1960.02.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43η

Τρίτη, 9 Φεβρουαρίου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἠ. Ἠλιοῦ ζητεῖ δεκαήμερον ἄδειαν, προκειμένου νὰ ἀπουσιάσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ κ. κ. Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν) καὶ Γ. Θεμελῆς (Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐντάξεως τῆς Οἰκονομικῆς Ἀστυνομίας κατὰ Θάλασσαν εἰς τὴν Τελωνειακὴν Ὑπηρεσίαν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ μεταβολῆς τοῦ σκοποῦ τοῦ κληροδοτήματος Στάμου Πετρίτση». 2) «Περὶ μεταβολῆς τοῦ σκοποῦ τοῦ κληροδοτήματος Νικ. Πηλάλα Σπάρτης καὶ ἐκποιήσεως τῆς περιουσίας αὐτοῦ πρὸς ἐπένδυσιν εἰς πλέον προσοδοφόρα περιουσιακὰ στοιχεῖα» καὶ 3) «περὶ ἐκποιήσεως τοῦ ἐν Πειραιεῖ ἀκινήτου τῆς κληρονομίας Καρολίνας Πέτρου Λαγκούση καὶ ἐπενδύσεως τοῦ τιμήματος τούτου εἰς ἕτερα προσοδοφόρα περιουσιακὰ στοιχεῖα». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Κορόζος, Ν. Σπεντζάρης, Α. Κακαρᾶς, Π. Κλῆς, Χ. Πιπιλῆς, Α. Μίχας καὶ Σ. Πολυζωγόπουλος, καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τῆς ὀργανώσεως τοῦ ἀντιφυματικοῦ ἀγῶνος». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Η. Παπαηλιοῦ καὶ Β. Κρῖκος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Λύρας, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Κακαρᾶς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος». Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἐκ μονίμων ὑπαξιωματικῶν τοῦ Ν. 3031)54 προϋπηρετησάντων κατὰ τοὺς πολέμους 1916–1922 καὶ 1940–41, αἰτουμένου τὴν συνταξιοδότησιν τῶν μελῶν του συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ Ν. Δ. 2088)41 καὶ 618)43 βάσει τῆς συνταξίμου ὑπηρεσίας ἑκάστου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πρεβέζης κ. Α. Αὐγερινὸς καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Θεμέλου–Νομοῦ Πρεβέζης αἰτουμένης τὴν ταχεῖαν ἀνακατασκευὴν μονίμου γεφύρας καὶ τοῦ διασχίζοντος τὴν Κοινότητα ποταμοῦ Κωκυττοῦ εἰς ἀντικατάστασιν τῆς ἐκ τῶν πλημμυρῶν καταστραφείσης ἐπανειλημμένως ξυλίνης τοιαύτης. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Λ. Σαραφιανὸς καταθέτει ἀναφορὰν γονέων Παραλίας Νικήτης Χαλκιδικῆς αἰτουμένων ἀνέγερσιν Σχολικοῦ Κτιρίου. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ι. Τριανταφυλλίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Κυριῶν καὶ Δεσποινίδων Ἀλεξανδρουπόλεως αἰτουμένου τὴν χορήγησιν αὐτῷ τροφίμων διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ συσσιτίου Στέγης ἀπόρου κοριτσιοῦ. Ἡ Κοινότης Καμάρων Νομοῦ Ἕβρου ἐκφράζει τὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐμπιστοσύνην της. Τὸ ἐργατοϋπαλληλικὸν Κέντρον Ξάνθης ἐκφράζει τὴν ἐμπιστοσύνην του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν μέχρι τοῦδε ἀσκηθεῖσαν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ πολιτικήν. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 33702)312)60 ἀποφάσεώς του παρέτεινε τὴν ἰσχὺν τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος μέχρι τὴν 31.6.1960 διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ ΑΣΟ συγκέντρωσιν σταφίδος ἐσοδειῶν 1956 καὶ 1957.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θέλετε νὰ ἀφίσωμεν τὰς ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὰς ἐπερωτήσεις;

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως περὶ συντάξεως γήρατος τῶν ἀγροτῶν. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν κ. Σ. Μαρκεζίνης, ἔχει τὸν λόγον.

§10Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐὰν ἐξ ἀφορμῆς τῶν ἐπερωτήσεων ἐπρόκειτο νὰ διαπιστωθῇ τὸ ἐνδιαφέρον ὅλων μας διὰ τοὺς ἀγρότας, κἄθε συζήτησις θὰ ἦτο περιττή, διότι ἐπὶ τοῦ θέματος οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίθετος γνώμη. Καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας ἀλλὰ καὶ ἔξω αὐτῆς, ἐγὼ τοὐλάχιστον, δὲν γνωρίζω νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἕνα παράδειγμα ποὺ περιπτώσεως τυχούσης νὰ μὴ ἐξεφράσθησαν ἅπαντες ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν καὶ τῆς ἀγροτικῆς τάξεως καὶ ὅσοι ἐξ ἡμῶν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διαχειρισθοῦν τὰ κοινά, θὰ δύνανται νὰ προσκομίσουν καὶ ἐμπράκτους ἀποδείξεις τοῦ ἐνδιαφέροντός των ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν. Καὶ ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ θὰ ἐπικαλεσθῇ ὄχι ἁπλῶς ὅσα ἑκάστοτε εἶπεν, καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, περὶ τῶν ἀγροτῶν καὶ περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐπεκτάσεως τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως εἰς τοὺς ἀγρότας μας καὶ περὶ μερικοῦ χρεωστασίου, ἀλλὰ εἰδικώτερον ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος ὅσα εἶπεν ὡς ὑπεύθυνος κἄποτε ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας. Ἔλεγον συγκεκριμένως τὸν Νοέμβριον τοῦ 1953. Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει, ὅτι ἀναζήτησις τοῦ τελείου εἶναι ματαιοπονία, διότι ἁπλούστατα τέλειον δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν κόσμον τοῦτον. Σταθμίζουσα λοιπὸν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐνδιαφερθῇ πρωτίστως διὰ τὴν ὠφέλειαν τῶν ζωντανωτέρων τμημάτων τοῦ πληθυσμοῦ. Καὶ οὕτω σκεπτομένη ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὄχι μόνον δὲν ἀπέκρυψεν ἀλλὰ κατὰ τὸν κατηγορηματικώτερον τρόπον πάντα ἐτόνισεν, ὅτι εἶναι καὶ θὰ παραμείνῃ τὸ πρῶτον ἐνδιαφέρον της ἡ εὐημερία τῶν ἀγροτῶν τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν τάξιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐνῷ τὸ Ἔθνος ὀφείλει ὄχι μόνον τὴν διατήρησιν τῆς ἑνότητός του, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀνανέωσίν του, τὴν εὐεξίαν καὶ τὴν εὐημερίαν του συνηθίζομεν νὰ ἐνθυμώμεθα προεκλογικῶς καὶ νὰ λησμονῶμεν μετεκλογικῶς». Καὶ ἔλεγον περαιτέρω. «.... Ἀλλὰ πράγματι πιστεύει, ὅτι ὅταν οἱ Ἕλληνες ἀγρόται εὐημεροῦν, τὸ Ἔθνος εὐημερεῖ», καὶ συνεχίζων περαιτέρω, «... τὸ 1953 θὰ μείνῃ διὰ τοὺς Ἕλληνας ἀγρότας σταθμός, διότι κατ’ αὐτὸ ἐθεμελιώθη τὸ πρῶτον πράγματι Ἑλληνικὴ ἀγροτικὴ πολιτική...». Καὶ προσέθετον ἀκόμη «... ἡ προτεραιότης τῶν ἀγροτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ δευτέρα γνώμη, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι μόνιμος κανὼν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δι’ αὐτὸ καὶ ὅταν ὀνομάζωμεν τὸ 1953 ὡς ἔτος τῶν ἀγροτῶν, δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτι διὰ τῶν ληφθέντων μέτρων ἐξηντλήθη ἡ μέριμνά μας διὰ τοὺς ἀγρότας. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει Ἑλλὰς καὶ Κυβέρνησις ἔχουσα στοιχειώδη ἀντίληψιν τῶν ὑποχρεώσεών της, ἡ συνεχὴς μέριμνα διὰ τοὺς ἀγρότες θὰ εἶναι τὸ πρῶτον της καθῆκον». Ἀνεφέρθην εἰς τὸ παρελθὸν ἀκριβῶς διότι ἤθελα νὰ τονίσω, ὅτι οἱ Προοδευτικοὶ ὑπῆρξαν ἀνέκαθεν λόγῳ καὶ ἔργῳ φίλοι καὶ συμπαραστάται τῶν Ἑλλήνων ἀγροτῶν. Ἀλλὰ τὸ θέμα δὲν ἔγκειται ἐκεῖ. Ἐὰν ἔκρινα σκόπιμον, νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ εἰς τὴν γενικὴν ρῆσιν, τὸ ἔπραξα πρὸς ἀποφυγὴν ἀκουσίων ἢ ἐνίοτε ἠθελημένων παρερμηνειῶν. Τὸ ζήτημα δὲν ἔγκειται εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἀρχῆς τῆς ἐπεκτάσεως τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως καὶ εἰς τοὺς ἀγρότας. Κι’ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη. Ἀλλοῦ εἶναι τὸ ζήτημα καὶ ἐπ’ αὐτοῦ πρέπει νὰ ὁμιλήσωμεν. Τὸ θέμα δὲν εἶναι θεωρητικόν, ἀλλὰ πρακτικόν. Τὰ προκύπτοντα ζητήματα εἶναι καθ’ ἡμᾶς τὰ ἑξῆς: Πρῶτον, ὁ χρόνος. Δηλαδὴ ἡ ἐξέτασις τοῦ κατὰ πόσον ἡ ἀσφάλεια τοῦ γήρατος τῶν ἀγροτῶν, ἀποτελεῖ θέμα πρώτης προτεραιότητος. Δεύτερον, ἡ εὐθύνη τῆς ἀποφάσεως. Δηλαδὴ τελικῶς ὄχι ἁπλῶς τυπικῶς ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικῶς ποῖος δικαιοῦται νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, τρίτον, ἡ μορφὴ τῆς παρασχεθησομένης βοηθείας καὶ ἡ ἔκτασις αὐτῆς. Πάντα ταῦτα θὰ ἀποτελέσουν τὸ περιεχόμενον τῆς ὁμιλίας μου. Εἶναι προφανές, ὅτι θέμα ἱεραρχήσεως ἀνακύπτει, διότι ἡ Ἑλλὰς εἶναι χώρα μὲ πολὺ χαμηλὸ ἀκόμη εἰσόδημα. Τὸ ὅτι ἔχει δυνατότητα νὰ τὸ αὐξήσῃ εἶναι ἄλλο θέμα καὶ ὅτι πρέπει νὰ τὸ αὐξήσῃ εἶναι ἐπίσης ἀνάγκη τὴν ὁποίαν ὅλοι ἀναγνωρίζομεν. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δέχονται, ὅτι εἶναι καὶ δυνατὸν τοῦτο. Οὐδέποτε συνεμερίσθην τὴν ἀπαισιοδοξίαν τοῦ Ἡροδότου ὁ ὁποῖος ἐπίστευεν, ὅτι ἡ πενία θὰ παραμείνῃ σύντροφος τῆς Ἑλλάδος. Σήμερον ὅμως, οὕτως ἢ ἄλλως, ἡ πραγματικότης εἶναι ὅτι ἡ χώρα μας τελεῖ ὑπὸ ἀνάπτυξιν. Καὶ ἐδῶ ἔγκειται τὸ πρῶτον βασικὸν ἐρώτημα, ἐὰν δηλαδὴ εἰς οἰκονομίας τελούσας ὑπὸ ἀνάπτυξιν ἡ πολιτικὴ προνοίας καὶ δὴ αὐτῆς τῆς μορφῆς δηλαδὴ ἐπιδόματος γήρατος ἀγροτῶν, ἔχει προτεραιότητα ἔναντι τῶν παραγωγικῶν δαπανῶν. Ἐὰν ἦτο ἡ Ἑλλὰς πλουσία ἢ τέλος ἐὰν εἶχε ἀνεκτὸν εἰσόδημα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προκύψῃ τοιοῦτον ἐρώτημα. Διότι εἰς τοιαύτην περίπτωσιν αἱ κοινωνικαὶ δαπάναι κυριαρχοῦν καὶ ἡ ἱκανοποίησις συνεπάγεται κοινωνικά, ἠθικὰ ἀλλὰ καὶ οἰκονομικὰ ὀφέλη. Ἡ ψυχρὰ ἐξέτασις τῆς πραγματικότητος φέρει τὸ αἴσθημα νὰ ὑποχωρῇ πρὸ τῆς ξηρᾶς λογικῆς εἰς χώρας ὑπὸ ἀνάπτυξιν, ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ εἶναι Κράτος παραγωγῆς καὶ ἐπικουρικῶς Κράτος προνοίας. Ἐὰν τὸ ἀντίθετον συνέβαινε κάθε παραγωγικὴ προσπάθεια θὰ ἀπετέλει ἄντλησιν εἰς πίθον Δαναΐδων καὶ τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον θὰ ἠκολούθει τὴν πολιτικὴν αὐτήν, θὰ ἦτο προωρισμένον ὄχι μόνον νὰ μείνῃ μὲ ἐπ’ ἄπειρον ὑπανεπτυγμένην οἰκονομίαν, ἀλλὰ νὰ διακινδυνεύσῃ ἀκόμη καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν του. Διότι διὰ νὰ καλύψῃ τὰ ἐλλείμματα θὰ ἔπρεπε νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν συνεχῆ αἴτησιν βοηθείας ἢ εἰς συνεχεῖς ἐξωτερικοὺς δανεισμοὺς ὑπὸ δυσμενεῖς ὅρους μὲ ἀποτέλεσμα, ὡς γνωρίζετε, ὅταν τοῦτο γίνῃ μόνιμον, εἰς βάρος τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Κράτους τούτου. Τὰ παραδείγματα ἄλλων χωρῶν τὰ ὁποῖα ἐμνημονεύθησαν ἐδῶ εἶναι ἐξόχως ἐνδεικτικά. Εἰδικώτερον τὸ παράδειγμα τῆς Γερμανίας ὄχι τόσον διότι ἡ μεγάλη αὐτὴ χώρα ἀπεφάσισε νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν κοινωνικὴν ἀσφάλισιν, (ὄχι τοῦ ἐπιδόματος ἀγροτῶν), ἀλλὰ εἰς τὸ ὅτι ἔρριψεν ὅλον της τὸ βάρος εἰς τὴν παραγωγικὴν προσπάθειαν, καὶ ἐπέτυχεν ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου ὄχι ἁπλῶς νὰ ἀνορθωθῇ ἐκ τῶν ἐρειπίων της, ἀλλὰ καὶ νὰ καταλάβῃ κυρίαρχον θέσιν εἰς τὴν οἰκονομίαν τῆς Δύσεως. Θὰ προχωρήσω ἀκόμη περισσότερον, ἡ βεβιασμένη καὶ ἀμελέτητος στροφὴ τοῦ Κράτους πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, θὰ ἠδύνατο νὰ ὁδηγήσῃ καὶ εἰς κίνδυνον αὐτῆς τῆς Δημοκρατίας. Διότι, σὺν τῷ χρόνῳ, θὰ ὑπάρχῃ φόβος νὰ δημιουργηθῇ κοινὴ ἐντύπωσις εἰς τὰς εὐρείας λαϊκὰς μάζας, ὅτι ὁ συνδυασμὸς παραγωγικῆς καὶ κοινωνικῆς πολιτικῆς ταὐτοχρόνως εἶναι ἀνέφικτος εἰς τὰς Δημοκρατίας καί, κατὰ συνέπειαν, μόνον ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν δικτατορίας εἶναι δυνατὸν ὁ συνδυασμὸς αὐτός. Ταῦτα, ἐνῷ βεβαίως, δὲν θὰ πταίῃ ἡ Δημοκρατία, ἀλλὰ τὸ ἀμελέτητον καὶ ἡ σπουδὴ ἐπεκτάσεως κοινωνικῶν θεσμῶν. Διότι, ὅσον ἡ ἐπιτυχία τῶν θεσμῶν αὐτῶν εἶναι χαρὰ Θεοῦ, ἡ ἐνδεχομένη ἀποτυχία των ὁδηγεῖ εἰς ἀνυπολογίστους κοινωνικοὺς κινδύνους, κατὰ πολὺ μεγαλυτέρους, ἐκ τῆς ἐνδεχομένης καθυστερήσεως τῆς ἐφαρμογῆς των. Ἴσως τινὲς ἐξ ὑμῶν θεωρήσουν τὰς ἀνησυχίας μου ὑπερβολικάς. Ἡ κρισιμότης ὅμως τοῦ θέματος καθιστᾷ χρήσιμον νὰ ἀκούεται καὶ ἡ ἄλλη ἄποψις. Πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ἀπὸ ὅλους σας, ὅτι εἶναι πολὺ εὐκολώτερον νὰ λέγῃ κανεὶς «ναὶ» ἀπὸ τὸ νὰ λέγῃ «ὄχι» καὶ πολὺ εὐκολώτερον νὰ «πιστεύῃ» ἑκάστοτε εἰς ὅ,τι ζητοῦν αἱ μᾶζαι. Τὸ δύσκολον εἶναι νὰ εἴπητε «ὄχι». Καὶ ἡ πολιτικὴ πρᾶξις δὲν συνοδεύεται, συνήθως, μὲ τὸ «ναί», ἀλλὰ μὲ τὸ «ὄχι». Τὸ εἶπον αὐτὸ εἰς τὸ Αἰτωλικὸν καὶ ἰδιαιτέρως ἱκανοποιήθην, ὅταν εἶδον νὰ ὑπάρχῃ κατανόησις τοῦ θέματος καὶ ἀντὶ τῆς ἀντιδράσεως νὰ ἀκολουθῇ ἡ ἐπιδοκιμασία, ὡς ἐπίμονος μάλιστα ἐπιδοκιμασία. Καὶ αἰσιοδοξῶ, ὅτι εἰς τὴν νέαν μου πορείαν πρὸς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὅταν εἰς τὸν Ἕλληνα ἀγρότην ἐκτεθῇ ἡ πραγματικότης, θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ ἐπιδοκιμασία. Προκύπτει, ὅμως, κύριοι, τὸ ἀκόλουθον ἐρώτημα: Διατί, ἐὰν ἡ ἀνωτέρω ἄποψις ἐγένετο δεκτή, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξευρεθῇ συμβιβασμὸς «καὶ τοῦτο ποιεῖν κἀκεῖνο μὴ ἀφιέναι»; Ὄχι, δηλαδή, προτεραιότητα εἰς τὰς δαπάνας προνοίας, ἀλλὰ παράλληλος προσπάθεια. Παραγωγικὴ πολιτικὴ καὶ ὄχι πολιτικὴ προνοίας, ἀλλ’ ὄχι ταὐτοχρόνως καὶ κρατικὴ ἀστοργία. Ἡ τοποθέτησις αὐτὴ εἶναι ὀρθὴ καὶ ὡς ἐκ τούτου, ἀξίζει ἰδιαιτέρας προσοχῆς καὶ μελέτης. Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἐντοπίζεται πλέον τὸ θέμα εἰς τὴν ἔρευναν, ἐὰν εἶναι δυνατὴ καὶ μέχρι ποίου σημείου εἶναι δυνατὴ ἡ συνύπαρξις αὐτὴ παραγωγικῶν δαπανῶν καὶ δαπανῶν προνοίας. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ προβλήματος ὀφείλει νὰ γίνῃ ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς ὅλης οἰκονομίας. Δὲν πρόκειται ἁπλῶς περὶ διαχωρισμοῦ καὶ αὐτοτελοῦς ἐμφανίσεως τῆς συνταξιοδοτήσεως τῶν ἀγροτῶν καὶ ὡς πρὸς τὴν δικαιολογητικὴν βάσιν τοῦ θεσμοῦ καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀπαιτουμένην ἐξεύρεσιν τῶν ἀναγκαίων πόρων. Ἀλλά, κυρίως, περὶ τῶν περιπτώσεων τοῦ μέτρου αὐτοῦ ἐπὶ τῆς ὅλης οἰκονομίας, ἡ ὁποία, τελοῦσα μάλιστα ὑπὸ ἀνάπτυξιν ὑποτίθεται, ὅτι ἐξελίσσεται ἐντὸς σχεδίου. Ἄλλωστε, καὶ ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ὁ ἴδιος σχέδιον. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς διαφωνῶ εἰς τὸν τρόπον τῆς πορείας τῆς μέχρι τοῦδε συζητήσεως ἡ ὁποία, κυρίως, περιωρίσθη εἰς τὴν ἀπομόνωσιν καὶ αὐτοτελῆ ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος. Τὸ κατ’ ἐμέ, δὲν παύει νὰ ἔχῃ ἀξίαν τὸ ἐπὶ μέρους, ἀλλὰ τὸ σημαντικὸν εἶναι ἡ ἐξέτασις τῆς ἀρχῆς. Ἐάν, δηλαδή, εἶναι ὥριμος ἡ οἰκονομία μας ἢ πότε θὰ εἶναι ὥριμος, ὄχι ἁπλῶς νὰ ὑποστῇ τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ Α ἢ Β ποσοῦ, ἀλλὰ τὴν ἀποδοχὴν τοῦ κανόνος, ὅτι τοῦ λοιποῦ πρέπει νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τὸν κύκλον τῶν ἐνδιαφερόντων της τὸν θεσμὸν τῆς ὡλοκληρωμένης κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως καὶ πρὸς τοὺς ἀγρότας. Ἡ προκύψασα διαφορὰ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀριθμῶν ἐξ ἄλλου, καὶ εἰς τὴν ἔκτασιν τοῦ μέτρου, δὲν στερεῖται ἐνδιαφέροντος. Ἀποδεικνύεται ἐξ αὐτοῦ, ὅτι διατρέχομεν ἀκόμη περίοδον ἀνωριμότητος καὶ ἀμφιβολιῶν. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Φιλελευθέρου Κόμματος ἐπεξέτεινε τὸν κατὰ τὴν κρίσιν του ἀριθμὸν τῶν δικαιούχων. Ἔπειτα, ἡ ἐπιθυμία του νὰ παρουσιάσῃ τὸ μέτρον περισσότερον πραγματοποιήσιμον ἢ μᾶλλον νὰ προσαρμόσῃ καὶ διαμορφώσῃ τὸ περιεχόμενον τοῦ θεσμοῦ πρὸς τοὺς ἐξευρεθησομένους τελικῶς, κατὰ κἄποιον τρόπον, πόρους, δὲν τὸν ἠμπόδισε νὰ δεχθῇ προνομιούχους καὶ παρίας δικαιούχους, νὰ ἀποκλείσῃ κατ’ οὐσίαν τὰς γυναῖκας, νὰ περιορίσῃ κατὰ 20% τὸ ποσοστὸν τῶν εὐπόρων καὶ νὰ ἀγνοήσῃ εἰς τοὺς ἀριθμούς του τὴν δεκάτην τρίτην σύνταξιν τῆς πρώτης τοῦ ἔτους καὶ τὴν ἡμίσειαν τοῦ Πάσχα καὶ ἐξέφρασε τὴν ἐλπίδα, ὅτι οἱ ἀγρόται θὰ τὸν συγχωρήσουν. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν περὶ αὐτοῦ διότι δὲν ἔχουν νὰ χάσουν τι. Ἀλλὰ γνωρίζει ἄριστα ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Φιλελευθέρου Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ εἴπῃ ὄχι ὅταν ἔλθῃ ἡ πρώτη τοῦ ἔτους καὶ τὸ Πάσχα διὰ νὰ δώσῃ τότε καὶ τὴν δεκάτην τρίτην σύνταξιν καὶ τὴν ἡμίσειαν. Ἀλλὰ καὶ τὰ ὅσα ἀντέταξεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅσα ἐλέχθησαν ἐκ τῆς ἀριστερᾶς ἐνισχύουν τὴν γνώμην τοῦ ἀντικειμενικοῦ παρατηρητοῦ, ὅτι ὑφίσταται ἀνωριμότης καὶ ὅτι τὸ θέμα ἀντιμετωπίζεται μεμονωμένως. Ἑπομένως, εἶναι εὔλογος ἡ Κυβερνητικὴ ἀξίωσις, ὅπως πρὸ τῆς οἱασδήποτε ἐφαρμογῆς ἑνὸς τοιούτου οἰκονομικοῦ μέτρου πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σαφὴς ἡ γνῶσις τοῦ τὶ τοῦτο ἐκπροσωπεῖ. Δυνάμεθα δὲ περὶ πολλῶν νὰ ἐλέγξωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀλλὰ ὄχι περὶ αὐτοῦ συγκεκριμένως. Δυνάμεθα νὰ ἐλέγξωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι καθυστέρησε νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάρτισιν μελέτης, ὅτι προχωρεῖ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου μὲ βραδύτητα, ὅτι δὲν ἔχει προβῆ ἀκόμη εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀντικειμενικῶν δεδομένων. Ἕως τώρα ἄλλωστε αὐτὸ κάμνομεν. Τὴν κατηγοροῦμεν διότι προχωρεῖ χωρὶς μελέτας καὶ χωρὶς σχέδια. Πῶς σήμερον δυνάμεθα νὰ τὴν κατηγορήσωμεν ὅταν διὰ πρώτην φορὰν ἔρχεται καὶ λέγει, ὅτι θέλω νὰ προχωρήσω μετὰ συνέσεως καὶ νὰ μὴ προχωρήσω χωρὶς τὴν πλήρη μελέτην καὶ τὰ πλήρη στοιχεῖα. Ἐγὼ αὐτὴν τὴν τακτικὴν δὲν τὴν ἀκολουθῶ. Ἐφ’ ὃ καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο δὲν κατακρίνω τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ βασικὸν θέμα δὲν ἔγκειται ἐκεῖ. Δὲν ἔχει ἀποφασιστικὴν σημασίαν ἐὰν ἡ ἐπιβάρυνσις θὰ εἶναι 500 ἑκατομμύρια ἢ 800 ἑκατομμύρια. Ὁ κίνδυνος εἶναι ἄλλος. Εἰς τοιαύτας περιπτώσεις ἀρχίζομεν ἀπὸ μίαν δαπάνην τὴν ὁποίαν κἄποτε καθορίζομεν τὶ ἐκπροσωπεῖ ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν σαφῆ γνῶσιν καὶ ἰδέαν ποῦ θὰ φθάσῃ ἐν τῇ ἐξελίξει της. Ἔχει σήμερον τὰ περιθώρια ἡ οἰκονομία μας διὰ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν ἄγνωστον αὐτὸν δρόμον ὁ ὁποῖος ἐκινδύνευσε κἄποτε νὰ τινάξῃ ὁλόκληρον τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν; Εἰς τὸ συγκεκριμένον σημεῖον θὰ ἤθελον νὰ μνημονεύσω τὰ ἑξῆς, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν ὑπερβάλλω, ὅταν σύμφωνα μὲ τὰ δεδομένα τῆς πείρας ἀσφαλὴς εἶναι ἡ ἐπέκτασις εἰς τοιαύτας περιπτώσεις καὶ ἡ αὔξησις τῶν αἰτουμένων ποσῶν, τί συνέβη εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν. Ἡ σύνταξις ἤρχισεν ἐκεῖ τὸ 1948 μὲ 26 σελλίνια ἑβδομαδιαίως. Τὸ 1957 ἦτο ἤδη 50 σελλίνια. Τὰς ἀρχὰς τοῦ 1957 ὑπελογίσθη, ὅτι λόγῳ αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τῆς συντάξεως καὶ ἐσφαλμένου ὑπολογισμοῦ εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν γερόντων, τὸ ἔλλειμμα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν θὰ ἀνήρχετο τὸ 1960 εἰς 375 ἑκατομμύρια λίρας στερλίνας, εἰς τὸ 1950 μὲ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι δὲν θὰ ηὐξάνετο τὸ ποσὸν τῆς συντάξεως εἰς 450 ἑκατομμύρια καὶ τὸ 1980 εἰς 605 ἑκατομμύρια λίρας στερλίνας. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἀρχαίας Ἀθήνας τὰ περίφημα θεωρητικὰ ἤρχισαν ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 35 ταλάντων καὶ μετ’ ὀλίγα ἔτη ἔφθασαν τὰ 500 τάλαντα, καὶ ὡδήγησαν εἰς χρεωκοπίαν τὴν Ἀθηναϊκὴν Πολιτείαν. Ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸ ἑξῆς: Τὸ θέμα τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ κλάδου τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως εἰς τοὺς ἀγρότας ὑπῆρξε εἰς τὰ προγράμματα ἐνίων Κομμάτων τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Σημαίνει δὲ τοῦτο, ὅτι ὅταν ὁ λαὸς κἄποτε θὰ ἔδιδε εἰς τὰ Κόμματα αὐτὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως τὴν δύναμιν νὰ κυβερνήσουν τὸν τόπον, τότε ὡς Κυβέρνησις ταῦτα θὰ ἐφήρμοζον καὶ θὰ ἐπραγματοποίουν τὰς ἐπαγγελίας των. Σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς καινοτομίας. Ὡρισμένα Κόμματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἀπεμόνωσαν μέρος τῶν προεκλογικῶν των ἐπαγγελιῶν καὶ ζητοῦν νὰ τὰς ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία δὲν ὑπεσχέθη τοιοῦτον τι προεκλογικῶς. Ἀλλὰ τότε διατὶ ἡ συζήτησις αὐτὴ νὰ μὴ ἔχῃ ἤδη προκληθῆ εἰς τὸ πρόσφατον παρελθόν; Λόγου χάριν πρὸ 2 ἢ 3 ἐτῶν ὅτε προκειμένου περὶ προϋπολογισμοῦ διετηροῦντο πολὺ μεγάλα περιθώρια ὑπερεσόδων, αἱ ἐξαγωγαὶ ἦσαν εἰς πολὺ καλλίτερον σημεῖον καὶ τὰ περιθώρια τῆς ἀναπροσαρμογῆς τοῦ 1953 ὑφίσταντο ἀκόμη. Σημειωτέον, ὅτι πρὸ 3 ἐτῶν ὑπεβλήθη, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, πρότασις καὶ περὶ μειώσεως τῆς φορολογίας φυσικὰ διὰ παραγωγικοὺς τότε σκοπούς. Τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ σήμερον νὰ εἶναι αἰσιόδοξος διὰ τὴν οἰκονομίαν, αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ ἐπιχείρημα διὰ τὴν ἀντιπολίτευσιν, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ δεχώμεθα σήμερον κἄτι τὸ ὁποῖον ἀπερρίπτομεν χθές. Μόλις πρὸ 2μήνου ἡμεῖς οἱ ρήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐπεσημαίνομεν τὸ κρίσιμον τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως καὶ τοὺς ἐξ αὐτοῦ κινδύνους. Εἰδικῶς διὰ τὰς συντάξεις γήρατος θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω τὰ ἑξῆς ἐνδιαφέροντα. Εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τὸ δημοσιευθὲν τὴν 13ην Ἀπριλίου 1958 ἀναγράφεται εἰς τὴν παράγραφον 8: «Θὰ θέσῃ βαθμιαίως εἰς ἐφαρμογὴν τὸν θεσμὸν τῶν ἀγροτικῶν ἀσφαλίσεων ἀρχῆς γενομένης ἀπὸ τῆς παροχῆς πλήρους ἰατροφαρμακευτικῆς περιθάλψεως. Μετὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν ταύτην ὁ θεσμὸς θὰ ἐπεκταθῇ εἰς τὴν ἀσφάλισιν τῶν τυχαίων ἀτυχημάτων, διὰ νὰ συμπεριλάβῃ τελικῶς καὶ τὰς συντάξεις γήρατος. Καὶ εἰς τὸν λόγον τῆς 28ης Ἀπριλίου, εἰς Θεσσαλονίκην, ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, τότε Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων; ἔλεγε: «Θὰ ἐπεκτείνῃ (τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων) τὰς ἀσφαλίσεις εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον διὰ νὰ φθάσῃ τελικῶς εἰς τὰς συντάξεις γήρατος τῶν ἀγροτῶν, ἕως τότε δηλαδὴ ἀκολουθεῖται ὀρθῶς ἡ ὀρθολογιστικὴ σειρά, τὴν ὁποίαν ἐφάνη ὑποστηρίζων πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν ἀγόρευσίν του καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφήνεται δηλαδὴ ἡ σύνταξις γήρατος τῶν ἀγροτῶν ὡς τελευταία ἐπιδίωξις. Ἀλλὰ ὅταν πλησιάζουν αἱ ἐκλογαὶ τόσον καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων ἐπείγεται καὶ παρ’ ὅλα ὅσα ὑπεστήριξε πρὸ ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἀπευθύνων ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, «ὅπως μὴ ἀναβληθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου αὐτοῦ μέχρι τῆς παραμονῆς τῶν ἐκλογῶν διότι θὰ χάσῃ τότε τὴν ἐθνικήν του ἀκτινοβολίαν, θὰ γίνῃ ἕνα μικρὸν Κομματικὸν εὐτελὲς ἐκλογικὸν τέχνασμα...». Σπεύδει ἐν τούτοις ὁ ἴδιος νὰ διακηρύξῃ εἰς χρόνον ὄχι βεβαίως ἀνύποπτον, ὀλίγας μόλις ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ Μαΐου τοῦ 1958, ὅτι ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1959 ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων τῆς 12 Μαΐου θὰ καταβάλῃ σύνταξιν γήρατος εἰς τοὺς ἀγρότας. Εἶναι δὲ καὶ κατὰ τοῦτο ἀτυχὴς ἡ σημερινὴ ἐκλογὴ τοῦ χρόνου ἀκριβῶς διότι εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν προμνησθεῖσαν περίοδον ἐστήριξε τὴν ἀνεύρεσιν πόρων παντοῦ ἀλλοῦ ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ τοὺς ἀναζητεῖ σήμερον. Ἐπεκαλεῖτο πρῶτον τὰ ὑπερέσοδα περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα ἤδη καὶ κατόπιν τὴν καλυτέραν ἀπόδοσιν τῶν φορολογιῶν καὶ διὰ τῆς μειώσεως αὐτῶν. Ἀλλὰ καλύτερον νὰ σᾶς διαβάσω πάλιν αὐτολεξεὶ σχετικὸν ἀπόσπασμα ἐκ τοῦ λόγου εἰς Θεσσαλονίκην τῆς 28ης Ἀπριλίου 1958. Ἔλεγε, λοιπόν, ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων: Μᾶς ἐρωτοῦν: ποῦ θὰ εὕρητε τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἐπαγγελιῶν σας; Τοὺς δίδομεν σήμερον μίαν πρώτην ἀπάντησιν. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1958 περιέχει ἤδη ὑπερέσοδα 1.000 ἑκατ. Εἶχε δηλώσει ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε. Ρ.Ε., ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1958 κατεστράφη μὲ τὴν πρόβλεψιν, ὅτι θὰ ἔχῃ 750 ἑκατ. ἔσοδα ἐπὶ πλέον ἐξ ἐσωτερικῶν πόρων ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1957. Ἀλλὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον ἀπέδωσε ἤδη ἐπὶ πλέον ἔσοδα ἄνω τῶν 800 ἑκατ. Καὶ εἶναι τὸ πενιχρότερον τρίμηνον. Συνάγεται, ἑπομένως, ὅτι ἐντὸς ὁλοκλήρου τοῦ ἔτους τὰ ὑπερέσοδα, θὰ ὑπερβοῦν τὰ 1.600 ἑκατ. Ἰδού, λοιπόν, 1.000 ἑκατ. ὡς πρώτη δόσις διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἐπαγγελιῶν μας». Τότε, δὲν ὡμίλει περὶ ἐμμέσων πόρων. Ἐπειδὴ ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ δοθῇ ἡ ἀπάντησις, ὅτι τοῦτο συμβαίνει σήμερον, διότι δὲν ὑφίστανται πλέον ὑπερέσοδα, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, κατὰ τὸν λόγον τῶν Ἀθηνῶν τῆς 9ης Μαΐου 1958, προσέθεσεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, εἰς ὅσα προηγουμένως εἶχεν εἴπει καὶ τοῦτο: «Καὶ θὰ ἐπιδιωχθῇ ἐπίσης, ἐλάττωσις καὶ τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν». Περὶ τῶν ὁποίων, ἄλλωστε, εἰδικώτερον τὸ πρόγραμμα φορολογικῆς καὶ δημοσιονομικῆς πολιτικῆς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τὸ δημοσιευθὲν τὴν 6)4)58 εἰς παράγρ. 6 ἀνέφερεν εἰδικῶς: «Θὰ περιορίσῃ αὐστηρῶς τὰς ἀγροτικὰς δαπάνας». Διερωτῶμαι, λοιπόν, διατὶ τώρα οὐδὲν λέγει πλέον περὶ στρατιωτικῶν δαπανῶν; Τὰς ἐμνημόνευσεν εἰς περίοδον ψυχροῦ πολέμου καὶ τὰς ἐλησμόνησεν εἰς ἐποχὴν ὑφέσεως; Ἀφοῦ, λοιπόν, δὲν εἶναι σήμερον ἀνθηροτέρα ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ προβολὴ τοιούτου εἴδους κοινωνικῶν δαπανῶν, ὑπολείπεται ὡς μόνη δικαιολογία, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν ἀγροτῶν ἔφθασεν ἤδη εἰς τοιοῦτον ἐπίπεδον ἐξαθλιώσεως, ὥστε νὰ ἐπιβάλλεται ἡ κοινωνικὴ μέριμνα ὑπὲρ αὐτῶν. Ἰδού, λοιπόν, ὅτι θέτομεν τὸν δάκτυλον ἐπὶ τὸν τύπον τῶν ἥλων. Τὸ ἐπιχείρημα εἶναι καθαρῶς κοινωνικόν. Ἡ Δημοκρατία, λέγει, δὲν δύναται νὰ ἀγνοήσῃ «τὸν παράγοντα ἄνθρωπος», ὅπως πράττει οἱαδήποτε δικτατορία. Τὸ κατ’ ἐμέ, ἡ ὀρθοτέρα διατύπωσις εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἡ Δημοκρατία δὲν ἀδυνατεῖ νὰ ἐπιβάλῃ θυσίας, ἀρκεῖ νὰ πείσῃ τὸν ἄνθρωπον. Ὅπως διαρκοῦντος πολέμου πείθει τοὺς πολίτας ἡ Δημοκρατία νὰ ὑποστοῦν ὅλας τὰς θυσίας ὑπὲρ τοῦ μεγάλου σκοποῦ, τῆς νίκης, οὕτω καὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης, πρέπει νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πείσῃ τοὺς πολίτας, ὅτι πρέπει νὰ ὑποστοῦν, ἐνδεχομένως, θυσίας ὑπὲρ ἑνὸς κοινοῦ σκοποῦ, ὅστις ἐν προκειμένῳ εἶναι ἡ ταχυτέρα ἀνάπτυξις τῆς χώρας, ἀκριβῶς πρὸς ὄφελος τῆς Δημοκρατίας. Πάλιν λαμπρὸν παράδειγμα εἶναι ἡ Μεγάλη Βρεταννία. Τὴν μνημονεύουν ὅλοι, ἀλλὰ λησμονοῦν ὅτι, ὅταν προέβαινεν εἰς τὴν πολιτικὴν ἀνορθώσεως, ἐκάλει τοὺς πολίτας εἰς ἀπιθάνους στερήσεις ἐπὶ σειρὰν ὅλων ἐτῶν, μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου καὶ μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἠδυνήθη νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὴν γενναίαν κοινωνικήν της πολιτικὴν καὶ νὰ θεμελιώσῃ οἰκονομικὴν εὐημερίαν.

§11ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Δὲν ἠκούσθη).

§12Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀλλά, βέβαια, αὐτὸ προϋποθέτει ἰσότητα. Διότι, ἐὰν ἀπὸ ἄλλους ζητᾶς καὶ εἰς ἄλλους παρέχῃς, ἔχει δίκαιον ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος. Τότε ἡ Δημοκρατία στερεῖται τοῦ μεγαλυτέρου ὅπλου της διὰ νὰ πείσῃ. Ἐρωτᾶται, λοιπόν: Κατὰ ποίαν λογικὴν εἶναι δυνατὸν οἱ πλεῖστοι τῶν Ἑλλήνων νὰ εἶναι ἠσφαλισμένοι καὶ νὰ παραμένουν μόνον ἀνασφάλιστοι οἱ ἀγρόται τῆς Ἑλλάδος; Μὲ αὐτὴν ὅμως τὴν λογικήν, θὰ ἔπρεπε νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο: Διατὶ δὲν δημιουργεῖται ἀντίδρασις καὶ ἐπὶ τοῦ ἄλλου θέματος; Διατί, δηλαδή, μία κλίκα ὀλίγων ἀνθρώπων θὰ παγώνῃ τὰς πιστώσεις, τὰς ὁποίας ἀπολαμβάνει κατὰ προτεραιότητα, καὶ ἡ μεγάλη μᾶζα τῶν ἀγροτῶν νὰ ἀντιμετωπίζῃ διὰ χιλίας δραχμὰς τὸ ἔνταλμα; Δὲν συμφωνεῖτε, λοιπόν, τότε, ὅτι καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει μεγάλη ἀδικία; Καὶ δὲν νοεῖται, προκειμένου περὶ τοῦ θέματος τῆς συντάξεως τῶν ἀγροτῶν, ὅτι τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ δημαγωγίαν, προκειμένου ὅμως περὶ τοῦ μερικοῦ ἀγροτικοῦ χρεωστασίου ἔναντι τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Τραπέζης, ἀποτελεῖ δημαγωγίαν. Ἡ δημαγωγία δὲν ἐκτιμᾶται μὲ ποσοτικά, ἀλλὰ μὲ ποιοτικὰ κριτήρια. Θέλω ἤδη νὰ εἴπω ὅτι, ἐὰν ἀρχίσωμεν νὰ σκεπτώμεθα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τότε δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Διότι θὰ ἴδωμεν, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ ἄλλου κινδύνου: Τὴν στιγμὴν ποὺ ὁμιλοῦμεν περὶ ἐπεκτάσεως τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως εἰς τοὺς ἀγρότας, εἶναι γνωστόν, ὅτι κλονίζεται πρόρριζα ὁ ὑπάρχων θεσμὸς τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων διὰ τοὺς ἀστούς. Ὑπάρχει ἀσάφεια, ὑπάρχει ἀδυναμία νέων παροχῶν, ἐνῷ μία πλήρης ἀναδιοργάνωσις τοῦ Ὀργανισμοῦ θὰ ἠδύνατο νὰ δημιουργήσῃ περιθώρια. Σήμερον, πάντως, ἡ κατάστασις τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως εἶναι τοὐλάχιστον ἀνησυχητική, πῶς, λοιπόν, θὰ προχωρήσωμεν εἰς ἐπέκτασιν; Ἐκτὸς πλέον, ἐὰν θέλωμεν μίαν ἐξίσωσιν, οὕτως εἰπεῖν, πρὸς τὰ κάτω. Ἐὰν δὲν ἠμπορῇ ὅλοι νὰ ἔχουν ἀσφάλειαν, νὰ μὴ ἔχῃ κανείς; Ἐὰν δὲν ἠμπορῇ νὰ εἶναι ὅλοι εὔποροι, νὰ εἶναι ὅλοι ἄποροι; Δι’ αὐτό, ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν κ. συνάδελφον εἶναι, ὅτι, βεβαίως, ἀπαιτεῖται ἡ Δημοκρατία νὰ ἀντιτάσσῃ τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν ἰσότητα, ἀλλὰ καὶ νὰ ἠμπορῇ νὰ πείθῃ ἀκόμη, ὅτι καὶ εἰς τὴν ἱεράρχησιν δύναται νὰ ὑπάρχῃ δικαιοσύνη καὶ ἰσότης. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἀκόμη καὶ μία ἄλλη ἀντινομία, τὴν ὁποίαν ἀντιλαμβάνεσθε ὅσοι εἶσθε ἐμβριθεῖς εἰς τὰ οἰκονομικά. Τὴν ὥραν ποὺ γίνεται προσπάθεια νὰ αὐξηθῇ ἡ παραγωγικότης, ἐπιτακτικῶς μάλιστα σήμερον, μὲ τὸ ἐνδεχόμενον τῆς συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς εὐρυτέρους οἰκονομικοὺς χώρους, θὰ πρέπει νὰ προσέξωμεν πῶς θὰ ἀντιμετωπίσωμεν κἄθε νέαν πρόσθετον δαπάνην, ἡμεῖς, ἀντιθέτως, σκεπτόμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν νέας ἐπιβαρύνσεις! Βλέπετε, ὅτι εἶναι λίαν δύσκολον νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα μεμονωμένως, ἐνῷ, ἀντιθέτως, πρέπει νὰ τὸ βλέπωμεν ἐν τῷ συνόλῳ τῆς οἰκονομίας. Καὶ τὰ παραδείγματα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνεχισθοῦν ἐπ’ ἄπειρον. Καὶ κἄποτε θὰ κατελήγαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ κατελήγαμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιδιώκωμεν νὰ θεραπεύσωμεν τὸ σύμπτωμα, ἀλλὰ τὴν αἰτίαν. Ἐὰν ἐπὶ 1.028.000 ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν, ὅπως ἀνεφέρθη κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, αἱ 583.000 ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι ἔχουν μηνιαῖον εἰσόδημα 316 δραχμῶν, τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἀποτελῇ ἁπλῶς στοιχεῖον συγκρίσεως διὰ νὰ σᾶς ἱκανοποιῇ τὸ 300δραχμον τῆς συντάξεως γήρατος, ἀλλὰ ἀντιθέτως στοιχεῖον ἀντιδράσεως τοῦ τὶ θὰ γίνῃ διὰ νὰ παύσῃ ὑφιστάμενον αὐτὸ τὸ ἀπαράδεκτον εἰσόδημα τῶν 316 δραχμῶν κατὰ οἰκογένειαν, ἢ ἄλλως διὰ μίαν τετραμελῆ οἰκογένειαν, τῶν 80 δραχμῶν κατ’ ἄτομον μηνιαίως. Καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν δίδεται εἰς τὸ βασικὸν αὐτὸ πρόβλημα ἀπάντησις, ἡ κοινωνικὴ πλευρὰ τοῦ θέματος οὐδόλως παραμερίζεται ἐκ τῆς παροχῆς ἐπιδόματος γήρατος εἰς ὡρισμένην τάξιν ἀγροτῶν. Ἐπειδὴ θὰ εἴπουν τινές, ὅτι εἶναι ἀπηρχεωμέναι αἱ θεωρίαι, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζει ὁ ὑποφαινόμενος, ἢ ἡ ἐφημερὶς «Ἑστία», θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀπόσπασμα σημειώματος τοῦ περιοδικοῦ «Νέα Οἰκονομία», ἡ ὁποία ἐκδίδεται ὑπὸ τοῦ καθηγητοῦ κ. Α. Ἀγγελοπούλου, ὁ ὁποῖος, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶναι σοσιαλιστής: «Ἐκεῖνο, ποὺ πρὸ παντὸς ἐνδιαφέρει τοὺς ἀγρότας, δὲν εἶναι αἱ 300 δραχμαὶ ποὺ θὰ λάβῃ ἕνα μικρὸν μέρος τῆς τάξεώς των, ἀλλὰ ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ προβλήματος τῆς παραγωγῆς των, τῆς διαθέσεως τῶν προϊόντων των, τῆς βελτιώσεως τῶν τιμῶν των, τῆς δημιουργίας ἀπασχολήσεως γιὰ τὰ μέλη τῆς οἰκογενείας των ποὺ δὲν βρίσκουν δουλειά, καθὼς καὶ πρόσθετος στοὺς ἴδιους, γιὰ τὸν καιρὸν ποὺ παραμένουν ἄνεργοι....». Ἐνῷ ἡ χορήγησις μιᾶς ἀνεπαρκεστάτης συντάξεως, ἀποτελεῖ ἕν εἶδος προπετάσματος γιὰ νὰ καλυφθῇ τὸ πραγματικὸν ἀγροτικὸν πρόβλημα. Ὁ μονομερὴς αὐτὸς τρόπος ἀντιμετωπίσεως τοῦ ἀγροτικοῦ προβλήματος θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, τὴν αὔξησιν τῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν καὶ σὲ συνέχεια, αὔξησιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πολιτικῆς, ποὺ ὁδηγεῖ τελικὰ κατ’ εὐθεῖαν στὸν πληθωρισμόν».

§13Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ μεγάλην προσοχὴν παρακολουθῶ τὸν λόγον σας. Ἀλλά, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀντιληφθῶ, διατὶ θέτετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τὸν Ἕλληνα ἀγρότην πρὸ τοῦ διλήμματος νὰ πάρῃ σύνταξιν, δηλαδή, σύνταξιν γήρατος, ἢ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ προϊόντα του, δηλαδή, τὴν διάθεσιν τοῦ προϊόντος του; Καὶ διερωτᾶσθε σεῖς, εἶναι δυνατὸν σήμερον, ὅπου καταβάλλεται μία προσπάθεια διὰ τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς, νὰ προσθέσωμεν νέα βάρη καὶ νὰ δημιουργήσωμεν νέας ὑποχρεώσεις, καθ’ ἣν στιγμὴν πρέπει ὅλη ἡ προσοχὴ νὰ στραφῇ πρὸς τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς καὶ ἐξασφάλισιν τῆς παραγωγῆς; Καὶ ἀπαντῶ: Καὶ τὰ δύο θέλει νὰ γίνουν, καὶ ἐξασφάλισιν τῆς παραγωγῆς του καὶ παροχὴν συντάξεως.

§14Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Νὰ σᾶς ἀπαντήσω: Ἔχετε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἶμαι τόσον ἀφελὴς ἐγὼ ἢ καὶ ἡ Κυβέρνησις; Δὲν θὰ ἦτο εὔκολον, κατ’ ἐξοχὴν μάλιστα εἰς ἐμέ, ὡς ἀντιπολιτευόμενον, νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δώσατε συντάξεις καὶ στέγην καὶ ἐνδεχομένως ταξίδια εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἢ καὶ τὰ πάντα; Τὸ θέμα παραμένει, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ὅλα μαζὶ καὶ ἂν δὲν εἶναι, τότε, πρέπει νὰ γίνῃ ἱεράρχησις. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν καὶ τὸ εἴπῃ, ὅτι θὰ πράξῃ καὶ τὸ ἕν καὶ τὸ ἄλλο, θὰ τὴν χειροκροτήσω πρῶτος ἐγώ. Δὲν εἶμαι ἐναντίον τῆς παροχῆς συντάξεως γήρατος εἰς τοὺς ἀγρότας. Εἶμαι ὑπὲρ αὐτῆς, ἀρκεῖ νὰ ἀποδειχθῇ δυνατὴ ἡ παροχή. Σᾶς ἀνέγνωσα κείμενον σοσιαλιστικοῦ περιοδικοῦ. Ὄχι μόνον, λοιπόν, ἐγὼ ποὺ ἀνήκω εἰς τὴν σύγχρονον Φιλελευθέραν Σχολήν, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ σοσιαλισταί, οἱ ὁποῖοι φρονοῦν ὅπως ἐγώ.

§15Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τοῦ σχολίου. Ἐγὼ τιμῶ τὸν κ. Ἀγγελόπουλον καὶ αὐτὰ ποὺ γράφει τὸ περιοδικόν του, ἀλλὰ πρέπει πρῶτον νὰ εἴπω, ὅτι δὲν φέρει κἂν τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει ἀπὸ ἐδῶ.

§16Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Σεῖς νὰ κάμετε τοιαύτην διακοπήν; Μὲ ἐκπλήττει. Δὲν εἶπον, ὅτι τὸ ἄρθρον φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου, ἀλλ’ ὅτι τὸ περιοδικὸν εἶναι τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου.

§17Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἰς τὸ αὐτὸ τεῦχος ὑπάρχει καὶ ἄρθρον ὑπὲρ τῶν ἀγροτικῶν ἀσφαλίσεων. Δεύτερον, ἐὰν εἷς ἐκ τῶν συντακτῶν τῆς «Νέας Οἰκονομίας» γράφῃ κἄτι ἐναντίον τῶν ἀγροτικῶν ἀσφαλίσεων, αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ μπῇ εἰς τὴν ράχην οἱασδήποτε σοσιαλιστικῆς ἀντιλήψεως.

§18Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν φίλτατον κ. Τσιριμῶκον. Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλοῦν. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι εἷς γράφων εἰς ἕνα σοσιαλιστικὸν περιοδικὸν ἐκπροσωπεῖ τὴν γνώμην τῶν σοσιαλιστῶν. Τὸ ἀνέφερον διὰ νὰ τονίσω, ὅτι αὐτὸ ποὺ γράφει ἡ «ΕΣΤΙΑ» ὑποστηρίζεται καὶ ἀπὸ ἄλλους, ἄλλα φρονοῦντας εἰς τὰ οἰκονομικά. Ἀνέγνωσα ὅλα τὰ ἄρθρα τοῦ περιοδικοῦ πρὶν τὸ ἐπικαλεσθῶ. Γνωρίζω, ὅτι τὸ περιοδικὸν τάσσεται ὑπὲρ τῆς συνταξιοδοτήσεως, ὅπως τάσσομαι καὶ ἐγώ, ἀλλὰ ἐκφράζει ἀναλόγους φόβους μὲ τοὺς ἰδικούς μου καὶ εἰς ἄλλα ἄρθρα του. Ἰδού, λ.χ. ἄλλο σημεῖον: «...Ὅλα τὰ μέτρα κοινωνικῆς προνοίας ὑπὸ διάφορες μορφὲς ποὺ ἀντιμετωπίζονται, κι’ ἂν ἐφαρμοσθοῦν, δὲν θὰ συντελέσουν, παρὰ σὲ ἀσήμαντη βελτίωση. Ἡ ἐπιδότησις σὰν μέσον κοινωνικῆς προνοίας, ἢ ἀνακατανομῆς τοῦ εἰσοδήματος, ἐφαρμόζεται ἀποτελεσματικὰ σὲ χῶρες μὲ μεγάλο κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα... Ὁ Ἀμερικανικὸς κρατικὸς προϋπολογισμὸς ἀντέχει ἀσφαλῶς εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν ποὺ προκαλεῖ ἡ προστασία αὐτή. Ἀλλὰ σὲ μιὰ φτωχὴ χώρα, ὅπως ἡ δική μας, ὅπου ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς ἀντιπροσωπεύει τὸ μισὸ τοὐλάχιστον τοῦ συνολικοῦ πληθυσμοῦ, ποὺ εἶναι δυνατὴ μὲ μόνη τὴ μεταφορὰ εἰσοδήματος παντοῦ ἀπὸ ἄλλες τάξεις, νὰ ἐπιτευχθῇ ἄξια λόγου βελτίωση τοῦ βιοτικοῦ του ἐπιπέδου;...». Λέγει κατωτέρω εἰς τὴν σελίδα 71 ἕν ἄλλο ἐνδιαφέρον, σχετικῶς μὲ τὴν συνταξιοδότησιν: «Γεννᾶται ἕνας ἄλλος κίνδυνος. Τὸ εἰσόδημα τῶν 300 δραχμῶν ὑπερκαλύπτει τὸ κατὰ κεφαλὴν ἀγροτικὸν εἰσόδημα (210 δραχ.) καὶ ἐξ ἄλλου, ἔχει ἐπέλθει ἕνας ἐθισμὸς τοῦ ἀγρότη στὸ σημερινὸ χαμηλὸ ἐπίπεδο καταναλώσεως. Ὑπάρχει, λοιπόν, ὁ κίνδυνος, τοὐλάχιστο ὡσότου ἡ κατανάλωση τοῦ ἀγρότη ξεπεράσει σημαντικῶς τὸ ἐπίπεδο τῶν 300 δραχ. τὸν μῆνα, νὰ παρατηρηθῇ χαλάρωση στὴν ἐκμετάλλευση τῆς γῆς, γιατὶ οἱ μὲν ὑπερήλικες καὶ ἀνίκανοι θὰ ζοῦν ἀπὸ τὸ ἐπίδομα, οἱ δὲ παραγωγικοὶ ἀγρότες, ἔχοντας ἐξασφαλισμένα τὰ μὴ παραγωγικὰ μέλη τῆς οἰκογενείας, θὰ στραφοῦν ἐντονώτερα στὰ ἀστικὰ κέντρα καὶ στὴν μετανάστευση». Βλέπετε, λοιπόν, δύναται νὰ τάσσεταί τις ὑπὲρ τοῦ θέματος καὶ νὰ διατηρῇ τοὺς φόβους καὶ ἀνησυχίας.

§19Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ θαύματα θὰ γίνουν, ἐὰν δοθῇ εἰς τοὺς ἀγρότας σύνταξις 300 δραχμῶν;

§20Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἷς ἐκ τῶν διακεκριμένων Ἄγγλων Συνταγματολόγων, ὁ Μπάτζοτ, ἔγραφε κατὰ τὸν παρελθόντα αἰῶνα, ὅτι μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀρχίζουν ὅλαι αἱ δαπάναι εἰς τὸ Κοινοβούλιον. «Τὶ εἶναι 50.000 λίρες διὰ τὸν Ἀγγλικὸν προϋπολογισμόν; Τίποτε. Ἀσήμαντον ποσόν». Ἀλλὰ τὸ ἓν ἀσήμαντον ποσὸν προστιθέμενον εἰς τὸ ἄλλο, εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσουν τὸ ἀδιέξοδον. Δι’ αὐτὸ καὶ μόνον εἰς τὸ σύνολον πρέπει νὰ ἀντιμετωπίζωνται, κατὰ βάσιν, αἱ προτάσεις δαπανῶν.

§21Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Ὅλα αὐτὰ λέγονται μόνον ὅταν πρόκειται περὶ τῶν ἀγροτῶν, διὰ τοὺς ἄλλους ὅμως..... ...... (Θόρυβος) ......

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σταματήσῃ ἡ διαλογικὴ συζήτησις, διότι θὰ γίνωνται συνέχεια διακοπαί.

§23Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ κἄθε διακοπήν, ἀρκεῖ μόνον οἱ διακόπτοντες νὰ μὴ διακόπτουν μὲ μόνην ἐπιθυμίαν, τὴν δημιουργίαν ἐντυπώσεων. Διότι θὰ ἦτο εὔκολον καὶ εἰς ἐμὲ νὰ ἐκφωνήσω λόγον καὶ νὰ σᾶς ἐκθέσω ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι τῶν ἀγροτῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ τὸ κάμω αὐτό. Ὅσον τὸ θέμα ἐξετάζεται ἀπὸ ὅλας του τὰς πλευράς, τόσον ἐνισχύεται ἡ ἄποψις, ὅτι ἡ ὡριμότης τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου αὐτοῦ μόνον ἀπὸ τὴν ἑκάστοτε ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν ἠμπορεῖ νὰ ἐκτιμηθῇ. Δὲν ἐννοῶ τὸ τυπικὸν μέρος, ἐννοῶ τὸ οὐσιαστικὸν μέρος. Ἡμεῖς ὡς Ἀντιπολίτευσις, πρέπει νὰ πείσωμεν τὸν λαὸν νὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ τότε ὡς Κυβέρνησις θὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν πολιτικήν μας, δυνάμενοι νὰ ἀναλάβωμεν τὴν συνολικὴν εὐθύνην. Θὰ ἦτο παράδοξον πραγματικῶς νὰ θέλωμεν ἐπὶ θεμάτων συνθέτων, ὡς εἶναι αὐτό, ἐπὶ θεμάτων βασικῶν τῆς κοινωνικῆς προνοίας πρὸς τοὺς ἀγρότας, ἡ Ἀντιπολίτευσις οὐσιαστικῶς νὰ κυβερνᾷ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην. Αὐτὸ δὲν τὸ ἐννοῶ. Θὰ ἤθελον νὰ φαντασθῆτε τὶ θὰ συμβῇ, ἂν ἐπακολουθήσουν ἐνδεχομένως καὶ ἄλλαι ἀνάλογοι προτάσεις. Τὶ τὸ εὐκολώτερον ἀπὸ προτάσεις παροχῶν, προτάσεις ὑποσχέσεων, αἱ ὁποῖαι βασίζονται εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῶν πόρων δι’ ἐμμέσου φορολογίας; Ἐὰν μίαν τοιαύτη πρότασις ἀκολουθήσῃ τὴν ἄλλην, ποῦ θὰ φθάσωμεν; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ θέμα τῶν ἐπιπτώσεων ἐπὶ τῆς ὅλης οἰκονομίας. Εἶναι ἑκάστοτε καὶ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐφάπτεται τῆς ὅλης γενικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Συγκεκριμένως, μεταξὺ τῶν ὑποβληθησῶν προτάσεων, ὡς πρὸς τὴν ἐξεύρεσιν τῶν πόρων, βεβαίως, ἡ πρότασις περὶ μειώσεως τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν εἶναι κατὰ πολὺ περισσότερον ἀξιόλογος, διότι πράγματι μία γενναία μείωσις τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν ἀφίνει ὅλα τὰ περιθώρια διὰ νὰ γίνουν πολλὰ πράγματα. Καί, κατὰ συνέπειαν, εἶναι πολὺ λογικώτερον νὰ ἀναζητήσητε τὴν κάλυψιν τῆς δαπάνης διὰ τῆς μειώσεως τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ ὄχι διὰ τῆς ἐπιβολῆς νέας φορολογίας. Δὲν διστάζω νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ἡ μείωσις τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, εἶναι ὁλοφάνερον εἰς ὅλους, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ τεράστια περιθώρια. Ἀλλὰ ἐδῶ διαφωνῶ μὲ τοὺς προτείνοντας, διότι ἡ μείωσις τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν δὲν εἶναι μόνον οἰκονομικὸν θέμα, ἀλλὰ εἶναι πρωτίστως πολιτικόν. Κατ’ ἄλλον τρόπον βλέπω ἐγὼ τὴν ὕφεσιν, κατ’ ἄλλον τὴν βλέπει ἡ Κυβέρνησις, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τὰς ἰδικάς μου ἀπόψεις νὰ τὰς ἐπιβάλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ μὲ τὸ πρῖσμα τῶν ἰδικῶν μου ἐντυπώσεων νὰ ἴδῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις τὰ πράγματα. Ἀσκῶ σήμερον αὐτὸν τὸν ἄχαρι ρόλον καὶ δυσαρεστῶ ὅλους, ἀλλὰ αὐτὸ ἀποδεικνύει πόσον ἀντικειμενικὰ ὁμιλῶ, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Ἡ ἀλήθεια δὲν εἶναι ποτὲ εὐχάριστος. Ὁ φίλτατός μου κ. Τσιριμῶκος ὑπέπεσεν εἰς ἄλλην ἐσφαλμένην ἀναφοράν, μὲ ὅσα εἶπε. Μᾶς ὡμίλησε μετὰ θέρμης διὰ τὴν πολιτικὴν τοῦ Μπέβαν καὶ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι ἐφηρμόσθη θαυμασία πολιτικὴ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἀπὸ τὸν Μπέβαν καὶ ὅτι ὁ Βενιζέλος ἐφήρμοσε τὴν μεταρρύθμισιν καὶ τότε τοῦτο ἐθεωρήθη ἐπανάστασις. Οὐδεμία διαφωνία. Ἀλλὰ γνωρίζει ὁ κ. Τσιριμῶκος, ὅτι ἡ πολιτικὴ τοῦ Μπέβαν ἐστηρίχθη εἰς τὸ σχέδιον Μπέβεριτς καὶ ἐφηρμόσθη ἀπὸ τὸν Μπέβαν, ὅταν ἦτο Κυβέρνησις. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἀείμνηστος Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὡς Κυβερνήτης ἐφήρμοσε τὴν μεταρρύθμισιν. Ὑπάρχει μικρὰ διαφορά, ἀλλὰ οὐσιώδης. Αὐτὸ ὑποστηρίζω. Ἐπιδιώκω νὰ πείσω τὸν λαὸν νὰ γίνω Κυβέρνησις καὶ τότε θὰ ἐφαρμόσω τὴν πολιτικήν μου, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ περισσότερον, εἰς πολλὰ σημεῖα, ἐπαναστατική. Ὅπως, ἐὰν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐπετύγχανε νὰ πείσῃ τὸν λαὸν τὴν 11ην Μαΐου 1958 νὰ γίνῃ Κυβέρνησις, δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι τὸ 1959 οἱ ταχυδρομικοὶ διανομεῖς θὰ διέτρεχον τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ Βορρᾶ ἕως Νότον καὶ ἀπὸ Ἀνατολῶν πρὸς Δυσμὰς διὰ νὰ διανείμουν τὰς 300 δραχμὰς εἰς τοὺς γέροντας ἀγρότας. Ἀλλὰ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἐψήφισε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὅπως καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν δὲν ἐψήφισε τὸν Μπέβαν. Εἶναι εὐτύχημα καὶ πρὸς τιμὴν τῶν λαῶν, ὅτι δὲν παρασύρονται ἀπὸ δελεαστικὰ συνθήματα. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. Θὰ ἤθελον νὰ μοῦ εἴπῃ ὁ κ. Τσιριμῶκος ἕνα παράδειγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Ἀντιπολίτευσις κατέθεσε νόμον καὶ ἐπέβαλε νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν πολιτικὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὰ παραδείγματα τοῦ Μπέβαν καὶ ἰδίως τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, παραδείγματα κυβερνητῶν.

§24Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἡ ἑξῆς παρεξήγησις: Ὅταν ὑποβάλλεται πρότασις νόμου, ἡ ὁποία προβλέπεται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα, ὅτι δύναται νὰ ὑποβληθῇ, βεβαίως, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν δεχθῇ, πρῶτον, διότι μία πρότασις νόμου ψηφίζεται ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν, καὶ ἑπομένως, θὰ ἔπρεπε, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν δεχθῇ, διὰ νὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, Αὐτὸ εἶναι ἁπλούστατον.

§25Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ τυπικὸν μέρος.

§26Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι τὸ τυπικόν, ἀλλὰ εἶναι τὸ οὐσιαστικὸν μέρος. Ὅπου ἕνα κόμμα ἔχει πρόγραμμα καὶ τμῆμα αὐτοῦ, προσπαθεῖ, εἴτε διὰ προτάσεως νόμου, εἴτε δι’ ἐπερωτήσεως, νὰ τὸ ἐπιβάλῃ, ἀσκεῖ δικαίωμα καὶ ἴσως καθῆκον, διὰ νὰ εἶναι συνεπὲς ἀπέναντι τῶν ὑποσχέσεων, τὰς ὁποίας ἔχει δώσει εἰς τὸν λαόν, ὅτι τὰ πράγματα αὐτὰ δὲν τὰ νομίζει ὀρθὰ καὶ μάχεται διὰ νὰ ὑποχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ πειθαναγκάσῃ τὴν πλειοψηφίαν νὰ τὰ ἐφαρμόσῃ. Αὐτὸ δὲν εἶναι οὔτε πρωτάκουστον, οὔτε ἄηθες. Βεβαίως, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν εἶναι δυνατόν, διότι δὲν ἔχει τὴν πλειοψηφίαν νὰ ἐπιβάλῃ τὰς προτάσεις του. Ὁ νόμος τοῦ Ζωρές, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὑποβληθῆ ἐξ ἀφορμῆς προτάσεως νόμου, λέγει, ὅτι ἀνάμεσα εἰς τὰς διαφόρους διώξεις, τὰς ὁποίας μᾶς κάμετε εὑρίσκομεν τὸν καιρὸν νὰ ὑποβάλωμεν προτάσεις, διότι αὐτὰ ἔχομεν ὑποσχεθῆ ἡμεῖς εἰς τὸν λαὸν καὶ δι’ αὐτὸ ὑποβάλλομεν πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν σεῖς ἐπικρίνετε. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ δεχθῇ αὐτὰς τὰς προτάσεις νόμου εἶναι ἄλλο θέμα καὶ δὲν εἶναι θέμα συναπτόμενον μὲ τὴν ἐν γένει οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία, καθ’ ἡμᾶς, μὴ δυναμένη νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ βαθύτερα αἰτήματα τῆς αὐξήσεως τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ τὸ περιοδικὸν τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου, ἔχει δημιουργήσει ὀξύτατον πρόβλημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ.

§27Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μέρος, κύριε Τσιριμῶκο, τὸ τυπικόν, ἐκομίσατε γλαῦκα εἰς Ἀθήνας. Ἡ Κυβέρνησις νομοθετεῖ ἤ, ἐὰν θέλῃ, ἀπορρίπτει, εἶναι προφανές. Οὐδεὶς δὲ ψόγος, διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις μάχεται διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς ἰδέας της. Ὑπάρχει ὅμως διαφορὰ καὶ διαφορά. Ἀλλά, ὅταν προχωρῆτε εἰς ὑπόδειξιν μέτρου, τὸ ὁποῖον ἐφάπτεται ὁλοκλήρου τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς, νομίζω, ὅτι προχωρεῖτε περισσότερον τοῦ δέοντος. Εἶσθε σοσιαλιστὴς καὶ ἐγὼ ἀκολουθῶ συγχρονισμένην φιλελευθέραν πολιτικήν. Πῶς θέλετε ἐγὼ νὰ ἐφαρμόσω τὴν σοσιαλιστικὴν πολιτικήν σας; Τὸ θέμα εἶναι σύνθετον. Αὐτά, ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μέρος. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ζήτημα: Βεβαίως, νοητὴ ἡ προσπάθεια τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς ἀπόψεις της, καθῆκον καὶ ὑποχρέωσις αὐτῆς τοῦτο. Ἀλλὰ ἡ διάθεσίς της νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἠμπορεῖ αὕτη νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γενικωτέραν πολιτικήν της εἰς τὴν Κυβέρνησιν, αὐτὸ εἶναι ποὺ δὲν ἐννοεῖ. Τὸ καθῆκον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι νὰ εἴπῃ εἰς τὸν λαὸν νὰ τὴν ψηφίσῃ, διότι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀνίκανος, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέτυχεν ἐκεῖνο ἢ τοῦτο καὶ ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις θὰ φέρῃ τὴν σωτηρίαν εἰς τὸν τόπον. Διαφωνία εἰς τὸν τρόπον παρουσιάσεως τῶν διαφόρων ζητημάτων. Ἀλλ’ ἂς ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα. Ὑποθέσατε, ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις θὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι εἶναι ὥριμος νὰ ὑποβάλῃ τὸ σχέδιον νόμου καὶ τότε ὅλοι, καὶ φυσικὰ καὶ ἐγώ, θὰ χειροκροτήσω ἀπὸ καρδίας καὶ ἐνθέρμως τὴν πρᾶξιν της αὐτήν. Ἀλλὰ τότε νομίζω, ὅτι τὸ σχέδιον αὐτὸ νόμου θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἐπέκτασις τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων εἰς τοὺς ἀγρότας καὶ εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν παροχὴ ἐπιδόματος. Νομίζω, ὅτι παρ’ ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τελευταίως ὑποστηρίζονται, εἶναι κοινωνικῶς ἀπαράδεκτος ἡ ἔννοια τοῦ ἐπιδόματος. Εἶναι μορφή, ἡ ὁποία ἀπὸ πλευρᾶς κοινωνικῆς ἐξευτελίζεται. Ἀκόμη καὶ εἰς τὰ συσσίτια πάντοτε ἐπιδιώκεται ταὐτοχρόνως καὶ εἰσφορά τις. Κατ’ ἐξαίρεσιν, δίδεται ἐπίδομα. Ἀλλά, ὅταν λέγωμεν, ὅτι τὸ ἐπίδομα πρέπει νὰ ἀντικατασταθῇ ἀπὸ τὴν κοινωνικὴν ἀσφάλισιν, αὐτὸ φυσικὰ προϋποθέτει κλιμάκωσιν εἰς τὴν εἰσφορὰν τοῦ ἀγρότου, ἀκριβῶς εἰς ἀναγνώρισιν τῶν δυσχερεστάτων στιγμῶν ποὺ διέρχεται σήμερον. Ἄλλωστε ἐὰν ἔλθω εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, κατὰ βάθος οἱ πόροι τοὺς ὁποίους προτείνει, κατὰ μέγα μέρος ἐπιπίπτουν εἰς τοὺς ἰδίους τοὺς ἀγρότας καὶ εἰς τοὺς γέροντας τοὺς συνταξιούχους. Διατί, ἀφοῦ λοιπὸν οὐσιαστικῶς κάμνομεν εἰσφοράν, διατὶ νὰ τὴν κάμωμεν διὰ τοῦ ἐμμέσου αὐτοῦ τρόπου καὶ ὄχι εὐθέως ἀντλοῦντες ταὐτοχρόνως ἄλλους πόρους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἐπέπιπτον πλέον εἰς τοὺς ἀγρότας; Εἶμαι ἐναντίον τῶν ἐπιδοτήσεων. Δὲν λησμονῶ τὰ διδάγματα τῆς ἱστορίας. Ὁ Ἀριστοτέλης ἐξηγῶν εἰς τὰ «Πολιτικὰ» ἀπὸ ποῦ ἀρχίζομεν εἰς τοιαύτας περιπτώσεις καὶ ποῦ ὁδηγούμεθα γράφει: «.... καὶ τὸ πρῶτον μὲν ἱκανὸν διωβολία μόνον, ὅταν δ’ ἤδη τοῦτο ᾖ πάτριον, ἀεὶ δέονται τοῦ πλείονος, ἕως εἰς ἄπειρον ἔλθωσιν· ἄπειρος γὰρ ἡ τῆς ἐπιθυμίας φύσις, ἧς πρὸς τὴν ἀναπλήρωσιν οἱ πολλοὶ ζῶσιν». Μᾶς ἀρκεῖ λοιπὸν μέχρι τοῦδε τὸ ὅτι ζῶμεν δυστυχῶς μὲ ἕνα προϋπολογισμὸν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ μισθῶν. Θὰ ἦτο δραματικὸν ἐὰν προσεθέτωμεν «καὶ ἐπιδομάτων». Ὅταν λοιπὸν φθάσωμεν εἰς τὴν καλὴν ὥραν, θὰ πρέπει ἡ πρότασις κατὰ τὴν κρίσιν μας νὰ εἶναι πρότασις κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως καὶ ἡ ἔκτασίς της νὰ εἶναι πλήρης. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀγνοήσωμεν καὶ τὰ στοιχεῖα «τῆς ἀνικανότητος» καὶ πρὸ παντὸς τὰς γυναῖκας. Ὁ ἀποκλεισμὸς κατὰ τὸ 1960 τῶν γυναικῶν εἶναι ἀπαράδεκτος. Ἀντίκειται εἰς τὴν σύγχρονον ἀντίληψιν περὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου, ἀντίκειται εἰς αὐτὸ τὸ προοίμιον τοῦ χάρτου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ρητῶς ἀναφέρεται ἡ ἀξιοπρέπεια καὶ ἡ ἀνθρωπίνη προσωπικότης καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ καταστατικοῦ Χάρτου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὅπου δὲν ὑπάρχει διαφορὰ δι’ ὅλους ἀνεξαρτήτως φυλῆς, θρησκεύματος, γλώσσης κλπ., καθὼς καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματός μας. Κατὰ παγίαν δὲ νομολογίαν τῶν Ἀνωτάτων Δικαστηρίων καὶ δὴ τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἡ συνταγματικὴ αὐτὴ διάταξις, ἀποτελεῖ κανόνα δικαίου, δεσμεύοντα οὐ μόνον τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐκτελεστικὴν καὶ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν. Ἡ δὲ ὑπὸ τῆς νομοθεσίας ἀναγνωριζομένη εὐχέρεια τοῦ νομοθέτου τελεῖ ἐντὸς ἀκραίων ὁρίων, ἅτινα ἀποκλείουν τὴν ἐφαρμογὴν μέτρων ἀντιθέτων πρὸς τὸ κοινὸν δίκαιον καὶ τὸ αἴσθημα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπικρατοῦσα ἑρμηνεία. Ἐπειδὴ δὲ ἠκούσθη, ὅτι κἄθε τοιαύτη πρότασις ἐπεκτάσεως τείνει εἰς τὸν τορπιλλισμὸν τῆς ἰδίας, εἶμαι ἕτοιμος νὰ εἴπω, ὅτι θὰ πρέπει ἐν ἀνάγκῃ νὰ περιορίσωμεν τὸ ποσὸν τῆς συντάξεως, ἀλλὰ ὄχι τὴν ἔκτασιν τῆς συντάξεως. Καλύτερον νὰ δώσωμεν ὀλιγώτερα ἀλλὰ εἰς ὅλους καὶ εἰς ὅλας. Συνοψίζω ἤδη τὰς ἀπόψεις μου. Πρῶτον, κοινὸν ἐνδιαφέρον ὅλων διὰ τὴν εὐημερίαν τῆς ἀγροτικῆς τάξεως. Δεύτερον, συμφωνία καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπεκτάσεως τῆς ὡλοκληρωμένης κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ τῆς συντάξεως γήρατος καὶ εἰς τοὺς ἀγρότας, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν γυναικῶν. Ἡ ἐκτίμησις ὅμως τοῦ χρόνου τῆς ὡριμότητος, ὄχι μόνον τυπικῶς, ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικῶς, εἶναι θέμα κυβερνητικόν. Ἡ ὡς ἄνω ἐκτίμησις δὲν δύναται νὰ ἀποτελῇ ἁπλῶς ὑπόθεσιν πληρότητος στοιχείων διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ γήρατος. Ἀφίνω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι καὶ ἡ θεμελίωσις ὡρισμένων πόρων δι’ ὡρισμένην ἀνάγκην ἀντίκειται πρὸς στοιχειώδεις δημοσιονομικὰς ἀρχάς. Ἀλλὰ ἐκτίμησις ἐν πλήρει συναφείᾳ πρὸς τὴν ὅλην ἀντοχὴν τῆς οἰκονομίας καὶ τῶν ἀναγκαίων ἱεραρχήσεων. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐμπίπτει ἡ ἐξέτασις τοῦ ὅλου ἀγροτικοῦ προβλήματος καὶ τοῦ ἀμέσως κρισίμου τοῦ ἀφορῶντος τὰς ἐξαγωγάς. Ὡσαύτως τὸ θέμα τῆς ἐκτελέσεως παραγωγικῶν ἔργων δι’ ὀλιγωτέρων μέσων ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν ταχυτέραν δυνατὴν ἀπόδοσιν. Δηλαδή, ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον ἐκείνου τὸ ὁποῖον συμβαίνει μέχρι τοῦδε, ὅπου περισσότερα μέσα διατίθενται δι’ ὀλιγώτερα παραγωγικὰ ἔργα ἀποδίδονται εἰς μακρότερον χρονικὸν διάστημα. Δὲν δυνάμεθα ἀκόμη νὰ παρίδωμεν τὴν σημασίαν, ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ μεγάλου προβλήματος τῶν νέων τῆς Ἑλλάδος. Εἴμεθα ἐδῶ ἐπὶ δύο ὁλόκληρα ἔτη καὶ οὐδεμία συγκεκριμένη πρότασις ἐγένετο ἐπὶ τοιούτων ἀλλὰ βασικῶν θεμάτων, μὲ μόνην τὴν ἐξαίρεσιν—ἄλλο ἐὰν δὲν συμφωνῶ εἰς τὴν ἀρχήν—τῆς ΕΔΑ, ὑποβαλλούσης εἰδικὴν πρότασιν διὰ τὸ θέμα τῶν ἐξαγωγῶν. Μοῦ εἶπον, ὅτι συγκρίνω ἄσχετα πράγματα. Εἶναι ἄσχετα πράγματα, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἱεραρχήσεως. Εἶναι σχετικά, ὅταν ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἱεραρχήσεως. Ὅταν δὲν ἔχω παρὰ περιωρισμένα μέσα, κατ’ ἀνάγκην συσχετίζω καὶ τὰ ἀνόμοια πράγματα. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον περισσότερον παντὸς ἄλλου ἔπρεπε νὰ ἀπασχολῇ τὸ Σῶμα καὶ τὸ Ἔθνος εἶναι ἡ ἀνεργία, εἶναι ἡ ὑποαπασχόλησις, εἶναι τὸ πρόβλημα τῶν ἐξαγωγῶν μας, εἶναι τὸ πρόβλημα τῶν νέων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἤδη, θὰ ἤθελον νὰ ὑποβάλω μίαν πολὺ ἁπλῆν πρότασιν, ἡ ὁποία, ἐὰν ἐγένετο δεκτή, θὰ ἠμποροῦσε νὰ διευκολύνῃ ταὐτοχρόνως πολλὰ ζητήματα καὶ θὰ ἀπέβαινε δὲ εἰς ὄφελος τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ πρότασίς μου εἶναι πάρα πολὺ ἁπλῆ. Δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ κἂν πρότασις, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελῇ τὸν ἀπαράβατον κανόνα. Λέγω, ὅτι θὰ ἦτο θεάρεστον ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ παντὸς ἄλλου, ἀπεφάσιζε νὰ φέρῃ πρὸς συζήτησιν εἰς τὸ Σῶμα τὸν μέλλοντα νὰ καταθέσῃ προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Θὰ ἦτο καινοτομία, ἡ ὁποία θὰ ἦτο πρὸς τιμήν της, διότι θὰ ἦτο ἡ πρώτη Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως, ἡ ὁποία θὰ ἀπεφάσιζε νὰ συζητήσῃ τὸν προϋπολογισμόν. Τὸ ἠθικὸν ὄφελος θὰ ἦτο μέγα, ἀλλὰ τὸ οὐσιαστικὸν ἀκόμη μεγαλύτερον, διότι πράγματι ἡ διάταξις περὶ προϋπολογισμοῦ εἶναι ἀπὸ τὰς βασικωτέρας τοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐν προκειμένῳ ἀνάγκη σπουδαία. Ὅλοι ἔχετε παρατηρήσει, ὅτι κατὰ τρόπον συγκεχυμένον, χαώδη καὶ ἀνώμαλον γίνεται ἑκάστοτε ἐδῶ ἡ συζήτησις διὰ τὰ οἰκονομικά, ἐνῷ τὰ οἰκονομικὰ εἶναι τὸ θέμα διὰ τὸ ὁποῖον τόσον ἐνδιαφέρονται ὅλοι οἱ Ἕλληνες. Ὅταν τίθεται πολιτικὸν ζήτημα ἡ ἀνάγκη νὰ ἀπασχοληθῇ κανεὶς μὲ σωρείαν θεμάτων περιορίζει τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ. Εἰς τὰς ἐπερωτήσεις ὅπως διεξάγωνται καὶ ἀποτελματοῦνται εἰς τρεῖς, τέσσαρας ἢ πέντε συνεδριάσεις, ἀρχίζει καὶ χάνεται τὸ ἐνδιαφέρον. Πολλάκις μὲ ἀπησχόλησεν ἡ ἰδέα κατὰ ποῖον τρόπον συντονισμένον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἔρευνα τοῦ ὅλου οἰκονομικοῦ προβλήματος. Ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ Συντάγματος εἶναι σοφή. Ἐὰν ἔλθῃ ὁ προϋπολογισμὸς πρὸς συζήτησιν θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ Σῶμα ἐπὶ ἡμέρας συνεδριάζον νὰ ἐρευνήσῃ τὴν ὅλην οἰκονομίαν τῆς χώρας. Ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι τὸ σχέδιον τῆς ὅλης οἰκονομίας καὶ ἐκεῖ θὰ ἐβλέπομεν ἐὰν ὑπάρχῃ δυνατότης διὰ νέους πόρους καὶ ποίους. Θὰ ἐβλέπομεν ποῦ ὑπάρχουν περιθώρια οἰκονομιῶν, ποῦ ὑπάρχουν δυνατότητες ἀνακατασκευῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τότε μόνον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ τὸ γενικὸν πλαίσιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ στηριζώμεθα ἀσφαλεῖς, βέβαιοι καὶ πεπεισμένοι, ὅτι ἡ οἰκονομία μας ἀντέχει καὶ εἰς ἐκείνην τὴν ἐπέκτασιν. Ἐὰν ἀντεῖχε θὰ ἔπρεπε νὰ προχωρήσωμεν, ἐὰν ὄχι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναβάλωμεν. Ταὐτοχρόνως θὰ ἦτο ὥριμος ὁ χρόνος διὰ τὰ πορίσματα τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸ προτεινόμενον μέτρον εἰδικῶς. Ταὐτοχρόνως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ καὶ ἡ πρότασις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως περὶ συστάσεως Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἀπασχοληθῇ μὲ τὸ θέμα τῆς συντάξεως τῶν ἀγροτῶν. Ἡ ἀνάγκη αὐτῆς τῆς διαδικασίας εἶναι καὶ κατὰ τοῦτο πολύτιμος, διότι τὰ μέτρα αὐτά, ἐπαναλαμβάνω, ἠμπορεῖ πράγματι νὰ εἶναι ἐθνοφελῆ ἐὰν εἶναι καλῶς μελετημένα. Ἐὰν δὲν εἶναι τὸ πρόσκαιρον ὄφελος καὶ τὴν προσωρινὴν ἱκανοποίησιν διαδέχεται συνήθως ἡ συμφορά, ἐὰν ὄχι καὶ ἡ καταστροφή. Ὡμίλησα, κύριοι βουλευταί, μὲ πλήρη συνείδησιν εὐθύνης. Γνωρίζω, ὅτι ὅσα εἶπον δὲν ἦσαν ἐνίοτε εὐχάριστα εἰς ὅλους. Ἀλλὰ ὡμίλησα μὲ εἰλικρίνειαν καὶ πιστεύω, ὅτι τὸ ὕψιστον καθῆκον τοῦ πολιτικοῦ εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ Σόλων: «Συμβούλευε μὴ τὰ ἥδιστα, ἀλλὰ τὰ βέλτιστα τοῖς πολίταις».

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Π. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§29Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις σέβεται τὰς γνώμας ὅλων τῶν βουλευτῶν καὶ ὅλων τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἑπομένως καὶ τὰς γνώμας αἱ ὁποῖαι δὲν συμπίπτουν πρὸς τὴν γραμμὴν καὶ τὴν κατεύθυνσίν της. Καὶ ἐὰν ἀκόμη εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις, ὅπως συνέβη κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς, ὀξύνεται ἡ συζήτησις καὶ προσλαμβάνει χαρακτῆρα κάπως βιαιότερον, ἡ βιαιότης, ἡ ὁποία σημειοῦται δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ συνάρτησις οἱασδήποτε ἐλλείψεως σεβασμοῦ πρὸς τὴν γνώμην οἱουδήποτε ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ. Φυσικὸν ὅμως εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἱκανοποιῇ ἰδιαιτέρως τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἐξαίρεσις, ἡ ὁποία ἐσημειώθη ἀπόψε διὰ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν κ. Μαρκεζίνη, ἐξαίρεσις εἰς τὴν ζωὴν τοῦ Κοινοβουλίου. Συνεφώνησεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, μὲ τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔλαβε μίαν θέσιν ἡ ὁποία, ἂν δὲν συμπίπτῃ πλήρως, διότι βεβαίως, δὲν συμπίπτει πλήρως πρὸς τὴν Κυβερνητικὴν θέσιν, ἐν πάσῃ περιπτώσει δικαιολογεῖ κάπως τὴν δύσκολον ἀπὸ ἀπόψεως ψυχολογικῆς, θέσιν τῆς Κυβερνήσεως. Εὔκολον θὰ ἦτο διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἴπῃ, ὅπως ἐτόνισε καὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ δώσῃ τὰς 300 δρχ. καὶ ἐκτὸς τῶν 300 δρχ., ὅτι θὰ ἱκανοποιήσῃ καὶ οἱαδήποτε ἄλλα αἰτήματα εἴτε τῆς ἀγροτικῆς τάξεως, εἴτε οἱασδήποτε ἄλλης ὁμάδος Ἑλλήνων πασχόντων καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ὑπάρχουν πάρα πολλαὶ ὁμάδες Ἑλλήνων πασχόντων. Ἀλλὰ τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης τὸ ὁποῖον κατέχει τὴν Κυβέρνησιν καὶ πιστεύω, ὅτι τὸ αἴσθημα αὐτὸ θὰ κατεῖχεν οἱανδήποτε Κυβέρνησιν καὶ οὐχὶ μόνον τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἰδικήν μας, τὸ αἴσθημα αὐτὸ ἐπιβάλλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως εἶναι ἐπιφυλακτικὴ καὶ ὅπως πρὶν ἢ καταλήξῃ εἰς οἱανδήποτε ρητὴν ὑπόσχεσιν περὶ ἐφαρμογῆς ἑνὸς θεσμοῦ, ἐξαντλήσῃ ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ ἐξαντλήσῃ ἀπὸ ἀπόψεως συλλογῆς τῶν στοιχείων καὶ διερευνήσεως τῶν προϋποθέσεων διὰ τὴν ἐπιτυχῆ ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ τούτου. Ὁ κ. Μαρκεζίνης ἐπεκαλέσθη κἄτι τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπικαλεσθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, σχετικοί τινες ὑπαινιγμοὶ ἐγένοντο καὶ εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὰς ἀγορεύσεις ἄλλων κυρίων συναδέλφων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπεκαλέσθη τὸ ἑξῆς: Δὲν φθάνει νὰ θεσπίσωμεν κἄτι, μίαν παροχήν, ὀρθῶς δὲ ἀπέκρουσε τὴν ἰδέαν τῶν παροχῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὡς δημόσιοι ἄνδρες, ὑπεύθυνοι δημόσιοι ἄνδρες, τί θὰ ἐπακολουθήσῃ. Καὶ ὄχι μόνον τί θὰ ἐπακολουθήσῃ εἰς ἣν περίπτωσιν παραμείνῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία γνωρίζει καὶ νὰ ἀρνῆται, ἀλλὰ εἰς ἣν περίπτωσιν οἱοιδήποτε διάδοχοι τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εὑρισκόμενοι ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν πραγμάτων, ἢ μᾶλλον ὑπὸ τὴν πίεσιν ὡρισμένων αἰτημάτων, προβαίνουν ἑκάστοτε εἰς τὴν αὔξησιν αὐτῆς τῆς παροχῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐθεσπίζετο. Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ στόματος τοῦ Προέδρου αὐτῆς ἔθεσε τὸ ζήτημα κατὰ τρόπον ἀπολύτως σαφῆ. Δὲν ὑπόσχεται ἀκόμη τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀσφαλίσεως τοῦ γήρατος. Τί ὑπεσχέθη ἤδη ἀπὸ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις; Καὶ τονίζω, ὅτι τὸ ὑπεσχέθη οὐχὶ προεκλογικῶς ἀλλὰ μετεκλογικῶς, καὶ τὸ τονίζω αὐτὸ διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὑπαινιγμὸν τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ὑπαινιγμὸν ἀναφερόμενον εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς παραμονὰς τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν τυχὸν θὰ ἀπεφάσιζε τὴν ἐγκαινίασιν τοῦ θεσμοῦ. Τὸ ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις οὐχὶ προεκλογικῶς, ὅπως ἔκαμεν ὁ Πρόεδρος κ. Παπανδρέου, ἀλλὰ μετεκλογικῶς ὅπως ἔκαμεν ὁ Πρωθυπουργὸς κ. Καραμανλῆς; Ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ μελετήσῃ τὸ θέμα, ἐνῷ δὲν εἶχεν ἀναλάβει καμμίαν προεκλογικὴν ὑποχρέωσιν, δὲν εἶχε δηλώσει πρὸς τὸν λαόν, ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις διὰ τὴν προστασίαν τοῦ γήρατος τῶν ἀγροτῶν. Δὲν εἶχε κἂν ὑποσχεθῆ προεκλογικῶς, ὅτι θὰ ἐμελέτα τὴν περίπτωσιν τῆς ἀσφαλίσεως τοῦ γήρατος, ἀλλὰ μετεκλογικῶς ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ εἶπεν, ὅτι θὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα. Καὶ τὸ μελετᾷ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ γίνεται ἡ ἐπίθεσις τῆς Κυβερνήσεως πότε; Ὅταν δὲν ἀπέχῃ ὁ χρόνος τοῦ τερματισμοῦ τῆς μελέτης παρὰ μόνον 5–6 μῆνας ἀπὸ τῆς σήμερον. Καὶ τὸ ὅτι ἀπέχει 5–6 μῆνας εἶναι ἕνα γεγονὸς τοῦ ὁποίου ἡ ἀντικειμενικὴ ἀνάγκη πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ὑπὸ παντὸς καλῆς πίστεως μέλους τοῦ Κοινοβουλίου καὶ πιστεύω, ὅτι ἅπαντα τὰ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου εἶναι καλῆς πίστεως. Ἡ δοκιμαστικὴ ἀπογραφή, ἡ δειγματοληψία, θὰ γίνῃ τὸν Ἀπρίλιον. Ἡ συγκέντρωσις τοῦ ὑλικοῦ ἀπαιτεῖ ὡρισμένας ἑβδομάδας καὶ τὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον θὰ συγκεντρωθῇ, πρόκειται περὶ ὑλικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἀρυσθῶμεν ἀπὸ 30 Νομοὺς καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι ἀπὸ 15 συνοικισμοὺς ἐξ ἑκάστου ἐκ τῶν 30 αὐτῶν Νομῶν, τὸ ὑλικὸν αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ ἀντικείμενον μιᾶς ἐπιστημονικῆς ἐπεξεργασίας καὶ οὐχὶ προχείρου πολιτικῆς ἐπεξεργασίας. Δὲν πρόκειται ἡμεῖς οἱ ὑπουργοὶ ἁπλῶς νὰ καθήσωμεν καὶ νὰ τὸ ἐπεξεργασθῶμεν, πρέπει νὰ γίνῃ αὐστηρὰ ἐπιστημονικὴ ἐπεξεργασία καὶ ὅλα αὐτὰ ἀπαιτοῦν ὁπωσδήποτε μετὰ τὴν δειγματοληψίαν τὴν πάροδον 3 μηνῶν. Δὲν ἀπέχει λοιπόν, ἀπὸ σήμερον ἡ ἡμέρα τοῦ τερματισμοῦ τῆς μελέτης παρὰ μόνον 5 ἕως 6 μῆνες. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς λεχθῇ διατὶ δὲν ὁρίζετε τὴν δειγματοληψίαν πρὸ τοῦ Ἀπριλίου; Ἁπλούστατα, διότι ἔπρεπε νὰ τελειώσῃ ἡ πρώτη μελέτη, ἡ ὁποία μελέτη τὸν Δεκέμβριον ἐτέθη ὑπ’ ὄψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ δεύτερον, διότι μετὰ τὸν Δεκέμβριον καὶ μέχρι τοῦ Ἀπριλίου πρέπει νὰ προετοιμασθῇ πρῶτον τὸ πολυπληθὲς προσωπικὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἀναλάβῃ νὰ κάμῃ τὴν δειγματοληψίαν. Δὲν εἶναι παιχνίδι, κύριοι συνάδελφοι, ἡ δειγματοληψία, ὅπως δὲν πρέπει νὰ εἶναι παιχνίδι τίποτε. Τὰ πάντα πρέπει νὰ εἶναι συστηματικὰ καὶ ἐπιστημονικά. Οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναλάβουν, οἱ ὑπάλληλοι καὶ τὸ πρόσθετον προσωπικόν, τὸ ἔκτακτον, ποὺ θὰ ἀναλάβουν τὴν διενέργειαν αὐτῆς τῆς δοκιμαστικῆς ἀπογραφῆς πρέπει νὰ ἐκπαιδευθοῦν καὶ ἐκπαιδεύονται αὐτὴν τὴν στιγμὴν συστηματικῶς καὶ ἐντατικῶς. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις λέγει μὲ ἀπόλυτον εἰλικρίνειαν, ὅτι χρειάζεται τοὺς 5–6 μῆνας. Καὶ δὲν λέγει ἡ Κυβέρνησις — αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ξεκαθαρίσωμεν καὶ ἀπέναντι ὑμῶν, κ. συνάδελφοι, καὶ ἀπέναντι ὁλοκλήρου τῆς κοινῆς γνώμης — ὅτι οἱοδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μελέτης θὰ ἀχθῇ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἀμέσου ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις, σοβαρῶς ἀντιμετωπίζουσα τὸ πρόβλημα νὰ εἴπῃ τοιοῦτον τι, θὰ παρεκάλουν μάλιστα τὸν κ. Μαρκεζίνην νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό, διότι ἔκαμεν ἕνα ὑπαινιγμόν, ὁ ὁποῖος ἐνεφάνισε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν προκειμένην μὲν περίπτωσιν σοβαρῶς μελετῶσαν ἕνα θέμα, εἰς ὅλας τὰς ἄλλας δὲ περιπτώσεις μὴ μελετῶσαν ἐπαρκῶς τὰ θέματα, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Μαρκεζίνην νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἀνάλογος εἶναι ἡ ἐπίδοσις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν στοιχείων καὶ ὅλων τῶν δεδομένων, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ οἰκοδομῇ τὰς ἀποφάσεις της. Ἡ Κυβέρνησις, λοιπόν, δὲν ὑπόσχεται, ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν θεσμὸν μετὰ τὴν μελέτην. Θὰ ἴδῃ τί προκύπτει ἀπὸ τὴν μελέτην. Καὶ ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην ὡς πρὸς ἄλλο οὐσιῶδες σημεῖον. Διετύπωσεν ὁ κ. Μαρκεζίνης μίαν ἐλαφρὰν ὑπόνοιαν, ὅτι δὲν θὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἄλλου παράγοντος, τὸν ὁποῖον ὀρθῶς ἐξῆρεν, ὅτι θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μόνον τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θ’ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν ἀσφάλισιν κατὰ τοῦ γήρατος καὶ θὰ συνδυάσωμεν τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν τὴν μεγάλην, τὴν οὐσιώδη, μὲ ὅλας τὰς ἄλλας ἀνάγκας τῆς οἰκονομίας καὶ τῆς κοινωνίας μας. Τὸν βεβαιῶ, ὅτι κατ’ ἐξοχὴν μᾶς κατέχει ἡ σκέψις τῆς ἱεραρχήσεως τῶν ἀναγκῶν. Συμφωνοῦμεν δηλαδὴ ἀπολύτως εἰς τὸ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ ἱεράρχησις. Δὲν ὑπῆρξεν εἰς τὴν πολιτικήν μας ζωὴν ἱεράρχησις, σχεδὸν ποτὲ πλήρης καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, διὰ νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, νὰ ὑπάρξῃ πλήρως, διότι χώρα εὑρισκομένη ὑπὸ ἀνάπτυξιν καὶ χώρα διελθοῦσα ἀπὸ τὰς περιπετείας ἀπὸ τὰς ὁποίας διῆλθεν ἡ Ἑλλάς, εἶναι φυσικὸν νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν Κυβερνήσεών της νὰ προβαίνῃ πάντοτε εἰς αὐστηροτάτην ἱεράρχησιν τῶν ἀναγκῶν, ἀλλὰ εὑρίσκεται ἐκτεθειμένη, πολλάκις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποχωρῇ εἰς ὡρισμένα αἰτήματα, εἰς ὡρισμένας ἀμεσώτερον προκυπτούσας ἀνάγκας, ἔστω καὶ ἂν αὐταί, ἐπιστημονικῶς μελετώμεναι, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχον παραχωρήσει τὴν θέσιν των εἰς ἄλλας. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ ἱεραρχήσῃ τὰς ἀνάγκας. Καὶ λέγω προσπαθεῖ, διότι δὲν τὸ ἔχει πλήρως ἀκόμη ἐπιτύχει—εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς καὶ ἀπέναντί σας καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ—προσπαθεῖ, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ μέγας τίτλος της, ὅτι προσπαθεῖ. Καὶ δὲν γνωρίζω, δὲν γνωρίζομεν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅλοι μας, ἐάν, καὶ ὅταν διαπιστωθῇ, ὅτι χρειάζεται διὰ τὴν ἀσφάλισιν τοῦ γήρατος, τὸ τάδε ποσόν, ἔστω καὶ ποσὸν κατώτερον τοῦ 1 δισεκατομμυρίου, ἐδῶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξωμεν ἀμέσως εἰς τὴν ἀπόφασιν περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ. Θὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν ἀνάγκην ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰς ἄλλας ἀμεσωτάτας ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν αὐτὴν ταύτην τὴν ἀγροτικὴν τάξιν. Βεβαίως, σκέψις μας, ἐπιθυμία μας, πρόθεσίς μας ἠθικὴ εἶναι νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν ἐφαρμογήν, τὸ ταχύτερον, τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἡ ἠθικὴ αὐτὴ πρόθεσις πρέπει νὰ συμπληρωθῇ μὲ τὴν μελέτην, ἡ ὁποία γίνεται καὶ μὲ τὰς ρεαλιστικὰς προϋποθέσεις τῆς ἐπιτυχοῦς ἐξελίξεως τοῦ θεσμοῦ καὶ τῆς ὅλης οἰκονομίας μας. Μόνον ἐὰν ἐξασφαλισθοῦν ὅλαι αἱ προϋποθέσεις, θὰ ἔλθωμεν ἐνώπιόν σας, κύριοι, καὶ θὰ εἴπωμεν μετὰ 5–6 μῆνας, ὅτι ἀποφασίζομεν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀσφαλίσεως τοῦ γήρατος τῶν ἀγροτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Μαρκεζίνη ἐγένετο διάλογος μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ κ. Τσιριμώκου. Ἐγένετο, δηλαδή, διάλογος μεταξὺ Ἀντιπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, ἐρήμην τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ διάλογος αὐτὸς ἦτο πάρα πολὺ χρήσιμος, διότι ἐξεκαθάρισεν, ὁ διάλογος αὐτός, ἕνα ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιῶδες. Οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει τὸ δικαίωμα—ἀφοῦ, ἄλλωστε, τὸ λέγει τὸ Σύνταγμα, πῶς θ’ ἀρνηθῶμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα ἐπιτάσσει ἢ ἐπιτρέπει;—οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προτείνῃ τὴν νομοθετικὴν ρύθμισιν τοῦ ἄλφα ἢ τοῦ βῆτα ζητήματος, ἂν ἀκολουθήσῃ τὴν διαδικασίαν τῆς προτάσεως νόμου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἰσχυριζόμεθα καὶ τὸ ἰσχυρίσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ὅταν ἀπήντησεν εἰς τὸν Πρόεδρον καὶ Ἀρχηγὸν τοῦ Φ.Δ.Κ: εἶναι τοῦτο: Ὅτι ναὶ μὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἰσηγῆσθε τὴν νομοθετικὴν ρύθμισιν τοῦ ἄλφα ἢ βῆτα ζητήματος, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπαιτῆτε νὰ κυβερνᾶτε. Ἐλᾶτε νὰ ἐλέγξετε, ὅπως γίνεται αὐτὴν τὴν στιγμήν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλατε καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο νομοσχέδιον ἀναφερόμενον εἰς μίαν εἰδικὴν περίπτωσιν, ἀλλὰ συνδεομένην μὲ τὴν γενικὴν πολιτικὴν μιᾶς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου—ἐπιμένοντες νὰ τὸ υἱοθετήσῃ, ἔτσι ὅπως τὸ διετυπώσατε, ἡ Κυβέρνησις, ἦτο ὡσὰν νὰ ἐπεμένατε νὰ κυβερνᾶτε, εὑρισκόμενοι ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι νοητὸν οὐσιαστικῶς. Τύποις, καὶ αὐτὸ εἶναι ἐπιτρεπτόν. Τύποις, δὲν τὸ ἀπαγορεύει βέβαια τὸ Σύνταγμα. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, εἶχα νὰ σᾶς εἴπω. Καὶ θὰ ἤθελα, τέλος, νὰ παρακαλέσω ἅπαντας ὑμᾶς καὶ τοὺς συναδέλφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τοὺς συναδέλφους τῆς Συμπολιτεύσεως ἀκολουθοῦντες τὸ παράδειγμα ὡρισμένων ἐκ τῶν ὁμιλητῶν, τῶν περισσοτέρων, νὰ μὴ ἐπεκταθῆτε εἰς γενικὴν συζήτησιν περὶ τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ αὐτὸ εἶναι φυσικὸν νὰ τὸ ζητῇ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἔχετε συναναλάβει μὲ τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐθύνην, ὅπως ἡ συζήτησις περιορισθῇ εἰς τὸ θέμα τῆς ἀσφαλίσεως διὰ τὸ γῆρας τῶν ἀγροτῶν. Καὶ δὴ τὸ εἰδικώτερον θέμα εἶναι ἂν καὶ κατὰ πόσον τὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐβασίσθη ἡ πρότασις τοῦ Προέδρου κ. Παπανδρέου εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἐπαρκῆ. Ἔχετε συναναλάβει τὴν εὐθύνην τοῦ περιορισμοῦ τῆς συζητήσεως, διότι, ἁπλούστατα, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ παρεῖχε διὰ τῆς πλειοψηφίας της τὴν συγκατάθεσίν της εἰς τὸ νὰ προταχθῇ ἡ ἐπερώτησις αὐτή, ἂν ἐπρόκειτο ἐπὶ ἑβδομάδας νὰ γίνεται συζήτησις ἐπὶ παντὸς θέματος.

§30Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν διετύπωσε κανεὶς τὴν ἀξίωσιν αὐτήν.

§31Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν διετύπωσε κανεὶς τὴν ἀξίωσιν. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος, ὁπωσδήποτε, νὰ ὑπενθυμίσω τὴν βάσιν τῆς συμφωνίας μας. Θὰ πρέπει ἡ συζήτησις νὰ περιορισθῇ καὶ παρακαλῶ ἰδιαιτέρως τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ εὐφορεύσῃ ἐπ’ αὐτοῦ μὲ τὴν διακρίνουσαν αὐτὸν ἱκανότητα, οὕτως ὥστε νὰ τηρηθῇ ἡ συζήτησις ἐν τῷ πλαισίῳ τῆς γενομένης μεταξὺ Ἀντιπολιτεύσεως καὶ Κυβερνήσεως, ἢ μᾶλλον μεταξὺ Ἀντιπολιτεύσεως καὶ πλειοψηφίας συμφωνίας. (Χειροκροτήματα).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος ἔχει ζητήσει τὸν λόγον. Παραχωρεῖ δι’ ὀλίγα λεπτὰ τὴν θέσιν του εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Φιλελευθέρας Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως;

§33Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, κ. Πρόεδρε.

§34Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀκριβῶς, διότι σέβομαι τὴν σειρὰν τῶν ὁμιλητῶν, ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν δευτερολογήσω, νὰ δώσω ἀπάντησιν καὶ εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν. Μίαν μόνον ἀπορίαν ἐπιθυμῶ τώρα νὰ ἐκφράσω διὰ τὴν περίεργον ἀντίληψιν, ἡ ὁποία διετυπώθη περὶ τοῦ προορισμοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ τὴν Δημοκρατίαν. Ἤκουσα ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐλάβομεν τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ, δὲν δυνάμεθα νὰ νομοθετήσωμεν. Βεβαίως, δὲν δυνάμεθα νὰ νομοθετήσωμεν. Δικαιούμεθα, ὅπως δικαιοῦται κατὰ τὸ Σύνταγμα ἡ Ἀντιπολίτευσις, καὶ νὰ ἐλέγχῃ καὶ νὰ ὑποβάλῃ προτάσεις νόμων, δικαιοῦται νὰ προσπαθῇ νὰ πείσῃ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ πείσῃ τὸ Σῶμα, νὰ πείσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ ἐπιτελοῦμεν αὐτὸ τὸ καθῆκον. Καὶ ἀπορῶ, πῶς, καὶ μάλιστα ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὑποστηρίζεται ἡ πρωτότυπος αὐτὴ ἀντίληψις τῆς οὐσιαστικῆς καταργήσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Κοινοβουλευτισμὸς καὶ ἡ Δημοκρατία μᾶς παρέχουν αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Καὶ ἡμεῖς ἀσκοῦμεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα.

§35Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν ἀκούσω τὴν δευτερολογίαν τοῦ κ. Παπανδρέου, νὰ ἀπαντήσω, ἂν χρειασθῇ. Ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ὅσων εἶπεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκφράζω τὴν ἀπορίαν μου, διότι ὑπῆρξα σαφέστατος εἰς τὸ βῆμα. Δὲν ἔχω οὔτε τὴν πρόθεσιν, οὔτε τὴν δύναμιν νὰ ἀφαιρέσω ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ ἐκ τοῦ Πολιτεύματος. Ἔχω, ὅμως, τὴν εὐχέρειαν νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει μὲν δικαίωμα νὰ προτείνῃ σχέδια νόμων, ἀλλ’ ὅταν τὰ θέματα ἀφοροῦν ἄσκησιν γενικῆς πολιτικῆς, δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ἀξιώσῃ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικήν της.

§36Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δικαιοῦται ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἀξιώσῃ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ τὰς ἀπόψεις της, εἴτε πρόκειται περὶ μέρους, εἴτε πρόκειται περὶ ὅλου. Ὑπάρχει ἡ Κυβέρνησις, ὑπάρχει τὸ πρόγραμμα, ὑπάρχει ἡ πολιτική της. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία ἠμποροῦν καὶ νὰ κυβερνοῦν καὶ νὰ νομοθετοῦν κατὰ τὸ ἰδικόν των πρόγραμμα. Ἀλλὰ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ δικαιοῦται νὰ ἐλέγχῃ, συμφώνως πρὸς τὰς ἰδικάς της ἰδέας. Καὶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἀσκοῦμεν.

§37Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ μου νὰ ἔχω τὴν τελευταίαν λέξιν, οὔτε, πολλῷ μᾶλλον, νὰ ἐνοχλήσω τὸν φίλτατόν μου ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτορα. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, μὲ τὴν θεωρίαν τοῦ κ. Παπανδρέου, δικαιοῦμαι καὶ ἐγὼ νὰ δίδω τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν κρίνω σύμφωνον μὲ τὰς ἰδικάς μου. Δικαίωμα τοῦ κ. Παπανδρέου νὰ θεωρῇ τὴν ἑρμηνείαν μου παράδοξον. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς, ἐὰν ἕνα Κόμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι λ. χ. σοσιαλιστικὸν καὶ εἰς τὴν ἐξουσίαν ὑπάρχει κόμμα φιλελεύθερον, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἀξιώσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἰδικῆς του πολιτικῆς; Ὅταν πρότασις ἀφορᾷ γενικωτέραν πολιτικήν, τότε ἐμπίπτει εἰς τὴν μεθόριον, εἰς ἣν ἡ κρίσις τοῦ ἑνὸς διέπεται ἀπὸ τὴν ἄποψιν τοῦ ἄλλου. Νομίζω, ὅτι τὸ καθῆκον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως περιορίζεται ἐκεῖ. Ἄλλως ὑπερβαίνει τὰ ἐσκαμμένα.

§38Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὴ εἶναι ἡ παράδοξος θεωρία.

§39Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀλλὰ ἐπώνυμος!

§40Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἦτο χρήσιμον νὰ γίνῃ ἡ παροῦσα συζήτησις διὰ τὰς δύο προτάσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, «περὶ συνταξιοδοτήσεως τῶν ὑπερηλίκων ἀγροτῶν», ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ νὰ διευκρινισθοῦν αἱ ἰδέαι καὶ αἱ ἀντιλήψεις μας περὶ τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως καὶ κατὰ δεύτερον λόγον διὰ νὰ λάβῃ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν θέσιν ἐπὶ τοῦ βασικοῦ αὐτοῦ κοινωνικοῦ θέματος. Ἐν πρώτοις ὀφείλω νὰ δηλώσω καὶ ἐγὼ, ὅτι συμφωνῶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ ἐπέκτασις τοῦ θεσμοῦ τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων εἰς τοὺς ἀγρότας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ χώραν παρὰ κατόπιν σοβαρᾶς ἐπιστημονικῆς καὶ ἐπιμελοῦς μελέτης. Δεύτερον, συμφωνῶ ἀκόμη μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι προκειμένου περὶ τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ συμμετοχὴ τοῦ ἀσφαλιζομένου διὰ τῆς καταβολῆς τοῦ ἀσφαλίστρου. Ἤθελα ὅμως μετὰ ταῦτα νὰ διευκρινίσω, ὅτι πλὴν τοῦ γεγονότος τῆς συμβολῆς τοῦ ἐνδιαφερομένου ἐπιβάλεται ἡ συμβολὴ τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου. Διότι ἄλλως εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ περιορισθῇ ἡ κοινωνικὴ ἀσφάλισις εἰς μόνην τὴν καταβολὴν τῶν ἠσφαλισμένων, θὰ ἐπρόκειτο ἁπλῶς περὶ ὀργανισμοῦ ἀλληλοβοηθείας διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἔχει θέσιν ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ κοινωνικοῦ. Εἰδικώτερον ὡς πρὸς τοὺς ἀγρότας καὶ τὴν ἐφαρμογὴν ἐπ’ αὐτῶν τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων, θὰ ἤθελα νὰ παρατηρήσω τοῦτο: ὅτι, εἰς ὅλας τὰς χώρας ὅπου ἐφηρμόσθη ὁ θεσμὸς τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων, ἐγένετο σαφὴς διάκρισις μεταξὺ ἀγροτοεργατῶν καὶ αὐτονόμων καλλιεργητῶν, ἢ τῶν ἀγροτοϊδιοκτητῶν. Καὶ οἱ πρῶτοι εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις ἐφαρμογῆς τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων περιελήφθησαν εἰς τὸν γενικὸν αὐτὸν θεσμόν, ὁ ὁποῖος ὡς γνωστὸν ἀσφαλίζει τοὺς ἐξ ἐξηρτημένης ἐργασίας ἀποζῶντας. Εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν τῶν αὐτονόμων καλλιεργητῶν, τῶν ἰδιοκτητῶν, τότε γίνεται σκέψις εἴς τινας περιπτώσεις νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ ἀσφάλισίς των ἀποκλειστικῶς διὰ τῆς προσωπικῆς των εἰσφορᾶς. Ὡς πρὸς τὴν Ἑλλάδα ἰδίως, θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω τοῦτο: ὅτι ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν χώραν μας χιλιάδες ἀγροτοεργατῶν δὲν ἔχουν τύχει οὐδεμιᾶς μερίμνης, καὶ ἐφ’ ὅσον οἱ ἰδιοκτῆται τῆς γῆς, δὲν κατέχουν ὄχι μόνον ἁπλῶς μικρόν, ἀλλὰ αὐτόχρημα μικροσκοπικὸν κλῆρον, δὲν εἶναι εὐχερὴς ἡ διάκρισις μεταξὺ τῶν ἀγροτοεργατῶν καὶ τῶν πολυπληθῶν μικροσκοπικῶν ἰδιοκτητῶν, καὶ συνεπῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ λόγος περὶ ἀγροτικοῦ θεσμοῦ ἀσφαλίσεως, ὁ ὁποῖος θὰ βασίζεται ἀποκλειστικῶς ἐπὶ μόνης τῆς εἰσφορᾶς τῶν τοιούτων μικροϊδιοκτητῶν. Ἀλλὰ ἐάν, ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν ἀρχῶν συμφωνοῦμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἀντιτιθέμεθα πρὸς ταύτην ριζικῶς, ὅταν διατυπώνῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τὴν ἀρχήν, ὅτι τὰ κοινωνικὰ προβλήματα ἀποτελοῦν ἁπλῶς ἐπιβοηθητικὰ προβλήματα καὶ συνεπῶς ἐμφανίζουν δευτερεύοντα χαρακτῆρα ἔναντι τῶν παραγωγικῶν προβλημάτων. Εἶναι ἡ θεωρία, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν υἱοθέτησε καὶ ἀνέπτυξε μὲ ἐπιμονήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μοῦ ἐπιβάλλει νὰ εἰσέλθω δι’ ὀλίγον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος. Ὀφείλω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ εἴπω, ὅτι διαφωνῶ ριζικῶς μὲ τὴν θεωρίαν ταύτην. Διότι ἐὰν ἄλλοτε εἰς τὸ παρελθόν, εἰς τὸν παρελθόντα αἰῶνα κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν δυτικῶν, τῶν λεγομένων σήμερον ἀνεπτυγμένων χωρῶν, ἠκολουθήθη ἡ τακτική, ἐξαιρέσει τῆς Γερμανίας, ἡ ὁποία ἀπὸ τοῦ παρελθόντος αἰῶνος ἐφήρμοσε τὴν κοινωνικὴν ἀσφάλισιν, σήμερον μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν, μὲ τὴν προγραμματισμένην οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τοιαύτην ἱεράρχησιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον, ὅταν ἡ προγραμματισμένη οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις ἀπαιτῇ γενικὴν κινητοποίησιν τῶν λαϊκῶν δυνάμεων καὶ τῶν λαϊκῶν μαζῶν σήμερον ποὺ ἡ ἐπιτυχία τῆς προγραμματισμένης ἀναπτύξεως ἐπιβάλλει τὸν συναγερμὸν ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ, δὲν εἶναι δυνατόν, λέγομεν, νὰ ἀγνοοῦμεν τὰ κοινωνικὰ προβλήματα. Ἡ κοινωνικὴ πολιτικὴ πρέπει νὰ συμβαδίζῃ μὲ τὴν παραγωγικὴν τοιαύτην. Ἄλλωστε, ὅπως γνωρίζετε, ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἡ δική μας Κυβέρνησις, προκειμένου περὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ζητοῦν τὴν συμπαράστασιν ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ. Καὶ ἐρωτῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ λαὸς νὰ συμπαρίσταται εἰς τοιαύτην παραγωγικὴν προσπάθειαν, ὅταν γνωρίζῃ, ὅτι ὑπὸ τὴν ἀσύδοτον οἰκονομικὴν ἐλευθερίαν πρέπει μὲν ὅλοι νὰ συμβάλωμεν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν, ἐλάχιστοι ὅμως θὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ καρπωθοῦν τὰ ὠφελήματα αὐτῆς; Καί ὅτι, οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, ὅτι αὐτὸ συμβαίνει εἰς τὴν προγραμματισμένην ἀνάπτυξιν, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἴδητε τὸ παράδειγμα τῆς ἀποτυχίας τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, πρὸς τὰς ὑπαναπτύκτους χώρας ἰδίως τῆς Ἀφρικῆς καὶ τῆς Ἀσίας. Γνωρίζετε, ὅτι ἀπέτυχεν ἐκεῖ ἐπειδὴ ἠγνόησε τὴν βασικὴν ἀρχὴν τῆς συνυπάρξεως τῆς κοινωνικῆς Δικαιοσύνης, τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς μὲ τὴν παραγωγικὴν τοιαύτην. Καὶ ὄχι μόνον ἐπέτυχεν ἐκεῖ ἐλάχιστα καὶ πενιχρὰ ἀποτελέσματα ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια. Ἀλλὰ ἐπροκάλεσε καὶ τὴν ἀντίδρασιν καὶ ἀκόμη καὶ τὴν ἐχθρότητα. Τώρα ὅμως ἀρχίζουν νὰ κατανοοῦν οἱ Ἀμερικανοί, ὅτι χρειάζεται ἄλλη μέθοδος, εἰς τὴν βοήθειαν τῶν ὑπαναπτύκτων χωρῶν, τῆς Ἀσίας καὶ τῆς Ἀφρικῆς. Τώρα κατανοοῦν, ὅτι διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἀπόδοσις τῶν οἰκονομικῶν των προγραμμάτων, δὲν πρέπει ἐφεξῆς νὰ συνδέουν τὴν βοήθειάν των μὲ τὴν διατήρησιν ἀπηρχαιωμένων κοινωνικῶν καθεστώτων, μὲ τοὺς ἐμίρηδες καὶ τοὺς πασάδες, ἀλλ’ ἀντιθέτως ὀφείλουν νὰ τὴν συντάσσουν μὲ μεγάλας μάζας, αἱ ὁποῖαι ζητοῦν βαθείας κοινωνικὰς καὶ διαρθρωτικὰς μεταβολάς. (Χειροκροτήματα). Καὶ αὐτὸ συμβαίνει εἰς ὅλας τὰς χώρας αἱ ὁποῖαι ὡς καὶ ἡ ἰδική μας ἐπιθυμοῦν νὰ ζήσουν ὑπὸ καθεστὼς φιλελεύθερον, ἀλλὰ καὶ ν’ ἀναπτύξουν προγραμματισμένην οἰκονομίαν. Δὲν ἠμπορεῖ εἰς τὰς χώρας αὐτὰς παρὰ νὰ συμβαδίζῃ ἡ κοινωνικὴ Δικαιοσύνη μὲ τὴν παραγωγικὴν προσπάθειαν. Τὸ ἀντίθετον θὰ εἶχε ὀλέθρια ἀποτελέσματα ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς, ἀλλὰ ἀπὸ ἀπόψεως αὐτῆς ταύτης τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Χώρας, διότι ἡ παραγνώρισις τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς, ἀποτελεῖ ἐμπόδιον διὰ τὴν ἀνάπτυξιν εἰς ρυθμὸν κανονικόν, ἰδίως μιᾶς χώρας ἡ ὁποία ἐκκινεῖ ἀπὸ τὴν καθυστέρησιν, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς ἐπίπεδα ἀνώτερα. Δὲν ἀντιτασσόμεθα λοιπόν, κ. συνάδελφοι, πρὸς τὸ δόγμα τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὑπεστήριξε μαζὶ μὲ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν μόνον διὰ λόγους κοινωνικοὺς ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους οὐσιαστικῶς οἰκονομικούς. Διότι ὅπως προανέφερα, ἐὰν κατὰ τὴν προσπάθειαν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως μιᾶς χώρας, ἐπέλθουν διαταραχαὶ καὶ ἀνισότητες, τότε παρεμποδίζεται ὁλόκληρος ἡ ἀνάπτυξις τῆς χώρας. Ὅταν πρό τινος χρόνου ἔλαβε χώραν συζήτησις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐπὶ τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, τότε προσεπαθήσαμεν νὰ ἐξηγήσωμεν ἕνα περίεργον φαινόμενον τὸ ὁποῖον διαπιστώνεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν: Ὅτι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἔχομεν αὔξησιν τῶν καταθέσεων, πολλαπλασιασμὸν τῶν συναλλακτικῶν μέσων, σταθερότητα τιμῶν καὶ τοῦ νομίσματος καὶ ἐνῷ ἔργα μεγάλα ἐκτελοῦνται, οὐχ’ ἧττον ὅμως ἡ οἰκονομία μας δὲν ἀκολουθεῖ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ἕνα ρυθμὸν κανονικὸν καὶ συνεχῆ, ἐξαιρέσει τῆς προηγουμένης 2ετίας ὁπότε ἡ αὔξησις ὠφείλετο καθαρῶς εἰς εὐνοϊκὰς καιρικὰς συνθήκας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπανελήφθησαν μετὰ ταῦτα. Ἠμποροῦμεν συνεπῶς νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ αὔξησις ἐκείνη ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα συμπτωματικῶν περιστάσεων.

§41Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸ 1955 1956;

§42Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοῶ τὸ 1955–56 ὁπότε εἴχομεν μίαν ἄνοδον τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος ἡ ὁποία ὠφείλετο ὄχι εἰς ὀργανικὰ αἴτια, ἀλλὰ εἰς συμπτωματικὰς εὐνοϊκὰς συνθήκας. Λέγω λοιπόν, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἐζητήσαμε νὰ ἑρμηνεύσωμε τὸ περίεργον αὐτὸ φαινόμενον. Δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον ἡ ἐξήγησις τοῦ φαινομένου τούτου τῆς ἀδυναμίας τῆς κατὰ πάγιον καὶ ἀνεκτὸν ρυθμὸν τῆς ἐξελίξεως τῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας αὐτῆς, πρέπει νὰ ἀναζητηθῇ εἰς τὴν ἀνισότητα καὶ ἀνισομέρειαν ἐμφανιζομένην καὶ κατὰ κλάδους καὶ κατὰ χῶρον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν: ἀνισότητα καὶ ἀνισομέρεια ἀναπτύξεως μεταξὺ πρωτευούσης καὶ ἐπαρχίας, ἀνισότητα ἀναπτύξεως μεταξὺ ἀστικῶν κέντρων καὶ ὑπαίθρου, ἀνισότητα μεταξὺ ἀστικῶν τάξεων καὶ ἀγροτικῶν. Ἡ ἀνισότης αὐτὴ ἔχει τὴν ἀφετηρία της εἰς τὴν κακὴν ποιοτικὴν σύνθεσιν τῶν ἐπενδύσεων. Καὶ ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἄνισον κατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ κλάδους. Συνέπεια τῆς ἀνίσου αὐτῆς κατανομῆς τοῦ εἰσοδήματος εἶναι καθ’ ἡμᾶς, ἡ ἀνισορροπία τῆς ὅλης ἐθνικῆς μας δραστηριότητος καὶ τοῦ ἐπιχειρηματικοῦ μας πνεύματος: εἶναι δηλαδὴ τὸ ἐμπόδιον εἰς τὴν ὁμαλὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας μας. Τοιαῦτα βέβαια φαινόμενα θὰ μοῦ εἴπητε παρατηροῦνται καὶ εἰς ἄλλας χώρας, χώρας μάλιστα ἀνεπτυγμένας καὶ ἐκβιομηχανισμένας. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἀλλὰ οὐδέποτε εἰς οἵαν ἔκτασιν παρατηροῦνται σήμερον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐπὶ πλέον δὲ εἰς τὰς χώρας ταύτας, ὁσάκις παρατηρῆται μία ἀνισομέρεια τῆς κατὰ χῶρον ἀναπτύξεως, σπεύδουν ἀμέσως αἱ Κυβερνήσεις νὰ λάβουν τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, διότι ἔχουν συνείδησιν, ὅτι αὕτη ὁδηγεῖ εἰς διαταραχὴν καὶ ἀνισορροπίαν τῆς ὅλης οἰκονομίας, καὶ ἔχει ὡς ἐκ τούτου ἀποτέλεσμα τὴν παρεμπόδισιν τῆς ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας των. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν λ.χ., ὁσάκις ἐνεφανίσθη τὸ φαινόμενον τοῦτο, ἐδημιουργήθησαν ζῶναι ἀναπτύξεως εἰς τὰς ὁποίας ἐστράφη πρὸ παντὸς τῆς Κυβερνήσεως ἡ προσοχή. Εἰς τὴν Γαλλίαν ὅταν αἱ Βορειοανατολικαὶ περιφέρειαι ἀνεπτύχθησαν περισσότερον τῶν Βορειοδυτικῶν περιφερειῶν, ἀμέσως ἔσπευσαν νὰ δημιουργήσουν Ἰνστιτοῦτον ἐρευνῶν καὶ νὰ ὀργανώσουν καὶ νὰ προωθήσουν τὰς λεγομένας περιφερειακὰς οἰκονομίας. Εἰς τὴν Ἰταλίαν, γνωρίζετε, ἐπίσης, ὅτι ἡ Νότιος Ἰταλία καθυστερεῖ σημαντικῶς, ἀπὸ ἀπόψεως ἀναπτύξεως, ἔναντι τῆς Μέσης καὶ Βορείου Ἰταλίας. Καὶ ἐκεῖ ἔσπευσαν ἀμέσως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ συντάξουν ἕνα εἰδικὸν πρόγραμμα ἀναπτύξεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ δημιουργήσουν ἕνα ὀργανισμὸν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς διαταραχθείσης ἰσορροπίας. Καὶ ἐν τούτοις, ἐὰν ἐρωτήσετε ποία εἶναι ἡ διαφορὰ ἀναπτύξεως μεταξὺ Βορείου καὶ Νοτίου Ἰταλίας, θὰ ἴδητε, ὅτι ἐὰν ὑπολογισθῇ τὸ μέσον ἀτομικὸν εἰσόδημα ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς βάσεως εἰς 100, εἰς Νότιον Ἰταλίαν εἶναι 56, ἐνῷ εἰς τὴν Μέσην καὶ Βόρειον φθάνει τὸ 124. Ἡ διαφορὰ εἶναι περίπου 70 μονάδες. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅμως ἡ διαφορὰ ἀνισότητος ἀναπτύξεως εἶναι καταπληκτική, εἶναι τεραστία. Ὑπολογίζεται, σύμφωνα μὲ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα μᾶς παρέχει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ὅτι, ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς τῆς χώρας ἀποτελεῖ περίπου τὰ 48% τοῦ συνολικοῦ μας πληθυσμοῦ. Καὶ ἐν τούτοις δὲν ἀπολαμβάνει εἰσοδήματος, παρὰ μόνον 33% τοῦ συνολικοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Τὸ ποσοστὸν δὲ αὐτὸ καταβαίνει ἔτι χαμηλότερον, ἐάν, ὅπως εἶναι ὀρθόν, τὸν καλούμενον ἡμιαστικὸν πληθυσμόν, ἐπιμερίσωμεν μεταξὺ τοῦ καθαρῶς ἀστικοῦ καὶ τοῦ καθαρῶς ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ἴδωμεν, ὅτι τὸ 62% ποὺ ἀποτελοῦν οἱ ἀγρόται, δὲν ἀπολαμβάνει παρὰ μόνον τοῦ 30% τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Βάσει τῶν στοιχείων πάντοτε τῆς Τραπέζης, ὑπολογίζεται, ὅτι τὸ 85% τοῦ ἀγροτικοῦ μας πληθυσμοῦ ἔχει ἐτήσιον εἰσόδημα κατὰ κεφαλὴν 87 μόνον δολλάρια. Καὶ πέραν τούτου, ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμός, ὁ ὁποῖος ζῇ εἰς τὸ ὀρεινὸν τμῆμα τῆς χώρας καὶ ἀποτελεῖ περίπου τὸ ⅓ τοῦ ἀγροτικοῦ μας πληθυσμοῦ, ἐν τούτοις δὲν ἀπολαμβάνει παρὰ μόνον τοῦ ⅕ τοῦ συνολικοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος. Ὑπολογίζεται δηλαδὴ μὲ βάσιν τὰ στοιχεῖα ταῦτα, ὅτι τὸ κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα διὰ τὸν εἰς τὰς ὀρεινὰς περιοχὰς διαβιοῦντα ἀγροτικόν μας πληθυσμὸν δὲν φθάνει παρὰ μόνον εἰς 33 δολλάρια ἐτησίως, δηλαδὴ εἰς 85 δραχμὰς μηνιαίως. Ἐὰν εἰς αὐτὰ ἐπιπροστεθῇ καὶ ἡ κρίσις τῶν ἐξαγωγῶν τῶν κυριωτέρων ἀγροτικῶν προϊόντων μας καὶ τὴν συνεπείᾳ τούτου φυσικὴν μείωσιν τῶν τιμῶν, θὰ ἔχετε ἀνάγλυφον τὴν εἰκόνα τῆς ἐξαθλιώσεως τῆς ὑπαίθρου καὶ τὴν ἐξήγησιν τοῦ φαινομένου τούτου. Κύριοι συνάδελφοι, ἠκούσαμεν προηγουμένως, ὅτι ὑπάρχουν αἱ ἀνισότητες αὐταί, ἀλλὰ ἡ πρωταρχική μας ἐπιδίωξις πρέπει νὰ εἶναι ἡ αὔξησις τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος— εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι περὶ αὐτοῦ— καὶ ἐπεκαλέσθησαν καὶ τὸν καθηγητὴν κ. Ἀγγελόπουλον, ὁ ὁποῖος λέγει καὶ αὐτὸς νὰ αὐξήσωμεν κατὰ πρῶτον λόγον τὸ ἐθνικόν μας εἰσόδημα, νὰ αὐξήσωμεν τὰς ἐξαγωγάς μας. Αὐτὰ ὅλα εἶναι ὀρθά. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπαρκῆ. Ὅταν ἔχωμεν μίαν διαφορὰν εἰς τὸ εἰσόδημα μεταξὺ 270 εἰς ἐθνικὸν ἐπίπεδον καὶ 87 διὰ τὰς ἀγροτικὰς περιοχάς, δὲν πρέπει νὰ διερωτηθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἐπιστημονικὸς κόσμος, πῶς συμβαίνει αὐτὴ ἡ τόσον μεγάλη διαφορά; Πῶς συμβαίνει αὐτή, ἡ τόσον ἄνισος κατανομὴ τοῦ εἰσοδήματος; Καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ τοῦτο τὸ ἐνδιαφέρον μας, λόγῳ τῶν ἐνδεχομένων συνεπειῶν του; Καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε, ἀκόμη ἀνεξαρτήτως τῆς αὐξήσεως τοῦ γενικοῦ εἰσοδήματος νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰδικῶς πρὸς τὸ θέμα αὐτό; Ἡμεῖς φοβούμεθα, ὅτι ἐὰν συνεχισθῇ ἡ κατάστασις αὐτὴ ἐνδέχεται νὰ διπλασιασθῇ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἐνῷ τὸ εἰσόδημα τὸ γεωργικὸν μπορεῖ νὰ παραμένῃ στάσιμον. Ἀποτελεῖ τοῦτο θέμα τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν τὸ ταχύτερον νὰ ἐξετάσωμεν τόσον ἀπὸ πλευρᾶς κοινωνικῆς ὅσον καὶ οἰκονομικῆς; Διότι ὅπως ἤδη εἴπομεν, ἡ τοιαύτη ἐξέλιξις δημιουργεῖ ἀνισορροπίαν εἰς τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν καὶ συνεπῶς καθίσταται ἐμπόδιον εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος δὲν διηρωτήθη ποῦ ὀφείλεται τὸ φαινόμενον αὐτό. Ἐὰν διηρωτᾶτο ἐπὶ τοῦ φαινομένου τούτου θὰ εἰσήρχετο εἰς τὸν κύκλον τοῦ κοινωνικῶν προβλημάτων. Καὶ θὰ ἔθετε τοὐλάχιστον εἰς ἴσην μοῖραν τὴν οἰκονομικὴν μὲ τὴν κοινωνικὴν πλευράν. Βλέπετε συνεπῶς, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ μὴ παραμελῶμεν τὴν κοινωνικὴν αὐτὴν πλευρὰν τῶν οἰκονομικῶν θεμάτων. Εἰδικῶς μάλιστα διὰ τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἐπιβεβλημένον τοῦτο, διότι ἡ ἀνισότης τοῦ εἰσοδήματος δὲν ἔχει τίποτε τὸ ὅμοιον εἰς καμμίαν ἄλλην Χώραν τῆς Γῆς. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς θεωροῦμεν ἐπιτακτικὴν τὴν ἄμεσον ἐνίσχυσιν τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν καὶ τῆς ἐπαρχιακῆς μας οἰκονομίας ἡ ὁποία ἔχει ὁδηγήσει εἰς πλήρη σχεδὸν ἐξαθλίωσιν τῶν ἀγροτῶν. Διὰ τὸν λόγον τῆς ἀγροτικῆς ἐξαθλιώσεως, χρειάζεται ἄμεσος οἰκονομικὴ αὐτῶν ἐνίσχυσις: ὄχι μόνον διὰ λόγους ἠθικοὺς καὶ ψυχολογικούς, ὄχι διὰ νὰ συγκρατήσωμεν τὸν πληθυσμὸν εἰς τὸ χωριό, καὶ διὰ νὰ προλάβωμεν τὴν ἐρήμωσιν τῆς ὑπαίθρου, ἀλλὰ διὰ λόγους καθαρῶς οἰκονομικούς, διότι συνέχισις τῆς τοιαύτης καταστάσεως θὰ ἔχῃ ὀλεθρίους ἀντικτύπους ἐπὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας, τὴν ὁποίαν θὰ κινδυνεύσῃ νὰ καταδικάσῃ εἰς τὴν στασιμότητα. Ἐὰν λοπὸν δὲν θελήσωμεν νὰ λάβωμεν θέσιν ἐπὶ τοῦ κοινωνικοῦ προβλήματος, μοιραίως θὰ καταστῇ μόνιμον φαινόμενον ἡ ὑποανάπτυξις τῆς οἰκονομίας μας. Εἶναι ἀδύνατος ἡ προώθησις τῆς ἐκβιομηχανίσεως τῆς Χώρας ἐφ’ ὅσον θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ μὴ συμμετέχῃ τὸ μεγαλείτερον τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ εἰς τὴν συναλλακτικὴν ζωήν. Οἱαδήποτε δὲ καὶ ἂν καταβληθῇ προσπάθεια διὰ τὸν συγχρονισμὸν τῆς βιομηχανίας μας, τοὐλάχιστον κατὰ τὰ πρῶτα αὐτῆς βήματα, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταστῇ ἀμέσως διεθνῶς ἀνταγωνιστική. Δὲν θὰ δύναται ἀμέσως νὰ βασίζεται ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς. Κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν θὰ στηριχθῇ εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, ἀλλὰ τὴν ἐσωτερικὴν αὐτὴν ἀγοράν, κατὰ τὸ μέγιστον αὐτῆς μέρος ἀποτελεῖ ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμός, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς στερεῖται σήμερον ἐπαρκοῦς ἀγοραστικῆς δυνάμεως. Μοιραίως λοιπὸν οἱαδήποτε προσπάθεια ἐκβιομηχανοποιήσεως θὰ προσκόψῃ εἰς τὴν ὑποανάπτυξιν τοῦ ἀγρότου καὶ τῆς ἐπαρχίας. Αὐτὸς εἶναι ὁ γενικώτερος λόγος ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς νὰ ἀποδεχθῶμεν καὶ νὰ ἐπιδοκιμάσωμεν τὴν πρότασιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων. Νομίζομεν ἐν πρώτοις, ὅτι ἡ ὕπαιθρος διέρχεται ὀξυτάτην κρίσιν καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν δι’ ἑνὸς μέτρου τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπὶ πλέον καὶ κοινωνικὴν μορφήν. Δεύτερον, νομίζομεν, ὅτι ἀποτελεῖ ὡλοκληρωμένον σύστημα βάσει ἀντικειμενικῶν κριτηρίων. Νομίζομεν ἀκόμη, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου θὰ ρίψωμεν μίαν νέαν ἀγοραστικὴν δύναμιν εἰς τὴν ὕπαιθρον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ προκληθῇ ἀναζωογόνησις αὐτῆς. Τὸ μέτρον τοῦ κ. Παπανδρέου, εἶναι πρῶτον βῆμα πρὸς μίαν ἀνακατανομὴν τοῦ εἰσοδήματος, ἡ ὁποία εἶναι ὀρθὴ καὶ δικαία ὑπὸ τὰς παρούσας ἰδιαιτέρως συνθήκας εἰς τὴν χώραν μας καὶ χάρις εἰς τὴν ὁποίαν θὰ διευρυνθῇ ἡ ἀγορά μας καὶ θὰ δραστηριοποιηθοῦν αἱ συναλλαγαί μας. Ἀλλὰ θὰ μοῦ παρατηρήσητε: διὰ τῆς μεθόδου τῆς συνταξιοδοτήσεως θὰ ἔπρεπε ν’ ἀρχίσωμεν τὴν ἐνίσχυσιν τῶν πενομένων ἀγροτικῶν μας πληθυσμῶν καὶ τῆς ἐξαθλιωμένης ἐπαρχίας; Ἐγὼ τοὐλάχιστον σᾶς ἀπαντῶ ἀσφαλῶς ναί. Ἐν πρώτοις διότι τὸ μέτρον αὐτὸ ἐπιτρέπει τὴν ἄμεσον ἐνίσχυσιν τῆς ὑπαίθρου, ἥτις ἔχει ἐπείγουσαν ἀνάγκην καὶ δεύτερον διότι δὲν βλέπω προτεινόμενον ἄλλο μέτρον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἄμεσον ἐνίσχυσιν τῆς ὑπαίθρου. Βεβαίως ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν μετὰ περιφρονήσεως διὰ τὸ 300δραχμον καὶ μᾶς λέγουν, πρόκειται μὲ αὐτὸ νὰ σώσετε τὸν ἀγροτικόν μας πληθυσμόν; Βεβαίως διὰ τοὺς κατοίκους τῶν μεγάλων πόλεων καὶ ἰδίως τῆς πρωτευούσης, ἔνθα συγκεντροῦται τὸ μέγα μέρος τοῦ εἰσοδήματος ποὺ παράγει τὸ Ἔθνος, αἱ 300 δραχμαὶ εἶναι ἄξιαι περιφρονήσεως. Δι’ ἡμᾶς ὅμως οἱ ὁποῖοι εὑρισκόμεθα εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τοὺς ἀγρότας καὶ οἱ ὁποῖοι γνωρίζομεν οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν δὲν ἔχουν εἰσόδημα οὔτε 85 δραχμὰς μηνιαίως, τὸ θέμα ἀντιμετωπίζεται μὲ ἄλλο αἴσθημα. Γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχει τὸ Ὑπουργεῖον Κοινωνικῆς Προνοίας, τὸ ὁποῖον ἔχει καθορίσει τὴν ἔννοιαν τῆς ἀπορίας. Ἄποροι εἶναι δι’ αὐτὸ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰσόδημα 3 δραχ. ἡμερησίως. Οἱ ἔχοντες ὅμως εἰσόδημα 5 ἢ 7 δραχμὰς ἡμερησίως ὑποχρεοῦνται ἀντιθέτως νὰ πληρώσουν τὰ προβλεπόμενα νοσήλεια. Καὶ συνεπῶς θεωροῦνται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον ὡς εὔποροι. Ἐὰν λοιπόν, κ. συνάδελφοι, ψηφισθῇ ἡ 300άδραχμος σύνταξις, ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι οἱ ἀγρόται αὐτοὶ θὰ πρέπει νὰ θεωροῦνται ὡς ὁμολογουμένως πλούσιοι. Συνεπῶς ἡ ἀντίρρησις αὐτὴ δὲν εἶναι σοβαρὰ ἐναντίον τῆς προτάσεως.

§43Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Εἴπατε, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὅταν ἔχουν οἱ ἀγρόται 3–4 δραχμὲς ἡμερησίως, νοσηλεύονται δωρεάν. Ἔχετε κἄποιο λάθος. Τοὺς ὑποχρεώνει νὰ πληρώνουν 101 δραχμὰς ἀπὸ 1ης Φεβρουαρίου. Ἀπὸ 101–100 δραχμὰς τοὺς ὑποχρεώνει νὰ πληρώνουν ὁ Διοικητικὸς Διευθυντὴς τοῦ Νοσοκομείου.

§44Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ προβάλλει ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις καὶ υἱοθέτησε τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν: δεχόμεθα τὴν κοινωνικὴν ἀσφάλισιν εἰς τὴν ὁποίαν εἰσφέρει καὶ ὁ ἐνδιαφερόμενος, ἀποκρούομεν ὅμως τὸ ἐπίδομα. Κύριοι, ὅπως εἶπον εἰς τὴν ἀρχήν, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν παρὰ μόνον διὰ τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ εἰσφέρῃ ὁ ἐνδιαφερόμενος. Ἀλλὰ ὀφείλομεν νὰ ἐξηγηθῶμεν ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐπιδόματος, διότι νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μεγάλη σύγχυσις ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν αὐτήν. Ὑπάρχει βέβαια κοινωνικὴ ἀσφάλισις, εἰς τὴν ὁποίαν εἰσφέρει ὁ ἐνδιαφερόμενος, πέραν αὐτοῦ ὅμως, ὑπάρχει ἡ λεγομένη καθολικὴ ἢ γενικὴ ἀσφάλισις, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποίαν ἀσφαλίζονται ἅπαντες ἀνεξαιρέτως οἱ πολῖται. Αὐτὴ ἡ ἀσφάλισις ἀποτελεῖ συγχρόνως, τὴν τελειοτέραν φάσιν εἰς τὴν ἐξέλιξιν τοῦ θεσμοῦ τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως. Ὅταν τὸ Κράτος εὑρίσκεται εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀσφαλίζῃ ὅλους τοὺς πολίτας, ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν εἶναι ὅλως περιττὴ ἡ καταβολὴ τοῦ ἀτομικοῦ ἀσφαλίστρου. Καὶ δι’ αὐτὸ εἰς τὸν ἐν λόγῳ θεσμὸν καταργεῖται. Ἕνα ποσοστὸν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος περικόπτεται καὶ μετὰ ταῦτα ἐπιστρέφεται εἰς τοὺς δικαιούχους ὑπὸ μορφὴν παροχῶν ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων ἀσφαλιστικῶν κανόνων. Τὸ ἐπίδομα αὐτὸ —αὐτὸς εἶναι ὁ ὅρος ποὺ ἔχομεν— δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὰ ἀρχαῖα θεωρικά, διότι ταῦτα ἐδίδοντο ἀνεξελέγκτως ἐνῷ σήμερα τὰ ἐπιδόματα εἰς τὰ πολιτισμένα κράτη δίδονται ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων κανόνων καὶ ὡρισμένων προϋποθέσεων. Αὐτὴ εἶναι ἡ τελειοτέρα μορφὴ τῆς ἀσφαλίσεως, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἡ ἰδανικὴ μορφὴ ἀσφαλίσεως καὶ δι’ αὐτὸ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ λέγωμεν περὶ αὐτῆς, ὅτι δημιουργεῖ πρυτανεῖον διὰ τοὺς ὀκνηροὺς ἢ ὅτι θὰ ὁδηγήσῃ εἰς καταστροφὰς καὶ εἰς διαφθοράν. Ὅταν οἱ πολῖται, κ. συνάδελφοι, διὰ τῆς ἐργασίας των δὲν συντηροῦν μόνον ἑαυτοὺς ἀλλὰ συντηροῦν καὶ προάγουν ὁλόκληρον τὸ κοινωνικὸν σύνολον, τότε τὸ κοινωνικὸν σύνολον ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν, ὅταν ἐπέρχεται ἡ φυσιολογικὴ φθορὰ νὰ ἀναλαμβάνῃ τὴν συντήρησιν τῶν πολιτῶν αὐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια καὶ ἡ οὐσία τῆς γενικῆς, τῆς καθολικῆς λεγομένης ἀσφαλίσεως. Ἀλλὰ εἴπομεν, ὅτι ἡ τοιαύτη μορφὴ ἀσφαλίσεως εἶναι ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλὰ διὰ τὸ παρὸν ὀφείλομεν νὰ δηλώσωμεν, ὅτι εἶναι ἡ τοιαύτη ἀσφάλισις ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀφοῦ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς κράτη ἰσχυρότερα. Ὑπάρχουν βεβαίως ὡρισμένα κράτη τὰ ὁποῖα εἰσῆλθον ἤδη εἰς τὴν ὁδὸν αὐτήν. Λέγω τοῦτο ὄχι μόνον διὰ τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν Σουηδίαν. Ἐπίσης εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπως γνωρίζετε, τὸ 1946, τὴν 13ην Σεπτεμβρίου, καθιερώθη γενικὴ ἀσφάλισις κατὰ τοῦ γήρατος. Διὰ τοῦ σχετικοῦ νόμου παρέχεται ἐκ μέρους τοῦ κράτους εἰς ἁπάσας τὰς τάξεις τοῦ Γαλλικοῦ πληθυσμοῦ βάσει ἑνὸς καλουμένου «ἐθνικοῦ κεφαλαίου ἐπιδοτήσεων». Αὐτοῦ τοῦ νόμου ὑπολείμματα εἶναι τὰ πρόσθετα ἐπιδόματα πρὸς τὸν Γάλλον γεωργόν, τὰ ὁποῖα ἀνεφέρθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Μετὰ ταῦτα ὁ νόμος αὐτὸς δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ εἰς τὴν Γαλλίαν, λόγῳ τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν τὰς ὁποίας διέρχεται τὸ Κράτος. Παραμένουν ὅμως τὰ ἐπιδόματα αὐτὰ δι’ ὡρισμένας κατηγορίας ἀγροτῶν. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ νομισθῇ, ὅτι ἡ ἐπέλευσις τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ προηγουμένου νόμου τῶν ἐπιδομάτων, ἀποτελεῖ κοινωνικὴν πρόοδον. Ἀποτελεῖ ἀντιθέτως ὀπισθοδρόμησιν. Εὑρέθη τὸ Κράτος εἰς τὴν ἀδυναμίαν, διὰ λόγους καθαρῶς οἰκονομικούς, νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ νὰ συνεχίσῃ τὸν θεσμὸν αὐτὸν τῆς γενικῆς ἀσφαλίσεως. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπανῆλθεν εἰς τὴν κοινωνικὴν ἀσφάλισιν, ἡ ὁποία ἐπέβαλε τὴν εἰσφορὰν τῶν δικαιούχων. Ἀλλὰ καὶ πάλιν τὸ 1956 ἡ Κυβέρνησις τοῦ Γκὺ Μολλὲ ἐπανῆλθεν εἰς τὴν καθολικὴν ἀσφάλισιν τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἐψήφισεν ἕνα νέον νόμον. Ἀπευθυνόμενος ὁ Γάλλος Πρωθυπουργός, κατὰ τὴν 31ην Ἰανουαρίου 1956, πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ εἰσηγούμενος τὸν σχετικὸν νόμον, ἔλεγε τὰ ἑξῆς: «Οὐσιαστικὸς σκοπός μας εἶναι νὰ ἐξασφαλίσωμεν μίαν μικράν, ἀλλὰ ἀνεκτὴν σύνταξιν εἰς ἅπαντας τοὺς Γάλλους. Τοιουτοτρόπως, τὸ ἀσφαλιστικὸν πρόβλημα δὲν τίθεται πλέον ἐπὶ τοῦ ἐπιπέδου τῆς καλύψεως τῶν ἀτομικῶν κινδύνων διὰ τῆς ἀσφαλίσεως, ἀλλὰ ἀμέσως ἐπὶ τοῦ κοινωνικοῦ ἐπιπέδου». Ἀλλὰ καὶ ὁ νέος αὐτὸς νόμος, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐγκατελείφθη σχεδόν, λόγῳ τῆς πυορροούσης πληγῆς τῆς Ἀλγερίας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι ἡ ἐπιδότησις ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἡ ἀσφάλισις ὑπὸ τὴν γενικὴν μορφήν της ἀποτελεῖ ὀπισθοδρόμησιν ἢ αἰτίαν διαφθορᾶς. Βεβαίως διὰ νὰ εἴμεθα ρεαλισταὶ θὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν ἐν λόγῳ θεσμὸν πάντοτε καὶ ὑπὸ οἱασδήποτε συνθήκας. Καὶ ἐὰν ἡ Γαλλία, μία χώρα πλουσία δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ διατηρήσῃ τὸν θεσμὸν αὐτόν, βεβαίως ἡμεῖς πολλοῦ γε καὶ δὴ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν ἐφαρμόσωμεν σήμερον εἰς τὴν πατρίδα μας. Δι’ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω, δι’ ἡμᾶς δὲν ὑπάρχει παρὰ περίπτωσις ἐφαρμογῆς τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως διὰ συμμετοχῆς τῶν ἐνδιαφερομένων, ἡ ὁποία σταδιακῶς θὰ πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς ἀγρότας. Διὰ νὰ καταστῇ ἐφαρμόσιμος ὁ θεσμὸς τῆς καθολικῆς ἀσφαλίσεως —ἐπανέρχομαι διότι ὁ θεσμὸς αὐτὸς παραγνωρίζεται— εἶναι ἀπαραίτητοι δύο προϋποθέσεις. Πρώτη προϋπόθεσις εἶναι, ὅτι ἡ ἀνάπτυξις μιᾶς χώρας θὰ εἶναι πλήρης καὶ ὡλοκληρωμένη. Καὶ δευτέρα προϋπόθεσις εἶναι νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ εἰρήνευσις τῆς ἀνθρωπότητος, εἰς τρόπον ὥστε αἱ τεράστιαι, αἱ κολοσσιαῖαι δαπάναι διὰ τοὺς ἐξοπλισμοὺς θὰ διατεθοῦν ἐφεξῆς διὰ τοιαύτης σημασίας κοινωνικὰς μεταρρυθμίσεις. Ἐξηγήσαμεν, κ. συνάδελφοι, διὰ τίνα λόγον δεχόμεθα τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου. Δὲν πρόκειται καθ’ ἡμᾶς περὶ εἰσαγωγῆς τοῦ θεσμοῦ τῆς καθολικῆς ἀσφαλίσεως. Πρόκειται περὶ ἑνὸς μέτρου προσωρινοῦ, τὸ ὁποῖον ἔρχεται ἀκριβῶς εἰς κατάλληλον στιγμὴν διὰ νὰ ἐνισχύσῃ εἰς μίαν κρίσιμον στιγμήν, εἰς μίαν στιγμὴν ἐξαθλιώσεως τοὺς ἀγρότας καὶ τὴν ἐπαρχίαν. Βεβαίως τὸ μέτρον τοῦτο δὲν θὰ ἔπρεπε ποτὲ εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ θεωρηθῇ μόνιμον. Τὸ θεωροῦμεν προσωρινὸν καὶ τὸ δεχόμεθα ὡς τοιοῦτον, εὐχόμενοι τὸ ταχύτερον νὰ ἀντικατασταθῇ ἀπὸ τὸν θεσμὸν τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως, ὁ ὁποῖος θὰ θεμελιωθῇ ἐπὶ καθαρῶς ἀσφαλιστικῶν κανόνων. Ἀλλὰ ἀκριβῶς ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοιαύτης προσωρινῆς καταστάσεως, περὶ τοιούτου προσωρινοῦ θεσμοῦ, δι’ αὐτὸ ἔχομεν ὡρισμένας ἐπιφυλάξεις νὰ διατυπώσωμεν ἐν σχέσει μὲ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἐν πρώτοις ἀποκρούομεν πολλὰς ἀπὸ τὰς φορολογίας, τὰς ὁποίας εἰσηγήθη, διότι πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνουν τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς καὶ νὰ ἔχουν ὀλέθρια ἀποτελέσματα ἐπὶ τῶν τιμῶν. Ἡμεῖς τοὐλάχιστον θὰ ἐπροτιμούσαμεν φέρ’ εἰπεῖν εἰσφορὰν ὅλων τῶν γνωστῶν Ἀσφαλιστικῶν Ὀργανισμῶν, εἰσφοράν, ἡ ὁποία θὰ εἶχε τὴν ἔννοιαν μιᾶς συμβολικῆς ἀσφαλιστικῆς ἀλληλεγγύης. Καὶ ἡ εἰσφορὰ αὐτὴ θὰ ἐλαμβάνετο διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν κατὰ τὰ ἄλλα ἀφθόνων καὶ πλουσίων ἐξόδων διοικήσεως τῶν Ὀργανισμῶν αὐτῶν. Μία τοιαύτη συμβολὴ ἐκ μέρους τῶν Ταμείων ἀσφαλῶς θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι εὐπρόσδεκτος καὶ θὰ μᾶς ἐδημιούργει ὀλιγωτέρας συνεπείας ἀπὸ ἀπόψεως κόστους ζωῆς, ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιπέδου τιμῶν.

§45Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Προθύμως θὰ ἐδέχοντο τὰ Ἀσφαλιστικὰ Ταμεῖα.

§46Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ δεχθοῦν τὰ Ἀσφαλιστικὰ Ταμεῖα, διότι γνωρίζετε, καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ λεχθῇ, ὅτι ἔχουν τοὺς κοινωνικοὺς πόρους εἰδικῶς ὡρισμένα Ταμεῖα. Οἱ κοινωνικοὶ αὐτοὶ πόροι ἀποτελοῦν ἕνα εἶδος προνομίου τὸ ὁποῖον δὲν τὸ θίγομεν, θὰ ηὐχόμεθα ὅμως νὰ μὴ εἶναι προνόμιον ὑπὲρ τῶν ὀλίγων, ἀλλὰ νὰ ἐπεξετείνετο εἰς τοὺς πολλούς. Ἀποκρούομεν ἐπίσης καὶ τὴν πρότασιν τῆς συστάσεως ἑνὸς εἰδικοῦ Ὀργανισμοῦ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ συστήματος καθαρῶς μεταβατικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντικατασταθῇ ὑπὸ ἀσφαλιστικοῦ Ὀργανισμοῦ, νομίζω, ὅτι δὲν συμβιβάζεται ἡ ἔννοια τῆς προσωρινότητος μὲ ἕνα Ὀργανισμόν. Οἱ Ὀργανισμοὶ τείνουν συνήθως πρὸς τὴν μονιμότητα καὶ εἶναι ἀσυμβίβαστοι πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς παροδικότητος. Ἡμεῖς θὰ ἐζητούσαμεν νὰ λάβῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ἁπλουστέραν μορφὴν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διοικήσεως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διαχειρίσεως, ἡ τοιαύτη δι’ ἐπιδόματος ἐνίσχυσις τῶν ἀγροτῶν. Θὰ ἐζητούσαμεν δηλαδὴ νὰ ἀνοιχθῇ ἕνας ἁπλοῦς λογαριασμός, λογαριασμὸς συντάξεως ὑπερηλίκων ἀγροτῶν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Μετὰ ταῦτα νὰ ἐφοδιασθοῦν δι’ ἀσφαλιστικῶν βιβλιαρίων κατόπιν ὑπογραφῆς, εἰς ἑκάστην Κοινότητα, τὴν ὁποίαν θὰ ἐνεργῇ ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος μὲ τὸν ἱερέα καὶ μὲ τὸν διδάσκαλον. Καὶ κατόπιν νὰ ἀποστέλλωνται, ἄνευ μεσολαβήσεως, τὰ ποσὰ τῶν συντάξεων εἰς τὴν Κοινότητα καὶ ἐκεῖ θὰ ἀναλάβῃ τὴν κατανομὴν των μεταξὺ τῶν κατόχων βιβλιαρίων ἡ αὐτὴ ὡς ἄνω τριμελὴς ἐπιτροπή. Οὕτω θὰ ἀπεφεύγοντο τὰ διοικητικὰ ἔξοδα καὶ ἡ διασπάθισις πολυτίμου χρήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι προωρισμένον νὰ τονώσῃ τὴν ἐπαρχίαν καὶ τὴν ὕπαιθρον. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις, ἢ μᾶλλον ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν παρέμβασίν του ἀπόψε, παρεξέκλινεν ἀπὸ τὴν γραμμὴν ποὺ ἐχάραξεν οὗτος, ἐδήλωσε πρῶτον, ὅτι εἶναι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ θεσμοῦ τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων εἰς τὴν ὕπαιθρον, δεύτερον, ὅτι ζητεῖ μίαν ἑξάμηνον προθεσμίαν διὰ νὰ ὁλοκληρώσῃ τὴν μελέτην καὶ διὰ νὰ ἐξεύρῃ τοὺς ἐνδεικνυομένους οἰκονομικοὺς συνδυασμούς. Δι’ ἡμᾶς τοῦτο σημαίνει, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατ’ ἀρχὴν ἀποδέχεται τὴν βάσιν τῆς ἀσφαλίσεως καὶ προσπαθεῖ νὰ ἀνεύρῃ τοὺς ἐνδεικνυομένους οἰκονομικοὺς συνδυασμούς. Ἀλλὰ ἐὰν μᾶς ζητῇ ἑξάμηνον προθεσμίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Ἀντιπολίτευσις τοῦ παρέσχεν 11μηνον τοιαύτην προθεσμίαν, διότι θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ σύνταξις τῆς προτάσεως ἀπὸ 1.1.1961. Ἐὰν λοιπὸν πραγματικῶς ἡ Κυβέρνησις πιστεύῃ καὶ ἀποδέχεται τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ θεσμοῦ τῆς Κοινωνικῆς Ἀσφαλίσεως εἰς τὴν ὕπαιθρον, δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἀποδεχθῇ κατ’ ἀρχὴν τὴν πρότασιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τὸν θεσμὸν τῆς καταβολῆς τῆς συντάξεως. Τοιουτοτρόπως ἀφ’ ἑνὸς αὐτὸ θὰ ἀποδείξῃ, ὅτι πράγματι πιστεύει καὶ πράγματι θὰ βοηθήσῃ διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ θεσμοῦ εἰς τοὺς ἀγρότας, ἐνῷ οἱ ἀγρόται θὰ ἀποκτήσουν τὸ αἴσθημα τῆς βεβαιότητος, ὅτι εἴτε μὲ τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς προτιμῶμεν, εἴτε μὲ τὸ σύστημα Παπανδρέου, ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου θὰ τύχουν μιᾶς μερίμνης ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ἐὰν τὸ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις τότε ἡ σύμπτωσις μεταξὺ Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι πλήρης, τότε ὅλοι ὁμοῦ θὰ ἔχωμεν ἐπιτελέσει ἕνα χρέος πρὸς τὴν ὕπαιθρον. Ἐὰν ὅμως ἀντιθέτως, κ. συνάδελφοι, παραλείψωμεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ χρέος τοῦτο, τότε ἀναμφιβόλως εἰς τὴν ψυχὴν τῶν ἀγροτῶν θὰ παραμείνῃ ἡ πικρία καὶ τὸ βαρὺ παράπονον, ἄλλωστε δικαιολογημένον, ὅτι ἐνῷ εἶναι πρῶτοι πάντοτε εἰς τὸν μάχιμον καὶ εἰς τὰς θυσίας, ἐν τούτοις εἶναι οἱ τελευταῖοι, οἱ ἔσχατοι ὅταν πρόκειται διὰ δικαιώματα καὶ διὰ ἱκανοποιήσεις.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας, ἔχει τὸν λόγον.

§48Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας). Ἀποτελεῖ ἀναντίρρητον ἀναγκαιότητα διὰ τὴν σημερινὴν κοινωνίαν καὶ τὸ Ἔθνος ἡ ἑδραίωσις καὶ ἡ ἐπέκτασις τῶν θεσμῶν τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς μεταξὺ τῶν ὁποίων πρωτεύουσαν θέσιν κατέχει ἡ κοινωνικὴ ἀσφάλισις. Ὀπαδοὶ τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως, ὡς ἀπέδειξεν ἡ μέχρι τοῦδε ἀσκηθεῖσα πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν πρόκειται νὰ ἀποστῶμεν ἀπὸ αὐτήν. Ἀπὸ τοῦ σχηματισμοῦ της ἡ Κυβέρνησις ἀνεζήτησε τὴν ἐφαρμογὴν μεθόδων ἐξυγιάνσεως καὶ βελτιώσεως τοῦ θεσμοῦ τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως εἴτε οὗτος ἐνεφανίζετο ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ ἑνιαίου φορέως, ὅπως τοῦ Ἱδρύματος τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν κλαδικῆς ἢ ἐπικουρικῆς τοιαύτης, εἴτε ἀκόμη ἐπρόκειτο περὶ μελέτης ἐπεκτάσεως αὐτῆς εἰς εὐρύτερα στρώματα τοῦ πληθυσμοῦ, ὡς εἶναι οἱ κάτοικοι τῆς ὑπαίθρου. Εἶναι γνωστὸν καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων διαβιώσεως καὶ τὴν προστασίαν τῶν ἀπασχολουμένων εἰς τὴν πρωτογενῆ παραγωγήν, τὴν γεωργίαν, τὴν κτηνοτροφίαν, τὴν δασοπονίαν καὶ τὴν ἁλιείαν, συνεπεία τοῦ ὁποίου καὶ συνεκρότησε ἀπὸ τῆς 22. 12.58 τὴν Ἐπιτροπὴν μελέτης τοῦ ὅλου θέματος τῆς ἑλληνικῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως, μεταξὺ τῶν ὁποίων προέχουσαν θέσιν εἶχεν ἡ ἀσφάλισις τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ κατὰ τῶν κινδύνων τοῦ γήρατος. Πάντως ἐκ τῆς διεξαχθείσης συζητήσεως, διεπιστώθη, ὅτι ἐπὶ τοῦ θεωρητικῶς ἐνδεδειγμένου τῆς ἀσφαλίσεως τῶν ἀγροτῶν κατὰ τοῦ κινδύνου τοῦ γήρατος ἥτις ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν ἐκ τῆς «οἰκουμενικῆς διακηρύξεως τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου», οὐδεμία διαφωνία ἐσημειώθη. Συνεπῶς ὑφίσταται θέμα πραγματικόν, περὶ τοῦ τεχνικῶς, ὀργανωτικῶς καὶ οἰκονομικῶς δυνατοῦ τῆς πραγματοποιήσεως τῆς ἀσφαλίσεως τοῦ γήρατος τῶν ἀγροτῶν, ἄνευ τῆς διενεργείας εἰδικῆς ἀπογραφῆς, ἄνευ μελέτης τοῦ ἀπογραφικοῦ ὑλικοῦ, ἄνευ καταρτισμοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου μητρώου τῶν ἠσφαλισμένων, τοῦ ὕψους τοῦ εἰσοδήματος αὐτῶν καὶ τοῦ ὑπολογισμοῦ τοῦ ἀσφαλίστρου. Συνεπῶς, ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς καὶ ὀργανωτικῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ υἱοθετηθῇ, παρὰ τὴν βαθυτάτην ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων καὶ παρὰ τὴν βαρύτητα τὴν ὁποίαν δίδω εἰς τὰς ἑκάστοτε ἐκτιθεμένας ἀπόψεις του, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ, ὅτι δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν χωρὶς τὰ βασικὰ αὐτὰ στοιχεῖα. Ἂς μὴ αὐταπατώμεθα, ἡ ἐπέκτασις τοῦ θεσμοῦ τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν καὶ ἡ ἀσφάλισις τούτου κατὰ τοῦ γήρατος δὲν εἶναι μικρὰ πρᾶξις, εἶναι πρᾶξις μεγάλης κοινωνικῆς σημασίας.

§49Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ποῖος σᾶς ἠμπόδιζε νὰ τὰ ἔχετε κάμει αὐτὰ ἐπὶ τόσα ἔτη;

§50Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ὅ,τι κάμνομεν εἶναι τὸ καλύτερον. Καὶ τὸ καλύτερον ποὺ κάμνομεν, τοὐλάχιστον μέχρι σήμερον, εἶναι παντοῦ δημιουργικόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν χωρὶς νὰ ἔχωμεν δεδομένα βασικὰ στατιστικὰ καὶ οἰκονομοασφαλιστικὰ στοιχεῖα. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρῇ κανείς, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, εἰς τὰ κουτουροῦ, προκειμένου νὰ οἰκοδομήσῃ ἕνα Ὀργανισμόν, τοῦ ὁποίου ἡ ζωὴ θὰ περικλείῃ τὸ μέλλον, τὸ διηνεκὲς μέλλον;

§51Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Λυποῦμαι διὰ τὴν ἔκφρασιν, ὅτι προχωροῦμεν εἰς «τὰ κουτουροῦ». Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ μελετήσει καὶ δὲν ἔχῃ καταλήξει εἰς συμπεράσματα, αὐτὸ ἀφορᾷ αὐτήν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ ἐμέ, ἔχω καὶ μελετήσει καὶ συμπεράνει. Οἱ βασικοὶ ἀριθμοὶ εἶναι δεδομένοι καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ δειγματοληψία τοῦ Ἀπριλίου δὲν δύναται νὰ δώσῃ πληρέστερα στοιχεῖα ἀπὸ ὅσα ἀποδίδει ἡ ὑφισταμένη ἀπογραφή. Ἑπομένως καθ’ ὅσον μὲ ἀφορᾷ ἡ μελέτη μου ἔληξεν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ὑποστηρίζῃ, ὅτι ἡ μελέτη της δὲν ἔληξεν, ἔχει δικαίωμα νὰ παρατείνῃ τὴν μελέτην της, ἀλλ’ αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι ἐμέ.

§52Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ἡ ἀμφιβολία μου εἶναι οὐσιαστικὴ καὶ στηρίζεται ἐπὶ θετικῶν δυσχερειῶν καὶ ἐπὶ ἐρωτημάτων εἰς τὰ ὁποῖα μόνον ἡ μελέτη τοῦ ἀπογραφικοῦ καὶ ἀσφαλιστικοῦ ὑλικοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ἀπάντησιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ καὶ νὰ μὴ ἀμφισβητῶ μάλιστα, μὲ ὅλην τὴν ἀντικειμενικότητα, ὄχι μόνον τὰ ἰδικά σας στοιχεῖα, κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Κόμματος τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ἀλλὰ καὶ ἄλλα στοιχεῖα, ἄλλων παραγόντων, ὅταν ταῦτα βασίζωνται εἰς μίαν ὑποεκτίμησιν τῶν δεδομένων; Σχετικῶς θέτω ἕνα ἐρώτημα πρὸς ἀπάντησιν, εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν 360.000 ἢ 366.000 ὑπερηλίκων ἀγροτῶν, γυναικῶν καὶ ἀνδρῶν, εἶναι ἀκριβής; Νομίζω, ὅτι ἔχομεν, ὅπως εἶπον, κάμει ὑποεκτίμησιν τῶν στοιχείων καὶ ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπὸ συνταξιοδότησιν προσώπων, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὰς ὁμάδας τῶν ἡλικιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀκολουθήσουν. Εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο ὁδηγοῦμαι: 1) Διότι ἔχω ζωηρὰς ἀμφιβολίας προκειμένου περὶ τοῦ πραγματικοῦ ἀριθμοῦ τῶν 360.000 ἢ 366.000 προσώπων τῶν ὑπερβάντων τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας των. Ἐπειδὴ πιστεύω, ὅτι εἰς αὐτόν, δὲν περιλαμβάνεται σημαντικὸν ποσοστὸν ὑπερηλίκων ἀνδρῶν καὶ ἰδίως γυναικῶν, αἱ ὁποῖαι διὰ λόγους ψυχολογικοὺς καὶ προσωπικούς, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουν ἰδιαίτερον κίνητρον, δηλώνουν μικροτέραν ἡλικίαν τῆς πραγματικῆς. 2) Διότι δὲν γνωρίζομεν, λόγῳ ἐλλείψεως βασικῶν στοιχείων, ἐὰν αἱ ὁμάδες ἡλικιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν συνταξιοδότησιν, θὰ εἶναι πυκνότεραι τῆς ὁμάδος τῶν συνταξιούχων τῆς πρώτης περιόδου καὶ εἰς ποίαν ἔκτασιν ὁ ἀριθμὸς τούτων θὰ ἐπηρεάζῃ οἰκονομικῶς τὸ σύστημα τῆς Ἀσφαλίσεως. 3) Διότι δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν δείκτης βιωσιμότητος, ὁ ὁποῖος ὡς γνωστὸν ἐξακολουθητικῶς παντοῦ εἰς ὅλας τὰς χώρας καὶ τὴν χώραν μας ἐπιβάλλει τὴν προοδευτικὴν αὔξησιν τῆς διαρκείας τῆς συνταξιοδοτήσεως.

§53Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ ἐὰν ἔχετε αὐτὴν τὴν γνώμην, τότε εἶναι ἐσφαλμένη ἡ ἀνακοίνωσις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐντὸς 6μήνου θὰ ἠδύναται νὰ λάβῃ ὁριστικὰς ἀποφάσεις, διότι μόνον μία γενικὴ ἀπογραφὴ δύναται νὰ δώσῃ ὁριστικὴν ἀπάντησιν εἰς τὰς ἀμφιβολίας σας. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἀναμείνεται τὴν γενικὴν ἀπογραφήν, παύει νὰ εἶναι ἁρμοδιότης αὐτῆς τῆς Βουλῆς ἡ συνταξιοδότησις τῶν ἀγροτῶν, διότι ἡ γενικὴ ἀπογραφὴ ἔχει ὁρισθῆ διὰ τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1961, τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς θὰ ἀνακοινωθοῦν τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1962 καὶ θὰ γνωσθοῦν πλέον εἰς τὴν νέαν Βουλήν. Ἐὰν περὶ αὐτοῦ πρόκειται, ἀνακοινώσατέ το, διὰ νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἀπασχόλησις ἰδική μας.

§54Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας). Ἐγὼ ἐπισημαίνω τὰς τεχνικάς, ὀργανωτικὰς καὶ ἀσφαλιστικὰς δυσχερείας, αἱ ὁποῖαι μέλλουν νὰ ἀνακύψουν καὶ ἡ λύσις τῶν ὁποίων δέον νὰ προηγηθῇ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ. Ἤδη προχωρῶ, διὰ νὰ θίξω καὶ μίαν ἄλλην δυσχέρειαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀνακύψῃ. Εἶναι ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία θὰ ἀκολουθήσῃ τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλίσεως. Εἶναι ἀκόμη ἡ πρόβλεψις περὶ τῆς ἐξελίξεως τοῦ ὕψους τῶν δαπανῶν τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλίσεως. Καὶ τοῦτο, διότι δὲν γνωρίζομεν ἐὰν αἱ νέαι ὁμάδες ἡλικιῶν αἱ ὁποῖαι θὰ ἀκολουθήσουν τὴν συνταξιοδότησιν, θὰ εἶναι πυκνότεραι τῆς ὁμάδος τῶν δικαιούχων τοῦ πρώτου ἔτους. Διότι, εἰσέτι, δὲν γνωρίζομεν, λόγῳ τῆς ἐλλείψεως μαθηματικοασφαλιστικῶν στοιχείων, τὴν σημειουμένην ἀπὸ ἐτῶν σταθερὰν αὔξησιν τῆς διαρκείας ζωῆς καὶ συνεπῶς τὴν μέσην διάρκειαν συνταξιοδοτήσεως τῶν ἀσφαλιζομένων προσώπων καὶ ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει τὴν οἰκονομικὴν ἐπιβάρυνσιν. Τὰ ἐκτεθέντα ἀρκοῦν νὰ καταδείξουν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ οἰκονομικοασφαλιστικά, ὅτι ἀπαιτεῖται σοβαρὰ προεργασία.

§55Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀνέγνωσα τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ παρετήρησα, ὅτι ἐπεφυλάχθητε νὰ διατυπώσητε ἰδίαν γνώμην. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸ πόρισμά της, δὲν ὁμιλεῖ περὶ τῆς δειγματοληψίας τοῦ Ἀπριλίου. Ὁμιλεῖ περὶ γενικῆς ἀπογραφῆς. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἰδικόν της πόρισμα. Εὑρίσκεται, ἑπομένως, ἡ Κυβέρνησις εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς.

§56Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας). Εἶναι Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ὑπέβαλεν ἕνα πόρισμα, τὸ ὁποῖον θὰ κριθῇ. Ἀλλὰ προχωρῶ εἰς ἕνα ἄλλο σημεῖον τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ τὴν μορφὴν τῆς ἀσφαλίσεως. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ ἀσφάλισις εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν εἶναι ἐντελῶς διαφορετικῆς ὑφῆς ἀπὸ ἐκείνην εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα. Ἐδῶ ἔχομεν συγκέντρωσιν πληθυσμοῦ. Εὐχερῆ τὴν ὀργάνωσιν ἐλέγχου καὶ δυνατότητος πλήρους παρακολουθήσεως τῶν φορέων τῆς ἀσφαλίσεως κατὰ τὴν λειτουργίαν των. Ἀκόμη καὶ τὸ σύστημα τῶν εἰσφορῶν καὶ τὸ σύστημα τῶν δαπανῶν, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὸν αὐτὸν χαρακτῆρα προκειμένου περὶ τῶν ἀγροτικῶν περιφερειῶν. Τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα θὰ ἔλθῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ ἀσφάλισις τῶν ἀγροτῶν εἶναι δυσκολώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνήντησεν ἡ ἀσφάλισις εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα. Εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν ἔχομεν διασπορὰν πληθυσμοῦ καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ πρέπει τὸ σύστημα τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως νὰ εἶναι ἀνάλογον πρὸς τὰς συνθήκας τῆς ὑπαίθρου. Ἔχομεν σύνθεσιν ἐπαγγελματικὴν ἐντελῶς διαφορετικοῦ χαρακτῆρος ἀπὸ ἐκείνην ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα. Καὶ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν ἡ μορφὴ τῆς ἀσφαλίσεως, ἡ ὁποία κάποτε πρέπει νὰ περιλάβῃ τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἀνάλογος μὲ τὴν φύσιν τῶν ἐπαγγελμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα σχέσιν ἔχουν μὲ τὴν ἐργασίαν εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν. Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου θὰ ἤθελα νὰ κάμω μίαν ἀναδρομὴν καὶ εἰς τὴν ἀναδρομὴν αὐτὴν τυχὸν ἡ μνήμη δὲν μὲ βοηθήσει, ἐλπίζω, ὅτι θὰ τύχω τῆς συνδρομῆς τῶν κ.κ. Παπανδρέου, Βενιζέλου, καὶ Στεφανοπούλου. Ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνικὴ ἀσφάλισις ἡ ὁποία τὸ πρῶτον ἐνεφανίσθη κατὰ τὸ 1836, ὡς προσπάθεια ἀσφαλίσεως τῶν ἀπομάχων τοῦ μεγάλου ἀγῶνος καὶ ἰδιαιτέρως τῶν ναυτικῶν, τὸ 1861 ὅτε τὸ πρῶτον ἠσφαλίσθησαν οἱ μεταλλωρύχοι καὶ αἱ οἰκογένειαί των κατὰ τοῦ κινδύνου τοῦ ἀτυχήματος καὶ τὸ 1867 ὁπότε εἰσήχθη ἡ ἀσφάλισις τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κατὰ τῶν κινδύνων τοῦ γήρατος, τῆς ἀναπηρίας καὶ τοῦ ἀτυχήματος μέχρι τὸ 1920 ἡ κοινωνικὴ ἀσφάλισις ἔχει χαρακτῆρα μᾶλλον κλαδικόν, εἶναι περιωρισμένη, διέρχεται ἀπὸ διάφορα στάδια καὶ λαμβάνει διαφόρους μορφάς. Μετὰ τὸ ἔτος τοῦτο δημιουργεῖται κίνησις, ἰδίως εἰς Βόρειον Ἑλλάδα πρὸς γενίκευσιν τῆς ἐργατικῆς προστασίας, διὰ τῆς ἀσφαλίσεως τῶν μισθωτῶν κατὰ πλειόνων κινδύνων, ἤτοι κατὰ τοῦ κινδύνου τῶν ἐπαγγελματικῶν νόσων καὶ ἀσθενειῶν, τῆς ἀναπηρίας, τοῦ γήρατος, τῆς μητρότητος, τῆς περιπτώσεως τοῦ θανάτου καὶ τῆς ἀνεργίας. Ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς κινήσεως ὑπῆρξεν ἡ ἵδρυσις τοῦ ταμείου ἀσφαλίσεως Καπνεργατῶν, ἡ ὁποία ἀπετέλεσεν ἀφετηρίαν νέων ἀγώνων διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν μισθωτῶν τῆς χώρας. Εἶναι ἡ περίοδος, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ σύνθημα τῆς Κοινωνικῆς Ἀσφαλίσεως συγκινεῖ ἰδιαιτέρως τοὺς ἐργάτας καὶ ὑπαλλήλους, προκαλεῖ τὴν ἀνάπτυξιν δραστηριότητος εἰς τὰς συνδικαλιστικὰς αὐτῶν ὀργανώσεις καὶ ἐπηρεάζει τὰ πολιτικὰ κόμματα καὶ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία προχωρεῖ εἰς τὴν μελέτην τοῦ θέματος. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ἡ ὁποία ἀπὸ τὸ 1928 εἶχεν υἱοθετήσει τὸ θέμα, μελετᾶ τοῦτο, καταρτίζει σχέδια καὶ προπαρασκευάζει τὸ ἔδαφος διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων. Διστάζει ὅμως νὰ προχωρήσῃ, παρὰ τὴν πρὸς τοῦτο ἀσκουμένην πίεσιν ἐκ μέρους τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου, ὑποστηρίζουσα, ὅτι ἀπαιτεῖται ὡλοκληρωμένη μελέτη εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς τοιαύτης ἐκτάσεως καὶ σημασίας θεσμοῦ. Σχετικῶς, μάλιστα, ἐνθυμοῦμαι ἕνα χαρακτηριστικὸν ἐπεισόδιον μεταξὺ ἐμοῦ, ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Γεν. Γραμματέως τῆς Γ.Σ.Ε.Ε. καὶ τοῦ τότε πρωθυπουργοῦ, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐπέμενα, ὅτι εἶχεν ὁμιλήσει περὶ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ θεσμοῦ τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων καί, ὅτι ἡ προπαρασκευαστικὴ ἐργασία εἶχε συμπληρωθῆ καὶ ἔπρεπε νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων, ἐνῷ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὑπεστήριζεν, ὅτι ἐχρειάζετο ἀκόμη «σοβαρὰ καὶ πραγματικὴ μελέτη» καὶ ὀλιγωτέρα σπουδὴ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως ἐν Ἑλλάδι. Αὐτὴ ἡ περίοδος ἡ ὁποία μοῦ ἐνθυμίζει μίαν 30ετίαν ἀγώνων διότι ἀπὸ τότε διέρρευσεν ὁλόκληρος 30ετία, μοῦ ἔφερεν εἰς τὴν μνήμην μου τὴν ἀπὸ 29.4.1930 ἐπιστολὴν τοῦ Ἐλ. Βενιζέλου, ὑπ’ ἀρ. πρωτ. 2.567. Ἡ θέσις ἀκριβῶς ἐπὶ παρομοίου θέματος τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, εἶναι παραπλησία ἐκείνης τὴν ὁποίαν ὑπεστήριζεν ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως κ. Κων. Καραμανλῆ, κατὰ τὴν τελευταίαν ἀγόρευσίν του ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Ἰδοὺ τὸ κείμενον αὐτῆς τῆς ἱστορικῆς ἐπιστολῆς ἀπευθυνομένης πρὸς τὴν Γεν. Συνομοσπονδίαν Ἐργατῶν Ἑλλάδος. «Κύριοι, λαβὼν γνῶσιν κατὰ τὸ ἐν Κρήτῃ ταξείδιόν μου, τῆς ἀπὸ 1ης λήγοντος ἐπιστολῆς σας διεπίστωσα μετ’ εὐχαριστήσεως, ὅτι ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τῆς Γενικῆς Συνομοσπονδίας τῶν Ἐργατῶν Ἑλλάδος, κ. Δημητρᾶτος, δὲν ἠθέλησε διὰ τῆς σιωπῆς του, κατὰ τὴν τελευταίαν συνάντησίν μας ἐν τῷ Πολιτικῷ Γραφείῳ νὰ διαψεύσῃ τὴν διαβεβαίωσιν τὴν ὁποίαν κατηγορηματικῶς πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ἐργατῶν ἔκαμα, ὅτι οὐδεμίαν εἰς τοὺς πραγματικούς μου λόγους ὑπόσχεσιν ἔδωσα περὶ ἀμέσου ἐφαρμογῆς τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων. Ἡ ἐπίμονος σιωπὴ τοῦ κ. Δημητράτου τὴν ὁποίαν παρεξήγησα μὲ ἠνάγκασε νὰ μεταχειρισθῶ δριμεῖαν γλῶσσαν, διότι ἔβλεπα, ὅτι ἠμφισβητεῖτο ὑπὸ τῶν συνομιλητῶν μου ἡ καλὴ μου πίστις. Διεπίστωσα δὲ συγχρόνως, ὅτι ὅλον μου τὸ ἐνδιαφέρον καὶ ὅλη μου ἡ συμπάθεια πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς ἀξίας ἄλλως τε πάσης συμπαθείας ἐργατικῆς μας τάξεως, παρεγνωρίζοντο καί, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων τὸ ὁποῖον ἐνεκίνησα διὰ πρώτην φορὰν ἐν Ἑλλάδι κατὰ τρόπον ὄχι ἁπλῶς φιλολογικὸν ἀλλὰ μὲ διαθέσεις σοβαρὰς καὶ πραγματιστικῆς μελέτης πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέρας ἐφαρμογῆς του ἐτίθετο ἀπὸ τοὺς ἐπισήμους ἐκπροσώπους τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ παθητικὸν τῆς δράσεως τῆς Κυβερνήσεώς μου. Μὲ ἐλύπησε δὲ ἔτι μᾶλλον ἡ στάσις αὕτη τῶν ἀντιπροσώπων σας διότι εἶχον ἀνέκαθεν καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Γενικὴ Συνομοσπονδία τῶν Ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος περιλαμβάνει εἰς τοὺς κόλπους ὅλα τὰ ὑγιᾶ ἐργατικά μας στοιχεῖα καὶ εὑρίσκεται ὡς ὀργάνωσις εἰς ἐπίπεδον κατ’ οὐδὲν κατώτερον τοῦ ἐπιπέδου ἀναλόγων Ἐργατικῶν Συνομοσπονδιῶν δυτικῶν καὶ μεσευρωπαϊκῶν κρατῶν. Ἀνέμενον συνεπῶς ἐκ μέρους τῶν ἐκπροσώπων τῆς ὀργανώσεως ταύτης σοβαρὰν ἀντίληψιν τῶν πραγματικῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐργαζόμεθα διὰ τὴν ἐπιτυχῆ ἐφαρμογὴν τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων ἐν Ἑλλάδι, καὶ συνεπῶς ὀλιγωτέραν σπουδὴν καὶ περισσοτέραν σύνεσιν. Ἡ ἐπιστολή σας, ἐπαναλαμβάνω, μὲ ἐχαροποίησε, συμφώνως δὲ μὲ τὴν αἴτησιν τὴν ὁποίαν ὑπεβάλατε εἰς τὸν ἰδιαίτερον γραμματέα μου, σᾶς καθιστῶ γνωστόν, ὅτι θὰ σᾶς δεχθῶ εἰς τὸ Πεντελικὸν αὔριον Τετάρτην, καὶ ὥραν 10.15′ π. μ. Ἐλευθέριος Βενιζέλος».

§57Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅταν πρόκειται περὶ ἀσφαλιστικοῦ Ὀργανισμοῦ, εἶναι πράγματι ἀπαραίτητος ἡ ἀναλογιστικὴ μελέτη, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τὴν ἰδικήν μου πρότασιν, ἡ ἁπλότης τῆς ὁποίας δὲν χρειάζεται καμμίαν ἀναλογιστικὴν μελέτην. Ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν ἀποδέχεσθε τὴν ἰδικήν μου πρότασιν καὶ θέλετε νὰ ὀργανώσητε ἀσφαλιστικὸν Ὀργανισμὸν καὶ σᾶς χρειάζεται δι’ αὐτὸ ἀναλογιστικὴ μελέτη. Ἀλλὰ τὸ ἰδικόν μου σύστημα δὲν χρειάζεται καμμίαν περίπλοκον ἀναλογιστικὴν μελέτην. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μητρώου τῶν δικαιούχων, ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα θὰ καταβάλῃ 300 δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§58Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας). Καὶ τὸ μέτρον τῶν δικαιούχων, διότι δὲν ἠξεύρομεν ἀκόμη ποῖοι εἶναι οἱ δικαιοῦχοι...

§59Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, πρῶτον ψηφίζεται ὁ νόμος καὶ κατόπιν ὁρίζει ἡ πρότασίς μου, ὅτι διὰ Διατάγματος ρυθμίζονται ὅλαι αὐταὶ αἱ προϋποθέσεις καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐφαρμογῆς.

§60Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας). Χωρὶς ὀργάνωσιν, χωρὶς τεχνικὴν διάρθρωσιν; Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀντιληφθῶ τὴν ἐφαρμογὴν οἱασδήποτε προτάσεως.

§61Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Ἐὰν θέλετε, μάλιστα, θὰ εἴπω ἀπὸ τώρα, ἓν ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν δευτερολογίαν μου, ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς εὐπορίας. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος τρόπος ἀσφαλέστερος, οὔτε ἡ δειγματοληψία τοῦ Ἀπριλίου, οὔτε ἡ γενικὴ ἀπογραφὴ τοῦ 1961, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουν ποινικαὶ κυρώσεις διὰ τὰς ψευδεῖς δηλώσεις, παρὰ μόνον ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Ὡς φορεὺς ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐλέγξῃ τὴν εὐπορίαν τῶν ἀγροτῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κριτηρίων τῆς εὐπορίας, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ καθορίσει τὸ Διάταγμα. Ἑπομένως, μόνον ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν θὰ ἔχωμεν ἀσφαλῆ ἔλεγχον. Ἕως τότε, οἱαδήποτε δήλωσις, ἡ ὁποία δὲν θὰ συνεπάγεται ποινικὰς κυρώσεις, δὲν θὰ εἶναι ἀξιόπιστος.

§62Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας). Θεσμοὶ ἀσφαλιστικοὶ ποὺ συνδέονται μὲ τὸ μέλλον τοῦ τόπου καὶ μὲ τὴν τύχην ἑκατομμυρίων ψυχῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τίθενται εἰς ἐφαρμογήν, χωρὶς στοιχειώδη μελέτην, χωρὶς τὰ βασικὰ ἐκεῖνα στοιχεῖα, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ δυνηθῇ κανεὶς νὰ διαπιστώσῃ μίαν πραγματικότητα, ἡ ὁποία πραγματικότης θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ πράγματι ἐνδιαφέροντος προβλήματος, τὸ ὁποῖον θέτει ἡ ἐπερώτησίς σας.

§63Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ διαπιστώνω καὶ ἀπὸ σᾶς, τὸ διεπίστωσα καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους συναδέλφους σας, καταβάλλετε μίαν προσπάθειαν νὰ ἐμφανίσητε ἕνα ἁπλοῦν θέμα ὑπὸ τὴν μορφὴν πλήρους συγχύσεως. Τὸ ἰδικόν μου σύστημα εἶναι ἁπλούστατον. Δὲν χρειάζεται καμμία περίπλοκος ἀναλογιστικὴ μελέτη. Ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι δὲν δέχεσθε τὸ σύστημά μου. Ἔχετε δικαίωμα νὰ μὴ τὸ δέχεσθε. Ἀφ’ ἧς, ὅμως, πρόκειται νὰ τὸ συζητήσητε, ὀφείλετε νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι ἡ ἁπλότης του εἶναι ἀπόλυτος. Αἱ ἀναλογιστικαὶ μελέται εἶναι ἀπαραίτητοι, διὰ τοὺς ἀσφαλιστικοὺς Ὀργανισμούς, ἀλλὰ ὄχι διὰ τὸ ἰδικόν μου σύστημα.

§64Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας). Ἐρχόμεθα, ἀπὸ ἀπόψεως προστασίας καὶ λέγομεν, ὅτι ἄλλο σύζυγος, ὁ ἄνδρας, καὶ ἄλλο σύζυγος, ἡ γυναῖκα. Ὅσον ζῇ ὁ σύζυγος, ἀπονέμεται σύνταξις. Εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ θανάτου τοῦ συζύγου δὲν ἀπονέμεται σύνταξις. Διατί; Ὅταν ἀσφαλιστικῶς καὶ κοινωνιολογικῶς ἐξετάζωμεν τὸ θέμα, ἡ ἀπομένουσα σύζυγος εἶναι ἡ περισσότερον οἰκονομικῶς ἀδύνατος, διότι, ἕνα μέρος τῆς περιουσίας τοῦ ἀγρότου, συνοδεύει πάντοτε τὸν γέροντα. Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ γέροντος, ἡ περιουσία συνήθως κατανέμεται, ἡ δὲ χήρα εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία, κυρίως, ἔχει ἀνάγκην ἰδιαιτέρας διακρίσεως. Ἁπλῶς καὶ μόνον, ὄχι διὰ νὰ φέρω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ διὰ νὰ εἴπω, ὅτι, ἀκόμη καὶ ἀσφαλιστικοῦ χαρακτῆρος θέματα θὰ ἀνέκυπτον ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζομεν.

§65Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐρωτῶ: Εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ γίνῃ βαθμιαία ἐφαρμογὴ ἑνὸς θεσμοῦ; Εἰς τὸ ΙΚΑ δὲν ἔχει γίνει βαθμιαία ὑπαγωγὴ καὶ τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν διαφόρων γεωγραφικῶν περιοχῶν; Δὲν ὑπάρχουν ἀκόμη καὶ σήμερον περιοχαί, οἱ ἐργάται τῶν ὁποίων δὲν ὑπάγονται εἰς τὸ ΙΚΑ;

§66ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἡ εἰσφορά.

§67Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶναι μόνον ἡ εἰσφορὰ τῶν ἐργατῶν, εἶναι καὶ ἡ εἰσφορὰ τῶν ἐργοδοτῶν, ἡ ὁποία ἐπιπίπτει ἐπὶ ὅλης τῆς καταναλώσεως. Λοιπόν, διὰ πρώτην φορὰν εἰσάγεται βαθμιαίως ἕνας θεσμός; Αὐτὴ εἶναι ἡ θεμελιώδης ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν θέλω νὰ δώσω εἰς ὅλους ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἀρνοῦνται σήμερον τὴν σύνταξιν εἰς τοὺς ἄρρενας ἀγρότας, διότι δὲν πρόκειται νὰ γενικευθῇ ἀμέσως, νὰ δοθῇ ταὐτοχρόνως καὶ εἰς ὅλας τὰς γυναῖκας, νὰ δοθῇ ἀκόμη ἀπαραιτήτως καὶ ὁ δέκατος τρίτος μισθός! Εἰς ὅλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καταληφθῆ ἀπὸ τὴν ἐπιληψίαν τῆς ἀμέσου καθολικότητος.

§68Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας). Ἐγὼ θέτω εἰς τὴν ἐπιφάνειαν ἀσφαλιστικὰς περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ προκαλέσουν τὴν σύγχυσιν.

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θέλω νὰ διακηρύξω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἡ ἀρχὴ τῆς βαθμιαίας ἐπεκτάσεως ἀποτελεῖ τὸν κανόνα. Ἰσχύει ἀκόμη εἰς τὸ ΙΚΑ, ἔπειτα ἀπὸ 20ετῆ ἐφαρμογήν. Βαθμιαίως ἐπεκτείνεται εἰς ὡρισμένας περιφερείας. Ἀκόμη καὶ σήμερον ὑπάρχει πλῆθος ἐργαζομένων, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν κοινωνικὴν ἀσφάλισιν, διότι δὲν ἐπεξετάθη τὸ ΙΚΑ. Διότι, ὅμως, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀμέσως εἰς ὅλους, διότι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δώσωμεν τὸν 13ον μισθόν, πρέπει, λοιπόν, νὰ μὴ δώσωμεν τίποτε; Αὐτὸς εἶναι συλλογισμὸς καταστροφικὸς καὶ μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸν ἐννοήσω. Ὑποστηρίζω τὴν βαθμιαίαν ἐφαρμογήν. Καὶ μόνον ὅταν ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ θὰ προκληθῇ ἐμπιστοσύνη καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῇ περαιτέρω, ἐπὶ τῇ βάσει πλέον καταβολῆς ἀσφαλίστρου. Διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἀποσαφηνίσω τοῦτο: Εἰς τὴν πρότασίν μου ὑπάρχει μόνον αὐτὴ ἡ προσφορὰ τῶν 500 ἑκατομμυρίων. Πέραν αὐτῆς, προβλέπω καταβολὴν ἀσφαλίστρου. Εἰδοποιῶ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα, ὅτι ἕως ἐκεῖ φθάνει ἡ προσφορὰ τοῦ Κράτους. Διὰ πᾶσαν περαιτέρω ἐπέκτασιν τῆς ἀσφαλίσεως, θὰ ὑπάρχῃ καὶ ἰδική των προσφορά. Ἐὰν ἔχωμεν ἐπίγνωσιν τῆς ψυχολογικῆς καταστάσεως τῆς ὑπαίθρου, θὰ πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι ὀφείλομεν πρῶτον νὰ δώσωμεν καὶ ἔπειτα νὰ ζητήσωμεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ θεμελιώδης διαφωνία μου μὲ τὴν Κυβέρνησιν.

§70Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Χαίρω διὰ τὴν παρατήρησιν.

§71Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Περιέχεται εἰς τὸν νόμον.

§72Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Καὶ ἡ παρατήρησις αὐτή, μὲ ὡδήγησεν εἰς τὸ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν μνήμην κἄτι σημαντικὸν διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν θεσμῶν. Πρῶτον προκειμένου νὰ τεθῇ εἰς λειτουργίαν ὁ θεσμὸς τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα ἐχρειάσθη ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1930 καὶ ἐν συνεχείᾳ βραδύτερον ἀφοῦ προσηρμόσθη τὸ ὑφιστάμενον νομοσχέδιον εἰς τὰ πορίσματα τῆς ἀναλογιστικῆς μελέτης ἐπὶ Κυβερνήσεως πάλιν Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ μὲ εἰσηγητὴν τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας φίλτατον Σταῦρον Κωστόπουλον ἐψηφίζετο ὁ νόμος 5733 τῆς 11 Ὀκτωβρίου 1932, ἀλλὰ καὶ πάλιν νέα ἐμπόδια εἶχον ἐμφανισθῆ. Ἡ μετέπειτα Κυβέρνησις Π. Τσαλδάρη ὑποστηρίζουσα ὅτι ὑφίστανται ἀνυπέρβλητοι δυσχέρειαι εἰς τὴν ἐφαρμογήν του, ἀνέστειλε τὴν ἰσχὺν τούτου καὶ διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, κ. Γ. Πεσματζόγλου, προέβη εἰς ἐκπόνησιν σχεδίου νόμου, διαφόρου εἰς πολλὰ σημεῖα τοῦ προηγουμένου, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ὡς νόμος 6298) 1935 περὶ Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων. Ὁ νόμος οὗτος λόγῳ ποικίλων δυσχερειῶν καὶ διότι ὑποστηρίχθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ διενεργηθῇ ἔρευνα ἐπὶ τῶν καταβαλλομένων ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Βιομηχανίας ἡμερομισθίων καὶ μισθῶν, ἥτις καὶ διενεργήθη κατὰ τὸ 1935, παρέμεινε νεκρὸς μέχρι τὸ ἔτος 1937 ὁπότε ἐπὶ Κυβερνήσεως Ι. Μεταξᾶ καὶ Ὑπουργίας μου ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν. Ἀλλὰ καὶ τότε ἡ πραγματικότης μᾶς ἠνάγκασε νὰ προχωρήσωμεν σταδιακῶς, διότι διεπιστώθη, ὅτι ἡ ταὐτόχρονος λειτουργία τοῦ μεγάλου αὐτοῦ θεσμοῦ εἰς ὅλην τὴν χώραν ἦτο ἐκ τῶν πραγμάτων ἀδύνατος καὶ διὰ τοῦτο ἠρχίσαμεν πρῶτον τὴν λειτουργίαν τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων ἀπὸ τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα. Αὐτὰ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν λειτουργίαν τοῦ θεσμοῦ τῆς Κοινωνικῆς Ἀσφαλίσεως μεταξὺ τῶν μισθωτῶν τῶν ἀστικῶν κέντρων, δηλαδὴ τῶν προσώπων τῶν παρεχόντων ἐξηρτημένην ἐργασίαν.

§73Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ βαθμιαία ἐφαρμογή.

§74Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Βλέπετε λοιπόν, ὅτι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, προκειμένου νὰ προχωρήσῃ κανείς, χρειάζεται σχέδιον. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, χωρὶς νὰ ἠξεύρωμεν ποῦ βαδίζομεν, τὶ πᾶμε νὰ κάμωμεν, ποῖον ὑλικὸν ἔχομεν, πόσους ἀνθρώπους θὰ προστατεύσωμεν, ποῖαι ὁμάδες ἡλικιῶν εἶναι εἰς τὰς δέκα καὶ πλέον χιλιάδας χωρία τῆς Ἑλλάδος, πῶς θὰ ὀργανώσωμεν τὸν νέον αὐτὸν ἀσφαλιστικὸν φορέα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν ἑνὸς θεσμοῦ ἐπὶ τοῦ ὁποίου πολλὰς ἐλπίδας ἔχει στηρίξει ὁ ἀγροτικὸς κόσμος. Ἠξεύρετε τὶ σημαίνει, κύριοι συνάδελφοι, ἡ κατάρρευσις ἐλπίδων; Ἀλλοίμονον ἐὰν προχωρήσωμεν χωρὶς προπαρασκευήν, χωρὶς προεργασίαν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν εἰς χεῖρας μας ὅ,τι πρέπει νὰ ἔχωμεν διὰ νὰ ἀσφαλίσωμεν τὸ γῆρας τῶν ἀγροτῶν, κατόπιν δὲ νὰ διαψευσθοῦν ἐκ τῶν πραγμάτων αἱ ἐλπίδες. Αὐτὰ δὲν συνέβησαν πουθενά. Δὲν ὑπάρχει τὸ προηγούμενον εἰς τὴν ἱστορίαν ἐφαρμογῆς ἑνὸς θεσμοῦ τοιαύτης ἐκτάσεως χωρὶς ἔστω καὶ στοιχειώδη προεργασίαν.

§75Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πρέπει νὰ ἐπιβεβαιώσω αὐτό, ποὺ σᾶς εἶπον προηγουμένως. Εἰς τὸ ἄρθρον 3, παράγραφος 2, τῆς προτάσεώς μου ἀναγράφεται: «Ἐν περιπτώσει ἐπεκτάσεως τῆς ἀσφαλίσεως ὁρίζεται ἡ ὑπὸ τῶν ἀσφαλιζομένων ἀγροτῶν καταβλητέα εἰσφορά». Ἑπομένως μοναδικὴ προσφορὰ τοῦ Ἔθνους εἶναι αὐτὰ τὰ 500 ἑκατομμύρια. Καὶ πιστεύω, ὅτι ὄχι μόνον διὰ λόγους οἰκονομικοὺς καὶ κοινωνικούς, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους ἐθνικοὺς —καὶ αὐτοὶ εἶναι οἱ βασικώτεροι λόγοι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας— ἐπείγει νὰ δώσωμεν πρῶτον ἡμεῖς καὶ ἔπειτα νὰ ζητήσωμεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφωνία μου μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Πρέπει πρῶτον ἡμεῖς νὰ δώσωμεν, διὰ νὰ θερμάνωμεν τὰς καρδίας των, νὰ ἐμπιστευθοῦν τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν, καὶ ἔπειτα νὰ τοὺς ζητήσωμεν εἰσφορὰν διὰ νὰ γενικεύσωμεν τὴν ἀσφάλισιν. Αὐτὴν τὴν γνώμην ὑπερασπίζω καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἰς τὴν συνείδησιν ὅλων τῶν συναδέλφων, πέραν αὐτῆς τῆς φαινομενικῆς ἀντιδικίας, εὑρίσκω πλήρη ἀνταπόκρισιν.

§76Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ἤκουσα τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ νομίζω, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα ποὺ προέβαλε καὶ οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὑπαγορεύουν τὴν προηγουμένην ὀργάνωσιν τῆς ἀσφαλίσεως γήρατος τῶν ἀγροτῶν εἶναι τοιαύτης σημασίας, ὥστε νὰ μὴ ἐπιδέχωνται, ἀπὸ ἀπόψεως θετικισμοῦ ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, σεβαστοῦ μου κ. Παπανδρέου, ἀναφέρεται καὶ εἰς τὸ θέμα τῶν κοινωνικῶν πόρων. Βεβαίως οἱ κοινωνικοὶ αὐτοὶ πόροι ἐφ’ ὅσον προέρχονται κατὰ θεωρίαν ἀπὸ τὸ σύνολον, θὰ πρέπει νὰ διοχετεύωνται πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ συνόλου, νὰ ὑπάρχουν καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι ὡς ἐκπροσώπησις τῶν ἐνδιαφερομένων ὁμάδων, ὅπου νὰ ὑποστηρίζουν ἀπόψεις μιᾶς δικαιοτέρας, ἀναλόγου κατανομῆς. Καὶ τοιοῦτο σύστημα ὑφίσταται καὶ διετυπώθη κατὰ τὸ τελευταῖον συνέδριον τῆς Γενικῆς Συνομοσπονδίας τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ βιοτεχνῶν τῆς Ἑλλάδος. Ἐκεῖ ἐτέθη τὸ θέμα, καὶ αἱ μεσαῖαι τάξεις ἐζήτησαν καὶ αὐταὶ μερίδιον ἀπὸ τοὺς κοινωνικοὺς αὐτοὺς πόρους, εἴτε οὗτοι ἐμφανίζονται ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ ἰατροσήμου, τοῦ δικηγοροσήμου, τοῦ κληρικοσήμου καὶ διαφόρων ἄλλων ἐνσήμων, εἴτε καὶ ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ εἰδικοῦ πόρου. Ἀλλὰ παρὰ τὸ συμπαθὲς τοῦ αἰτήματος τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ βιοτεχνῶν καὶ παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἴσως νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἐκ μέρους τοῦ συνόλου τῶν μισθωτῶν παρεμφερὲς αἴτημα, δεδομένου, ὅτι ἀπὸ τὰ 500 τόσα ἑκατομμύρια τῶν κοινωνικῶν πόρων ἀναλογοῦν, ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, περίπου 160 εἰς τοὺς μισθωτούς, παρά, λέγω, τὸ γεγονὸς αὐτό, ὅτι αἱ δύο αὐταὶ μεγάλαι τάξεις τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ βιοτεχνῶν καὶ τῶν ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων καὶ σήμερον τῶν ἀγροτῶν, ἔχουν δικαίωμα, ἐπὶ τῶν κοινωνικῶν αὐτῶν πόρων, δὲν εἶναι ἁπλοῦν τὸ θέμα. Διὰ τοὺς κοινωνικοὺς πόρους, ἡ ἐπιβολὴ τῶν ὁποίων δὲν ἀνήκει εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, διότι εἶναι προϊὸν τῶν προσπαθειῶν διαφόρων ἐπαγγελματικῶν ὁμάδων, ἠκούσθησαν αἱ πλέον παράδοξοι θεωρίαι. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν 500 ἑκατομμυρίων τῆς κοινωνικῆς λεγομένης εἰσφορᾶς, διὰ τὴν ὁποίαν ὑφίσταται αἴτημα ἰδιὰ μίαν ἀνάλογον πρὸς τὰς οἰκονομικῶς ἀσθενεστέρας τάξεις καὶ διὰ τῆς ὁποίας καλύπτονται ἐπιτακτικαὶ ἀνάγκαι τῆς κλαδικῆς κυρίως ἀσφαλίσεως, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐργοδοτικῆς εἰσφορᾶς, εἰς τὴν ἀσφάλισιν τῶν ἐργατῶν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, κατὰ περίεργον πολιτικὴν ἀντίληψιν καὶ κοινωνιολογικὴν ἄποψιν παρουσίασεν ὡς κοινωνικὸν πόρον. Ἰδοὺ τὶ ἰσχυρίζεται ὁ κ. Τσιριμῶκος. «Εἶναι ἀδύνατον νὰ λογαριάσωμεν τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ ἀγρότου μὲ μόνον τὸ ὕψος τῶν 500 αὐτῶν ἑκατομμυρίων. Διότι ἀπὸ τὴν εἰσφορὰν τῶν ἠσφαλισμένων καὶ δὴ ἀπὸ τὴν ἐργοδοτικὴν εἰσφορὰν βαρύνεται ἡ κατανάλωσις καὶ συνεπῶς βαρύνεται ὁ ἀγρότης κατὰ ἕνα τεράστιον ποσοστόν. Εἶναι ἀδύνατον, λοιπόν, νὰ κάμωμεν τὸν λογαριασμόν. Τὰ 500 αὐτὰ ἑκατομμύρια πρέπει τοὐλάχιστον νὰ τὰ ἀναβιβάσωμεν εἰς δύο δισεκατομμύρια διὰ νὰ κάμωμεν ἕναν λογαριασμὸν χονδρὸν ὁ ὁποῖος νὰ ἐκφράσῃ τὴν πραγματικότητα τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ χωρικοῦ». Αὐτοὶ οἱ Κοινωνικοὶ πόροι καλύπτουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας καὶ τυχὸν ἀπότομος διαφοροποίησίς των, εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ προκαλέσῃ ἀναταραχήν, εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ προεκάλει τὴν ἀντίδρασιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μὲ προσδοκίαν εἰς τὸν ἀσφαλιστικὸν φορέα εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάγονται ἀναμένουν κἄθε 1ην τοῦ μηνὸς τὴν καταβολὴν τῆς συντάξεως ἢ τῆς οἱασδήποτε παροχῆς. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτῆς τῆς περιπτώσεως ἡ ὁποία ἀφορᾷ τοὺς κοινωνικοὺς πόρους καὶ ἡ διάθεσις τῶν ὁποίων ἀναμφισβητήτως ἐνδιαφέρει τοὺς ἀγρότας, δὲν δύναμαι νὰ παρίδω τὰς ἀπόψεις αὐτάς. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ, ὅτι ἡ εἰσφορὰ τῶν ἠσφαλισμένων καὶ τῶν ἐργοδοτῶν εἰς τὰ ἀσφαλιστικὰ ταμεῖα εἶναι ἐπιβάρυνσις ἡ ὁποία δημιουργεῖ προβλήματα καὶ εἶναι βάρος διὰ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν. Ἀρνοῦμαι τὴν παράδοξον αὐτὴν θεωρίαν τοῦ Ἡγέτου τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Ὁ ἐργάτης εἶναι ἐξηρτημένος. Ὁ ἀγρότης εἶναι αὐτεξούσιος. Ὁ ἐργάτης ἐνῷ ἦτο ὁ νικητὴς τῶν ἐπαναστάσεων τῆς κοινωνικῆς ἀνατροπῆς, ὑπῆρξε ὁ μεγαλύτερος ἡττημένος των. Καὶ αὐτὸν τὸν ἡττημένον ἐργάτην τὸν ἐπρόσεξε τὸ σημερινὸν οἰκονομικὸν κοινωνικὸν καθεστὼς καὶ μέσα εἰς τὰ πλαίσια ἑνὸς συστήματος κοινωνικῆς ἀσφαλείας, μὲ θεσμοὺς οἱ ὁποῖοι ἀντανακλοῦν καὶ λειτουργοῦν εἰς τὸ διηνεκές, ἐξησφάλισεν εἰς αὐτὸν ἐπίπεδον συντηρήσεως στοιχειώδη δικαιώματα ζωῆς. Καὶ τὸν ἐπροστάτευσε κατὰ τοῦ κινδύνου τῆς ἀβεβαιότητος καὶ ἡ προστασία του αὐτὴ στηρίζεται κυρίως εἰς τὸν ἰδικόν του μόχθον. Τόσον ἡ ἰδική του εἰσφορὰ ὅσον καὶ ἡ ἐργοδοτικὴ εἰσφορά, προέρχονται ἀπὸ τὴν πηγὴν τῆς ἐργασίας καὶ εἶναι ἀντίτιμον τοῦ μόχθου του. Ἐὰν ἐπιβαρύνεται τὸ κοινωνικὸν σύνολον, κατὰ πρῶτον λόγον ἐπιβαρύνεται ὁ ἴδιος ὁ εἰσφέρων ἐργάτης, διότι εἶναι ταὐτοχρόνως καὶ παραγωγὸς καὶ καταναλωτὴς καὶ κατὰ συνέπειαν ὅ,τι ἔχει, εἶναι προϊὸν τοῦ ἰδικοῦ του μόχθου καὶ οὐδενὸς ἄλλου καὶ ἀνήκει εἰς αὐτὸν καὶ μόνον. Θὰ πρέπει κάποτε νὰ ξεκαθαρισθοῦν αἱ ἰδέαι. Θὰ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ἐὰν τὸ πνεῦμα τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης, ἐὰν αἱ κοινωνικαὶ ἀντιλήψεις, ἐὰν τὰ ἰδεώδη διὰ τὰ ὁποῖα ἀγωνιζόμεθα ἀποβλέπουν εἰς χειραφέτησιν τῶν κοινωνικῶν ὁμάδων καὶ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν συλλογικῶν των ἀναγκῶν, ὁπότε αἱ ἰδέαι καὶ τὰ προγράμματα ἔχουν προβολὴν καὶ ἀξίαν. Φοβοῦμαι ὅμως, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, τοὐλάχιστον εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ χρῆμα τὸ προερχόμενον ἀπὸ τὸν μόχθον τοῦ ἀνθρώπου τοῦ παρέχοντος ἐξηρτημένην ἐργασίαν καὶ ὁπωσδήποτε ἀπὸ τὴν πηγὴν τῆς ἐργασίας του, κἄτι ἄλλο συμβαίνει. Καὶ αὐτὸ ποὺ συμβαίνει ὀνομάζεται μικροπολιτική. Τὰ λέγω αὐτά, ὄχι διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω οἱανδήποτε ἀνάμιξιν εἰς τὰ θέματα τῶν προγραμμάτων καὶ διεκδικήσεων, τὰς ὁποίας οἱ ἡγέται τῶν διαφόρων κομμάτων ἑκάστοτε ὑποστηρίζουν, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπερασπίσω μίαν ὑπόθεσιν. Διὰ νὰ ὑπερασπίσω μίαν ἰδέαν τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς, ἐν ὀνόματι τῆς ὁποίας διεξήχθησαν μακροὶ ἀγῶνες, διὰ νὰ βελτιωθῇ ὡς ἐβελτιώθη, καὶ ἰδιὰ νὰ φθάσῃ ἐκεῖ ὅπου ἔφθασε τὸ ἐπίπεδον τῶν ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων τῆς χώρας. Μετὰ τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς ἐπισημειῶ ἕνα ἄλλον τομέα σχετιζόμενον μὲ τὴν διαφοροποίησιν τῶν ἐργαζομένων εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρουσιάσω μίαν ὑφισταμένην πραγματικότητα, ἡ ὁποία ἔχει σχέσιν μὲ τὰς ἐπαγγελματικὰς ἀπασχολήσεις εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν καὶ συνεπῶς μὲ τὴν ζωὴν τοῦ χωριοῦ. Τὰ τελευταῖα ἔτη κἄτι ἔχει συντελεσθῆ, κἄτι τὸ σημαντικόν, τὸ ὁποῖον, ἐνῷ συνέβαλεν εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος, προεκάλεσε βαθείας ἀλλαγὰς εἰς τὴν χωρικὴν οἰκονομίαν. Προεκάλεσε διαφοροποιήσεις εἰς τὰς μεθόδους ἀπασχολήσεως. Πρόκειται περὶ τοῦ συγχρονισμοῦ τῶν πάσης φύσεως μεθόδων καλλιεργείας. Ἡ χρησιμοποίησις τοῦ ἐκσκαφέως, τοῦ τρακτέρ, τῆς δισκοσβάρνας, τῶν σπαρτικῶν, ἁλωνιστικῶν καὶ θεριστικῶν συγκροτημάτων, ἀρδευτικῶν μηχανῶν καὶ τῶν πάσης φύσεως γεωργικῶν ἐργαλείων καθὼς καὶ μέσων συγκοινωνίας καὶ μεταφορᾶς, ὅλα αὐτὰ συνετέλεσαν καὶ συντελοῦν, λόγῳ συστηματοποιήσεως τῶν ἐργασιῶν, εἰς τὴν ἀνατροπὴν τῶν παλαιῶν παραγωγικῶν ὅρων. Ἕνεκα τούτου εἰς τὴν πρωτογενῆ παραγωγήν, τὴν Γεωργίαν, τὴν κτηνοτροφίαν, τὴν δασοπονίαν καὶ τὴν ἁλιείαν σημειοῦνται ἀνακατατάξεις εἰς τὴν ἐπαγγελματικὴν διάρθρωσιν καὶ ὡς ἐκ τούτου, ὡς συμβαίνει καὶ εἰς ἄλλας χώρας, μέρος τοῦ πληθυσμοῦ τρέπεται εἰς ἀναζήτησιν βιοπορισμοῦ. Διὰ νὰ καταδειχθῇ μὲ ποίαν δύναμιν ἡ μηχανικὴ καὶ ἡ ἐν γένει τεχνολογικὴ πρόοδος διαφοροποιεῖ τὰς μεθόδους ἀπασχολήσεως εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν, καὶ ἀπωθεῖ ἀπ’ αὐτὴν ἄτομα ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅ,τι συνέβη εἰς ἄλλας χώρας. Εἰς τὸν Καναδᾶν, γεωργικὴν χώραν καὶ ἕνεκα τούτου μεγάλου γεωργικοῦ εἰσοδήματος, μόνον 20% τοῦ πληθυσμοῦ της ἀσχολεῖται μὲ τὴν πρωτογενῆ παραγωγήν. Εἰς τὰς Ἡν. Πολιτείας Ἀμερικῆς κατέχουσαν πρωτεύουσαν θέσιν εἰς τὴν γεωργίαν καὶ τὴν κτηνοτροφίαν μόνον 13,1% τοῦ πληθυσμοῦ της ἀσχολεῖται εἰς τὴν πρωτογενῆ παραγωγήν.

Ἡ μελέτη τῶν Γάλλων εἰδικῶν κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος, ἡ ἀφορῶσα ἀκριβῶς τὸ φαινόμενον τῆς σημειουμένης μετακινήσεως ἀπὸ τὴν πρωτογενῆ παραγωγὴν εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα, ὑπελόγισεν, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν μιᾶς πενταετίας τὸ ἀνωτέρω ποσοστὸν θὰ μειωθῇ εἰς 20%. Αὐτὸ εἶναι κοινωνικὸν βεβαίως πρόβλημα, ποὺ εἰς τὸ βάθος του ἔχει χαρακτῆρα οἰκονομικόν. Ἡ λύσις ὅμως αὐτοῦ τοῦ προβλήματος ἔγκειται ἀκριβῶς εἰς σημειουμένην ἐσωτερικὴν μετακίνησιν τοῦ πλεονάσματος ἐργατικῶν χειρῶν τῆς ὑπαίθρου. Γίνεται ἀκριβῶς ὅ,τι γίνεται μὲ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς τεχνικῆς εἰς τὰ διάφορα ἐπαγγέλματα. Διότι καὶ εἰς τὰς πόλεις τὰ ἀχρηστευόμενα ἐπαγγέλματα ὡς καὶ ἡ συστηματοποίησις τῆς ἐργασίας ἀπωθοῦν τοὺς πρότερον εἰς αὐτὰ ἐργαζομένους πρὸς νέα τοιαῦτα. Καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις ὁ ἐργαζόμενος ἄνθρωπος, ἀναζητῶντας, ἐν ὀνόματι τῆς ἀνάγκης τῆς βελτιώσεως τῆς θέσεώς του τὴν λύσιν, ὁ ἴδιος λύει τὸ μέγα αὐτὸ κοινωνικὸν πρόβλημα. Διὰ τῶν ἐσωτερικῶν μετακινήσεων ἀντιμετωπίσθη παντοῦ τὸ ζήτημα καὶ ἡ μόνη προσπάθεια τῶν Κυβερνήσεων εἶναι τὸ πῶς νὰ καταστῇ ταχύτερος ὁ ρυθμὸς τῆς παραγωγικῆς ἀνόδου, τὸ πῶς δηλαδὴ νὰ ἀποκτήσῃ ρυθμὸν δραστηριώτερον ὁ παραγωγικὸς μηχανισμός, μέσον διὰ τοῦ ὁποίου κινεῖται τὸ σύνολον τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων μιᾶς χώρας. Καὶ αὐτὴν τὴν προσπάθειαν εἰς τὸν τομέα αὐτὸν καταβάλλει καὶ θὰ καταβάλλῃ ἡ Κυβέρνησις μάλιστα εἰς μεγάλην ἔκτασιν. Μή λησμονῆτε, ὅτι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον τὸ χωριὸ χάρις εἰς τὰ ἐκτελούμενα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως πάσης φύσεως ἔργα, ἔρχεται εἰς ἐπικοινωνίαν μὲ τὰ ἀστικὰ κέντρα καὶ μίαν ἡμέραν ἐν ὀνόματι τῆς παραγωγικῆς δραστηριότητος, ἐν ὀνόματι τοῦ συγχρονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκδηλοῦται διὰ τῶν νέων τεχνικῶν καὶ μηχανικῶν ἐξελίξεων εἰς τὴν καλλιέργειαν, ταὐτοχρόνως ἐμφανίζεται καὶ εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα καὶ ἔτσι διὰ τῶν συγχρόνων μέσων ἐπικοινωνιῶν καὶ συγκοινωνιῶν, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, δημιουργοῦμεν τὰς προϋποθέσεις τῆς εὐημερίας κάτω ἀπὸ ἕνα καθεστώς, τὸ ὁποῖον συστηματικῶς συμβάλλει διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ πλούτου τῆς χώρας. Βεβαίως, ὑπάρχουν ἠθικὰ δικαιώματα καὶ δικαιώματα κοινωνικά. Ἐτόνισα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κωνσταντίνου Καραμανλῆ, ὅπως ἀπέδειξεν ἡ ἀσκηθεῖσα μέχρι σήμερον πολιτική, εἶναι Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἐμπνέεται ἀπὸ ἀρχὰς κοινωνικῆς πολιτικῆς. Εἶναι Κυβέρνησις ποὺ ἀποβλέπει περισσότερον παντὸς ἄλλου εἰς κάθε ἐκδήλωσιν κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Διότι αὐτὴ ἡ κοινωνικὴ δικαιοσύνη περικλείει τὰ ἰδεώδη, τὰ ὁποῖα εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἐκ τῶν πραγμάτων πάντοτε νὰ σεβώμεθα. Γνωρίζετε, ὅτι ἐν ὀνόματι αὐτῆς τῆς ἀρχῆς τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης, πρό τινος μόλις χρόνου ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κωνσταντίνου Καραμανλῆ ἔθεσεν ἐπιτυχῶς εἰς λειτουργίαν τὸν θεσμὸν τῶν οἰκογενειακῶν ἐπιδομάτων διὰ τοὺς προστατεύοντας τέκνα μισθωτούς, θεσμὸν ὁ ὁποῖος δὲν σημαίνει τίποτε ἄλλο παρὰ τὴν ἀπαρχὴν ἀνακατανομῆς τοῦ πλούτου εἰς ὄφελος τῶν πενεστέρων τάξεων τοῦ λαοῦ, καὶ εἰς ὄφελος ἰδίως ἐκείνων τῶν οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην πραγματικῆς προστασίας. Αὐτὰ τὰ ἰδεώδη ὅμως οὐδέποτε τὰ ἠρνήθημεν καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰ ἀρνηθῇ κανεὶς εἰς οἱανδήποτε, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς τὴν πολυπληθῆ τάξιν τῶν ἀγροτῶν. Ἀλλὰ εἶναι ἀπολύτως ἀδιανόητον νὰ δεχθῇ κανεὶς νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν δημιουργίαν θεσμῶν, χωρὶς προηγουμένως νὰ ἔχῃ ὡλοκληρωμένον τὸ πλᾶνον τῆς οἰκοδομῆς. Ὁμοιάζει τοῦτο, ὡσὰν νὰ παραδίδετε ἕνα χάρτην, χωρὶς κανένα σχέδιον, εἰς χεῖρας ἑνὸς τυφλοῦ καὶ νὰ ζητῆτε ἀπὸ αὐτόν, τὸν τυφλόν, νὰ οἰκοδομήσῃ. Αὐτὸ ὅμως εἶναι ἀδύνατον εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ οἰκοδομήσῃ καὶ ἐὰν οἰκοδομήσῃ, τὸ οἰκοδόμημα αὐτὸ δὲν εἶναι σταθερὸν καὶ δὲν θὰ ἔχῃ ἀκτινοβολίαν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κωνσταντίνου Καραμανλῆ εἶναι ὑποχρεωμένη, ἔχουσα συνείδησιν τῶν εὐθυνῶν της καὶ γνωρίζουσα, ὅτι εὐθύνεται διὰ τὸ οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν μέλλον τοῦ τόπου τὸ κᾶθε της βῆμα νὰ εἶναι βῆμα σταθερὸν καὶ βῆμα δημιουργικὸν καὶ νὰ εἶναι ἕνα βῆμα ποὺ νὰ ἐγγυᾶται ἕνα καλύτερον οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν μέλλον. Πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν προχωροῦμεν καὶ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος, ἔχω τὴν βεβαιότητα, ὅτι θὰ τὸ ἀντιληφθῇ, ὅπως ἀντελήφθη καὶ κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, ὅπου χωρὶς ὑποσχέσεις, χωρὶς καμμίαν ἀπολύτως προεκλογικὴν διακήρυξιν, ὑπεστήριξε τὴν Ἐθνικὴν Ριζοσπαστικὴν Ἕνωσιν, τὸν Κωνσταντῖνον Καραμανλῆν. Καὶ εἰς τὸ ἀσφαλιστικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἤδη μᾶς ἀπασχολεῖ, ἔχω τὴν βεβαιότητα ὅτι, ἀκολουθῶντας τὸν ὀρθὸν δρόμον ὁ ἀγροτικὸς κόσμος, ὅπως καὶ ὁ ἐργατικὸς καὶ τὸ σύνολον τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, θὰ ἐπιδοκιμάσουν τὴν γραμμὴν καὶ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Προεδρεύων κ. Α. Καμβύσης).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Βαρδινογιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§78Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀσφαλῶς δύσκολον δι’ ἕνα κοινὸν βουλευτὴν νὰ διαδεχθῇ εἰς τὸ βῆμα δύο ἀξιοτίμους κυρίους ἀρχηγοὺς καὶ ἕνα ὑπουργόν. Θὰ προσπαθήσω νὰ σᾶς μεταδώσω ἀπόψεις τοῦ λαοῦ, ἀπόψεις ἐκείνων ποὺ ἐκπροσωπῶ. Κύριοι βουλευταί, πέντε εἶναι οἱ γίγαντες ἐχθροὶ τῆς κοινωνίας: ἡ ἔνδεια, ἡ ἀμάθεια, ἡ ἀσθένεια, ἡ ρυπαρότης καὶ ἡ ὀκνηρία. Αὐτὸ ὑπεστήριξεν ὁ Μπέβεριτς, ὅταν εἰσηγήθη εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὴν καθολικὴν ἀσφάλισιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἐφήρμοσεν ἡ πρώτη μεταπολεμικὴ Ἐργατικὴ Κυβέρνησις. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐθεώρησε καθῆκον πρώτιστον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἐπερχομένην κρίσιν τῆς Βρεταννικῆς Αὐτοκρατορίας μὲ τὸ σύστημα τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων, τὸ ὁποῖον ἐξησφάλιζε κατὰ κἄποιαν ἔννοιαν ἀνακατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Τὸ ἔκαμε δι’ ἕνα κυρίως λόγον, διότι ἤθελε νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸν λαὸν τὸ ἀνώτατον δυνατὸν βιοτικὸν ἐπίπεδον, διὰ νὰ δυνηθῇ ἐν συνεχείᾳ νὰ ζητήσῃ περαιτέρω θυσίας. Διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ στηρίξῃ μίαν ὑγιᾶ πολιτικήν, ἡ ὁποία τῆς ἐπέτρεψε νὰ βγῇ κερδισμένη ἀπὸ τὰ ἐρείπια τοῦ πολέμου. Ἡ Ἐργατικὴ Βρεταννικὴ Κυβέρνησις κατώρθωσε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν μέγα παράγοντα λαόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ πηγὴ πάσης προσπαθείας. Οἱ μεγάλοι ἡγέται τοῦ κόσμου καὶ ἰδιαιτέρως ὁ Φραγκλῖνος Ροῦζβελτ διεκήρυξαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν κόσμον ἀπὸ τὸν φόβον καὶ τὴν ἔνδειαν, ἐὰν δὲν ἐξασφαλίσωμεν εἰς τὸν ἀνίκανον νὰ ἐργασθῇ, ἀνεκτὸν βιοτικὸν ἐπίπεδον. Τοῦτο ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀρχῆς τῆς καθολικῆς ἀσφαλίσεως. Εἰς τὴν παράγραφον 25 τῆς Οἰκουμενικῆς διακηρύξεως τοῦ ΟΗΕ τῆς 10.12.48 εἰς τὸ ἄρθρον 25 ὁρίζεται, ὅτι πᾶν πρόσωπον ἔχει δικαίωμα εἰς τὴν ἀσφάλισιν, ἐν περιπτώσει ἀνεργίας, ἀσθενείας, ἀναπηρίας, χηρείας, γήρατος ἢ εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν ἀπωλείας τῶν μέσων συντηρήσεώς του. Τὴν μεγάλην αὐτὴν ἀρχὴν εἰσήγαγον καὶ καθιέρωσαν ὡς ἐσωτερικὸν δίκαιον πλεῖσται ὅσαι χῶραι, δυνάμει συνταγματικῶν διατάξεων, ὅπως ἡ Γαλλία, ἡ Γερμανία καὶ ἡ Τσεχοσλοβακία. Τὴν ἰδίαν αὐτὴν ἀρχὴν καθιέρωσαν ὡς βασικὸν ἐσωτερικὸν νόμον τοῦ Κράτους αἱ Σκανδιναυϊκαὶ Χῶραι καὶ ἡ Ἀγγλία. Ὁ θεσμὸς τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως ἐνεφανίσθη τὸ πρῶτον ἐν Γερμανίᾳ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Βίσμαρκ τὸ 1883. Βεβαίως, ἡ μορφὴ καὶ οἱ σκοποὶ τοῦ θεσμοῦ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἦσαν διάφοροι τῆς μορφῆς καὶ τῶν σκοπῶν τοὺς ὁποίους ὁ θεσμὸς οὗτος ἐξυπηρετεῖ κατὰ τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ἢ ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἐγὼ προσωπικῶς πιστεύω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχουν εἰς τὴν σύγχρονον Πολιτείαν. Ἡ Συνθήκη τῶν Βερσαλλιῶν τοῦ ἔτους 1918 ἵδρυσε τὸ Διεθνὲς Γραφεῖον Ἐργασίας καὶ περιέλαβεν εἰς τὸ 13ον μέρος της τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἡ κοινωνικὴ ἀσφάλισις ἀποτελεῖ τὴν προϋπόθεσιν τῆς κοινωνικῆς ἁρμονίας καὶ τῆς γαλήνης. Ἔκτοτε ὁ θεσμὸς τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων ἐπεξετάθη καὶ ἀνεπτύχθη. Ἐν Ἑλλάδι ὁ θεσμὸς οὗτος εἰσήχθη ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου, καλούμεθα δὲ ἡμεῖς σήμερα νὰ συμπληρώσωμεν τὸ ἔργον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνεσάρκωσαν ὁ νόμος 2868)22 καὶ ὁ νόμος 5733)32, δυνάμει τοῦ ὁποίου προεβλέφθη ἡ ἵδρυσις τοῦ Ἱδρύματος Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὸν ἕνα νόμον ἀπέχομεν 40 περίπου ἔτη καὶ ἀπὸ τὸν ἄλλον 30. Ἐμεσολάβησεν ἕνας παγκόσμιος πόλεμος καὶ οἱ λαοὶ ἐκλήθησαν νὰ θυσιασθοῦν διὰ νὰ ὑπερασπισθοῦν τὰ βασικά των δικαιώματα καὶ ἰδεώδη. Κύριοι βουλευταί, ἀνεφέρθην εἰς διεθνεῖς κανόνας καὶ εἰς τὰς διεθνεῖς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ἀναλάβει ἡ χώρα μας, διὰ νὰ ἀποδείξω ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅτι πράγματι ὑπάρχουν διεθνῶς ἀνειλημμέναι ὑποχρεώσεις διὰ τὴν ἀσφάλισιν τοῦ ἐργάτου τῆς γῆς, τοῦ ἀγρότου, ἐκτὸς ἐὰν οὗτος δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν ὁρολογίαν τῆς παραγράφου, ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ παντὸς ἀνθρώπου. Ἐκτός, ἐὰν οὗτος δὲν θεωρῆται ἄνθρωπος. Ὅτε εἰσηγήθη ἡ Ἀντιπολίτευσις τὸ σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου προεβλέπετο ἀσφάλισις τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ἐπεστρατεύθησαν συντάγματα καὶ θεωρίαι συνταγματολόγων, διὰ νὰ ἐπιτρέψουν εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς κυβερνητικῆς πλειοψηφίας, ὅπως ὄρθιοι ἀπὸ τῆς θέσεώς των ἀντιταχθοῦν εἰς τὴν τοιαύτην πρότασιν νόμου. Ἔτσι, μὲ τὴν δύναμιν ποὺ τοὺς ἔδωσεν ὁ λαός, ἀπέρριψαν καὶ ἠρνήθησαν τὰ βασικά του δικαιώματα. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην παριστάμεθα ὡς ἐκπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, τὰ δικαιώματα τοῦ ὁποίου ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπερασπίσωμεν καὶ οὐχὶ νὰ τὰ καταπολεμῶμεν. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ἐκμεταλλευώμεθα τὴν ἀμάθειαν τοῦ λαοῦ μας, προσφέροντες εἰς αὐτὸν μικρορουσφέτια, μεταθέσεις ἑνὸς στρατιώτου, μικροεξυπηρετήσεις διοικητικαί, δῆθεν κατόπιν ἐνεργειῶν τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν, ὡρισμένα μικροκονδύλια εἰς τὰ χωρία καὶ τὰς πόλεις τῆς ἐπαρχίας καὶ νὰ ἀπορρίπτωμεν ἐξ ἀντιθέτου βασικὰ αἰτήματα, διὰ τῶν ὁποίων κατοχυροῦνται τὰ δικαιώματά του καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ ζωὴ τοῦ Ἔθνους. Πλανῶνται, ὅσοι νομίζουν, ὅτι ὁ λαός μας, τὸν ὁποῖον ἐκάλεσαν ἐν ὀνόματι ὡρισμένων ὑποσχέσεων νὰ τοὺς ψηφίσῃ, θὰ ἐπαναλάβῃ τὸ αὐτὸ σφάλμα εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Ὁ λαὸς τιμωρεῖ καὶ ἀμείβει. Τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλίσεως κατέστη πανεθνικὸν αἴτημα, οἱ δὲ ἱερεῖς ἀπὸ τοῦ ἄμβωνος κηρύσσουν μὲ τὸ Εὐαγγέλιον τὴν ἀνάγκην τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλίσεως, ἡ ὁποία ὡριμάσασα πλέον, κατέστη συνείδησις ἐθνική. Ὁμιλοῦμεν μὲ συγκινητικὴν ἔξαρσιν διὰ τὸν ἀγρότην, ὅταν φιλολογοῦμεν διὰ τὴν ὕπαιθρον. Τότε ἐξαίρεται εἰς τὴν συνείδησίν μας, τότε ἀποκαλεῖται ἡ σπονδυλικὴ στήλη τοῦ Ἔθνους, τότε ἀποκαλεῖται ὁ αἱμοδότης τῆς Πατρίδος, ὁ παράγων τῆς κοινωνικῆς ἰσορροπίας. Εἴμεθα πλούσιοι εἰς θεωρητικὰς παροχὰς καὶ μελίρρυτοι, ὅταν πρόκειται νὰ τοῦ ζητήσωμεν τὴν ψῆφον του, ὅταν δὲ πρόκειται νὰ τοῦ προσφέρωμεν κἄτι τὸ ἐλάχιστον, τότε ἐπιστρατεύονται ὅλες οἱ σώφρονες σκέψεις καὶ ἡ μέριμνα διὰ τὴν τήρησιν τοῦ Συντάγματος καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τότε κύπτομεν συνοφρυωμένοι ἐνώπιον τῶν ξηρῶν ἀριθμῶν, διὰ νὰ ἀντλήσωμεν ἕνα ξηρὸν καὶ μικρόχαρον ὄχι. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ἀπηύδησε νὰ ἀγωνιᾷ διὰ τὸ ψωμί του, διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ κόπου του καὶ τῆς ζωῆς του. Καλεῖται νὰ πληρώσῃ ἀκόμη καὶ διὰ τὴν ἀσφάλειάν του, ἐνῷ ἐπανειλημμένως εἶχε τονισθῆ, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς ἀγροφυλακῆς πρέπει νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος. Κυριολεκτικῶς ἐξουθενώνεται ἀπὸ τὰ δικαστήρια διὰ τὸ περίφημον θέμα τῆς ἀδεσποτείας καὶ ἐπιβάλλονται φοβερὰ πρόστιμα, αὐτὰ μοῦ ἔλεγαν οἱ συμπολῖται μου εἰς τὴν τελευταίαν περιοδείαν μου. Τὰ ἀγρονομεῖα κατέστησαν εἷς ἀκόμη τιμωρὸς τῆς ὑπαίθρου καὶ οἱ αἱμολῆπται τοῦ ἀναιμικοῦ χωρικοῦ μὲ τὶς κυρώσεις των δι’ ἐλαχίστας παραβάσεις. Κύριοι βουλευταί, ὁ λαὸς ἤρχισε νὰ ἀφυπνίζεται καὶ ἔχει καταστῆ συνείδησις εἰς αὐτόν, ὅτι τὰ προβλήματά του ὀφείλουν νὰ εὑρίσκουν τὴν λύσιν των εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ νὰ προβάλωνται ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι πρὶν ἢ περατωθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ σχέδιον νόμου διὰ τοῦ ὁποίου θὰ προβλέπεται ἡ ἀσφάλισις τοῦ γέροντος ἀγρότου καὶ τῆς γρηᾶς ἀγρότισσας, ἔστω καὶ ἂν τοῦτο δὲν φέρῃ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Παπανδρέου. Διαφορετικὰ ἂς ἑτοιμασθοῦν οἱ Κυβερνητικοὶ βουλευταὶ νὰ ἀπολογηθοῦν εἰς τοὺς ψηφοφόρους των.

§79Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Προσφέρω τὴν ὑπογραφήν μου εἰς ἀντάλλαγμα τοῦ νόμου, κύριε Βαρδινογιάννη, εὐχαρίστως.

§80Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀπαραίτητος καὶ ἡ προσφορὰ τῆς ἀσφαλίσεως καὶ αὐτὸ ἀναμένω νὰ ἀκούσω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Κύριοι βουλευταί, πέραν τῶν ὅσων ἐξέθεσα αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τονίσω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ λάβῃ τέλος ἡ ὑφισταμένη ἀντινομία, μεταξὺ ὑπαίθρου καὶ τῶν λεγομένων ἀστικῶν κέντρων. Ἡμεῖς οἱ ἐξ ἐπαρχιῶν προερχόμενοι, ἀπαιτοῦμεν τὴν λύσιν καὶ δὲν ἐπαιτοῦμεν αὐτήν. Εἶναι ἐξόχως συγκινητικὸν τὸ φαινόμενον, ὅτι ὁ ἀστικὸς πληθυσμὸς ἐστάθη παράπλευρα εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον καὶ εἶναι ἐξόχως συγκινητικὴ ἡ στάσις ὁλοκλήρου τοῦ τύπου τῶν Ἀθηνῶν, συμπαρασταθέντος εἰς τὸ μέγα τοῦτο πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὸν ἀγρότην καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἡ ὕπαιθρος ἀγωνιᾷ. Ἀκόμη καὶ ὁ προσκείμενος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τύπος, ὑποχρεωμένος νὰ λάβῃ θέσιν ὑπὲρ τῆς κυβερνητικῆς ἀπόψεως δὲν ἐλησμόνησε τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Ἴσως ὁ ἀστικὸς πληθυσμὸς αἰσθάνεται κἄποιαν ἐνοχὴν δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τοῦ ἐξασφαλίζουν αὐτὴν τὴν ἄνετον ζωήν. Κύριοι βουλευταί, οἱ ἐργάται τῆς γῆς ἔχουν καὶ αὐτοὶ ἕνα ἐργοδότην. Τὸ ἴδιον τὸ Κράτος. Ἐργάζονται διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, ἐργάζονται διὰ λογαριασμὸν τοῦ συνόλου καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ κοινωνικὸν σύνολον νὰ συνεισφέρῃ τὴ μερίδα του εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Θεωρῶ ἀπαραδέκτους τὰς ἐκ μέρους τῶν κυρίων ὑπουργῶν διατυπωθείσας ἀπόψεις κατὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσφαλίσωμεν τὸν ἀγροτικὸν κόσμον διότι τοῦτο θὰ προεκάλει ἐπιβάρυνσιν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ εἰς τὰ 4.612.000.000 τὰ ὁποῖα διετέθησαν διὰ τὴν πρόνοιαν περιλαμβάνονται εἰσφοραὶ τοῦ συνόλου καὶ ὄχι μόνον τῶν ἠσφαλισμένων. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου 100 μόλις ἑκατομμύρια διετέθησαν διὰ τὸν ἀγρότην. Τὸ Κράτος, κ. συνάδελφοι, ἔχει ψηφίσει νόμους αὐστηρούς, οἱ ὁποῖοι κινοῦνται ἐναντίον καὶ τοῦ ταπεινοτέρου βιοτέχνου, ὁ ὁποῖος τυχὸν δὲν ἀσφαλίζει τοὺς ἐλαχίστους ἐργάτας τῆς ἐπιχειρήσεώς του. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς τὸ Κράτος νὰ ἀσφαλίζῃ τοὺς ἰδικούς του ἐργάτας, τοὺς ἀγρότας; Ὑπάρχει ἕνας νόμος, ὁ ὁποῖος προβλέπει μίαν ποινήν. Τὴν αὐτοκτονίαν. Καὶ αὐτοκτονεῖ τὸ Κράτος ὅταν δὲν λαμβάνῃ μέτρα ὑπὲρ τῆς ὑπαίθρου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ τακτικὴ νὰ ζοῦν αἱ μεγάλαι πόλεις εἰς βάρος τῆς ἐπαρχίας. Ἡ πληθυσμιακὴ μονὰς τοῦ χωριοῦ θὰ πρέπει νὰ τονωθῇ καὶ εἰς αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἀπέβλεπεν ἡ πρότασις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Νὰ εἰσρεύσῃ αἷμα εἰς τὸν βιοτέχνην, τὸν ἐπαγγελματίαν, τὸν ἔμπορον, τὸν ἐργάτην τῶν ἐπαρχιακῶν πόλεων. Δὲν ἐπιλύεται δι’ αὐτῆς ὁριστικῶς τὸ θέμα, γίνεται ὅμως μία ἐνίσχυσις τῶν κατοίκων τῆς ὑπαίθρου. Ἀλλὰ ἐὰν θέλετε τὰ χρήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα θὰ δοθοῦν ὑπὸ μορφὴν συντάξεως εἰς τοὺς γέροντας ἀγρότας, πάλιν θὰ ἔλθουν εἰς τὰς πόλεις διὰ τῆς κυκλοφορίας, ἀπὸ χεῖρας εἰς χεῖραν. Εἶναι ἡ περίφημος θεωρία τοῦ Κέϊνζ. Κύριοι βουλευταί δὲν νομίζω, ὅτι ἐργάζεται κανεὶς σκληρότερα ἀπὸ τὸν ἀγρότην, τὸν βοσκόν, τὸν δασοκόμον. Ἐργάζεται μαζὶ μὲ τὴν οἰκογένειάν του εἰς τοὺς ἀγροὺς μέχρις ὅτου πεθάνῃ. Ἀπὸ μωρὸ ἀκολουθεῖ τὴν μητέρα του στὸν κάμπο καὶ πίνει γάλα ἀπὸ τὸ κουρασμένο κορμί της. Καὶ ὅταν φθάσῃ ὁ Ἕλλην ἀγρότης εἰς τὴν ἡλικίαν ποὺ νὰ μὴ δύναται πλέον νὰ ἐργασθῇ, τότε ἀποσύρεται καὶ ἀναμένει τὸν θάνατον ὡς λυτρωτὴν καὶ καταφεύγει ὡς ἐπαίτης πότε στὴ νύφη καὶ τὸ γαμβρό του καὶ πότε στὸ γυιό του καὶ τὴν κόρη του. Τότε ὁ γέρος καὶ ἡ γρηὰ τοῦ χωριοῦ ἀκολουθοῦν τὴν τύχη τῶν ἀγρίων θηρίων ποὺ ἀποσύρονται διὰ νὰ πεθάνουν ἀργὰ καὶ περιφρονημένα. Οἱ 300 δραχμές, τὰς ὁποίας προβλέπει ἡ πρότασις, εἶναι τὸ ἐλάχιστον τὸ ὁποῖον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ δώσωμεν. Ἀποτελεῖ ὅμως τοῦτο τὸ πρῶτον βῆμα, εἶναι ἡ ἀρχή, ἡ ὁποία ὅμως, ἀσφαλῶς θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὸ τέλος. Αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν κάμωμεν ἀμέσως. Ὁ λαὸς κουράσθηκε νὰ ἀναμένῃ. Σήμερον ὁλόκληρος, νομίζω, ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, πρέπει νὰ συμφωνήσῃ καὶ νὰ ψηφίσῃ τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ ἐπίδομα. Ἑκατοντάδες ἐπιστολῶν ἀπὸ τὴν ὕπαιθρον μοῦ ἐπιβάλλουν νὰ σᾶς εἴπω. Ἂς σταθῶμεν μὲ συγκρατημένην τὴν ἀναπνοὴν διὰ νὰ ἀκούσωμεν τὴν φωνὴν τῶν ἐπαρχιῶν. Ἂς μὴ παραμένωμεν μακάριοι εἰς τὸν στίβον τῶν προσωπικῶν μας ἐπιδιώξεων. Οἱ νέοι ἐγκαταλείπουν τὰ χωριὰ καὶ συρρέουν εἰς τὰς πόλεις διὰ μίαν ἐξευτελιστικὴν ἐργασίαν, ἢ ξενιτεύονται εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἶναι καιρὸς νὰ ἀντιληφθῶμεν τὸ δρᾶμα τῶν ἀγροτῶν, οἱ ὁποῖοι κάμνουν καὶ ἕνα χρόνον νὰ δοκιμάσουν τὸ κρέας καὶ στεροῦνται τοῦ ψωμιοῦ γιὰ μῆνες ὁλοκλήρους. Ἰσχυρίσθη ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ μείωσις τῆς καταναλώσεως τοῦ ψωμιοῦ ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ὁ λαὸς κάμνει χρῆσιν πολυτελῶν ἐδεσμάτων. Ὁποία ἄγνοια τῶν συμβαινόντων εἰς τὴν ὕπαιθρον. Οἱ ἐξ ἐπαρχιῶν συνάδελφοι, θὰ γνωρίζουν, ὅτι ἡ μείωσις τῆς καταναλώσεως τοῦ ψωμιοῦ δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν αἰτίαν αὐτήν, ἀλλὰ εἰς τὴν στέρησιν τοῦ ψωμιοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν μπορεῖ νὰ ἀποκτήσῃ, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ἐπώλησε τόσες χιλιάδες τόννους ἀντὶ μιᾶς δραχμῆς. Τὸ μόνο ποὺ ἐδώσαμεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν εἶναι τὸ κιλόν, διὰ νὰ κλέπτεται κυριολεκτικῶς ὁ πολίτης, ὁ ὁποῖος πληρώνει τὸ κιλόν, ὅσο προηγουμένως τὴν ὀκᾶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε πρὸ ἡμερῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὸ θέμα καὶ ἔχει μετακαλέσει, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, Γερμανὸν εἰδικόν, ὁ ὁποῖος θὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσίν του ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. Ἀλλὰ ὁ Γερμανὸς εἰδικὸς ἐκλήθη διὰ τὴν μελέτην τοῦ θέματος τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων, δηλαδὴ τοῦ ΙΚΑ, καὶ παρεμπιπτόντως τώρα τῆς ἀσφαλίσεως τῶν ἀγροτῶν. Ἀλλὰ ὁ Γερμανὸς εἰδικός, ὁ ὁποῖος ἐκλήθη νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα, εἶναι φυσικὸν νὰ ἔχῃ ἐπηρεασθῆ ἀπὸ ὅ,τι ἰσχύει εἰς τὴν Γερμανίαν. Εἰς τὴν Γερμανίαν, ὡς γνωστόν, ὑπάρχει ἡ αὐτασφάλισις.

§81Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐργασίας). Δηλαδὴ εἰς τὰ παλαιότερα χρόνια, ὅταν κατὰ τὸ 1930 εἴχομεν καλέσει τὸν Σεμπάουερ, τὸν Τσεχοσλαβάκον καθηγητήν, καὶ ἀργότερον ὅταν εἴχαμεν καλέσει κατὰ τὴν αὐτὴν περίοδον τὸν Ντιλιὲ τῆς Διεθνοῦς Ὀργανώσεως Ἐργασίας διὰ τὴν μελέτην ἀκριβῶς τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων τὸ ἴδιον δὲν ἐκάναμεν; Τὸ ἴδιον κάμνομεν καὶ τώρα. Ξεύρετε δὲ καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι τὰ μαθηματικὰ καὶ αἱ ἀναλογιστικαὶ μελέται ὁπουδήποτε καὶ ἐὰν συντελοῦνται, βάσει στοιχείων συντελοῦνται. Καὶ ἀκριβῶς αὐτὰ τὰ στοιχεῖα συγκεντρώνομεν διὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ ἡ μελέτη. Χωρὶς αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁλοκληρωθῇ.

§82Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐὰν πράγματι τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ἦσαν ἀπαραίτητα, διατὶ ἐπεμείνατε τὸν Νοέμβριον καὶ μὲ προθεσμίαν 15 ἡμερῶν νὰ ἔλθῃ ἀμέσως ὁ Γερμανὸς ἐμπειρογνώμων, ἐνῷ ἐγνωρίζατε, ὅτι τὰ στοιχεῖα θὰ τὰ ἔχετε τὸν Μάϊον;

§83Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας). Κύριε Πρόεδρε, ποικίλα ὅσα προβλήματα τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως ἀνακύπτουν. Δὲν εἶναι μόνον τὸ θέμα τῶν ἀγροτῶν. Εἶναι καὶ τὸ θέμα τῶν κλαδικῶν, τῶν ἐπικουρικῶν, τῆς ἑνιαίας ἀσφαλίσεως καὶ τῆς μορφῆς τῆς ἀσφαλίσεως. Καὶ ὅταν ζητοῦμεν στοιχεῖα, ζητοῦμεν στοιχεῖα ἀπὸ Ὀργανισμοὺς ποὺ λειτουργοῦν, καὶ ὅταν κάμνωμεν τὰς μελέτας, κάμνομεν δι’ ἕνα ἕκαστον Ὀργανισμόν.

§84Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸν καλεῖτε τότε ἐπειγόντως διὰ ἄλλα θέματα καὶ ὄχι διὰ τὰς ἀγροτικὰς ἀσφαλίσεις;

§85Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Λάθος κάνετε, κ. Παπανδρέου. Σᾶς ἀπήντησα, ὅτι ὁ Γερμανὸς εἰδικὸς ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα προβλήματα ποὺ ἔχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ μελετᾷ, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔθεσε ἡ ἁρμοδία Ἐπιτροπὴ ὑπ’ ὄψιν.

§86Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποῖον;

§87Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Τὸ θέμα τῆς ἐκτάσεως τοῦ θεσμοῦ τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως ἀλλὰ καὶ τῆς ἐξυγιάνσεως, δηλαδὴ τὸ σύνολον τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ἐπεκτάσεως, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ὁλοκληρώσεως, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς καθολικότητος.

§88Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, πράγματι δὲν κατώρθωσα νὰ ἐννοήσω. Εἴπατε προηγουμένως, ὅτι διὰ νὰ ἀρχίσουν ἀναλογιστικαὶ μελέται, χρειάζεται ἡ ὕπαρξις τῶν στοιχείων. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβές;

§89Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Μάλιστα.

§90Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔχει καλῶς. Ἐβεβαιώσατε ὅμως ταὐτοχρόνως, ὅτι τὰ στοιχεῖα αὐτὰ θὰ τὰ ἔχητε μετὰ τὴν γενικὴν ἀπογραφὴν τοῦ Ἀπριλίου. Τούτου δοθέντος διατὶ αὐτὰ τὰ τελεσιγραφικὰ τηλεγραφήματα τοῦ Νοεμβρίου πρὸς τὸν κ. Κρόουν, ὅτι ἐὰν ἐντὸς 15 ἡμερῶν δὲν ἔλθῃ θὰ ἀντικατασταθῇ ἀπὸ ἄλλον; Ἀφοῦ δὲν εἴχατε τὰ στοιχεῖα καὶ τὰ ἀναμένατε τὸν Μάϊον, διατὶ τὸν ἐκαλεῖτε;

§91Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ξεύρετε, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ ὁλοκλήρωσις μιᾶς μελέτης ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν κοινωνικὴν ἀσφάλισιν.......

§92Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁμιλῶ, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὰς ἀγροτικὰς συντάξεις.

§93Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Τὸ ἀγροτικὸν ὅμως συνδέεται μὲ πλεῖστα ὅσα θέματα ἀσφαλιστικὰ τῆς μορφῆς τὴν ὁποίαν προανέφερα εἰς τὴν ὁμιλίαν μου. Ἕνα δὲ ἀπὸ τὰ ἀσφαλιστικὰ θέματα εἶναι καὶ τὸ θέμα τῶν γυναικῶν. Τὸ θέμα αὐτὸ πῶς τὸ ἀντιμετωπίζομεν; Ἐὰν ὁ εἰδικὸς ἀναλογιστὴς δὲν ἔλθῃ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι εἰς συγκεκριμένας περιπτώσεις, εἰς τὸν ἀριθ. Α, Β, Γ μᾶς δίδει ἐκεῖνο τὸ ἀποτέλεσμα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν τίποτα. Καὶ κατὰ συνέπειαν βάσει τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἔχομεν προχωροῦμεν ὅσον ἠμποροῦμεν.

§94Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θεωρεῖτε λοιπόν καὶ σεῖς τὰ ὑπάρχοντα στοιχεῖα, ἐπαρκῆ διὰ τὰς μελέτας τῶν εἰδικῶν; Διατὶ τώρα τὰ εὑρίσκετε ἀνεπαρκῆ; Γνωρίζω διατί, ἐρωτῶ καὶ ἀναμένω ἀπάντησιν.

§95Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ξεύρετε πολὺ καλά, ὅτι ἔχετε εἰς χεῖρας σας τὰ στοιχεῖα μιᾶς Ἐπιτροπῆς. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἔχετε εἰς χεῖρας σας τὰς ἐργασίας μιᾶς ἐπιτροπῆς, νομίζω, ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι ἀρκεταὶ καὶ μάλιστα συγκεκριμέναι, ὡς ἀναφέρατε προηγουμένως.

§96Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐζήτησε γενικὴν ἀπογραφήν. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἀπορῶ εἶναι, ὅτι οὐδὲν ἐγνώριζεν αὐτὴ ἡ ἀτυχὴς Κυβερνητικὴ Ἐπιτροπή, διὰ τὴν δειγματοληψίαν τοῦ Ἀπριλίου.

§97Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Νομίζω, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ὁμιλεῖ περὶ ἀπογραφῆς.

§98Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Περὶ γενικῆς ἀπογραφῆς.

§99Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ἡ ἐπιτροπὴ ὁμιλεῖ περὶ ἀπογραφῆς τῶν ἀσφαλιστικῶν δεδομένων.

§100Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁμιλεῖ περὶ γενικῆς ἀπογραφῆς ἡ ὁποία γίνεται τοῦ χρόνου, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἐνωρίτερον. Καὶ ἰδοὺ τὸ κείμενον.

§101Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, ὡμίλησε περὶ εἰδικῶν τότε μετακληθέντων ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν οἱ ὁποῖοι εἰσηγήθησαν τὸν θεσμὸν τῆς Κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως. Δὲν ἀντελήφθην ὅμως τὶ ἐννοεῖ ὁ κ. Ὑπουργός.

§102Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ἠννόουν, ὅτι ἐκλήθησαν τότε εἰδικοὶ καὶ τώρα. Τὶ τὸ παράδοξον;

§103Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Διευκρίνισιν ἐζήτησα περὶ τῶν προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐδηλώθη, ὅτι ὁ Γερμανὸς εἰδικὸς ἐκλήθη κατ’ ἀρχὴν νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα τῆς ἀναδιοργανώσεως τοῦ ΙΚΑ. Ὕστερα ὅμως ἀπὸ τὴν πρότασιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐδηλώθη, ὅτι ὁ εἰδικὸς οὗτος θὰ μελετήσῃ παραλλήλως καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἀγροτικῶν ἀσφαλίσεων. Ἡ ἀπορία μου ἔγκειται εἰς τοῦτο. Ἡ μελέτη τοῦ Γερμανοῦ εἰδικοῦ ὁ ὁποῖος προφανῶς θὰ βασισθῇ εἰς τὰ ἐν Γερμανίᾳ δεδομένα, θὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν Ἑλλάδι;

§104Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Δὲν ἐννοῶ τὶ θέλετε νὰ πῆτε.

§105Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Λέγω, ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ ἐν Ἑλλάδι τὴν μελέτην τοῦ ξένου εἰδικοῦ ἡ ὁποία θὰ στηρίζεται εἰς τὰ κρατοῦντα ἐν Γερμανίᾳ;

§106Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Αὐτὸ θὰ τὸ ἀποφασίσωμεν, ὅταν θὰ ἔχωμεν τὴν μελέτην εἰς χεῖρας μας καὶ θὰ ἴδωμεν τὶ προτάσεις θὰ γίνουν.

§107Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Λέγω τοῦτο, διότι πιστεύω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφυτεύσωμεν ἐν Ἑλλάδι τοὺς εἰς ἄλλα Κράτη κρατοῦντας θεσμούς, διότι αἱ προϋποθέσεις εἶναι τελείως διάφοροι. Τὸ χωρίον τῆς Εὐρώπης δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ Ἑλληνικὸν χωρίον. Ἐκεῖ ὁ πολιτισμὸς ἐδῶ ἡ ἐξαθλίωσις. Τὸ μόνον σημεῖον ποὺ πρέπει νὰ ληφθῇ ἀπὸ τὸν Γερμανικὸν νόμον εἶναι οἱ γέροντες καὶ αἱ γερόντισσαι νὰ παραδίδουν μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ 65 ἔτους τῆς ἡλικίας των τὴν περιουσίαν εἰς τὰ παιδά των διὰ νὰ μποροῦν νὰ τὴν ἀξιοποιήσουν καλύτερα. Τοῦτο θὰ γίνῃ ἐφ’ ὅσον ὑπάρξει ἀσφάλισις καὶ δὲν θὰ χρειάζεται νὰ τὴν κρατοῦν οἱ γέροντες, γονεῖς ὡς ἐξασφάλισιν τῶν τελευταίων ἐτῶν τῆς ζωῆς των. Κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅταν ἐτέθη τὸ ζήτημα τῆς μειώσεως τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠγέρθη, διεμαρτυρήθη καὶ κατηγόρησεν ὅλους ἡμᾶς τοὺς ὑποστηρίζοντας τὴν ἀνάγκην τῆς μειώσεως τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, ἡμᾶς οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζομεν τοῦτο, σημειωθήτω οὐχὶ εἰς βάρος τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης τῆς Χώρας ἀλλὰ εἰς ἐνίσχυσιν ταύτης. Δὲν εἶναι, κύριοι βουλευταί, μόνον τὰ κανόνια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξασφαλίζουν τὴν ἄμυναν μιᾶς χώρας. Εἶναι κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον οἱ ἄνθρωποι. Μὲ ἐξηθλιωμένους ἀνθρώπους, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ κερδίσωμεν ἕνα πόλεμον. Εἶναι ἡ ἠθικὴ ἀντίστασις, ἀπαραίτητος προϋπόθεσις διὰ τὴν ἐθνικὴν ἄμυναν. Ἔχομεν εἰσέλθει δυστυχῶς εἰς μίαν περίοδον παρακμῆς. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ σταματήσωμεν τὸν κατήφορον αὐτόν. Ἡ Βουλὴ θὰ πρέπει ν’ ἀρθῇ εἰς τὸ ὕψος της καὶ νὰ σταματήσῃ τὴν ἀποσύνθεσιν καὶ τὴν διάλυσιν ἡ ὁποία συνεχῶς προβάλλει γύρω μας. Πρό τινος, κ. βουλευταί, ἐψηφίσαμεν σχέδια τινὰ διὰ τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Χώρας καὶ πρὸς τοῦτο μάλιστα συνεστήσαμεν καὶ ἕνα Ὀργανισμόν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς ἔρχεται νὰ πληρώσῃ μίαν ἀνάγκην. Νομίζω ὅμως, ὅτι μεγαλυτέρα καὶ ἐπιτακτικωτέρα ἀνάγκη εἶναι ἡ ἵδρυσις ἑνὸς ὀργανισμοῦ ἀναπτύξεως τῆς ὑπαίθρου. Μόνον ἐὰν συστήσωμεν ἕνα τοιοῦτον ὀργανισμόν, θὰ ἴδωμεν τὴν Ἑλλάδα εὐημεροῦσαν καὶ μόνον τότε θὰ ἴδωμεν τὰ σχέδια περὶ ἀναπτύξεως τῆς χώρας τὰ ὁποῖα ἐψηφίσαμεν, νὰ ἐπιτυγχάνουν τοῦ σκοποῦ των. Ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναληφθῇ ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν μὲ τὸ ἐπιτελεῖον της ἐνισχυόμενον μὲ εἰδικούς, θὰ μπορέσῃ νὰ ἀποτελέσῃ ἕνα ὀργανισμὸν ἀξιοποιήσεως τῆς ὑπαίθρου ὁ ὁποῖος θὰ περιλάβῃ ὁλόκληρον τὸ πρόγραμμα διὰ τὴν ἐπαρχίαν. Ἡ Πρόνοια τῶν Βορείων Ἐπαρχιῶν μὲ τὴν πολύτιμη πεῖραν της νὰ ἐνσωματωθῇ καθὼς καὶ οἱ πόροι της εἰς τὸν νέον ὀργανισμόν. Ἄς τεθῇ ὑπὸ τὴν εἰδικὴν ὑψηλὴν προστασίαν τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων διὰ νὰ προσδοθῇ ἕνα ἀκόμη μεγάλο κῦρος. Τότε θὰ ὑπάρξῃ τὸ ἀπαραίτητον καταναλωτικὸν κοινὸν διὰ τὰ εἴδη τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων. Κύριοι βουλευταί, ἄς μελετήσετε τὴν πρότασίν μου τὴν ὁποίαν ἔχω μελετήσει ἐμπεριστατωμένως καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ καταλήξετε εἰς τὰ ἴδια μὲ ἐμὲ συμπεράσματα. Κύριοι βουλευταί, ὁ λαός θέλει καὶ θὰ λάβῃ εἰρηνικὰ αὐτὰ ποὺ δικαιοῦται. Τὰ θέλει ὅμως σήμερον, διότι δὲν ἐμπιστεύεται εἰς τὸ μέλλον καὶ τὶς ἀόριστες ὑποσχέσεις. Κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν πρότασιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐτονίσθη ἡ ὕπαρξις μιᾶς πληγῆς ἡ ὁποία θὰ παραμείνῃ ἀνοικτὴ μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων νὰ τὴν κλείσῃ διὰ τῆς παροχῆς τοῦ ἐθνικοῦ ἐπιδόματος εἰς τοὺς ἀγρότας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνα σῶμα νὰ ἐξακολουθῇ νὰ ζῇ μὲ νεκρὰ τὰ δύο τρίτα τοῦ σώματός του. Δηλαδὴ τὴν ἐπαρχιακὴν Ἑλλάδα. Ἐάν, κ. συνάδελφοι, οἱ 300 τοῦ Λεωνίδα ἀνεχαίτισαν μίαν ἐκστρατείαν, ἡμεῖς οἱ 300 ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἔστε βέβαιοι, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀναχαιτίσωμεν τὴν ἐσαεὶ δυσαρέσκειαν τῶν ἀγροτῶν καὶ νὰ ἀρνούμεθα τὴν δικαίωσιν τῶν αἰτημάτων των. Τὸ «ὄχι» τὸ ὁποῖον εἰς ἄλλην περίπτωσιν ἐδόξασε τὴν Ἑλλάδα, δὲν θὰ πρέπει νὰ ἀκουσθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τώρα ποὺ ἐτέθη τὸ ζήτημα τῆς ἀπονομῆς συντάξεων εἰς τοὺς γέροντας ἀγρότας. Τὸ «ὄχι» εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, δὲν θὰ εἶναι λέξις ἐθνική. (Χειροκροτήματα). Εἷς ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἂς ἀναλογισθῇ τὰς εὐθύνας του καὶ ἂς πράξῃ τὸ καθῆκον του. (Χειροκροτήματα).

§108Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιθυμῶ νὰ διευκολύνω τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐργασίας. Εἰς τὴν πρὸ τελευταίαν σελίδα τῆς ἐκθέσεως — σελὶς 31 — ἀναφέρεται: ὅτι «μία γενικὴ ἀπογραφὴ ἐπιβάλλεται». Ἰδοὺ τοῦ λόγου μου τὸ ἀληθές. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐζήτησε γενικὴν ἀπογραφὴν καὶ ὄχι δειγματοληψίαν. Καὶ οὔτε ἐγνώριζεν, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ δειγματοληψία τοῦ Ἀπριλίου. Καὶ ἐρωτῶ. Ἐὰν τὰ ὑπάρχοντα στοιχεῖα ἦσαν ἀνεπαρκῆ καὶ ἐχρειάζετο ἀπογραφή, διατὶ ἐπεμείνατε τὸν Νοέμβριον καὶ μὲ τελεσίγραφα μάλιστα 15 ἡμερῶν νὰ ἔλθῃ ὁ Γερμανὸς ἐμπειρογνώμων, δὲν ἐγνωρίζατε, ὅτι τὰ στοιχεῖα θὰ ἔχετε τὸν Μάϊον;

§109Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ τὸ νόημα πρέπει νὰ ἀναγνώσωμεν ὁλόκληρον τὴν περικοπήν «... ............. (ἀναγινώσκει).............» Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ προετοιμασία ἐπιβάλλεται....... ........... (ἀναγινώσκει)............

§110Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Βεβαιώνετε αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω. Ἐζήτησε ἡ Ἐπιτροπὴ γενικὴν ἀπογραφήν. Τὸ εἴχατε ἀμφισβητήσει, ὅταν τὸ εἶπον, καὶ τώρα, ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν ἀποδεικνύεται ἀκριβές.

§111Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ἐν ἀρχῇ τὰ στοιχεῖα περιλαμβάνουν θνησιμότητα τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ..... (ἀναγινώσκει)..... Κατὰ συνέπεια αὐτὴν τὴν στιγμὴν προπαρασκευάζομεν τεχνικῶς καὶ ὀργανικῶς, χωρὶς τὴν προπαρασκευὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν.

§112Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐφ’ ὅσον ἔγινεν λόγος διὰ τὰ πορίσματα τῆς Κυβερνητικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐμελέτησεν ἐπὶ ἕν ἔτος τὸ θέμα καὶ πρέπει βεβαίως νὰ ἐμπνέῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία μάλιστα, διὰ τοῦ Ἀντιπροέδρου της τὴν ἐχαρακτήρισεν «ἐμπεριστατωμένον» κείμενον. Καλὸν νὰ γνωρίζῃ καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ποῖα εἶναι τὰ πορίσματα. Ἀκούσατέ τα: Θὰ ἀπαιτηθῇ πρῶτον γενικὴ ἀπογραφή. Ἄς προσδιορίσωμεν τὸν χρόνον. Ἡ γενικὴ αὐτὴ ἀπογραφὴ προβλέπεται διὰ τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1961. Καὶ μετὰ ἕν ἔτος, τὴν ἄνοιξιν θὰ γίνουν γνωστὰ τὰ πορίσματά της. Δεύτερον, προτείνει δι’ αὐτῆς καταβολὴν ἀπὸ τοὺς ἀγρότας τῶν ἀσφαλίστρων, προτοῦ νὰ λάβουν σύνταξιν. Μέγας ὅρος ἀσφαλίστρου θὰ εἶναι 300 δραχμαὶ ἐτησίως κατὰ οἰκογένειαν, ἑπομένως μετὰ διετίαν, ἀπὸ τοῦ 1962 θὰ πρέπει νὰ καταβάλλουν οἱ πτωχοὶ ἀγρόται 25 δραχμὰς τὸν μῆνα ἐπὶ δύο ἔτη. Καὶ κατόπιν μετὰ δύο ἔτη ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν εἰσφορῶν καὶ μετὰ 4 ἀπὸ σήμερον, θὰ ἀρχίσουν νὰ λαμβάνουν βασικὴν σύνταξιν 200 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ἐξομολογοῦμαι, ὅτι μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ αἰσθανθῶ ἐνθουσιασμὸν ἀπὸ αὐτὸ τὸ πόρισμα τῆς Κυβερνητικῆς Ἐπιτροπῆς.

§113Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Λυποῦμαι πάρα πολὺ διότι, ὁ κ. Πρόεδρος, ἕνα θέμα ποὺ ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἔρευναν τοῦ ὅλου προβλήματος ποὺ συζητοῦμεν, τὸ φέρνει ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν συγκεκριμένων προτάσεων, ἐγὼ δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου συγκεκριμένας προτάσεις, ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου εἶναι, ὅτι ἡ ἀσφαλιστικὴ συνείδησις πάντοτε ἑδραιοῦται μὲ τὸ ἀσφάλιστρον τοῦ ἐνδιαφερομένου καὶ εἰς καμμίαν περίπτωσιν, οὔτε εἰς τὴν Βουλγαρίαν ὅπου ἐσχάτως ἐφηρμόσθη ὁ θεσμὸς καὶ πληρώνουν 5–8%, οὔτε εἰς τὴν Γερμανίαν ποὺ πληρώνουν 10 μάρκα μηνιαίως ἐθεσπίσθη ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἄνευ καταβολῆς ἀσφαλίστρου. Ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις μὲ τὸν ἰδιαίτερον νόμον ποὺ ἐψήφισεν, καὶ οἱ εἰδικοὶ ἀπεφάνθησαν καὶ ἔθεσαν κανόνας ἀσφαλιστικοῦ δικαίου καὶ ἐθεμελίωσαν μίαν διάταξιν ἀσφαλίσεως, ἡ ὁποία θεωρεῖται ἀπὸ τὰς ἀρχαιοτέρας, πῶς θέλετε λοιπὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀρχίσωμεν νὰ κάμωμεν κρίσεις ἐπὶ πραγμάτων τὰ ὁποῖα δὲν τὰ ἔχουν ἀποφασίσει καὶ υἱοθετήσει; Διότι ὅλα ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν μελέτην, ἄν δὲν γίνῃ ἡ μελέτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὑπολογισμὸς τῶν ἀσφαλίστρων. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει, ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί.

§115Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ αἴτημα τῆς αἰθούσης ἡ διευκρίνισις τοῦ θέματος καὶ ἀποτελεῖ μάλιστα γενικώτερον αἴτημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς παρακολουθεῖ μὲ ἀγωνίαν αὐτὴν τὴν συζήτησιν καὶ θέλει νὰ γνωρίζῃ ὁλόκληρον τὴν ἀλήθειαν. Ἔθεσα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας, τὸ ἐρώτημα ἐὰν αὐτὰ εἶναι τὰ πορίσματα τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἀνέμενον τὴν ἐπιβεβαίωσιν. Μετετόπισεν ὅμως τὸ θέμα διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι κατὰ τὰ πρότυπα τῶν ἄλλων χωρῶν, χρειάζεται ἀσφάλιστρον. Ἀλλὰ τὰ πορίσματα τῆς Ἐπιτροπῆς, εἴτε ἐπιβεβαιωθοῦν, εἴτε ὄχι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὑπάρχουν. Εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνεκοίνωσα. Ἐάν, κατὰ τὰ ἀλλαχοῦ κρατοῦντα χρειάζεται ἀσφάλιστρον μοῦ εἶναι ἀδιάφορον. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι κατὰ τὰ ἐδῶ κρατοῦντα, ὑπὸ τὰς σημερινὰς οἰκονομικὰς καὶ κοινωνικὰς καὶ ἐθνικὰς συνθήκας μας ἐπιβάλλεται ἡ ἀποδοχὴ τῆς ἰδικῆς μου προτάσεως νόμου.

§116Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Αὐτὸ θὰ τὸ ἀποδείξῃ ἡ ἐν τέλει διάθεσις καὶ μελέτη.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§118Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας, ἀνεφέρθη μὲ πληρότητα εἰς πολλὰς πτυχὰς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος, εἰς τρόπον ὥστε δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τῶν αὐτῶν πραγμάτων. Θὰ περιορισθῶ, κ. βουλευταί, εἰς ὡρισμένας παρατηρήσεις καὶ αὐτὰς θὰ ἐκθέσω. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ συζητούμενον θέμα δὲν δίδει ἀφορμὴν εἰς ἀντιδικίας, εἰς ἀγῶνα δρόμου, εἰς ἐπιδίωξιν ἀποκτήσεως διπλωμάτων εὑρεσιτεχνίας. Παρὰ ταῦτα, ὅμως, ἡ παράταξις, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει, ἀπεδύθη εἰς ἕνα ἀγῶνα ταχύτητος διὰ νὰ προλάβῃ τὸν κ. Παπανδρέου, εἰς τὴν ἐμφάνισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Ἡ ἐπερώτησις, ἡ ὁποία ἦλθε τώρα εἰς τὴν ἐπιφάνειαν, εἶχε κατατεθῆ ὑπὸ τῆς Ε.Δ.Α. τὴν 28.11.1958 καὶ εἶχε ξεχασθῆ, χωρὶς ποτὲ νὰ καταβληθῇ κἄποια προσπάθεια νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν.

§119Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Πολλάκις ἠθελήσαμεν νὰ φέρωμεν τὴν ἐπερώτησίν μας ἐκείνην πρὸς συζήτησιν, ἡ ἐπιθυμία μας ὅμως αὐτὴ προσέκοπτεν εἰς τὴν ἐπίμονον ἄρνησιν τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως.

§120Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε. Ἡ ἐπερώτησις, περὶ τῆς ὁποίας ὁ λόγος, δύναταί τις εἰπεῖν, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ κἄν ἐπερώτησιν, ἀλλὰ πολιτικὸν πρόγραμμα ἑνὸς Κόμματος, διηρημένον εἰς κεφάλαια, ἕν τῶν ὁποίων δίνει ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ τῆς Ε.Δ.Α., εἰς τὴν ὁποίαν διὰ προπαγανδιστικοὺς λόγους, ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: «Διὰ τὴν παράλειψιν κἄθε μέτρου τείνοντος εἰς τὴν ἀσφάλισιν γήρατος ἢ ἀνικανότητος διὰ τὸν πενόμενον ἀγροτικὸν πληθυσμὸν καὶ ἰδίως δι’ ἐκείνους, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ σμικρότης καὶ ἀνεπάρκεια τοῦ γεωργικοῦ κλήρου ἐπιτρέπει τὴν πραγματοποίησιν ἑνὸς ἐλαχίστου ὁρίου διαβιώσεως μόνον ὑπὸ τὴν ἰδιότητά των ὡς ἐργατῶν γῆς, καθὼς καὶ διὰ τοὺς τελείως ἀκτήμονας ἐργάτας γῆς». Ὑποθέτω, κ. βουλευταί, ὅτι ὅλοι θὰ συμφωνήσετε, ὅτι εἰς μίαν ἐπερώτησιν 12 κεφαλαίων καὶ πολλῶν σελίδων, αἱ ὀλίγαι γραμμαὶ ποὺ σᾶς ἀνέγνωσα, ἰσοδυναμοῦν μὲ τὴν ἰσχνότητα τῆς ἀράχνης. Ἐν τούτοις, αὐτὴ ἡ ἀράχνη ἔγινεν αἴφνης τέρας ἕτοιμον νὰ καταβροχθίσῃ τὴν πρότασιν Παπανδρέου. Οὐδεὶς φθόνος, λέγει σήμερον ὁ κ. Ἠλιοῦ, κατὰ τοῦ κ. Παπανδρέου, ἀλλὰ χθὲς διεξεδίκει μετὰ μανίας τὸ προβάδισμα. Δὲν εἶμαι, κύριοι βουλευταί, θιασώτης τῆς προτάσεως Παπανδρέου, δι’ οὕς λόγους θὰ σᾶς ἀναπτύξω, μολονότι πιστεύω ἀπολύτως εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν συνταξιοδότησιν λόγῳ γήρατος, ἀνικανότητος πρὸς ἐργασίαν καὶ θανάτου ἀπὸ τὰς πόλεις εἰς τοὺς ἀγρούς, ἀλλὰ ἡ καλὴ πίστις ἐπιβάλλει νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι ὁ κ. Παπανδρέου προηγεῖται τῆς Ε.Δ.Α., τὴν ὁποίαν ἡ ἰδική του πρότασις ἀφύπνισεν. Ἐθεώρησα ἀναγκαῖον τὸν πρόλογον αὐτὸν διότι πιστεύω, ὅτι ὑπῆρξε τοὐλάχιστον ἀτυχὴς ἡ διαδικασία ἐφαρμογῆς ἑνὸς μέτρου, ὡς ἡ συνταξιοδότησις τοῦ ἀγρότου, τὸ ὁποῖον ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν. Εἰσέρχομαι ἤδη εἰς τὴν οὐσίαν. Πιστεύω, ὅτι καὶ αἱ δύο προτάσεις, μολονότι ἐκ λόγων ὑποκειμενικῶν καὶ ἀντικειμενικῶν ἀνεφάρμοστοι ὠφέλησαν τὸ θέμα. Τὸ ὠφέλησαν διότι ἀπεκάλυψαν καὶ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους ἀγρότας καὶ εἰς τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι εἶναι τὸ μόνον θέμα, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται σπουδὴ καὶ προχειρότης. Ἀλλοίμονον ἐὰν τοιαῦτα θέματα μὲ ὀδυνηρὰς ἐπιπτώσεις διὰ τὴν οἰκονομίαν ἀπεφασίζοντο μὲ μέτρον τὴν κομματικὴν ὠφέλειαν. Διὰ τὴν ἀσφάλισιν τῶν ἐργατοϋπαλλήλων ἐχρειάσθη ἐτῶν μελέτη παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἐστηρίχθη καὶ εἰς ἐργοδοτικὴν καὶ εἰς ἐργατικὴν εἰσφοράν. Καὶ ἐν τούτοις ἡ ἀσφάλισις αὕτη χωλαίνει, διότι ἐγένοντο λάθη κατὰ τὴν ἐκκίνησιν. Σήμερον διὰ τοὺς ἀγρότας καὶ αἱ δύο προτάσεις ἄνευ προεργασίας καὶ στοιχείων, κάμνουν τὸ κολοσσιαῖον σφάλμα νὰ ἐπιρρίπτουν ἀμέσως ἢ ἐμμέσως τὸ κύριον βάρος τῆς ἀσφαλίσεως εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἐὰν ἐκκινήσωμεν μὲ αὐτὴν τὴν βάσιν εἰσερχόμεθα εἰς ἕνα φαῦλον κύκλον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξέλθωμεν. Πρῶτον θέμα καὶ προϋπόθεσις ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν δικαιούχων. Ἐπ’ αὐτοῦ ἡ μέχρι τοῦδε συζήτησις ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀσφαλῆ στοιχεῖα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν ὑπευθύνως, ὅτι ὑπάρχει πλήρης ἀσάφεια ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν δικαιούχων καὶ δι’ αὐτὸ διέταξεν ἀπογραφικὴν δειγματοληψίαν ὡς προϋπόθεσιν τῆς ὁριστικῆς μελέτης τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασίν της. Εἶμαι συνεπῶς ὑποχρεωμένος νὰ μὴ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ κρίσιμον αὐτὸ στοιχεῖον καὶ νὰ περιορισθῶ εἰς τὸ ἕτερον, τοὺς πόρους, οἱ ὁποῖοι περιλαμβάνονται εἰς τὰς δύο προτάσεις. Ἡ πρότασις τῆς Ε.Δ.Α. προβλέπει 300 ἑκατομμύρια νέα ἔσοδα καὶ ἐπιρρίπτει εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ἕτερα 500 ἢ 1.000 ἑκατομ., ἀναλόγως τῆς ἐκτάσεως τῆς ἀσφαλίσεως. Ἄς ἐξετάσωμεν ὅμως καὶ τὰ δῆθεν νέα ἔσοδα διότι καὶ αὐτὰ κατὰ τὸ πλεῖστον τὸν Προϋπολογισμὸν ἐπιβαρύνουν ἢ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθοῦν καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ ἀντλήσωμεν τὴν διαφοράν. Ὁ πρῶτος νέος πόρος εἶναι 10% ἐπὶ τῆς ἀξίας παντὸς εἰσαγομένου ἀγροτικοῦ προϊόντος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τῆς ἐν ἰσχύϊ, κ. βουλευταί, γενικῆς συμφωνίας δασμῶν καὶ ἐμπορίου, ἐπιβολὴ τοιαύτης εἰσφορᾶς ἀπαγορεύεται, διότι ἀποτελεῖ διάκρισιν ὑπὲρ τῶν ἐγχωρίων προϊόντων. Ἐὰν πάλιν ἐπιβάλωμεν ἀνάλογον εἰσφορὰν καὶ ἐπὶ τῶν ἐγχωρίων προϊόντων, τότε θὰ πλήξωμεν τοὺς ἀγρότας πολὺ περισσότερον ἀπὸ ὅσον θὰ τοὺς ὠφελήσωμεν. Τὸ αὐτὸ ἰσχύει καὶ διὰ τὸν ὑπὸ στοιχεῖον β πόρον, ὁ ὁποῖος ἐν τῇ ἀθωότητί του περιλαμβάνει τὰ πάντα, διότι ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει τὰ πάντα ἔχουν ὡς πρώτην ὕλην προϊὸν πρωτογενοῦς παραγωγῆς. Ὁ ὑπὸ στοιχεῖον γ πόρος, εἶναι σχεδὸν ἀνύπαρκτος, διότι δὲν ἔχομεν ὠργανωμένας ἀγροτικὰς ἐπιχειρήσεις πλὴν ἐλαχίστων εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν καὶ διότι ἡ παραγωγὴ μέση, ὑπὸ οἰκογενειακὴν ἀπασχόλησιν, οἱ ἐλάχιστοι δὲ μισθωτοὶ δὲν εἶναι ἠσφαλισμένοι εἰς τὸ Ι.Κ.Α. καὶ συνεπῶς ὁ ἔλεγχος εἶναι ἀδύνατος. Διὰ τοῦ ὑπὸ στοιχεῖον δ πόρου, ἄλλως διατυποῦται εἰς τὸ κείμενον τῆς προτάσεως καὶ ἄλλως ἀνεπτύχθη ὑπὸ τοῦ κ. Ἠλιοῦ. Θὰ περιορισθῶ εἰς τὴν διευκρίνισιν τοῦ κ. Ἠλιοῦ, ὅτι ἀφορᾷ μόνον τὴν ζυθοποιΐαν, καπνοβιομηχανίαν. Ἐρωτῶν, εἶναι ἢ δὲν εἶναι λίαν βεβαρημένα τὰ προϊόντα τῶν δύο τούτων βιομηχανιῶν, τῶν ὁποίων καταναλωταὶ εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον αἱ λαϊκαὶ τάξεις; Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν πρόσθετος ἐπιβάρυνσις τὸ μὲν πλήττει τὰς λαϊκὰς τάξεις, τὸ δὲ συνεπάγεται μείωσιν τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ ὑπὸ στοιχεῖον ε πόρος ἀποτελεῖ ἐπίσης ἔμμεσον ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 71 τοῦ Καταστατικοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος τὸ ἥμισυ τῶν καθαρῶν κερδῶν τῆς Τραπέζης καταβάλλεται εἰς τὸ Δημόσιον. 3. Διὰ διαθέσεως ἐσόδων τινῶν, ὡς τοῦ ποσοστοῦ 1% ἐκ τοῦ 3% ἐπὶ τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς τοῦ ἤδη διατιθεμένου διὰ τὴν ἀγροφυλακήν, τοῦ ἀντιτίμου τοῦ πωλουμένου πρὸς χρῆσιν τῶν καπνοπαραγωγῶν σιγαροχάρτου καὶ τοῦ ἐσόδου ἐκ προστίμου δι’ ἀγροζημίας. Μείωσις συνεπῶς τῶν κερδῶν τῆς Τραπέζης σημαίνει μείωσιν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ Δημοσίου, ἤτοι ἐσόδου τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ταῦτα, ὡς πρὸς τὰ 300 ἑκατομμύρια τῶν δῆθεν νέων ἐσόδων. Ἄμεσον μείωσιν ἐσόδου ἀποτελεῖ καὶ ὁλόκληρον τὸ ὑπ’ ἀριθ. 3 ἐδάφιον τοῦ στοιχείου ζ3α καὶ συνεπῶς ἀπομένουν πρὸς κάλυψιν τῆς δαπάνης συνταξιοδοτήσεως τῆς προτάσεως ΕΔΑ, οἱ ἑξῆς δύο πόροι: 1) Περικοπὴ μέχρις 25% τῶν πέραν τῶν δαπανῶν μισθολογίου προϋπολογισμοῦ ἐξόδων Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν καὶ 2) περικοπὴ δαπανῶν διὰ κρατικὰ αὐτοκίνητα. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, ποὺ ἅπτεται τῆς ἐξωτερικῆς καὶ ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας, νομίζω, ὅτι ἡ τελευταία ποὺ δύναται νὰ ἔχῃ λόγον εἶναι ἡ ΕΔΑ· καὶ εἶναι θλιβερὸν τὸ γεγονός, ὅτι τόσον μέγα θέμα, ἡ ἱερότης τοῦ ὁποίου μᾶς ἐπέβαλε διαχείρισιν ἔξω ἀπὸ ὑπολογισμοὺς καὶ ταξικὰς ἢ κομματικὰς τοποθετήσεις, ἐχρησιμοποιήθη διὰ νὰ δηλητηριάσῃ τὰς ἀγροτικὰς μάζας μὲ ἕνα ψεῦδος, ὡς πρὸς τὰς στρατιωτικάς μας δαπάνας. Καὶ ὅταν οἱ ἁρμόδιοι κυβερνητικοὶ παράγοντες ἀπέδειξαν μὲ ἀριθμούς, ὅτι ἡ Βουλγαρία ἔχει ὕψος στρατιωτικῶν δαπανῶν 7.382.760.000. ἔναντι 4.680.000.000, μᾶς κατηγόρησαν οἱ ὑπέρμαχοι τῆς προτάσεως τῶν τριῶν κομμάτων, διότι δὲν δίδομεν τὸ χέρι εἰς τοὺς Βούλγαρους. Δὲν ἐπληροφορήθητε, μᾶς εἶπον, τὸ νέον κλῖμα, τὴν πλημμυρίδα τῆς εἰρήνης ποὺ διαποτίζει τὸν κόσμον ὁλόκληρον: Τὴν ἐπληροφορήθημεν, κύριοι, καὶ εὐχόμεθα ἐκ βαθέων νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὸν κόσμον μία δικαία καὶ μόνιμος εἰρήνη. Ἐν ὀνόματι αὐτοῦ τοῦ ἰδεώδους, εἴμεθα πρόθυμοι νὰ λησμονήσωμεν καὶ νὰ δώσωμεν τὸ χέρι ἀκόμη καὶ εἰς τοὺς Βουλγάρους. Ἀλλὰ φοβούμεθα, ὅτι πρέπει νὰ δυσπιστῶμεν εἰς αὐτὸ τὸ κῦμα εἰρήνης ποὺ μᾶς ἦλθεν ἐξ Ἀνατολῶν. Φοβούμεθα, ὅτι ἀπὸ τοῦ πονηροῦ προέρχεται αὐτὴ ἡ σταυροφορία τῆς εἰρήνης, ποὺ δὲν ἔχει ὡς ὑπόβαθρον τὴν ἐλευθερίαν. Ἐλησμόνησεν ἡ χώρα ποὺ ἐνεπνεύσθη αἴφνης τὴν εἰρήνην ὡς παγκόσμιον σύνθημα, ὅτι κρατεῖ ὑπὸ τὸ πέλμα της λαοὺς ὑπερηφάνους καὶ εὐγενεῖς, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἐπέτρεψεν ἐπὶ 15 χρόνια, μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ βʹ παγκοσμίου πολέμου, νὰ γευθοῦν αὐτὰ τὰ θρυλικὰ ἀπρόσιτα μῆλα τῶν Ἑσπερίδων, ποὺ λέγονται ἐλευθερία καὶ εὐημερία. Ἰδοὺ διατὶ δυσπιστοῦμεν. Ἰδοὺ διατὶ δὲν σπεύδομεν νὰ ἀφοπλισθῶμεν. Ὡς πρὸς τὸν ἕτερον πόρον, διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα μας, τὴν οἰκονομίαν δηλαδὴ ἐκ τῶν κρατικῶν αὐτοκινήτων, ἀφίνω εἰς τὴν κρίσιν τῶν Ἑλλήνων ἀγροτῶν νὰ ἐκτιμήσουν τὶ ποσὸν δύναται νὰ ἐξοικονομήσῃ ὁ προϋπολογισμὸς ἐκ τοῦ λόγου τούτου. Νὰ γίνῃ περιστολὴ τῶν δαπανῶν τῶν κρατικῶν αὐτοκινήτων καὶ ἡ κίνησίς των νὰ τεθῇ ὑπὸ αὐστηρὸν ἔλεγχον, εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλὰ πρὸς Θεοῦ, μὴ συνδέετε τὸ ἔσοδον τοῦτο, τὸ μηδαμινόν, μὲ τὴν συνταξιοδότησιν τοῦ ἀγρότου. Δὲν τὸ ἐπιτρέπει ἡ σοβαρότης, οὔτε τοῦ θέματος, οὔτε τοῦ βήματος. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν πρότασιν Παπανδρέου, τοῦ ὁποίου τὴν ἐμμονὴν εἰς τὸ θέμα καὶ τὴν καλὴν πρόθεσιν ἀναγνωρίζω. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων ἐζήτησε 500 ἑκατομμύρια, πρὸς κάλυψιν τῆς δαπάνης τῆς προτάσεώς του, καίτοι παρεδέχθη, ὅτι ἡ δαπάνη, καὶ κατὰ τοὺς ἰδικούς του ἀριθμούς, εἶναι μεγαλυτέρα, ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὴν 13ην σύνταξιν, τὰ ἔξοδα διοικήσεως κλπ. Ἐν πάσῃ, ὅμως, περιπτώσει, καὶ τὰ 500 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων καλύπτονται πλήρως ἐκ τῶν τεσσάρων πόρων ποὺ ἐπρότεινεν, καθ’ ἡμᾶς δὲν καλύπτονται καὶ πλήττουν δι’ ἐμμέσου φορολογίας τὸ καταναλωτικὸν κοινόν, εἰς τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται καὶ ἡ μᾶζα τῶν ἀγροτῶν (περίπτ. βʹ καὶ γʹ τοῦ ἄρθρου 4) ἢ ἀμέσως τοὺς ἀγρότας καὶ τὰς ἀγροτικὰς κοινότητας (περίπτωσις ιδʹ ἄρθρου 4). Εἶναι χαρακτηριστικόν, ὅτι, πλὴν τοῦ 5% ἐπὶ τῶν εἰδῶν πολυτελείας, ἡ πρότασις Παπανδρέου δὲν περιέχει οὐδεμίαν ἐπιβάρυνσιν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶς ἰσχυρῶν. Καὶ ἐδῶ εἶναι ἡ οὐσία τοῦ θέματος καὶ οὐχὶ εἰς τὸ ὅτι συμφωνοῦν τὰ ποσὰ ποὺ ὑπολογίζει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, μὲ ἐκεῖνα ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς ἐτησίαν ἀπόδοσιν τῶν πόρων τῶν περιπτώσεων βʹ καὶ γʹ. Διὰ τὸ 5% τοῦ φόρου πολυτελείας, ὑπῆρξεν ἀμφισβήτησις καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων παρεπονέθη κατὰ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως Φορολογίας τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν ὑπῆρξε σαφὴς εἰς τὴν ἀπάντησίν της. Ὁ κ. Μερτικόπουλος, ὅπως μᾶς ἀπέδειξεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἀπεδέχθη καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, εἰς οὐδὲν σφάλμα ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀπάντησίν του. Τὸ στοιχεῖον αʹ τοῦ ἄρθρου 4 τῆς προτάσεως, περιέχει τὰ ἑξῆς: «Τὰ εἴδη ταῦτα καὶ ὁ τρόπος ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τούτου, ὁρισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος». Δὲν ἦτο συνεπῶς δυνατὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰ στοιχεῖα τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ νὰ ὑπολογίσῃ τὸν φόρον ἐπὶ εἰδῶν περιεχομένων εἰς πίνακα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὴν πρότασιν. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ κεφ. 11 ἄρθρ. 8 τοῦ προϋπολογισμοῦ 1959, ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: «Φόρος εἰδῶν πολυτελείας ἐπὶ παραγομένων ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, δραχ. 43 ἑκατ. Κεφ. 7 δὶς — ἄρθρ. 9. Φόρος εἰδῶν πολυτελείας ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ δραχ. 95 ἑκατ. (Ἀπόδοσις ἴσως μικροτέρα). Σημ.: α) Τὸ ποσοστὸν τοῦ ἤδη ὑφισταμένου φόρου ἐπὶ τῶν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ παραγομένων εἰδῶν, εἶναι κατὰ κανόνα 30%. Συνεπῶς, εἰς νέαν ἐπιβάρυνσιν ἐκ 5%, ἀντιστοιχεῖ ἔσοδον 7 ἑκατομμυρίων. β) Τὸ ποσοστὸν τοῦ ἤδη ὑφισταμένου φόρου ἀπὸ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων, ἀνέρχεται, κατὰ μέσον ὅρον, εἰς 40%. Συνεπῶς, εἰς νέαν ἐπιβάρυνσιν ἐκ 5%, ἀντιστοιχεῖ ἔσοδον 12 ἑκατομμυρίων. Ἤτοι, σύνολον 19 ἑκατομμύρια. Ὁ κ. Παπανδρέου τὰ ἀναβιβάζει εἰς 100 ἑκατομμύρια, διότι, παρὰ τὸ κείμενον τῆς προτάσεώς του, ὑπολογίζει τὸν φόρον ἐπὶ ὅλων τῶν βασικῶν εἰδῶν μὴ πρώτης ἀνάγκης τῶν περιεχομένων εἰς τὸν πίνακα μιᾶς ἐκδόσεως τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἡ Ἑλληνικὴ Οἰκονομία τοῦ 1958». Εἴτε, ὅμως, τὴν πρότασιν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, εἴτε τὸν πίνακα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὸ ἔσοδον ποὺ ὑπολογίζει ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, διὰ δύο λόγους. Ἕνα τυπικὸν καὶ ἕνα οὐσιαστικόν. Ὁ τυπικὸς εἶναι ἡ ἀντισυνταγματικότης τῆς προτεινομένης τροπολογίας καὶ ὁ οὐσιαστικός, ὅτι ἐκ τῶν εἰδῶν ἀξίας 59,3 ἑκατ. δολλαρίων τοῦ πίνακος 12 τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον δὲν εἶναι εἴδη πολυτελείας. Οὔτε τὰ εἴδη ὑφαντουργίας, ἀξίας 24,3 ἑκατ. δολλαρίων, οὔτε τὰ ὄργανα ἐφαρμογῆς ἠλεκτρισμοῦ ἢ τὰ ὡρολόγια καὶ ὅσα ἄλλα ἀνέφερεν εἰς τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δύνανται νὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς εἴδη πολυτελείας. Ὡς πρὸς τὴν ἀντισυνταγματικότητα, ὑπενθυμίζω τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 59 τοῦ Συντάγματος, ἔχον οὕτω: «Τὸ ἀντικείμενον τῆς φορολογίας, ὁ φορολογικὸς συντελεστὴς καὶ αἱ ἀπὸ τῆς φορολογίας ἀπαλλαγαὶ ἢ ἐξαιρέσεις καὶ ἡ ἀπονομὴ συντάξεων, δὲν δύνανται νὰ ἀποτελέσωσιν ἀντικείμενα νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως». Ἡ ἀφαίρεσις, τέλος, τοῦ ⅓ τοῦ συνολικοῦ ἐσόδου τοῦ Ν. Δ. 3570, θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν νὰ στερήσῃ καὶ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας σημαντικοῦ τμήματος τῶν κυρίων ἐσόδων των καὶ τὸν προϋπολογισμόν, τὸ ὁποῖον βαρύνει ὁ λογαριασμὸς ἀγροφυλακῆς, ἐσόδου 30 περίπου ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Δι’ ὅσων εἶπον, κύριοι βουλευταί, ἀπέδειξα, ὅτι καὶ κατὰ τὸ σκέλος τῶν ἐσόδων, ἀμφότεραι αἱ προτάσεις πάσχουν, διότι εἶναι δημοσιονομικῶς ἀβασάνιστοι. Ἀμφότεραι ἔχουν ὡς στόχον τὸ ⅓ τοῦ φόρου τοῦ Ν. Δ. 3570)56, τὸ ὁποῖον πράγματι τὸ 1958 ἀνῆλθεν εἰς 80 ἑκατ. δραχ., τὸ δὲ παρελθὸν ἔτος εἶναι κατά τι μικρότερον τῶν 70 ἑκατ. Ἠδύναντο, ὅμως, κάλλιστα, μὲ βάσιν τὸν φόρον αὐτὸν ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων, νὰ ἀντλήσουν πολὺ περισσότερα ὠφελοῦσαι, ἀντὶ νὰ ζημιώσουν τὰς Κοινότητας. Καὶ ἐξηγοῦμαι: Τὸ 1958, ἐπὶ ἀξίας ἀγροτικῶν προϊόντων 8.760.339.000, τὸ 2% ἀνῆλθεν εἰς 175.192.500 καὶ τὸ 1% τῆς ἀγροφυλακῆς εἰς 64.752.271. Τὸ ὕψος, ὅμως, τῆς ἀξίας τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων ἀποδεικνύει, ὅτι λαμβάνει χώραν μεγάλης ἐκτάσεως φοροδιαφυγή, μὴ ὀφειλομένη εἰς τοὺς ἀγρότας, ἀλλ’ εἰς τοὺς μετ’ αὐτῶν συναλλασσομένους. Δὲν εἶναι μόνον 8.760. ἑκατ’ ἡ φορολογητέα ὕλη. Εἶναι τοὐλάχιστον διπλασία ἐπὶ ἐτησίας γεωργικῆς παραγωγῆς 25 δισεκατομμυρίων. Κατ’ ἀκολουθίαν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν ὑπὲρ τῆς συνταξιοδοτήσεως τοῦ ἀγρότου, τὸ 55% τοῦ ἐπὶ πλέον τοῦ εἰσπραττομένου σήμερον φόρου, ὅτε θὰ εἴχομεν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα: 1) Ἀντὶ νὰ χάσουν ἔσοδον αἱ κοινότητες, θὰ εἶχον μεγαλύτερον κατὰ 50%, 2) οἱ ἀγρόται καὶ αἱ κοινότητες ἀπὸ κοινοῦ θὰ ἐβοήθουν διὰ τὸν περιορισμὸν τῆς φοροδιαφυγῆς. Τὸ ἐκ τοῦ πόρου τούτου ἔσοδον εἶναι τῆς τάξεως τῶν 100 ἑκατ. ἐτησίως, μὲ βάσιν τὰ στοιχεῖα τοῦ 1959. Κύριοι βουλευταί, ἀνέφερα ὡς παράδειγμα τὸν φόρον τοῦ Ν. Δ. 3570, διότι δὲν εἶναι ἰδικόν μου ἔργον, ἡ ἐξεύρεσις τῶν πόρων πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ ἱεροῦ πράγματι σκοποῦ τῆς συνταξιοδοτήσεως τοῦ ἀγρότου. Οἱ εἰδικοί, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται, μὲ τὸ θέμα καὶ ἐντὸς ἑξαμήνου, ὡς μᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, θὰ ἔχουν περατώσει τὴν ὁριστικήν των μελέτην, ἂς ἐξετάσουν τὴν πρότασίν μου. Θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ πόρος οὗτος νὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν εἰσφορὰν ἀγροτῶν, τῶν ὀρεινῶν ἰδίᾳ Κοινοτήτων, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὴν καταβάλουν. Καὶ ὁμιλῶ περὶ εἰσφορᾶς, διότι γνωρίζω, ὅτι ἄνευ αὐτῆς, οὔτε νὰ ἐκκινήσωμεν εἶναι δυνατόν, οὔτε νὰ προσφέρωμεν εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον ὑγιᾶ ἀσφάλισιν. Ἡ συνταξιοδότησις, ὡς προτείνεται, ἀποτελεῖ μικρὰν ἀνακούφισιν μιᾶς τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἀγρότου, μὲ βεβαίαν τὴν ἐπιδείνωσιν τῆς θέσεώς του καὶ τὴν διατάραξιν τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου. Ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν ὄχι μόνον τὴν σύνταξιν τοῦ ἀγρότου, τὴν ὁποίαν πράγματι ἐπιβάλλουν αἱ ἀρχαὶ τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως καὶ ἴση μεταχείρισις μὲ τὸν ἀστικὸν πληθυσμόν, ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου, τὴν ἔξοδόν του ἀπὸ τὴν ἐκ παραδόσεως ἀθλίαν του μοῖραν. Καὶ θὰ ἐχειροκροτούσαμεν πρῶτοι τὴν ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ κάλυψιν τοῦ ὅλου ἢ τοῦ μεγαλυτέρου μέρους τῆς δαπάνης τῆς ἀγροτικῆς συντάξεως, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο ἀζημίως διὰ τὴν ὁλότητα. Ὅπως ἐχειροκροτήσαμεν τὴν διάθεσιν ἐτησίως ποσοῦ 380 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν ἰατρικὴν καὶ νοσοκομειακὴν περίθαλψιν τῶν ἀγροτῶν, τὴν ὁποίαν καθιέρωσεν ἡ ἰδική μας παράταξις. Ὅσοι ὑποτιμοῦν αὐτὸ τὸ ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον προσεφέραμεν εἰς τοὺς ἀγρότας, προδίδουν ἢ ἄγνοιαν τοῦ θέματος ἢ κακὴν πίστιν. Τὸ ΙΚΑ μέχρι καὶ τοῦ 1957 κατέβαλε πολὺ περισσότερα διὰ τὸν κλάδον ἀσθενείας, ἀπὸ ὅσα κατέβαλε διὰ τὸν κλάδον συντάξεων. Ἀναγινώσκω ἀριθμούς: ...... Εἶναι, λοιπόν, ἡ ἀσφάλισις διὰ τὴν ἀσθένειαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἤρχισεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλισιν, ὄχι μόνον ὁ σπουδαιότερος, ἀλλὰ καὶ ὁ δαπανηρότερος κλάδος. Ὀρθῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεφέρθη εἰς τὰ βασικὰ αἴτια τῆς κακοδαιμονίας τοῦ Ἕλληνος ἀγρότου. Εἰς τὸν πτωχὸν κλῆρον καὶ εἰς τὴν παραγωγὴν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εὐγενῶν προϊόντων, ἡ διάθεσις τῶν ὁποίων εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν ἀποτελεῖ τὸν σταυρὸν τῆς οἰκονομίας μας. Ἐὰν προσθέσωμεν εἰς τοὺς βασικοὺς αὐτοὺς λόγους τὴν ὑπέρμετρον ἐπιβάρυνσιν ἀπὸ τοὺς ἐμμέσους φόρους, τὴν δυσαναλογίαν τῶν τιμῶν τῶν ἀγροτικῶν καὶ βιομηχανικῶν προϊόντων καὶ τὸ ἰδιαιτέρως χαμηλὸν ἀγροτικὸν εἰσόδημα, θὰ ἴδωμεν, ὅτι δὲν ἔχομεν μόνον χρέος νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ὑπερήλικας ἀγρότας μίαν μικρὰν μηνιαίαν σύνταξιν, ἀλλὰ πρωτίστως νὰ ἄρωμεν τὰς ἀνισότητας, αἱ ὁποῖαι καθιστοῦν τόσον ἀθλίαν τὴν ζωὴν καὶ τὴν ἀπασχόλησιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν χωριό. Τὰς ἀνισότητας αὐτὰς συναντῶμεν καὶ εἰς πλουσίας χώρας καθαρῶς γεωργικάς, ὅπως εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον, συζητουμένης τῆς οἰκονομικῆς μεταρρυθμίσεως, ὁ κυβερνητικὸς βουλευτὴς RÉNÉ CHERPANTIER εἶχε τὴν δύναμιν νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν πανίσχυρον Κυβέρνησίν του: «Ἐὰν πιστεύετε, ὅτι συμφέρει εἰς τὴν Γαλλίαν νὰ θυσιάσῃ τὴν γεωργίαν της, πρέπει νὰ ἔχετε τὴν εἰλικρίνειαν νὰ τὸ εἴπητε. Ἐάν, ἀντιθέτως, πιστεύετε εἰς τὸ συμφέρον τῆς γεωργίας, ἐφαρμόσατε μίαν πολιτικὴν ποὺ θὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὰς ἀνισότητας, τῶν ὁποίων θύματα εἶναι οἱ ἀγρόται». Ἰδού, λοιπόν, ὅτι καὶ αἱ γεωργικῶς πλούσιαι χῶραι ἔχουν ἀνάλογα προβλήματα. Ἂς εὐχηθῶμεν εἰς τὴν χώραν μας, τὰ προβλήματα αὐτά, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι ἀναμφισβητήτως καὶ ἡ συνταξιοδότησις τοῦ ἀγρότου, νὰ εὕρουν τὸ ταχύτερον τὰς καλυτέρας των λύσεις. Δὲν ὑπάρχουν διαφωνίαι εἰς τὸ θέμα. Οὔτε Κυβέρνησις καὶ Ἀντιπολίτευσις. Καὶ χαίρομεν εἰλικρινῶς, διότι ἡ ἐπισπεύδουσα μίαν πτυχὴν τοῦ ὅλου ἀγροτικοῦ προβλήματος Ἀντιπολίτευσις, ἀπεδείχθη, ὅτι παρεβίασεν ἀνοικτὰς θύρας, διότι ἤκουσε διὰ στόματος τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλίσεως μελετᾷ σοβαρῶς καὶ μὲ συνείδησιν εὐθύνης καὶ ὡς κύριον μέλημά της ἔχει τὴν ἀνύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ ἀγρότου. (Χειροκροτήματα).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μέρος ἔχει τὸν λόγον.

§122Α. ΜΕΡΟΣ. Σχετικῶς μὲ τὰς ἀσφαλίσεις, τὸ ἰδεῶδες θὰ εἶναι νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε ὅλα τὰ κοινωνικὰ στρώματα, ὁλόκληρος ὁ πληθυσμός, ὅλοι οἱ Ἕλληνες καὶ Ἑλληνίδες, νὰ ἀποκτήσουν ἀσφάλισιν πλήρη καὶ ἐναντίον τῆς ἀσθενείας καὶ ἐναντίον τοῦ ἀτυχήματος, τῆς ἀναπηρίας, τῆς μητρότητος καὶ ἔναντι τοῦ γήρατος. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἰδεῶδες. Προφανῶς, ὅμως, ἀνήκει ἡ πραγματοποίησίς του εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον. Καὶ δι’ αὐτὸ ἂς ἀρκεσθῶμεν νὰ ἐξετάσωμεν εἰς γενικὰς γραμμὰς τὸ ἰσχῦον ἀσφαλιστικόν μας σύστημα. Τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι ἐλλιπές. Ἐκτὸς τῶν ἐλλείψεων καὶ παραλείψεων, παρουσιάζει καὶ ἀδικίας καὶ ἀνισότητας. Ἀπὸ τὰ μεγάλα του δὲ τρωτά, εἶναι ἡ κατάτμησίς του, κατὰ ἀσφαλισμένους κλάδους, εἰς πολυάριθμα Ταμεῖα, διὰ τὴν κυρίαν ἢ ἐπικουρικὴν σύνταξιν. Τοῦτο, ὅμως, δημιουργεῖ μεγάλα ἔξοδα διοικήσεως, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ εἶναι περιωρισμέναι αἱ πρὸς τοὺς ἀσφαλισμένους παροχαί, εἰς τὰς ὁποίας πάλιν ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ κατὰ ἐπάγγελμα. Πανταχόθεν ἀκούονται παράπονα. Παράπονα ζωηρὰ διὰ τὸ Ι.Κ.Α., παράπονα διὰ τὸ Τ. Ε.Β.Ε., παράπονα διὰ τὸ Ταμεῖον Ἐμπόρων καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Καταφανῶς νοσεῖ τὸ ἀσφαλιστικόν μας σύστημα καὶ πάσχει ἀπὸ τὴν κατάτμησιν. Ἀλλὰ οὐδεμία Κυβέρνησις ἀπετόλμησε νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἑνοποίησιν, νὰ κάμῃ τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ ἐργασθῇ διὰ τὴν ἐξυγίανσιν. Λέγεται σχετικῶς, ὅτι χρειάζεται Κυβέρνησις ἰσχύος. Δὲν θὰ κρίνω, ἂν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι Κυβέρνησις ἰσχύος ἢ ὄχι. Λέγω, ὅμως, ὅτι τὸ ζήτημα δύναται νὰ ἀντιμετωπισθῇ μὲ τὴν σύμπραξιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Τότε μόνον εἶναι δυνατὴ ἡ ἑνοποίησις καὶ ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ σημερινὰ τοῦ συστήματος μειονεκτήματα καὶ ἁμαρτήματα. Πάντως, αἱ ἐντελῶς ἀδικαιολόγητοι παραλείψεις, πρέπει νὰ θεραπευθοῦν τώρα. Ἡ ἀγροτικὴ τάξις εἶναι ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ἀνασφάλιστος καὶ αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον, ὅπως ἀπαράδεκτον ἐπίσης εἶναι, ἄλλοι ἐκ τῶν ἀσφαλισμένων νὰ παίρνουν 300 μόνον δραχ. κατὰ μῆνα καὶ ἄλλοι 3.000 ἢ καὶ ἄνω, ὡς σύνταξιν ἀπὸ τὰ ἀσφαλιστικὰ Ταμεῖα. Ἐννοεῖται, ὅτι ὑπάρχουν καὶ περιπτώσεις, ποὺ ἕνας ἀσφαλισμένος λαμβάνει σύνταξιν καὶ ἀπὸ ἄλλα Ταμεῖα. Αὐτὸ τὸ πολλαπλοῦν τῆς συντάξεως, ὅταν μάλιστα αἱ συντάξεις εἶναι παχυλαί, πρέπει νὰ καταργηθῇ. Ὄχι ἄλλοι πολλά, ἄλλοι λίγα καὶ ἄλλοι, ὅπως οἱ ἀγρόται, τίποτε. Πῶς νὰ χαρακτηρίσῃ κανεὶς τὴν τόσην ἀνισότητα;

§123Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Δηλαδή, κύριε συνάδελφε, εἶσθε ὑπὲρ τῆς συγχωνεύσεως ἀσφαλιστικῶν ὀργανισμῶν, ἐπ’ ἀπωλείᾳ κεκτημένων δικαιωμάτων ταύτης ἢ ἐκείνης τῆς τάξεως.

§124Α. ΜΕΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω ἐγώ, εἶναι, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὰς ἐγωϊστικάς μας τάσεις καὶ νὰ ἐπιδείξωμεν ἀλληλεγγύην. Ἡ σχετικὴ ἰσότης εἶναι ἐπιβεβλημένη. Δὲν λέγω ἡ ἀπόλυτος ἰσότης. Θὰ ὑπάρχουν διαφοραί, ἀλλ’ ὄχι τόσον μεγάλαι. Σκοπός μας θὰ εἶναι νὰ βοηθήσωμεν τοὺς μᾶλλον οἰκονομικῶς ἀδυνάτους. Καὶ ἐν ὀνόματι τῆς σχετικῆς αὐτῆς ἰσότητος, θὰ ἤθελα νὰ μὴ ὑπάρχουν καὶ ὡς πρὸς τὰς ἀμοιβὰς τῶν ἐργαζομένων μεγάλαι, τόσον μεγάλαι διαφοραί. Ὄχι ἄλλοι πλουσίας ἀμοιβὰς ἢ πλούσια εἰσοδήματα καὶ ἄλλοι, οἱ πολλοί, νὰ παλαίουν πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς ζωῆς των, τῆς ζωῆς τῶν οἰκογενειῶν των, μὲ ἕνα πενηντάρι τὴν ἡμέρα. Καὶ ἀσφαλῶς, ὁ ἀναφερθεὶς σκοπὸς θὰ ἔλθῃ ἡμέρα ποὺ θὰ πραγματοποιηθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ τώρα τοὺς ἀγρότας, ἔχω νὰ τονίσω, ὅτι ἡ ἀδικία, ἡ προσγινομένη, εἶναι πελωρία. Πρέπει νὰ τύχουν καὶ αὐτοὶ τῶν ἰδίων μὲ τὰς ἄλλας κοινωνικὰς τάξεις δικαιωμάτων. Ὅπως οἱ ἄνθρωποι τῶν πόλεων, πρέπει καὶ οἱ χωρικοί μας νὰ τύχουν πλήρους ἰατροφαρμακευτικῆς προστασίας, ἄνευ διακρίσεων. Νὰ ἀσφαλισθοῦν αὐτοὶ καὶ αἱ οἰκογένειαί των. Ἐν συνεχείᾳ πρέπει, εἰς περιπτώσεις ἀπαιτούσας νοσοκομειακὴν περίθαλψιν, νὰ εἶναι καὶ δι’ αὐτοὺς ἀνοικτὰ καὶ δωρεὰν τὰ νοσοκομεῖα τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῆς πρωτευούσης. Δι’ αὐτὸ δὲν πρέπει ν’ ἀπαιτηθοῦν ἑξάμηνα πρὸς μελέτην. Ἐπείγει, διότι ὁ ἀγρότης ποὺ θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ ἰδιωτικὸν νοσηλευτικὸν ἵδρυμα, μὲ τὰ μεγάλα νοσήλεια, θὰ ξεπουληθῇ. Θὰ πουλήσῃ τὸ χωράφι, τὰ ζῶα του. Ἐκτὸς αὐτῶν ἡ ἀσφάλισις πρέπει νὰ περιλαμβάνῃ τὴν προστασίαν εἰς περίπτωσιν ἀτυχήματος, τῆς ἀναπηρίας. Ἀκόμη τῆς μητρότητος. Ὅ,τι δηλαδὴ ἔχουν καὶ οἱ ἄλλοι. Ἀφίσαμεν τὴν συνταξιοδότησιν τελευταίαν, τὴν συνταξιοδότησιν διὰ τὸ γῆρας, διότι ὑπάρχει μία ἄλλη νὰ γίνῃ. Εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς ἀσφαλίσεως τῶν γεωργικῶν καλλιεργειῶν καὶ τῶν ζώων τοῦ ἀγρότου καὶ τοῦ κτηνοτρόφου, διὰ τὸ ἐνδεχόμενον θεομηνιῶν καταστρεπτικῶν διὰ τὰς καλλιεργείας ἀσθενειῶν ἢ ἐπιζωοτιῶν. Εἶναι μεγάλης σημασίας ἡ τοιούτου εἴδους ἀσφάλισις. Αἱ θεομηνίαι δὲν εἶναι τι τὸ σπάνιον. Καὶ ἔτσι πολλοὶ ἀγρόται, ἐξ αἰτίας των, χάνουν τὴν ἐσοδείαν των καὶ μένουν δυστυχεῖς, εἰς τὸ ἔλεος τῆς τύχης. Ἐνίοτε ὑφίσταται βλάβην καὶ τὸ κεφάλαιόν των εἰς δένδρα ἢ ἄλλας φυτείας. Ἀπόδειξις πρόσφατος τὸ Πήλιον, ὅπου, κατόπιν τοῦ φοβεροῦ παγετοῦ τὸ 1957, ἓν ἑκατομμύριον καὶ διακόσιαι χιλιάδες ἐλαιόδενδρα ἔπαθον εἰς μέγιστον βαθμόν, ὥστε πολλὰ ἀνεπανορθώτως ν’ ἀποξηρανθοῦν καὶ ἄλλα, τὰ περισσότερα, νὰ μὴ ἠμπορῇ ν’ ἀποδώσουν καρπόν, παρὰ μετὰ παρέλευσιν πέντε δέκα ἢ καὶ πλέον ἐτῶν. Ἐκ τῶν συνεπειῶν τοῦ παγετοῦ καὶ ἐκ τῶν γνωστῶν σεισμῶν, πλημμυρῶν καὶ ἀνεξηγήτων συνεχῶν ἀφοριῶν εἰς τὰ ἐλαιόδενδρα, τὸ Πήλιον πάσχει εἰς ἀπερίγραπτον βαθμόν, μὲ ἀποτέλεσμα ν’ ἀποφασίσῃ σήμερον ἡ Κυβέρνησις, κατόπιν εἰσηγήσεων τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, τὴν ἀποστολήν, διὰ χιλιάδας Πηλιορειτῶν, βοηθημάτων εἰς ἄλευρα, λάδι καὶ ρύζι. Πρωτοφανές. Δι’ αὐτὸ καὶ πρέπει νὰ καθιερωθῇ ἡ ὑποχρεωτικὴ ἀσφάλισις τῶν γεωργικῶν καλλιεργειῶν, τῶν ζώων τῶν ἀγροτῶν, ὅπως καὶ τῶν κτηνοτρόφων. Οἱ ἀγρόται ἠμποροῦν ἀσφαλῶς καὶ σήμερα νὰ ἀσφαλίσουν κατὰ τῶν θεομηνιῶν ὡρισμένα προϊόντα των εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Γίνεται τοῦτο μὲ καταβολὴν ἀσφαλίστρων. Αὐτὸ ὅμως ἔχει προαιρετικὸν χαρακτῆρα. Ἀλλὰ ἐδῶ εἶναι ἀνάγκη ἡ ἀσφάλισις νὰ εἶναι διὰ τὰ προϊόντα καὶ διὰ τὰ ζῶα ὑποχρεωτικὴ καὶ γενική. Κατ’ αὐτὸν μόνον τὸν τρόπον θὰ ἔχῃ ὁ γεωργὸς καὶ ὁ κτηνοτρόφος τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας, ἐνῷ τώρα εἶναι ἐκτεθειμένος εἰς τὸ ἔλεος τῆς τύχης. Παρακαλῶ, τὸ πρόβλημα τοῦτο, τῆς ὑποχρεωτικῆς δηλαδὴ ἀσφαλίσεως, νὰ τύχῃ προσοχῆς ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ γίνῃ ἡ σχετικὴ μελέτη καὶ ταχέως νὰ θέσωμεν εἰς λειτουργίαν Ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἀσφάλισιν τῶν γεωργικῶν καλλιεργειῶν, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωτική, ν’ ἀσφαλίζῃ ἀκόμη καὶ τὰ ζῶα τοῦ ἀγρότου, ὅπως καὶ τὰ ποίμνια τοῦ κτηνοτρόφου. Καὶ ἐπανερχόμεθα τώρα εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς παροχῆς συντάξεως εἰς τοὺς ἡλικιωμένους ἀγρότας. Ἐπροτάθη, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου, νὰ γίνῃ κάποιος διαχωρισμὸς μεταξὺ τῶν ἀγροτῶν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς κατάστασιν μεγαλυτέρας πτώχειας καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διαθέτουν μίαν περιουσίαν καὶ κατὰ ἕνα τρόπον ἀντιμετωπίζουν τὰς ἀνάγκας τῆς ζωῆς. Ἡ πρότασις αὐτὴ εἶναι ἐντελῶς ἀπαράδεκτος. Ἢ θὰ ἀσφαλισθοῦν ὅλοι ἀνεξαιρέτως οἱ ἡλικιωμένοι ἀγρόται, ἄνδρες καὶ γυναῖκες, γυναῖκες σύζυγοι ἀγροτῶν ἢ χῆραι θανόντων ἀγροτῶν ἢ δὲν θὰ ἀσφαλισθῇ κανείς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν παραλείψεις καὶ διακρίσεις. Διότι ἂν θελήσωμεν νὰ ἐπιχειρήσωμεν τὰς τοιούτου εἴδους κατατάξεις, εἶναι ὡσὰν νὰ θέλωμεν νὰ σπείρωμεν ζιζάνια ἀνάμεσα εἰς τὴν ἀγροτικὴν τάξιν καὶ νὰ καλλιεργήσωμεν τὸ μῖσος μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ προκριθοῦν εἰς τὴν συνταξιοδότησιν καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποκλεισθοῦν. Θὰ ἐπιφέρωμεν ἀναστάτωσιν χωρὶς κανένα ἄλλο πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Ἡ ἀκριβὴς κατάταξις εἶναι δυσχερεστάτη, καὶ ἂν τὸ ἔργον ἀναληφθῇ μὲ εὐσυνειδησίαν. Ἀποκρούομεν, λοιπόν, τὰς διακρίσεις καὶ ζητοῦμεν τὴν συνταξιοδότησιν εἰς ὅλους τοὺς ἀγρότας, ἄνδρας καὶ γυναῖκας, ἀσχέτως ἂν ἕνας ἢ μία ἔχῃ ὀλίγα στρέμματα γῆς ἢ ὁ ἄλλος περισσότερα. Ὅλοι οἱ ἀγρόται δέον νὰ θεωρηθοῦν ὡς ἀνήκοντες εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν. Σχετικῶς θέλω νὰ παρατηρήσω: ἐφ’ ὅσον διὰ τὰς ἄλλας κοινωνικὰς τάξεις, αἱ ὁποῖαι συνταξιοδοτοῦνται δὲν κάμνομεν διαχωρισμοὺς καὶ διακρίσεις, ἀλλὰ ἀσφαλίζομεν ὅλους, πλουσίους καὶ πτωχούς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι τὴν αὐτὴν ἀρχὴν νὰ τηρήσωμεν καὶ διὰ τοὺς ἀγρότας. Ὅσον ἀφορᾷ, τώρα, τοὺς πόρους διὰ τὴν συνταξιοδότησιν, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι οἱ ἀγρόται, λόγῳ τῆς μεγαλυτέρας των εἰσφορᾶς εἰς τὸν κρατικὸν προϋπολογισμόν, γινομένην διὰ τῶν ἐμμέσων φόρων, δικαιοῦνται νὰ διεκδικήσουν διὰ τὰς συντάξεις των ἐκ τοῦ κρατικοῦ αὐτοῦ προϋπολογισμοῦ μίαν ἱκανοποιητικὴν ἐνίσχυσιν. Δικαιοῦνται ἐπίσης νὰ ζητήσουν καὶ μίαν καταβολὴν ὁπότε ἔλαβεν ἐπέκτασιν ἡ κοινωνικὴ ἀσφάλισις διὰ τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμούς, οἱ ἀγρόται διαρκῶς εἰσφέρουν ὑπὸ τὴν Α, ἢ τὴν Β μορφήν, (δικηγορόσημον, ἰατρόσημον κλπ.) ὑπὲρ τῶν ἀσφαλισμένων κλάδων τοῦ πληθυσμοῦ τῶν ἀστικῶν κέντρων, καὶ εἰσφέρουν, χωρὶς αὐτοὶ νὰ ἔχουν κανένα ἀπολύτως ἀντάλλαγμα. Γεννᾶται τώρα ἡ ὑποχρέωσις καὶ τῶν ἀστικῶν τάξεων νὰ δώσουν καὶ αὐτοὶ μέχρις ἑνὸς σημείου ὑπὲρ τῆς συνταξιοτήσεως τῶν χωρικῶν, τῶν ὁποίων ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις εἶναι ἀθλία. Ὁ θεσμὸς πάντως πρέπει νὰ καθιερωθῇ μὲ ἀσφάλισιν ἐκ τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ τῶν ἀνδρῶν καὶ τῶν γυναικῶν καὶ διὰ νὰ ἐπιτύχῃ πρέπει νὰ ἔχῃ ἐξασφαλισμένους τοὺς ἐπαρκεῖς καὶ σταθεροὺς πόρους. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν, κτίζοντες ἐπὶ μὴ σταθερῶν βάσεων, διότι αὐτὸ θὰ ἐσήμαινε ἀποτυχίαν τοῦ μέτρου ἐκ τῶν προτέρων. Διὰ νὰ ἐπιτύχῃ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ συγκατανεύσωμεν διὰ μίαν σειρὰν ἐτῶν εἰς σοβαρὰν ὑπὲρ τῶν συντάξεων τῶν ἀγροτῶν ἐνίσχυσιν ἐκ μέρους τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ συγχρόνως νὰ ἐπιζητήσωμεν διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν καὶ μίαν ἀξιόλογον ὁπωσδήποτε συμβολὴν ἐκ μέρους τῶν ἄλλων Ἀσφαλιστικῶν Ταμείων, τὰ ὁποῖα σημαντικῶς ἔχουν ἐξυπηρετηθῆ ἐπὶ δεκαετηρίδας ἀπὸ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ θεσμοῦ, ἀναγκαία προϋπόθεσις εἶναι, ἡ ἐπάρκεια καὶ ἡ σταθερότης τῶν πόρων. Εἶναι δέ εὐτύχημα, ὅτι ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος ἔχει.........

§125Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Σᾶς ἀκούω μετὰ προσοχῆς καὶ μάλιστα καὶ μὲ πόνον, ποὺ ὁμιλεῖτε διὰ τοὺς ἀγρότας. Δυστυχῶς, κ. συνάδελφε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαπιστώσω, ὅτι οὐδεὶς ἄλλος ἐκ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ κόμμα σας παρίσταται, ἐκτὸς ἀπὸ ὑμᾶς. Φέρει τὸ κόμμα σας τὴν ὀνομασίαν «Κόμμα Ἀγροτῶν» καὶ λυποῦμαι διὰ τὴν ἀπουσίαν.

§126Α. ΜΕΡΟΣ. Τὸ Ἀγροτικὸν Κόμμα ἐκπροσωπεῖται, ὅπως γνωρίζετε, ἀπὸ μίαν μικρὰν ὁμάδα εἰς τὴν Βουλήν, ὑποχρέωσις δὲ τῶν ἀγροτικῶν βουλευτῶν εἶναι, ὁσάκις προκύπτουν ζητήματα ὡς τὸ ὑπὸ συζήτησιν, νὰ ἐπικοινωνοῦν μὲ τοὺς ἀγρότας. Ἑπομένως ἂν συνέπεσε, κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν, οἱ ἄλλοι συνάδελφοι τῆς ἀγροτικῆς ὁμάδος νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰς ἐπαρχίας διὰ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα, ὑποθέτω, ὅτι αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ σφάλμα. Βεβαίως ἐγὼ εἶμαι ὁ ὀλιγώτερον δυνατὸς ἑρμηνευτὴς τῶν πόθων τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ὅπως καὶ τῶν ἀναγκῶν του. Αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ τὸ παραδεχθῇ κανείς, ἀλλὰ ἡ φωνή μου εἶναι φωνὴ εἰλικρινείας καὶ πάθους διὰ τὸν ἀγρότην καὶ ἕνα μακρὸν παρελθὸν πλῆρες ἀπὸ ἀγωνιστικότητα διὰ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν ἐπιτρέπει ὥστε νὰ μὴ δικαιοῦται κανεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν εἰλικρίνειαν τῶν λόγων μου.

§127ΦΩΝΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§128Α. ΜΕΡΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν εὐγενῆ αὐτὴν ἀναγνώρισιν. Τώρα, ἂς συνοψίσωμεν τὰ λεχθέντα: Εἶναι ἀναγκαία ἡ γενίκευσις τῆς ἀσφαλίσεως καὶ εἰς τοὺς ἀγρότας διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς ἀσθενείας, νὰ τοὺς παράσχωμεν πλήρη ἰατρικὴν καὶ φαρμακευτικὴν περίθαλψιν. Καὶ ἐπειδὴ ἀνέφερα τὸν ὅρον «φαρμακευτικὴ περίθαλψις» ἔχω νὰ εἴπω διὰ μερικὰ νοσηλευτικὰ ἱδρύματα, ὅτι εἰς αὐτὰ ἐπικρατεῖ ἕνα περίεργον σύστημα. Πληρώνετε νοσήλεια ὑψηλὰ καὶ πληρώνετε ἐπίσης διὰ ἐξετάσεις καὶ ἀναλύσεις ἀμοιβὰς αὐτόχρημα ὑπερβολικάς. Ἔρχεται τώρα, ἡ σειρὰ τῶν φαρμάκων καὶ δι’ ὡρισμένα ἐξ αὐτῶν, σᾶς παραπέμπουν εἰς τὰ ἰδιωτικὰ φαρμακεῖα, διότι σᾶς λέγουν, ὅτι τὸ ἵδρυμα δὲν διαθέτει αὐτὰ τὰ φάρμακα. Εἶσθε ὑποχρεωμένος τότε νὰ πάρετε τὰ φάρμακα ἀπὸ τὰ φαρμακεῖα, πληρώνοντες ἐκεῖ καὶ ἕνα ἐμπορικὸν κέρδος, τὸ ὁποῖον εἶναι πολλὲς φορὲς 30% ἴσως καὶ παραπάνω ἀπ’ τὸ κόστος τοῦ φαρμάκου. Καὶ ἐρωτῶ: Κατὰ ποίαν λογικὴν ὁ «Ἐρυθρὸς Σταυρὸς» καὶ ὁ «Εὐαγγελισμὸς» παραπέμπουν τοὺς οἰκείους τῶν νοσηλευομένων εἰς τὰ ἰδιωτικὰ φαρμακεῖα διὰ νὰ προμηθευθοῦν ὡρισμένα φάρμακα, ἐνῷ θὰ ἠμποροῦσαν τὰ ἱδρύματα αὐτὰ νὰ τὰ ἔχουν εἰς τὰ ἰδιαίτερά των φαρμακεῖα καὶ νὰ γίνεται ἐκεῖθεν ἡ προμήθεια εἰς τιμὰς λογικάς; Διατὶ νὰ τρέχουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἰς τὴν πόλιν, νὰ ἀκριβοπληρώνουν καὶ νὰ χάνεται καὶ χρόνος, ποὺ ἐνδεχομένως ἔχει σημασίαν διὰ τὸν ἄρρωστον; Αὐτὴ ἡ κατάστασις εἶναι ἀκατανόητος καὶ θὰ παρακαλοῦσα, εἴτε τὸ ζήτημα εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας, εἴτε τῆς ἐν γένει Κυβερνήσεως, νὰ ἐρευνηθῇ διὰ νὰ διαπιστωθῇ τὶ ἀκριβῶς συμβαίνει εἰς τὰ νοσηλευτικά μας ἱδρύματα. Εἶναι ὁπωσδήποτε ἀνάγκη νὰ σταματήσῃ ἡ ἐκμετάλλευσις καὶ νὰ παύσουν αἱ ταλαιπωρίαι τοῦ κόσμου, ποὺ ἐξ ἀνάγκης καταφεύγει στὰ νοσηλευτικὰ ἱδρύματα. Ἔχω σχετικῶς νὰ ἀναφέρω: Εἶδα ἀνθρώπους ἀλλόφρονας, διότι ἐνῷ ὑπελόγιζαν νὰ πληρώσουν 300 δραχμ. ἡμερησίως εἰς ἕνα ἵδρυμα διὰ ἰατροφαρμακευτικὴν περίθαλψιν, τροφήν, κλπ. τοὺς παρουσίασαν κατὰ τὴν ἔξοδον ἐκ τοῦ ἱδρύματος πολὺ μεγάλους λογαριασμούς, ποὺ τοὺς ἔφεραν εἰς ἀπελπισίαν. Πάντως ὅσα εἰσπράττουν εἰς τὰ νοσηλευτικὰ ἱδρύματα εἶναι ὑπερβολικὰ καὶ οὕτω μόνον πλούσιοι δύνανται ν’ ἀνταποκριθοῦν εἰς τοιούτου εἴδους δαπάνας. Αὐτὰ γενικῶς διὰ τὰ φάρμακα καὶ τὰ νοσηλευτικὰ ἱδρύματα. Ὅσον ἀφορᾷ, ἐν συνεχείᾳ, διὰ τὴν ἀσφάλισιν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ἐπιβάλλονται: πλήρης καὶ ἄνευ διακρίσεων ἀσφάλισις δι’ ὅλους τοὺς ἀγρότας, ἄνδρας καὶ γυναῖκας. Ἀσφαλιστικὸς Ὀργανισμὸς ὅσον τὸ δυνατὸν, ὀλιγώτερον δαπανηρός. Πόροι σταθεροὶ μὲ εἰσφορὰν τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ εἰσφορὰν ἐπίσης τῶν ἄλλων Ἀσφαλιστικῶν Ταμείων, ἐφ’ ὅσον εἶναι πλούσια. Σύνταξις εἰς ὅλους, ἀλλὰ καὶ ταχίστη μέριμνα διὰ τὴν ὑποχρεωτικὴν ἀσφάλισιν τῶν γεωργικῶν καλλιεργειῶν καὶ τῶν ζώων τῶν ἀγροτῶν, ὡς καὶ τοῦ ζωϊκοῦ κεφαλαίου τῶν κτηνοτρόφων ἐναντίον τῶν θεομηνιῶν. Ἀδιάλειπτος τέλος ἔλεγχος εἰς τὰ νοσηλευτικὰ ἱδρύματα, ὅπου ἰσχύουν ὅροι λειτουργίας ἐκμεταλλευτικοί.

§129Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Πάντως, κ. συνάδελφε, πιστεύομεν, ὅτι ὁ ἐργαζόμενος ἄνθρωπος δικαιοῦται ἐπίσης ἐνώπιον ζωῆς ἑκάστου νὰ ἐξασφαλίζῃ εἰς τὰ συντηρούμενα παρ’ αὐτοῦ μέλη ὑγείαν καὶ στοιχειώδη εὐημερίαν. Καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν καταβάλλομεν πᾶσαν προσπάθειαν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρελθούσης τῆς ὥρας δέχεσθε νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον ὥραν 6.30 μ. μ. μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν, συζήτησις προτάσεως νόμων, περὶ τροποποιήσεως καταργήσεως κλπ. Ν. Δ. τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. (Ὥρα 0.10′ π. μ.)