1960.04.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 79η

7 Ἀπριλίου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.55′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα ἐπὶ τῶν πρακτικῶν τῆς Τρίτης, νὰ εἴπω δύο λέξεις.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ προχθεσινὰ ἐκυρώθησαν. Ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος λέγει, ὅτι εἴχατε εἴπει, ὅτι θὰ ἐφέρατε διορθώσεις εἰς τὰς 9.15. Ἐφέρατε εἰς τὰς 11.00.

§5Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θέμα ἔχει κἄποιαν σοβαρότητα, διὰ τὴν ἐν συνεχείᾳ ὁμιλίαν χθὲς, περὶ τὸ τέρμα τῆς συνεδριάσεως δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος παρέπεμψε διὰ πρώτην φορὰν — δὲν ἔχω ἀκούσει ἄλλην φορὰν τοιούτου εἴδους σύστασιν— ὅλους τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι δὲν παρίσταντο κατὰ τὴν προχθεσινήν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, κ. Ἠλιόπουλε.

§7Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. ... Νὰ ἀναγνώσουν τὰ πρακτικά, διότι ἐξ αὐτῶν θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ἡλιοπούλου...

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἔκαμε καὶ διαφήμισιν.

§9Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν: Δι’ ὅσα μὲν εἶπον, ὁμιλήσας κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Τρίτης, φέρω ἀπολύτως τὴν εὐθύνην. Ἀλλὰ δι’ ὅσα περιλαμβάνονται εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Τρίτης, ὡς ὁμιλία ἰδική μου, διαχωρίζω ἀπολύτως τὰς εὐθύνας μου. Διότι, ὄχι μόνον δὲν ἀποδίδουν, τὰς σκέψεις μου, ἀλλὰ ἀποδίδουν τὰ ἀντίθετα ἐκείνων, ποὺ εἶπα· ὅπως, π.χ., ἀριθμοὺς ἐντελῶς παραμορφωμένους καὶ σκέψεις.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ἀνατύπωσις.

§11Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δήλωσίς μου, παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ καί, πάντως, ὄχι παρηλλαγμένη.

§12Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ ἤθελον νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τῶν πρακτικῶν. Χθές, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁμιλήσας, εἶπε διάφορα πράγματα, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἀσχοληθῶμεν ἄλλην φοράν. Ἀλλὰ εἶπε καὶ ἐδῶ, ὅτι ἐκ τοῦ κειμένου μιᾶς μυστικῆς εἰσηγήσεως τῆς ΕΔΑ, καὶ δὲν ξεύρω τὶ ἄλλο, ἀποδεικνύονται αἱ διαπιστώσεις.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζάκκα, τὸ εἶπεν ἢ δὲν τὸ εἶπε;

§14Α. ΖΑΚΚΑΣ. Εἶπεν, ὅτι ἐκ τοῦ κειμένου τῆς ΕΔΑ, ὅτι διαπιστοῦται.....

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὰ πρακτικὰ αὐτά.

§16Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τὸν διέκοψα καὶ τοῦ εἶπον, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, εἶναι ἀνόητον. Ἡ διακοπή μου αὐτὴ δὲν ἀναγράφεται εἰς τὰ πρακτικά. Τὴν ἐπαναλαμβάνω, ὑπὸ τὴν ἑξῆς ἔννοιαν. Ἐὰν τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑφυπουργὸς ἀναφέρωνται εἰς κἄποιον κείμενον, τὸ ὁποῖον εἶναι τῆς ΕΔΑ, τότε ἀνόητος εἶναι ἡ ΕΔΑ. Ἐὰν ὅμως δὲν εἶναι ἀκριβὴς αὐτὴ ἡ πληροφορία, ὅτι τὸ κείμενον τῆς Ε. Δ.Α. τὰ λέγει αὐτά, τότε τὸ ποῖος εἶναι ἀνόητος, ἂς τὸ εὕρῃ.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοιαῦται ὑβριστικαὶ φράσεις δὲν ἀναγράφονται εἰς τὰ πρακτικά.

§18Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς εἶπε πολὺ φοβερώτερα πράγματα. Παρακαλῶ, νὰ συμπληρωθοῦν τὰ πρακτικὰ μὲ αὐτὴν τὴν δήλωσιν.

§19Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐπὶ μιᾶς περιπτώσεως περιέργου μᾶλλον βαρηκοΐας, τῶν στενογράφων, φυσικά. Εἰς τὴν σελίδα 6 τῶν πρακτικῶν, εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἐξέφρασε τὴν λύπην του διὰ τὰ συμβάντα, διὰ τὸ δημοσίευμα τοῦ Ὑπουργείου παρὰ τῇ Προεδρίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, ἀπηύθυνα τὴν ἐρώτησιν, ἐὰν θὰ ἀπελύετο ὁ ὑπεύθυνος ὑπουργὸς καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι δὲν ἐνόμιζεν, ὅτι μία δήλωσις τόσον θαρραλλέα καὶ ἔντιμος, θὰ ἐτύγχανεν αὐτῆς τῆς ὑποδοχῆς. Παρετήρησα δὲ ἐγώ, ποῦ εἶναι ἡ θαρραλλέα δήλωσις. Εἰς τὰ πρακτικὰ ἀναφέρεται ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰς τὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν διετύπωσα. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐνῷ ἤκουσε τὴν ἐρώτησιν, κατὰ περίεργον τρόπον, δὲν ἤκουσαν τὴν ἐρώτησιν οἱ πρακτικογράφοι. Ἡ περίπτωσις αὐτή, περίπτωσις βαρηκοΐας, εἶναι βαρυτάτη, καθ’ ὅτι βραδύτερον, ἔχω κἄποιαν πληροφορίαν περὶ αὐτοῦ, διεβίβασα....

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν πληροφορίαν ἔχετε; Νὰ τὴν εἴπητε.

§21Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Διεβίβασα ἐγγράφως εἰς τὸν προϊστάμενον τῆς Στενογραφικῆς Ὑπηρεσίας, τὸ τὶ εἶπον καὶ παρεκάλεσα νὰ ζητηθῇ καὶ ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον ἡ ἔγκρισις τῆς καταχωρήσεως, ἐὰν τυχὸν τοῦτο ἄλλως καθίστατο δύσκολον. Ἐν τούτοις, σήμερον, τὰ πρακτικὰ μὲ φέρουν, ὡς: «Ὁ κ. Ζίγδης διακόπτει, μὴ ἀκουόμενος». Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ σύμπτωσις βαρηκοΐας καὶ τὸ ἀτελέσφορον τῆς προσπαθείας μου νὰ διορθωθῇ χθές, ἤξιζε νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διὰ νὰ ἔχωμεν καὶ μίαν ἄλλην περίπτωσιν τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον ἐμφανίζονται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ αἱ συζητήσεις.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἠμπορεῖ τὸ Προεδρεῖον νὰ ἔχῃ μίαν ἐλαφρὰν βαρηκοΐαν, ἀλλὰ εὐτυχῶς δὲν εἶναι κολλητικὴ καὶ δὲν τὴν ἔχουν οἱ στενογράφοι. Τὸ σημείωμά σας πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν πρακτικῶν ἐτέθη ὑπ’ ὄψει μου καὶ εἶπον εἰς τὸν κ. Διευθυντὴν τῆς Στενογραφικῆς Ὑπηρεσίας, νὰ γίνῃ ἀμέσως ἀποστενογράφησις καὶ νὰ καταχωρηθῇ βεβαίως ὅ,τι λέγουν τὰ πρακτικὰ χωρὶς καὶ νὰ λάβω πλέον γνῶσιν συγκεκριμένην, διότι δὲν ἀναμιγνύομαι εἰς τοιαύτας λεπτομερείας. Αὐτὴ ἡ διαταγὴ ἐδόθη. Δὲν ἠξεύρω, τί ἔγινεν ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν. Ἀλλὰ ἤδη, ἀφοῦ εἴπατε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζεσθε, ὅτι ἐλέχθησαν ὑφ’ ὑμῶν χθὲς καὶ θὰ καταχωρηθοῦν ταῦτα εἰς τὰ πρακτικὰ καταλήγομεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ποὺ ἐπιθυμεῖτε. Ἔχω δὲ νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: Ὅτι ἔχω δώσει μίαν γενικωτέραν ἐντολὴν—τοῦτο δὲ τὸ λέγω γενικῶς—ὅτι διακοπαί, γενόμεναι ἄνευ ἐγκρίσεως τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ ρήτορος εἶναι παρὰ τὸν Κανονισμὸν καὶ δὲν θὰ ἔδει νὰ καταχωροῦνται εἰς τὰ πρακτικά. Διότι ὁ Κανονισμός, λέγει ρητῶς, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον, ἄνευ ἀδείας τοῦ Προέδρου καὶ ἐὰν δὲν τοῦ τὸν παραχωρήσῃ ὁ Πρόεδρος. Συνεπῶς, ἐὰν παρὰ τὸν Κανονισμὸν διαφεύγῃ ἀπὸ ἐντεῦθεν μία διακοπή, ἐκεῖθεν μία ὕβρις καὶ ἀπὸ ἐκεῖ κἄτι τι ἄλλον, δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε οἱ στενογράφοι, οὔτε ὁ Πρόεδρος νὰ φέρουν εὐθύνην. Δι’ αὐτό, θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅταν θέλετε ἄλλοτε, νὰ λάβετε τὸν λόγον, νὰ μοῦ κάμετε τὴν τιμήν, νὰ μοῦ ζητῆτε τὸν λόγον καὶ νὰ μὴ τὸν λαμβάνετε μόνος σας.

§23Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἔπρεπε νὰ καταχωρηθῇ ἡ ἐρώτησίς μου, Μοῦ φαίνεται δέ, ὅτι εἶναι κἄπως περίεργον, νὰ ἀναφέρεται, ὅτι ὡμίλησα χωρὶς νὰ ζητήσω τὸν λόγον, ὅταν τὰ πρακτικὰ εἶναι πλήρη ἀπὸ διακοπάς, αἱ περισσότεραι τῶν ὁποίων δὲν ἔπρεπε διὰ τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου, οὔτε νὰ γίνωνται, οὔτε νὰ καταχωροῦνται. Ἀλλὰ ἐφαρμόζονται δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ ποῖον λόγον νὰ ἐφαρμόζωνται δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά; Ἔχω λόγον νὰ εὐνοῶ τὸν κ. Κύρκον ἢ τὸν κ. Βαλοῦρδον καὶ νὰ μὴ εὐνοῶ ὑμᾶς; Σοβαρῶς λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα; Τὸ Προεδρεῖον εἶναι ἀντικειμενικὸν πρὸς ὅλους.

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσ.). Θὰ ἤθελον, ἐπειδὴ παρηκολούθησα τὴν συζήτησιν, νὰ δηλώσω ἀπολύτως ὑπευθύνως, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἤκουσε τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Ζίγδης. Εἴδομεν ἁπλῶς τὸν κ. Ζίγδην ἐγειρόμενον καὶ λέγοντα κἄτι. Ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον δὲν τὸ ἠκούσαμεν ἡμεῖς, εἶναι μᾶλλον φυσικὸν νὰ μὴ τὸ ἔχουν ἀκούσει καὶ οἱ στενογράφοι τῆς Βουλῆς.

§26Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν τὸ ἐπῆραν οἱ στενογράφοι καὶ τὸ ἐπῆραν οἱ πρακτικογράφοι τῶν ἐφημερίδων;

§27Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὅταν ὁ ρήτωρ δὲν ἐπιτρέπῃ διακοπὰς καὶ παρὰ ταῦτα διακόπτεται, ἀνεξαρτήτως πόθεν, αὐταὶ αἱ διακοπαὶ θὰ καταχωροῦνται εἰς τὰ πρακτικά;

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἀπαντᾷ ὁ ρήτωρ εἰς μίαν αἰφνιδιαστικὴν καὶ παρὰ τὸν Κανονισμὸν διακοπήν, εἶναι ὡς ἐὰν ἐκ τῶν ὑστέρων τὰς δέχεται. Ἀλλὰ αἱ διακοπαί, αἱ «ἀφανεῖς» ἂς εἴπωμεν ἐκεῖναι, δηλαδή, αἱ ὁποῖαι δὲν ἠκούσθησαν ἢ δὲν ἠμποροῦν ἐκ τῶν «πραγμάτων» νὰ ἀκουσθοῦν, δὲν θὰ καταχωροῦνται μὲ σημειώματα τῶν ἐνδιαφερομένων. Εἶναι παρὰ τὸν Κανονισμόν. Ὅσοι κύριοι βουλευταὶ θέλουν νὰ καταχωροῦνται εἰς τὰ πρακτικὰ ὅσα λέγουν, πρέπει νὰ τὰ λέγουν σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μητακίδης, ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας, κ. Σ. Χούτας, κατέθεσεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν ἑξῆς δήλωσιν: «Τὸ τεθὲν ὑπὸ τῆς ΕΔΑ πολιτικὸν θέμα καὶ ἡ διεξαχθεῖσα μέχρι τοῦδε ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις μεταξὺ τῶν δύο ἀκραίων μερίδων τοῦ Κοινοβουλίου, δικαιώνουν διὰ μίαν εἰσέτι φορὰν τὴν πλειστάκις ὑποστηριχθεῖσαν ὑπ’ ἐμοῦ ἄποψιν, ὅτι αἱ δύο αὐταὶ πολιτικαὶ παρατάξεις ΕΡΕ καὶ ΕΔΑ, παρὰ τὴν λόγοις ἀντίθεσίν των, συναντῶνται παγίως ἐπὶ ἑνὸς μεγάλου πολιτικοῦ, ἀντικειμενικοῦ σκοποῦ: τῆς πολώσεως τοὐτέστι τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς χώρας, σκοποῦ ὀλεθρίου μὲν διὰ τὸ Ἔθνος, ἀπολύτως ὅμως ἀναγκαίου διὰ τὴν ἐπιβίωσιν τῶν δύο αὐτῶν κομματικῶν μερίδων. Διότι ἡ παράτασις τοῦ βίου τῆς σημερινῆς ἀντιλαϊκῆς Κυβερνήσεως ἐκτρέφει, ὡς κατεδείχθη καὶ ἐκ τῶν τελευταίων βουλευτικῶν ἐκλογῶν, καὶ ἰσχυροποιεῖ τὴν ἄκραν ἀριστεράν, καὶ ἀντιστρόφως: Ἡ προβολὴ μιᾶς διωγκωμένης ἄκρας ἀριστερᾶς παρέχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν Καραμανλῆ τὸ μόνον σοβαροφανὲς ἔναντι τῶν ἀφελῶν λαϊκῶν μαζῶν ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς παραμονῆς της εἰς τὴν Ἀρχήν, ἀλλὰ καὶ τῶν καθημερινῶς σημειουμένων αὐθαιρεσιῶν της εἰς βάρος τοῦ πολιτεύματος καὶ τοῦ Ἔθνους. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, καὶ τὸ τόσον ἀκαίρως καὶ μὲ τόσον ἐκ τῶν προτέρων βέβαιον ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως ἀριθμητικὸν ἀποτέλεσμα τῆς διεξαχθησομένης ψηφοφορίας, τεθὲν ὑπὸ τῆς ΕΔΑ πολιτικὸν θέμα, ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει δὲν ἀποβλέπει, εἰ μὴ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ὡς ἄνω ἀντεθνικοῦ σκοποῦ, ἐν προκειμένῳ δὲ εἰς τὴν ὑποβοήθησιν τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ εἰς μίαν περίοδον, ἰδιαιτέρως κρίσιμον δι’ αὐτήν, ὡς ἡ τοῦ προσεχοῦς διμήνου. Ἀποδοκιμάζων ὅθεν καὶ τὴν οὕτω πως προβάλλουσαν, μεταξὺ τῶν δύο ὡς ἄνω πολιτικῶν παρατάξεων, νέαν αὐτὴν δῆθεν ἀντιδικίαν, δὲν θὰ λάβω κἂν μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ αὐτοῦ θέματος. Συνεπὴς ὅμως πρὸς τὴν γνωστὴν πολιτικήν μου θέσιν δηλῶ, ὅτι θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν.

Ὁ Δηλῶν

ΣΤ. ΧΟΥΤΑΣ

Βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας».

§31Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχει καθιερωθῆ, αἱ δηλώσεις τῶν βουλευτῶν νὰ ἀναγινώσκωνται ἐν τῷ συνόλῳ των καὶ ὄχι ἀποσπάσματα τούτων, ὡς εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Νομίζω, ὅτι ἡ τακτικὴ αὕτη δὲν ἐξυπηρετεῖ τὸ κῦρος τοῦ Προεδρείου.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀνεγνώσθη ὁλόκληρος καὶ ἐὰν δὲν μὲ παρηκολουθήσατε, οὐδεὶς σᾶς πταίει. Πάντως θὰ περιληφθῇ ὁλόκληρος ἡ δήλωσις εἰς τὰ πρακτικά.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου κ. Λ. Δερτιλῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§33Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς προτάσεως μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπουσιάσῃ τὸ τροπάριον τῆς δῆθεν ἀπροθυμίας τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἐμπορικάς μας σχέσεις μὲ τὰς Ἀνατολικὰς χώρας. Ἔχετε —μᾶς κατηγοροῦν— τὴν συνταγὴν εἰς τὰς χεῖρας σας. Δύνασθε νὰ ἐξαγάγετε ὁσαδήποτε γεωργικὰ προϊόντα πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας. Διατὶ δὲν κάμνετε τὴν χρῆσιν τῆς συνταγῆς αὐτῆς; Διατὶ ἀντὶ τούτου προχωρεῖτε εἰς συγκέντρωσιν τῶν γεωργικῶν προϊόντων καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰς ἐξαγωγὴν αὐτῶν. Κύριοι βουλευταί, ἡ κατηγορία αὐτὴ δὲν εἶναι μόνον ἀντίθετος πρὸς τὰ γνωστὰ γεγονότα. Πέραν αὐτοῦ ἀποτελεῖ σκόπιμον διαστροφὴν γνωστῶν γεγονότων, διότι ἐὰν πράγματι δύναται νὰ κατηγορηθῇ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, θὰ πρέπει νὰ κατηγορηθῇ πρῶτον, διότι ἀσκεῖ πολιτικὴν εὐνοίας ὑπὲρ ἀναπτύξεως τῶν ἐμπορικῶν μας συναλλαγῶν μετὰ τῶν χωρῶν, μετὰ τῶν ὁποίων συνδεόμεθα μὲ διμερεῖς συμφωνίας καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ μετὰ τῶν Ἀνατολικῶν χωρῶν καὶ δεύτερον, διότι ἡ πολιτική της αὕτη μέχρι τοῦδε εἶχε στεφθῇ ὑπὸ ἀπολύτου ἐπιτυχίας. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαντήσωμεν μόνον μὲ ὀλίγους ἀριθμούς. Διότι πράγματι εἶναι γνωστόν, ὅτι αἱ ἐξαγωγαί μας πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας τὸ 1955 ἀνέρχονται εἰς 9.000.000 δολλάρια, τὸ 1960 θὰ ἀνέλθουν περίπου εἰς 45.000.000 περίπου δολλάρια. Αἱ ὑφιστάμεναι συμφωνίαι μετὰ τῶν Ἀνατολικῶν χωρῶν προβλέπουν ἀνάπτυξιν τῶν συναλλαγῶν μας διὰ τὸ τρέχον ἔτος μέχρι 65.000.000 δολλαρίων. Κατὰ συνέπειαν οὐδεὶς καλῆς πίστεως συζητητής, δυνάμενος νὰ ἔχῃ γνώμην ἐπὶ ἐμπορικῶν καὶ οἰκονομικῶν θεμάτων καὶ γνωρίζων τὰς δυσχερείας πρὸς ἀνάπτυξιν τῶν ἐμπορικῶν μας σχέσεων μετὰ τῶν Ἀνατολικῶν χωρῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ τὸ ἐπιτυχὲς ἀποτέλεσμα. Πέραν ὅμως αὐτοῦ, πέραν δηλαδὴ τοῦ ἱκανοποιητικοῦ τῆς εἰς ἀπόλυτον ὕψος ἀναπτύξεως τῶν ἐξαγωγῶν μας μὲ τὰς Ἀνατολικὰς χώρας, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναφερθῶ εἰς ἓν διεθνὲς κείμενον, εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ὑφυπουργοῦ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν κ. Ντίλλαν, ὑποβληθεῖσαν μόλις ἐσχάτως, τὴν 15ην Μαρτίου 1960, εἰς τὸ Κογκρέσσον, ὅπου ἀναφέρεται ἡ ποσοστιαία συμμετοχὴ τῶν διαφόρων Κρατῶν εἰς τὰς ἐξαγωγὰς πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας καὶ πρὸς τὴν Κίναν, πρὸς τὸ σύνολον δηλαδὴ τοῦ Κομμουνιστικοῦ Μπλόκ. Δὲν θὰ θελήσω νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλήν. Θὰ περιορισθῶ μόνον νὰ ἀναφέρω τὰ ποσοστὰ τῶν χωρῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἀνεφέρθησαν ὑπὸ τῶν ἐπικριτῶν τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ τῶν χωρῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἐνεφανίσθησαν ὡς παράδειγμα πρὸς μίμησιν διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Ἀμερικανοῦ Ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς τὸ Κογκρέσσον ἀναφέρεται εἰς τὰ ἔτη 1958 καὶ 1959. Διὰ τὸ ἔτος 1958 τὰ στοιχεῖα εἶναι ὁριστικά. Διὰ τὸ ἔτος 1959 εἶναι προσωρινὰ καὶ ὄχι πλήρη, διότι δὲν ἀναφέρονται εἰς ὁλόκληρον τὸ ἔτος. Οἱ κ. συνάδελφοι τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ δώσουν ἕνα παράδειγμα πρὸς μίμησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀνεφέρθησαν ὡς γνωστόν, εἰς τὸ ὕψος τῶν ἐξαγωγῶν πρὸς τὸ κομμουνιστικὸν μπλόκ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, τῆς Ἰαπωνίας, τῆς Γαλλίας, τῆς Γερμανίας καὶ τῆς Τουρκίας. Ἂς ἴδωμεν λοιπὸν τὸ ὕψος τῶν ἐξαγωγῶν τῶν χωρῶν αὐτῶν. Κατὰ τὸ ἔτος 1958 τὸ ποσοστὸν τῶν ἐξαγωγῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν πρὸς τὸ κομμουνιστικὸν μπλόκ ἦτο 0,6%, τῆς Ἰαπωνίας, ἡ ὁποία μάλιστα κατὰ τόσον φλύαρον τρόπον ὑπεδείχθη ὡς παράδειγμα, ἦτο 2.6%, τῆς Γαλλίας 3,7%, τῆς Γερμανίας 7%, τῆς Ἑλλάδος 16,2% καὶ τῆς Τουρκίας 22,6%. Διὰ τὸ ἔτος 1959 τὰ ποσοστὰ αὐτὰ ἔχουν ὡς ἑξῆς: Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι 0,5%, Ἰαπωνία 0,7%, ἡ Γαλλία 3,3%, ἡ Γερμανία 6,7%, Ἑλλὰς 18,8% καὶ Τουρκία 15,5%. Θὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς τὸ 1957 μόνον διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Τουρκίαν, δηλαδὴ εἰς τὰς δύο χώρας ποὺ ἐναλλάσσονται εἰς τὴν πρώτην γραμμήν, διότι ὅπως εἴδατε τὸ μὲν 1958 πρώτη εἰς ποσοστὸν συμμετοχῆς ἐξαγωγῶν πρὸς τὰς ἀνατολικὰς χώρας, ἔρχεται ἡ Τουρκία, καὶ δεύτερη ἡ Ἑλλάς, τὸ δὲ 1959 πρώτη ἡ Ἑλλὰς καὶ δευτέρα ἡ Τουρκία καὶ ἀκολουθοῦν μὲ ἀσυγκρίτως κατώτερον ποσοστόν, ὅλαι αἱ ὑπόλοιπαι χῶραι. Τὸ 1957 τὸ ποσοστὸν τῆς Ἑλλάδος ἦτο 10,9%, ἐνῷ τῆς Τουρκίας ἦτο 18%. Διαπιστοῦται κατὰ συνέπειαν, κατὰ τρόπον πασίδηλον, ἀδιάψευστον καὶ πανηγυρικόν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου πραγματοποιεῖ μίαν σταθερὰν καὶ ταχεῖαν ἄνοδον, ἐνῷ ἀντιθέτως ὅλαι αἱ ἄλλαι χῶραι, εἴτε παραμένουν στάσιμοι εἰς χαμηλὸν ποσοστόν, εἴτε πραγματοποιοῦν καὶ ἐμφανίζουν ὑποχώρησιν. Κύριοι συνάδελφοι, χρειάζεται πράγματι ἔλλειψις συναισθήματος εὐθύνης, χρειάζεται, πράγματι, περιφρόνησις πλήρης πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸν λαόν, διὰ νὰ ἰσχυρισθῇ τις οἱοσδήποτε καὶ ὁσονδήποτε κακόπιστος πολίτης καὶ ὁσονδήποτε κακόπιστον μέλος τῆς Βουλῆς, ὅτι πράγματι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐπραγματοποίησε μίαν ἀναμφισβήτητον πρόοδον καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀποτελεῖ δι’ ὅλας τὰς ἄλλας χώρας παραδείγματα πρὸς μίμησιν, ἀφοῦ ἡ πρόοδος αὐτὴ εἶναι συνεχὴς αὐξανομένη συνεχῶς καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἡ πρώτη εἰς ποσοστιαῖον ὕψος ἐξαγωγῶν πρὸς τὰς ἀνατολικὰς χώρας. Ἀνεφέρθη καὶ ὀφείλω νὰ τὸ σχολιάσω, τὸ προπολεμικὸν ὕψος ἐξαγωγῶν μας. Μᾶς λέγουν, ὅτι τὸ 1937 ἡ ποσοστιαία συμμετοχὴ εἰς τὰς εἰσαγωγὰς ὄχι ἐξαγωγάς, διότι εἰς τὰς ἐξαγωγὰς ἦτο κατώτερον τὸ προπολεμικὸν ποσοστὸν μᾶς λέγουν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ προπολεμικὸν ὕψος εἰσαγωγῶν ἦτο ἀνώτερον τῆς Ἑλλάδος ἐκ τῶν ἀνατολικῶν χωρῶν. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὸν ὄγκον τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου, δηλαδὴ εἰσαγωγαὶ σὺν ἐξαγωγαί, εἶναι ἐμφανῶς κατώτερον τὸ προπολεμικὸν ποσοστόν. Ἐρωτῶ ὅμως πάντα ἀσχολούμενον μὲ τὰ οἰκονομικὰ καὶ εἰδικώτερον μὲ τὰ ἐμπορικὰ θέματα, πῶς εἶναι δυνατὸν πρῶτον νὰ ἀποτελέσῃ στοιχεῖον συγκρίσεως τὸ πρὸ 25ετίας ὕψος συναλλαγῶν μιᾶς χώρας μὲ ἄλλην χώραν, πολὺ περισσότερον δὲ μὲ συνασπισμὸν ἄλλων χωρῶν. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ συγκρίνωνται, διότι ἐν τῷ μεταξὺ εἰς μίαν 25ετίαν, ἐπέρχονται ὀργανικαὶ ἀλλοιώσεις εἰς τὴν οἰκονομίαν τῶν κρατῶν καὶ κατὰ συνέπειαν ἐπέρχεται μεταβολὴ τῶν εἰσαγομένων καὶ ἐξαγομένων εἰδῶν. Ἀρκοῦμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι προπολεμικῶς εἰς τὸ ἔτος 1937, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρθη ὡς παράδειγμα, αἱ εἰσαγωγαὶ τῆς Ἑλλάδος εἰς σῖτον ἐκ τῶν ἀνατολικῶν χωρῶν ἐκάλυπτον περίπου τὸ 45% τοῦ συνόλου τῶν εἰσαγωγῶν τῆς Ἑλλάδος ἐκ τῶν ἀνατολικῶν χωρῶν. Καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον ἔχει ἀλλοιωθῆ ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο ἡ παραγωγή μας καὶ κατὰ συνέπειαν, οὔτε ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην σίτου πρὸς εἰσαγωγήν, ἀλλὰ οὔτε καὶ αἱ ἀνατολικαὶ χῶραι ἔχουν διαθέσιμον σῖτον πρὸς ἐξαγωγήν. Ἄρα καὶ μόνον αὐτὸ τὸ στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, ἀποτελεῖ τὸ 45% τοῦ συνόλου τῶν εἰσαγωγῶν μας ἀπὸ τὰς ἀνατολικὰς χώρας εἰς τὸ 1937, εἶναι ἀρκετὸν διὰ νὰ ἐμφανίσῃ, ὅτι ὁ παραδειγματισμὸς καὶ ἡ ἀναφορὰ πρὸς τὸ 1937 εἶναι ἄνευ τῆς ἀποδιδομένης σημασίας. Δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω περισσότερον ἀλλὰ θὰ ἀναφερθῶ ἀκόμη καὶ εἰς ἄλλο προϊόν, τὸν βάμβακα. Γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὸ 1937 ἡ Ἑλλὰς ἦτο εἰσαγωγικὴ χώρα, τὸ 1959 εἶναι ἐξαγωγικὴ καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν παραγωγήν μας καὶ τὴν ἐξαγωγήν μας εἰς βάμβακα. Κατὰ συνέπειαν παρ’ ὅλον ὅτι δὲν ὑφίσταται στοιχεῖον συγκρίσεως ὡς πρὸς τὴν προπολεμικὴν περίοδον, παρὰ ταῦτα ἐὰν ἀναλυθοῦν τὰ στοιχεῖα καὶ εἰς ἀπολύτους ἀριθμοὺς καὶ εἰς σχετικοὺς ἀριθμούς, σήμερον τὸ ὕψος τῶν ἐμπορικῶν μας σχέσεων, τῶν ἐμπορικῶν μας συναλλαγῶν, ὁ ὄγκος δηλαδὴ τοῦ ἐξαγωγικοῦ μας ἐμπορίου μετὰ τῶν ἀνατολικῶν χωρῶν, εἶναι ἀνώτερον τοῦ προπολεμικοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ αὐτὸ τὸ ποσοστόν, τὸ ὕψος αὐτὸ τῶν ἐξαγωγῶν μας πρὸς τὰς ἀνατολικὰς χώρας δὲν ἦτο πρᾶγμα εὐχερές. Δὲν συνέβη δηλαδὴ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐνσυνειδήτου καὶ ἐπιμόνου προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ διαπράξω μίαν ἀπροσεξίαν ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ θὰ ὁμολογήσω, ὅτι πράγματι τὸ φαινόμενον αὐτὸ ὀφείλεται εἰς πολλοὺς λόγους, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ παράβασις κατὰ ἕνα τρόπον, συμβατικῶν ὑποχρεώσεων, πρῶτον, καὶ δεύτερον, ὀφείλεται εἰς πειθαναγκασμὸν τὸν ὁποῖον ἀσκοῦμεν ὡς Κυβέρνησις εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κατανάλωσιν διὰ νὰ δεχθῇ νὰ ἀπορροφήσῃ καὶ προϊόντα ἀνατολικῶν χωρῶν, νὰ δημιουργηθοῦν δηλαδὴ αἱ προϋποθέσεις τῆς ἀπορροφήσεως προϊόντων ἐκ τῶν ἀνατολικῶν χωρῶν. Γνωρίζετε ὅλοι τὴν ὑπ’ ἀριθ. 163 πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία προσφέρει τὴν δυνατότητα εἰς τὸν Ὑπουργὸν Ἐμπορίου νὰ κατευθύνῃ ἕνα ὡρισμένον ποσοστὸν εἰσαγωγῶν. Γνωρίζετε ἐπίσης, ὅτι ἔχομεν λάβει μέτρα διὰ τῶν ὁποίων καθωρίσθη τὸ ἀνώτατον ὕψος τῶν εἰσαγωγῶν μας, εἰδῶν μαζικῆς καταναλώσεως ἐκ τῶν Χωρῶν ἐλευθέρου συναλλάγματος, μὲ μοναδικὸν σκοπὸν νὰ ὑποχρεώσωμεν τὴν ἑλληνικὴν κατανάλωσιν νὰ ἀναζητήσῃ τὰ ἀγαθὰ αὐτὰ ἐκ τῶν Χωρῶν τῶν διμερῶν συμφωνιῶν, δηλαδὴ τῶν Ἀνατολικῶν Χωρῶν. Γνωρίζετε ἐπίσης, ὅτι ὑφίσταται καὶ ἑτέρα δυνατότης τοῦ Ὑπουρ. τοῦ Ἐμπορίου νὰ μεταφέρῃ ὡρισμένα εἰσαγόμενα εἴδη εἰς μίαν κατηγορίαν ἐπιτρέπουσαν τὴν εἰσαγωγὴν τῶν εἰδῶν αὐτῶν μόνον κατόπιν ἀδείας τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐμπορίου. Εἰς τὴν διαδικασίαν αὐτὴν ὀφείλεται τὸ ὅτι ἐφέτος σχεδὸν ἀποκλειστικῶς εἰσάγεται σάκχαρις ἐκ τῶν Ἀνατολικῶν Χωρῶν, μολονότι προσφέρεται εἰς τὴν ἀγοράν μας σάκχαρις ἐκ τῶν Χωρῶν ἐλευθέρου συναλλάγματος, αἱ ὁποῖαι κατὰ τρόπον πατροπαράδοτον, δύναμαι νὰ εἴπω, προμηθεύουν τὴν ἑλληνικὴν ἀγορὰν σακχάρεως. Πρὸς τὸν σκοπὸν ἄλλως τε τοῦτον προέβημεν ἔτι περαιτέρω εἰς περιορισμὸν τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν. Ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὸ 1953 ἀπηλευθερώθησαν αἱ εἰσαγωγαί μας κατὰ ποσοστὸν 96%. Ἀκριβῶς διὰ νὰ ὑποβοηθήσωμεν τὰς εἰσαγωγὰς ἐκ διμερῶν χωρῶν ἐδεσμεύσαμεν τὰς εἰσαγωγάς μας καὶ σήμερον ἐπιτρέπεται ἡ ἐλευθέρα εἰσαγωγὴ μόνον διὰ τὸ 75% τῶν εἰσαγομένων εἰδῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ, κ. συνάδελφοι, ἰδιαιτέρως τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, νὰ ἀναφέρω ὡρισμένα παραδείγματα, ἕνα— δύο μόνον, τὰ ὁποῖα ἐμφανίζουν τὰς δυσχερείας εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, καὶ ταυτοχρόνως ἀποδεικνύουν τὸ πόσον ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐμπορικῶν αὐτῶν σχέσεων. Θὰ ἀναφερθῶ μάλιστα εἰς Ὀργανισμὸν φίλα προσκείμενον πρὸς τὴν ἄκραν ἀριστεράν, ὅπου καὶ ἐκεῖ ἐχρειάσθη νὰ πειθαναγκάσῃ ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου διὰ νὰ ὑποχρεώσῃ πρὸς εἰσαγωγὴν ἐκ τῶν Ἀνατολικῶν Χωρῶν. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ Δῆμος Ἀθηναίων εὑρίσκεται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν ἐξουσίαν προσώπου ἐκλεγέντος διὰ ψήφων τῆς Ε.Δ.Α., ἀξιοτίμου κατὰ πάντα προσώπου. Ἡ δημοτικὴ ἐκμετάλλευσις ἀεριόφωτος Ἀθηνῶν, ἐχρειάσθη νὰ εἰσαγάγῃ κάρβουνα καὶ ἐζήτησε νὰ εἰσαγάγῃ τὸ κάρβουνον αὐτὸ ἐκ Δυτικῶν Χωρῶν. Ἀπήντησα, ὅτι ἐπιτρέπω τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ κάρβουνου, ἐφ’ ὅσον εἰσαχθῇ ἀπὸ τὰς Ἀνατολικὰς Χώρας. Καὶ ἡ ἀπάντησις ἦτο, ὅτι κάρβουνον τῶν Ἀνατολικῶν Χωρῶν δὲν τὴν ἱκανοποιεῖ εἰς ποιότητα, κατὰ συνέπειαν, ἀδυνατεῖ νὰ δεχθῇ εἰσαγωγὴν καρβούνου ἐξ Ἀνατολικῶν Χωρῶν. Παρ’ ὅλην τὴν γνωμάτευσιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ κάρβουνο τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως ἠδύνατο νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν δημοτικὴν ἐκμετάλλευσιν ἀεριόφωτος Ἀθηνῶν, ἠρνήθη αὕτη. Προέβη εἰς ἔντονον διάβημα καὶ εἰς ἀπάντησιν ἡ Ἑταιρεία ἐκοινοποίησεν ἐξώδικον πρόσκλησιν, κατὰ τὴν ὁποίαν μὲ καθιστᾷ ὑπεύθυνον διὰ τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τῆς προμηθείας. Καὶ μάλιστα ἠρνήθη νὰ παραλάβῃ τὸ κάρβουνο καὶ ὑπεχρεώθην νὰ ὑπογράψω αὐστηροτάτην διαταγὴν διὰ νὰ παραλάβῃ τὸ κάρβουνον ἡ ἐκμετάλλευσις ἀεριόφωτος. Βλέπετε ποῖοι κόποι καὶ ποῖαι προσπάθειαι χρειάζονται καὶ καταβάλλονται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ πειθαναγκάσωμεν τὴν ἑλληνικὴν κατανάλωσιν νὰ δεχθῇ ἀγαθὰ ἐκ τῶν Ἀνατολικῶν Χωρῶν, ὅταν παρατηρῆται, ὅτι ἀγαθὸν τοιαύτης ἀπροσώπου καταναλώσεως ὡς κάρβουνον ἀπὸ Ὀργανισμὸν μὴ δυνάμενον νὰ κατηγορηθῇ ἐπὶ ἰδεολογικῇ προκαταλήψει κατὰ τῶν Ἀνατολικῶν Χωρῶν, δὲν γίνεται δεκτὸν καὶ ἐπιβάλλεται ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν Ἐμπορίου. Κατηγορήθημεν ἐπίσης ἀπὸ τοὺς συναδέλφους τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ὅτι ἐνῷ ἠδυνάμεθα νὰ προμηθευθῶμεν εἴδη, ὅπως ἡ χαρτομᾶζα καὶ ὁ σίδηρος καὶ ἡ ξυλεία ἐκ τῶν Ἀνατολικῶν Χωρῶν, δὲν τὸ πράττομεν. Πληροφοροῦμεν μεν τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὅτι πιέζομεν τὰς Ἀνατολικὰς Χώρας νὰ μᾶς προσφέρουν ποσότητας χαρτομάζης καὶ ὑπηγάγομεν τὴν χαρτομᾶζαν καὶ τὰ ὑπόλοιπα εἴδη ταῦτα ὡς ποσόστωσιν καὶ παρὰ τὰς προσπαθείας μας τὰς ἐπιμόνους, ἠρνήθησαν νὰ μᾶς ἱκανοποιήσουν τὸ αἴτημα παρὰ μόνον διὰ τὴν ξυλείαν. Ὄχι διότι δὲν ἤθελον ὅπως οἱανδήποτε σκοπιμότητα ἢ ὑστεροβουλίαν, ἀλλ’ ἁπλούστατα, διότι διὰ τῆς χαρτομάζης ἤθελον νὰ προμηθευθοῦν προϊόντα ἐξ ἄλλων χωρῶν, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν γνώμην των ἦσαν χρησιμώτερα δι’ αὐτοὺς ἀπὸ ὅ,τι εἶναι τὰ ἑλληνικὰ προϊόντα. Ἐπίσης θὰ ἀναφέρω καὶ ἕτερον παράδειγμα, τὸ παράδειγμα τοῦ σιδήρου, κατὰ τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα πρὸ διαμαρτυριῶν καὶ τῶν βιομηχάνων καὶ τῶν εἰσαγωγέων μας, διότι πράγματι τοὺς ὑποχρεώνομεν νὰ εἰσαγάγουν τὸ εἶδος αὐτὸ μόνον ἐκ τῶν Ἀνατολικῶν Χωρῶν καὶ διαμαρτύρονται, διότι δὲν δύνανται νὰ ἐξεύρουν τὰ εἴδη τὰ ὁποῖα ἐπιθυμοῦν διὰ τὰς βιομηχανίας των καὶ τὴν ἑλληνικὴν βιοτεχνίαν. Θὰ ἀναφέρω καὶ ἕνα ἀκόμη παράδειγμα, διὰ νὰ πείσω καὶ τὸν πλέον κακόπιστον συζητητήν, ὅτι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐξαντλοῦνται εἰς τὸ ἀνώτατον δυνατὸν σημεῖον ὅλαι αἱ δυνατότητες πρὸς εἰσαγωγὴν εἰδῶν καὶ διάθεσιν τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν συγκεκριμένην σύμβασιν προμηθείας τηλεπικοινωνιακοῦ ὑλικοῦ ἐκ τῆς Τσεχοσλοβακίας. Ἐζήτησα καὶ ἐπέμεινα νὰ δεχθοῦν ἄνευ ἰδιαιτέρας ἐπιβαρύνσεως τὸν συμφωνηθέντα καπνὸν νὰ ἀγοράσουν ἐξ Ἑλλάδος κατὰ τὸ 1960. Διεκινδύνευσα τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως καὶ παρὰ ταῦτα μοῦ ἐλέγχθη, ὅτι δὲν ἔχομεν περαιτέρω ἀπορροφητικότητα καπνοῦ καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ παραλάβωμεν ἐν τῷ συνόλῳ του τὸν καπνόν, διότι ἁπλούστατα δὲν πρόκειται νὰ τὸν καταναλώσωμεν. Καὶ κατὰ συνέπειαν παρ’ ὅλον ὅτι μᾶς τὸν προσέφερε χωρὶς ἐπιβαρύνσεις, ἡμεῖς ἀρνούμεθα νὰ παραλάβωμεν πέραν τοῦ ποσοστοῦ ποὺ ἀναγκαιοῖ διὰ τὴν κατανάλωσίν μας. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ ὅσα λέγω ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω, ὅτι ἡ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ συνεργασία τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐμπορίου μετὰ τῶν Πρεσβειῶν τῶν Ἀνατολικῶν Χωρῶν καὶ τῶν ἐμπορικῶν των ἀντιπροσωπειῶν καὶ ἰδιαίτατα μὲ τὴν ἐμπορικὴν ἀντιπροσωπείαν τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως εἶναι ἁρμονική. Καὶ ἐκεῖνοι ἀναγνωρίζουν τὰς δυσχερείας τοῦ πράγματος καὶ ἀποροῦν πῶς μὲ τοιαύτην ἀφέλειαν ἀναφέρονται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τὰ ὅσα ἀναφέρονται. Θὰ ἐπεθύμουν ὅμως ἐπειδὴ ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου νὰ εἴπω καὶ πλέον αὐτοῦ. Εἶναι πράγματι περίεργον τὸ διατὶ πιστεύεται καὶ ἀναπτύσσεται, ὅτι αἱ τυχὸν ὑφιστάμεναι δυσχέρειαι ὀφείλονται εἰς δῆθεν ἀπροθυμίαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἐμπορικὰς σχέσεις τῆς Χώρας. Ὄχι μόνον διότι ὅπως ἀνέφερα καὶ ἐπὶ τῶν ποσοστῶν καὶ ἐκ τῆς πραγματικότητος ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πράττει πᾶν τὸ δυνατὸν καὶ ἔχει πράγματι ἐπιτυχῆ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλων λόγων. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ οἰκονομικὸν σύστημα ὑπὸ τὸ ὁποῖον διεπόμεθα ἐπιτρέπει ἀνέτως τὸν ἀνώτατον βαθμὸν ἀναπτύξεως τῶν εἰσαγωγῶν καὶ τῶν ἐξαγωγῶν μας μὲ τὰς Ἀνατολικὰς Χώρας. Διότι καὶ αἱ εἰσαγωγαὶ καὶ αἱ ἐξαγωγαὶ εἶναι ἐλεύθεραι εἰς τὴν Χώραν μας. Ἡ οἰκονομία μας εἶναι ἐλευθέρα καὶ πᾶς πολίτης δύναται νὰ εἰσαγάγῃ ἀγαθὰ ἀπὸ οἱανδήποτε χώραν τὴν ὁποίαν αὐτὸς προτιμᾶ. Ἡ οἰκονομία μας ἐξ ἄλλου στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας. Κατὰ συνέπειαν ὁ ἰδιώτης εἰσαγωγεὺς ἢ βιομήχανος ἐπιδιώκει νὰ εἰσαγάγῃ ἐμπορεύματα ἀπὸ τὴν χώραν ἐκείνην ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ πραγματοποιήσῃ περισσότερον κέρδος. Καὶ τοῦτο εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἐπαφὴν καὶ συσχέτισιν μὲ τὰς δυνατότητας τῆς ἀπορροφήσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἀγορᾶς καὶ τὰς προτιμήσεις τῆς Ἑλληνικῆς καταναλώσεως. Κατὰ συνέπειαν ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἐμπορικῶν σχέσεων εἰσαγωγῶν καὶ ἐξαγωγῶν εἰς Ἑλλάδα καὶ ἐξ Ἑλλάδος μὲ οἱανδήποτε χώραν καὶ ὡς ἐκ τούτου καὶ ἐκ τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης, εἶναι ἐλευθέρα καὶ ἀδέσμευτος. Δὲν συμβαίνει ὅμως, κ. συνάδελφοι, τὸ αὐτὸ καὶ μὲ τὰς Ἀνατολικὰς Χώρας. Τὸ ἐμπόριον ἐκεῖ εἶναι κρατικὸν καὶ ἡ κατανάλωσις δὲν εἶναι ἐλευθέρα, ἐλέγχεται. Κατ’ ἀκολουθίαν δὲν δύναται νὰ καταναλώσῃ ὁ ἰδιώτης τὸ προϊὸν τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ, ἀλλὰ ὑποχρεοῦται νὰ καταναλώσῃ ἐκεῖνο ποὺ τοῦ προσφέρει ἡ ἀνωτάτη οἰκονομικὴ ἀρχή. Εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθοῦν ἀπεριορίστως αἱ εἰσαγωγαὶ καὶ ἐξαγωγαὶ μὲ τὰς Ἀνατολικὰς Χώρας, διότι τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ ἰδιώτου ὅστις ἔχει ὡς κριτήριον τὰς προτιμήσεις τῆς καταναλώσεως καὶ τὸ κέρδος. Καὶ κατὰ συνέπειαν οὗτος κυριάρχως καθορίζει τὸ ὕψος τῶν ἐξαγωγῶν καὶ εἰσαγωγῶν. Τὸ ἀναφέρω τοῦτο διὰ νὰ τονίσω, ὅτι τὸ ὕψος τῶν συναλλαγῶν δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν προθυμίαν ἢ μὴ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐκ τοῦ προγραμματισμοῦ καὶ τῆς ἐλεγχομένης κρατικῆς οἰκονομίας τῶν Χωρῶν τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης. Ἐπιθυμῶ πρὶν ἢ κατέλθω τοῦ Βήματος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τῆς ἐμπορικῆς μας ἐν γένει πολιτικῆς μας καταστάσεως. Ἠλέγχθημεν καὶ κατηγορήθημεν διὰ τὴν καθυστέρησιν τῶν ἐξαγωγῶν μας, ἰδιαιτέρως δὲ διὰ τὴν μείωσιν τοῦ ὕψους αὐτῶν διὰ τὸ ἔτος 1959. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον ἐμφανίζεται παθητικὸν καὶ χρήζει ὀργανικῆς ἀναμορφώσεως. Διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὴν δυσχέρειαν τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου χρειάζεται ἀναδιάρθρωσις τῆς παραγωγῆς μας καὶ εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτὴν ἀποβλέπει ὁ προγραμματισμὸς τῆς Κυβερνήσεως. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ μείωσις τῶν ἐξαγωγῶν κατὰ τὸ 1959 ἀποτελεῖ φαινόμενον τὸ ὁποῖον δικαιολογεῖται ἀπὸ μίαν συγκυρίαν περιπτώσεων. Τὸ σύνολον τῶν Κρατῶν κατὰ τὸ 1958 ἐπραγματοποίησε μειωμένας ἐξαγωγάς. Ἐξαίρεσιν τοῦ κανόνος τούτου ἀπετέλεσεν ἡ Ἑλλὰς καὶ ὀλίγα ἄλλα κράτη. Τὸ 1958 ὅλα τὰ Κράτη εἶχον μείωσιν ἐξαγωγῶν, ἡ Ἑλλὰς μόνον εἶχε αὔξησιν. Τὸ 1959 ἐσημειώθη μείωσις καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ὀφείλεται αὕτη κατὰ κύριον λόγον εἰς τὴν διεθνῆ πτῶσιν τῶν τιμῶν τῶν ἐξαγωγίμων μας προϊόντων καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ καπνοῦ. Ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαναληφθῇ— ἡ κατὰ τὸ 1958 σημειωθεῖσα— καταστροφὴ τῶν γαλλικῶν ἀμπελώνων, ὁπότε εἴχομεν τὴν ἔκτακτον ἐξαγωγὴν τοῦ οἴνου, ὀφείλεται καὶ εἰς τὸ ὅτι κατὰ τὸ 1959 ἔπρεπε νὰ ἀπορροφήσωμεν διὰ ἀναλόγου εἰσαγωγῆς τὰς ὑπερεξαγωγάς μας εἰς Σοβιετικὴν Ἕνωσιν τοῦ 1958 καὶ ὕψους 6 ἑκατομμ. δολλαρίων, καὶ ὡς ἕτερον γεγονὸς τῆς διακοπῆς τῶν ἐξαγωγῶν διὰ τοὺς γνωστοὺς λόγους πρὸς Αἴγυπτον. Τὰ γεγονότα αὐτὰ ἀθροιζόμενα δικαιολογοῦν τὴν μείωσιν αὐτήν. Διὰ τὸ 1960 πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἡ μείωσις τῶν ἐξαγωγῶν μας ἐξηκολούθησε μόνον τὸν Ἰανουάριον. Ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου ἀρχίζει μία ἄνοδος τῶν ἐξαγωγῶν, ἡ ὁποία ἐκδηλοῦται κατὰ τρόπον ἐντονώτερον τὸν Μάρτιον τοῦ 1960. Ἀναφέρω ἁπλῶς ὅτι τὸν Μάρτιον τοῦ 1960, διότι δὲν ἔχομεν τὸ σύνολον τῶν ἀποτελεσμάτων, αἱ ἐξαγωγαὶ καπνοῦ ἦσαν κατὰ 60% ἀνώτεραι τῶν ἐξαγωγῶν τοῦ αὐτοῦ μηνὸς τοῦ παρελθόντος ἔτους. Καὶ εἰς τὴν σταφίδα κατὰ τὸν παρόντα Μάρτιον εἴχομεν αὔξησιν ἐξαγωγῶν 100% ἐν συγκρίσει μὲ τὰς ἐξαγωγὰς τοῦ Μαρτίου παρελθόντος ἔτους. Αἱ συνολικαὶ εἰσπράξεις τοῦ πρώτου δεκαπενθημέρου τοῦ παρόντος Μαρτίου πλησιάζουν τὸ ὕψος ὁλοκλήρου τοῦ μηνὸς Μαρτίου τοῦ 1959, ὑπολειπόμενον μόνον κατὰ 2,5 ἑκατομμύρια δολλάρια. Χωρὶς νὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ φαινόμενον ἐνθαρρυντικὸν καὶ ὅτι ἀποδεικνύει βεβαίαν τὴν ἄνοδον τῶν ἐξαγωγῶν μας, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἕνα ἐνδεικτικὸν στοιχεῖον στροφῆς πρὸς τὰ ἄνω τῶν ἐξαγωγῶν μας. Θὰ ἐπεθύμουν διὰ νὰ ἐμφανίσω τὰς δυσχερείας τὰς ὁποίας ἐμφανίζει ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ κυριωτέρου ἐξαγωγίμου προϊόντος μας, τοῦ καπνοῦ, νὰ ἀναφέρω τρεῖς ἀριθμοὺς καὶ νὰ κάμω τὴν σύγκρισιν τῶν ἐξαγωγῶν μας μὲ ἄλλας χώρας καὶ συγκεκριμένως μὲ τὴν γείτονα Τουρκίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἔχομεν περίπου τῆς ὁμοίας ποιότητος καπνὰ διὰ νὰ ἴδωμεν ἀκριβῶς ποία εἶναι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἡ προσπάθεια καὶ ποία ἡ ἀπόδοσις τῆς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰ τρία τελευταῖα ἔτη. Κατὰ τὸ ἔτος 1957–58 ἡ Ἑλλὰς ἐπραγματοποίησεν ἐξαγωγὰς καπνοῦ 58.500 τόννους καὶ ἡ Τουρκία 89.000 τόννους, δηλαδὴ ὑπερτέρησεν ἡ Τουρκία περίπου κατὰ 70% τῆς Ἑλλάδος. Κατὰ τὸ ἔτος 1958–59 αἱ ἐξαγωγαὶ μας ἦταν 61.800 τόννους, ἤτοι ἐσημείωσαν αὔξησιν κατὰ 5% ἐν σχέσει μὲ τὸ προηγούμενον ἔτος, ἐνῷ αἱ Τουρκικαὶ ἦσαν 57.500 τόννοι. Δηλαδὴ ἐνῷ ἡμεῖς εἴχομεν αὔξησιν, ἡ Τουρκία εἶχε μείωσιν κατὰ 35%. Τὸ 1959–60 ἡ Ἑλλὰς ἐξήγαγε 37.800 τόννους καὶ ἡ Τουρκία 19.500 τόννους. Δηλαδὴ πρὸ δύο ἐτῶν ἦτο ἀνωτέρα ἡ ἐξαγωγὴ τῶν Τουρκικῶν καπνῶν κατὰ 70% καὶ τὸ προηγούμενον 6μηνον ἦτο κατωτέρα κατὰ 50%. Ἀναφέρομαι εἰς τὰ στοιχεῖα αὐτὰ διὰ νὰ ἀποδείξω δι’ ἀριθμῶν καὶ στοιχείων ποία εἶναι ἡ δυσχέρεια πρὸς τοποθέτησιν τῶν ἐξαγωγίμων καπνῶν καὶ ὅτι κατὰ σύμπτωσιν τὰ ἐξαγώγιμα προϊόντα ὅπως εἶναι ὁ καπνὸς, διέρχονται μίαν διεθνῆ κρίσιν. Τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν ἐνεφάνιζον καὶ μέχρι Μαρτίου, διότι εἰς τὸ τέλος τοῦ Μαρτίου, ἤτοι ἀπὸ Ἰουλίου 1959 —Μαρτίου 1960 εἴχομεν ἐξαγωγὰς 50.200 τόννους. Ἡ Τουρκία μέχρι 15 Μαρτίου, διότι δὲν εἶχον τὰ στοιχεῖα μέχρι τέλους τοῦ Μαρτίου, εἶχε 31.400 τόννους. Ἐπιθυμῶ, κ. συνάδελφοι, νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο. Κατηγορήθη ἡ Κυβέρνησις, διότι δῆθεν δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐπιτυχῶς τὸ θέμα τῶν ἐξαγωγῶν καὶ ἐγκατέλειψε τὰ ἐξαγώγιμα προϊόντα εἰς τοὺς παραγωγοὺς καὶ οὕτω δῆθεν σήπονται τὰ προϊόντα εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν. Γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι πράγματι ἡ Κυβέρνησις ἀκριβῶς ἰδιὰ νὰ προστατεύσῃ τὸν παραγωγὸν καὶ ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ της νὰ προστατεύσῃ τὸν παραγωγόν, συγκεντρώνει τὰ ἀδιάθετα προϊόντα καὶ ὑποβάλει τὸν κρατικὸν προϋπολογισμὸν εἰς θυσίας καὶ τὸ κοινωνικὸν σύνολον εἰς θυσίας, διότι πράγματι πιστεύει, ὅτι πρέπει νὰ προστατευθῇ ὁ Ἕλλην παραγωγός. Βεβαίως γνωρίζομεν, ὅτι ὑφίστανται ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο διαφωνίαι. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἄποψις ἐκ μέρους ὡρισμένων κομμάτων, διάφοροι ἀπόψεις προστασίας τοῦ παραγωγοῦ. Ἐν τούτοις ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ἡ ἐμπορικὴ πολιτική, δὲν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ κεχωρισμένον τμῆμα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ἀποτελεῖ ἕνα τμῆμα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατὰ συνέπειαν ὀφείλει καὶ πρέπει ὁ χειριζόμενος τὴν ἐμπορικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ προσπαθῇ νὰ εὑρίσκεται ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ καὶ νὰ ἰσορροπῇ μὲ τὸ σύνολον τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸς τὰς ἐπιδιώξεις τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον πιστεύομεν πράγματι, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου δυνάμεθα νὰ προστατεύσωμεν ἀφ’ ἑνὸς τὸν παραγωγόν, καὶ ἐν συνεχείᾳ μὲ μίαν θυσίαν τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, χωρὶς νὰ θέσωμεν ἐν κινδύνῳ τὴν οἰκονομίαν μας νὰ προστατεύσωμεν τὸν Ἕλληνα παραγωγόν. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν πλήρη ἐπίγνωσιν τῆς σημασίας καὶ τῆς σπουδαιότητος τῆς ἀναπτύξεως τῶν ἐξαγωγῶν. Γνωρίζομεν, ὅτι διὰ τῶν ἐξαγωγῶν ἀξιοποιεῖται ὁ μόχθος τοῦ Ἕλληνος παραγωγοῦ καὶ τοῦ Ἕλληνος ἐργάτου. Ἀλλὰ γνωρίζομεν ἐπίσης, ὅτι ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἐξαγωγῶν προϋποθέτει τὴν ριζικὴν ἀναδιάρθρωσιν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην στρέφεται μὲ πίστιν καὶ μὲ προγραμματισμὸν ἡ Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα).

§34Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Νομίζω, ὅτι δυστυχῶς ἀπό τινος αἱ λέξεις ἔχουν χάσει τὴν σημασίαν των καὶ χρησιμοποιοῦνται χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τί σημαίνουν. Ὁ κ. ὑπουργός, ἀπαντῶν εἶπεν, ὅτι ἐγὼ προχθὲς ὁμιλῶν καὶ ἐκθέτων τὰς ἀπόψεις τῆς παρατάξεως αὐτῆς περὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἐπέδειξα πλήρη κακοπιστίαν, ἔλλειψιν συναισθήσεως εὐθύνης, ἀφέλειαν περὶ τὴν ἔκθεσιν τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποίησα καὶ ἐπὶ πλέον, ὅτι ὑπῆρξα φλύαρος κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν συναλλαγῶν μὲ τὴν Ἰαπωνίαν. Λέγω λοιπόν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου δὲν ἐδικαιοῦτο ἐκ τῆς συμπεριφορᾶς τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ἔχω ἐπιδείξει ἀπέναντί του νὰ κάμῃ τοιούτους χαρακτηρισμούς. Ἠμποροῦσεν ἁπλῶς νὰ ἀντικρούσῃ. Πολλῷ μᾶλλον διότι ἦτο παρὼν κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως ποὺ εἶπον, ὅτι τὰ πρακτικὰ δὲν ἔχουν ἀποδώσει παντελῶς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ εἶναι τοὐλάχιστον ἐπιφυλακτικός, ὡς πρὸς τοὺς χαρακτηρισμούς. Θέλω λοιπὸν νὰ ἀποδείξω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου, ὅτι οὔτε κακοπιστίαν ἔχω, οὔτε φλύαρος εἶμαι, οὔτε ἔλλειψιν συναισθήματος εὐθύνης ἔχω, ὅταν ἀνέρχωμαι εἰς τὸ βῆμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Πρὸς τοῦτο θὰ εἴπω δύο πράγματα. Πρῶτον ὡς πρὸς τὸ «φλύαρος» τὸ ἀπόσπασμα τῶν πρακτικῶν τὸ ὁποῖον φυσικὰ εἶδε, διότι ἄλλως δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του τί εἶπον, ἐφ’ ὅσον δὲν ἦτο παρών, εἰς τὸ σημεῖον ποὺ ἀναφέρεται διὰ τὴν Ἰαπωνίαν, εἶναι μόνον μιάμισυ σειρά. Εἶπον: «Ἡ Ἰαπωνία ὑπέγραψε σύμβασιν καὶ 10πλασιάζει τὰς συναλλαγὰς μὲ τὰς Ἀνατολικὰς χώρας». Ἐὰν αὐτὸ λέγεται φλυαρία, καὶ ἂν εἶναι καλὴ πίστις νὰ χαρακτηρίζεται αὐτὸ ὡς φλυαρία, ἀφίνω τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἴδιον νὰ τὸ κρίνῃ. Δεύτερον, εἰς τὴν ὁμιλίαν μου ὅπως ἐμφανίζεται καὶ εἰς τὰ πρακτικά, περισσότερον ἠσχολήθην μὲ τὰς συναλλαγάς μας μὲ τὰς Δυτικὰς χώρας καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. ὑπουργὸς κατὰ τὴν γνωστὴν πλέον καὶ παγίαν συνήθειαν, διὰ νὰ ἀποδώσουν τὰς ἀπόψεις ποὺ ἐκφέρονται ἐντεῦθεν περὶ τῆς πορείας τῆς οἰκονομίας μας, νὰ ἀποδώσουν αὐτὰς τὰς ἀπόψεις, εἰς τὸ ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον μας εἶναι μόνον διὰ τὰς συναλλαγὰς μὲ τὰς Ἀνατολικὰς χώρας, ἠσχολήθη μόνον μὲ τὸ ἐμπόριον μὲ τὰς Ἀνατολικὰς χώρας. Ἡ κριτική μου ὅμως βασικῶς ἀνεφέρθη εἰς τὰς συναλλαγάς μας μὲ τὰς Δυτικὰς χώρας. Δεικνύει καὶ αὐτὸ τὴν καλὴν πίστιν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι προσωπικὸν ζήτημα αὐτό, κ. Ἡλιόπουλε.

§36Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τελειώνω, κ. Πρόεδρε. Πρὸ ὀλίγου καιροῦ εἰς τὰς 12 Φεβρουαρίου 1960, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔκαμε δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι δημοσιεύονται εἰς τὸν τύπον, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ αὔξησις τῶν συναλλαγῶν μὲ τὰς Ἀνατολικὰς χώρας, διότι.... (Θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι). Οἱ χαρακτηρισμοὶ τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργός, εὑρίσκονται ἀντίθετοι πρὸς τὴν πραγματικότητα. Ἡ πραγματικότης εἶναι εἰς βάρος ἐκείνου ποὺ ἔκαμε τὸν χαρακτηρισμόν, καὶ ἀποδεικνύει τὴν ἰδικήν του κακὴν πίστιν, διότι ὁ κ. Ἀβέρωφ λέγει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ περαιτέρω ἀνάπτυξις τῶν συναλλαγῶν. Ὀφείλει λοιπὸν ὁ κ. ὑπουργός, νὰ εἶναι προσεκτικώτερος καὶ νὰ σέβεται περισσότερον τοὺς συναδέλφους του.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κιτσίκης ἔχει τὸν λόγον.

§38Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, καθοδηγουμένη ἀπὸ παρωπίδας, ἔχει ἀντίκτυπον εἰς πᾶσαν ἐκδήλωσιν πολιτικήν, οἰκονομικήν, ἀκόμη καὶ καλλιτεχνικήν, ἐκπορευομένην ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἕν ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα χαρακτηριστικὰ τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς εἶναι ἡ δραστηριότης, τὴν ὁποίαν ἀναπτύσσει εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων, οἱωνδήποτε ἔργων, μὲ τὴν αἰτιολογίαν τὴν ἐπιδίωξιν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας. Ἡ πολιτικὴ τῶν ἔργων, ὅπως ἀσκεῖται, ἀποτελεῖ προέκτασιν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ φέρει τὴν σφραγῖδα πολιτικῆς ὑποτελείας. Διατυμπανίζεται εἰς κάθε περίπτωσιν ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς, παρέχονται διαβεβαιώσεις ἐπιτελέσεως θαυμάτων, εἰς τὸν τομέα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, εἰς τὴν πραγματικότητα ὅμως ὑπάρχει πλήρης ἀνεπάρκεια εἰς τὴν σύλληψιν τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος ἐκβιομηχανίσεως τῆς χώρας καὶ ὁλοκληρωτικῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ ἐδάφους δι’ ἔργων ἐγγείων βελτιώσεων. Ἐπιδιώκεται αὔξησις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, εἰς ἣν ἀποβλέπουν τὰ ὑδραυλικὰ καὶ παραγωγικὰ ἔργα, τὰ μικρὰ ἐγγειοβελτιωτικά, τὰ ἀρδευτικὰ φράγματα καὶ δίκτυα, χωρὶς νὰ συνοδεύεται ἀπὸ πολιτικὴν ὑψώσεως τῆς ἀγοραστικῆς ἱκανότητος τῶν λαϊκῶν μαζῶν καὶ ἀπὸ πολιτικὴν τοποθετήσεως τῶν προϊόντων εἰς ξένας ἀγοράς, λ.χ. εἰς τὰς ἀνατολικὰς χώρας. Ἡ χρηματοδότησις τῶν μεγάλων ἔργων δὲν ἀντιμετωπίζεται κατὰ τρόπον ὥστε ἡ ἐξυπηρέτησις καὶ ἡ ἀπόσβεσις τῶν ἀναγκαιούντων κεφαλαίων νὰ ἐκτείνωνται, ἀπὸ ἀνεκτοὺς ὅρους ἐπιτοκίου, εἰς μακρὰν σειρὰν δεκαετηρίδων. Τὰ κυβερνητικὰ προγράμματα, πενταετὲς ἢ δεκαετές, δὲν ἐπιδεικνύουν κατανόησιν καὶ προσπάθειαν διορθώσεως τῶν διαπραχθέντων μέχρι τοῦδε μεγάλων σφαλμάτων. Δὲν μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν ὡς προγράμματα μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἔννοιαν τοῦ ὅρου. Εἶναι κατάλογος ἀσυνδέτων ἔργων. Ἐντελῶς ἄλλην ἔννοιαν ἔχει ἡ σχεδιοποίησις τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως. Ἀγνοεῖται τὸ πρόβλημα τῆς ἀνταγωνιστικότητος καὶ ὅμως ἐπιδιώκεται ἡ σύνδεσις μὲ τὴν Κοινὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν. Ἡ ἀπρογραμμάτιστος καὶ ἀσυντόνιστος ἐκτέλεσις μεγάλων βιομηχανικῶν ἔργων, ὡς ἐγένετο εἰς τὸ παρελθὸν καὶ μάλιστα χωρὶς τεχνικοοικονομικὰς μελέτας ἀπεδείχθη ὀλεθρία. Τὰ μοιραῖα μεγάλα λάθη, εἰς πολλὰς περιπτώσεις ἀνεπανόρθωτα μποροῦν νὰ ἐπιφέρουν οἰκονομικὸν ναυάγιον, ἀντὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως εἰς τὴν ὁποίαν τὰ ἔργα ἀποβλέπουν. Τὰ δυσμενῆ ταῦτα οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα, ἐπιτείνονται ἀπὸ τὰς ἀσυμφόρους συμβάσεις κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως, ὀφειλομένας ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὴν ἀδυναμίαν ἀντιμετωπίσεως βάσει σχετικῶν μελετῶν τοῦ προβλήματος τῆς παραγωγῆς, μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τῶν διεθνῶν συνθηκῶν, δηλαδὴ τοῦ προβλήματος τῆς ἀνταγωνιστικότητος, ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς ὑποτελείας, ἡ ὁποία περιορίζει τὸν κύκλον τῶν συναγωνιζομένων. Ἡ κυβερνητικὴ πολιτικὴ τῶν ἔργων δὲν ἐμπνέεται ἀπὸ τὴν ἐπίγνωσιν τῆς ἀξίας τοῦ φυσικοῦ πλούτου τὸν ὁποῖον διαθέτει ἡ χώρα μας, ἀλλὰ δέχεται εἰσηγήσεις καὶ ἀξιώσεις ἔξωθεν ὑποβαλλομένας, χωρὶς ν’ ἀντιδρᾷ, ὅπως τελευταίως ἐτέθησαν ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Γερμανίας κ. Ἔρχαρτ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντιλαμβάνεται, ὅτι ἡ τεχνικὴ βοήθεια καὶ ἡ ἐγκατάστασις γερμανικῶν ἐπιχειρήσεων διὰ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ περιωρισμένον πλαίσιον τῶν συνθηκῶν ποὺ θὰ δημιουργήσῃ ἡ Κοινὴ Ἀγορά, δημιουργεῖ κινδύνους ἀναστολῆς τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως καὶ οἰκονομικῆς ἐξαρτήσεως μὲ δυσμενῆ ἀποτελέσματα ὑποτελείας νέας μορφῆς. Ἡ Γερμανία ἀποβλέπει καὶ πάλιν εἰς οἰκονομικὴν ἡγεμονίαν τοὐλάχιστον τῆς Εὐρώπης. Θῦμα τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπεκτατισμοῦ τῆς Γερμανίας γίνεται ἡ Ἑλλάς. Ὑπάρχει ἀνάγκη συντόμου ἀναδρομῆς εἰς τὸ παρελθόν, διὰ νὰ ἴδωμεν εἰς τί συνίσταται αὐτὴ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν τομέα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ ἑνάμισυ μηνὸς προέβη εἰς ἀνακοινώσεις ἀφορώσας τὰ ἔργα τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ἀνέφερε πολλὰς βιομηχανίας, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἐγκατέστησεν. Εἰς χεῖρας μου ἔχω ἕνα ἐνδιαφέροντα πίνακα σχετικὸν μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν βιομηχανικῶν αὐτῶν ἔργων. Θὰ ἐξετάσωμεν τὰς βιομηχανίας αἱ ὁποῖαι ἀνεφέρθησαν καὶ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνεφέρθησαν παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀπὸ ΔΕΗ ἄρχεσθαι. Ὁ ἐξηλεκτρισμὸς ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς βιομηχανικῆς καὶ γεωργικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας. Κατὰ τὸ πρῶτον ἐνεργειακὸν πρόγραμμα κατεσκευάσθησαν οἱ ὑδροηλεκτρικοὶ σταθμοὶ Λάδωνος, Ἄγρα καὶ Λούρου, καθὼς καὶ ὁ ἀτμοηλεκτρικὸς σταθμὸς Ἀλιβερίου, συνολικῆς ἐγκατεστημένης ἰσχύος 185.000 κιλοβὰτ καὶ δυναμικότητος παραγωγῆς ἐνεργείας 1.000.000.000 κιλοβατωρῶν ἐτησίως ἐκ τῆς ὁποίας παρέχονται σήμερον εἰς τὴν κατανάλωσιν 800.000.000 κιλοβατῶραι. Ἄλλην τόσην ἐνέργειαν παρέχει τὸ ἐργοστάσιον τῆς ΗΕΑΠ ὥστε ἐν συνόλῳ ἡ παραγωγὴ ἀνέρχεται εἰς 1.600.000.000 ἴσως ἐφέτος φθάσει τὰς 1.800.000.000 κιλοβατώρας. Ἡ παραγωγὴ εἰς τὰς Ἀθήνας ἀνῆλθεν εἰς 1.151.221.700 ΧΒΩ (ἐκ τῆς ΗΕΑΠ 62,7% καὶ 37,3% ἐκ τῆς ΔΕΗ). Διὰ τὸ 1958 ἐπὶ πληθυσμοῦ 1.600.000 τῆς μείζονος περιοχῆς πρωτευούσης ἡ μέση ἐτησία κατανάλωσις ἀνὰ κεφαλὴν ἦτο 663 ΧΒΩ. Δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἡ μονὰς καταναλώσεως ἀνὰ κάτοικον ἀνῆλθεν εἰς 167 ΧΒΩ. Φέτος θὰ πλησιάσῃ, ἴσως ὑπερβῇ τὰς 200 ΧΒΩ. Τὰ περιλαμβανόμενα εἰς τὸ δεύτερον ἐνεργειακὸν πρόγραμμα ἔργα παραγωγῆς θὰ μᾶς δώσουν αὔξησιν τῆς ἐγκατεστημένης ἰσχύος κατὰ 215.000 κιλοβὰτ καὶ τῆς παραγομένης ἐνεργείας κατὰ 850 ἑκατ. ΧΒΩ ἐτησίως. Στὸ πρόγραμμα αὐτὸ ἀνήκουν τὸ θερμικὸν ἐργοστάσιον Πτολεμαΐδος ποὺ ἤρχισε λειτουργοῦν ἰσχύος 70.000 κιλοβάτ, τὸ ὑδροηλεκτρικὸν Μέγδοβα ἰσχύος 2Χ40.000 κιλοβάτ, τοῦ Ἐδεσσαίου 28.000 κιλοβὰτ καὶ ἄλλα. Σᾶς δίδω ἕνα πίνακα ὅπου ἐμφανίζεται ἡ προγραμματισμένη σειρὰ ἀποπερατώσεως τῶν ἔργων.

Σημειώνω, ὅτι 1 MW ἰσοῦται πρὸς 1.000 κιλοβάτ. Σᾶς ἀνέφερα, ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας ἡ κατανάλωσις κατὰ κεφαλὴν ἀνῆλθεν εἰς 663 ΧΒΩ, εἰς τὰς ἐπαρχίας μόνον 60 ΧΒΩ. Ἐκ τῶν 800 ἑκατομμυρίων κιλοβατωρῶν τῆς Δ.Ε.Η. μόνον τὸ ἥμισυ δίδεται εἰς τὰς ἐπαρχίας. Αὐτὴ ἡ διαστολὴ διὰ τὴν κατανομὴν τῶν ἀγαθῶν τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ μεταξὺ περιοχῆς πρωτευούσης καὶ λοιπῆς Ἑλλάδος εἶναι κἄτι τελείως ἀπαράδεκτον. Ὅλη ἡ κατανάλωσις ἔχει συγκεντρωθῆ εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Τὸ ποσοστὸν τὸ ὑπὸ τῆς Δ.Ε.Η. χορηγούμενον εἰς τὰς ἐπαρχιακὰς βιομηχανίας ἀνέρχεται μόνον εἰς 7,5% περίπου ἐπὶ τῆς ὁλικῆς καταναλώσεως. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. βουλευταί, νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ σκοποῦ πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπεβλέψαμεν μὲ τὴν προσπάθειαν τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς χώρας, ἡ ὁποία προσπάθεια συνωδεύθη ἀπὸ τεραστίας δαπάνας, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπετύχομεν τὴν χρησιμοποίησιν τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας διὰ τὰς γεωργικὰς καὶ βιομηχανικὰς ἀνάγκας. Μόνον ὅταν θὰ ἔχωμεν βαρεῖαν βιομηχανίαν, ὅταν θὰ προσφέρωμεν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν εἰς τὴν ἀγροτικὴν οἰκονομίαν, εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐπετύχομεν τοῦ σκοποῦ μας, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπεδιώξαμεν τὸν ἐξηλεκτρισμὸν τῆς χώρας. Ὁ ρυθμὸς ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς Ἑλλάδος εἶναι ταχύς, ἐν τούτοις κατέχομεν πάντοτε τὴν τελευταίαν θέσιν εἰς τὴν Εὐρώπην ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας. Σᾶς δίδω τὸν ἀκόλουθον πίνακα παραγωγῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς διαφόρους χώρας κατὰ τὸ 1957.

ΕΤΟΣ 1957

Δὲν μέμφομαι τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸν ρυθμὸν τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς χώρας. Ἐξεκινήσαμεν ἀπὸ πολὺ χαμηλὰ διὰ νὰ φθάσωμεν ἐκεῖ ποὺ ἐφθάσαμεν. Τὸ ζήτημα, κ. βουλευταί, σκοντάφτει ἀλλοῦ, εἰς τὸ ὑπερβολικὸν κόστος τῆς τιμῆς τοῦ ρεύματος. Ἐν Ἑλλάδι αἱ τιμαὶ εἶναι τοιαῦται, ὥστε καθίστανται ἀπαγορευτικαὶ διὰ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς χώρας. Ὁ ἐξηλεκτρισμὸς τῆς χώρας ἔχει εἰς βάρος του τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζεται ἡ χρηματοδότησίς του. Τὰ ὑδροηλεκτρικὰ ἔργα λ. χ., τοῦ ποταμοῦ Μέγδοβα ἢ τοῦ Ἀχελώου, ἔχουν ὑπερόγκους δαπάνας ἐγκαταστάσεως ποὺ πρέπει νὰ ἀποσβεσθοῦν εἰς πολλὰς δεκάδας ἐτῶν, ἀλλὰ μικρὰς δαπάνας ἐκμεταλλεύσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπισθῇ ἡ κατασκευή των μὲ δάνεια πρὸς 8% ἢ 7½% ποὺ θὰ πληρωθοῦν ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν ἢ μὲ αὐτοχρηματοδότησιν, μὲ τὰς εἰσπράξεις δηλαδὴ ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ ρεύματος, ὅπως ἐπιδιώκει ἡ Δ.Ε.Η. Ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος καθίσταται ἀπαγορευτικὴ εἰς τοιαύτας περιπτώσεις δι’ ὡρισμένας βιομηχανίας, ὅπως διὰ τὴν βιομηχανίαν τοῦ ἀλουμινίου. Σήμερον τὸ πρόβλημα τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ καὶ τῆς ἐκβιομηχανίσεως, εἶναι κυρίως ἡ ἐξεύρεσις εὐθηνῶν, μακροπροθέσμου ἐξοφλήσεως κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα μόνον ὁ κατάλληλος πολιτικὸς προσανατολισμὸς μπορεῖ νὰ ἐξεύρῃ. Καὶ ἀπεδείχθη λ. χ., ὅτι ἡ ἑλληνογερμανικὴ συμφωνία δὲν βοηθεῖ καθόλου εἰς τοιαύτην λύσιν τῶν οἰκονομικῶν προβλημάτων τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Εἰδικώτερον διὰ τὸ ζήτημα τῆς βιομηχανίας ἀλουμινίου, τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν ἀπολύτου προτεραιότητος ἀλλὰ τὴν ὁποίαν ὅμως, τὸ πενταετὲς πρόγραμμα μεταθέτει εἰς ἀόριστον μέλλον, ἀσφαλῶς διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν σήμερον αἱ ἀναγκαῖαι προϋποθέσεις τιμῆς τοῦ ρεύματος, ὅταν ἡ παραγωγὴ του χρηματοδοτῆται μὲ τόσον ἀκριβὰ κεφάλαια. Ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος, πρέπει νὰ κυμαίνεται μεταξὺ 0,2 ἕως 0,3 ἑκατοστῶν τοῦ δολλαρίου ἀνὰ ΩΧΒ, εἰς Καναδᾶν καὶ Νορβηγίαν ἡ τιμὴ αὕτη εἶναι ἀκόμη μικροτέρα. Ὅταν ἡ Ἀλουμίνα (ὀξείδιον ἀλουμινίου) ἡ ὁποία εἰσέρχεται εἰς τὴν σύνθεσιν τοῦ κόστους ἀλουμινίου μὲ 33% μεταφέρεται εἰς τὸν Καναδᾶ ἀπὸ τὸ Μεξικόν, μὲ δαπάνην μεταφορᾶς 11 δολλάρια κατὰ τόννον Ἀλουμίνας, ἤτοι 20 δολλάρια διὰ δύο τόννους ἀλουμίνας, οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦνται διὰ παραγωγὴν ἑνὸς τόννου ἀλουμινίου μετάλλου. Ἐπιβαρύνεται ἄρα ἕνεκα τῆς μεταφορᾶς ταύτης ἕκαστον χιλιόγραμμον ἀλουμινίου μὲ 2.0 ἑκατοστὰ τοῦ δολλαρίου. Ἐπειδὴ δὲ ἀφ’ ἑτέρου διὰ παραγωγὴν ἑνὸς χιλιογράμμου ἀλουμινίου ἀπαιτοῦνται 20 ΩΧΒ, εἶναι δυνατὸν νὰ στοιχίζῃ παρ’ ἡμῖν (ποὺ δὲν ἔχομεν τὴν δαπάνην τῶν 0,02 δολλαρίων διὰ τὴν μεταφορὰν) τὸ ΩΧΒ κατὰ 0.1 σέντς περισσότερον παρὰ εἰς τὸν Καναδᾶν καὶ συγκεκριμένως, ὅτι ἐὰν εἰς τὸν Καναδᾶν τὸ ΩΧΒ στοιχίζῃ 0,25 σέντς, παρ’ ἡμῖν ἠμπορεῖ νὰ στοιχίζῃ 0,35 σέντς, δηλαδὴ 10½ λεπτά. Τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ συναγωνιζώμεθα τὴν διεθνῆ παραγωγὴν ἀλουμινίου ἂν ἔχωμεν τὴν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν πρὸς 10½ λεπτὰ κατὰ ΩΧΒ. Ἀλλὰ ἡ τιμὴ αὐτὴ εἶναι ἀνέφικτος ὑπὸ τοὺς σημερινοὺς ὅρους χρηματοδοτήσεως τῆς παραγωγῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Τὸ κόστος ρεύματος τῆς Δ.Ε.Η. εἶναι πολλαπλάσιον τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ. (30–35 λεπτὰ κατὰ

ΩΧΒ).

Ἡ ἐφαρμογὴ τῆς νέας μεταλλουργικῆς μεθόδου εἰς τὴν Λάρυμναν προϋποθέτει τιμὴν ρεύματος 18 λεπτῶν κατὰ ΩΧΒ. Σημειώνω, ὅτι ἡ κατασκευὴ τῶν ἔργων τοῦ Ἀχελώου τὰ ὁποῖα θὰ κοστίσουν τοὐλάχιστον 90.000.000 ἐκ τῶν ὁποίων τὸ τρίτον μόνον παρέχεται ὡς δάνειον ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Οἰκονομικῆς Ἀναπτύξεως τῶν Η.Π.Α. πρὸς 3½% ὑπὸ τὸν ὅρον προμηθείας τῶν μηχανημάτων ἀπὸ τὰς Η.Π.Α. ἐνῷ τὰ 60.000.000 θὰ ἐξευρεθοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα μὲ ὑψηλοὺς τόκους δὲν θὰ δώσουν εὐθηνὸν ρεῦμα διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν βωξιτῶν. Ἡ Ἀχίλλειος πτέρνα τῶν προγραμμάτων οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως εἶναι ἡ ἀδυναμία τῆς ἐξευρέσεως εὐθηνῶν κεφαλαίων βραδυτάτης ἐξοφλήσεως. Ἐφ’ ὅσον δὲν λύεται τὸ πρόβλημα τῆς χρηματοδοτήσεως κἄθε προσπάθεια καταρτίσεως πολυετοῦς προγράμματος ἀποτελεῖ ματαιοπονίαν. Ὁ Κρατικὸς προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ συμβάλῃ γενναιότερον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ὑποδομῆς τῆς ἀνασυγκροτήσεως ἀπαλλασσόμενος ἀπὸ μέρος τῶν τεραστίων ἀντιπαραγωγικῶν δαπανῶν, δηλαδὴ στρατιωτικῶν δαπανῶν, ποὺ εὑρίσκονται εἰς τόσον ἀντίθεσιν μὲ τὰς οἰκονομικάς μας δυνατότητας, ποὺ εἰς ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ Κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπερβαίνουν τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας οἱουδήποτε ἄλλου Κράτους τοῦ ΝΑΤΟ. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἀρκεῖ. Αἱ δυτικαὶ πηγαὶ διὰ τὴν ἄντλησιν κεφαλαίων ἐξωτερικοῦ, παρέχουν πενιχρὰ οἰκονομικὰ μέσα μὲ τὸ σταγονόμετρον καὶ ὑπὸ ὅρους πολὺ δυσμενεῖς. Δὲν ἐπαρκοῦν διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν προβλεπομένων εἰς τὸ «πενιχρὸν» πρόγραμμα ἔργων. Τὸ πρόβλημα τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν τεραστίων κοιτασμάτων βωξιτῶν θὰ παραμείνῃ ἄλυτον καὶ θὰ παραπέμπεται ἀπὸ πρόγραμμα σὲ πρόγραμμα. Τὸ «ἐὰν καὶ πότε θὰ ἱδρυθῇ βιομηχανία ἀλουμινίου» (καθὼς ἀναγράφει τὰ πενταετὲς πρόγραμμα) σημαίνει ἐὰν θὰ εὑρεθοῦν τὰ ξένα κεφάλαια μὲ πολὺ μικρὸν τόκον καὶ βραδυτάτης ἐξοφλήσεως ποὺ θὰ ἐπιτρέψουν τὴν ὑδροδυναμικὴν ἀξιοποίησιν τοῦ Ἀχελώου τοῦ μεγάλου χορηγητοῦ ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας διὰ τὴν βιομηχανίαν ἀλουμινίου. Μικρὰ εὐλυγισία τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς μποροῦσε νὰ δώσῃ τὴν λύσιν εἰς τὸ πρόβλημα τῆς χρηματοδοτήσεως ἑνὸς ὁριστικοῦ μεγάλης πνοῆς προγράμματος οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως. Ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις προσφέρει ἀνεπιφύλακτα τὴν οἰκονομικήν της συνδρομὴν «ἄνευ ὅρων». Ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις, μᾶς εἶπεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, εἶναι πρόθυμος νὰ χρηματοδοτήσῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου ἀλουμινίου καὶ δὲν χωρεῖ συζήτησις, συνέχισε, ὅτι οἱ ὅροι τῶν δικῶν της πιστώσεων εἶναι ἀσυγκρίτως συμφερώτεροι τῆς δυτικῆς προελεύσεως (τόσον περιωρισμένων ἄλλωστε) ἀφοῦ ἡ ἐξόφλησις τῶν δανείων θὰ γίνῃ μὲ ἐξαγωγὰς ἑλληνικῶν προϊόντων. Κατὰ τὸν κ. Μαρκεζίνην ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις ἐξασφαλίζει οἱασδήποτε μορφῆς οἰκονομικὴν συνεργασίαν μὲ τοὺς φορεῖς —Κράτος ἢ ἰδιώτας— τῆς βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλλάδος καὶ μὲ τοὺς πλέον συμφέροντας ὅρους. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προσγειωθῶμεν καὶ νὰ συζητήσωμεν προσανατολισμοὺς τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς διὰ νὰ λύσωμεν τὸ πρόβλημα τῆς χρηματοδοτήσεως τοῦ προγράμματός μας ἀπαγγιστρούμενοι ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἐξυπηρετήσεως ξένων συμφερόντων. Οἱαδήποτε πηγὴ ἐφ’ ὅσον προσφέρει ἄφθονα κεφάλαια ὑπὸ συμφέροντας ὅρους χωρὶς οἱανδήποτε ἀνάμιξιν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς χώρας εἶναι εὐπρόσδεκτη. Μὴ ἀπατώμεθα. Θὰ δικαιωθοῦν ὅλοι ὅσοι πιστεύουν, ὅτι τὸ «πρόγραμμα» ἀποτελεῖ φενάκην, ὅτι κατηρτίσθη διὰ νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ, ἂν δὲν φωτισθῇ ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν τὸ μέρος τὸ ἀφορῶν τὴν ἐξεύρεσιν τῶν μεγάλων κεφαλαίων τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν πραγματοποίησίν του. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι πρέπει νὰ προσφύγωμεν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους συμμάχους. Ὅτι τὸ πρόβλημα τῆς ἐξευρέσεως κεφαλαίων θὰ τὸ λύσουν ὄχι οἱ «ἐγκέφαλοι» τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ἀλλὰ οἱ χειριζόμενοι τὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικήν. Τὸ ἔργον τοῦ Μέγδοβα ἐξετελέσθη καλῶς, ἀλλὰ ἐκόστισαν ὑπερβολικά, ἐξ αἰτίας τῶν δυσμενεστάτων ὅρων τῆς συμβάσεως. Προϋπελογίσθη τὸ 1952 ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν Νάπεν εἰς 11.400.000 δολλάρια. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1955 τῆς Ὄμνιουμ Λυονναὶ ἀνεβίβαζε τὴν δαπάνην εἰς 19.000.000 δολλάρια. Μέχρι τοῦδε ἔχουν δαπανηθῆ ἄνω τῶν 30.000.000 δολλαρίων. Ἀπ’ αὐτὰ τὰ 40% εἶναι περίπου αἱ δαπάναι διὰ τὴν προμήθειαν τῶν μηχανημάτων, δηλαδὴ περίπου 12.000.000 δολλάρια. Τὸ καταπληκτικὸν σφάλμα τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον βαρύνει τὴν δαπάνην τῶν ἔργων εἶναι, ὅτι τὰ μηχανήματα τὰ χορηγοῦν οἱ συνεργαζόμενοι Γαλλικοὶ Βιομηχανικοὶ Οἶκοι ποὺ μετέχουν τῆς συμβάσεως. Ὑπάρχει ὁ κωμικὸς ὅρος, ὅτι διὰ νὰ γίνῃ ἡ προμήθεια παρὰ τῶν οἴκων τούτων πρέπει αἱ τιμαὶ νὰ εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὰς τιμὰς τῆς παγκοσμίου ἀγορᾶς καὶ ὅτι περὶ αὐτῶν κρίνει ὁ Πρύτανις τοῦ Πολυτεχνείου Ζυρίχης, ἀλλὰ ὁ ὅρος αὐτὸς τῆς συμφωνίας εἶναι οἰκτρός, διότι δὲν ὑπάρχουν τιμαὶ παγκοσμίου ἀγορᾶς καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐὰν παρῃτούμεθα τῆς διευκολύνσεως, ἡ ὁποία εἶναι κατ’ οὐσίαν ἀσήμαντος καὶ ἐκάμνομεν κἄθε φορὰν διαγωνισμοὺς διὰ τὴν προμήθειαν μηχανημάτων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργήσωμεν μεγάλην οἰκονομίαν εἰς τὰς προμηθείας αὐτὰς καὶ νὰ ἐλαττώσωμεν σημαντικῶς τὸ κόστος τῶν ἔργων, ὁπότε νὰ μὴ ἔχωμεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν αὔξησιν τοῦ κόστους τοῦ ρεύματος. Καταβάλλομεν διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν πιστώσεων αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι λήγουν τὸ 1965 ἕνα ἕως ἑνάμισυ ἑκατομμύρια δολλάρια τὸν χρόνον καὶ μάλιστα ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ποὺ ἤρχισεν ἡ ἐφαρμογὴ τῆς συμβάσεως, δηλαδὴ καὶ εἰς τὰ ἔτη κατὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπῆρχε καμμία προμήθεια. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἄλλοι ὅροι τῆς συμβάσεως εἶναι δυσμενέστατοι καὶ αἱ ἀμοιβαί, αἱ ὁποῖαι δίδονται εἰς τὸν ἐργολάβον, ὑπερβολικαί. Αἱ ἑταιρεῖαι ποὺ κατεσκεύασαν τὰ μηχανήματα, αἱ ἀνήκουσαι εἰς τὴν ὁμάδα Ὄμνιουμ Λυονναὶ εἶναι ἡ ALS-ΤΗΟΜ διὰ τὰς γεννητρίας καὶ NETRPIC διὰ τοὺς στροβίλους. Ἡ πρώτη παραγγελία ἀφεώρα προμήθειαν γεννητριῶν καὶ τουρμπινῶν ἀξίας 6.000.000 δολλαρίων. Αἱ τιμαὶ ἦσαν φοβεραί. Παρεπέμφθη ἡ προσφορὰ σύμφωνα μὲ τὴν σύμβασιν εἰς τὸν πρύτανιν τοῦ Πολυτεχνείου Ζυρίχης, ὁ ὁποῖος συνέπεσε νὰ εἶναι φιλόλογος καὶ ὥρισεν ὡς ἐπιδιαιτητὴν τὸν καθηγητὴν μηχανολόγον ΟΤΤΟ BAUER, ὁ ὁποῖος εὗρε τὰς προσφορὰς ἐν τάξει, δηλαδὴ συμφώνους πρὸς τὰς συνήθεις εὐρωπαϊκὰς τιμάς(!). Ἡ Δ.Ε.Η. παρέπεμψε τὸ θέμα εἰς ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἀπὸ τοὺς καθηγητὴν Ραυτόπουλον, καθηγητὴν Κουτσοκώσταν, Παπαλεονάρδον κ. ἄ., ἡ ὁποία χαρακτηρίζουσα τὰς τιμὰς ὡς ἀπαραδέκτως ὑψηλάς, προσεπάθησε νὰ ἐπιτύχῃ κἄποιαν ἔκπτωσιν καὶ τὴν ἐπέτυχεν ἀπὸ μόνον τὸν Οἶκον ALΞTHON. Ἡ NEYRPIC δὲν ὑπεχώρησε. Χαρακτηριστικὸν εἶναι, διὰ μία γερανογέφυραν ἐζητήθη τιμὴ 156.000 δολλαρίων. Ἐπειδὴ ἡ προμήθεια γερανογεφύρας ἦτο δυνητική, ὄχι ὑποχρεωτική, ἐζητήθησαν προσφοραὶ καὶ ἀπὸ ἄλλα εὐρωπαϊκὰ ἐργοστάσια καὶ ἐν τέλει ἐδόθη ἡ παραγγελία εἰς Ἰταλικὴν ἀντὶ 55.000 δολλαρίων μόνον. Ὁ πιεστικὸς ἀγωγὸς κατεσκευάσθη ἀπὸ ἐργοστάσιον τῆς Ὄμνιουμ Λυονναὶ ἀντὶ 2.500.000 δολλαρίων, δηλαδὴ εἰς τιμὴν ἐξωφρενικήν. Ἡ Κυβέρνησις διεμαρτυρήθη διὰ τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας διὰ τὰς ὑψηλὰς τιμὰς τῶν μηχανημάτων καὶ ἡ Ὄμνιουμ Λυονναὶ ἀπήντησεν. Ἀλλὰ θὰ ἦτο ἐνδιαφέρον νὰ πληροφορηθῶμεν τί λέγει ἡ ἀπάντησις. Ὑπάρχει ἀνάγκη ἐλέγχου τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως τῆς Δ.Ε.Η. Πρόκειται περὶ διαχειρίσεως τεραστίων ποσῶν, δεκάδων ἑκατομμυρίων δολλαρίων, περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν ὁποίων οὐδέποτε ὑπῆρξαν σαφεῖς ἀπαντήσεις ὁσάκις ἐπεχειρήθη ἔλεγχος αὐτῶν, καὶ διότι τὰ πορίσματα τοῦ ἐλέγχου τὸν ὁποῖον προτείνομεν δὲν πρόκειται νὰ εἶναι ἁπλῶς θεωρητικά. Λέγομεν ταῦτα ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ἀφ’ ἑνὸς τὰ πρακτικὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία συνεστήθη διὰ τὴν ἔρευναν τοῦ θέματος τῶν Ἰταλικῶν ἐπανορθώσεων κατὰ τὰ ἔτη 1954–55 καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ θέματος εἰσήγησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Λουλακάκη ὡς καὶ τὴν δημοσιευθεῖσαν κατὰ τὸν παρελθόντα Μάϊον ἔκθεσιν τῆς Ἀντιπροσωπευτικῆς Συνελεύσεως τῆς Δ.Ε.Η. Ἐκ τῶν ἐκθέσεων τοῦ Σώματος τούτου προκύπτει, ὅτι ὑφίστανται σοβαρώταται ἐκκρεμότητες ἀκόμη ἐκ τῆς περιόδου 1951– 55, ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ παράσχῃ τὰ στοιχεῖα διὰ τὴν διατύπωσιν σημαντικωτάτων ἀξιώσεων κατὰ ἐργολάβων ἐκτελεσάντων ἔργα διὰ λογαριασμὸν τῆς Δ.Ε.Η. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ ἔτη νὰ διατηρῆται ἡ ἐν λόγῳ ἐκκρεμότης ὄχι μόνον διότι αἱ ἐν λόγῳ ἀξιώσεις κινδυνεύουν νὰ ἐξανεμισθοῦν ἂν δὲν ληφθοῦν ἐγκαίρως μέτρα διασφαλίσεώς των, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον καὶ ἠθικῶς παραδεκτὸν νὰ συνεχίζεται μία τεραστία καὶ ὁλονὲν ὀγκουμένη διαχείρισις ὅταν παραμένουν ἀναπάντητα τόσα ἐρωτήματα ἐπὶ τόσων σημείων ἀπὸ τόσων ἐτῶν καὶ ὅταν ἡ ΕΜΠΑΣΚΟ εἰς τὴν ὁποίαν κατὰ κἄποιον τρόπον ἡ Διοίκησις τῆς Δ.Ε.Η. προσεπάθησε μέχρι τοῦδε νὰ μετατοπίσῃ τὰς εὐθύνας της, ἐμφανίζεται πάλιν μέλλουσα νὰ παίξῃ πρωτεύοντα ρόλον εἰς τὴν προσεχῆ δραστηριότητα τοῦ σπουδαιοτέρου παραγωγικοῦ ἑλληνικοῦ ἔργου. Γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν εὑρίσκεται λύσις τοῦ προβλήματος τοῦ κόστους τοῦ ρεύματος ὁ περαιτέρω ἐξηλεκτρισμὸς δὲν ἔχει καμμίαν ἔννοιαν. Διότι βέβαια, δὲν ἀποβλέπει εἰς τὸν φωτισμὸν τῶν χωριῶν. Καθὼς εἴπομεν, οἱ ὅροι χρηματοδοτήσεως καὶ τὸ ὑπερβολικὸν κόστος τῶν ἐκτελεσθέντων ἔργων ἐξηλεκτρισμοῦ εἶχαν ὡς ἀποτέλεσμα κόστος παραγωγῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος ἄνω τῶν 35 λεπτῶν κατὰ κιλοβατώραν, δηλαδὴ ἀπαγορευτικὸν διὰ τὴν βιομηχανίαν. Τὸ μεγαλειῶδες ἔργον τοῦ Μέγδοβα δὲν θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν ἀλλ’ ἴσως τὸν τουρισμὸν μὲ τὴν θαυμασίαν λίμνην ποὺ ἐδημιούργησε. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὸ ζήτημα τοῦ λιγνίτου καὶ κατὰ πρῶτον λόγον εἰς τὴν ἐπιχείρησιν Πτολεμαΐδος, ἣν ἀνέλαβεν ὁ Μποδοσάκης διὰ συμβάσεως ὑπογραφείσης τὴν 18 Ἰουνίου 1955. Ὡς γνωστόν, ἡ Δ.Ε.Η. ἠγόρασε τὰς μετοχὰς τῆς Ἑταιρείας ΛΙΠΤΟΛ ἧς τὸ κεφάλαιον ἀνήρχετο εἰς 3 ἑκατ. δολλάρια ἀντὶ 93 ἑκατ. δραχμῶν. Τὸ σύνολον τῶν ἐπενδύσεων εἰς τὴν Πτολεμαΐδα θὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 110 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Ποσὸν 25 ἑκατομμυρίων δολλαρίων διετέθη δι’ ἔργα ἐξορύξεως 2 ἑκατομμυρίων τόννων λιγνίτου ἐτησίως, ὡς καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ βιομηχανικοῦ συγκροτήματος τῆς ΛΙΠΤΟΛ. Ἀπεφασίσθη ἡ διάθεσις 7,5 ἑκατομμυρίων δολλαρίων διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ λιγνιτωρυχείου πρὸς ἐξόρυξιν ἑτέρων 2,5 ἑκατομμυρίων τόννων ἐτησίως, ὡς καὶ διὰ τὴν μελέτην πρὸς πλήρη διερεύνησιν τοῦ ὑπεδάφους τῆς λιγνιτοφόρου περιοχῆς. Δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων ὑδρεύσεως θὰ διατεθῇ ποσὸν 3,5 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Διὰ τὸ Αʹ θερμικὸν ἐργοστάσιον τῆς Δ.Ε.Η. 70.000 KW, τοῦ ὁποίου ἡ λειτουργία ἤρχισε τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον, διετέθη ποσὸν 15 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Παρηγγέλθη ἕτερον θερμικὸν 125.000 KW, ἀξίας 18 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, τοῦ ὁποίου ἡ λειτουργία θὰ ἀρχίσῃ ἐντὸς τοῦ 1962. Τελικῶς εἰς τὴν Πτολεμαΐδα θὰ γίνῃ ἡ ἐγκατάστασις καὶ ἤρχισαν ἤδη αἱ προπαρασκευαστικαὶ ἐργασίαι, διὰ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Ἀζώτου. Ἀπὸ τὰ δαπανηθέντα 25 ἑκ. δολλάρια, τὰ 14 ἑκ. δολλ. ἐδόθησαν ἀπὸ τὸν ΟΧΟΑ. Τὸ θερμικὸν ἠλεκτρικὸν ἐργοστάσιον τῶν 70.000 κιλοβὰτ θὰ δώσῃ 500.000.000 κιλοβατώρας, τὸ δὲ τῶν 125.000 κιλοβὰτ 900.000.000 κιλοβατώρας. Ἡ μελέτη ἐπεκτάσεως τοῦ λιγνιτωρυχείου Πτολεμαΐδος ἀνετέθη εἰς τὸν Γερμανὸν Ἔλερς. Ἡ χημικὴ ἀνάλυσις τοῦ λιγνίτου Πτολεμαΐδος, ἐν φυσικῇ καταστάσει ἔχει ὡς ἑξῆς:

Τὸ ὅλον λιγνιτικὸν ζήτημα τῆς Ἑλλάδος διέρχεται κρίσιμον περίοδον. Τὴν ὀξύτητα τοῦ λιγνιτικοῦ ζητήματος ἐπιτείνει ἡ σημερινὴ κατάστασις τῆς ΛΙΠΤΟΛ. Μέγα μέρος τοῦ κεφαλαίου ἀπερρόφησε τὸ μπριγκεττοποιεῖον 5.600.000 δολλ. μὲ προγραμματισμένην παραγωγὴν 220.000 τόννων μπριγκεττῶν ἐτησίως ἐξ ὧν 150.000 θὰ ἔπαιρνον οἱ σιδηρόδρομοι καὶ 70.000 ἡ ἰδιωτικὴ κατανάλωσις. Συνέβησαν τὰ ἑξῆς τραγικά. Οἱ σιδηρόδρομοι ἐδοκίμασαν τὶς μπριγκέττες, ἀρνοῦνται ὅμως νὰ τὰς χρησιμοποιήσουν, διότι δὲν εἶναι ἀποδοτικαί. Ἐσχηματίσθη γνωμοδοτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐμπειρογνωμόνων, ἡ ὁποία παρηκολούθησε τὴν καῦσιν τῶν μπριγκεττῶν κατὰ τὴν κίνησιν τῶν ἀτμομηχανῶν, βασικὸν μέλος ὑπῆρξεν ὁ καθηγητὴς Στρίγκος. Ἀτυχῶς, διεπιστώθη ἀκαταλληλότης τῶν μπριγκεττῶν, διὰ τὴν κίνησιν τῶν ἀτμαμαξῶν τοῦ ΣΕΚ. Οἱ μπριγκέττες ἔχουν τὴν θερμογόνον δύναμιν τῶν προδιαγραφῶν, ἀλλὰ ἀπέτυχαν ἀπὸ ἀπόψεως μηχανικῆς συμπεριφορᾶς ἐπὶ τῶν ἐσχαρῶν κατὰ τὴν καῦσιν. Σπάζουν κατὰ τὴν καῦσιν καὶ θρύπτονται, διότι δὲν ἔχουν ὁμοιογένειαν σὲ μεγέθη κόκκου. Ἡ μπριγκεττοποίησις γίνεται γυμνὴ χωρὶς συγκολλητικὴν ὕλην. Ὑπεύθυνοι εἶναι ὁ Κροὺπ καὶ ὁ καθηγητὴς Νικολαΐδης, ὅστις παρακολουθεῖ ἐπὶ ἔτη τὰς δοκιμάς. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω γεγονότων, μέχρις ὅτου βελτιωθῇ ἡ μηχανικὴ συμπεριφορὰ τῶν μπριγκεττῶν, ὡς ἐδηλώθη καὶ ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους παράγοντας, θὰ διατεθῇ τὸ μεγάλο στὸκ παραχθεισῶν μπριγκεττῶν, μὲ ἐξευτελιστικὰς τιμὰς εἰς τὴν κατανάλωσιν. Ἡ Πτολεμαῒς παράγει σήμερα 2 ἑκατ. τόν. τὸν χρόνον καὶ τροφοδοτεῖ μὲ ὠμὸν λιγνίτην τὸν ἠλεκτρικὸν σταθμὸν τῶν 70.000 κιλ. (1.050.000 τόν. λιγνίτου τὸν χρόνον), ἡ ὑπόλοιπος, 950.000 τόν., καταναλίσκεται ἀπὸ τὸ μπριγκεττοποιεῖον καὶ τὸ ἐργοστάσιον σεμικὼκ (περίπου 100.000 τόννους τὸν χρόνον διὰ τὴν Λάρυμναν. Λόγῳ ἀργίας τῆς Λαρύμνης τὸ ἐργοστάσιον σεμικὼκ δὲν ἐργάζεται, ἀφ’ ἑτέρου, τὸ σεμικὼκ εἶναι ἄχρηστον διὰ τὴν νέαν μέθοδον. Τὸ 1962 ὁ δεύτερος θερμοηλεκτρικὸς σταθμὸς τῆς ΔΕΗ μὲ 125.000 κιλοβάτ, ποὺ θὰ προμηθεύσουν οἱ Γάλλοι, ἔναντι ἐξαγωγῆς 150.000 κρασιῶν, θὰ θέλῃ 1.650.000 τόν. λιγνίτου. Ἐκτὸς αὐτοῦ, εἰς τὸ τέλος 1962, θὰ εἶναι ἕτοιμον τὸ ἐργοστάσιον ἀζωτούχων λιπασμάτων, τὸ ὁποῖον θὰ καταναλίσκῃ περίπου 1.000.000 λιγνίτην τὸν χρόνον. Ἔτσι, τὸ ἔτος 1962 ἡ παραγωγὴ θ’ ἀνέβῃ εἰς 4.500.000 ἕως 5.000.000 τόννους. Ὁ νόμος 1640)1951 «περὶ προστασίας τῆς καταναλώσεως τῶν ἐγχωρίων λιγνιτῶν» καταστρατηγεῖται ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου καὶ ἰδίως ἀπὸ τοῦ ἔτους 1955 καὶ ἐντεῦθεν, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν συνεχῆ αὔξησιν τῆς καταναλώσεως πετρελαίου ἐκ μέρους τῶν βιομηχανιῶν εἰς βάρος τῶν ἐγχωρίων λιγνιτῶν καὶ τὴν ἐκ τοῦ λόγου τούτου παρεμπόδισιν τῆς περαιτέρω ἀναπτύξεως τῶν λιγνιτωρυχείων. Πλέον τῶν 200.000 τόννων λιγνίτου ἐτησίως θὰ ἠδύναντο νὰ διατεθοῦν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀγορὰν εἰσέτι ἐκ τῆς πλήρους καὶ πιστῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀνωτέρω νόμου, ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, περιορίζουσα τὴν ὑφισταμένην ἀνεργίαν τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαίθρου, διὰ προσθήκης 500.000 νέων ἡμερομισθίων κατ’ ἔτος, ἐνῷ θὰ ἐπήρχετο τοιουτοτρόπως ἐξοικονόμησις σημαντικοῦ ποσοῦ συναλλάγματος, διατιθεμένου σήμερον δι’ εἰσαγωγὴν πετρελαιοειδῶν καὶ λιθάνθρακος. Σημειωτέον, ὅτι ἡ ἐπιτευχθεῖσα ὑπὸ τῶν λιγνιτωρυχείων τιμὴ διαθέσεως θερμίδος, κατέστη συναγωνίσιμος τῆς τιμῆς θερμίδος τῶν ὑγρῶν καυσίμων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Ἠλεκτρικὴ Ἑταιρεία Ἀθηνῶν Πειραιῶς (Η.Ε.Α.Π.), ὑποχρεοῦται, διὰ συμβάσεώς της μετὰ τοῦ Δημοσίου, νὰ καταναλίσκῃ ἐγχώριον λιγνίτην εἰς τὰς νέας αὐτῆς ἐγκαταστάσεις παρὰ τὸν Ἅγιον Γεώργιον Κερατσινίου. Εἶναι δὲ γεγονός, ὅτι ἡ ἀπὸ διετίας ἔναρξις τῆς μερικῆς χρησιμοποιήσεως ὡς καυσίμου εἰς τὰς νέας ἐγκαταστάσεις της τοῦ λιγνίτου, παρημπόδισε τὴν ἀναστολὴν τῶν ἐργασιῶν ἐκμεταλλεύσεως ἐνίων λιγνιτωρυχείων, τὰ ὁποῖα ἐξ ἀναποτρέπτου ἀνάγκης θὰ διέκοπτον τὰς ἐργασίας των ἐκ τῆς καταστρατηγήσεως τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 1640. Ἡ προβλεπομένη νὰ καταναλωθῇ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ποσότης λιγνίτου ὑπὸ τῆς ΗΕΑΠ καλύπτει μόνον τὸ 50% περίπου τῆς δυναμένης εὐχερῶς νὰ καταναλωθῇ ποσότητος λιγνίτου. Ἡ ΗΕΑΠ ὀφείλει νὰ ἔχῃ τοὺς 3 λέβητας προσηρμοσμένους διὰ καῦσιν λιγνίτου καὶ ἔχει μόνον τοὺς 2. Ἡ ΗΕΑΠ, διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν ἐπῆρε 6 ἑκατ. δολλ. δάνειον. Ἔπρεπε νὰ καταναλίσκῃ 300.000 τόννους τὸν χρόνον (1.000 τόν. τὴν ἡμέραν) καὶ προμηθεύεται μόνον 150.000 τόν. Οὕτω, ἀπὸ τὸ 1.000.000 τόννους ὁλικῆς παραγωγῆς, μόνον 150.000 ἀπὸ τὴν ΗΕΑΠ καὶ 150.000 δι’ ἰδιωτικὴν χρῆσιν, ἤτοι 300.000 τόννοι ἐν συνόλῳ καταναλίσκονται. Οἱ 700.000 μένουν ἀδιάθετοι. Πλεῖστα λιγνιτωρυχεῖα ἔκλεισαν. Ἡ ΗΕΑΠ καίει κατὰ προτίμησιν πετρέλαιον, χωρὶς νὰ πληρώνῃ φόρον εἰσαγωγῆς. Οἱ παραγωγοὶ προσέφερον 8 λεπτὰ τὴν θερμίδα. (Τὸ πετρέλαιον μὲ 10.000 θερμίδες πληρώνεται 1.100 δραχ. ὁ τόννος, δηλαδή, 11 λεπτὰ ἡ θερμίς). Οἱ παραγωγοὶ προσφέρουν πρὸς 800 δραχ. τὶς 10.000 θερμίδες. Εἶναι ἀπορίας ἄξιον, πῶς σημαντικαὶ λιγνιτοφόροι ἐθνικαὶ βιομηχανίαι, ὡς τὰ ἐργοστάσια σακχάρεως, προγραμματίζονται νὰ χρησιμοποιοῦν πετρέλαιον ἀντὶ λιγνίτου. Ἐνδεικτικῶς ἀναφέρομεν, ὅτι ἕκαστον σακχαροποιεῖον χρειάζεται 30.000 τόννους λιγνίτου ἐτησίως, εἰς διάστημα 100 ἡμερῶν. Κατὰ τὸ πρόσφατον ταξίδιόν μου εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν, ἐμελέτησα ἕνα θέμα ἰδιαιτέρως ἐνδιαφέρον. Ἡ Ἀνατολικὴ Γερμανία δὲν ἔχει οὔτε πτώσεις, οὔτε λιθάνθρακας, οὔτε πετρέλαιον. Εἶναι ἡ πτωχοτέρα γερμανικὴ περιοχή, ἀπὸ ἀπόψεως ὀρυκτοῦ πλούτου. Ὁ πληθυσμὸς της ἀνέρχεται εἰς 17 ἑκατομμ. Παράγει, ἐν τούτοις, 35 δισεκ. κιλοβατώρας ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας τὸν χρόνον ἀπὸ λιγνίτην τῆς ἰδίας μὲ τὸν ἰδικόν μας ποιότητος. Ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν 35 δισεκατ. κιλοβατωρῶν, τὰ 30 δισεκατ. παράγονται ἀπὸ αὐτὸν τὸν λιγνίτην καὶ κατασκευάζονται καὶ μπριγκέττες ἐξαιρετικῆς ποιότητος καὶ μεταλλουργικὸν κώκ. Ἐπεσκέφθην τὰς λιγνιτοφόρους περιοχὰς καὶ τὰ ἐργοστάσια τῆς Ἀνατολικῆς Γερμανίας, εἶδα τὸν καθηγητὴν Ράμλερ τῆς μπριγκεττοποιΐας εἰς τὴν μεταλλευτικὴν σχολὴν τῆς FREIBERG καὶ συνεζητήσαμεν καὶ διὰ τὴν Πτολεμαΐδα. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι γνωρίζει τὰ πάντα διὰ τὴν Πτολεμαΐδα. Ἂς στείλωμεν, λοιπόν, δύο εἰδικοὺς νὰ πᾶνε εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν, νὰ ἴδουν τὰς ἐγκαταστάσεις αὐτὰς καὶ ἂς φέρουν ἐδῶ τὸν Ράμλερ, ὅστις εἶναι εἷς ἐκ τῶν συντελεστῶν ἀξιοποιήσεως τοῦ γερμανικοῦ λιγνίτου. Πολλά, πάρα πολλὰ θὰ ἔχῃ νὰ ὠφεληθῇ ἡ χώρα μας. Ἂς ὑπάρξῃ, λοιπόν, κἄποια εὐλυγισία εἰς τὴν πολιτικὴν μας διὰ νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὰ ἐπιτεύγματα τῆς ἐπιστήμης, ὁπουδήποτε καὶ ἂν εὑρίσκεται αὕτη. Πάντως, πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ὑπάρχει ἀστοργία τῆς Κυβερνήσεως, ἔναντι τοῦ λιγνίτου. Κατὰ τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ σχετικοῦ μὲ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου σακχάρεως, δικαιολογούμενος ὁ κ. Μάρτης εἶπεν, ὅτι θὰ ἐστοίχιζε περὶ τὰς 400 χιλ. δολλαρίων ἡ μεταβολὴ τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου, ὥστε ἀντὶ τοῦ πετρελαίου νὰ καίῃ λιγνίτην. Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ δευτέρου ἐργοστασίου τῶν Σερρῶν θὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ πάλιν πετρέλαιον ἀντὶ λιγνίτου, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ περιοχὴ εἶναι λιγνιτοφόρος. Σημειωτέον, αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, δηλαδὴ ἡ χρησιμοποίησις λιγνίτου, ἐνεφανίσθη ὡς δικαιολογοῦν τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ δευτέρου ἐργοστασίου σακχάρεως εἰς Σέρρας καὶ ὄχι τὸ γεγονός, ὅτι αἱ Σέρραι εἶναι ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια τοῦ κ. Καραμανλῆ. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν Βάβδον. Ὅλοι θὰ ἐνθυμοῦνται τὴν θλιβερὰν ἱστορίαν τῆς Βάβδου. Ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν μεταλλείων αὐτῶν, θὰ ἐπετυγχάνοντο τρεῖς σκοποί. Ὀλίγα ἡμερομίσθια, δεύτερον θὰ ἐξοικονομηθῇ συνάλλαγμα καὶ τρίτον, τὸ ἀσήμαντον μίσθωμα 1% ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ προϊόντος. Τότε, ἐδημιουργήθη τὸ θέμα, ἂν ὑπάρχουν διεθνεῖς τιμαὶ διπύρου μαγνησίας. Ἡμεῖς ἐπεμείναμεν νὰ διευκρινισθῇ μὲ ποίαν τιμὴν θὰ χρεωθῇ τὸ προϊὸν καὶ νὰ κοστολογηθῇ, συμφώνως μὲ τὰς διεθνεῖς τιμὰς καὶ ἐπηκολούθησε διαλογικὴ συζήτησις, τὴν ὁποίαν μεταφέρω ἀπὸ τὰ ἐπίσημα πρακτικά: «Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐλέγχου ἔχει τὴν ἀποστολὴν νὰ ἐλέγχῃ τὰ τιμολόγια, ἐὰν ἀνταποκρίνωνται ταῦτα πρὸς τὰς διεθνεῖς τιμάς.

§39Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Νὰ τεθῇ «διεθνεῖς τιμαί», ὅπως ἄλλωστε ὁρίζει τὸ ἄρθρον 10 τῆς συμβάσεως διὰ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἐγχώριοι καταναλωταὶ θελήσουν ν’ ἀγοράσουν προϊόντα τῆς ἑταιρείας. Διατὶ ἡ διάκρισις;

§40Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐλέγχου τιμολογίων ὑποχρεοῦται νὰ μὴ ἐγκρίνῃ τιμολόγια, ἐὰν δὲν εἶναι ἐντὸς τῶν πλαισίων τῶν διεθνῶν τιμῶν. Εἴπατέ μου μίαν πρᾶξιν συμβάσεως, ἡ ὁποία νὰ παρέχῃ τὸν ὅρον αὐτόν.

§41Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἰδιάζουσα ἡ περίπτωσις, διότι ἡ ἑταιρεία αὐτὴ θὰ πωλῇ τὰ προϊόντα πάλιν πρὸς τὸν ἑαυτόν της, δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ τεθῇ ὁ ὅρος τῶν διεθνῶν τιμῶν.

§42Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Εἴτε πωλεῖ πρὸς τὸν ἑαυτόν της, εἴτε πωλεῖ πρὸς ἄλλον, θὰ συμβῇ ὅ,τι συμβαίνει μὲ τὸ καπνεμπόριον, ποὺ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν πωλοῦν πρὸς τὸν ἑαυτόν των τὰ καπνά. Δὲν σημαίνει, ὅτι δεχόμεθα τὸ τιμολόγιόν των. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐλέγχου, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, αὐτὴν τὴν ἀποστολὴν ἔχει, δηλαδὴ νὰ ἐλέγχῃ ἐὰν τὰ τιμολόγιά των ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὰς διεθνεῖς τιμάς». Ἐν τέλει, ἔγινεν ἀπὸ τὸν κ. Παπαληγούραν δεκτὴ τροπολογία καὶ ἐτέθη εἰς τὴν σύμβασιν ὁ ὅρος τῶν «διεθνῶν τιμῶν». Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν θεωρήσεως τιμολογίων, τὴν ἑδρεύουσαν εἰς τὸ Ἐμπορικὸν καὶ Βιομηχανικὸν Ἐπιμελητήριον Ἀθηνῶν, συνεζητήθη σοβαρωτάτη ὑπόθεσις, ἕνεκα τῆς ὁποίας εὑρίσκονται εἰς διένεξιν ἀφ’ ἑνὸς ἡ ὡς ἄνω Ἐπιτροπὴ καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἡ ἑταιρεία Βάβδου, λόγῳ ἀνακυψάσης διαφορᾶς ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς θεωρήσεως τῶν τιμολογίων τῆς ἐξαγομένης ὑπὸ τῆς ἑταιρείας διπύρου μαγνησίας. Ἡ ἑταιρεία, συγκεκριμένως ζητεῖ, ὅπως τὰ τιμολόγιά της θεωροῦνται εἰς τὰ 35,5 δολλάρια τὸν τόννον, ἀπειλεῖ δὲ μὲ ἔγγραφόν της πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας, ὅτι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, θὰ φθάσῃ καὶ μέχρι διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν της, μὲ τὸ αἰτιολογικόν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ πωλήσῃ εἰς ὑψηλοτέρας τιμάς. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὅμως ἐπιμένει εἰς τὴν θεώρησιν εἰς τὰ 55 δολλάρια, μὲ τὴν δήλωσιν μάλιστα, ὅτι αὐτὴ ἡ θεώρησις εἶναι χαριστική, διότι αἱ τιμαὶ τῆς διπύρου μαγνησίας εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν εἶναι ἀπὸ 65 δολλάρια καὶ ἄνω τὸν τόννον, φθάνουσαι μέχρι τῶν 90 δολλαρίων. Μάλιστα, ἡ ἰδική μας δίπυρος μαγνησία εἶναι τοῦ τύπου «περικλάς», τῆς ἀνωτέρας δηλαδὴ ποιότητος καὶ ὡς ἐκ τούτου, πρέπει νὰ χρεωθῇ μὲ τὴν ἀνωτάτην τιμήν. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἑταιρείας καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς θεωρήσεως τιμολογίων εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἐκ τῆς ἐπικρατήσεως τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἑτέρας τῶν ἀπόψεων νὰ ἐξαρτῶνται μεγάλα συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ἀπώλεια ἐτησίως διὰ τὴν χώραν περὶ τὸ ἓν ἑκατομμύριον δολλαρίων εἰς συνάλλαγμα, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ τιμολόγια θὰ θεωροῦνται εἰς τὰς χαμηλὰς τιμάς, τὰς ὁποίας ζητεῖ ἡ ἑταιρεία, ἐνῷ ταὐτοχρόνως, μὲ τὴν ἐμφάνισιν περιωρισμένων κερδῶν, ἀφοῦ τὸ προϊὸν θὰ πωλῆται εἰς χαμηλὴν τιμήν, δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀντικείμενον φορολογίας, ἐκ τῆς ὁποίας ἀναμένει τὸ Δημόσιον νὰ μετάσχῃ εἰς τὰ κέρδη ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν μοναδικῶν εἰς πλοῦτον μεταλλείων Βάβδου. Ἡ ἑταιρεία θὰ ἐξάγῃ ἄνω τῶν 20 χιλιάδων τόννων ἐτησίως διπύρου μαγνησίας, λόγῳ δὲ τοῦ ὕψους τῆς ἐξαγωγῆς, ἡ προκύπτουσα χρηματικὴ διαφορὰ εἶναι τεραστία μεταξὺ τῶν δύο τιμῶν. Οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν δύο Ὑπουργείων, ὡς καὶ τοῦ Ἐπιμελητηρίου εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τιμολογίων, εἶναι ἀνένδοτοι εἰς τὰς ἀπόψεις των, στηριζόμενοι εἰς τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία ρητῶς ὁρίζει, ὅτι τὰ τιμολόγια θὰ θεωροῦνται εἰς τὰς διεθνεῖς τιμάς. Ἡ ἑταιρεία ὑποστηρίζει, ὅτι δὲν ὑπάρχουν διεθνεῖς τιμαὶ καὶ ὅτι ἡ πώλησις γίνεται μεταξὺ φιλικῶν ἑταιρειῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ τιμολογίων, ὅμως, ἐπικαλεῖται ἐπίσημον δελτίον ἐκδιδόμενον εἰς Ἡνωμένας Πολιτείας, ἀπὸ τὸ ὁποῖον καὶ παραλαμβάνει τὰς διεθνεῖς τιμάς. Ἤδη, ἂν ἡ ἐπιτροπὴ τιμολογίων παραδεχθῇ, ὅτι δὲν ὑπάρχουν διεθνεῖς τιμαί, θὰ παραβῇ καὶ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία ἐπέχει θέσιν νόμου καὶ ὁμιλεῖ ρητῶς περὶ διεθνῶν τιμῶν. Πρέπει νὰ σημειωθῇ ἐπίσης, ὅτι, κατὰ τὰς ὑπαρχούσας πληροφορίας, ἡ κεντρικὴ ἑταιρεία, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει ἡ ἐκμεταλλευομένη τὸν λευκόλιθον Βάβδου, ἐπέτυχε τὸ ἑλληνικὸν μετάλλευμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνωτέρας ποιότητος, νὰ παράγῃ νέου τύπου πυρίμαχα, περιζήτητα ἤδη εἰς τὰς μεταλλουργικὰς βιομηχανίας. Ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν τῶν Ὑπουργείων, ἡ τιμὴ τῶν 35 δολλαρίων, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ ἑταιρεία ἐπιδιώκει νὰ θεωρήσῃ τὰ τιμολόγια πωλήσεώς της, θεωρεῖται ἐξευτελιστική. Σημειωτέον, ὅτι ἡ MAGNOMIN, δηλαδὴ ἡ ἑταιρεία Βάβδου, ἐπώλησε στὴν Ἑλλάδα δίπυρον μαγνησίαν ὡς πυρίμαχον ὑλικὸν διὰ τοὺς φούρνους Λαρύμνης, πρὸς 60 δολλάρια FOB Τεργέστην. Τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας ἔλαβε θέσιν ὑπὲρ τῶν ἀπόψεων τῆς ἑταιρείας καὶ ἀπέστειλε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου, τὸ ἀκόλουθον ἔγγραφον:

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

Δ)ΝΣΙΣ ΔΗΜ. ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚ. ΔΗΜ. ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ

Ἀριθ. Πρωτ. 72369)1714. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Αὐγούστου 1959

Πρὸς

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

Διεύθυνσιν Ἐμπορικῶν Συμβάσεων (Κον Ἰ. Κομίτσαν) Ἐνταῦθα Θέμα: Περὶ τοῦ καθορισμοῦ ἀξίας ἐξαγομένης διπύρου μαγνησίας δημοσίου μεταλλείου Βάβδου. Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ διαβιβάσωμεν ὑμῖν συνημμένως τὴν ἀπὸ 25.8.59 αἴτησιν τῆς ἐν Ζυρίχῃ τῆς Ἑλβετίας A. E. «MAGNOMIN», μισθωτρίας τοῦ δημοσίου μεταλλείου λευκολίθου Βάβδου Χαλκιδικῆς, δι’ ἧς αὕτη ἐξαιτεῖται διὰ τοὺς ἐν αὐτῇ λόγους, ὅπως ἀποφευχθῇ ὁ διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐλέγχου τιμολογίων ὑπερβολικὸς καθορισμὸς τῆς ἀξίας τῆς ὑπὸ ταύτης παραγομένης καὶ ἐξαγομένης διπύρου μαγνησίας, ἣν αὕτη ὑπολογίζει εἰς 35,55 δολλάρια (κόστος 28 δολλάρια καὶ κέρδος 7,55 δολλάρια) κατὰ τόννον μεταλλεύματος καὶ νὰ σᾶς γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Ἡ ρηθεῖσα ἑταιρεία, ὑπαγομένη εἰς τὴν RADEN-THEIN τῆς Αὐστρίας Ἀν. Ἑταιρείαν OESTERREI-CHICHE–AMERIKANISCHE MAGNESIT A. G, καὶ αὕτη εἰς τὴν ἐν Φιλαδελφείᾳ τῆς Ἀμερικῆς GENE-RAL REFRACTORY COMPANY εἶναι ἡ μόνη ἐν Ἑλλάδι ἐκμεταλλευομένη μεταλλεῖα λευκολίθου (Βάβδου) καὶ παράγουσα δίπυρον μαγνησίαν. Τὸ ἐν λόγῳ προϊὸν δὲν διατίθεται εἰς τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον, ἀλλὰ διατίθεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὰς ἑταιρείας τοῦ συγκροτήματος GENERAL REFRACTORY ἐν Η. Π.Α. πρὸς παραγωγὴν πυριμάχων ὑλικῶν. Ἀκριβῶς δὲ διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ἡ διάθεσις τῆς διπύρου μαγνησίας, μὴ ὑποκειμένη εἰς συναγωνισμόν, εἶναι ἐκ τῶν προτέρων ἐξησφαλισμένη εἰς οἱονδήποτε ποσὸν καὶ ποιότητα, μὲ δυνατότητα συνεχίσεως τῆς παραγωγῆς ἄνευ κινδύνου μειώσεως ταύτης καὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ ἐν λόγῳ μεταλλείου. Φρονοῦμεν, ἑπομένως, ὅτι τὸ αἴτημα τῆς ἑταιρείας ταύτης πρὸς λογικὸν ἄνευ ὑπερβολῆς καθορισμὸν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐλέγχου τιμολογίων τῆς ἀξίας τῆς οὑτωσὶ ἐξαγομένης διπύρου μαγνησίας, ὡς λογικόν, δέον νὰ γίνῃ παρ’ ὑμῶν ἀποδεκτόν, πρὸς ἀποφυγὴν δυσμενῶν διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν συνεπειῶν, ἃς θὰ ἐπέφερεν ἡ ἀκινητοποίησις ἐν Ἑλλάδι μεγάλων κεφαλαίων, ἐξ ἧς πιθανῶς, ὡς ἀναφέρει ἡ ἑταιρεία, ὑποχρεωθῇ εἰς μείωσιν τῆς παραγωγῆς της ἢ καὶ παραίτησίν της ἀπὸ τῆς μισθώσεώς του, οὗτινος τὴν ἐκμετάλλευσιν ἔχει, δημοσίου μεταλλείου Βάβδου. Σημειωτέον ἐν τέλει, ὅτι ἐξ ὅλων τῶν ἐν Ἑλλάδι μεταλλείων λευκολίθου, ἐλάχιστα ἐργαζομένων, μόνον ἡ ρηθεῖσα ἑταιρεία, ὡς ἔχουσα ἐξησφαλισμένην, ὡς ἐρρήθη ἐκ τῶν προτέρων τὴν διάθεσιν, παράγει εἰς ἱκανὰς ποσότητας δίπυρον μαγνησίαν, ὥστε καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου δέον νὰ δοθῇ ἡ δέουσα προσοχὴ εἰς τὸ αἴτημα τοῦτο τῆς Ἑταιρείας.

Ὁ Ὑπουργὸς

(Τ.Σ.) Ν. ΜΑΡΤΗΣ

Σήμερον ἐφαρμόζεται, δῆθεν προσωρινῶς, ἡ τιμὴ 35,55 δολλαρίων, διότι τὸ ὅλον ζήτημα ἐκκρεμεῖ. Ὑπάρχει ὁ φόβος, κατόπιν τοῦ ἐγγράφου τοῦ ὑπουργοῦ Βιομηχανίας, ὅτι θὰ τὸ κερδίσῃ ἡ Ἑταιρεία. Ἡ ἐξευτελιστικὴ αὐτὴ τιμὴ ἐξύπνησε τὸν περίφημον μέγα δοσίλογον Τσίρην, γνωστὸν ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν Βάβδου, ὅστις ἐσχημάτισε νέαν Ἑλβετικὴν Ἑταιρείαν διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν μεταλλείων τῆς Εὐβοίας καὶ παραγωγὴν 20.000 τόννων διπύρου μαγνησίας. Καὶ ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸ μέγα θέμα τῆς Λαρύμνης. Ἐπανειλημμένως πολλοὶ βουλευταί, ἐξ ὅλων τῶν παρατάξεων ἔδωσαν σημασίαν εἰς τὰ λεγόμενά μου καὶ ἐβασίσθησαν εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔδωκα. Παρὰ τὴν προσοχὴν τὴν ὁποίαν δίδω εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ἰσχυρισμῶν μου οὐδέποτε ἐφανταζόμην τὴν ἐπαλήθευσιν τῆς προγνώσεώς μου εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ὅπως συνέβη εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς Λαρύμνης. Ὅταν συνεζητήθη ἡ ἐπερώτησίς μας διὰ τὸ σταμάτημα τοῦ ἐργοστασίου Λαρύμνης εἶχα εἴπει τότε, ὅτι ἡ προδιαγραφεῖσα μέθοδος μεταλλουργίας ἀποτελεῖ τὴν αἰτίαν τῆς ἀποτυχίας. Ὑπεστήριξα, ὅτι ἡ μέθοδος Κροὺπ ἦτο ἀκατάλληλος διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν χρωμιονεκελιούχου σιδηρομεταλλεύματος. Ἐξ αἰτίας αὐτοῦ τοῦ γεγονότος ἐπῆλθε τὸ ναυάγιον. Ἡ μέθοδος Κροὺπ εἶναι κατάλληλος διὰ τὰ πυριτιοῦχα μεταλλεύματα. Ἐδῶ διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ προσέθετον πυριτικὸν ὀξὺ μὲ σκοπὸν νὰ δημιουργήσουν εὔρευστον σκωρίαν, ἡ ὁποία ἀπομακρύνει τὰς διαφόρους προσμίξεις διὰ νὰ μείνῃ καθαρὸν τὸ μεταλλευτικὸν προϊόν. Ὅταν παρέλαβεν ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ μεταλλουργικὸν συγκρότημα, εἶδεν ἐντυπωσιακὰς ἐγκαταστάσεις καὶ κατόπιν ὡρισμένων ψευτοδοκιμῶν κατέληξεν εἰς ἐνθουσιώδη ἔκθεσιν. Τὸ συμπέρασμά της λέγει, ὅτι ἡ λειτουργία ἦτο ἀπολύτως ἐξησφαλισμένη! Τί τὰ θέλετε, δὲν ὑπάρχει σοβαρότης. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι δὲν ἔχομεν τεχνικὰ στελέχη, δὲν ἔχομεν εἰδικευμένους ἐπιστήμονας, διότι δὲν εἴχομεν ποτὲ εἰδικευμένην δραστηριότητα τῶν τεχνικῶν. Δὲν ἔχομεν μεταλλουργοὺς εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὁ μεταλλειολόγος δὲν εἶναι καὶ μεταλλουργός. Οἱ εἰδικότητες εἰς τὸν τόπον μας, εἶναι εἰς πολὺ περιωρισμένον ἀριθμόν. Ἀλλ’ ἆραγε ὑπῆρχεν ἄλλη μέθοδος μεταλλουργίας τοιούτων μεταλλευμάτων; Βεβαίως. Ὑπῆρχεν ἡ μέθοδος τῆς ἀπ’ εὐθείας ἐκ τοῦ μεταλλεύματος ἐξαγωγῆς τοῦ σιδηρονικελίου, χωρὶς τὴν πολύπλοκον καὶ μακρὰν διαδρομὴν τῆς μεθόδου Ρένν. Ἀπὸ τὸ 1941 ἤρχισαν δοκιμαὶ βάσει μεθόδων χωριστικῆς ἀναγωγῆς βάσει τῆς ἰδιότητος, ὅτι τὰ διάφορα μέταλλα νικέλιον, χρώμιον, σίδηρος, ἀνάγονται εἰς διαφόρους θερμοκρασίας, εἰς ἠλεκτρικὰς καμίνους ἐπὶ τῶν μεταλλευμάτων τῆς Κούβας. Ἡ πρώτη ἐπιτροπὴ περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα ἀπεφάνθη τὴν 20 Μαρτίου 1956 αὐτολεξεὶ ὡς ἑξῆς: «Ἐν συμπεράσματι ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται ὁμοφώνως, ὅτι ἡ ἐγκατάστασις τοῦ πυρομεταλλουργικοῦ ἐργοστασιακοῦ συγκροτήματος Λαρύμνης ἔχει πλήρως ἀποπερατωθῆ καὶ δοκιμασθῆ, αἱ ἐγκαταστάσεις πληροῦσι τοὺς ὅρους τῆς ὑπὸ τοῦ Ν. 2207)1952 κυρωθείσης συμβάσεως, ἡ δὲ ἀπρόσκοπτος λειτουργία τοῦ ὅλου Ἐργοστασίου διὰ τὴν ἐκκαμίνευσιν ἑκατὸν τριάκοντα χιλιάδων (130.000) τοὐλάχιστον, τόννων μεταλλεύματος ἐτησίως δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐξησφαλισμένη»! Καὶ ὅμως ἀντιθέτως πρὸς τὴν ἔκθεσιν οἱ Γερμανοὶ ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος δὲν κατώρθωσαν νὰ θέσουν εἰς λειτουργίαν τὸ ἐργοστάσιον! Τὴν 10 Ἰουλίου 1958, δηλαδὴ ὀλίγας ἡμέρας προτοῦ κλείσῃ τὸ ἐργοστάσιον δευτέρα ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ὡς κατωτέρω: «Ἡ Ἐπιτροπή, διαπιστώσασα τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν, ἀπὸ τῆς ἐξορύξεως τοῦ μεταλλεύματος μέχρι τοῦ τελικοῦ εὐγενοῦς προϊόντος, τοῦ κράματος τοῦ νικελιούχου σιδήρου, διὰ τῶν μᾶλλον συγχρόνων ἐπιστημονικῶν μέσων, καὶ ἀναγνωρίζουσα τὴν συμβολὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐπιστημονικοῦ πνεύματος εἰς σύλληψιν, ἐγκατάστασιν, βελτίωσιν μεθόδων καὶ λειτουργίαν τοῦ βιομηχανικοῦ τούτου συγκροτήματος, παρόμοιον τοῦ ὁποίου μόνον τὰ μᾶλλον τεχνικῶς ἐξειλιγμένα Κράτη ἔχουν νὰ ἐπιδείξουν, αἰσθάνεται ἐπιτακτικὴ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξάρῃ τὸ ἐν Λαρύμνῃ ἐπιτελούμενον ἔργον καὶ τὴν δι’ αὐτοῦ διεθνῆ προβολὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν τεχνικὸν τομέα»! Ἡ ἐπιτροπὴ καλεῖ εὐγενὲς προϊὸν τὰς κροκάλας καὶ τὸ μαγνητικὸν συμπύκνωμα! Ἐδῶ, ὅμως, κύριοι βουλευταί, ἀνακύπτει ἡ εὐθύνη. Ἔχομεν δύο ἐκθέσεις καθηγητῶν καὶ ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας, διὰ τῶν ὁποίων ἐκθέσεων, βεβαιοῦνται, χωρὶς ἐπιφύλαξιν, πράγματα ξένα πρὸς τὴν πραγματικότητα. Καὶ ἐρωτῶ, δὲν ὑπάρχει εὐθύνη διὰ τοὺς κυρίους αὐτούς; Ἐσκέφθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ νὰ δικαιολογήσουν ἐκ τῶν ὑστέρων ἔστω τὰς ἐκθέσεις των καὶ νὰ τοὺς καλέσῃ εἰς ἀπολογίαν; Τίποτε, ἀπολύτως τίποτε, δὲν ἀπέμεινεν ὄρθιον ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας κ. Μάρτη εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προπαρελθόντος Νοεμβρίου στὴν Βουλὴ διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν τραγικὴν ἀποτυχίαν τῆς μεταλλουργίας τῆς Λαρύμνης. Τὸ ἀνακοινωθὲν τῶν «ἁρμοδίων» δηλαδὴ τοῦ ὑπουργοῦ κ. Μάρτη τῆς 13ης Φεβρουαρίου 1959 καὶ ἡ ἐπακολουθήσασα θορυβώδης ἐξαγγελία τῶν νέων θριάμβων περὶ ἐπαναλειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου Μποδοσάκη μὲ βάσιν ἄλλην μέθοδον ἐκκαμινεύσεως καὶ ἐμπλουτισμοῦ τοῦ νικελιούχου σιδηρομεταλλεύματος, ἀποτελεῖ παταγώδη διάψευσιν τῶν ἰσχυρισμῶν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ναυάγιον τῆς βαρείας αὐτῆς βιομηχανίας ὠφείλετο σὲ πτῶσιν τῶν τιμῶν τῶν μεταλλευμάτων. Ὡμολογήθηκε κατὰ τρόπον ἀπερίφραστον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀδίστακτα ὑπεστήριζα κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς σχετικῆς ἐπερωτήσεως, ὅτι τὸ αἴτιον τοῦ ναυαγίου ἦταν ἡ ἐφαρμοσθεῖσα μέθοδος Κροὺπ–Ρένν. Ἐχαρακτήρισα τότε τὴν μέθοδον αὐτὴν ἀπόλυτα ἀκατάλληλον, τὸν ἐμπλουτισμὸν τῶν μεταλλευμάτων ἀνεπαρκέστατον, τὰ προϊόντα τῆς μεταλλουργίας (τὶς μεταλλικὲς κροκάλες) περιεκτικότητος μόλις 4% σὲ νικέλιον, ὄχι ἐμπορεύσιμα. Καὶ πρὶν ἀπὸ λίγο καιρὸ δοκιμὲς ἀπὸ τρεῖς Γερμανοὺς εἰδικοὺς μεταλλουργοὺς μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν διευθυντὴν τοῦ μεταλλουργικοῦ τμήματος τῆς ἑταιρείας Κροὺπ καὶ τρεῖς καθηγητὰς τοῦ Πολυτεχνείου μας, τοὺς κ.κ. Σακελλάριον, Κουτσοκώσταν καὶ Ἀσκητόπουλον, δοκιμὲς τὶς ὁποῖες διηύθυνεν ὁ κ. Μούσουλας προϊστάμενος τοῦ τμήματος Μεταλλείων τῆς Ἑταιρείας Λιπασμάτων, ἀπέδειξαν κατὰ τρόπον συντριπτικὸν διὰ τοὺς ὑπευθύνους, ὅτι εἶχα δίκαιον σ’ ὅλην τὴν γραμμήν. Ἡ μέθοδος Κροὺπ–Ρὲνν καὶ ὄχι ἡ δῆθεν πτῶσις τῶν τιμῶν νικελίου ἦταν ἡ αἰτία τῆς ἀποτυχίας. Ἡ μέθοδος Κροὺπ εἶναι ἀκατάλληλη διὰ τὰ δικά μας χρωμιονικελιοῦχα σιδηρομεταλλεύματα. Εἶναι ἐφαρμόσιμη μόνον διὰ πυριτιοῦχα. Ὑπῆρχαν ἄλλαι μέθοδοι μεταλλουργίας διὰ μεταλλεύματα σὰν τὰ δικά μας οἱ καλούμενες μέθοδοι τῆς «χωριστῆς ἀναγωγῆς» γνωστὲς ἀπὸ τὸ 1941 ποὺ ἐφαρμόσθηκαν στὴν Κούβα, στὶς Ἡνωμένες Πολιτεῖες, στὴν Ἱσπανία, στὶς Φιλιππῖνες κ.ἄ. Μὲ τὶς μεθόδους αὐτὲς παράγεται ἀπ’ εὐθείας τὸ σιδηρονικέλιον (φερρονίκελ) μεγάλης περιεκτικότητος σὲ νικέλιον παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι τὰ χρησιμοποιοίμενα μεταλλεύματα εἶναι πολὺ πτωχότερα τῶν δικῶν μας. Μεταλλουργικὲς δοκιμὲς ποὺ ἐνεργήθηκαν ἀπὸ τὸν ἀμερικανικὸ οἶκο ΚΟΠΠΕΡΣ κατ’ ἐντολὴν τοῦ κ. Νιάρχου σὲ 2100 τόννους ἑλληνικῶν νικελιούχων μεταλλευμάτων τῆς Τσούκας, πολὺ πτωχῶν σὲ νικέλιον, 0,78% μόνον, (ἐνῷ τοῦ μεταλλείου Λαρύμνης εἶναι 1,8%) ἔδωσαν θαυμάσια ἀποτελέσματα. Ἐκτὸς τοῦ σιδηρονικελίου παρήχθη ἀνοξείδωτος χρωμιοῦχος χάλυψ κατ’ εὐθεῖαν ἀπὸ τὸ μετάλλευμα ἐνῷ στὴ μέθοδο Κροὺπ–Ρὲνν τὸ πολύτιμο χρώμιον χάνεται. Τὸ καταπληκτικώτερο σ’ ὅλη αὐτὴ τὴν περιπέτεια εἶναι ὁ ρόλος τῶν «εἰδικῶν» ἐπιτροπῶν παραλαβῆς, οἱ ὁποῖες ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ πανθομολογουμένης ἀποτυχίας, ἐξεφράζοντο ἐνθουσιωδῶς κατὰ τρόπον ἀσυμβίβαστο, μὲ τὴν ἐπιστημονικὴ σοβαρότητα. Ὑπάρχουν δυὸ ἐκθέσεις τοιούτων ἐπιτροπῶν ἀποτελουμένων ἀπὸ καθηγητὰς τοῦ Πολυτεχνείου καὶ ἀνωτάτους ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους. Θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ κάποια ἔρευνα γιὰ νὰ ἐξακριβωθῇ πῶς συνετάχθησαν τέτοιες ἐκθέσεις τὴν ἐποχὴ ποὺ τὸ ναυάγιον εἶχε συντελεσθῆ. Ἡ πρώτη ἐπιτροπὴ ὅταν παρέλαβε τὸ μεταλλουργικὸ συγκρότημα εἶδε ἐντυπωσιακὲς ἐγκαταστάσεις καὶ ὕστερα ἀπὸ κἄποιες ψευτοδοκιμὲς κατέληξε σὲ ἐνθουσιώδη ἔκθεσιν καὶ στὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ λειτουργία ἦτο ἀπολύτως ἐξησφαλισμένη! Ἡ δὲ δευτέρα τὸ ἐξύμνησε σὰν ἕνα ἐκ τῶν ὀλίγων εἰς τὸν κόσμον ἔργον: (ὁ ὑπουργὸς κ. Μάρτης εἶπεν ἕν ἐκ τῶν τεσσάρων εἰς τὸν κόσμον), χωρὶς καμμίαν ἐπιφύλαξιν καὶ αὐτὸ λίγες μέρες προτοῦ κλείσῃ τὸ ἐργοστάσιον, ἐνῷ ἤξευρε ποῖες ζημίες ἐξ αἰτίας τῆς κακῆς λειτουργίας τῆς ἐγκαταστάσεως εἶχαν συντελεσθῆ. Τὸ δρᾶμα τῆς Λαρύμνης εἶναι τὸ πιὸ κτυπητὸ παράδειγμα τοῦ ἀποτελέσματος συνεργασίας γερμανικῶν καὶ ἑλληνικῶν βιομηχανιῶν, ἐκεῖνο ποὺ ὑπογραμμίζει τὸν κίνδυνο τῆς προσφυγῆς στὴν γερμανικὴ σοφία. Δύο μεγάλοι βιομηχανικοὶ οἶκοι ἡ γερμανικὴ ἑταιρεία Κροὺπ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Ἑταιρεία Λιπασμάτων ἀνέλαβαν τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ μεταλλείου Λαρύμνης καὶ τὴν μεταλλουργίαν τῶν νικελιούχων σιδηρομεταλλευμάτων. Ἡ συνεργασία τῶν δύο βιομηχανικῶν κολοσσῶν ἐκ τῶν ὁποίων ὁ Κροὺπ διαθέτει τὸ σοφώτερον ἐπιτελεῖον μεταλλουργῶν, εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὸ ναυάγιον μιᾶς προσπαθείας, ποὺ ἐθεωρεῖτο τὸ πρῶτον βῆμα στὸν δρόμο τῆς βαρειᾶς ἐκβιομηχανίσεως καὶ εἶχεν ἐμπνεύσει πολλοὺς μὲ τὴν μεγαλύτερη αἰσιοδοξία. Ἡ γερμανικὴ σοφία ἐφήρμοσε μέθοδον μεταλλουργίας παράγουσαν ὑποπροϊόντα, ποὺ μόνον κάτω ἀπὸ ὡρισμένες συνθῆκες τῆς διεθνοῦς ἀγορᾶς νικελίου θὰ ἐνδιέφεραν ὡς ἀγοραστὴν τὸν Κροὺπ καὶ μόνον τὸν Κροὺπ γιατὶ θὰ δημιουργοῦσαν τὸ ἐργοστάσιον Λαρύμνης παράρτημα τοῦ ἐργοστασίου μεταλλουργίας Κρούπ, μὲ σκοπὸν τὴν τροφοδότησίν του μὲ τὰ ὑποπροϊόντα τῆς Λαρύμνης. Αὐτὸς ἦταν ὁ λόγος ποὺ ἔκαμε τὸν Κροὺπ νὰ θέλῃ νὰ συνεργασθῇ μὲ τὸν Μποδοσάκη. Οἱ συνθῆκες ὅμως αὐτὲς τῆς διεθνοῦς ἀγορᾶς ἔπαυσαν νὰ ὑπάρχουν καὶ ὁ Κροὺπ ἐγκατέλειψε τὶς ὑποχρεώσεις του μὲ ἀποτέλεσμα τὴν νέκρωσιν τοῦ ἐργοστασίου Λαρύμνης. Ἡ ἐφαρμοσθεῖσα μέθοδος Κροὺπ–Ρὲνν ἦτο ἀπόλυτα ἀκατάλληλη γιὰ νὰ ἀξιοποιήσῃ τὰ ἑλληνικὰ χρωμιονικελιοῦχα σιδηρομεταλλεύματα διότι ἦσαν πολὺ δαπανηρὰ καὶ τὰ παραγόμενα ὑποπροϊόντα δὲν ἦσαν διεθνῶς ἐμπορεύσιμα. Ὑπῆρχαν ἄλλαι μέθοδοι ἀπόλυτα ἐνδεδειγμένες γιὰ τὰ δικά μας μεταλλεύματα, ἀλλὰ αὐτὲς θὰ ἔκαμαν τὴν Λάρυμνα μιὰ ἀνεξάρτητη βιομηχανία παραγωγῆς κραμάτων ὑψηλῆς περιεκτικότητος σὲ νικέλιον καὶ μετάλλου νικελίου ἀπὸ τὶς πρῶτες τοῦ κόσμου καὶ αὐτὸ ἦταν ἀντίθετο μὲ τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τοῦ Κρούπ, δηλαδὴ τῆς Γερμανίας. Τὸ πολυτιμότατο μεταλλεῖον Λαρύμνης, ἕν ἀπὸ τὰ καλύτερα μεταλλεῖα νικελιούχων σιδηρομεταλλευμάτων τοῦ κόσμου, μῆλον τῆς ἔριδος Γερμανῶν καὶ Ἰταλῶν πρὸ τοῦ πολέμου, νεκρώθηκε ἐπὶ μακρὸν χρόνον μὲ τὴν παρέμβασιν τοῦ Κρούπ, μὲ τὴν «συνεργασία γερμανικῶν καὶ ἑλληνικῶν βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων», συνεργασία ἀνάλογη μὲ αὐτὴν ποὺ προβλέπει ἡ ἑλληνογερμανικὴ συμφωνία. Στείρευσε ἐπὶ τοῦ παρόντος μιὰ πηγὴ πλούτου γιὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ τὸ χειρότερο κλονίστηκαν οἱ ἐλπίδες, ποὺ στηρίζαμε στὴν βαρειὰ βιομηχανία γιὰ τὴν οἰκονομική μας ἀνόρθωσιν. Ἡ μέθοδος Μούσουλου περὶ ἧς γίνεται τόσος λόγος ἔχει ὁμοιότητα μὲ τὴν μέθοδον UDY ἀνήκουσαν εἰς τοὺς KOPPERS ποὺ ἔκαμε βάσει αὐτῆς τὰ πειράματα ἐπὶ τῶν μεταλλευμάτων τῆς Τσούκας. Ὁ Μούσουλος ἀναγνωρίζει, ὅτι ἡ μέθοδός του καὶ ἡ μέθοδος UDY ἔχουν τὴν αὐτὴν θεωρητικὴν βάσιν ἀλλ’ ὑποστηρίζει, ὅτι διαφέρουν εἰς τὰς λεπτομερείας. Θὰ κριθοῦν ἀμφότεραι στὴ Γερμανία ὅπου ἐζητήθη προνόμιον εὑρεσιτεχνίας ἀλλ’ ὅπου γίνεται προέλεγχος τῶν αἰτήσεων καὶ ὁ ὁποῖος δὲν γίνεται στὴν Ἑλλάδα. Ἡ βιομηχανικὴ ἀξία τῆς μεθόδου δὲν ἔχει ἀκόμη ὁριστικῶς βεβαιωθῆ. Πάντως προϋποθέτει τιμὴν ρεύματος 18 λεπτῶν κατὰ ΩΧΒ. Ὁ Μποδοσάκης ἀποδίδει τὴν ἀποτυχίαν εἰς τὸν Κροὺπ καὶ ζητεῖ ἀποζημίωσιν 13 ἑκατομ. δολλ. Ὁ Κροὺπ ἀρνεῖται νὰ πληρώσῃ ἀποζημίωσιν διὰ λόγους γοήτρου. Συζητεῖται νὰ κάμῃ ὁ Κροὺπ τὰς νέας ἐγκαταστάσεις καὶ νὰ πληρωθῇ μετὰ τὴν ἔναρξιν λειτουργίας εἰς προϊόντα. Χρειάζονται τοὐλάχιστον 2 χρόνια ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως κατασκευῆς τῶν νέων ἐγκαταστάσεων. Δηλαδὴ θὰ μείνῃ κλειστὸν τοὐλάχιστον 4 χρόνια. Ἔχω πολλὴν ἐκτίμησιν εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν ἱκανότητα καὶ τὸν χαρακτῆρα τοῦ καθηγητοῦ κ. Μούσουλου καὶ εὔχομαι νὰ δικαιωθῇ ἀπολύτως εἰς τὰς προσδοκίας του. Ἡ θορυβώδης τυμπανοκρουσία δὲν ὀφείλεται εἰς αὐτόν, ὁ ὁποῖος εἶναι σεμνὸς ἐπιστήμων ἀλλὰ εἰς τὸν Μποδοσάκην, ὁ ὁποῖος ἔχει ὑποβάλει αἴτησιν εἰς τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ δάνειον 5 ἑκατ. δολλαρίων. Ἕν ἄρθρον τῶν «Χημικῶν Χρονικῶν» τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου εἶναι πολὺ διαφωτιστικὸν ἐπὶ τῆς μεθόδου UDY. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ διϋλιστήριον. Ἡ σύμβασις εἶναι τριμερής, ἀποτελεῖ συρραφὴν τριῶν διαφόρων συμβάσεων. Τὸ πρῶτον μέρος ἀφορᾷ τὴν προμήθειαν τοῦ ἀργοῦ πετρελαίου, δηλαδὴ τὴν Ἑταιρείαν SOCONY. Ἓν ἄλλο μέρος ἀφορᾷ τὰς μεταφοράς, μὲ ἐνδιαφερόμενον τὸν κ. Νιάρχον. Καὶ ἕνα τρίτον μέρος ἀφορᾷ τὴν Διοίκησιν καὶ ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἐργοστασίου, δηλαδὴ τὴν Ἑταιρείαν HYDRO-CARBON. Ὁ κ. Μποδοσάκης μετασχὼν εἰς τὴν σύστασιν τῆς Ἑταιρείας περιωρισμένης εὐθύνης κατὰ 43%, ἐγκατέλειψε τὸ ἐνδιαφέρον του διὰ τὴν ἐπιχείρησιν, καὶ ἐξεχώρησε τὰς μετοχάς του εἰς τὸν κ. Νιάρχον, διότι εἶδεν, ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ Διϋλιστηρίου ἦτο ἀσύμφορος. Ὁ κ. Μποδοσάκης θὰ ἐτοποθετεῖτο εἰς τὴν αὐτὴν μοῖραν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, τὸ ὁποῖον συμμετέχει εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἐργοστασίου κατὰ 90,5%. Ἡ σύμβασις, ὡς ἔχει διατυπωθῆ, εἶναι, καθὼς ἀνέφερα σύμβασις πολλαπλῆ. Διὰ ταύτης, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ Δημόσιον συμβάλλεται μὲ τοὺς συνεταίρους, οἵτινες ἀποτελοῦν τὴν ἀνάδοχον καὶ τῆς δίδουν μορφὴν Ἑταιρείας περιωρισμένης εὐθύνης, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ Δημόσιον μὲ χωριστὰ ἄρθρα τῆς συμβάσεως συμβάλλεται ἀπ’ εὐθείας μετὰ τῆς SOCONY, δι’ ἄλλων χωριστῶν ἄρθρων ἀπ’ εὐθείας μετὰ τῆς HYDROCARBON καὶ δι’ ἄλλων χωριστῶν ἄρθρων ἐμμέσως μὲ τὸν κ. Νιάρχον. Ἡ SOCONY δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὸ διϋλιστήριον ὡς ἐπιχείρησιν, ἀλλὰ ἐπιδιώκει τὸ μονοπώλιον τῆς προμηθείας τοῦ ἀργοῦ πετρελαίου κατὰ 70% τοὐλάχιστον. Τὸ 30% μόνον θὰ προμηθευώμεθα ἐνδεχομένως δι’ ἀνταλλαγῶν ἐκ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, ἀλλ’ ἀμφίβολον κατόπιν τῆς συμβάσεως ESSO. Τὸ Ρωσικὸν εἶναι πολὺ φθηνότερον. Ἡ Ἑταιρεία περιωρισμένης εὐθύνης θὰ ἔχῃ σημαντικὰς ζημίας τὰς ὁποίας θὰ πληρώσουν κατὰ 90,5% τὸ Δημόσιον καὶ κατὰ τὰ ὑπόλοιπα 9,5% οἱ συνεταῖροι. Ἐν τούτοις, ἕκαστος ἐκ τῶν τριῶν ἄλλων συνεταίρων ἐξασφαλίζει διὰ τῶν χωριστῶν καὶ εἰδικῶν δι’ αὐτὸν ἄρθρων τῆς συμβάσεως σημαντικὰ κέρδη. Ἡ μὲν SOCONY τὰ ἐκ τῆς προμηθείας τοῦ ἀργοῦ πετρελαίου, ἡ HYDROCARBON ἄνω τῶν 45.000 δολλαρίων μηνιαίως διὰ προσωπικὸν καὶ ἀμοιβὴν κατὰ μέσον ὅρον ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, ὁ δὲ κ. Νιάρχος τὰ ἐκ τῶν μεταφορῶν μὲ τιμὰς AFRA ἀντὶ τῶν τρεχουσῶν. Τὸ Διϋλιστήριον διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἦτο μία καθαρὰ ἐπιχείρησις καὶ οὐδὲν πλέον. Δι’ αὐτοῦ δὲν πρόκειται νὰ ἀξιοποιηθῇ ἐθνικός τις πλοῦτος, ὥστε νὰ ὑπάρξουν ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεώς του, ὅπως συμβαίνει π.χ. μὲ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Ἀζώτου. Εἶναι μία καθαρὰ ἐπιχείρησις, ἀποβλέπουσα εἰς οἰκονομίαν συναλλάγματος καὶ εἰς κέρδη. Ἡ Κυβέρνησις, ἰσχυρίσθη καὶ ἰσχυρίζεται, ὅτι ἔχομεν ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ Διϋλιστηρίου οἰκονομίαν συναλλάγματος, ἀνερχομένην εἰς 11.000.000 δολλάρια καὶ ἐπὶ πλέον κέρδος, ἀνερχόμενον ἐπίσης εἰς 11 ἑκατομμύρια δολλάρια κατ’ ἔτος ἢ 280 ἑκατομ. δραχ. κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Μάρτη. Ὅλα αὐτὰ διαψεύδονται κατὰ τὸν τραγικώτερον τρόπον. Ἡ διάψευσις τῶν προσδοκιῶν ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι τὸ Δημόσιον καὶ ὡρισμένοι μεγάλοι καταναλωταὶ ἠγόραζον προϊόντα διϋλίσεως πετρελαίου, ὅπως βενζίνην, φωτιστικὸν πετρέλαιον, μαζοὺτ κλπ. εἰς τιμὰς σημαντικῶς κατωτέρας τῶν τιμῶν τῶν μικρῶν καταναλωτῶν. Αἱ τιμαὶ τῶν πετρελαιοειδῶν, τῶν εἰσαγομένων εἰς Ἑλλάδα ἐξ Ἰταλίας, Γαλλίας, Ρουμανίας, Ρωσίας καὶ αὐτοῦ τοῦ Περσικοῦ κόλπου ἦσαν ἀπὸ τοῦ 1952–53 (ὅτε διελύθη ἡ κοινοπραξία τῶν Ἑταιρειῶν πετρελαίου) καὶ εἶναι μέχρι σήμερον πολὺ χαμηλότεραι τῶν τιμῶν τοῦ Διϋλιστηρίου. Τοῦτο προκύπτει ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων ἑκατοντάδος διαγωνισμῶν διενεργηθέντων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου διὰ τὰς ἀνάγκας Στρατοῦ, Ναυτικοῦ, Ἀεροπορίας, Μονοπωλίων, ΣΕΚ, ΣΠΑΠ κλπ. καὶ ἐκ τῶν διαγωνισμῶν τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας Ἀθηνῶν– Πειραιῶς. Ἡ λειτουργία τοῦ Ἑλληνικοῦ Διϋλιστηρίου ἔπρεπε νὰ εἶχε προβλεφθῆ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δίδῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀγορὰν τὰ καύσιμα εἰς τὰς τιμὰς τὰς σταθερῶς ἀπὸ τοῦ 1953 πραγματοποιουμένας εἰς Μεσόγειον. Γενικῶς, τὸ ποσόν, τὸ εἰσαγόμενον κατόπιν διαγωνισμῶν, καὶ ὄχι μὲ τιμὰς ἐλευθέρας ἀγορᾶς ἀνέρχεται εἰς 40–45% τῶν καταναλισκομένων. Αἱ εἰσαγόμεναι ποσότητες μὲ μικρὰς τιμὰς κατόπιν διαγωνισμῶν εἶναι ἀνώτεραι τῶν 650.000 τόννων καὶ αἱ ἐκπτώσεις τῶν μεγάλων καταναλωτῶν ἀνέρχονται εἰς ποσόν, ὑπερβαῖνον τὰ 5.000.000 δολλάρια ἐτησίως. Διὰ τῆς ἐκμισθώσεως τοῦ Διϋλιστηρίου προσεδέθημεν καὶ διὰ μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν εἰς τὸ σύστημα τιμῶν τῶν Ἑταιρειῶν Πετρελαίου διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ἀργοῦ πετρελαίου καὶ εἰς τὰ ναῦλα AFRA διὰ τὴν μεταφορὰν αὐτοῦ. Οὕτω εἰς μίαν ἐποχὴν τόσον ταχείας μεταβολῆς εἰς τὰ δεδομένα τῆς Εὐρωπαϊκῆς ἀγορᾶς πετρελαίου ἀποφασίζομεν τὴν ἀκινητοποίησίν μας διὰ μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν ὅταν αἱ μεταβολαὶ αἱ ὁποῖαι συνέβησαν εἰς τὸν Εὐρωπαϊκὸν χῶρον ἐχρειάσθησαν μικρότερον τῆς ἑξαετίας διάστημα. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰς ἀνάγκας τῆς μεγάλης καταναλώσεως, ἵνα διατηρηθοῦν καὶ ἵνα μὴ ὑψωθοῦν αἱ τιμαὶ τῶν εἰσιτηρίων, τῶν ναύλων καὶ τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, κλπ. πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ Δημόσιον νὰ δίδῃ εἰς τὰς ἐν λόγῳ ἐπιχειρήσεις τὰ πετρελαιοειδῆ εἰς τὰς κατωτέρας τιμάς, μὲ τὰς ὁποίας τὰ ἐπρομηθεύοντο, ἄλλως ζητοῦν καὶ ἐπιτυγχάνουν αὐξήσεις. Δηλαδὴ ἐκ τῶν ὑποτιθεμένων κερδῶν πρέπει ν’ ἀφαιρεθοῦν τοὐλάχιστον 5.000.000 δολλάρια ἐτησίως διὰ νὰ μὴ αὐξηθοῦν οἱ ναῦλοι καὶ ἡ τιμὴ τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Θὰ διερωτᾶται κανείς, πῶς κατελήξαμεν εἰς τοιαύτην διάψευσιν τῶν ἐλπίδων, τὰς ὁποίας ἐστηρίξαμεν εἰς τὸ Διϋλιστήριον. Ἁπλούστατα, διότι δὲν ὑπῆρχεν οἰκονομοτεχνικὴ μελέτη, ὡς ἐτόνισε τὸ Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον τὸ 1954 καὶ ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, προκύπτει σαφῶς, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν οὔτε στοιχειώδης οἰκονομικὴ πρόβλεψις. Τὰ θλιβερὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα προέκυψαν, διότι ἡ σύμβασις εἶναι κακὴ καὶ μεροληπτικὴ ὑπὲρ τῶν τριῶν μεγάλων ἐνδιαφερομένων, τῆς SOCONY, τοῦ κ. Νιάρχου καὶ τῆς HYDROCARBON, διότι ἔχομεν ἐξωφρενικὰς τιμὰς ἀγορῶν FOB καὶ μεταφορῶν τοῦ ἀργοῦ πετρελαίου, μεγάλας ἀδικαιολογήτους δαπάνας διοικήσεως, τεχνικῆς διευθύνσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως. Διότι δὲν ἔχομεν τεχνικὰ στελέχη πεπειραμένα καὶ διοικητικὴν συγκρότησιν ἱκανὴν ν’ ἀντιμετωπίσῃ τοιαῦτα προβλήματα. Διότι ἔχομεν τὴν ἀφέλειαν καὶ τὴν εὐπιστίαν νὰ δεχώμεθα ἀνεξελέγκτως τὰς εἰσηγήσεις τῶν ξένων συμβούλων. Ἄς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν βιομηχανίαν τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων. Αὕτη ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐξοικονόμησιν συναλλάγματος 15.000.000 δολλαρίων ἐτησίως, ἀλλὰ πρὸ παντὸς εἰς τὴν παροχὴν εὐθηνῶν λιπασμάτων εἰς τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν. Ἡ σύμβασις, ποὺ συνήφθη μὲ τοὺς ἀναδόχους, εἶναι βαρυτάτη, χωρὶς ὑπερβολήν, ἀποικιακῆς μορφῆς, τοιαύτη, ὥστε νὰ τίθεται εἰς κίνδυνον ὁ σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐκτελεσθῇ τὸ βασικὸν τοῦτο ἔργον ὑποδομῆς καὶ θὰ δαπανηθῇ τὸ τεράστιον ποσὸν τῶν 60 ἑκατομμυρίων δολλαρίων κατ’ ἐλάχιστον. Ἡ σύμβασις ἔχει συναφθῆ κυρίως μὲ τὴν γερμανικὴν βιομηχανίαν. Ἡ Κυβέρνησις νομίζει, ὅτι τὸ τεράστιον ποσὸν τῆς δαπάνης θὰ ἐξοφληθῇ ἐντὸς 9ετίας ἀπὸ σήμερον, ἐντὸς 5½ ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου, ἀπὸ τὰ κέρδη τῆς ἐκμεταλλεύσεως!! Μία τοιαύτη πολιτικὴ εἶναι ἀπαράδεκτος. Ὑποστηρίζω κατὰ τρόπον κατηγορηματικόν, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον πρέπει νὰ πληρωθῇ ὁλόκληρον ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ νὰ παραδοθῇ εἰς τὴν ἀγροτικὴν οἰκονομίαν. Δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν, τὸ ἐργοστάσιον νὰ πληρώσῃ ἐκ τῶν ἀνυπάρκτων κερδῶν τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ, διότι εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, ματαιοῦται ὁ σκοπὸς τῆς ἱδρύσεως τῆς βιομηχανίας, τῆς χορηγήσεως δηλαδὴ εὐθηνῶν λιπασμάτων εἰς τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν. Ὁλόκληρον τὸ βάρος θὰ τὸ ἀναλάβῃ ὁ προϋπολογισμός. Ἀπὸ τὴν μελέτην τῆς συμβάσεως ἀποδεικνύεται καὶ πάλιν, ὅτι οὐδεμία τεχνικοοικονομικὴ μελέτη εἶχε προηγηθῆ τῆς συμβάσεως καὶ ὅτι ἡ συμβολὴ τοῦ Δανοῦ Συμβούλου δημιουργεῖ πολλὰς ἐπιφυλάξεις διὰ τὴν ἀξίαν της. Ἐγνώσθη, ὅτι, προκειμένου νὰ παραγγελθῇ, πρὸς ὁλοκλήρωσιν τῶν ἐγκαταστάσεων τοῦ ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων βιομηχανικὴ μονὰς παραγωγῆς τοῦ διὰ τὴν θειϊκὴν ἀμμωνίαν ἀπαιτουμένου θειϊκοῦ ὀξέος τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ἀπεφάσισε νὰ χρησιμοποιῆται πρὸς τοῦτο καθαρὸν θεῖον, εἰσαχθησόμενον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀντὶ γύψου ἢ τῶν ἐν Ἑλλάδι ἐξορυσσομένων πυριτῶν. Τουλάχιστον 1,5 ἑκατ. δολλαρίων θὰ ἐξάγωνται ἐτησίως διὰ τὴν ἀγορὰν θείου, μὲ τὰς σημερινὰς τιμὰς καὶ ἐπειδὴ ἡ ἐγκατάστασις, ὅπως ἀπεφασίσθη νὰ ἐκτελεσθῇ, ἀποκλείει εἰς τὸ διηνεκὲς τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ γύψου ἢ τῶν ἑλληνικῶν πυριτῶν, πρέπει νὰ προεξοφληθῇ, μετὰ βεβαιότητος, ὅτι ἡ χώρα θὰ παραδοθῇ δεμένη χειροπόδαρα, εἰς ἐκβιασμὸν ὡς πρὸς τὰς τιμὰς ἐκ μέρους διεθνῶν συνδικάτων καὶ ἄρα κίνδυνος ὑπάρχει πολὺ περισσότερα τοῦ ἑνάμισυ ἑκατομμυρίου δολλαρίων νὰ πληρώνωνται ἐτησίως εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Προκρίνεται ἡ χρησιμοποίησις τοῦ καθαροῦ θείου (ὅπερ δὲν διαθέτει ἡ Ἑλλὰς) μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι ὁ ξένος σύμβουλος τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καθώρισε τὴν εἰς τὴν περίπτωσιν πυριτῶν προκύπτουσαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ κόστους τοῦ παραχθησομένου λιπάσματος (ἀμμωνίας) εἰς δολλ. 2,70 ἤτοι εἰς περ. 4–5% τῆς τιμῆς πωλήσεως τῆς θειϊκῆς ἀμμωνίας. Τὸ ἀνωτέρω ποσοστόν, εἶναι πολὺ μικρότερον εἰς τὴν πραγματικότητα. Πάντως, ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ ἔχει ὡς συνέπειαν, ἐκτὸς τῆς βαρείας εἰς τὸ διηνεκὲς συναλλαγματικῆς ἐπιβαρύνσεως τῆς χώρας, τὴν ματαίωσιν τῆς ἀπασχολήσεως ἑκατοντάδων ἐργατῶν εἰς Κρήτην καὶ τὴν στέρησιν τῶν ὑποαπασχολουμένων σήμερον ἐργατῶν μεταλλείων τῆς Χαλκιδικῆς, ἀπὸ τὰ ἡμερομίσθια τῆς ἐξορύξεως 100.000 τόννων πυριτῶν ἐτησίως, ποὺ θὰ ἔδιδαν σταθερὰν δι’ ὅλου τοῦ ἔτους ἐργασίαν, εἰς 500 καὶ πλέον ἐργατοτεχνίτας μεταλλείων. Τὸ γεγονός, ὅτι διὰ μίαν ἀσήμαντον ὄντως αὔξησιν τοῦ κόστους ἑνὸς τῶν εἰδῶν τῶν παραχθησομένων ἐν Πτολεμαΐδι λιπασμάτων, παραμερίζεται ἡ δυνατότης νὰ δοθῇ ἐργασία εἰς ὑπερπεντακοσίας πενομένας λόγῳ ἀνεργίας ἐργατικὰς οἰκογενείας, προδίδει πλήρη ἀσυνέπειαν τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς, διότι οἱ δύο κύριοι σκοποὶ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, τοὺς ὁποίους κατὰ κόρον διεκήρυξαν τὰ κυβερνητικὰ προγράμματα, εἶναι ἡ ἐξοικονόμησις συναλλάγματος καὶ ἡ δημιουργία εὐκαιριῶν σταθερᾶς ἀπασχολήσεως τῶν ἀνέργων, ἰδίᾳ εἰς τὴν ὕπαιθρον τῶν βορείων ἐπαρχιῶν. Εἶναι ἀκατανόητον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποδέχεται εἰσηγήσεις τεινούσας εἰς τὴν μονιμοποίησιν τῆς ὑποτελείας τῆς χώρας εἰς τὰ ξένα συνδικᾶτα ποὺ προμηθεύουσι τὸ καθαρὸν θεῖον, ἐνῷ ἡ χώρα διαθέτει ἀνεξάντλητα κοιτάσματα γύψου, διὰ πολλὰ ἔτη ἀκόμη πυρίτας καὶ δύναται νὰ προσφύγῃ ἐν ἀνάγκῃ καὶ εἰς τὴν Κύπρον, ὅπου ἀφθονοῦν οἱ ἄριστοι πυρῖται καὶ ὅπου ἐπὶ τέλους ζοῦν καὶ μοχθοῦν Ἕλληνες ἐργάται. Ὁ κ. Μπουρνιᾶς εἰσηγούμενος τὴν σύμβασιν εἰς τὴν Βουλήν, εἶπε. Οὐδεμία πρώτη ὕλη θὰ εἰσάγεται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡ πρώτη ὕλη, ἡ ὁποία θὰ χρησιμοποιῆται εἰς τὸ ἐργοστάσιον θὰ εἶναι κατὰ κύριον λόγον ὁ λιγνίτης, ὁ ἀτμοσφαιρικὸς ἀήρ, ὁ γύψος, ὁ ὁποῖος ἀφθονεῖ εἰς τὴν χώραν μας καὶ ὁ ἀσβεστόλιθος. Τί λέγει σήμερον ὕστερα ἀπὸ τὴν θρυλουμένην ἀπόφασιν; Διὰ τὸ ἐργοστάσιον σακχάρεως, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου καιροῦ ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν, ἔχω νὰ τονίσω τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς χρησιμοποιήσεως ὡς καυσίμου τοῦ λιγνίτου χάριν τοῦ πετρελαίου καὶ τὴν ἀναγραφεῖσαν εἴδησιν εἰς τὴν «Ἐλευθερίαν» (2.4.60), ὅτι τὸ κόστος τῆς ἐγχωρίου σακχάρεως θὰ εἶναι ἀνώτερον κατὰ 50% τῆς σημερινῆς τιμῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔδωσεν ἐξηγήσεις ἀλλ’ ὄχι διάψευσιν. Ἡ σύμβασις πετρελαίου συζητεῖται ἀκόμη. Ἀσφαλῶς ὅλοι μας γνωρίζομεν τὴν ἀθλιότητα καὶ τὴν ἀποικιακήν της μορφήν. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς θέματα τῆς ὑδατικῆς πολιτικῆς καὶ ἰδίως τῆς ἀφορώσης τὴν βόρειον Ἑλλάδα. Διὰ ν’ ἀξιοποιηθῇ ὁλοκληρωτικὰ τὸ ἔδαφος τῆς Βορείου Ἑλλάδος, διὰ νὰ γίνῃ ἐντατικὴ ἀρδευτικὴ καὶ ἐνεργειακὴ ἐκμετάλλευσις τοῦ ὑδατίνου πλούτου της καὶ ν’ ἀποτραποῦν οἱ τρομακτικοὶ κίνδυνοι ποὺ τὴν ἀπειλοῦν ἀπὸ τοὺς μεγάλους ποταμούς, εἶναι ἀνάγκη νὰ πραγματοποιηθῇ ὑδατικὴ πολιτική, ἡ ὁποία εἰδικῶς εἰς τὴν Β. Ἑλλάδα ἐμπλέκεται μὲ τὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικήν. Μόνον πολιτικὴ συνεννοήσεως μὲ τὰ γειτονικὰ Βαλκανικὰ Κράτη, θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν προστασίαν τῶν τεραστίων ὑδατίνων συμφερόντων τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν τῆς Βορείου Ἑλλάδος καὶ τὴν ὁριστικὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος τῶν ἀνυπολογίστων ζημιῶν τὰς ὁποίας ὑφίσταται ἡ οἰκονομία μας. Μία τοιαύτη συνεννόησις ἔγινε μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν καὶ ἀφορᾶ τὸν Ἀξιόν. Δὲν γνωρίζω πῶς ἐφηρμόσθη ἡ ὑπογραφεῖσα συμφωνία. Ἀλλ’ ἔχομεν τὸν ποταμὸν Στρυμόνα συνολικῆς λεκάνης 16.500 τετραγ. χιλιομέτρων, τοῦ ὁποίου ὁ κάτω ροῦς μέχρις ἐκβολῶν εἰς τὸ Αἰγαῖον πέλαγος ἀνήκει εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐνῷ ὁ μέσος καὶ ἄνω ροῦς εὑρίσκονται ἐπὶ Βουλγαρικοῦ καὶ μικρὸν τμῆμα ἐπὶ Γιουγκοσλαυικοῦ ἐδάφους κατὰ 64% τῆς ὅλης αὐτοῦ λεκάνης. Τὸν ποταμὸν Νέστον, ὁ ὁποῖος ἐκβάλλει εἰς τὸ Αἰγαῖον καὶ ὁμοίως εἶναι μοιρασμένος μεταξὺ Ἑλλάδος μὲ 2.500 τετρ. χιλιόμετρα, καὶ Βουλγαρίας μὲ 3.680 τετρ. χιλιόμ. τῆς ὅλης αὐτοῦ λεκάνης τῶν 6.180 τετραγωνικῶν χιλιομέτρων. Τὸν ποταμὸν Ἄρδαν συμβάλοντα κλάδον τοῦ ποταμοῦ Ἕβρου, συνολικῆς λεκάνης 5.600 τετραγ. χιλιομέτρων, μὲ ποσοστὸν ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους μόνον 6%, δηλαδὴ 365 τετρ. χιλιόμ., ἐνῷ τὸ ὑπόλοιπον 94% ἀνήκει εἰς τὴν βουλγαρίαν. Τέλος τὸν ποταμὸν Ἕβρον συνολικῆς λεκάνης 53.000 τετρ. χιλιομέτρων κατανεμημένον μεταξὺ Ἑλλάδος, Τουρκίας καὶ Βουλγαρίας μὲ ποσοστὰ 6% διὰ τὴν Ἑλλάδα, 27% διὰ τὴν Τουρκίαν καὶ 66% διὰ τὴν Βουλγαρίαν. Ὑπάρχουν φυσικὰ καὶ ἄλλα μικρότερα ρεύματα χωρὶς ἰδιαιτέραν σημασίαν. Ἀνέφερα κἄπως σχολαστικὰ τὴν κατανομὴν τῶν λεκανῶν, διότι ἡ κατανομὴ αὐτὴ βαρύνει σημαντικὰ εἰς τὴν ὑδατικὴν οἰκονομίαν τῆς Βορείου Ἑλλάδος, διότι ἐπηρεάζει τὴν ἀντιπλημμυρικὴν προστασίαν ἐδαφῶν καὶ οἰκισμοῦ, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀρδευτικήν, καθὼς καὶ τὴν ἐνεργειακὴν ἀξιοποίησιν τῶν ὑδάτων. Ἡ ἀντιμετώπισις τῶν προβλημάτων ποὺ ἀνακύπτουν, δηλαδή, τὸ πρόβλημα τῆς κατασκευῆς ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, ἀρδευτικῶν ἔργων, ὑδροδυναμικῶν ἔργων, πρέπει νὰ γίνῃ εἰς ὅλην τὴν διαδρομὴν τῶν ρευμάτων ἀπὸ τῶν πηγῶν μέχρι τοῦ δέλτα τῶν ἐκβολῶν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν τὸ Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον προέτεινε τὴν σύγκλησιν Βαλκανικῆς Τεχνικῆς Διασκέψεως τοὐλάχιστον, εὐθὺς ὡς ἔγινεν ἡ Ρουμανικὴ πρότασις περὶ συγκλήσεως Βαλκανικῆς διασκέψεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἀποδέχθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ἡ τεχνικὴ διάσκεψις τῶν Βαλκανικῶν κρατῶν θὰ ἔλυε τὸ ζήτημα τῶν λιμνῶν τῆς Πρέσπας εἰς τὸ τριεθνὲς σημεῖον Ἑλλάδος, Γιουγκοσλαβίας καὶ Ἀλβανίας, ἐνδιαφέρον ἤδη ἀπὸ ἐνεργειακῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τὰς τρεῖς χώρας ἐπὶ τοῦ ὁποίου γίνονται ἤδη συνεννοήσεις μεταξὺ Γιουγκοσλαβίας καὶ Ἀλβανίας ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Ἑλλάδος. Ὁμοίως τὰ θέματα τῶν ποταμῶν, ἐκτὸς τοῦ Ἀξιοῦ, τοῦ Νέστου καὶ Στρυμόνος μεταξὺ Ἑλλάδος–Βουλγαρίας, ἡ ροὴ τῶν ὁποίων εἰς τὰς γειτονικὰς χώρας καὶ τὰ ἐκτελούμενα ἢ τὰ μὴ ἐκτελούμενα ἐκεῖ ἔργα, ἐπηρεάζουν τὴν διὰ τῆς Ἑλλάδος ροήν, ρυθμίζουν τὴν χρῆσιν ἢ προξενοῦν τὰς βλάβας ποὺ σχεδὸν κατ’ ἔτος ἐπισυμβαίνουν. Ἐπίσης τὸ ζήτημα τῆς διαβαλκανικῆς ὁδοποιΐας ἐξαιρετικὰ σημαντικόν, ἰδίως διὰ τὴν Ἑλλάδα, καθ’ ὅσον θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀναζωογόνησιν τῶν νεκρῶν λιμένων τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Μὲ τὴν εὐκαιρίαν τοιαύτης συσκέψεως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ρυθμισθοῦν καὶ ἄλλα τεχνικοοικονομικὰ ζητήματα, ἀφορῶντα τὴν ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς. Ἡ ἔλλειψις συνεργασίας μὲ τὰ γειτονικὰ κράτη, ἐμποδίζει τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ὀρθῶν τεχνικῶν λύσεων καὶ μᾶς ὑποχρεώνει εἰς τοπικάς, δαπανηροτάτας, ἀλυσιτελεῖς ἀντιμετωπίσεις τῶν ὑδατικῶν προβλημάτων. Μόνον εἰς τὸν Ἕβρον καταβάλλεται προσπάθεια μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, κοινῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς ἀντιπλημμυρικῆς προστασίας τοῦ κάτω ροῦ τοῦ Ἕβρου διὰ παραλλήλως ἐκτελουμένων ἔργων ἐπὶ Ἑλληνικοῦ καὶ Τουρκικοῦ ἐδάφους, ἀλλὰ ἡ προσπάθεια αὐτὴ παραμένει ἀτελὴς ἐφ’ ὅσον δὲν μετέχει τῆς συνεργασίας καὶ ἡ Βουλγαρία, ἡ ὁποία κατέχει τὰς πρωτευούσας πηγὰς καὶ τὰ ⅔ τῆς ὅλης λεκάνης. Συνεργασία μὲ τὴν Βουλγαρίαν θὰ ἐπροστάτευε ἀπὸ τὰς πλημμύρας τὸν Ἄρδα, τοῦ ὁποίου τὰ ὕδατα ἐνῷ σήμερον προκαλοῦν καταστροφάς, θὰ ἐγίνοντο ὠφέλιμα χρησιμοποιούμενα εἰς ἀρδεύσεις. Τοιαύτη συνεννόησις θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ γίνῃ ὁ Νέστος ἐνεργειακῶς ἀξιοποιήσιμος, ἐνῷ σήμερον ὑπάρχουν δικαιολογημένοι ἐνδοιασμοὶ διὰ τὴν μονομερῆ ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἀκόμη σοβαρωτέρα εἶναι ἡ ἀπειλὴ τοῦ Στρυμόνος, ἀπὸ τὸν ὁποῖον κάθε χρόνο ἀπειλεῖται μὲ ἐξολόθρευσιν ἡ πεδιὰς τῶν Σερρῶν, ἂν γίνῃ διάσπασις τοῦ ἀριστεροῦ ἀναχώματος τῆς τεχνητῆς κοίτης πρὸς Κερκίνην. Τὴν ἀπειλὴν αὐτὴν ἀντιμετωπίζομεν κάθε χρόνο μὲ τὴν σπατάλην δεκάδος καὶ πλέον ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ διατεθοῦν παραγωγικῶς δι’ ἄλλα ἔργα. Καὶ ὅμως ὑπάρχει σωτηρία λύσις ἡ ὁποία ὅμως δὲν εἶναι δυνατὴ χωρὶς τὴν συνεργασίαν μὲ τὴν Βουλγαρίαν. Ἡ λύσις αὕτη συνίσταται εἰς τὴν κατασκευὴν φράγματος ἐπὶ τοῦ Στρυμόνος εἰς τὸ Ροῦπελ καὶ εἰς τὴν δημιουργίαν τεχνητῆς λίμνης ἡ ὁποία θὰ κατακλύσῃ βουλγαρικὰς ἐκτάσεις καὶ χωρία. Τὸ μέσον ὑψόμετρον τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ εἰς τὴν στενωπὸν τοῦ Ροῦπελ εἶναι 54 μ. Ἂν κατασκευασθῇ φράγμα μετρίου ὕψους 66 μ. θὰ σχηματισθῇ ὄπισθεν αὐτοῦ ἐπὶ βουλγαρικοῦ ἐδάφους λίμνη ἀνωτάτης στάθμης 120 μ. καὶ ἐπιφανείας 120 τετρ. χλμ. χωρητικότητος 3.600 ἑκ. κυβ. μ., ἱκανῆς νὰ ἐξισώσῃ τὴν παροχὴν τοῦ Στρυμόνος καὶ νὰ συγκρατήσῃ τὰς φερτάς του ὕλας. Εἰς ἀποζημίωσιν διὰ τὴν τοιαύτην κατάκλυσιν τῶν βουλγαρικῶν ἐκτάσεων, θὰ ἦτο νὰ χρησιμεύσουν μέρος τῶν Βουλγαρικῶν ἐπανορθώσεων, ἢ νὰ ἐκχωρηθῇ συμμετοχὴ εἰς τὴν παραγομένην ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν ἐκ τῆς τεχνητῆς λίμνης. Τὸ πρόβλημα τῶν φερτῶν ὑλῶν τοῦ Στρυμόνος ἀντιμετωπίζεται σήμερον ἄλλως, ἐπὶ τῇ βάσει ὑποβληθείσης μελέτης τοῦ καθηγητοῦ Μύλλερ, δι’ ἀπαγωγῆς αὐτῶν δι’ ἰδιαιτέρας κοίτης εἰς τὴν θάλασσαν ἄνευ τῆς παρεμβολῆς τῆς λίμνης Κερκίνης. Ἡ δαπάνη, ὅμως, τῆς λύσεως Μύλλερ ἀνέρχεται εἰς 750 ἑκατ. δραχμῶν, ἡ δὲ διάρκεια τῆς κατασκευῆς τῆς νέας κοίτης εἶναι δέκα ἔτη καὶ πλέον. Τὸ φράγμα εἰς τὸ Ροῦπελ θὰ καθίστα περιττὴν τὴν δαπάνην αὐτήν, ἡ δὲ ἐνεργειακὴ καὶ ἀρδευτικὴ ἀπόδοσίς του θὰ συνέβαλε πλουσίως εἰς τὴν ἐκβιομηχάνισιν καὶ τὴν γεωργικὴν ἀξιοποίησιν τοῦ Νομοῦ Σερρῶν καὶ εὐρύτερον, ὁλοκλήρου τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Οὕτω, ὁ ὑδροηλεκτρικὸς καὶ ἀρδευτικὸς πλοῦτος τῶν Βορείων περιοχῶν τῆς χώρας κινδυνεύει νὰ χαθῇ ἢ νὰ ἐλαττωθῇ σημαντικῶς, ἐξ αἰτίας τῆς ἀσκουμένης ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἐξ αἰτίας τῆς ἀπροθυμίας πρὸς συνεννόησιν καὶ συνεργασίαν μετὰ τῶν γειτόνων. Ἡ περίπτωσις τοῦ Στρυμόνος εἶναι τραγική. Ἀπειλεῖ μὲ ὄλεθρον μίαν ἀπὸ τὰς πλέον σημαντικὰς πεδιάδας μας. Τὸν ἐπαπειλούμενον κίνδυνον ἀντιμετωπίζομεν μὲ ἀνεδαφικὰς λύσεις, μὲ τεραστίας ἀντιοικονομικὰς καὶ ἀντιπαραγωγικὰς δαπάνας καὶ παραβλέπομεν πρακτικὰς λύσεις, ποὺ ἀπαιτοῦν μικροτέρας δαπάνας καὶ θετικὰ ὠφελήματα. Δυστυχῶς, τοιαύτη εἶναι ἡ πολιτικὴ τῶν ἔργων, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις. Εἶναι πολιτικὴ ἀπαράδεκτος μὲ συνεπείας ὀλεθρίας διὰ τὰ ἐκτελούμενα ἔργα καὶ διὰ τὸν σκοπὸν εἰς τὸν ὁποῖον ταῦτα ἀποβλέπουν, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν ὀδυνηρὰν κακομεταχείρισιν μιᾶς μεγάλης ὡραίας ἐπιδιώξεως ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους, τῆς τεχνικῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ὕψωσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιπέδου καὶ τὴν κοινωνικὴν εὐημερίαν. Ἡ πολιτικὴ τῶν ἔργων ἐντάσσεται εἰς τὴν γενικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν πολιτικὴν ὑποτελείας. Χάρις εἰς τὴν τοιαύτην πολιτικήν, ματαιοῦται ἡ συνεννόησις μὲ τοὺς γείτονας λαοὺς διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν κοινῶν πλουτοπαραγωγικῶν, ὑψίστης σπουδαιότητος ζητημάτων. Τὸ 1960 εὑρίσκει ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἕνα πρόγραμμα ἀρδευτικῶν ἔργων, ἐκτεινόμενον εἰς ἐπιφάνειαν πλέον τῶν 2.000.000 στρεμμάτων, εἰς τὰς κοιλάδας τῶν ποταμῶν:

Διὰ τὴν παροχέτευσιν τῶν ὑδάτων ἀρδεύσεως, ἐμελετήθησαν ἀπὸ τὸ 1951 φράγματα ἀνὰ ἓν εἰς ἕκαστον τῶν ἄνω ποταμῶν, ἐξ ὧν ὑπολείπεται πρὸς κατασκευὴν τὸ φράγμα Νέστου. Τὰ φράγματα ταῦτα ἐκόστισαν μέχρι τοῦδε 230 ἑκατ. καὶ συνολικῶς θὰ φθάσουν τὰ 300 ἑκατ.

Ἂν καὶ ἡ μελέτη προέβλεπε συνολικὴν δαπάνην τῶν τριῶν τούτων φραγμάτων κατωτέρων τῶν 90 ἑκατ.!!! Τὰ ἐκ τῶν φραγμάτων τούτων ἐξηρτημένα δίκτυα ἀρδεύσεως εὑρίσκονται ἤδη ὑπὸ ἐκτέλεσιν εἰς ἔκτασιν 400.000 στρεμμάτων, δηλαδὴ τὸ ⅕ τῆς ὅλης ἐπιφανείας καὶ κόστους ἀνωτέραν τῶν 520.000.000 δραχμῶν. Ἑπομένως, εὑρισκόμεθα πρὸ δαπάνης συντετελεσμένης καὶ ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων 750.000.000 δραχμῶν, μὲ πιθανὴν τοιαύτην μετὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῶν ἀνωτέρω εἰς 3.000.000.000, ἐξ ὧν 300.000.000 κόστος τῶν φραγμάτων. Τὰ ἔργα ταῦτα συνεπάγονται ἐπίσης δαπάνας φυλάξεως καὶ συντηρήσεως 2% ἢ ἔστω διὰ τὰ πρῶτα χρόνια 1%, δηλαδή, τοὐλάχιστον 30.000.000 δραχμῶν. Αἱ δαπάναι αὗται ἀπέβλεπον ἀσφαλῶς εἰς κἄποιο οἰκονομικὸν ἀποτέλεσμα, ὡς τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς, τῆς παραγωγικότητος καὶ τῆς καλλιεργείας πολυτίμων γεωργικῶν προϊόντων, φρούτων ἢ βιομηχανικῶν φυτῶν (βαμβάκι, τεῦτλα) καὶ κηπευτικῶν φυτῶν, ὅπερ, ὅμως, προϋποθέτει ηὐξημένην ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν καὶ κυρίως ἐξαγωγάς. Ἄλλως, αἱ γενόμεναι δαπάναι καὶ αἱ προκαλούμεναι σταθεραὶ ἐτήσιαι ἐπιβαρύνσεις ἀντὶ ὠφελείας, ζημίαν θὰ προκαλέσωσι, διότι ἡ καλλιεργήσιμος ἔκτασις ἐμειώθη κατὰ 10% ἀπὸ τὴν ἐκ τῶν ἔργων καταληφθεῖσαν ἐπιφάνειαν, ἥτις ἀχρηστεύεται γεωργικῶς, δηλαδὴ κατὰ 200.000 στρέμματα!!! Γεννᾶται ὅθεν, ἡ ἀπορία, μὲ ποίαν οἰκονομικὴν βάσιν ἐσχεδιάσθησαν καὶ ἐκτελοῦνται τὰ ἀρδευτικὰ ταῦτα ἔργα καὶ ἂν ἐπελέγησαν αἱ περιοχαί, αἵτινες προσφέρονται ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνιακῶν εὐκολιῶν διὰ εὐθηνὴν μεταφορὰν πρὸς ἀγορὰς ἐξωτερικοῦ, δηλαδὴ Ἀνατολικὴν Εὐρώπην ἤ, ἐὰν ἐξησφαλίσθησαν ἀγοραὶ διαθέσεως, συνδυαζόμεναι καὶ πρὸς τὰς παρεχομένας συγκοινωνιακὰς εὐκολίας τῶν ὑπὸ ἄρδευσιν περιοχῶν. Ἐνῷ δὲ ἐκτελοῦνται ἔργα ἄνευ προδιαγεγραμμένου καὶ ἐξησφαλισμένου ἀντικειμενικοῦ σκοποῦ οἰκονομικοῦ ἀποτελέσματος, παρημελήθησαν ἄλλα ἔργα ὀλιγώτερον ἴσως ἐντυπωσιακά, ἀλλὰ μεγάλης ἀνάγκης, λόγῳ τῆς ἀντιπλημμυρικῆς των προστασίας, πρὸς ἀποτροπὴν καταστροφῆς ὑφισταμένου ἐθνικοῦ πλούτου. Τοιοῦτον ἔργον εἶναι ἡ διευθέτησις χειμάρρων καὶ ποταμῶν, ὡς τῶν χειμάρρων Κομοτινῆς, οἵτινες ἐκχειλίζουσι κατ’ ἔτος καὶ προκαλοῦσι καθ’ ἕκαστον ἔτος ζημίας εἰς ἀγροτικὰς καὶ ἀστικὰς περιουσίας μὲ ἀνθρώπινα, μάλιστα, θύματα. Μελέται συνετάγησαν ἀπὸ τὸ 1951 διὰ τὰ περισσότερα τῶν ἔργων, ἐν οἷς καὶ τῶν χειμάρρων Κομοτινῆς, ἀλλὰ ἡ ἀξιολόγησις τῆς προτεραιότητος ἐφαρμογῆς των ἔγινε μὲ κριτήρια πολιτικὰ καὶ οὐχὶ τεχνικὰ ἢ οἰκονομικά. Τὸ πρόβλημα τῆς ἀνασυγκροτήσεως ἀπαιτεῖ τὸν συντονισμὸν ὅλων τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ, εἰς μίαν ὠργανωμένην προσπάθειαν διὰ τὴν πνευματικήν, οἰκονομικήν, τεχνικὴν ἀνόρθωσιν τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ τὴν πολὺ χαμηλὴν στάθμην ποὺ βρίσκεται σήμερα σὲ ὑψηλὸν ἐπίπεδον πολιτισμοῦ. Ὁ Πρωθυπουργὸς ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ἐπιδείξῃ πειθαρχίαν, ἀλληλεγγύην, προσήλωσιν εἰς τὸ κοινωνικὸν συμφέρον διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ παραγγελθέντος πενταμελοῦς προγράμματος. Συμφωνοῦμεν καὶ προσθέτομεν, ὅτι προϋπόθεσις τῆς ἐπιτυχίας του εἶναι ἡ ἐνθουσιώδης συμμετοχὴ τοῦ λαοῦ, ἡ δημιουργία συνειδήσεως περὶ τῶν ἀναγκῶν του καὶ ἡ κινητοποίησις τῆς λαϊκῆς πρωτοβουλίας, διὰ τὴν ἱκανοποίησίν των. Αὐτοὶ ποὺ θὰ πραγματοποιήσουν τὸ πρόγραμμα εἶναι οἱ ἐργάται, οἱ ἀγρόται, ὁ ἐργαζόμενος λαός. Αὐτοὶ θὰ εἶναι οἱ οἰκοδόμοι καὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ κάνουν ἰδικήν τους ὑπόθεσιν τὴν πραγματοποίησιν τοῦ προγράμματος. Πρέπει νὰ κινητοποιηθοῦν ὅλαι αἱ ἁγναὶ καὶ ζωνταναὶ δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, ν’ ἀναπτύξουν στὸν μεγαλύτερον βαθμὸν τὴν δραστηριότητά τους, νὰ συστηματοποιήσουν τὴν σύμπραξίν των. Ἡ Κυβέρνησις, μὲ μέτρα λήθης καὶ εἰρηνεύσεως, πρέπει νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἑνότητα ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ, νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς αὐτὸν αἰσιοδοξίαν καὶ ἐνθουσιασμόν. Ὑπὸ καθεστὼς διχασμοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κινητοποιηθῇ ὁ λαϊκὸς παράγων. Τὸ πρόγραμμα πολυετοῦς περιόδου, πρέπει νὰ χαράσσῃ τὰς γενικὰς γραμμὰς τῆς ἐκπολιτιστικῆς καὶ οἰκονομικῆς κρατικῆς προσπαθείας. Δίδει τὴν προοπτικὴν τῆς ἐξελίξεως διὰ μίαν ἀρκετὰ μεγάλην περίοδον, λ.χ. πενταετῆ, ἐνῷ μέσα εἰς αὐτὸ λεπτομερειακὰ μονοετῆ ἢ καὶ ἀκόμη συντομώτερα σχέδια πρέπει νὰ καθορίζουν συγκεκριμένα ἐκπολιτιστικά, παραγωγικά, βιομηχανικά, γεωργικὰ καὶ ἄλλα ἔργα. Τὸ ἐπίπεδον ἐκπολιτιστικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως ποὺ ἐπιδιώκομεν νὰ φθάσωμεν δὲν εἶναι σταθερόν, ἀλλὰ ἀλλάζει στάθμην μὲ τὰς κατακτήσεις τῆς ἐπιστήμης μὲ τὰ πορίσματα τῶν λεπτομερειακῶν ἐρευνῶν περὶ τῶν δυνατοτήτων ποὺ ἐμφανίζονται. Μέσα εἰς τὰ πέντε χρόνια εἶναι δυνατὸν λ. χ. ἡ πυρηνικὴ ἐνέργεια νὰ μεταβάλῃ τὰς σημερινὰς ἀντιλήψεις περὶ ἀξιοποιήσεως τοῦ μεταλλευτικοῦ μας πλούτου. Ἡ προγραμματισμένη οἰκονομία παραμερίζει βαθμηδὸν παντοῦ τὴν θεωρίαν, τοῦ οἰκονομικοῦ φιλελευθερισμοῦ. Ἔγινε συνειδητόν, ὅτι ἡ θεωρία αὐτὴ δὲν ἐξασφαλίζει τὴν μεγαλυτέραν ἀπόδοσιν εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ τὰς χαμηλοτέρας τιμὰς εἰς τοὺς καταναλωτάς, ἀλλὰ προκαλεῖ ἀρρυθμίας καὶ σπατάλας (συναγωνισμὸς βιομηχανικῶν, τάσις πρὸς μερικὰ ἢ καθολικὰ μονοπώλια) δημιουργεῖ ἐναλλασσομένας ἀταξικὰς ἐκδηλώσεις δραστηριότητος καὶ μαρασμοῦ. Διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἕν πολυτελὲς σχέδιον ἐκπολιτιστικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιδιωχθῇ κάποιος συγκεντρωτικὸς κοινωνισμός. Γνωρίζομεν, ὅτι ἡ προϋπόθεσις αὐτὴ ὄχι μόνον δὲν ἀποτελεῖ στοιχεῖον τῆς κυβερνητικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἀλλ’ ὅτι ἀντιθέτως καταδικάζεται. Ἡ ἔλλειψις ὅμως αὐτῆς τῆς προϋποθέσεως, διατυμπανιζομένη ὡς θεωρία εἰς ὅλα τὰ κεφάλαια τοῦ ὑπ’ ὄψει προγράμματος, ἔγινε ἀφορμὴ ὥστε πλουτολογικαὶ προσπάθειαι εἰς τὸ παρελθόν, ὄχι μόνον νὰ μὴ ἀποδώσουν ἀλλ’ ἀντιθέτως, νὰ γίνουν ἀφορμὴ τεραστίων ζημιῶν. Εἶναι ἀναπότρεπτον μὲ τὴν παρεμβολὴν τῆς ἀτομικῆς πρωτοβουλίας νὰ γίνωνται μεγάλα λάθη, νὰ δημιουργοῦνται καταστρεπτικαὶ ἀρρυθμίαι ὅπως θ’ ἀποδείξωμεν εἰς συγκεκριμένα παραδείγματα. Εἰδικὰ εἶναι ἀπαραίτητη ἡ συγκεντρωτικὴ κοινωνικὴ ὀργάνωσις διὰ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τοῦ τόπου. Ὅ,τι ἔγινεν ὡς τώρα στὸν βιομηχανικὸν τομέα εἶναι ἀπογοητευτικόν. Ἡ ἀτομικὴ πρωτοβουλία εἶναι ἄστοργη στὴν μεταχείρησιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου πρώτων ὑλῶν καὶ διέψευσεν ὅπως εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς μεταλλουργίας Λαρύμνης τὸν μῦθον τῆς θαυματουργοῦ. Ἡ διευθυνομένη, σχεδιοποιημένη οἰκονομία ἐπιδώκει, ἐπιλέγουσα τοὺς φορεῖς τῶν ἐπιχειρήσεων (βιομηχανικῶν, γεωργικῶν, ἐμπορικῶν μεταφορῶν) μεταξὺ κράτους καὶ ἰδιωτῶν καὶ δίδουσα γενικῶς τὴν προτίμησιν, τὰ τελειότερα μέσα τῆς τεχνικῆς, τὴν μεγαλυτέραν ἀπόδοσιν καὶ τὰς χαμηλοτέρας τιμάς. Εἰς τὰς προσπαθείας αὐτὰς ἡ τεχνικὴ ἐπιστήμη παίρνει ἐξαιρετικὴν σημασίαν. Γενικὰ ἡ ὠργανωμένη οἰκονομία ἐπιτυγχάνει τὴν ἀνωτέραν τεχνικὴν πλαισίωσιν τῆς παραγωγῆς, τὴν ἀνωτέραν παραγωγικότητα καὶ τὴν ἀνωτέραν ποιότητα τῆς παραγωγῆς. Ἐξασφαλίζει τὴν καλυτέραν προσαρμογὴν τῆς παραγωγῆς στὰς τοπικὰς ἀνάγκας. Αἱ γενικαὶ αὐταὶ ἀπόψεις δὲν εὑρίσκουν ἀπήχησιν εἰς προσωρινὸ πενταετές πρόγραμμα. Δὲν τεμαχίζεται τοῦτο εἰς στάδια, δὲν συνοδεύεται ἀπὸ λεπτομερειακὰ σχέδια συντομωτέρας προθεσμίας ἐφαρμογῆς καὶ πραγματοποιήσεως. Ὕστερα ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν θεωρητικῶν διαπιστώσεων ἀκολουθεῖ κατάλογος χιλιοειπωμένων ἐπιθυμιῶν καὶ ἔργα καὶ ἐπιδιώξεις χωρὶς καμμίαν ἀλληλοεξάρτησιν καὶ ἀλληλουχίαν ποὺ ἀποτελοῦν τὴν ὑφὴν ἑνὸς πολυετοῦς προγράμματος. Τεχνικὴ ἀνασυγκρότησις δὲν σημαίνει ἄθροισμα ὁπωσδήποτε σπουδαίων καὶ χρησίμων ἔργων, χωρὶς κλιμάκωσιν τῆς σημασίας ἀναλόγως τῆς ἐπιροῆς τῆς τοῦ ὅλου προγράμματος. Ἡ σειρὰ τῶν ἐπιδιώξεων αὐτῶν, ὅπως διατυποῦνται εἰς τὸ πρόγραμμα ἂν σημαίνῃ σειρὰν σημασίας καὶ προτεραιότητος, δὲν μᾶς εὑρίσκει συμφώνους. Ἔπρεπε νὰ προταχθῇ ἡ παιδεία καὶ νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ ἐκβιομηχάνισις. Εἰς τὸν πρόλογον ὑπάρχουν διαπιστώσεις ἀδυναμιῶν ὀρθαὶ ποὺ πρέπει νὰ ὑπογραμμισθοῦν. Εἶναι ἀνάγκη ὅμως ἐπίσης νὰ τονισθῇ, ὅτι τὰ δύο μέρη τοῦ προγράμματος τὸ θεωρητικὸν καὶ τὸ καθοριστικὸν τῶν ἐπιδιώξεων καὶ ἐκτελεστέων ἔργων, δὲν ἔχουν πολλὴν σχέσιν μεταξὺ των. Εἶναι προφανές, ὅτι εἶναι διάφοροι οἱ συντάκται καὶ ξεκινοῦν ἀπὸ διαφορετικὰς ἀντιλήψεις. Ὁ πρόλογος ὁμολογεῖ τὴν ἔλλειψιν στοιχείων διὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ προγράμματος, ἀλλὰ προσθέτει, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ ἀναμονὴ τῶν πορισμάτων τῶν ἐρευνῶν ποὺ ἐπιβάλλεται νὰ γίνουν διὰ τὴν συγκέντρωσιν αὐτῶν τῶν στοιχείων. Πράγματι ἡ ἔλλειψις στοιχείων ἀσφαλῶς λ.χ. διὰ τὸν ὀρυκτὸν καὶ μεταλλευτικὸν πλοῦτον εἶναι τραγική. Ἔχομεν ἀσφαλεῖς ἐνδείξεις διὰ τὸν πλοῦτον αὐτόν. Γνωρίζομεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι πλουσία εἰς χρωμονικελιοῦχα σιδηρομεταλλεύματα, ἔχει τεράστια κοιτάσματα βωξίτου, ὅτι εἶναι ἡ πρώτη τοῦ κόσμου σὲ λευκόλιθον, ὅτι ἡ βαρυτίνη τὰ μικτὰ θειοῦχα Μολύβδου—ψευδαργύρου ὁ Σιδηροπυρίτης, ἡ Σμύρις καὶ ὁ χρωμίτης ἀφθονοῦν, ὅτι τὰ σιδηρομεταλλεύματα ἐπιτρέπουν τὴν ἀνάπτυξιν σοβαρωτάτης σιδηροβιομηχανίας. Ὅμως ἐνδείξεις ἢ ἀκόμη τὰ ἀποτελέσματα τῶν μέχρι τοῦδε ἐκμεταλλεύσεων δὲν ἀρκοῦν διὰ τὴν κατάρτισιν προγράμματος βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως. Χρειάζονται μελέται πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς συνθέσεως τῶν μεταλλευμάτων καὶ τοῦ ὄγκου τῶν ἀποθεμάτων διὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ προγράμματος. Καὶ τοιαῦται δὲν ὑπάρχουν. Ὑπάρχει ἀνάγκη διενεργείας προγραμματισμένης καὶ συστηματικῆς μεταλλευτικῆς ἐρεύνης, ἐξ ἧς δυνατὸν νὰ προκύπτουν ἐντελῶς νέα στοιχεῖα διὰ τὴν κατεύθυνσιν τοῦ βιομηχανικοῦ μας προγράμματος. Λόγου χάριν ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀνεύρεσιν πετρελαίων ὑπάρχουν βάσιμοι ἐλπίδες ἐπιτυχίας τῶν ἀναζητήσεων, ἐφ’ ὅσον αἱ ἔρευναι διεξαχθοῦν μὲ τὴν πρόθεσιν ν’ ἀνευρεθοῦν πετρέλαια καὶ ὄχι ὅπως προβλέπεται εἰς τὴν σύμβασιν ESSO μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ ἀποκρυβοῦν. Ὁ ὄγκος τῶν κοιτασμάτων τῶν κυριωτέρων μεταλλευμάτων δυνατὸν ν’ ἀποδειχθῇ σημαντικὰ διάφορος τῶν γενομένων χονδρικῶν ἐκτιμήσεων. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ προσωρινὸν πρόγραμμα καλεῖται «γνώμων ἐπιδιωκτέων σκοπῶν καὶ μέσων» καὶ ὡς γνώμων ὅστις δίδει τὴν κατεύθυνσιν τῆς δραστηριότητος τοῦ Κράτους πρέπει νὰ κριθῇ. Εἰς τὴν «εἰσαγωγὴν» τονίζεται ἡ ἐπιτυχία τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς ποὺ ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τοὐλάχιστον ὅσον ἀφορᾶ τὰ βασικὰ ἔργα ὑποδομῆς τῆς ἀνασυγκροτήσεως, διαφωνοῦμεν ριζικῶς. Ὑποστηρίζομεν, ὅτι ἔγιναν λάθη τεράστια, ποὺ ἐκλόνισαν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ τὴν πεποίθησιν, ὅτι μὲ τὴν ἐκτέλεσιν μεγάλων ἔργων θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ οἰκονομική μας ἀνόρθωσις. Τὰ λάθη αὐτὰ εἶναι ἀνάγη νὰ ἐξαρθοῦν, διότι πρέπει νὰ χρησιμεύσουν ὡς διδάγματα γιὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθοῦν. Ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν ἐσφαλμένη γραμμὴ ποὺ ἀκολουθοῦμε στὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας, ὅτι προχωροῦμε χωρὶς προγραμματισμό, χωρὶς σαφεῖς ἐπιδιώξεις, χωρὶς καθωρισμένο τὸν σκοπὸ τῶν ἐπιδιώξεων, λησμονοῦμεν κἄτι θεμελιῶδες. Ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι τὸ σημαντικώτερον τῶν μέσων παραγωγῆς καὶ ἀμελοῦμεν τὴν ἀνάπτυξιν, τὸν πολλαπλασιασμό, τὴν καλλιτέρευσιν αὐτοῦ τοῦ μέσου παραγωγῆς. Σ’ αὐτὸ τὸ τεράστιο βασικὸ λάθος ὀφείλεται τὸ γεγονὸς τοῦ σκοταδισμοῦ ποὺ ἐπικρατεῖ στὴν Ἑλλάδα, ἀπ’ αὐτὸ πηγάζουν ὅλες οἱ ἀθλιότητες τῆς «πολιτικῆς τῶν ἔργων» μὲ τὶς ἄσκοπες δαπάνες σὲ ἔργα ἀνόητα, μὲ ἐσφαλμένες μελέτες, μὲ τεράστιες ὑπερβάσεις. Ἀγνοήθηκε ἐντελῶς στὴν Ἑλλάδα ἡ ἀνάγκη τῆς δημιουργίας τεχνικῶν στελεχῶν κάθε κατηγορίας τεχνικῶν στελεχῶν κατωτέρας, μέσης καὶ ἀνωτέρας στάθμης προερχομένων μάλιστα ἀπὸ τὴν ἐργατικὴν τάξιν ποὺ ἔχει ἐμβρυωδῶς ἀνεπτυγμένην τὴν τεχνικὴν συνείδησιν. Οἱ νόμοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, δὲν ἔλυσαν τὸ πρόβλημα τῶν τεχνικῶν σχολῶν. Ἀγνοήθηκε τὸ γεγονός, ὅτι τὰ τεχνικὰ στελέχη εἶναι ὁ ἀποφασιστικὸς παράγων γιὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν. Εἶναι περίεργον, ὅτι ἐνῷ συχνὰ διαπιστώθηκε ἡ ποιοτικὴ καὶ ποσοτικὴ ἀνεπάρκεια τῶν στελεχῶν τῶν Ὑπουργείων, στὰ ὁποῖα ἐμπίπτει ἡ ἀνασυγκρότησις, δὲν ἀνεζητήθη ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ καὶ βελτίωσις τῆς ποιότητος τῶν τεχνικῶν στελεχῶν. Δεκατέσσερα χρόνια μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τὸ κράτος εἶναι ἀνέτοιμον ὀργανικὰ καὶ ἰδεολογικὰ γιὰ τὸ μεγάλο ἐθνικὸ ἔργο τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Δὲν ἔχομεν τεχνικὰ στελέχη ἱκανὰ νὰ ἐπανδρώσουν τὶς δημόσιες ὑπηρεσίες ἢ νὰ δημιουργήσουν ἰδιωτικοὺς ὀργανισμοὺς γιὰ τὴν μελέτην καὶ ἐκτέλεσιν μεγάλων ἔργων, ἰδίως ἐκβιομηχανίσεως ἢ νὰ ἐμπλουτίσουν, ἀνταποκρινόμενα στὶς σημερινὲς ἀνώτερες ἐπιστημονικὲς ἀξιώσεις, τ’ ἀνώτατα τεχνικά μας ἱδρύματα. Ὑπάρχει στὴν Ἑλλάδα ἀναμφισβήτητη ἐπιστημονικὴ καθυστέρησις, γιατὶ δὲν ὑπάρχουν οἱ προϋποθέσεις, ὄχι μόνο γιὰ τὶς φυσικὲς καὶ τεχνικὲς ἐπιστῆμες ἀλλὰ γιὰ τὴν ἐπιστήμη γενικά. Ὁ ἀκαδημαϊσμός μας περνάει κρίσιν, γιατὶ δὲν τροφοδοτεῖται ἀπὸ προβλήματα τῆς ὑποανάπτυκτης οἰκονομίας μας. Ἐπιστημονικὴ καὶ γενικώτερα πνευματικὴ ἄνθηση, σημειώνεται στὶς κοινωνίες, ποὺ οἰκονομικὰ ἀκμάζουν. Ἡ Ἑλληνογερμανικὴ συμφωνία προβλέπει, ὄχι μόνο τὴν ἀποστολὴν γερμανῶν ἐπιστημόνων γιὰ τὴν σύνταξιν μελετῶν καὶ τὸν παραμερισμὸν τῆς ἀσυγχρόνιστης ἑλληνικῆς ἐπιστήμης, ἀλλὰ πρὸ παντὸς τὴν συμμετοχὴν τῶν γερμανικῶν ἐπιχειρήσεων στὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς Ἑλλάδος. Μάλιστα τὸ ἐκδοθὲν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν συμφωνιῶν ἀνακοινωθὲν ἀναφέρει, ὅτι «ἀμφότεραι αἱ Κυβερνήσεις ἀποδίδουν ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὴν ἀπὸ κοινοῦ ἄσκησιν ἐπιχειρηματικῆς πρωτοβουλίας, ἐφ’ ᾧ θὰ προάγουν κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν συνεργασίαν γερμανικῶν καὶ ἑλληνικῶν ἐπιχειρήσεων». Ὁ κίνδυνος ποὺ δημιουργεῖ μέσα στὸν χῶρο τῶν προσπαθειῶν μας γιὰ τὴν οἰκονομικήν μας ἀνόρθωσιν, προσπαθειῶν, ὄχι μόνον ἐπιστημονικῶν, ἀλλὰ καὶ πολιτικῶν, συνδυασμένων μὲ τοὺς ἐξωτερικούς μας προσανατολισμούς, ἡ παρουσία τῶν γερμανῶν ἐπιστημόνων πολιτικῶς καθοδηγουμένων ἀπὸ τὴν ἀναβιώσασαν παλαιὰν Γερμανία τῶν μεγάλων ἐπεκτατικῶν σχεδίων εἶναι μεγάλος. Δὲν πρέπει νὰ ἀπατώμεθα. Ἡ Γερμανία ἀποβλέπει πάντα στὴν οἰκονομικὴν ἡγεμονίαν τοὐλάχιστον τῆς Εὐρώπης. Προσπαθεῖ νὰ διεισδύσῃ στὸ κενὸ τῆς ἐγγὺς καὶ Μέσης Ἀνατολῆς ποὺ δημιουργήθηκε μὲ τὴν ἀπομάκρυνσιν Ἄγγλων καὶ Γάλλων. Ἡ ἄνοδος τοῦ ἐθνικισμοῦ, ἡ ἀποτίναξις τοῦ ἀποικιακοῦ ζυγοῦ καθυστερουμένων λαῶν, ἡ ἐκβιομηχάνισις καὶ οἱ κλειστὲς οἰκονομικὲς περιοχὲς χωρῶν ποὺ ἀποτελοῦσαν χθὲς ἀκόμη ἀγορὰν γιὰ τὰ βιομηχανικὰ κράτη στένεψαν τὶς καταναλωτικὲς δυνατότητες τῶν τελευταίων σὲ σημεῖον, ὥστε ἡ Εὐρώπη καὶ ἡ Ἐγγὺς Ἀνατολὴ ν’ ἀποτελοῦν περιζήτητα πεδία καταναλώσεως. Καὶ ἂν ἀκόμη δεχθῶμεν, ὅτι δὲν ἐπικρατεῖ χιτλερικὸν πνεῦμα γιὰ τὴν ἀναζήτησιν ζωτικοῦ χώρου στοὺς σημερινοὺς γερμανοὺς ἐπιστήμονες, ἐγὼ ποὺ τοὺς γνώρισα πολύ καλά, πιστεύω, ὅτι αὐτὸ τὸ πνεῦμα ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν ἀκόμη καὶ πρὶν ἀπὸ τὸν Χίτλερ, ποὺ ἦταν συνεχιστὴς τῆς πολιτικῆς τοῦ Μπίσμαρκ, ὅπως εἶναι βέβαιον, ὅτι οἱ διαλεγμένοι ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι τὴν Ἑλληνικήν, Γερμανοὶ ἐπιστήμονες θὰ κατευθύνουν τὶς μελέτες των, ὄχι βέβαια γιὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας, ἀλλὰ γιὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς γερμανικῆς οἰκονομικῆς διεισδύσεως στὸ νευραλγικὸν αὐτὸ σημεῖον ποὺ ἀποτελεῖ ὁρμητήρια γιὰ οἰκονομικὰς ἐξορμήσεις στὶς χῶρες τῆς Ἐγγὺς καὶ Μέσης Ἀνατολῆς. Ὁ κίνδυνος αὐτὸς γίνεται ἀκόμη μεγαλύτερος μὲ τὴν εἴσοδον ὄχι μόνον τῆς πολιτικῶς διευθυνομένης γερμανικῆς ἐπιστήμης, ὄχι ἁπλῶς τοῦ γερμανικοῦ κεφαλαίου ποὺ παρέχεται σὰν δάνειον μὲ μεγάλον τόκον, ἀλλὰ κυρίως τῆς γερμανικῆς βιομηχανικῆς δραστηριότητος στὴν ἀξιοποίησιν τοῦ ἐθνικοῦ μας πλούτου. Ἡ πρωτοβουλία τῆς γερμανικῆς βιομηχανίας στὶς κατευθύνσεις τῶν οἰκονομικῶν μας προγραμμάτων μπορεῖ νὰ ἔχῃ σὰν ἀποτέλεσμα τὴν κατάπνιξιν σωτηρίων ἐπιδιώξεων γιὰ τὴν ἑλληνικὴν οἰκονομίαν, τὸν ἐσφαλμένον προσανατολισμὸν τῶν προγραμμάτων γιὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ συμφέροντα γιὰ τὴν Γερμανία. Πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι δὲν πρόκειται μόνον γιὰ συνεργασίαν γιὰ τὴν δημιουργίαν μικτῶν ἑλληνικῶν καὶ γερμανικῶν ἐπιχειρήσεων, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν ἐγκατάστασιν καθαρῶς γερμανικῶν, ὁπότε εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ εὐνοηθοῦν οἱ γερμανικὲς ἐπιχειρήσεις εἰς βάρος τῶν ἑλληνικῶν καὶ θὰ ἀποτελέσουν τεράστιον οἰκονομικὸν καὶ πολιτικὸν παράγοντα ἐπηρεάζοντα τὴν ἐσωτερικὴν καὶ ἐξωτερικήν μας πολιτικήν. Εἶναι ἀφελὲς νὰ πιστεύουμε, ὅτι ἡ Γερμανία θὰ βοηθήσῃ μὲ τὴν ἐπιστήμην της καὶ τὴν βιομηχανικήν της συγκρότησιν στὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς Ἑλλάδος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτύχῃ εἶναι νὰ ἐγκαταστήσῃ στὴ χώρα μας ἔλεγχον βιομηχανικῆς παραγωγῆς. Αὐτὸ εἶναι ἄλλωστε τὸ πνεῦμα τῆς συμφωνίας. Εἶναι ὅμως ἀπαράδεκτος ἡ παραχώρησις τοῦ ἐλέγχου αὐτοῦ τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας στοὺς ξένους. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι στὸ παρελθόν, στὰ χρόνια 47, 48 καὶ 50 τὰ καταρτισθέντα τότε πολυετῆ προγράμματα, ἀτελῆ ἀλλὰ ὁπωσδήποτε πάνω σὲ ὑγιεῖς βάσεις, ποὺ προέβλεπαν ἀρχὴν ἐκβιομηχανίσεως τῆς Ἑλλάδος, συνήντησαν λυσσώδη ἀντίστασιν στὸν Ὀργανισμὸν Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας γιὰ τὶς συνέπειες ποὺ μποροῦσε νὰ ἔχῃ στὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριο τῶν βιομηχανικῶν χωρῶν τῆς Εὐρώπης. Καὶ σήμερα συναντῶμεν τὴν ἀντίδρασιν τοῦ κ. Ἔρχαρτ, τοῦ ὑπουργοῦ Οἰκονομικῶν τῆς Δυτικῆς Γερμανίας. Ἡ ἐπίσημη Γερμανία θὰ κατευθύνῃ τὶς προσπάθειες τῆς γερμανικῆς ἐπιστήμης καὶ γερμανικῆς βιομηχανίας ὄχι στὴν οἰκονομικὴ ἀνόρθωση καὶ αὐτοτέλεια τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ στὴν κατάπνιξιν κἄθε ὑγιοῦς πολιτικῆς ποὺ θὰ εἶχε σὰν ἀποτέλεσμα τὴν οἰκονομικήν μας ἀνεξαρτησίαν, ἀντίθετα θὰ ἀποβλέπῃ στὴν δημιουργίαν ἑνὸς οἰκονομικοῦ δορυφόρου τῆς Γερμανίας, ἑνὸς συμπαραστάτου τῶν γερμανικῶν ἐπεκτατικῶν ἐπιδιώξεων. Ἀλλὰ αὐτὴ ἡ συμπαράστασις ἐκτὸς τῆς ζημίας στὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν θὰ ἔχῃ ἐνδεχομένως ἀποτέλεσμα τὸν ἀσύμφορον προσανατολισμὸν τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς. Κύριοι βουλευταί, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς πῶ, ὅτι ἂν καὶ εἶμαι προϊὸν τῆς γερμανικῆς ἐπιστήμης, μάλιστα, ἐπίτιμος διδάκτωρ τοῦ Πολυτεχνείου τοῦ Βερολίνου, ὅμως ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ πρώτου παγκοσμίου πολέμου ἔτρεμα διὰ τὴν τύχην τῆς Ἑλλάδος εἰς περίπτωσιν γερμανικῆς ἐπικρατήσεως. Καὶ σήμερον πιστεύω, ὅτι ἂν δὲν πρόκειται περὶ ἐπανόδου εἰς τὸν χιτλερισμόν, πάντως πρόκειται περὶ ἐπανόδου εἰς βισμαρκισμόν. Εἰς τὸ σύνθημά του DRANG NACH OSTEN.

§43Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν ἔχει ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τοῦ οὐσιώδους θέματος τῆς οἰκονομικῆς μετὰ τῆς Γερμανίας συνεργασίας, καμμίαν σχέσιν μὲ συναισθηματισμοὺς ἢ μὲ τὸ γεγονὸς εἴτε, ὅτι σεῖς εἶσθε Διδάκτωρ τιμῆς ἕνεκεν τοῦ Πανεπιστημίου τοῦ Βερολίνου, εἴτε, ὅτι ἐγὼ εἶμαι Διδάκτωρ τοῦ Γερμανικοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ἁϊδελβέργης. Τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα λύονται ἐπὶ τῇ βάσει καθαρῶς ρεαλιστικῶν δεδομένων. Ἡ μὲν Γερμανία ἔχει κεφάλαια καὶ δὲν ἔχει ἐπαρκεῖς ἐργατικὰς χεῖρας. Ὅπως ἴσως γνωρίζετε ἡ Δυτικὴ Γερμανία αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχει ἔλλειψιν 400 περίπου χιλιάδων ἐργατῶν, σημειοῦται δηλαδὴ ἐν τῇ Δυτικῇ Γερμανίᾳ φαινόμενον ἀντίστροφον ἐκείνου τὸ ὁποῖον σημειοῦται εἰς τὰς περισσοτέρας ἄλλας χώρας. Ἡ Ἑλλὰς ἀντιθέτως ἔχει περίσσειαν ἐργατικῶν χειρῶν καὶ ἔλλειψιν ἐπαρκῶν κεφαλαίων. Ὁ ρεαλιστικὸς συνδυασμὸς τῶν ἐλλείψεων καὶ περισσευμάτων μας εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπιδιώκεται, διότι ἁπλούστατα εἶναι ρεαλιστικός.

§44Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ μίαν πληροφορίαν. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§45Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καλὸν εἶναι νὰ μὴ γίνῃ παρεμβολὴ διακοπῆς, διότι θὰ παραταθῇ ἡ συζήτησις, ἐνῷ πρέπει νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἄλλοι ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων.

§46Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Σχετικὰ μὲ τὸ θέμα ποὺ εἴπετε τῶν ἐργατῶν τοὺς ὁποίους ἔχει ἀνάγκην ἡ Γερμανία, ὑπάρχει ἡ πληροφορία, ὅτι ἐκλείσατε συμφωνίαν περὶ 60.000 Ἑλλήνων ἐργατῶν, εἶναι ἀλήθεια ἢ ὄχι, ὅτι ἐκλείσθη ἡ συμφωνία αὐτὴ ἀπὸ σᾶς μὲ τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν περὶ 60.000 ἐργατῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐργασθοῦν εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν;

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐπειδὴ διεδόθη, ὅτι ἐκλείσθη τοιαύτη συμφωνία περὶ 60.000 ἐργατῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐργάζωνται εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ἐπειδὴ αὐτὸ καὶ κατὰ τὴν διαμονήν μου ἐν Βόννῃ εἶχε διαδοθῆ καὶ μάλιστα ἀφίχθη αἰφνιδίως τὴν παραμονὴν τῆς ἀναχωρήσεώς μου πρόσωπον τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο ἐπὶ κεφαλῆς μιᾶς ὀργανώσεως, ἡ ὁποία ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἐξαγωγὴν αὐτῶν τῶν ἐργατῶν, δηλῶ, ὅτι συμφωνία δὲν συνήφθη. Ἁπλούστατα ἐθέσαμεν τὰς βάσεις διὰ τὴν σύναψιν συμφωνίας ἐργασίας, ὅπως συμφωνία ἐργασίας μεταξὺ Γερμανίας καὶ Ἰταλίας, ὡς μεταξὺ ἄλλων χωρῶν. Τοιαύτη σύμβασις εἶναι ὑπὸ μελέτην καὶ θὰ ὑπογραφῇ, ἀλλὰ δὲν ἀφορᾷ ὡρισμένον ἀριθμόν, οὔτε πρόκειται νὰ γίνῃ ἐξαγωγὴ πληθυσμοῦ ἐπὶ τῇ βάσει ἀριθμοῦ συγκεκριμένου. Ἁπλούστατα ὑπογράφεται μία συμφωνία ἀμφοτεροβαρὴς ἐλευθέρας κυκλοφορίας ἐργατῶν καὶ ἀπὸ τὴν Γερμανίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη περίπτωσις, καὶ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν Γερμανίαν ἐπὶ τῇ βάσει ὅρων, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι ἀνάλογοι πρὸς τοὺς ἰσχύοντας εἰς τὴν συμφωνίαν μεταξὺ Ἰταλίας καὶ Γερμανίας.

§48Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Τὸ θέμα τὸ ὁποῖον συζητεῖται δὲν τὸ ἤκουσα, ἀλλὰ τὸ ἀντελήφθην ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγώ, ἀμφισβητῶ τὴν ἁγνότητα τῶν προθέσεων τῆς Γερμανίας πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Οἱαδήποτε βιομηχανία καὶ ἂν ἔλθῃ ἐδῶ, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἱκανοποιήσῃ ὡρισμένα κενὰ τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ μὲ διαθέσεις ἐφαρμογῆς ἐπεκτατικῆς πολιτικῆς. Κύριοι βουλευταί, θὰ τελειώσω υἱοθετῶν τὰς γνώμας ἑνὸς ἐκλεκτοτάτου μέλους τῆς Κυβερνητικῆς πλειοψηφίας. Τὰς γνώμας τοῦ κ. Κασιμάτη. Ὁ Καθηγητὴς κ. Γρηγ. Κασιμάτης, βουλευτὴς Ἀθηνῶν, πρώην ὑπουργός, Ἕλλην Διοικητὴς τῆς Διεθνοῦς Τραπέζης, εἰς ἄρθρον του δημοσιευθὲν εἰς τὸ πανηγυρικὸν τεῦχος τῆς «Ναυτεμπορικῆς» τῆς 2ας Ἰανουαρίου 1960 καὶ ὅπερ ὑπογράφει μὲ ὅλους τοὺς τίτλους του, ἀναφέρει τὰ ἑξῆς χαρακτηριστικά: «Ἀπὸ τὰ βασικὰ μεγάλα ἔργα ποὺ ἐπιχειρήσαμε τὰ τρία σπουδαιότερα, ἡ Πτολεμαΐς, ἡ Λάρυμνα καὶ τὸ Διϋλιστήριον, λειτουργοῦν ἐλαττωματικά. Οἱ μπριγκέττες ἀπέτυχον, ἡ Λάρυμνα ἔκλεισε, τὸ Διϋλιστήριον δὲν ἔχει τὰ οἰκονομικὰ ἀλλὰ οὔτε τὰ τεχνικὰ ἀποτελέσματα ποὺ ἀνεμένοντο. Μάτην ἀναζητοῦνται κέρδη τῆς ταχείας του ἀποσβέσεως ἡ δὲ τιμὴ τοῦ προϊόντος αὐξάνει». Εἰς τὴν πολιτικὴν ἐφημερίδα του τὸ «Παρὸν» τοῦ Μαΐου 1959 ὑπάρχουν αἱ ἑξῆς περικοπαὶ εἰς ἄρθρον του μὲ τίτλον «σκέψεις ἐπὶ τοῦ πενταετοῦς προγράμματος»: «Ποτὲ δὲν ὑπῆρξε πραγματικὸν Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ὡς ἀνώτατος φορεὺς τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς καὶ ἐπιτελικὸς Ὀργανισμὸς παρακολουθήσεως τῆς ἐφαρμογῆς της καὶ τῆς λειτουργίας τῆς οἰκονομίας. Καὶ ἐξήγγειλε μὲν ὁ κ. Μαρκεζίνης εἰς τὰς 20 Ἰουνίου 1953 καὶ αὐτὸς «πρόγραμμα» πενταετές, ἔχων τὰ ἴδια περίπου σχέδια ποὺ περιέχει καὶ τὸ πρόγραμμα τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἡ πενταετία ὅμως παρῆλθε καὶ τὸ μόνον μέγα ἔργον ποὺ ἔγινε εἶναι τὸ Διϋλιστήριον, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ θέλει συμπλήρωσιν, τὸ ὁποῖον ἀντὶ τῶν 12 ἑκ. δολλαρίων ποὺ ὑπελόγιζε τὸ κόστος του ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἐστοίχισε τὰ διπλάσια καὶ κἄτι παραπάνω καὶ τὸ ὁποῖον—THE LAST BUT NOT THE LEAST— κατωρθώσαμεν νὰ τὸ μισθώσωμεν εἰς ξένους, παραπλανηθέντες ὡς πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ πετρελαίου καὶ κινδυνεύοντες νὰ πληρώνωμεν ηὐξημένην τὴν τιμὴν τῶν καυσίμων ὑπὸ τὸν σαρδώνειον γέλωτα τῶν εὐτυχῶν ἀναδόχων». «Ἀλλὰ δὲν προκαλεῖ μόνον μελαγχολικὰς σκέψεις ἡ δημοσίευσις τοῦ νέου προσωρινοῦ πενταετοῦς προγράμματος. Ἡ μελαγχολία δὲν εἶναι οὔτε πολιτική, οὔτε ἔναυσμα δημιουργίας. Ὅπως πᾶνε σήμερα τὰ πράγματα ἡ Ἑλλὰς μετ’ ὀλίγον ὄχι μόνον δὲν θὰ ἀκούεται πουθενά, ἀλλὰ καὶ θὰ εἶναι ἡ πιὸ καθυστερημένη χώρα τῆς Εὐρώπης». Συμμετέχοντες εἰς τὴν μελαγχολίαν τοῦ κ. Κασιμάτη, διαδηλοῦμεν τὴν πεποίθησίν μας, ὅτι μόνον ἀλλαγὴ εἰς τὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικήν, μόνον πολιτικὴ ὑφέσεως καὶ καταπαύσεως τοῦ ἐσωτερικοῦ διχασμοῦ, μόνον ἕνωσις ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς ἕνα κοινὸν πατριωτικὸν σκοπὸν θὰ θεμελιώσῃ τὴν οἰκονομικὴν εὐημερίαν τοῦ Ἔθνους. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Θεοτόκης, ἔχει τὸν λόγον.

§50Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὑπῆρξε, κ. βουλευταί, κατὰ τὴν γνώμην μας ἀβάσιμος ἡ αἰτίασις τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Δ.Α., ὅτι τάχα ἡ Κυβερνητικὴ πλειοψηφία τὴν ἠμπόδισε νὰ διατυπώσῃ τὰς γνώμας της, καὶ στραγγαλίζει τὴν φωνὴν τοῦ Κόμματος τῆς μείζονος ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ὅτι ὡς ἐκ τῶν γεγονότων αὐτῶν ὑπεχρεώθη ἡ ἄκρα ἀριστερὰ νὰ ὑποβάλῃ τὴν πρότασιν μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία συζητεῖται κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῶν ἡμερῶν αὐτῶν. Ὑπῆρξεν ἀβάσιμος ἡ αἰτίασις πρῶτον, διότι ἡ ἰδία ἡ παράταξις αὐτή, τὸ Κόμμα τῆς Ε.Δ.Α., ἔστερξεν εἰς τὴν συμφωνίαν, ὅπως συζητηθῇ ὁ νέος Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς καὶ κατὰ συνέπειαν, ἐὰν πράγματι ἀπέδιδε τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἀπέδωσεν εἰς τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν μομφῆς, εἶχε πᾶσαν εὐχέρειαν νὰ μὴ προσχωρήσῃ εἰς τὴν συμφωνίαν τῆς παρατάξεως τῆς συζητήσεως τοῦ νέου Κανονισμοῦ. Καὶ δεύτερον, ἔστερξεν εἰς τὸ νὰ δεχθῇ τὴν πρόταξιν ἄλλης ἐπερωτήσεως ἐνῷ ἠδύνατο διὰ τοῦ καταλλήλου χειρισμοῦ τοῦ ἰσχύοντος Κανονισμοῦ νὰ προτάξῃ τὴν ἐπερώτησιν ἐπὶ τῆς ὑφέσεως καὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς χώρας. Καὶ εἶναι ἀβάσιμος ἡ αἰτίασις αὐτὴ διότι, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην τὰ προβλήματα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ μάλιστα τὸ πρόβλημα τῆς συνυπάρξεως καὶ ὑφέσεως ἔχουν τοιαύτην σημασίαν καὶ τοιαύτην πολιτικὴν ἔκτασιν, ὥστε πράγματι διαφωνίαι ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου τῆς πολιτικῆς δραστηριότητος τῶν Κρατῶν, ἀποτελοῦν κατὰ τὴν κρίσιν μου κατ’ ἐξοχὴν θέμα προτάσεως δυσπιστίας. Ἀλλὰ ἐξαρτᾶται ἐάν, κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἐντυπώσεως εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην, δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ, ἐνδεχομένως, ὅτι δὲν παρουσιάζει ἔντονον τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὴν πρότασιν μομφῆς καὶ δυσπιστίας ἐκ μέρους τῆς ἀριστερᾶς. Δὲν ἐμποδίζει ὅμως τοῦτο, τὸ ὅτι αὐτὴ εἶναι ἕνας ὀρθόδοξος Κοινοβουλευτικὸς τρόπος, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, διὰ νὰ συζητοῦνται πολιτικὰ ζητήματα τῆς συνθέσεως καὶ τῆς ὑφῆς, ὅπως εἶναι τὸ πρόβλημα τῆς εἰρηνικῆς συνυπάρξεως. Τὰ προβλήματα τῶν ἐξωτερικῶν σχέσεων τῶν χωρῶν, κ. συνάδελφοι, εἶναι αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ δυσχερῆ εἰς τὴν ἀνάλυσιν, διότι εἶναι πολυσχιδῆ καὶ πολυσύνθετα, καὶ αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἐζήτησα νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως μομφῆς, ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι κατὰ τὸ μέτρον τῶν ἀσθενῶν μου δυνάμεων, κ. συνάδελφοι, θὰ ἠδυνάμην νὰ συμβάλω εἰς τὴν καλυτέραν διαφώτισιν τῆς Κοινῆς Γνώμης περὶ τῆς πραγματικῆς οὐσίας τῆς πολιτικῆς, τῆς ἐπιλεγομένης εἰρηνικῆς συνυπάρξεως καὶ ὑφέσεως. Ἀλλὰ πρὶν φθάσω εἰς τὴν ἀνάλυσιν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ προβῶ ἐνώπιον ὑμῶν, τῶν ἀπόψεών μου ἐπὶ τοῦ προβλήματος αὐτοῦ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ δι’ ὀλίγων νὰ ἐξηγήσω πῶς, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἀπὸ τῆς καταστάσεως τοῦ ψυχροῦ πολέμου ἐφθάσαμεν ἤδη εἰς τὸ νὰ συζητῆται —ἀδιάφορον ἂν θὰ ἐπιτευχθῇ— νὰ συζητῆται μάλιστα καὶ ἀπὸ τὰ πλέον ὑπεύθυνα πολιτικὰ πρόσωπα τοῦ κόσμου, τοὺς ἡγέτας ὅλων ἀνεξαρτήτως τῶν Κρατῶν, τὸ θέμα τῆς εἰρηνικῆς συνυπάρξεως καὶ τῆς ὑφέσεως. Ὅπως γνωρίζετε, κ. βουλευταί, μέχρι πρὸ ὀλίγου ἀκόμη χρόνου τὴν ζωὴν τῶν Κρατῶν τὴν ἐπηρέαζε κατὰ τρόπον ἱκανὸν ὁ ψυχρὸς πόλεμος. Ποῖαι εἶναι αἱ αἰτίαι διὰ τῶν ὁποίων μεθ’ ὅλας τὰς καταστροφὰς τοῦ Βʹ Παγκοσμίου Πολέμου ἐφθάσαμεν, κ. βουλευταί, εἰς νέαν περίοδον, τὴν ἐπιλεγομένην περίοδον τοῦ ψυχροῦ πολέμου, τῆς ὁποίας περιόδου τὰς συνεπείας ᾐσθάνθημεν πρωτίστως ἡμεῖς ἐν Ἑλλάδι, αὐτὸ εἶναι θέμα ἐκτὸς τῆς παρούσης ἀναλύσεως κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτήν. Γεγονὸς ὅμως εἶναι, ὅτι ὁ ψυχρὸς πόλεμος ὑπὸ τὰς διαφόρους αὐτοῦ ἐκδηλώσεις, ὅτε μὲν εἰς ἀνοικτὰς συρράξεις, ἄλλοτε δὲ εἰς κεκαλυμμένας δυναμικὰς ἐπεμβάσεις ἀπετέλεσε, κ. συνάδελφοι, τὸ κύριον φαινόμενον τῶν τελευταίων μεταπολεμικῶν ἐτῶν εἰς τὰς σχέσεις, ἀτυχῶς τῶν Κρατῶν μεταξὺ των καὶ ἐννοῶ τῶν δύο κόσμων, οὐσιαστικῶς, μεταξύ των. Ἀρχικῶς μετὰ τὴν γνωστὴν ἀνακάλυψιν τῆς διασπάσεως τοῦ ἀτόμου, ἡ ὁποία εἶναι περιττὸν νὰ ὑπογραμμισθῇ ἀπὸ ἐμέ, ὁποίας συνεπείας καὶ εἶχε, καὶ ἔχει καὶ θὰ ἔχῃ διὰ τὰς σχέσεις ὄχι μόνον τῶν Κρατῶν μεταξύ των, ὄχι μόνον τῶν ἠπείρων τῆς μιᾶς ἔναντι τῆς ἄλλης, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τούτων τῶν ἀτόμων καὶ τῆς ἀτομικῆς ζωῆς ἑνὸς ἑκάστου, ἀρχικῶς λέγω τὴν ὑπεροπλίαν εἰς τὴν ἀτομικὴν ἐνέργειαν, εἰς τὰ ἀτομικὰ ὅπλα, τὴν διέθετεν ὁ ἐλεύθερος Δυτικὸς κόσμος. Βαθμιαίως καὶ μετ’ ὀλίγον ὁ Ἀνατολικὸς Συνασπισμὸς ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως ἔφθασεν εἰς τὸ νὰ ἔχῃ ὄχι μόνον τὴν δυνατότητα παραγωγῆς τῶν ἀτομικῶν ὅπλων, ἀλλὰ καὶ νὰ εὑρίσκεται οἱονεὶ ἐν ἰσοπλίᾳ μετὰ τοῦ ἐλευθέρου κόσμου. Καὶ τότε ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν ὥστε νὰ ὑπερφαλαγγίσῃ εἰς τὸν ἀτομικὸν ἐξοπλισμὸν τὸν ἐλεύθερον κόσμον, καὶ εἶναι λογικὸν κανεὶς νὰ σκέπτεται ὅ,τι ἐξάγεται ἀπὸ τὴν πρόσφατον ἀκόμη ἱστορίαν, ὅτι αὐτὴ ἡ προσπάθεια ἦτο συνδεδεμένη μὲ πολιτικὸν ἀντικειμενικὸν σκοπόν, μὲ τὸν σκοπὸν τοὐτέστιν, ὅπως ὁ Ἀνατολικὸς Συνασπισμὸς ὑπαγορεύσῃ τὴν νέαν διεθνῆ τάξιν τῶν πραγμάτων. Ἀλλὰ ξεύρετε, κ. συνάδελφοι, ἡ ἐπιστήμη, ἡ ἀτομικὴ ἐπιστήμη ἐν προκειμένῳ, ὑπερέβη τὰς τολμηροτέρας σκέψεις τῶν πολιτικῶν καὶ κἄποιαν ἡμέραν ὁ Ἀνατολικὸς Συνασπισμὸς ἀντελήφθη, ὅτι οὔτε ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰς τὴν διάθεσίν του ἀτομικῶν βομβῶν, οὔτε τὸ μέγεθος τῆς καταστρεπτικῆς των δυνάμεως, οὔτε καὶ ἡ ἀπόστασις ἐκτοξεύσεως ἦτο δυνατόν, ἐν περιπτώσει συγκρούσεως, νὰ δημιουργήσῃ μίαν καταστροφὴν εἰς τὸν ἀντίπαλον, δηλαδὴ εἰς τὸν ἐλεύθερον Δυτικὸν κόσμον, ὥστε ὁ Ἀνατολικὸς Συνασπισμὸς νὰ μὴ ὑποστῇ καὶ αὐτὸς τὰς συνεπείας τῆς ἰδίας μεταχειρίσεως, ἔχων πάρει τὴν πρωτοβουλίαν, τῶν ἀτομικῶν βομβῶν. Καὶ ἐν ὄψει αὐτῆς τῆς καταστάσεως ἡ ὁποία ἐπιγραμματικῶς ὀνομάζεται ἡ ἐξίσωσις τοῦ φόβου, ὁ Σοβιετικὸς Πρωθυπουργός, πράγματι μεγάλη πολιτικὴ προσωπικότης, κ. συνάδελφοι, ἐσκέφθη, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ ἕνας τρόπος διὰ νὰ ἐξέλθῃ ὁ κόσμος ἀπὸ τῆς ἐξισώσεως τοῦ φόβου. Δὲν ὡδηγήθη, κατὰ τὴν κρίσιν μας, ὁ Σοβιετικὸς ἡγέτης, γαλουχηθεὶς εἰς τὸν Μαρξισμόν, τὸν ἐπαναστατικόν, ἀπὸ σκέψεις ἁπλῶς καὶ μόνον διασφαλίσεως καλυτέρων συνθηκῶν εἰς τὸν κόσμον. Ὡδηγήθη εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτὸ ἀπὸ τὴν ὠμὴ καὶ κυνικὴν ἐκτίμησιν τῶν δυναμικῶν ἀναμετρήσεων, ποὺ ἡ σύγχρονος ἀτομικὴ ἐπιστήμη, ἀτυχῶς, ἀτυχέστατα ἢ εὐτυχῶς εὐτυχέστατα ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως, ἐχάρισεν εἰς τὸν κόσμον. Καὶ φρονῶ, ὅτι ἐπὶ πλέον ἤχθη εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο ἡ Σοβιετικὴ πολιτική, διότι εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως, ὅτι πρὶν ἢ παρέλθῃ ἱκανὸς ἀριθμὸς ἐτῶν θὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα Κράτη, πολὺ μικρότερα εἰς γεωγραφικὴν ἔκτασιν, ἀλλὰ ἰσχυρὰ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ θὰ διαθέτουν τρομακτικὰ ὅπλα πυρηνικῆς συνθέσεως, καὶ κατὰ συνέπειαν, αἱ ἐξισώσεις τοῦ φόβου καὶ ἡ ἐκτίμησις τῶν στρατηγικῶν δεδομένων, ὅπως ἐγένετο ἄλλοτε, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἤδη ἀνετράπησαν. Πράγματι μία χώρα πολὺ μικροτέρα, ἡ ὁποία ἄλλοτε ἐπὶ τῇ ἀπειλῇ μιᾶς ἰσχυροτέρας χώρας μὲ συμβατικὰ ὅπλα, θὰ ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ κύψῃ τὸν αὐχένα. Σήμερον ὅμως ἐὰν ἐξοπλισθῇ, ἔστω καὶ μὲ πολὺ ὀλιγώτερον ἀριθμὸν ἀτομικῶν βομβῶν, εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταφέρῃ ἐναντίον τοῦ ἰσχυροῦ, ὁ ὁποῖος θὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν νὰ τῆς ἐπιτεθῇ, τοιούτου μεγέθους ἀντίποινα, ὥστε πλέον ἡ συμβατικὴ διαφοροποίησις τῶν ὅπλων, κ. συνάδελφοι, νὰ μὴ παίζῃ τὸν ἀποφασιστικὸν ρόλον, τὸν ὁποῖον ἔπαιζε ἄλλοτε. Καὶ ἐὰν θέλετε ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, κατὰ θεωρητικὴν βεβαίως ἀνάλυσιν, ἀλλὰ μὴ ἀφισταμένης τῆς πραγματικότητος, ἴσως αὐτὴ ἡ δημιουργηθεῖσα κατάστασις νὰ εἶναι καλὸν διὰ τὴν ἀνθρωπότητα, διότι δημιουργεῖ φραγμὸν εἰς τὰς ὀρέξεις τῶν μεγάλων καὶ δημιουργεῖ τὰς προϋποθέσεις τῆς ἐνάρξεως κἄποιας ἰσοτιμίας μεταξὺ μικροτέρων καὶ παμμεγίστων δυνάμεων. Εἶπον, κ. συνάδελφοι, ὅτι ὁ Ἀνατολικὸς Συνασπισμὸς ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως καὶ εἰδικώτερον τοῦ Σοβιετικοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἐκτιμῶν τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα σᾶς περιέγραψα πρὸ ὀλίγου, ᾐσθάνθη τὴν πίεσι καὶ τὴν ἀνάγκην νὰ προτείνῃ συγκεκριμένας προϋποθέσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας, κατὰ τὴν γνώμην του, θὰ ἠδύναντο νὰ ἐξασφαλισθοῦν αἱ συνθῆκαι ἐκεῖναι ὅπου τοῦ λοιποῦ τὸν ψυχρὸν πόλεμον καὶ τὰς ἀξιώσεις τοῦ φόβου μὲ ὅλους τοὺς κινδύνους ποὺ περικλείει ἡ κατάστασις αὐτή, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποκαταστήσῃ καθεστὼς εἰρηνικῆς συνυπάρξεως καὶ γενικώτερον ὑφέσεως. Ἰδού, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ποῖα εἶναι τὰ κύρια σημεῖα τῆς Σοβιετικῆς προτάσεως. Τὰ ἀρύομαι ἐξ ἐπωνύμου ἄρθρου τοῦ ἰδίου τοῦ Σοβιετικοῦ Πρωθυπουργοῦ Νικήτα Χρουστσώφ, δημοσιευθέντος πρὸ ὀλίγων μηνῶν εἰς τὴν διεθνῆ ἐπιθεώρησιν «FO-REIGN AFFAIRS», τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1959. Ἔλεγε ἐκεῖ μεταξὺ ἄλλων ἐνυπογράφως ὁ Σοβιετικὸς Πρωθυπουργός: «Διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διασφαλισθοῦν συνθῆκαι εἰρηνικῆς συνυπάρξεως καὶ νὰ ἐπέλθῃ ἡ εὐκταία παγκόσμιος ὕφεσις χρειάζονται ἐν συνόψει καὶ τὰ κατὰ τὰς κυρίας γραμμάς των τὰ ἑξῆς: Νὰ γίνῃ κοινῶς ἀποδεκτὸν ἐκ μέρους τῶν ἰδεολογικῶς ἀντιμαχομένων κόσμων: πρῶτον, ὅτι ἀποκλείεται τοῦ λοιποῦ ὁ πόλεμος ἢ ἡ ἀπειλὴ αὐτοῦ ὡς μέσου ἐπιλύσεως τῶν διεθνῶν μεταξὺ τῶν Κρατῶν διαφορῶν. Δεύτερον, νὰ ἀναληφθῇ ἀμοιβαίως ἡ ὑποχρέωσις ἀποφυγῆς ἀπὸ κἄθε παραβίασιν τῆς ἀκεραιότητος καὶ τῆς κυριαρχίας παντὸς Κράτους. Τρίτον, νὰ γίνῃ δεκτόν, ὅτι τοῦ λοιποῦ οὐδεμία ἀνάμιξις θὰ γίνεται εἰς τὰ ἐσωτερικὰ οἱουδήποτε Κράτους. Τέταρτον, ὅτι θὰ διασφαλισθῇ πλήρης ἰσοτιμία εἰς τὰς πολιτικὰς καὶ οἰκονομικὰς σχέσεις μεταξὺ τῶν Κρατῶν καὶ πέμπτον, κατὰ γενικὸν ἐπίγραμμα, ὅτι θὰ πρέπει τὸν μέχρι τοῦδε ἀνταγωνισμὸν εἰς τοὺς ἐξοπλισμοὺς νὰ ὑποκαταστήσῃ ἕνας ἄλλος ἀνταγωνισμὸς εἰρηνικὸς τὴν φορὰν αὐτήν, ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο, κατ’ ἐκτίμησιν, νὰ ὁδηγήσῃ εἰς βελτίωσιν τῶν βιοτικῶν συνθηκῶν τῆς ἀνθρωπότητος. Ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι τὸ κείμενον αὐτό, λαμβανόμενον καὶ ἀναγινωσκόμενον δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐμπνεύσῃ καὶ θαυμασμὸν πρὸς τὸν συντάξαντα καὶ νὰ τύχῃ πλήρους ἐπιδοκιμασίας ἀπὸ κἄθε ἐλευθέραν καὶ δημοκρατικὴν ψυχήν. Ἀλλά, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ὅταν συζητῶμεν περὶ πολιτικῶν θεμάτων καὶ μάλιστα προβλημάτων διεθνοῦς ὑφῆς, δὲν ἀρκοῦν κατὰ τὴν κρίσιν μας, τὰ κείμενα. Εἶναι ἀνάγκη καὶ ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ἐξετάσεως τῆς πραγματικότητος, νὰ ἐπέλθῃ γενικώτερον ἡ πεποίθησις, ὅτι τὸ κείμενον δὲν ἀποτελεῖ γράμμα κενόν, ὅτι δὲν προωρίσθη διὰ προπαγανδιστικοὺς σκοπούς, ἀλλὰ ὅτι πράγματι ἐνσαρκώνει καὶ τὴν πεποίθησιν καὶ τὴν πολιτικὴν τοῦ συντάξαντος. Ἄλλως παραμένει κείμενον, ἀρτίως, ἂν θέλετε συντεθειμένον, μὴ προσφέρον ὅμως, κατὰ τὴν γνώμην μου, σημαντικὴν καὶ οὐσιαστικὴν βοήθειαν διὰ τὴν εἰρήνην τοῦ κόσμου. Γνωρίζω ἐκ πείρας, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀριστερᾶς, διατυποῦται πάντοτε ἡ αἰτίασις, ὅτι ἡμεῖς τῆς πλειοψηφίας καὶ ἡ Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν στηρίζομεν, ἄγεται εἰς συμπέρασμα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παραδειγμάτων τοῦ παρελθόντος, ὅτι ὡς ἐκ τούτου τοποθετεῖται αὕτη ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς παρελθοντολογίας, καὶ ὅτι ὡς ἐκ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ, δὲν εὑρίσκεται πλησίον εἰς τὴν πραγματικότητα. Ἀλλὰ εἰς τὴν αἰτίασιν αὐτὴν τὴν διατυπωθεῖσαν καὶ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Ε.Δ.Α., εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, τὸν κ. Πασαλίδην, ἡμεῖς ἀπαντῶμεν. Ἐάν, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, δὲν στηριχθῶμεν εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν πολιτικῶν γεγονότων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πραγματικῶν γεγονότων τῶν προσφάτων ἐτῶν, ἐὰν μὲ ἄλλους λόγους δὲν χρησιμοποιήσωμεν τὴν πρόσφατον ἱστορίαν ὡς γνώμονα καὶ καθαδήγησιν τῶν πολιτικῶν μας σκέψεων, τότε τοποθετοῦμεν ἑαυτοὺς ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς ἀβεβαιότητος καὶ τῆς εἰκασίας ἡ ὁποία, κ. συνάδελφοι, καὶ κακὸς σύμβουλος εἶναι καὶ ἐκτὸς τῆς πολιτικῆς πραγματικότητος εὑρίσκεται. Καὶ ἀπὸ τοῦ πρίσματος αὐτοῦ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἀπαναφέρω τὰ 4 σημεῖα τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξα ἐξεταζόμενα ὑπὸ τὸ φῶς συγκεκριμένων παραδειγμάτων. Ἀποκλεισμὸς τοῦ πολέμου ἢ τῆς ἀπειλῆς τοῦ πολέμου προϋπόθεσις πρώτη. Καὶ διερωτᾶται ὁ ἐλεύθερος καὶ δημοκρατικὸς κόσμος ὁ ὁποῖος καὶ ἀπειλὰς συρράξεων ἐπανειλημμένως ἐδοκίμασε, καὶ ὁ ὁποῖος μετὰ τὸν βʹ παγκόσμιον πόλεμον ἔζησε καὶ ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες ἀκόμη πλέον πλησίον μὲ τὰ ἔνδοξα τέκνα μας, τὴν σύρραξιν τῆς Κορέας, εἶναι δυνατὸν διότι ἁπλῶς προτείνεται ἀποκλεισμὸς τοῦ πολέμου, νὰ δεχθῶμεν, ὅτι πράγματι ἀπεκλείσθη ὅταν εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ ἀνοικτὴ αὐτὴ ρῆξις προεκλήθη ἀπὸ τὸν κόσμον τὸν ἀνήκοντα εἰς τὸν Ἀνατολικὸν Συνασπισμὸν καὶ εἰς τὴν κομμουνιστικὴν Κίναν; Δεύτερον, ὑποχρεωτικὴ ἀποφυγὴ ἀπὸ πάσης παραβιάσεως τῆς ἀκεραιότητος καὶ τῆς κυριαρχίας τῶν Κρατῶν. Καὶ ὅταν ἐρωτᾶται, κ. βουλευταί, ὅταν MANUM MILITARE ἀπὸ τὸν Ἀνατολικὸν Συνασπισμόν, ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, μετὰ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον διὰ τῆς βίας καταλαμβάνεται ἡ Τσεχοσλοβακία, καταλαμβάνεται ἡ Πολωνία καὶ πῶς ἐχειρίσθη, ὡς γνωρίζετε πάντες, τὸ οὑγγρικὸν πρόβλημα, καὶ ὁσάκις μνημονεύωνται τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἀπόδειξιν τῆς ἀπειλῆς καὶ ἄρνησιν τοῦ καταστατικοῦ χάρτου τῶν Ἡν. Ἐθνῶν, τὸν ὁποῖον καὶ ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις ἔχει ὑπογράψει, μᾶς δίδεται ἐκ μέρους τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς ἡ στερεότυπος ἀπάντησις: παύσατε νὰ ἀναμιγνύεσθε εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ. Εὐλόγως κατόπιν τούτων μᾶς δημιουργεῖται τὸ ἐρώτημα, ἐὰν ὅ,τι κτᾶται ἀπὸ τὸν Ἀνατολικὸν Συνασπισμὸν διὰ τῆς βίας μετατρέπεται εἰς θέμα ἐσωτερικῆς πολιτικῆς ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἐπιτρέπεται ἡ συνείδησις τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων νὰ ἔχῃ γνώμην, τότε ποία ἀξία ἔχει διὰ τὸ μέλλον αὐτὴ ἡ πρότασις περὶ μὴ ἀναμίξεως εἰς τὰ ἐσωτερικὰ ἄλλου Κράτους; Ἐὰν τοὐλάχιστον ὁ ἕτερος σύντροφος τοῦ κομμουνιστικοῦ κόσμου, ἡ Κίνα, ὅταν κατέλαβε τὸ Θιβὲτ ἢ ὅταν ἔκαμε τὴν ἀνοικτὴν ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ Θιβὲτ εἶχεν ὑποστῆ ἐκ μέρους τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ, καὶ δὴ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως μιᾶς ἔστω στοιχειώδους διαμαρτυρίας διὰ τὴν πρωτάκουστον πρᾶξιν, θὰ ἠδυνάμεθα, καλῇ τῇ πίστει ἐξετάζοντες τὸ θέμα, νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι ὑπάρχει ἕνα νέον τελευταῖον στοιχεῖον. Ἀλλὰ ὅταν οὔτε κἂν ἐπ’ αὐτοῦ ὄχι μόνον δὲν ἠκούσθη φωνὴ διαμαρτυρίας, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ οἱ ἐδῶ ἐκπρόσωποι τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ὁσάκις ἀποτολμᾶται καὶ ἁπλῆ μνεία τοῦ φαινομένου, λαμβάνουν θέσιν ὑποστηρίξεως τῆς γενομένης πράξεως, δὲν νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ἠμποροῦμεν ἀντικειμενικῶς σκεπτόμενοι καὶ ρεαλιστικῶς ἐξετάζοντες τὰ πολιτικὰ πράγματα τοῦ κόσμου νὰ δεχθῶμεν, ὅτι καὶ τὸ δεύτερον σημεῖον τῶν προτάσεων τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ, ὅτι, συγκεκριμένως τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν. Τρίτον, ἀπαγόρευσις πάσης ἀναμίξεως εἰς τὰ ἐσωτερικὰ δεδομένου Κράτους. Δὲν ἐπιθυμῶ αὐτὴν τὴν στιγμήν, διὰ νὰ ὀξύνω τὴν συζήτησιν, νὰ ἀναφέρω συγκεκριμένα παραδείγματα ἀνοικτῆς ἐπεμβάσεως τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ εἰς τὴν χώραν μας. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι ὅμως νὰ παρέλθω ἐν σιωπῇ τὸ γεγονός, ὅτι προσφάτως ἀκόμη διὰ νὰ μὴ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν παλαιοτέραν ἱστορίαν, πρὸ ὀλίγων ἀκόμη μηνῶν, ἐδέχθημεν, ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν παραινέσεων καὶ συμβουλῶν, ἀπὸ τὴν γειτονικὴν χώραν τοῦ παραπετάσματος καὶ ἀπὸ τὸν ἴδιον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ διδάγματα διαγωγῆς συνδυασμένα καὶ μὲ ἀπειλάς, τὰ ὁποῖα, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, κατὰ τὴν ἐπιεικεστέραν ἔκφρασιν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς ἐπεμβάσεις εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς χώρας. Καὶ ἵνα μὴ ἀρκεσθῶμεν μόνον εἰς αὐτό, διότι φαίνεται, ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἡ ἄκρα ἀριστερὰ ἀσχολεῖται ἰδιαιτέρως καὶ μὲ τὴν συλλογὴν γραμματοσήμων κατὰ σύστημα καὶ κονκαρδῶν, εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἐνθυμηθῶμεν τὸ ἀπαράδεκτον γραμματόσημον τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ καὶ ἐπέμβασιν καὶ ἀνοικτὴν πρόκλησιν κατὰ τῆς ἐννόμου τάξεως εἰς τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐπὶ τέλους φθάνομεν καὶ εἰς τὸ τέταρτον σημεῖον, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἰσοτιμίας τῶν διαφόρων Κρατῶν καὶ περὶ τῆς ἰσοτιμίας καὶ εἰς τὰς οἰκονομικὰς σχέσεις. Δυσκολεύομαι, καὶ ὑποθέτω μαζύ μου δυσκολεύεται νὰ κατανοήσῃ τὴν ἰσοτιμίαν αὐτὴν ἡ μεγίστη πλειοψηφία τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν τὸ πρῶτον κατεβάλλετο συστηματικῶς ὑπὸ τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ πᾶσα προσπάθεια, ὅπως εἰς αὐτὰς τὰς συναντήσεις αἱ ὁποῖαι πρόκειται, θεωρητικῶς τοὐλάχιστον, ἐὰν δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἀπὸ προπαγανδιστικαὶ συναντήσεις καὶ ἐνεργείας, πρόκειται, λέγω, νὰ ρυθμίσουν τὰ πράγματα τῆς ἀνθρωπότητος, συστηματικῶς καταβάλλεται προσπάθεια, ὅπως ἀγνοηθοῦν οἱ μικροί. Καὶ ἀρχίζομεν ἀπὸ τὰς συναντήσεις ἐν κλειστῷ χώρῳ τῶν μεγάλων διὰ νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ προσχωρήσωμεν εἰς τὴν πολιτικὴν ἰσοτιμίαν τῶν Κρατῶν των, ὡσὰν νὰ μὴ ἤρκει τὸ γεγονός, ὅτι οἱ Μεγάλοι καὶ ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις ἐπὶ κεφαλῆς, εἶναι μέλη τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Εἰς τὸν Ὀργανισμὸν αὐτὸν ὑπάρχει τύποις ἰσοτιμία. Καὶ λέγω τύποις, διότι, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν συνείδησιν ὅλων τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων, ὁσάκις ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς ἔλαβεν ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι ἀντιστρατεύονται τὸν ἐρυθρὸν ὁλοκληρωτισμόν, διὰ τὸν Ἀνατολικὸν Συνασπισμὸν δὲν ἔχουν μείζονα ἀξίαν αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ ἀπὸ τὴν ἀξίαν τοῦ χάρτου ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἦσαν ἐγγεγραμμέναι. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι ἄλλο εἶναι νὰ προτείνῃ κανεὶς πολιτικὴν ἰσοτιμίαν, καὶ ἄλλο πρᾶγμα νὰ ἐλέγχεται ἐκ τῶν πραγμάτων μὲ τὰς πράξεις του τὰς συνεχεῖς, τὰς ἀδιαλείπτους, τὰς ἐπανειλημμένας ὡς εὑρισκόμενος πολὺ μακρὰν τῶν πλαισίων ἰσοτιμίας. Ὁμιλοῦν καὶ περὶ οἰκονομικῆς ἰσοτιμίας. Ἀλλά, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰς βασικὰς ἀρχὰς τοῦ Μαρξισμοῦ διὰ νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ σχέσεις μεταξὺ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ καὶ ἄλλων Κρατῶν διοχετεύονται καὶ ρυθμίζονται διὰ μέσου τῶν ὀργανισμῶν ποὺ ἐνσαρκώνουν τὸ Κρατικὸν μονοπώλιον εἰς τὸν κομμουνισμόν. Κατὰ συνέπειαν, ἀπὸ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ οἰκονομικαὶ σχέσεις δὲν στηρίζονται εἰς οἰκονομικοὺς νόμους, δὲν στηρίζονται εἰς οἰκονομικὰ συμφέροντα, συναλλαγματικά, ἐμπορικά, παραγωγικὰ ἢ ἄλλα μεταξὺ τῶν Κρατῶν ἀλλὰ στηρίζονται καὶ χρησιμοποιοῦνται διὰ πολιτικοὺς λόγους, παύει πλέον νὰ ἔχῃ ἀξίαν ἡ θέσις τῆς πολιτικῆς ἰσονομίας καὶ ἀνακύπτει ἀνάγλυφος ἡ ὀρθόδοξος μαρξιστικὴ τοποθέτησις, κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων ἐπιδιώκονται συγκεκριμένα πολιτικὰ ἀνταλλάγματα. Μετὰ ἐξαιρετικῆς προσοχῆς ἤκουσα τὰς ἀγορεύσεις τῶν κ. ὑπουργῶν τοῦ Ἐμπορίου καὶ ἰδιαίτατα τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸ διημέρου κατὰ τὰς ὁποίας ἐδόθησαν στοιχεῖα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν περὶ τοῦ ὕψους τῶν συναλλαγῶν μὲ τὰς χώρας τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν, ἐκ τῶν στοιχείων τοὐλάχιστον αὐτῶν δὲν ἔχω σχηματίσει τὴν γνώμην, ὅτι ἐφθάσαμεν ἀκόμη εἰς τὸ ἀνώτατον ἐπιτρεπτὸν ὅριον ἀπὸ ἀπόψεως ἐξαγωγῶν. Θὰ πρέπει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ γνωρίζῃ, κ. συνάδελφοι, δι’ ἡμῶν τὰ ὅσα θὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ μετὰ παρρησίας. Ὅτι ὅπως ἔχει ἡ διάρθρωσις τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ καὶ τῶν χωρῶν τοῦ Δυτικοῦ Κόσμου, θὰ πρέπει νὰ καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια ὁ ὄγκος τῶν συναλλαγῶν νὰ αὐξάνεται, ἀλλὰ θὰ πρέπει καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ὁ ὄγκος αὐτὸς τῶν συναλλαγῶν ἔχει ἕνα ὡρισμένον ὅριον. Καὶ εἶναι τὸ ὅριον πέραν τοῦ ὁποίου, λόγω ἀκριβῶς τῆς ἀπολυτότητος τῆς μονολιθικῆς, τοῦ χειρισμοῦ τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων ὑπὸ τῶν ὁλοκληρωτικῶν αὐτῶν Κρατῶν καθίσταται πλέον ἐπικίνδυνος μὴ τυχόν, ὑπὸ σκέψεις πολιτικὰς ἢ ἄλλας ἐν δεδομένῃ στιγμῇ, ἡ ὁποία δὲν εἶναι προβλεπτὴ ἀπὸ τοῦδε, δημιουργήσει διὰ τοῦ χειρισμοῦ τοῦ ὄγκου τῶν συναλλαγῶν ὑπερβάντος τὸ ἐπιτρεπτὸν ὅριον, κατάστασιν θίγουσαν τὴν οἰκονομίαν καὶ τὴν οἰκονομικὴν σταθερότητα τῆς χώρας. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ προσέξῃ τὴν τοποθέτησιν αὐτὴν ἡ ὁποία ἄλλως τε δὲν ἔχει τί τὸ νέον, εἶναι τοποθέτησις γνωστὴ καὶ τοποθέτησις πλήρως ἀποδεκτὴ ἀπὸ ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατὰ καιροὺς διεχειρίσθησαν ὑπευθύνως οἰκονομικὰ προβλήματα.

§51Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ἐξεθέσατε περὶ τῆς ἐξαρτήσεως τοῦ ἐμπορίου ἀπὸ χώρας αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὁλοκληρωτικὴν οἰκονομίαν ἀπὸ ἀπόψεως θεωρητικῆς εἶναι ἀπολύτως ἀποδεκτή. Ἀπὸ ἀπόψεως πρακτικῆς εἶναι ἀποδεκτὴ ἐφ’ ὅσον ἔχει φθάσει ἡ ἐξάρτησις τῆς οἰκονομίας εἰς ἕνα μεγάλο σημεῖον. Ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ, ὅτι ἡ ἐξάρτησις τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας ἀπὸ ἀπόψεως ἐξαγωγῶν ἔναντι τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ ἀπέχει ἀκόμα πάρα πολὺ ἀπὸ τοῦ σημείου ὥστε νὰ δύναται νὰ ἔχῃ ἐπικινδύνους ἐπιπτώσεις. Θέλω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ καθορίσω ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν Κυβερνητικὴν θέσιν. Δὲν θὰ ἦτο εὐχάριστον ἐὰν αἱ ἐξαγωγαί μας ἀπηυθύνοντο π.χ. κατὰ 80% εἰς τὴν Γερμανίαν ἢ κατὰ 60% εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, ἔστω καὶ ἂν δὲν ὑπάρχουν ἐκεῖ ὁλοκληρωτικαὶ οἰκονομίαι, δὲν εἶναι συμφέρον νὰ ἔχωμεν μίαν ἐξάρτησιν τοιαύτην. Ἀλλὰ μὲ τὸ ὕψος εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα σήμερον, κάνω τὴν τοποθέτησιν, ὅτι αἰσθανόμεθα, ὅτι εὑρισκόμεθα πάρα πάρα πολὺ μακρὰν ἀπὸ τοιαύτην ἐπικίνδυνον ἐξάρτησιν.

§52Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Χαίρω, κ. Ὑπουργέ, διότι σᾶς ἔδωσα τὴν εὐκαιρίαν νὰ προβῆτε εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς ἀπόψεώς σας αὐτῆς διότι εἶναι ταὐτόσημος μὲ τὰς ἰδικάς μου ἀντιλήψεις. Διότι εἶπον, ὅτι ἐναπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκτιμήσῃ ποῖον εἶναι τὸ ὅριον πέραν τοῦ ὁποίου δημιουργεῖται μία ἐμπλοκὴ διὰ τὴν ἑλληνικὴν οἰκονομίαν. Ἐκ τῆς ἀναλύσεως, κ. συνάδελφοι, αὐτῆς, νομίζω, ὅτι προκύπτει τὸ συμπέρασμα, ὅτι εἶναι ὅλων τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων ὄχι μόνον κοινὴ ἐπιθυμία, ἀλλὰ καὶ διακαὴς ὁ πόθος νὰ δημιουργηθοῦν αἱ προϋποθέσεις διὰ μία καλυτέραν αὔριον ἐν εἰρηνικῇ συνυπάρξει τῶν λαῶν, καὶ ἐν ὑφέσει. Ἐπικρατεῖ ὅμως εἰς ὁλόκληρον τὸν ἐλεύθερον κόσμον, ἐπὶ τῇ βάσει συγκεκριμένων παραδειγμάτων, τὰ ὁποῖα φέρω ἐνώπιον ἡμῶν ἀπόψε, ἐπικρατεῖ, λέγω, ἀκόμη πνεῦμα δυσπιστίας. Ἐπικρατεῖ ἀτμόσφαιρα δυσπιστίας καὶ ἀμφιβολιῶν. Καὶ κάποτε, κύριοι, θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ρεαλιστικώτερον ὡρισμένα γεγονότα. Ὅταν ὁ Ἀνατολικὸς Συνασπισμὸς διὰ τῶν πλέον ὑπευθύνων ἡγητόρων τοῦ δὲν παύει ἀπὸ τοῦ νὰ ὑπογραμμίζῃ, ὅτι τὰ Κράτη τῆς ἐλευθέρας ἀστικῆς Δημοκρατίας εἶναι καταδικασμένα εἰς τὴν χρεωκοπίαν καὶ τὴν καταστροφήν, καὶ ὅταν αὐτὸς οὗτος ὁ Σοβιετικὸς Ἡγέτης, πράγματι προσωπικότης μεγάλη, δὲν διστάζῃ νὰ δηλώσῃ ἐπισήμως πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, ὅτι «θὰ θάψῃ τὸν ἐλεύθερον κόσμον», πῶς εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κρατούσης πείρας, ἐκ τῶν παραδειγμάτων καὶ τῶν ἐπισήμων δηλώσεων τῶν ἡγητόρων τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ ὄχι μόνον ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες, ἐὰν θέλωμεν ἰδιαίτατα ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες, καὶ διὰ συγκεκριμένους καὶ οὐσιαστικοὺς λόγους, ἀλλὰ ὁλόκληρος ὁ ἐλεύθερος κόσμος, πῶς γίνεται νὰ μὴ ἔχωμεν ἀνησυχίας καὶ δυσπιστίας; Ἐναπόκειται εἰς τὸν Ἀνατολικὸν Συνασπισμὸν ἐὰν πράγματι αἱ προτάσεις του δὲν γίνωνται διὰ προπαγανδιστικοὺς σκοπούς, ἀλλὰ εἶναι προτάσεις αἱ ὁποῖαι ἐμελετήθησαν διὰ νὰ ἀποτελοῦν τὸ πιστεύω τῆς νεωτέρας κατ’ ἀνάγκην ἐπιβαλλομένης, κύριοι, πολιτικῆς. Θὰ πρέπει νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὴν δέουσαν σταυροφορίαν ὄχι διὰ νὰ προπαγανδίσῃ τὴν ἀνατροπὴν καὶ τὴν ταφήν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποδείξῃ πράγματι, ὅτι αἱ προτάσεις αὐταὶ ἀποτελοῦν περιεχόμενον οὐσιαστικὸν τῆς πολιτικῆς του. Ἐὰν δέ, κ. βουλευταί, ἀφήσωμεν πρὸς στιγμὴν τὴν γενικωτέραν αὐτὴν τοποθέτησιν καὶ ἀναλύσωμεν τὰς θέσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξε κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως δυσπιστίας ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α. κ. Ἠλιοῦ, θὰ ἀχθῶμεν κατ’ ἀνάγκην, κ. συνάδελφοι, εἰς τὰ ἑξῆς συμπεράσματα. Ἡ ὅλη τοποθέτησις, κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν, κρίνοντας πολιτικῶς, καὶ βεβαίως ὄχι μεμφόμενος τὴν προσωπικότητα τοῦ ἐκπροσώπου τῆς Ε. Δ.Α., ὑπῆρξε πρῶτον ἀτυχής. Καὶ ὑπῆρξεν ἀτυχὴς καὶ ἄτεχνος, ὡς πρὸς ὡρισμένα συμπεράσματα διατυπωθέντα ὑπὸ τοῦ κ. ἐκπροσώπου τῆς Ε.Δ.Α. Προκύπτει, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἴτε διότι τὸ πιστεύει, εἴτε διότι αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀπόφασις τοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ, ληφθεῖσα ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος ἐπιρροῶν, ἀποβλέπει εἰς ἕνα στοιχεῖον. Εἰς τοῦτο, πῶς θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἀνάγκην τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς ἐκτὸς τῶν πλαισίων τῶν συμμαχιῶν μας ἐὰν ἀναλάβωμεν πρωτοβουλίας συνεννοήσεως μετὰ τῶν χωρῶν τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ. Διότι, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, τί εἶπεν ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α.; Θέλω νὰ γνωρίζω ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη νὰ ἀναλάβῃ τὰς πρωτοβουλίας ἐκείνας διὰ τὴν ἐξομάλυνσιν τῶν σχέσεών μας μετὰ τῶν γειτονικῶν χωρῶν τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ ὡς ἐὰν αὐτὴν τὴν ὥραν μὲ τὴν διαμόρφωσιν καὶ τὴν ἐπικρατοῦσαν γενικωτέραν ἀμφιβολίαν διὰ τὴν πορείαν τῶν πραγμάτων τοῦ κόσμου ἦτο δυνατὸν ἡ χώρα στηρίζουσα τὴν ἐπιβίωσίν της ἐν καιρῷ κινδύνου ἐπὶ τῶν ὑφισταμένων συμμαχιῶν μας, νὰ συνεννοηθῇ μὲ χώρας τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ, ἐρχομένας προφανῶς εἰς συνεννόησιν κατόπιν ἀδείας ἢ ἐπιταγῆς τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Διότι, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, δὲν ὑποθέτω, ὅτι εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι θὰ ἠδύνατο ἡ Βουλγαρία φέρ’ εἰπεῖν νὰ ἔλθῃ εἰς συζητήσεις μετὰ τῆς Ἑλλάδος δίχως νὰ ἔχῃ τὴν πρὸς τοῦτο ὄχι μόνον ἄδειαν ἀλλὰ καὶ ἐπιταγὴν τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ὅτι πρὸ ὀλίγων μηνῶν ὅταν διεξήγετο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ γενικωτέρα συζήτησις τοῦ πολιτικοῦ θέματος, ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Βουλγαρία —καὶ ἀπεδείχθη— καὶ μετὰ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον καὶ ὑπὸ τὸ σημερινόν της καθεστὼς κατὰ τὸν πλέον ἐπίσημον τρόπον, εἰς τὴν συνδιάσκεψιν δηλονότι τῶν Παρισίων, διετύπωσεν συγκεκριμένας ἐδαφικὰς διεκδικήσεις κατὰ τῆς Ἑλλάδος, διὰ τὴν Δυτικὴν Θράκην, καὶ εὑρεθεὶς πρὸ τῆς δηλώσεως αὐτῆς ὁ πρόεδρος τῆς Ε. Δ.Α., κ. Πασαλίδης, ἀπήντησεν «ἔχομεν ὅλοι διεκδικήσεις». Ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀπαντήσεως αὐτῆς, ἀνεξαρτήτως τί ἐπεννόει, προέβη ὁ Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ ἐνώπιον τοῦ Σώματος εἰς τὴν πανηγυρικὴν ὁμολογίαν, ὅτι ὄντως ὑπάρχει διεκδίκησις ἐκ μέρους τῆς Βουλγαρίας κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Ὅταν, λοιπόν, ἡ ἄκρα ἀριστερὰ ζητῇ τὴν ἐξομάλυνσιν τῶν σχέσεων τῆς χώρας μας μὲ μίαν χώραν, ἡ ὁποία ἔχει ἀποδεδειγμένως ἐδαφικὰς διεκδικήσεις ἐναντίον μας καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ τί ἔχει συμβῆ εἰς τὸ πρόσφατον τὸ πολιτικὸν ἢ τὸ προηγούμενο παρελθὸν ἀπὸ ἀπόψεως ἀλλεπαλλήλων εἰσβολῶν καὶ σφαγῶν τὰς ὁποίας ὑπέστημεν, στοιχειώδης πρόνοια καὶ ἐθνικὴ ὑποχρέωσις πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐπιβάλλει, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ζητήσῃ ὡρισμένα δείγματα καλῆς πίστεως, ὡρισμένα δείγματα ἐγγυώμενα, ὅτι πράγματι αἱ ἀπόψεις αὐταὶ μετεβλήθησαν. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει τὸ ἠθικὸν δικαίωμα ἡ ἄκρα ἀριστερὰ νὰ μέμφεται τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐπιδιώκουσα τὴν ἐξομάλυνσιν τῶν σχέσεων αὐτῶν, ἔθεσεν ὡς προϋπόθεσιν ὡρισμένας ἐγγυήσεις. Διότι ἐὰν πράγματι ἐπιμένῃ, ὅτι καὶ ἄνευ ἐγγυήσεων θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτό, θὰ ἔπρεπε δηλονότι νὰ ἀκολουθηθῇ αὐτὴ ἡ πολιτική, δικαίως γεννᾷ εἰς ἡμᾶς τὴν γνώμην, ὅτι ἡ πρότασις αὐτὴ δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα ἐλευθέρας σκέψεως καὶ προσπάθεια ἐξομαλύνσεως τῶν σχέσεων τῶν Κρατῶν, ἀλλὰ ἐνέχει δολίαν προαίρεσιν. (Χειροκροτήματα).

§53Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε;

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὸν κ. Θεοτόκη. Γνωρίζει νὰ χειρίζεται τὸν λόγον.

§55Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν διακόπτω ποτὲ κανένα καὶ δὲν δέχομαι καμμίαν διακοπήν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δικαίωμα τοῦ ρήτορος.

§57Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι δικαίωμα ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ἀδυναμία.

§58Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὡμίλησε περὶ ἀδυναμίας τοῦ δηλῶ, ὅ,τι αὐτὸς θεωρεῖ ἀδυναμίαν ἐγὼ τὸ θεωρῶ ἰσχύν. (Χειροκροτήματα). Ἐὰν δέ, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, εἰς αὐτὴν τὴν προσφορὰν διὰ σύνδεσιν ἢ ἀνασύνδεσιν καὶ τακτοποίησιν τῶν σχέσεων μετὰ τῶν χωρῶν τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ εἶχε τοὐλάχιστον τὴν πολιτικὴν πρόνοιαν νὰ ὁμιλήσῃ ἡ ἄκρα ἀριστερὰ καὶ περὶ τῆς Β. Ἠπείρου καὶ περὶ τῶν σχέσεών μας μὲ τὴν Ἀλβανίαν, δὲν θὰ ἠδυνάμεθα ἐπιτέλους καὶ ἡμεῖς νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ὑπάρχει κἄποια σκέψις πραγματικῆς ἐκκαθαρίσεως αὐτῶν τῶν σχέσεων. Ἀλλά, κύριοι, ἐκεῖ τὰ πράγματα εἶναι διάφορα. Καὶ διότι πρέπει νὰ ἀφανισθῇ ὁ Ἑλληνισμὸς καὶ διότι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἐπιταγὴν τῆς ἡγεσίας τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ, σιωπᾷ ἡ ἄκρα ἀριστερά. (Χειροκροτήματα).

§59Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὅπως ἀκριβῶς σιωπᾶτε καὶ σεῖς διὰ τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην. Ἀκριβῶς κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον.

§60Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, μᾶς ὡμίλησεν καὶ περὶ ἀπυραύλου ζώνης, περὶ προτάσεως διὰ ἀπύραυλον ζώνην καὶ περὶ τῆς ἀνάγκης, ὅπως ἡ χώρα ἀποφύγῃ βάσεις ἐκτοξεύσεως βλημάτων μέσου βεληνεκοῦς. Ἐπὶ τοῦ προβλήματος αὐτοῦ, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἤδη ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, εἶχον λάβει συγκεκριμένην θέσιν. Καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐὰν τὸ ἀναλύω ἐνώπιον ἡμῶν δὲν ὀφείλεται τοῦτο εἰς τὸ γεγονός, ὅτι πιστεύω πλέον εἰς τὰς βάσεις ἐκτοξεύσεως πυραύλων τὰς στατικάς, διότι ἤδη αἱ νέαι ἀνακαλύψεις, ἡ νεωτέρα μορφὴ τῆς στρατιωτικῆς, ἔχει ὑπερφαλαγγίσει καὶ τὸ θέμα τῶν βάσεων καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὰς κινητὰς βάσεις ἐκτοξεύσεως βλημάτων μὲ πυρηνικοὺς κώνους. Ἀλλὰ ἐπειδὴ τὸ θέμα αὐτὸ ἦλθε ἐκ μέρους τοῦ ἐκπροσώπου τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθοῦν καὶ τὰ κάτωθι. Τί θὰ εἴπῃ, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, —νὰ τὸ ἴδωμεν ἀντικειμενικῶς— ἀπύραυλος ζώνη τῆς Βαλκανικῆς; Πρῶτον, λοιπόν, ἀπὸ ἀπόψεως συγκρίσεως τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα σήμερον δὲν ἐκλαμβάνονται κατὰ μία μικρὰν χώραν μιᾶς Ἠπείρου, ἀλλὰ γίνεται εἰς παγκόσμιον κλίμακα ἡ ἔρευνα τῶν πολιτικῶν προβλημάτων, εἶναι ἀσήμαντος ἡ ὑπόθεσις ἐὰν ἡ μικρὰ περιοχὴ τῶν Βαλκανίων εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀπύραυλος. Ἂς ἐξετάσωμεν τὸ πρόβλημα ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς Ἑλληνικῆς. Ὑπεστηρίχθη, ὅτι ἡ ἀπύραυλος ζώνη τῆς Βαλκανικῆς ἀποτελεῖ σπουδαιοτάτην πρόοδον διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας. Καὶ ἐρωτᾶται: Ἐνδιαφέρει ἐν περιπτώσει συρράξεως τὴν χώραν μας ἡ ὑπηκοότης τῆς ἀτομικῆς βόμβας τὴν ὁποίαν θὰ δεχθῶμεν; Διότι ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἀπυραύλου ζώνης καὶ ἐπετυγχάνομεν τοῦτο τὸ ἀγαθόν, ὅτι καὶ ὁ ἐλεγκτής, ὁ παραγωγός, ὁ ρυθμιστὴς τῶν ἀτομικῶν βομβῶν εἰσήρχετο καὶ αὐτὸς εἰς τὰς συμβατικὰς σχέσεις τῆς ἀπυραύλου ζώνης θὰ ἠδύνατο ἐπιτέλους... Τὸ πρόβλημα νὰ ἐξετασθῇ μὲ ὡρισμένας ἐπιφυλάξεις. Διότι κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζετε, κ. συνάδελφοι, ὅτι αἱ τοιαῦται μορφαὶ πολιτικῆς συμφωνίας δὲν ἔχουν καὶ μεγάλην ἀξίαν ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἱστορικῆς ἐξελίξεως τῶν γεγονότων. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἦτο μία πρόοδος. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὁ ὑπεύθυνος διατάκτης τῶν πυραύλων μένει ἐκτὸς συμφωνίας —καὶ θὰ ἐξηγήσω καὶ πῶς μένει ἐκτὸς συμφωνίας ὁ ὑπεύθυνος διατάκτης, καὶ θὰ ὑποδείξω, ὅτι αὐτὸ συμβαίνει— δὲν ὑπάρχει θέμα. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅπως ἄλλως τε καὶ προσφυέστατα ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς ἄλλην συζήτησιν εἶπε, δὲν ἐνδιαφέρει τὴν χώραν ἡ ὀσμὴ καὶ ἡ ὑπηκοότης τῆς ἀτομικῆς βόμβας, τὴν ὁποίαν ἐνδεχομένως θὰ ἐλαμβάνομεν. Τώρα, διατὶ συμβαίνει νὰ μὴ ὑπάρχῃ δέσμευσις ἐκ μέρους τοῦ διατάκτου; Δὲν ὑπάρχει δέσμευσις ἐκ μέρους τοῦ διατάκτου, διότι ἐφρόντισεν ἡ ἡγεσία τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως καὶ κατὰ τὸν περυσινὸν ἀκόμη χρόνον, νὰ ὑπογραμμίσῃ εἰς Ἕλληνα πολιτικόν, τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι τίποτε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὴν ὑλακὴν τοῦ πολέμου, ὅτι μὲ ἄλλους λόγους ὅταν ἡ ἐπιταγὴ τοῦ πολέμου λάβῃ τὴν προτεραιότητα, αἱ συμβατικαὶ ὑποχρεώσεις καὶ αἱ συμφωνίαι ἀτονοῦν. Καὶ θὰ ἀποδείξω καὶ διατὶ θὰ συμβῇ τοῦτο καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Διότι, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, εἴτε αὐτὸ μᾶς εἶναι ἀρεστόν, εἴτε ὄχι χῶραι γειτονικαὶ ἄλλως ἀντιλαμβανόμεναι τὰς ἐπιταγὰς τῆς ἀμύνης των, δὲν ἐδίστασαν νὰ ἀναλάβουν τὴν εὐθύνην νὰ τοποθετήσουν βάσεις ἐκτοξεύσεως πυραύλων καὶ συγκεκριμένως καὶ ἡ Ἰταλία καὶ ἡ Τουρκία, καὶ μάλιστα ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, εἰς δόξαν τῆς κυνικότητος τῆς πολιτικῆς, ὡς ἀνέφερεν ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Νέας Πολιτικῆς Κινήσεως, καὶ εἰς ἄλλην του ἀγόρευσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν προχθεσινήν, τὴν ἑπομένην ἡμέραν τῆς ἐγκαταστάσεως, ἔστερξεν ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις εἰς τὸ νὰ αὐξήσῃ τὸν ὄγκον τῶν ἐξαγωγῶν μὲ τὰς χώρας αὐτάς. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ, μήπως εἶναι μόνον αἱ βάσεις εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ αἱ βάσεις εἰς τὴν Τουρκίαν; Δὲν εἶναι ἡ Μάλτα, δὲν εἶναι ὁ 6ος στόλος εἰς τὴν Μεσόγειον; Δὲν ἀποτελοῦν καὶ τὰ ἰδικά μας ἀκόμη διασυμμαχικὰ ἀεροδρόμια στόχους ἀτομικοὺς βλητοὺς εἰς τὴν πρώτην φάσιν οἱασδήποτε ὑποθετικῆς καταστρεπτικῆς πολεμικῆς συρράξεως; Ποῦ εἶναι λοιπὸν αὐτὴ ἡ ἐγγύησις ἡ ὁποία θὰ προήρχετο ἐκ τῆς γραπτῆς αὐτῆς συμφωνίας, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἄπειρα «ἐπειδὴ» δὲν ἔχει ὅμως, κ. βουλευταί, «διὰ ταῦτα» καὶ δὲν εἶναι ἐκτελεστή. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ὁ παράγων αὐτός. Εἶναι καὶ ἄλλος. Ὅτι, κ. βουλευταί, παρ’ ὅτι ἐγὼ δὲν τυγχάνω νὰ εἶμαι φυσικομαθηματικός, καὶ συμβαίνει αὐτὰ τὰ ὁποῖα μεταφέρω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἐγὼ νὰ τὰ πληροφοροῦμαι ἀπὸ βιβλία, ἀπὸ περιοδικά, τὰ ὁποῖα ἀναγινώσκω ἔμαθα καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς ἀγνοίας καὶ τοῦ χλευασμοῦ, ἀπὸ ὄργανα τῆς δημοσίας ζωῆς, δηλαδὴ ἐφημερίδας τῶν Ἀθηνῶν, τὸν ὁποῖον ὑπέστην διατυπώσας καὶ ἐγγράφως τὴν ἄποψιν, ὅτι τάχα ποῦ εὗρον αὐτὴν τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἐξηγήσω ἀμέσως. Ὑπάρχει κ. βουλευταί, καὶ ἡ ραδιενέργεια καὶ ἡ ραδιενέργεια δὲν ἐλέγχεται ἐπιστημονικῶς τοὐλάχιστον μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Αὐτὸ ὑπῆρξε καὶ τὸ δρᾶμα τῆς Χιροσίμα καὶ τοῦ Ναγκασάκι. Ἐχρησιμοποίηθησαν αἱ ἀτομικαὶ βόμβαι διὰ νὰ ἐπισπευθῇ ὁ τερματισμὸς τοῦ πολέμου, ἀλλ’ αἱ συνέπειαι τῆς ραδιενεργείας, δὲν κατωρθώθη νὰ τεθοῦν ὑπὸ ἔλεγχον. Ἑπομένως, ἀνεξαρτήτως ἐὰν εἴμεθα ἡμεῖς ἀπύραυλος ζώνη, μήπως φαντάζεσθε, ὅτι ἐὰν ποτὲ ἐπήρχετο σύρραξις καὶ ἔπιπτε μία ἀτομικὴ βόμβα ὑδρογονικὴ φέρ’ εἰπεῖν εἰς τὴν Μεσόγειον, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα κατὰ τρόπον ἔστω καὶ θεωρητικὸν ἀκόμη νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν ραδιενέργειαν, στάσου ἡμεῖς ἔχομεν ὑπογράψει συμφωνίαν ἀπυραύλου ζώνης καὶ ἑπομένως ραδιενέργεια δὲν ἔχεις τὸν τόπον σου σὺ εἰς τὴν Ἑλλάδα; Αὐτά, κ. βουλευταί, εἶναι ἀστειότητες καὶ εἰς θέματα ὅσον εἶναι σοβαρὰ ἡ ζωὴ καὶ ἡ ἐπιβίωσις τῶν λαῶν τοιούτου εἴδους προβάσεις καὶ τοποθετήσεις, ὄχι μόνον δὲν ἔχουν τὴν θέσιν των, ἀλλ’ ἀποτελοῦν καὶ καταρράκωσιν τῆς προσπαθείας διὰ τὴν εἰρηνικὴν συνύπαρξιν καὶ τὴν ὕφεσιν. Συμπερασματικῶς, κ. συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εὔχεται διακαῶς κἄθε ἐλευθέρα ψυχὴ τὴν ἐμπέδωσιν ἄλλης καταστάσεως εἰς τὸν κόσμον, καταστάσεως εἰρηνικῆς, ὅπου ἡ ἀφάνταστος ἐπιστημονικὴ πρόοδος τὴν ὁποίαν σημειώνει ἡ ἀνθρωπότης θὰ ἤθελε προσανατολισθῇ εἰς ἐκπολιτιστικοὺς σκοποὺς καὶ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς τῶν λαῶν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο, χρειάζονται αἱ ἑξῆς προϋποθέσεις: Πρῶτον, ἀπόφασις βαθμιαίου ἀφοπλισμοῦ, δεύτερον, ἀπόφασις ἐλέγχου τῶν ἀτομικῶν πειραμάτων, καὶ τρίτον, δημιουργία προϋποθέσεων ἐμπιστοσύνης. Ὡς πρὸς τὸ τρίτον σημεῖον, ὡμίλησα διὰ μακρῶν προηγουμένως. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦ βαθμιαίου ἀφοπλισμοῦ, ὅστις πρέπει νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὸν καθολικὸν ἀφοπλισμόν, καὶ ἀπὸ πυρηνικὰ ὅπλα καὶ ἀπὸ συμβατικὰ ὅπλα, πρέπει νὰ εἶναι βαθμιαίως, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἄλλως δὲν συντρέχει ὁ ψυχολογικὸς παράγων τῆς ὑπάρξεως τῶν προϋποθέσεων ἐμπιστοσύνης. Ὡς πρὸς δὲ τὰ πυρηνικὰ ὅπλα καὶ πειράματα, εἶναι αὐτονόητον, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἐὰν αὐτὰ δὲν τεθοῦν ὑπὸ ἔλεγχον, δυνάμενον νὰ ἐγγυηθῇ, ὅτι πράγματι οὐδεμία ἐκ τῶν ἀντιμαχομένων μερίδων εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ εἰς ἔτι καταστρεπτικώτερον ἀτομικὸν ἐξοπλισμόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν, κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν, εἰς τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ ἐξασφαλισθοῦν διὰ νὰ εἰσέλθῃ ὁ κόσμος εἰς περίοδον εἰρηνικῆς συνυπάρξεως. Ἀπὸ τὸν γενικὸν ἀφοπλισμὸν τὸν βαθμιαῖον καὶ τὸν ἔλεγχον τῶν πυρηνικῶν δοκιμῶν, ἀρχίζει, κατὰ τὴν ἰδικήν μας κρίσιν, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, καὶ τελειώνει τὸ ἄγχος τῆς ἀνθρωπότητος ὑπὸ τὸ φάσμα τῆς πυρηνικῆς καταστροφῆς. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα τῆς ὑφέσεως, κ. συνάδελφοι, δὲν ἔχει μόνον τὴν ἐξωτερικήν του ὄψιν, ἔχει καὶ τὴν ἐσωτερικήν του ὄψιν. Καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐσωτερικήν του ὄψιν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ προβῶ εἰς τὰς ἀκολούθους παρατηρήσεις. Εἶναι γεγονός, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα βασίμως νὰ κατηγορηθῶμεν ὡς ἀφελεῖς, καὶ ἠδυνάμεθα βασίμως νὰ κατηγορηθῶμεν, διότι εἰς τὸν βωμὸν τῆς πίστεώς μας, εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν Συνταγματικῶν καὶ Κοινοβουλευτικῶν μας θεσμίων, παρέχομεν ἀφειδῶς τὸ δικαίωμα εἰς πολιτικὰ Κόμματα, ἱστορικῶς, φιλοσοφικῶς καὶ πολιτικῶς τοποθετημένα εἰς τὴν ἄρνησιν τῶν ἀξιῶν, διὰ τὰς ὁποίας ἡμεῖς ζῶμεν καὶ μαχόμεθα, νὰ χρησιμοποιοῦν τὰς προνομίας αὐτὰς διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος. Ἀλλ’ ἐὰν ἡμεῖς εἴμεθα ἀφελεῖς, καὶ εἴμεθα ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ, πρέπει νὰ τονισθῇ, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἐκ μέρους αὐτῶν τῶν σκεπτομένων κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὀργανικῶς δρώντων πρὸς τὴν κατεύθυνσιν, ἀδιασείστως, διότι θὰ πρέπει κἄποτε νὰ ἀντιληφθοῦν, ὅτι ἐὰν ἡμεῖς εἰς τὸν βωμὸν τῆς διατηρήσεως τῶν ἐλευθέρων μας θεσμῶν εἴμεθα ἕτοιμοι καὶ νὰ θυσιασθῶμεν καὶ νὰ ἐργασθῶμεν, ἔστω παρέχοντες αὐτὰ τὰ δικαιώματα εἰς αὐτούς, δὲν σημαίνει, ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἐσωτερικῆς ὑφέσεως, ὅπως αὐτοὶ τὴν ἀντιλαμβάνονται, διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὸ ἀπώτερον πρόγραμμά των, τὸ ὁποῖον συνίσταται εἰς τὴν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος. Εἰς κἄθε ἐκδήλωσιν, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἡ ὁποία ἀντιστρατεύεται τὰς συνταγματικάς μας ἐλευθερίας ἢ ἡμῶν ἢ ἄλλων Κρατῶν, οὐδέποτε ἡ ἄκρα ἀριστερὰ εὑρίσκει λόγους διαμαρτυρίας. Διαμαρτύρεται, καὶ χθὲς ἀκόμη μᾶς ἀπεκάλεσεν ἡμᾶς φίλους τῶν φασιστῶν. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, κ. βουλευταί, ἀπὸ ἀπόψεως συγκρίσεως καθεστώτων, ἀπὸ ἀπόψεως κατευθύνσεων ἰδεολογικῶν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διαρθρώσεως οἰκονομίας ποῦ εὑρίσκεται ἡ ταὐτότης μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν φασιστῶν ἢ μεταξὺ κομμουνιστῶν καὶ φασιστῶν; (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς συμπολιτεύσεως). Ὑπῆρξεν ἡ ἄκρα ἀριστερά, καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἀρνητὴς τῆς Δημοκρατίας καὶ τῶν Κοινοβουλευτικῶν μας θεσμῶν ἐσκεμμένως καὶ κατόπιν ἔξωθεν ἐλθούσης διαταγῆς. Δὲν ἐδίστασε, κ. βουλευταί, νὰ αἱματοκυλίσῃ τὸν τόπον. Ὀφείλει νὰ δώσῃ πανηγυρικὰς ἐγγυήσεις διεθνοῦς κλίμακος, ὅτι παραιτεῖται ὁριστικῶς τῶν μεθόδων τοῦ φόβου, τῆς βίας καὶ τῆς πολιτικῆς δολοφονίας, διὰ νὰ ἐπικρατήσῃ εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α. μᾶς εἶπε πρὸ διημέρου, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, καὶ πάρετέ το ἀπόφασιν, κύριοι τῆς πλειοψηφίας, νὰ ζήσῃ αὐτὸς ὁ λαὸς μὲ κενὸν τὸν στόμαχον καὶ ἔχει δίκαιον. Εἶναι ἀνάγκη νὰ βελτιωθῇ τὸ ἐπίπεδον τοῦ μοχθοῦντος Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ πάρουν ἀπόφασιν οἱ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ὅπου ἐγεννήθη ἡ ἐλευθερία, ὑπάρχει καὶ κἄτι τί ἄλλο, τὸ ὁποῖον δὲν προσμετρᾶται ἀπὸ τὴν ὑλιστικὴν ἐκτίμησιν τῶν πραγμάτων καὶ τὸ ὁποῖον κἄτι ἄλλο ὀνομάζεται ἑλληνικὴ ψυχή. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος). Ἐὰν αὐτὴν τὴν Ἑλληνικὴν ψυχήν, τὴν βαθύτατα δημοκρατικήν, τὴν βαθύτατα Κοινοβουλευτικὴν τὴν πιστεύουσαν εἰς τὴν ἀξίαν τοῦ ἀνθρώπου, ἐὰν αὐτὴν τὴν Ἑλληνικὴν ψυχὴν δὲν θελήσουν νὰ τὴν σεβασθοῦν, νομίζω, ὅτι ἐκπροσωπῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸν παλμὸν τῆς μεγίστης πλειοψηφίας τῶν Ἑλλήνων, ὅτι τότε ἐκτὸς ἀπὸ τὸ νὰ εἶναι ἀρνηταὶ τῆς δημοκρατίας, εἶναι ἀρνηταὶ καὶ τῶν παραδόσεων τῶν ἑλληνικῶν, χάρις τῶν ὁποίων ἡ φυλὴ αὐτὴ ἐπὶ 100ετηρίδας πολλαπλᾶς, ἐθυσίασε τὸν ἑαυτόν της εἰς τὸν καλύτερον τῶν ἀγώνων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς συμπολιτεύσεως). Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, θὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ ἀριστερά, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη, καὶ τὸ εὔχομαι ὁλοψύχως, δυνηθῇ νὰ ὁδηγηθῇ ἡ χώρα εἰς ἐσωτερικὴν ὕφεσιν, θὰ πρέπει, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, νὰ παραιτηθοῦν ὁριστικῶς ὅλων αὐτῶν τῶν συνωμοτικῶν καὶ ἀνατρεπτικῶν καὶ δολοφονικῶν μεθόδων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν τίποτε τὸ κοινὸν μὲ τὴν Ἑλλάδα καὶ ἔξωθεν ἐμπνέονται. Αὐτά, κ. συνάδελφοι, ἂς τὰ ἀναμετρήσῃ ἡ ἄκρα ἀριστερὰ εἰς τὴν ὑπερτάτην της εὐθύνην. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς συμπολιτεύσεως).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ζάκκας, ἔχει τὸν λόγον.

§62Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ κανόνα ἔχει διαπιστωθῆ, ὅτι ἀπό τινων ἐτῶν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὑπὸ διαφόρους μορφὰς κυβερνᾷ τὸν τόπον κατὰ τὴν τελευταίαν 4ετίαν, τὴν χειρίζεται ὡς ὑπόθεσιν ἡ ὁποία ἀφορᾷ ὀλίγα μόνον μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα καὶ κἄπου–κἄπου τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία καλεῖται νὰ ἐγκρίνῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διαπραγματεύεται ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς προγενεστέρως νὰ προκαλοῦνται συζητήσεις αἱ ὁποῖαι νὰ χαράσσουν, ἢ μᾶλλον νὰ ἐμφανίζουν τοὺς πόθους τοῦ Σώματος. Καὶ ἔτσι εἴδομεν τὸ Κυπριακὸν νὰ λυθῇ κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὰς διαθέσεις τῆς Βουλῆς, μὲ τὰς συμφωνίας τοῦ Λονδίνου καὶ τῆς Ζυρίχης ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐκλήθημεν νὰ εἴπωμεν ἕνα ναὶ ἢ ἕνα ὄχι, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἐπανειλημμένως ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία εἶχεν ἐκφρασθῆ ὑπὲρ τῆς ἐπιδιώξεως τῆς αὐτοδιαθέσεως ἐντὸς τακτῆς προθεσμίας. Ἐπὶ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ ἠσκεῖτο λειτουργοῦντος, καὶ ἑνὸς σημαντικοῦ θεσμοῦ, τοῦ Συμβουλίου τῶν ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν διατελεσάντων Πρωθυπουργῶν. Καὶ ὁ θεσμὸς αὐτὸς εἶχεν ἀποδώσει πολὺ καλὰ ἀποτελέσματα, διότι περίπου ἐχαράσσετο μία διακομματικὴ ἐξωτερικὴ πολιτική. Σήμερον δὲν ἔχομεν τὸν θεσμὸν αὐτόν. Ἔχει περιπέσει εἰς ἀχρηστίαν, διότι ἔχουν ἐπικρατήσει διάφοροι παράδοξοι ἀντιλήψεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαβάθμισιν τοῦ πατριωτισμοῦ τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ ἀποσταλέντων ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους 1959 καὶ μέχρι σήμερον συνετελέσθησαν γεγονότα πολὺ σημαντικά, καὶ ἀναμένονται ἄλλα σημαντικώτερα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐξαρτᾶται κατὰ πολὺ ἡ τύχη τοῦ κόσμου. Καὶ καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία δὲν ἠσχολήθη μὲ τὰ θέματα αὐτά, δὲν συνεζήτησεν ἐπ’ αὐτῶν, δὲν εἶπε τὴν γνώμην της. Μάλιστα δὲ μεταξὺ τῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα συνετελέσθησαν ἦσαν καὶ αἱ προτάσεις αἱ ὁποῖαι ἀπηυθύνθησαν πρὸς τὴν χώραν νὰ προέλθῃ εἰς συζητήσεις, διὰ νὰ ἐξευρεθῇ λύσις τῶν διαφορῶν αἱ ὁποῖαι τὴν χωρίζουν ἀπὸ ὡρισμένους ἐκ τῶν γειτόνων της. Δὲν ἔγινεν ἡ συζήτησις καὶ γίνεται τώρα, μὲ τὴν πρότασιν μομφῆς τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ἡ Ε.Δ.Α. Νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὅλοι ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπεγράψαμεν τὴν πρότασιν, λαμβάνομεν μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, ἐφ’ ὅσον τὰ θεωρεῖα παρακολουθοῦν μὲ τόσην πυκνότητα τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι διεξάγονται ἀπό τινων ἡμερῶν, πρᾶγμα ποὺ σημαίνει τὸ ζωτικὸν ἐνδιαφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τὰ συζητούμενα θέματα, νομίζω, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν πρότασιν μομφῆς προσέφεραν σημαντικὴν ὑπηρεσίαν, διότι ἀπὸ τὴν συζήτησιν θὰ προέλθουν ὡρισμέναι ὑποδείξεις, χρήσιμοι διὰ τὸ περαιτέρω Κυβερνητικὸν ἔργον, διὰ τὴν ἐν γένει διευθέτησιν τῶν ζητημάτων ποὺ ἐνδιαφέρουν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀμέσως καὶ τὰς σχέσεις τῆς χώρας μας μὲ τὰς γειτονικάς. Θὰ ἀποφύγω ἐπαναλήψεις. Θὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα θίγει ἡ πρότασις μομφῆς, καὶ κατὰ συνέπειαν, θὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον μου κατὰ τὴν σχετικὴν ψηφοφορίαν, ὡς βουλευτὴς ἀνεξάρτητος, μὴ ἀνήκων εἰς Κόμμα, ἀλλὰ συνεργαζόμενος ἐπὶ ὡρισμένων σημείων μὲ τὴν Ε.Δ.Α., σημείων εἰς τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται καὶ τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα θίγει ἡ πρότασις μομφῆς. Κύριοι βουλευταί, ἀναχωρῶ ἀπὸ τὴν θεμελιώδη ἀντίληψιν, ὅτι ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ εἰς κἄθε μικρὰν ἰδίως καὶ ὑποανάπτυκτον χώραν, ἐπιβάλλεται νὰ χαράσσεται μὲ σωφροσύνη καὶ ὁ χειρισμός της νὰ γίνεται μὲ νοικοκυρωσύνη. Πρέπει νὰ ἐξασφαλίζῃ βεβαίως τὴν ἐδαφικὴν ἀκεραιότητα, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λαοῦ της νὰ ἐπιλέγῃ αὐτός, μὲ τὴν ψῆφον του, τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θέλει νὰ ζῇ. Νὰ ἐξασφαλίζῃ μίαν διαβίωσιν ἱκανοποιητικὴν διὰ τὰς ἐθνικὰς μειονότητας ποὺ εὑρίσκονται εἰς ἄλλας χώρας, καὶ συγχρόνως μὲ σύστημα καὶ δραστηρίως νὰ ὑποβοηθῇ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας, μὲ συμφωνίας οἰκονομικὰς καὶ ἐμπορικάς, μορφωτικὰς πολιτιστικάς, αἱ ὁποῖαι νὰ ἔχουν ὁλοὲν περισσότερον περιεχόμενον. Καὶ αἱ τοιαῦται συμφωνίαι νὰ συνάπτωνται μὲ κἄθε χώραν, χωρὶς νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν τὸ πολιτικόν, οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν καθεστώς της καὶ χωρὶς νὰ ἐπιτρέπωνται κανενὸς εἴδους ἀναμίξεις τῆς μιᾶς εἰς τὰς ἐσωτερικὰς ὑποθέσεις τῆς ἄλλης χώρας. Ἐπίσης, νομίζω, ὅτι ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ κἄθε χώρας, ἰδίως ὡς ἡ ἰδική μας, πρέπει χωρὶς δισταγμοὺς νὰ ὑποστηρίζῃ κἄθε σοβαρὰν πρωτοβουλίαν, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν διεθνῆ ὕφεσιν, εἰς δημιουργίαν καλῶν διεθνῶν σχέσεων. Κἄθε συμφωνίαν, κἄθε πρωτοβουλίαν, ἡ ὁποία τείνει εἰς τὸ πῶς θὰ ἐπέλθῃ ὕφεσις, πῶς θὰ πραγματοποιηθῇ ὁ μερικὸς ἢ ὁ γενικὸς ἀφοπλισμός, καὶ πῶς οἱ λαοὶ θὰ συμβιοῦν μὲ εἰρηνικὴν συνύπαρξιν καὶ συνεργασίαν, χωρὶς ἀλλαγὴν ἰδεολογικῶν προσανατολισμῶν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ συνύπαρξις δὲν θ’ ἀποκλείσῃ ποτὲ τὴν ἀνταλλαγὴν ἰδεῶν, αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς θὰ μεταδίδωνται εἰς ὅλας τὰς χώρας. Καὶ τὰς ἀναπτυσσομένας ἰδέας καὶ ἰδεολογίας ὅποιος θέλει τὰς ὑποστηρίζει, ὅποιος θέλει τὰς ἀντικρούει, ὄχι ὅμως μὲ τὴν βίαν, ἀλλὰ μὲ τὴν συζήτησιν, δηλαδή, κατὰ τρόπον δημοκρατικόν, χωρὶς χρῆσιν βιαίων μέσων. Φυσικά, ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ κἄθε χώρας, ὀφείλει νὰ σέβεται τὰς συμμαχικάς της ὑποχρεώσεις. Ἀλλὰ νὰ τὰς σέβεται, χωρὶς ἐκ τούτου νὰ χάνῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν σκέψεως. Χωρὶς νὰ ζημιώνεται, νὰ ὑποχρεώνεται νὰ ἀποφεύγῃ πρωτοβουλίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι χρήσιμοι, ἀλλὰ ἰδίως ἠμποροῦν νὰ βοηθοῦν εἰς τὴν ἐπίλυσιν τῶν σημαντικῶν ζητημάτων, ποὺ τὴν ἐνδιαφέρουν. Ὅπως ὅλοι γνωρίζομεν, κύριοι βουλευταί, ἰδίως ἀπὸ τὸν καιρὸν ποὺ ἀνεπτύχθη ἡ μεγάλη βιομηχανία, ὁ κἄθε νέος πόλεμος διεξάγεται μὲ ὅπλα καταστρεπτικώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα, ποὺ ἐχρησιμοποιήθησαν εἰς τὸν προγενέστερον πόλεμον. Κατὰ τὸν δεύτερον, καὶ μετὰ αὐτόν, παγκόσμιον πόλεμον, τὰ ὅπλα, αἱ τεχνικαὶ καὶ αἱ ἐπιστημονικαὶ ἐφευρέσεις ὑπῆρξαν πράγματι καταπληκτικαὶ καὶ ἐφευρέθησαν ὅπλα ὁμαδικῆς καθολικῆς καταστρεπτικότητος. Καὶ ἡ τρομακτικὴ καταστρεπτικότης τῶν νέων ὅπλων δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς σκέψεις ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κυβερνοῦν τὰς μεγάλας χώρας καὶ κατέχουν αὐτὰ τὰ ὅπλα καὶ μέσα. Ἔπειτα, τὰ νέα ὅπλα ἔχουν καὶ φοβερὰ μειονεκτήματα. Ἀποτελοῦν τρομακτικὴν ἀπειλὴν διὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ὄχι μόνον χρησιμοποιούμενα ἐσκεμμένως ἀλλὰ καὶ μὲ μόνην τὴν προσπάθειαν τελειοποιήσεώς των, καὶ μόνον μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ διατηροῦνται εἰς συνεχῆ ἑτοιμότητα. Ὅλα αὐτὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ὁδηγήσουν κἄπου, καὶ αὐτὸ τὸ κἄπου ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ ἐξασφάλισις τῆς ἀνθρωπότητος ἀπὸ τὸν πλήρη ὄλεθρον, ἀπὸ μίαν ὁλοκληρωτικὴν καταστροφήν. Ἀρχικῶς μὲν τὰ ὅπλα αὐτὰ τὰ εἶχον αἱ ΗΠΑ. Κατόπιν τὰ ἀπέκτησεν ἡ Μεγάλη Βρεταννία, καὶ ταὐτοχρόνως ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις, ἡ ὁποία ἐτελειοποίησε ἐκπληκτικὰ τὰ μέσα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποστολὴν εἰς τὸν στόχον των. Εὐτύχημα εἶναι, ὅτι πρώτη ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις —καὶ τὸ λέγω αὐτὸ χωρὶς διάθεσιν προπαγάνδας— πρὸς τιμήν της, ἀνέλαβε τὴν πρωτοβουλίαν νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μὲ τοὺς ἄλλους μεγάλους, διὰ νὰ ὁδηγήσουν τὸν κόσμον εἰς τὴν ἀσφάλειαν τῆς ὑπάρξεώς του. Καὶ οὕτω, εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς ἕνα στάδιον τῶν ἐνεργειῶν τῶν πολιτικῶν ἡγετῶν ποὺ ἐγγυᾶται, ὅτι θὰ συνεχισθῇ ἡ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων καὶ ὅτι ἡ ἀνθρωπότης θὰ τείνῃ συνεχῶς εἰς ἕνα ὁλοὲν καλύτερον μέλλον. Διὰ νὰ ἐξετάσῃ, κύριοι βουλευταί, κανεὶς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας μας, πρέπει νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὴν Διάσκεψιν τῆς Τεχεράνης. Ἀπὸ τότε καθωρίσθη, ὅτι ἡ χώρα μας θὰ ἀνήκῃ εἰς τὸν χῶρον τῶν Δυτικῶν δυνάμεων. Ἐνετάχθημεν τῷ 1952 εἰς τὸ ΝΑΤΟ, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ἀπὸ τὸ πλεῖστον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ὡς ἡ ἐγγύησις ἀσφαλείας τῶν Δυτικῶν χωρῶν. Δὲν πρόκειται νὰ διαφωνήσω, ἐὰν εἶναι ὀρθὴ ἢ ὠφέλιμος ἡ ἔνταξις τῆς χώρας μας εἰς τὸ ΝΑΤΟ, θέλω ὅμως νὰ τονίσω, ὅτι διὰ τῆς ἐντάξεώς μας εἰς τὸ ΝΑΤΟ προσεφέραμεν καὶ ἡμεῖς μίαν μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὸν Ὀργανισμὸν αὐτόν, διότι παρέμεινε μακρὰν τοῦ Συμφώνου τῆς Βαρσοβίας ὁ Ἑλληνικὸς χῶρος. Εἶχον, λοιπόν, τὰ συμφέροντά των αἱ Δυτικαὶ δυνάμεις διὰ νὰ μᾶς δεχθοῦν εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Δυστύχημα ὅμως εἶναι, ὅτι αὐτὴν τὴν πλευρὰν τὴν ἐλησμονήσαμεν, ὅταν ἐπρόκειτο διὰ τὸ μέγα ἐθνικὸν ζήτημα, τὸ Κυπριακόν, καὶ κατελήξαμεν εἰς μίαν λύσιν αὐτοῦ, κἄθε ἄλλο παρὰ ἐξυπηρετοῦσαν τὸν πόθον τῶν Κυπρίων καὶ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα τῆς χώρας. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐπαναφέραμεν εἰς τὴν Κύπρον τὴν Τουρκίαν, ἡ ὁποία νικήτρια τοῦ 1922, εἶχεν ἀναγνωρίσει τὴν ἑλληνικότητα τῆς νήσου. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἔνταξίς μας εἰς τὸ ΝΑΤΟ εἶχε καὶ ἓν ἄλλο σημαντικὸν ἀποτέλεσμα: τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ μεγάλων στρατιωτικῶν δαπανῶν. Εἰς τὸ ΝΑΤΟ εἶναι ἡ Δανία καὶ ἡ Νορβηγία καὶ ἄλλαι πλούσιαι χῶραι τῆς Εὐρώπης. Καὶ ἐκεῖναι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐνδιαφέρωνται πολὺ περισσότερον διὰ τὸ ΝΑΤΟ, διότι εὑρίσκονται εἰς πλέον ἐπικίνδυνα σημεῖα τῆς Εὐρώπης. Καὶ ὅμως, αἱ χῶραι αὐταί, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ των καὶ τῶν πόρων των, ἔδωκαν 1½ ταξιαρχίαν ἡ Δανία καὶ τὸ ἴδιον ἡ Νορβηγία. Δαπανοῦν ὅμως 4,5 δισεκατομμύρια ἰδικῶν μας δραχμῶν διὰ τὴν κοινωνικὴν ἀσφάλειαν ἡ Δανία καὶ 2.800 ἑκατομμύρια ἡ Νορβηγία. Διατὶ συμβαίνει αὐτό; Διότι αἱ χῶραι ἐκεῖναι σέβονται τὴν ἀπαίτησιν τῶν λαῶν των, νὰ ἔχουν ὑψηλὸν βιοτικὸν ἐπίπεδον, ἐνῷ ἐδῶ δὲν συμβαίνει τοῦτο, ὡς μαρτυροῦν ἡ χαμηλὴ ἐκπαίδευσις, ὑγειονομικὴ πρόνοια, κοινωνικὴ ἀσφάλισις, ἡ ἀνυπαρξία αὐτῆς διὰ τοὺς ἀγρότας κλπ. Θὰ δώσω, κύριοι βουλευταί, μερικὰ στοιχεῖα τῶν στρατιωτικῶν μας δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται εἰς τοὺς διαφόρους προϋπολογισμοὺς τοῦ Κράτους μας ἀπὸ τοῦ 1925 καὶ ἐντεῦθεν: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἐξ αὐτῶν, προκύπτει, ὅτι εἰς παλαιοτέρας ἐποχάς, ποὺ μὲ τὴν Τουρκίαν εἴχομεν διαφορὰς καὶ ἀπὸ ἄλλα βορείως ἡμῶν σωβινιστικὰ καθεστῶτα, ἐξεπορεύθησαν αἱ ἀξιώσεις περὶ συγκυριαρχίας εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἄλλων περιοχῶν, εἴχομεν μικροτέρας στρατιωτικὰς δαπάνας ἀπὸ σήμερον, ἂν καὶ δὲν εἴχομεν συμμάχους. Ἀντί, λοιπόν, τὸ ΝΑΤΟ, τοὐλάχιστον νὰ μᾶς προσφέρῃ σοβαρὰν οἰκονομικὴν ἀνακούφισιν εἰς τὸν τομέα στρατιωτικῶν δαπανῶν, ὥστε νὰ μὴ ὑποβάλλεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς τόσον μεγάλας θυσίας, ἡ Κυβέρνησις περιορίζεται εἰς δειλοτάτας προσπαθείας πρὸς τὴν ἡγεσίαν τοῦ Ν. Α.Τ.Ο. καὶ τολμηροτάτας ἀφαιμάξεις ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ τὰς πολὺ ὑψηλὰς αὐτὰς δαπάνας. Ἐπίσης, δὲν ἀντιδράσαμεν καὶ δὲν εὕρομεν συμπαραστάτας εἰς τὸ ΝΑΤΟ διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς Τουρκικὰς ὠμότητας τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῆς Σμύρνης. Θὰ μοῦ εἴπητε, τὶ ἠμποροῦσε νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις, βλέπουσα τὴν μεγάλην αὐτὴν ἀδικίαν, ὤφειλε εἰς ἔνδειξιν διαμαρτυρίας, νὰ ὑποβάλῃ παραίτησιν. Δὲν τὸ ἔπραξεν. Τὶ εἶναι, ὅμως, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τὴν ἠμπόδισε νὰ πράξῃ τοῦτο; Ἡ ἀκόρεστος πρόθεσίς της νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν ὅσον ἦτο δυνατὸν μεγαλύτερον χρονικὸν διάστημα; Ἔλειπεν ἀπὸ αὐτὴν τὸ πολιτικὸν θάρρος; Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅπως καὶ ἂν ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντιμετώπισε θαρραλέα τὸ Κυπριακὸν ζήτημα, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ μίαν εὐτυχῆ λύσιν, ἀνταποκρινομένην εἰς τὸν πόθον καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, ἱκανοποιημένη, ὅτι ἔμεινε καὶ εἶναι ἀκόμη εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἂς κάμωμεν μίαν ὑπόθεσιν. Ἄς ὑποθέσωμεν, δηλαδή, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι, ἀντὶ οἱ σύμμαχοι νὰ διαλέξουν τὴν Γαλλίαν διὰ νὰ κάμουν τὴν ἀποβίβασιν, ἐξέλεγον τὴν Βαλκανικήν, καὶ ὁ Ρωσικὸς στρατὸς παρέμενεν ἔξω τῆς Βουλγαρίας καὶ τῆς Ἀλβανίας. Ἦτο πολὺ φυσικόν, τόσον ὁ Συμεὼν τῆς Βουλγαρίας, ὅσον καὶ ὁ Ζώγου τῆς Ἀλβανίας, μὲ τὰς γνωστὰς σωβινιστικὰς κλίκας τῶν Πρωτογέρωφ καὶ Σανδάσκυ, νὰ διατηρήσουν τὸ καθεστώς των καὶ νὰ ἔχουν τὰ πλέον σωβινιστικὰ ὄνειρα. Εἶναι σχεδὸν βέβαιον, ὅτι τότε θὰ εἴχομεν κἄτι παρόμοιον μὲ τὴν Κύπρον καὶ οἱ κύριοι αὐτοὶ θὰ προέβαλλον τὰς ἀξιώσεις των ἐπὶ Ἑλληνικῶν ἐδαφῶν. Καὶ αὐτά, θὰ ἱκανοποιοῦντο ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ΝΑΤΟ καὶ ὁ κ. Ἀβέρωφ θὰ ἀντήλλασσεν ἀσπασμοὺς μὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ Συμεὼν εἰς τὸ ἀεροδρόμιον εἰς κἄθε συνάντησίν των, ὅπως εἰς κἄθε συνάντησιν μὲ τὸν κ. Ζουρλοῦ. Τὶ ἔχετε νὰ ἀπαντήσητε;

§63Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἀνταλλάσσω ἀσπασμούς, κ. συνάδελφε.

§64Α. ΖΑΚΚΑΣ. Αὐτὰ τὰ γράφει ὁ ἐλευθερόστομος εἰς τὴν «Ἐλευθερίαν», κ. Ὑπουργέ, καὶ ὅτι συντρώγετε.

§65Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Βεβαίως, συντρώγομεν.

§66Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τότε, καλὴν ὄρεξιν. Ὅταν, λοιπόν, ἔλεγον, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον σκεφθῶμεν, διατὶ δὲν ἐδοκιμάσαμεν νὰ λύσωμεν τὰς διαφοράς μας μὲ τὴν σημερινὴν Βουλγαρίαν καὶ Ἀλβανίαν, ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Μόσχας; Τὶ θὰ ἐχάναμεν; Εἰς μίαν συνομιλίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ παρίστατο καὶ ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις καὶ ἡ ἡγεσία τοῦ Ν.Α. Τ.Ο., θὰ ἐτίθετο καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως ἐκ τῆς Βουλγαρίας. Εἶναι δὲ πολὺ πιθανόν, ὅτι θὰ ἐλύετο καί, συνεπῶς, διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, θὰ εἴχομεν, ἴσως, καλύτερα ἀποτελέσματα ἀπ’ ὅ,τι εἴχομεν διὰ τὴν Κύπρον καὶ θὰ ἔχωμεν, ἂν ἀναμείνωμεν τὴν λύσιν μέσῳ τοῦ ΝΑΤΟ. Ἐὰν εἰς τὰς συνομιλίας αὐτὰς εὑρίσκαμεν ἔδαφος συνεννοήσεως, θὰ μπορούσαμεν νὰ συνεννοηθῶμεν μὲ τοὺς γείτονάς μας καὶ νὰ λύσωμεν τὰς διαφοράς μας, πρὸς ὄφελος τοῦ ΝΑΤΟ καὶ τῆς ὑφέσεως. Ἐὰν πάλιν δὲν ἐπετυγχάναμεν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ φύγωμεν περίφημα, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑποστῆ οὐδεμίαν ζημίαν. Ἀντιθέτως, θὰ μᾶς εἶχε δοθῆ ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξωμεν, παρουσίᾳ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως καὶ τοῦ ΝΑΤΟ, τὰς σκέψεις μας καὶ δικαίας ἀξιώσεις μας. Εἰς περίπτωσιν δὲ ἀποτυχίας, ἐπίσης, θὰ διαπιστώναμε καὶ ποῖαι αἱ γνήσιαι διαθέσεις τῆς Βουλγαρίας ἀπέναντί μας, ἀλλὰ καὶ ἂν εἶναι ἀκριβῆ τὰ ὅσα λέγονται διὰ τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις της. Εἶναι πολὺ σπουδαῖον διὰ μίαν χώραν νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἐπέλυσε τὰς διαφοράς της μὲ τοὺς γείτονάς της, χωρὶς νὰ ἀναμείνῃ τὴν γενικὴν εἰρήνην μεταξὺ τῶν μεγάλων, οἱ ὁποῖοι, χάριν ἐπιταχύνσεως τῆς διευθετήσεως, τὰ αἰτήματα τῶν μικρῶν τὰ συμπιέζουν, ἐν βίᾳ δέ. Ἔτσι θὰ ἔπρεπε, νομίζω, νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ θέμα τῶν συνεννοήσεων μὲ τοὺς γείτονάς μας. Ἂς ἐξετάσωμεν, ὅμως, καὶ τὰ ἀποτελέσματα μιᾶς τοιαύτης συνδιαλλαγῆς μὲ τοὺς γείτονάς μας. Κατὰ τὴν γνώμην τῆς Δεξιᾶς, ὑπάρχει ὁ φόβος τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ τῶν 50.000 Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς χώρας αὐτάς, οἱ ὁποῖοι τυχὸν ἐπιτυγχάνοντες ἀμνηστίαν καὶ ἐπανερχόμενοι θὰ γεννήσουν διάφορα ζητήματα. Κατὰ τὴν γνώμην, ὅμως, τὴν ἰδικήν μου, ὅλα τὰ προβλήματα αὐτὰ δύνανται νὰ ἀντιμετωπισθοῦν μὲ τὸν καλύτερον τρόπον, ὅταν ὁ τόπος αὐτὸς κυβερνᾶται χωρὶς φανατισμούς, μὲ δημοκρατικότητα, μὲ εὐνομίαν καὶ ὄχι μὲ διώξεις, φυλακίσεις καὶ ἐκτοπίσεις. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ συνεχίσωμεν τὸ νῦν πνεῦμα ἀδιαλλαξίας, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ προσδοκῶμεν τίποτε τὸ ἀγαθόν. Συνεχίζων ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, τονίζω, ὅτι εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλου, διὰ μίαν συνεννόησιν μὲ τοὺς γείτονάς μας καὶ ἐπίλυσιν τῶν διαφορῶν, αἱ ὁποῖαι μᾶς χωρίζουν. Ἡ Κυβέρνησις, δυστυχῶς, ἐπικαλουμένη τὸ θέμα τῶν ἐπανορθώσεων τῶν ὀφειλομένων ὑπὸ τῆς Βουλγαρίας πρὸς ἡμᾶς, παρέμεινεν ἄτεγκτος καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ συνεννοηθῇ. Μόνον, ὅμως, πείσμονες πολιτικοὶ ἄνδρες δύνανται νὰ τηροῦν τὴν τακτικὴν αὐτήν, οἱ ὁποῖοι καὶ εἶναι ἐπιβλαβεῖς. Ὑποχρέωσις ὑπάρχει, χάριν τῆς εὐημερίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ προσέλθωμεν εἰς συνομιλίας καὶ συνεννοήσεις μὲ τὰς γειτονικὰς αὐτὰς χώρας, διὰ νὰ ἐπιλύσωμεν τὰς διαφοράς μας καὶ νὰ συνδέσωμεν ἐμπορικάς, οἰκονομικὰς καὶ μορφωτικὰς σχέσεις μὲ αὐτάς. Βεβαίως, ὤφειλεν ἡ Βουλγαρία νὰ καταβάλῃ τὴν συμφωνηθεῖσαν προκαταβολήν. Θὰ διηυκολύνετο ἔτσι ἡ Βαλκανικὴ Συνδιάσκεψις. Δὲν τὴν κρίνω αὐστηρά, διότι ἐξεκαθάρισεν ἕνα σοβαρώτατον κίνδυνον, τὸν σωβινισμὸν τῆς κλίκας τοῦ Συμεών, διότι ὑψώνει τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τοῦ λαοῦ καὶ στρέφει τὸ ἐνδιαφέρον του ὄχι εἰς κατακτητικὰς βλέψεις, ἀλλὰ πρὸς τὴν ὕψωσιν τοῦ πολιτισμοῦ του. Ὑπὸ τὸ φῶς καὶ τῶν νεωτέρων μεγάλων διεθνῶν γεγονότων καὶ ὑπὸ τὸ Κράτος τῆς ἀδηρίτου ἀνάγκης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ συνεννοηθῇ κάποτε μὲ τοὺς γείτονάς του, ἔχει καθῆκον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ βοηθήσῃ νὰ γίνουν αὐταὶ αἱ συζητήσεις. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις βοηθήσῃ νὰ γίνουν αἱ συζητήσεις αὐταὶ καὶ συμβῇ, ἐκεῖνοι νὰ μὴ τὰς δεχθοῦν, τότε αὐτοὶ θὰ εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι καὶ οἱ ζημιωμένοι καὶ ὄχι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, ὀφείλω νὰ σημειώσω καὶ κἄτι ποὺ ἔλαβε χώραν προχθές. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶπεν, ὅτι ὅλοι θέλομεν τὴν ὕφεσιν καὶ τὴν συνεννόησιν, ἀλλὰ γενικὴν καὶ ἠσφαλισμένην. Ἀνῆλθεν, ὅμως εἰς τὸ βῆμα καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν, οὔτε λίγο οὔτε πολύ, ἐπέμβασιν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ ὅλων τῶν χωρῶν τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ, μὴ φεισθεὶς οὔτε τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Παντοῦ, ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων, ὁμιλεῖ ὑπεύθυνα καὶ ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὶ συμβαίνει ἐν προκειμένῳ; Ποῖος ἐκφράζει ἐπακριβῶς τὴν κυβερνητικὴν πολιτικήν.

§67Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὡς Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων, δὲν συμμετέχω εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς χώρας. Τοῦτο τὸ γνωρίζετε κάλλιστα, ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν τὸ γνωρίζετε, μπορεῖτε ἄριστα νὰ τὸ διαπιστώσητε. Ποῦ καὶ ποίαν διαφωνίαν εὑρίσκετε; Εἶμαι βουλευτὴς καὶ ἔχω ἐλευθερίαν νὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μου.

§68Α. ΖΑΚΚΑΣ. Χαίρω πολὺ διὰ τὴν ἰδέαν ποὺ ἔχετε περὶ τοῦ ἀνευθύνου τῆς θέσεώς σας, ὡς Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξωτερικῶν.

§69Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἀφήσατε, κ. συνάδελφε, τὰς δημοκρατικὰς χώρας τὰς ἰδικάς σας. Ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν διὰ τὰς ἰδικάς μας.

§70Α. ΖΑΚΚΑΣ. Καὶ ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὰς ἰδικάς σας. Εἰς τὰς ΗΠΑ, εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ ἀλλαχοῦ, ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων, ὁμιλεῖ μὲ πολλὴν ἐπαφὴν γνώμης πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν. Καὶ ὀλίγα τινὰ περὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ποῖα εἶναι τὰ κύρια χαρακτηριστικὰ τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως; 200.000 ἄνεργοι, 2 ἑκατ. ἄποροι καὶ συνεπῶς, ὑποαπασχολούμενοι. Χαμηλὴ ἐκπαίδευσις καὶ κακαὶ συνθῆκαι οἰκισμοῦ. Χαμηλαὶ συντάξεις καὶ πλημμελὴς κοινωνικὴ ἀσφάλισις. Πλημμελεῖς φροντίδες διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν καὶ τὴν κοινωνικὴν πρόνοιαν. Ἀνυπαρξία σχεδὸν ἀσφαλίσεως διὰ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν. Στραγγαλισμὸς τῶν συνδικαλιστικῶν ἐλευθεριῶν. Λιμνασμὸς ὀγκωδῶν τραπεζικῶν καταθέσεων. Ὅλα αὐτὰ μαρτυροῦν, ὅτι 15 χρόνια μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν δὲν ἔγινε τίποτε τὸ σπουδαῖον ὑπὲρ τῶν παραγωγικῶν τάξεων. Παρεβλέφθη, ὅτι οἱ καλοὶ μισθοὶ βοηθοῦν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν, ὅτι εἰς τοῦτο συντείνει καὶ ὁ σεβασμὸς τῆς ἀσκήσεως τῶν συνδικαλιστικῶν ἐλευθεριῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι διὰ τοὺς μισθωτοὺς ἀπείρως πολυτιμότεραι ἀπὸ τὰς πολιτικὰς ἐλευθερίας. Ποῦ ὑπάρχει αὐτὸς ὁ σεβασμὸς τῶν συνδικαλιστικῶν ἐλευθεριῶν, τὰς ὁποίας ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν πιέζουν ὅλαι αἱ μεταπολεμικαὶ κοινοβουλευτικαὶ κυβερνήσεις, καὶ ἡ σημερινή, μέχρι στραγγαλισμοῦ; Προσδοκῶμεν νὰ προαχθῇ ἡ οἰκονομία τοῦ τόπου, ὅταν ὁ ἐργαζόμενος κόσμος δὲν δύναται νὰ αὐξήσῃ μὲ τὴν ἐλευθέραν συνδικαλιστικὴν δρᾶσιν τὸ εἰσόδημά του καὶ νὰ γίνεται ὁλοὲν σπουδαιότερος καταναλωτής; Τὸ ἴδιον γίνεται καὶ μὲ τὸν δύστυχον ἀγροτικὸν κόσμον. Ὁ κ. Κιτσίκης, πολλὰ ἐνδιαφέροντα ἐξέθεσεν ἐν προκειμένῳ. Θὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ ὀλίγα τινά. Πρὸ ἡμερῶν, κύριοι βουλευταί, εἶχα συζήτησιν μὲ ἕνα ξένον Ἀνατολικῆς χώρας. Ἡ συζήτησις περιεστρέφετο εἰς τὸ θέμα τῆς διαθέσεως τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων. Μοῦ εἶπε, λοιπόν: Σεῖς, πρέπει νὰ τὰ ἐξαγάγετε ὅλα τὰ προϊόντα εἰς τὸ Ἀνατολικὸν μπλόκ. Μοῦ ἔδειξε τὸν γεωγραφικὸν χάρτην καὶ προσέθεσεν: Ἡ Πορτογαλία καὶ ἡ Ἱσπανία τροφοδοτοῦν τὴν Ἀγγλίαν, τὴν Σκανδιναυΐαν, μέγα μέρος τῆς Γαλλίας, τὴν Ὁλλανδίαν, τὸ Βέλγιον, τὴν Γερμανίαν καὶ τὴν Ἑλβετίαν. Διὰ σᾶς, εἴμεθα οἱ Ἀνατολικοὶ ἕνας τεράστιος ὄγκος πλησίον σας, ὁ ὁποῖος ἀναβιβάζει διαρκῶς τὸ βιοτικὸν του ἐπίπεδον καὶ εἰς τοῦ ὁποίου τὴν δίαιταν ἠμποροῦν νὰ προστεθοῦν τὰ προϊόντα σας, τὰ ἀγροτικά. Ἀλλὰ μὴ θέλετε δολλάρια, διότι δὲν θὰ τὰ πάρετε ἀπὸ ἡμᾶς διὰ τοὺς Δυτικούς, χωρὶς νὰ πληρωθῆτε, δηλαδή, μὲ προϊόντα ἰδικά μας. Ἔχομεν, ὅμως, νὰ σᾶς δώσωμεν ἄλλα προϊόντα, πετρέλαιον κλπ. καὶ τεχνικοὺς διὰ νὰ σᾶς κάμουν ἔργα. Μὴ φοβῆσθε, ὅτι θὰ σᾶς κάμουν προπαγάνδα. Τί προπαγάνδα νὰ σᾶς κάμουν εἰς τὰ βουνὰ ποὺ θὰ ἐργάζωνται; Δὲν πρέπει, μοῦ εἶπε, νὰ παραπλανᾶσθε καὶ νὰ ἐξακολουθῆτε νὰ μένετε οἰκονομικῶς πιστοὶ εἰς τὸ ΝΑΤΟ καὶ νὰ ζητῆτε ματαίως νὰ σωθῆτε ἀπὸ τὴν Γερμανίαν καὶ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ὅπως βλέπετε, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας κατ’ ἄλλον τρόπον, παρὰ ἀπὸ τὴν θαρραλέαν οἰκονομικὴν σύνδεσιν μὲ τὰς Ἀνατολικὰς χώρας. Καὶ εἰς τοῦτο, δὲν εἶναι κώλυμα ἡ ἔνταξίς μας εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ὑπὸ τὸν ὅρον βεβαίως, νὰ ἐνθυμούμεθα διαρκῶς τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα. Ἡ Γερμανία ζητεῖ νὰ ἐγκαταστήσῃ εἰς τὴν χώραν μας βιομηχανίας, αἵτινες μὲ τὰς μεγάλας προνομίας ποὺ θὰ τοὺς παρασχεθοῦν, θὰ συναγωνίζωνται τὰς ἰδικάς μας. Ἀπεφασίσαμεν νὰ ἐγκαταστήσωμεν εἰς τὴν χώραν μας ἐργοστάσιον σακχάρεως, τὸ ὁποῖον ἐπεβαρύνθη μὲ ὅλας τὰς ἀξιώσεις, τὰς ὁποίας ἐζήτησαν οἱ Γερμανοί. Κακὸν μέγα ἡ σύμβασις αὐτή, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσάγωμεν σάκχαριν ἀπὸ τὴν Τσεχοσλοβακίαν καὶ Πολωνίαν, πρὸς τὰς ὁποίας νὰ ἐξάγωμεν γεωργικὰ προϊόντα. Μετ’ ὀλίγον, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ μὴ ἐξάγωμεν γεωργικὰ προϊόντα καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἡ σάκχαρις νὰ στοιχίζῃ εἰς τὸ κοινὸν περισσότερον ἀπὸ πρίν, ὅπως συνέβη καὶ μὲ τὰ πετρελαιοειδῆ. Πρόκειται περὶ σπατάλης χρημάτων, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ λέγωμεν, ὅτι κάνομεν ἔργα, μὲ συνέπειαν, ὅμως, νὰ φράζωμεν τὰς διεξόδους τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων. Τὸ ἴδιον ἐγένετο καὶ μὲ τὸ διϋλιστήριον πετρελαίου, τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς ἑταιρείαν, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ εἰσάγωμεν τὸ ἀργὸν πετρέλαιον ἐπὶ πληρωμῇ δολλαρίων, ἐνῷ ἠδυνάμεθα νὰ τὸ εἰσαγάγωμεν ἀπὸ τὴν Ρουμανίαν ἢ Ρωσίαν, μὲ ἀνταλλαγὰς γεωργικῶν εἰδῶν. Ὅλα αὐτὰ ποὺ συμβαίνουν εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, εἶναι συνέπεια τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, πιστὴ εἰς τὸ Ν. Α.Τ.Ο., ἀναλαμβάνει ὑποχρεώσεις καὶ δεσμεύεται, χωρὶς νὰ ἔχῃ κανένα κέρδος διὰ τὴν χώραν μας. Ἡ συμμαχία προϋποθέτει καὶ βοήθειαν. Δὲν νοεῖται συμμαχία, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ βοήθεια καὶ τὸ ΝΑΤΟ οὔτε εἰς τὸ Κυπριακὸν μᾶς ἐβοήθησεν, οὔτε εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας βοηθεῖ τὴν χώραν μας ἀπὸ πολλοῦ. Ἂν ἀναδράμωμεν εἰς τὴν ἱστορίαν, θὰ ἴδωμεν, ὅτι τὸ ἐμπόριον τῆς Ἑλλάδος ἀνεπτύχθη εἰς τὴν Μεσόγειον καὶ τὸν Εὔξεινον Πόντον. Τὸν Ἀτλαντικὸν τὸν ἐγνωρίσαμεν, ὅταν ἀνεπτύχθη ἡ Δύσις καὶ καθυστέρησεν ἡ Ρωσία. Τώρα ποὺ ἀνεπτύχθη ἡ Ρωσία, πρέπει καὶ πάλιν πρὸς τὰ ἐκεῖ νὰ στραφῶμεν καὶ νὰ αὐξήσωμεν τὰς συναλλαγάς μας. Θὰ πρέπει νὰ συνηθίσουν οἱ ἐπιχειρηματίαι καὶ οἱ καταναλωταὶ νὰ προμηθεύωνται τὰ καταναλωτικὰ καὶ ἰδίως τὰ κεφαλαιουχικὰ ἀγαθὰ ἀπὸ τὰς χώρας ἐκείνας ποὺ συμφέρει καὶ συμφέρει ἀπὸ ἐκεῖ, ἀπὸ ὅπου θὰ τὰ προμηθευώμεθα ἐξάγοντες τὰ ἰδικά μας προϊόντα πρὸς αὐτούς. Διότι δὲν θέλω Κυβέρνησιν μὲ παρωπίδας ταξικάς, διότι θέλω πράγματι Δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν, ἀπηλλαγμένην φανατισμῶν, μισαλλοδοξίας καὶ τῶν παροξισμῶν αὐθαιρεσίας καὶ διωγμῶν, ποὺ συνεπάγονται οὗτοι, θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§72Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἠτύχησα καὶ ὡς πρὸς τὴν ὥραν καὶ ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν παρισταμένων βουλευτῶν καὶ ὡς πρὸς τὸν ρήτορα, τὸν ὁποῖον διαδέχομαι εἰς τὸ βῆμα. Ἀπόψε, ὁ κ. Ζάκκας δὲν μοῦ ἔδωσεν ἔδαφος ἀντικρούσεως καί, κατ’ ἀνάγκην, θὰ ἀναδράμω διὰ νὰ συναντήσω τὸν κ. Μπριλλάκην. Τὰ γεγονότα τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς καὶ ὅσα ἐπηκολούθησαν τὰς ἡμέρας αὐτάς, μοῦ ἔφεραν εἰς τὸν νοῦν ἕνα ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη εἰς ἔγκυρον ὄργανον Τύπου τὸν παρελθόντα Νοέμβριον, κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς νέας Συνόδου τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον θεωρῶ σήμερον λίαν ἐπίκαιρον καὶ χρήσιμον, καὶ δι’ ὅσους ἐπιδιώκουν τὴν ἐξύψωσιν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ καὶ δι’ ὅσους ὑποβιβάζουν τὴν στάθμην τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐργασιῶν. Ἔλεγε, λοιπόν, τὸ ἄρθρον τοῦτο (ἀναγινώσκει): «Τὴν οὐσιαστικὴν ἀπαρχὴν τῆς νέας Συνόδου τῆς Βουλῆς, σημαίνει ἡ αὐριανὴ ἡμέρα. Μία ἡμέρα σὰν ὅλες τὶς ἄλλες, ἀφοῦ κανεὶς δὲν στρέφει πλέον βλέμμα προσδοκίας πρὸς ἕνα πολιτικὸν κόσμον βυθισμένον εἰς τὸ τέλμα, ὅπου ὡδηγήθηκεν ἐδῶ, ἀρκετοὺς μῆνες. Ἡ σύνθεσις τῆς Βουλῆς ἀντικατοπτρίζει κἄποιαν πολιτικὴν πραγματικότητα. Ἀλλὰ ποῖος ἀπὸ μᾶς νοιάζεται ἢ δίδει σημασίαν εἰς τὴν πραγματικότητα αὐτήν; Φέτος, καθὼς τὸ παρατηρήσαμεν καὶ πέρυσιν, οὐδεὶς μοιάζει διατεθειμένος νὰ παρακολουθήσῃ ἢ νὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὰ διαμειβόμενα ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Δι’ αὐτὸ καὶ οἱ μόνες σημαντικὲς ζυμώσεις εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην εἶναι ἐκεῖνες, ποὺ συντελοῦνται εἰς τὸ πεζοδρόμιον, ξεφεύγοντας τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν καθοδήγησιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ὅσον γιὰ τοὺς κοινοβουλευτικοὺς ἀγῶνας —ἂν ἠμποροῦν ἀκόμη νὰ ὀνομάζωνται ἀγῶνες— ἔπαυσαν πρὸ πολλοῦ νὰ ἀναταράζουν τὸ τέλμα ἢ τὶς συνειδήσεις μας». Κύριοι συνάδελφοι, δυστυχῶς, παρὰ τὴν δριμύτητα τῆς γλώσσης καὶ παρὰ τὰς ὑπερβολάς, δὲν ἐδημιουργήθη καμμίαν ἀντίδρασις. Τὸ παρήλθομεν ἐν σιγῇ, οἱονεὶ ἀναγνωρίζοντες, ὅτι εἶναι ἀληθῆ τὰ ἀναγραφόμενα εἰς αὐτὸ καὶ ἀκόμη χειρότερα, ἐπιτρέποντες εἰς ἕνα Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ σφάλματα τῆς ἐθνικόφρονος παρατάξεως κατέστη δυνατὸν νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ παραβιάζῃ καὶ τὸν Κανονισμὸν καὶ τὰς παραδόσεις καὶ τὰς συμφωνίας. Παρέστημεν μάρτυρες πρὸ ἡμερῶν κοινοποιήσεως διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἑνὸς ἐγγράφου τῆς ΕΔΑ, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται, ὅτι θὰ ζητῆται ἡ παρουσία συμβολαιογράφου διὰ νὰ ἀναγράφῃ τὰ διαμειβόμενα μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ΕΔΑ. Ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς συνηγορίας ἐμοῦ, οὔτε ἄλλου τινός. Ἀποτελεῖ πολιτικὴν προσωπικότητα πρώτης δυνάμεως καὶ ἡ πολιτεία του, ὡς προέδρου ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἔχει ἀναγνωρισθῆ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Δι’ αὐτὸ δὲ ἀκριβῶς εἶναι ἔτι ἀξιοκατάκριτος ἡ ἐνέργεια αὕτη τῆς ΕΔΑ. Τὶ νὰ εἴπωμεν, ὅμως, διὰ τὴν ἰδικήν της ὑπαναχώρησιν ἀπὸ τὴν συμφωνίαν διὰ τὸν Κανονισμόν; Ἀλλὰ τὴν ὑπαναχώρησιν τὴν ἠθέλησε διὰ δύο σκοπούς. Καὶ ἰδιὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νέου Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ τῆς ἀφήσῃ τὴν δυνατότητα νὰ παρεμποδίζῃ τὴν κυριωτέραν λειτουργίαν τῆς Βουλῆς, τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς ὅλα τὰ Κομμουνιστικὰ Κόμματα τῶν ἄλλων χωρῶν καὶ τὸν διεθνῆ συνομωτισμόν.

§73Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ Κανονισμοῦ, τὸ θέμα εἶναι πολὺ ἁπλοῦν. Καὶ αὐτὰ ποὺ ἐζητήσαμεν ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθοῦν καὶ ὁ Κανονισμὸς νὰ ψηφισθῇ καὶ τώρα καὶ μετὰ τὸ Πάσχα.

§74Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὑπῆρξε συμφωνία, διατὶ ὑπαναχωρήσατε; Δὲν μᾶς ἐδώσατε ἐξηγήσεις τῆς ὑπαναχωρήσεως. Διὰ τὴν ἀθέτησιν αὐτὴν τῶν ὑποσχεθέντων, οὐδεμίαν ἐδώσατε, κύριοι τῆς Ἀριστερᾶς, ἐξήγησιν. Ἰδού, λοιπόν, διατὶ δίδομεν ἡμεῖς τὴν ἐξήγησιν ταύτην. Διὰ νὰ ἐξυπηρετήσητε, λοιπόν, αὐτοὺς τοὺς δύο σκοπούς σας, κατεφύγατε εἰς τὸ ὕψιστον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον διαθέτει ἡ Ἀντιπολίτευσις, διετυπώσατε πρότασιν μομφῆς διὰ νὰ τὴν γελοιοποιήσητε ὅπως ὑπηνίχθη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, μεταφέρων εἰς τὴν αἴθουσαν τὰς ἀπόψεις τῆς ὑπαίθρου, περὶ τῆς προτάσεώς σας. Ἡ πρᾶξις σας αὐτὴ τείνει εἰς τὴν κατασυκοφάντησιν τῆς χώρας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διότι δι’ αὐτῆς ἐπιδιώκετε νὰ ἐμφανίσητε τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὡς ἀντιτιθεμένην εἰς τὸ κλῖμα τῆς διεθνοῦς ὑφέσεως. Καὶ τὸ χειρότερον ὅλων εἶναι, ὅτι εἰς τὴν πρᾶξιν σας ταύτην προέβητε, τελοῦντες ἐν γνώσει τῆς ἀναληθείας, διότι γνωρίζετε, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶναι ἀνέκαθεν ὑπὲρ τῆς ὑφέσεως. Ἀμφιβάλλω, κύριοι βουλευταί, ἐὰν ὑπῆρξε προηγούμενον ἀστοχωτέρας προτάσεως ἀπὸ αὐτὴν τὴν πρότασιν τῆς ΕΔΑ. Ἀμφιβάλλω, ἐὰν ὑπάρχῃ προηγούμενον πλέον ἀνωδύνου διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἀντιμετωπίσεως προτάσεως μομφῆς ἀπὸ τὴν παροῦσαν. Ἀπόδειξιν τούτων ἀποτελεῖ τὸ γεγονός, ὅτι οὐδὲν ἄλλο Κόμμα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως υἱοθέτησε τὴν πρότασιν ταύτην τῆς ΕΔΑ, εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως. Εὔχομαι τὸ πάθημα τοῦτο νὰ γίνῃ μάθημα περὶ τοῦ ὅτι τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμούς, δὲν εἶναι δυνατὸν ἀζημίως νὰ τοὺς παραβαίνῃ κανείς. Καὶ εἰσέρχομαι τώρα εἰς τὸ κύριον θέμα τῆς προτάσεως. Ἡ ὑπὸ κρίσιν πρότασις, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἐπηυξημένη ἐπανάληψις τῶν ὑποστηριχθέντων κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Νοεμβρίου παρελθόντος ἔτους καὶ ἐπανάληψις τῶν ὅσων εἴμεθα συνεχῶς ἀκροαταὶ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, διότι εἰς πᾶσαν εὐκαιρίαν ἡ ΕΔΑ δὲν παραλείπει, καταδημαγωγοῦσα, νὰ ἐπαναλάβῃ τὰ ἴδια πράγματα. Ὡμίλησε πάλιν περὶ μειώσεως τῶν ἐξαγωγῶν, ὡμίλησε περὶ κάμψεως τῆς οἰκονομίας, περὶ τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καί, τέλος, ὡμίλησε περὶ τοῦ μεγάλου ψεύδους, τῆς δῆθεν ἀντιθέσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐξαγωγῶν εἰς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας. Εἶναι, τὸ τελευταῖον τοῦτο, ἓν μέγα ψεῦδος, τὸ ὁποῖον ἡ ΕΔΑ κατὰ σύστημα καλλιεργεῖ, διὰ νὰ δηλητηριάζῃ τὰς διαθέσεις τῶν ἀγροτῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ πρέπει νὰ σημειώσω, καὶ ἐγώ, ὅτι ὁ πενταπλασιασμὸς τῶν ἐξαγωγῶν μας πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ποὺ ἀνέλαβεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καὶ ὁ πειθαναγκασμὸς τῆς Ἑλληνικῆς καταναλώσεως πρὸς τὰ Σοβιετικὰ προϊόντα, ἔγινε μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐξάγωνται τὰ προϊόντα τῶν ἀγροτῶν μας. Αὐτὰ τὰ στοιχεῖα ἀποτελοῦν τὴν ἀπόδειξιν τοῦ ψεύδους. Πράττει δὲ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἠκούσαμεν τὶ πράττει ἀπόψε, ὅταν μᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, ὅτι ἐπέβαλε τὴν ἀγορὰν διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἀεριόφωτος Πολωνικοῦ ἄνθρακος, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἦτο κατωτέρας ποιότητος, ἐκ τοῦ λόγου καὶ τῆς ἀνάγκης ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων μας καὶ ἀνεφέρθη ἐπίσης, εἰς τὴν προμήθειαν τηλεπικοινωνιακοῦ ὑλικοῦ διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν, πράττει δὲ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις...

§75Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὑλικὸν τὸ ὁποῖον βασίζεται ἐπὶ πατέντας τῆς SIEMENS τοῦ 1939, διότι τότε ἡ Τσεχοσλοβακία εἶχεν ἐργοστάσιον SIEMENS. Διότι δὲν ἔχει σημειωθῆ πρόοδος ἔκτοτε. Παρὰ τοῦτο, ἐν γνώσει, ὅτι εἶναι καθυστερημένον τὸ ἐπήραμεν ἐνῷ ὑπάρχουν προωδευμένα συστήματα συνδέσεως, τὰ ὁποῖα θὰ καθίστων ἀσυγκρίτως καλυτέραν τὴν λειτουργίαν τῶν τηλεπικοινωνιῶν. Ἀλλὰ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὁ ΟΤΕ εἶναι σχεδὸν κράτος καὶ ὅτι ὁ πειθαναγκασμὸς ἐπὶ τοῦ καταναλωτοῦ εἶναι εὐκολώτερος. Ἦτο ἐξηρτημένος ἀπὸ ἁπλῆν κατ’ οὐσίαν ἀπόφασιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ ΟΤΕ, τὴν ὁποίαν ἀπόφασιν ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησε καθῆκόν της νὰ τὴν ἐμπνεύσῃ.

§76Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εὐχαριστῶ, κ. Πρόεδρε, διὰ τὴν ἀναγκαίαν συμπλήρωσιν. Πράττει ταῦτα, κ. βουλευταί, ἐν γνώσει, ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ὡς καὶ εἰς ὁλόκληρον τὸν ἐλεύθερον κόσμον πολλοὶ ὑποστηρίζοντες, ὅτι δὲν εἶναι ἀκίνδυνος ἡ αὔξησις τῶν συναλλαγῶν μὲ τὸ Ἀνατολικὸν μπλόκ. Μᾶς εἶπεν ἐπ’ αὐτοῦ πολλὰ ἀπόψε ὁ ἔγκριτος συνάδελφος κ. Θεοτόκης. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸ παράδειγμα τῶν συνεπειῶν τοῦ κρατικοῦ μονοπωλίου ποὺ ἰσχύει εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν καὶ τῆς πολιτικῆς κρίσεως ποὺ ἐδημιουργήθη, κ. συνάδελφοι κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος εἰς τὴν ἀτυχῆ Φινλανδίαν, ἐξ ἀφορμῆς Σοβιετικῆς πιέσεως σχετικῶς μὲ τὰς ἀνταλλαγάς. Καὶ αἱ τοιαῦται πιέσεις καὶ αἱ τοιαῦται κρίσεις δὲν περιορίζονται μόνον εἰς τὰς γειτονικὰς χώρας τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα παραδείγματα καὶ ἄλλων χωρῶν, ἀλλὰ οὐ τοῦ παρόντος. Πρὸς τί, λοιπόν, αἱ κραυγαί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ πολιτικοὺς λόγους δὲν ἐπιθυμεῖ τὴν αὔξησιν τῶν ἐξαγωγῶν πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας; Ὁμιλεῖτε, κ. βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, συνεχῶς διὰ κακὴν πορείαν τῆς οἰκονομίας καὶ ὁ λαὸς σᾶς ἀπαντᾷ μὲ τὴν ὑπερκάλυψιν τοῦ νέου δανείου τῆς Δ.Ε.Η. εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐγγραφῶν καὶ μὲ τὴν....

§77Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ὁ λαός;

§78Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Βεβαίως ὁ λαός, διότι γνωρίζετε, ὅτι οὐδὲν Νομικὸν Πρόσωπον εἰς τὸ δάνειον τῆς Δ.Ε.Η., μετέσχε.

§79Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Οὔτε μία δραχμή.

§80Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Συνεπῶς ἡ ἐρώτησίς σας ὑπῆρξεν ἀτυχὴς διὰ τὴν ἄποψίν σας. Ὁ λαὸς σᾶς ἀπαντᾷ μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν οἰκονομικήν της πολιτικήν, διότι παραλλήλως πρὸς τὴν κάλυψιν τοῦ δανείου αὐξάνονται καὶ αἱ ἰδιωτικαὶ καταθέσεις. Τί ἄλλο εἶναι τοῦτο παρὰ ἀπόδειξις ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀντιθέτως καμμία πίστις πρὸς τὰς ἰδικάς σας θεωρίας, διότι εἶναι γνωστὰ τὰ ἐλατήρια ἀπὸ τὰ ὁποῖα κινοῦνται;

§81Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καὶ αὐξάνονται αἱ καταθέσεις μολονότι ἐμειώσαμεν τὸν τόκον.

§82Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὰ ἴδια περίπου πράγματα ἐλέγοντο καὶ τὸν παρελθόντα Νοέμβριον. Καὶ τότε ὡς ἄλλαι Κασσάνδραι προεβλέπατε τὴν ἐπιδείνωσιν τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως. Καὶ ἦλθεν ὁ νέος χρόνος, ἦλθε τὸ 1960 καὶ εὑρέθητε πρὸ προγράμματος ἐπενδύσεων τοῦ ὁποίου τὸ ὕψος δὲν ὑπῆρξε προηγουμένως καὶ εὑρέθητε πρὸ συνεχίσεως τῶν ἔργων. Καὶ εὑρέθητε πρὸ μειώσεως τῶν ἐπιτοκίων, εὑρέθητε πρὸ φαινομένου οἰκονομικῆς σταθερότητος καὶ οἰκονομικῆς ἀνθηρότητος.

§83Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὄχι ἀνθηρότητος. Προόδου.

§84Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἔγινε, κ. συνάδελφοι, πολὺ τῆς μόδας τελευταίως νὰ λέγεται, ὅτι ὁ λαὸς εὑρίσκεται εἰς ἀθλιότητα καὶ εἰς οἰκονομικὴν ἀπόγνωσιν. Καὶ αὐτὴ ἡ μόδα, παρέσυρεν ἀτυχῶς καὶ τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος κατέστρεψε πράγματι τὸν χθεσινόν του λόγον προσθέσας εἰς αὐτόν, ὅτι δῆθεν ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι στενάζουν εἰς τὰς πόλεις καὶ τοὺς ἀγρούς. Λυποῦμαι διότι ὁ χθεσινὸς λόγος, μνημιώδης ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς ὑφέσεως, περιέλαβεν αὐτὴν τὴν παράγραφον, ἡ ὁποία πουθενὰ δὲν εὗρεν ἀπήχησιν. Διότι δὲν ὑπάρχουν στενάζοντες ἄνθρωποι εὐτυχῶς σήμερον εἰς τὴν χώραν μας. Ταῦτα, κ. συνάδελφοι, ὡς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν. Ἀλλὰ τὸ κύριον θέμα, ὁ γενεσιουργὸς λόγος τῆς προτάσεως δυσπιστίας, ὑπῆρξεν ἡ δῆθεν ἀντίθεσις τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ διεθνὲς κλῖμα τῆς ὑφέσεως. Λέγω, κ. βουλευταί, ἡ δῆθεν ἀντίθεσις τῆς Κυβερνήσεως, διότι διηυκρινίσθη καὶ τὸν Νοέμβριον καὶ σήμερον κατὰ τὸν ἐπισημότερον τρόπον, ὅτι ἡ χώρα μας, φιλειρηνικὴ ἀνέκαθεν, διατηρεῖ φιλικὰς καὶ διπλωματικὰς σχέσεις καὶ πρὸς χθεσινοὺς ἀντιπάλους χωρὶς νὰ ἐνδιαφέρεται διὰ τὸ σύστημα καὶ τὸν τρόπον τῆς διακυβερνήσεώς των. Διηυκρινίσθη ἀκόμη, κ. συνάδελφοι, ἀπὸ τὴν συζήτησιν ἐκείνην καὶ τὴν παρελθοῦσαν καὶ τὴν παροῦσαν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν θέλει τὸν ψυχρὸν πόλεμον διότι εἶναι πτωχὴ καὶ μικρὰ καὶ προσδοκᾷ μεγάλη ὀφέλη ἀπὸ τὴν ὕφεσιν. Καὶ τέλος, διηυκρινίσθη καὶ ἐτονίσθη σαφῶς εἰς ἀντίκρουσιν τῶν κατηγοριῶν, ὅτι δὲν λαμβάνει πρωτοβουλίας καὶ μέτρα διὰ νὰ προαχθῇ ἡ ὕφεσις, ὅτι λαμβάνομεν καὶ τοιαύτας πρωτοβουλίας, ἀναλόγους ὅμως πρὸς τὸ διεθνὲς ἀνάστημα τῆς χώρας μας καὶ ἀναλόγους πρὸς τὰς διεθνεῖς ὑποχρεώσεις μας. Παρὰ ταῦτα, ἡ ΕΔΑ μᾶς κατηγορεῖ, ὅτι ἐπιθυμοῦμεν τὸν ψυχρὸν πόλεμον καὶ δι’ αὐτὸ προσανατολιζόμεθα πρὸς σύνδεσιν μὲ τὰς πλέον ἐπιθετικάς, μὲ τὰς πλέον ἐναντίον τῆς διεθνοῦς ὑφέσεως καὶ εἰρηνικῆς συνυπάρξεως, δυνάμεις. Ἀνεξαρτήτως τῆς ἀντιφάσεως εἰς τὴν ὁποίαν περιπίπτει, κ. συνάδελφοι, ἡ ΕΔΑ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁμιλοῦσα περὶ καθολικοῦ κλίματος ὑφέσεως καὶ ἀφ’ ἑτέρου λέγουσα, ὅτι αἱ χῶραι τῆς Ἀτλαντικῆς συμμαχίας μὲ τὰς ὁποίας συνδεόμεθα εἶναι αἱ πλέον ἐπιθετικαὶ χῶραι καὶ ἐπιθυμοῦν τὸν ψυχρὸν πόλεμον, νομίζω καὶ ἐγώ, κ. βουλευταί, ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα τροποποιῶν ἐν τούτῳ τὸν ἐπιτυχῆ χαρακτηρισμὸν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Μαύρου, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε περὶ παραφροσύνης, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι τόσον μωρά, διὰ νὰ θέλῃ τὴν πολυτέλειαν τοῦ ψυχροῦ πολέμου. Ἡ Ἑλλὰς ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην χώραν μισεῖ τὸν πόλεμον καὶ τὸν ψυχρὸν καὶ τὸν θερμόν, διότι ἐπλήρωσεν ἀρκετὰ αὐτὴν τὴν κατάραν. Ἡ Ἑλλὰς ἐπιθυμεῖ νὰ λησμονήσῃ καὶ νὰ περισυλλεγῇ καὶ νὰ δώσῃ εἰλικρινὰ τὸ χέρι, ἀλλὰ μόνον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τῆς τὸ τείνουν εἰλικρινά. Ὁ κ. Μπριλλάκης εἰς τὴν χθεσινὴν ὁμιλίαν του εἶπεν, ὅτι οἱ σημερινοὶ ἡγέται τῆς Βουλγαρίας δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ ἐκείνους τοῦ παρελθόντος καὶ ὅτι ἀποτελοῦν ἄνδρας δημοκρατικοὺς οἱ ὁποῖοι ἐδεινοπάθησαν κατὰ τὸ παρελθόν. Ἡμεῖς ὅμως δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ θεωροῦμεν πάντοτε τοὺς Βουλγάρους ὑπὸ οἱονδήποτε καθεστὼς καὶ σύστημα καὶ ἐὰν εὑρίσκωνται, ὡς χώραν ἐχθρικὴν τῆς Πατρίδος μας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀνέκαθεν καὶ παντοιοτρόπως ἡ χώρα αὐτὴ ἀπέδειξεν. Διατί ὁ κ. Μπριλλάκης δὲν ἀποδέχεται τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τοὺς ἡγέτας τῆς σημερινῆς Γερμανίας, οἱ ὁποῖοι ἐπίσης δημοκρατικοὶ ὄντες πολῖται ἐδεινοπάθησαν καὶ ὑπέφεραν κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ παλαιοῦ καθεστῶτος καὶ ἐστερήθησαν καὶ τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς κοινωνικῆς καὶ τῆς θρησκευτικῆς των ἐλευθερίας; Δὲν πείθει λοιπὸν ἡ ΕΔΑ κανένα ὅταν ἰσχυρίζεται, ὅτι ἐπιθυμοῦμεν τὸν ψυχρὸν πόλεμον, διότι δὲν ἐπανηγυρίσαμεν ὅτε ὁ ἡγέτης τοῦ Σοβιετικοῦ Κράτους ἔτεινε τὴν χεῖρα εἰς τὸν ἐν Παρισίοις Πρεσβευτήν μας καὶ τὸν ἀπεκάλεσεν ἐν Χριστῷ ἀδελφόν. Αὐτὴ ἡ ὄψιμος ἀδελφοσύνη, κύριοι συνάδελφοι, μᾶς τρομάζει. Εἰς ἄλλας φάσεις τῆς ἱστορίας καὶ ἐπὶ ἄλλων προσφάτων γεγονότων, ἄλλα ἐσκέπτετο καὶ ἄλλα ἔλεγεν ὁ σοβιετικὸς ἡγέτης διὰ τὴν χώραν μας. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ προχωρήσω, διότι ἐν ὀνόματι τῆς εἰρήνης ἡμεῖς οἱ ἐθνικόφρονες, ἢ ἐὰν ἡ ὁρολογία σᾶς ἐνοχλεῖ, ἡμεῖς οἱ ἀστοί, οἱ δεξιοί, θέλομεν νὰ σιωπήσωμεν καὶ νὰ λησμονήσωμεν, ἀλλὰ ὑπὸ τὸν ἀπαράβατον ὅρον νὰ μὴ προκαλούμεθα. Καὶ προκαλούμεθα, πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, ὁσάκις ὑμεῖς ὑπεραμύνεσθε τῆς Βουλγαρίας καὶ ὅταν ἀκούωμεν, ὅτι συνάδελφος ἔφερεν ἐκ τῆς χώρας ταύτης κονκάρδας μὲ τὴν μορφὴν τοῦ σφαγέως τῶν Ἑλλήνων. (Θόρυβος). Λυποῦμαι τὸν συνάδελφον, διὰ τὴν περιπέτειάν του, ἀλλὰ θὰ ἤθελα εἰς τὴν ἀπάντησίν του νὰ μὴ ὑπῆρχεν ἡ ὁρολογία, ἡ ὁποία πράγματι μὲ κατέπληξεν. Ἀκόμη καὶ ἐὰν δεχθῶ, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ κειμηλίου ἢ ἐπρόκειτο περὶ συλλέκτου, οὗτος δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ φέρῃ εἰς τὴν χώραν τοιοῦτον ἀνίερον σῆμα. Ἡμεῖς τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον, ὅτε εὑρισκόμεθα εἰς Στρασβοῦργον, ὅπου ἀπὸ τοῦ βήματος ὡμίλησεν ὁ Βίλη Μπράντ Δήμαρχος τοῦ Βερολίνου καὶ μᾶς ἐδόθη σῆμα ἀπεικονίζον τὴν πύλην τοῦ Βραδεμβούργου, ἀπεφύγαμεν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος νὰ τὸ φορέσωμεν.

§85ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς ἀριστερᾶς). Τὸ ἐφέρατε, ὅμως. (Θόρυβος).

§86Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὄχι. Σεῖς κάμνετε συλλογὰς καὶ ἐμφανίζεσθε χωρὶς ἐθνικὴν εὐαισθησίαν, τὴν ὁποίαν μόνον ἡμεῖς ἔχομεν.

§87Α. ΚΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὅτε ἀνήλθατε ἐπὶ τοῦ βήματος εἴχατε εἴπει, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ καταβιβάζωμεν τὴν στάθμην τῆς συζητήσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Νομίζω, ὅτι ἐν μέσῳ διαφόρων μικροπραγμάτων τὸ γεγονός, ὅτι ἔτυχε καὶ μία εἰκὼν προσώπου, τὸ ὁποῖον τιμᾶται εἰς τὴν χώραν ἐκείνην, δὲν πρέπει νὰ τὸ θεωρῆτε ὡς κἄτι τὸ τόσον ἄξιον, ὥστε νὰ τὸ ἐπαναφέρετε συνεχῶς. (Θόρυβος).

§88Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Πρέπει νὰ τὸ λησμονήσωμεν καὶ αὐτό. Τί νὰ γίνῃ... (Θόρυβος).

§89Θ. ΔΟΥΚΑΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§90Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἔλεγον λοιπόν, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ λησμονήσωμεν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μὴ προκαλούμεθα. Ὁ κ. Μπριλλάκης εἶπεν κατὰ τὴν χθεσινήν του ὁμιλίαν, ὅτι ἡ μεγάλη πράγματι ἀπεργία τῶν Ἀθηναίων, ἡ ὁποία διέσωσε τὴν Θεσσαλονίκην ἀπὸ τοὺς Βουλγάρους, ὠφείλετο εἰς ἐαμικὴν ὑποκίνησιν. Πλανᾶσθε... (Θόρυβος). Λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων διὰ νὰ ἐπιβεβαιώσῃ τὸ γεγονός, ὅτι ὁ ὀργανωτὴς τῆς μεγάλης ἐκείνης ἀπεργίας ὑπῆρξεν εἷς ἐκ τῶν φίλων του. Ἡ ἀπεργία ἐκείνη ὠφείλετο εἰς τὴν ὀργάνωσιν 3Αʹ, εἰς τὴν ὀργάνωσιν 3Εʹ εἰς τὸν ΕΔΕΣ, εἰς τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς καὶ εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐπιστημόνων. Τότε πράγματι ἐπεσκέφθη τὸν ὀργανωτὴν τῆς ἀπεργίας ἕνας κἄποιος κύριος Ἰωάν. Σκανδάλης ἀπὸ μέρους τοῦ ΕΑΜ καὶ τοῦ ἐζήτησε νὰ μετάσχῃ καὶ τὸ ΕΑΜ εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἀπεργίας. Ὅλαι αἱ ὀργανώσεις, αἱ ἐθνικαί, ἀντελήφθησαν, ὅτι πρόκειται νὰ γίνῃ ἐκμετάλλευσις αὐτοῦ τοῦ ἱεροῦ ἔργου τῶν ὀργανώσεων ἐκείνων ἀπὸ τὸ ΕΑΜ, τοὺς εἶπεν, ὅτι δὲν προφθάνομεν πλέον διότι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ μετὰ τριήμερον καὶ κατέστρεψαν ὅλο τὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον εἶχον ἐκτυπώσει διαφημιστικῶς ὡς προπαγάνδα διὰ νὰ διανείμουν καὶ ἀντὶ τῆς Τετάρτης ποὺ εἶχεν ἀρχικῶς ὁρισθῆ ἀπεφασίσθη νὰ γίνῃ ἡ ἀπεργία ἐνωρίτερον, τὴν Δευτέραν, —βλέπετε σᾶς λέγω καὶ τὰς ἡμέρας καὶ ἠμπορεῖτε νὰ συμβουλευθῆτε τὰς ἐφημερίδας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης—καὶ ἐτύπωσαν καὶ διένειμαν ἀμέσως ἄλλας προκηρύξεις διὰ τὴν Δευτέραν ἀντὶ τῆς Τετάρτης καὶ ἐγένετο πράγματι μόνον ἀπὸ τὰς ἐθνικὰς ὀργανώσεις τὴν Δευτέραν, ἐκείνη ἡ μεγαλειώδης πράγματι ἀπεργία τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία εἶχεν αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα ἄνευ οὐδεμιᾶς συμμετοχῆς τοῦ ΕΑΜ. Καὶ μετὰ 3 ἡμέρας —ἠμπορεῖτε νὰ διαβάσετε ἐφημερίδας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης— ἐξεδόθη ἀνακοινωθὲν τοῦ Στρατηγείου τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεγράφετο, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἔλθουν οἱ Βούλγαροι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Βέβαια, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὡμίλησε χθὲς περὶ θρασύτητος. Ἐμένα δὲν μοῦ ἀρέσει νὰ μεταχειρίζωμαι αὐτὴν τὴν λέξιν, ἀλλὰ θράσος ἀποτελεῖ τὸ νὰ λέγεται, ὅτι τὸ ΕΑΜ ἔκαμεν αὐτὴν τὴν κίνησιν εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο παντελῶς ξένον.

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὑπάρχουν καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι μετέσχον κατὰ τρόπον ἐνεργὸν εἰς τὴν προσπάθειαν ἐκείνην καὶ εἰς τὴν μεγαλειώδη ἐκείνην ἐκδήλωσιν.

§92Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὸ ΕΑΜ δὲν μετεῖχε, πρόσωπα βεβαίως....

§93Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καὶ ὁ κ. Ρηγόπουλος καὶ ὁ κ. Μίχας καὶ ἄλλοι τῶν κυρίων συναδέλφων καὶ σεῖς γνωρίζετε τὰς λεπτομερείας, διότι εἴχατε ἀναλάβει καὶ ὑπεύθυνον θέσιν. Ἀλλὰ καὶ ἄλλοι τῶν κυρίων μετέσχον τῶν ὀργανώσεων, οἱ δύο κατ’ ἐντολὴν ἰδικήν μου, αἱ ὁποῖαι ὀργανώσεις προέβησαν εἰς αὐτὴν τὴν μεγαλειώδη ἐκδήλωσιν.

§94Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δύνασθε νὰ λάβετε πληροφορίας, κ. Μπριλλάκη καὶ ἀπὸ τὸν νῦν Δήμαρχον Πειραιῶς κ. Ντεντιδάκην.

§95Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἡ ἐκδήλωσις ἐκείνη ἡ πραγματικὰ μεγαλειώδης εἶχε δύο πλευράς, τὴν ἀπεργίαν καὶ τὴν διαδήλωσιν. Εἰς τὴν ἀπεργίαν, ὅπως καὶ εἰς ὅλας τὰς ἀπεργίας, ἡ πρωτοβουλία ἀνῆκεν, ὡς ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν εἰς τὸ ΕΑΜ καὶ μετέσχον —δὲν ἤμην ἐκείνην τὴν στιγμὴν διὰ νὰ ξέρω πῶς ἔγινε τεχνικῶς— καὶ αἱ Δημοσιοϋπαλληλικαὶ ὀργανώσεις κλπ. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς ποία ἄλλη δύναμις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς μετέσχεν ἀλλὰ εἶναι πλαστογραφία τῆς ἱστορίας νὰ ὑποστηρίζετε, ὅτι 300.000 Ἀθηναῖοι διαδηλωταὶ ὑπὸ τὰ πυρὰ τῶν τὰνκς καὶ ἀναδεικνυόμενοι ἥρωες, ὅπως ἡ ἡρωΐδα Σταθοπούλου, εἶναι δυνατὸν νὰ προῆλθον ἀπὸ τὰ Ε.Ε.Ε. Εἶναι δυνατὸν ἡ μεγαλειώδης αὐτὴ διαδήλωσις νὰ προῆλθεν ἀπὸ τὰ ΕΕΕ. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ πράγματι παραποίησιν τῆς ἱστορίας. Καὶ τὰ μωρὰ παιδιὰ τῶν Ἀθηνῶν γνωρίζουν αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν.

§96Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Θέλω νὰ ὑπενθυμίσω ἕνα γεγονός, τὸ ὁποῖον ἴσως διαφωτίζει περισσότερον τὰ πράγματα. Οἱ Γερμανοὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰς τὰς 6 Ἀπριλίου καὶ κατέλαβον τὰς Ἀθήνας εἰς τὰς 26 Ἀπριλίου. Ὁ κομμουνισμὸς ἤρχισεν ἀνθιστάμενος κατὰ τῶν Γερμανῶν μόνον ὅταν ἔγινεν ἡ ἐπίθεσις τῆς Γερμανίας κατὰ τῆς Ρωσίας, πρὸ τούτου εἶχον τὴν νοοτροπίαν τοῦ POYR QUOI.

§97ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Δ.Α.). Οἱ ἐξόριστοι κομμουνισταὶ ἐζήτησαν νὰ πᾶνε νὰ πολεμήσουν εἰς τὴν Ἀλβανίαν.

§98Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ παρέμβασις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως ἀπέφυγε νὰ δώσῃ ἀπάντησιν εἰς ὅσα εἶπον καὶ παρενέβαλε ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ἐπίσης πλαστογραφεῖ τὴν πραγματικότητα. Κατὰ τὴν κήρυξιν τοῦ πολέμου ἀπὸ τὴν φασιστικὴν Ἰταλίαν τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1940, τὸ λέγω διὰ τὴν ἱστορίαν καὶ διὰ τὸ Ἔθνος, διότι εἰς τὸ Ἔθνος, ἀνήκουν καὶ οἱ κομμουνισταί, ὅλοι οἱ κομμουνισταὶ ὡς εὑρισκόμενοι εἰς τὰς φυλακὰς καὶ εἰς τὴν ἐξορίαν, ἐδήλωσαν, ὅτι εἶναι πρόθυμοι νὰ πᾶνε νὰ πολεμήσουν. Καὶ ὅσοι ἐκρατήθησαν ἀπὸ τὸν κ. Μανιαδάκην παρεδόθησαν δέσμιοι εἰς τοὺς Γερμανοὺς εἰς τὰ Χαϊδάρια.

§99Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Μπριλλάκης ἔφερε τὸ θέμα αὐτό, εἶμαι ὑποχρεωμένος, χάριν τῆς ἱστορίας νὰ εἴπω, ὅτι ναὶ μὲν ἀμέσως μετὰ τὴν 28.10.1940 πολλοὶ κομμουνισταί, ἴσως ὅλοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς τὰς φυλακάς, εἰς τὴν ἐξορίαν, ἐξεδήλωσαν τὴν διάθεσιν νὰ πολεμήσουν, διότι ἐνόμιζον, ὅτι αὐτὴ θὰ ἦτο ἡ ἐντολὴ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, ἀλλὰ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, 10 ἢ 15 ἦλθον αἱ ὁδηγίαι καὶ ὁλόκληρος αὐτὴ ἡ πραγματικὰ αὐθόρμητος ἐκδήλωσις, —διότι ἐφαντάσθησαν, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἔπρεπε νὰ ἐκδηλώσουν αὐτὴν τὴν στάσιν— παρεμερίσθη καὶ ὑπεχώρησε μετὰ ταῦτα καὶ ἐκδίδονται καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῆς Ἀλβανικῆς ἐκστρατείας ἔντυπα, τὰ ὁποῖα δυσφημίζουν τὸν ἀγῶνα, ὡς ἀγῶνα ἐν ὀνόματι τοῦ καπιταλισμοῦ.

§100Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Εἶναι ψεῦδος, κ. Πρόεδρε.

§101Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀφίστε τα αὐτά, κ. Μπριλλάκη. Μετὰ δὲ τὴν εἴσοδον τῶν Γερμανῶν καὶ τὴν ἔναρξιν τῆς τραγικῆς ἐκείνης περιπετείας τοῦ Ἔθνους μέχρι τὰς 20 Ἰουνίου, —μοῦ ὑπενθυμίζει ὁ κ. Κλῆς, ὁ ὁποῖος μετεῖχεν τῶν ὀργανώσεων, ὅτι τὴν 22αν Ἰουνίου ἔγινεν ἡ ἐπίθεσις τῆς Γερμανίας ἐναντίον τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως,— μέχρι τῆς 22ας Ἰουνίου εἶχον ὄχι μόνον ἐκδηλώσει πλήρη ἀπάθειαν λόγῳ τῆς τραγικῆς ἐκείνης περιπετείας τοῦ Ἔθνους, ἀλλ’ εἶχον ἐπίσης κυκλοφορήσει ἔντυπα διὰ τῶν ὁποίων ἔλεγον: Ὅτι τὰ παθαίνομεν ὅλα αὐτὰ ποὺ παθαίνομεν, διότι προσεκολλήθημεν εἰς τοὺς καπιταλιστάς. Ἡμεῖς κατὰ τὸ διάστημα τοῦ πολέμου ἐθεωρήσαμεν ὁ καθείς μας τὸν ἑαυτόν του ὡς μέλος ὁλοκλήρου τῆς Ἐθνικῆς οἰκογενείας, καὶ εἴχαμεν παύσει νὰ ἀνήκωμεν εἰς Κόμματα καὶ νὰ λαμβάνωμεν ὁδηγίας. Ἐθεωρήσαμεν καθῆκον μας ὡς ἄτομα, ὡς φορεῖς ἀτομικῆς Ἑλληνικῆς συνειδήσεως νὰ πράξωμεν τὸ καθῆκον μας. Δυστυχῶς δὲν συνέβη τοῦτο μὲ ἕνα εἰδικὸν Κόμμα εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ ὁποῖον δὲν δίδει εἰς τὰ μέλη του τὸ δικαίωμα νὰ παρατείνῃ τὴν ὡραίαν αὐθόρμητον πράγματι ἐκδήλωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβησαν κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας μετὰ τὴν Ἰταλικὴν ἐπίθεσιν. Ἀλλὰ δυστυχῶς αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ὁποῖοι ἐξεδήλωσαν αὐτὴν τὴν πρόθεσιν, βασιζόμενοι ἐπὶ τῆς αὐθορμήτου Ἑλληνικῆς παρορμήσεως δὲν εἶχον τὸ θάρρος νὰ ἀποκοποῦν ἀπὸ τὸ Κόμμα, ὅταν τὸ Κόμμα τοὺς διέταξεν νὰ σταματήσουν τὰς ἐκδηλώσεις αὐτάς. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§102Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. ..... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§103Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δεχόμεθα λοιπὸν τὴν ὕφεσιν καὶ τὴν εἰρήνην ποὺ μᾶς προσφέρετε ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μὴ εἶναι σοβιετικοῦ τύπου. Αὐτὴ ἡ ἰδέα, αὐτὴ ἡ PAX SOVIE-TICUS, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη πολὺ πρὸ τοῦ Χρουστσὼφ κατὰ τὸ πρότυπον τῆς PAX ROMANA δὲν μᾶς ἐμπνέει ἐμπιστοσύνην. Εἰδικῶς δὲν ἐμπνέει ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς Ἕλληνας. Διότι οἱ Ἕλληνες γνωρίζουν τὴν ἰδικήν σας συμφιλίωσιν. Προηγήθη ἡ Βάρκιζα, καὶ ὡς γνωστόν, μετὰ τὴν Βάρκιζαν καὶ τὴν συμφιλίωσιν ἐκείνην, ἐπηκολούθησεν ὁ συμμοριτοπόλεμος καὶ ἡ καταστροφή. Ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον ὑπάρχουν παραδείγματα αὐτῆς τῆς δῆθεν συμφιλιώσεως. Ἡμπορεῖτε νὰ τὰ ἀναζητήσητε εἰς τὴν Ἄπω Ἀνατολήν, εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, εἰς τὴν Αἴγυπτον, εἰς τὰς Ἰνδίας, ὅπου γνωρίζουν καλὰ ποῖαι εἶναι αἱ προθέσεις τῶν κομμουνιστῶν καὶ ὅπου τίποτε δὲν ἠμπόδισε τὴν διατήρησιν τοῦ ψυχροῦ πολέμου ὁ ὁποῖος πέρασε πολλὰς φάσεις εἰς τὰς χώρας αὐτάς. Εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι ὑπάρχουν χῶραι εἰς τὸν Δυτικὸν κόσμον, αἱ ὁποῖαι θέλουν πραγματικῶς τὴν ὕφεσιν, καὶ ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι χῶραι αἱ ὁποῖαι θέλουν τὸν ψυχρὸν πόλεμον. Καὶ ὁ κ. Τσιριμῶκος προσέθεσε καὶ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὰς χώρας αὐτάς. Τοῦ ἀπαντῶ: Δὲν ὑπάρχουν Δυτικαὶ χῶραι καὶ Δυτικαὶ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι θέλουν τὸν ψυχρὸν πόλεμον. Τὸ ἀπέδειξαν τοῦτο ἀπὸ τοῦ 1945 καὶ ἐντεῦθεν. Ὑπάρχουν ἴσως Λαοὶ ποὺ θέλουν τὸν πόλεμον, καὶ ἀκόμη τὸν θερμὸν πόλεμον. Ἀλλὰ αὐτοὺς θὰ τοὺς ἀναζητήσετε εἰς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας. Ἐὰν ἐρωτήσετε π. χ. ἕνα Πολωνόν, θὰ σᾶς πῇ μυστικά, ὅτι προτιμᾷ καὶ τὸν πόλεμον ἐὰν πρόκειται νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἐλευθερίαν του. Τὸ γνωρίζω, κ. συνάδελφοι, διότι ἡ χώρα αὕτη, ὅπως ὅλοι γνωρίζωμεν ἀπὸ τὴν ἱστορίαν, διεμελίσθη πολλὰς φορὰς καὶ ὁ τελευταῖος της διαμελισμὸς ἐγένετο ἐν ὀνόματι τῆς εἰρήνης, τὸ 1939. Ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐπὶ λέξει τὸ κείμενον τοῦ ἀνακοινωθέντος τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη εἰς τὰς 29 Σεπτεμβρίου 1939, ἀπὸ τὰς συμμάχους τότε Κυβερνήσεις Μόσχας καὶ Βερολίνου, αἱ ὁποῖαι ἄνευ ἐντροπῆς ἰσχυρίσθησαν, ὅτι ἐρρυθμίσθησαν τὰ προβλήματα τὰ προκύψαντα ἀπὸ τὴν διάλυσιν τοῦ Πολωνικοῦ Κράτους καὶ ἐδημιουργήθησαν οὕτω τὰ θεμέλια μιᾶς μακροχρονίου εἰρήνης εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Εὐρώπην. Ἰδοὺ διατὶ εἶπον, ὅτι ὁ δυστυχὴς Πολωνός, ὁ ὁποῖος ἐσκλαβώθη ἐν ὀνόματι τῆς εἰρήνης ἴσως ἀκόμη θέλει καὶ τὸν πόλεμον διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἐλευθερίαν του. Καὶ ὁ Χίτλερ, κ. συνάδελφοι, ὁ ἄλλος «μέγας ἀπόστολος τῆς εἰρήνης» κατὰ τὸν μεσοπόλεμον, εἶχεν ὀνομάσει τὸ ἐτήσιον συνέδριον τοῦ Κόμματός του, τὸ ὁποῖον θὰ συνήρχετο εἰς τὴν Νυρεμβέργην τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1939, τὸ εἶχεν ὀνομάσει ἀναισχύντως συνέδριον εἰρήνης. Ἀλλὰ σταματῶ, κύριοι. Σταματῶ καὶ ἀρκοῦμαι εἰς αὐτὰ διὰ νὰ μὴ ἀναξέω παλαιὰς πληγάς. Ἔχω ὅμως τὴν ἀξίωσιν καὶ τὸ Κόμμα τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ μία μερίδα τοῦ Λαοῦ, ἡ ὁποία ἀπεπειράθη ἐνόπλως νὰ προσδέσῃ καὶ τὴν ἰδικήν μας γῆν, τὴν γῆν τῆς ἐλευθερίας μέσα εἰς τὰς χώρας τοῦ παραπετάσματος, νὰ μὴ μᾶς προκαλῇ μὲ τὴν συνεχῆ ὑπεράσπισιν καὶ συνηγορίαν ὑπὲρ τῆς Βουλγαρίας, τὴν ὁποίαν κάμνει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Εἶναι τὸ ὀλιγώτερον τὸ ὁποῖον ἠμποροῦν νὰ ζητήσουν τὰ θύματα ἀπὸ τοὺς θύτας. (Χειροκροτήματα).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πρίφτης, ἔχει τὸν λόγον.

§105Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως, ἀπεδείχθη διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, ὅτι ἡ πολιτικὴ ποὺ ἀσκεῖται στὸ ἐσωτερικὸ μιᾶς χώρας καὶ εἰδικότερα στὸν οἰκονομικὸν τομέα, αἱ μέθοδοι καὶ οἱ σκοποί της ἐπηρεάζονται ἀμέσως ἀπὸ τὴν γραμμὴν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ἔτσι, ἡ ἐξωτερικὴ πολιτική, καὶ σ’ αὐτὴν τὴν περίοδον τῶν κοσμοϊστορικῶν γεγονότων, ποὺ ἐμπνέονται ἀπὸ τὸν κοινὸν πόθον ὅλων τῶν λαῶν, ὄχι μόνον διὰ τὴν ὑπεράσπισιν, ἀλλὰ καὶ τὴν κατοχύρωσιν τῆς εἰρήνης, ὥστε νὰ βοηθηθοῦν ὅλαι αἱ ὑπανάπτυκται καὶ καθυστερημέναι χῶραι νὰ προκόψουν καὶ νὰ ἐκλείψῃ ἡ στέρησις, ἡ πεῖνα καὶ ἡ ἀρρώστεια ἀπὸ ἐκτεταμένας περιοχὰς τῆς Γῆς, εἶναι ὁ καθοριστικὸς παράγων καὶ τῆς ἐσωτερικῆς καὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Καὶ στὸ βαθμὸν ποὺ ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ γιὰ ὕψιστον σκοπὸν ἀναγνωρίζει καὶ προβάλλει καὶ ὑπερασπίζεται τὰ συμφέροντα τῆς χώρας, ἐπηρεάζει καὶ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν. Καί, ἢ τῆς δίδει ρυθμοὺς ἀναπτύξεως ἀναλόγους μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ συμφώνους μὲ τὸν βοηθητισμὸν τῆς ἐποχῆς ἤ, τὴν ὑποτάσσει σὲ σκοποὺς ποὺ εἰς τελευταίαν ἀνάλυσιν δὲν εἶναι παρὰ μία ἀγχώδης προσπάθεια συντηρήσεως. Ἐν προκειμένῳ, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ προσανατολισμὸς τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔκλινεν ἁπλῶς, ἀλλὰ ἔρριξεν ἀποφασιστικὰ ὅλο τὸ βάρος της πρὸς τὴν πλευρὰν τοῦ ψυχροῦ πολέμου. Ἡ ὑπακοὴ στὰ συμμαχικὰ κελεύσματα πῆρε χαρακτῆρα ὑποταγῆς ἐν ὀνόματι τῆς κοινότητος τῶν συμμαχικῶν ἐπιδιώξεων. Ἐπιγραμματικῶς ἀναφέρω, ὡς παράδειγμα, τὸ Κυπριακόν. Ἔτσι καὶ ἡ ὕφεσις, σὰν φαινόμενον ποὺ κινεῖται μὲ τὸν πρίμο ἀγέρα τῆς παγκοσμίου λαϊκῆς ἐπιδοκιμασίας, ἀντιμετωπίσθηκε παθητικά, σὲ στάση τοὐλάχιστον, ἀναμονῆς μὲ ἔλλειψιν κάθε πρωτοβουλίας, ἂν ὄχι καὶ μὲ βήματα ἀντιθετικά. Παράδειγμα, οἱ συμφωνίες μὲ τὴ Δυτ. Γερμανία. Καὶ φυσικὰ καὶ στὸν τομέα τῆς ἐξωτερικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἐδείχθη ἀσθενὴς θέλησις καὶ καθυστέρησις καὶ ἡ Κυβέρνησις ἢ ἀπουσιάζει, ἢ γίνεται οὐραγὸς ἢ δέχεται τετελεσμένα γεγονότα καὶ τρέχει λαχανιάζοντας πίσω ἀπὸ αὐτά. Παράδειγμα, ἡ περιπέτεια τῆς Κοινῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἀγορᾶς. Καὶ ὡς συνέπεια, ἡ ἐσωτερικὴ πολιτικὴ οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ἔχει ἀναχθῆ στὴν προστασία ξένων συμφερόντων εἰς βάρος τοῦ δημοσίου χρήματος καὶ γενικώτερα τῆς ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας μὲ σειρὰν ἀποικιακῆς μορφῆς συμβάσεων. Πρόσφατα παραδείγματα, τὸ Διϋλιστήριον, τὸ ἐργοστάσιον σαχάρεως, ἡ σύμβασις μὲ τὴν ESSO κλπ. Ὑπὸ τὴν ἄποψιν αὐτὴν οἱ πρόσφατες καὶ βαρυσήμαντες δηλώσεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων στὰ Χανιὰ καὶ χαρακτηριστικὲς καὶ ἐν πολλοῖς καθοριστικὲς εἶναι, ἐκτὸς ἂν ὁ κ. Ἀβέρωφ, ἀποδώσῃ καὶ αὐτὲς στὴν ἔξωθεν ἐπιταγήν, τὸ χρεωκοπημένο ἐπιχείρημα, ποὺ δὲν εἶναι κἂν σύγχρονον ἐπινόημα ἀφοῦ καὶ στὰ 1872 τὸ χρησιμοποιῆσαν οἱ πολιτικοὶ ἀντίπαλοι τοῦ Πολυλᾶ, μὲ τὴ μικρὴ διαφορά, ὅτι τότε αὐτὸς τὶς ἐπιταγὲς τὶς ἐδέχονταν ἀπὸ τὴν Πετρούπολι. Συνέπεια ὅλης αὐτῆς τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς εἶναι καὶ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὴν Χώραν. Ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος συνάδελφος κ. Μπουρνιᾶς, ἠθέλησε νὰ δώσῃ μίαν ρόδινον εἰκόνα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας μας. Ἐὰν ὅμως ἐξαφύλλιζε τὸ Δελτίον τῆς ΑΤΕ καὶ τὸν «Οἰκονομικὸν Ταχυδρόμον» θὰ ἔβλεπεν, ὅτι κατὰ τὸ αʹ δίμηνον τοῦ 1960 ἐνῷ τὸ ἀγροτικὸν εἰσόδημα παρουσιάζει μίαν κάμψιν ἐκ τῶν τιμῶν διαθέσεως τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων κατὰ 3,2%, ἀντιθέτως τὰ εἴδη τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται κυρίως ὑπὸ τῶν ἀγροτῶν παρουσιάζουν μίαν ὕψωσιν εἰς ποσοστὸν 3,4%. Τοῦτο σημαίνει ἐξανεμισμὸν κατὰ 7% περίπου τοῦ εἰσοδήματος. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ τονίζω τοῦτο ἰδιαιτέρως, διότι ἡ Χώρα μας εἶναι κατ’ ἐξοχὴν γεωργική. Καὶ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἰσχύει τὸ ἀξίωμα, ὅτι κάθε μεταβολὴ στὴ γεωργικὴ παραγωγὴ εἶναι καὶ στὸ ἐκ ταύτης εἰσόδημα ἀποτελοῦν ἀποφασιστικὸν παράγοντα, ὄχι μόνον στὴ διαμόρφωσι τοῦ ὕψους τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ καὶ τῆς συνολικῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος. Ἡ δὲ ζήτησις τῶν ἀγροτικῶν μαζῶν ἱκανοποιεῖται κυρίως ἀπὸ τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν τῶν λοιπῶν κλάδων τῆς οἰκονομίας, τῶν ὁποίων, ἔτσι, προσδιορίζει τὴ δραστηριότητα. Ὀρθῶς δὲ παρατηρεῖ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος («Οἰκονομικαὶ ἐξελίξεις» ἀριθ. 1 Ἰανουαρίου 1960, ὅτι «ἡ σημειωθεῖσα κατὰ τὸ 1958 στασιμότης τῶν ἀγροτικῶν εἰσοδημάτων ἀπετέλεσε τὸν κυριώτερον λόγον ὁ ὁποῖος συνέβαλε κατὰ τρόπον ἄμεσον εἰς τὴν διαμόρφωσιν καὶ περιωρισμένης μόνον αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Ἐξ ἄλλου ἡ μείωσις τοῦ ὄγκου τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς ἀπέτρεψε τὴν ἀξίαν λόγου αὔξησιν τῆς δραστηριότητος τῶν λοιπῶν κλάδων τῶν ἀπασχολουμένων μὲ τὴν συγκέντρωσιν, διακίνησιν καὶ διάθεσιν τῶν γεωργικῶν προϊόντων». Καὶ προσθέτει: «ὁ δυσμενὴς ἀντίκτυπος ἐκ τῆς στασιμότητος ἐγένετο περισσότερον αἰσθητὸς κατὰ τὸ 1959, διότι ἡ δραστηριότης τῆς βιομηχανίας καὶ εἰς μικροτέραν ὅμως ἔκτασιν, τοῦ εἰσαγωγικοῦ ἐμπορίου διετηρήθη τὸ 1958 εἰς ὑψηλὰ ἐπίπεδα προσδιορισθέντα ἀπὸ αἰσιοδόξους προβλέψεις». Ἡ στασιμότης, κ. συνάδελφοι, καὶ ἡ κρίσις εἰς τὴν ἀγροτικὴν οἰκονομίαν εἶναι ὁ καθοριστικὸς παράγων τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος ὅλων τῶν κλάδων τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας μας. Καὶ τοῦτο εἶναι φυσικὸν, ἀφοῦ μέγιστον ποσοστὸν τῆς ἐσωτερικῆς καταναλωτικῆς ἀγορᾶς ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Ἔγιναν πολλαὶ συζητήσεις πρόσφατοι, Πολιτικὸν θέμα, Νοέμβριον 1959, συνταξιοδότησις ἀγροτῶν κλπ. διὰ τὸ ὕψος τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος. Πολλὲς φορὲς ἀνεζητήθη μὲ μίαν ἁπλῆν διαίρεσιν καὶ ἠκολούθησε διαμάχη διὰ τὰς σταθερὰς καὶ τρεχούσας τιμάς. Εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν συζήτησιν ἐλησμονήθη, ὅτι μόνον τὸ καταναλισκόμενον εἰσόδημα εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βοηθεῖ καὶ τὴν κίνησιν τῆς ἀγορᾶς καὶ παραγωγῶν διὰ τὴν αὔξησίν της. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ ἀριθμούς, ἐὰν δηλ. τὸ κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα τοῦ Ἕλληνος εἶναι τόσα δολλάρια ἢ ὀλιγώτερα. Θὰ ἀναφέρω ὅμως ποῖον εἶναι τὸ ἐπίπεδον διατροφῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, κατὰ τὸ 1958, ὅπως προκύπτει ἀπὸ στατιστικὰ στοιχεῖα. Καταναλωθεῖσαι ποσότητες τροφίμων τὸ 1958 (κατὰ κεφαλὴν καὶ εἰς χιλιόγραμμα).

δηλαδὴ 30 γρ. τὴν ἡμέρα. Δόσις καθαρὰ Φαρμακευτική. Λίπη καὶ ἔλαια 16, δηλαδή, 44 γρ. τὴν ἡμέρα! Μία πατάτα περισσότερη τὴν ἡμέρα στὸ Ἑλληνικὸ τραπέζι, θὰ ἔλυε τὸ πρόβλημα τοῦ λαδιοῦ μας καὶ δὲν θὰ συζητούσαμεν τόσες σχετικὲς ἐπερωτήσεις. Ὁ ἀριθμὸς τῶν θερμίδων ἡμερησίως εἶναι 2.659, ὅσες καὶ τὸ 1938. Καὶ ἡ σύνθεσίς τους 54,4% σιτηρὰ καὶ μόνον 12% ζωϊκὰ λευκώματα. (Πορτογαλία 15%, Ἰταλία 18, Ἰσραὴλ 20% καὶ λοιπὲς εὐρωπαϊκὲς χῶρες 33– 40% καὶ ἄνω σὲ ζωϊκὰ λευκώματα). Καὶ στὴ χώρα μας ποὺ ἔχει μῆκος ἀκτῶν 15.000 χιλιόμετρα, καταναλίσκονται μόνον ἀπὸ κάθε Ἕλληνα 7 ὀκάδες ψάρια ἐτησίως. Καὶ διαθέτουμε ὑπὲρ τὰ 6 ἑκατομμύρια δολλάρια γιὰ τὴν εἰσαγωγὴ ψαριῶν.

§106Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ἡ κατανάλωσις τῶν ψαριῶν εἰς τὴν Χώραν μας εἶναι ἡ μεγαλυτέρα ἀπὸ ὅλας τὰς Μεσογειακὰς Χώρας.

§107Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, καμμία μεσογειακὴ χώρα δὲν ἔχει κατ’ ἀναλογίαν τὸ μῆκος τῶν ἀκτῶν μας. Καὶ κατὰ τὸ 1958 τὰ τρία πρῶτα τρίμηνα ἡ Ἑλληνικὴ ἁλιεία ἀπέδωσε 50.000 τόννους, καὶ τὸ 1959, 48.000 τόννους.

§108Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ἀπὸ 40.000 τόννους ποὺ εἶχε συγκομιδὴν ἡ ἁλιεία μας τὸ 1940 ἐφθάσαμεν σήμερον εἰς 80.000 τόννους...

§109Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Αὐτή, κ. συνάδελφοι, εἶναι ἡ γενικὴ κατάστασις διατροφῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἐκπλήσσουν περιστατικὰ σὰν αὐτὸ ποὺ σταχυολογῶ ἀπὸ τὸν Τύπον καὶ ἀναφέρω μόνον τὰς ἐπικεφαλίδας, διότι ὑπογραμμίζουν τὴν εἰδικώτερη κατάστασιν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. 1) Διεπιστώθη, ὅτι οἱ κάτοικοι τριῶν κοινοτήτων τῆς ἐπαρχίας Βονίτσης πάσχουν ἀπὸ ἀβιταμίνωσιν (ΤΑ ΝΕΑ), 2) Ξυπόλητα καὶ ντυμένα μὲ κουρέλια πηγαίνουν εἰς τὸ σχολεῖον τὰ παιδιὰ τοῦ χωρίου Προσήλια (ΤΑ ΝΕΑ), 3) Ὀρεισίβιοι τῆς Εὐρυτανίας κρατοῦν δι’ ἀτομικὴν χρῆσιν ἀποστελλομένας τροφὰς διὰ τὰ ζῶα των (ΤΑ ΝΕΑ), 4) Κριθὴ προοριζομένη διὰ ζωοτροφὰς ἀγοράζεται ὑπὸ ἀγροτῶν εἰς Ἅγ. Νικόλαον Κρήτης, διὰ παρασκευὴν ἄρτου (ΕΣΤΙΑ), 5) Παρόμοιον περιστατικὸ εἰς Κρήτην (ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ) κλπ. Καὶ αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συμπληρώσω, ὅτι δραματικὴν κατάστασιν ἀντιμετωπίζει καὶ ὅλη ἡ ὕπαιθρος τῆς Κερκύρας. Δὲν ἀναφέρομαι στὴ κατοικία, ρουχισμὸ κλπ. Παρακαλῶ, μόνον, κ. συνάδελφοι, προσέξτε τὰ παιδιὰ τῶν σχολείων τῆς ὑπαίθρου. Δίνουν τὴν ἐντύπωσιν τροφίμων πρεβαντορίου. Ἔτσι δικαιολογοῦνται καὶ τὰ ἑκατομμύρια τῶν ἀπόρων καὶ τὰ δύο ἑκατομμύρια Ἑλλήνων ποὺ διαβιοῦν ὑπὸ κτηνώδεις συνθήκας, ὅπως ἐδήλωσεν ὁ κ. Ἀβέρωφ. Τὴν ἴδια κατάστασιν ἐξαθλιώσεως ἀντιμετωπίζει ὁ ἀγρότης καὶ εἰς τὰ προϊόντα του. Σαπίζουν οἱ πατάτες, ἀδιάθετα τὰ καπνά, κρίση στὴ σουλτανίνα καὶ στὰ ἑσπεριδοειδῆ, ἐξευτελισμὸς τῆς τιμῆς τοῦ λαδιοῦ κλπ. Οἱ τιμὲς παρουσιάζουν πάντοτε τεράστιον ἄνοιγμα μεταξὺ τόπων παραγωγῆς καὶ τόπων καταναλώσεως. Ἡ μυστηριακὴ ἀλχημεία βρῆκε τὴν εὔκολη λύσιν. Τὸ ὑψηλὸν κόστος παραγωγῆς. Εἶναι, βεβαίως, ἀρκετὰ ὑψηλόν, ἀλλὰ ὄχι μέχρι τοῦ σημείου νὰ κάνῃ τὰ προϊόντα μας νὰ μὴ δύνανται νὰ συναγωνισθοῦν ὁμοειδῆ ἄλλων χωρῶν. Ἡ ὕψωση τῶν τιμῶν ὀφείλεται καὶ στὴν ἔλλειψη ἐπαρκῶν καὶ εὐθηνῶν μέσων μεταφορᾶς καὶ στὴν ἀπειρία τῶν μεσαζόντων. Στὴν ἔλλειψη πολιτικῆς γιὰ τὴν στήριξη τῶν τιμῶν στὴν ἐσωτερικὴ ἀγορά, στὴ βαθμιαία ἄρση τῆς πολιτικῆς προστασίας τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων. Στὶς διαρκεῖς ἐπιβαρύνσεις τῶν κομίστρων καὶ τὴν αὔξηση τῆς τιμῆς τῶν καυσίμων. Στὴν ἀνατροπὴ κάθε ὀργανωτικῆς προσπαθείας γιὰ τὴν ἐμπορία τῶν προϊόντων ἀπὸ τοὺς παραγωγούς. Καὶ οὕτω ἕνα ἐρώτημα. Ἕν Νομοσχέδιον διὰ τὸ ὁποῖον πολλὰ ἐγράφησαν καὶ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐμπορίαν τῶν κηπευτικῶν καὶ ὀπωρικῶν, γιατὶ δὲν ἔφθασεν ἀκόμα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴ προστεθῇ καὶ ἡ εἰσροὴ γεωργικῶν Ἀμερικανικῶν πλεονασμάτων ὑπὸ μορφὴν βοηθείας, ἔχομεν πλήρη τὴν αἰτιολόγηση τῆς πτώσεως τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων. Εἶναι ἀκατανόητη αὐτὴ ἡ «βοήθεια» σὲ προϊόντα ποὺ παράγονται στὴ χώρα μας. Ἡ δραχμοποίησί τους ποὺ δημιουργεῖ πρόσθετα δημοσιονομικὰ διαθέσιμα γίνεται μὲ λήστευσιν τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος καὶ γι’ αὐτὸ μόνον «βοήθεια» δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκληθῇ. Ἡ φτώχεια καὶ ἡ ἀπόγνωσις τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ἐδημιούργησαν τὴν ἐσωτερικήν, ἀλλὰ καὶ ἐξωτερικὴν μετανάστευσιν. Ἀποκρούομεν ἰδὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι καὶ ἡ Ἰταλία ἔχει 80.000 μετανάστας, ἔναντι 56.000 τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Ἰταλία εἶναι ἓν Κράτος μὲ πυκνότητα 169 κατοίκων, ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς ἔχει μόνον 59. Καὶ δι’ αὐτὸ εἰς τὴν Ἰταλίαν δημογραφικὸν πρόβλημα ὑπῆρχε καὶ πρὸ τῆς ἀνεξαρτησίας της. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἠθικῶς ἀπαράδεκτον, ἐθνικῶς καταλυτικόν, ἀλλὰ καὶ λογικῶς ἀποκρουστέα ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει εἰς μίαν ἐλαχίστην μειοψηφίαν εἰσοδηματιῶν τὴν ἀπεριόριστη ἱκανοποίηση καὶ τῶν πλέων ἐξοργιστικῶν ἀπαιτήσεών της καὶ τῶν πιὸ ἀπιθάνων καὶ ἐξωφρενικῶν καπριτσιῶν, ἐνῷ ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ στερῆται τῶν πλέων στοιχειωδῶν βιοτικῶν ἀναγκῶν. Αὐτὸ δὲ τὸ προσεπιβεβαιώνει μία μόνον ματιὰ στὰς δηλώσεις εἰσηδήματος. Ἐπὶ συνολικοῦ φορολογητέου εἰσοδήματος 10.470 ἑκατομμ., 7.237 ἑκατομμ. ἐπραγματοποιήθησαν εἰς τὴν περιφέρειαν πρωτευούσης καὶ 3.197 ἑκατομμ. εἰς ὅλην τὴν ὑπόλοιπον Ἑλλάδα. Ἐπὶ πλέον δὲ ἡ κατὰ φορολογητέας κλάσεις ἀνάλυσις τῶν μεγεθῶν τούτων εἶναι καὶ ἐξοργιστικὴ καὶ ἀποκαρδιωτική. Ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας τὸ κεντρικὸν μέλημα τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ λῆψις δραστικῶν μέτρων προγραμματισμένων καὶ ὡλοκληρωμένων διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας, ὥστε ἔτσι νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐξυγίανσις ὁλοκλήρου τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας. Προέχων σκοπός: ἡ ἐξασφάλισις στοιχειώδους διαβιώσεως σὲ ὅσο τὸ δυνατὸν περισσότερες ἀγροτικὲς οἰκογένειες. Βέβαια ἡ Κυβέρνησις ἐξήγγειλε τὴν ἀναδιάρθρωση τῶν καλλιεργειῶν. Τὸ θέμα τοῦτο ὅμως εἶναι, περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι δύναται νὰ φαντασθῇ κανεὶς συνδεδεμένο, μὲ τὴν ἐξωτερικὴ πολιτική, μὲ τὴν ὕφεση. Χρειάζεται νὰ ἐρευνήσουμε μήπως αὐτὴ ἡ ἀναδιάρθρωση τῶν καλλιεργειῶν καὶ ἡ ἀναμόρφωσις καλλιεργητικῶν συστημάτων καὶ μεθοδιῶν σκοπεύει νὰ μᾶς ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὴν καλλιέργεια ἐθνικῶν ἐξαγωγίμων προϊόντων; Πιὸ καθαρά: Μήπως ἀποσκοπεῖ στὴ δημιουργία αὐστηρῶν ὁρίων ἀναπτύξεως τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς κατὰ τρόπον διασφαλίζοντα ξένα συμφέροντα. Γιὰ νὰ μὴ θίγεται ἀπὸ συναγωνισμὸ ἡ ἐμπορία ὁμοειδῶν Ἀμερικανικῶν προϊόντων καὶ νὰ εἶναι πάντα ἐξησφαλισμένη ἡ διέξοδος Ἀμερικανικῶν γεωργικῶν πλεονασμάτων; Οἱ παλιὲς αὐτὲς ἀνησυχίες, ἀνανεώθησαν ἀπὸ πρόσφατα γεγονότα. Οἱ Βρεταννοὶ ἐσκόπευαν νὰ ἀγοράσουν ποσότητα Ἑλληνικῶν καπνῶν. Ἀντιπροσωπεία ἔσπευσε πρὸ μηνῶν στὸ Λονδῖνο καὶ ἐκεῖ, τελικῶς, τῆς ἐδηλώθη, ὅτι ἂν καὶ οἱ Ἄγγλοι καπνοβιομήχανοι ἐσκόπευαν νὰ ἀγοράσουν 10% τῆς καταναλισκομένης ποσότητος εἰς Ἑλληνικὰ καὶ Τουρκικὰ καπνά, δὲν πρόκειται νὰ προχωρήσουν ἐμποδιζόμενοι ἀπὸ τὸ Ἀμερικανικὸν καπνεμπόριον. Εἰς τὴν «Καπνικὴν Ἐπιθεώρησιν» ἐδημοσιεύθη τὸ γνωστὸν σημείωμα τῶν Γερμανῶν καπνοβιομηχάνων, ὅτι δὲν μποροῦν νὰ αὐξήσουν τὰς εἰσαγομένας ποσότητας λόγῳ μετατοπίσεως τῶν εἰς καπνὰ ἀναγκῶν τῆς Δυτ. Γερμανίας. Κἄτι ἀνάλογον περιλαμβάνει ἡ ἐπιστολὴ Ράϊνχαρτ καὶ τέλος εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς σχετικὴν προσπάθειαν ἀπέτυχε καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ ταξείδιόν του στὴ Μπόν. Νὰ ποὺ βασίζονται οἱ ἀνησυχίες μας. Καὶ ἀκόμα μήπως ἡ ἀναδιάρθρωσις γίνῃ κατὰ τρόπον εὐκαιριακόν, ὅπως πρὸ ἐτῶν μὲ τὴν ὀρυζοκαλλιέργεια, ἐξ αἰτίας προσκαίρου ὑποχωρήσεως τῆς παγκοσμίου ὀρυζοπαραγωγῆς, μὲ συνέπειαν τὴν καταστροφὴν τῶν ὀρυζοκαλλιεργητῶν, ποὺ ἀκόμη εἶναι χρεωμένοι. Ἡ ἀναδιάρθρωση ἔπρεπε νὰ ἔχῃ δύο κυρίως στόχους, α) τὸν περιορισμὸ στὰ κατώτατα δυνατὰ ὅρια τῶν εἰσαγωγῶν γεωργικῶν προϊόντων. Διότι δι’ αὐτὰ διατίθενται 60–80 ἑκατ. δολλάρια (Κρέατα, γάλα, τυρί, ψαρικά, σάκχαρις, ὄσπρια, ρύζι κλπ.). Καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀντιπροσωπεύει τὸ ⅙ τῶν εἰσαγωγῶν μας.

§110Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργ. Ἐμπορίου). Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Εἴπατε ὅτι σκοπὸς τῆς ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ κάλυψις τῶν γεωργικῶν ἐλλειμμάτων διὰ νὰ ἀποφύγωμεν εἰσαγωγὰς γεωργικῶν προϊόντων. Θὰ ἔπρεπε ὅμως, νομίζω, προτοῦ ἐξαγάγετε τὰ συμπεράσματα ὡς τὰ ἀναφέρετε νὰ εἴχατε τοὐλάχιστον ἀναγνώσει τὸ πρόγραμμα τῆς ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν, διότι τότε, ὡς εἶναι βέβαιον δὲν θὰ ἀνεφέρατε τὰ ὅσα πρὸ ὀλίγου ἀνεφέρατε. Ἐθέσατε διὰ νὰ καταλήξετε εἰς τὸ ἀνωτέρω αὐθαίρετον συμπέρασμά σας, μήπως σκοπὸν τοῦ προγράμματος ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν, ὅτι εἶναι ἡ ὑποταγὴ τῆς οἰκονομίας μας πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς Ἀμερικανικῆς παραγωγῆς. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις σᾶς πληροφορῶ, ὅτι διὰ τῆς ἀναδιαρθρώσεως ἐπιδιώκει νὰ καλύψῃ τὰς ἐλλείψεις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας διὰ νὰ καταστήσῃ προτοῦ ἐξαγάγετε τὰ συμπεράσματα ὡς τὰ ἀναφέρετε αὐτάρκη καὶ ἀφ’ ἑτέρου, νὰ ἐπαυξήσῃ τὰς ἐξαγωγάς. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἐθεώρησα σκόπιμον νὰ σᾶς διακόψω διὰ νὰ διορθώσω μίαν ἀνακρίβειαν τὴν ὁποίαν ἀνεφέρατε.

§111Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν μοῦ ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ μὲ παρακολουθήσητε. Ἐγὼ ἐτόνισα, ὅτι ἡ ἀναδιάρθρωσις δὲν ἔχει τὴν ἀναγκαίαν ἔκτασιν διὰ νὰ καλύψῃ τὰς ἀνάγκας αὐτάς. Παράδειγμα: τὸ ἐργοστάσιον σακχάρεως καὶ ἡ ἀναγκαία παραγωγὴ τεύτλων, ἐὰν δὲν συμπληρωθῇ μὲ σταυλικὴν οἰκονομίαν εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ πληρώσωμεν πολὺ ἀκριβότερα τὴν σάκχαριν ἀπὸ ὅ,τι πληρώνομεν αὐτὴν εἰσάγοντάς την ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§112Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργ. Ἐμπορίου). Κύριε Πρίφτη, δὲν πρέπει νὰ ὁμιλῆτε μὲ τόσην ἀοριστίαν ἢ ὅταν ἡ ἀοριστία σας σημειώνεται καὶ ἀποφαίνεσθε μὲ ἀποφθέγματα θὰ πρέπει, νομίζω, διὰ νὰ θεμελιώσετε τὰ λεγόμενά σας νὰ μᾶς ἀναφέρετε συγκεκριμένως τὶ περιλαμβάνει καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι προγραμματισμένον εἰς τὸ πρόγραμμα ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν.

§113Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Ὁμιλῶ πολὺ συγκεκριμένως. Καὶ ἀναγνωρίζω πάντοτε καλοπίστως ὅ,τι γίνεται, Δεύτερος στόχος πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐκμετάλλευσις πάσης ἐκτατικῆς δυνατότητος τῆς Ἑλληνικῆς γῆς πρὸς καλλιέργειαν, ὅπως ἐπίσης καὶ πάσης ἐντατικῆς δυνατότητος. Καὶ ὑπάρχουν παρόμοιαι δυνατότητες. Μάλιστα, κ. συνάδελφοι. Νομίζω, ὅτι παρ’ ὅλα τὰ κατὰ κόρον λεχθέντα περὶ στενότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ καλλιεργητικοῦ χώρου, δὲν ἔχουν ἐξαλειφθῆ αἱ δυνατότητες ἐπεκτάσεως τῆς καλλιεργείας ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς γῆς. Εἰς σοβαρὰν μελέτην ἀναφέρεται, ὅτι 1 ἑκατομμ. στρέμματα δύναται νὰ ἀποδοθοῦν εἰς καλλιέργειαν διὰ μικρῶν ἔργων.

§114Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργ. Ἐμπορίου). Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ὅτι ἐξακολουθεῖτε νὰ ἀντιμετωπίζετε τὰ ζητήματα μὲ ἀποφθέγματα. Εἴπατε, ὅτι ὅταν ἔχωμεν 1 ἑκατ. στρέμματα ἐντατικώτερον καλλιεργούμενα...

§115Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Δὲν εἶπα ἐγὼ τέτοιο πρᾶγμα, κ. Ὑπουργέ. Εἶπα, ὅτι ὑπάρχει δυνατότης ἐκτατικῆς ἀναπτύξεως τῶν καλλιεργειῶν κατὰ 1 ἑκατ. στρέμματα εἰσέτι.

§116Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργ. Ἐμπορίου). Ἐλέγχετε μήπως ἐν γνώσει τῆς ἀνακριβείας, κ. συνάδελφε, τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν λαμβάνει μέτρα διὰ τὴν ἐντατικὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν καλλιεργειῶν.

§117Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Δὲν μὲ προσέχετε, κ. Ὑπουργέ.

§118Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργ. Ἐμπορίου). Τότε πῶς δύνασθε νὰ τοποθετῆτε συνεχῶς τὸ ζήτημα ἐπὶ τῆς βάσεως, ὅτι ἐνῷ ἔχομεν αὐτὴν τὴν δυνατότητα ἀποδόσεως δὲν τὴν ἀντιμετωπίζομεν;

§119Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μέχρι στιγμῆς ὡμίλησα περὶ ἐκτατικῆς καλλιεργείας. Ἀλλὰ πέραν τῆς ἐκτατικῆς δυνατότητος ὑπάρχει καὶ ἡ δυνατότης τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας διὰ τῶν ἀρδεύσεων. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἔγιναν σοβαρὰ βήματα. Οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας μᾶς λέγουν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἄρδευσιν τοῦ 30% πλέον τῆς συνολικῆς καλλιεργουμένης ἐπιφανείας ποὺ ἀνέρχεται εἰς 36 ἑκατ. στρέμματα. Ὁ τριπλασιασμὸς τῆς παραγωγῆς θὰ εἶναι ἡ ἄμεση συνέπεια. Ἀλλὰ πάντα θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ παραμένῃ τὸ πρόβλημα τῆς διαθέσεως τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων. Ἔτσι, κ. συνάδελφοι, θὰ φθάσωμεν καὶ πάλιν εἰς τὸ δίλημμα. Εἶναι εὐλογία ἢ ἄγχος αὐτὴ ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς; Ὅταν σαπίζουν ἢ θὰ ἀποθεματοποιοῦνται τὰ προϊόντα μποροῦμε νὰ μιλᾶμε σοβαρὰ γιὰ αὔξησι γεωργικοῦ εἰσοδήματος. Ἰδού, ποὺ προβάλλει καὶ πάλιν πέραν τῆς ἱκανοποιήσεως ηὐξημένων ἀναγκῶν τῆς ἐσωτερικῆς ἀγορᾶς καὶ τὸ πρόβλημα τῶν ἐξαγωγῶν. Πρὸ ὀλίγου, κ. συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, ἀντικρούων σημεῖον, τῆς ἀγορεύσεως τοῦ συναδέλφου κ. Ἠλιοπούλου, ἀνέφερεν, ὅτι τὸ 1958 ἡ Ἑλλὰς εἶχεν αὔξησιν τῶν ἐξαγωγῶν της. Ἀλλὰ ἔμεινεν ἐκεῖ ὁ κ. Ὑπουργός. Δὲν ἐπροχώρησε. Διὰ τοῦτο, διευκρινίζω, τὸ 1957 εἶχε σημειωθῆ τὸ μεγαλύτερον πλαφὸν εἰς τὸ διεθνὲς ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον. Τὸ 1958 ὄντως ἐσημείωσε πτῶσιν. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1959 εἶχε νέαν ἄνοδον εἰς 115 δισ. δολλάρια, δηλαδή, αὔξησιν 4% ἀνωτέραν τοῦ 1957 ἐνῷ εἰς τὴν Ἑλλάδα εἴχαμεν ὡς γνωστὸν γενικὴν κάμψιν τῶν ἐξαγωγῶν, ἡ ὁποία ἔφθασεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 212 ἑκατ. δολλάρια. Καλλίτερον συνεπῶς εἶναι νὰ βασιζώμεθα ἐπὶ τῶν πλέον προσφάτων στοιχείων, ὅταν κάνωμεν τὴν σύγκρισιν.

§120Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργ. Ἐμπορίου). Κύριε συνάδελφε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, ἔκαμε σύγκρισιν ἐξαγωγῶν καπνοῦ μεταξὺ Τουρκίας καὶ Ἑλλάδος καὶ ἀνέφερεν εἰς ποῖα προϊόντα ὑστέρησεν ἡ Ἑλληνικὴ ἐξαγωγή. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ σᾶς διαφεύγῃ, διότι ἔχετε ἐπεξεργασθῆ ὅλα σχεδὸν τὰ στοιχεῖα, εἶναι ὅτι ὁ ὄγκος τῶν ἐξαγωγῶν μας κατὰ τὸ 1959 εἶναι ηὐξημένος, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἔτος 1958, ἐξαιρέσει ὡρισμένων προϊόντων. Ἐπίσης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῆτε, κ. συνάδελφε, ὅτι ὁ ὄγκος τῶν ἐξαγωγῶν μας εἶναι τὰ νωπὰ ἀγροτικὰ προϊόντα, ἔχει ὑπερτριπλασιασθῆ ἐν σχέσει πρὸς τὸ 1955. Ὅλα αὐτὰ ἀποδεικνύουν, ὅτι ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις μέχρι τοῦ 1955 δὲν κατώρθωσαν νὰ προωθήσουν τὰς ἐξαγωγὰς καὶ εἰς τὰ ἐπίπεδα τὰ σήμερον ὑπάρχοντα καὶ μόνον διὰ τῶν συντόνων προσπαθειῶν τῶν ἀπὸ τοῦ 1955 καὶ ἐφεξῆς Κυβερνήσεων Καραμανλῆ, κατέστη δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ σημερινὰ ἐπίπεδα.

§121Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ, αἱ παλαιαὶ Κυβερνήσεις ἐκρίθησαν καὶ ἤδη κόμματα ποὺ τὰς ἀπήρτιζαν εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Ἡμεῖς τώρα κρίνομεν τὴν ἰδικήν σας πολιτικήν, πολιτικὴν ἡ ὁποία ἐπωφελήθη ὅλων τῶν πλεονεκτημάτων τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ 1953 καὶ ὅμως πάλιν ἔφερε τὸ πρόβλημα τῶν ἐξαγωγῶν εἰς ἀδιέξοδον.

§122Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἀπὸ τὰ στοιχεῖα ποὺ ἐδόθησαν, προκύπτει, ὅτι πρὸ τοῦ 1955, δηλαδή, κατὰ τὰ ἔτη 51, 52, 53 κλπ. αἱ ἐξαγωγαί μας ἐκάλυπτον τὰς εἰσαγωγὰς μας κατὰ 52,53 καὶ 54%. Ἤδη μετὰ τὸ 1955 ἐφθάσαμεν εἰς τὸ 49%. Ποίαν ἄλλην ἀπόδειξιν θέλει ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς; Ἡ Τουρκία κατὰ τὸ 1954 ἐξήγαγε 34 ἑκατ. κιλὰ καπνοῦ. Ἀλλὰ καὶ ὁ μέσος ὅρος τῶν συναλλαγῶν μας μὲ τὴν δύσιν εἶναι κάτω τῶν 31%. Ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐξαγωγῶν μας.

§123Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργ. Ἐμπορίου). Ἀκριβῶς, κ. συνάδελφε, τὴν ἀλχημείαν μετεχειρίσθητε διὰ νὰ δυνηθῆτε αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ μᾶς κατηγορήσητε ἐπὶ ἀλχημεία. Προσπαθεῖτε δηλαδὴ δι’ ἀλχημειῶν νὰ ξεπεράσετε τὰ γεγονότα. Διότι ἀφ’ ἑνὸς ἀνεφέρατε τὰ ποσοστὰ ἐξαγωγῶν, χωρὶς νὰ συνδέετε ταῦτα ὡς ὀφείλετε μὲ τὸ ὕψος τῶν εἰσαγωγῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐνῷ ἐλέγχετε, κατηγορεῖτε συστηματικῶς καὶ συνεχῶς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν μὴ αὔξησιν τῶν ἐξαγωγῶν μας πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας, σήμερον διὰ λόγους ἐντυπώσεων καὶ μόνον τὴν ἐλέγχετε δῆθεν διὰ μείωσιν τῶν ἐξαγωγῶν μας πρὸς τὰς Δυτικάς.

§124Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμῇ τὰς ἐξαγωγὰς πρὸς τὰς ἀνατολικὰς χώρας καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι ποὺ δὲν θὰ θέλομεν, τῆς ἀπαντῶ. Ἀνέγνωσα τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ἀβέρωφ, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι ἡ περαιτέρω ἐξαγωγὴ πρὸς τὰς ἀνατολικὰς χώρας δὲν εἶναι δυνατή, διότι θὰ ἀποβῇ εἰς βάρος τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων.

§125Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργ. Ἐμπορίου). Αὐτὸ δὲν ἀναιρεῖ τὸ γεγονός, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ, ηὐξήθησαν αἱ ἐξαγωγαί μας πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας.

§126Ι. ΓΙΑΛΩΦΑΣ. Ἡ κρίσις τῶν γεωργικῶν προϊόντων ὀφείλεται εἰς τὴν ἀποτυχημένην ἐμπορικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Συνεπῶς, τὰ ὅσα λέγετε δὲν εἶναι ἀληθινὰ ἐκτὸς καὶ τὰ λέτε διὰ τὴν Ε.Ρ.Ε. καὶ διὰ νὰ εἶναι κανεὶς Ὑπουργός.

§127Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργ. Ἐμπορίου). Διὰ νὰ εἶναι κανεὶς Ὑπουργός, κ. συνάδελφε, εἰς τὸ κόμμα μας καὶ τὴν Δημοκρατίαν, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ ὄχι ὡς λέγετε ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν μας, ἐνῷ διὰ νὰ εἶναι κανεὶς ἀπὸ σᾶς Ὑπουργός, δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν λαόν, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν στενὸν κύκλον τῶν ἐπιβαλλομένων ἑκάστοτε εἰς τὸν λαόν.

§128Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Ἄμεση σχέσιν ἐπίσης μὲ τὴν ἀναδιάρθρωσιν, ἔχει καὶ ἡ πιστοδότησις τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας, ἡ οἰκονομικὴ βοήθεια τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ ἡ διαρρύθμισις τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, κατὰ τρόπον πραγματικὰ ὑποβοηθητικὸν τῆς καλλιεργητικῆς προσπαθείας. Φυσικὰ ὑπάρχει μία αὔξησις εἰς τὸ ποσὸν τῶν πιστοδοτήσεων. Ὅμως ὁ ποσοστιαῖος συντελεστὴς πιστοδοτήσεως τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας παραμένει στάσιμος εἰς τὸ 30% τοῦ συνόλου τῆς πιστοδοτήσεως τῶν κλάδων τῆς οἰκονομίας καὶ αὐτὸ ἔχει τὴν βασικὴν σημασίαν. Περαιτέρω εἶναι καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ ρευστοποίησις τῶν ὀφειλῶν τῶν ἀγροτῶν πρὸς τὴν ΑΤΕ. Ἀσκεῖται μία βαρυτάτη πίεσις. Εἶδα ὁλόκληρο χωριὸ νὰ ἐκκενώνεται μόλις ἐφαίνετο τὸ «μαῦρο αὐτοκίνητο» τῶν δικαστικῶν κλητήρων. Καὶ ὅμως πρέπει νὰ τονισθῇ, ὅτι πρὸς τιμὴν τοῦ πενομένου ἀγρότου, ἡ εἴσπραξις τῶν δανείων τοῦ ἔτους, πραγματοποιεῖται κατὰ ποσοστὸν 69%, καὶ τῶν παρελθόντων ἐτῶν κατὰ ποσοστὸν 97% ἐν ἀντιθέσει μὲ τὰς ἄλλας ἐπιχειρήσεις, τρίτης καὶ τετάρτης κατηγορίας εἰς χεῖρας 150 τῶν ὁποίων ἔχουν παγώσει πιστώσεις 1 δισεκατ. δραχμῶν, ἐξ ὧν τὰ 850 ἑκατομμ. ἀντιστοιχοῦν εἰς 20 ἐπιχειρήσεις μόνον. Τὴν ἄμεσον σχέσιν ὅσων ἐξέθεσα μὲ τὴν ἀκολουθουμένην ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τὴν ἀποδεικνύει καὶ ὁ συσχετισμὸς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος μὲ τὸ ὕψος τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Ἔχει ἡ χώρα μας μίαν θλιβερὰν πρωτοκαθεδρίαν. Θὰ ἀναγνώσω ὡρισμένα στοιχεῖα διὰ νὰ κάμετε τὴν σύγκρισιν πρὸς τὸ ψυχροπολεμικὸ πνεῦμα. Ἰδοὺ τὸ ἐτήσιον κατὰ κεφαλὴν ἐθνικὸν εἰσόδημα καὶ τὸ ποσοστὸν πολεμικῶν δαπανῶν.

Αὐτὴ ἡ πρωτοκαθεδρία εἶναι καὶ δι’ ἄλλον λόγον ἀδικαιολόγητη. Πῶς μία χώρα, ποὺ μετέχει σὲ συμμαχικὴ κοινότητα, μὲ τὸ μικρότερο ἐθνικὸ εἰσόδημα πρέπει νὰ σηκώνῃ τὶς περισσότερες πολεμικὲς δαπάνες; Ἄς μὴ προβληθῇ τὸ ἀσταθὲς ἐπιχείρημα τῆς εἰδικῆς θέσεως τῆς χώρας. Θὰ εἶναι, τὸ ὀλιγώτερον, ἀφελές. Γιατὶ αὐτὴ ἡ «εἰδικὴ θέσις» θὰ ἔπρεπε ν’ ἀναγνωρίζεται ἀπὸ ὅλα τὰ κράτη–μέλη τοῦ ΝΑΤΟ, ἂν ὑφίστατο στὴν πραγματικότητα καὶ δι’ αὐτὸ νὰ τύχῃ ἡ Ἑλλὰς εἰδικῆς μεταχειρίσεως ἀφοῦ «ἡ εἰδικὴ θέσις» της θἆταν κρίσιμη γιὰ ὅλους. Ἐκτὸς ἂν οἱ κυρίαρχοι τοῦ ΝΑΤΟ θέλουν νὰ κάνουν τὶς δουλιές τους μὲ ξένα κόλλυβα ἢ ἂν ἡ «πανίσχυρη αὐτὴ πολεμικὴ μηχανὴ» δὲν ἐγγυᾶται στὴν πραγματικότητα τὴν ἀσφάλεια τῆς Ἑλλάδος, οὔτε ἀπέναντι ὑποθετικοῦ ἐχθροῦ, οὔτε, πρὸ παντός, ἀπέναντι ἀσπόνδων φίλων. Πάντως αὐτὴ ἡ τακτική, ἀνεξαρτήτως ἑρμηνείας, ἀποτελεῖ μίαν ἀκόμη διαβεβαίωσιν τοῦ ἀμετακινήτου κυβερνητικοῦ προσανατολισμοῦ, παρὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν διεθνῶν γεγονότων. Τέλος ἄλλη μία πρόσθετος ἀπόδειξις εἶναι ἡ τόσον στενὴ πρόσδεσις τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, τῆς ὁποίας ὁ ἡγέτης εἶναι ὁ μόνος ποὺ ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν πιστεύει εἰς τὴν ὕφεσιν. Ὑπάρχει, κύριοι, μία πολὺ μεγάλη ἱστορία εἰς τὸ θέμα τῆς προσδέσεως τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς εἰς τὸ ἅρμα τῆς Δυτικῆς Γερμανίας. Καὶ τὸ περιεχόμενον τῶν σχετικῶν συμφωνιῶν καὶ τῶν συνεπειῶν της εἶναι θέμα ποὺ πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν πρὶν βρεθοῦμε καὶ πάλιν πρὸ τετελεσμένων γεγονότων. Ἀπὸ τοῦ 1958 τὸ Γερμανικὸν κεφάλαιον δὲν εὑρίσκει κερδοφόρους τοποθετήσεις μέσα εἰς τὸν Γερμανικὸν χῶρον. «Εἶχε περιέλθει —κατὰ δήλωσιν γερμανῶν βιομηχάνων εἰς Ἕλληνα δημοσιογράφον— εἰς ἀσφαλιστικὴν θέσιν ἐντὸς τοῦ γερμανικοῦ χώρου καὶ εἶχεν ἀνάγκην ἐξωτερικῶν τοποθετήσεων. Εὑρίσκετο εἰς νέαν μορφὴν ἀναζητήσεων «ζωτικοῦ χώρου διὰ τὴν Γερμανίαν». Ὑπ’ αὐτὰς τὰς ἀδηρίτους ἀνάγκας ἐξεδηλώθη τὸ ἐνδιαφέρον του καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Λογικώτατον θὰ ἦτο ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς καταστάσεως καὶ νὰ ἐπιδιώξῃ μάλιστα τὴν ἐπίλυσιν πολλῶν ἐκκρεμῶν ἀπαιτήσεών μας, πλέον τῶν πολεμικῶν ἐπανορθώσεων, ποὺ κατὰ τὴν διάσκεψιν τῶν Παρισίων εἶχον ἐκτιμηθῆ, δηλαδὴ καὶ τῶν ἀποζημιώσεων καὶ τῶν ποσῶν τῆς συμφωνίας Ἄλτεμπεργκ–Τσολάκογλου, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Γερμανία εἶχεν ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν ἐπιστροφῆς ὅσων ἔλαβε διὰ τὴν κεφαλαιοδότησιν τῆς ἐκστρατείας τῆς Ἀφρικῆς, ὅπως ἔγραψεν ὁ μακαρίτης Διομήδης. Ἀντὶ τούτου ἔσπευσε νὰ μεταβῇ ἱκέτης εἰς τὴν Μπόν, πρὸς ἐκμαίευσιν μιᾶς ἐντυπωσιακῆς ἐπιτυχίας, τὴν ὁποίαν ἐφρόντισε προκαταβολικῶς νὰ θεμελιώσῃ καὶ μὲ τὴν γνωστὴν βασιλικὴν ἐπιστολήν. Χωρὶς μελέτας, χωρὶς πρόγραμμα. Λησμονήσατε τὸν παλαιὸν κόλαφον τῶν δηλώσεων τοῦ ἀντικαγκελλαρίου Μπλύχερ, γιὰ νὰ ἀκολουθήσουν αἱ ἀνάλογοι δηλώσεις τῶν κ.κ. Ἔρχαρτ καὶ Ράϊνχαρτ διὰ τὴν μὴ ὕπαρξιν προγράμματος, τὴν ἀδυναμίαν ἀπορροφήσεως καὶ τῆς τεχνικῆς βοηθείας κλπ. Καὶ πολὺ φυσικὰ οἱ Γερμανοὶ ὅταν ἀντελήφθησαν τὴν γυμνότητα ἐφρόντισαν αὐτοὶ περαιτέρω νὰ ἐπωφεληθοῦν ὑποβάλλοντας ὅρους. Καὶ ἄρχισαν οἱ ἑλληνικὲς παραχωρήσεις. Ἀναστολὴ διώξεως τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, ὁριστικὴ ἀμνήστευσις αὐτῶν καὶ ἀποφυλάκισις τοῦ Μέρτεν, διακωμώδησις τοῦ θέματος τῆς ἀποζημιώσεως τῶν θυμάτων τοῦ ναζισμοῦ. Καὶ ἤδη εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν γερμανικὴν πίεσιν διὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμφωνίας ἐπενδύσεως γερμανικῶν κεφαλαίων. Ἐπὶ πλέον οἱ Γερμανοὶ ἐπέτυχαν τὴν σταθερὴ συμπαράστασιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως στὴν πολιτικὴ τῆς Μπὸν ἔναντι τῶν διεθνῶν προβλημάτων καὶ τὸ ἀνακοινωθὲν ἐπὶ τῆς τελευταίας ἐπισκέψεως τοῦ κ. Στράους περὶ ἀπολύτου συμπτώσεως γνωμῶν ἐπὶ τῶν ἀφορώντων τὴν θέσιν τῶν δύο Κυβερνήσεων ἔναντι τῶν σημειουμένων διεθνῶν ἐξελίξεων καὶ ἰδίᾳ ἔναντι τῶν σοβιετικῶν προτάσεων περὶ ὑφέσεως μᾶς δίνει τὸ δικαίωμα νὰ θεμελιώσουμε τὴν ἐπίκρισιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, παρὰ πᾶσαν διακήρυξιν φοβᾶται τὴν ὕφεσιν ἀφοῦ εὐθυγραμμίζεται μὲ χώραν ποὺ ὁ ἡγέτης της ἐπισήμως διακηρύττει, ὅτι δὲν πιστεύει στὴν ὕφεση καὶ δικαιολογεῖ ἀπολύτως τὴν προκληθεῖσαν συζήτησιν διὰ τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως δυσπιστίας. Ἀλλὰ τὸ ἀνακοινωθὲν μᾶς πληροφορεῖ καὶ περὶ συμφωνίας ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων. Περὶ τίνος ὅμως ἀκριβῶς πρόκειται; Οἱ Γερμανοὶ δὲν θεωροῦν κατασφαλιστικὰς τὰς ἐγγυήσεις τοῦ Ν. 2687)53 περὶ προσελκύσεως ξένων κεφαλαίων. Ἐπιδιώκουν πολὺ περισσότερα. Θέλουν ἀπόλυτον ἐξασφάλισιν ἐπαναπατρισμοῦ τῶν κεφαλαίων των, ἐξαγωγὴν τόκων καὶ κερδῶν, ἐλευθερίαν ἐκλογῆς καὶ ἐγκαταστάσεως βιομηχανιῶν καὶ ἐπιχειρήσεων. Ἐπὶ πλέον δέσμευσιν διὰ μὴ παρεμβολὴν ἐμποδίων εἰς τὴν εἰσαγωγὴν γερμανικῶν βιομηχανικῶν προϊόντων, παρὰ τὴν μεγάλην παθητικότητα τοῦ ἑλληνογερμανικοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, χαλάρωσιν τῶν οἰκονομικῶν καὶ ἐμπορικῶν σχέσεων μὲ τὴν σοσιαλιστικὴν ἀγοράν. Εἰς τοῦτο δὲ ἀποδίδεται ἡ μείωσις τῆς συμφωνίας γιὰ προμήθειαν τηλεφωνικοῦ ὑλικοῦ ἀπὸ Τσεχοσλοβακίαν εἰς 1½–2 ἑκατ. δολλάρια, μὲ τὴν ὑπόσχεσιν προμηθείας τοῦ ὑπολοίπου ἀπὸ τὴν ΣΗΜΕΝΣ, ὅπως ἐπίσης καὶ ἡ δυστοκία προμηθείας τροχαίου ὑλικοῦ ἀπὸ τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν. Ἐπὶ τῶν ἀξιώσεων αὐτῶν εἶναι χαρακτηριστικὲς οἱ ἀντιδράσεις τῶν Ἑλλήνων βιομηχάνων μὲ ὑπομνήματα καὶ παραστάσεις πρὸς τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς. Φοβοῦνται —καὶ δικαίως— ὅτι ἡ προνομιακὴ μεταχείρισις τοῦ γερμανικοῦ κεφαλαίου ἐγκυμονεῖ σοβαροὺς κινδύνους γιὰ τὴν ἑλληνικὴ βιομηχανία. Ὅτι οἱ Γερμανοὶ δὲν ἐνδιαφέρονται γιὰ συνεργασία ἐπὶ ἴσοις ὅροις, ἀλλὰ γιὰ κυριαρχία στὴν Ἑλληνικὴ ἀγορά. Ὅτι θέλουν νὰ ὑπηρετήσουν καὶ τὶς γερμανικὲς εἰσαγωγὲς κλπ. κλπ. Ἐγράφη, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωσε κατὰ τὸ ταξίδι του στὴ Μπὸν ὑποσχέσεις ποὺ πρόκειται νὰ λάβουν μορφὴν δεσμευτικῶν συμφωνιῶν. Οἱ Γερμανοὶ ζητοῦν νὰ ἀρθοῦν αἱ ἀντιρρήσεις τῶν Ἑλλήνων βιομηχάνων. Καὶ ἐκφράζουν τὴν ἀπορίαν διὰ τὴν «περίεργον ἐπιφυλακτικότητα καὶ ἀπροθυμίαν τους νὰ συνεργασθοῦν μετὰ τοῦ γερμανικοῦ κεφαλαίου». Πιστεύεται, ὅτι στὴν ἀντίδρασιν τῶν Ἑλλήνων βιομηχάνων (ποὺ θεωροῦν τὰ πρὸς τοὺς Γερμανοὺς προνόμια ὡς διομολογήσεις) καὶ στὴν ἀνάγκη κατασιγάσεως τῶν ἀνησυχιῶν τους ὀφείλεται ἡ καθυστέρησις τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμφωνίας. Ἐμεῖς πιστεύουμε, ὅτι συντρέχουν καὶ ἄλλοι λόγοι. Πρὸ ἐλαχίστου χρόνου 13 εἰδικοὶ τεχνικοὶ Γερμανοὶ ἔφθασαν ἐδῶ διὰ νὰ μελετήσουν τὴν κυτταρίνην, σιδηρομεταλλουργίαν, λιγνίτην, σόδαν, φωσφορικά, σφαγεῖα κτλ. Μήπως αὐτὴ ἡ ἐπιδρομὴ ἀποτελεῖ ἀνίχνευσιν τῶν ἐπικερδεστέρων ἐπιχειρήσεων, διὰ τὴν ὁριστικοποίησιν τῶν συμπερασμάτων, ὥστε μὲ ἀπόλυτον βεβαιότητα νὰ ὑπαγορεύσουν τὴν ἔκτασιν τῶν προνομίων τοῦ Γερμανικοῦ κεφαλαίου κατὰ τὴν ὑπογραφὴν τῶν συμφωνιῶν; Ἤδη ὁ γερμανικὸς οἶκος ΜΠΕΡΚΣΑΪΡ ποὺ πῆρε τὴν «Λαΐδα» ἀπέλυσε τὸ παληὸ προσωπικό, χωρὶς ἀποζημιώσεις, χωρὶς νὰ τηρηθοῦν οἱ ἑλληνικοὶ ἐργατικοὶ νόμοι. Καὶ ἀνάλογα δικαιώματα ἐδόθησαν στὸν ἀνάδοχο γερμανικὸ οἶκο γιὰ τὸ ἐργοστάσιο σακχάρεως. Μήπως αὐτὰ ἀποτελοῦν τὸ πρότυπο τῶν διεκδικουμένων ἀπὸ τὸ γερμανικὸ κεφάλαιο προνομιακῶν παραχωρήσεων; Ἰδού, κύριοι συνάδελφοι, ποῦ ὁδηγεῖ ἡ ἀμετακίνητη ψυχροπολεμικὴ πολιτική. Ὅταν ὅλοι συναγωνίζωνται στὴν κατάκτησιν θέσεων στὸν ἀνατολικὸ χῶρο, ὅταν 22 ἐκθέσεις δυτικῶν ἀνοίγουν τὸ 1960 στὴν Μόσχα, ὅταν οἱ δυτικοὶ γερμανοὶ ζητοῦν χῶρον ἐκθέσεων γιὰ τὸ 1961 μεγαλύτερον τῆς Ἀμερικανικῆς, ὅταν ὁ κ. Ἔρχαρτ ἀπέτυχε στὸ πρόσφατο ταξεῖδι του στὴν Αἴγυπτο γιατὶ ἡ Η.Α.Δ. ἀξίωσε τὴν αὔξησιν τῶν ἐξαγωγῶν της στὴν Δυτ. Γερμανία πρὸς ἐξουδετέρωσιν τῆς παθητικότητος τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου καὶ τὴν μείωσιν τοῦ προεξοφλητικοῦ τόκου γιὰ τὰς ἀνοιγομένας πιστώσεις στὶς Γερμανικὲς Τράπεζες ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔκαμεν ὅλας τὰς παραχωρήσεις! Αὐτὸς ὁ ἐναγκαλισμὸς τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν Δυτικὴ Γερμανία, τῆς ὁποίας ὁ ἡγέτης δὲν πιστεύει στὴν ὕφεσι, μὲ τὴν Δυτ. Γερμανία ποὺ ζῇ μὲ τὸ ὄνειρο τοῦ ρεβανσιονισμοῦ, ὅπου δὲν κατασιγάσθηκε τὸ κῦμα τοῦ ἀντισημιτισμοῦ καὶ θρασὺς ξαναπαρουσιάσθηκε ὁ ἀγκυλωτός, ἦταν καὶ παραμένει, δυστυχῶς, ἐκ παραδόσεως σύμφωνος πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τῆς Ἑλληνικῆς δεξιᾶς καὶ πρὸ τοῦ 1914. Ἀλλὰ εἶναι καὶ ἀπολύτως ἀντίθετος μὲ τὶς νέες συνθῆκες ποὺ δημιουργήθηκαν καὶ ραγδαίως ἀναπτύσσονται. Εἶναι, διὰ τοῦτο, πρόσθετος κίνδυνος διὰ τὴν χώραν μας, προοιωνίζεται τὴν διατήρησίν της στὴν στάθμη τῆς ὑπαναπτύκτου, στὴν κατάστασι μιᾶς ἀσφαλοῦς καταναλωτικῆς ἀγορᾶς διὰ τοὺς ξένους. Ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις ἂς εἶναι βεβαία, ὅτι δὲν θὰ μπορέσῃ νὰ ξεφύγῃ ἀπὸ τὴν ἐντονώτερη ἐπιδείνωσι τῆς κρίσεως ποὺ μὲ τὴν πολιτική της ἐδημιούργησεν ὅλες τὶς προϋποθέσεις γιὰ τὴν ἔκρηξί της. Γι’ αὐτὸ θεωροῦμε τὴν πολιτική της ἐπικίνδυνη καὶ γιὰ τὸ ἄμεσο παρὸν καὶ γιὰ τὸ μέλλον τῆς χώρας. Γι’ αὐτὸ ἐκφράζουμε τὴν δυσπιστία μας πρὸς αὐτήν. Γι’ αὐτὸ πιστεύουμε, ὅτι ἡ ὅσον ἐγκαιρότερη πτῶσις της θὰ ἀπαλλάξῃ τὸν τόπον ἀπὸ συρροὴν κακῶν, καταστροφικῆς διὰ τὸν τόπον ἐκτάσεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§130ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, συνέχισιν τῆς συζητήσεως καὶ ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐν συνεχείᾳ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 02.00′ π.μ.)