὶς στοιχεῖα, θὰ εἶναι ἀπόφασις κατὰ πλειοψηφίαν. Πῶς θέλει ὅμως ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς πολλοὺς βουλευτὰς νὰ πιστεύουν, ὅτι οἱ κύριοι ὑπουργοὶ εἶναι ἔνοχοι; Διότι νὰ ληφθῇ ἀπόφασις κατὰ παμψηφίαν εἶναι ἀδύνατον. Κατ’ ἀνάγκην θὰ παραμείνῃ σημαντικὸς ἀριθμὸς βουλευτῶν ἀντίθετος πρὸς τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν, οἱ ὁποῖοι θὰ πιστεύουν, ὅτι οἱ κύριοι ὑπουργοὶ εἶναι ἔνοχοι, ἐνῷ εἶναι ἀθῶοι. Τὸ πρόβλημα εἶναι πολιτικὸν καὶ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ μὲ πολιτικὰ μέσα. Κατόπιν συνεννοήσεως μὲ τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἔχει εἰς χεῖρας της τοὺς φακέλλους, ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ὅσα ἐκατηγόρησεν ὁ Μέρτεν ἀποτελοῦν συκοφαντίας. Ἐὰν ναὶ νὰ διαψεύσῃ καὶ νὰ διώξῃ τοὺς συκοφάντας. Ὑπάρχουν τὰ μέσα διώξεως τῶν συκοφαντῶν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν. Εἶμαι ἀντίθετος πρὸς τὴν ἄποψιν, ὅπως εἰς πᾶσαν περίπτωσιν ταξιδεύουν οἱ ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι συκοφαντοῦνται εἰς ξένας χώρας διὰ νὰ διεξαγάγουν ἐκεῖ δικαστικοὺς ἀγῶνας, διότι αὐτὸ θὰ ἀποτελῇ πλήρη ἀστάθειαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ καθεστῶτος καὶ περιγραφὴν τοῦ πολιτεύματός μας, διότι αἱ Κυβερνήσεις τῆς χώρας μας δὲν θὰ ἐξελέγοντο ὑπὸ τοῦ λαοῦ καὶ θὰ ἐστερεώνοντο ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ὑπὸ τῶν οἱωνδήποτε ξένων συκοφαντῶν. Εἰς τὴν συγκεκριμένην ὅμως περίπτωσιν ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐγκληματίου πολέμου, τὸν ὁποῖον ἀπηλευθέρωσεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἐπειδὴ παρεδόθησαν τὰ στοιχεῖα εἰς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν, κατ’ ἐξαίρεσιν θὰ πρέπει ἡ δίωξις τοῦ συκοφάντου νὰ εἶναι παράλληλος καὶ ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐν Γερμανίᾳ. Μόνον μὲ τὴν ἔκδοσιν ἀδιαβλήτων δικαστικῶν ἀποφάσεων θὰ σταματήσῃ ὁ θόρυβος καὶ θὰ κλείσῃ ἡ ὑπόθεσις αὕτη, ἡ τόσον ὀχληρὰ καὶ ἐπικίνδυνος διὰ τὴν χώραν μας. Ἐὰν δὲν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ καθηλώσῃ διὰ δραστικῶν μέσων τὸν συκοφάντην καὶ ἐπειδὴ παρέδωκε τοὺς φακέλλους εἰς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἀπειλῆται διαρκῶς ἡ χώρα μας μὲ τὴν δημιουργίαν διαφόρων ζητημάτων ἀναλόγως τῶν συμφερόντων τῶν κατόχων τῶν φακέλλων ἢ τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Δι’ αὐτὸ ἔχει χρέος χάριν τῆς ἱστορίας τοῦ Ἔθνους, χάριν τῶν θυσιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ χάριν τῆς στερεώσεως τοῦ καθεστῶτος, νὰ ἀναπτύξῃ πᾶσαν δραστηριότητα διὰ νὰ καθηλώσῃ τὸν συκοφάντην. Ἡ ἄποψις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ὅπως οἱ θιγέντες ὑπουργοὶ εἶναι ἀδέσμευτοι ἀπὸ τὸ βάρος τοῦ ἀξιώματός των διὰ νὰ κινηθοῦν μὲ περισσότερον σθένος κατὰ τοῦ συκοφάντου, εἶναι ὀρθή. Ἐὰν θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπουλώσῃ τὴν ἀνοιγεῖσαν πληγήν, ὀφείλει νὰ λάβῃ δραστικὰ μέτρα. Μὲ πρόχειρα μέτρα δὲν θὰ τὴν θεραπεύσῃ, διὰ νὰ τὴν ἀφίσῃ ἀνοικτὴν διὰ νὰ ἐνοχλῇ τὴν χώραν μας συνεχῶς. Δυστυχῶς, εἴτε τὸ θέλει ἡ Κυβέρνησις, εἴτε δὲν τὸ θέλει, εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐδημιουργήθησαν ἀμφιβολίαι καὶ σκέψεις αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαλειφθοῦν ἀπὸ μίαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ μόνον διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Μόνον ἔτσι θὰ κλείσῃ ἡ πληγὴ καὶ θὰ ἀποκατασταθῇ καὶ ἡ κλονισθεῖσα φιλία καὶ συνεργασία μὲ τὴν Γερμανίαν. Ἐπεκαλέσθη ἡ Κυβέρνησις ὡς δικαιολογίαν διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν φακέλλων τὴν συμφωνίαν τῆς Βόννης τοῦ 1958. Ἀλλὰ τί ἐξετελέσθη ἀπὸ τὴν συμφωνίαν αὐτήν; Ποῦ εἶναι τὰ δάνεια, αἱ πιστώσεις καὶ ἡ τεχνικὴ βοήθεια; Μήπως ὑπεσχέθη αὐτὰ ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ Μέρτεν καὶ τὴν ἀπόδοσιν τῶν φακέλλων; Τί ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν συμφωνιῶν τούτων; Αἱ συμφωνίαι δὲν ἐφηρμόσθησαν καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς κρίσεως τῶν ἑλληνογερμανικῶν σχέσεων. Καὶ ὅμως μᾶς χρειάζεται ἡ γερμανικὴ ἀγορὰ διὰ τὴν κατανάλωσιν τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων καὶ διότι ἡ Γερμανία εἶναι ὁ ἰσχυρότερος ἑταῖρος εἰς τὴν Κοινὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν, εἰς ἣν ἡ Κυβέρνησις ἐπιζητεῖ νὰ ὑπαγάγῃ τὴν χώραν ἄνευ ἀποτελέσματος. Διαπιστοῦται πανταχόθεν, ὅτι σήμερον αἱ σχέσεις μας μὲ τὴν Γερμανίαν δὲν εἶναι καλαί. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις κατέχεται ἀπὸ αἴσθημα ἀδυναμίας νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα εἰς τὴν βάσιν του, ὅπως ἐπιβάλλεται εἰς τὰς περιστάσεις, νὰ μὴ ταλαιπωρῇ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διότι ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι λύσεις διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ τὸ ἄγχος αὐτό. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιδείξῃ γενναιότητα, ἀλλὰ ἐπιμείνῃ μέχρι πέρατος τῆς συζητήσεως εἰς τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι καὶ εἰς τὸν τόπον κακὰς ὑπηρεσίας θὰ προσφέρῃ καὶ ἡ τύχη της εἶναι προδιαγεγραμμένη, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θέλει νὰ ζήσῃ καὶ θέλει νὰ κυβερνᾶται μὲ Κυβερνήσεις γενναίας, δυναμένας νὰ ἐπιλύουν τὰ προβλήματά των. Περαίνων μὲ τὴν ἐπίκλησιν, καλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀκούσῃ μὲ βαθεῖαν συναίσθησιν τῶν ἱστορικῶν εὐθυνῶν της, τὸ τί λέγει ἡ συνείδησις καὶ ἡ καρδία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐὰν δὲν ἀκούσῃ τὸν παλμὸν τῆς συνειδήσεως τοῦ λαοῦ μας θὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι θὰ κατακρημνισθῇ. (Χειροκροτήματα).

§112Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Προηγουμένως ἔκαμα μίαν διακοπὴν καὶ ἐννοοῦσα τοῦτο: Ὅτι ἐκεῖ ὅπου ἦτο ἡ κατοχὴ ὑπὸ τῶν Βουλγάρων οἱ Ἕλληνες ἔλεγαν: «Πῶς θὰ μπορέσω νὰ φύγω εἰς τὴν Ἑλλάδα». Τί ἐννοοῦσα; Ἐδῶ ἀπὸ τὸν Στρυμόνα ἡ Ἑλλὰς ἦτο κατοχὴ γερμανική, ἀλλ’ ὑπῆρχον ὑπηρεσίαι Ἑλληνικαί, ἡ Ἀστυνομία, τὰ Σχολεῖα καὶ ὅλα τὰ εὐεργετικὰ ὑπὲρ τοῦ Ἕλληνος. Αὐτὸ καὶ μόνον ἐννοοῦσα. Ἐξανέστη ἡ πτέρυξ τῆς Ε.Δ.Α, διότι εἶπον, ὅτι ἐκεῖ οἱ Βούλγαροι δὲν εἶχαν ἀφήσει τίποτε ἑλληνικό.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν κυβερνητικῶν ἀνακοινώσεων. (Ὥρα 0,45′ π.μ.)