1960.05.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 103η

Πέμπτη 26 Μαΐου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.00′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ)τος 3361)55 «περὶ ὀργανώσεως τῆς οἰνοπαραγωγῆς τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς», τὸ ψηφισθὲν καὶ περιλαμβανόμενον εἰς τὰ πρακτικά, εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 8 διορθοῦται φραστικῶς ὡς ἑξῆς:«... (Ἀναγινώσκει ...)».

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀνωτέρω διόρθωσις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ οἰνοπαραγωγῆς τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§4Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν) Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς διωρθώθησαν. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Τούμπας, ἀπέστειλε τὴν ἑξῆς ἐπιστολὴν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 25 Μαΐου 1960 Κύριε Πρόεδρε, Ἔχω τὴν τιμὴν κατόπιν ἀπευθυνθείσης μοι ἐρωτήσεως παρὰ τοῦ συναδέλφου βουλευτοῦ Θεσσαλονίκης κ. Γ. Μπακατσέλου, νὰ σᾶς γνωρίσω, ὅτι ἡ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς 19 Μαΐου 1960 ἀναφερομένη φράσις μου «Μάλιστα τὴν ἔκαμα» ἀφεώρα ἀπάντησιν εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς δηλώσεως τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐργασίας κ. Α. Δημητράτου, καθ’ ἣν οὗτος ἔκαμε δεκτὰς δύο τροπολογίας ὑποβληθείσας παρὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Τούμπα καὶ Εὐστρατιάδη. Καὶ συγκεκριμένως ἡ ἰδική μου τροπολογία, ἥτις ἐγένετο δεκτὴ ἀφεώρα ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς 9 Μαΐου τὴν ἀναστολὴν τοῦ Κώδικος περὶ Δημοσίων Ὑπαλλήλων διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ΙΚΑ καὶ τοῦ ΤΕΒΕ. Οὐδεμία ἄλλη ἰδική μου ἐγένετο δεκτή.

Μετὰ πάσης τιμῆς

Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ

Βουλευτὴς Ἀθηνῶν Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σπηλιόπουλος, ζητεῖ δεκαήμερον ἄδειαν, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Μακρῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§7Κ. ΜΑΚΡΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν κατὰ τὰ οἰκον. ἔτη 1952–53, 1954– 55, 1955–56, 1957, 1958 καὶ 1959 ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Δικαιοσύνης καὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης». Ἡ ἐπὶ τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος διατάξεών τινων τοῦ Ὑπαλληλικοῦ Κώδικος διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν Σ.Ε.Κ.». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐργασίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀσφαλίσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ τέως Λιμενικοῦ Ταμείου Θεσσαλονίκης». Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Κοκκέβης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐκ Καλαμάτας–Μεσσηνίας ὁμήρων τοῦ Γερμανικοῦ Στρατοῦ Κατοχῆς, κρατηθέντων εἰς τὰ ἐν Ἑλλάδι Γερμανικὰ Στρατόπεδα Συγκεντρώσεως, αἰτούντων, ὅπως συμπεριληφθῶσι καὶ οὗτοι εἰς τὸν σχετικὸν νόμον ὡς δικαιοῦχοι ἀποζημιώσεως τῶν θυμάτων Ναζισμοῦ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Κοκκέβης, καταθέτει ἀναφορὰν Γενικῆς Συνελεύσεως Συνδέσμου Τυφωνοπλήκτων Γαργαλιάνων–Λεύκης–Τριφυλίας, αἰτούντων ὅπως συμπεριληφθῶσιν εἰς ληφθησόμενα εὐεργετικὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν σεισμοπλήκτων καὶ πλημμυροπαθῶν. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Κοκκέβης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐν Καλάμαις συνελθόντος Βου Παμπελοποννησιακοῦ Συνεδρίου Κοινοτικῶν Ὑπαλλήλων, περὶ νομοθετικῆς ρυθμίσεως τῶν ἀναφερομένων ἐν αὐτῷ βασικῶν κλαδικῶν αἰτημάτων. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Εὐαγγελίδης, Σ. Ἡλιόπουλος καὶ Δ. Καρακουλουξῆς, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ε.Ε. Ἐμπορίας Ξυριστικῶν Λεπίδων «Ι. Βορρέζης καὶ Σία», αἰτουμένης τροποποίησιν τοῦ δασμοῦ ὅσον ἀφορᾶ τὰς ξυριστικὰς λεπίδας κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Αὐγερόπουλος, Μ. Σβώλου, Ι. Εὐαγγελίδης, Ν. Κιτσίκης καὶ Γ. Σπηλιόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἰδιοκτητῶν Ἑλληνικοῦ «Ἡ Πρόνοια», αἰτουμένου ὅπως ἀποτραπῇ ἡ ἀπειλουμένη κατεδάφισις οἰκιῶν διακοσίων περίπου βιοπαλαιστῶν συνεπείᾳ κατασκευῆς κτιριακῶν ἐγκαταστάσεων εἰς ἀεροδρόμιον Ἑλληνικοῦ διὰ τῆς μεταφορᾶς τῶν ἐν λόγῳ ὑπὸ κατασκευὴν κτιριακῶν ἐγκαταστάσεων εἰς ἄλλον χῶρον. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Παινέζης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Πανελληνίου Συνδέσμου Τυφλῶν, αἰτουμένου τὴν τροποποίησιν τοῦ Ν. 2765)54, πιστὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Ν. 1904) 51 κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Χιωτάκης, Ι. Κοντουδάκης, Ε. Πρωϊμάκης, Ι. Ἀθητάκης καὶ Γ. Παπαγεωργίου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Χανίων, αἰτουμένων ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ καταρριφθέντος εἰς τὸ ἔδαφος τῆς ΕΣΣΔ κατασκοπευτικοῦ ἀεροπλάνου τὴν ἄμεσον καταγγελίαν τῆς συμφωνίας τῆς 12.10.1953 καὶ τὴν ἀπαγόρευσιν ἐγκαταστάσεων «Κέντρων Ἐκπαιδεύσεως» πυραύλων εἰς τὴν χώραν μας. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Κοκκέβης, καταθέτει ἀναφορὰν συγκεντρώσεως Συνδέσμου Ἐπαγγελματιῶν μισθωτῶν ὁδηγῶν αὐτοκινήτων Μεσσηνίας, αἰτούντων τὴν ταχυτέραν κατάθεσιν καὶ ψήφισιν σχετικοῦ νόμου περὶ λειτουργίας Ταμείου Συντάξεως Αὐτοκινητιστῶν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Παπαδημητρίου, Ε. Μπενᾶ, Δ. Καρακουλουξῆς, Α. Μπριλλάκης καὶ Κ. Τσιγάρας, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Διοικήσεως τοῦ Σωματείου Γαλακτοπωλῶν Νικαίας–Κορυδαλλοῦ, διαμαρτυρομένης κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ζωοτεχνικῆς καὶ Κτηνιατρικῆς Ὑπηρεσίας καὶ τῆς δι’ αὐτοῦ ἐπιδιωκομένης μονοπωλήσεως τοῦ γάλακτος. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Ι. Ὀρφανός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου Σωματείων Γαλακτοπωλῶν Νικαίας καὶ Κορυδαλλοῦ δι’ οὗ διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάθεσιν ὑπὸ τοῦ ὑφυπουργοῦ Γεωργίας νομοσχεδίου περὶ ζωοτεχνίας καὶ κτηνιατρικῆς ὑπηρεσίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Ι. Ὀρφανός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Σωματείου γαλακτοπωλῶν Ἀθηνῶν Κουτσοπούλου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ ὑφυπουργοῦ Γεωργίας κατάθεσιν νομοσχεδίου περὶ ὀργανώσεως ζωοτεχνικῆς καὶ κτηνιατρικῆς ὑπηρεσίας κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Η. Ἡλιοῦ, Α. Μπριλλάκης καὶ Γ. Αὐγερόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν πολιτικῶν ἐξορίστων Ἁγίου Εὐστρατίου αἰτουμένων τὴν ἄμεσον ἀπόλυσιν τῶν ἀσθενῶν, τὴν κατάργησιν τῶν Στρατοπέδων Συγκεντρώσεως, τὴν νομιμοποίησιν τοῦ Κ.Κ.Ε. καὶ τὴν χορήγησιν γενικῆς ἀμνηστίας. Ὁ βουλευτὴς κ. Ο. Ἀντώνογλου, διὰ τηλεγραφήματός του αἰτεῖ τοποθέτησιν εἰδικοῦ φύλακος εἰς σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Ἀλεξανδρουπόλεως. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Κοκκέβης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Καλαμῶν διαμαρτυρομένου διὰ τὴν καθυστέρησιν τῆς χορηγήσεως παρὰ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἐργατικῆς Κατοικίας τῶν ἐγκριθέντων δανείων αὐτοστεγάσεως ἐργατοϋπαλλήλων ὑπὸ τῆς Τοπικῆς Ἐπιτροπῆς Καλαμῶν καὶ αἰτούντων τὴν ἐπίσπευσιν ἐκδόσεως τῆς σχετικῆς ἀποφάσεως. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Κ. Παπαδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Φωτογράφων Νομοῦ Ἄρτης, περιφερείας Φιλιππιάδος καὶ Μενιδίου Αἰτωλοακαρνανίας, αἰτουμένων τὴν ἀπαγόρευσιν εἰσαγωγῆς αὐτομάτων φωτογραφικῶν μηχανημάτων ἐν Ἑλλάδι κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Συνταξιούχων Ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς Λαρίσης αἰτουμένου τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 57 τοῦ Α. Ν. 412.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκον. ἔτη 1952–53, 1954–55, 1955–56 καὶ 1957 ἁρμοδιότητος Προεδρίας Κυβερνήσεως (Γραφεῖον Προέδρου Κυβερνήσεως καὶ Γεν. Διευθύνσεως Τύπου) καὶ ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου».

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκον. ἔτη 1952–53, 1954–55, 1955– 56 καὶ 1957 ἁρμοδιότητος Προεδρίας Κυβερνήσεως (Γραφεῖον Προέδρου Κυβερνήσεως καὶ Γεν. Διευθύνσεως Τύπου) καὶ ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκον. ἔτη 1957 καὶ 1958 ἁρμοδιότητος Προεδρίας Κυβερνήσεως (Γενικῆς Διευθύνσεως Τύπου) καὶ ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων, εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1960».

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκον. ἔτη 1957 καὶ 1958 ἁρμοδιότητος Προεδρίας Κυβερνήσεως (Γενικῆς Διευθύνσεως Τύπου) καὶ ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων, εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου τοῦ οἰκον. ἔτους 1960». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1957, πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων, εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου».

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὸ οἰκον. ἔτος 1957, πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων, εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 291)7.4.48 «περὶ ἀπαλλαγῆς φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας τελῶν κλπ. Βρεταννικῶν πλοίων», 20)18.1.50 «περὶ εἰσπράξεως δικαιώματος ὑπὲρ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἐπιβατηγῶν πλοίων ἐπὶ πλέον τῶν εἰσπραττομένων τοιούτων ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων» καὶ 365)16.3.51 «περὶ ἐπαναλήψεως διαγωνισμοῦ διὰ τὴν ἐκποίησιν κρατικῶν πλοίων», πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§15ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 291)7.4.1948 «περὶ ἀπαλλαγῆς φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας τελῶν κ.λ.π. Βρεταννικῶν πλοίων», 20)18. 1.50 «περὶ εἰσπράξεως δικαιώματος ὑπὲρ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἐπιβατηγῶν πλοίων ἐπὶ πλέον τῶν εἰσπραττομένων τοιούτων ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων» καὶ 365)16.3.51 «περὶ ἐπαναλήψεως διαγωνισμοῦ διὰ τὴν ἐκποίησιν κρατικῶν πλοίων» πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως προσθέτων πράξεων περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῶν ἀπὸ 3.4.1954 τριῶν συμβάσεων, περὶ παροχῆς εἰδικευμένων ὑπηρεσιῶν ὑπὸ μετακληθέντων Βρεταννῶν εἰδικῶν διὰ τὴν κατάλληλον διοικητικήν, τεχνικὴν καὶ λογιστικὴν ὀργάνωσιν τῆς Ὑπηρεσίας μηχανικῆς καλλιεργείας τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας κυρωθεισῶν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3071)1954 Ν. Διατάγματος».

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως προσθέτων πράξεων περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῶν ἀπὸ 3.4.1954 τριῶν συμβάσεων, περὶ παροχῆς εἰδικευμένων ὑπηρεσιῶν ὑπὸ μετακληθέντων Βρεταννῶν εἰδικῶν διὰ τὴν κατάλληλον διοικητικήν, τεχνικὴν καὶ λογιστικὴν ὀργάνωσιν τῆς Ὑπηρεσίας μηχανικῆς καλλιεργείας τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας κυρωθεισῶν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3071)1954 Ν. Διατάγματος». αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τινων τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ ἔτους 1959 οἰκον. ἔτη καὶ χορηγήσεως τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων».

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τινων τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ ἔτους 1959 οἰκον. ἔτη καὶ χορηγήσεως τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ ἰαματικῶν πηγῶν». Κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐψηφίσθη ἤδη κατ’ ἀρχήν, καὶ συνεπῶς, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1.

§21Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς συμπλήρωσιν διὰ μιᾶς τροπολογίας ἡ ὁποία θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τὴν ἀναγνώσω ὅπως ἐπίσης καὶ νὰ ἀναγνώσω ἕνα σχετικὸν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας. Τὸ θέμα τῆς χρησιμοποιήσεως ὑπὸ τοῦ ⅓ περίπου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας τοῦ μεταλλικοῦ ἐπιτραπεζίου ὕδατος, διὰ λόγους ὑγείας, δέον νὰ ρυθμισθῇ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταστῇ τοῦτο προσιτὸν εἰς ὅλους καὶ νὰ σταματήσῃ ἡ ἀνίερος ἐκμετάλλευσις ἡ ὁποία σὺν τοῖς ἄλλοις προσβάλλει καὶ αὐτὸ τὸ δημόσιον αἴσθημα. Ὡς γνωστόν, τὸ ὕδωρ τοῦτο, δῶρον τῆς Ἑλληνικῆς φύσεως, ἀποτελεῖ ἐξαιρετικὸν ἀγαθὸν πάγκοινον καὶ μὴ ἀνῆκον εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν οὐδενός. Ἀποτελεῖ φάρμακον διὰ ποικίλας παθήσεις ἀπαραίτητον διὰ τὴν ἴασιν χιλιάδων ἀσθενῶν. Εἶναι ἑπομένως ἀπαράδεκτον μὲ οἱανδήποτε ἐπιβάρυνσιν ἐγκαταστάσεων, ἐμφιαλώσεως καὶ ἐξόδων μεταφορᾶς, νὰ πωλῆται κατὰ κιλὸν ἢ φιάλη δραχμὰς 3, ἐνῷ ἡ κατὰ κιλὸν τιμὴ τοῦ γάλακτος μὲ διανομὴν κατ’ οἶκον εἶναι 4,55 καὶ τοῦ οἴνου 5,45. Εἶναι γνωσταὶ ἐξ ἄλλου εἰς πάντας αἱ μεγάλαι δαπάναι τῆς βιομηχανικῆς ἐπεξεργασίας τοῦ οἴνου καὶ τοῦ γάλακτος, συνιστάμενοι εἰς τὴν ἐμφιάλωσιν, μεταφοράν, διανομήν, λῆψιν μέτρων κατὰ τῶν ἐπιζωοτιῶν καλλιεργητικὰς δαπάνας, φάρμακα κατὰ τῶν ἀσθενειῶν τῶν ἀμπέλων, ἐπεξεργασίαν τῶν προϊόντων, ἐγκαταστάσεις, ἀποθηκεύσεις κλπ., αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν ἐπιβαρύνουν εἰς μεγάλον βαθμὸν τὸ κόστος τῶν προϊόντων ὡς ἀποδεικνύουν αἱ εὐτελεῖς τιμαὶ εἰς τὰς ὁποίας προσφέρονται ὁ οἶνος καὶ τὸ γάλα. Τὰ ὕδατα τῶν μεταλλικῶν πηγῶν ἀπηλλαγμένα τελείως κόστους παραγωγῆς, ὡς προσφερόμενα τελείως δωρεὰν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν γῆν, μὴ βαρυνόμενα μὲ ἄλλα ἔξοδα ἐκτὸς ἀπὸ τὰς δαπάνας ἐμφιαλώσεως καὶ μεταφορᾶς, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ προσφέρωνται εἰς τιμὰς παραπλησίας πρὸς τὸ γάλα καὶ τὸν οἶνον. Διὰ τοῦτο, προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθου 1. «Ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν μεταλλικῶν ὑδάτων, πηγῶν, ἀνηκουσῶν κατὰ κυριότητα εἰς τὸ Κράτος, δυνάμει τοῦ Ν. 2188 τοῦ 1920 περιέρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος εἰς τὸ Κράτος». Κύριε Ὑπουργέ, ἡ τροπολογία μου αὐτή, ἔχει σοβαρότητα, διότι ὡς ἀνέφερον ἀνωτέρω, ἀπασχολεῖ τὸ θέμα τῆς ὑγείας τοῦ ⅓ περίπου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χώρας πάσχοντος ἐξ ἀσθενειῶν. Τρεῖς ἐκ τῶν πηγῶν αὐτῶν καὶ τῶν κυριωτέρων τὴν στιγμὴν αὐτήν, διαχειρίζονται ὑπὸ τριῶν ἰδιωτῶν βιομηχάνων. Διὰ νὰ περιέλθουν εἰς τὸ Κράτος κατὰ τὸ Σύνταγμα, χρειάζεται νόμος καὶ θὰ πρέπει, νομίζω, πρὸς τιμὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ δείγματα στοργῆς πρὸς τὸν λαόν, αἱ τρεῖς αὐταὶ πηγαὶ νὰ περιέλθουν εἰς τὸ Κράτος. (Χειροκροτήματα ἐξ ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς). Κύριε Πρόεδρε, τὸ νερὸ μιᾶς πηγῆς, εἰς τὸ Λουτράκι, χύνεται κατὰ χιλιάδας τόννους ἀπὸ τὴν πηγὴν εἰς τὴν θάλασσαν, ὁ δὲ κόσμος ὑποχρεοῦται νὰ ἀγοράζῃ τὴν φιάλην 3 δραχ. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Κ. Καραμανλῆ, ἔχουσα χεῖραν στιβαράν, πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ ὅπως αἱ πηγαὶ αὐταὶ περιέλθουν εἰς τὸ Κράτος διὰ νὰ παύσῃ αὐτὸς ὁ ἄπληστος πλουτισμὸς εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ παρὰ τῶν τριῶν αὐτῶν βιομηχάνων. Αὐτὰ εἶχα, κ. Πρόεδρε, νὰ εἴπω πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. (Χειροκροτήματα).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θεοδοσιάδης, ἔχει τὸν λόγον.

§23Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ ἄρθρου 1, ὀρθῶς διαχωρίζονται αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ εἰς πηγὰς τουριστικῆς σημασίας καὶ εἰς πηγὰς τοπικῆς σημασίας. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ἐπίσης, ὀρθῶς ἀναγράφεται ἡ ἐφαρμογὴ συστήματος ἐλέγχου καὶ ἐποπτείας τῶν ἰαματικῶν πηγῶν διὰ τὴν καλὴν λειτουργίαν αὐτῶν καὶ ὀρθῶς ἐπίσης εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἀναφέρεται, ὅτι αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ χρησιμοποιοῦνται ὄχι μόνον ἀπὸ λουομένους καὶ ἀσθενεῖς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τουρίστας. Θὰ παρεκάλουν συνεπῶς, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὸ ἔσοδον τῶν πηγῶν τὸ προερχόμενον ἐκ τῶν λουομένων διατίθεται διὰ τὸν πλουτισμὸν καὶ τὴν ἀρτίαν ἐμφάνισιν τῶν λουτροπόλεων πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς προσελκύσεως τουριστῶν, διότι εἶναι παραδεδεγμένον, ὅτι ἡ παραμονὴ τουριστῶν εἰς ὡρισμένας λουτροπόλεις, εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα τῆς τῶν λουομένων. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν τῆς λουτροπόλεως Αἰδηψοῦ εἰς τὴν ὁποίαν μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἐγένετο τίποτε ἄλλο πλὴν τῆς ἀνεγέρσεως ἑνὸς περιπτέρου ἀθεάτου ὑπὸ τῶν περιπατητῶν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἶχον γίνει λουτρικαὶ ἐγκαταστάσεις καὶ ἄλλα ἔργα, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν καὶ ἄνετον διαμονὴν τόσον τῶν λουομένων, ὅσον καὶ τῶν τουριστῶν. Θὰ πρέπει νὰ ἐπιδειχθῇ ἐνδιαφέρον, διότι μόνον διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἀναπτυχθῇ ὁ τουρισμὸς τῶν λουτροπόλεων καὶ θὰ βελτιωθῇ ἡ τοπικὴ οἰκονομία. Θὰ παρεκάλουν ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ ληφθῇ ἀνάλογος μέριμνα καὶ διὰ τὴν λουτρόπολιν Πόζαρ τῆς ὁποίας αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ εἶναι ἀρκετὰ σοβαραὶ καὶ ἐκμεταλλεύσιμοι, διὰ τῆς συνδέσεως ταύτης διὰ ἀνέτως βατῆς ὁδοῦ μετὰ τῆς Ἀριδαίας. Ἐπίσης θὰ πρέπει οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν πηγῶν ἐν γένει, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν νέμονται τὰς πηγὰς αὐτάς, νὰ ὑποχρεωθοῦν εἰς τὴν ἀνέγερσιν συγχρόνων ξενοδοχείων μὲ ὅλας τὰς προβλεπομένας ἀνέσεις διὰ νὰ ἐξυπηρετοῦνται καὶ οἱ παραθερισταὶ καὶ οἱ λουόμενοι, διότι οἱ κύριοι αὐτοὶ κατασκευάζουν χάνια καὶ ὄχι ξενοδοχεῖα κατάλληλα διὰ νὰ ἐξυπηρετήσουν πολιτισμένους ἀνθρώπους. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἰς τὴν παρακολούθησιν τῆς ἀνεγέρσεως τοιούτων ξενοδοχείων. Διότι ἡ ἐπαρχία ἔχει ἀνάγκην ἀναπτύξεως τοῦ τουρισμοῦ καὶ τονώσεως οἰκονομικῆς. Ἐπιμένω, λοιπόν, ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου, ὅπως τὸ ἔσοδον τὸ προερχόμενον ἐκ τῶν λουομένων, διατίθεται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἐξωραϊστικῶν ἔργων καὶ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ τῶν λουτροπόλεων, ὅπως καὶ διὰ τὴν καλυτέραν καὶ ἀνετωτέραν παραμονὴν τῶν λουομένων καὶ παραθεριστῶν εἰς τὰς λουτροπόλεις τῆς Ἑλλάδος.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπαγεωργίου, ἔχει τὸν λόγον.

§25Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Εἰς τὸ προτελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου περιλαμβάνεται διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ἰαματικαὶ πηγαὶ καταταχθεῖσαι εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἰαματικῶν πηγῶν τοπικῆς σημασίας, δύνανται νὰ ἀνακαταταχθῶσιν εἰς τουριστικῆς σημασίας τοιαύτας. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ πλήρης καταστρατήγησις τοῦ ἄρθρου 2, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὴν παραχώρησιν τῶν ἐν λόγῳ πηγῶν εἰς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, δηλαδὴ Δήμους καὶ Κοινότητας. Διότι, πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες νὰ ἐκσυγχρονίσουν καὶ νὰ προαγάγουν τὰς τοπικῆς σημασίας πηγάς, ὅταν θὰ εὑρίσκωνται ὑπὸ τὴν συνεχῆ ἀπειλὴν τῆς ἀφαιρέσεώς των ὑπὸ τοῦ ΕΟΤ. Νομίζω, ὅτι μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν ἀνατρέπεται τὸ ἄρθρον 2 καὶ ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον λέγει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἐπιδιώκει, δὲν ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ πρέπει νὰ προσέξῃ τὸ θέμα τοῦτο, διότι θὰ ὑπάρξῃ κίνδυνος νὰ μὴ ἀναπτυχθοῦν ὑπὸ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων αἱ ἰαματικαὶ πηγαί, ὅταν ὑπάρχῃ ὁ φόβος τῆς ἀφαιρέσεώς των.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μακρόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§27Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐπὶ μιᾶς περιπτώσεως, ἥτις εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανισθῇ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου παρέχεται ἡ εὐχέρεια παραχωρήσεως εἰς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἰαματικῶν πηγῶν τοπικῆς σημασίας. Διὰ τοῦ ἄρθρου ὅμως 1 εἶναι δυνατὸν αἱ πηγαὶ αὐταί, κατόπιν ἀνακατατάξεως, νὰ καταταχθοῦν εἰς τουριστικῆς σημασίας τοιαύτας. Δὲν θὰ πρέπει ὅμως εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅπου μὲ πρωτοβουλίαν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἀνεπτύχθησαν αἱ ἰαματικαὶ αὗται πηγαί, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ὁποίων εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συνήφθησαν καὶ δάνεια, νὰ ἀφαιρεθοῦν ἀπὸ τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἄνευ τινὸς ἀποζημιώσεως καὶ νὰ χάσουν οὕτω τὸ ἔσοδον, τὸ ὁποῖον εἶχον ἀπὸ αὐτάς. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα, ὅπως εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δίδεται εἰς τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας μία ἐνίσχυσις, εἰς ἀντιστάθμισμα τῆς ἀποστερήσεως τούτων ἀπὸ τὰ ἔσοδα τῶν ἰαματικῶν πηγῶν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Μιχαηλίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§29Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συζητοῦμεν τὸ σχέδιον νόμου περὶ ἰαματικῶν πηγῶν. Ἐδῶ κατὰ βάσιν πάσχει τὸ θέμα. Ὅπως γνωρίζομεν ὅλοι, ἀνέκαθεν αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ ἀποτελοῦσαν περισσότερον κέντρα ψυχαγωγίας, παρὰ ὑδροθεραπείας. Καὶ διὰ νὰ εἴπωμεν, ὅτι θὰ τὰς ἐκσυγχρονίσωμεν, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας βασικῶς τοῦτο. Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τὸ Ὑπουργεῖον Προεδρίας Κυβερνήσεως καὶ ὁ ΕΟΤ, ἀνέπτυξαν ἐξαίρετον δραστηριότητα καὶ ἀνηγέρθησαν πολλαὶ νέαι ἐγκαταστάσεις εἰς ἰαματικὰς πηγάς. Δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι εἶναι ἀρκετὸν τὸ νὰ ἔχωμεν ἐπαρκεῖς οἰκοδομάς. Πρέπει παραλλήλως νὰ ἔχουν αὗται καὶ ἀνάλογον ἐξοπλισμὸν συγχρονισμένον, ὥστε νὰ ἐξασφαλίζωνται ἀνέσεις καὶ ψυχαγωγία τῶν ἐπισκεπτῶν, διὰ νὰ δύνανται αἱ λουτροπόλεις νὰ προσελκύουν κόσμον. Ἔχομεν πολλὰς ἰαματικὰς πηγὰς εἰς τὴν Χώραν μας καὶ πρέπει νὰ προσελκύσωμεν πρὸ παντὸς ξένους, διὰ νὰ δύνανται νὰ σταθοῦν αἱ ἐπιχειρήσεις. Δυστυχῶς ὅμως, δὲν ἔχομεν μελετήσει πλήρως τὸ θέμα τῶν ἰαματικῶν πηγῶν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰ συμβαίνοντα εἰς ἰαματικὰς πηγὰς τοῦ Νομοῦ μας, ἀλλὰ τὰ ἴδια συμβαίνουν καὶ ἀλλοῦ. Σύνηθες κατέστη, οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν ἰαματικῶν πηγῶν νὰ ἔχουν μεταβληθῇ εἰς τακτικοὺς θαμῶνας τῶν ἰδιαιτέρων γραφείων τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, διὰ νὰ ζητοῦν ἀναστολὰς πληρωμῆς ὀφειλῶν των, διότι συμβαίνει τὸ ἑξῆς ἀνώμαλον. Ἐὰν ἕνας ἰδιώτης ἔχῃ ἕνα οἰκόπεδον καὶ ζητήσῃ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Δημοσίου διὰ νὰ κτίσῃ ξενοδοχεῖον, θὰ παραπεμφθῇ εἰς ἕνα ὀργανισμόν, θὰ πάρῃ μακροπρόθεσμον δάνειον καὶ θὰ κτίσῃ ξενοδοχεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποτελέσῃ ἀτομικήν του περιουσίαν ἐπὶ τῇ πληρωμῇ τῶν συμφωνουμένων δόσεων. Μὲ τοὺς ἰδίους ὅρους ἐδόθησαν χρήματα καὶ εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς ἰαματικῶν πηγῶν, οἵτινες ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώνουν τὰς αὐτὰς μὲ τὰς προαναφερθείσας τοκοχρεωλυτικὰς δόσεις, χωρὶς αἱ ἀνεγερθεῖσαι ξενοδοχειακαὶ ἐγκαταστάσεις νὰ ἀνήκουν εἰς αὐτούς, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποτελέσουν ἰδιοκτησίαν τοῦ Δημοσίου. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται τοιαύτη διάκρισις τόσον ἀντίθετος ἐκ διαμέτρου; Τὸ θέμα εἶναι βασικὸν προκειμένου νὰ ἐπιτευχθῇ ἀνασυγκρότησις τῶν ἐπιχειρήσεων αὐτῶν καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐκδηλώσει τόσον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν ἐν γένει τουριστικῶν ἐπιχειρήσεων νὰ θελήσῃ νὰ ρυθμίσῃ ὁριστικῶς τὸ θέμα τοῦτο δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου, διότι ἄλλως οὐδεμία ἐπιχείρησις ἐκ τῶν ἀναλαβουσῶν τοιαύτας ὑποχρεώσεις δύναται νὰ μείνῃ ἐν λειτουργίᾳ, θὰ παραμείνουν δὲ μόνον αἱ ἐπιχειρήσεις αἱ ἔχουσαι τὴν ἐκμετάλλευσιν ἰαματικῶν πηγῶν μὲ παλαιὰς ἐγκαταστάσεις, τῶν ὁποίων ἡ ἀνέγερσις ἐγένετο ἀπὸ ἑκατονταετίας καὶ ἐντεῦθεν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§31Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐπὶ τῶν ὅσων τέλος εἶπεν ὁ κ. Μιχαηλίδης, θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Λέγεται, ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας τὸ Κράτος ἔδωσεν ἐντολήν, ἢ ἠγγυήθη νὰ δοθοῦν δάνεια εἰς ἐνοικιαστὰς λουτροπηγῶν, ἵνα ἐκτελέσουν ἔργα πρὸς ἐκμετάλλευσιν καὶ ἀξιοποίησιν τῶν λουτροπόλεων αὐτῶν καί, ὅτι τὰ δάνεια αὐτὰ δὲν διετέθησαν διὰ τοὺς σκοποὺς ποὺ παρεχωρήθησαν, ἀλλὰ δι’ ἄλλους σκοποὺς καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἐπροχώρησεν ἡ ἀξιοποίησις τῶν λουτροπηγῶν αὐτῶν μὲ τὸν ρυθμὸν ποὺ περίμενε τὸ Κράτος ὅταν ἔδιδεν αὐτὰ τὰ δάνεια. Θὰ ἤθελον ἀπαντῶν εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Μιχαηλίδη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν ἀληθεύουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγονται. Δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶναι ἀληθῆ. Κατέθεσα μίαν ἐρώτησιν πρὸ ἡμερῶν καὶ δὲν ἔτυχα ἀπαντήσεως ἀκόμη. Διότι ἐὰν πράγματι συμβαίνῃ μὲ τὸ πρόσχημα τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν λουτροπηγῶν, λαμβάνουν δάνεια τὰ ὁποῖα διαθέτουν πρὸς ἀνέγερσιν οἰκοδομῶν εἰς τὰς πόλεις, νομίζω, ὅτι δὲν οἰκοδομοῦμεν ὀρθῶς εἰς τὸ θέμα τοῦ τουρισμοῦ, ἀλλὰ ἀσκοῦμεν μίαν ἀκατανόητον πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ τουρισμοῦ.

§32Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος, «οἱ νόμοι κανονίζουν τὸ τῆς ἰδιοκτησίας τῶν ἰαματικῶν, ρεόντων καὶ πηγαίων ὑδάτων». Κατὰ τὴν κειμένην δὲ νομοθεσίαν, δηλαδή, τοῦ νόμου 2188)20, «αἱ μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου, δηλαδὴ μέχρι τοῦ 1920, ἐν ἐκμεταλλεύσει ἰαματικαὶ πηγαί, ἀνήκουν κατὰ κυριότητα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ ἐδάφους, ἐξ οὗ ἀναβλύζουν, ἰαματικαὶ πηγαί.... (ἀναγινώσκει)....». Ἔχομεν ἑπομένως δύο καταστάσεις ἰαματικῶν πηγῶν. Τὰ ἰδιωτικὰς πρὸ τοῦ 1920 ἐν ἐνεργείᾳ ἰαματικὰς πηγὰς — καὶ ἐκεῖ περιλαμβάνονται ὡς ἀντιλαμβάνεσθε καὶ τὸ Λουτράκι καὶ ἡ Σάριζα — καὶ τὰς μετὰ ταῦτα ἀναβλυσάσας ἢ ἀνακαλυφθείσας, ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ πέραν. Ἐὰν ἀπεφασίζαμεν σήμερον νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς μίαν γενικὴν ἐπιθυμίαν νὰ γίνῃ φθηνότερον τὸ ἰαματικὸν νερό, πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν δι’ εἰδικοῦ νόμου τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἰδιωτικῶν ἰαματικῶν πηγῶν.

§33Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Ρεαλιστικὸν καὶ ἐπαναστατικόν.

§34Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Αὐτὸ τὸ λέγω, ὄχι διὰ νὰ συζητήσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ θέμα καί, ἐὰν καὶ συμμερίζομαι τὴν ἐπιθυμίαν σας, νὰ ἴδω εὐθηνότερον τὸ ἰαματικὸν νερό, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξηγήσω, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως διαδικασίας χρειάζεται εἰδικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἰδιωτικῶν ἰαματικῶν πηγῶν καὶ τὴν πλήρη ἀποζημίωσιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γίνῃ ἀμέσως χωρὶς ἀπαλλοτρίωσιν, χωρὶς εἰδικὸν νόμον, αὐτὸ εἶναι ἡ ἀγορανομικὴ ρύθμισις τοῦ ζητήματος. Περὶ αὐτῆς προβλέπει τὸ ἄρθρον 10 τοῦ παρόντος, τὸ ὁποῖον λέγει: «Ἡ διατίμησις τοῦ λουτρικοῦ δικαιώματος, τοῦ δικαιώματος πόσεως καὶ πάσης θεραπείας... (ἀναγινώσκει)...». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις, ἴσως θὰ χρειασθῇ νὰ κάμωμεν μίαν ἄλλην διατύπωσιν, καὶ τότε θὰ δώσωμεν μίαν ἐκ τῶν ἐνόντων λύσιν εἰς τὸ θέμα, παραμένοντος ἀνοικτοῦ ἄλλου θέματος, προκειμένου νὰ διατυπωθῇ εἰδικὸς νόμος ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους πλέον Ὑπουργούς, νόμος ὑπογραφόμενος καὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἀφορῶν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἰδιωτικῶν ἰαματικῶν πηγῶν.

§35Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν σύστασιν πρὸς βοήθειαν τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσητε, ἀναφορικῶς πρὸς τὴν ρύθμισιν τῆς ἰδιοκτησίας τῶν ἰαματικῶν πηγῶν. Εἴπατε, ὅτι εἰδικὸς νόμος θὰ κανονίσῃ τὰ τῆς ἰδιοκτησίας τῶν ἰαματικῶν πηγῶν καὶ ἑπομένως ἠμπορεῖ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀπαλλοτρίωσιν, ἀλλὰ κατόπιν πλήρους ἀποζημιώσεως. Νομίζω, ὅτι ὄχι. Διότι τὸ ἄρθρον 17 εἰς μὲν τὴν πρώτην παράγραφον λέγει: Οὐδεὶς στερεῖται τῆς ἰδιοκτησίας του ἀντὶ πλήρους ἀποζημιώσεως. Εἰς τὴν ἑπομένην παράγραφον λέγει: Εἰδικοὶ νόμοι θὰ καθορίσουν τὰ τῆς ἰδιοκτησίας καὶ τῶν ἰαματικῶν πηγῶν. Ἑπομένως εἶναι διάφορος ἡ διάταξις αὐτὴ ἀπὸ τὴν προηγουμένην διάταξιν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ πλήρη ἀποζημίωσιν. Τοῦτο σᾶς τὸ λέγω, ὡς μίαν ὑπόδειξιν πρὸς μελέτην ἐνδελεχεστέραν μὲ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας καὶ τοὺς νομικούς σας συμβούλους. Διότι πραγματικῶς, τὸ ζήτημα τῶν ἰαματικῶν πηγῶν εἶναι κεφαλαιῶδες καὶ θέλομεν νὰ σᾶς διευκολύνωμεν εἰς πᾶσαν προσπάθειαν.

§36Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Εἶναι μὲν πρὸς μελέτην τὸ θέμα, ἀλλὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας— τὸ ἐσκέφθην καὶ ἐγὼ αὐτὸ—ὅτι ἤδη ἐδημοσιεύθη, ἐξεδόθη ὁ εἰδικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἀνεγνώρισεν ἀπὸ τὸ 1920 ἰδιοκτησίαν καὶ ἔχομεν πλέον κεκτημένον δικαίωμα, βάσει τοῦ εἰδικοῦ αὐτοῦ νόμου. Εἶναι ζήτημα λοιπόν, ἐξεταστέον, ἐὰν αὐτὸ ἀποτελῇ πλέον κεκτημένον δικαίωμα, ὑπαγόμενον— διότι ἐδημοσιεύθη ἤδη ὁ εἰδικὸς νόμος— εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 17 ἢ ὄχι. Πάντως, διὰ νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὸ αἴτημα, τὸ ὁποῖον βλέπω...

§37Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εὕρητε ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν παράπλευρον εἰς μίαν τοιαύτην προσπάθειαν. Εἶναι ἀπαράδεκτον πέντε ἄνθρωποι εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὰς ἰαματικὰς πηγάς. Ὄχι ἰδιοκτησίαν. (Χειροκροτήματα).

§38Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Διὰ νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς αὐτὸ ἀμέσως, προτείνω, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 10, νὰ ἴδωμεν ἐὰν χρήζει τοῦτο τροπολογίας τινος, ὥστε νὰ παρέχῃ μείζονα ἐγγύησιν διὰ τὴν διατίμησιν τῶν ἰαματικῶν ὑδάτων. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλους τοὺς ἀξιοτίμους κ. συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας ἔκαμε μίαν παρατήρησιν. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου λέγομεν: Ὅταν ὑπάρχῃ μία πηγή, ἡ ὁποία εἶναι τουριστικῆς σημασίας, δὲν δυνάμεθα πλέον νὰ τὴν μετατρέψωμεν εἰς πηγὴν τοπικῆς σημασίας, ἐνῷ ἀντιστρόφως, μίαν πηγὴν τοπικῆς σημασίας δυνάμεθα νὰ τὴν μεταβάλωμεν εἰς πηγὴν τουριστικῆς σημασίας. Νὰ σᾶς ἐξηγήσω, ποία εἶναι ἡ σκέψις αὐτῆς τῆς διακρίσεως. Ὅταν ἔχωμεν μίαν πηγήν, ἡ ὁποία ἀναπτύσσεται καὶ φθάνῃ εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, ποὺ ἀνακαλύπτονται μεγάλαι θεραπευτικαὶ ἰδιότητες, ἔρχεται τότε τὸ Κράτος καὶ λέγει, ὅτι πρέπει ἐδῶ νὰ ἀναλάβω ἐγὼ ὑπευθύνως τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτήν, διότι ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις, μὲ τὰς πλέον ἀσθενεῖς της δυνάμεις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς αὐτὸ τὸ ἔργον καί, ἑπομένως, παίρνω αὐτὴν τὴν πηγὴν καὶ τὴν μεταφέρω εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν. Ἐὰν δεχθῶμεν καὶ τὸ ἀντίστροφον, τί θὰ συμβῇ; Θὰ ἀνέπτυσσεν ὁ Τουρισμὸς μίαν ἰαματικὴν πηγὴν εἰς τὸ ἔπακρον καὶ θὰ διετυποῦτο ἡ ἀξίωσις ὅλων τῶν Δήμων νὰ ἀποκτήσουν τὰς πηγὰς αὐτάς. Αὐτὸ εἶναι ποὺ μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὴν σκέψιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀντίστροφος δυνατότης τῆς μετατροπῆς μιᾶς πηγῆς τουριστικῆς σημασίας εἰς πηγὴν τοπικῆς σημασίας. Καὶ δι’ αὐτὸ ἡ διατύπωσις εἶναι: «Δύνανται αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ...... (ἀναγινώσκει)...... ἀποκλειομένης τῆς ἀντιστρόφου μετατάξεως». Εἶναι εἰς τὴν παράγραφον 5 τοῦ ἄρθρου 1.

§39Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τί θὰ γίνουν τὰ δικαιώματα τῶν ὀργανισμῶν τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται μίαν πηγὴν τοπικῆς σημασίας; Νομίζω, ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ διευκρινισθῇ.

§40Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Θὰ σᾶς εἴπω διατὶ ἐνσυνειδήτως αὐτὸ τὸ κενὸν δὲν τὸ καθωρίσαμεν. Τελεῖ ἴσως ἡ Βουλὴ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὁ Τουρισμὸς κερδίζει ἀπὸ τὰς ἰαματικὰς πηγάς. Δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ ἀποτελοῦν μίαν μόνιμον ζημίαν. Εἷς ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων συνέστησε, τὰ ὅσα εἰσπράττομεν ἀπὸ τὰς διαφόρους πηγὰς νὰ τὰ διαθέσωμεν πάλιν διὰ τὴν ἀναμόρφωσιν καὶ τὴν βελτίωσιν τῶν ἐγκαταστάσεων τῶν πηγῶν αὐτῶν. Μά, πολλαπλάσια ἀπὸ αὐτά, τὰ ὁποῖα εἰσπράττομεν διατίθενται. Σκεφθῆτε, ὅτι τὰ τελευταῖα ἔτη ἐδαπανήθησαν εἰς τὴν Ὑπάτην ὑπὲρ τὰ 12 ἑκατομμύρια, διὰ νὰ κατασκευασθῇ ἓν καλὸν ὑδροθεραπευτήριον, τὸ ὁποῖον πράγματι τιμᾷ τὸν τόπον μας. Ἐπίσης 15 ἑκατομμύρια ἐδαπανήθησαν διὰ τὰ Μέθανα. Ἔχομεν λοιπὸν μόνον παθητικόν. Οὐδὲν συμφέρον δὲν ἔχει ἑπομένως —ἂς τὸ εἴπωμεν ἔτσι— ἀπὸ ἐπιχειρηματικῆς ἀπόψεως ὁ Ε.Ο.Τ., ἐὰν ἔχῃ πηγάς. Τὸ κάμνει, διότι δὲν δύναται ἄλλως νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολήν του. Οὐδέποτε λοιπὸν θὰ θελήσῃ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τοὺς Δήμους πηγάς, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του, ὅτι αὐτοὶ ἔχουν ὡρισμένους πόρους, γι’ αὐτὸ ἀσχέτως τοῦ ὅτι πάντοτε προβλέπεται νὰ λαμβάνουν καὶ ποσοστὸν ἐκ τοῦ λουτρικοῦ δικαιώματος. Διὰ τῆς τουριστικῆς ἀξιοποιήσεως ἄλλως τε μιᾶς πηγῆς πολλαπλασιάζονται οἱ πόροι τοὺς ὁποίους ἔχει κἄθε ὀργανισμὸς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως τόσον, ὥστε τὸ κέρδος μὲ τὰ 3% καὶ 4% ἀπὸ τὰ λουτρικὰ δικαιώματα εἶναι μηδαμινὸν ἐν σχέσει πρὸς τὸ κέρδος ἐκ τῆς ὅλης ἀξιοποιήσεως. Ὑποθέσατε, ὅτι θέλομεν νὰ ἀξιοποιήσωμεν τὰς πηγὰς τῆς Ἰκαρίας, αἱ ὁποῖαι γνωρίζετε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται. Διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο, πρέπει νὰ διατεθοῦν 60 ἑκατομμύρια. Αὐτὰ τὰ 60 ἑκατομμύρια ἀποτελοῦν προσφορὰν πρὸς τὸν ὀργανισμὸν τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως πολλαπλασίαν ἀπὸ τὰ ποσοστά, τὰ ὁποῖα θέλετε σεῖς νὰ ἐξασφαλίσετε εἰς τὸν Δῆμον. Καὶ ἀντιθέτως αὐτὰ τὰ ποσοστὰ ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελέσουν τροχοπέδην. Εἶναι ἄλλως τε ἐξ ἴσου βέβαιον, ὅτι οὐδέποτε θὰ θελήσῃ τὸ Κράτος καὶ διὰ λόγους ψυχολογικοὺς νὰ δημιουργήσῃ ἀντιδικίαν μὲ τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει εἰς αὐτὸ νὰ ἐπιμείνωμεν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Γυιόκας, ἔχει τὸν λόγον.

§42Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ὀρθὴ ἡ σκέψις σας, ὅτι μία πηγὴ τουριστική, δὲν πρέπει νὰ μεταβάλλεται εἰς τοπικῆς σημασίας. Ὑπάρχουν ὅμως ἴσως περιπτώσεις καὶ δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω μίαν περίπτωσιν, ὅπου ὁ Τουρισμὸς δὲν ἔχει ἐπιδείξει κανένα ἐνδιαφέρον διὰ μίαν ἰαματικὴν πηγὴν καὶ ὁμιλῶ διὰ τὴν ἰαματικὴν πηγήν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Ἄργους Ὀρεστικοῦ καὶ ἐν τούτοις οὔτε ἡ Κοινότης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν, οὔτε ὁ Τουρισμὸς εὑρίσκει συμφέρον ἢ εὑρίσκει τὸν καιρὸν νὰ ἐνδιαφερθῇ. Αὐτὴ λέγεται πηγὴ Ἀμμουδάρας καὶ ἐνῷ ὁ Δῆμος τοῦ Ἄργους Ὀρεστικοῦ θὰ ἠδύνατο μὲ ὀλίγα ἔξοδα νὰ καταστήσῃ προσιτὴν τὴν πηγὴν αὐτήν, ἐκεῖ πηγαίνουν ἀσθενεῖς καὶ διαβιοῦν κατὰ τρόπον ἐντελῶς πρωτόγονον, καὶ ὁ μὲν Τουρισμὸς δὲν εὑρίσκει ἀξιόλογον τὴν πηγὴν διὰ νὰ διαθέσῃ πόρους, ἡ δὲ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις, μολονότι εὑρίσκει, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη διὰ τὴν τοπικὴν θεραπευτικὴν ἀγωγὴν τῶν κατοίκων ἐκεῖ, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐνδιαφερθῇ. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμπληρωθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ ὡς ἑξῆς, ὅτι νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ ἡ μετατροπὴ τῶν τουριστικῆς σημασίας πηγῶν εἰς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἐκτὸς ἐὰν ὁ Τουρισμὸς δὲν ἔχῃ διαθέσει πιστώσεις, ἢ δὲν τὰς ἔχῃ κρίνει ἀξιολόγους πρὸς ἀξιοποίησίν των. Τότε νὰ εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ ἀποδοθοῦν εἰς τὰς μονάδας τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἢ νὰ κάμουν αὑταὶ ἐκ τῶν ἐνόντων ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοπικῶς τῶν ἀσθενῶν καὶ τῶν ἐχόντων ἀνάγκην λουτροθεραπείας. Εἶναι θειοῦχα ἰαματικὰ λουτρά, τῶν ὁποίων κάμνει χρῆσιν ἄφθονον ὁ πέριξ τῆς περιοχῆς κόσμος, χωρὶς ὅμως νὰ ἔχουν ἀξιοποιηθῆ οὔτε ὑπὸ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, οὔτε ὑπὸ τοῦ Τουρισμοῦ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμβῇ καὶ τὸ ἀντίθετον.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπαγεωργίου, ἔχει τὸν λόγον.

§44Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἤκουσα μὲ προσοχὴν τὴν ἐξήγησιν ποὺ ἔδωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προεδρίας Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῆς παρατηρήσεώς μου αὐτῆς. Θέλω νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐπιμείνω διότι τὴν θεωρῶ βασικὴν καὶ μὲ αὐτὸ ἐὰν δὲν ἀπαλειφθῇ ἡ τελευταία αὐτὴ παράγραφος, δὲν θὰ κατορθώσωμεν νὰ προαγάγωμεν τὰς τοπικῆς σημασίας ἰαματικὰς πηγάς. Ὅταν, ἐπαναλαμβάνω, οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες ἀντιλαμβάνωνται, ὅτι ἐπικρέμαται ὁ κίνδυνος νὰ τοὺς ξαναπάρῃ τὰς πηγὰς ὁ τουρισμός, εἶναι φυσικὸν νὰ μειωθῇ τὸ ἐνδιαφέρον τους. Εἶναι νομίζω ἀνάγκη νὰ δώσωμεν ὄχι μόνον κἄθε ἠθικὴν συμπαράστασιν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν διὰ νὰ προαγάγῃ τὰς τοπικῆς σημασίας ἰαματικὰς πηγάς, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐνισχυθοῦν ἀπὸ τὸ Κράτος ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσότερον, διὰ νὰ προαγάγωμεν πραγματικὰ τὸν τουρισμὸν καὶ εἰς αὐτάς. Καὶ ἔτσι πρέπει, νὰ μὴ τὰς ἀφήσωμεν ἐκθέτους ἀπὸ διάφορες διατάξεις ποὺ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἐμποδίζουν τὴν πρόοδόν τους. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν νὰ ἀπαντήσῃ, ὅσαι τοὐλάχιστον ἀπὸ τὰς ἰαματικὰς πηγὰς τοπικῆς σημασίας παραχωρηθοῦν εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν νὰ παραμείνουν καὶ νὰ ἐνισχυθοῦν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῶν τῶν πηγῶν.

§45Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Λυποῦμαι, ὅτι δὲν ἔγινα ἀντιληπτὸς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας. Ἐξήγησα, πρῶτον μέν, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ τουρισμὸς θὰ ἀφαιρέσῃ μίαν πηγὴν διὰ νὰ τὴν κάμῃ τουριστικήν, ἀπὸ ἕνα δῆμον ἢ μίαν κοινότητα, θὰ δαπανήσῃ εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν καὶ τὴν κοινότητα τόσον περισσότερα καὶ πολλαπλάσια ποσά, ὥστε θὰ ἔπρεπε ἀντιστρόφως ὄχι νὰ μὴ θέλουν οἱ δῆμοι νὰ παραδώσουν τὴν πηγὴν εἰς τὸν τουρισμόν, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ παρακαλοῦν νὰ ἐξελιχθῇ οὕτω ἡ πηγή των, ὥστε νὰ γίνῃ ἀξία νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς τουριστικὴ πηγή. Δὲν πρόκειται νὰ ἀφαιρέσωμεν εἰσπράξεις, τὰς ὁποίας ἔχουν αἱ τοπικῆς σημασίας πηγαὶ διὰ νὰ τὰς φάῃ καὶ νὰ τὰς κερδίσῃ ὁ τουρισμός. Πρόκειται, ἐὰν μία πηγὴ τοπικῆς σημασίας ἀποδειχθῇ σημαντικὴ διὰ τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας νὰ κάμῃ ἐκεῖ τὸ Κράτος μεγάλας ἐπενδύσεις. Ποῦ ἡ ζημία λοιπὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως;

§46Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνουν ἐπενδύσεις διὰ τῶν δήμων.

§47Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἐν τῇ διακρινούσῃ ὑμᾶς εὐφυΐᾳ, δὲν γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχουν ὡρισμέναι προσπάθειαι, αἱ ὁποῖαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀκόμη δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνουν ἀπὸ τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας; Καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ δυνατότης νὰ ἐκμεταλλευθῇ ἕνας δῆμος ἢ μία κοινότης μίαν πηγήν, καὶ ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχομεν περὶ τὰς 400 πηγάς, θὰ ἔχω ἐγὼ τὴν ἀνοησίαν νὰ ἐπωμισθῶ τὴν δαπάνην τῆς ἐκμεταλλεύσεως;

§48Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Δηλαδή, ὅπου δύνασθε, θὰ ἐνισχύετε.

§49Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἀπορῶ πῶς ἡ σκέψις τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας δὲν ἐπηρεάσθη ἀπὸ τὸ γενικὸν πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου. Ἔρχεται ἐδῶ διὰ πρώτην φορὰν τὸ Κράτος καὶ λέγει τὸ ἑξῆς. Ἔχω εἰς τὰ χέρια μου ὅλες τὶς πηγὲς καὶ ἐγὼ κρίνω, ὅτι ἀπὸ τὶς 350 κρατῶ 10 ἢ 15 ποὺ εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰς διαχειρισθῶ καλῶς διότι εἶναι σημαντικαί, καὶ τὰς ὑπολοίπους τὰς δίδω εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Κάμνει αὐτὴν τὴν χειρονομίαν τὸ Κράτος καὶ κατηγορεῖται τὸ νομοσχέδιον, ὅτι εἰδικῶς εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν τὸ δημόσιον, τσιγκουνεύεται ἀπέναντι τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως;

§50Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνέπτυξα μίαν ἄποψιν καὶ ἐπερίμενα ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ μὲ δύο λόγια. Ἠμπορεῖ ὁ κ. ὑπουργός, νὰ ἔχῃ συνήθειαν, νὰ μὴ ἀπαντᾷ εἰς τὰ σημειώματα τῶν βουλευτῶν ἔξω τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ εἰς τὴν Βουλὴν ὅταν ἕνας βουλευτὴς ἀναπτύσσῃ ἕνα πρᾶγμα ἔστω καὶ ἀνοησία ἐὰν εἶναι, οἱ ὑπουργοὶ πρέπει νὰ ἀπαντοῦν. Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς λέγω, ὅτι τὸ Κράτος ἐν προκειμένῳ κάμνει τὸν τοκογλύφον καὶ ἐνθυμίζει τὸν τοκογλύφον τῆς κακῆς ἐποχῆς, καὶ θὰ ἤθελον μίαν σαφῆ ἀπάντησίν σας, διότι θεωρῶ ἀνώμαλον τὴν ἐνέργειαν τοῦ Κράτους ὑπὸ τοὺς ἰδίους ὅρους ποὺ δίδει χρήματα διὰ νὰ κτίζῃ ὁ ἄλλος μέγαρα νὰ δίδῃ εἰς ἄλλον χρήματα νὰ κτίζῃ διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους.

§51Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον νὰ ἐξειδικεύσῃ τὴν σκέψιν του διότι ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἀντελήφθην τί ὑπαινίσσεται, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν καλωσύνην νὰ κάμῃ μίαν διατύπωσιν, ἡ ὁποία θὰ μὲ βοηθήσῃ νὰ τοῦ δώσω καὶ τὴν ἀπάντησιν. Λυποῦμαι, διότι, δὲν ἀνεφέρθην εἰς τὴν ὁμιλίαν του, ἀλλὰ δὲν τὸ ἔκαμα ὄχι διότι δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰ σημειώματα τῶν κ.κ. συναδέλφων, ἀλλὰ διότι ἐνόμισα, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ δὲν ἦτο συναφὲς μὲ τὸ ἄρθρον 1 καὶ ἐπεφυλασσόμην νὰ τὸ θίξω εἰς τὸ ἄρθρον 8 ἢ 9. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ θερμῶς νὰ ἐξειδικεύσῃ τὴν παρατήρησίν του ὁ κ. συνάδελφος διὰ νὰ ἀπαντήσω, διότι δὲν ἀντιλαμβάνομαι περὶ τίνος πρόκειται.

§52Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Ὑπὸ τοὺς ἰδίους ὅρους ποὺ δίδετε εἰς ἕνα οἱονδήποτε χρήματα νὰ κτίσῃ ἕνα ἀκίνητον διὰ λογαριασμόν του, δίδετε καὶ εἰς τοὺς ἐνοικιαστάς σας διὰ νὰ κτίσουν ἀκίνητα διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου καὶ πληρώνουν τὰ ἴδια χρήματα ποὺ πληρώνει ὁ ἰδιώτης διὰ τὸ κτῆμα τὸ ἰδικόν του.

§53Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς, κατηγορεῖται ἡ Κυβέρνησις διότι ἴσως προστατεύουσα ὑπερμέτρως τὰ συμφέροντα.....

§54Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Ὄχι ἡ Κυβέρνησις, τὸ σύστημα.

§55Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Προστατεύουσα τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται λουτροπηγάς, τοὺς ἐπιβάλλει βαρυτέρους ὅρους δανεισμοῦ.

§56Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Ὄχι, τοὺς αὐτοὺς ὅρους.

§57Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Δηλαδή, ἐὰν ἀντιλαμβάνωμαι καλῶς, κατηγορεῖται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι προστατεύει ἰδιαζόντως τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου καὶ ἐπιβάλλει βαρυτέρους ὅρους δανεισμοῦ εἰς ἀναδόχους λουτροπηγῶν. Κατηγορεῖται τὸ Κράτος, ὅτι παραχωρεῖ μίαν πηγὴν διὰ μίαν περίοδον, εἴκοσιν ἐτῶν, φέρ’ εἰπεῖν, ὅπου ὁ ἐγκαθιστάμενος, ἀφοῦ ἀποσβέσῃ τὴν δαπάνην καὶ εἰσπράξῃ τὸ ἐμπορικόν του κέρδος, ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιστρέψῃ τὰ κτίρια. Ἀλλὰ ὁ ἐγκαθιστάμενος, κ. συνάδελφε, κτίζει ἐπὶ τῶν πηγῶν τοῦ Κράτους καὶ αὐτονόητον εἶναι τὰ κτίσματα νὰ παραμείνουν εἰς τὸ Κράτος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐὰν ὑπάρχῃ τροπολογία ἐπὶ τῆς προτάσεώς σας εὐχαρίστως νὰ τὴν συζητήσωμεν κατὰ τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου.

§58Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ θέμα ἅπτεται καὶ τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Ἐγὼ ὑπέβαλον τὴν παράκλησιν ὅπως τὸ ὅλον ζήτημα προσελκύσῃ τὸ ἐνδιαφέρον σας καὶ μελετηθῇ δεόντως. Προηγουμένως εἴπατε, ὅτι ἐδαπανήθησαν 12 καὶ 15 ἑκατομμύρια εἰς διαφόρους ἰαματικὰς πηγάς. Οἱ ἐνοικιασταὶ ἀσφαλῶς σᾶς πληρώνουν ἓν ἀνάλογον μίσθωμα, ἀλλὰ δὲν σᾶς καταβάλλουν τὴν ἀξίαν ὁλοκλήρου τῆς οἰκοδομῆς. Πρόκειται περὶ ὅρων βαρυτάτων.

§59Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, εὐχαρίστως λαμβάνω ὑπ’ ὄψει τὴν παρατήρησίν σας καὶ δηλῶ, ὅτι εἶμαι πρόθυμος νὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου.

§60Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν μοὶ ἔδωσεν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου ἐρωτήματος, τὸ ὁποῖον τοῦ ὑπέβαλον. Θεωρῶ ἀπαραίτητον ὅπως τεθῇ μία διάταξις διὰ τῆς ὁποίας θὰ προβλέπεται, ὅπως μία ἰαματικὴ πηγή, ἡ ὁποία δὲν προσελκύει τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ Τουρισμοῦ ἢ διὰ τὴν ὁποίαν ὁ Τουρισμὸς δὲν παρέχει ἀναλόγους πιστώσεις, νὰ ἀποδίδεται εἰς τοὺς Ὀργανισμοὺς τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως.

§61Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, γνωρίζητε, ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατακλύζεται ἀπὸ πληθώραν ἰαματικῶν πηγῶν. Ὑπάρχουν ἑκατοντάδες πηγαί, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν αʹ ἢ βʹ τρόπον, σχετίζονται μὲ τὴν θεραπείαν διαφόρων νόσων. Ὁ Τουρισμός, ἔχει μίαν εἰδικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐρευνᾷ τὰς διαφόρους ἰαματικὰς πηγάς, καὶ ἐκκαθαρίζει ἐπὶ τῇ βάσει ἐπιστημονικῶν δεδομένων τὰς πράγματι ἰαματικάς. Ἐξ αὐτῶν, βάσει τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ κριτηρίων κηρύσσονται αἱ τουριστικαὶ διὰ Β. Δ)τος, ἐπὶ πλέον δὲ ὁ Τουρισμός, ἀναλαμβάνει τὴν νομικὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὰς ἀξιοποιήσῃ. Αἱ λοιπαὶ πηγαὶ ἀποδίδονται εἰς τοὺς Ὀργανισμοὺς τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως ὡς τοπικῆς σημασίας.

§62Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν μία ἰαματικὴ πηγή, κηρυχθῇ τουριστικῆς σημασίας, θὰ γίνουν ἔργα;

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1;

§64ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1, ἐγένετο δεκτόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§66Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, πρὶν προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων, κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι δέχομαι τὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς πλὴν μιᾶς ἀναφερομένης εἰς τὸ ἄρθρον 5 παράγρ. 8.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Τσιάρας, ἔχει τὸν λόγον.

§68Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστόν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὁρίζεται, ὅτι παρέχεται ἡ εὐχέρεια ὅπως πηγαὶ τοπικῆς σημασίας παραχωροῦνται εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ὑπάρχουν ὅμως περιπτώσεις, καθ’ ἃς αὗται, δύνανται νὰ παραχωρηθοῦν εἰς τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα. Νομίζω, ὅτι τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα, εἶναι περισσότερον ἀκατάλληλα καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἀναδόχων. Δι’ αὐτό, ὑποβάλλω τροπολογίαν διὰ νὰ κλείσῃ τὸ παράθυρον αὐτό, καὶ νὰ μὴ καταλήξωμεν εἰς μίαν ἀσύδοτον ρουσφετολογίαν. Διὰ τῆς τροπολογίας μας αὐτῆς, ζητοῦμεν νὰ παραδίδωνται αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Νομάρχου. Ζητοῦμεν ὅπως ἀπὸ τὴν σχετικὴν διάταξιν ἀπαλειφθοῦν αἱ λέξεις «ἢ εἰς Νομαρχιακὰ Ταμεῖα». Διότι, κύριε Πρόεδρε, θὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. ὑπουργός, ὁ ὁποῖος προηγουμένως ἠρώτησε τὸν κ. Μιχαηλίδην διὰ τὰς κατηγορίας του, ὅτι ἔχομεν καὶ ἡμεῖς μίαν ὄχι τοιαύτην βαρεῖαν κατηγορίαν, ἀλλ’ ἀπορίαν. Εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Λαγκαδᾶ ὑπάρχουν δύο πηγαὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων ἡ μία πηγὴ Ἐγρέμπουζας, ἡ ὁποία εἶχε παραχωρηθῆ εἰς ἕνα ἰδιώτην ἐπὶ μίαν 25ετίαν, παρ’ ὅλον, ὅτι ἔληξεν ἡ σύμβασις, δὲν γνωρίζω ἂν ἔχῃ ἀνανεωθῆ, διότι κατέχει ἀκόμη τὰ λουτρά. Ἐπιπροσθέτως, ἐπῆρε δάνεια ἐπὶ δανείων καὶ δὲν εἶναι γνωστὸν ἂν αὐτὰ τὰ δάνεια διετέθησαν διὰ τοὺς σκοποὺς ποὺ ἐλήφθησαν. Ἐζητήθησαν λεπτομέρειαι, ὅπως βλέπω ἀπὸ μίαν ἐρώτησιν, ἀλλὰ δὲν ἐδόθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως οὐδεμία ἀπάντησις. Αὐτὸ ἀκριβῶς μᾶς ἐνισχύει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἄποψίν μας καὶ παρακαλοῦμεν καὶ ὑμᾶς νὰ προσχωρήσετε εἰς τὴν ἄποψίν μας, νὰ δοθοῦν τὰ λουτρὰ τοπικῆς σημασίας εἰς τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας, ὅπου εἶναι αἱ πηγαί, διότι ἐκεῖ θὰ γίνουν καὶ λουτροπόλεις. Κατὰ συνέπειαν, θὰ πρέπει νὰ ξεσηκώσωμεν τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ἰδίων τῶν ἐνδιαφερομένων, διὰ νὰ μπορέσουν καὶ αὐταὶ αἱ τοπικῆς σημασίας λουτροπόλεις νὰ ἀναπτυχθοῦν πραγματικά.

§69Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐτέθη αὐτὴ ἡ διάταξις εἶναι ὁ ἑξῆς: Εὑρισκόμεθα, ἐν τῇ προσπαθείᾳ μας νὰ βελτιώσωμεν τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν, πρὸ ὡρισμένων δεδομένων. Πολλαὶ τοπικῆς σημασίας λουτροπηγαὶ εἶναι ἐκμεμισθωμέναι, ἔχουν δὲ δημιουργηθῆ, ἐπὶ ζημίᾳ τῶν λουτροπηγῶν, ὀξύταται διενέξεις μεταξὺ ἀναδόχων καὶ ὀργάνων τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, Δημάρχων, Προέδρων Κοινοτήτων. Εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρῃ κανεὶς ποῦ ἔγκειται τὸ δίκαιον ἢ τὸ ἄδικον, οὔτε εἶναι ἰδική μας δουλειὰ νὰ τὸ κάμωμεν. Αὐτὸ θὰ τὸ κρίνῃ τὸ Δικαστήριον καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἐκεῖνο, ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρει, εἶναι νὰ μὴ ζημιωθοῦν αἱ λουτροπηγαί, νὰ μὴ παύσουν νὰ εἶναι πηγαὶ πλούτου καὶ διὰ τὸν τόπον ἐκεῖ καὶ διὰ τὴν οἰκονομίαν, γενικῶς. Ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ κινδύνου ἐσκέφθημεν, ὅτι μέχρις οὗ τερματισθοῦν αἱ ὑπάρχουσαι συμβάσεις, νὰ μὴ γίνῃ ἡ παραχώρησις εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, διότι εἶναι φυσικὸν νὰ εὑρίσκωνται εἰς σύγκρουσιν μὲ τοὺς ἀναδόχους, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἐλπίζουν, ὅτι μὲ τὴν πρώτην ἀφορμὴν ποὺ θὰ εὕρουν θὰ γίνουν αὐτοὶ κάτοχοι τῶν λουτροπηγῶν, καὶ δι’ αὐτὸ ἀναζητοῦν ἀφορμὰς ἀδίκους συχνὰ διὰ νὰ κηρύξουν ἔκπτωτον τὸν ἀνάδοχον καὶ δημιουργοῦνται ἐξ αὐτοῦ ἔριδες καὶ δικαστικοὶ ἀγῶνες. Δι’ αὐτὸ λέγομεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον θὰ διαρκῇ ἡ σύμβασις, ἀντὶ νὰ γίνῃ ἡ παραχώρησις εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, νὰ γίνεται εἰς Νομαρχιακὰ Συμβούλια. Ἂν ἰσχυρίζωνται οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οἱ ὀργανισμοὶ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἔχουν ἀναπτύξει κἄποιαν εἰδικότητα εἰς τὴν διαχείρισιν λουτροπηγῶν, νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι μὲν εὐχὴ ὅλων μας νὰ ἀποκτήσουν αὐτὴν τὴν εἰδικότητα, ἀλλ’ ὅτι ἀπέχουν πολὺ ἀπὸ τοῦ νὰ τὴν ἔχουν ἀποκτήσει. Δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ καταλύωμεν ὑφισταμένας καταστάσεις, χωρὶς νὰ εὑρίσκωμεν λύσιν, ποὺ νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τῶν πηγῶν δι’ ἓν ὡρισμένον διάστημα.

§70Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Διὰ τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, ἔχω νὰ σᾶς καταγγείλω τοῦτο: Τὰ λουτρὰ αὐτὰ ἐδόθησαν διὰ μίαν ἐνοικίασιν 25 ἐτῶν καὶ ἀπὸ τὰ ἔσοδα αὐτὰ ἔγιναν ὡρισμένα ἔργα, καὶ δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη, δὲν ἔχομεν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἐκ τῶν εἰσπράξεων διετέθησαν, κατὰ τὸ πλεῖστον, διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ χώρου αὐτοῦ. Παραδόξως, μόλις ἐτελείωσεν ἡ σύμβασις τῶν 25 ἐτῶν, φημολογεῖται, ὅτι ἐδόθη παράτασις ἄλλων 25 ἐτῶν καὶ δὲν προσετέθη οὔτε ἕνα λιθάρι. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, εἶναι ἀπαραίτητον τὰ λουτρὰ νὰ παραχωρηθοῦν ἀμέσως εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Εἰς τὴν τροπολογίαν μας προβλέπομεν αὐτὴν τὴν περίπτωσιν καὶ λέγομεν: «......(ἀναγινώσκει)......». Εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς Νέας Ἀπολλωνίας, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι δὲν ἔγιναν τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ γίνουν καὶ ἀκόμη ὁ ἀνάδοχος πρέπει νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν καὶ διότι δὲν ἐχρησιμοποίησεν ὅλα τὰ δάνεια πρὸς τὸν σκοπὸν ποὺ τὰ ἔλαβεν, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν ἀξιοποίησε τὸν χῶρον, ὡς θὰ ἔπρεπε, ἐπειδὴ δὲ τὸ πρόσωπον αὐτὸ εἶναι κυβερνητικὸς παράγων, θὰ ἤθελα εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ δείξῃ μεγαλυτέραν εὐαισθησίαν ἡ Κυβέρνησις, διότι εἶναι ἀκατανόητον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§71Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ στιγμὴ εἶναι πολὺ ἀκατάλληλος διὰ νὰ ὁμιλῆτε δι’ ἕνα συνάδελφον πολὺ συμπαθῆ. Ἐπικαλοῦμαι τὰ γνωστά σας αἰσθήματα, δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ ἕνα συμπατριώτην μας νὰ λέγετε τέτοια πράγματα.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τσιάρα, νὰ καταθέσετε ἐπερώτησιν.

§73Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Σᾶς λέγω ὅτι, ὡς ἄτομον μοῦ εἶναι συμπαθέστατος, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνανεώνεται ἡ σύμβασις δι’ ἄλλα 25 χρόνια καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνωνται δάνεια, χωρὶς νὰ ἀξιοποιῆται ὁ χῶρος. Αὐτὸ μὲ ἀναγκάζει νὰ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ παραχωρηθοῦν εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Ἂν ὑπάρχουν δαπάναι πέραν τῶν συμβατικῶν ὑποχρεώσεων, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστάς, νὰ ἰσχύσῃ ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ὁ Δῆμος καὶ ἡ Κοινότης θὰ ἀποζημιώνῃ διὰ τὰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι ἔγιναν.

§74Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ προσωπικὸν θέμα. Τὰ λεχθέντα θὰ ἴσχυον, ἂν ἐλέγαμεν, ὅτι δὲν ἐδίδαμεν εἰς τοὺς Δήμους τὰς λουτροπηγὰς καὶ τὰς ἐκρατούσαμεν ὑπὲρ τῶν ἀναδόχων. Αὐτό, ὅμως, δὲν εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου. Ἡμεῖς εἰς τοὺς Δήμους δίδομεν τὰς πηγάς, διὰ μίαν ὅμως μεταβατικὴν περίοδον ὁ Δῆμος ὑποκαθίσταται ἀπὸ τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον. «Εἰδικῶς, ὅμως, προκειμένου......(ἀναγινώσκει)......». Δηλαδή, αἱ λουτροπόλεις εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τῶν Δήμων. Τότε τὶ γίνεται; «Ἡ διοίκησις...περιέρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νομοθετήματος εἰς τὰ κατὰ τόπους Νομαρχιακὰ Ταμεῖα, διατηρουμένων ἐν ἰσχύϊ τῶν συμβάσεων......(ἀναγινώσκει)......». Ὁ ΕΟΤ βλέπετε, ὅτι ἀποβάλλει πᾶσαν ἁρμοδιότητα. Καὶ ἔρχεται πλέον τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον, διατηρουμένων τῶν συμβάσεων, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ὁμαλὴ σχέσις μεταξὺ ἀποκεντρωμένης ὑπηρεσίας, ὅπως τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον, καὶ τοῦ ἀναδόχου. Ἡ ἰδική σας πρότασις καὶ ἡ σκέψις εἶναι ἡ κατάργησις τῆς σχέσεως μισθώσεως καὶ ἡ ἀποζημίωσις. Θὰ ἤθελον πρῶτον νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ὅταν λέγετε, ὅτι θὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ ἀνάδοχοι διὰ τὰ ἔργα ποὺ κάνουν ἀπὸ ποῖον θὰ ἀποζημιωθοῦν;

§75Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἀπὸ τὸν Δῆμον.

§76Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἐὰν εἶναι φερέγγυος ὁ Δῆμος.

§77Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Εἶναι ἐπιχειρήσεις.

§78Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Καὶ θέλετε νὰ ἀποζημιωθῇ ἀπὸ τὴν ἐπιχείρησιν, καὶ θέλετε νὰ καταργηθοῦν αἱ συμβάσεις. Καὶ θέλετε τὴν κατάργησιν, διότι νομίζετε, ὅτι τὸ συμβατικὸν αὐτὸ καθεστὼς πρέπει κατ’ ἀρχὴν νὰ παύσῃ ὑπάρχον. Θέλετε δηλαδὴ κατάργησιν ὅλων τῶν συμβάσεων. Ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ διαφωνία μας. Καὶ ἐγὼ θέλω τὴν λύσιν μὲ τὸ πνεῦμα ποὺ θέλετε σεῖς. Ἀλλὰ εἶναι ἀδύνατον, ἄνευ εἰδικῆς καὶ συγκεκριμένης αἰτίας νὰ δεχθῶ τὴν κατάργησιν τῶν συμβάσεων. Ὅσον ἀφορᾷ, κ. συνάδελφε, τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν ποὺ ἀνεφέρατε, ἐγὼ τοὐλάχιστον προθύμως θὰ ἐρευνήσω τὸ ζήτημα, διότι δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι δὲν γνωρίζω τὰς λεπτομερείας τοῦ ζητήματος. Καλά–καλὰ δὲν γνωρίζω πῶς λειτουργεῖ ἡ πηγὴ αὐτή. Σεῖς μοῦ δίδετε ἀφορμὴ νὰ ἐξετάσω τὸ θέμα καὶ θὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν. Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ἄσχετον πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον ἡ διαφωνία μας ἔγκειται, εἰς τὸ ὅτι σεῖς θέλετε τὴν κατάργησιν ὅλων τῶν συμβάσεων μὲ ἀποζημίωσιν. Δὲν νομίζω, ὅτι τὸ Κράτος ἠμπορεῖ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν κατάργησιν ὅλων τῶν συμβάσεων.

§79Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τῶν συμβάσεων ποὺ ἔχουν λήξει.

§80Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Αἱ συμβάσεις ποὺ ἔχουν λήξει, εἶμαι σύμφωνος νὰ καταργηθοῦν. Ἐὰν πρόκειται περὶ ληξάσης συμβάσεως δὲν ὑπάρχει θέμα. Διὰ τὰς ἰσχυούσας ὅμως συμβάσεις ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν νομίζω, ὅτι τὸ Κράτος ἠμπορεῖ νὰ καταργήσῃ συμβάσεις τὰς ὁποίας ἔχει ὑπογράψει.

§81Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αἱ συμβάσεις ἔχουν λήξει καὶ ἔχουν ἀνανεωθῇ χωρὶς ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἔχουν προσθέσει οἱ ἀνάδοχοι τίποτε εἰς τὰς λουτροπόλεις αὐτάς. Ἐγὼ νομίζω, ἐὰν πράγματι θέλετε—καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θέλετε—νὰ βοηθήσητε τὰ ὄργανα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ νὰ βοηθήσουν καὶ αὐτὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν λουτροπόλεων ποὺ ἀμέσως ἐνδιαφέρονται, νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ποὺ τακτοποιεῖ κάπως τὸ θέμα τῶν λουτροπόλεων νὰ θέσητε τελείαν καὶ παῦλαν εἰς αὐτὸ τὸ καθεστὼς τῶν ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων. Διότι ὁ ἰδιώτης δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εὐλογήσῃ πρῶτον τὰ ἰδικά του γένεια. Θὰ κυττάξῃ τὸ ἰδικόν του συμφέρον πρῶτον καὶ κατόπιν θὰ φροντίσῃ διὰ τὴν εὐημερίαν, διὰ τὴν προκοπὴν τῆς λουτροπόλεως. Αὐτὸς θὰ σκεφθῇ τὰ ὀλίγα χρόνια ποὺ ἔχει μπροστά του πῶς ἠμπορεῖ νὰ κάνῃ καλλιτέραν ἐκμετάλλευσιν τῆς συμβάσεως. Διὰ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν αὐτὴν καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι ἐκ τῶν ἐσόδων τῶν λουτροπόλεων, ἐὰν ὑπάρχουν πράγματι δαπάναι ἐνοικιαστῶν, αὗται θὰ ἀποζημιωθοῦν.

§82Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τελοῦμεν ἐν πλήρει συγχύσει. Ὁμιλεῖτε ὡς μεμυημένοι.

§83Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἡ διακοπή σας μοῦ ἐπιβάλλει τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξαντλήσω τὸ θέμα. Καὶ διὰ νὰ μυήσω καὶ τοὺς ἀμύητους θὰ ἔλεγον τὸ ἑξῆς: Ἡ διαφωνία μας μὲ τὸν κ. συνάδελφον, ἔγκειται εἰς τοῦτο: Ὑπάρχουν ὡρισμέναι πηγαὶ μεμισθωμέναι εἰς ἰδιώτας ποὺ κάνουν μίαν ἐκμετάλλευσιν. Ἔρχεται ὁ νόμος καὶ λέγει, ὅτι ἐγὼ ὅλας τὰς τοπικῆς σημασίας πηγὰς θὰ τὰς δώσω εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν πηγῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι εἶναι μεμισθωμέναι, ἐπειδὴ μεταξὺ ὀργάνων τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ μισθωτῶν συνεχῶς ὑπάρχουν ἔριδες, μέγα δὲ ὑπάρχει συμφέρον, καὶ θὰ σᾶς εἴπω ποῖον συμφέρον ἔχουν τὰ ὄργανα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως νὰ εὕρουν δικαιολογίας διὰ νὰ κηρύξουν ἔκπτωτον καὶ τὸν καλὸν ἀκόμη ἀνάδοχον, λέγομεν θὰ τὰς παραλάβουν τὰς πηγὰς τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα, καὶ ὅταν λήξουν αἱ συμβάσεις, τότε θὰ παραλάβουν οἱ Δῆμοι τὰς πηγάς. Λέγει ὁ κ. συνάδελφος: Πρέπει νὰ κάμωμεν μίαν τομήν, νὰ καταργήσωμεν ὅλας τὰς συμβάσεις, καὶ ὅλους τοὺς ἀναδόχους καὶ νὰ τοὺς ἀποζημιώσωμεν. Πρέπει νὰ γίνῃ Κρατικὴ ἐκμετάλλευσις τῶν πηγῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπολύτως σύμφωνος πρὸς τὴν πολιτικήν του τοποθέτησιν, ὑποστηρίζων αὐτά. Ὅπως καὶ ἐγὼ εἶμαι ἀπολύτως συνεπὴς ὑποστηρίζων, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἠμπορεῖ ἄνευ αἰτίας σοβαρᾶς νὰ καταργῇ συμβάσεις καὶ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς Δήμους ἀποζημιώσεις, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσουν. Θέλω νὰ εἴπω καὶ τοῦτο ἐπιπροσθέτως, ὅτι οἱ Δῆμοι πιέζονται διὰ νὰ διορίσουν διάφορα πρόσωπα ὡς λουτρονόμους, εἰσπράκτορας κλπ. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ μεγάλο πλεονέκτημα τοῦ ἰδιώτου, ὁ ὁποῖος τὰ πράγματα αὐτὰ δὲν τὰ λογαριάζει. Καὶ ἔτσι ἡ ἐκμετάλλευσις συνήθως ἀπὸ ἰδιώτην εἶναι εὐθηνοτέρα. Ὅταν λοιπὸν ἔχω καὶ σοβαρὰ ἐπιχειρήματα, δὲν λέγω ἀποφασιστικά, ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῆς συμβάσεως ἠμπορῶ ἄνευ αἰτίας νὰ πάρω 20–30 συμβάσεις καὶ νὰ τῆς καταργήσω; Ἐὰν ὑπάρχῃ ὅπως ἐλέχθη περίπτωσις κακῆς διαχειρίσεως τῆς διοικήσεως αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐλέγχου, ἀλλὰ δὲν εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ λυθῇ ἐδῶ.

§84Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑπάρχουν δύο θέματα ὅπως τὰ ἀνεπτύξατε. Τὸ ἕνα εἶναι ἐὰν θὰ γενικευθῇ ἡ κατάργησις τῶν συμβάσεων ἢ ὄχι. Θέμα αὐτοτελές. Τὸ δεύτερον εἶναι ἐὰν καθ’ ὃ μέτρον συνεχίζωνται αἱ συμβάσεις, ἡ ἐποπτεία θὰ ὑπάρξῃ εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἢ τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα. Εἶναι, ἑπομένως, δύο ἐντελῶς χωριστὰ θέματα. Καὶ διότι συνηντῶντο κατὰ τὴν συζήτησιν, ἐδημιουργήθη ἡ σύγχυσις. Ὑπάρχει, λοιπόν, τὸ πρῶτον θέμα, ἡ γενικὴ κατάργησις. Ἐγὼ συμμερίζομαι τὴν ἄποψίν σας. Ὄχι, διότι ὑπάρχει ἕνα θέμα καλῆς πίστεως, πρῶτον, καὶ δὲν εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἰς πᾶσαν περίπτωσιν εἶναι οἰκονομικῶς συμφέρον. Ὅτι, δηλαδή, ἡ ἀποζημίωσις θὰ ὑπερκαλυφθῇ ἀπὸ τὸ συμφέρον ποὺ θὰ ἐπακολουθήσῃ. Ἑπομένως ἡ κατὰ μονάδα ἐξέτασις ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς καλῆς πίστεως τῆς διοικήσεως, ἐὰν τοῦτο ἐκλείψῃ, ἐὰν τὸ ἅλας μωρανθῇ δὲν πρόκειται νὰ ἁλισθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον. Δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην τῆς γενικῆς καταργήσεως. Ὅτι προϋπόθεσις καταργήσεως πρέπει νὰ ὑπάρξῃ εἶναι βέβαιον. Ἀλλ’ ὅτι κατὰ συγκεκριμένην περίπτωσιν πρέπει νὰ ληφθῇ ἀπόφασις, αὐτὸ νομίζω, τὸ ἐπιβάλλει ἡ καλὴ πίστις, ἡ ἐκτίμησις τοῦ εἰδικοῦ συμφέροντος εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔλαβα θέσιν. Προχωροῦμεν εἰς τὸ δεύτερον θέμα. Ἡ ἐποπτεύουσα ἀρχή, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ σύμβασις, ἐφ’ ὅσον κριθῇ, ὅτι πρέπει νὰ διαρκέσῃ ἡ σύμβασις, ποία πρέπει νὰ εἶναι; Ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις ἢ τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον; Ὡς ἐποπτεύουσα ἀρχὴ τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον δὲν μοῦ εἶναι νοητόν. Ἐὰν μοῦ ἐλέγατε ὁ Νομάρχης ἐποπτεύει, εἶναι διοίκησις. Ἀλλὰ τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον ὡς ἐποπτεύουσα ἀρχὴ δὲν μοῦ εἶναι νοητόν, διότι δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα ἐποπτικῆς ἐξουσίας. Ἄλλη εἶναι ἡ ἐξουσία του, ἄλλη ἡ ἐποπτεία. Ἐπανέρχομαι εἰς τὴν διαπίστωσιν τῆς γνώμης μου, ὅτι ὡς ἐποπτεύουσα ἀρχὴ δὲν νοεῖται τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον. Ἐὰν θέλετε νὰ ὑπάρξῃ διοίκησις, διοίκησις νοεῖται ὁ Νομάρχης. Ἀλλὰ τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον; Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ πράγματι κατέχομαι ἀπὸ μίαν ἀπορίαν. Σεῖς θὰ γνωρίζετε περισσότερον εἰς βάθος τὸ θέμα, ἀλλὰ ἡ σύλληψις δὲν εἶναι, νομίζω, ἐπιτυχής.

§85Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶχον προβλεφθῆ δι’ ἰδικῆς σας τροπολογίας, σχετικῶς μὲ τὰς ἰαματικὰς πηγὰς Νιγρίτης τὰ ἑξῆς:

§86Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, τὸ θέμα αὐτὸ νὰ τὸ συζητήσωμεν, ὅταν ἔλθῃ τὸ ἄρθρον 15.

§87Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Καλῶς. Περαιτέρω, κ. Ὑπουργέ, ἐὰν δὲν θέλετε νὰ καταργήσητε γενικῶς ὅλας τὰς μισθωτὰς συμβάσεις, νὰ καταργήσητε τοὐλάχιστον τὰς συμβάσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀνενεώθησαν ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Καρασάββας, ἔχει τὸν λόγον.

§89Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως διατυπώσας ἀμφιβολίας περὶ τῆς ἱκανότητος τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἰς τὴν διαχείρισιν καὶ ἐκμετάλλευσιν τῶν ἰαματικῶν πηγῶν, ἔχω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα τὸ φανερὸν παράδειγμα τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του τὰς ἰαματικὰς πηγὰς τοῦ Σέδες. Γνωρίζουν οἱ κ. συνάδελφοι, τῆς περιφερείας Θεσσαλονίκης, ὅτι ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης διέθεσε σημαντικὰ κονδύλια διὰ τὴν ἐγκατάστασιν καὶ τελειοποίησιν τῶν λουτρῶν αὐτῶν. Ἔκτισε ξενοδοχεῖα καὶ ἐδημιούργησε πάρκα, καὶ παρὰ ταῦτα διατηροῦν τὰ ἐν λόγῳ λουτρὰ λαϊκὸν χαρακτῆρα, καὶ δύνανται οἱ λουόμενοι μὲ ἐλαχίστας δαπάνας νὰ κάμουν τὴν λουτροθεραπείαν των. Τὸ παράδειγμα τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἄρῃ τὰς ἐπιφυλάξεις του, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἱκανότητα τῶν ὀργανισμῶν τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν λουτροπηγῶν. Ἀφ’ ἧς ὁ ΕΟΤ παρενεβλήθη, ἡ δραστηριότης τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης συνήντησε πολλὰ ἐμπόδια. Σᾶς ἀναφέρω ἕνα συγκεκριμένον παράδειγμα: Ἐνῷ ὑπῆρχεν ἕνας ἄριστος δημοτικὸς ἰατρός, ὁ ὁποῖος ἐξήταζε δωρεὰν τοὺς λουομένους, ἐξώσθη καὶ ἦλθεν ἰατρὸς ἀπὸ τὰς Ἀθήνας ἀνίκανος μάλιστα διὰ νὰ ἐκτελέσῃ ἐπ’ ἀμοιβῇ τὴν ὑπηρεσίαν του καὶ παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τοῦ Δήμου, παρέμεινεν εἰς τὴν θέσιν του. Καὶ ἐπὶ τῆς τιμῆς τῶν λούσεων ὁ ΕΟΤ παρενέβαλε δυσχερείας εἰς τὴν προσπάθειαν τοῦ Δήμου, ὅπως αὕτη εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν προσιτωτέρα εἰς τὰ βαλάντια τῶν ἀπόρων. Ἄς ληφθῇ δὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ Δῆμος δὲν ἀποβλέπει εἰς κέρδη ἀπὸ τὴν ἐπιχείρησιν τῶν λουτρῶν αὐτῶν, ἀλλ’ ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῶν λαϊκῶν τάξεων. Σήμερον ἡ λουτρόπολις τοῦ Σέδες ἔχει φθάσει εἰς ἕνα σημεῖον ζηλευτόν. Ταῦτα ἔχω νὰ εἴπω διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι τὰ ὄργανα τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἔχουν τὴν ἱκανότητα τῆς καλῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἰαματικῶν πηγῶν.

§90Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, αὐτὴν τὴν συνήθειαν τοῦ νὰ μεταβάλλεται ἡ συζήτησις ἑνὸς νομοσχεδίου εἰς ἡμέραν Κονοβουλευτικοῦ Ἐλέγχου, νομίζω, ὅτι πρέπει ὅλο τὸ Σῶμα νὰ τὴν ἀποδοκιμάσῃ, διότι οὔτε ὁ ἔλεγχος ἀσκεῖται κανονικῶς, οὔτε καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία. Ἐὰν εἶχε τὴν καλὴν θέλησιν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, νὰ σκεφθῇ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, θὰ ἔβλεπε, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν πράγματι ἡ Πολιτεία ἔρχεται καὶ κάμει εἰς τοὺς Δήμους τὴν παροχὴν ὅλων τῶν ἰαματικῶν πηγῶν. Αὐτὸ δὲ τὸ βασικὸν θέμα, τὴν βασικὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἠμπορεῖ νὰ διαψεύσετε μὲ ἀμφιβολίας περὶ τοῦ ἐὰν τὸ Κράτος θέλῃ νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς τοὺς Δήμους τὰς ἰαματικὰς πηγάς. Σεῖς μὲν ὁμιλεῖτε ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ ὡς ἔχετε δικαίωμα, διὰ νὰ ὑποστηρίζετε τὸ ἔργον ἑνὸς Δήμου, ἡμεῖς δὲ ὁμιλοῦμεν διὰ νόμον, παραχωροῦντα ὅλας τὰς ἰαματικὰς πηγὰς εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. (Χειροκροτήματα). Ἑπομένως, ἐὰν ἡμεῖς θέλωμεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, ἢ ὄχι, τὸ ἀποδεικνύουν αὐταὶ αἱ πράξεις μας, πολὺ περισσότερον ἀπὸ οἱουσδήποτε λόγους. Ἀλλὰ ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης καὶ ὁμιλεῖτε λαβόντες ἀφορμὴν ἐκ μιᾶς συζητήσεως ἀναφερομένης εἰς τὰς μεμισθωμένας εἰς ἀναδόχους πηγάς, ἐνῷ σεῖς καίτοι γνωρίζετε, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ μεμισθωμένης πηγῆς, ἀναφέρετε πηγὴν τὴν ὁποῖον λειτουργεῖ ὁ μεγαλύτερος Δῆμος τῆς χώρας δι’ αὐτεπιστασίας, θέμα συνέχον μὲ τὸ παρὸν νομοσχέδιον.

§91Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἔλεγχον δὲν ἤσκησα, ἀλλὰ εὗρον ἀφορμὴν νὰ εἴπω τὰ ὅσα εἶπον, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξέφρασε τὴν γνώμην, ὅτι τὰ ὄργανα τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως δὲν εἶναι ἱκανὰ νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὰς ἰαματικὰς πηγάς. Λέγω, ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῶν εὐχῶν, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀλλὰ εἰς τὸ στάδιον τῆς πραγματικότητος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὐδοκίμησιν τῶν Δήμων εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἰαματικῶν πηγῶν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζαρντινίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§93Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κατ’ ἀρχὴν ἤθελον νὰ συζήτω συγγνώμην, διότι παρενεβλήθην εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Τσάτσου, ἀλλὰ τὸ ἔπραξα τοῦτο, διότι ὁ ὁμιλήσας συνάδελφος, μετετόπισε εἰς προσωπικὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον ἑνὸς συναδέλφου, τὸν ὁποῖον ὅλοι σεβόμεθα. Πρέπει δὲ νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ συνάδελφος αὐτὸς σήμερον εἶναι σχεδὸν δίπλα εἰς τὸ κρεββάτι τοῦ θανάτου καὶ ἐὰν ἀναγνώσῃ τὰ ὅσα ὁ κ. Τσιάρας εἶπεν ἐναντίον, εἶναι ζήτημα ἐὰν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ζήσῃ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ ὁ κ. Τσιάρας ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, διὰ νὰ ἀνακαλέσῃ. Ἐὰν θέλῃ, ἠμπορεῖ νὰ ὑποβάλῃ ἐπερώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν Προεδρίας Κυβερνήσεως καὶ νὰ λάβῃ ἀπάντησιν. Δὲν εἶναι δυνατόν, ἐν ὄψει τῆς συζητήσεως γενικοῦ θέματος νὰ ἐκφραζώμεθα συκοφαντικῶς ἐναντίον ἑνὸς τέως συναδέλφου καὶ μάλιστα ἑνὸς συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ἔχει δρᾶσιν ἐθνικήν. Ὁ κ. Τσιάρας, ἴσως αὐτὸ τὸ τελευταῖον νὰ μὴ ἔχῃ ἐκτιμήσει εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Βουδούρη καὶ ἴσως νὰ μὴ ἀνέχεται τὴν πατριωτικὴν καὶ ἐθνικὴν του δρᾶσιν καὶ δι’ αὐτὸ ἠθέλησε νὰ θίξῃ τὸν τέως συνάδελφον κ. Βουδούρην. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπάρχει ὁ νόμος 2804)54, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεμορφώθησαν ὡρισμέναι συμβάσεις, κατὰ συνέπειαν, ὁ κ. Τσιάρας, ἔπρεπε νὰ μελετήσῃ αὐτὸν πρῶτον, καὶ κατόπιν νὰ ἐπιτεθῇ ἐναντίον ἑνὸς τέως συναδέλφου.

§94Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω, διότι ἡ συζήτησις ἐπῆρεν ἕνα παράδοξον προσωπικὸν χαρακτῆρα, ἐνῷ δὲν ἔχει τοιοῦτον, διότι ἐγὼ δὲν ἐπετέθην ἐναντίον ὡρισμένου συναδέλφου, τοῦ κ. Βουδούρη, ποὺ ἐδήλωσα, ὅτι μοῦ εἶναι συμπαθέστατος, ἀλλὰ ἐζήτησα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν, αἱ συμβάσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἔληξαν νὰ μὴ ἀνανεωθοῦν δι’ ἄλλην 25ετίαν καὶ νὰ ἀποστερηθοῦν οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες τοῦ πλούτου αὐτοῦ ἐπὶ τόσον χρονικὸν διάστημα. Νὰ ἀκυρωθοῦν αὐταὶ αἱ συμβάσεις, καὶ ἂν ὑπάρχουν πράγματι δαπάναι τῶν ἀναδόχων πέραν ἐκείνων ποὺ ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ κάνουν ἐκ τῆς πρώτης 25ετίας, νὰ ἀποζημιωθοῦν. Εἶναι ἕνα θέμα γενικῆς ἀρχῆς καὶ δὲν εἶναι καθαρῶς προσωπικὸν καὶ δὲν νομίζω, ὅτι θίγω τὸν κ. συνάδελφον. Καὶ ὁ ἰσχυρισμός, κ. Πρόεδρε, ὅτι πρόκειται περὶ ἑτοιμοθανάτου δὲν νομίζω, ὅτι δίδει ἕνα δικαίωμα ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως ἐπὶ μίαν 25ετίαν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Ζησιάδης, ἔχει τὸν λόγον.

§96Χ. ΖΗΣΙΑΔΗΣ. Χωρὶς νὰ ἔχω τὴν πρόθεσιν, κ. Πρόεδρε, νὰ θίξω τὸ ἀξιόπιστον τοῦ συναδέλφου κ. Τσιάρα, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ἀνέφερεν ὡρισμένας πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν ἀφορώσας τὴν λουτρόπολιν τῆς Νέας Ἀπολλωνίας, ἐκ τῶν ὁποίων πληροφοριῶν δημιουργοῦνται ἐντυπώσεις πόρρω ἀπέχουσαι τῆς πραγματικότητος, εἶμαι λέγω ὑποχρεωμένος, νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ἡ ἀναμόρφωσις τῆς συμβάσεως τῆς λουτροπόλεως ἐγένετο κανονικῶς, βάσει τοῦ νόμου 2804)54, ὅτι ὁ Βουδούρης, ὁ ἀγαπητὸς τέως συνάδελφος, ὁ ὁποῖος πράγματι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρίσκεται εἰς τὸ κρεββάτι τοῦ πόνου, ἔλαβε δάνειον, ἀλλὰ τὸ δάνειον αὐτὸ τὸ ἐχρησιμοποίησεν εἰς τὸ ἄρτιον διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς Λουτροπόλεως, καὶ ἐνθυμεῖσθε πάρα πολὺ καλά, ὅτι πρὸ τῆς ἀναμορφώσεως τῆς συμβάσεως, ἡ Λουτρόπολις τῆς Ν. Ἀπολλωνίας ἀπετέλει μίαν Λουτρόπολιν, ἡ ὁποία πόρρω ἀπεῖχεν ἀπὸ τὴν ἐμφάνισιν ἑνὸς χωρίου Ἀθηνῶν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι πέρασα ἀπὸ ἐκεῖ κατὰ μίαν χρονικὴν περίοδον καὶ εἶδον λουομένους νὰ στεγάζωνται μέσα σὲ ἀχυροκαλύβες. Ὑπῆρχεν ἕνα πεπαλαιωμένον ξενοδοχεῖον τὸ ὁποῖον εἶχε καταστραφῆ κατὰ τοὺς σεισμοὺς τοῦ 1932. Τὰς καταστροφὰς τὰς ὁποίας ἐπροξένησεν ὁ σεισμός, ἦλθε νὰ συμπληρώσουν οἱ συμμορῖται καὶ κατέστρεψαν τὸ ξενοδοχεῖον εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ ὁμοιάζῃ μὲ φυλακὴν τοῦ Σίγκ–Σίγκ. Μετὰ τὴν ἀναμόρφωσιν τῆς συμβάσεως, καὶ τὴν σύναψιν τοῦ δανείου, ὁ ἀνάδοχος ἀνήγειρε 3 ἢ 4 λαϊκὰς κατοικίας, ἀπολύτως συγχρονισμένας, ἀνήγειρε ξενοδοχεῖον λαϊκὸν διώροφον μὲ ὅλας τὰς ἀνέσεις, συνεπλήρωσε καὶ ἐπεξέτεινε τὸ ὑπάρχον, προσέθεσε, καὶ τρίτον ὄροφον καὶ ἐδημιούργησεν ἕνα ξενοδοχεῖον, τὸ ὁποῖον πράγματι τιμᾷ τὴν Λουτρόπολιν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι σήμερον μία ἐκ τῶν καλλιτέρων Λουτροπόλεων τῆς Βορείου Ἑλλάδος τοπικῆς σημασίας. Πῶς εἶναι λοιπόν, δυνατὸν νὰ κατηγοροῦμεν καὶ νὰ λέγωμεν εἰς τὴν Βουλήν, λόγῳ προφανῶς ἐσφαλμένων πληροφοριῶν, ὅτι ὁ συνάδελφος κ. Βουδούρης, συνῆψε δάνειον, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποίησεν δι’ ἄλλους σκοπούς; (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Κρῖκος).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν συζήτησιν τὴν μετατρέψαμεν εἰς προσωπικήν, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 θὰ ὁμιλήσετε.

§98Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι συναφὲς εἰς ἀντίκρουσιν τῆς προτάσεως τῶν συναδέλφων, καὶ ἐν συνόλῳ καταργήσεως τῶν ὑπαρχουσῶν συμβάσεων. Ὁ κ. Τσιάρας, προτείνει κατάργησιν ὅλων τῶν ὑφισταμένων συμβάσεων, καὶ εἰς ὑποστήριξιν τῆς ἀπόψεώς του, ἐπεκαλέσθη τὴν σύμβασιν τῆς Νέας Ἀπολλωνίας. Ὁ κ. συνάδελφος, ἤδη ἀντέκρουσε τὴν πρότασιν περὶ γενικῆς καταργήσεως. Ἐν τάξει εὑρίσκεται ἀντικρούων ἀκριβῶς τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. συναδέλφου.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τὸ Προεδρεῖον, κ. Μπακόπουλε, νομίζει, ὅτι ἐδῶ γίνεται συζήτησις προσωπική.

§100Χ. ΖΗΣΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν λέγωνται ὡρισμένα πράγματα εἰς τὸ Σῶμα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν ἀλήθειαν, εἶναι ὑποχρέωσις ἡμῶν τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν ἀλήθειαν.

§101Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἐγὼ τὰ ὅσα εἶπον, δὲν τὰ εἶπον ἀπὸ πληροφορίας, ὅπως εἶπεν ὁ ἀγαπητὸς κ. συνάδελφος. Ὑπάρχει ἐπίσημος ἐρώτησις κατατεθειμένη εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ἀπὸ συναδέλφους βουλευτὰς πρῶτον, δεύτερον, συμφωνῶ μὲ ὅσα εἶπεν ὁ συνάδελφος, ὅτι ἔγιναν πράγματι ἔργα, ἀλλὰ τοῦ διέφυγε μία λεπτομέρεια, ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ ἔχουν ἕνα ἀντίκρυσμα εἰσπράξεων 25 ὁλοκλήρων ἐτῶν καὶ εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἀνάδοχος ἐκ τῆς συμβάσεως νὰ κάνῃ αὐτὰ τὰ ἔργα. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν ἔγιναν αὐτὰ τὰ ἔργα.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ καταθέσετε ἐπερώτησιν καὶ νὰ κάνετε ἔλεγχον καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ.

§103Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἴσως νὰ ἔγιναν περισσότερα ἀπὸ ὅσα ἐκ τῆς συμβάσεως προεβλέποντο, ἀκριβῶς αὐτὰ τὰ ἔργα νὰ ἀποζημιωθοῦν.

§104Χ. ΖΗΣΙΑΔΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν συνάδελφον κ. Τσιάραν. Δὲν ὑπῆρχε συμβατικὴ ὑποχρέωσις εἰς τὸν ἀνάδοχον νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων τοιαύτης ἐκτάσεως. Ἐὰν ἐγένετο ἀναμόρφωσις, ἐγένετο, διότι τὸ Κράτος ἀκριβῶς δὲν ἐτήρησε τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Διότι ἡ Λουτρόπολις αὐτὴ καὶ πολλαὶ ἄλλαι, λόγῳ τῆς κατοχῆς καὶ τοῦ πολέμου, δὲν ἐλειτούργησαν ἐπὶ μακρὸν χρονικὸν διάστημα καὶ ὑπέστησαν τεραστίας φθορὰς καὶ ἀπὸ τοὺς κατακτητὰς καὶ ἀπὸ τοὺς συμμορίτας εἰς τὰς ἐγκαταστάσεις των. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐψηφίσθη ἀπὸ τὸ 1954 εἰς τὴν Βουλὴν ὁ νόμος 2804 διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησαν ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἀνέφερον. Δεύτερον θέμα, κ. συνάδελφε, ἐπροτείνατε ὅπως ὅλαι αἱ πηγαὶ τοπικῆς σημασίας, παραχωρηθοῦν εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας καὶ ὅτι ἐὰν ὑπάρχουν ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσαν οἱ ἀνάδοχοι τῶν οὕτω παραχωρηθεισῶν πηγῶν, πέραν τῶν συμβατικῶν ὑποχρεώσεων, νὰ ἀποζημιωθοῦν ἀπὸ τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ χρημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ προέρχωνται ἀπὸ ἔσοδα τῶν Λουτροπόλων, ἔτσι ἐτέθη τὸ θέμα. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Εἶναι τοῦτο ἐφικτόν; Ἀνεφέρατε προηγουμένως τὴν Λουτρόπολιν τοῦ Λαγκαδᾶ, καὶ σᾶς πληροφορῶ, ὅτι πράγματι, ὁ Δῆμος τοῦ Λαγκαδᾶ, ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ ἀποζημιώσῃ τὸν ἀνάδοχον διὰ τεραστίας ἐγκαταστάσεις τὰς ὁποίας ἔκαμε πέραν τῶν συμβατικῶν του ὑποχρεώσεων. Καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐξεπλήρωσε τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν ὁ κ. Ὑπουργός.

§106Χ. ΖΗΣΙΑΔΗΣ. Ὀφείλομεν, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀπαντήσωμεν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ ἀκούωμεν πράγματα, διὰ τὰ ὁποῖα οἱ κ. συνάδελφοι, χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω τὴν ἀξιοπιστίαν των, δὲν ἐφρόντισαν προηγουμένως νὰ ἔχουν πληροφορηθῆ. Ὀφείλομεν, ἐπαναλαμβάνω, νὰ δώσωμεν σαφεῖς ἀπαντήσεις.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει, ὁ κ. Ο. Ἀντώνογλου.

§108Ο. ΑΝΤΩΝΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πράγματι ὅταν μεταξὺ τοῦ ΕΟΤ καὶ τῶν δήμων παρεμβληθῇ τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον, θὰ περιπλεχθῇ περισσότερον τὸ θέμα. Μπορεῖ ὁ ΕΟΤ νὰ ἔχῃ τὴν ἐποπτείαν. Ἀπαιτεῖται ὅμως χρηματοδότησις, ὥστε καὶ οἱ Δῆμοι νὰ δυνηθοῦν νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τῶν λουτροπόλεων. Ἄλλως τε, ὁ κ. Ὑπουργός, εἶπεν, ὅτι πράγματι, οἱ Δῆμοι δὲν εἶναι φερέγγυοι.

§109Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἀφήσατέ τα αὐτά, κ. συνάδελφε. Ὅταν φέρωμεν ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παραχωρεῖ τὰς ἰαματικὰς πηγὰς εἰς τοὺς Δήμους, τὶ ἄλλο ἀποδεικνύει; Ἀποδεικνύει, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, πολιτικὴ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων.

§110Ο. ΑΝΤΩΝΟΓΛΟΥ. Τὶ δίδει, κ. Ὑπουργέ, ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν Δήμων; Δίδει τὰς πηγάς, δὲν δίδει ὅμως χρήματα εἰς τοὺς Δήμους. Καὶ σᾶς πληροφορῶ, ὅτι αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ Τραϊανουπόλεως–Ἀλεξανδρουπόλεως, διαθέτουν καὶ σήμερα ὅσα κτίρια διέθεταν καὶ ἐπὶ Τραϊανοῦ.

§111Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν πᾶς βουλευτὴς φέρῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὰ θέματα τῆς ἰδικῆς του περιφερείας, δὲν θὰ τερματισθῇ ποτὲ ἡ συζήτησις, καὶ τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ ψηφισθῇ. Ἀφήσατε, λοιπόν, τὰς εἰδικὰς περιπτώσεις. Ἐὰν ἐδημιουργήθησαν σφάλματα κατὰ τὸ παρελθόν, κάμετε ἔλεγχον. Τὸ θέμα ἔθεσεν ὁ κ. Τσιάρας ἐν ἐκτάσει καὶ ὁ ὑπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι δὲν δέχεται νὰ καταργήσῃ τὰς συμβάσεις αὐτὰς ἐν τῷ συνόλῳ των.

§112Ο. ΑΝΤΩΝΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶχα τὴν εὐτυχίαν νὰ πάω εἰς τὰ Μέθανα ἢ τὴν Ὑπάτην διὰ νὰ ἴδω τὶ συμβαίνει ἐκεῖ. Τὰ πηγὰς ποὺ ἔχω εἰς τὸν τόπον μου, αὐτὰς ξέρω καὶ δι’ αὐτὰς ὁμιλῶ. Δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀξιοποιηθοῦν αἱ πηγαὶ αὐταί, ἐὰν παρεμβληθῇ τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον.

§113Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ὁ ΕΟΤ, κ. συνάδελφε, ὅπως λέγει τὸ νομοσχέδιον, φεύγει τελείως ἀπὸ τὸ μέσον.

§114Ο. ΑΝΤΩΝΟΓΛΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀκριβῶς αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ. Τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα πῶς θὰ βοηθήσουν τοὺς Δήμους εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τῶν ἰαματικῶν πηγῶν, ὅταν θὰ ὑποκαταστήσουν τὸν ΕΟΤ; Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρωτηματικὸν καὶ αἱ ἰδικαί μας ἀμφιβολίαι.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει, ὁ κ. Δ. Ἰωάννου.

§116Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὀρθὴ τοποθέτησις ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, μὲ εὑρίσκει ἀπολύτως σύμφωνον ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2 καὶ τὴν θεωρῶ ἀπολύτως δεδικαιολογημένην. Ἀλλ’ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, κ. Πρόεδρε, ἐλέχθησαν καὶ ὡρισμένα πράγματα καὶ διεπιστώθησαν ὡρισμένα γεγονότα. Μοῦ ἐδόθη συνετείᾳ αὐτῶν ἡ ἀφορμή, ἀλλὰ καὶ ἡ εὐκαιρία νὰ ξεχωρίσω ἕνα ἀπὸ τὰ διαπιστωθέντα αὐτὰ γεγονότα, τὸ ὁποῖον καὶ μὲ ὑποχρεώνει νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τοῦ κ. συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ἀνήκει εἰς τὴν παράταξιν ἐκείνην ἡ ὁποία ἀνετίναξε δὶς τὰς ἰαματικὰς αὐτὰς πηγὰς καὶ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ κ. συνάδελφος νὰ διαμαρτύρεται ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, αὐτὸς ποὺ ἡ παράταξίς του συνετέλεσε εἰς τὴν καταστροφὴν αὐτὴν καὶ νὰ τολμᾷ σήμερον νὰ συκοφαντῇ τὸ θῦμα του. Ἐπιτέλους, κ. Πρόεδρε, ἡ διαγωγὴ αὐτὴ τῶν συναδέλφων αὐτῶν, πρέπει ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ σταματήσῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἡ διαγωγὴ αὐτῶν, ἐπαναλαμβάνω, πρέπει νὰ σταματήσῃ. Εἶχε ὑποχρέωσιν ὁ κ. συνάδελφος, νὰ σεβασθῇ τὸ θῦμα του.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§118Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ γενικὴ κατεύθυνσις τοῦ νομοσχεδίου νὰ χωρίσῃ τὰς ἰαματικὰς πηγὰς εἰς δύο κατηγορίας καὶ ὡρισμένας ὡς τὰς χαρακτηρίζει τουριστικῆς σημασίας, νὰ τὰς παραδίδῃ πρὸς ἐκμετάλλευσιν καὶ ἀνάπτυξιν εἰς τὸν Ε.Ο.Τ., ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καλή. Ἀλλὰ πάσχει ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι τὸ κριτήριον τοῦ χωρισμοῦ δὲν εἶναι τὸ ἐπιβεβλημένον. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ὅπου τὸ νομοσχέδιον μᾶς λέγει, ὅτι παραδίδει τὰς τοπικῆς σημασίας ἰαματικὰς πηγὰς εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. ὑπουργός, ἐστήριξε τὸ ἐπιχείρημά του, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, φοβούμεθα, ὅτι εἶναι διακήρυξις ποὺ δὲν πρόκειται νὰ πραγματοποιηθῇ ἐπαρκῶς. Ἀλλὰ καὶ ἂν πραγματοποιηθῇ ἔστω μερικῶς θὰ καταλήξῃ ἴσως εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα, δηλαδὴ εἰς τὴν μὴ ἀξιοποίησιν καὶ ἀνάπτυξιν τῶν ἰαματικῶν πηγῶν διὰ νὰ ἀποκτήσῃ οὕτω ἡ Κυβέρνησις ἓν πρόσθετον ἐπιχείρημα κατὰ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες εἶναι ἀνώριμοι διὰ τοιαῦτα ἔργα. Καὶ θὰ συμβῇ ἐνδεχομένως τοῦτο, ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ ἐκ παραλλήλου μία σειρὰ μέτρων μὲ τὰ ὁποῖα καὶ τεχνικῶς καὶ ὀργανωτικῶς, ἀλλὰ ἰδιαιτέρως οἰκονομικῶς θὰ ἐνισχυθοῦν οἱ ὀργανισμοὶ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀντεπεξέλθουν εἰς τὸ θέμα τῆς ἀποδόσεως τῶν ἰαματικῶν πηγῶν. Ἀκόμη, κ. Πρόεδρε, ὑπάρχει πέριξ αὐτῶν τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ τὰς τοπικὰς ἰαματικὰς πηγάς, μία κατάστασις ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ. Δὲν πρέπει εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ ὑπάρχουν φαινόμενα ἀλλεργικά. Ὑπάρχει μία κατάστασις συγχύσεως, ὑπάρχει μία κατάστασις ἀπαράδεκτος, ἡ κατάστασις τῶν συμβάσεων, αἱ ὁποῖαι διήρκεσαν ἐπὶ 25 χρόνια, ἀνανεώνονται ἐπὶ ἄλλα 25 ἢ ἐπὶ ἄλλα 30. Δὲν εἶναι θέμα ποῖα πρόσωπα ἀφορᾷ ἡ περίπτωσις, κ. Πρόεδρε, καὶ νομίζω, ὅτι ὅσοι συνάδελφοι ἐξ ἀφορμῆς τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ἐπρότεινε ὁ συνάδελφος κ. Τσιάρας, ἠθέλησαν νὰ ὑπερασπίσουν τέως συνάδελφον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὸν ὁποῖον καὶ ἡμεῖς ἐγνωρίσαμεν καὶ τὸν ἐγνωρίσαμεν ὡς συμπαθῆ, ὁ ὁποῖος ἔχαιρε καὶ μιᾶς ἐκτιμήσεως, νομίζω, ὅτι μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἠθέλησαν νὰ παρεισφρήσουν εἰς τὴν συζήτησιν, ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἠθέλησαν νὰ ὑπερασπισθοῦν τὴν περίπτωσιν τοῦ τέως συναδέλφου, ἀτυχῶς τὸν ἐξέθεσεν. Τώρα ἠρεύνησα τὸ σῶμα τῶν ἐρωτήσεων καὶ βλέπω, ὅτι ὑπάρχει ἐρώτησις συγκεκριμένη ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς λουτροπόλεως Λαγκαδᾶ, ὅπου ἀναφέρονται τὰ στοιχεῖα αὐτά. Καὶ ὑπάρχει μάλιστα τὸ ἀπαράδεκτον, ὅτι ἡ ἐρώτησις αὕτη, καίτοι ἐκκρεμεῖ ἀπὸ τετραμήνου, δὲν ἔτυχε μιᾶς ἀπαντήσεως. Συνεπῶς, ὅταν ἐκ μέρους τοῦ κ. Τσιάρα ἐτέθη τὸ θέμα δὲν εἶχε, κατὰ κανένα τρόπον, νομίζω, προσωπικὴν αἰχμήν, ἀλλὰ ἀνεφέρθη εἰς μίαν συγκεκριμένην περίπτωσιν καὶ τὸ ἀτύχημα εἶναι, ὅτι ὑπάρχει καὶ θὰ ὑπάρχουν περισσότεραι τῆς μιᾶς ἢ τῶν δέκα ἀνάλογοι περιπτώσεις. Ἑπομένως, κ. Πρόεδρε, ὅταν θέματα, τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ τὰ συμφέροντα τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὅταν σχετίζωνται ἀκόμη καὶ μὲ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἐπιχειρεῖ νὰ λύσῃ τὸ νομοθέτημα, δὲν εἶναι κοινοβουλευτικῶς ἐπιτρεπτὸν ὡρισμένοι συνάδελφοι τῆς συμπολιτεύσεως νὰ τὰ ἀνάγουν εἰς θέματα προσωπικὰ ἢ νὰ γίνεται ἐκ μέρους των ἡ γνωστὴ καπηλεία περὶ τοῦ τί κατεστράφη εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ τί θὰ καταστραφῇ, διὰ νὰ λησμονῆται τί καταστρέφεται σήμερον καὶ τί ὑπόκειται εἰς κίνδυνον ὡς σύνολον τῆς χώρας ἀπὸ τὴν καταστροφὴν αὐτήν, ἀπὸ μίαν ὡρισμένην πολιτικήν.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Ἐφραιμίδη, περιορισθῆτε εἰς τὸ ἄρθρον 2.

§120Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν ἐρώτησιν αὐτήν, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ὑπῆρχε τὸ θέμα, ἀλλὰ καὶ ἀφοῦ ἐτέθη δὲν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ συζήτησις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν περὶ τοῦ τέως συναδέλφου, ὁ ὁποῖος πράγματι εἶναι ἀσθενής, ἀλλὰ τὸν κ. Τσιάραν ἐπροκάλεσαν οἱ κ. συνάδελφοι.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναπτύξετε τὰς ἀπόψεις σας μόνον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2.

§122Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 2 προβλέπεται ἡ περίπτωσις νὰ παραχωρηθοῦν ὡρισμέναι ἀπὸ τὰς τοπικῆς σημασίας πηγὰς εἰς τὰ λεγόμενα νομαρχιακὰ ταμεῖα. Τὰ νομαρχιακὰ ταμεῖα, κ. Πρόεδρε, δὲν νομίζω, ὅτι ἔχουν σχέσιν μὲ τὸν θεσμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ὅπως τοὐλάχιστον τὸν ἀντιλαμβανόμεθα ὅλοι καὶ ὅπως τὸν ἔχει ζήσει ὁ τόπος αὐτός, ἀκόμη καὶ κατὰ τὰ ἔτη τῆς Τουρκοκρατίας ὑπὸ τὴν ἔννοιαν δηλαδή, ὅτι πρόκειται περὶ ὀργάνων αἱρετῶν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι λογοδοτοῦν ἐνώπιον τοῦ συνόλου τῶν δημοτῶν τῆς περιοχῆς. Τὰ νομαρχιακὰ ταμεῖα, οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι μέχρι σήμερον ἡ δρᾶσίς των, καὶ νομίζω, ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ ἀμφιβολίαι καὶ πολλαὶ ἀμφισβητήσεις, ἐὰν εἶναι καλὴ ἡ δρᾶσις τῶν νομαρχιακῶν ταμείων, κατὰ τίνα λόγον καὶ ποίαν ἔννοιαν, κ. Ὑπουργέ, θὰ ὑπεισέλθουν καὶ εἰς τὰ θέματα αὐτά, νὰ ἔχουν δηλαδὴ τὴν διαχείρισιν καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν τοπικῶν ἰαματικῶν πηγῶν, αἱ ὁποῖαι μπορεῖ νὰ εἶναι πηγαὶ πλούτου διὰ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας καὶ νὰ ἀποτελέσουν μίαν ἑστίαν, πέριξ τῆς ὁποίας αὐτὸ τὸ φαινόμενον, ποὺ λέγεται σεῖς Τουρισμόν, θὰ δύναται νὰ ἀναπτυχθῇ ὄχι μόνον εἰς ὡρισμένα σημεῖα τῆς χώρας, ἀλλ’ ὅπου ὑπάρχουν ἰαματικαὶ πηγαί, αἱ ὁποῖαι οὕτω θὰ ἀποτελοῦν καὶ μίαν ἀφορμήν, διὰ νὰ ἀναπτυχθῇ τουριστικὸν περίγυρον. Ἑπομένως, θὰ ἦτο, κ. Ὑπουργέ, ἴσως εὔκολον νὰ δεχθῆτε νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ περίπτωσις αὐτὴ τοῦ ἄρθρου 2 καὶ δὲν πρόκειται νὰ ζημιωθῇ οὔτε ἡ πολιτική σας διὰ τὰς ἰαματικὰς πηγὰς οὔτε ὁ Τουρισμὸς καὶ θὰ ὑπάρξῃ μία ἔνδειξις τοὐλάχιστον, ὅτι θέλετε νὰ ἐνισχύσετε τὸν καθ’ ἑαυτὸν θεσμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Διαφορετικὰ φοβοῦμαι, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθητε ἐναντίον μας, ὅτι διὰ λόγων θέλομεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, γίνεται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι θὰ βοηθήσῃ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας νὰ ἀναπτύξουν τὰς πηγὰς αὐτῶν καὶ ἐν τούτοις παρεμβάλλει τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα, διὰ νὰ ἁρπάζουν τὰς πηγὰς αὐτὰς καὶ νὰ τὰς ἀποστεροῦν ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Ἐπιμένω, ὅτι τὸ θέμα τῆς ἐρωτήσεως αὐτῆς ἔχει σημασίαν διὰ τὸ συζητούμενον νομοθέτημα καὶ θὰ εἶναι χρήσιμον, κ. Ὑπουργέ, καὶ κάμνω ἔκκλησιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ἂς εἶμαι βουλευτὴς τῆς ἀντιπολιτεύσεως, χάριν τοῦ κύρους καὶ τῆς συμπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ χάριν τοῦ τέως συναδέλφου, ὁ ὁποῖος δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διὰ νὰ δυνηθῇ προσωπικῶς νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὸ θέμα, νὰ δώσητε μίαν ἀπάντησιν, πῶς ἔχει ἡ περίπτωσις αὐτή, ὥστε ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅταν τερματισθῇ ἡ συζήτησις, τὸ νομοθέτημα αὐτὸ νὰ ἐξέλθῃ τελείως ἀδιάβλητον καὶ νὰ μὴ παραμείνῃ ἡ σύγχυσις, τῆς ὁποίαν ἐπροκάλεσαν οἱ συνάδελφοι τῆς συμπολιτεύσεως.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§124Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις τοῦ ἄρθρου 2, καθ’ ὃν τρόπον διεξήχθη, συνετέλεσεν εἰς τὴν διασάφησιν τῶν ἑκατέρωθεν ἀπόψεων, ἐφ’ ὧν κατ’ ἀρχὰς ὑπῆρξε πλήρης σύγχυσις. Ἡ συζήτησις τὰς διελεύκανεν. Τὸ νομοσχέδιον δὲν καθορίζει τὴν γενικὴν Τουριστικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἁπλῶς ἀποβλέπει εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῆς ὑφισταμένης νομοθεσίας δι’ ὡρισμένα θέματα, τῶν ὁποίων ἡ διόρθωσις κατέστη ἀναγκαία ἐκ τῆς ἐν τῇ πράξει ἐφαρμογῆς τῆς κειμένης νομοθεσίας. Ἐθίγη τὸ ζήτημα τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διατυποῦται εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ εἰδικώτερον τόσον εἰς τὸ ἄρθρον 2, ὅσον καὶ εἰς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. ὑπουργός, ἀπαλείφων τὸ ἄρθρον 15, πολιτικῆς συνισταμένης εἰς τὸ ὅτι κατ’ ἀρχήν, κατὰ βάσιν καὶ κατὰ σύστημα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παραχωρεῖ εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν τοπικῶν ἰαματικῶν πηγῶν. Εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις μᾶς εὑρίσκει ἀπολύτως συμπαραστάτας. Εἶναι πράγματι ὑγιὴς πολιτικὴ πάσης Κυβερνήσεως νὰ ἐνισχύῃ τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ νὰ διαθέτῃ τόσον εἰς τοὺς Δήμους, ὅσον καὶ εἰς τὰς Κοινότητας τὰς ἐπιχειρήσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι προσιδιάζουν, λόγῳ τῆς φύσεώς των, εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν τοπικῶν ἀναγκῶν τῶν κατοίκων τοῦ Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος. Εἴμεθα, λοιπόν, σύμφωνοι μὲ τὴν καθιέρωσιν τῆς τακτικῆς αὐτῆς καὶ συνεπῶς, μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2 καὶ εὐχόμεθα καὶ τὴν ἐπέκτασιν τῆς τοιαύτης πολιτικῆς καὶ εἰς ἄλλας ἐπιχειρήσεις κοινῆς ὠφελείας, τῶν ὁποίων ἡ διοίκησις καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις προσιδιάζει εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν τοπικῶν ἀναγκῶν τῶν κατοίκων Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸ θέμα τῆς συμβάσεως τοῦ ἀναδόχου τῶν λουτρῶν τῆς Ν. Ἀπολλωνίας, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κανένα λόγον ἀναμίξεως εἰς τὰς ἑκατέρωθεν διαφόρους ἀπόψεις περὶ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ ἀναδόχου. Ἀλλὰ ἡ συζήτησις μὲ ἀναγκάζει ἐμὲ προσωπικῶς νὰ λάβω θέσιν καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἐλέχθη, ὅτι εἶναι θέμα ἠθικῆς τάξεως ἀφορῶν τέως συνάδελφον καὶ δὲν θὰ ἤθελον ἀντιπολιτευόμενος ἐγώ, νὰ μὴ ἔχω κανένα λόγον νὰ ὑποστηρίξω πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως γενομένην ἐνδεχομένως κατ’ εὔνοιαν ὡρισμένου βουλευτοῦ φίλου τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τούτοις ὅμως ἡ ἀντικειμενικότης μὲ τὴν ὁποίαν εἶμαι συνηθισμένος νὰ ἀντιμετωπίζω τὰ θέματα μοῦ ἐπιβάλλει νὰ εἴπω εἰς τὸ θέμα τοῦτο —ἐξ ὅσων ἀντελήφθην κατὰ τὴν συζήτησιν— ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐξαιρετικοῦ τινὸς γεγονότος. Ὅταν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Τσιάρας ὡμίλησε περὶ ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως, εἶναι ἀληθές, ὅτι παρεξενεύθην καὶ ἠρώτησα πῶς ἀνενεώθη. Δὲν ἠκούσθη ἡ ἐρώτησίς μου καὶ δὲν ἔλαβα ἀπάντησιν. Ἐν τῇ προόδῳ τῆς συζητήσεως, εἶδα, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀνανεώσεως ληξάσης συμβάσεως, διότι ὅταν λέγωμεν, ὅτι ἀνενεώθη ἡ σύμβασις, π.χ. ἦτο 25 ἐτῶν καὶ ἀνενεώθη, προϋποτίθεται, ὅτι ἔληξε ἡ σύμβασις καὶ ἀνενεώθη ἄνευ δημοπρασίας.

§125Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἔληξε καὶ ἀνανεώθη.

§126Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔληξε καὶ ἀνενεώθη ἢ ἀνενεώθη πρὶν λήξῃ; Ἔληξε καὶ ἀνενεώθη ἢ ἀνεμορφώθη προτοῦ λήξῃ, βάσει προϋπάρχοντος εἰδικοῦ νόμου;

§127Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, δὲν γνωρίζω τὴν εἰδικὴν αὐτὴν περίπτωσιν καὶ δὲν θὰ ἀπαντήσω, διότι θεωρῶ, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις. Μόνον μίαν φράσιν θὰ εἴπω, ὅτι θεωρῶ τὸν συνάδελφον, ἀνώτερον πάσης ὑποψίας καὶ ἐνάρετον πολιτικὸν ἄνδρα. Θὰ ἀπαντήσω ὅμως εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1954 λέγει: «Ἐντὸς ἔτους ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως..... (ἀναγινώσκει).....». Μεταγενέστερα ὑπῆρξε μία παράτασις τοῦ χρόνου, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη τὸ 1955. Πάντοτε πρόκειται περὶ μήπω ληξάσης συμβάσεως. Ἐὰν ὑπάρχῃ παρανομία, θὰ τὴν συζητήσουν οἱ κ. κ. συνάδελφοι εἰς τὸν χρόνον τοῦ δημοσίου ἐλέγχου. Πάντως πληροφορῶ τὸν κ. Μπακόπουλον, ὅτι πρόκειται περὶ μήπω ληξάσης συμβάσεως.

§128Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν πρόκειται περὶ μήπω ληξάσης συμβάσεως, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐν τάξει, διότι τὸ πρᾶγμα αὐτὸ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τὸ διευκρινίσωμεν σήμερον κατὰ τρόπον ἀπόλυτον. Ἐντεῦθεν λέγουν συνάδελφοι, ὅτι ἔληξεν ἡ σύμβασις. Ὅταν φέρωμεν ἕνα θέμα εἰς τὴν Βουλὴν πρέπει νὰ τὸ ξεύρουμε. Ἔληξεν ἡ σύμβασις καὶ ἀνενεώθη; Πῶς ἀνενεώθη ἄνευ δημοπρασίας; Ἐὰν εἶναι παράνομον, δὲν ἔχουν, παρὰ νὰ κάμουν ἐπερώτησιν καὶ νὰ ἐλέγξουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν λοιπὸν πρόκειται περὶ ἀναμορφώσεως νομίμως ἐγένετο, διότι ὑπάρχει ὁ νόμος τοῦ 1954, ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἀκριβῶς, διότι ὑφιστάμεναι τότε συμβάσεις, διὰ τὸν αʹ ἢ βʹ λόγον δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποδώσουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέμενεν ἡ Πολιτεία ὅταν κατήρτισε τὴν σύμβασιν καὶ κατόπιν μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἀπετελεῖτο ἀπὸ ἕνα σύμβουλον τῆς Ἐπικρατείας, ἀπὸ τὸν Γεν. Γραμματέα «...... (ἀναγινώσκει).....», θὰ ἀπεφαίνετο περὶ τῆς ἀναμορφώσεως καὶ περὶ τοῦ καθορισμοῦ τῶν ὅρων τῆς ἀναμορφώσεως.

§129Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Μετὰ σύμφωνον γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς, λέγει.

§130Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν οὕτως ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ὁ ἀνάδοχος ἦτο ὁ φίλος τῆς Κυβερνήσεως, τέως συνάδελφός μας καὶ εἰς ἡμᾶς ἀπολύτως συμπαθὴς καὶ ἀπολαβὼν πάσης ἐκτιμήσεως, οὐδαμόθεν ἠκούσθη αἰχμὴ κατὰ τοῦ τέως συναδέλφου, ὀρθῶς ἐγένετο ἡ ἀναμόρφωσις. Εἴπατε, κ. Ὑπουργέ, «μετὰ συμφώνου γνώμης». Αὐτὸ νὰ τὸ εἴπητε εἰς τὸν συνάδελφόν σας κ. ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀντιφυματικοῦ ἀγῶνος περιείχετο μία διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς κατόπιν γνώμης Ἐπιτροπῆς Καθηγητῶν ἀποφασίζει κατ’ ἔτος περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰδικοτήτων τῶν ἰατρῶν. Ἐζήτησα τὴν προσθήκην τῆς συμφώνου γνώμης. Ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν ἐδέχθη, πρὸς τιμήν του, διότι, εἶπεν, ὅτι ὄχι μόνον εἶναι σύγχρονον πνεῦμα τῆς χρηστῆς διοικήσεως αὐτό, ἀλλὰ χρησιμεύει ἡ σύμφωνος γνώμη καὶ ὡς ἀσπὶς ἀμύνης τοῦ ὑπουργοῦ κατὰ τῶν ὑπερβολικῶν ἀξιώσεων. Ὁ συνάδελφος, ὅμως, κ. Οἰκονομόπουλος, διακεκριμένος εἰς τὰ συνταγματικὰ θέματα, ὑπεστήριξε μετὰ πείσματος τὸ ἀντίθετον. Ὁ δὲ κ. Μπαμπάκος, ὑπεστήριξεν εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς παρεκάλεσα νὰ τὸ φέρετε εἰς γνῶσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑπεστήριξεν, ὅτι σήμερον εἰς τὸ 1960, ἔχομεν ἀνάγκην συμφώνου γνώμης τῶν οἱωνδήποτε ὑπηρεσιῶν; Δὲν μᾶς ἀρκεῖ ἡ πολιτικὴ εὐθύνη τῶν ὑπουργῶν, χρειαζόμεθα καὶ ἄλλους φραγμούς; Καὶ εἶπε καὶ τὸ παράδοξον, ὅτι ἡ πρὸ τοῦ 1900 ἐποχὴ ἦτο χρηστοτέρα τῆς μετὰ τὸ 1909 καὶ δὲν πρέπει νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ φαυλοκρατίας. Καὶ οἱ παρόντες βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας, κατὰ πλειοψηφίαν πάλιν, ἐχειροκρότησαν καὶ δὲν ἐδέχθησαν τὴν προσθήκην τῆς συμφώνου γνώμης. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἕνα θέμα, τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ συνόλῳ της καὶ εἰδικώτερα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ γνωρίσωμεν καὶ ἡμεῖς ἐπὶ τέλους ὡς πρὸς τὸ θέμα αὐτό, τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως. Λοιπόν, κατόπιν τῆς συμφώνου γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἀνεμορφώθη ἡ σύμβασις ἐν πλήρει τάξει.

§131Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὅτε ἦτο βουλευτής.

§132Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ ἀπαγορεύει τὸ Σύνταγμα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐὰν οὕτως ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, ὅτι ἡ σύμβασις ἔληξε καὶ ἀνενεώθη ἄνευ δημοπρασίας. Ἐὰν ἀνεμορφώθη βάσει τοῦ κειμένου νόμου, τὸ θέμα εἶναι ἐν πλήρει τάξει.

§133Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἐὰν ἀνενεώθη λήξασα σύμβασις, εἶναι ἄκυρος ἡ ἀνανέωσις. Ἑπομένως ὅλη ἡ συζήτησις εἶναι ἐκτὸς θέματος.

§134Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑφίσταται θέμα ἐφ’ ὅσον ἀνεμορφώθη βάσει τοῦ νόμου.

§135ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ πόσα χρόνια;

§136Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πόσα χρόνια δὲν τὸ καθορίζει ἡ Κυβέρνησις. Τὸ καθορίζει ἡ Ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας, τὴν σύνθεσιν σᾶς ἀνέγνωσα. Βεβαίως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλῃ νὰ κάμῃ τὴν ἀναμόρφωσιν, δὲν τὴν κάμνει ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν κάμῃ ἄνευ τῆς συμφώνου γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ ἰδία Ἐπιτροπὴ ἐκδίδει μίαν ἀπόφασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀποφαίνεται ἀφ’ ἑνὸς περὶ τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν ἀναμόρφωσιν καὶ ἀφ’ ἑτέρου περὶ τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ γίνῃ ἡ ἀναμόρφωσις. Ἐπιβάλλει δηλαδὴ εἰς τὸν ἀνάδοχον ὡρισμένας ὑποχρεώσεις καὶ ἐὰν διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν ἀπαιτῆται καὶ ἐπιμήκυνσις τοῦ ἀρχικοῦ χρόνου διαρκείας τῆς συμβάσεως, τὸ κάμνει. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ ἀνώμαλον καὶ καλῶς ἔπραξα, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, νὰ εἴπω ὅσα εἶπον. Ἐγὼ δὲν ἀνήκω εἰς τὴν ΕΡΕ καὶ ὅ,τι ἔκαμα τὸ ἔκαμα κατὰ καθῆκον ἐντίμου ἀνθρώπου, διὰ νὰ ὑποστηρίξω ἕνα θέμα συναδέλφου μας, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι εἰς τὴν Βουλὴν σήμερον, διὰ νὰ δυνηθῇ καὶ προσωπικῶς νὰ ἀμυνθῇ. Χαίρω πολύ, ὅτι καὶ οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἔθιξαν τὸ θέμα, τὸ ἔθιξαν ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως, τοῦ ὅτι ἦτο ἕνα θέμα παράδειγμα περὶ τῆς ἀνάγκης καταρτίσεως ὅλων τῶν συμβάσεων καὶ ἐτόνισαν ἰδιαιτέρως, πρὸς τιμήν των τὸ λέγω αὐτό, ὅτι δὲν ἐννοοῦν νὰ θίξουν τὸ πρόσωπον τοῦ συναδέλφου καὶ ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καλῶς ἐννοουμένου καθήκοντός των ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἦτο ἕνα παράδειγμα νὰ τὸ μνημονεύσουν ἐντελῶς ἀπροσώπως, ὅπως ἐντελῶς ἀπροσώπως τὸ ἐμνημόνευσαν. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ τελευταῖον θέμα. Παρ’ ὅλην τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζω εἰς τοὺς συναδέλφους καὶ τὸν σεβασμὸν πρὸς τὰ ἐπιχειρήματά των, δὲν νομίζω, ὅτι δικαιοῦται τὸ Κράτος νὰ προβῇ εἰς πλήρη κατάργησιν ὅλων τῶν ὑφισταμένων συμβάσεων. Θὰ ἦτο πολὺ ἐπικίνδυνον, ἀνεξαρτήτως γενικῆς πολιτικῆς, ἐὰν θὰ πρέπει νὰ κρατικοποιηθοῦν αἱ συμβάσεις. Συνεπῶς, νομίζω, πρῶτον, ὅτι εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι μὲ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν Ὀργανισμῶν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, διὰ τῆς ἀναθέσεως εἰς αὐτοὺς ὅλων τῶν ἐπιχειρήσεων, αἵτινες προσιδιάζουν πρὸς τὴν ἀποστολήν των, δεύτερον, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα διὰ τὸν τέως κ. συνάδελφον καὶ τρίτον, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος καταργήσεως ὅλων τῶν συμβάσεων διὰ τὰς ἰαματικὰς πηγάς.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Οἰκονομόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§138Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ προλαλήσας κ. συνάδελφος ἀνεφέρθη εἰς μίαν διακοπὴν κατὰ τὴν συζήτησιν ἄλλου νομοσχεδίου, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα, ὅτι δὲν θὰ πρέπει ὁ ὑπουργὸς νὰ δεσμεύεται εἰς τὴν ἔκθεσιν ἀποφάσεων ἀπὸ τὴν γνώμην μιᾶς Ἐπιτροπῆς. Τὸ συμφέρον τῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματός μας ἐπιβάλλει νὰ ἔχουν τὴν εὐθύνην οἱ ὑπουργοὶ καὶ ὄχι αἱ διάφοροι Ἐπιτροπαί, αἵτινες ἀπαρτίζονται ἀπὸ ὑπαλλήλους, τῶν ὁποίων ἡ ἀποστολὴ εἶναι ἄλλη. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιρρίπτωμεν τὴν εὐθύνην εἰς τὰ ὄργανα τῆς Διοικήσεως καὶ διὰ τοῦτο, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς περιέπεσεν εἰς σφάλμα ὑποστηρίξας, ὅτι ἔχει τὴν σύμφωνον γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐξ ἄλλου, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ παραχώρησις τῶν ἐξουσιῶν τοῦ ὑπουργοῦ εἰς ἄλλα ὄργανα καὶ ὑπαλλήλους. Δι’ αὐτό, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργόν, ὅπως ἀπαλείψῃ καὶ εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον «τὴν σύμφωνον γνώμην», ὑπήκων εἰς τὰς ἐπιταγὰς τοῦ Πολιτεύματος.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Γαληνός, ἔχει τὸν λόγον.

§140Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ὅτι τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα δὲν ἔχουν καμμίαν θέσιν εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν, ἔλεγχον καὶ ἀξιοποίησιν τῶν ἰαματικῶν πηγῶν τοπικῆς σημασίας. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργόν, ὅπως διαγράψῃ τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα καὶ παραμείνουν οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες. Δεύτερον θέμα, εἶναι τὰ λεχθέντα διὰ τέως συνάδελφον. Πρόκειται περὶ συναδέλφου, τὸν ὁποῖον τιμῶ, ἀλλὰ εἶναι ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει κἄποτε νὰ ἀπασχολήσῃ σοβαρῶς τὴν Βουλήν. Πρόκειται περὶ τῶν συμβάσεων μεταξὺ Δημοσίου καὶ βουλευτῶν. Δὲν εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ Σώματος, οὔτε ἐξυπηρετικὸν τοῦ κύρους τῶν βουλευτῶν, ὅταν εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐκλεγέντες βουλευταί, ὑπογράφουν συμβάσεις μὲ τὸ Δημόσιον ἢ ἐκμισθώνουν ἰαματικὰς πηγὰς ἢ ἀναμορφώνουν προγενεστέρας συμβάσεις. Θὰ πρέπει νὰ ἀποκλείσωμεν ὅλα αὐτὰ καὶ νὰ τεθῇ ἕνας φραγμός, ὥστε νὰ μὴ διαβάλλωνται οἱ βουλευταί. Περαιτέρω, δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸ «σύμφωνον γνώμην», διότι οὕτω, ἀπαλλάσσεται ὁ ὑπουργὸς τῶν εὐθυνῶν. Καὶ συνήθως, ὅλη ἡ εὐθύνη ἐπιρρίπτεται εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς αἵτινες, ὡς γνωστόν, σπανιώτατα συνεδριάζουν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ σκεφθῇ ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα καὶ νὰ φέρῃ ἕνα νομοσχέδιον διὰ νὰ θέση τέρμα εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κ. Μαρία Σβώλου, ἔχει τὸν λόγον.

§142Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα καὶ ἐγὼ νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως τῆς διατάξεως διὰ τῆς ὁποίας ἀνατίθεται ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ ἐποπτεία εἰς τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀπαρτίζονται ἀπὸ μέλη αἱρετά, παρὰ εἰς ἐλάχιστα ποσοστά, ἀλλὰ ἀπὸ Κυβερνητικὰ ὄργανα καὶ συνεδριάζουν μίαν φορὰν τὸν μῆνα. Θὰ πρέπει ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν ἰαματικῶν πηγῶν τοπικῆς σημασίας νὰ ἀνατεθῇ εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅμως, ὅτι θὰ παρασχεθοῦν ἀπὸ τὸ Κράτος ἢ τοῦ Ε.Ο.Τ. τὰ μέσα ὀργανώσεως καὶ ἀξιοποιήσεώς των. Περαιτέρω ἐλέχθη, ὅτι οἱ περισσότεροι Δῆμοι καὶ Κοινότητες, εὑρίσκονται ἐν συνεχεῖ διαμάχει μὲ τοὺς ἐνοικιαστὰς τῶν ἰαματικῶν πηγῶν. Δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν τινὰ κακὰ Συμβούλια, δὲν ὑπάρχουν ὅμως Συμβούλια ἀνεξέλεγκτα, ἀκριβῶς διότι εἶναι αἱρετὰ συλλογικὰ σώματα, ἐνῷ τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα εἶναι ἀνεξέλεγκτα. Περαιτέρω, κ. Ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὸν νὰ δίδωμεν εἰς τοὺς Δήμους τὰς ἰαματικὰς πηγάς. Τὰ οἰκονομικὰ τῶν Δήμων εἶναι γνωστά. Θὰ πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰ ἀναγκαῖα δάνεια ἢ ἄλλας ἀρωγάς, διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἀξιοποιήσουν τὰς πηγάς. Ἐπίσης, κ. Ὑπουργέ, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν πηγῶν τοπικῆς σημασίας. Εἰς τὰς πηγὰς αὐτὰς μεταβαίνει πρὸς θεραπείαν ἡ πενεστέρα τάξις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ θὰ πρέπει, προκειμένου περὶ τῶν πτωχῶν, νὰ διατίθενται κοινωνικοὶ πόροι περισσότεροι, ὥστε καὶ ἡ διανομὴ καὶ ἡ θεραπεία νὰ εἶναι καὶ προσιταὶ καὶ νὰ γίνωνται ὑπὸ τοὺς καλυτέρους ὅρους. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται τὸ ἄρθρον 2 ὡς ἔχει;

§144ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 3.

§146ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 3 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 4. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§148Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4, κ. Πρόεδρε, μὲ εὑρίσκει ἐντελῶς ἀντίθετον. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ὁ Νομάρχης θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀποσπᾷ ὑπαλλήλους, ὑπηρετοῦντας εἰς τὸν Νομόν του, διὰ νὰ ἐκτελέσουν τὸ ἔργον τῆς ἐποπτείας εἰς τὰς λουτροπόλεις. Ὡς ἔχει ἡ διάταξις, δύνανται νὰ ἀποσπῶνται διὰ τὸ ἔργον αὐτὸ παντὸς εἴδους ὑπάλληλοι. Κατ’ αὐτόν, ὅμως, τὸν τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ διαλύσωμεν ὡρισμένας ὑπηρεσίας τοῦ Νομοῦ, ἐνῷ λόγῳ τῆς ἀπειρίας τῶν ἀποσπωμένων ὑπαλλήλων, οὐδεμίαν ἀπόδοσιν θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ ἔργον τοῦ ἐλέγχου εἰς τὰς λουτροπηγάς. Θὰ δώσωμεν μόνον τὴν εὐκαιρίαν εἰς ὡρισμένους ὑπαλλήλους νὰ ἐπιτύχουν νὰ κάμουν τὰ λουτρά των καὶ ταὐτοχρόνως νὰ λαμβάνουν καὶ τὰς γνωστὰς ἀποζημιώσεις ἐκτὸς ἕδρας. Κατὰ τὴν γνώμην μας, κ. Ὑπουργέ, θὰ πρέπει νὰ ὀργανωθῇ εἰδικὸν Σῶμα ἐποπτῶν λουτροπόλεων. Τώρα ὑπάρχει ἡ ἑξῆς ἀδυναμία, ὅτι ἡ ὑπηρεσία εἰς τὰς λουτροπηγὰς εἶναι ὀλιγόμηνος. Θὰ ἠμποροῦσεν, ὅμως, ὁ Τουρισμὸς αὐτοὺς τοὺς πεπειραμένους ὑπαλλήλους νὰ τοὺς διαθέτῃ κατὰ τὴν περίοδον τῆς λειτουργίας τῶν λουτροπόλεων εἰς τὰς λουτροπηγάς, τὸν δὲ ἄλλον χρόνον εἰς παρεμφερεῖς ἐργασίας τῆς ἁρμοδιότητός των. Ἀλλὰ περιστατικῶς νὰ δίδεται ἡ εὐχέρεια τῆς ἀποσπάσεως ὑπαλλήλων, δὲν εἶναι σωστόν. Θὰ εὐεργετήσωμεν μερικοὺς ὑπαλλήλους νὰ κάμνουν τὰ λουτρά των, ἀλλὰ ἔργον δὲν θὰ ἔχωμεν. Ἡ διάταξις αὐτή, κ. Ὑπουργέ, ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ εὐκαιρίαν εἰς παρεξηγήσεις παντὸς εἴδους καὶ θὰ φέρωμεν καὶ εἰς δύσκολον θέσιν καὶ τοὺς Νομάρχας. Ἐὰν ἠμποροῦμεν, κ. συνάδελφοι, νὰ σχηματίσωμεν τὸ Σῶμα τῶν ἐποπτῶν νὰ τὸ κάμωμεν, ἐὰν δὲν ἠμποροῦμεν, ἂς ἀφήσωμεν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἴδῃ τί θὰ κάμῃ καὶ νὰ μᾶς φέρῃ ἄλλην διάταξιν θετικωτέραν. Αὐτὴ ἡ διάταξις δὲν πρόκειται νὰ ὠφελήσῃ.

§149Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, κ. συνάδελφε, τὶ λύσιν προτείνετε σεῖς;

§150Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, προτείνω τὸ ἑξῆς: Θὰ κάμετε μελέτην πόσοι ὑπάλληλοι μᾶς χρειάζονται διὰ τὰς δέκα λουτροπόλεις τουριστικῆς σημασίας. Πενῆντα, ἑκατό, διὰ τὴν ἐποπτείαν αὐτήν, θὰ τοὺς ἐξειδικεύσετε καὶ θὰ τοὺς τοποθετήσετε καὶ τοὺς μὴ θερινοὺς μῆνας θὰ κάμνετε τὸ ἀντίστροφον. Θὰ τοὺς ἔχετε εἰς τὴν διάθεσιν τῶν Νομαρχῶν, δι’ ἄλλας ὑπηρεσίας. Προτιμῶ νὰ κάθωνται τὸν χειμῶνα. Φαντασθῆτε τὸν δασονόμον, τὸν διαχειριστὴν τοῦ Ταμείου, τὸν γεωπόνον μὲ τὸν προϊστάμενον τοῦ πρωτοκόλλου νὰ πᾶνε εἰς τὴν Αἰδηψὸν ἢ τὴν Χαλκίδα. Τὶ θὰ κάμουν, κ. Ὑπουργέ; Ἔχουν ἑνότητα σκέψεως καὶ πνεῦμα διοικήσεως; Ἐὰν ἠμπορῆτε ἐκ τῶν ἐνόντων ἐφέτος νὰ κάμετε μίαν ὑποτυπώδη ἐποπτείαν καλῶς, ἀλλὰ διὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη νὰ φέρετε ὀργάνωσιν τελείαν. Ἀξίζει τὸν κόπον. Ἐκάμομεν διὰ τὸν Τουρισμὸν μεγάλας θυσίας.

§151Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Εἶναι πράγματι ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ τὸ συζητήσω, διότι εἶναι σοβαρώτατα τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. συναδέλφου. Ἀλλὰ θέλω νὰ κάμω καὶ ἐγὼ μίαν παρέμβασιν. Διὰ πρώτην φορὰν ἐμφανίζεται ἕνας ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἀγωνίζεται νὰ ἀπεμπολήσῃ ἁρμοδιότητας ὡς ἐγὼ καὶ ὑφίσταται τὰ ἐπίχειρα τῆς κακίας. Τοῦ γίνεται ἐπίθεσις διότι δὲν δίδει περισσότερα εἰς τοὺς Δήμους, ὅπως εἰς τὴν περίπτωσιν ποὺ δίδεται αὔξησις μισθῶν καὶ γίνεται ἀπεργία διότι δὲν εἶναι μεγάλη ἡ αὔξησις. Κύριοι συνάδελφοι, μᾶς δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ διορίσωμεν κόσμον καὶ ὅμως δὲν θέλομεν. Ἀλλὰ παραδέχομαι, κ. συνάδελφοι, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι μία ἐμβαλωματικὴ λύσις, ἡ ὁποία δίδεται διότι ἔχομεν ἕνα ὑπηρεσιακὸν κενόν. Δὲν ἔχομεν καταλλήλους ἀνθρώπους διὰ τὴν δουλειὰ αὐτήν. Ἐάν, λοιπόν, ἀντὶ τῆς λύσεως τοῦ νομοσχεδίου, νομίζετε, ὅτι ἠμπορεῖ πάλιν ἐμβαλωματικῶς μέχρις οὗ δημιουργηθῇ ἕνα Σῶμα καταλλήλων προσώπων, τὰ ὁποῖα νὰ ἠμποροῦν πράγματι νὰ ἐκπληροῦν τὸ ἔργον τοῦ ἐλέγχου τῶν πηγῶν, νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ πρᾶγμα, πρέπει καὶ ἐγὼ νὰ σᾶς εἴπω ἐκ τῆς πενταετοῦς πείρας ποὺ ἔχω, ὅτι ὅπου κατώρθωσα νὰ ἔχω ἐπόπτας λουτροπόλεων καλούς, ἐπήγαιναν τὰ πράγματα πολὺ καλά. Ὅπου δὲν ἔτυχε νὰ ἔχω καλούς, εἴχομεν ἀτυχήματα. Εἶναι θέμα προσώπων διὰ νὰ εὐδοκιμήσῃ ἢ ὄχι μία πηγή. Ἐνώπιον τοῦ κενοῦ αὐτοῦ ἔκαμα μίαν σκέψιν. Εἶπα, ὁ Νομάρχης ἐπὶ τόπου νὰ ὁρίσῃ τὸν καλύτερον καὶ νὰ τὸν στείλῃ. Μοῦ λέγετε, δὲν εἶναι ὁ καλύτερος. Βρῆτε μου ἕνα καλύτερον.

§152Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐπαφίεμαι εἰς σᾶς, κ. Ὑπουργέ.

§153Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Τὰ ὑγειονομικὰ κέντρα δὲν ἔχουν ἱκανούς;

§154Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Οἱ ἐπόπται ἐξυγιάνσεως, νομίζω, θὰ ἦσαν οἱ μόνοι ἁρμόδιοι.

§155Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἔχει διατυπωθῆ τὸ ἄρθρον 4, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἕνα δεῖγμα, ὅτι πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθοῦν ὡρισμένοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ γυρίζουν νὰ παίρνουν τὸν ἀέρα τους καὶ νὰ παίρνουν καὶ ἔξοδα κινήσεως. Εἶναι ἀπαράδεκτον διὰ τὸν κ. ὑπουργὸν Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως νὰ δεχθῇ τὸ ἄρθρον αὐτό, διότι εἶναι πασίδηλον, ὅτι γίνεται δι’ αὐτὸν τὸν μοναδικὸν λόγον. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ κάμῃ ἐπίβλεψιν τῶν πηγῶν, δὲν ἔχει νὰ κάμῃ τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ διατάξῃ ὁ Νομάρχης τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου νὰ ἐπιθεωρῇ τὰς πηγάς.

§156Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Νὰ δώσωμεν μίαν πρακτικὴν λύσιν. Νὰ εἴπωμεν, «προτιμωμένων τῶν Διευθυντῶν τῶν οἰκείων Ὑγειονομικῶν Κέντρων, ὅπου ὑπάρχουν». Δηλαδὴ ὅπου θὰ ὑπάρχουν θὰ πηγαίνουν αὐτοί. Ἐὰν εἰς μίαν περιφέρειαν δὲν ὑπάρχῃ τοιοῦτος, θὰ σταλῇ κἄποιος ἄλλος. «Ἢ διὰ τῶν ἁρμοδίων ὀργάνων». Ἂς τὸ διατυπώσωμεν οὕτω.

§157ΛΙΝΑ ΤΣΑΛΔΑΡΗ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ αὐτὰ ἀκριβῶς ἤθελα νὰ προτείνω καὶ χαίρω διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τὸ ἐδέχθη. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω ἀκόμη, νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν ἐπιθεωρητῶν διὰ τὰς Ὑγειονομικὰς Σχολὰς εἰδικῶς διὰ τὰς λουτροπόλεις καὶ τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν ἰαματικῶν πηγῶν.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, τὸ ἄρθρον 4 γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν;

§159ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἄρθρον 5. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§161Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 5 ἐπιβάλλει ἐτησίως ἀνανέωσιν τῆς ἀδείας λειτουργίας τοῦ ὑδροθεραπευτηρίου. Καίτοι εἶναι κουραστικὴ καὶ διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τοὺς ἐκμεταλλευτὰς τῶν ὑδροθεραπευτηρίων ἡ διαδικασία αὐτή, τὴν εὑρίσκω ἐπιβεβλημένην διὰ νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἐνδελεχὴς καὶ καθημερινὸς ἔλεγχος τῆς ὅλης λειτουργίας τῶν ὑδροθεραπευτηρίων, τὰ ὁποῖα ἔχουν τόσην σημασίαν διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ λαοῦ. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τῆς βʹ παραγράφου. Λέγει: «Ἡ ἄδεια λειτουργίας χορηγεῖται ....... (ἀναγινώσκει)......». Αὐτὴν τὴν διάταξιν, κ. Ὑπουργέ, τὴν φοβοῦμαι, διότι ἀντὶ καλοῦ, ἀντὶ τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον— καὶ τὸ νομοσχέδιον ἔχει ὡς σκοπὸν νὰ ἐπιβάλῃ ἐνδελεχῆ ἔλεγχον καὶ παρακολούθησιν— δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ εἰς καταστρατήγησιν. Φοβοῦμαι μήπως στηριζόμενοι εἰς τὴν γνώμην ἑνὸς προσώπου, πᾶμε εἰς τὴν καταστρατήγησιν, εἴτε ὑπέρ, εἴτε ἐναντίον τοῦ ἐκμεταλλευτοῦ τοῦ ὑδροθεραπευτηρίου. Ἐὰν δηλαδὴ τὰ ἔχῃ καλὰ μὲ τὸν προϊστάμενον τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου, εἴτε τηρεῖ, εἴτε δὲν τηρεῖ τὸν νόμον, θὰ ἔχῃ τὴν ἀνανέωσιν. Ἐὰν δὲν τὰ ἔχῃ καλὰ δὲν θὰ πάρῃ τὴν ἀνανέωσιν. Θὰ ἤθελον, λοιπόν, νὰ προσθέσωμεν «ἀντὶ τῆς γνώμης» «μετὰ γνώμην τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου, ἑνὸς Πρωτοδίκου τοῦ τόπου καὶ τοῦ Διευθυντοῦ Γεωργίας». Εἶναι μία τριμελὴς Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ πάῃ νὰ γνωματεύσῃ καὶ εἰς τὴν γνώμην αὐτῆς θὰ ἠμπορῇ νὰ στηριχθῇ ὁ Νομάρχης διὰ νὰ ἀνανεώσῃ ἢ μὴ τὴν ἄδειαν. Τὸ σύμφωνον τῆς γνώμης, κ. Ὑπουργέ, ἑνὸς καὶ μόνον ὑπαλλήλου, δυνατὸν νὰ δώσῃ λαβὴν εἰς καταστρατηγήσεις. Ἐὰν ὁ ἐνδιαφερόμενος θὰ τὰ ἔχῃ καλὰ μὲ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου θὰ εἶναι βέβαιος πὼς θὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀνανέωσιν. Ἄλλως θὰ εἶναι βέβαιος πὼς δὲν θὰ τὴν ἐπιτύχῃ. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει ἀπαιτῆται ἡ σύμφωνος γνώμη Ἐπιτροπῆς ἐκ τριῶν τοὐλάχιστον κρατικῶν λειτουργῶν. Ὁ εἷς νὰ εἶναι ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου, ὁ δεύτερος νὰ εἶναι δικαστικὸς καὶ ὁ τρίτος, ὁ Διευθυντὴς μιᾶς τῶν ἐν τῷ Νομῷ Κρατικῶν Ὑπηρεσιῶν.

§162Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προν.). Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται καθαρῶς περὶ τῆς ἐφαρμογῆς ὑγειονομικῶν κανόνων καὶ κατὰ συνέπειαν, μόνον τὸ Ὑγειονομικὸν Κέντρον δύναται νὰ ἔχῃ ὑπεύθυνον γνώμην. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι πρόκειται περὶ τῆς λειτουργίας ἰαματικῶν πηγῶν.

§163Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ γνώμη τοῦ ἑνὸς δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι ὀρθὴ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διοικητικῆς ἀρχῆς, δὲν ἐνδείκνυται διὰ τὴν ὀρθὴν καὶ ἀδιάβλητον διοίκησιν.

§164Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχει παρὰ ὡς ἁρμόδιον ὄργανον, νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς ὑγειονομικὰς διατάξεις. Ὑπάρχει εἰδικὸν τμῆμα ἀσχολούμενον μὲ τὴν δημοσίαν ὑγείαν, τοῦ ὁποίου αἱ γνῶμαι εἶναι αἱ βαρύνουσαι καὶ κατὰ συνέπειαν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰς γνώμας ἄλλων. Ὁ Νομίατρος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ ἐφαρμόζει τοὺς ὑγειονομικοὺς κανονισμούς.

§165Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ διευκολύνω τὴν συζήτησιν ἐπιθυμῶ νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἔχω ἀποδεχθῇ ὅλας τὰς τροπολογίας τῆς ἁρμοδίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§166Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὑποχρεωτικὴ αὐτὴ λῆψις ἀδείας λειτουργίας κατ’ ἔτος ἀποτελεῖ καὶ πλεονασμὸν καὶ ταλαιπωρίαν. Δύναται κάλλιστα μία πηγὴ νὰ ἐλεγχθῇ καὶ δύο καὶ τρεῖς φορὰς κάθε χρόνο καὶ ἐὰν δὲν πληροῖ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ πληροῖ δύναται νὰ ἀφαιρῆται ἡ ἄδεια λειτουργίας. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι διὰ τίνα λόγον κάθε χρόνον νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ διαδικασία τῆς λήψεως τῆς ἀδείας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἰσχύει οὔτε διὰ τὰ νοσοκομεῖα, οὔτε διὰ τὰ ξενοδοχεῖα, οὔτε καὶ εἰς ἄλλην περίπτωσιν. Θὰ ἐπρότεινον, ὅπως ἡ ἄδεια ἐκδίδεται ἅπαξ, ὁ δὲ ἔλεγχος νὰ διενεργῆται τακτικὰ ἐτησίως, οὕτως ὥστε νὰ ἐλέγχεται τὸ κατὰ πόσον αἱ πηγαὶ ἐξακολουθοῦν νὰ πληροῦν τοὺς ὅρους τῆς ὑγιεινῆς.

§167Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συσχετίσωμεν τὸ θέμα μὲ τὰ νοσοκομεῖα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν μονίμους ἐγκαταστάσεις καὶ λειτουργοῦν συνεχῶς. Αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ χειμῶνος εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστοῦν τοιαύτας ἀλλοιώσεις, ἀκόμη καὶ ἀπὸ γεωλογικὰς συνθήκας, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ λῆψις αὐτοῦ τοῦ μέτρου. Ἑπομένως, δὲν δύναται νὰ γίνῃ σύγκρισις μὲ τὰ νοσοκομεῖα καὶ τὰ ξενοδοχεῖα.

§168Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἄς ἐπιθεωροῦνται συχνότερα. Ἄς ὑπάρξῃ βιβλίον ἐπιθεωρήσεως.

§169Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Εἶναι ἄλλο πρᾶγμα ἡ ἐπιθεώρησις καὶ ἄλλο πρᾶγμα ἡ ἄδεια πρὸς λειτουργίαν.

§170Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ συμφωνήσω μὲ τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον κ. Ζορμπᾶν ἐπὶ τῆς 3ης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 5. Πιστεύω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σύμφωνος γνώμη. Τὴν ἄδειαν τὴν παρέχει ὁ Νομάρχης καὶ δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸν νὰ θέσωμεν τροχοπέδην εἰς τὴν εὐθύνην τοῦ Νομάρχου τὴν γνώμην ἑνὸς ὑπαλλήλου.

§171Ε. ΣΚΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ζορμπᾶς ἔχει δίκαιον. Διὰ νὰ εἶναι μάλιστα περισσότερον ἀδιάβλητος ἡ διάταξις νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ συγκροτηθῇ μία τριμελὴς ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία νὰ ἀποφασίζῃ ἐπ’ αὐτοῦ, ἀποτελουμένη ἀπὸ τὸν προϊστάμενον τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου, τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου καὶ τὸν Πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.

§172Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἐξήγησα ἀπὸ τὴν πρώτην φοράν, ὅτι ἡ ὕπαρξις τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου εἶναι καθαρῶς ὑπηρεσιακή. Εἶναι ὁ μόνος ἁρμόδιος, ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ὑγειονομικῶν κανονισμῶν. Πέραν τούτου ἡ ὕπαρξις ἄλλων προσώπων μόνον παρακώλυσιν καὶ ἐπιβράνδυσιν θὰ ἔχῃ καὶ ὄχι κατοχύρωσιν. Κατοχυρούμεθα διὰ τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου, διότι ὁ Διευθυντὴς αὐτοῦ εἶναι ὁ ἐφαρμοστὴς καὶ ὁ ὑπεύθυνος τῶν ὑγειονομικῶν κανονισμῶν. Εἶναι δὲ ὁ μόνος ὑποχρεωμένος νὰ γνωρίζῃ, ἐλέγχεται καὶ παρακολουθεῖται ἀπὸ ἡμᾶς. Ἐγὼ δὲν θὰ ἐλέγξω τὸν πρόεδρον τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου, ἀλλὰ πάντοτε τὸ ἁρμόδιον καὶ ὑπεύθυνον ὄργανον, τὸ ὁποῖον εἶναι μόνον ὁ νομίατρος.

§173Ε. ΣΚΟΥΡΑΣ. Δὲν θέλετε νὰ τεθῇ καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου;

§174Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Μόνον διὰ τὰ διοικητικὰ θέματα.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐκτίθενται αἱ ἀπόψεις τῶν κ. κ. βουλευτῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιμένουν νὰ τὰς ἐπιβάλουν, διότι κἄποια τοιαύτη προσπάθεια ἔγινε.

§176Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἴπατε, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν ποὺ εἶναι καταφανὴς ἡ ὑπαγωγὴ τοῦ Νομάρχου ὑπὸ τὸν νομίατρον, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀποδεκτόν, διότι ὁ Νομάρχης εἶναι ὑπερυπουργὸς εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ ἔτσι τὸν ἐξευτελίζετε. Προτείνω νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὐτή, καίτοι νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σύμφωνος γνώμη τῶν ὑπηρεσιακῶν ὀργάνων. Οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ ἔχουν τὸ θάρρος νὰ ἀναλαμβάνουν τὰς εὐθύνας των.

§177Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ σημειώσω τὸ ἑξῆς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 καὶ εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον. Εἶναι τὸ σημεῖον ποὺ ἀναφέρεται εἰς τὸν Κανονισμόν, ποὺ θὰ ρυθμίζῃ τὴν λειτουργίαν τῶν σχολῶν λουτρονόμων. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργόν, ποῖος θὰ εἶναι ὁ κύκλος τῶν σπουδῶν τῶν λουτρονόμων; Καὶ τέλος πάντων τί ἀξίαν θὰ ἔχῃ τὸ πτυχίον αὐτό, τὸ ὁποῖον οἱ λουτρονόμοι θὰ πάρουν;

§178Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ὑπάρχει τροπολογία τῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθην καὶ ἑπομένως, πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὄχι τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρου τὸ ὁποῖον δὲν ἰσχύει πλέον, ἐφ’ ὅσον ἀπεδέχθην τὴν τροπολογίαν;

§179Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τὸ θέμα εἶναι πολὺ σοβαρὸν καὶ θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἀρκετὸν τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς καταρτίσεως τῶν λουτρονόμων διὰ νὰ δύνανται νὰ προσφέρουν οὐσιαστικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς λουομένους.

§180Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἔγινε δεκτὴ ἡ ἰδική σας πρότασις, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀπεδέχθην καὶ τὸ ἐδήλωσα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί συζητοῦμεν;

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαγεωργίου, ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς; Ὥστε τὸ ἄρθρον 5 δεκτόν;

§182ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 5 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 6. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§184Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 6 εἶναι ὁλωσδιόλου ἀντίθετον πρὸς τὴν ψυχολογίαν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι πηγαίνουν εἰς τὰς λουτροπόλεις διὰ λουτροθεραπείαν. Ἔχομεν μεταβῆ εἰς τὰς λουτροπόλεις καὶ ὑπέστημεν λουτροθεραπείαν, καὶ ἡ ψυχολογία μας εἶναι, ὅτι θέλομεν τὸν ἰατρόν, τὸν ὑδρολόγον σύμβουλον, ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, γοργόν, ταχύτατον καὶ ὁ κἄθε λουόμενος ἐκεῖ, ἔστω καὶ ἐὰν εἶναι 5000, θέλει τὸν ἰατρὸν νὰ τὸν ἔχῃ παρόντα. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ὁ ὑδρολόγος ἰατρὸς ἐκτὸς τῆς εἰδικότητός του πρέπει νὰ εἶναι νέος, πρέπει νὰ ἔχῃ βαθυτάτην συναίσθησιν καὶ ἐπίγνωσιν τῆς ἀποστολῆς του αὐτῆς καὶ βαθυτάτην τὴν ψυχολογίαν διὰ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἐκλήθη νὰ ἐξυπηρετήσῃ. Ὅταν τὸ ἄρθρον 6 μᾶς λέγῃ, ὅτι καταργοῦμεν τοὺς ὑδρολόγους ἰατροὺς καὶ ὁ τυχὸν ἕνας, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε εἰς τὸ παρελθὸν ὑπερῆλιξ πλέον ἰατρὸς ἠμπορεῖ νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, θὰ τὴν ἐκτελεῖ πράγματι ὡς ἀγγαρείαν. Δι’ αὐτὸ λέγω, ὅτι δὲν νομοθετοῦμεν ὀρθῶς, ἀλλὰ νομοθετοῦμεν ἐναντίον τῆς ψυχολογίας τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι κάμνουν χρῆσιν τῶν λουτροπηγῶν. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη καὶ ἀπαραίτητον ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν λουτροπόλεις διεθνοῦς προβολῆς καὶ νὰ καλοῦμεν καὶ ξένους, τοὺς ὁποίους νὰ περιποιούμεθα ἐδῶ, πρέπει νὰ ὀργανώσωμεν ἐκ τῶν πρώτων σῶμα, ὑδρολόγων ἰατρῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ εἶναι ἐκεῖ καὶ εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν νὰ ἐπιτρέπεται ἡ ἀναπλήρωσις, διότι τὸ πρόσωπον τοῦ ἰατροῦ, ἡ προσωπικότης του εἶναι τόσον ἐξαιρετικὴ ὥστε αὐτὸς καὶ μόνον πρέπει νὰ εἶναι ἐκεῖ καὶ νὰ μὴ ἀναπληροῦται ἀπὸ τὸν ὑπερήλικα. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ τὸ ἄρθρον 6. Καὶ ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας, ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ ἄρθρου 7 ἀναλαμβάνει τὰς εὐθύνας, θὰ ἐπιστρατεύσῃ, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς κάθε λουτρόπολιν νὰ στείλῃ ὑπευθύνους δημοσίους ὑπαλλήλους, ὑδρολόγους ἰατρούς, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν τὸ συναίσθημα τῆς εὐθύνης ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ ὑπάλληλοι καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιτελέσουν τὸ καθῆκον των. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ψυχολογίαν, καὶ σέβομαι τὴν ψυχολογίαν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι πηγαίνουν εἰς τὰς λουτροπόλεις, καὶ δὲν πηγαίνουν ἐκεῖ πλούσιοι, ἀλλὰ ἄνθρωποι πτωχοὶ οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ θεραπευθοῦν. Ἐξοικονομοῦν ὅλον τὸν χρόνον ὀλίγα χρήματα καὶ τὰ διαθέτουν διὰ τὴν θεραπείαν των καὶ τὸ Κράτος ἐφ’ ὅσον θέλῃ νὰ ἐπιτύχῃ μίαν περιποίησιν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν θὰ πρέπει νὰ διαγράψῃ τὸ ἄρθρον 6, τὸ ὁποῖον δὲν διευκολύνει αὐτὴν τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν λουομένων. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 6 πρέπει νὰ καταργηθῇ καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὴν ἁρμοδιότητα εἰς τὸν κ. ὑφυπουργὸν Προνοίας διὰ τοῦ ἄρθρου 7.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σχινᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§186Α. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀναγκαστικὸς νόμος 897)1937 ἀναγνωρίζει ὡς τεχνικοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἰατροὺς ὑγειονολόγους καὶ τοὺς ὑπήγαγεν εἰς ἕν ἐπίδομα τοῦ νόμου 864 τοῦ 1943. Ἐπειδὴ καὶ οἱ ὑδρολόγοι ἰατροὶ ἀσχολοῦνται μὲ παρόμοια ζητήματα, μὲ ἐκεῖνα δηλαδή, ποὺ ἀσχολοῦνται οἱ προαναφερθέντες ὑγιειονολόγοι, παρακαλῶ, ὅπως ὑπαχθοῦν εἰς τὸν νόμον 897)37 καὶ λάβουν τὸ τεχνικὸν ἐπίδομα Ὑποβάλλω τὴν τροπολογίαν μου καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργόν, ὅπως μελετήσῃ ταύτην.

§187Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Νὰ τὴν μελετήσωμεν, ἀλλὰ νὰ τὴν δεχθῶ δὲν εἶναι δυνατόν, διότι θὰ ἀνατρέψωμεν τὸ ἤδη ἰσχῦον σύστημα.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παυλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§189Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤκουσα μετ’ ἰδιαιτέρας προσοχῆς τὴν ἄποψιν τὴν διατυπωθεῖσαν ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Ζορμπᾶ, ὁ ὁποῖος λεπτομερῶς ἀνέπτυξε τὴν ψυχολογίαν τῶν λουομένων, οἱ ὁποῖοι πράγματι θέλουν νὰ ἔχουν ὡς σύμβουλόν των τὸν ὑδρολόγον ἰατρόν. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. συναδέλφου περὶ διαγραφῆς τοῦ ἄρθρου 6, διότι ἄλλως ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι δυνατὸν νὰ δημιουργηθοῦν θέματα καὶ καταστρατήγησις τοῦ νόμου.

§190Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Κύριε συνάδελφε, εἶναι ἀδύνατον νὰ καλυφθῇ ὁ τομεὺς αὐτὸς δι’ εἰδικῶν ὑδρολόγων. Θὰ πρέπει προηγουμένως νὰ εἰδικευθοῦν ἰατροὶ ὑδρολόγοι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καλύπτεται σήμερον τὸ κενὸν αὐτὸ δι’ ἰατρῶν παραμενόντων εἰς λουτροπόλεις.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6;

§192ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 6 ἐγένετο δεκτόν. (Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8). Ἄρθρον 9. Ὁ κ. Α. Θεοδοσιάδης, ἔχει τὸν λόγον.

§194Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἐπαρκῶς ἀνεπτύχθη ὑπὸ τῶν προλαλησάντων κ. κ. συναδέλφων ἡ ἀνάγκη τῆς παρουσίας εἰδικῶν ἰατρῶν ὑδρολόγων εἰς ὅλας τὰς λουτροπόλεις. Τὸ συζητούμενον ἄρθρον 9 λέγει, ὅτι ἐκ τῶν ὑφισταμένων 15 θέσεων ὑδρολόγων ἰατρῶν, διατηροῦνται αἱ 8 εἰς τὰς ὁποίας ὑπηρετοῦν ὑδρολόγοι ἰατροί, καταργουμένων τῶν 7 κενῶν θέσεων. Καὶ οὕτω ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν λουομένων εἰς τὰς λουτροπόλεις ὅπου δὲν ὑπάρχουν ὑδρολόγοι, γίνεται διὰ προσλήψεως ἰατρῶν δι’ ἓν 2μηνον ἢ 3μηνον, δηλαδὴ ὅσον διαρκεῖ ἡ λουτρικὴ περίοδος. Νομίζω, ὅτι ἡ τοιαύτη ρύθμισις δὲν ἐπιλύει τὸ θέμα. Διότι οἱ μὲν 8 τακτικοὶ ἰατροὶ θὰ διατεθοῦν εἰς τὰς λουτροπόλεις τὰς ἐμφανιζούσας μεγαλυτέραν κίνησιν, αἱ δὲ ἀναπτυσσόμεναι λουτροπόλεις θὰ ἐξυπηρετηθοῦν ἀπὸ προσληφθησομένους ἰατρούς, ἐναλλασσομένους κατ’ ἔτος. Τὸ γεγονὸς τοῦτο, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐμποδίζει τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον πειρᾶται ἡ Κυβέρνησις νὰ καλύψῃ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου. Διὰ τοῦτο, ὑποβάλλω τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας καὶ αἱ ὑπόλοιποι 7 θέσεις δέον νὰ πληρωθοῦν ὑπὸ ἰατρῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων ἐπὶ διετίαν ὑπηρετησάντων ὡς λουτριάτρων καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ τὴν μελετήσῃ καὶ νὰ τὴν δεχθῇ.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπαγεωργίου, ἔχει τὸν λόγον.

§196Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου, ἐτόνισα ἰδιαιτέρως τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ ἀπὸ ἀπόψεως λουτριάτρων εἰς λουτροπόλεις καὶ παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος καλύψεως καὶ τῶν 15 θέσεων δι’ εἰδικῶν ὑδρολόγων ἰατρῶν.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μακρόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§198Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις. Ἡ πρώτη παρατήρησίς μου ἀφορᾶ τὸ ἐδάφιον βʹ τῆς πρώτης παραγράφου: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἐν προκειμένῳ ὑπάρχει μία ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἀναγνωρίζουσα, ὅτι οἱ ὑδρολόγοι ἰατροὶ ἐνταχθέντες εἰς τὸν Ε.Ο.Τ. δὲν ἀπέβαλον τὴν ἰδιότητα τοῦ Δημοσίου ὑπαλλήλου. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ γίνῃ ἡ διόρθωσις, ὡς προτείνεται διὰ τροπολογίας μου.

§199Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Τὴν δέχομαι.

§200Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δευτέρα παρατήρησίς μου ἀφορᾶ τὴν μισθολογικὴν ἐξίσωσιν τῶν ὑδρολόγων μὲ τοὺς ὑγειονολόγους. Οἱ ἰατροὶ αὐτοὶ ἐφ’ ὅσον ἀπασχολοῦνται εἰς τὰς λουτροπόλεις, δὲν δύνανται νὰ ἀπασχοληθοῦν μὲ ἄλλην ἐργασίαν καὶ νὰ ἔχουν καὶ ἄλλους πόρους, ὅπως συμβαίνει μὲ ἄλλους συναδέλφους των. Ἑπομένως, εἶναι φυσικὸν καὶ ἡ ἀπολαυὴ αὐτῶν τῶν ἰατρῶν νὰ περιορίζεται εἰς τὴν ἀπολαυὴν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Δίκαιον εἶναι νὰ ὑπάρξῃ κἄποια ἐξίσωσις μεταξὺ τῶν ὑδρολόγων καὶ τῶν Ὑγειονολόγων. Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα. Τέλος, εἶναι ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται, ὅτι θὰ τὸ ρυθμίσετε. Εἶναι τὸ θέμα τὸ ὁποῖον προβλέπεται ὑπὸ τῆς παρ. 2 τοῦ ἄρθρου 9.

§201Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Διαγράφεται αὐτό, κ. συνάδελφε.

§202Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§204ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 9 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 10. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§206Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εὐστοχώτατα ὁ ἀξιότιμος κ. Βρανόπουλος, διότι πράγματι εἶναι ἐκνευριστικὸν διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ πληρώνῃ τὸ νερό, τὸ ὁποῖον παρέχει ἡ φύσις, τόσον πλουσίως, εἰς ἴσην τιμὴν με τὸ γάλα καὶ τὸν οἶνον. Νομίζω, ὅτι μέχρι σήμερον δὲν ἠσκήθη ὁ δέον ἔλεγχος, ὁ ἀγορανομικός. Μέχρι σήμερον, νομίζω, ὅτι ἡ βιομηχανία αὐτὴ τῶν λουτροπηγῶν τὸ εἶχε παρακάνει καὶ ἔμεινεν ἀνεξέλεγκτη καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ἡ διάταξις, ὅπως εἶναι διατυπωμένη εἰς τὸ ἄρθρον 10 τοὺς διευκολύνει πάλιν, διότι πάλιν διχάζεται ὁ τρόπος τῆς διατιμήσεως. Τὴν τροπολογίαν σας θὰ τὴν ψηφίσωμεν, ἂν ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἄσκησιν αὐστηροῦ ὑγειονομικοῦ ἐλέγχου, ὥστε τὸ κόστος τῶν ὑδάτων νὰ εἶναι εἰς τὸ κόστος τῆς βιομηχανίας, τῆς μεταφορᾶς καὶ εἰς τὸ λογικὸν κόστος τῆς ἐπιχειρήσεως.

§207Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἔχω γνῶσιν τῆς τροπολογίας. Τὴν διαβάζω διὰ νὰ τὴν ἀκούσῃ τὸ Σῶμα καὶ τὴν ἀποδέχομαι. «Ἡ διατίμησις.... ............. (ἀναγινώσκει).......... ὅσον καὶ τῆς πωλήσεως τούτων ἐκτὸς αὐτοῦ......». Νομίζω, ὅτι νομοθετικῶς αὐτὸ δυνάμεθα νὰ κάμωμεν.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἐτροποποιήθη;

§209ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 10 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 11. Ὁ κ. Γ. Σπηλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§211Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν τῆς διατάξεως ἐπιβάλλεται ὑπὲρ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν χαρακτηρισθῆ ὡς λουτροπόλεις, τέλος ἐπὶ τῶν λουομένων. Προτείνω, ὅπως τὸ ποσοστὸν 10% ἐπὶ τοῦ ἀντιτίμου ἑκάστης δόσεως καταβάλλεται καὶ ἐπὶ τῶν εἰσπνοῶν ἀτομικῶν καὶ ὁμαδικῶν, ὡς καὶ τῶν ρινοπλύσεων.

§212Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ἐδῶ συνέβη καὶ τὸ ἑξῆς: Δὲν ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν, ὡς λουτρόν, αἱ ἀτομικαὶ εἰσπνοαὶ καὶ αἱ ρινοπλύσεις. Εἶναι ὀρθὸν καὶ αὐταὶ αἱ θεραπεῖαι νὰ ταὐτίζωνται πρὸς τὰ λουτρά. Αὐτὴ ἡ τροπολογία θὰ παρεμβληθῇ ὡς ἴδιον ἄρθρον, διότι δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὰ ἄλλα ἄρθρα.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11;

§214ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 11 ἐγένετο δεκτὸν. (Ἀκολούθως ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 12, 13 καὶ 14.

§216Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Τὰ ἄρθρα 15, 16, 17 καὶ 18 διαγράφονται. Εἰς τὴν θέσιν τῶν διαγραφομένων ἄρθρων παρακαλῶ νὰ τεθῇ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, ἀναφορικῶς μὲ τὰς πηγὰς τῆς Νιγρίτης. Διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς ἀποδίδεται ἡ πηγὴ τῆς Νιγρίτης εἰς τοὺς δύο Δήμους, Νιγρίτης καὶ Θερμῶν, ὅπου καὶ κεῖται καὶ λαμβάνεται πρόνοια διὰ τὴν καλὴν λειτουργίαν αὐτῆς.

§217Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δεχόμεθα τὴν τροπολογίαν σας, ἀλλὰ ἂν ἠναντιώθημεν, ἠναντιώθημεν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 15, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδίδετο δικαίωμα παρατάσεως, εἰς ληξάσας ἤδη συμβάσεις. Εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὴν διατύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἐδώσατε καὶ πρὸ ὀλίγων ὡμίλησα ὑπὲρ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐνισχύει τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, διὰ τοῦ πορόντος νομοσχεδίου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ παρεκάλουν εἶναι τὸ τέλος τῆς 3ης παραγράφου, εἰς τὴν ὁποίαν λέγομεν, ὅτι «ἐὰν ἡ κοινοπραξία... (ἀναγινώσκει) ...» θὰ παρεκάλουν νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «τὸν διαγωνισμὸν προκηρύσσει ἀμέσως ὁ ΕΟΤ».

§218Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος.

§219Α. ΜΗΤΑΚΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐν σχέσει μὲ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχετε ὑποβάλει εἰς τὸ Σῶμα, θὰ κάμω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις: Πρῶτον, θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ δεχθῆτε, ὅπως εἰς τὴν σύνθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ πρόκειται νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ ἂν ἡ Κοινοπραξία εἶναι εἰς θέσιν νὰ διαχειρισθῇ, κατὰ τὸ σύστημα τῆς αὐτεπιστασίας τὰ λουτρά, νὰ συμμετέχῃ καὶ ἐκπρόσωπος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Σερρῶν, ἐφ’ ὅσον τὸ Ἐπιμελητήριον λειτουργεῖ ἄριστα καὶ ἐφ’ ὅσον εὑρίσκονται εἰς τὴν περιφέρειαν αἱ ἰαματικαὶ πηγαί.

§220Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Τὸ δέχομαι.

§221Α. ΜΗΤΑΚΙΔΗΣ. Δεύτερον, κ. Ὑπουργέ, εἰς τὴν παράγραφον 5 τῆς τροπολογίας σας λέγεται, ὅτι προκειμένου νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ καταβολὴ τῆς τυχὸν ἐπιδικασθείσης δικαστικῆς ἢ συμβατικῆς ἀποζημιώσεως νὰ κατατίθεται εἰς τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων ποσοστὸν 25% ἀπὸ τὰ ἀκαθάριστα ἔσοδα. Τὸ ποσοστὸν αὐτὸ νὰ μειωθῇ εἰς 10% διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Πρῶτον εἶναι ἀβέβαιον, ὅτι εἶναι δυνατὸν ποτὲ μία ἐπιχείρησις τῆς ποιότητος αὐτῆς, καὶ δὴ εἰς τὰ πρῶτα βήματα τῆς λειτουργίας τῆς κοινοπραξίας, νὰ ἔχῃ καθαρὰ περισσότερα ἀπὸ τὰ 25% τῶν ἀκαθαρίστων. Δεύτερον, διότι ἐκ τῆς πείρας εἶναι γνωστόν, ὅτι διὰ νὰ καθορισθῇ ποία εἶναι ἡ ἀμοιβὴ τοῦ ἐργολάβου, εἴτε δικαστικῶς, εἴτε συμβατικῶς, πρέπει νὰ παρέλθῃ ἕνα μεγάλο χρονικὸν διάστημα, ὥστε καὶ μὲ τὴν παρακατάθεσιν τοῦ 10% νὰ καλύπτεται τὸ ὕψος τῆς ἐπιδικασθείσης ἀποζημιώσεως. Καὶ τέλος, διότι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα μέσα τὰ ὁποῖα παρέχει ἡ νομοθεσία, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἐξασφαλίζουν τὰ δικαιώματα τῶν ἐργολάβων εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὸ τὸ 10% δὲν θὰ εἶναι τόσον ὥστε νὰ ἐξασφαλίζεται τὸ συμφέρον τοῦ ἀναδόχου.

§222Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἡ διάταξις εἶναι ἐναντίον τοῦ ἀναδόχου καὶ ὄχι ὑπὲρ αὐτοῦ. Διότι ὅταν βγῇ δικαστικὴ ἀπόφασις θὰ τὰ πάρῃ μαζεμένα. Καὶ διὰ νὰ προστατεύσωμεν τοὺς Δήμους, λέγομεν, ὅτι θὰ δίνουν 25% μόνον. Ξεύρετε πολὺ καλὰ πόσον παλαιὰ καὶ ἁμαρτωλὴ εἶναι ἡ ἱστορία αὐτὴ καὶ δι’ αὐτὸ προσπαθῶμεν νὰ δώσωμεν μίαν λύσιν ἀδιάβλητον εἰς ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον ἔχει περιπλακῆ κατὰ ἕνα τρόπον ἀπελπιστικόν.

§223Α. ΜΗΤΑΚΙΔΗΣ. Ἡμεῖς ὡς ἐκπρόσωποι τοῦ Νομοῦ Σερρῶν, ἀναγνωρίζομεν, ὅτι ἡ λύσις αὐτὴ εἶναι σωστή, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποφύγωμεν οἰκονομικὴν περιπλοκήν, λέγομεν νὰ βάλωμεν τὸ ποσοστὸν αὐτό.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζαρντινίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§225Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὸ ἑξῆς: Ὡς γνωστὸν μία ἐκμετάλλευσις, μία ἐπιχείρησις, ὡς τῶν ἰαματικῶν πηγῶν Νιγρίτης διαθέτει μέσα, ὡς αὐτοκίνητα καὶ ὑλικὰ συσκευασίας, τὰ ὁποῖα καὶ ἀποτελοῦν τὸ σύνολον σχεδὸν τῶν περιουσιακῶν στοιχείων τῆς ἐπιχειρήσεως. Ἐρωτᾶται, ἐφ’ ὅσον διατίθενται τὰ νερά, δηλαδὴ ἡ ἰαματικὴ πηγὴ εἰς τὸν Δῆμον καὶ τὴν Κοινότητα, τὶ θὰ κάνῃ τὰ μπουκάλια καὶ τὶς κάσσες ὁ ἀνάδοχος ὁ ὁποῖος φεύγει; Δὲν εἶναι δίκαιον ἐφ’ ὅσον μεταβιβάζομεν τὰς πηγὰς εἰς τὸν Δῆμον καὶ τὴν Κοινότητα νὰ ποῦμε, ὅτι ὁ νέος ἀνάδοχος, εἴτε ὁ Δῆμος, εἴτε ἡ Κοινότης ὑποχρεοῦνται νὰ ἀγοράζουν τὰ ὑλικὰ συσκευασίας καὶ τὰ ἄλλα μέσα τὰ ὁποῖα μεταχειρίζεται ὁ ἀνάδοχος, ὁ ὁποῖος φεύγει εἰς μίαν τιμὴν τὴν ὁποίαν θὰ καθορίσῃ μία εἰδικὴ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν θὰ καθορίσῃ ὁ κ. Ὑπουργός; Νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον αὐτό, διότι ἄλλως θὰ εὑρεθῇ ἡ ἐκμεταλλευομένη σήμερον τὰ νερὰ εἰς μίαν κατάστασιν ἀξιοθρήνητον, διότι ξέρω πολὺ καλά, ὅτι εἶναι καταχρεωμένη. Εἶναι δίκαιον ἐφ’ ὅσον μεταβιβάζονται τὰ ἰαματικὰ νερὰ ὁ νέος ἀνάδοχος νὰ ἐξαγοράσῃ αὐτά, ἔστω καὶ μὲ εὐκολίες πληρωμῆς, τὰ μέσα, εἰς μίαν τιμὴν τὴν ὁποίαν θὰ καθορίσῃ ὅπως εἶπα μία εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδικῶν.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Λαυρεντίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§227Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μολονότι ἐκτιμῶ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ συνάδελφος κ. Ζαρντινίδης, θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ τεθῇ διάταξις εἰς τὸν νόμον περὶ ὑποχρεωτικῆς ἀγορᾶς τῶν ἐργαλείων τοῦ ἀναδόχου ὑπὸ τῆς κοινοπραξίας. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ Κοινοπραξία, ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν, θὰ χρειασθῇ αὐτὰ τὰ ἐργαλεῖα καὶ θὰ σπεύσῃ νὰ ἀγοράσῃ ἐκεῖνα ἐξ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα θὰ θεωρήσῃ ἀπαραίτητα διὰ τὴν κίνησιν τῆς ἐπιχειρήσεως. Φοβοῦμαι, ὅμως, ὅτι ἐὰν τεθῇ διάταξις, θὰ γίνῃ ἐκμετάλλευσις ταύτης ἀπὸ τὸν σημερινὸν ἀνάδοχον καὶ δὲν θὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα ὁ Δῆμος τῆς ἐπιλογῆς, τοὐτέστιν νὰ ἀγοράσῃ ἐφόδια ἐκ τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς ἢ ἀπὸ τὸν σημερινὸν ἀνάδοχον. Ἐὰν διατυπώσωμεν αὐτό, εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ Δῆμος νὰ πάρῃ τὰ διάφορα ἐξαρτήματα τῆς ἐπιχειρήσεως τοῦ ἀναδόχου, τότε εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ σημερινὸς ἀνάδοχος νὰ ἀξιώσῃ ὑπερβολικὴν τιμήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Μητακίδη, ὅπως τὸ παρακράτημα 25% ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων ἐσόδων μειωθῇ, εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος εἰς τοῦτο, διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς κοινοπραξίας φθάσουν τὸ 80–85%, τότε ὁ Δῆμος θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ ἐξεύρῃ τὸ ποσὸν τοῦ 25% ἐξ ἄλλων ἐσόδων διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν παρακατάθεσιν. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ὡρισμένοι Δῆμοι εἶναι ἄποροι καὶ δὲν θὰ ἔχουν τὴν εὐχέρειαν διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ, ὅπως τὸ παρακράτημα εἶναι 5 ἕως 8%.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ψάρρης, ἔχει τὸν λόγον.

§229Α. ΨΑΡΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ συμφωνῶ, ὅπως τὸ ποσοστὸν τῆς παρακρατήσεως μειωθῇ, διότι, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι τὰ ἀκαθάριστα ἔσοδα τῆς κοινοπραξίας ἀνέρχωνται εἰς ἓν ἑκατομμύριον, θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ παρακαταθέσῃ 250.000 δραχμάς, Ἐάν, ὅμως, τὰ ἔξοδα εἶναι μεγαλύτερα τῶν 750.000 δραχμῶν, τότε ἡ κοινοπραξία θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ παρακαταθέσῃ πλὴν τοῦ κέρδους ποὺ θὰ ἀπεκόμιζε καὶ ποσὰ ἐξ ἰδίων, τὰ ὁποῖα δὲν διαθέτει. Οὕτω ἡ ἐπιχείρησις δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ προχωρήσῃ. Νομίζω, ὅτι ὁ σημερινὸς ἀνάδοχος ἐξυπηρετεῖται καλλίτερον ἐὰν μειωθῇ τὸ ποσὸν ἔστω καὶ ἐὰν εἰσπράξῃ τὴν ἀποζημίωσίν του εἰς μεγαλύτερον χρονικὸν διάστημα.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Καρασάββας, ἔχει τὸν λόγον.

§231Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡ παρεμβολὴ τῆς 5μελοῦς Ἐπιτροπῆς, εἶναι περιττή. Διότι, ἐφ’ ὅσον εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ Δῆμος ἐπιθυμεῖ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς λουτροπόλεως αὐτῆς, τὶ θὰ κρίνῃ ἡ ἐπιτροπή, ἐὰν ἡ κοινοπραξία εἶναι ἱκανὴ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν πηγῶν; Ἀλλὰ πῶς θὰ κρίνῃ ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ἔχῃ δοκιμάσει τὰς ἱκανότητας τοῦ ὑποψηφίου ἀναδόχου; Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ παρεμβολὴ τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι περιττὴ καὶ θὰ πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ σχετικὴ διάταξις.

§232Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ ποσοστὸν δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὸν νῦν ἀνάδοχον. Ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιμένομεν, εἶναι νὰ μὴ καταδικάσωμεν τὰς 4 οἰκογενείας εἰς οἰκονομικὴν καταστροφήν, δεδομένου, ὅτι ἔχασαν ἕνα ἀδελφὸν ἀπὸ τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Ὁ νέος ἀνάδοχος θὰ πρέπει νὰ προβλεφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅτι θὰ ἀγοράσῃ τὰ ὑλικὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς πηγῆς.

§233Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς πρὸς τὴν πρότασιν μειώσεως τοῦ 25% εἰς 10%, εὑρίσκω, ὅτι ἡ μείωσις εἶναι εἰς βάρος τοῦ νῦν ἀναδόχου, διότι ὅταν μειωθῇ, θὰ ἐξοφληθῇ ἡ ἀποζημίωσις εἰς μακρότερον χρόνον. Συνεπῶς, ἡ μείωσις θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν νέον ἀνάδοχον. Ἐὰν ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ συμφέρον τῆς Κοινοπραξίας, θὰ μειώσωμεν τὸ ποσόν, ἐὰν ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ συμφέρον τοῦ ἀναδόχου, πρέπει νὰ τὸ διατηρήσωμεν. Δεύτερον ζήτημα, εἶναι ἡ τύχη τῶν ὑλικῶν ἢ τῶν ἐργαλείων, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ σημερινὸς ἀνάδοχος. Καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα ἀφορᾷ προσωπικὴν ἐξυπηρέτησιν. Δὲν εἶναι ἔργον τῆς Βουλῆς, νὰ καθορίζῃ τὴν τύχην περιουσιακῶν στοιχείων τοῦ πολίτου. Ὅταν, ὅμως, πρόκειται περὶ διατάξεως προσωπικοῦ χαρακτῆρος, νομίζω, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν στηρίζεται εἰς τὴν περὶ ἠθικῆς ἄποψιν, ἐὰν καὶ ἡμεῖς περιλάβωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον διάταξιν, ἡ ὁποία νὰ ρυθμίζῃ τὰ περιουσιακὰ στοιχεῖα τοῦ προσώπου αὐτοῦ. Ἐὰν καταλήξωμεν εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν πηγῶν ἀπὸ τὴν κοινοπραξίαν, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται τὰ ἐργαλεῖα τοῦ νῦν ἀναδόχου νὰ τὰ ἀγοράσῃ αὐτή, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε θὰ χρειασθῇ σχετικὰ ἐφόδια διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν πηγῶν καὶ ὁπωσδήποτε θὰ ἀγοράσῃ τοιαῦτα, ἀρκεῖ ἡ τιμὴ νὰ καθορισθῇ ἀπὸ μίαν ἀδιάβλητον ἐπιτροπήν. Ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν, ἡ κοινοπραξία οἱοσδήποτε ἄλλος ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν, θὰ ἔχῃ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων αὐτῶν καὶ θὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ νέος μειοδότης, ὅτι εἷς ἐκ τῶν λόγων τῆς δημοπρασίας θὰ εἶναι καὶ αὐτὴ ἡ ἐπιβάρυνσις. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀξία προσοχῆς ἡ πρότασις αὐτή.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Γαληνός, ἔχει τὸν λόγον.

§235Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ζαρντινίδη, ἀπὸ αἴσθημα δικαιοσύνης. Διότι τὶ θὰ γίνουν αὐτὰ τὰ πράγματα ἂν δὲν τὰ ἀγοράσῃ ὁ νέος ἀνάδοχος; Ἀφαιροῦμεν μὲ νόμον τὴν ἐργασίαν. Ἔχει ὅμως ὡρισμένα ὑλικά, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄχρηστα δι’ ἄλλην ἐργασίαν. Δὲν εἶναι ἔργον δικαιοσύνης τὰ ὑλικὰ αὐτὰ νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ τὰ ἀγοράσῃ ὁ νέος ἀνάδοχος εἰς λογικὴν βέβαια τιμήν; Νομίζω, ὅτι διὰ μιᾶς ἑρμηνευτικῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δύναται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα. Νὰ δηλώσῃ δηλαδὴ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ἀγορᾶς τῶν πηγῶν περιλαμβάνονται καὶ τὰ ἐργαλεῖα τοῦ ἀναδόχου, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν πηγῶν.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Τσιάρας, ἔχει τὸν λόγον.

§237Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὶ σκοπὸν ἔχει αὐτὴ ἡ 5μελὴς Ἐπιτροπή. Βεβαίως ἐπιθυμία μας εἶναι νὰ δοθοῦν αἱ πηγαὶ αὐταὶ εἰς μίαν Κοινοπραξίαν πρὸς ἐκμετάλλευσιν. Ἐὰν δὲν δοθοῦν εἰς τὴν Κοινοπραξίαν περαιτέρω ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ κρίνῃ διὰ λογαριασμὸν τῆς Κοινοπραξίας εἰς ποῖον θὰ ἐκμισθωθοῦν αἱ πηγαί. Πῶς θὰ κρίνῃ ὅμως ἡ ἐπιτροπή, ἐὰν ὁ νέος ἀνάδοχος εἰς τὸν ὁποῖον θὰ μισθώσῃ τὰς πηγάς, ὅτι θὰ εἶναι ἱκανὸς νὰ κάνῃ καλὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτῶν; Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι κάπως ἐπικίνδυνον. Ἐπίσης τὸ ποσοστὸν τῶν ἀκαθαρίστων ἐσόδων 25% πρὸς ἀποζημίωσιν τοῦ ἀναδόχου, εἶναι πολὺ ὑπερβολικόν, εἰς σημεῖον ὥστε καὶ ἂν ἀναλάβῃ ἡ αὐτοδιοίκησις τὸ ἔργον νὰ μὴ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῇ. Παρακαλῶ, λοιπόν, τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ περιορίσῃ τὸ ποσοστὸν αὐτὸ εἰς τὸ ἐλάχιστον ὅριον. Τέλος συμφωνῶ καὶ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ συναδέλφου κ. Ζαρντινίδη.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§239Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 εἶχα ἀναφερθῆ εἰς τὴν διακήρυξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὑποστηρίζοντος, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀποδεικνύει δι’ ἔργων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας εὐρυτέρας ἁρμοδιότητας. Ἀλλὰ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐμφανίζει αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθην εἰς τὸ ἄρθρον 2, διότι παρεμβάλλει ἐμπόδια. Πρῶτον ἐμπόδιον, γίνεται, κ. Ὑπουργέ, μία κοινοπραξία ἑνὸς Δήμου καὶ μιᾶς Κοινότητος. Πᾶς τις γνωρίζει τὰ ὅσα ἀφοροῦν τὴν ἰαματικὴν αὐτὴν πηγὴν τῆς Νιγρίτης. Ἐὰν λοιπὸν ἔχουν οὕτω τὰ πράγματα, ἐρωτᾶται ἀμέσως, διατὶ ἡ πρόβλεψις αὐτῆς τῆς κηδεμονίας καὶ διατὶ θὰ πρέπει νὰ ἀποφανθῇ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή, πῶς θὰ πρέπει νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐκμετάλλευσις; Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ ἔλλειψις ἐμπιστοσύνης πρὸς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς τροπολογίας, ἀνέκυψε καὶ δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ ζητήματα ἀρχῆς καὶ πρακτικά. Ποῖον εἶναι τὸ θέμα ἀρχῆς; Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, νὰ ὑποχρεώσωμεν τὴν ὑπὸ ἵδρυσιν κοινοπραξίαν τὶ καὶ πόσα θὰ πρέπει νὰ ἀγοράσῃ ἀπὸ τὸν μέλλοντα ἀνάδοχον. Εἶμαι ὑποχρεωμένος εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι ὑποβιβάζομεν τὴν σοβαρότητα τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ μιᾶς ἄλλης πλευρᾶς. Ὁ ἀνάδοχος αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἐξεμεταλλεύθη τὰς πηγὰς ἐπὶ μίαν περίπου 25ετίαν, καὶ ὁ ὁποῖος ἔκαμε μίαν σοβαρὰν ἐργασίαν, ἀσφαλῶς θὰ ἀπεκόμισε καὶ κέρδη. Καὶ θὰ προσήγαγε καὶ τὰς ἀποσβέσεις τῆς ἀξίας τῶν ὑλικῶν. Συνεπῶς, δὲν ὑπάρχει οἰκονομικὴ ὑποχρέωσις νὰ τύχῃ ἀποζημιώσεως. Ἀλλὰ προχωρῶ, κ. Πρόεδρε, καὶ εἰς μίαν ἄλλην περίπτωσιν. Ὑπάρχει δηλαδὴ τὸ ἐνδεχόμενον ἡ κοινοπραξία νὰ ἐνοικιάσῃ τὴν πηγὴν καὶ ἐὰν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀγοράσῃ τὰ μπουκάλια, θὰ ἀντιμετωπίσῃ εἰς τὸ ἐγχείρημά της αὐτό, τὴν δυσχέρειαν τὴν πρόσθετον δυσχέρειαν νὰ εὕρῃ ἀνάδοχον νὰ ἀγοράσῃ τὰ ὑλικὰ ὑπὸ τὰς αὐτὰς προϋποθέσεις. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, συμφωνῶ μὲ τὸν συνάδελφον κ. Λαυρεντίδην, νὰ παρασχεθῇ ἡ εὐχέρεια τῆς ἐπιλογῆς εἰς τὸν Δῆμον καὶ νὰ μὴ ὑποχρεωθῇ διὰ νομοθετικῆς διατάξεως.

§240Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ ψηφισθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις χωρὶς νὰ εἶναι πλήρης καὶ ἐξονυχιστικὴ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτῆς, καὶ τοῦτο πρὸς ἀποφυγὴν πάσης παρεξηγήσεως. Ἐλέχθη ἀπὸ τοὺς κ. συναδέλφους, ὅτι αὐτὸς ὁ ἀνάδοχος διὰ τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν ἀπέσβησε τὰς ἐγκαταστάσεις του. Δὲν ἀπέσβησε, κ. συνάδελφε, καμμίαν ἐγκατάστασιν. Διότι αὐταὶ ἔγιναν κατὰ τὰ ἔτη 1955–56 καὶ ἀφοῦ βάσει τοῦ νόμου 1954 ἔγιναν ἐπανειλημμέναι συζητήσεις καὶ ἐπῆλθε οὐσιαστικῶς πλήρης συμφωνία μὲ τὸν ΕΟΤ. Παρεκωλύθη ὅμως ἡ ὁλοκλήρωσις τῆς συμβάσεως, διότι ὁ νόμος ἐπιβάλλει τὴν συνυπογραφὴν τῆς συμβάσεως ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἀνάδοχος εὑρίσκετο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐν πτωχεύσει ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως παρέμεινεν ἐκκρεμής. Πρὸ 4ετίας καὶ πλέον ἐτέθη τὸ ζήτημα νὰ πληρωθῇ διὰ νέας διατάξεως τοῦ νόμου τὸ κενόν, ὥστε ἂν τυχὸν ὁ ἀρχικὸς ἀνάδοχος, εἴτε κηρυχθῇ ἄφαντος, εἴτε κηρυχθῇ ἐν πτωχεύσει καὶ χρεωκοπίᾳ νὰ δύναται νὰ ὑπογραφῇ ἡ ἀναμόρφωσις τῆς συμβάσεως ἀπὸ μόνον τὸν διάδοχον τοῦ ἀρχικοῦ ἀναδόχου. Αὐτὴ ἡ διάταξις εἶναι ἡ τοῦ ἄρθρου 15 ὡς ἔχει εἰς τὸ ἀρχικὸν κείμενον τοῦ νόμου ποὺ διεγράψαμεν. Αὐτὴ ἡ διάταξις πάει καὶ ἔρχεται ἀπὸ μιᾶς 5ετίας ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ κἄθε φοράν, εἴτε μὲ μίαν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, εἴτε μὲ μίαν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν, ματαιοῦται ἡ ψήφισις. Ὁ ἀνάδοχος ἐν τῷ μεταξὺ ὁ ὁποῖος εὐλόγως ἐπίστευσε εἰς τὴν ψήφισιν τῆς σχετικῆς διατάξεως, ἔφερε τὰ μηχανήματα ὅλα καὶ ἤρχισεν ἐργαζόμενος, βέβαιος, ὅτι πλέον ὅλα ἔχουν διευθετηθῆ καὶ ἤδη διαθέτει πλήρεις ἐγκαταστάσεις, αἱ ὁποῖαι πράγματι ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν ἀξίαν τῆς πηγῆς τῆς Νιγρίτης. Καὶ τίθεται τώρα τὸ ἐρώτημα. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς σύμφωνα μὲ μίαν γενικὴν πολιτικὴν γραμμὴν ἀπεδώσαμεν τὰς πηγὰς καὶ τὰς λουτροπηγὰς —εἶναι δύο αἱ λουτροπηγαὶ—τὰς ἀπεδώσαμεν εἰς τοὺς Δήμους, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς τὶ θὰ γίνῃ; Δὲν εἶναι θέμα βέβαια τοῦ νομοθέτου, εἶπε κἄποιος ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, νὰ ἀσχολῆται μὲ τὰ συμφέροντα ἑνὸς ἀτόμου. Εἶναι θέμα ὅμως καὶ τοῦ Κράτους καὶ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας νὰ μὴ θεσπίζῃ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀντιτίθενται πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς χρηστῆς διοικήσεως καὶ θὰ ἀπετέλει μίαν κατάφωρον ἀδικίαν ἐὰν δὲν ἀνεγνωρίζετο τὸ γεγονός, ὅτι ᾐτιολογημένως ὁ ἐν λόγῳ ἰδιώτης ἀναμένει τὴν ὑπογραφὴν αὐτῆς τῆς συμβάσεως καὶ ᾐτιολογημένως ἔφερε ὅλα αὐτὰ τὰ μηχανήματα τῶν ὁποίων ἡ ἀξία καθὼς ἐπληροφορήθην— δὲν ἠμπορῶ νὰ τὰ βεβαιώσω— κυμαίνεται περὶ τὰς 800–850.000 δραχμάς. Ἐὰν λοιπὸν συζητοῦμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα σήμερον, τὸ συζητοῦμεν, διότι ὑπάρχει αὐτὸ τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον κατὰ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ ἀναδόχου, τοὺς ὁποίους, οὔτε ἀπορρίπτω, οὔτε ἀποδέχομαι, θεμελιοῖ καὶ νομικὴν ἀξίωσιν ἀποζημιώσεως ἔναντι τοῦ ΕΟΤ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι τελείως ἀβάσιμος ὁ ἰσχυρισμός, δι’ αὐτὸ καὶ διὰ νὰ προστατεύσω τὸν ΕΟΤ, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν εὐθύνην, λέγω, ὅτι ἀπὸ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ Δῆμοι θὰ παραλάβουν τὰς πηγάς, αἱ ἀποζημιώσεις τὰς ὁποίας θὰ ὀφείλῃ ὁ ΕΟΤ—διότι συνέβησαν ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς ἐξέθεσα— αὐταὶ αἱ ἀποζημιώσεις θὰ βαρύνουν τοὺς Δήμους καὶ ὄχι πλέον τὸν ΕΟΤ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καθορίζω, ὅτι ἡ περίπτωσις ἐκδόσεως τυχὸν δικαστικῆς ἀποφάσεως ἢ ἂν κατόπιν αἰτήσεως τοῦ ἐνάγοντος ἢ κατόπιν συμβιβαστικῆς κρίσεως τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους ὑπάρξῃ ἐπιδίκασις ἀποζημιώσεως εἰς τὸν ἀνάδοχον αὐτόν, ἡ ἀποζημίωσις νὰ βαρύνῃ τοὺς Δήμους. Ἡ προσπάθεια ἡ ὁποία ἐνσωματοῦται εἰς αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, εἶναι καὶ τοὺς Δήμους νὰ ἐνισχύσῃ ἀλλὰ καὶ νὰ τοὺς ἐνισχύσῃ χωρὶς νὰ πράξῃ κἄτι τὸ ὁποῖον ἀντιτίθεται πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς χρηστῆς διοικήσεως. Σκέψις μου, λοιπόν, εἶναι πρῶτον, νὰ δώσωμεν τὴν δυνατότητα εἰς τοὺς Δήμους νὰ λειτουργήσουν χωρὶς νὰ εἶναι δῶρον ἄδωρον ἡ παραχώρησις τῶν ὑδάτων τῆς πηγῆς τῆς Νιγρίτης. Ἡ ἄλλη σκέψις μου εἶναι νὰ δοθῇ ἡ δυνατότης εἰς τὸν ζημιωθέντα λόγῳ βραδείας ἀντιμετωπίσεως τῶν πραγμάτων νὰ μὴ ἀδικηθῇ δι’ ἐνεργειῶν μας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἄσκησιν μὴ χρηστῆς διοικήσεως. Ὑπάρχει ὅμως καὶ μία τελευταία σκέψις, ἡ ὁποία διαπνέει αὐτὴν τὴν τροπολογίαν. Κύριοι συνάδελφοι, ξέρετε πολὺ καλά, ὅτι ἡ Νιγρίτα εἶναι μία ἀπὸ τὰς σπουδαιοτέρας ἰαματικὰς πηγὰς τῆς Ἑλλάδος, περὶ αὐτὴν δημιουργοῦνται πάντοτε μεγάλα συμφέροντα. Ἀκόμη καὶ ἄλλαι πηγαὶ ἐξ ἴσου σημαντικαὶ ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν συμφέρον νὰ περιορισθῇ ἡ ἐπέκτασις τῆς Νιγρίτης, διότι ὑπάρχει ἀνταγωνισμὸς τῶν ἰαματικῶν πηγῶν. Τοὺς ἀνταγωνισμοὺς αὐτοὺς δὲν ἠμπορεῖ ἡ Πολιτεία παρὰ νὰ τοὺς προσέξῃ ὥστε οὔτε ἡ μία οὔτε ἡ ἄλλη πηγὴ νὰ ζημιωθῇ, ἀλλὰ νὰ δύνανται συμμέτρως νὰ ἀναπτύσσωνται ὅλαι χωρὶς καμμία νὰ ζημιοῖ τὴν ἄλλην. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἐφραιμίδην καὶ τοὺς συναδέλφους τῆς ἀριστερᾶς, λέγω, ὅτι ἐὰν παρεμβάλλωμεν αὐτὴν τὴν ἐπιτροπήν, τὸ ἐκάμαμεν διότι ἐὰν τυχὸν ἀπεδεικνύετο, ὅτι οἱ Δῆμοι κατὰ τὸ πρῶτον 6μηνον, κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀναλάβουν τὴν λειτουργίαν τῆς Νιγρίτης ἐπιτυχῶς, καὶ ἐὰν ἐξ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος ἐσταματοῦσεν ἔστω καὶ ἐπὶ δύο μῆνες ἡ ὁμαλὴ διανομὴ καὶ λειτουργία καὶ ἀποστολὴ ἰαματικῶν ὑδάτων εἰς τὰς Ἀθήνας, Πειραιᾶ καὶ Θεσσαλονίκην καὶ ἔξω τῆς Ἑλλάδος, αὐτὸ θὰ ἐσήμαινε καταστροφὴν τῆς πηγῆς ἀπὸ ἀπόψεως διανομῆς καὶ ἐμπορίας τοῦ ὕδατος. Ἕνα τοιοῦτον σταμάτημα θὰ ἐσήμαινε μία ἄδικον ὑπὲρ ἄλλης λουτροπηγῆς αὔξησιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν τὸ θέλομεν, διότι θέλομεν τὴν σύμμετρον ἀνάπτυξιν ὅλων. Εἶμαι ἠναγκασμένος λοιπὸν νὰ λάβω ἓν μέτρον προνοίας. Καὶ βάζω μίαν ἀδιάβλητον ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ μοῦ εἴπῃ ἐν καιρῷ, ὅτι ὅλα εἶναι ἕτοιμα τώρα, οἱ Δῆμοι εἶναι ἕτοιμοι νὰ παραλάβουν, ἔχουν τὸ προσωπικόν, ἔχουν τὶς φιάλες, τὰ αὐτοκίνητα, εἶναι ἕτοιμοι νὰ παραλάβουν τὰς πηγὰς καὶ δὲν θὰ διακοπῇ ἡ λειτουργία τῆς πηγῆς. Αὐτὸ τὸ θέμα τῆς διακοπῆς τῆς λειτουργίας τῆς ἐπιχειρήσεως μὲ ἀνησυχεῖ. Ἐὰν ἔλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ μοῦ εἴπει, ὅτι εἶναι ἕτοιμος ὁ Δῆμος καὶ θὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον δι’ αὐτεπιστασίας, μὲ γειά του καὶ χαρά του. Ἐὰν πάλιν δὲν εἶναι ἕτοιμος, τότε θὰ κάνω δημόσιον διαγωνισμὸν διὰ λογαριασμὸν τῶν Δήμων καὶ θὰ εἴπω, ἐλᾶτε ὅποιος θέλει νὰ κάνῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν, ὅποιος δίνει τὰ περισσότερα θὰ πάρῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν. Ἀδιάβλητος λύσις καὶ αὐτή. Καὶ ἔρχεται τώρα, τὸ θέμα τοῦ τί θὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸν τὸν ἀποκληθέντα παλαιὸν ἀνάδοχον. Θὰ ἦτο πολὺ ἁπλῆ λύσις, ἂν δὲν τοῦ ἐδίδαμεν τίποτε. Δὲν εἶναι, ὅμως, αὐτὸς ὁ σωστὸς τρόπος ἀντιμετωπίσεως τῶν πραγμάτων. Πρῶτον, δὲν θέλομεν νὰ ἀποζημιωθῇ εἰς βάρος τοῦ Ε.Ο.Τ., δὲν θέλομε, δηλαδή, τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ ἀποζημίωσιν, ἡ ὁποία δικαστικῶς θὰ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι ὀφείλεται εἰς τὸν ἀνάδοχον. Αὐτὴν θὰ τὴν πληρώσουν οἱ Δῆμοι, ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχουν καὶ τὰς λουτροπηγάς. Ἑπομένως, θὰ ἀπαλλαγῇ τὸ Κράτος τῆς εὐθύνης αὐτῆς. Δεύτερον, ἐρωτᾶται πῶς θὰ καταβληθῇ ἡ ἀποζημίωσις. Ἠμποροῦσα νὰ ἄφινα τὸ ζήτημα ἄνευ ρυθμίσεως καὶ νὰ εἴπω, ὅτι τὰς εὐθύνας τὰς ἔχουν οἱ Δῆμοι καὶ θὰ εἶχον τότε οἱ Δῆμοι τὴν σπάθην τοῦ Δαμοκλέους μὲ ἄμεσον πληρωμὴν τοῦ συνόλου. Θὰ ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ ὁ ἀνάδοχος νὰ ζητήσῃ μετὰ ἕνα, ἕνα καὶ ἥμισυ χρόνον 1.500.000 δραχμάς, διὰ νὰ ἀποζημιωθῇ. Εἰς τοιαύτην περίπτωσιν θὰ ἐφώναζεν ὁ Δῆμος, ὅτι δὲν προέβλεψε τὸ Κράτος τὰ πράγματα καλῶς, ὅτι ἔπρεπε μὲ δόσεις νὰ πληρώσῃ τὸ χρέος του καὶ ἐὰν θὰ εἴχομεν προβλέψει, ὅτι θὰ τὸ ἐπλήρωνεν ὁ Δῆμος μὲ δόσεις, θὰ ἐπήγαινεν καλά. Προβλέπομεν, λοιπόν, δόσεις καὶ ἔρχεται τὸ μόνον ζήτημα, τὸ ὁποῖον μένει, εἰς ποῖον ὕψος πρέπει νὰ εἶναι ἡ δόσις, ὥστε νὰ μὴ εἶναι πράγματι ἐμπόδιον εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐπιτελέσουν οἱ Δῆμοι. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημα. Καὶ ἔρχεται τέλος, καὶ παρεμβάλλεται ἕνα τελειότατον ζήτημα. Αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἔχει ὅλα τὰ χρειώδη πρὸς ἀξιοποίησιν τῆς πηγῆς, τὰ μπουκάλια κλπ., δὲν πρέπει νὰ τοῦ τὰ ἀγοράσῃ ὁ Δῆμος; Ἐγὼ δὲν θὰ εἶχα ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ μίαν τροπολογίαν ἡ ὁποία παρέχει αὐτὴν τὴν εὐχέρειαν εἰς τοὺς Δήμους νὰ ἀγοράσουν κατόπιν γνώμης μιᾶς ἀδιαβλήτου ἐπιτροπῆς καθοριζούσης τὴν τιμὴν ἐκείνων τῶν περιουσιακῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ὁ Δῆμος θεωρεῖ, ὅτι τοῦ εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτήν, ἔτσι προχωροῦμεν εἰς πολλὰς λεπτομερείας. Φαντάζομαι νὰ ἔχουν αἱ δύο Κοινότητες τὴν πρόθεσιν νὰ κινηθοῦν μὲ γοργότητα εἰς τὴν ἀξιοποίησιν. Μοιραίως θὰ προσφύγουν εἰς τὸν ἀνάδοχον νὰ ζητήσουν αὐτὰ τὰ εἴδη. Δι’ αὐτό, τελικῶς, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ προχωρήσω καὶ εἰς τὰς λεπτομερείας αὐτὰς καὶ νὰ δεχθῶ δύο πράγματα, μίαν ἐλαφρὰν μείωσιν τοῦ ποσοστοῦ, νὰ τὸ πᾶμε μεταξὺ 15% καὶ 20% καὶ συγχρόνως νὰ θέσω τὴν ἑξῆς διατύπωσιν: «Τὰ εἴδη συσκευασίας..... (ἀναγινώσκει)......». Νὰ ὁρίσωμεν ἀπὸ τώρα τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐπιμελητηρίου Σερρῶν καὶ τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον. Καίτοι δὲν γνωρίζω τί ἀντιπροσωπεύουν ἀπὸ ἀπόψεως ἀξίας αὐτὰ τὰ πράγματα, ἐὰν ἡ Βουλὴ δέχεται, ἐγὼ συμφωνῶ μὲ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν. Εἶναι μία δικαία λύσις καὶ φαίνεται νὰ ἐξυπηρετῇ ὅλους. Ἀπὸ ὅλα ὅσα ἐλέχθησαν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον περισσότερον μὲ ἐνδιαφέρει εἶναι νὰ μὴ διακοπῇ ἡ παροχὴ τοῦ ὕδατος τῆς Νιγρίτης. Φαντασθῆτε ἂν δὲν ἐλαμβάναμεν κανένα μέτρον καὶ πετούσαμεν τὸν ἀνάδοχον καὶ ὁ ἀνάδοχος ἔπαιρνε τὰς μηχανάς, τὰ μπουκάλια καὶ ἔφευγε. Αὐτὸ θὰ ἐσήμαινε δύο πράγματα. Καταστροφὴ τῆς Νιγρίτας καὶ ἀδικαιολόγητον ὠφέλειαν ἄλλων καὶ θὰ ἐδημιουργεῖτο ἡ ὑπόνοια, ὅτι ὅλος αὐτὸς ὁ ἀγὼν γίνεται διὰ νὰ ὠφεληθοῦν ἄλλοι. Πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ τὸ σκεφθοῦμε. Ἐκάναμε αὐτὴν τὴν διάταξιν διὰ νὰ καλυφθῶμεν ἀπὸ αὐτὸν τὸν κίνδυνον. Νὰ μὴ διακοπῇ ἡ συνέχεια τοῦ ὕδατος. Εἶμαι πρόθυμος ἂν ὑπάρχῃ ἄλλη σκέψις καλυτέρα ἀπὸ αὐτὴν ἡ ὁποία νὰ ἐξυπηρετῇ αὐτὸ τὸ ἔργον νὰ τὴν ἀκούσωμεν. Δὲν θέλω αὐτὸ τὸ θέμα νὰ περάσῃ χωρὶς ἐξαντλητικὴν συζήτησιν.

§241Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, οὔτε σεῖς, οὔτε ἐγώ, οὔτε ἄλλος τις ἐσημειώσαμεν τὴν ἀξίαν τῆς διατάξεως τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ζαρντινίδη, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα. Ἡ τροπολογία σας, κ. Ὑπουργέ, παρέχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν πηγῶν ὑπὸ τοῦ Δήμου, ἀλλὰ ὁρίζεται καὶ μία προθεσμία κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ ἐργασθῇ ὁ ἀνάδοχος μέχρις ὅτου ἀναλάβῃ ὁ Δῆμος τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς πηγῆς. Ὀρθῶς ἐπίσης εἶπεν, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι δὲν πρέπει νὰ διακοπῇ ἡ παροχὴ καὶ ἡ διανομὴ τοῦ ὕδατος τῆς Νιγρίτης εἰς τὰ διάφορα κέντρα καταναλώσεως. Εἰς τὴν σύμβασιν μάλιστα, προβλέπεται τρίμηνον χρονικὸν διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῦται ὁ ἀνάδοχος νὰ συνεχίσῃ τὰς ἐργασίας πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν. Ἐφ’ ὅσον συνεπῶς δὲν τὸν ἀφίνομεν τὸν ἀνάδοχον αὐτὸν τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐλεύθερον νὰ ἀποσύρῃ τὰ μηχανήματά του, τὰς ἐγκαταστάσεις του καὶ τὰ αὐτοκίνητά του, ἀλλὰ τὸν ὑποχρεώνομεν νὰ συνεχίσῃ ἐπὶ τρεῖς μῆνας τὴν ἐργασίαν διὰ νὰ μὴ διακοπῇ ἡ διανομὴ τῆς Νιγρίτης, δὲν εἶναι ὀρθόν, νομίζω, ἔπειτα ἀπὸ τὴν λῆξιν τοῦ τριμήνου νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν ἀνάδοχον αὐτόν, ὅτι τώρα δὲν σὲ χρειαζόμεθα καὶ πᾶρε τὰ πράγματά σου νὰ φύγῃς. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἠθικὸν καὶ διὰ τοῦτο συμφωνῶ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζαρντινίδη.

§242Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἀγόρευσίν σας ἐρρίψατε πολὺ βάρος εἰς τὸ θέμα τῆς μὴ διακοπῆς τῆς λειτουργίας τῆς πηγῆς καὶ πράγματι εἶναι ὀρθὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπεσημάνατε, ὅτι ἡ διακοπὴ καὶ διανομὴ τοῦ ὕδατος θὰ στοιχίσῃ τὴν περαιτέρω ὕπαρξιν τῆς πηγῆς αὐτῆς, ἐπειδὴ ὅμως τὸ ἴδιο φαινόμενον εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καὶ δι’ ἄλλας πηγὰς καὶ δι’ ἄλλους Δήμους καὶ Κοινότητας, αἱ ὁποῖαι θὰ δημιουργήσουν κοινοπραξίας, θὰ ἐπρότεινα εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς νὰ ληφθῇ πρόνοια ἀπὸ τοῦδε, ὥστε οἱ Δῆμοι ἐκτὸς τῶν ἄλλων δανείων τὰ ὁποῖα θὰ δύνανται νὰ συνάπτουν, νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα λήψεως εἰδικοῦ δανείου ἀπὸ τὸν ΕΟΤ, ἐφ’ ὅσον ἔχει ἀνάγκας διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς πηγῆς. Νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἔχομεν ἕνα μέσον νὰ διασφαλίσωμεν τὴν ἀξιοποίησιν καὶ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τῶν ἰαματικῶν πηγῶν.

§243Α. ΜΗΤΑΚΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐνδεχομένως νὰ εἶναι συμφέρον εἰς τὴν κοινοπραξίαν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀγορὰν ἐγκαταστάσεων καὶ λοιπῶν ἐξαρτημάτων τοῦ ἀναδόχου. Εἶναι ὅμως πολὺ πιθανὸν ἐπίσης ὅταν κληθῇ ἡ κοινοπραξία νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς πηγῆς νὰ μὴ ἔχῃ τὴν δυνατότητα τῆς ἐξαγορᾶς τῶν ἐγκαταστάσεων αὐτῶν τοῦ ἀναδόχου, ὁπότε δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ λειτουργήσῃ. Θὰ πρέπει τὸ θέμα αὐτὸ νὰ μελετηθῇ καὶ νὰ εὑρεθῇ ἡ δυνατότης τῆς καταβολῆς τοῦ τιμήματος ὑπὸ τῆς κοινοπραξίας διὰ δανείου τὸ ὁποῖον θὰ δικαιοῦται νὰ λάβῃ ἀπὸ τὸν ΕΟΤ, διότι εἰς ἀντίθετον περίπτωσιν ἡ κοινοπραξία μὴ διαθέτουσα τὰ οἰκονομικὰ μέσα θὰ λέγωμεν, ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὴς νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὰς πηγὰς καὶ θὰ ἀναθέτωμεν τὴν ἐκμετάλλευσιν εἰς νέον ἀνάδοχον.

§244Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦ παρακρατήματος, ἐδέχθην τὸν περιορισμὸν τοῦ 15%. Διὰ τὸ θέμα τῶν ὑλικῶν ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ τὰ πάρουν ἀπὸ τὸν ἴδιον ἀνάδοχον ἀπὸ κάπου θὰ τὰ πάρουν.

§245Α. ΜΗΤΑΚΙΔΗΣ. Οἱ πόροι ἀπὸ ποῦ θὰ εὑρεθοῦν; Διότι, ἐὰν δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τὰ πάρουν ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον, θὰ δύνανται νὰ τὰ πάρουν μὲ δόσεις.

§246Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληστεύσωμεν ἕνα ἰδιώτην χάριν τοῦ Δήμου.

§247Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἡ οὐσία εἶναι, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς ἐπιχειρήσεως καὶ αἱ ἐπιχειρήσεις συνάπτουν δάνεια. Ἂς πάρῃ λοιπὸν καὶ ὁ Δῆμος ἕνα δάνειον ἀπὸ τὴν Τράπεζαν.

§248Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Τὸ ζήτημα τῆς χορηγήσεως δανείων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ λύσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἥτις θὰ ἀπαρτίζεται ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐπιμελητηρίου καὶ τὸν Ἔφορον, θὰ καθορίσῃ καὶ τὸν τρόπον ἐξοφλήσεως.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑποβληθεῖσα τροπολογία, ὡς διεμορφώθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, γίνεται δεκτὴ καὶ ἐνσωματοῦται εἰς τὸ νομοσχέδιον ὡς ἄρθρον 15 μετὰ τὴν διαγραφὴν τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἄρθρων 15, 16, 17 καὶ 18. Ἄρθρον 19. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§250Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 19, ἔχω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐνῷ μέχρι τοῦδε συνηθίσαμεν νὰ ἐγκρίνωμεν ὑπερβάσεις δαπανῶν τοῦ δημοσίου, σήμερον καλούμεθα νὰ ἐγκρίνωμεν δαπάνας ἀναδόχων, αἵτινες ἐγένοντο ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐγκρίσεως. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ πρέπει νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν ψήφισιν τοιαύτης διατάξεως διὰ νὰ γνωρίζουν οἱ ἀνάδοχοι νὰ ἐκτελοῦν τὰς ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις των καὶ ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ Βουλή, ἥτις θὰ ἐγκρίνῃ τὰς ὑπερβασίας των. Ἐὰν ψηφισθῇ ἡ διάταξις αὕτη καὶ γνωσθῇ τοῦτο ἀπὸ αὔριον, θὰ ἐξαρθρωθῇ τὸ ὅλον σύστημα τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ ὅλοι οἱ ἐργολάβοι θὰ ἐξορμήσουν διὰ νὰ σπαράξουν τὸν προϋπολογισμόν. Λόγῳ ἀρχῆς, ἀντιτάσσομαι εἰς τὴν ψήφισιν τῆς διατάξεως ταύτης.

§251Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἀποδέχομαι τὴν θεωρητικὴν ἄποψιν τοῦ κ. συναδέλφου, ἀλλὰ ἡ Διοίκησις εἰς τὸ ἀπώτερον παρελθόν, ἔδωσε τὴν ἔγκρισίν της διὰ δαπάνην 100.000 δραχμῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ παραλαβῆς ἐβεβαίωσε τὸ ἔργον, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ πληρωμὴ καὶ δι’ αὐτὸ ἡ διάταξις εἶναι ρητή.... (Ἀναγινώσκει)....

§252Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τοὐλάχιστον νὰ τεθῇ ὁ περιορισμὸς «ἐφ’ ὅσον ἔχει ἐγκριθῆ ὑπὸ τοῦ ΕΟΤ».

§253Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Δέχομαι τὴν προσθήκην «ἐγκριθέντα ὑπὸ τοῦ ΕΟΤ». Εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη πρὸ ὀλίγου ἔκαμα καὶ τὴν ἑξῆς τροποποίησιν... (ἀναγινώσκει)...

§254ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή, δεκτή.

§255Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἡ συνιστωμένη Κοινοπραξία δὲν δυνηθῇ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς πηγῆς δι’ αὐτεπιστασίας καὶ ὁδηγηθῶμεν εἰς δημοπρασίαν, τὶ θὰ γίνῃ μὲ τὴν ὑποχρέωσιν ἀγορᾶς τῶν μέσων ἐκμεταλλεύσεως, ἐὰν ὁ νέος ἀνάδοχος ἔχῃ τὰ ἰδικά του μέσα; Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι διὰ νὰ μὴ ζημιώσωμεν τὸν ἤδη ἐκμεταλλευόμενον τὴν ἐπιχείρησιν ἀνάδοχον, δημιουργοῦμεν μίαν δυσχέρειαν εἰς τὸν Δῆμον καὶ θὰ ἐμποδίσωμεν τὴν ἐκδήλωσιν ἐνδιαφέροντος ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον ποὺ ἔχει ἴδια μέσα νὰ προσφέρῃ καλυτέραν τιμήν, ἀνάλογον πρὸς τὴν ἀξίαν τῆς πηγῆς, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἀγορᾶς περιττῶν διὰ τὸν νέον ἀνάδοχον ἐργαλείων.

§256Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Εὔχομαι πρῶτον νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν δι’ αὐτεπιστασίας ἡ κοινοπραξία ἀλλὰ ἂν δὲν τὸ κατορθώσῃ ἕνα ἀπὸ τὰ βάρη τοῦ πλειοδοτήσαντος εἰς τὴν δημοπρασίαν θὰ εἶναι ἡ ἐξόφλησις τῶν ὀφειλῶν πρὸς τὸν ἀνάδοχον. Αὐτὸ ἄλλωστε δὲν θὰ εἶναι εἰς βάρος του, διότι ἡ μεταφορὰ καὶ ἐγκατάστασις νέων μηχανημάτων δὲν εἶναι καὶ τόσον εὔκολος, εἶναι δὲ καὶ δαπανηρά.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 19 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§258ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 19 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§260Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τοῦ ἄρθρου 20, διὰ τῆς πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑπ’ ἀριθ. 39 καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ ἄρθρου 3 αὐτῆς, ἐτέθη ἐν ἰσχύϊ τὸ ἄρθρον 20 τὸ ὁποῖον εἶναι ταὐτόσημον. Ἡ μὲν πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἰσχύει ἀπὸ τῆς 29ης Μαρτίου 1960. Τὸ ἴδιον περιεχόμενον ὡς ἄρθρον 20 θὰ ἰσχύῃ ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου. Ἐρωτῶ, ποίαν ἐγκυρότητα θὰ ἔχουν αἱ πράξεις αἱ ἐκδοθεῖσαι βάσει τῆς πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ἔχῃ κυρωθῇ αὕτη.

§261Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰς ἐγγυήσεις τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος ὑπάγονται καὶ τὰ ρέοντα ἰαματικὰ ὕδατα. Ἑπομένως, διὰ νὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσίς των πρέπει νὰ ἐξασφαλίζεται ἡ πλήρης ἀποζημίωσις τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς ἰαματικῆς πηγῆς. Ὡς ἔχει ὅμως διατυπωθῆ τὸ ἄρθρον 20 δὲν ἐξασφαλίζει αὐτὴν τὴν πλήρη ἀποζημίωσιν τῶν ἀπαλλοτριουμένων ἰαματικῶν πηγῶν.

§262Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ὑπάρχει τροπολογία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἔχει οὕτω: «......(ἀναγινώσκει).......».

§263ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 20;

§265ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, Δεκτόν.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 20 ἐγένετο δεκτόν. (Ἐπίσης ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 21, 22, 23 καὶ 24 ὡς ἔχουν). Ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ ἄρθρον 4, διετυπώθη καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς: «......(ἀναγινώσκει).......».

§267Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργός, ἐὰν δέχεται τὴν τροπολογίαν τῶν κ. κ. Σχινᾶ καὶ Πανούση.

§268Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφ. Κοιν. Προνοίας). Δέχομαι νὰ καταβάλλεται τὸ ἐπίδομα μόνον ἐφ’ ὅσον μετεκπαιδευθοῦν εἰς τὴν Ὑγειονομικὴν Σχολὴν ὅσοι τυχὸν δὲν ἔχουν δίπλωμα.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἐτροποποιήθη τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων «περὶ ἰαματικῶν πηγῶν». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. 240)1914 «περὶ ὀργανώσεως τῆς ζωοτεχνικῆς ὑπηρεσίας». Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§270Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος κύριος ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑφυπουργός, τοῦ ὁποίου ἡ δημιουργικὴ συμβολὴ εἰς τὸν ὑπεύθυνον τομέα του, ὑπῆρξε κατὰ γενικὴν ὁμολογίαν λίαν ἀξιοσημείωτος, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ φρονῶ, ὅτι εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου ἔπεσε προφανῶς θῦμα κακῶν εἰσηγήσεων. Διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω πῶς καθ’ ὅλα ὑπεύθυνα καὶ ἐπιστημονικῶς ἀξιόλογα ὄργανα τῆς Πολιτείας, ὡς τὸ ἁρμόδιον καὶ ὑπεύθυνον διὰ τὴν προστασίαν τῆς δημοσίας ὑγείας Ὑπουργεῖον Προνοίας καὶ Ὑγιεινῆς, ὡς καὶ τὸ Γενικὸν Χημεῖον τοῦ Κράτους, διαφωνοῦσι, ριζικῶς, ἀπὸ ἐπιστημονικῆς πλευρᾶς πρὸς τὴν ἀποτελεσματικότητα τῆς παστεριώσεως, ὡς μέτρου ὑγιεινῆς καὶ προφυλάξεως τοῦ καταναλωτικοῦ κοινοῦ, ἐὰν αὕτη δὲν συνδυάζεται μὲ ὑγιεινὰς συνθήκας, ἐνσταυλισμοῦ τῆς ἀγελάδος, ὑγιεινοῦ τρόπου ἀμέλξεως, καθαριότητος δοχείων, συγκομιδῆς κλπ. Ἄνευ τῶν ὁποίων ὄχι μόνον ἡ κατανάλωσις παστεριωμένου γάλακτος ἐγκυμονεῖ κινδύνους, ἐὰν δὲν προηγηθῇ πλήρης βρασμός, ἀλλὰ τοὐναντίον δημιουργεῖ αὐταπάτας εἰς τὸ καταναλωτικὸν κοινὸν περὶ τῆς ὑγιεινότητος αὐτοῦ, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ τίθεται εἰς κίνδυνον ἡ δημοσία ὑγεία. Θὰ ἦτο, λοιπόν, εὐχῆς ἔργον, ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ νὰ ἐσχημάτιζε μίαν ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν τοῦ Ὑπουργείου του μελῶν, τοῦ Ἀνωτάτου Ὑγειονομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους, τοῦ Γενικοῦ Χημείου, τῆς Διευθύνσεως Ὑγιεινῆς τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο ἐξαντλῶν τὸ θέμα ἀπὸ ἐπιστημονικῆς, οἰκονομικοτεχνικῆς, ἀλλὰ καὶ κοινωνικῆς σκοπιᾶς, νὰ εἰσηγηθῇ ἐντὸς μικρᾶς τακτῆς προθεσμίας λύσιν καὶ ἐπιστημονικῶς ἀδιάβλητον καὶ κοινωνικῶς ἀποδεκτήν, ἀπὸ τὰς πλησσομένας ὑπὸ τοῦ μέτρου συμπαθεῖς τάξεις τῶν μικροπαραγωγῶν καὶ γαλακτοπωλῶν, διὰ τὰς ὁποίας εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι οὐδαμῶς ὑπῆρξε πρόθεσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑφυπουργοῦ νὰ στερηθῇ τῆς ἁρμονικῆς μετ’ αὐτῶν συνεργασίας. Διότι εἰς πάντα μὴ εἰδικόν, ἡ λέξις παστερίωσις δημιουργεῖ τὴν αὐταπάτην τῆς πλήρους διασφαλίσεως γάλακτος τελείως ἀπηλλαγμένου μικροβίων καὶ συνεπῶς ἀκινδύνου διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν. Αὐτὸς δὲ ὑπῆρξε καὶ ὁ δικαιολογητικὸς λόγος τῆς συντάξεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος, ὡς ἀναφέρεται εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ. Καταρριπτομένου, λοιπόν, τοῦ δικαιολογητικοῦ αὐτοῦ βάθρου, δὲν ἀπομένει σκοπὸς τὸν ὁποῖον νὰ ὑπηρετῇ τὸ νομοθέτημα, ἐκ τοῦ ὁποίου πλέον, ἐνῷ οὐδὲν τὸ καταναλωτικὸν κοινὸν θὰ ὠφεληθῇ, θὰ προκύψουν δὲ μόνον ὀφέλη δι’ εὐαρίθμους οἰκονομικῶς εὐρώστους βιομηχανίας παστεριώσεως, καὶ θὰ προέλθῃ καταστροφὴ τῶν ἐπιχειρήσεων τῶν βιοπαλαιστῶν τῆς παραγωγῆς καὶ γαλακτοπώλας καταστηματάρχας, ὡς καὶ τοὺς ἀγελαδοτρόφους βουστασιάρχας, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ τύχωσι κρατικῆς ἀρωγῆς ἀπὸ τὴν ΑΤΕ καὶ χαμηλοτόκου οἰκονομικῆς δανειακῆς ἐνισχύσεως, ὥστε νὰ ἀποκτήσωσιν ἄρτια βουστάσια καὶ ὑγιεινὰς ἐγκαταστάσεις, διασφαλιζούσας τὴν παραγωγὴν εὐθηνοῦ καὶ ὑγιεινοῦ γάλακτος καὶ τότε θὰ ἴδητε τὶ θαύματα θὰ κάμουν. Ἐάν, παρὰ ταῦτα, ὁ ἀξιότιμος κ. ὑφυπουργός, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὴν βαθυτάτην πρὸς τὸ πρόσωπόν του ἐκτίμησίν μου, ἐπιμένῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν του ὡρισμένας ὑποδείξεις, αἵτινες καὶ περιλαμβάνονται εἰς τὴν κατατεθεῖσαν καὶ διανεμηθεῖσαν ἀπὸ 19.5.60 τροπολογίαν μου καὶ τὴν ὁποίαν ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον ψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου. Πάντως, ἡ ἡμετέρα τελικὴ γνώμη εἶναι, ὅτι, ἂν καθιερωθῇ τὸ διπλοῦν σύστημα τῆς παστεριώσεως ὑπὸ τῶν ἐργοστασίων τοῦ γάλακτος καὶ τῆς πωλήσεως τοῦ νωποῦ τοιούτου καλῶς ἀποστειρωμένου διὰ βρασμοῦ ἄνω τῶν 100 βαθμῶν ὑπὸ τῶν μικρῶν παραγωγῶν καὶ γαλακτοπωλῶν, θὰ προστατεύεται ἀπολύτως καὶ ἡ δημοσία ὑγεία καὶ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία. Τὸ λεχθὲν κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ὑπὸ τοῦ φίλου συναδέλφου κ. Φράγκου κατὰ τῶν γαλακτοπωλῶν, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ καθολικὴν ἐφαρμογήν, καθ’ ὅτι ἡ ἐξαίρεσις δὲν δύναται νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν κανόνα. Ἐὰν ἐλάχιστοι γαλακτοπῶλαι νερόνουν τὸ πωλούμενον γάλα, διαπράττουν ἀναμφιβόλως σοβαρώτατον ἠθικὸν καὶ ποινικὸν ἀδίκημα, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ μικρὰ αὐτὴ μειονότης δὲν ὑπάρχῃ εἰς ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα, ἐπιστημονικὰ καὶ ἐπαγγελματικά. Ἐπίσης, ἐπειδὴ γνωρίζω καλῶς τὸν κ. ὑφυπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ δὲν εἶναι εἰς τὰς προθέσεις οὔτε τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ μας, οὔτε τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἡ ὑποστήριξις ὡρισμένων προνομιούχων βιομηχανιῶν διὰ τῆς θεσπίσεως ὑπὲρ αὐτῶν εὐεργετικῶν διατάξεων ὑπὸ τύπον μονοπωλίων, παρακαλῶ ἂς προσέξῃ τὰς καλοπίστους αὐτὰς παρατηρήσεις μου καὶ νὰ εἶναι βέβαιος, ὅτι οὕτω πράττων προσφέρει ὑψίστας ὑπηρεσίας καὶ πρὸς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ πρὸς τὴν χειμαζομένην ἔντιμον τάξιν τῶν Ἑλλήνων γαλακτοπωλῶν. Πρὸ ὀλίγου ὑπεσχέθην, ὅτι θὰ ἀναγνώσω τὸ ἔγγραφον τοῦ Ἀνωτάτου Ὑγειονομικοῦ Συμβουλίου. Τὸ ἔγγραφον αὐτό, κύριοι βουλευταί, ἔχει ὡς ἑξῆς: «Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 50441)53 (σχετ. 25760, 13186, 10375) ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διαβιβάζετε τὸ ὑπ’ ἀριθ. 40697)912)1953 ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ὡς καὶ ἅπασαν τὴν σχετικὴν ἀλληλογραφίαν, σχετικῶς μὲ τὴν ἀπαγόρευσιν καταναλώσεως μὴ παστεριωμένου γάλακτος εἰς τὰς πόλεις εἰς ἃς λειτουργοῦν ἐργοστάσια, δυνάμενα νὰ καλύψουν τὰς ἀνάγκας τοῦ καταναλωτικοῦ κοινοῦ......................... Ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἐκτιθεμένων καθίσταται δῆλον, ὅτι ἵνα ἡ παστερίωσις ἀποδώσῃ τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα, παρίσταται ἀπαραίτητος προϋπόθεσις, ὅτι τὸ προσκομιζόμενον πρὸς παστερίωσιν γάλα παρήχθη, ἠμέλχθη, ἐτοποθετήθη εἰς κατάλληλα ἀγγεῖα καὶ διετηρήθη ὑπὸ τοὺς ἐπιβαλλομένους κανόνας τῆς ὑγιεινῆς. Ἄνευ τῶν προϋποθέσεων τούτων, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς παστεριώσεως εἶναι ὅλως προβληματικόν. Συνεπῶς, ἡ παστερίωσις, ἀποτελοῦσα ἕνα καὶ μόνον ἐκ τῶν συντελεστῶν καὶ οὐχὶ τὸ ἅπαν τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς παροχῆς εἰς τὸ κοινὸν ὑγιεινοῦ γάλακτος, δέον νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς γάλα παραγόμενον ὑπὸ τὰς περιγραφείσας συνθήκας. Γάλακτα μὴ πληροῦντα τὰς συνθήκας ταύτας δὲν ἐξυγιαίνονται διὰ τῆς παστεριώσεως. Διὰ τὰ γάλακτα ταῦτα, φερόμενα εἰς τὴν κατανάλωσιν, δέον νὰ ἐφιστᾶται ἡ προσοχὴ τοῦ κοινοῦ, ὅτι πρέπει νὰ ὑφίσταται πλήρη βρασμόν. Αἱ ἁρμόριαι Ἀρχαὶ καὶ Ὑπηρεσίαι, διὰ τῆς συνεχοῦς διαφωτίσεως, τῆς αὐστηρᾶς παρακολουθήσεως τῶν γαλακτοφόρων ἀγελάδων, τῆς καταστάσεως τῶν σταύλων, τοῦ τρόπου τῆς ἀμέλξεως καὶ τῆς διατηρήσεως τῶν γαλάτων, διὰ τῆς παροχῆς βραβείων (PRIMES) καὶ διὰ διατιμήσεως τοῦ πωλουμένου γάλακτος, ἀναλόγως τῶν συνθηκῶν τῆς παραγωγῆς του, θὰ καταστήσωσι σὺν τῷ χρόνῳ καὶ παρ’ ἡμῖν ἅπαν τὸ παραγόμενον γάλα κατάλληλον, ἵνα ὑποβάλληται εἰς παστερίωσιν. Εἰς κράτη τινά, λίαν προηγμένα εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς παρακολουθήσεως τῶν τροφίμων καὶ ἰδίως τοῦ γάλακτος, καθωρίσθη καὶ ποιότης γάλακτος, παραγομένου ὑπὸ τόσον ἀρίστας συνθήκας, ὥστε νὰ συνιστᾶται καὶ νὰ ἐπιτρέπεται ἡ κατανάλωσις καὶ ἡ διατροφὴ παιδίων δι’ αὐτοῦ ὠμοῦ καὶ ἄνευ τῆς ὑποβολῆς αὐτοῦ εἰς παστερίωσιν. Τὸ τοιοῦτον παρ’ ἡμῖν, ὡς ἐκ τῶν ἐπικρατουσῶν συνθηκῶν γαλακτοπαραγωγῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰσέτι. Διὰ ταῦτα Τὸ Συμβούλιον ἀποφαίνεται ὡς ἕπεται: Ὑπὸ τὰς σήμερον κρατούσας συνθήκας τῆς παραγωγῆς τοῦ γάλακτος, δὲν δύναται νὰ καταστῇ ὑποχρεωτικὴ ἡ παστερίωσις τοῦ γάλακτος».

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§272Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ πρόβλημα εἶναι σοβαρόν, διότι ἀφορᾷ καὶ τὰ συμφέροντα ἐπαγγελματιῶν, ἀλλὰ καὶ τὰ συμφέροντα τῆς δημοσίας ὑγείας. Βεβαίως, ἐὰν εἶναι ἐπιστημονικῶς ἀποδεδειγμένον, ὅτι τὸ παστεριωμένον γάλα διατηρῇ ὅλα τὰς θρεπτικάς του ἰδιότητας, πρέπει νὰ τὸ ἐπιβάλωμεν εἰς τὴν χώραν. Πέραν ἀπὸ αὐτὸν τὸν λόγον, θὰ ἐμπνεύσωμεν καὶ ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν λαόν, ὅτι τὸ ἐγχώριον γάλα εἶναι τὸ καλλίτερον καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, θὰ παύσῃ νὰ καταναλίσκῃ ξένον γάλα, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἔχωμεν καὶ οἰκονομίαν συναλλάγματος. Δὲν πρέπει, ὅμως, νὰ μᾶς διαφεύγῃ ἡ πραγματικότης, ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ ὑπάρχουν ἐπιχειρήσεις διαθέτουσαι καὶ βουστάσια καὶ καταστήματα καταναλώσεως.

§273Α. ΦΡΑΓΚΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν...

§274Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Γνωρίζω τοὐλάχιστον 10. Αἱ ἐπιχειρήσεις αὐταὶ θὰ εἶναι ὑποχρεωμέναι, τὸ γάλα τῆς παραγωγῆς των νὰ τὸ μεταφέρουν εἰς τὰ ἐργοστάσια παστεριώσεως καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰς τὰ καταστήματά των πρὸς πώλησιν, ὑφιστάμεναι ἐπιβαρύνσεις. Αὐταὶ αἱ ἐπιχειρήσεις εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑποστοῦν σοβαρὰς ζημίας καὶ νὰ ὑποστοῦν κλονισμόν. Πέραν αὐτοῦ, ὅλη αὐτὴ ἡ διαδικασία τῆς παστεριώσεως θὰ ἐπιφέρῃ αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ προϊόντος. Συμφωνῶ μὲ τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ διερωτῶμαι, μήπως θὰ εἶναι ἐπικίνδυνον νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ μέτρου, ἀδικοῦντες ἐπαγγελματίας. Θὰ χρειασθῇ, συνεπῶς, εἰς πᾶσαν περίπτωσιν ὁ κ. ὑφυπουργὸς Γεωργίας νὰ μελετᾷ τὰς τοπικὰς συνθήκας ἑκάστης περιοχῆς, εἰς ἣν θὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου καὶ νὰ λαμβάνῃ ὅλα τὰ μέτρα, ὥστε νὰ ἐπιβάλλεται τὸ μέτρον χάριν τῆς δημοσίας ὑγείας, χωρὶς νὰ ἀδικοῦνται οἱ παραγωγοὶ καὶ οἱ ἐπαγγελματίαι. Ἐπὶ τούτου, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ Γεωργίας.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Τσιγάρας, ἔχει τὸν λόγον.

§276Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ τὸ νομοσχέδιον τῆς ὑποχρεωτικῆς παστεριώσεως τοῦ γάλακτος παραβιάζεται ἡ ἀρχὴ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐμπορίας. Τὰ πλεονεκτήματα τῆς παστεριώσεως, ἥτις ἐφαρμόζεται εἰς ὅλας τὰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας, αἵτινες ἔχουν ἀνώτερον βιοτικὸν ἐπίπεδον εἶναι, ὅτι δι’ αὐτῆς ἐξασφαλίζεται ἡ ἐπιμελημένη παρουσίασις τοῦ γάλακτος, καθίσταται ἀδύνατος ἡ νοθεία καὶ ἐπιτελεῖται μία ὀρθολογιστικὴ ὀργάνωσις τῆς διαθέσεως εἰς τὴν κατανάλωσιν. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἡ ὑγιεινὴ ἄποψις. Ὡς γνωστόν, ἡ παστερίωσις καταστρέφει ὅλα τὰ παθογόνα μικρόβια καὶ ἐπὶ πλέον ἔχει τὸ προτέρημα, ὅτι διατηρεῖ τὶς βιταμίνες τοῦ γάλακτος, οἱ ὁποῖες εἶναι τόσον πολύτιμες διὰ τὸν ἄνθρωπον. Ὁ βρασμός, εἰς τὸν ὁποῖον ὑποβάλλεται τὸ νωπὸν γάλα, ἐξασφαλίζει καὶ αὐτὸς ἐπίσης τὴν ὑγιεινὴν πλευρὰν τοῦ γάλακτος, διότι καταστρέφει καὶ αὐτὸς ἀκόμη περισσότερον τὰ μικρόβια τὰ παθογόνα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐντὸς αὐτοῦ, ἀλλά, λέγουν, καταστρέφει καὶ τὶς βιταμίνες. Τὸ γάλα περιέχει δύο εἰδῶν βιταμίνες, τὶς βιταμίνες Δ, ποὺ εἶναι ἐναντίον τοῦ ραχιτισμοῦ καὶ τὶς βιταμίνες A, B2 καὶ ΠΠ. Καὶ ἡ μὲν βιταμίνη Δ, ἡ ἀντιρραχιτική, εἶναι θερμοανθεκτική, δηλαδὴ δὲν καταστρέφεται μὲ τὸν βρασμὸν τῶν 100 βαθμῶν, ἑπομένως διατηρεῖται εἰς τὸ βρασμένο γάλα. Ὅσον ἀφορᾷ τὶς βιταμίνες Α, Β2 καὶ ΠΠ, οἱ ὁποῖες ἄλλωστε εἶναι εἰς μικροτέραν ποσότητα εἰς τὸ γάλα, αὐτὲς ὑπάρχουν ἐν ἀφθονίᾳ εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ ὠμὰ λαχανικὰ καὶ φροῦτα καὶ ἐὰν ἠθέλαμεν νὰ τὰς ἀποφύγωμεν δὲν θὰ ἠμπορούσαμεν. Τὸ πρόβλημα χρησιμοποιήσεως καὶ τῶν βιταμινῶν τοῦ γάλακτος ἀπὸ τὸν ἀνθρώπινον ὀργανισμὸν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰς Βορείας χώρας, οἱ ὁποῖες δὲν ὑποβάλλονται σὲ μεγάλη ἡλιακὴ ἀκτινοβολία καὶ τῶν ὁποίων συνεπῶς ἡ χλωρίδα (λαχανικὰ φροῦτα) εἶναι πτωχὴ εἰς βιταμίνας. Ὄχι ὅμως καὶ στὴν Ἑλλάδα. Βλέπομεν, λοιπόν, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ὑγιεινῆς καὶ βιταμινῶν, τόσον τὸ παστεριωμένον γάλα, ὅσον καὶ τὸ γάλα ποὺ βράζεται, εἶναι ἐξ ἴσου ὑγιεινὰ καὶ κατάλληλα. Μάλιστα θὰ ἔλεγον, ὅτι τὸ βραζόμενον γάλα παρέχει ἀπὸ ὑγιεινῆς ἀπόψεως μεγαλυτέραν ἐγγύησιν ἀπὸ τὸ παστεριωμένον, τὸ ὁποῖον, ἂν ἡ παστερίωσις δὲν γίνεται ὑπὸ καλοὺς ἐπιστημονικοὺς ὅρους καὶ ὑπὸ ἔλεγχον, δύναται νὰ ἔχῃ δυσαρέστους συνεπείας, διὰ τὴν νεαρὰν ἰδίως ἡλικίαν. Πράγματι, ἐγὼ ἀμφιβάλλω πολὺ ἂν ἕνας πατέρας ἰατρὸς θὰ ἐδέχετο νὰ δίδῃ στὸ βρέφος του ἄβραστον παστεριωμένον γάλα. Τώρα γεννᾶται ἕνα ἐρώτημα καὶ σὲ ἐκείνους ποὺ ἔχουν ἀντίθετα συμφέροντα πρὸς τὴν καθιέρωσιν τοῦ παστεριωμένου γάλακτος, ἀλλὰ καὶ σὲ πολλούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀμερόληπτοι εἰς τὸ θέμα αὐτό. Διατὶ τὰ ἐργοστάσια παστεριώσεως γάλακτος, παρὰ τὴν μεγάλην μάλιστα προπαγάνδαν καὶ διαφήμισιν καὶ διὰ τοῦ Τύπου καὶ διὰ τοῦ ραδιοφώνου καὶ μὲ ὅλα τὰ μέσα τῆς διαφημίσεως, δὲν ἠμπόρεσαν νὰ κρατήσουν μέχρι σήμερον καὶ νὰ σταθοῦν καὶ νὰ εὐδοκιμήσουν καὶ νὰ ἀναπτυχθοῦν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸ ἐργοστάσιον Θεσσαλονίκης. Καὶ ἐδῶ, δυστυχῶς, ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ὑπεύθυνον διὰ τὴν κακοδαιμονίαν τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ, διότι δὲν τὸ ἐβοήθησεν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἱδρύσεώς του καὶ τὸ ἠνάγκασε νὰ δανεισθῇ τὸ ποσὸν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν ἀπὸ ἰδιώτην, ὁ ὁποῖος μὲ τὸ τοκοχρεωλύσιον καὶ τὰ ἄλλα προνόμια, ποὺ εἶχεν ἐξασφαλίσει, ἀπομυζοῦσε ὅλα τὰ κέρδη τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ ἔτσι τὸ ἐργοστάσιον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὀρθοποδήσῃ καὶ νὰ ἀναπτυχθῇ κανονικά. Ἐπὶ πλέον καὶ εἰς τὴν διαχείρισίν του τὸ Κράτος ἐπενέβη κατὰ τρόπον ἐπιζήμιον. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφέρω ἐδῶ διὰ νὰ ἀποδείξω τὸν ἰσχυρισμόν μου αὐτὸν καὶ ὄχι γιὰ νὰ κάνω κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, ὅτι δύο μέλη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, τὰ ὁποῖα εἶναι πραγματικοὶ κέρβεροι εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ ἐργοστασίου καὶ τὰ ὁποῖα ἔτυχε νὰ εἶναι προοδευτικῶν ἀρχῶν, συνελήφθησαν, ἠπειλήθησαν μὲ ἐξορίαν καὶ ἀπελύθησαν. Μετὰ τὴν ἀπομάκρυνσίν των ἐπηκολούθησαν διορισμοὶ προσωπικοῦ καὶ ἀργομίσθων καὶ ἀπὸ τὸν Νομάρχην, καὶ ἀπὸ τὴν Ἀσφάλειαν ἀκόμη, καὶ ἐπεβαρύνθη οὕτω ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἐργοστασίου. Αὐτὰ εἶναι γεγονότα καὶ ἀλήθειαι...

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰς τὰς ἀληθείας νὰ τὰς ὑποβάλετε εἰς τὸ Σῶμα ὑπὸ τύπον ἐρωτήσεως καὶ ἐπερωτήσεως καὶ ὄχι ὅταν συζητοῦμεν ἕνα νομοσχέδιον.

§278Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, λέγονται αὐτὰ τώρα διὰ νὰ καταδειχθῇ ποῦ ὀφείλεται τὸ γεγονός, ὅτι τὰ ἐργοστάσια παστεριώσεως γάλακτος δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ὀρθοποδήσουν καὶ οὕτω ἀναγκαζόμεθα σήμερον νὰ καθιερώσωμεν τὴν ὑποχρεωτικὴν παστερίωσιν καὶ νὰ ἀπαγορεύσωμεν τὴν πώλησιν νωποῦ γάλακτος, διὰ νὰ ἠμπορέσουν τὰ ἐργοστάσια τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τοῦ Βόλου νὰ σταθοῦν εἰς τὰ πόδια των. Ἀλλά, ἐὰν καθιερωθῇ ἡ ὑποχρεωτικὴ παστερίωσις τοῦ γάλακτος, δημιουργοῦνται ὡρισμένα προβλήματα διὰ μίαν σειρὰν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ γενεὲς ἠσχολήθησαν μὲ τὸ γάλα καὶ μὲ τὴν διάθεσίν του εἰς τὴν κατανάλωσιν. Εἶναι, ἀφ’ ἑνὸς μὲν οἱ κτηνοτρόφοι παραγωγοί, ποὺ εἶναι συγχρόνως καὶ γαλακτοπῶλαι, καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην εἶναι ἀρκετοὶ ἀπὸ αὐτούς. Ἐπίσης γεννῶνται προβλήματα διὰ τοὺς γαλακτοπώλας, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι καὶ παραγωγοί. Νομίζω, ὅτι καὶ οἱ δύο αὐτοὶ παράγοντες τῆς διακινήσεως τοῦ γάλακτος θὰ πρέπει νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν ρύθμισιν αὐτοῦ τοῦ προβλήματος. Διότι δὲν ἠμποροῦμεν ἀπὸ τὴν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν ἄλλην νὰ τοὺς πετάξωμεν εἰς τὸν δρόμον. Ἐπὶ πλέον, δημιουργεῖται καὶ ἕνα ἄλλο πρόβλημα διὰ τοὺς κτηνοτρόφους, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ γαλακτοπῶλαι καὶ συμπληρώνουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ εἰσόδημά των. Διὰ τοὺς κτηνοτρόφους αὐτούς, ἐπειδὴ οἱ περισσότεροι εἶναι μέσα ἢ κοντὰ στὶς πόλεις καὶ ἐπειδὴ προβλέπεται, μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου, διὰ λόγους ὑγιεινῆς καὶ τουρισμοῦ νὰ δοῦν τὰ βουστάσιά των ἀπομακρυνόμενα ἀπὸ τὰς πόλεις, καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα θὰ τὸ ἐπέσπευδεν ἡ ὑποχρεωτικὴ παστερίωσις τοῦ γάλακτος, γεννᾶται καὶ δι’ αὐτοὺς τὸ πρόβλημα πῶς θὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀποκατασταθοῦν. Νομίζομεν, λοιπόν, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ἔπρεπεν οἱ παραγωγοὶ αὐτοὶ καὶ νὰ ἐπιδοτηθοῦν ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ νὰ δανειοδοτηθοῦν, διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ μεταφέρουν τὰς ἐπιχειρήσεις των εἰς ἀπομεμακρυσμένα ἀπὸ τὰ κέντρα μέρη. Εἰς τὰς συζητήσεις ποὺ εἴχομεν καὶ εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἰς συνομιλίαν μας μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἐξεφράσθη ὡς πρόθεσις καὶ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου ἡ ὑποστήριξις τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν συνεταιρισμῶν των. Ὅπως, ὅμως, ἔχει σήμερον τὸ νομοσχέδιον, μὲ τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 1, θὰ ἀνακύψῃ τὸ ἑξῆς γεγονός. Μόλις ἐπιβληθῇ ἡ ὑποχρεωτικὴ παστερίωσις τοῦ γάλακτος, θὰ φυτρώσουν ἰδιωτικὰ ἐργοστάσια παστεριώσεως γάλακτος σὲ ὅλες τὶς μεγάλες πόλεις τῆς Ἑλλάδος καὶ οἱ ἰδιοκτῆται των θὰ μονοπωλήσουν τὸ γάλα καὶ θὰ εἶναι οἱ μόνοι ποὺ θὰ ὠφεληθοῦν ἀπὸ τὴν καθιέρωσιν τῆς ὑποχρεωτικῆς παστεριώσεως τοῦ γάλακτος, εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν. Ὅπως ἔχει τὸ παρὸν νομοσχέδιον, δὲν εὐνοεῖ τοὺς συνεταιρισμούς, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται κεφαλαίων καὶ οἱ ὁποῖοι συναντοῦν πολλὰ ἐμπόδια διὰ τὴν ἐξεύρεσίν των. Ἔχομεν τὸ παράδειγμα τῶν φρουτοπαραγωγικῶν συνεταιρισμῶν Ἄρτης, ποὺ ἐπὶ χρόνια ζητοῦσαν νὰ ἐξεύρουν κεφάλαια διὰ τὴν ἵδρυσιν ἐργοστασίου χυμῶν καὶ ἐπῆρε τὸ δάνειον ὁ Φὶξ καὶ ἵδρυσεν ἐκεῖνος πρῶτος τὸ ἐργοστάσιον χυμῶν. Τὸ ἴδιον θὰ συμβῇ καὶ μὲ τὴν παστερίωσιν τοῦ γάλακτος, καὶ θὰ καταλήξωμεν νὰ δώσωμεν τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ γάλακτος εἰς ἰδιωτικὰ ἐργοστάσια παστεριώσεως, τὰ ὁποῖα θὰ φυτρώσουν εἰς ὅλας τὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος, ὅταν ψηφισθῇ ἡ ὑποχρεωτικὴ παστερίωσις τοῦ γάλακτος. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ κατεθέσαμεν σχετικὴν τροπολογίαν διὰ νὰ ἀποφευχθῇ, ἀκριβῶς, αὐτὴ ἡ τροπὴ τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ πάρουν τὰ πράγματα, ἂν ψηφισθῇ ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον. Ζητοῦμεν, δηλαδή, ἂν καθιερωθῇ ἡ παστερίωσις τοῦ γάλακτος, νὰ γίνεται τοῦτο ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουν συνεταιριστικὰ ἐργοστάσια. Καταλήγων, ἐκφράζω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ παστερίωσις τοῦ γάλακτος εἶναι βεβαίως, μία μορφὴ πολιτισμένης ἐμφανίσεώς του καὶ καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν νοθείαν, ὅμως δὲν πρέπει νὰ μᾶς διαφεύγῃ τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ παστερίωσις τοῦ γάλακτος ἐπιβαρύνει τὸ κόστος του καὶ δι’ αὐτὸ εἰς τὴν χώραν μας, ποὺ διέρχεται μίαν ἄνευ προηγουμένου οἰκονομικὴν κρίσιν καὶ ἡ κατανάλωσις γάλακτος εἶναι, σχετικῶς μὲ ἄλλας χώρας, πολὺ μικρά, ἡ ηὐξημένη τιμὴ τοῦ παστεριωμένου γάλακτος ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὴν ἔτι περαιτέρω μείωσιν τῆς καταναλώσεως τοῦ γάλακτος.

§279Ε. ΣΚΟΥΡΑΣ. Εἰς τὸν Βόλον συμβαίνουν δύο τινά. Ἀφ’ ἑνός, τὸ κοινὸν πληρώνει τὸ γάλα πρὸς 6,50, ἀφ’ ἑτέρου οἱ ἀγελαδοτρόφοι τὸ πωλοῦν πρὸς 3,20. Πῶς θὰ ἀφήσωμεν νὰ καταστραφῇ μία ὡρισμένη τάξις;

§280Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Πάντως, ἡ παστερίωσις, ὑπὸ τοὺς ὅρους μάλιστα ποὺ γίνεται στὴν Ἑλλάδα, ἐπιβαρύνει κατὰ ἓν μεγάλον ποσοστὸν τὸ κόστος τοῦ γάλακτος καὶ συνεπῶς τὴν κατανάλωσιν. Ἡ ἐπιβάρυνσις δὲ εἶναι μεγαλυτέρα τὸν χειμῶνα, ὁπότε εἶναι ἀναγκαῖον νὰ θερμάνωμεν τὸ γάλα, προτοῦ τὸ πιοῦμε. Ἑπομένως, καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως, νομίζομεν ὅτι ἡ παστερίωσις τοῦ γάλακτος, παρ’ ὅλα τὰ ὠφελήματα τὰ ὁποῖα ἔχει, δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ καθιερωθῇ ὡς ὑποχρεωτική, ἀλλὰ νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ καταναλωτοῦ ἡ χρῆσις παστεριωμένου ἢ νωποῦ γάλακτος, Νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ ὁ κ. ὑπουργός, ἂν ὑπάρχουν συνεταιριστικὰ ἐργοστάσια παστεριώσεως γάλακτος, τὰ ὁποῖα κινδυνεύουν καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ὑποστηριχθοῦν, νὰ λάβῃ μέτρα ὑπὲρ αὐτῶν, ὥστε νὰ σταθεροποιηθοῦν καὶ νὰ ἀναπτυχθοῦν. Εἰς τὴν περίπτωσιν, συνεπῶς, τῆς μὴ ὑποχρεωτικῆς παστεριώσεως τοῦ γάλακτος θὰ πρέπει, κ. Ὑπουργέ, μὲ τὴν χορήγησιν μικροτόκων δανείων νὰ ἐνισχύσητε τὰ ἐργοστάσια αὐτά, ὥστε νὰ μὴ τὰ ἀφήσητε νὰ διαλυθοῦν.

§281Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Ἐπιθυμία ὅλων μας εἰς τὸν τόπον αὐτόν, διατυπουμένη ὡς ἐπίμονος ἀξίωσις ἀπὸ ὅλας τὰς τάξεις εἶναι, πῶς ὁ τόπος θὰ πάῃ μπροστά. Καὶ ὁσάκις γίνεται μία προσπάθεια αὐτοῦ τοῦ εἴδους, ὠργανωμένα συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ζοῦν ὑπὸ ἕνα ὡρισμένον καθεστώς, φυσικὸν εἶναι νὰ ὀρθοῦνται ἐνώπιόν μας καὶ νὰ προσπαθοῦν νὰ ἀντιδράσουν ἐναντίον αὐτῆς τῆς προσπαθείας. Δὲν πρέπει, ὅμως, νὰ ὑπάρχῃ δισταγμὸς καὶ θὰ πρέπει μὲ θάρρος νὰ προχωροῦμεν πρὸς τὸν δρόμον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλει καὶ τὸ καθῆκον μας καὶ τὸ ἐνδιαφέρον μας πρὸς τὸν λαόν. Ἡ παστερίωσις ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ ὅλους τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους καὶ ἰδιαιτέρως ἀπὸ τὸν κ. Τσιγάραν, ὅτι ἀποτελεῖ ἓν μέτρον πολιτισμοῦ καὶ προόδου. Διὰ τῆς παστεριώσεως τοῦ γάλακτος ἐξασφαλίζομεν τὴν ὑγείαν τοῦ λαοῦ. Ὁ ἀγαπητός μου φίλος κ. Βρανόπουλος προέβαλεν ἀντιρρήσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέτρον τῆς παστεριώσεως, ἀπὸ ἀπόψεως ἐξασφαλίσεως τῆς ὑγείας. Εἰς ὅλα, βεβαίως, τὰ καθαρῶς ἐπιστημονικὰ θέματα, ὑπάρχουν οἱ ἔχοντες τὰς ἀντιρρήσεις. Ἀλλὰ εἶναι κοινὴ ἡ ἀντίληψις ὅλων τῶν εἰδικῶν ἐπιστημόνων, ὅτι ἡ παστερίωσις ἐξασφαλίζει ἀπολύτως τὴν ὑγείαν τοῦ κόσμου, διότι ἀπαλλάσσει τὸ γάλα ἀπὸ τοὺς παθογόνους ὀργανισμοὺς 100%. Εἶναι γνώμη εἰδικῶν ὅλου τοῦ κόσμου, γνώμη ἐπιστημόνων, ἡ ὁποία ἔχει ἀποτυπωθῆ πλέον εἰς ἀποφάσεις διεθνῶν ὀργανισμῶν, ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ λαοῦ, τοῦ ἀνθρώπου, ἰδίως δὲ τὴν ὑγείαν τοῦ παιδιοῦ, τοῦ ὁποίου παιδιοῦ ὁ ὀργανισμὸς ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι εἶναι περισσότερον εὐαίσθητος ἀπὸ ἀπόψεως προσβολῆς ἀπὸ τὰ παθογόνα αὐτὰ μικρόβια. Προκειμένου νὰ ἀποφασισθῇ ἡ λῆψις τοῦ μέτρου τούτου, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ὡρισμένας συνεπείας, ἀδιάφορον ἂν μᾶς ὁδηγῇ πρὸς τὴν πρόοδον, δι’ ὡρισμένην κατηγορίαν ἀνθρώπων δὲν ὑπήρξαμεν ἀδιάφοροι καὶ ἀσυγκίνητοι πρὸς τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα θὰ γεννηθοῦν καὶ δὲν θὰ ἀπεφασίζαμεν τὴν λῆψιν τοῦ μέτρου αὐτοῦ, ἐὰν δὲν ἤμεθα ἀπολύτως βέβαιοι, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ ἐξασφαλίζομεν τὴν ὑγείαν τοῦ λαοῦ μας. Ἡ διεθνὴς ὀργάνωσις τῆς ὑγείας εἶναι σαφὴς εἰς τὰς ἀπόψεις της, ὅτι διὰ τῆς παστεριώσεως, ἡ ὁποία πρέπει νὰ γίνεται εἰς ὡρισμένους βαθμοὺς καὶ εἰς ὡρισμένην διάρκειαν, καταστρέφονται ἀπολύτως οἱ παθογόνοι ὀργανισμοί, ἰδίᾳ οἱ μικροοργανισμοὶ τῆς φυματιώσεως, τῶν βρουκελώσεων, τῶν πλέον ἐπικινδύνων νοσημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ μεταδοθοῦν διὰ τοῦ γάλακτος. Δὲν καταστρέφονται οἱ ὀργανισμοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιδροῦν εἰς τὸ γάλα καὶ δημιουργοῦν τὰς ἀλλοιώσεις του, οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν εἶναι παθογόνοι καὶ δὲν εἶναι ἐπικίνδυνοι διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ πίνοντος τὸ γάλα. Ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ καταστρέφονται σημαντικῶς, ὥστε ἀπὸ ἑκατομμύρια ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὸ νωπὸν γάλα, τὸ ὁποῖον κυκλοφορεῖ ὑπὸ τὰς συνήθεις συνθήκας, περιορίζονται εἰς χιλιάδας. Καὶ ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συντηρήσεως ἀκόμη τοῦ γάλακτος μὲ τὴν παστερίωσιν ἐπιτυγχάνομεν μίαν πρόοδον, ἐξασφαλίζοντες πρῶτον τὴν ὑγείαν τοῦ κόσμου. Αὐτὸ διεπιστώσαμεν ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τῆς ὑποχρεωτικῆς παστεριώσεως εἰς τὸν Βόλον καὶ τὴν Θεσσαλονίκην. Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ἐπιστήμονες μὲ ὅλα τὰ σύγχρονα μέσα καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ εἰς τὸν Βόλον, διότι καὶ εἰς τὰς δύο αὐτὰς πόλεις ἐκάμαμεν ἕνα πείραμα, ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ τὸ μέτρον αὐτό, ἔκαμαν προσεκτικὰς ἐρεύνας καὶ διεπιστώσαμεν ἀπὸ ἀπόψεως ἀποτελέσματος αὐτά, τὰ ὁποῖα σᾶς προανέφερα καὶ τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζονται ἀπὸ τὴν διεθνῆ ὀργάνωσιν τὴν ἐνδιαφερομένην διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ πολίτου. Κατόπιν ὅλων αὐτῶν, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Βρανόπουλος θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἥσυχος, ὅπως καὶ ὁ κ. Ζορμπᾶς, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ πράγματι ἐξασφαλίζει τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν, ἐφ’ ὅσον θὰ γίνεται ὑπὸ τὰς συνθήκας καὶ τὰς προϋποθέσεις τὰς ἐπιστημονικάς, τὰς διαγραφομένας ἀπὸ τὰ συγγράμματα καὶ τοὺς εἰδικούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀσχοληθῆ μὲ τὸ θέμα αὐτό. Καὶ ἐφ’ ὅσον καταλήγομεν, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐξασφαλίζεται ἡ ὑγεία τοῦ κόσμου, καλῶς πράττει ἡ Κυβέρνησις καὶ νομίζω, ὅτι ὅλοι θὰ πρέπει μὲ ὅλο τὸ θάρρος νὰ τὴν βοηθήσωμεν εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ μέτρου αὐτοῦ. Τὴν ἐπιβολὴν τῆς παστεριώσεως δὲν τὴν ἀπεφασίσαμεν διὰ νὰ στηρίξωμεν τοὺς βιομηχάνους, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Βρανόπουλος, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία διάθεσις οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πολὺ περισσότερον εἰς τὸν ὁμιλοῦντα.

§282Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι εἰς τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑμῶν.

§283Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωρ.). Ὑποστηρίζεται ἡ ἄποψις, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν κ. Τσιάρα, ἐπιχειροῦμεν νὰ ἐξυγιάνωμεν καὶ νὰ ἀνορθώσωμεν ὡρισμένα ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀτυχήματα. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα διὰ νὰ ἀναζητήσῃ κανεὶς τοὺς λόγους τῶν ἀτυχημάτων αὐτῶν τῶν ἐργοστασίων. Σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι δὲν ἐγένετο ἡ ἐκκίνησις ἐκεῖθεν. Ἡ ἐκκίνησις ἐγένετο ἀπὸ τὴν κεντρικὴν σκέψιν, ὅτι θὰ πρέπει πρῶτον νὰ προστατεύσωμεν τὴν ὑγείαν τοῦ κόσμου καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ πρόθεσις τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ δεύτερον, νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν τάξιν τῶν ἀγελαδοτρόφων, ὡς παραγωγῶν, ἐξυγιαίνοντες τὴν ἐμπορίαν τοῦ γάλακτος, ἐπ’ ὠφελείᾳ αὐτῶν καὶ τῆς καταναλώσεως. Εἶναι διαπεπιστωμένον ἀπὸ ὅλους μας, ὅτι ἡ τάξις τῶν παραγωγῶν, τῶν ἀγελαδοτρόφων, ὑφίσταται μίαν ἐκμετάλλευσιν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω διὰ τῆς νοθείας, ἡ ὁποία, ἐὰν γίνεται, ἀποτελεῖ τὴν πλέον σοβαρωτέραν μορφὴν ἐκμεταλλεύσεως, διότι, ἀντὶ νὰ καταναλίσκεται γάλα ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ παραγωγοῦ, καταναλίσκεται ὕδωρ. Ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι διὰ τῆς νοθείας, ἡ ὑγεία ὄχι μόνον βλάπτεται, ἀλλὰ καὶ ὁ παραγωγὸς εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ διαθέσεως τοῦ προϊόντος του. Ἐγένετο, πέραν αὐτοῦ, μία ἐκμετάλλευσις καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν πωλεῖται τὸ νωπὸν γάλα ἀπὸ τὸν παραγωγὸν καὶ ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν πωλεῖται εἰς τὴν κατανάλωσιν διὰ τῆς διατιμήσεως, ἡ ὁποία καθορίζεται ἀπὸ Ἐπιτροπὴν εἰς ἑκάστην περιοχήν. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ παραγωγὸς ἀναγκάζεται τὰς περισσοτέρας ἡμέρας τοῦ ἔτους νὰ παραδίδῃ τὸ προϊὸν εἰς μίαν ἐλαχίστην τιμήν, ἐνῷ οἱ ἄλλοι μεταπράται, διαχειριζόμενοι τὸ γάλα, ἀπολαμβάνουν τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς, μὲ τὴν ὁποίαν παραδίδει ὁ παραγωγὸς καὶ μὲ τὴν ὁποίαν πωλεῖται εἰς τὴν κατανάλωσιν. Εἴδομεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὅτι ἐὰν ἐχρησιμοποιήσαμεν τὰ ὑπάρχοντα συνεταιρικὰ ἐργοστάσια διὰ τὴν ὑποχρεωτικὴν παστερίωσιν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξυγιάνωμεν τὸ θέμα τῆς ἐμπορίας τοῦ γάλακτος. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχεν ὠφεληθῆ ὁ παραγωγός. Καὶ αὐτὸ τὸ ἐπετύχομεν καὶ εἰς τὸν Βόλον καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην μὲ τὴν ἐφαρμογὴν μέσα εἰς τὸν ἐλάχιστον χρόνον αὐτοῦ τοῦ μέτρου. Διότι εἰς μὲν τὴν Θεσσαλονίκην τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1959, πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου αὐτοῦ, ἡ τιμὴ ἐκκαθαρίσεως, τὴν ὁποίαν ἀπελάμβανε συνήθως ὁ παραγωγός, ἦτο 2,10 κατὰ κιλόν, μετὰ δὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τῆς ὑποχρεωτικῆς παστεριώσεως....

§284ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ παραγωγοὶ ἔπαιρναν 2,10. Ἡ κατανάλωσις πόσον τὸ ἔπαιρνεν;

§285Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1960, παρ’ ὅλον ὅτι ὑπῆρχε μία τρομερὰ ἀντίδρασις εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου αὐτοῦ ἀπὸ τὴν τάξιν τῶν γαλακτοπωλῶν ἐκκαθαρίσθη τιμὴ ὑπὲρ τοῦ παραγωγοῦ 2,66, δηλαδὴ μία διαφορὰ ἀμέσως 60 λεπτῶν.

§286Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ποία ἦτο ἡ τιμὴ ποὺ τοῦ ἔπαιρνεν ἡ κατανάλωσις;

§287Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ ἰδία ἡ διατίμησις.

§288Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Εἰς τὸν Βόλον, τὸν Σεπτέμβριον 1959 ἀπελάμβανε μέσην τιμὴν ὁ παραγωγός, κατὰ κιλόν, 2,30, τὸν Νοέμβριον 1959, ὅτε ἐπεβλήθη ἡ παστερίωσις, μετὰ παρέλευσιν δύο μηνῶν, ὁ παραγωγὸς ἐπῆρε μέσην τιμὴν ἐκκαθαρίσεως 2,93. Ἀποβλέπομεν, λοιπόν, καὶ τὸ ἐπιτυγχάνομεν, εἰς τὸ νὰ ἐξυγιάνωμεν τὴν ἐμπορίαν τοῦ γάλακτος ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ παραγωγοῦ. Ἀπὸ τὰ προαναφερθέντα ἀντελήφθητε ὅτι, παρ’ ὅτι μὲ τρόπον βιαστικὸν καὶ μὲ πολλὰς ἀντιδράσεις ἐπροχωρήσαμεν, ἐπετύχαμεν ἐν τούτοις αὐτὰς τὰς ἱκανοποιητικὰς τιμάς. Σκεφθῆτε, ὅτι ἐὰν ὅλοι θελήσωμεν νὰ βοηθήσωμεν τὸ μέτρον αὐτό, διότι ἐξυπηρετεῖ τὴν ὑγείαν τοῦ κόσμου καὶ τὸν παραγωγόν, θὰ αὐξήσωμεν τὴν κατανάλωσιν, θὰ δώσωμεν πολὺ μεγαλυτέρας δυνατότητας τοποθετήσεως τοῦ προϊόντος, θὰ δώσωμεν εἰς τὸν παραγωγὸν ἱκανοποιητικὴν τιμήν. Ἰδοὺ τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ παραγωγὸς διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ μέτρου τῆς παστεριώσεως. Αὐτοὶ οἱ δύο λόγοι ἐπέβαλον εἰς τὴν συνείδησίν μου, ὡς καθῆκον, νὰ λάβω τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς ὑποχρεωτικῆς παστεριώσεως, τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησα μὲ ὅλας τὰς ἀτελείας τῆς κειμένης νομοθεσίας, αἱ ὁποῖαι ὡδήγησαν τελικῶς εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἀποφάσεώς μου ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Δι’ ὅ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐμφανίζωμαι σήμερον ἐνώπιόν σας καὶ ζητῶ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ τὴν δυνατότητα μιᾶς ὑγιοῦς πολιτικῆς καὶ ὑπὲρ τῆς ὑγείας τοῦ κόσμου καὶ τοῦ παραγωγοῦ. Ὅπως βλέπετε, διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐξοπλίζεται ἡ Πολιτεία μὲ ἓν ὅπλον τὸ ὁποῖον, ἂν εὕρῃ ὡρισμένας καταλλήλους περιστάσεις, θὰ δύναται νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν δύο αὐτῶν σκοπῶν. Εἶναι σαφὴς ἡ διατύπωσις: «Δύναται ὁ ὑπουργὸς Γεωργίας νὰ ...... (ἀναγινώσκει)......». Ἑπομένως, ὅλα τὰ προβλήματα ποὺ γεννῶνται διὰ μίαν ὡρισμένην τάξιν σήμερον βλαπτομένην, διότι θὰ ἀλλάξῃ τὸ καθεστώς, ὑπὸ τὸ ὁποῖον διενεργεῖ τὴν ἐμπορίαν τοῦ γάλακτος, ὅλα τὰ προβλήματα αὐτὰ θὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον μελέτης, ὥστε καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ὁ κ. Ζορμπᾶς δὲν θὰ πρέπει νὰ ἀνησυχῇ.

§289Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀριθμοὶ ποὺ ἀνεφέρατε τῆς τιμῆς ποὺ ἀποκομίζει ὁ παραγωγὸς καὶ τῆς τιμῆς καταναλώσεως, εἶναι ἀριθμοὶ προερχόμενοι ἐκ πλήρους ἐργασίας τῶν ἐργοστασίων;

§290Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Εἶπον, ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν πολὺ καλυτέραν τιμήν, ἐὰν ὅλοι συντρέξουν διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ.

§291Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Ἤθελον νὰ εἴπω τοῦτο: Εἶναι γεγονός, ὅτι ὑπάρχουν ἀγορανομικαὶ διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων τὸ γάλα, οἱ παραγωγοὶ εἰς ὡρισμένα ἐργοστάσια, τὸ παρέδιδον μέχρις ὡρισμένου ποσοῦ εἰς ὡρισμένην τιμὴν καὶ πέραν τοῦ ποσοστοῦ ἐκείνου, τὸ παρέδιδον εἰς ἄλλην τιμήν. Τὶ ἐγένετο ὅμως; Προέρχομαι ἀπὸ τὴν δευτέραν περιοχὴν τῶν Ἀθηνῶν καὶ μὲ πολλοὺς παραγωγοὺς συνδέομαι. Κατέβαινον, λοιπόν, οἱ παραγωγοὶ νὰ παραδώσουν τὸ γάλα των εἰς τὸ ἐργοστάσιον ΕΒΓΑ, οἱ διευθύνοντες ὅμως τὸ ἐργοστάσιον, εἶχον συμφωνήσει μὲ ὡρισμένους τρακαδόρους καὶ τοὺς ἔλεγον, ὅτι δὲν ἐχρειάζοντο ἄλλο γάλα. Ἔφευγε τότε ὁ παραγωγὸς λυπημένος καὶ κατησχυμένος, δὲν ἐγνώριζε τὶ νὰ τὸ κάνῃ τὸ γάλα καὶ παρουσιάζετο τότε ὁ τρακαδόρος, ὁ ὁποῖος τοῦ ἔδιδε μίαν δραχμὴν τὸ κιλόν. Ἔχω προσωπικὴν ἀντίληψιν, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν παραγωγῶν προτιμοῦσαν νὰ τὸ χύσουν τὸ γάλα των. Ἡ ἐκμετάλλευσις, λοιπόν, ἦτο ἀγρία. Καὶ τώρα οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καλοῦνται νὰ πωλήσουν τὸ γάλα των.

§292Α. ΦΡΑΓΚΟΣ. Ἡ ΕΒΓΑ παρακαλεῖ καὶ τὸ ἀκριβοπληρώνει.

§293Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Αὐτὰ τὰ περιστατικὰ ἔδωσαν ἀφορμὴν καὶ εἰς ἐμὲ καὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ θέμα καθ’ ὃν τρόπον τὸ ἀντιμετωπίζομεν διὰ τῆς ἐπιβολῆς ὡς ὑποχρεωτικῆς τῆς παστεριώσεως, διότι πέραν τῆς ὑγείας τοῦ κόσμου δημιουργοῦμεν τελείαν ἑνιαίαν διαχείρισιν εἰς τὴν ἐμπορίαν διὰ τῶν ἐργοστασίων εἰς τρόπον ὥστε δίδομεν εἰς τὸν παραγωγὸν τὴν τιμὴν ποὺ εἶναι ἄξιος νὰ ἀπολαύσῃ. Αὐτὸ τὸ ἐπετύχομεν εἰς τὸν Βόλον καὶ τὴν Θεσσαλονίκην.

§294Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον νὰ μοῦ κάμετε μίαν ἐπεξήγησιν. Ἐκεῖ ὅπου θὰ πωλῆται τὸ παστεριωμένον γάλα θὰ ἠμπορῇ νὰ πωλῆται καὶ τὸ νωπὸν διὰ βρασμοῦ εἰς 100 βαθμούς;

§295Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Ἡ γνώμη μου εἶναι καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ μείνητε σύμφωνοι ἀπολύτως, ὅτι ἡ παστερίωσις ἐξυπηρετεῖ τὴν ὑγείαν τοῦ κόσμου, ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν. Ἐὰν τυχὸν καὶ ὡρισμένα ἐργοστάσια ὠφελοῦνται ἐκ τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναλάβουν, δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ κινήσῃ τὰς ἀντιρρήσεις σας, διότι ἐργοστάσια συνεταιρικὰ εἶναι καὶ αὐτά, εἰς τοὺς παραγωγοὺς ἀνήκουν καὶ ἑπομένως, ὅ,τι ἐπιτύχουν θὰ εἶναι ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν παραγωγῶν καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Ἐὰν δηλαδὴ ἔχωμεν καὶ τὴν ἐξυγίανσιν τῶν συνεταιριστικῶν ἐργοστασίων, τότε, νομίζω, ὅτι ἐπιτυγχάνομεν καὶ τρίτον σκοπὸν ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ παραγωγικοῦ κόσμου καὶ θὰ εἴμεθα ἄξιοι καὶ δι’ αὐτὰ παντὸς ἐπαίνου. Ὀφείλω ὅμως νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν διὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου, περὶ ἀπαιτήσεων κλπ. τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ κινήσῃ εἰς πολλοὺς περιέργειαν. Ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου εἰς τὸν Βόλον καὶ τὴν Θεσσαλονίκην μετὰ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἀποφάσεως, ἐκινήθησαν ὡρισμένοι γαλακτοπῶλαι ἐπιδιώκοντες ἀπαιτήσεις, ἀπαιτήσεις αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς πολλὰς χιλιάδας δραχμῶν. Ἰσχυρίζονται διὰ τῶν ἀγωγῶν των, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τῆς παστεριώσεως ἀπώλεσαν κέρδη καὶ ζητοῦν ἀποζημιώσεις. Ἀντιλαμβάνεσθε, λοιπόν, ὅτι δημιουργοῦμεν ἕνα κίνδυνον τελικῆς χρεωκοπίας τῶν ἐργοστασίων χωρὶς λόγον δίκαιον, διότι ἡ πολιτεία ἐπιθυμοῦσα νὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς δύο αὐτοὺς σκοποὺς ἐπέβαλε τὸ μέτρον τῆς παστεριώσεως. Δέν εἶναι νόμιμος καὶ δικαία ἡ ἐγειρομένη ἀπαίτησις, διότι κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον καθ’ ὃν εἰργάζοντο μέχρι τότε ἐξηκολούθησαν ἐργαζόμενοι καὶ ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς ὑποχρεωτικῆς παστεριώσεως, ἐλήφθησαν μέτρα μάλιστα νὰ μὴ ἀνοιγοῦν νέα πρατήρια, τὸ ἐργοστάσιον ὁλόκληρον ἐνεπιστεύθη τὴν πώλησιν τοῦ γάλακτος διὰ τῶν πρατηρίων τῶν ἰδικῶν των καὶ ἑπομένως, ἐὰν δι’ ἄλλον τινα λόγον ἐζημιώθησαν δὲν εἶναι δίκαιον καὶ ἠθικὸν νὰ προσφεύγουν εἰς τὰ δικαστήρια καὶ νὰ ζητοῦν ἱκανοποίησιν. Εὐτυχῶς, ὅπως πληροφοροῦμαι, ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη, ἡ ὁποία ἐπελήφθη τῆς ἐκδικάσεως τῶν δύο ἀγωγῶν — διότι ἔκαναν μίαν ἀπόπειραν νὰ ἴδουν, ἐὰν πιάνουν αὐταὶ αἱ ὑποθέσεις— ἐπετέλεσε τὸ καθῆκον της καὶ ἀπέρριψε τὰς ἀγωγάς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ νὰ προλάβωμεν τὸ ἐνδεχόμενον τῶν νέων ἀγωγῶν, γίνεται ἡ διάταξις αὐτὴ μὲ ἀπόλυτον σεβασμὸν ὅλων τῶν ἀρχῶν αἱ ὁποῖαι διέπουν τὸ Σύνταγμά μας, δηλαδὴ ἂν ἔχῃ ἐκδοθῇ τελεσίδικος ἀπόφασις, τότε δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὴν θίξωμεν. Εἰς τὰς ἄλλας περιπτώσεις εἶναι νόμιμον, συνταγματικῶς παραδεκτόν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωμεν τὸ μέτρον αὐτὸ καὶ νομίζω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀντίρρησις νὰ προστατεύσωμεν τὰ ἐργοστάσια ἀπὸ ἄδικον ζημίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀξίωσιν τοῦ κ. Βρανοπούλου, μὲ τὸ παστεριωμένον γάλα νὰ κυκλοφορῇ καὶ νωπόν, ἔχω νὰ τοῦ ἀπαντήσω τὰ ἑξῆς: Εἰς τὴν σκέψιν μου ὑπάρχει ἡ πρόθεσις μαζὶ μὲ τὸ παστεριωμένον νὰ κυκλοφορῇ καὶ νωπόν, ἀλλὰ γάλα νωπὸν ἀπόλυτα ἠγγυημένον ἀπὸ ἀπόψεως ὑγείας καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ δώσω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ Πολιτεία ποιουμένη χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων της ἐπιβάλλει ὡρισμένα μέτρα, καταλύουσα τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὸ ἐμπόριον. Τὴν σκέψιν μου αὐτὴν τὴν διετύπωσα καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλὰ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, σύσσωμος τὴν ἀπέκρουσε. Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμολογήσω καὶ ἐγὼ μαζὶ μὲ τὴν γνώμην ὅλων τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι πράγματι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ μέτρου αὐτοῦ ὑπῆρχεν ἕνας κίνδυνος ματαιώσεως, ἂν ὄχι ἐξ ὁλοκλήρου, κατὰ τὸ μέγιστον μέρος τῶν σκοπῶν τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκομεν δι’ αὐτοῦ. Ἐν τελικῇ μου πλέον ἀποφάσει, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Βρανόπουλος, νὰ μὴ τὸν ἱκανοποιήσω καὶ νὰ ἀποκρούσω τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον, ὅτι, κατ’ ἀρχὴν ἐγώ, τὴν εἶχα υἱοθετήσει. Ἀλλὰ προσεχώρησα πρὸς τὴν ἄποψιν τῶν μελῶν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα ἴσως ἐνθουσιωδέστερον σκεπτόμενα καὶ πρὸς ἐπιτυχίαν ὅλων αὐτῶν τῶν σκοπῶν τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, τὴν ἀπέκρουσαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Τσιγάρα διὰ τὰ ἰδιωτικὰ ἐργοστάσια, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ κανένα φόβον, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παρασχεθοῦν προνόμια εἰς ἰδιώτας, καὶ προνόμιον εἶναι ἅμα δοθῇ ἡ παστερίωσις τοῦ γάλακτος εἰς ἕνα ἰδιώτην. Ὀφείλω νὰ σᾶς καταστήσω γνωστόν, ὅτι πρῶτον ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα μέχρι τῆς στιγμῆς, ἓν ἰδιωτικὸν ἐργοστάσιον εἰς τὸ Ἄργος, ἕνα εἰς τὴν Κέρκυραν καὶ ἓν εἰς τὰ Χανιά. Ἐπεχείρησε, προσφάτως, κἄποιος ἐπιχειρηματίας εἰς τὴν Καβάλαν νὰ ζητήσῃ ἄδειαν.

§296Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι κλειστὸν τὸ ἐπάγγελμα αὐτό;

§297Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Ὄχι δὲν εἶναι κλειστόν. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς ὅλους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἅμα τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ μέτρου παρουσιάσθησαν καὶ ἐζήτησαν νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν παστερίωσιν, ὡς ὑποχρέωσιν, εἰς Ἄργος, Χανιά καὶ Κέρκυραν, ἔδωσα ἀρνητικὴν ἀπάντησιν, ἐν τῇ ἀντιλήψει, ὅτι ὅπου ὑπάρχει μόνον ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ μέτρου αὐτοῦ, δημιουργεῖται, ἐπαναλαμβάνω, προνόμιον, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἀποφύγω. Ὀφείλω νὰ σᾶς κάμω τὴν ἑξῆς ἐξομολόγησιν. Ἡ διάταξις ἦτο διατυπωμένη ὡς ἑξῆς: «Ἐπιβάλλεται ἡ παστερίωσις ὅπου ὑπάρχει ἐργοστάσιον». Καὶ ἐγώ, τὴν ἐτροποποίησα διὰ τοῦ «δύναται» ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιβάλω τὴν παστερίωσιν ὅπου δὲν ὑπάρχει συνεταιριστικὸν ἐργοστάσιον καὶ ὑπάρχει μόνον ἰδιωτικόν.

§298Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§299Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Ὄχι, διότι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἐνδεχομένως περίπτωσις—δι’ αὐτὸ τὸ νομοθετεῖν εἶναι προβλέπειν κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἐν τῇ προσπαθείᾳ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν σκοπῶν περὶ ὧν ἔκαμα λόγον, νὰ μὴ ἠμποροῦμεν νὰ ἀποφύγωμεν νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν παστερίωσιν εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην ποὺ ἔχομεν ἐργοστάσιον μόνον ἰδιωτικόν. Τρεῖς εἶναι αἱ περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ μᾶς ἀπασχολήσουν. Ἡ μία ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει μόνον συνεταιρικὸν ἐργοστάσιον, ἡ δευτέρα ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει συνεταιρικὸν καὶ ἰδιωτικόν. Καὶ διὰ τὰς δύο αὐτὰς περιπτώσεις, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ἡ παστερίωσις ὡς ὑποχρέωσις. Ἡ τρίτη περίπτωσις, ἡ ὁποία καὶ μᾶς ἀπασχολεῖ εἶναι ὅταν εἰς μίαν περιοχὴν ὑπάρχῃ μόνον ἰδιωτικὸν ἐργοστάσιον. Ἄν ὅλαι αἱ προϋποθέσεις ἐπιβάλλουν τὴν παστερίωσιν ὡς ὑποχρεωτικήν, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ ἀποκλείσωμεν τὴν δυνατότητα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ τὴν ἐπιβάλῃ καὶ διὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ ἐργοστασίου. Προσέξατε! Θὰ προηγηθῇ τῆς ὑποχρεωτικῆς παστεριώσεως μία ἀπόφασις τοῦ ὑπουργοῦ. Διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ, θὰ κατοχυρωθῇ ἀποκλειστικὰ ἡ ἐξυπηρέτησις αὐτῶν τῶν δύο σκοπῶν καὶ δὲν θὰ ἐξυπηρετηθοῦν οἱ σκοποὶ τοῦ ἰδιώτου ἐπιχειρηματίου, ὁ ὁποῖος θὰ ἀναγκασθῇ, διότι θὰ πάρῃ αὐτὸ τὸ προνόμιον νὰ κάμῃ ὡρισμένας παραχωρήσεις ὑπὲρ τῆς ἐπιδιώξεως αὐτῶν τῶν σκοπῶν. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀνησυχῆτε καὶ νὰ ἐπιμένετε.

§300Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἠμπορεῖ νὰ ἔχετε τὶς καλύτερες προθέσεις καὶ τὴν ἀπόφασιν νὰ μὴ παραδώσετε τοὺς παραγωγοὺς κτηνοτρόφους εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν εἰδικῶν παστεριωτηρίων, ἀλλὰ δὲν πρέπει ποτὲ νὰ ἐξαρτῶμεν ἕνα μέτρον ἀπὸ τὸ πρόσωπον τοῦ ὑπάρχοντος Ὑπουργοῦ. Αὔριον, ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ ἄλλος ὑπουργός, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ εἶναι σύμφωνος. Προβλέπω, ὅτι θὰ ἱδρυθοῦν ἰδιωτικὰ παστεριωτήρια εἰς πολλὰς πόλεις καὶ τότε ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου δὲν θὰ ἐκπληρωθῇ καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν παραγωγῶν θὰ εἶναι πλέον ἢ ἀγρία. Τὸ γάλα εἶναι φθαρτὸν προϊὸν καὶ θὰ τὸ πάῃ κατ’ ἀνάγκην ὁ παραγωγὸς εἰς τὸ ἰδιωτικὸν ἐργοστάσιον νὰ τὸ πωλήσῃ εἰς οἱανδήποτε τιμήν.

§301Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Ἡ διατυπωθεῖσα ἄποψις μοῦ δίδει τὴν ἀφορμὴν νὰ προσθέσω εἰς τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους προανέφερον, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον τὴν λῆψιν τοῦ μέτρου καὶ ἕνα ἄλλον, τὸ ὁποῖον παρέλειψα. Εἶχεν ἀναληφθῆ συμβατικὴ ὑποχρέωσις, ἔναντι μιᾶς διεθνοῦς ὀργανώσεως τῆς ΓΙΟΥΝΙΣΕΡ, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν ὑγείαν τοῦ παιδιοῦ, νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν παστερίωσιν ἐκεῖ ὅπου ἔγιναν τὰ ἐργοστάσια διὰ μηχανημάτων των εἰς Θεσσαλονίκην καὶ Βόλον. Ἡ ὑποχρέωσις αὐτὴ ἡ συμβατικὴ εἶχε παραβιασθῆ μέχρις ὅτου τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἀπεφάσισε νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν παστερίωσιν ὡς ὑποχρέωσιν εἰς Βόλον καὶ Θεσσαλονίκην. Ἤδη μετὰ τὴν λῆψιν τοῦ μέτρου, ἡ ΓΙΟΥΝΙΣΕΡ, ἀποστέλλει ἀντιπροσώπους της τὸν Ἰούνιον εἰς τὴν Ἑλλάδα, οἱ ὁποῖοι θὰ μελετήσουν τὴν ἵδρυσιν παρομοίων ἐργοστασίων καὶ εἰς ἄλλας πόλεις. Τὰ ἐργοστάσια αὐτὰ δίδονται εἰς τοὺς συνεταιρισμούς. Παντοῦ θὰ γίνουν συνεταιριστικὰ ἐργοστάσια. Ἐπίσης πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἔδωσα ἐντολὴν εἰς τὸν Νομάρχην Κερκύρας νὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἄδειαν σκοπιμότητος διὰ τὴν ἵδρυσιν συνεταιριστικοῦ ἐργοστασίου εἰς τὴν Κέρκυραν.

§302Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Οἱ φόβοι τοὺς ὁποίους ἐξεδήλωσεν ὁ κ. Τσιγάρας, εἶναι βάσιμοι κατὰ τοῦτο. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Κερκύρας καὶ οἱ ἀγελαδοτρόφοι κυρίως, σκοπὸν εἶχον τὴν σύμπηξιν συνεταιρισμοῦ ἀγελαδοτρόφων μὲ τὸν ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν παστερίωσιν τοῦ γάλακτος. Ἐνῷ προχθὲς ἐδώσατε ἐντολὴν χορηγήσεως ἀδείας σκοπιμότητος εἰς Κέρκυραν, εἰς τὴν Ἕνωσιν Συνεταιρισμῶν ἡ πολιτικὴ τοποθέτησις τῶν ἰθυνόντων, ἡ ὁποία εἶναι πάρα πολὺ φιλικὴ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν κατήγγειλαν, ὅτι ἐδόθη εἰς ἰδιώτην ἄδεια σκοπιμότητος παστεριώσεως καὶ ἀντιμετωπίζεται ὁ κίνδυνος ματαιώσεως τοῦ συνεταιριστικοῦ ἐργοστασίου καὶ μονοπωλήσεως τοῦ γάλακτος. Ἐδόθη ἡ ἄδεια αὐτὴ καὶ δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω ἐπωνύμως.

§303Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Ἐγὼ ἠξεύρω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διέταξα, τὴν χορήγησιν ἀδείας σκοπιμότητος εἰς τὸν συνεταιρισμόν. Τὸ ἐπικρατοῦν πνεῦμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι νὰ στηρίξῃ ἐπιχειρήσεις παντὸς εἴδους τῶν ὁποίων φορεῖς εἶναι οἱ γεωργικοὶ συνεταιρισμοί. Δὲν μπορεῖτε αὐτὸ νὰ τὸ ἀρνηθῆτε. Αὐτὸ τὸ εἴδατε ὅταν πρὸ καιροῦ ἐψηφίσατε διάταξιν διὰ νὰ στηρίξωμεν αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς ἐπιχειρήσεις.

§304Δ. ΚΕΛΤΕΜΛΙΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ παστερίωσις, ἐνέχει τὸ στοιχεῖον τῆς μονοπωλήσεως τοῦ γάλακτος. Ἐὰν τὰ ἐργοστάσια δὲν θὰ ἔχουν τὸ κριτήριον τῆς κοινωνικῆς λειτουργίας, ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκετε δέν θὰ ἐκπληρωθῇ. Ἐφ’ ὅσον εἶσθε σεῖς ὑπὲρ τῆς διασφαλίσεως τῶν παραγωγῶν, ἐφ’ ὅσον εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐνισχύσεως τῆς συνεταιριστικῆς παστεριώσεως τοῦ γάλακτος διατὶ δὲν δέχεσθε τὴν τροπολογίαν, ὥστε νὰ πεισθῶμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι πράγματι οἱ παραγωγοὶ δὲν θὰ πέσουν εἰς τὰ χέρια τοῦ μονοπωλίου.

§305Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Ποῦ βλέπετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πέσουν εἰς χεῖρας ἰδιωτικοῦ μονοπωλίου; Ὅλα τὰ ὑπάρχοντα ἐργοστάσια πλὴν 2–3 τὰ ὁποῖα εἶναι μικρὰ καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐξυπηρετήσουν τὴν παστερίωσιν ὡς καθολικὸν μέτρον, εἶναι συνεταιρικά. Δὲν ὑπάρχει ἡ περίπτωσις νὰ καλύπτεται ὁ πρῶτος ὅρος τοῦ νόμου. Δὲν ἠμποροῦν τὰ ἐργοστάσια τὰ ὑπάρχοντα, τὰ μικρὰ νὰ καλύψουν τὰς ἀνάγκας εἰς νωπὸν γάλα τῶν περιοχῶν αὐτῶν. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα βλέπετε, ὅτι προχωροῦμεν πρὸς τὴν δημιουργίαν συνεταιριστικῶν ἐργοστασίων. Σᾶς παραπέμπω εἰς τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωσα εἰς τὴν Καβάλαν καὶ τὴν Δράμαν.

§306Α. ΤΣΙΑΝΤΟΣ. Εἶναι περίεργον διατὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν θέλετε νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν μας. Ἡ ὅλη σας πολιτικὴ ἔρχεται εἰς μίαν ἀντίθεσιν. Ἡ τροπολογία μας κατοχυρώνει ἀπολύτως τὸ συμφέρον τῶν παραγωγῶν σεῖς ὁ ἴδιος εἴπατε, ὅτι ἤδη σήμερον λειτουργοῦν εἰς τὴν χώραν δύο ἰδιωτικὰ παστεροποιεῖα τοῦ γάλακτος. Ἕνα εἰς τὸ Ἄργος, ἓν εἰς τὰ Χανιὰ καὶ ἓν ὑπὸ κατασκευὴν εἰς τὴν Κέρκυραν. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἕνα κίνητρον διὰ τὸ ἰδιωτικὸν κεφάλαιον νὰ ἱδρύσῃ παστεριωτήρια;

§307Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Δὲν πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὴν δυνατότητα ἐπιβολῆς τῆς παστεριώσεως, διότι πέραν τοῦ καθαρῶς ἰδιωτικοῦ ἐργοστασίου, πιθανὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ περίπτωσις Δημοτικοῦ ἢ Κοινοτικοῦ ἐργοστασίου. Διατὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ ἀποκλεισθῇ ἡ ἐπιβολὴ τῆς παστεριώσεως;

§308Δ. ΚΕΛΤΕΜΛΙΔΗΣ. Ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ ἀποκλείσωμεν τὸ ἰδιωτικὸν μονοπώλιον.

§309Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Μὴ ἐπιμένετε. Εἶναι ἀπίθανος ἡ περίπτωσις.

§310Α. ΤΣΙΑΝΤΟΣ. Οὐδέποτε εὑρέθημεν πρὸ ἑνὸς τοιούτου φαινομένου, ὁ Δῆμος καὶ ἡ Κοινότης νὰ ἀναλαμβάνῃ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων ὅταν ὑπάρχουν συνεταιρισμοί.

§311Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Ὑπάρχουν πολλαὶ ἐπιχειρήσεις δημοτικαὶ κοινῆς ὠφελείας. Δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ διατυπώσω τὸ ἄρθρον ὅπως τὸ θέλετε, διότι σᾶς εἶπον, ὅτι εἶναι εἰς τὴν πρόθεσιν καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ διατὶ ἐφ’ ὅσον νομοθετοῦμεν δὲν θὰ πρέπει νὰ προβλέψωμεν καὶ τὴν ἀπίθανον αὐτὴν περίπτωσιν, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἕνα τοιοῦτον ἐνδεχόμενον;

§312Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου σας, ἐτονίσατε καὶ πολὺ ὀρθῶς, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ εἶναι τῶν παραγωγῶν ἀγελαδοτρόφων. Πράγματι αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παράγουν τὸ γάλα καὶ δι’ αὐτὸ θὰ πρέπει ἡ Πολιτεία νὰ καταβάλῃ πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν, ὥστε νὰ ἀπαλλαγοῦν τῆς ἀγρίας ἐκμεταλλεύσεως ἀπὸ τὰ ἰδιωτικὰ ἐμπόρια. Ὅταν αὐτὸ τὸ πιστεύετε, καὶ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι σεῖς προσωπικῶς τὸ πιστεύετε αὐτό, θὰ ἦτο ἀνακολουθία νὰ μὴ θελήσωμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ τὸ κατοχυρώσωμεν νομοθετικῶς. Λέγοντες συνεταιριστικὸν ἐργοστάσιον ἐννοοῦμεν τὸ ἐργοστάσιον εἰς τὸ ὁποῖον μετέχουν οἱ ἀγελαδοτρόφοι καὶ μόνον χάριν αὐτῶν κάνει τὴν παραχώρησιν αὐτὴν ἡ Πολιτεία. Ἐὰν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν τὸ κατοχυρώσωμεν νομοθετικῶς, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι οὔτε καὶ σεῖς θὰ δυνηθῆτε νὰ ἀντιταχθῆτε εἰς τὴν νόμιμον καὶ δικαίαν ἀξίωσιν παντὸς ἰδιώτου διὰ νὰ κάμῃ ἐργοστάσιον παστεριώσεως.

§313Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Ἐὰν ἔβλεπα, ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος, χωρὶς κἂν νὰ ἐνοχληθῶ ἀπὸ σᾶς, θὰ ἐλάμβανον τὸ μέτρον αὐτό.

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ κάμω μίαν πρότασιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξέθεσε τὰς ἀπόψεις του καὶ σεῖς διετυπώσατε τὰς ἰδικάς σας. Νομίζω, ὅτι θὰ ἐδύνατο νὰ γίνῃ μία συμφωνία ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου. Νὰ διατυπωθῇ, ὅτι εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν καθίσταται ὅλως ἀνέφικτος ἡ ἵδρυσις ἑνὸς τοιούτου ἐργοστασίου, τότε διατὶ νὰ μὴ δύναται νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀντιληφθῶ. Ἐπέμεινα ἐξηγῶν ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, διότι θὰ ἐπεθύμουν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὁμοθύμως.

§315Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. .... (Ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος λόγῳ θορύβου). Παραπονοῦμαι, ὅτι δὲν μᾶς ἀφήνετε νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ μᾶς παραμερίζετε.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία παρακαλῶ.

§317Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Θὰ ἐπεθύμουν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ εἶναι ἀποτέλεσμα ὁμοθύμου καὶ κοινῆς ψήφου ὅλων ἡμῶν καὶ διὰ τοῦτο ἐπιχειρῶ νὰ σᾶς πείσω, ὅτι δὲν εἶναι δικαιολογημένοι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἐπιμένετε, παρακαλῶ δὲ νὰ μείνετε σύμφωνοι εἰς τὴν διατύπωσιν ὡς ἔχει. Ἐνδιαφέρον σοβαρὸν οἰκονομικὸν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, Ἀθήνας, Πειραιᾶ, Θεσσαλονίκην, Πάτρα, Λάρισαν, Βόλον. Ὅλαι αὐταὶ αἱ πόλεις εἶναι κεκαλυμμέναι ἀπὸ ἐργοστάσια συνεταιρικά. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς κίνδυνος.

§318Ε. ΡΗΓΑΣ. Εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑφίστανται συνθῆκαι διὰ νὰ γίνουν ἐργοστάσια τοιαῦτα παστεριώσεως γάλακτος ἐκτός, ἐὰν ἀναπτυχθοῦν ἐπιχειρήσεις μεγάλαι ἀγελαδοτροφικαί. Αἱ συνθῆκαι εἶναι τοιοῦται, ὥστε πάντοτε δύναται νὰ γίνουν συνεταιριστικὰ ἐργοστάσια, δεδομένου, ὅτι ὑπάρχουν πάντοτε μικροκτηνοτρόφοι. Πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὅτι ἡ παστερίωσις ἐννοεῖται μόνον συνεταιριστική. Παστερίωσις σημαίνει ἀξιοποίησις τοῦ γάλακτος ὑπὲρ τοῦ παραγωγοῦ, ὅτι αὐτὴ εἶναι συνεταιριστική. Ἐὰν δὲν εἶναι συνεταιριστική, τότε ἡ ἀξιοποίησις τοῦ γάλακτος εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἐπιχειρηματίου. Θὰ πρέπει σαφῶς νὰ καθορίσωμεν, ὅτι θὰ πρέπει πάντοτε νὰ γίνεται, ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει, συνεταιριστικὸν ἐργοστάσιον, ὅπως ἐτόνισα καὶ εἰς τὴν προηγουμένην μου ὁμιλίαν, εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα ἔχει λήξει. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι διὰ νὰ ὁμιλήσουν 10 ἀκόμη, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι κατόπιν τῆς διαλογικῆς συζητήσεως ἡ ὁποία ἐπετράπη καὶ εἰς τοιαύτην μάλιστα μεγάλην ἔκτασιν, νομίζω, ὅτι ἔχει διαφωτισθῆ τὸ θέμα καὶ ὅτι δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Μίαν σύστασιν κάμνω.

§320Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ ὑποβάλω μίαν συμβιβαστικὴν πρότασιν. Ἀντελήφθην, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φοβεῖται ἡ Βουλή, εἶναι ἡ δημιουργία μονοπωλίων εἰς τὰς πόλεις καὶ τὰ νησιά. Ἐκεῖνο ποὺ θέλομεν ἡμεῖς, κ. Ὑπουργέ, εἶναι νὰ ὑπάρξῃ μία διάταξις εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἡ ὁποία θὰ ἀπαγορεύῃ τὸ μονοπώλιον καὶ τὴν ὕπαρξιν κορεσμοῦ εἰς τὸ ἐπάγγελμα παστεριώσεως τοῦ γάλακτος.

§321Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ διατυπώσωμεν διάταξιν, ὥστε τὰ συνεταιριστικὰ ἐργοστάσια κατὰ προτεραιότητα θὰ κάμουν τὴν παστερίωσιν. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ ἀποκλείσωμεν τὴν παστερίωσιν εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ὑπάρξῃ συνεταιριστικὸν ἐργοστάσιον παστεριώσεως.

§322Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐδηλώσατε προηγουμένως, ὅτι ἡ ἔφεσίς σας εἶναι νὰ ὑποστηρίξητε τοὺς κτηνοτρόφους. Δὲν βλέπω συνεπῶς τὴν ἐπιμονήν σας νὰ μὴ δέχεσθε τὴν προτεινομένην τροπολογίαν. Ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον χωρὶς τὴν τροπολογίαν αὐτήν, θὰ ξεφυτρώσουν μόνον ἰδιωτικὰ ἐργοστάσια παστεριώσεως. Ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Βρανόπουλον, ἐγένετο μία πρότασις διὰ τὸ νωπὸν γάλα. Νομίζω καὶ ἐγώ, ὅτι ἡ παστερίωσις ἐπιτυγχάνεται μόνον διὰ τοῦ βρασμοῦ.

§323Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ ἀνέπτυξα τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ συνεπῶς δικαίωμα τῆς Βουλῆς εἶναι πλέον νὰ συζητήσῃ καὶ νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῶν κατ’ ἰδίαν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου.

§324Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέχει, νομίζω, τὸ Σῶμα τὴν στιγμὴν αὐτήν, εἶναι ὁ φόβος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ συνάδελφος κ. Γαληνός, δηλαδὴ ὁ κίνδυνος νὰ γίνῃ μονοπώλιον τοῦ γάλακτος. Νομίζω, ὅμως, ὅτι οἱοσδήποτε ἰδιώτης ζητήσῃ τὴν ἵδρυσιν ἐργοστασίου, τὸ Κράτος δὲν δύναται νὰ τοῦ ἀρνηθῇ τὴν ἄδειαν. Διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ συνεπῶς κορεσμὸς τοῦ ἐπαγγέλματος, θὰ πρέπει νὰ μείνῃ ἀνοικτὴ ἡ θύρα, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἵδρυσις καὶ δευτέρου ἐργοστασίου. Προτείνω ὡς ἐκ τούτου νὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς διάταξις.... (Ἀναγινώσκει)...

§325Δ. ΚΑΡΑΚΟΥΛΟΥΞΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κανεὶς δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ παστερίωσις τοῦ γάλακτος προστατεύει τὴν ὑγείαν τοῦ λαοῦ. Τὸ προκείμενον ὅμως νομοσχέδιον εἶναι ἕνας τύπος νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸ μονοπώλιον τοῦ γάλακτος. Ἡμεῖς εἴμεθα ἀντίθετοι εἰς τὴν δημιουργίαν συνθηκῶν εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν καὶ κτηνοτρόφων. Τὸ Κράτος ἔχει ὑποχρέωσιν πρωτίστως ἀντὶ νὰ δημιουργήσῃ μονοπώλιον νὰ δημιουργήσῃ τὰς προϋποθέσεις παραγωγῆς καλοῦ γάλακτος συγχρονισμένων ἐργοστασίων καὶ μηχανημάτων. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει τοῦτο, ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀφήσῃ ἐλευθέραν τὴν πώλησιν τοῦ νωποῦ γάλακτος, ἄλλως νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου δὲν δημιουργεῖται τίποτε ἄλλο, παρὰ μονοπώλιον εἰς βάρος τοῦ λαοῦ.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ, δέχεται κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον;

§327ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ συμληρώσεως τοῦ Ν. 240)1914 «περὶ ὀργανώσεως τῆς ζωοτεχνικῆς καὶ κτηνιατρικῆς ὑπηρεσίας». Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§329ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 01.35′ π.μ.)