1960.02.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 40ὴ

Πέμπτη 4 Φεβρουαρίου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναβάλλεται προσωρινῶς ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βολουδάκης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. (Γραμμ.). (Ἀναγινώσκει). Οἱ κ. κ. Ε. Ἀβέρωφ–Τοσίτσας (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) καὶ Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἱδρύσεως ἐν Ἑλλάδι ξένων στρατιωτικῶν νεκροταφείων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Λεονάρδος, Π. Βαρδινογιάννης, Ι. Ὀρφανός, Γ. Μπακατσέλος, Μ. Στεφανίδης, Ε. Ἀρβανιτάκις, Δ. Κωστῆς, Ν. Ζορμπᾶς, Κ. Ἀθανασιάδης, Σ. Κωστόπουλος, Α. Μπαρότσης, Π. Πολυχρονίδης, Κ. Μαρῆς, Ε. Κοθρῆς, Φ. Πιτούλης καὶ Α. Δερδεμέζης, καταθέτουσι, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος, πρότασιν νόμου, «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4026)1956 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 3340) 1955 «περὶ ἱδρύσεως Ἐθνικῆς Ὑπηρεσίας Αἱμοδοσίας». Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου, «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ὑπ’ 4014)1959 Ν. Δ. «περὶ Ἀνωνύμου Ἑταιρείας διὰ τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Βαρβιτσιώτης καὶ Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 162)10.12.59 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ ρυθμίσεως τρόπου ἐξοφλήσεως καθυστερουμένων ἀσφαλιστικῶν εἰσφορῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Βογιατζῆς, Ι. Λαυρεντίδης καὶ Π. Γυιόκας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 162)10. 12.59 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ ρυθμίσεως τρόπου ἐξοφλήσεως καθυστερουμένων ἀσφαλιστικῶν εἰσφορῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Τούμπας, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περί κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 162)10.12.59 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ ρυθμίσεως τρόπου ἐξοφλήσεως καθυστερουμένων ἀσφαλιστικῶν εἰσφορῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Πολυχρονίδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 162)10.12.59 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ ρυθμίσεως τρόπου ἐξοφλήσεως καθυστερουμένων ἀσφαλιστικῶν εἰσφορῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Κοθρῆς, Π. Πολυχρονίδης καὶ Ι. Ὀρφανός, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 162) 10.12.59 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ ρυθμίσεως τρόπου ἐξοφλήσεως καθυστερουμένων ἀσφαλιστικῶν εἰσφορῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 162)10.12.59 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ ρυθμίσεως τρόπου ἐξοφλήσεως καθυστερουμένων ἀσφαλιστικῶν εἰσφορῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Λ. Σαραφιανός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ν. Συλλάτων, δι’ ἧς ζητεῖ τὴν προαγωγὴν τοῦ Σχολείου των. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Λ. Σαραφιανός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ–Κτηνοτροφικοῦ Συνεταιρισμοῦ Βαρβάρας Χαλκιδικῆς, δι’ ἧς αἰτεῖται τὴν λῆψιν ἀναγκαιούντων μέτρων πρὸς προστασίαν τῆς Κτηνοτροφίας. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐπαγγελματικοῦ καὶ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Κερκύρας, αἰτουμένου τὴν ἐγκατάστασιν Σχολῆς Ἀστυνομίας Πόλεων ἐν Κερκύρᾳ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Π. Σταυρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Συνεταιρισμῶν Στράτου–Αἰτωλοακαρνανίας, αἰτουμένου ὅπως τεθῇ φραγμὸς εἰς τοὺς ἀγοραστὰς καπνῶν ἐσοδείας 1959, οἵτινες προσφέρουν μειωμένας τιμάς. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Λ. Μπουρνιᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου Χίου, αἰτουμένης ὅπως ὑποχρεωθῇ ἡ Δημοτικὴ ἀρχὴ Χίου εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τῶν περιπτέρων τῶν μελῶν τῆς ἐν λόγῳ Ἑνώσεως διὰ Τουριστικῶν καὶ παρακρατηθῇ ἡ δαπάνη ἀπὸ τὰς συντάξεις τῶν μελῶν της. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Κερκύρας, αἰτουμένου τὴν αὔξησιν τῶν δανείων αὐτοστεγάσεως. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Λ. Μπουρνιᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Καρδαμύλων, αἰτουμένου τὴν ἐπανάληψιν τῶν διακοπέντων δρομολογίων ἀτμοπλοίου «Γεώργιος Φ.».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων.

§4Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρεόδρε, σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μοῦ δίδετε τὸν λόγον διὰ νὰ ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην λύπην, τὴν ὁποίαν δοκιμάζομεν, διὰ τὸν θάνατον ἑνὸς παλαιοῦ συναδέλφου καὶ ἐκλεκτοῦ στελέχους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Πρόκειται περὶ τοῦ στρατηγοῦ Χαβίνη. Ὁ στρατηγὸς Χαβίνης ὑπῆρξεν ἕνας λαμπρὸς ἀξιωματικός, ὑπῆρξε σταθερὸς καὶ ἔντιμος πολιτικός. Ἐχρημάτησεν ἐπανειλημμένως ὑπουργὸς καὶ βουλευτὴς καὶ νομίζω, ὅτι ἔχαιρε τῆς κοινῆς ἐκτιμήσεως ὁλοκλήρου τοῦ Σώματος. Θὰ ἐπρότεινα, κ. Πρόεδρε, ὅπως ἐκφρασθῇ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἡ συμπάθεια καὶ τὰ συλλυπητήρια πρὸς τὴν οἰκογένειαν τοῦ ἐκλιπόντος συναδέλφου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ Προεδρεῖον συμμερίζεται τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων περὶ τοῦ ἀειμνήστου Θεοδ. Χαβίνη καὶ ἔχει νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι παρηγγέλθη ἤδη ὁ στέφανος, ὁ ὁποῖος θὰ κατατεθῇ αὔριον κατὰ τὴν ὥραν τῆς κηδείας. Ὁ κ. Π. Γαρουφαλιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§6Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην λύπην μου διὰ τὴν ἀπώλειαν ἑνὸς ἐκλεκτοῦ συμπολίτου καὶ συναδέλφου, ὁ ὁποῖος προσέφερε πολλαπλᾶς καὶ μεγάλας ὑπηρεσίας τόσον εἰς τὴν ἰδιαιτέραν ἐκλογικήν του περιφέρειαν, ὅσον καὶ εἰς τὰ γενικώτερα ζητήματα τῆς πολιτικῆς τῆς χώρας.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§8Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰλικρινῶς, κ. Πρόεδρε, συμμεριζόμεθα τὸ πένθος τοῦ κοινοβουλευτικοῦ κόσμου διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἀειμνήστου στρατηγοῦ Θ. Χαβίνη. Ὁ ἐκλιπὼν πολιτικός, ἦτο ἀνὴρ δράσεως καὶ ἱκανότητος. Ὡς ἀξιωματικός, ὑπῆρξε πράγματι μαχητής. Διεκρίθη εἰς τὸν στρατὸν προσφέρας ἐξαιρετικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα. Ὡς πολιτικός, διὰ τῆς εὐθύτητος τοῦ χαρακτῆρος του, τῆς συνεπείας του, τῆς φιλοπονίας καὶ τῆς μελέτης, ἐδημιούργησε νέον στάδιον δράσεως, διακριθεὶς καὶ εἰς τὸ στάδιον αὐτὸ διὰ τὰς πρὸς τὴν Πατρίδα ὑπηρεσίας του. Ἄνθρωποι, ὡς ὁ Θεόδωρος Χαβίνης, ζῶντες, ὠφελοῦν τὴν Πατρίδα, ἀποθνήσκοντες ἀφήνουν κενὸν δυσαναπλήρωτον. Συμμερίζομαι τὴν λύπην τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ αἰσθάνομαι ἱκανοποίησιν, κ. Πρόεδρε, διότι ὁμιλήσας πρὸ ὀλίγου εἴπατε, ὅτι καὶ ὑμεῖς συμμεριζόμενοι τὸ πένθος διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἀειμνήστου στρατηγοῦ Θεοδ. Χαβίνη, δίδετε ἐκ μέρους τοῦ Κοινοβουλίου τὴν πρέπουσαν τιμὴν εἰς τὴν μνήμην του.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Πασαλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§10Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Συμμεριζόμεθα καὶ ἡμεῖς, κ. Πρόεδρε, τὴν θλῖψιν διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἀειμνήστου στρατηγοῦ Θεοδώρου Χαβίνη. Τὸν Θεόδωρον Χαβίνην τὸν ἐγνώρισα ἀπὸ πολὺ παλαιὰ καὶ ἦτο ἔντιμος στρατιώτης ὑπηρετήσας τὴν Πατρίδα εἰς ὅλας τὰς μάχας. Ἀλλὰ ἦτο καὶ ἀγωνιστὴς διὰ τὴν Δημοκρατίαν. Συμμερίζομαι καὶ ἐγὼ τὴν λύπην τοῦ Κοινοβουλίου διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἀνδρός.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§12Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις συμμετέχει εἰς τὸ πένθος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἀειμνήστου συναδέλφου στρατηγοῦ Θεοδ. Χαβίνη. Δὲν θὰ λησμονήσωμεν ποτέ, ὅσοι εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ συμπαρεδρεύσωμεν μετ’ αὐτοῦ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, μὲ ποίαν σωφροσύνην, μὲ ποίαν προσοχήν, μὲ ποίαν ἀντικειμενικότητα πάντοτε ἀντιμετώπισε τὰ ζητήματα εἰς τὰς πλέον δυσκόλους συζητήσεις καὶ εἰς τὰς ὀξυτάτας φάσεις τῶν συζητήσεων αὐτῶν. Ἡ ζωή του ἡ ἀσκητική, ἡ πενία του, θὰ ἀποτελέσουν ἕνα ὡραῖον παράδειγμα διὰ τοὺς ἐπιγενομένους, ἕνα παράδειγμα διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ὀφείλει νὰ ζῇ ὁ πολιτικὸς εἰς τὴν χώραν μας. Ἡ Κυβέρνησις, ὅπως καὶ ἡ ΕΡΕ, αἰσθάνεται βαθύτατα τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἐξόχου ἀνδρός.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κοντογιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§14Α. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καταγόμενος ἀπὸ τὴν ἰδίαν περιφέρειαν μὲ τὸν ἐκλιπόντα στρατηγὸν Θεόδωρον Χαβίνην, μὲ τὸν ὁποῖον κατὰ σύμπτωσιν ἀνήκομεν πάντοτε εἰς ἀντιπάλους πολιτικὰς παρατάξεις, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξάρω τὸ πολιτικὸν ἦθος τοῦ ἐκλιπόντος στρατιώτου καὶ πολιτικοῦ καὶ νὰ διερμηνεύσω τὰ αἰσθήματα λύπης ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ τῆς Πρεβέζης διὰ τὴν ἀπώλειαν τούτου.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνεχίζεται ἡ αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Συμβάσεων α) μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῶν συμπραττουσῶν Ἑταιριῶν MASCHINENFABRIK BUCKAY R. WOLE A. G. GREVEN BROICHNIEDERRHEIN, BRAUNSCHWE-IGISCHE MASCHINENBAUANS TALE BRAUN-SCHIWEIG καὶ LUKS AND G. G.M.B.H. INDU-STRIEDAU διὰ τὴν κατασκευήν, θέσιν εἰς λειτουργίαν καὶ τεχνικὴν διεύθυνσιν κατὰ τὴν πρώτην περίοδον λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου σακχάρεως ἐν τῇ περιοχῇ Λαρίσης Θεσσαλίας καὶ β) μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Τραπέζης τῆς Ὁμοσπόνδου Δημοκρατίας τῆς Γερμανίας DEUTSCHE BANK A. G., ὑποκατάστημα BRAUNSCHWEIG, περὶ χορηγήσεως πιστώσεως διὰ τὴν πληρωμήν της εἰς ξένον συνάλλαγμα δαπάνης κατασκευῆς κ.λ.π. τοῦ ἐργοστασίου σακχάρεως, ὡς καὶ τῆς παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεων εἰς τοὺς ὑπουργοὺς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, Βιομηχανίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν». Κύριοι βουλευταί, χωρὶς τοῦτο νὰ θεωρηθῇ, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἐπέμβασιν εἰς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἀσκῆτε τὰ καθήκοντά σας νὰ παρακαλέσω ὅπως, κατὰ τὴν συζήτησιν τοιούτων νομοσχεδίων συντομεύωνται ὅσον τὸ δυνατὸν αἱ ἀγορεύσεις, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ μὲ ἕκαστον νομοσχέδιον 4 καὶ 5 συνεδριάσεις. Ἤδη, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐψηφίσθησαν μόνον 5 ἐν συνόλῳ νομοσχέδια. Ὁ ρυθμὸς εἶναι πολὺ βραδύς. Βεβαίως, ὅλοι οἱ βουλευταὶ δύνανται νὰ ζητοῦν τὸν λόγον καὶ εἶναι τοῦτο ἀποκλειστικὸν των δικαίωμα. Ἀλλὰ καλὸν εἶναι νὰ εἰδικευώμεθα εἰς τὰ θέματα καὶ πρὸ παντὸς νὰ εἴμεθα σύντομοι, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ νομοθετικὸν ἔργον. Δὲν θέλω, ἐπαναλαμβάνω, νὰ θεωρηθῇ ἡ σύστασις αὐτὴ ὡς ἐπέμβασις εἰς τὴν ἄσκησιν τῶν καθηκόντων σας. Ἀλλ’ ἡ ἀπόδοσις τοῦ Σώματος εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν παρακαλῶ νὰ ἦσθε συντομώτεροι εἰς τὰς ἀγορεύσεις σας καὶ ἐν γένει εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς ἐπιψηφίσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον νὰ καταλάβωμεν δύο συνεδριάσεις, μόνον εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν.

§16Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν χρειάζεται ἀπάντησις, κ. Κοθρῆ.

§18Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ζητῶ τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐκπρόσωπος κόμματος, κ. Κοθρῆ; Καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς θέλω νὰ παρακαλέσω, νὰ μὴ ἀναμιγνυώμεθα πάντες εἰς ὅλα. Ἔκαμα ἐγὼ ὡς Πρόεδρος μίαν σύστασιν, μίαν παράκλησιν. Εἶναι ἀνάγκη σεῖς νὰ λάβητε τὸν λόγον;

§20Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Διατὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη, κ. Πρόεδρε; Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ζητῶ τὸν λόγον.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὅλοι οἱ βουλευταὶ ἐπεμβαίνουν εἰς τὰς συστάσεις τοῦ Προέδρου δὲν θὰ βαδίσουν καλῶς οἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος. Ὁμιλήσατε, ἀφοῦ τὸ θέλετε. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀκριβῶς θέλω νὰ εἴπω. Ὅτι δὲν εἶναι σωστὸ νὰ ἀναμιγνυώμεθα εἰς ὅλα καὶ ἐπὶ μακρόν. Ἐκ μέρους τίνος θὰ ἀπαντήσητε;

§22Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἀπευθύνεσθε εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ἐὰν ἐπιθυμῆτε νὰ ψηφίζωνται τὰ νομοσχέδια, νὰ συστήσητε εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς Συμπολιτεύσεως νὰ παραμένουν εἰς τὴν Βουλήν, ὥστε νὰ μὴ ἀναγκαζώμεθα νὰ ὑποβάλλωμεν ἐνστάσεις ἀπαρτίας, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ παρατείνωνται αἱ συνεδριάσεις.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχουν θέσιν αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε, κ. συνάδελφε. Ἐγὼ μίαν παράκλησιν ἔκαμα εἰς τοὺς βουλευτάς. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§24Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἤθελα, κ. Πρόεδρε, νὰ εἴπω δύο λέξεις. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς τῆς προχθὲς Δευτέρας, δὲν κατώρθωσα νὰ παραμείνω καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συνεδριάσεως, ἀναγκασθεὶς νὰ ἀποχωρήσω λόγῳ ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον ἀνέκυψε. Ἤκουσα μόνον τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἑνὸς εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας. Οὐχ ἧττον ὅμως ἀνέγνωσα τὰ πρακτικὰ μὲ πολλὴ προσοχήν, τὰ ἐμελέτησα καὶ κατετοπίσθην πλήρως ἐπὶ τῶν ἀπόψεων, αἱ ὁποῖαι ἐξετέθησαν. Νομίζω, ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας παρέσχεν ὁ συνάδελφος ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας διηυκρίνισαν τὰ πράγματα κατὰ τρόπον σαφέστατον. Ἴσως νὰ ἔμειναν 1–2 σημεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἤθελα νὰ παράσχω μερικὰς πληροφορίας, διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ συζήτησις. Πρῶτον, ἤθελα νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τὸ μὲν πρῶτον ἐργοστάσιον, ὅπως καθορίζεται εἰς τὴν σύμβασιν τὴν ὑπὸ κύρωσιν, νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὰ δύο Γερμανικὰ ἐργοστάσια. Τὸ δεύτερον ἐργοστάσιον σακχάρεως, πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι — πρόθεσις, ἐπαναλαμβάνω— νὰ ἀνατεθῇ εἰς Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον. Θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν λύσιν διαφόρων ζητημάτων, σχετικῶν μὲ τὸ ἐργοστάσιον, ἀλλὰ καὶ γενικωτέρων. Τὸ τρίτον ἐργοστάσιον ἔχει ἡ Κυβέρνησις τὴν πρόθεσιν νὰ τὸ ἀναθέσῃ εἰς τὸ Πολωνικὸν ἐργοστάσιον. Αὐτὰ διὰ νὰ κατατοπισθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τῶν προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ πρῶτον, τὸ δεύτερον καὶ τὸ τρίτον ἐργοστάσιον. Τὰ ὀνομάζω πρῶτον, δεύτερον καὶ τρίτον, διότι ὁ χρόνος τῆς ἀποπερατώσεως ἑνὸς ἑκάστου καὶ τῆς ἐνάρξεως λειτουργίας ἑνὸς ἑκάστου, καθορίζει καὶ τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον λαμβάνουν. Πρῶτον θὰ εἶναι ἕτοιμον, ἐφ’ ὅσον κυρωθῇ φυσικὰ ἡ Σύμβασις, τὸ ἐργοστάσιον τὸ Γερμανικόν, δεύτερον τὸ Ἰταλικόν, ἐφ’ ὅσον λυθοῦν καὶ τὰ ἄλλα ζητήματα περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα, καὶ τρίτον τὸ Πολωνικόν, διότι αὐτοὶ εἶναι οἱ χρόνοι, τοὺς ὁποίους ἐζήτησαν οἱ προσενεγκόντες τὰς προσφορὰς των εἰς τὸν διαγωνισμόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον σημεῖον, τὸ ὁποῖον, ἴσως, ἐνδιέφερε τὴν Βουλὴν καὶ ἤθελον νὰ τὸ ἀναφέρω προτοῦ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις σήμερον. Τὸ ἄλλο εἶναι σχετικὸν μὲ τὸ Παράρτημα Ἄλφα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἐκτυπωθῆ μαζὶ μὲ τὸ νομοσχέδιον καὶ τὴν Σύμβασιν καὶ τὰ ἄλλα Παραρτήματα καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο λόγος κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν. Ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι καὶ εἰς τὴν σύμβασιν τῆς κατασκευῆς τοῦ διϋλιστηρίου καὶ εἰς τὴν σύμβασιν κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, τὸ Παράρτημα Ἄλφα, τουτέστιν ἡ τεχνικὴ περιγραφή, δὲν περιελήφθησαν εἰς τὸ ἐκτυπωθὲν κείμενον. Καὶ τοῦτο εἶναι εὔλογον. Διότι ὄχι μόνον ἡ παροῦσα Βουλή, ἀλλὰ οὐδεμία Βουλὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπεισέλθῃ εἰς τὰς τεχνικὰς λεπτομερείας, αἱ ὁποῖαι διὰ νὰ κατανοηθοῦν χρειάζονται ἐξειδίκευσιν ἢ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀπὸ τοὺς μὴ ἐξειδικευμένους μηχανικοὺς λεπτομερῆ καὶ ἐπίμονον μελέτην. Θὰ ἤθελον π.χ., ἐπειδὴ χθὲς —δὲν εἶναι ἐδῶ— ὁ κ. Τσιριμῶκος εἶπεν, ὅτι θὰ ἠδύναντο οἱ ὅροι νὰ ἀναφέρωνται μὲ ἑλληνικὰ ψηφία, ἀλλὰ εἰς τὴν ξένην ὀνομασίαν των, νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν περικοπήν, μίαν περιγραφήν, ἀπὸ τὰς πολλὰς ποὺ περιλαμβάνονται, ἀπὸ τὸ Παράρτημα Ἄλφα: «Τὸ σύστημα τοῦτο ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕνα σκοντικτράου............ (ἀναγινώσκει)..........». Ἐννοεῖτε τίποτε;

§25ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὐδέν.

§26Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος ἔκαμε τὴν μετάφρασιν;

§27Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Θὰ σᾶς ἀκούσω κατόπιν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ μετάφρασις φαίνεται ἀλαμπουρνέζικη, ἀλλὰ ἡ μετάφρασις εἶναι εἰς πολὺ καλὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν.

§28Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἠθελημένως σκοτεινή.

§29Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Καὶ ἐὰν σᾶς τὸ δώσω νὰ τὸ ἀναγνώσητε, θὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι γραμματικῶς καὶ συντακτικῶς εἶναι ἀπολύτως ἐν τάξει.

§30Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μετάφρασις αὐτὴ...

§31Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Σᾶς διακόπτω καὶ ἐγὼ ὅταν ὁμιλῆτε, ἀφοῦ ὅμως πρῶτα ζητήσω καὶ λάβω τὴν ἄδειάν σας.

§32Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, μίαν ἐρώτησιν ἤθελον νὰ κάμω.

§33Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Καὶ διὰ τὴν ἐρώτησιν ἔπρεπε νὰ ζητήσητε τὴν ἄδειάν μου, διότι ἐγὼ ἔχω μὲν τὴν συνήθειαν νὰ διακόπτω συχνάκις τὸν ἀγορεύοντα, ἀλλὰ τὸ πράττω μόνον μὲ τὴν ἄδειάν του.

§34Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δέχομαι διακοπάς.

§35Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἔχετε καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῆτε, ὅπως ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῶ καὶ ἐγώ.

§36Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ θὰ τὸ ἀσκήσω καὶ ἐγώ.

§37Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ σᾶς δώσω τὸ κείμενον νὰ τὸ ἀναγνώσητε ἐν ἠρεμίᾳ καὶ θὰ πεισθῆτε, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ἑλληνικῆς γλώσσης, εἶναι ἀπολύτως εἰς τὴν ἐντέλειαν, ἀλλὰ σᾶς φαίνεται περίεργον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ κατανοήσητε. Αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ λόγος, κ. Πρόεδρε, διὰ τὸν ὁποῖον, ὄχι μόνον εἰς τὴν παροῦσαν Σύμβασιν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς προηγουμένας Συμβάσεις, ποὺ ἐψήφισεν ἡ παροῦσα Βουλή, ὅπως εἶναι π.χ. τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, δὲν περιελήφθη εἰς τὸ ἐκτυπωθὲν κείμενον τὸ Παράρτημα Ἄλφα, οὔτε εἰς τὴν Σύμβασιν τῆς κατασκευῆς τοῦ διϋλιστηρίου, οὔτε εἶναι δυνατὸν εἰς οὐδεμίαν σύμβασιν τοιαύτης μορφῆς νὰ περιληφθῇ καὶ διανεμηθῇ ἕνα κείμενον 120 σελίδων μὲ τεχνικοὺς ὅρους καὶ τεχνικὰς περιγραφάς, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατανοηθοῦν ἀπὸ ὑμᾶς, τοὺς μὴ τεχνικούς. Πέραν ὅμως ὅλων αὐτῶν, τὰ σχέδια ὑπόκεινται εἰς ἔγκρισιν τῆς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας. Ἐάν, π.χ., ἀντὶ τοῦ Παραρτήματος Ἄλφα, ὑπῆρχε μία διάταξις εἰς τὴν Σύμβασιν, ἡ ὁποία νὰ ἔλεγεν, ὅτι ὅλα τὰ σχέδια, ὅλα τὰ μηχανήματα, ὅλα, ὑπάγονται εἰς τὴν ἔγκρισιν μιᾶς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας, τὶ θὰ ἐλέγατε τότε; Καὶ τώρα ἐμπιστευόμεθα τὸν ἔλεγχον, τὸν τεχνικόν, εἰς μίαν Ὑπηρεσίαν καὶ θέλομεν, χωρὶς νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσωμεν, νὰ ἀναγνώσωμεν τὴν τεχνικὴν περιγραφήν. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων θὰ ἀνεγίγνωσκεν αὐτὴν τὴν τεχνικὴν περιγραφήν, ἔστω καὶ ἐὰν εἶχεν ἐκτυπωθῆ μαζὶ μὲ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ ἐκτυπωθὲν κείμενον περιλαμβάνονται ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δύνανται πράγματι νὰ κατανοηθοῦν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Περιλαμβάνεται π.χ. ὁ καθορισμὸς τῆς ἱκανότητος παραγωγῆς τοῦ ἐργοστασίου εἰς τελικὰ προϊόντα, σάκχαριν, μέλασσαν, πολτόν, ὡς καὶ ἡ δυναμικότης κατεργασίας 2.000 ἑκατ. τεύτλων. Ὁμοίως ἀπαριθμοῦνται αἱ διάφοροι μονάδες τοῦ ἐργοστασίου, 17 τὸν ἀριθμόν, καθορίζονται αἱ ὑπὸ τῶν ἀναδόχων παρεχόμεναι ἐγγυήσεις δι’ ὁλόκληρον τὸν ἐξοπλισμὸν τοῦ ἐργοστασίου (ἤτοι τὸν ἐξοπλισμὸν κατεργασίας τῶν τεύτλων, ξηράνσεως τοῦ πολτοῦ, τὸ λεβητοστάσιον καὶ τὸν σταθμὸν παραγωγῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας), ὅσον ἀφορᾷ τὴν δυναμικότητα αὐτῶν, τὴν ἀπόδοσιν εἰς τελικὰ προϊόντα, καὶ τὴν κατανάλωσιν εἰς πρώτας καὶ βοηθητικὰς ὕλας. Περαιτέρω, καθορίζεται ἡ ποιότης τῶν παραχθησομένων τελικῶν προϊόντων. Ἐπίσης, καθορίζονται οἱ κώδικες καὶ τὰ πρότυπα, δηλαδὴ αἱ προδιαγραφαί, βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἐκπονηθῇ ἡ ὁριστικὴ μελέτη καὶ σχεδίασις τοῦ ἐργοστασίου καὶ θὰ γίνῃ ἡ κατασκευὴ τοῦ ἐξοπλισμοῦ. Ὑπάρχουν, λοιπόν, αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὰ ἐκτυπωθέντα κείμενα. Ἦτο, λοιπόν, σύμφωνον πρὸς τὰ προηγούμενα, τὰ ὁποῖα ἐδέχθη ἡ Βουλή, τὸ ὅτι δὲν περιελήφθη αὐτὴ ἡ τεχνικὴ περιγραφή, τῆς ὁποίας μικρὸν ἀπόσπασμα σᾶς ἀνέγνωσα καὶ λυποῦμαι, διότι τὸ ἀπόσπασμα αὐτὸ ἠνώχλησε τὸν ἀγαπητὸν καὶ ἀξιότιμον συνάδελφον, κ. Κωστόπουλον, ἔναντι τοῦ ὁποίου —γνωρίζει— πόσον φιλικὰ αἰσθήματα ἔχω πάντοτε. Καὶ μοῦ ἐδόθη ἐπανειλημμένως ἡ εὐκαιρία νὰ τὸ εἴπω αὐτὸ καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Ἕν ἄλλο σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο προχθές, δηλ. τὴν Δευτέραν, συζήτησις, ἦτο τὸ ποσοστὸν τῆς ἀμοιβῆς τῶν μηχανικῶν, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν Σύμβασιν ἀναφέρεται ὡς 11,5%. Ὁ κ. Κιτσίκης εἶπεν, ὅτι τὸ ποσοστὸν αὐτό, προκειμένου νὰ ἀμειφθῇ ἕνας Ἕλλην μηχανικὸς εἶναι 3% καὶ τὸ ἐβεβαίωσεν ἐπικαλεσθεὶς ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ κῦρος τὸ προερχόμενον ἐκ τοῦ ὅτι ὑπῆρξε ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν Πρόεδρος τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου τῆς Ἑλλάδος. Θὰ ἔπρεπε, ὁ ἀξιότιμος κ. Κιτσίκης νὰ εἶναι πλέον προσεκτικός, ὅταν μὲ τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη προηγουμένως, βεβαιώνῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ ἑνὸς θέματος. Τὸ Διάταγμα ἀμοιβῆς τῶν μηχανικῶν, ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ποσοστὸν ἀμοιβῆς, προκειμένου περὶ κτιριακῶν ἐγκαταστάσεων, διὰ τὴν κατάρτισιν τῆς μελέτης καὶ τὴν τεχνικὴν ἐπίβλεψιν 5,5% — 6%, ἀναλόγως μὲ τὸ μέγεθος. Διὰ τὰ τεύχη ἀναλύσεως τιμῶν, τιμολογίων, συγγραφῆς ὑποχρεώσεων, διακηρύξεως 0,6%. Διὰ τὴν ἐπίβλεψιν λόγῳ ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου ἐκτὸς τῆς ἕδρας τοῦ μελετητοῦ 1%. Σύνολον 7,1–7,6%. Πέραν τούτων, ὁ ἐργοδότης ἐπιβαρύνεται μὲ τὰς ἀπαιτουμένας δαπάνας διὰ τὴν ἀπόκτησιν τῶν δεδομένων τῆς μελέτης. Εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς συμβάσεως, μὲ τὰς ἐργασίας αὐτὰς ἐπιβαρύνονται οἱ ἀνάδοχοι ἐντὸς τοῦ ποσοστοῦ 11,5%. Δεύτερον, ἐπιβαρύνεται ὁ ἐργοδότης μὲ τὰς δαπάνας ταξιδίου, διαμονῆς καὶ διατροφῆς τοῦ μηχανικοῦ καὶ τῶν βοηθῶν αὐτοῦ. Ἐν προκειμένῳ, ἐπίσης, ἐπιβαρύνονται οἱ ἀνάδοχοι. Τρίτον, μὲ τὰς δαπάνας ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας εἰδικοῦ γραφείου καὶ τοῦ προσωπικοῦ, ἐνῷ ἐν προκειμένῳ περιλαμβάνονται εἰς τὴν σύμβασιν. Αὐτά, προκειμένου περὶ συνήθων κτιριακῶν ἐγκαταστάσεων. Ἐὰν ὅμως πρόκειται περὶ ἀντισεισμικῶν κατασκευῶν, μὲ στατικοὺς ὑπολογισμούς, τότε τὸ ποσοστὸν ποὺ σᾶς ἀνέφερον προηγουμένως, 7,1% — 7,6%, ἀνέρχεται εἰς 12,6% — 13,6%. Ἔπρεπε, λοιπόν, ὁ ἀξιότιμος κ. Κιτσίκης νὰ τὸ εἶχεν ὑπ’ ὄψει του αὐτὸ καὶ νὰ μὴ βεβαιώνῃ τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἐργασία αὐτή, διὰ τὴν ὁποίαν εἶναι καὶ εἰδικός, δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ μὲ 3%, καθ’ ἣν στιγμήν, ὅπως προκύπτει ἐκ τοῦ σχετικοῦ Διατάγματος, ἀνέρχεται εἰς 12,6% — 13,6%. Κύριοι βουλευταί, τὴν ἀξίαν ποὺ ἔχει τὸ ἐργοστάσιον παραγωγῆς σακχάρεως ἀπὸ τεῦτλα διὰ τοὺς ἀγρότας, τὴν ἐτόνισε καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας κ. Κιτσίκης, ἐν ἀρχῇ τῆς ἀγορεύσεώς του. Εἰλικρινῶς πιστεύω, ὅτι ἡ μία μόνη συζήτησις ἐπὶ θέματος τόσον ἁπλοῦ καὶ σαφοῦς, θὰ ἤρκει διὰ νὰ φωτισθῇ πλήρως ἡ Βουλή. Δὲν παραπονοῦμαι ἐγώ, διότι οἱ ἀξιότιμοι 20 συνάδελφοι τῆς ΕΔΑ ὑπέβαλον αἴτησιν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν, εἰς δύο συζητήσεις. Ἔχει ἕκαστος τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων ποὺ τοῦ παρέχει ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Ἠμπορεῖτε, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἰδίᾳ τῆς ΕΔΑ, νὰ ἀσκῆτε ὅσον ἔντονον θέλετε καὶ ἐπίμονον καὶ πεισματικὴν τὴν Ἀντιπολίτευσίν σας. Ἠμπορεῖτε νὰ ἀσκήσητε ἐκεῖνο τὸ δικαίωμα τοῦ Κανονισμοῦ διὰ νὰ μᾶς κουράσητε, διὰ νὰ κουράσητε τὴν Συμπολίτευσιν.

§38Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ὄχι διὰ νὰ κουράσωμεν.

§39Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ἀλλά, πρὸς Θεοῦ, κ. βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἰδίᾳ τῆς Ε.Δ.Α., περιωρίσατε τὴν ἀντιπολίτευσιν αὐτὴν ἐπὶ θεμάτων ἄλλων. Μὴ ἀσκῆτε τοιαύτης μορφῆς ἀντιπολίτευσιν προκειμένου περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου ἐκ τοῦ ὁποίου τόσα πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ ὁ ἀγρότης τῆς Θεσσαλίας. Διότι ἐκ τῆς ἱδρύσεως αὐτοῦ τοῦ ἐργοστασίου τὸ Κράτος οὐδὲν ἀναμένει ἀξιόλογα κέρδη. Τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ ἱδρύεται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον διὰ νὰ βελτιωθῇ τὸ ἀγροτικὸν εἰσόδημα τοῦ Θεσσαλοῦ ἀγρότου καὶ ἐν συνεχείᾳ τοῦ ἀγρότου τῆς Κεντρικῆς Μακεδονίας καὶ κατόπιν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Ἀσκήσατε, λοιπόν, τὴν ἀντιπολίτευσίν σας ἐπὶ ἄλλων θεμάτων, ἀλλὰ πρὸς Θεοῦ ὄχι ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ ἀγρότου. Διότι ἐὰν καθυστερήσῃ περισσότερον ἀκόμη ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχει ὁ κίνδυνος νὰ ἀπολεσθῇ ἡ παραγωγὴ τῶν τεύτλων τοῦ ἑπομένου ἔτους. Θὰ μοῦ εἴπητε ἴσως, διατὶ καθυστέρησεν ἡ Κυβέρνησις τόσον πολύ. Ἀπάντησις ὑπάρχει, ἀλλὰ δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ αὐτὸ τώρα καὶ θὰ δεχθῶ προσωπικῶς, ὅτι —ἔστω— πταίει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν καθυστέρησιν ἔχει τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἐβράδυνε. Μὴ προσθέτετε, εἰς τὴν βραδύτητα αὐτήν, καὶ τὴν ἰδικήν σας ἀντιπολιτευτικὴν ἀντίδρασιν. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, κ. βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἰδίᾳ τῆς ΕΔΑ, σεβασθῆτε τὸν ἀγρότην τῆς Θεσσαλίας καὶ ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς ὑμᾶς νὰ ἀποσύρετε αὐτὴν τὴν αἴτησιν, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς δύο συζητήσεις. Ἡ μία συζήτησις ἀρκεῖ. Καὶ ποιοῦμαι περαιτέρω ἔκκλησιν, νὰ συντομεύσητε ὅσον ἠμπορεῖτε τὰς ἀγορεύσεις σας. Τὰ πράγματα εἶναι ἁπλᾶ. Τὰ ἴδια θὰ εἴπητε, ὅσοι θὰ ὁμιλήσητε, μὲ ἐκεῖνα ποὺ εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης, οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ περισσότερα, διότι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν γνωρίζει ἐν προκειμένῳ περισσότερα ἀπὸ τὸν κ. Κιτσίκη. Τὰ ἴδια θὰ μᾶς εἰπῆτε ἐπανειλημμένως. Ποιοῦμαι, λοιπόν, ἔκκλησιν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς ΕΔΑ, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν αἴτησιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, εἰς δύο συζητήσεις νὰ τὴν ἀποσύρουν καὶ ἀφ’ ἑτέρου ποιοῦμαι ἔκκλησιν, ὅσοι ἀγορεύσητε, νὰ ἦσθε ὅσον τὸ δυνατὸν σύντομοι, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον καὶ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, πρὸς χάριν τοῦ ἀγρότου τῆς Θεσσαλίας, τῆς Κεντρικῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, χάριν τοῦ ὁποίου ἀπεφασίσθη ἡ κατασκευὴ τῶν τριῶν αὐτῶν ἐργοστασίων σακχάρεως. (Χειροκροτήματα).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Τσιριμῶκος, ἔχει τὸν λόγον.

§41Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Θέλω νὰ ἀπαντήσω, κ. Πρόεδρε, εἰς τὸν κ. ὑπουργόν.

§42Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀφήσατε μετὰ ἀπὸ ἐμέ, κ. συνάδελφε, καθὼς σᾶς ἀνεγνώρισε τὴν μοναδικότητα ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ σᾶς ἀκούσῃ εὐχαρίστως. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, δέχομαι εὐχαρίστως τὴν παραίνεσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ τὴν συντομίαν. Ὡς πρὸς τὰ ὑπόλοιπα θέματα, διὰ μὲν τὸ θέμα τῆς ταχύτητος ἀπαντήσεως, δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ μιμηθῶμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀργοπορεῖ εἰς τὰς ἀποφάσεις περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἀπαραιτήτων. Ἡμεῖς θὰ συντομεύσωμεν. Ἀλλὰ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ κατανοήσῃ τὸ ἔργον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι νὰ κουράσῃ τὴν πλειοψηφίαν. Τὸ ἔργον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι νὰ ἐλέγχῃ τὰς συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἁπλῶς τεχνικὸν ἔργον, διὰ νὰ γίνουν μία ἢ δύο μελέται, εἶναι καὶ οἰκονομικὸν ἔργον εἶναι καὶ νομικὸν ἔργον. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ σύμβασις αὐτὴ κυροῦται διὰ νόμου τοῦ Κράτους, καὶ ὁσάκις πρόκειται περὶ νόμου τοῦ Κράτους ἐννοοῦμεν καὶ πολιτικὴν καὶ νομικὴν πρᾶξιν πέραν τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ τεχνικοῦ περιεχομένου. Ἕν δεύτερον θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιθυμῶ νὰ ἐπανέλθω, διότι δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας, εἶναι τὸ θέμα τὸ περίφημον τῆς μεταφράσεως. Ἤλπιζον, ὅτι ἀπὸ προχθὲς ποὺ διετύπωσα τὴν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τοῦ μεταφραστικοῦ μέχρι σήμερον, θὰ εἶχον ἐπικρατήσει σοφώτεραι σκέψεις. Δυστυχῶς βλέπω, ὅτι πολλὰς φορὰς εἰς ἕνα ἀρχικὸν λάθος τὸ ὁποῖον ἐπὶ τέλους δὲν ἐγένετο ἐπίτηδες προστίθεται τὸ πεῖσμα καὶ τὸ γόητρον ἄνευ αἰτίας. Καὶ ὅτι ἐπὶ τέλους νὰ ὑποδείξωμεν, ἕνα λάθος ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ συμβολὴν εἰς τὴν καλυτέραν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος καὶ εἰς τὴν καλυτέραν κατάρτισιν τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν. Ὑπεδείξαμεν λοιπόν, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον, εἴτε ὑπάρχει εἴτε ὄχι προηγούμενον, εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ ψηφίσωμεν ἡμεῖς διατάξεις νόμου μὲ ἄγνωστον παράρτημα παραμένον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ ἀμετάφραστον. Τοῦτο εἶναι ἐπαρκὴς λόγος διὰ τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν νὰ μὴ ψηφίσῃ τὴν σύμβασιν, νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀρχὴν ἐκ μόνου τούτου τοῦ λόγου. Ἀλλὰ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἀντετίθεται, ὅτι ὑπάρχουν κείμενα μὴ δυνάμενα νὰ μεταφρασθοῦν, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι πρέπει ἄλλος νὰ τὸ χαρακτηρίσῃ, διότι ἐγὼ ἀδυνατῶ νὰ εὕρω ὀξεῖς χαρακτηρισμούς, διότι ἐπὶ τέλους εἰς τὸν κόσμον αὐτὸν ὅλα μεταφράζονται, ἀπὸ τὴν Ἀγγλικὴν μεταφράζονται καὶ οἱ στίχοι τοῦ Σαίξπηρ καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ μεταφρασθῇ ἕνα τεχνικὸν ἔργον τοῦ ὁποίου τὸ κείμενον εἶναι ἁπλούστατον, πλὴν τῶν τεχνικῶν ὅρων ἐκ τῶν ὁποίων τινὲς μεταφράζονται, τινὲς εἶναι παγκοσμίως γνωστοὶ καὶ δὲν χρειάζεται κἂν ἡ μετάφρασις. Ποία εἶναι ἡ χρησιμότης τῆς μεταφράσεως, νὰ τὸ ἀντιλαμβάνωνται ὅλοι οἱ βουλευταί, μὰ ὅλοι οἱ βουλευταὶ δὲν ἀντιλαμβάνονται ὅλα τὰ κείμενα τῶν νόμων, διότι ὑπάρχουν νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν εἰδικότητας, ὑποτίθεται, ὅτι καὶ τὰ Κόμματα ἔχουν τεχνικοὺς συμβούλους. Ἀλλὰ πέραν τούτου τὸ κείμενον τὸ μεταφρασμένον καὶ κατατεθειμένον εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν ὁλοκλήρου τῆς κοινῆς γνώμης καὶ τοῦ εἰδικοῦ τεχνικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν καὶ νὰ διαφωτίσῃ ἐνδεχομένως καὶ τοὺς βουλευτὰς τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ, ὅτι δικαιούμεθα νὰ ψηφίσωμεν κείμενα μὴ συντεταγμένα εἰς τὴν ἐθνικὴν γλῶσσαν, δὲν συμβαίνει αὐτὸ πουθενά. Δὲν ἀντιλαμβάνεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι τὸ κείμενον εἶναι ἀμετάφραστον δὲν εὐσταθεῖ καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον; Τὸ κείμενον εἶναι συμφωνία Γερμανικοῦ Οἴκου καὶ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, οὐδεὶς Ἄγγλος ἢ Ἀμερικανὸς εἶναι ἐν τῷ μεταξύ. Γερμανοὶ καὶ Ἕλληνες συμφωνοῦν ἐπὶ ἑνὸς Ἀγγλικοῦ κειμένου, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι καὶ οἱ Γερμανοὶ καὶ οἱ Ἕλληνες τὸ κατενόησαν, ἄρα κατὰ κἄποιον τρόπον νοητικῶς τὸ ἔχουν μεταφράσει. Αὐτὸ λοιπὸν ποὺ κατανοοῦν Γερμανοὶ καὶ Ἕλληνες καὶ ξένοι, δὲν δύνανται νὰ τὸ ἀποδώσουν οἱ Ἕλληνες εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν; Τέλος ἔχω νὰ κάμω μίαν πρότασιν, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν διαθέτῃ μηχανισμὸν δυνάμενον νὰ μεταφράσῃ τὸ κείμενον, ἀναλαμβάνει ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις νὰ τὸ μεταφράσῃ καὶ νὰ τῆς παραδώσῃ τὴν μετάφρασιν. Ἐὰν δὲν ἐμπιστεύεται εἰς τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν, νὰ τὸ ἀναθέσῃ εἰς τὸ Βασιλικὸν Ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου καιροῦ ἐδημοσίευσεν ἓν βιβλίον ἐκ μεταφράσεως τῆς Ἀγγλικῆς εἰς τὴν Ἑλληνικήν, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι διαθέτει δοκίμους μεταφραστὰς ἐκ τῆς Ἀγγλικῆς.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κιτσίκης, ἔχει τὸν λόγον.

§44Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Ἤθελα νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὰ δύο σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον τὸ σχετιζόμενον μὲ τὸ παράρτημα Αʹ, εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ γνῶσιν ὅλων τῶν μερῶν τῆς συμβάσεως. Ἡμεῖς θεωροῦμεν, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ λάβῃ γνῶσιν, διότι εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ παράρτημα τοῦτο νὰ περιλαμβάνωνται ὅροι τοὺς ὁποίους κατανοοῦν οἱ βουλευταὶ καὶ δύνανται νὰ ἔχουν γνώμην ἐπ’ αὐτῶν. Ὑπάρχει λόγου χάριν τὸ παράρτημα Βʹ τῆς συμβάσεως τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ ὑλικῶν, περὶ τῆς προελεύσεώς των καὶ τῶν ὅρων ποὺ πρέπει νὰ πληροῦν. Ἀναφέρεται ἐκεῖ ἡ προέλευσις τοῦ ἀκαθάρτου πετρελαίου, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ λέγει, ὅτι θὰ εἶναι προελεύσεως Μέσης Ἀνατολῆς, δηλαδὴ Ἀμερικανικόν. Ἀκριβῶς δὲ διότι ὑπῆρχεν αὐτὸς ὁ ὅρος εἰς τὸ παράρτημα Βʹ κατὰ τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσίν μου, ὡμίλησα καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος. Εἰς τὸ παράρτημα Αʹ, ἀσφαλῶς θὰ περιέχωνται ὅροι ἀναφερόμενοι εἰς τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ ἀναδόχου τῶν ὁποίων πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή. Περιέχεται εἰς αὐτὸ ἡ συγγραφὴ ὑποχρεώσεων τῆς ὁποίας τὴν ἐφαρμογὴν εἰς κάθε στιγμὴν πρέπει νὰ ἐλέγχῃ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία. Δι’ αὐτὸ ἦτο ἀπαραίτητον νὰ περιλαμβάνεται εἰς τὴν σύμβασιν τὸ παράρτημα Αʹ. Ἀλλὰ ὄχι μόνον δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὸ ἔντυπον κείμενον τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ δὲν ἔχει κἂν μεταφρασθῆ. Προχθὲς τὸ εἶδον εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Σαμαρᾶ εἰς Ἀγγλικὴν γλῶσσαν μὲ τὰς ὑπογραφὰς τῶν ἁρμοδίων. Ἡμεῖς βεβαίως ζητοῦμεν νὰ περιληφθῇ τὸ παράρτημα Αʹ Ἑλληνιστί, εἰς τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου ἀλλ’ ὁπωσδήποτε εἴτε περιληφθῇ, εἴτε ὄχι, θὰ πρέπει νὰ μεταφρασθῇ, διότι θὰ ἀποτελέσῃ ἕνα στοιχεῖον βασικόν, ἀπαραίτητον διὰ τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν παρακολούθησιν τῆς ἐκτελέσεως ἐκ μέρους τῶν Ἐπιτροπῶν τῶν ὁποίων τὰ μέλη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζουν ὅλα τὴν Ἀγγλικήν, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἀσκήσουν τὸν ἔλεγχον. Εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὴν σύμβασιν δὲν γνωρίζουν ὅλοι τὴν Ἀγγλικήν· πῶς ἑπομένως ἔκριναν, ὅτι καλῶς ἔχει ἡ σύμβασις τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὸ παράρτημα Αʹ. Θὰ πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ γίνῃ ἡ μετάφρασις, διότι θὰ ἀποτελέσῃ σοβαρὸν στοιχεῖον διὰ τὸν ἔλεγχον καὶ ἐποπτείαν ὑπὸ τῶν Ἐπιτροπῶν. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον θέμα, τὴν ἀμοιβὴν τοῦ ἀναδόχου διὰ τὴν μελέτην καὶ ἐπίβλεψιν τῶν ἔργων, Πολιτικοῦ Μηχανικοῦ, ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἀνέφερα ἀνακριβεῖς ἀριθμοὺς ὡς πρὸς τὰ ποσοστὰ ἀμοιβῆς τῶν Ἑλλήνων Πολιτικῶν Μηχανικῶν, διὰ μελέτας καὶ ἐπίβλεψιν κτιριακῶν ἔργων, χρώμενος δὲ τοῦ τίτλου τοῦ τέως Προέδρου τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου, ἠθέλησα νὰ δώσω ἰδιαιτέραν ἀξίαν εἰς τοὺς ἰσχυρισμούς μου. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶναι τεχνικὸς ἀλλ’ ἔχει ἀπὸ μακροῦ ἀπομακρυνθῆ τοῦ ἐπαγγέλματος καὶ τῆς οἰκογενείας τῶν τεχνικῶν. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εὑρίσκεται εἰς στενὴν σχέσιν μὲ τὴν πραγματικότητα. Τὰ ποσοστὰ ἀμοιβῆς τῶν μηχανικῶν προκειμένου διὰ κτίρια λόγῳ τοῦ μεγάλου συναγωνισμοῦ, εἶναι πολὺ κάτω τοῦ 5,5% εἰς τὸ ὁποῖον περιλαμβάνονται ὅλα τὰ ποσοστὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερε. Γνωρίζω δὲ περιπτώσεις καθ’ ἃς οἱ μηχανικοὶ ἀναγκάζονται νὰ περιορίζουν τὰ ποσοστά των εἰς τὸ ἥμισυ καὶ τὸ τρίτον τῶν ἀναγραφομένων εἰς τὸν κώδικα. Ὅταν πρόκειται μάλιστα περὶ ἔργων 70 ἑκατομμυρίων, ἡ ἀμοιβὴ τοῦ μηχανικοῦ εἶναι πολὺ μικροτέρα, διότι τὰ ποσοστὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερον ἰσχύουν διὰ μικρὰ ἔργα.

§45Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, μοῦ προξενεῖ βαθεῖαν ἐντύπωσιν, ὅτι ὁ κ. Κιτσίκης, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν, ὅπως εἶπε χθὲς ὁ ἴδιος, πρόεδρος τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου, θεωρεῖ δυνατὸν προκειμένου περὶ μιᾶς κρατικῆς ὑπηρεσίας νὰ πιέσῃ τοὺς μηχανικοὺς νὰ ἀμειφθοῦν μὲ ποσοστὰ μικρότερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ὁρίζει ὡς κατώτατα.

§46Α. ΖΑΚΚΑΣ. Νόμον κάμνομεν ἐδῶ καὶ δυνάμεθα νὰ ἀλλάξωμεν τὰ ποσοστά.

§47Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ συζητήσωμεν περὶ τῶν ποσοστῶν αὐτῶν. Ἔχω ἐδῶ τὸ Διάταγμα τὸ ἰσχῦον, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι θὰ συμφωνήσῃ καὶ ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι τὰ πράγματα δὲν εἶναι ὅπως ἐκεῖνος τὰ εἶπεν ἀλλὰ ὅπως τὰ εἶπον ἐγώ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν περὶ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ ὅμως ἀνέφερεν ἕνα ἀπόσπασμα διὰ τὸ Μαζούτ, θὰ ἤθελα νὰ ἀναγνώσω τὴν περικοπὴν τῆς συμβάσεως, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον πόσον παρεποίησεν ὁ κ. Κιτσίκης τὴν σύμβασιν. Ἡ περικοπὴ περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Κιτσίκης, ἔχει οὕτω: «Τὸ μαζοὺτ αὐτὸ θὰ παραδίδεται ἐντὸς βυτιοφόρων βαγονίων σιδηροδρομικῆς γραμμῆς κανονικοῦ πλάτους. Ἡ πτῶσις θὰ ἀνταποκρίνεται εἰς βαρὺ πετρέλαιον Μπάγκερ–G παραγόμενον ἐκ τοῦ ἀργοῦ πετρελαίου Μέσης Ἀνατολῆς. Αὐτὸς εἶναι ὁ τύπος τοῦ μαζοὺτ τὸν ὁποῖον ὁρίζει ἡ σύμβασις. Δὲν ὁρίζει ἡ σύμβασις, ὅτι ἀπαραιτήτως τὸ ἀργὸν πετρέλαιον πρέπει νὰ προέρχεται ἀπὸ τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἡ διατύπωσις αὐτὴ εἶναι τοιαύτη ὥστε ἀσφαλέστατα νὰ δύναται νὰ προσφερθῇ ἐν προκειμένῳ μαζοὺτ ἀπὸ τὸ ἰδικόν μας Διϋλιστήριον, τὸ ὁποῖον, ὅπως γνωρίζετε, κατὰ 70% προέρχεται ἀπὸ ἀργὸν πετρέλαιον Μέσης Ἀνατολῆς κατὰ κατὰ 30% ἀπὸ πετρέλαιον προτιμήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ γνωρίζετε, ὅτι τὸ πετρέλαιον αὐτὸ τὸ προμηθεύεται ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν. Λυποῦμαι διότι δὲν τὸ ἐπρόσεξεν αὐτὸ ὁ κ. Κιτσίκης καὶ μὲ τὴν παρατήρησιν αὐτὴν παρ’ ὀλίγον νὰ παρασύρῃ καὶ τὴν Βουλὴν εἰς ἐσφαλμένας ἐντυπώσεις. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον μὲ ἐστενοχώρησε περισσότερον ἀπὸ αὐτό, διότι βέβαια εἶναι δυνατὸν καὶ ὁ κ. Κιτσίκης, νὰ κάμῃ καὶ καμμίαν φορὰν ἕνα σφάλμα ἔστω καὶ εἰς τὸν τομέα τὸν τεχνικόν, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ἐν παρενθέσει, ὅτι ἀσφαλῶς δὲν θὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις ἀπόψε καὶ θὰ ἔλθωμεν ἑπομένως καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν. Λυποῦμαι, διότι ἔμεινεν ὁ κ. Κιτσίκης ἀσυγκίνητος ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὑπόμνησιν ποὺ τοῦ ἔκαμα περὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ Θεσσαλοῦ ἀγρότου.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἠλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§49Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ, συνεχίζουσα τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς χώρας, σύμφωνα μὲ ὅσα εἶπεν ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, φέρει πρὸς ἔγκρισιν ἐνώπιον τοῦ Σώματος, τὴν σύμβασιν διὰ τὴν ἵδρυσιν μιᾶς νέας βιομηχανικῆς μονάδος εἰς τὴν χώραν. Καὶ θὰ ἦτο δι’ ὅλους ἐπιθυμητὸν ὅπως ἡ ἐγκατάστασις αὐτῆς τῆς βιομηχανίας ἐπεδοκιμάζετο καὶ ἐχειροκροτεῖτο ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διότι πέραν ὡρισμένων γενικῶν ἀτελειῶν καὶ μειονεκτημάτων εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς ἐκβιομηχανίσεως τῆς χώρας, ἡ νέα αὐτὴ βιομηχανία θὰ ἦτο ὠφέλιμος καὶ θὰ ἐξυπηρετοῦσε τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Ἀλλὰ ἐάν, κύριοι βουλευταί, ἡ ἵδρυσις αὐτῆς τῆς βιομηχανικῆς μονάδος εἶναι ὠφέλιμος διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, τοῦτο κατ’ οὐδὲν δύναται νὰ σημαίνῃ, ὅτι δικαιούμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἔγκρισιν αὐτῆς τῆς συμβάσεως, ἀντὶ οἱουδήποτε ἀνταλλάγματος καὶ ἀντὶ πάσης θυσίας. Λέγω πάντα ταῦτα, κύριοι βουλευταί, διότι πρὸ τῆς λήψεως μιᾶς τοιαύτης ἀποφάσεως διὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς ἐν λόγῳ βιομηχανίας, ἔπρεπε πρωτίστως νὰ γίνῃ ἔρευνα ἐὰν οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους αὕτη ἱδρύεται εἶναι οἱ καλύτεροι καὶ εὐνοϊκώτεροι, τόσον διὰ τὴν ἵδρυσίν της, ὅσον καὶ διὰ τὴν ἀνάπτυξίν της. Τὰ λέγω, διότι εἰς τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν διετυπώθησαν παράδοξοι ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι ὅμως δυστυχῶς ἐπανελήφθησαν καὶ σήμερον μὲ τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως, ἰδίᾳ συνεπείᾳ τῆς παρεμβάσεως τοῦ κ. ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ ὑπουργοῦ, διατυπώσαντος τὴν ἄποψιν, καθ’ ἣν θέλει προκύψει ζημία, συνεπείᾳ τῆς συζητήσεως καὶ τῆς ἐρεύνης ἐπὶ τῆς συμβάσεως.

§50Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἀπὸ τὴν καθυστέρησιν.

§51Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὴν συζήτησιν λέγω ἐγώ, διότι φυσικά, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὔτε ὥρας καθυστέρησις δὲν θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ συζήτησις.

§52Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις.

§53Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργός, εἶπεν προχθές, πρωτίστως καὶ χάριν τοῦ ἀγρότου, πρέπει νὰ λειτουργήσῃ τὸ ἐργοστάσιον τῆς σακχάρεως ἀσφαλῶς καὶ ταχέως. Καὶ σήμερον προσθέτει, ὅτι χάριν τοῦ ἀγρότου, θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ἐλάχιστον ἡ συζήτησις καὶ μέμφεται τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ ἰδίως τὴν ΕΔΑ, ὅτι κάμνει ἐπιζημίαν καὶ κουραστικὴν διὰ τὴν Κυβέρνησιν προσπάθειαν ἀντιπολιτευτικήν, ὅτι προσπαθεῖ τάχα μὲ τὴν συζήτησιν νὰ κουράσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε διὰ νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις κατὰ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν ἀποτελεῖ κωλυσιεργίαν καὶ ἀποτελεῖ προσπάθειαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὴν κουράσῃ καὶ τελικὰ θὰ εἶναι ἐπιζημία διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας εἶπε: «πρέπει νὰ προχωρήσωμεν ταχύτερον... (ἀναγινώσκει)...». Καὶ ὡς κορωνὶς τῆς ἀσθμαινούσης αὐτῆς σπουδῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἦλθεν ἡ ἀγόρευσις συναδέλφου τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως, ὁ ὁποῖος οὔτε λίγο οὔτε πολὺ ἀπήγγειλεν κατηγορίαν ἐναντίον βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐτόλμησαν νὰ ὑποβάλουν τὴν αἴτησιν περὶ τακτικῆς συζητήσεως τῆς συμβάσεως αὐτῆς εἰς τὴν Βουλήν, ἐζήτησε νὰ ἀναγνωσθῇ, διὰ νὰ μάθῃ τὰ ὀνόματα ἐκείνων ποὺ ἀπετόλμησαν αὐτὸ τὸ ἀνοσιούργημα νὰ ζητήσουν νὰ συζητηθῇ ἀνέτως ἡ σύμβασις αὐτὴ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἐπειδὴ προφανῶς δὲν ὑπάρχουν ἄλλα ἐπιχειρήματα, διὰ νὰ στηριχθῇ αὐτὴ ἡ παράδοξος καὶ ἀπαράδεκτος ἄποψις αὐτὸς ὁ παραλογισμός, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ὀφείλει νὰ παρακολουθῇ καὶ νὰ κινῆται κατὰ τὴν τακτικὴν καὶ τὸν ρυθμὸν τὸν γρήγορον διότι χαθήκαμεν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχῃ ἄλλα ἐπιχειρήματα ἐπανέρχεται εἰς τὸν γνωστόν, τὸν παλαιὸν καὶ ξεθωριασμένον τρόπον «αὐτὰ εἶναι καμώματα τῆς ΕΔΑ διὰ νὰ κωλύῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς».

§54Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶναι σύστημά σας.

§55Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐὰν πράγματι ἐπιθυμῶμεν νὰ προσεγγίσωμεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν κακοδαιμονίαν, ἡ ὁποία μαστίζει τὸν τόπον μας παρὰ τὰς διακηρύξεις τὰς συχνὰς τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ οἰκονομία μας βαίνει μὲ αὐξανόμενον ὁλονὲν ρυθμὸν καὶ ζῶμεν εἰς αὐξανομένην ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν εὐδαιμονίαν, ἐὰν πράγματι αἰσθανώμεθα τὴν δυστυχίαν τὴν μέχρι ἐξαθλιώσεως, δυστυχῶς τῶν μεγάλων λαϊκῶν στρωμάτων, ἔχομεν καθῆκον νομοθετήματα σἂν αὐτὰ ποὺ ἀναφέρονται εἰς τὴν θεμελίωσιν τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου, νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα συνδέονται ἀπολύτως μὲ τὴν καλὴν καὶ τακτικὴν καὶ κανονικὴν λειτουργίαν τῆς οἰκονομίας μας, νὰ τὰ ἐρευνῶμεν διὰ νὰ ἐπιδιώξωμεν καὶ νὰ ἐπιτύχωμεν καὶ νὰ βοηθήσωμεν ὅλοι νὰ βελτιωθοῦν ὅσον εἶναι δυνατόν, νὰ βελτιώνονται οἱ ὅροι τῆς δημιουργίας καὶ τῆς ἱδρύσεως ἔργων τοιαύτης ἐκτάσεως, διότι ὅπως εἶπον, ἐνῷ ἔχομεν γενικοὺς δυσμενεῖς ὅρους, ἐὰν δὲν κατορθώσωμεν τοὐλάχιστον εἰς ἐκεῖνα τὰ σημεῖα ποὺ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας δραστηριότητα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας νὰ θεμελιώσωμεν ἔργα σἂν αὐτὸ τῆς ἐκβιομηχανίσεως τῆς χώρας καὶ θὰ συνεφώνουν ἀπολύτως μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ σεβαστοῦ μου Καθηγητοῦ κ. Κιτσίκη, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ προχωρήσωμεν εἰς μίαν βιομηχανίαν, ἡ ὁποία, θὰ παρουσιάζῃ αὐτὴν τὴν τερατώδη μορφὴν ποὺ παρουσιάζει αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, καλύτερον νὰ μὴ ὑπάρχῃ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ βιομηχανία νὰ ὁδηγήσῃ εἰς καλυτέρευσιν τῶν βιομηχανιῶν.

§56Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ὄταν, κ. συνάδελφε, ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Μιχαλακοπούλου συνήφθη ἡ σύμβασις τῆς Οὖλεν, ἐγένοντο διάφορα δυσμενῆ σχόλια εἰς βάρος του. Ἔπρεπε νὰ παρέλθουν τὰ χρόνια διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν σπουδαιότητα καὶ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς συμβάσεως ἐκείνης. Νομίζω, κ. συνάδελφε, ὅτι ἔργα ὡς τὸ προκείμενον θὰ πρέπει νὰ τυγχάνουν τῆς ἐπιδοκιμασίας ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Παρὰ ταῦτα ὑμεῖς ἐπικρίνετε τὴν ὑπὸ κύρωσιν σύμβασιν. Ἐστὲ ὅμως, βέβαιοι, ὅτι παρὰ ταῦτα καὶ τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ γίνῃ καὶ θὰ ὑποβοηθήσῃ καὶ εἰς τὴν ἔξοδον τῆς οἰκονομίας μας ἀπὸ τὴν ὑποανάπτυκτον μορφήν της.

§57Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ κατασκευαὶ εἶναι ἀντίθετοι πρὸς τὰς ἀπόψεις τὰς ἰδικάς μας. Καὶ ὑπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα, κ. συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι οἱ ὑποβαλόντες τὴν αἴτησιν περὶ συζητήσεως κατὰ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν, ἡμεῖς τοὐλάχιστον, ἡ παράταξις τῆς ΕΔΑ, θεωροῦμεν, ὅτι ἐκπληροῦμεν ὑπέρτατον καθῆκον ἀπέναντι τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, ἐὰν προσεγγίσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ἐγγύτερον καὶ εἰσέλθωμεν ὅσον τὸ δυνατόν, βαθύτερον εἰς τὸ νὰ ἐρευνήσωμεν ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα συνθέτουν αὐτὴν τὴν σύμβασιν, αὐτὰ τὰ κείμενα, τὰ ὁποῖα τίθενται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, διότι πιστεύομεν, ὅτι μόνον ἔτσι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προσφέρωμεν ὑπηρεσίας, νὰ συμβάλλωμεν ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνή μας, νὰ συμβάλλωμεν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ νομοθετήματος ἐν γένει. Καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἐπιχειρήσω νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς ὡρισμένας παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἀπὸ τὴν μελέτην τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς συμβάσεως, τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ ἔγκρισις, νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς ὡρισμένας παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν ἄποψίν μας, θὰ διαφωτίσουν τὸν ὅλον θέμα τῆς συμβάσεως καὶ μὲ ὡρισμένας προτάσεις, θὰ βοηθήσουν ἐνδεχομένως εἰς τὸ νὰ εὑρεθῇ ἡ καλυτέρα λύσις τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνεφέρθη δέ, ὅτι προεκηρύχθη ἕνας διαγωνισμὸς διὰ τὴν ἵδρυσιν ἐργοστασίου σακχάρεως, δὲν πρόκειται νὰ ἐπιμείνω εἰς λεπτομερείας, σημειώνω μόνον, ὅτι ὁ διαγωνισμὸς αὐτὸς προεκηρύχθη τοὺς τελευταίους μῆνας τοῦ 1957, δηλαδὴ περίπου πρὸ 27 μηνῶν. Εἰς τὸν διαγωνισμὸν ἐκεῖνον ἔλαβον μέρος 12 οἶκοι τοῦ ἐξωτερικοῦ, μετὰ ὅμως ἓν ἔτος περίπου ἐκρίθη, ὅτι αἱ προσφοραὶ τινῶν ἐκ τῶν διαγωνισθέντων δὲν ἱκανοποιοῦν τὰς ἀπαιτήσεις μας καὶ δι’ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις περιωρίσθη καὶ ἐκάλεσε μόνον 5 ἐξ αὐτῶν μετὰ τῶν ὁποίων συνέχισε τὰς διαπραγματεύσεις. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἡ προκήρυξις τοῦ διαγωνισμοῦ ὡς εἶχε, δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποτελέσῃ βάσιν προσφορῶν δυναμένων νὰ ὁδηγήσουν εἰς κατακύρωσιν τῆς δημοπρασίας, διότι ἦτο ἀτελεστάτη. Αὐτό, μάλιστα ἐλέχθη καὶ ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας κ. Γυιόκαν, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν εἰσήγησίν του ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὡμίλησε περὶ διενεργηθέντος διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, τοῦ ὁποίου ὁ σκοπὸς κυρίως ἦτο νὰ βολιδοσκοπηθοῦν οἱ ἐνδιαφερόμενοι οἶκοι. Τοῦτο, κύριοι βουλευταί, εἶναι χαρακτηριστικόν. Καὶ πράγματι περὶ βολιδοσκοπήσεως τῶν ἐνδιαφερομένων οἴκων ἐπρόκειτο καὶ οὐχὶ περὶ ἀληθοῦς διαγωνισμοῦ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συζητήσεων αἱ ὁποῖαι ἐν συνεχείᾳ ἐγένοντο μὲ τοὺς πέντε ἐπιλεγέντας οἴκους, κατηρτίσθη εἷς συγκριτικὸς πίναξ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἡ συσταθεῖσα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Ἐπιτροπὴ ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὸν Δανὸν οἰκονομικὸν σύμβουλον, τὸν ὁποῖον μετεκάλεσεν ἡ Κυβέρνησις, κατέληξεν εἰς τὴν ὑπὸ κύρωσιν σύμβασιν. Ὁμιλῶν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας εἶπεν, ὅτι ἡ ματαίωσις τοῦ διαγωνισμοῦ, εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ὠφεληθῇ ἡ Κυβέρνησις 800.000 δολλάρια. Αὐτὸ δηλοῖ, ὅτι ἡ προσφορὰ τοῦ Γερμανικοῦ ἀναδόχου ἦτο κατὰ 800.000 δολλάρια μεγαλυτέρα ἐκείνης εἰς τὴν ὁποίαν τελικὰ συνεφωνήθη τὸ ἐργοστάσιον.

§58Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ἐν πρώτοις, κ. συνάδελφε, δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Ἁπλῶς εἶπον, ὅτι ἐγένοντο μεταξὺ τῶν διαγωνισθέντων συνεννοήσεις καὶ ὅτι τύποις μόνον ἠκυρώθη ὁ διαγωνισμός. Ἐν τῇ οὐσίᾳ ὁ διαγωνισμὸς συνεχίσθη καὶ κατελήξαμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὸ ὁποῖον κατελήξαμεν.

§59Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος, κ. Ὑπουργέ. Ἐγένετο δηλαδὴ εἷς διαγωνισμός, ὁ ὁποῖος κατὰ τύπον ἐθεωρήθη ἄκυρος, κατ’ οὐσίαν ὅμως συνεχίσθη, μέσῳ διαπραγματεύσεων. Εἴπατε, ὅμως, ἐν συνεχείᾳ, ὅτι αἱ μετέπειτα συζητήσεις εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα τὸ δημόσιον νὰ ὠφεληθῇ 800.000 δολλάρια. Αὐτὸ δηλοῖ, ὅτι ἡ ἀρχικὴ προσφορὰ τοῦ προτιμηθέντος ἀναδόχου, ἦτο κατὰ 30% ἀνωτέρα ἐκείνης ἀντὶ τῆς ὁποίας τελικῶς κατεκυρώθη τὸ ἐργοστάσιον. Αὐτό, κ. Ὑπουργέ, δηλοῖ, ὅτι αἱ ἀρχικαὶ διαθέσεις τοῦ ἐπιλεγέντος ἀναδόχου ἦσαν λίαν ἁρπακτικαὶ ἔναντι τῆς Ἑλλάδος. Καθόσον γνωρίζω καὶ θὰ παρεκάλουν ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. ὑπουργός, νὰ μᾶς ἐπιβεβαιώσῃ τὴν πληροφορίαν, ἡ προσφορὰ τοῦ Πολωνικοῦ ἐργοστασίου δὲν ἐμειώθη κατὰ τὰς συζητήσεις οὔτε κατὰ ἓν δολλάριον. Ἤτοι οἱ Πολωνοὶ ἐνέμειναν εἰς τὴν ἀρχικήν των προσφοράν, ἡ ὁποία ὑπολογιζομένης καὶ τῆς ἐκ 350.000 δολλαρίων μετὰ τὴν κατακύρωσιν διαφορᾶς ἀπὸ τοὺς Γερμανοὺς ἦτο, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε σκέψεων κατὰ 1.150.000 δολλάρια, μικροτέρα τῆς ἀρχικῆς προσφορᾶς τοῦ ἐπιλεγέντος ἀναδόχου. Παρὰ ταῦτα ὅμως, παρ’ ὅλον δηλαδή, ὅτι ἡ προσφορὰ τῶν Γερμανῶν ἦτο τόσον οὐσιωδῶς μεγαλυτέρα τῆς προσφορᾶς τῶν Πολωνῶν, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις συνέχισε διαπραγματευομένη μὲ τοὺς Γερμανούς, διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξεν, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε ἀσυζητητὶ νὰ τοὺς ἀποπέμψῃ, ἐφ’ ὅσον διεπίστωσεν αὐτὰς τὰς ἁρπακτικάς των διαθέσεις.

§60Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, ὅπως ἐτόνισα καὶ προχθές, καὶ ἀνεφέρατε τὰς φράσεις μου ἐν ἀρχῇ τῆς ἀγορεύσεώς σας, τὸ πρώτιστον εἶναι νὰ ὑπάρξῃ ἐργοστάσιον περὶ τῆς καλῆς λειτουργίας τοῦ ὁποίου νὰ δυνάμεθα νὰ εἴμεθα βέβαιοι. Τὰ ἐργοστάσια σακχάρεως, τὰ ὁποῖα κατεσκεύασε τὸ Πολωνικὸν ἐργοστάσιον, δὲν κατωρθώσαμεν νὰ τὰ ἴδωμεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, τοῦτο ἔχει κατασκευάσει ἑπτὰ ἐν ὅλῳ ἐργοστάσια ἐν Ἰταλίᾳ, οὐδὲν δὲ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Προκειμένου λοιπὸν περὶ τοῦ πρώτου ἐργοστασίου τὸ ὁποῖον θὰ κατασκευασθῇ καὶ θὰ λειτουργήσῃ ἐν Ἑλλάδι, εἴχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποβλέψωμεν πρωτίστως εἰς τὴν ἀσφάλισιν τῆς λειτουργίας αὐτοῦ. Καὶ ὅταν ἔχωμεν ἓν ἐργοστάσιον, ἢ μᾶλλον δύο ἐργοστάσια ἐν Γερμανίᾳ, τὰ ὁποῖα ἔχουν κατασκευάσει ἀνὰ τὸν κόσμον ὁλόκληρον, ἑκατὸ καὶ πλέον ἐργοστάσια σακχάρεως ἀρτίως λειτουργοῦντα, ἦτο δυνατὸν νὰ διακινδυνεύσωμεν ἔστω καὶ δι’ 1.500.000 δολλάρια. Νὰ διακινδυνεύσωμεν τὴν ἀσφάλειαν; Ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἐκμεταλλευθῶμεν τὴν πεῖραν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, διὰ τὸ πρῶτον ἐργοστάσιον; Διὰ τὸ δεύτερον καὶ τρίτον ἐργοστάσιον τὰ πράγματα μεταβάλλονται, διότι ἐν τῷ μεταξὺ θὰ ἀποκτήσωμεν καὶ ἡμεῖς ἰδικήν μας πεῖραν, ἀπὸ τὴν λειτουργίαν τοῦ πρώτου ἐργοστασίου. Ἀλλὰ διὰ τὸ πρῶτον ἐργοστάσιον, ἦτο ἀπαραίτητον νὰ βασισθῶμεν εἰς ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον εἶχε μεγάλην πεῖραν, ὅπως εἶναι τὸ Γερμανικόν.

§61Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Καί, πλέον αὐτοῦ, τὸ Πολωνικὸν ἐργοστάσιον ἔχει τὸ μειονέκτημα, ὅτι θὰ παρέδιδε τὸ ἐργοστάσιον 30 μῆνας ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως. Μόνον αὐτὸς ὁ λόγος μᾶς ἠνάγκασε νὰ μὴ προκρίνωμεν τὸ Πολωνικὸν ἐργοστάσιον, διότι μᾶς ἀπασχολεῖ καὶ τὸ θέμα τῶν σακχαροτεύτλων, τὸ ὁποῖον δὲν ἀναμένει.

§62Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ σπουδὴ τῆς Κυβερνήσεως φαίνεται ἀνὰ πᾶν βῆμα. Δὲν ἔφθασα ἀκόμη εἰς τὰς συγκρίσεις καὶ τοὺς ὅρους τῆς προσφορᾶς. Εὑρίσκομαι ἀκόμη εἰς τὸ σημεῖον τῆς ὑποβολῆς τῶν προσφορῶν πρὸ διετίας, τὸ 1958. Τότε ὑπεβλήθη προσφορὰ τοῦ γερμανικοῦ οἴκου μὲ 1.150.000 δολλάρια περισσότερα ἀπὸ τοὺς ἄλλους Οἴκους. Ἡ παρέμβασις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ φωτίζει περισσότερον, ὅτι καὶ ἡ πρόθεσις ἦτο σαφής. Ἐπεδιώχθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ διαγωνισμοῦ δοθοῦν εἰς τοὺς γερμανικοὺς οἴκους.

§63Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Αὐταὶ εἶναι αὐθαίρετοι σκέψεις ἰδικαί σας.

§64Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν προσφορῶν ὑπῆρχε διαφορὰ 1.200.000 δολλαρίων, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ τὰς συμβάσεις καὶ ποῖαι ἐξ αὐτῶν ἦσαν ἀτελεῖς. Ἐνῷ ἀπερρίφθησαν οἱ 7 οἶκοι, ἐκλήθη πρὸς συζήτησιν ὁ γερμανικὸς οἶκος, ὁ ὁποῖος ἦτο κατὰ 35% ἀκριβότερος. Ἐνῷ πρώτη πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ ἦτο ὁ ἀποκλεισμὸς τοῦ γερμανικοῦ οἴκου καὶ κατόπιν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἔρευναν τῶν λοιπῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε τὸ ἀντίθετον. Ἐκάλεσε τὸν γερμανικὸν οἶκον, ὁ ὁποῖος κατόπιν προσήρμοσε τὰς προσφοράς του πρὸς τὴν προσφορὰν τοῦ πολωνικοῦ, τὰς ὁποίας ὑπεβίβασε κατὰ 800.000 δολλάρια. Τοῦτο ἀποτελεῖ κακοήθειαν τοῦ οἴκου αὐτοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀκριβότερον κατὰ 35%, νὰ ἔχῃ δηλαδὴ ἐκτὸς τῶν ἄλλων κερδῶν καὶ ἄλλα πρόσθετα κέρδη 35% καὶ νὰ καλῆται νὰ προσαρμόσῃ τὰς προσφοράς του διὰ νὰ κατοχυρωθῇ εἰς αὐτόν. Ὅλη αὐτὴ ἡ σκηνοθεσία τοῦ διαγωνισμοῦ ἔγινε διὰ νὰ δοθῇ εἰς τὸν οἶκον, ὁ ὁποῖος ἐκ τῶν προτέρων εἶχε καθορισθῆ, εἰς τοὺς Γερμανούς.

§65Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν εἶσθε φαίνεται, καλῶς πληροφορημένος.

§66Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ χαρτιὰ ποὺ ἐπικαλοῦμαι, εἶναι ἰδικά σας.

§67Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Διότι αἱ προσφοραί, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἦσαν, ἀπὸ τὴν Ἰταλικὴν Α.Ι.Ε. 4.400.000 δολλάρια, ἀπὸ τὴν ΑΛΣΑΛ-ΝΤΟ 6.270.000 δολλάρια, ἀπὸ ἕνα ἄλλο ἐργοστάσιον 7.675.000 δολλάρια, ἀπὸ τὸ πρῶτον Γερμανικὸν ἐργοστάσιον 5.386.000 δολλάρια καὶ τὸ ἄλλο ἐργοστάσιον 5.341.000. Ἔχομεν ἀπὸ ἕνα ἄλλο γαλλικὸν ἐργοστάσιον 6.979.000 δολλάρια, ἀπὸ τὸ Πολωνικὸν ΤΣΕΚΟΠ 4.112.000.

§68Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα ὑπάρχει μία διαφορὰ 1.200.000.

§69Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Καὶ σεῖς τὸ λέγετε αὐτό; Ἔχομεν μίαν ἄλλην γαλλικὴν προσφορὰν 6.280.000, ἔχομεν ἀπὸ ἕνα Ἄγγλον Τζὼρτζ Φλέτσερ 6.131.000, ἔχομεν ἄλλην ἰταλικήν, ἡ ὁποία εἶναι ὑπὸ συζήτησιν 4.629.000, ἄλλην μίαν μὲ 7.062.000 καὶ μίαν ἄλλην 4.362.000. Συνεπῶς, δὲν εἶναι ὅπως εἴπατε ἡ ἀκριβοτέρα προσφορὰ ἡ Γερμανική. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξακριβώσωμεν τί ἕκαστος ἐξ αὐτῶν προσφέρει διὰ τὸ τίμημα τοῦτο; Δὲν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἴδωμεν τί περιλαμβάνεται εἰς τὰ 5.300.000 τῶν Γερμανικῶν ἐργοστασίων καὶ τί εἰς τὰ 4.100.000 τοῦ Πολωνικοῦ ἐργοστασίου καὶ εἰς τὰ 4.600.000 τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου; Δὲν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ μελετήσωμεν ἐπακριβῶς; Σεῖς ὁ ἴδιος λέγετε, ὅτι ἡ διακήρυξις ἦτο τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς προσφορᾶς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀφοῦ τὸ δέχεσθε, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προσαρμοσθοῦν ὅλαι αἱ προσφοραὶ πρὸς τὴν διακήρυξιν αὐτήν, δὲν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσωμεν, προτοῦ προβῶμεν εἰς τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν γερμανικῶν ἐργοστασίων, τί πράγματι προσφέρουν αὐτά; Καὶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω καὶ τοῦτο ἀκόμη. Τὰ διάφορα ἐργοστάσια ἔχουν ἰδικόν τους σύστημα παραγωγῆς τῆς σακχάρεως. Ἐὰν εἴχατε τὴν ὑπηρεσίαν ποὺ δὲν ἔχομεν, ἐὰν εἴχατε ὑπηρεσίαν ἱκανὴν νὰ προβῇ εἰς τόσον λεπτομερεῖς προδιαγραφάς, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν, ἀπὸ ἀπόψεως περιεχομένου τῶν προσφορῶν, τεχνικαὶ διαφοραί, τότε θὰ ὑπῆρχε μία εὔνοια ὑπὲρ τοῦ ἐργοστασίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπλησίαζε περισσότερον εἰς τὰς προδιαγραφὰς αὐτάς. Τὴν ἄποψιν αὐτὴν τὴν ὑπεστήριξα ὅπως γνωρίζετε καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, διότι καὶ ἐκεῖ μᾶς εἴπατε, διατὶ δὲν εἴπατε ἐξ ἀρχῆς, ὅτι προτιμῶμεν τὸ σύστημα Κόππερς. Διότι, σᾶς ἀπήντησα καὶ τότε, ὅτι ἐὰν ἐξ ὑπαρχῆς ἐλέγαμεν, ὅτι προτιμῶμεν τὸ σύστημα Κόππερς, τότε θὰ ἀνεβίβαζε τὸ τίμημα τοῦ συστήματος τούτου, ἀφαντάστως. Βεβαίως, φυσικόν, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι, ἄλλως νὰ βλέπῃ τὰ πράγματα ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰς Κυβερνητικὰς εὐθύνας καὶ ἄλλως νὰ βλέπῃ τὰ πράγματα ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος, ὄχι μόνον τώρα δὲν ἔχει κυβερνητικὴν εὐθύνην, ἀλλὰ οὔτε καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν εἶχε. Φυσικὸν εἶναι, ἄλλως νὰ βλέπετε σεῖς τὰ πράγματα, ὅταν σκοπός σας εἶναι ἡ ἐπίκρισις, καὶ ἄλλως νὰ τὰ βλέπωμεν ἡμεῖς, ὅταν σκοπός μας εἶναι ἡ δημιουργία.

§70Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀπὸ τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἐδώσατε καὶ ἀπὸ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐθέσατε ὑπ’ ὄψει μας ἐπιβεβαιοῦται αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω. Ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἐδώσατε προκύπτει, ὅτι οἱ Ἰταλικοὶ Οἶκοι καὶ ὁ Πολωνικὸς εἶναι κάτω ἀπὸ τὰ 4.500.000 δολλάρια. Ἡ προσφορὰ ἡ ἀρχικὴ ὅλων ὅσων εἶχον προσφέρει ἄνω τῶν 5.000.000 ἀπεκλείσθη. Καὶ ἐρωτᾶται: Διατὶ δὲν ἐκαλέσατε κανένα ἀπὸ τοὺς ἄλλους 12 Οἴκους καὶ ἐκαλέσατε μόνον τὸν Γερμανικὸν Οἶκον, τοῦ ὁποίου ἡ προσφορὰ ἦτο ἐν τούτοις ἄνω τῶν 5.000.000 δολλαρίων; Διατί, λοιπόν, θέλετε νὰ μὴ ἐπιμένω εἰς τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα; Διότι ἐκαλέσατε μεταξὺ τῶν 5 τοὺς Ἰταλικοὺς Οἴκους, οἱ ὁποῖοι εἶναι πράγματι πλησίον, ἐκαλέσατε τὸν Πολωνικόν, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ ἐξηκολούθει νὰ μένῃ εἰς τὰ 4.150, ὅσα εἶχεν ἐξ ἀρχῆς προσφέρει καὶ ἐκαλέσατε ἀπὸ τοὺς ἐπάνω ἀπὸ τὰ 5 μόνον τὸν Γερμανικὸν Οἶκον. Ἄρα κἄποια ἄλλη κρίσις καὶ σκέψις, πιθανῶς ἡ ἐκτίμησις ἡ τεχνική, πιθανῶς ἡ σκέψις αὐτὴ σᾶς ὡδήγησεν εἰς τὸ νὰ καταλήξετε ἐξ ἀρχῆς νὰ δώσετε τὸ ἐργοστάσιον εἰς Γερμανικὸν Οἶκον. Ἐχάσατε τὴν διαπραγματευτικὴν ἱκανότητα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἐὰν θέλετε νὰ δεχθῶ, ὅτι δὲν ἠθέλατε νὰ δώσετε τὴν ἐργασίαν αὐτὴν εἰς τὸν Γερμανικὸν Οἶκον Κούντα Κούτ. Καὶ ἀκόμη πάρα πέρα εἰς αὐτὸ ποὺ εἴπατε, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἐξ ἀρχῆς νὰ ἐντοπίσετε τὰς προσφορὰς διὰ συγκεκριμένης μεθόδου κατασκευῆς, διὰ νὰ πάρετε μίαν ἰδέαν, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω μίαν διαφωνίαν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀντιθέτως νομίζω, ὅτι αὐτὴν τὴν τακτικὴν ἡ ὁποία ἠκολουθήθη εἰς τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου, καὶ ὅλους τοὺς διαγωνισμοὺς ποὺ ἔχετε κάμει μέχρι σήμερον, μὲ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ἐκθέτετε τὴν σοβαρότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καλοῦντες ξένους οἴκους χωρὶς νὰ ἠξεύρῃ τί ζητεῖ ἢ χωρὶς νὰ προσδιορίζῃ σαφῶς τί ζητεῖ διὰ τῶν προσφορῶν, τὰς ὁποίας προκαλεῖ μὲ τὴν προκήρυξιν τοῦ διαγωνισμοῦ. Ἀφίνετε μίαν φλοῦ κατάστασιν εἰς τὴν προκήρυξιν τοῦ διαγωνισμοῦ, γίνονται αἱ προσφοραὶ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ψάχνετε πλέον νὰ προσδιορίσετε ἐπακριβῶς τί εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ ἐπακολουθοῦν αἱ νέαι συζητήσεις. Μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἀσχοληθῶ ἀπὸ πιὸ κοντὰ μὲ τὴν παλαιοτέραν ἱστορίαν τοῦ ἐργοστασίου σπίρτων. Ἔγινεν ἀκριβῶς τὸ ἴδιον. Προεκαλέσατε προσφοράς, εἰς τὴν διακήρυξιν δὲν ὑπῆρχεν οὔτε στοιχειώδης διαγραφὴ ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἠθέλατε νὰ σᾶς φτιάσουν. Ἔκαμαν τὰς προσφορὰς οἱ προσφερθέντες οἶκοι, ἔδωσαν στοιχεῖα, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν κατεσκευάσθη ἓν πρόγραμμα καὶ ἠρχίσατε τὰ παζαρεύματα μὲ ὡρισμένους πλέον, διὰ νὰ καταλήξετε ἐκεῖ ποὺ καταλήξατε. Δὲν θέλω νὰ προχωρήσω εἰς τὸ τί ἔγινε.

§71Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι χρήσιμον νὰ τεθῇ ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν συζήτησιν διὰ νὰ διαφωτισθοῦν τὰ ἑξῆς δύο σημεῖα: Ἐπικαλοῦνται οἱ ἀξιότιμοι κύριοι ὑπουργοί, πρῶτον, τὸ ἀδιάβλητον τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ δεύτερον, τὴν πεῖραν τῶν δύο Γερμανικῶν οἴκων. Θέτω ὑπ’ ὄψιν τῶν κ. ὑπουργῶν καὶ τῆς Βουλῆς τὴν ἑξῆς πληροφορίαν, διὰ νὰ ἐλεγχθῇ ἐνδεχομένως, διότι ἐὰν δὲν διαφωτισθῇ τὸ σημεῖον αὐτό, τότε τὰ δύο βασικὰ ἐπιχειρήματα δὲν θὰ εἶναι σταθερά. Ὑπάρχει ἡ πληροφορία, ὅτι ὁ διαγωνισμὸς δὲν ὑπῆρξεν ἀδιάβλητος, διότι οἱ δύο Γερμανικοὶ οἶκοι, οἱ μόνοι ἐκ τῶν 12 διαγωνισθέντων, πληροφορηθέντες ὡρισμένον γεγονὸς ποὺ ἀφεώρα τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ ἔκρινε τοὺς διαγωνιζομένους, ἤλλαξαν τὴν προσφοράν των. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον στοιχεῖον. Ἤλλαξαν τὴν προσφοράν των, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν ἐκχυλιστῆρα τοῦ ἐργοστασίου, τὸν ἤλλαξαν δὲ καὶ δὲν τὸν ἀντικατέστησαν μὲ Γερμανικῆς ἐπενδύσεως ἐκχυλιστῆρα, ἀλλὰ Δανικῆς. Θέτω τὸ ζήτημα διὰ νὰ δώσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν πληροφορίαν αὐτήν. Ποῦ, λοιπόν, ἡ περίφημος ἀκαταγώνιστος πεῖρα τῶν Γερμανικῶν οἴκων, ὅταν τὸ βασικὸν στοιχεῖον τῆς προσφορᾶς των τὸ ἤλλαξαν; Τώρα, κύριοι συνάδελφοι, ἀλλάσσουν τὸν ἐκχυλιστῆρα μὲ ἐκχυλιστῆρα ἐπενδύσεως ἑνὸς Δανοῦ Ὄλσεν, διότι αὐτὸς μετεκλήθη ἀπὸ τὴν Τόμσε διὰ νὰ κρίνῃ τοὺς διαγωνιζομένους, ἐπειδὴ ἡ Τόμσε δὲν ἔχει πεῖραν εἰς ἐργοστάσια σακχάρεως. Εὑρίσκεται ἐδῶ διὰ νὰ μελετᾷ τὸ ἄζωτον καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔχει πεῖραν μετακαλεῖ τὸν Ὄλσεν. Ὁ Ὄλσεν κρίνων τοὺς διαγωνισθέντας, θὰ ἀποφανθῇ καὶ διὰ τὸν ἐκχυλιστῆρα. Οἱ Γερμανοὶ τὸ πληροφοροῦνται καὶ σπεύδουν καὶ ἀντικαθιστοῦν τὸν ἐκχυλιστῆρα τῆς πρώτης ἰδικῆς των προσφορᾶς, μὲ ἐκχυλιστῆρα τύπου Ὄλσεν. Συνεπῶς, ποῦ ὑπάρχει καὶ τὸ ἀδιάβλητον τοῦ διαγωνισμοῦ;

§72Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Καὶ ποίου τύπου ἐκχυλιστῆρα ἐδέχθημεν τελικῶς, τὸν Δανικὸν ἢ τὸν Γερμανικόν; Τὸ γνωρίζετε αὐτό; Ἐὰν ἠθέλατε νὰ τὸ πληροφορηθῆτε, δὲν θὰ εἴχατε ἀπασχολήσει τὴν Βουλήν. Καὶ σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι τελικῶς καὶ κατόπιν ἐμπεριστατωμένης μελέτης καὶ συζητήσεων, προεκρίναμεν τὸν ἐκχυλιστῆρα τοῦ Γερμανικοῦ τύπου. Προεκρίναμεν δὲ τὸν ἐκχυλιστῆρα τοῦ Γερμανικοῦ τύπου, διότι τὸν ἐθεωρήσαμεν περισσότερον δεδοκιμασμένον. Διότι ὁ ἐκχυλιστὴρ τοῦ Δανικοῦ τύπου δὲν ἔχει ἐφαρμοσθῆ εἰς οἵαν ἔκτασιν ὁ ἐκχυλιστὴρ τοῦ Γερμανικοῦ τύπου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ Πολωνικὸν ἐργοστάσιον δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ κατασκευάζῃ ἐκχυλιστῆρας Γερμανικοῦ τύπου, τοῦ ἐκάμαμεν τὴν παραχώρησιν νὰ δεχθῶμεν νὰ ἔχῃ ἐκχυλιστῆρα Δανικοῦ τύπου. Καὶ ὕστερα μᾶς λέγετε, ὅτι ἐπροτιμήσαμεν τοὺς Γερμανούς, καθ’ ἣν στιγμὴν βλέπετε ὅτι, ἐὰν ἐκάμαμεν παραχωρήσεις, τὰς ἐκάμαμεν πρὸς τὸ Πολωνικὸν ἐργοστάσιον. Ἡσυχάσατε, λοιπόν.

§73Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κατ’ ἀρχήν, κ. Ὑπουργέ, δὲν ὡμίλησα περὶ τοῦ Πολωνικοῦ οἴκου καὶ δεύτερον, τὸ ἂν τελικῶς ἐνεκρίθη ὁ ἐκχυλιστὴρ Δανικοῦ τύπου ἢ ὄχι, διὰ νὰ τὸ γνωρίσῃ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ βεβαιωθῇ, χωρὶς τοῦτο νὰ σημαίνῃ ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης πρὸς ὅσα σεῖς διαβεβαιοῦτε, θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐν μεταφράσει τὸ παράρτημα, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς κάμνει τὴν περιγραφὴν τῶν ἐγκαταστάσεων τοῦ ἐργοστασίου, ὡς αὕτη ἐνεκρίθη ὑπὸ τῆς συμβάσεως. Ἐὰν ὑπῆρχεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ αὐτὴ ἡ πληροφορία αὐτομάτως θὰ ἠλέγχετο ἐνδεχομένως, ὅτι εἶναι ἀνακριβής. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει τὸ παράρτημα, δικαιούμεθα νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἐνεκρίθη ἐκχυλιστὴρ Δανικοῦ τύπου, διὰ τὸν λόγον ποὺ ἐξήγησα.

§74Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ διαγωνισμοῦ, προκύπτει, ὅτι ὁ εὐθηνότερος ἐκ τῶν συμμετασχόντων εἰς τὸν διαγωνισμὸν εἶναι ὁ Πολωνικὸς οἶκος καὶ μάλιστα κατὰ 355.000 δολλάρια καὶ ἀπὸ τοὺς δύο προκριθέντας Γερμανικοὺς οἴκους. Ἔχομεν, λοιπόν, μίαν διαφορὰν 350.000 δολλαρίων, ποὺ εἶναι εὐθηνότερος ὁ Πολωνικὸς οἶκος. Τὸ δεύτερον στοιχεῖον, τὸ ποῖον ἐπικαλεῖται ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, εἶναι ἡ πεῖρα καὶ ἡ ἀρτιότης ἡ τεχνική, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρεται ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐνῷ τόσον ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὁ τεχνικὸς σύμβουλος ἐβασίσθησαν εἰς τὴν πεῖραν καὶ τὴν τεχνικὴν ἀρτιότητα τοῦ Γερμανικοῦ ἐργοστασίου, εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν Πολωνικὸν οἶκον, λέγουν, ὅτι δὲν ἔχουν πληροφορίας, διότι στεροῦνται στοιχείων. Οὕτω, ἐρήμην στοιχείων διὰ τὸν Πολωνικὸν οἶκον καὶ χωρὶς στοιχεῖα δι’ αὐτόν, ἐγένετο ἡ κατακύρωσις τῆς δημοπρασίας εἰς τὸν Γερμανικὸν οἶκον. Εἶχεν ὅμως ἡ Ἐπιτροπὴ 15 ὁλοκλήρους μῆνας εἰς τὴν διάθεσίν της διὰ νὰ διερευνήσῃ τὰ στοιχεῖα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἱκανότητα τοῦ Πολωνικοῦ Οἴκου, δοθέντος, ὅτι οὗτος ἦτο εὐθηνότερος. Ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ ἤθελε νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον της, θὰ ἦτο δυνατὸν ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν Πολωνίαν ἢ ἀπὸ τὴν Κίνα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν σελήνην ἀκόμη νὰ ἔχῃ τὰ στοιχεῖα ποὺ θὰ τῆς ἐχρειάζοντο.

§75Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχομεν διὰ τὸν Πολωνικὸν Οἶκον ἦσαν, ὅτι ἔχει κατασκευάσει δύο ἐργοστάσια εἰς τὴν Κίνα καὶ τέσσαρα εἰς τὴν Ρωσσίαν. Διὰ τὸν Γερμανικὸν Οἶκον ἔχομεν πληροφορορίας, ὅτι πλέον τῶν 100 ἐργοστασίων ἔχει κατασκευάσει, εἰς ὅλον τὸν Κόσμον ἐκ τῶν ὁποίων 5 ἐργοστάσια εἰς τὴν Ρωσσίαν. Δύναται, λοιπόν, κ. συνάδελφοι, νὰ γίνῃ σύγκρισις μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν οἴκων; Ἐκτὸς αὐτοῦ ἐστείλαμεν τὸν κ. Ἀσκητόπουλον μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ἔκαμε ἐπιτόπιον ἐξέτασιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ οἴκου αὐτοῦ, ἐνῷ διὰ τὸν Πολωνικὸν Οἶκον, δὲν ἔχομεν στοιχεῖα περὶ τῆς ἐργασίας τῆς ὁποίας ἔκαμεν. Ἐξ ἄλλου, τὸ γεγονός, ὅτι μετὰ τριάκοντα μῆνας θὰ γίνῃ ἡ παράδοσις νομίζω, ὅτι εἶναι ἓν στοιχεῖον σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπει σύγκρισιν μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου Οἴκου.

§76Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγεται, ὅτι ὁ Πολωνικὸς Οἶκος ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν 7 ἐργοστασίων. Περαιτέρω ἡ Ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ γνώμην διὰ τὴν ἀρτιότητα καὶ τὴν πεῖραν τοῦ Πολωνικοῦ Οἴκου. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὸ 15μηνον διάστημα ποὺ εἶχε εἰς τὴν διάθεσίν της θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ τὶ γίνεται ἀκόμη καὶ εἰς τὴν σελήνην. Ἰδοὺ ὅμως εἰς τὴν πραγματικότητα, πόσας παραγγελίας ἀνέλαβε τὸ Πολωνικὸν ἐργοστάσιον.

§77Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Σεῖς κ. συνάδελφε, ἀπὸ ποῦ τὰ γνωρίζετε αὐτά;

§78Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Πολωνικοῦ Οἴκου. Διατί, κ. Ὑπουργέ, τὶ νομίζετε ὅτι συνέβη; Δὲν ἐπῆγα εἰς τὴν Πολωνίαν διὰ νὰ τὰ μάθω. Λέγω λοιπόν, ὅτι ὁ Πολωνικὸς Οἶκος κατεσκεύασε 61 ἐργοστάσια ἐν Πολωνίᾳ, 4 ἐν Ρωσσίᾳ, 2 εἰς τὰς Ἰνδίας, 4 ἐν Κίνᾳ, 1 ἐν Περσίᾳ καὶ ἀνέλαβε καὶ τὴν κατασκευὴν καὶ τοῦ δευτέρου ἐν διαγωνισμῷ, ὅπου ἔλαβον μέρος καὶ οἱ Γερμανοί. Ἐπίσης ἐν ὄψει τοῦ 7ετοῦς σχεδίου τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως ἐκ τῶν 71 ἐργοστασίων ποὺ προβλέπονται ὁ Πολωνικὸς Οἶκος ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν τῶν 21, οἱ δὲ Γερμανοὶ τὰ 3. Νομίζω, ὅτι αὐτὰ τὰ στοιχεῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὰ ἔχῃ καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἀναλόγως νὰ ἀποφασίσῃ καὶ ὄχι νὰ καταλήξῃ εἰς τὴν κατακύρωσιν τῆς κατασκευῆς εἰς τὸν Γερμανικὸν Οἶκον μὲ τὸ αἰτιολογικὸν, ὅτι δὲν εἶχε πληροφορίας διὰ τὸν Πολωνικόν.

§79Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων εἶναι καὶ τὸ θέμα τῆς μακροχρονίου προθεσμίας τῶν 30 μηνῶν ποὺ ἐζήτησεν ὁ Πολωνικὸς Οἶκος διὰ νὰ παραδώσῃ τὸ ἐργοστάσιον.

§80Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε Ἠλιόπουλε, μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν πῶς εἰς σᾶς μὲν ἔδωσεν ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐργοστασίου τοῦ Πολωνικοῦ τὰς πληροφορίας αὐτάς, εἰς τὴν προσφοράν του δὲ τὸ Πολωνικὸν ἐργοστάσιον, διὰ νὰ ἀποδείξῃ τὴν πεῖραν ποὺ ἔχει, ἀναφέρει ἐν συνόλῳ 9 ἐργοστάσια. Τὰ ἀναφέρει ὀνομαστικῶς.

§81Α. ΖΑΚΚΑΣ. Πότε ὑπεβλήθη ἡ προσφορά;

§82Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἡ προσφορὰ τοῦ ἐργοστασίου εἶναι αὐτή. Ὅπως ἀνέφερε καὶ ὁ ἐπὶ Βήματος συνάδελφος, αἱ προσφοραὶ ὑπεβλήθησαν τὸν Μάρτιον τοῦ 1958. Συνεπῶς αὐτὴ εἶναι ἡ ἡμερομηνία. Τοιαύτην ἀντίληψιν ἔχετε, ὅτι κατὰ τὸ 1958 κατεσκεύασε 51 ἐργοστάσια ἐπὶ πλέον; Εἶναι σοβαρὰ πράγματα αὐτά;

§83Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὴν προσφορὰν ὁμιλεῖ περὶ ἐργοστασίων κατασκευασθέντων εἰς ἄλλας χώρας καὶ ὄχι τὰ ἐργοστάσια ποὺ κατεσκεύασε εἰς τὴν Πολωνίαν. Ἔχετε ἐπ’ αὐτοῦ πληροφορίας, ἀναφέρει καὶ περὶ αὐτῶν εἰς τὴν προσφοράν του; Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς λέγετε εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν...

§84Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἐν ὀργῇ). Σεῖς λέγετε ἀνακριβείας, κ. συνάδελφε, λέτε ψέμματα ....

§85Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Χαμηλώσατε τὰ πτερά σας, διότι ἀλλοῦ ὑπάρχουν τὰ ψέμματα καὶ παρακαλῶ νὰ κατεβάσετε τὸν τόνον τῆς φωνῆς σας.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίσατε, σᾶς παρακαλῶ κ. Ἠλιόπουλε. Κύριε Παπαρρηγόπουλε, μὴ διακόπτετε.

§87ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς) Κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ ἐπιτρέπετε διακοπάς.

§88Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαμαρτύρομαι, διότι ὁ κ. Παπαρρηγόπουλος συνεχῶς μὲ διακόπτει. Λέγετε λοιπόν, εἰς τὴν εἰσηγητικὴν σας ἔκθεσιν, ὅτι ὁ Οἶκος Κέκοπ ὡς προκύπτει ἐκ τῆς προσφορᾶς του ..... (ἀναγινώσκει) ..... ὡς πρὸς τὴν τεχνικὴν ἱκανότητα τοῦ ἐν λόγῳ Οἴκου».

§89Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. ... (διακόπτει μὴ ἀκουόμενος) .... (κωδωνοκρουσίαι).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δεκατρεῖς ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν καὶ παρακαλῶ νὰ σταματήσετε τὰς διακοπάς.

§91Ι. ΠΑΠΑΡΤΕΜΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, σεῖς ἐπιτρέπετε τοὺς διαλόγους.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ζητήσητε τὸν λόγον νὰ ὁμιλήσετε.

§93Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παρακαλέσω καὶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τῆς συμπολιτεύσεως καὶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ μὴ διακόψουν περισσότερον τὸν ρήτορα, διατὶ καὶ διὰ τὸν ἴδιον δὲν εἶναι εὐχάριστον καὶ διὰ νὰ μὴ παρατείνεται ἡ συζήτησις. Μὴ συνεχίσετε, κ. συνάδελφοι, τὰς διακοπάς. Ὁ καθένας ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀναπτύξῃ τὰς γνώμας του. Ἄς ἀφήσωμεν τὸν ἐπὶ τοῦ Βήματος ἀξιότιμον συνάδελφον διὰ νὰ τελειώσῃ τὸ ταχύτερον.

§94Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν λοιπὸν εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τὰ ἑξῆς: «Ἡ ἐπιτροπὴ βάσει τῶν ἀνωτέρω ἐκτεθέντων .... (ἀναγινώσκει) .... ὅλως ἰδιαιτέραν σημασίαν». Νομίζω λοιπόν, ὅτι τοὐλάχιστον διὰ τοὺς γνωρίζοντας γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν, ὅτι ὁ κύριος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον κατεκυρώθη ὑπὲρ τῶν Γερμανικῶν Οἴκων, τὸ ἐργοστάσιον εἶναι ἡ ἀρτιότης ἡ τεχνικὴ τῶν ἐργοστασίων αὐτῶν καὶ παραλλήλως ἡ πλήρης, ἡ ἀπόλυτος ἄγνοια τῶν τεχνικῶν δυνατοτήτων τοῦ ἄλλου ἀνταγωνιστοῦ Πολωνικοῦ Οἴκου. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸ τρίτον θέμα. Οἰκονομικὴν ἄποψιν, ἀπὸ ἀπόψεως τιμῆς δὲν ἔχομεν. Ἔχομεν καλλιτέραν προσφορὰν ἀπὸ τὸν Πολωνικὸν Οἶκον. Ἀπὸ ἀπόψεως ἀρτιότητος τεχνικῆς, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὸ δεδομένον τῆς κατασκευῆς μιᾶς σειρᾶς ἐργοστασίων δὲν ὑπάρχει ἐδῶ κανένα στοιχεῖον ἐκ τοῦ ὁποίου νὰ προκύπτῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἄρτιος, πιθανῶς οἱ Γερμανοὶ νὰ εἶναι ἀρτιώτεροι ἀπὸ τὸν Πολωνικὸν Οἶκον, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν οὗτος νὰ κατασκευάσῃ ἐπίσης ἐργοστάσια. Τὸ γεγονὸς, ὅτι ἤδη ἡ Κυβέρνησις ἀνακοινοῖ, ὅτι κατέληξεν εἰς τὸ νὰ δώσῃ ἕνα ἀπὸ τὰ ἄλλα δύο ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ κατασκευάσῃ........

§95Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν κατέληξεν ἡ Κυβέρνησις. Εἴπομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν πρόθεσιν. Ἐγὼ σᾶς λέγω ἐπισήμως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὄχι κατέληξε, ἀλλὰ ἔχει τὴν πρόθεσιν. Νομίζω, πάντως, ὅτι δὲν ἔπρεπεν αὐτὸ τὸ σημεῖον νὰ μείνῃ ὅπως τὸ εἴπατε.

§96Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς Βιομηχανίας προχθὲς ὡμίλησε περὶ ἀποφάσεως νὰ δοθοῦν τὰ ἄλλα δύο ἐργοστάσια εἰς τὸν Πολωνικὸν Οἶκον. Εἴτε κατέληξεν ἡ Κυβέρνησις, εἴτε ἔχει τὴν πρόθεσιν νὰ τὸ δώσῃ, σημαίνει, ὅτι τεχνικῶς ἠμπορεῖ νὰ κατασκευάσῃ τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ ὁ Πολωνικὸς Οἶκος. Συνεπῶς ἀπὸ τῶν δύο αὐτῶν ἀπόψεων ἔχομεν πλεονεκτικὴν τὴν θέσιν τοῦ Πολωνικοῦ Οἴκου, δεδομένου, ὅτι ἡ προσφορά του εἶναι καλλιτέρα. Καὶ ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις, τώρα πλέον δὲν φαίνεται ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν, καὶ ὁμιλεῖ περὶ τοῦ χρόνου ἐκτελέσεως τοῦ ἐργοστασίου. Εἰς 17 μῆνας προσφέρονται οἱ γερμανικοὶ οἶκοι διὰ τὴν κατασκευήν, εἰς 30 μῆνας προσφέρεται ὁ Πολωνικὸς Οἶκος διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου. Πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι παρῆλθον ἤδη ἀπὸ τοῦ διαγωνισμοῦ δύο χρόνια μέσα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν πολὺ ταχύτερον νὰ ἔχῃ κατακυρωθῆ ὁ διαγωνισμὸς καὶ νὰ ἔχωμεν ἤδη φθάσει πέραν καὶ τοῦ ἡμίσεος ἀπὸ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου. Ἐὰν δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις πράγματι ἔσπευδε εἰς τὸ νὰ κατασκευάσῃ τὸ ἐργοστάσιον, θὰ ἦτο δυνατὸν τώρα νὰ ἔχῃ προχωρήσει τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ ἡμίσεος. Συνεπῶς, αὐτὰ τὰ περὶ σπουδῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λογαριασθοῦν καὶ πολὺ σοβαρῶς. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ καμμία ἀσφάλεια ὅτι ὁ Γερμανικὸς Οἶκος ἐντὸς 17 μηνῶν θὰ κατασκευάσῃ τὸ ἐργοστάσιον; Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἤδη τὸ ἀσθενὲς σημεῖον ὡς πρὸς τὸ θέμα αὐτὸ μέσα εἰς τὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως τὰς ὁποίας ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐγκρίναμεν. Εἰς τὸ ἄρθρον 19 παράγραφος 9 τῆς συμβάσεως, σελὶς 17 λέγετε, ὅτι ἐὰν οἱ ὑπεργολάβοι εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἀναθέσῃ τὰ τεχνικὰ ἔργα ὁ ἀνάδοχος Οἶκος καθυστερήσουν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν, ἀνάλογος καθυστέρησις τῶν προθεσμιῶν θὰ ὑπάρξῃ ὑπὲρ τοῦ ἀναδόχου εἰς τὴν γενικὴν προθεσμίαν. Καὶ ἐρωτῶ, ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἢ ἄλλος τις ἐκ τῶν κ. συναδέλφων ἐὰν ὑπάρχῃ παράδειγμα ἐργολάβου ἕλληνος διὰ τὰ ἔργα εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀναθέσει τὴν κατασκευὴν, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε συνεπὴς εἰς τὰς προθεσμίας ἐκτελέσεως τῶν ἔργων αὐτῶν; Δὲν παίρνω τὴν Ὁμόνοιαν ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν κλασσικὴν πλέον θεοποίησιν τῆς παραβάσεως τῶν προθεσμιῶν καὶ τῶν καθυστερήσεων. Ἀλλὰ δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου κανένα ἔργον νὰ ἐξετελέσθη ἀκριβῶς εἰς τὰς προθεσμίας τὰς ὁποίας ὥρισαν αἱ συμβάσεις. Ἄν λοιπόν, ἔχωμεν καθυστέρησιν ἀπὸ τοὺς ἕλληνας τεχνικούς, ἀναμφισβητήτως θὰ ἔχωμεν καθυστέρησιν καὶ εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 25, παρ. 2, ἐν τέλει ὁμιλεῖ περὶ καθυστερήσεων, αἱ ὁποῖαι ὀφείλονται εἰς ὑπαιτιότητα τοῦ ἀναδόχου καὶ σημειοῦται μάλιστα ἐκεῖ, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δυνατὸν νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία τῆς κατασκευῆς μὲ ρητὴν προθεσμίαν, 31.12.1962. Ἡ μνεία αὐτὴ ἡ ρητὴ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἐνδεικτικὴ τοῦ ποία προοπτικὴ ὑπάρχει διὰ νὰ κατασκευασθῇ αὐτὸ τὸ ἐργοστάσιον ἐντὸς 17 μηνῶν. Ἀλλὰ νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι αὐτὸ τὸ γρήγορα–γρήγορα, βιαζόμαστε νὰ τελειώσωμεν, σπεύσατε νὰ μὴ συζητήσωμεν πολὺ διότι πρέπει νὰ τελειώσῃ τὸ ἐργοστάσιον, δὲν εἶναι σοβαρόν. Ἁπλῶς ὡς σανὶς δικαιολογίας ἁρπάζεται ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν φαίνεται, ἄλλωστε, πουθενά, ὡς δικαιολογητικὸν ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν διὰ νὰ καλυφθοῦν τὰ ἄλλα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς βάρος τῆς τακτικῆς ἡ ὁποία ἀκολουθεῖται εἰς τὸν διαγωνισμὸν αὐτόν. Ἄλλωστε, δὲν ἔδειξεν οὐδεμίαν σπουδήν, οὐδεμίαν διάθεσιν νὰ εἶναι, τοὐλάχιστον, ἐνήμερη ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα σκέπτεται νὰ ἐκτελέσῃ διὰ νὰ ξεκινήσῃ νὰ λειτουργήσῃ αὐτὸ τὸ ἐργοστάσιον.

§97Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε, κ. συνάδελφε, ὅτι εἰς τὴν σύμβασιν περιέχονται ὅροι, οἱ ὁποῖοι μοιραίως θὰ ἐμήκυναν τὴν προθεσμίαν. Ἄν συνήπτετο ἡ σύμβασις μὲ τὴν Πολωνίαν δὲν θὰ ὑπῆρχον οἱ ὅροι αὐτοί;

§98Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§99Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεπῶς, ὅπως οἱ 17 μῆνες μπορεῖ νὰ γίνουν 30, ἔτσι καὶ οἱ 30 μποροῦν νὰ γίνουν 40.

§100Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τόσον ἀκριβὲς αὐτὸ τὸ στοιχεῖον, ὅπως θέλει νὰ τὸ ἐμφανίσῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ Κυβέρνησις. Ἢ ἀρχίζομεν τὸ κτίσιμον αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὥστε εἰς 17 μῆνες νὰ εἶναι ἕτοιμον, ἢ ἄλλως ἐχαθήκαμεν, τὰ κοκκινογούλια ἐχάλασαν. Ἀλλὰ μήπως εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ καλλιέργεια τῶν τεύτλων ἔχει προχωρήσει εἰς βαθμὸν ὥστε νὰ εἶναι ἐξησφαλισμένη ἡ πλήρης λειτουργία τοῦ ἐργοστασίου, ἂν κατορθωθῇ εἰς τοὺς 17 μῆνας νὰ εἶναι ἕτοιμον; Ἀμφίβολον εἶναι ἂν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ἐν ὅλῃ του τῇ ἀποδόσει τὸ ἐργοστάσιον καὶ ἐφ’ ὅσον καταστῇ δυνατὸν ν’ ἀνοικοδομηθῇ εἰς τοὺς 17 μῆνας. Αὐτὴν τὴν σπουδὴν δὲν τὴν δείχνει ἡ Κυβέρνησις ἐκεῖ ὅπου ἔχει καθῆκον καὶ μᾶς παρουσιάζεται αὐτὸ τὸ φαινόμενον νὰ ψηφίσωμεν μίαν σύμβασιν εἰς τὴν ὁποίαν λείπουν σοβαρὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα αὔριον ἡ Κυβέρνησις καὶ αἱ Ἐπιτροπαὶ ποὺ θὰ παραλάβουν τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ τὰ ἀγνοοῦν. Ἔχομεν κάμει μίαν Ἐπιτροπὴν διαιτησίας ἂν προκύψῃ ζήτημα διὰ τὴν καλὴν ἢ τὴν κακὴν κατασκευήν. Ὁ Πρόεδρος, δὲν εἶναι ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς καλῆς ἢ τῆς κακῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνων στοιχείων θὰ κρίνῃ αὐτὸς ὁ Πρόεδρος; Πῶς θ’ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ἢ ὑπὲρ τοῦ ἄλλου ὅταν αὐτό, βάσει τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ κριθῇ, δὲν ἔρχεται κἂν εἰς κύρωσιν, ὅταν αὐτὸ εἶναι εἰς ξένην γλῶσσαν καὶ διατηρῆται εἰς ξένην γλῶσσαν, διὰ νὰ μὴ εἶναι προσιτὸν πρὸς ἐκτίμησιν ἀπὸ ἐκείνους ποὺ θὰ τὸ κρίνουν; Καὶ ἠκούσθη, ὅτι ἡ δυστυχὴς Ἑλληνικὴ γλῶσσα, ποὺ ἐξέφρασεν ὅλα τὰ ὑψηλὰ νοήματα, τὰ πάσης φύσεως νοήματα εἰς ὅλον τὸν κόσμον δὲν εἶναι εἰς θέσιν σήμερον ν’ ἀποδώσῃ ἓν κείμενον τεχνικὸν καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ διατηρῆται φυλαγμένον αὐτὸ τὸ κείμενον σὲ ξένην γλῶσσαν, κλεισμένον στὰ ντουλάπια τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Συντονισμοῦ.

§101Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Οἱ 12 οἶκοι ἔχουν δώσει τὴν περιγραφὴν εἰς πλήρη μετάφρασιν.

§102Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκόμη, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία παρουσιάζει αὐτὴν τὴν σπουδήν, δὲν ἔφερεν οὐδὲν στοιχεῖον, οὔτε εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, οὔτε ἀπὸ τοὺς ὁμιλήσαντας κ.κ. ὑπουργοὺς ἀνεφέρθη τι περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἀποτελέσματος αὐτοῦ τοῦ ἐργοστασίου. Τί πρόκειται νὰ δώσῃ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς εἰς τὴν κατανάλωσιν αὔριον. Θὰ βγάλῃ ζάχαριν. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις λέγει, ὅτι δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὸ ἐπιχειρηματικὸν κέρδος. Τί πάει νὰ πῇ αὐτὸ τὸ «ἐπιχειρηματικὸν κέρδος»; Καὶ ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ ἐπιχειρηματικὸν κέρδος; Ἀπὸ ποῦ ἀρχίζει καὶ ἕως ποῦ μπορεῖ νὰ φθάσῃ; Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ ζάχαρις σήμερον ἐπιβαρύνεται ὑπὲρ πᾶν ἄλλον εἶδος μὲ φόρον καταναλώσεως. Ἡ σάκχαρις ἀγοράζεται μὲ 4 δραχμάς, περίπου, κατ’ ὀκᾶν, καὶ πωλεῖται μὲ 14, διότι ἔχει αὐτὴν τὴν ἐπὶ πλέον 200% ἐπιβάρυνσιν φόρου καταναλώσεως. Αὐτὸ τὸν φόρον καταναλώσεως ὑποτίθεται, ὅτι δὲν θὰ τὸν ξαναβάλῃ ἢ θὰ τὸν ξαναβάλῃ; Δὲν μᾶς εἶπε τί σκέπτεται νὰ κάμῃ. Τί κόστος θὰ ἔχῃ ἡ σάκχαρις εἰς τὸ ἐργοστάσιον, τί φορολογίαν πρόκειται νὰ ἐπιβάλῃ ἡ Κυβέρνησις; Τὴν αὐτὴν ἢ θὰ εἶναι μειωμένη; Ὁπότε δὲν ἔχομεν μείωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸ ἀντίστοιχον ποσόν, δεδομένου, ὅτι σήμερον ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους εἰσπράττει 600–700 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἀπὸ τὴν φορολογίαν τῆς σακχάρεως. Τί πρόκειται νὰ γίνῃ ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό; Καὶ τελικῶς μὲ ποίαν ἐπιβάρυνσιν πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ προϊόν, διὰ νὰ δοθῇ εἰς τὸν λαόν; Πρόκειται νὰ τὴν φᾶμε εὐθηνοτέραν τὴν σάκχαριν, ὥστε νὰ ἔχωμεν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως; Ἂν διατηρήσῃ τὴν ἰδίαν φορολογίαν διὰ νὰ μὴ ζημιωθῇ ὁ προϋπολογισμός, ὁπότε θὰ ἔχωμεν μεγαλύτερον τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς, ἀναμφισβητήτως ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ μποροῦμε νὰ τὴν ἀγοράσωμεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, θὰ ὑπολογίσωμεν ἀκριβότερα ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ πωλοῦμεν σήμερον τὴν σάκχαριν; Θὰ γίνῃ ὅ,τι ἔγινε μὲ τὰ πετρέλαια τοῦ Διϋλιστηρίου; Τίποτε ἀπὸ αὐτὰ δὲν ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ παρὰ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις βιάζεται. Καὶ ἐρχόμεθα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ τελευταῖον στοιχεῖον τοῦ διαγωνισμοῦ ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ παρεκάλουν νὰ ἐπιστηθῇ ἰδιαιτέρως ἡ προσοχή σας. Πρόκειται περὶ τοῦ κεφαλαίου τῆς χρηματοδοτήσεως. Προχθὲς εἰς μίαν ἀνώμαλον, ὁμολογῶ, διακοπὴ εἶπα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας νὰ μὴ σπεύσει, διότι δείχνει, ὅτι δὲν ἔχει διαβάσει τὰ κείμενα, τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς. Παρὰ ταῦτα, οὔτε κἂν θέλησε νὰ τὸ σκεφθῇ ὀλίγον αὐτὸ ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ συνέχισε νὰ ὁμιλῇ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας διὰ νὰ ἐκθέσῃ μίαν σειρὰν στοιχείων ἀνακριβῶν, νὰ δώσῃ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν ποὺ εὑρίσκονται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸ ἴδιον τὸ κείμενον τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως. Παρέχει πληροφορίαν διὰ νὰ στηρίξῃ τὴν ἄποψιν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ Πολωνικὴ ἄποψις, παρέχει πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς πλήρη ἀντίθεσιν μὲ τὴν ἀλήθειαν καὶ μὲ τὰ ἴδια τὰ στοιχεῖα ποὺ μᾶς δίδει τὸ κείμενον τὸ ὁποῖον ἐτέθη ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Τί λέγει ὁ κ. ὑπουργός; Εἰς τὴν προχθεσινήν του ὁμιλίαν ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι οἱ Πολωνοὶ ζητοῦν τὸ 80% προκαταβολικῶς εἰς προϊόντα, καὶ τὸ ἄλλο 20% ζητοῦν εἰς 5 ἔτη. Ἐκ τούτου δὲ τὸ 10% θὰ εἶναι συνάλλαγμα. Ἐνῷ οἱ Γερμανικοὶ Οἶκοι τάσσουν ἐννέα καὶ ἥμισυ ἔτη διὰ τὴν εἴσπραξιν τῆς τιμῆς τὴν ὁποίαν προσφέρουν. Καὶ προσφέρουν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τόκους 5,5% ὁ Πολωνικὸς Οἶκος, καὶ 7% ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία περιλαμβάνεται εἰς τὰ ὑπὸ κύρωσιν κείμενα τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς. Ποία εἶναι ἡ ἀλήθεια; Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις λέγει, ὅτι ὅλοι οἱ Οἶκοι καὶ οἱ 5 Οἶκοι προσφέρονται νὰ χρηματοδοτήσουν κατὰ 50% τὰ κεφάλαια τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου. Προσφέρονται οἱ Οἶκοι νὰ αὐτοχρηματοδοτήσουν τὴν κατασκευὴν καὶ νὰ πληρωθοῦν ὁ μὲν Πολωνικὸς οἶκος εἰς 5 ἔτη μὲ ἐπιτόκιον 5,5% ρητῶς καθοριζομένου. Λέγει μάλιστα ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ χαμηλότερον ἐπιτόκιον τὸ ὁποῖον προσφέρεται, καὶ ὅτι τὸ 80% θὰ εἶναι ὁλόκληρον εἰς γεωργικὰ προϊόντα, καὶ ἐπὶ τοῦ ὑπολοίπου 20% προκαταβολικῶς θὰ καταβληθῇ τὸ 10% εἰς συνάλλαγμα καὶ τὸ ἄλλο 10% εἰς ἀγροτικὰ προϊόντα. Αὐτὰ λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβάζωνται αὐτὰ μὲ ἐκεῖνα ποὺ εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς προχθὲς διὰ νὰ ἐμφανίσῃ ὡς ἕνα ἀπὸ τὰ προσόντα τῶν Γερμανικῶν οἴκων τὸ ὅτι παρέχουν πίστωσιν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, πίστωσιν 5%, ἐνῷ ὁ Πολωνικὸς οἶκος δίδει δάνεια μὲ εἴσπραξιν τοῦ 80% προκαταβολικῶς. Πῶς τὰ συμβιβάζει αὐτὰ δὲν τὸ καταλαβαίνω. Ἀλλὰ ἡ πλήρης ἀλήθεια δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν. Ἀπὸ τὴν προσφοράν, ἡ ὁποία ὑπάρχει τοῦ Πολωνικοῦ οἴκου ζητεῖται ἅμα τῇ ὑπογραφῇ τῆς συμβάσεως νὰ καταβληθῇ εἰς τὸν Πολωνικὸν οἶκον 10% ἀπὸ τὸ τίμημα εἰς συνάλλαγμα καὶ 10% εἰς ἀγροτικὰ προϊόντα. Αὐτὰ τὰ δύο ζητεῖ ὁ Πολωνικὸς οἶκος. Ἅμα τῇ ὑπογραφῇ τῆς συμβάσεως νὰ καταβληθοῦν τὰ 30% εἰς ἀγροτικὰ προϊόντα 30+20=50. Δηλαδὴ μετὰ τριετίαν καὶ τὸ ὑπόλοιπον 50% ἐντὸς πενταετίας μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ τὴν παράδοσιν τοῦ ἐργοστασίου. Δηλαδὴ συνολικῶς εἰς 8 χρόνια. Τί συμβαίνει σχετικῶς μὲ τὴν προσφορὰν αὐτήν; Ὑπάρχει εἰς τὰ πρακτικὰ κατ’ ἐπανάληψιν δήλωσις τοῦ ὑπουργοῦ Προνοίας κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ καπνοῦ, ὅτι ἐζήτησαν κατ’ ἐπανάληψιν αἱ Ἀνατολικαὶ χῶραι μεταξὺ τῶν ὁποίων περιλαμβάνεται καὶ ἡ Πολωνία, νὰ πάρουν καπνὰ εἰς μεγαλυτέρας ποσότητας ἀπὸ ἐκείνας ποὺ ζητοῦν μὲ τὰς συμβάσεις —εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του καὶ τὴν συζητουμένην σύμβασιν, τὴν ὁποίαν «εἶχε πρόθεσιν νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις». Ἐζήτησαν νὰ παραλάβουν τὰ καπνὰ ὅλα ἀπὸ τώρα, καὶ μάλιστα ἐζήτησαν νὰ δώσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καπνὰ μὲ πίστωσιν καὶ νὰ τὰ πληρώσουν εἰς ἀπώτερον χρόνον.

§103Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἡμεῖς τὸ ἐζητήσαμεν.

§104Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡ Πολωνικὴ Κυβέρνησις ἀπήντησεν, ὅτι «δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀπορροφήσω τὰ καπνά σας μέσα εἰς ἕνα χρόνον διὰ νὰ τὰ παραλάβω ὅλα, διότι καὶ ἀλλοῦ ἔχω ἀγοράσει καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς ἀνάγκας μας ὥστε νὰ ἠμπορῶ νὰ τὰ παραλάβω ὅλα αὐτά». Καὶ ἀντὶ τούτου ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει, ὅτι ἐζήτησεν ὁ Πολωνικὸς οἶκος νὰ πάρῃ τὸ 80% τῶν καπνῶν, νὰ τὸ παραλάβῃ προκαταβολικῶς.

§105Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ ζητεῖ νὰ πάρῃ περισσότερα καπνά. Αὐτὸ μᾶς εἶπε.

§106Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν ποὺ ζητεῖ νὰ πληρωθῇ ὁ Πολωνικὸς οἶκος τὴν ἀξίαν τοῦ ἐργοστασίου ἀπὸ τὸ τμῆμα τοῦ 80% ἢ 90% ποὺ πρόκειται νὰ εἰσπράξῃ εἰς γεωργικὰ προϊόντα, τὸ 60% θὰ εἶναι καπνὰ καὶ τὸ 30% ἑσπεριδοειδῆ καὶ βάμβαξ κατὰ τὴν προτίμησιν ἑκάστου. Αὐτὴ λοιπόν, κ. συνάδελφοι, εἶναι ἡ Πολωνικὴ προσφορά, τὴν ὁποίαν διαστρέφει ἢ τοὐλάχιστον δὲν ἠδυνήθη νὰ καταλάβῃ ὁ κ. ὑπουργὸς Βιομηχανίας διὰ νὰ ἐπικαλεσθῇ στοιχεῖα ποὺ δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν ἀλήθειαν. Καὶ τὰ ἐπεκαλέσθη ὡς πλεονέκτημα τοῦ Πολωνικοῦ οἴκου ἔναντι τῆς προσφορᾶς τῶν Γερμανικῶν οἴκων, τῶν ἀναδόχων. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, τί μᾶς δίδουν οἱ ἀνάδοχοι; Αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται εἶναι τὸ καταπληκτικώτερον ἀπὸ ὅ,τι ἔχει γίνει μέχρι σήμερον. Ἐγὼ τοὐλάχιστον οὔτε τὸ ἐδιάβασα ποτὲ πρὶν ἔλθω εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ οὔτε τὸ ἀντιμετώπισα κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς θητείας μου εἰς τὴν Βουλήν. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν λέγεται, ὅτι ὁ Γερμανικὸς οἶκος προσφέρει νὰ χρηματοδοτοτηθῇ μὲ τὴν ἀξίαν τὸ Δημόσιον κατὰ 80%. Τί γίνεται τώρα; Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις συνάπτει δάνεια μὲ τὴν ΝΤΟΪΤΣΕ ΜΠΑΝΚ, εἰσπράττει ὅλην τὴν ἀξίαν τὴν ὁποίαν ζητοῦν οἱ Γερμανικοὶ οἶκοι καὶ καταβάλλει ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν εἰς τοὺς Γερμανικοὺς οἴκους. Ποῦ εἶναι ἡ χρηματοδότησις τῶν Γερμανικῶν οἴκων διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἐργοστασίων; Ποία εἶναι ἡ πίστωσις, τὴν ὁποίαν ἔκαμαν οἱ Γερμανικοὶ οἶκοι διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἐργοστασίων αὐτῶν; Καὶ δὲν φθάνει μόνον αὐτό, ἀλλὰ καὶ οἱ ὅροι αὐτοῦ τοῦ δανείου τὸ ὁποῖον ἀποφασίζει νὰ συνάψῃ ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν ΝΤΟΪΤΣΕ ΜΠΑΝΚ εἶναι πολὺ βαρύτεροι ἀπὸ ἐκείνους ἀπὸ τοὺς ὁποίους εἶχον ἀναλάβει νὰ δώσουν οἱ Γερμανικοὶ οἶκοι ποὺ ἀνέλαβον τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου. Διότι ἐνῷ ἐκεῖ ἀναφέρεται τόκος 5,5% ἢ 6,5%, ἐδῶ τὸ δάνειον τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἔγκρισις πρὸς τὴν Γερμανικὴν Τράπεζαν συνομολογεῖται μὲ 7% πλέον προμήθεια ⅛% κατὰ τρίμηνον καὶ προμήθειαν 165.000 Μάρκων διὰ προμήθειαν μιᾶς ἄλλης Τραπέζης τῆς HERMES. Διὰ τὴν ἀσφάλειαν δὲν ἀρκεῖ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ ἡ ἐγγύησις τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ καὶ μία ἀντασφάλισις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ νὰ πληρώσωμεν καὶ ἐκεῖ 165.000 μάρκα, Γερμανικὰ διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ δανείου, τοῦ δανείου τὸ ὁποῖον ἤδη ἔχει ἀναλάβει ὁ Γερμανικὸς οἶκος διὰ τῆς προσφορᾶς νὰ καλύψῃ εἰς ἀντιστάθμισθα τῆς ἀξίας τῶν ἔργων ποὺ μᾶς παραδίδει. Καὶ διερωτᾶται κανεὶς τί εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ἔκαμε τὴν Κυβέρνησιν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἀπονενοημένον διάβημα, νὰ χαρίσῃ αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ παραιτηθῇ αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος ποὺ ἔχει ἐκ τῆς προσφορᾶς ἔναντι τῶν Γερμανικῶν οἴκων, διὰ νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸ ἔργον μὲ τόκους ἐπὶ πλέον καὶ μὲ προμήθειαν ἐπὶ πλέον, αἱ ὁποῖαι συνολικῶς ἀναβιβάζουν τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ δανείου περίπου κατὰ 7¼%. Πρῶτον λοιπὸν ἐρωτᾶται διατὶ ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησεν ἢ τοὐλάχιστον δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἐμφάνισιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀνακριβῶν πληροφοριῶν; Πῶς ἔφθασε νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πληροφορίας περὶ τῶν προσφορῶν ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα αὐτὸ τῆς χρηματοδοτήσεως σχετικῶς μὲ τὸν Πολωνικὸν οἶκον καὶ πῶς περαιτέρω ἔκαμε σύγκρισιν ἐπὶ πράγματος ἀνυπάρκτου, ἐπὶ χρηματοδοτήσεως ἀντιστοίχως τῶν Γερμανικῶν οἴκων, ἡ ὁποία δὲν ὑπῆρχε παντάπασιν.

§107Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Προχθὲς ἀνέφερον καὶ ἐπαναλαμβάνω τὰ ὅσα εἶπον ἐν σχέσει μὲ τὰς προτάσεις τῶν Πολωνῶν. Οἱ Πολωνοὶ εἰς τὴν ἀρχικήν των πρότασιν εἶχον 15% προκαταβολήν, 30 εἰς γεωργικὰ προϊόντα ἔναντι φορτωτικῶν καὶ 55% εἰς 10 ἴσας ἑμηνιαίας δόσεις ἐντόκους. Μετὰ διὰ τηλεγραφήματός των καὶ δι’ ἐπιστολῆς των, διεμόρφωσαν τὰς προσφοράς των ὡς ἑξῆς: 10% προκαταβολή, 1.700.000 δολλάρια εἰς καπνὸν καὶ 20% εἰς 10 ἴσας ἑμηνιαίας δόσεις ἐντόκους. Συνεπῶς, τὸ 6,5% ἀναφέρεται εἰς τὸ 20% ποὺ ἀπέμενε, διότι ὅλα τὰ ἄλλα θὰ ἐλαμβάνοντο ἀμέσως. Βεβαίως ὅμως, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ μείνῃ, ὁλόκληρο τὸ ποσόν, διὰ νὰ τὸ παραλάβουν μετὰ χρόνια, ὁ τόκος δὲν θὰ ἦτο 5,5%.

§108Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐρωτῶ: Ὑπεγράψατε, ἢ ὄχι τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν καὶ τὰ κείμενα ποὺ ἐθέσατε ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν; Καὶ ἐὰν τὰ ὑπεγράψατε, δὲν ἐδιαβάσατε τί ὑπογράψατε; Διότι εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἀναφέρεται ρητῶς καὶ σαφῶς, ἀναφέρεται, ὅτι ὁ Πολωνικὸς Οἶκος χρηματοδοτεῖ τὸ ἔργον μὲ 80%.

§109Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Δὲν ἠμπορεῖ εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν νὰ γραφοῦν ὅλα τὰ στοιχεῖα.

§110Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ τὰ γράψετε ὅλα, ἀλλὰ ἐκεῖνα ποὺ γράφετε νὰ εἶναι ἀληθῆ, νὰ εἶναι σωστά.

§111Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Σωστὰ εἶναι.

§112Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούσατε λοιπὸν τί λέγετε νὰ σᾶς τὰ διαβάσω: «Ὁ Πολωνικὸς Οἶκος Κεκόπ ...... (ἀναγινώσκει) ......». Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρηματοδότησιν: «Ὅλοι οἱ προσφερόμενοι Οἶκοι ...... (ἀναγινώσκει) ......».

§113Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Καταθέτω τὸ κείμενον τοῦ Πολωνικοῦ Οἴκου, διὰ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἡ χρηματοδότησις ἀναφέρεται γενικῶς......

§114Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τὸ διαβάζω. Ἐὰν σεῖς δὲν θέλετε νὰ τὸ ἀντιληφθῆτε, τὸ διαβάζω διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ἡ Βουλή: «Ἀπὸ ἀπόψεως χρηματοδοτήσεως ...... (ἀναγινώσκει).......». Ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἀναφέρεται 80% χρηματοδότησις ἀπὸ ὅλους τοὺς Οἴκους;

§115Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Τὸ «ἀπολύτως» ἀναφέρεται εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους Οἴκους, πλὴν τοῦ Πολωνικοῦ.

§116Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω καὶ γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν. Ὅποιος διαβάζει τὰ κείμενα, βλέπει.

§117Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Δὲν θέλετε νὰ ἀκούσετε. Κύριοι συνάδελφοι, εἰδικῶς διὰ τὸν Πολωνικὸν Οἶκον ὑπάρχει διάταξις, εἰδική, διότι ὁ Πολωνικὸς Οἶκος εἰς τὴν πρώτην προσφορὰν δὲν εἶχε κἂν 80%, ἀλλὰ 55%. Μόνον λοιπὸν διὰ τὸν Πολωνικὸν Οἶκον ἔχομεν εἰδικὴν παράγραφον, διότι τοῦ Πολωνικοῦ Οἴκου ἡ προσφορὰ ἔχει ἀνταλλαγὴν προϊόντων. Συνεπῶς, τὸ 80% ἀναφέρεται εἰς τοὺς ἄλλους, πλὴν τοῦ Πολωνικοῦ Οἴκου, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπάρχει εἰδικὴ παράγραφος. Τὸ λέγετε αὐτό... Ἐπὶ τῇ οὐσίᾳ νὰ ἀσχοληθῆτε καὶ ὄχι μὲ αὐτά.

§118Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀλλάξῃ τὸ κείμενον τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἔχει καλῶς.

§119Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Οὔτε Δικολάβοι νὰ εἴμεθα. Ὑπάρχει σᾶς λέγω εἰδικὴ παράγραφος διὰ τὸν Πολωνικὸν Οἶκον.

§120Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰσχυρίζεσθε, ὅτι τὸ κείμενον κακῶς διετυπώθη. Πρέπει νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀλλαγὴν τοῦ κειμένου. Νὰ τὸ ἀκούσωμεν ὅμως ἄλλην μία φοράν.

§121Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ἐὰν ἀνεφέρετο καὶ εἰς τὸν Πολωνικὸν Οἶκον, δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ τεθῇ εἰδικὴ παράγραφος. Ἀλλὰ ὁ Πολωνικὸς Οἶκος ἔχει ἀντιπροσφοράν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχουν οἱ ἄλλοι. Εἶναι ἐξόφθαλμον.

§122Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι μόνον ἐξόφθαλμον δὲν εἶναι, ἀλλὰ εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετον πρὸς ὅσα λέγει ὁ κ. ὑπουργός. Σᾶς διαβάζω λοιπὸν καὶ πάλιν: «Ἅπαντες οἱ Οἶκοι:...... (ἀναγινώσκει) .......». Τὸ θέμα δηλαδὴ τῆς πριμοδοτήσεως διὰ τοῦ 80% δὲν μετεβλήθη κατ’ οὐδέν.

§123Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Εἶσθε ἱκανοποιημένος, ἐὰν προστεθῇ εἰδικὴ φράσις, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ: «Ἅπαντες, πλὴν τοῦ Πολωνικοῦ Οἴκου, διὰ τὸν ὁποῖον ἀναφέρομεν κατωτέρω». Τὸ προσθέτομεν, διὰ νὰ ἡσυχάσῃ ὁ κ. Ἡλιόπουλος.

§124Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ κείμενον εἶναι πλέον ἢ σαφὲς ἔναντι τῶν ἀπόψεων, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζετε. Μόνον κακοπιστία θὰ ἠμπορῇ νὰ κάμῃ κανένα, νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν λέγει αὐτὸ τὸ ὁποῖον φαίνεται. Ἐὰν θέλετε νὰ τὸ τροποποιήσετε ἄλλο πρᾶγμα.

§125Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Νὰ προστεθῇ ἡ φράσις, διὰ νὰ ἡσυχάσετε.

§126Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν. Ὑπάρχει διαφωνία ὡς πρὸς τοῦτο: Ὅτι δηλαδὴ τὸ 50% θὰ πληρωθῇ κατ’ ἀντιπροσφορὰν εἰς γεωργικὰ προϊόντα, μετὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου, τὸ 20% θὰ καταβληθῇ, 10 εἰς συνάλλαγμα καὶ 10 εἰς γεωργικὰ εἴδη, προκαταβολικῶς, ἅμα τῇ ὑπογραφῇ τῆς συμβάσεως καὶ ὅτι τὸ 30%, διὰ τὸ ὁποῖον ὡμιλήσατε, θὰ καταβληθῇ ἅμα τῇ κατασκευῇ καὶ παραδόσει τοῦ ἐργοστασίου, ναί, ἢ ὄχι; Ἀληθεύει αὐτό; Ἐπὶ τούτου θὰ ἤθελον μίαν ἀπάντησιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἐπιμένω εἰς τοῦτο, μάλιστα προειδοποιητικῶς σᾶς τὸ εἶπον προχθές, ἀλλὰ δὲν ἠθελήσατε νὰ τὸ προσέξετε. Ὁπωσδήποτε ἀπὸ τὴν λύσιν αὐτήν, τὴν ἀπαλλαγὴν δηλαδὴ τῶν ἀναδόχων πλέον, μετὰ τὴν κατακύρωσιν τοῦ διαγωνισμοῦ, τῶν ἀπαλλαγῶν τῆς ὑποχρεώσεως τῆς χρηματοδοτήσεως τοῦ ἔργου καὶ μὲ τὴν ὑπογραφὴν τῆς προτεινομένης Συμβάσεως δανειακῶς μὲ τὴν Ντόϋστε Μπάνκ, τὸ Δημόσιον ζημιοῦται κατὰ 155.850 μάρκα, ἤτοι 253.411 δολλάρια, δηλαδὴ 7.602.330 δραχμάς. Αὐτὸ ἀποτελεῖ δωρεὰν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς Γερμανούς. Καὶ ἐρωτῶ, ποῖος ὁ λόγος, νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ δωρεὰ ὑπὲρ τῶν ξένων ἀναδόχων; Δώσατε μίαν ἐξήγησιν ἐπ’ αὐτοῦ;

§127Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Τὸ κατάντημα τοῦ Μαρκεζίνη.

§128Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν διατὶ ἔσπευσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ συνάψῃ ἕνα δάνειον μὲ ἐπιτόκιον 7,5%; Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι κανένα Κράτος δὲν συνάπτει δάνειον μὲ 7,5%. Ἡ Ἑλλὰς οὐδένα ἄλλο δάνειον ἔχει συνάψει μὲ 7,5% καὶ ἀκόμη ὅταν ἐπὶ τέλους πρόκειται περὶ ἑνὸς μικροῦ δανείου, θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ δανεισθῇ ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Ἐπίσης διατί......

§129Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Δὲν ἔχετε λάβει τὸν κόπον νὰ κατατοπισθῆτε περὶ τοῦ Γερμανικοῦ δανείου καὶ περὶ τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων. Τὸ δάνειον εἶναι δάνειον τὸ ὁποῖον ἐχορηγήθη ἀπὸ τὸ Γερμανικὸν Κράτος πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ἕτερον ἑκάτερον. Αἱ δὲ Γερμανικαὶ πιστώσεις εἶναι ἀκριβῶς αὐταί.

§130Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὡμίλησα διὰ τὸ Κρατικὸν δάνειον καὶ λέγω, ὅτι μέχρι σήμερον δὲν ἐχρησιμοποιήθη οὔτε κατὰ ἕνα μάρκον. Διατὶ προκειμένου νὰ χρηματοδοτηθῇ αὐτὸ τὸ ἔργον, δὲν χρηματοδοτεῖται ἀπὸ τὸ νεκρὸν Γερμανικὸν Κρατικὸν δάνειον πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον;

§131Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουρ. Συντονισμοῦ). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό, διότι τὸ Γερμανικὸν διακρατικὸν δάνειον ἔχει τὸν προορισμόν του, σοβαρώτατον προορισμόν. Τὸ Γερμανικὸν διακρατικὸν δάνειον δὲν πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθῇ ὑποχρεωτικῶς διὰ προμηθείας ἐκ Γερμανίας, τὸ Γερμανικὸν διακρατικὸν δάνειον εἴμεθα ἐλεύθεροι νὰ τὸ χρησιμοποιήσωμεν, ὅπως θέλωμεν. Ὑποχρεωτικῶς διὰ προμηθείας ἐκ Γερμανίας ὅμως ἐχρησιμοποιήσαμεν τὰς πιστώσεις καὶ εἶναι ἡ πρώτη περίπτωσις. Ἀκριβῶς ὄχι ἡ πρώτη, διότι ἔχουν χρησιμοποιηθῆ ἤδη ἄλλαι πιστώσεις μικροτέρου ἀντικειμένου ἀπὸ ἰδιώτας. Ἡ πρώτη μεγάλη περίπτωσις χρησιμοποιήσεως τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων.

§132Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρῶτον ὑποχρεωτικῶς νὰ κάμετε χρῆσιν πιστώσεων ἐκ μεγαλυτέρου δανείου, δὲν στέκεται, διότι δὲν ἔχετε καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ δώσετε λογαριασμὸν ποῦ θὰ τὸ διαθέσετε, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τὸ δάνειον ἠμπορεῖτε νὰ τὸ διαθέσετε.

§133Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουρ. Συντονισμοῦ). Θὰ ἦτο πρᾶξις ἀντιοικονομική.

§134Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ λέγετε σεῖς, ἡμεῖς λέγομεν ὄχι διότι εἶναι... τὸ δάνειον 1–2 χρόνια ἀπὸ τότε ποὺ ἀνηγγείλατε πανηγυρικῶς τὰς συμφωνίας τῆς Βόννης καὶ μέχρι σήμερον δὲν κατωρθώσατε νὰ τὸ ἀξιοποιήσετε.

§135Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Πότε ἐκυρώσαμεν ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν σύμβασιν, καὶ πότε τελικῶς ἐκυρώθη ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν Βουλήν, καὶ πότε ὑπεγράφη ἡ συμφωνία ἡ προβλεπομένη μεταξὺ τῶν δύο Τραπεζῶν;

§136Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι πᾶμε σὲ κἄποιο ἑπτάμηνον ἀπὸ τότε ποὺ ἐκυρώσαμεν τὴν σύμβασιν, μάλιστα τὴν ἐφέρατε ἐπειγόντως ἐντὸς μιᾶς νυκτὸς νὰ τὴν κυρώσετε διὰ νὰ μὴ χάσωμεν τὴν εὐκαιρίαν διὰ νὰ κάμωμεν ἔργα.

§137Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Καὶ ἀποδεικνύεται, ὅτι λόγῳ τῶν διαδικασιῶν ποὺ ἀπῃτήθησαν μεταγενεστέρως, ὅτι ὀρθῶς ἐπιμέναμεν ζητοῦντες νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν ἐπιψήφισιν.

§138Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. συνάδελφοι, ἡ δήλωσις αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ἡ πίστωσις τῆς Ντόϋτσε Μπὰνκ ἀποτελεῖ ἔναρξιν τῆς ἐφαρμογῆς τῶν συμφωνιῶν......

§139Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Λέγετε κἄτι τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει.

§140Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠκούσατε τὶ θὰ εἴπω.

§141Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἤκουσα, ὅτι εἴπετε κἄτι τὸ ὁποῖον δὲν εἶπον καὶ σπεύδω νὰ σᾶς διευκολύνω. Εἴπετε, ὅτι ἀποτελεῖ ἔναρξιν καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι ὑπάρχουν καὶ μερικαὶ προηγούμεναι περιπτώσεις ἰδιωτῶν αἱ ὁποῖαι ἐχρησιμοποίησαν τὰς Γερμανικὰς πιστώσεις καὶ συνεπῶς, δὲν εἶναι ἔναρξις.

§142Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὸ εἶναι γνωστὸν ὡς ἑξῆς: Νῦν πάντως ἐπισήμως μὲ τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους, μὲ τὴν ἀνάμιξιν τοῦ Κράτους, ἔγινεν ἔναρξις χρησιμοποιήσεως αὐτῶν τῶν Γερμανικῶν πιστώσεως ὑπὸ τοὺς ὅρους ποὺ ἐμφανίζονται σήμερον, ἀλλοίμονον ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν. Θὰ ἀποδειχθῇ ἐξ αὐτοῦ καὶ ἀποδεικνύεται, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐτονίσαμεν ὅταν ἐφέρατε πρὸς ἔγκρισιν αὐτὰς τὰς συμφωνίας, ὅτι κινδυνεύει δηλαδὴ ἡ Ἑλλὰς νὰ πέσῃ εἰς τὰ νύχια ἐκμεταλλευτῶν καὶ τοκογλύφων ξένων ἀποδεικνύεται, ὅτι ἦτο ἀληθὲς καί, ὅτι ἀντεπεκρίνετο εἰς τὴν πραγματικότητα. Ἄν σκέπτεσθε πράγματι νὰ ἀνοικοδομήσετε τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου μας κάνοντες συναλλαγὰς αὐτῆς τῆς μορφῆς, ἀλλοίμονόν μας, ἀλλοίμονον εἰς τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου μας. Παραμένει ἐν πάσῃ περιπτώσει πλῆρες καὶ ἀκέραιον τὸ ἐρώτημα, διατὶ ἐχαρίσατε εἰς τοὺς Γερμανικοὺς Οἴκους τὰ 7.500.000 δραχμὰς διαφορὰν τῶν τόκων, διατὶ τοὺς ἀπηλλάξατε ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ χρηματοδοτήσουν τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα εἶχον ἀναλάβει νὰ χρηματοδοτήσουν ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς προσφορᾶς.

§143Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν ἔχετε ἀντιληφθῆ τὰ πράγματα, διότι ἐὰν ἠθέλομεν νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὰς συνήθεις Γερμανικὰς πιστώσεις, τότε θὰ μᾶς ἔδιδε τὴν πίστωσιν τὸ ἐργοστάσιον, ἐπειδὴ ὅμως ἐκάμαμεν ἀκριβῶς χρῆσιν τῶν πιστώσεων ὑπὸ εὐνοϊκωτέρους ὅρους οἱ ὁποῖοι συνεφωνήθησαν πέρυσι εἰς τὴν Βόννην, δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ δάνειον ἔγινεν ὄχι ἐκ μέρους τοῦ ἐργοστασίου πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἀλλὰ ἐκ μέρους τῆς Ντόϊτσε Μπάνκ πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος.

§144Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μὴ ἐπιχειρῆτε νὰ δικαιολογήσετε πράγματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντελῶς ἐναντίον σας. Ὑπάρχει προσφορὰ χρηματοδοτήσεως ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν Γερμανικὸν Οἶκον τοῦ κατασκευασθησομένου ἔργου καὶ ὑπάρχει ρητῶς ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν εἰσηγητικήν σας ἔκθεσιν, ὅτι ἡ χρηματοδότησις αὐτὴ θὰ γίνῃ μὲ ἐπιτόκιον 5,5–6,5%. Ἤδη τὸ κράτος ἀπήλλαξεν αὑτῆς τῆς ὑποχρεώσεως τὸν Γερμανικὸν Οἶκον καὶ συνάπτει δάνειον μὲ τόκον ἀνώτερον ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ συνομολογήσῃ ὁ Γερμανικὸς Οἶκος, καὶ ζημιώνεται ἔτσι τὸν Ἑλληνικὸν Δημόσιον μὲ 7.500.000 δραχμάς. Τὰ χαρίζετε αὐτὰ εἰς τὸν Γερμανικὸν Οἶκον. Ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν εἰπῆτε πέραν τούτου δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποσείσῃ αὐτὴν τὴν βαρυτάτην εὐθύνην. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§145Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἡ προσφορὰ εἶχε δύο στοιχεῖα διὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ τόκου τῆς πιστώσεως, νομίζω λέγει 3 ἢ 3,5%, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς, ἐπὶ πλέον τοῦ προεξοφλητικοῦ τόκου. Ἐν τῷ μεταξὺ ηὐξήθη εἰς τὴν Γερμανίαν ὁ προεξοφλητικὸς τόκος καὶ ἀπὸ 3 ἔγινεν 4, καὶ θὰ ἔπρεπε, σύμφωνα μὲ τὴν προσφοράν, ὁ τόκος αὐτὸς αὐτομάτως νὰ γίνῃ 7,5. Ἐπειδὴ ὅμως κάνομεν χρῆσιν τῶν πιστώσεων, ὄχι τοῦ διακρατικοῦ δανείου, τῶν πιστώσεων τῶν εὐνοϊκῶν, ποὺ μᾶς ἐξησφάλισαν αἱ συμφωνίαι τῆς Βόννης, δι’ αὐτὸ ὁ τόκος εἶναι 7,5% καὶ τὸ χρονικὸν διάστημα 9½ ἔτη. Ἀντελήφθητε πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα; Φοβοῦμαι, ὅτι δὲν ἔχετε ἀντιληφθῆ τὶ ἀκριβῶς συμβαίνει, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐὰν εἴχατε ἀντιληφθῆ νὰ λέγετε αὐτὰ ποὺ λέγετε.

§146Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀντελήφθην, κ. Ὑπουργέ. Σεῖς δὲν θέλετε νὰ ἀντιληφθῆτε. Ἐπαναλαμβάνω τὰ ἐρωτήματα. 1) Διατὶ νὰ προσφύγετε εἰς τὴν ΝΤΩΫΤΣΕ ΜΠΑΝΚ ἀφοῦ ἐκ τῆς προσφορᾶς του ὑπεχρεοῦτο ὁ Γερμανικὸς Οἶκος εἰς αὐτοχρηματοδότησιν. 2) Εἰς τὴν εἰσηγητικήν σας ἔκθεσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου ἀναφέρετε, ὅτι τὸ προβλεπόμενον ἐπιτόκιον εἶναι 5½–6½% καὶ τοῦτο τὸ 6½% ἀποτελεῖ τὸ ἀνώτατον ὅριον. Ἐὰν αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε εἰς τὴν εἰσηγητικήν σας ἔκθεσιν δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἀλήθειαν τότε οὐχὶ πρὸς ἡμᾶς ὁ ψόγος. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ φέρετε εἰς τὴν Βουλὴν τὰς προσφοράς, διὰ νὰ λάβωμεν γνῶσιν (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§147Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Τὸ 5½–6½% ἀναφέρεται συνολικῶς, δὲν ἀναφέρεται εἰς τὴν γερμανικὴν προσφοράν· ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ὁ προεξοφλητικὸς τόκος ἀπὸ 3% ἔγινε 4%. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὰς συνήθεις βιομηχανικὰς πιστώσεις διὰ τοιούτου εἴδους προμηθείας μὲ 7½% καὶ διάρκειαν 7 ἐτῶν, ἐπροτιμήσαμεν νὰ κάμωμεν χρῆσιν τῶν συμφωνιῶν τῆς Βόννης καὶ νὰ κατασκευάσωμεν τὸ ἐργοστάσιον μὲ δάνεια ποὺ μᾶς δίδουν μὲ τόκον 7% καὶ 2½ ἔτη περισσότερον ὡς χρόνον ἐξοφλήσεως, ἤτοι χρόνος ἐξοφλήσεως ἀντὶ 7 ἔτη 9½ ἔτη. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἤχθητε εἰς τὰς σκέψεις αὐτὰς ἴσως, διότι δὲν ἀνεγνώσατε καλῶς τὰ στοιχεῖα ἢ ἴσως, διότι δὲν ἐπληροφορήθητε τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα καὶ ἴσως πταίω καὶ ἐγὼ διὰ τοῦτο, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶμαι 100% βέβαιος, ὅτι ἐφ’ ὅσον θὰ πληροφορηθῆτε τὴν πραγματικότητα εἶναι ἀδύνατον νὰ συναγάγετε τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα κατελήξατε.

§148Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς διαβάζω καὶ πάλιν τὸ κείμενον τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως: «...... (ἀναγινώσκει)......». Σημειῶ, ὅτι λόγῳ τῆς κυμάνσεως τοῦ προεξοφλητικοῦ τόκου, τὰ ἐπιτόκια θὰ κυμαίνωνται μεταξὺ 5½–6½%.

§149Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ὄχι. Εἰς μίαν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναφερθοῦν τόσαι λεπτομέρειαι καὶ ἀναλύσεις δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ δεχθῆτε τὴν ἑρμηνείαν τοῦ συντάκτου τῆς ἐκθέσεως.

§150Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἀνακαλέσατε αὐτὴν τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν καὶ φέρατε ἄλλην. Κύριοι βουλευταὶ καὶ ἐὰν ἀκόμη ἀποδεχθῶ τὴν ἐξήγησιν, ὅτι τὰ κείμενα δὲν εἶναι ἀκριβῆ, καὶ ὅτι ἀπὸ τὴν προσφορὰν προβλέπεται, ὅτι τὸ ἐπιτόκιον δύναται νὰ φθάσῃ μέχρις 7½%, καὶ πάλιν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω τὴν διαφορὰν ἡ ὁποία ὑφίσταται μεταξὺ τῆς Γερμανικῆς καὶ τῆς Πολωνικῆς προσφορᾶς. Πρόκειται περὶ διαφορᾶς 8 ἑκατομμυρίων εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει ζημίαν 7½–8½ ἑκατομμυρίων δραχμῶν διὰ τὸ Δημόσιον, χάριν τῶν Γερμανῶν. Καὶ τὸ ἐρώτημα παραμένει: Διατὶ ἡ δωρεά; Ἀλλὰ προχωρῶ ἔτι περαιτέρω, κ. συνάδελφοι. Ἡ κατακύρωσις ἐγένετο ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργόν: Ἡ προσφορὰ τοῦ Γερμανικοῦ Οἴκου, ἀνταποκρίνεται ἀπὸ ἀπόψεως τιμῆς μὲ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου; Ἀπὸ μίαν ἔρευναν, διὰ τὴν ἀκρίβειαν τῆς ὁποίας δὲν εἶμαι βέβαιος, προκύπτει, ὅτι τὰ στοιχεῖα τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἀνταποκρίνονται μὲν εἰς τὴν προσφοράν, ἀλλὰ ὅτι μετὰ τὴν κατακύρωσιν ἔλαβε χώραν ἀλλαγὴ τῶν μεθόδων τῶν λεβήτων, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ λέβητες λιγνίτου ἐγένοντο λέβητες πετρελαίου. Ἡ ὠφέλεια ἐκ τῆς τοιαύτης μετατροπῆς ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 360.000 δολλαρίων καὶ ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορηθῶ ποῖος ὠφελεῖται ἀπὸ τὴν ἐν λόγῳ μείωσιν, Ὁ Γερμανικὸς Οἶκος ἢ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον; Πέραν τούτου προβλέπεται δαπάνη διὰ τὰ ἔργα πολιτικοῦ μηχανικοῦ καὶ πέραν τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον προβλέπεται ἀπὸ τὴν προσφορὰν καὶ ἀποζημίωσις 8% ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ συντελεσθησομένου ἔργου. Αὐτὸ δὲν ὑπῆρχεν οὔτε εἰς τὰς προσφοράς, οὔτε εἰς τὸν ἀρχικὸν συγκριτικὸν πίνακα καὶ διερωτῶμαι διὰ ποῖον λόγον ἡ αὔξησις αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ; Βεβαίως ἀναφέρεται, ὅτι θὰ χρησιμοποιηθοῦν Ἕλληνες τεχνικοὶ καὶ ἐργολάβοι, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ ὑπερβῇ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα προεβλέφθησαν διὰ τὴν ἀμοιβὴν τῶν ἔργων πολιτικοῦ μηχανικοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ δαπάνη αὐτὴ θὰ σταματήσῃ εἰς αὐτὸ τὸ ποσοστόν. Εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ καὶ τὸ 15%. Εἰς τὸ ἄρθρον 21 ὑπάρχουν μεταβλητὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ὁδηγήσουν καὶ εἰς πολὺ μεγαλύτερα ποσοστά, ποσοστὰ δυνάμενα νὰ φθάσουν καὶ 20% ἀναλόγως πρὸς τὸ ὕψος τῶν δαπανῶν, ἡ μεταβολὴ τοῦ ὁποίου ἐν σχέσει πρὸς τὰ προϋπολογιζόμενα ἀνέρχεται πάντοτε εἰς τὰ ὕψη. Ἴδε Ὁμόνοια κλπ. Ἔπειτα, κ. βουλευταί, διατὶ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν νὰ τὴν ἀναθέσωμεν εἰς τοὺς ξένους καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν τὴν πρόνοιαν νὰ στείλωμεν ἐγκαίρως δύο Ἕλληνας μηχανικοὺς νὰ ἐκπαιδευθοῦν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ εἶναι εἰς θέσιν αὐτοὶ νὰ ἐλέγξουν τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου καὶ τέλος, νὰ τὸ παραλάβουν. Τὸ αὐτὸ λάθος ἐγένετο καὶ εἰς τὸ ἐργοστάσιον τοῦ διϋλιστηρίου. Τὸ ἴδιον ἐπαναλαμβάνεται καὶ τώρα. Θὰ φέρωμεν ξένους διὰ νὰ παραλάβουν τὸ ἐργοστάσιον καὶ ἂν αὐτοὶ οἱ ξένοι εἶναι Γερμανοὶ ἀντιλαμβάνεσθε ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπορρίψουν ἔργα τῶν συμπατριωτῶν των. Περαιτέρω ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη μεταβολὴ λαβοῦσα χώραν μετὰ τὴν κατακύρωσιν τῆς δημοπρασίας. Εἶναι ἡ κατασκευὴ τῶν χαλυβδίνων ἐγκαταστάσεων τοῦ ἐργοστασίου ἡ ὁποία ἀνετέθη εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Ναυπηγεῖα. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Γερμανικὴ προσφορὰ ἦτο κατὰ πολὺ μεγαλυτέρα, δι’ αὐτὸ δὲ πιθανὸν δὲν ἐλήφθη ὡς στοιχεῖον διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν προσφορῶν, ὡς φαίνεται ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, διότι θὰ ἀπετέλει ἕνα ἀκόμη δυσμενῆ ὅρον διὰ τοὺς Γερμανούς. Τέλος, ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω μίαν διευκρίνισιν σχετικῶς μὲ δύο διατάξεις ἀφορώσας τὰ ἔξοδα γραφείου τῶν ἀναδόχων καὶ λοιπὰς συναφεῖς δαπάνας αἱ ὁποῖαι διατάξεις κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι ἀκατανόητοι. Εἰς τὸ ἄρθρον 27 παράγραφος 1 ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: «...... (ἀναγινώσκει τὴν παράγραφον 1 τοῦ ἄρθρου 27) ......». Ἂς ἴδωμεν ὅμως ποῖαι εἶναι αἱ ἐξαιρούμεναι δαπάναι αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται εἰς τὴν παράγραφον 3 τοῦ ἄρθρου 7. «...... (ἀναγινώσκει τὴν παράγραφον 3 τοῦ ἄρθρου 7) ......». Ἐξ αὐτοῦ προκύπτει, ὅτι ὅλα τὰ ἔξοδα τῆς ἐγκαταστάσεως καὶ τῶν γραφείων ἐξαιροῦνται καὶ συνεπῶς, ὁ ἀνάδοχος οὐδεμίαν δαπάνην θὰ φέρῃ. Τί καλύπτει ἡ μία διάταξις καὶ τί ἡ ἄλλη;

§151Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ἔχομεν, κ. συνάδελφε, δύο ἔργα. Τὰ ἔργα πολιτικοῦ μηχανικοῦ, τὰ ὁποῖα ὑπελογίσθησαν κατ’ ἀποκοπὴν καὶ τὰ ἔργα συναρμολογήσεως τῶν μηχανημάτων τὰ ὁποῖα ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 7. Τὸ ἓν εἶναι τελείως διάφορον τοῦ ἄλλου.

§152Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 27 καὶ ἡ παράγραφος 3 τοῦ ἄρθρου 7 ἀφοροῦν τὰς ἰδίας δαπάνας. Κυττάξετε ἂν ὑπάρχῃ καμμία διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου διότι, ὅπως εἶναι ἀπαλλάσσετε τὸν ἀνάδοχον ἀπὸ πάσης δαπάνης διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν γραφείων. Αὐτό, κ. συνάδελφοι, εἶναι τὸ περιεχόμενον τῶν κειμένων, τὰ ὁποῖα ἤχθησαν πρὸς ἔγκρισιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ζητᾶτε ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκριθῇ ἡ σύμβασις διὰ τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, βάσει τῆς κατοχυρώσεως ποὺ ἔγινε εἰς τοὺς Γερμανικοὺς Οἴκους καθ’ ὃν τρόπον ἔγινε. Περαιτέρω ζητεῖ τὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ ἀναθέσῃ εἰς ξένον τεχνικὸν Οἶκον τὴν παρακολούθησιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου. Περαιτέρω ζητεῖ τὴν ἐξουσιοδότησιν, ὅπως κατὰ παρέκκλισιν τῶν κειμένων διατάξεων πραγματοποιῇ πᾶσαν δαπάνην σχετικὴν μὲ τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο καὶ ἀκόμη ζητεῖ τὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ ἀναθέσῃ εἰς ξένον τὴν ὕδρευσιν τοῦ ἐργοστασίου ὡς ἐὰν νὰ πρόκειται περὶ τόσον σπουδαίου ἔργου διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχουν Ἕλληνες τεχνικοί. Καὶ τέλος, αὐτὸ εἶναι τὸ βασικώτερον, ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις τὴν εὐχέρειαν νὰ ἀναθέσῃ εἰς ξένους Οἴκους τὴν κατασκευὴν δύο ἀκόμη ἐργοστασίων ζακχάρεως τὰ ὁποῖα προτίθεται νὰ κάμῃ. Δὲν γνωρίζω τὶ θὰ κάμῃ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ὅσον ἀφορᾷ τὴν κύρωσιν τῆς ὑπὸ κρίσιν Συμβάσεως. Δὲν νομίζω ὅμως, κ. βουλευταί, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ δεχθῆτε ἡ Σύμβασις αὐτὴ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πρότυπον καὶ ἄλλων συμβάσεων διὰ τὴν ἵδρυσιν ἄλλων ἐργοστασίων. Ἐὰν συμβῇ αὐτό, ἐξευτελίζομεν τὸ Κράτος μας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ διαφθείρομεν τοὺς συναλλασσομένους μεθ’ ἡμῶν, διότι δημιουργοῦμεν εἰς αὐτοὺς τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κάμουν κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους οἱονδήποτε ἐκβιασμὸν σκεφθοῦν. Αὐτὴ εἶναι ἡ εἰκὼν τὴν ὁποίαν ἔχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν, κ. βουλευταί, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ Σύμβασις τὴν ὁποίαν καλούμεθα νὰ κυρώσωμεν. Εἶναι σύμβασις ἐντελῶς ἀσύμφορος διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, εἶναι ἐντελῶς χαριστικὴ ὑπὲρ τῶν ξένων ἀναδόχων, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀνατίθεται ἡ κατασκευή, εἶναι σύμβασις, ἡ ὁποία τοὐταυτὸ ἀποτελεῖ ἔγγραφον ὑπαγορευμένον, διὰ νὰ πάρουν τὸ ἔργον αὐτὸ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου ζακχάρεως, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις, ἁπλῶς ἐδέχθη νὰ ὑπογράψῃ, αὐτὸ ἀποδεικνύει μία πλήρη ἀδυναμίαν τῆς Κυβερνήσεως.

§153Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. ...... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§154Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Γελᾶτε, κ. συνάδελφε, δυστυχῶς, ὅταν σκορπᾶτε τὸ αἷμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ ἔλθῃ κἄποια ὥρα ποὺ θὰ τὸ πληρώσετε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§155Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Τὶ εἶναι αὐτὰ ποὺ λέγετε, κ. συνάδελφε,..... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§156Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μπορεῖτε νὰ ἀσχημονῆτε στὴν Βουλήν.

§157Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ.

§158Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. Νὰ κατέβῃ τοῦ βήματος..... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι. Οἱ περισσότεροι τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἵστανται ὄρθιοι).

§159Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Δὲν μπορεῖτε νὰ λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα..... (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Προεδρεύων κ. Α. Καμβύσης).

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἠλιόπουλε, δὲν μπορεῖτε νὰ κάμνετε τοιαύτας παρατηρήσεις πρὸς βουλευτήν. Τὸ ὅτι γελᾶ εἶναι δικαίωμά του, ἀλλὰ δὲν μπορεῖτε νὰ κάμετε μὲ αὐτὸ τὸ ὕφος παρατηρήσεις. Οὔτε ἐπιτρέπεται νὰ ὁμιλῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν περιφρονητικὸν τρόπον πρὸς τὴν πτέρυγα αὐτήν.

§161Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπηυθύνθην πρὸς τὴν πτέρυγα αὐτήν.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔπρεπε νὰ σᾶς πειράξῃ τόσο τὸ μειδίαμα τοῦ κ. συναδέλφου, ὥστε νὰ ἐκφρασθῆτε ἔτσι.

§163Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ παρατήρησίς μου δὲν ἀφοροῦσε τὴν πτέρυγα αὐτήν, ἀφοροῦσε εἰρωνικὸν ἐνδεικτικῶς μειδίαμα ἑνὸς συγκεκριμένου συναδέλφου καὶ πρὸς ἐκεῖνον ἀπηυθύνθην.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔπρεπε ἀπαρατήρητον νὰ τὸ ἀφήσετε.

§165Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διατὶ ἐπιτρέπετε νὰ λέγωνται τοιαῦται φράσεις, ὅτι ἡ σύμβασις ὑπηγορεύθη, ὅτι ἐξεβιάσθη ἡ Κυβέρνησις κλπ. Ὀφείλετε νὰ τὸν ἀνακαλέσητε καὶ νὰ τὸν κατεβάσετε τοῦ βήματος, διότι ἀσχημονεῖ.

§166Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε τοὺς παλληκαρισμούς.

§167Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ μᾶς προκαλῆτε... .... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι. Πολλοὶ βουλευταὶ ἵστανται ὄρθιοι διαμαρτυρόμενοι).

§168Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀνακαλέσῃ τὰς φράσεις ποὺ εἶπεν..... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι. Οἱ περισσότεροι βουλευταὶ ἵστανται ὄρθιοι).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 10′ λεπτά. (Ὥρα 9.50′ μ. μ.) (Μετὰ τὴν διακοπὴν) (Ὥρα 10.00′ μ. μ.)

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Λ. Μπατρῖνος). Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ἡλιόπουλος νὰ τερματίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§171Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ συνεχίσῃ τὸν λόγον του.

§172Ε. ΑΘΑΝΑΣΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον.

§174Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρῶτον πρέπει νὰ ἐξηγήσω, ὅτι οὔτε εἰς τὸν χαρακτῆρα μου, οὔτε εἰς τὰς συνηθείας μου εἶναι νὰ ὑβρίζω ἢ νὰ προκαλῶ ὀξύτητας εἰς τὴν Βουλήν. Ὀφείλω μίαν ἐξήγησιν. Μὲ ἠνώχλησεν ἡ ἐμφανὴς εἰρωνικὴ ἐκδήλωσις ἑνὸς συναδέλφου πρὸς τὸν ὁποῖον ἐστράφην καὶ ἀπήντησα. Ἡ σπατάλη τοῦ αἵματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπως εἶπον, δὲν ἀνεφέρετο εἰς τὴν παράταξιν. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Εἶχε τὴν ἔννοιαν τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ Σύμβασις καὶ σπαταλᾶται τὸ χρῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ διὰ νὰ τελειώνω, ἡ Σύμβασις αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ πρότυπον διὰ τὴν ὑπογραφὴν καὶ ἄλλων παρομοίων Συμβάσεων. Διότι περιέχει χαριστικὰς διατάξεις ὑπὲρ ξένων Οἴκων. Περιλαμβάνει ἀκόμη διάταξιν εἰς τὸ ἄρθρον 35, ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπεν οὔτε εἰς τὴν σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑπάρξῃ, περιέχει διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας δὲν θὰ γίνωνται δεκτοὶ Ἕλληνες τεχνικοὶ καὶ ὑπάλληλοι καὶ ἐργάται εἰς τὸ ἐργοστάσιον ζακχάρεως, ἐὰν δὲν ἔχουν πιστοποιητικὸν κοινωνικῶν φρονημάτων. Ἐκτὸς ἂν ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται, ὅτι μιὰ ποὺ οἱ Γερμανοὶ ξανάρχονται, θὰ πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα νὰ μὴ ἐνοχληθοῦν κατὰ τίποτε οἱ Γερμανοὶ διὰ νὰ μὴ ὑπάρξουν τυχὸν ἐργάται ποὺ εἶναι ἀντίθετοι πρὸς τοὺς ἀγκυλωτοὺς σταυροὺς ποὺ θὰ ἐνοχλοῦσαν ἐργαζόμενοι τοὺς ἀναδόχους. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ζήτημα ἀξιοπρεπείας νὰ μὴ εἶχε περιληφθῆ αὐτὴ ἡ διάταξις προκειμένου περὶ σχέσεων καὶ μάλιστα μὲ τοὺς Γερμανούς. Ὑπ’ αὐτὰ τὰ δεδομένα καὶ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτή, ἀποτελεῖ ἔναρξιν τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν γερμανικῶν πιστώσεων, δὲν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ πρότυπον διὰ τὰς μεταγενεστέρας, διότι ἂν μὲ αὐτὴν ἀνοίγαμεν τὸν δρόμον διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν γερμανικῶν πιστώσεων, ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία, ὄχι μόνον δὲν θὰ ὠφεληθῇ, ἀλλὰ θὰ κατεδικάζετο εἰς μαρασμὸν καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ κατεδικάζετο εἰς μόνιμον πενία. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§176Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμμ.). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως;

§178Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα χθὲς τὴν διόρθωσιν καὶ συμπλήρωσιν τῶν πρακτικῶν, διότι ὅπως διατυποῦνται ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους τῶν πρακτικογράφων, κινδυνεύει νὰ θεωρηθῶ ὡς βουλευτὴς τῆς συμπολιτεύσεως, διὰ τὰς παραλείψεις σημαντικῶν σημείων τῆς ὁμιλίας μου. Προσέφυγον πρὸς τὸ Προεδρεῖον καὶ ἐζήτησα τὴν συμπαράστασίν του, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν συμπληρωματικὸν σημείωμά μου ἐπὶ τῶν κενῶν τῶν πρακτικῶν. Τὸ Προεδρεῖον μὲ παρέπεμψεν εἰς τοὺς ἁρμοδίους τῶν πρακτικογράφων. Μήπως παρεχώρησε τὸ δικαίωμά μου αὐτὸ διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματός μου;

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Χιωτάκη, νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι τὰ πρακτικὰ δέον νὰ συντάσσωνται συνοπτικῶς, ὅπως ὁρίζει τὸ ἄρθρον 75 τοῦ Κανονισμοῦ, πρὸς τὸ ὁποῖον συμμορφοῦνται καὶ οἱ πρακτικογράφοι, οἱ ὁποῖοι δέον νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἐκτελοῦν τὴν ἐργασίαν αὐτὴν μὲ παραδειγματικὴν ἀντικειμενικότητα. Συνεπῶς, δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ παραπονῆσθε, διότι ὅλαι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἐκάματε ἐπὶ τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος περὶ αἱμοδοσίας, περιλαμβάνονται εἰς τὰ πρακτικά.

§180Κ. ΧΙΩΤΑΚΗΣ. Ἔδωσα σημείωμα καὶ οὔτε κἂν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σημείωμά σας ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει, δεδομένου, ὅτι μέγα μέρος τούτου περιελήφθη αὐτούσιον. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ὁμιλοῦντες νὰ παραδίδωσιν ἐγγράφως τὰς ὁμιλίας των καὶ ν’ ἀπαιτοῦν νὰ καταχωροῦνται αὗται ὁλόκληραι εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά. Ἡ ὁμιλία τῶν ρητόρων καταχωρεῖται ἐπὶ λέξει εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§182Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ μόλις ἀποχωρήσαντος τοῦ βήματος συναδέλφου, ὅτι οἱ Γερμανικοὶ Οἶκοι ὑπηγόρευσαν ὅρους εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἀπαράδεκτος καὶ ἀποβλέπει μόνον εἰς κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν. Ὅπως ἀνεπτύχθη, ἔλαβον μέρος δώδεκα Οἶκοι, ἐκ τῶν ὁποίων δώδεκα Οἴκων ἀπεκλείσθησαν οἱ ἑπτά, διότι εἶχον ἢ πολὺ μεγάλας τιμὰς ἢ ἄλλους ὅρους ἀπαραδέκτους. Παρέμειναν πέντε Οἶκοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰς πρώτας τιμάς. Ἐκ τῶν πέντε αὐτῶν Οἴκων ἦσαν δύο Γερμανικοί, ἕνας Πολωνικός, καὶ δύο Ἰταλικοί. Ὁ εἷς Ἰταλικὸς ἀπεκλείσθη, διότι δὲν εἶχε οὐδεμίαν πεῖραν. Καί, συνεπῶς, ἔμελλε νὰ κριθῇ ἡ ὑπόθεσις τοῦ ἐργοστασίου μεταξὺ τῶν δύο Γερμανικῶν, τοῦ Πολωνικοῦ καὶ τοῦ ἑνὸς Ἰταλικοῦ. Ὁ Ἰταλικὸς Οἶκος εἶχε τὸ ἑξῆς δεδομένον, ὅτι δὲν εἶχε θέσει ὡς ὅρον τὴν μὴ μεταβολὴν τῶν τιμῶν. Ὅταν τοῦ ἐτέθη ὁ ὅρος, ὅτι δὲν θὰ μεταβάλῃ τὰς τιμὰς ηὔξησε τὴν τιμὴν κατὰ 8% καὶ συνεπῶς, φθάνει εἰς τὸ περιθώριον τῶν Γερμανικῶν προσφορῶν. Ὁ Πολωνικὸς ἀνεπτύχθη λεπτομερέστατα κατὰ τὶ ἀκριβῶς ὑστερεῖ ἀπὸ τοὺς Γερμανικούς. Ἀπὸ τὴν μία μεριὰ εἴχομεν Οἴκους, οἱ ὁποῖοι εἶχον κάμει 100 καὶ πλέον ἐργοστάσια εἰς ὅλον τὸν κόσμον καί, ἀπὸ τὴν ἄλλην μεριά, εἴχομεν Οἴκους, οἱ ὁποῖοι εἶχον κάμει 7 ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἐλέγξωμεν. Δεύτερον, εἴχομεν τοὺς 30 μῆνας τῆς παραδόσεως καί, κατόπιν αὐτοῦ, κατελήξαμεν εἰς τὴν ἄποψιν τῆς παραχωρήσεως εἰς τὰς Γερμανικὰς ἑταιρείας καί, πολὺ λογικόν, λόγῳ τῆς γνωστῆς παγκοσμίως πείρας. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι δυνατὸν νὰ λέγεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι ὑπηγορεύθησαν οἱ ὅροι ἀπὸ ξένους Οἴκους εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ἔγινε διαγωνισμός, τὰ στοιχεῖα κατετέθησαν ἀπὸ τοὺς πέντε Οἴκους, ποὺ ἐπελέξαμε. Κατελήξαμεν εἰς τοὺς τέσσαρας Οἴκους καὶ ἀπὸ τοὺς τέσσαρας αὐτούς, ἐπελέξαμε τὸν καλλύτερον. Εἰς τὸ θέμα τοῦ τόκου, διὰ τὸ ὁποῖον ἔκαμε τόσην ἐκμετάλλευσιν καὶ ἔκαμε τὴν σύγκρισιν ἔναντι τοῦ Πολωνικοῦ, ἔχω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οἱ Πολωνοὶ ἔδιδον ἐπὶ πιστώσει διὰ μίαν 5ετίαν, μόνον τὸ 20%. Καὶ δι’ αὐτὸ προσέφερον τὸ 5,5%. Οἱ Γερμανοὶ ἔχουν 9,5 χρόνια, ὁ δὲ τόκος 7% εἶναι ὁ τόκος, ὁ ὁποῖος ἰσχύει εἰς τὴν Κεντρικὴν Εὐρώπην. Ἔχω σημείωμα τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει, ὅτι τὸ δάνειον τοῦ Συνδικάτου τῶν Γερμανικῶν Τραπεζῶν πρὸς τὴν Αὐστριακὴν Ἠλεκτρικὴν Ἑταιρείαν, 50 ἑκατομμύρια Μάρκα, ἐδόθη τὴν 27ην Φεβρουαρίου 1959 μὲ 6,78%, τὸ δὲ ἐσωτερικὸν δάνειον τῆς Αὐστρίας εἶναι 7% καὶ τὰ δάνεια τῆς Διεθνοῦς Τραπέζης Ἀνασυγκροτήσεως εἶναι 6%. Συνεπῶς, αὐτοὶ εἶναι οἱ τόκοι, οἱ συνήθεις, οἱ ὁποῖοι ἐφαρμόζονται εἰς τὴν Κεντρικὴν Εὐρώπην. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὁ Πολωνικὸς μᾶς ἔδιδε μὲ πίστωσιν τὸ 80%, πάλιν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτός, λόγῳ τῶν προθεσμιῶν ποὺ ἐζήτει. Πῶς εἶναι δυνατόν, ὁ κ. Ἡλιόπουλος νὰ ἀναφέρεται εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ λέγῃ διὰ τὸ αἷμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ; Εἶναι ὁ μόνος ἀναρμόδιος ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος. (Χειροκροτήματα).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον. Κύριοι βουλευταί, κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Κανονισμοῦ, περὶ περιορισμοῦ τῶν ἀγορεύσεων εἰς τὸ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται τὴν πρότασιν;

§184ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ συνέπειαν, μετὰ τὸν κ. Κωστόπουλον εἰς τὸν ὁποῖον εἶχε δοθῆ ὁ λόγος πρὸ τῆς λήψεως τῆς ἀποφάσεως, οἱ ἑπόμενοι ἀγορηταὶ νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ 15′ λεπτά.

§186Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀργὰ καὶ δὲν θέλω νὰ ἐπιτείνω τὴν κόπωσιν τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως, θὰ κάμω τὴν καλυτέραν δυνατὴν χρῆσιν τοῦ χρόνου ποὺ μοῦ ἔδωσεν ὁ κ. Πρόεδρος. Παρ’ ὅλα ταῦτα εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἐπισημάνω ὡρισμένα βασικὰ θέματα, τὸ κυριώτερον τῶν ὁποίων εἶναι, ὅτι ἡ ὅλη διαδικασία τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ὑπὸ κύρωσιν σύμβασιν καὶ ὡς διαδικασίαν ἐννοῶ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν ἡ ὁποία ἀρχίζει ἀπὸ τῆς προκηρύξεως τῆς δημοπρασίας μέχρι τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως. Ἡ ὅλη αὐτὴ διαδικασία ἀποτελεῖ μίαν κλασσικὴν ἀπόδειξιν τῆς τεχνικῆς ἀνεπαρκείας τῶν ὑπηρεσιῶν μας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐλλείψεως στοιχειώδους συντονισμοῦ μεταξὺ τῶν εὐρυτέρων διοικητικῶν ὀργάνων καὶ ὑπηρεσιῶν. Θὰ ἠμποροῦσα ὡς παράδειγμα νὰ ἀναφέρω ἁπλῶς τὸ κείμενον τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία φέρει τὴν ὑπογραφὴν τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν καὶ συνοδεύει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ὅπως ἀπεδείχθη ἀπὸ τὰς ἀγορεύσεις τῶν κ. συναδέλφων καὶ ὅπως ἤδη οἱ κ. ὑπουργοὶ ἠναγκάσθησαν νὰ παραδεχθοῦν, ἡ εἰσηγητικὴ αὐτὴ ἔκθεσις δὲν ἀποδίδει τὸ πνεῦμα τῶν διαπραγματεύσεων, αἱ ὁποῖαι προηγήθησαν τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως, καὶ ὡρισμένα δὲ σημεῖα οὔτε κἂν τὰ πραγματικὰ γεγονότα. Δὲν ἀμφισβητῶ καθόλου, ὅτι ἡ ἔννοια τὴν ὁποίαν ἀποδίδει ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς Βιομηχανίας εἰς τὴν ἐπίμαχον ἐκείνην διάταξιν εἶναι ὅπως τὴν ἐννοεῖ ὁ ἴδιος. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι οἱ ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι ἔζησαν ὅλην τὴν ἱστορίαν τῆς συμβάσεως καὶ τῶν σχετικῶν διαπραγματεύσεων εἶναι εὔκολον νὰ ἀποδίδουν μίαν ἔννοιαν εὐρυτέραν ἢ στενωτέραν εἰς μίαν διάταξιν. Ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι ἡ περίοδος ἐκείνη ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ τῆς χρηματοδοτήσεως εἶναι προφανές, ὅτι διὰ κάθε κοινὸν ἀναγνώστην ὁμιλεῖ δι’ ὅλους τοὺς Οἴκους. Τὸ ὅτι ὁμιλεῖ πάρα κάτω χωριστὰ διὰ τοὺς Πολωνοὺς δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν διότι ἐκεῖ τὸ περιορίζει μόνον εἰς τὸ τεχνικόν. Ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι τὰ πράγματα εἶναι ὡς τὰ ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας. Τὸ γεγονὸς ὅμως εἶναι, ὅτι εἰς πάντα ἀμερόληπτον ἀναγνώστην τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως δημιουργεῖται ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἄλλα συνέβησαν καὶ ἄλλα ἀναγράφονται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἀποδεικνύει δὲ καθαρὰ τὸν ἀσυνάρτητον τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ διαχείρισις τῶν ζητημάτων αὐτῶν καὶ μὲ τὸν ὁποῖον προσάγονται τὰ ζητήματα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας διὰ νὰ κριθοῦν καὶ ἀποφασισθοῦν συμφέροντα πολλῶν ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Τὸ κυριώτερον ὅμως σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὴν ἔλλειψιν οἱασδήποτε τεχνικῆς ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν μας καὶ τὴν ἔλλειψιν συντονισμοῦ μεταξὺ τῶν Ὑπουργείων, εἶναι τὸ ἀφορῶν τὴν κατακύρωσιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἐπ’ ὀνόματι τῶν δύο Γερμανικῶν Οἴκων. Δὲν θὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν ἱστορίαν τὴν ὁποίαν κατ’ ἐπανάληψιν ἀνέφερον ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἀξιότιμοι συνάδελφοι καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργός. Γεγονὸς εἶναι, ὅτι προεκηρύχθη μία δημοπρασία πρὸ δύο περίπου ἐτῶν, ἡ δημοπρασία μᾶλλον προεκηρύχθη ἐνωρίτερον, ἀλλὰ ἔλαβον χώραν συγκεκριμέναι προσφοραὶ κατὰ Μάρτιον τοῦ 1958. Ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας ἦτο νὰ ἐμφανισθοῦν 12 Οἶκοι, οἱ ὁποῖοι προσέφερον ἀσυνδέτους —καὶ ἠμπορῶ νὰ χρησιμοποιήσω καὶ τὴν καλυτέραν, ἴσως δόκιμον ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς, ἔκφρασιν— ἀσυναρτήτους προσφοράς Διότι τὸ κείμενον τῆς διακηρύξεως δὲν δίδει καμμίαν κατεύθυνσιν ἑνότητος καὶ δὲν δίδει καμμίαν βάσιν ἑνιαίαν ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ διαμορφωθοῦν αἱ προσφοραὶ αὗται. Ὁ ἀξιότιμος καὶ συμπαθὴς —λυποῦμαι διότι ἀπουσιάζει καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ— ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐφεῦρε πρὸ ὀλίγου τὴν ἱστορίαν, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι ἐν γνώσει δὲν ἔδωσαν τὴν ἑνιαίαν αὐτὴν κατεύθυνσιν διότι κατ’ ἄλλον τρόπον ἐὰν ἐδίδετο προκαταβολικῶς ἡ κατεύθυνσις αὕτη πρὸς τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ συμμορφωθοῦν ὅλαι αἱ προσφοραί, τεχνικῶς θὰ ηὐνοοῦντο ὡρισμέναι τεχνικαὶ ἀπόψεις καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ ἐργοστάσια τὰ ὁποῖα θὰ διέθετον τὰς τεχνικὰς λύσεις θὰ μᾶς ἐπέβαλον τοὺς ὅρους των. Ἡ ἄποψις αὐτὴ ὁμολογῶ εἶναι σεβαστή. Ἀλλὰ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ πάρωμεν ἀπόφασιν, ἐπειδὴ ἔχομε ἕνα πρόγραμμα ἐπενδύσεων, ὅτι ἐὰν χαράξωμεν αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα θὰ προκηρύσσωμεν δημοπρασίας ἀσυναρτήτους, θὰ δεχώμεθα ἀσυναρτήτους ἐπίσης προσφορὰς καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων θὰ καλοῦμεν ἕνα τεχνικὸν σύμβουλον διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ βάζῃ εἰς κοινὴν βάσιν ὅλας αὐτὰς τὰς ἀσυναρτήτους προσφοράς. Δι’ ἐμὲ αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ ἐμφάνισιν κράτους, τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνω, ἔχει πρόγραμμα ἀνασυγκροτήσεως καὶ ἔχει ὑπ’ ὄψιν του νὰ ἐκτελέσῃ σοβαρὰς ἐπενδύσεις εἰς τὰ ἀμέσως προσεχῆ ἔτη. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ μετὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς δημοπρασίας ἀκολουθεῖται νέα διαδικασία, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ προδίδει τὴν ἔλλειψιν συντονισμοῦ, διότι ἐπιλέγονται τέσσαρες ἑταιρεῖαι. Βάσει ποίου κριτηρίου ἀγνοῶ. Τὸ ἀγνοεῖ δὲ καὶ ἡ Κυβέρνησις· διότι μᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι μέχρι ἐκείνης τῆς ὥρας δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του ὡρισμένον τεχνικὸν σύστημα διὰ νὰ μὴν εὐνοηθοῦν ὡρισμέναι τεχνικαὶ λύσεις καὶ ὡρισμένα συμφέροντα. Ὑποθέτω, ὅτι ἐπιλέγονται βάσει τοῦ κριτηρίου τῆς τιμῆς καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἕνα τεχνικὸν σύμβουλον, ἕνα Δανόν, εἰς τὸν ὁποῖον δίδει αὐτὰς τὰς προσφορὰς καὶ τὸν ὁποῖον καλεῖ νὰ τὴν βοηθήσῃ διὰ νὰ ἐπιλέξῃ τὴν καλυτέραν λύσιν. Τελικῶς, ἐπιλέγεται ἡ γερμανικὴ λύσις. Δὲν πρόκειται νὰ κάμω οὐδὲ τὸν ἀπώτερον ὑπαινιγμόν, ὅτι ὄχι μόνον ἡ παροῦσα ἀλλὰ οἱαδήποτε Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποκύψῃ εἰς ξένας πιέσεις διὰ νὰ ἐπιλύσῃ βασικὰ θέματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀποκλείεται λοιπὸν ἡ ὑπόθεσις, ὅτι ἐπιθυμῶ νὰ κάνω ὑπαινιγμὸν περὶ πιέσεων διπλωματικῶν ἢ πιέσεων ξένου κεφαλαίου, ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ μοῦ εἶναι ἀδύνατον ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ νὰ δεχθῶ τὴν σωρείαν τῶν δικαιολογιῶν, αἱ ὁποῖαι κατὰ σειρὰν ἀνεφέρθησαν διὰ νὰ δικαιολογήσουν τὸ γεγονός, ὅτι τελικῶς καὶ μετὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς δημοπρασίας, κατέληξεν ἀπροόπτως ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ νὰ ἐπιλέξῃ τὸν ἀκριβότερον ἐκ τῶν τεσσάρων ἐπιλεγέντων παρ’ αὐτῆς Οἴκων. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ὁμολογῶ ἄξιον σοβαρᾶς προσοχῆς διότι δὲν εἶναι νοητόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ τὰς διαφόρους ἐπαναλαμβάνω κατὰ σειρὰν δικαιολογίας, τὰς ὁποίας ἐπεκαλέσθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Τόσον εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ὅσον κατὰ τὴν προφορικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος, ὁμιλῶν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἀνέφερεν τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι πρέπει νὰ πληρώσωμεν κάπως ἀκριβότερα τὴν ἐγνωσμένην πεῖραν τῶν Γερμανικῶν ἐργοστασίων. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφισβήτησιν, ὅτι θεωρητικῶς, πράγματι ὅταν ἀποτείνεται κανεὶς εἰς ἕνα ἀνωτέρας τάξεως ἐργοστάσιον πρέπει νὰ τοῦ πληρώνῃ καὶ τὴν τιμήν, διότι εἰς τὸ κάτω–κάτω, ἀνωτέρα ποιότης αὐτὸ σημαίνει. Δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω διατὶ ἡ διαφορὰ τῶν 400.000 δολλαρίων διετιμήθη ὑπὲρ τοῦ Γερμανικοῦ ἐργοστασίου, βάσει αὐτοῦ τοῦ κριτηρίου, καθ’ ἣν στιγμὴν τοὺς τέσσαρας ἐπιλεγέντας Οἴκους, τοὺς ἐπέλεξεν ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις. Δηλαδὴ τοὺς ἐθεώρησε πλέον ὡς ἔχοντας τὴν ἰδίαν τεχνικὴν ἱκανότητα. Θὰ ἠμποροῦσα νὰ ἰσχυρισθῶ μάλιστα καὶ τοῦτο, ὅτι θὰ ἔπρεπε ἡ ἐπιλογὴ νὰ γίνῃ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς διὰ τῆς διακηρύξεως τῆς δημοπρασίας. Δηλαδὴ θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ὁ ὅρος διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀπηγορεύετο καὶ ἡ ἁπλῆ πρότασις ἑνὸς Οἴκου, ὁ ὁποῖος εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς δὲν θὰ παρεῖχε ἐχέγγυα σοβαρᾶς ἐργασίας. Ἄς ὑποθέσωμεν ὅμως, ὅτι λόγῳ τῆς γνωστῆς ἀδυναμίας τῶν τεχνικῶν μας ὑπηρεσιῶν παρελείφθη ἡ ἐνέργεια αὐτή, ἀλλὰ ὅταν ἐπελέγησαν τέσσαρες διάφοροι Οἶκοι καὶ ἤρχισαν τὸν διαγωνισμὸν μεταξύ των, δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν των, ὅτι καὶ οἱ τέσσαρες ἦσαν ἱκανοί, ἢ μοιραίως καὶ τυχαίως τοὺς ἐπέλεξαν; Δὲν ἐδόθη ἀπάντησις εἰς αὐτό. Τὸ δὲ χειρότερον εἶναι, ὅτι ἀπὸ τὴν πρόσφατον ἐπίσης δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ προκύπτει, ὅτι καὶ ἡ βάσις αὐτὴ εἶναι ἁπλῶς προσχηματικὴ δικαιολογία. Διότι μᾶς ἐδήλωσε ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι κατελήξαμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅπως ὄχι προτιμήσωμεν —ἐχρησιμοποίησε μίαν ἄλλην λέξιν— εἴχομεν τὴν πρόθεσιν νὰ πάρωμεν καὶ τὸν Πολωνικὸν καὶ τὸν Ἰταλικόν. Ἡ δήλωσις ὅμως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ λύει τὸ ζήτημα τῆς καταλληλότητος τοῦ Πολωνικοῦ ἐργοστασίου. Εἶναι προφανές, ὅτι ἐφ’ ὅσον «ἔχει τὴν πρόθεσιν» νὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ προσφορὰν τοῦ Πολωνικοῦ ἐργοστασίου ἀπὸ ἀπόψεως ἱκανότητος καὶ τεχνικῆς ἐπιλογῆς εἶχε πλέον κριθῆ ὡς ἰσάξιον πρὸς τὸ Γερμανικὸν ἐργοστάσιον. Ἑπομένως τὸ γεγονός, ὅτι δίδονται 400.000 δολλάρια πάρα πάνω εἰς τὸ Γερμανικὸν διὰ τὴν ποιοτικήν του ἀνωτερότητα, δι’ ἐμὲ δὲν στέκεται ὡς ἐπιχείρημα. Ὑπάρχει καὶ δεύτερον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας. Εἶπε δηλαδή, ὅτι, κύριοι, πλέον τῶν ἄλλων, ἕνας ἀποφασιστικὸς λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπροτιμήσαμεν τὸ Γερμανικὸν ἐργοστάσιον, εἶναι, ὅτι αὐτοὶ μᾶς παραδίδουν τὸ ἐργοστάσιον σὲ 17 μῆνας, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἐζήτουν εἰς 30 μῆνας. Εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας καὶ εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας, ἐτονίσθη κατὰ κόρον, ὅτι ἔχουν ἑτοιμάσει τὰ ἐδάφη διὰ τὴν καλλιέργειαν τεύτλων καί, ὅτι πρέπει νὰ ἑτοιμασθῇ τὸ συντομώτερον τὸ ἐργοστάσιον διὰ νὰ χρησιμοποιηθοῦν τὰ τεῦτλα ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου τοῦ 1961. Τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, κ. συνάδελφοι, ἀποτελεῖ μίαν τρανὴν ἀπόδειξιν ἐλλείψεως συντονισμοῦ μεταξὺ τῶν διαφόρων Ὑπουργείων. Τὸ ἐπιχείρημα, λοιπόν, αὐτό, ἀποδεικνύει, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δὲν ἐρωτᾷ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ὡς πρὸς τὴν κατεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν διαφόρων γεωργικῶν προϊόντων, ἢ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ δὲν συντονίζει τὰς ἐνεργείας του διὰ τὴν Βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Χώρας. Δὲν εἶναι, συνεπῶς, δυνατόν, ἡ ἔλλειψις συντονισμοῦ μεταξὺ τῶν δύο Ὑπουργείων νὰ γίνεται ὡς δικαιολογία διὰ τὴν προτίμησιν τοῦ ἀκριβοτέρου οἴκου. Θὰ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις, τὴν καλλιέργειαν τῶν τεύτλων νὰ τὴν συντονίσῃ μὲ τὸν χρόνον ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς χρηματοδοτήσεως, ὑπεστήριξα, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐπιτόκιον 7% διὰ δάνεια ἡμικρατικά, εἶναι ἐπιτόκιον πανάκριβον. Θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ χρησιμοποίησις διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν τοῦ κρατικοῦ δανείου, ἐφόσον τὸ κρατικὸν δάνειον εἶναι ἐλεύθερον καὶ δὲν ὑπάρχει περιορισμὸς περὶ τοῦ τρόπου χρησιμοποιήσεως αὐτοῦ. Ὑπάρχει δυστυχῶς, εἷς μόνον περιορισμός, ὅτι τὸ κρατικὸν δάνειον θὰ διατεθῇ διὰ καταναλωτικὰ ἀγαθὰ καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ Κυβέρνησις θὰ στηρίξῃ τὸν προϋπολογισμόν. Δι’ αὐτό, κύριοι βουλευταί, ἐπροτιμήθη τὸ δάνειον αὐτὸ μὲ ἐπιτόκιον 7%. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφ’ ὅσον τὸ δάνειον γίνεται μὲ τὴν Ντόϊτς Μπάνκ, ἡ ὁποία εἶναι ἡ μεγαλυτέρα Τράπεζα τῆς Γερμανίας, εἶναι κατ’ οὐσίαν δάνειον, ἂν ὄχι κρατικόν, τοὐλάχιστον ἡμικρατικόν. Ἐφ’ ὅσον αὐτὸ τὸ δάνειον ἐπροτιμήθη διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὸ 7%, ἡ διαφορὰ ποὺ ἐκερδίσαμεν εἶναι ἥμισυ τοῖς ἑκατόν, ἀλλὰ οὐσιαστικῶς, ἡ διαφορὰ δὲν εἶναι αὐτή, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι ὑπάρχει καὶ μία προμήθεια, τὸ κέρδος εἶναι ⅛%. Πέραν αὐτοῦ, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι καὶ ἡ περίφημος μεσολάβησις τῆς Ἑταιρείας ΕΡΜΕΣ, ἡ ὁποία μᾶς ἐπέβαλεν ἕνα βάρος 180.000 μάρκων διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς πιστώσεως. Τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον δι’ ἓν κράτος, διότι αὐτὸ σημαίνει, ὅτι τὸ κράτος πληρώνει μίαν ἀσφάλειαν διὰ τὴν ἀφερεγγυότητά του. Ἐλέχθη, ὅταν καὶ ἄλλοτε συνεζητήθη τὸ θέμα αὐτό, ὅτι αὐτὰ συμβαίνουν διεθνῶς. Πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, συμβαίνουν αὐτά, ἀλλὰ προκειμένου περὶ μακροχρονίων πιστώσεων καὶ τίθενται ὁσάκις πρόκειται περὶ ἰδιωτικῶν δανείων. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἐφαρμόζεται καὶ διὰ τὸ Κράτος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ ἠδύνατο νὰ καταβληθῇ καὶ αὐτὸ τὸ ποσόν, ἀλλὰ νὰ κατεβάλλετο κατ’ ἄλλον τρόπον καὶ νὰ μὴ ἀναφερθῇ εἰς τὴν σύμβασιν διὰ λόγους ἀξιοπρεπείας τοῦ Κράτους. Ἐλέχθη, ὅταν συνεζητεῖτο ἡ σύμβασις τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, ὅτι δὲν πρόκειται μόνον περὶ ἀσφαλίσεως τῆς ἀφερεγγυότητος, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἀσφαλίσεως κινδύνου ἀνωτέρας βίας. Ἐλπίζω, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι δὲν θὰ ἐπιμείνετε εἰς τὸ ἐπιχείρημα ἐκεῖνο, διότι ἡ ἀνωτέρα βία πρέπει νὰ βαρύνῃ ἀμφοτέρους. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώνῃ τὴν ἀνωτέραν βίαν ὁ δανειζόμενος καὶ νὰ μὴ πληρώνῃ ὁ δανείζων. Εἶναι προφανές, συνεπῶς, ὅτι ὄπισθεν τῆς ἀνωτέρας βίας, εὑρίσκεται ἡ φερεγγυότης τοῦ Κράτους. Ἀλλά, πέραν αὐτοῦ, θὰ ἤθελα νὰ τονίσω, ὅτι τὸ 7%, τὸ θεωρῶ διττῶς ἀπαράδεκτον. Ὅπως εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἡ σύμβασις μὲ τὴν Ντόϊτς Μπάνκ, εἶναι ἔναρξις ἐφαρμογῆς τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων.

§187Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ἀπὸ τὶ συνίστανται, ὡς πρὸς τὸ δανειακὸν μέρος, αἱ συμφωνίαι αἱ ὑπογραφεῖσαι τὸν Νοέμβριον τοῦ ἔτους 1958. Πρῶτον, εἶναι τὸ διακρατικὸν δάνειον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἓν σύνηθες δάνειον, ὅπως γνωρίζετε ἀπὸ παλαιὰ καὶ ἡ χρησιμοποίησις τοῦ ὁποίου εἶναι ἐλευθέρα διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἀπολύτως ἐλευθέρα. Δεύτερον, ὑπάρχουν αἱ κανονικαὶ πιστώσεις, διὰ τὰς ὁποίας εἶχε συμφωνηθῆ, χωρὶς νὰ εἶναι καὶ δεσμευτικὸν τὸ ὅριον αὐτό, 300 ἑκατομμύρια μάρκα. Καὶ τρίτον, ὑπῆρχε καὶ ἓν κονδύλιον 100 ἑκατομμυρίων μάρκων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπὸ ἕνα κεφάλαιον οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων τῶν πιστώσεων ποὺ χορηγοῦνται κανονικῶς. Ἐνῷ, λοιπόν, ἐγένετο χρῆσις τῶν πιστώσεων τῶν 300 ἑκατομμυρίων μάρκων, ἀπὸ ἰδιώτας, μέχρι σήμερον ἕνας ἐφοπλιστὴς, νομίζω, ἐπῆρε, διὰ πρώτην φορὰν γίνεται χρῆσις τοῦ κονδυλίου τῶν 100 ἑκατομμυρίων μάρκων ἐκ τοῦ κεφαλαίου οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Τὸ δάνειον, συνεπῶς, τὸ ὁποῖον τύποις εἶναι ἐκ μέρους τῆς Ντόϊτς Μπὰνκ πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, εἰς τὴν πραγματικότητα ἔχει δύο συστατικά. Τὸ ἕνα εἶναι ἀπὸ τὰς συνήθεις πιστώσεις τῶν Τραπεζῶν καὶ τὸ ἄλλο ἀπὸ αὐτὰ τὰ 100 ἑκατομμύρια μάρκα. Ἦτο ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ διὰ τὴν Γερμανίαν ἐγένετο χρῆσις αὐτοῦ τοῦ κεφαλαίου καὶ κατέληξαν οἱ Γερμανοὶ εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι, ὅπου πρόκειται νὰ γίνῃ χρῆσις ἐκ τοῦ κεφαλαίου οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, δηλαδή, τῶν 100 ἑκατομμυρίων μάρκων, ἐκεῖ τὸ δάνειον πρέπει νὰ δίδεται πρὸς τὸ Κράτος, τὸ αʹ ἢ τὸ βʹ ποὺ θὰ κάμῃ χρῆσιν. Ἐξηγοῦμαι πῶς εἶναι τὰ πράγματα:

§188Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὑπεστήριξα ἀκριβῶς τὰ ἴδια πράγματα: Ὅτι τὸ δάνειον αὐτὸ εἶναι παρακρατικόν. Ὑποθέτω, ὅτι τὰ ἴδια πράγματα εἴπομεν. Αὐτὸ εἶναι εἰς βάρος τοῦ ἐπιτοκίου, διότι ἓν τοιοῦτον δάνειον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπολαμβάνῃ ἑνὸς μικροτέρου ἐπιτοκίου. Δεδομένου, ὅτι ἡ σύμβασις δὲν ἔχει προσδιορίσει τὸ ἐπιτόκιον....

§189Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Οἱ τόκοι ὅλων τῶν πιστώσεων κανονίζονται συνήθως ἀπὸ τὸ ὕψος τοῦ προεξοφλητικοῦ τόκου, σὺν ὡρισμένον ποσοστὸν ἐπὶ πλέον. Ὁ προεξοφλητικὸς τόκος ἦτο 3%, ὅταν ἐγένοντο αἱ προσφοραί. Ἐν τῷ μεταξύ, εἴτε εἴχομεν ὑπογράψει τὴν σύμβασιν τότε, εἴτε μεταγενεστέρως, αὐξανομένου τοῦ προεξοφλητικοῦ τόκου ἐν Γερμανίᾳ κατὰ 1%, θὰ αὐξηθῇ καὶ ὁ τόκος τῶν πιστώσεων αὐτῶν, κατὰ 1%. Δηλαδή, ἂν μὲ 3% προεξοφλητικὸν τόκον ἔχομεν ἐπιτόκιον 6½%, αὐξανομένου τοῦ προεξοφλητικοῦ τόκου κατὰ μίαν μονάδα, θὰ ἔπρεπε τὸ ἐπιτόκιον νὰ ἀνέλθῃ εἰς 7½% καὶ συνεπῶς, μὲ ἐπιτόκιον 7% ἔχομεν μείωσιν κατὰ ἡμίσειαν μονάδα. Ἔχομεν βελτίωσιν τοῦ τόκου, λόγῳ τῆς συμμετοχῆς τοῦ κεφαλαίου οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Πέραν αὐτοῦ, ἀντὶ τῆς ἑπταετοῦς διαρκείας τῆς συνήθους, προκειμένου περὶ ἐμπορικῶν πιστώσεων αὐτῆς τῆς μορφῆς, ἔχομεν καὶ ἐπέκτασιν τοῦ χρόνου εἰς τὰ 9½ χρόνια. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὠφέλεια ἐκ τῆς συμμετοχῆς ἐκ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως εἰς τὰς πιστώσεις αὐτάς. Ἐνῷ, λοιπόν, τύποις ἐμφανίζεται, ὅτι αὐτὸ τὸ δάνειον χορηγεῖται πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, κατ’ οὐσίαν πρόκειται περὶ παρακρατικοῦ δανείου.

§190Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὴν βάσιν. Ἐκεῖ ποὺ διαφωνοῦμεν, εἶναι τὸ ἐπιτόκιον 7%. Ἠδύνασθο νὰ ἐπιτύχητε μικρότερον ἐπιτόκιον, δεδομένου, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ παρακρατικοῦ δανείου. Ἀλλὰ θὰ ἦτο πολὺ συμφερώτερον, ἀντὶ νὰ ἀναγνωρίσητε διὰ τὴν πρώτην χρησιμοποίησιν τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων ἐπιτόκιον 7%, πρᾶγμα ποὺ ἐπιδικάζει διὰ τὰ περαιτέρω 18 ἑκατ. μάρκα ἀνάλογον μεταχείρισιν, θὰ ἠδύνασθο ἀντὶ τούτου νὰ χρηματοδοτήσητε διὰ δραχμῶν τὴν ὅλην ὑπόθεσιν καὶ νὰ σταματήσῃ αὐτὸ τὸ 7%. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος παρουσιάζει τὸ ἑξῆς ἀντιφατικὸν θέαμα: Ἀπὸ τὴν μιὰ μεριὰ δανείζεται μὲ 7%, εἰς τὴν πραγματικότητα δὲ μὲ μεγαλύτερον ἀπὸ 7% —δὲν ἠμπορῶ νὰ προσδιορίσω ἀκριβῶς, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς ἄλλας ἐπιβαρύνσεις, φαντάζομαι, ὅτι ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου θὰ τὸ ἔχῃ προσδιορίσει, πάντως ἐγὼ παίρνω ὡς βάσιν τὸ 7%— δανείζεται, ἐπαναλαμβάνω, μὲ 7% ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, ὅπου, κατὰ κανόνα, τὰ ἐπιτόκια εἶναι πολὺ μικρότερα ἀπ’ ὅ,τι εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς δὲ τὴν Ἑλλάδα, ὅπου τὰ ἐπιτόκια εἶναι ἀκριβότερα, τὸ Δημόσιον, τὰ μὲν ἔντοκα γραμμάτια τὰ δανείζεται μὲ 5%, τὰ δὲ μακροπρόθεσμα δάνεια τὰ δανείζεται μὲ 6½%, ὡς ἀνήγγειλε προχθές, προκειμένου διὰ τὸ νέον δάνειον τῆς

Δ.Ε.Η.

§191Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Αὐτὴ εἶναι ἀνεπίσημος πληροφορία δημοσιογραφική, τὴν εὐθύνην τῆς ὁποίας ἔχει ὁ γράψας καὶ βεβαίως ὄχι ἡ Κυβέρνησις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτιμηθῇ ὁ τόκος μόνον, τὸ ὕψος τοῦ ἐπιτοκίου, ἀλλὰ θὰ ἐκτιμηθῇ ἂν ἔχῃ καὶ λαχεῖον.

§192Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς Δ.Ε.Η. δὲν ἔχει λαχεῖον

§193Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἴπατε διὰ δάνειον κρατικόν.

§194Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θεωρῶ κρατικὸν καὶ τῆς

Δ.Ε.Η.

§195Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἡ πληροφορία πάντως αὐτὴ εἶναι δημοσιογραφική, καὶ τὴν εὐθύνην ἔχουν οἱ γράψαντες.

§196Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἐὰν ἡ Δ.Ε.Η. ἐκδώσῃ μὲ μεγαλύτερον ἀπὸ 6,5% τόκον, θὰ πρέπει ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ παρέμβῃ καὶ νὰ στείλῃ περίπατον ὅλους τοὺς διευθυντὰς τῆς Δ.Ε.Η. Διότι τὸ ἐκδοθὲν πέρυσι δάνειον τῆς Δ.Ε.Η. ἔχει ὑπερτιμηθῆ περίπου κατὰ 10%.

§197Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὄχι, κ. συνάδελφε, εἶναι 6,75%.

§198Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐπιτρέψητε εἰς τὴν Δ. Ε.Η. νὰ ἐκδώσῃ μὲ 7% σημαίνει, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ θὰ πρέπει νὰ ἐπιβλέψῃ τὴν Δ.Ε.Η. Κύριε Ὑπουργέ, πρέπει νὰ μοῦ δηλώσητε, θὰ τὸ ἐπιτρέψητε αὐτό, τὶ θὰ κάμετε εἰς τοιαύτην περίπτωσιν;

§199Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὅπως γνωρίζετε, ὁ καθορισμὸς τοῦ ἐπιτοκίου ἐξαρτᾶται ἀπὸ διαφόρους παράγοντας. Μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ αἱ ρῆτραι ἀσφαλείας. Τὰ δύο δάνεια τῆς ΔΕΗ, ἔχουν ἀσφάλειαν τιμῆς δολλαρίου καὶ ἀσφάλειαν τιμῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας. Θὰ ἴδωμεν ποία ἀσφάλεια θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ τρίτον δάνειον τῆς Δ.Ε.Η. καὶ τότε θὰ συζητήσωμεν.

§200Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ δάνειον τῆς ΔΕΗ, ἐκδοθὲν πέρυσι μὲ 7%, λόγῳ τῆς μειώσεως τοῦ ἐπιτοκίου ἐν Ἑλλάδι, εἶναι ὑπερτιμημένον εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν χρεωγράφων. Ἄν, ἑπομένως, σεῖς συνάπτετε δάνειον πρὸς 6½% ἐν Ἑλλάδι καὶ δανείζεσθε μὲ 7% ἐν Γερμανίᾳ, τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἡ πίστις μας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἔχει ἐπικινδύνως κλονισθῆ. Εἶναι ἡ μόνη λογικὴ ἐξήγησις τοῦ φαινομένου καὶ θὰ λυπηθῶ, ἂν δὲν δυνηθῶμεν νὰ συμφωνήσωμεν, ἐν προκειμένῳ.

§201Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἴπατε, ὅτι τὸ δάνειον τῆς ΔΕΗ δὲν ἠμπορεῖ νὰ συναφθῇ μὲ 7% τόκον. Πρῶτον, ἐκάματε τὸ ἑξῆς λάθος: Εἴπατε, ὅτι τὸ δεύτερον δάνειον εἶναι πρὸς 7%, ἐνῷ εἶναι πρὸς 7,5%. Ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ προηγούμενον οὔτε διὰ τὰς ἐκ Γερμανίας ἐπὶ πιστώσει προμηθείας τὸ ὅτι ὁ τόκος εἶναι 7%. Εἶναι 7% μὲ τὸν προεξοφλητικὸν τόκον 4%. Ἐὰν μειωθῇ ὁ προεξοφλητικὸς τόκος εἰς τὴν Γερμανίαν, δὲν θὰ εἶναι 7% ὁ ἑπόμενος τόκος. Εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν δύναται τοῦτο νὰ ἀποτελέσῃ προηγούμενον διὰ τὰ ἄλλα δάνεια. Ἤθελα καὶ τοῦτο νὰ σᾶς εἴπω: Ὅτι ἀκριβῶς, διότι χρειάζεται ἡ ΔΕΗ δάνεια ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀκριβῶς, διότι ἔχομεν τὴν γνωστὴν ἀνεπάρκειαν κεφαλαίων διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας, κάμνομεν χρῆσιν πιστώσεων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ κεφάλαια ποὺ διαθέτομεν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν δὲν ἐπαρκοῦν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν. Οὔτε, ἐπειδὴ συνέβη νὰ ὑπάρχῃ μία εὐχέρεια, λόγῳ βραχυπροθέσμων καταθέσεων, μποροῦμε νὰ ποῦμε, ὅτι ἂν χρησιμοποιήσωμεν αὐτὰς τὰς καταθέσεις, θὰ ἔχωμεν τὴν εὐχέρειαν ποὺ οἱονεὶ προεξοφλεῖτε.

§202Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου προκύπτει, ὅτι τὸ σύνολον τοῦ κόστους κατασκευῆς τοῦ ἔργου δὲν θὰ ὑπερβῇ τὰ 227 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἔναντι αὐτῶν, δανείζεσθε ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν τα 14 ἑκατομμύρια μάρκα, δηλαδὴ τὸ 50% τοῦ συνόλου τοῦ κόστους. Εἶναι σοβαρὸν ἐπιχείρημα νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι, ἐπειδὴ ἔχει ἀνάγκην ἡ ἀνασυγκρότησις ἀπὸ αὐτὰ τὰ 14 ἑκατομμύρια μάρκα, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὰ εὕρωμεν ἀπὸ τὴν ἐσωτερικὴν ἀγοράν; Δὲν θὰ συμφωνήσω ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω καὶ κἄτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον τὸ ἐτόνισα καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὅτι ἐδῶ ὑπάρχει μία ζημία τοῦ Κράτους, πρὸς ὄφελος τῶν μετόχων τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Διότι ἠμπορούσατε νὰ τὸ δανεισθῆτε εἰς ξένον συνάλλαγμα ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, ὅπως πρὸ δύο ἐτῶν ἐδάνεισεν ἡ Κυβέρνησίς σας ἕνα Ἕλληνα ἐπιχειρηματίαν, διὰ νὰ ἀγοράσῃ τὰς μετοχὰς τῶν δύο Τραπεζῶν, ποσὸν ἀνάλογον μὲ 700–800 χιλιάδες λίρες Ἀγγλίας.

§203Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Πρῶτον, ἐπρόκειτο περὶ μεσοπροθέσμου πιστώσεως διὰ τρία χρόνια, ἡ ὁποία ἐξωφλήθη ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Δεύτερον, διὰ τῆς ἐξαγορᾶς αὐτῶν τῶν μετοχῶν, γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι ἐπετεύχθη οἰκονομία συναλλάγματος εἰς τὸ διηνεκές. Καὶ τρίτον, τὸ γεγονὸς ποὺ ἀναφέρετε, ὅτι τὸ δάνειον αὐτὸ ἀφορᾷ μόνον τὸ 50% τῆς ὅλης ἐγκαταστάσεως τοῦ ἐργοστασίου σακχάρεως θὰ πρέπει νὰ σᾶς ἱκανοποιῇ, σύμφωνα μὲ ἐκεῖνα ποὺ εἴπατε προηγουμένως. Σεῖς εἴπατε, διατὶ δὲν κάμνομεν χρῆσιν 100% τῶν κεφαλαίων τοῦ ἐσωτερικοῦ. Καὶ ὕστερα μᾶς εἴπατε, διατὶ δὲν κάμνομεν χρῆσιν 100% τῶν κεφαλαίων τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡμεῖς κάμνομεν 50% χρῆσιν ἐκ τῶν κεφαλαίων τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ 50% ἐκ τῶν κεφαλαίων τοῦ ἐξωτερικοῦ. Αὐτὸ πρέπει νὰ σᾶς ἱκανοποιῇ.

§204Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν διὰ τὸν ἐν λόγῳ ἐπιχειρηματίαν. Ἐζήτησε, πράγματι, ὁ ἐν λόγῳ ἐπιχειρηματίας....

§205Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐπιχείρημά μου δὲν στρέφεται ἐναντίον τοῦ ἐπιχειρηματίου. Στρέφεται κατὰ τῆς ἀντιφάσεως τῆς Νομισματικῆς μας Ἐπιτροπῆς.

§206Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἤθελα νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἦτο συμφέρουσα πρᾶξις. Ὁ ἐν λόγῳ ἐπιχειρηματίας ἐζήτησε νὰ ἀγοράσῃ 630 χιλιάδας λίρας Ἀγγλίας. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ τοῦ διαθέσῃ δολλάρια μὲ φερεγγύησιν ἐγγυητικὴν ἐπὶ τόκῳ 8%. Συνεπῶς, ἐπῆρε τὶς λίρες, ἔφερε δολλάρια 2 ἑκατομμύρια καὶ ἐπλήρωσεν 8% τόκον. Τὶ συμφερώτερον διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον;

§207Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνέφερα τὸ παράδειγμα, διότι ἤθελα νὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἑνότης εἰς τὴν Νομισματικήν μας Ἐπιτροπήν. Εἰς μίαν ὡρισμένην περίπτωσιν χρησιμοποιοῦμεν τὸ ἀπόθεμα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος διὰ νὰ δώσωμεν τόκον 6%, ἐνῷ ὅταν δὲν πρόκειται περὶ τοῦ Κράτους τὸ ξεχνῶμεν αὐτὸ καὶ ἀποτεινόμεθα εἰς τὴν Ντόϊτς Μπὰνκ διὰ νὰ πληρώσωμεν τόκον 7%. Ἀλλὰ θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ ἀφήσωμεν ἄθικτον τὸ συναλλαγματικόν μας ἀπόθεμα καὶ νὰ εὕρωμεν αὐτὸ τὸ μικροποσὸν τῶν 14 ἑκατομμυρίων μάρκων, καὶ τὸ ὁποῖον κατανέμεται εἰς μίαν σειρὰν ἐτῶν, θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ τὸ ἐξοικονομήσωμεν ἀπὸ ἓν γενναῖον πρόγραμμα ἐτησίων ἐπενδύσεων, τὸ ὁποῖον ἐξήγγειλε, κατὰ πρῶτον, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν περὶ 2.500.000.000 δολλαρίων εἰς ἐπενδύσεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοικονομήσωμεν αὐτὰ τὰ δολλάρια, ὥστε νὰ μὴ δεχθῶμεν τὴν χρησιμοποίησιν τῶν Γερμανικῶν αὐτῶν πιστώσεων μὲ τόκον 7%; Καὶ δὲν θὰ ἦτο κέρδος δι’ ἡμᾶς νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι δὲν ὑποκύπτομεν εἰς τὸ 7%; Κατ’ ἐμέ, ὑπῆρξε σφάλμα. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔκαμα προηγουμένως ὑπαινιγμὸν περὶ τῶν μετόχων τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, πιθανόν, ἐν προκειμένῳ, νὰ συνεχίζεται ἡ ἰδία πολιτική, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ ἰδίου βήματος ἐτόνισα πρὸ ὀλίγων μηνῶν, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα. Διότι, τὶ συμβαίνει, κύριοι συνάδελφοι; Τὸ Κράτος δανείζεται χρήματα ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, διὰ τὰ ὁποῖα πληρώνει τόκον. Ἐδανείσθη τὸ γνωστὸν δάνειον ἀπὸ τὸ Νομισματικὸν Ταμεῖον καὶ τὰ χρήματα αὐτὰ τὰ παραλαμβάνει ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, τὰ καταθέτει ἐπ’ ὀνόματί της εἰς Ἀμερικανικὰς Τραπέζας καὶ εἰσπράττει τόκον ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος. Ἐν τῷ μεταξὺ, τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον πληρώνει αὐτὸν τὸν τόκον, εἰς ὄφελος τῶν μετόχων τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ θὰ λάβῃ ἐν προκειμένῳ μέτρα, ὥστε κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν ποὺ πλουτίζεται ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος μὲ τόκους, νὰ ἀπαλλαγῇ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἀπὸ τοὺς τόκους καὶ νὰ τοὺς πληρώσῃ ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος.

§208Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δὲν συμμετέχει τὸ Δημόσιον.

§209Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συμμετέχει εἰς τὰ κέρδη, ἀλλὰ κατὰ τὴν πληρωμὴν τῶν γενικῶν ἐξόδων καὶ ὡρισμένου μερίσματος εἰς τοὺς μετόχους. Κύριε συνάδελφε, ὅταν ἤμουν φοιτητὴς ἐδιάβασα τὸ Καταστατικὸν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ γνωρίζω. Ἀλλὰ σεῖς δὲν γνωρίζετε ἕνα ἄλλο πρᾶγμα: Ὅτι ἡ ὕπαρξις εὐλόγων καὶ μεγάλων κερδῶν εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος ὠθεῖ τοὺς ἑκάστοτε ἁρμοδίους νὰ αὐξήσουν τὰς δαπάνας των. Θὰ ἤθελα νὰ ἔλεγα καὶ δυὸ λόγια, σχετικῶς μὲ τὸ προκῦψαν ζήτημα μεταφράσεως, διὰ τὸ ὁποῖον παρ’ ὀλίγον νὰ δημιουργηθῇ μία σοβαρὰ διαφωνία μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Εἶναι δύο χωριστὰ θέματα. Πρῶτον, τὸ γεγονός, ὅτι προσάγεται καὶ πάλιν πρὸς κύρωσιν κείμενον εἰς ξένην γλῶσσαν. Καὶ ἄλλοτε, νομίζω, εἰς τὸ θέμα τῆς συμβάσεως τοῦ ἀζώτου εἶχα τονίσει, ὅτι ἀποτελεῖ στοιχειώδη εὐθιξίαν διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται περὶ συμβάσεως μεταξὺ Κράτους καὶ ἰδιωτῶν καὶ τὴν στιγμὴν ποὺ δὲν τοὺς παρεκαλέσαμεν τοὺς ἰδιώτας, ἦλθον ἐλευθέρως πρὸς ἡμᾶς, νὰ τοὺς ἐπιβάλλωμεν τὴν χρησιμοποίησιν τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης, ἤ, τοὐλάχιστον, νὰ ὑπογράψωμεν μίαν σύμβασιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν καὶ τὴν Ἀγγλικὴν καὶ νομίζω, ὅτι τὴν τελευταίαν φορὰν εἶχε συμφωνήσει ὁ κ. ὑπουργὸς μαζί μου. Διότι ἤδη ἡ ἐκτύπωσις ἑνὸς ξενογλώσσου κειμένου εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον φαίνεται, ὅτι ἀπορροφᾷ μίαν ἢ δύο ἑβδομάδας λόγῳ τῆς ἀγνοίας τῆς ξένης γλώσσης. Τοῦτο δὲ συνέβη καὶ τὴν φορὰν αὐτήν. Ἀλλὰ τὸ κακὸν ἐπετείνεται διότι πλέον ἔχομεν ἐδῶ δύο ξένας γλῶσσας. Χάριν εἰς τὴν υἱοθετουμένην νέαν μέθοδον, πλὴν τῆς Ἀγγλικῆς, καθιεροῦται πλέον ὡς γλῶσσα μὲ τὴν ὁποίαν συμβάλλεται ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Γερμανική. Πράγματι ὡς θὰ δῆτε εἰς τὸ κείμενον ἡ σύμβασις μὲ τὴν DEUTSCHE BANK ἔχει συνταχθῆ εἰς τὴν Γερμανικὴν γλῶσσαν. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ συνεχισθῇ αὐτὸ τὸ καθεστὼς καὶ νὰ ψηφίζωμεν τοὺς Ἑλληνικοὺς νόμους εἰς οἱανδήποτε ξένην γλῶσσαν οἱουδήποτε τρίτου ἰδιώτου ἢ ἑταιρείας μὲ τὴν ὁποίαν συμβάλλεται τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ δέχεται τὴν συνέχισιν τοῦ φαινομένου αὐτοῦ, ἂς συνεχίσῃ τὸν κατήφορον αὐτόν, καίτοι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ ἴδιος δοκιμάζει δυσφορίαν. Θὰ ἤθελον ὅμως προτοῦ κατέλθω ἀπὸ τὸ βῆμα νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἔκκλησιν τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ κ. ὑπουργὸς Συντονισμοῦ πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅπως διευκολύνῃ τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως. Ἀναγνωρίζω καὶ ἐγώ, ὅτι εἰς ὃ σημεῖον περιέστησαν τὰ πράγματα, ἐὰν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις νὰ ψηφισθῇ τὸ συντομώτερον. Ἐν πρώτοις θὰ ἤθελον νὰ δηλώσω, ὅτι ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ὑπογράψας τὴν πρότασιν περὶ τῆς εἰς δύο χωριστὰς ἡμέρας ψηφίσεως. Ἑπομένως ἡ ἔκκλησις, ὅσον ἀφορᾷ τοὐλάχιστον τὸ σημεῖον αὐτό, δὲν ἀφορᾷ ἡμᾶς. Ἀλλὰ ὅσον ἀφορᾷ γενικώτερον τὴν διευκόλυνσιν εἴμεθα πρόθυμοι νὰ τὴν παράσχωμεν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ περιορίσωμεν τὴν διευκόλυνσιν μόνον εἰς τὴν σύμβασιν. Διότι, κ. συνάδελφοι, ὅσοι ἐλάβατε γνῶσιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐπληροφορήθητε, ὅτι πλὴν τῆς συμβάσεως ἐδῶ ζητεῖται νὰ χορηγήσωμεν μίαν σωρείαν ἐξουσιοδοτήσεων εἰς τοὺς ὑπουργοὺς «νὰ κόβουν καὶ νὰ ράβουν», νὰ κάμνουν, ὅ,τι θέλουν προκειμένου περὶ ἐργοστασίων σακχάρεως. Δηλαδὴ δικαιοῦνται νὰ ὑπογράψουν νέας συμβάσεις χωρὶς νὰ τὰς φέρουν εἰς τὴν Βουλήν, δικαιοῦνται νὰ δημιουργήσουν φορεῖς εἰς τοὺς ὁποίους νὰ δοθῇ ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν παρόντων καὶ τῶν μελλόντων νὰ ἱδρυθοῦν ἐργοστασίων, χωρὶς νὰ ξεύρωμεν ποίαν στοιχειώδη μορφὴν θὰ ἔχουν οἱ φορεῖς αὐτοί. Ζητοῦν ἀκόμα καὶ ἄλλας ἐξουσιοδοτήσεις διὰ τῶν ὁποίων ἀγνοοῦνται οἱ κείμενοι φορολογικοὶ ἢ ἐργατικοὶ νόμοι κτλ., καὶ ὅλα αὐτὰ ἐν ὀνόματι τῆς ἐπιβαλλομένης ταχύτητος διὰ τὴν λειτουργίαν ἑνὸς μόνον ἐργοστασίου. Διότι πράγματι ἐὰν ἐπιβάλληται μία ταχύτης καὶ πρέπει νὰ φθάσωμεν ἀσθμαίνοντες εἰς τὴν ἡμερομηνίαν τῆς 1ης Ἰουλίου 1961, τοῦτο ἀφορᾷ τὸ ἕνα ἐργοστάσιον. Διότι, ὡς μᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς μόνον δι’ αὐτὸ ἔχει γίνει πρόβλεψις καλλιεργείας τῶν τεύτλων, ἐνῷ διὰ τὰ ἄλλα δὲν ἔχει γίνει πρόβλεψις. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν οὐδεὶς λόγος νὰ δώσωμεν τὰς ἐξουσιοδοτήσεις αὐτὰς πρὸς τοὺς ὑπουργούς, οὐδὲ δεχόμεθα νὰ ἀπεμπολήσωμεν τὰ δικαιώματά μας. Τοῦτο θὰ ἔλεγα καὶ ἐὰν ἀπετέλουν μέλος τῆς πλειοψηφίας, καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ παρεξηγηθῇ ἡ δήλωσίς μου ὡς διάθεσις ἀντιπολιτευτική. Δεχόμεθα νὰ διευκολύνωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν θέλῃ νὰ προχωρήσῃ ὅσον ἀφορᾷ μόνον τὴν σύμβασιν τὴν τρέχουσαν. Διὰ τὰς ἄλλας ὅμως συμβάσεις δὲν βλέπω οὐδένα λόγον σπουδῆς, καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ ὀχυρουμένη ὄπισθεν τῆς ἀνάγκης νὰ ἐπιτύχῃ ἐξουσιοδοτήσεις, αἱ ὁποῖαι καταλύουν τὴν κυριαρχίαν τοῦ Σώματος, ὄχι μόνον δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν βοηθήσωμεν, ἀλλὰ τελικῶς θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ταχθῶμεν ὑπὲρ τῆς προτάσεως τῶν ἄλλων συναδέλφων.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἄρχεται ἰσχύουσα ἡ πρότασις τῆς Βουλῆς περὶ περιορισμοῦ τῶν ἀγορεύσεων εἰς τὸ ¼. Παρακαλῶ, ἀφ’ ἑνὸς τοὺς κ.κ. βουλευτὰς νὰ σεβασθοῦν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ πάντας ἀνεξαιρέτως νὰ μὴ κάμνουν διακοπὰς διότι δεδικαιολογημένως ὁ ἑκάστοτε ὁμιλῶν θὰ ἐπικαλεσθῇ ὑπὲρ αὑτοῦ τὸν χρόνον τῶν διακοπῶν.

§211Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἰς τὴν σύστασίν σας, κ. Πρόεδρε, προσθέτω τὴν ἰδικήν μου παράκλησιν πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους καὶ πρὸς τὸν ἑαυτόν μου νὰ μὴ διακόψωμεν καθόλου.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Σιαφλέκης, ἔχει τὸν λόγον.

§213Ι. ΣΙΑΦΛΕΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συζητήσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἐπικύρωσις τῆς συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῶν 2 Γερμανικῶν οἴκων, ἡ Κυβέρνησις καταβάλλει προσπάθειαν ὅπως συντομεύσῃ τὴν συζήτησιν καὶ δώσῃ ἕνα τέρμα εἰς τὴν ἔρευναν τόσον τοῦ σχεδίου νόμου ὅσον καὶ τῆς συμβάσεως. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις εἰς δύο συνεδριάσεις βάσει τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ. Καὶ ἐκ τῆς ὅλης μετέπειτα συζητήσεως, κ. συνάδελφοι, ἀπεδείχθη σαφῶς, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον δίκαιον εἴμεθα ἡμεῖς. Ἡ Κυβέρνησις σπεύδουσα νὰ τερματίσῃ τὴν συζήτησιν προφανῶς ἐπιδιώκει νὰ συγκαλύψῃ ὅλας τὰς ἀνωμαλίας, αἱ ὁποῖαι παρετηρήθησαν καὶ διεξοδικῶς ἀνελύθησαν κατὰ τὴν διήμερον συζήτησιν τῆς συμβάσεως. Ἐν τοσούτῳ, κ. συνάδελφοι, ὀφείλω νὰ δηλώσω κατηγορηματικῶς, ὅτι ἡ πρωτοβουλία τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἱδρύσῃ ἢ νὰ κάμῃ ἔναρξιν ἱδρύσεως ἐργοστασίου σακχάρεως, εἶναι πρωτοβουλία ἀναγκαία διὰ τὸν τόπον. Δὲν ἀντεστάθημεν εἰς τὴν πρωτοβουλίαν αὐτήν. Ἐτονίσαμεν τὰ πλεονεκτήματα τῶν ἐργοστασίων αὐτῶν ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Δὲν θὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν πλεονεκτημάτων αὐτῶν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει, κ. συνάδελφοι, καὶ ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐχειρίσθη τὸ ὅλον θέμα ἡ Κυβέρνησις. Νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, ἔκαμε τὴν δήλωσιν πρὸ ὀλίγου, ἀπαντῶν εἰς τὴν προσπάθειάν μας νὰ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν, ὅτι ἡ προσπάθειά μας αὐτὴ καταλήγει εἰς βάρος τῶν ἀγροτῶν, οἱ ὁποῖοι θέλουν καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποκτήσουν τὰ ἐργοστάσια αὐτά, πρέπει νὰ ὑπενθυμίσωμεν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν πως, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει συναίσθησιν καὶ συνείδησιν τῆς ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν ἔχουν σήμερον οἱ ἀγρόται νὰ ἀποκτήσουν ἐργοστάσια σακχάρεως διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν γεωργικῶν των προϊόντων, διατὶ ἐλησμόνησε τοὺς ἀγρότας, οἱ ὁποῖοι πνίγονται ἀπὸ τὰ ἀγροτικά των προϊόντα, τῶν ὁποίων τὰ ἀποθέματα ἀνέρχονται εἰς 100 ἑκατομ. περίπου δολλάρια, καὶ διατὶ δὲν ἐπρυτάνευσεν εἰς τὴν σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὴν σύναψιν τῆς παρούσης συμβάσεως θὰ ἔπρεπε πρωτίστως καὶ κυρίως νὰ προτιμηθῇ ὁ ξένος ἐκεῖνος οἶκος, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν προσφοράν του ἐδέχετο νὰ προσφέρῃ τὰς ἐγκαταστάσεις αὐτὰς ἐπ’ ἀνταλλαγῇ γεωργικῶν προϊόντων; Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀπορῶ διὰ τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἀπορῶ διὰ τὴν σύναψιν τοῦ Γερμανικοῦ αὐτοῦ δανείου μὲ τόκον ὑψηλότατον. Δὲν ἀπορῶ διὰ τὴν προτίμησιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ Γερμανικὸν κεφάλαιον. Ἡ ἔνταξις αὕτη, ἡ μονόπλευρος, ἡ ἄνευ ἐρεύνης καὶ διερευνήσεως ὅλων τῶν δυνατοτήτων θὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν εἰς μεγαλυτέρας καταστροφάς. Τὸ ἐργοστάσιον θὰ γίνῃ κύριοι συνάδελφοι, ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι ἐὰν ἡ βιομηχανικὴ ἀνάπτυξις τῆς χώρας ἀκολουθῇ τὸν ὀρθὸν δρόμον. Ἐρευνητέον εἶναι τὸ ἐὰν πρόκειται νὰ λειτουργήσῃ ἕνα ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον θὰ στοιχίσῃ πολὺ ἀκριβότερα ἀπὸ μίαν ἄλλην βιομηχανικὴν ἐγκατάστασιν. Δὲν εἶναι ἐπιτρεπτόν, κύριοι βουλευταί, νὰ φεύγῃ ἀπὸ τὴν χώραν οὔτε συνάλλαγμα, οὔτε ἀξία ὑπηρεσιῶν, οὔτε εἰσόδημα, ἄνευ λόγου καὶ αἰτίας. Πάντα ταῦτα ἡ Κυβέρνησις παρεγνώρισε, διότι ἡ ἔνταξίς της εἶναι προκαθωρισμένη καὶ λόγῳ τῆς τοιαύτης ἐντάξεως ἀπέβλεψε πρὸς τὴν χρησιμοποίησιν τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων. Ἐὰν ὅμως αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων, προοιωνίζεται οὐχὶ βιομηχανικὴ ἀνάπτυξις εἰς τὴν χώραν, ἀλλὰ καθυστέρησις. Αἱ συμφωνίαι τῆς Βόννης συνήντησαν σοβαρωτάτας ἀντιδράσεις, ὡς πρὸς τὸ συμφέρον τῆς χώρας πρὸς χρησιμοποίησίν των. Ἀναφέρομαι εἰς σχετικὸν ἄρθρον τοῦ κ. Ἀνδρεάδη, ὁ ὁποῖος τονίζει: «Τὸ θέμα περιπλέκεται ὅμως ἐκ τοῦ γεγονότος τῆς δημιουργίας τῶν μικτῶν λεγομένων ἐπιχειρήσεων πρὸς ἀπορρόφησιν τῶν πιστώσεων (πρόκειται περὶ τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων τῆς Μπόν, Νοέμβριος 1958). Ὁ Ἕλλην ἐπιχειρηματίας μὲ δυσπιστίαν ἀποβλέπει εἰς τὸν τύπον αὐτὸν τῶν ἐπιχειρήσεων, ὁ ὁποῖος θὰ ἔθετε ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν ξένων τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπιχείρησιν. Ἀλλὰ πέραν αὐτῶν τὸ κυριώτερον πρόσκομμα διὰ τὸ ὁποῖον ἐξέφρασαν ποιάς τινας ἐπιφυλάξεις αἱ Ἑλληνικαὶ Βιομηχανικαὶ Ἐπιχειρήσεις ἐμφανίζεται ἀπὸ τὴν ζητουμένην θέσπισιν τῆς συμβάσεως ἀμοιβαίας ἐγκαταστάσεως, ἡ ὁποία, ἐκφράζονται φόβοι μήπως ὡς πιθανώτερον ἀποτέλεσμα φέρει τὴν ἀθρόαν ἐν Ἑλλάδι ἐγκατάστασιν βιομηχανιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ χρησιμοποιοῦν τὴν εὐθηνὴν Ἑλληνικὴν ἐργατικὴν δύναμιν καὶ τὰς εὐθηνὰς ἐγχωρίους πρώτας ὕλας καὶ θὰ μεταφέρουν τελικῶς τὰ κέρδη ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ ἠδύναντο οὕτω νὰ ἀνταγωνισθοῦν τὰς ὁμοειδεῖς Ἑλληνικὰς ἐπιχειρήσεις». Κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὅροι τῆς χορηγήσεως τῶν πιστώσεων αὐτῶν κατηγγέλθησαν ἀπὸ ὁλόκληρον τὸν τύπον, ὡς ὅροι ἀντιοικονομικοὶ καὶ ἀπαράδεκτοι. Παρὰ ταῦτα, ἡ Ἑλληνικὴ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία κατηγγέλθη ὡς μὴ ἔχουσα διάθεσιν ἀξιοποιήσεως τῶν ἐν λόγῳ πιστώσεων. Ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία ὅμως ἔχει τὴν διάθεσιν νὰ ἀξιοποιήσῃ πιστώσεις παρεχομένας ὑπὸ συμφέροντας ὅρους, διότι πρέπει νὰ εἶναι παράφρων ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ δεχθῇ νὰ συνάψῃ δάνειον μὲ τόσον ὑψηλοὺς τόκους. Δεδομένης μάλιστα τῆς διεθνοῦς προσπαθείας ὅπως ἐπιτευχθῇ μικρότερον κόστος παραγωγῆς. Πέραν τούτου ἡ ἐπιδίωξις τῆς Γερμανίας νὰ παραμερίσῃ τὴν κρατικὴν πρωτοβουλίαν, τὴν ὁποίαν τόσον σπασμωδικῶς ἀναπτύσσει ἡ Κυβέρνησις, ὑπαγορεύεται ἀπὸ τὴν ἐν Γερμανίᾳ κρατοῦσαν ἀντίληψιν, ὅτι αἱ χῶραι, αἱ ὁποῖαι πιστωδοτοῦνται κατὰ τὸ σύστημα αὐτὸ πρέπει νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς τὴν παραγωγὴν πρώτων ὑλῶν καὶ οὐχὶ νὰ ἀποβλέψουν εἰς τὴν ἐκβιομηχάνησίν των. Αὐτὸ ἦτο τὸ πνεῦμα τῶν δηλώσεων τοῦ δόκτορος Σμὶθ τὰς ὁποίας λόγῳ τοῦ δημιουργηθέντος θορύβου ἔσπευσε νὰ ἀμβλύνῃ διὰ τῶν δηλώσεών του ὁ δόκτωρ Ἔρχαρτ, προσθέσας, ὅτι αἱ ἐν λόγῳ χῶραι δύνανται νὰ ἀποβλέψουν ἐπίσης καὶ εἰς τὴν ἵδρυσιν μικρῶν καὶ μέσων βιομηχανιῶν. Ἀλλὰ ὅπου παρόμοιαι βιομηχανίαι ἱδρύθησαν τῇ βοηθείᾳ τοῦ γερμανικοῦ κεφαλαίου, οἱ Γερμανοὶ κατέστησαν συνεταῖροι τῶν ἐπιχειρήσεων κατὰ τὸ 51%. Ἰδοὺ διατὶ οἱ Ἕλληνες βιομήχανοι οὐχὶ μόνον διαμαρτύρονται, ἀλλὰ καὶ ἀγανακτοῦν μὲ τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀξιοποιήσῃ τὰς γερμανικὰς πιστώσεις. Διότι μὲ τὰς πιστώσεις αὐτὰς ἐπιδιώκεται ἡ ἐγκατάστασις ἐλεγχομένων βιομηχανιῶν ἐν Ἑλλάδι καὶ ἡ περαιτέρω προώθησις τῆς οἰκονομικῆς ἐπιρροῆς τῶν Γερμανῶν εἰς τὰς χώρας τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Βιομήχανος ἐκ Βόλου μοῦ ἔλεγε πρό τινος, ὅτι ὅσα δὲν ἠδυνήθησαν οἱ Γερμανοὶ νὰ ἐπιτύχουν μὲ τὴν φωτιὰ καὶ τὸ σίδερο, τὸ κατώρθωσαν μὲ τὴν ὑπογραφήν μας. Ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν δὲν θὰ ὑφίσταται βιομηχανία ἐν Ἑλλάδι, καὶ οἱ τεχνῖτες θὰ ἀναζητοῦν ἐργασίαν εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς ἀγοράς. Δὲν ἐπιθυμῶ, κύριοι βουλευταί, νὰ παραστήσω τὴν Κασσάνδρα, ἀλλὰ εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ χορήγησις ἐκ μέρους τῆς Γερμανίας τῶν ἐν λόγῳ πιστώσεων διὰ τὰς ὁποίας τόσον ὑπερηφανεύεται ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἀποτελοῦν πλεονέκτημα διὰ τὴν ἑλληνικὴν οἰκονομίαν. Δυστυχῶς ἐπικρατεῖ ἡ στενὴ ἀντίληψις εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ παγκοσμίου οἰκονομικοῦ χώρου. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει ἐν ὄψει τῶν συντελουμένων οἰκονομικῶν διαφοροποιήσεων νὰ μελετήσῃ τὴν θέσιν τῆς χώρας μας ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς περισσότερον ἐκτεταμένης οἰκονομικῆς προοπτικῆς. Βεβαίως ὑφίσταται παρ’ ἡμῖν μία παράδοσις, ἡ ὁποία ὤθησε τὴν Κυβέρνησιν πρὸς σύνδεσιν τῆς χώρας μας μὲ τὴν εὐρωπαϊκὴν οἰκονομικὴν ἀγοράν. Αὐτὸ ὅμως δὲν ἐγγυᾶται τὴν ἱκανοποίησιν τῶν συμφερόντων τῆς οἰκονομίας μας. Ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπουσα πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἠναγκάσθη νὰ προβάλῃ ὡρισμένους ὅρους, οἱ ὁποῖοι θὰ διηυκόλυνον τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν ἐν λόγῳ ἀγοράν, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνεκρίθησαν καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἐγκριθοῦν ὅπως τοὐλάχιστον πληροφοροῦμαι. Ἐζήτησε συγκεκριμένως ἡ Κυβέρνησις τὴν κατὰ προτίμησιν διάθεσιν τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων. Ἀλλὰ διατὶ ἡ ὑποβολὴ παρομοίου αἰτήματος, ὅταν ἔχῃ ἤδη εἰς χεῖρας της τὴν ἀπόδειξιν; Ἡ Γερμανία ἤδη μᾶς πωλεῖ 4 καὶ μᾶς ἀγοράζει ἕνα. Ἰδοὺ εἰς ποῖα ἀποτελέσματα ὁδηγοῦν αἱ δεσμεύσεις. Ὑπάρχουν, κύριοι βουλευταί, αἱ δυνατότητες νὰ παραμείνωμεν ἀδέσμευτοι; Ἀπαντῶ ναί. Ἐν μέσῳ τοῦ κλίματος τῆς διεθνοῦς ὑφέσεως, ἡμεῖς ἔχομεν πλήρη ἐλευθερίαν ἐπιλογῆς, δηλαδὴ ἔχομεν πλῆρες τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς. Εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτον νὰ ὑπογράφωνται συμβάσεις μὲ ὅρους τόσον ἀντιοικονομικούς, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μᾶς παρέχεται ἡ εὐχέρεια νὰ καταβάλλωμεν τὴν ἀξίαν τῶν ἐγκαταστάσεων εἰς γεωργικὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα σαπίζουν εἰς τὴν χώραν μας. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως προσδεδεμένη εἰς μίαν μονόπλευρον πολιτικὴν δὲν δύναται νὰ τὸ πράξῃ. Καταγγέλλομεν αὐτὴν τὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία θὰ ὁδηγήσῃ εἰς καταστροφὴν τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας μας ἐν τῷ συνόλῳ της.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κύρκος, ἔχει τὸν λόγον.

§215Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται ὡς ἀντιλαμβάνεσθε νὰ ἀγορεύσω. Ὁ περιορισμὸς τοῦ τετάρτου προκειμένης τῆς συζητήσεως μιᾶς τόσον σοβαρᾶς συμβάσεως καὶ τοῦ συνηρτημένου πρὸς αὐτὴν σχεδίου νόμου δὲν ἐπιτρέπει τὴν πρέπουσαν ἀνάλυσιν. Τὰ κεφάλαια μόνον τῶν ὅσων ἐπρόκειτο νὰ εἴπω, θὰ προσπαθήσω νὰ τοποθετήσω ἐὰν προλάβω νὰ πράξω καὶ τοῦτο ἐντὸς τοῦ τετάρτου, ἐὰν δὲν τὸ προλάβω καθ’ ὃ ἔχω δικαίωμα θὰ ἐγγραφῶ διὰ νὰ ὁμιλήσω καὶ δευτέραν φοράν.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθ’ ὃ ἔχετε τὸ δικαίωμα, θὰ σᾶς ἐγγράψω νὰ ὁμιλήσητε καὶ πάλιν ἐπὶ ἓν τέταρτον.

§217Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι καὶ ἡ σύμβασις καὶ τὸ νομοσχέδιον φέρουν τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἐπείγοντος ἀπὸ τὸ ὁποῖον κατέχεται ἡ Κυβέρνησις. Ὅταν δὲ λέγω καὶ ἡ σύμβασις καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐννοῶ ἡ σύνταξις τῆς συμβάσεως καὶ ἡ σύνταξις τοῦ νομοσχεδίου φέρουν τὸν χαρακτῆρα αὐτόν. Πρόκειται περὶ μιᾶς συρραφῆς διατάξεων ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ὀλιγώτερον ποὺ θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ κανεὶς εἶναι, ὅτι εἰς πλεῖστα σημεῖα συγκρούονται μεταξύ των. Ὑπάρχει αἴφνης, εἰς τὴν σελίδα δύο τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως ἡ ἑξῆς περικοπή: «Κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ ἐν λόγῳ συγκριτικοῦ πίνακος ... (ἀναγινώσκει) ......». Ἀλλὰ εἰς τὴν σελίδα τρία ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: «Ὅπως διὰ λόγους τεχνικοὺς αἱ ἐργοστασιακαὶ κτιριακαὶ ἐγκαταστάσεις ὡς προεβλέπετο εἰς ὅλας τὰς ὑποβληθείσας προσφορὰς ἄλλωστε ...... (ἀναγινώσκει) .........». Εἰς τὴν πρώτην περικοπὴν ἀναφέρεται περὶ ἐνίων μειοδοτῶν οἱ ὁποῖοι ἀναφέρουν περὶ χαλυβδίνων κατασκευῶν, ἐδῶ ἀναφέρει ὅλοι ἀνεξαιρέτως οἱ μειοδόται ἀναφέρουν τὰς χαλυβδίνας κατασκευάς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ μόνον ὑπάρχον. Εἰς τὸ ἄρθρον 27 σελὶς 25 ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπεσήμανεν ὁ συνάδελφος κ. Ἡλιόπουλος. Σελὶς 27, ἄρθρον 25 «οἱ ἀνάδοχοι ὑποχρεοῦνται, ὅπως ἐγκαταστήσουν γραφεῖα ἐν Ἀθήναις καὶ εἰς τὸν τόπον τῶν ἔργων πρὸς στέγασιν τῶν ὑπηρεσιῶν των ... (ἀναγινώσκει) ......». Ἐκεῖ ἀναφέρεται ἀντιθέτως ὅπως ἐπεσήμανε καὶ ὁ συνάδελφος κ. Ἡλιόπουλος, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ἴδια πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐδῶ ἀναφέρεται, ὅτι πρόκειται νὰ βαρύνουν τὸν ἀνάδοχον, ὅλα αὐτὰ θὰ γίνουν εἰς βάρος τοῦ δημοσίου. Πρόκειται λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως εἶπον περὶ μιᾶς συρραφῆς, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει τὴν προχειρότητα μὲ τὴν ὁποίαν ἔχει ἀντιμετωπισθῆ τὸ θέμα. Ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ μᾶς λέγει: Ἐπεῖγον, ψηφίσατέ το, διότι ἂν δὲν τὸ ψηφίσετε θὰ καταστραφοῦν τὰ τεῦτλα —τὰ ὁποῖα δὲν τὰ εἴδομεν ἀκόμη, δὲν ἐγένετο ἀκόμη ἐργασία διὰ νὰ παραχθοῦν τὰ τεῦτλα— καὶ θὰ γίνετε σεῖς ἀφορμὴ νὰ ζημιωθοῦν οἱ ἀγρόται. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία κατέχεται ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἐπεῖγον καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ἐπεῖγον θυσιάζει ὅλα ἐκεῖνα περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησε προηγουμένως, ἡ Κυβέρνησις αὐτή, ἰδοὺ πόσον ἀπασχολεῖται περὶ τοῦ ἐπείγοντος προκειμένου νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τὴν Βουλήν. Κατετέθη τὴν 15ην Δεκεμβρίου καὶ μέχρι τῆς 12 Ἰανουαρίου δὲν εἶχε κἂν ἐκτυπωθῆ. Ἀπὸ τῆς καταθέσεως μέχρι τῆς ἐκτυπώσεως ἡμέρας 28 παρακαλῶ, ποῦ εἶναι λοιπὸν αὐτὸ τὸ περιβόητον ἐπεῖγον διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ συζητηθῇ εἰς μίαν καὶ μόνην ἀνάγνωσιν καὶ πρέπει νὰ περιορισθῇ καὶ ὁ λόγος εἰς τὸ ἓν τέταρτον; Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς 12)1 μέχρι τῆς 30)1, μεσολαβοῦν ἄλλαι 19 ἡμέραι, διατί παρακαλῶ; Διατὶ ἡ ἀπώλεια αὐτὴ τῶν 47 ἡμερῶν προκειμένου περὶ ἑνὸς θέματος τόσον κατεπείγοντος ὅσον θέλει νὰ τὸ ἐμφανίσῃ ἡ εἰσηγουμένη τοῦτο Κυβέρνησις; Κανεὶς δὲν ἔχει ἀντίρρησιν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ γίνουν τὰ ἐργοστάσια τῆς σακχάρεως καὶ μόνον ἐπαίνων καὶ μόνον αἴνων τὴν διάθεσιν θὰ ἔβλεπεν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν πτέρυγα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ νὰ γίνουν μετὰ τῆς προσηκούσης σοβαρότητος καὶ ὄχι ὁ πλοῦτος τοῦ τόπου, ἡ ἐργασία τοῦ τόπου νὰ μπῇ εἰς ξεπούλημα. Διότι, κ. συνάδελφοι, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν κάμνομεν οὔτε οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν, οὔτε βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν, κάμνομεν κἄτι ἄλλο, κάμνομεν ὑποδούλωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὑποδούλωσιν τῆς Ἑλληνικῆς ἐργασίας, ὑποδούλωσιν τῶν Ἑλληνικῶν πόρων καὶ θέσιν αὐτῶν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ξένου κεφαλαίου. Εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Ἡλιόπουλος, ὅτι οἱ Γερμανοὶ ὑπηγόρευσαν ὅρους, καὶ ἐξηγέρθη ἡ συνείδησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας καὶ εἶπεν: «Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα». Ὑπῆρξε μετριοπαθὴς εἰς τὴν ἔκφρασίν του ὁ συνάδελφος, κ. Ὑπουργὲ τῆς Βιομηχανίας, διότι ὄχι μόνον ὑπηγόρευσαν ὅρους οἱ Γερμανοί, ἀλλὰ ἐβλέπατε τοὺς Γερμανοὺς εἰς τὰ μάτια διὰ νὰ διαισθανθῆτε τί πέραν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα σᾶς προτείνουν —διότι εἶχον καὶ τοὺς ἀνταγωνιστάς των— ἐπεθύμει ἡ καρδία των, διὰ νὰ παραχωρήσετε σεῖς ἐξ ἰδίας ὑμῶν πρωτοβουλίας. Δὲν ὑπηγόρευσαν μόνον ὅρους οἱ Γερμανοί, ἀλλὰ ἐπῆραν πολὺ περισσότερα τῶν ὅρων τοὺς ὁποίους ὑπὸ τὸ Κράτος αὐτοῦ τοῦ ψευδοσυναγωνισμοῦ τὸν ὁποῖον ἐκάματε —διότι περὶ ψευδοσυναγωνισμοῦ ἐπρόκειτο — εὑρέθησαν ὑποχρεωμένοι νὰ προβάλουν. Καὶ διὰ νὰ εἶμαι σαφέστερος, ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ χρηματοδοτήσουν τὸ ἔργον. Τοὺς ἀπαλλάσσετε τῆς χρηματοδοτήσεως. Ἔναντι ποίου ἀνταλλάγματος παρακαλῶ; Ὅταν ἀπαλλάσσετε τινὰ ὑποχρεώσεως τὴν ὁποίαν ἔχει, κἄποιον ἀντάλλαγμα πρέπει νὰ πάρετε. Σεῖς ἐδῶ δὲν παίρνετε κανένα ἀντάλλαγμα. Δεσμεύετε ἀντιθέτως, κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ μέρος τῶν Ἑλληνικῶν πιστώσεων χάριν τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ πιστώσεις, τὰς ὁποίας ἔχετε ἔναντι τῆς Γερμανίας νὰ διατεθοῦν δι’ ἄλλον σκοπὸν ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ ἦσαν ὑποχρεωμένοι ἀπὸ τοὺς στοιχειώδεις ὅρους τοῦ διαγωνισμοῦ νὰ χρηματοδοτήσουν τὸ ἔργον; Ἀλλὰ ἡ ὅλη προχειρότης, κ. συνάδελφοι, καὶ ἐν τῇ συλλήψει καὶ ἐν τῇ ἐκτελέσει αὐτῶν τῶν προκαταρκτικῶν, συνάγεται καὶ ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρονται τὰ ἑξῆς: «Διὰ τὴν μελέτην τῶν ὑποβληθεισῶν βάσει τοῦ προαναφερθέντος διαγωνισμοῦ προσφορῶν, ὡς καὶ τὴν ἐπιλογὴν τοῦ ἀναδόχου, ἡ Κυβέρνησις προσέλαβεν ὡς εἰδικὸν τεχνικὸν σύμβουλον τὸν Δανικὸν οἶκον κλπ.». Ἀλλὰ διατί, κ. Ὑπουργέ, τὸν ἐπήρατε τὸν τεχνικὸν σύμβουλον μετὰ ποὺ ἐκάματε τὴν προκήρυξιν τῆς δημοπρασίας, ἡ ὁποία ἦτο κατὰ τὴν λαϊκὴν ἔκφρασιν «Ἀρτζιμπούρτζι καὶ λουλᾶς», τὴν ὁποίαν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται νὰ προσφέρουν δὲν ἀντιλαμβάνονται, δὲν γνωρίζουν, ὅπως τὸ λέγετε σεῖς οἱ ἴδιοι μέσα εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, διατὶ δὲν τὸν παίρνατε αὐτὸν τὸν τεχνικὸν προηγουμένως διὰ νὰ συντάξῃ ὡς τεχνικὸς μίαν ἀληθῆ τεχνικήν, ἐπιστημονικὴν προκήρυξιν δημοπρασίας, ὥστε ὅλα τὰ ἐργοστάσια νὰ γνωρίσουν πλέον τί θέλετε καὶ νὰ ἔλθουν ἐδῶ καὶ νὰ προσφέρουν; Δὲν εἶναι καὶ αὐτὸ μία ἐπὶ πλέον ἀπόδειξις τῆς προχειρότητος μὲ τὴν ὁποίαν συνελάβατε καὶ ἐξετελέσατε ὅλας τὰς προκαταρκτικὰς ἐργασίας; Πέραν τούτου, ποῖον εἶναι τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον κρατεῖ εἰς ἀγωνίαν ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν σήμερον, ποῖον εἶναι τὸ πρόβλημα ἐκ τῆς καθυστερήσεως τῆς ἐπιλύσεως τοῦ ὁποίου ταλαιπωροῦνται, ἐξαθλιοῦνται ὅλαι γενικῶς αἱ τάξεις τῶν ἐργαζομένων Ἑλλήνων; Τὸ πρόβλημα τῆς διαθέσεως τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων, αὐτὸ ἦτο, αὐτὸ εἶναι. Διότι τούτων μὴ διατιθεμένων, τὸ μὲν ἥμισυ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ βεβαίως πεινᾶ καὶ ἐξαθλιοῦται, ἀλλὰ πέραν τοῦ ἡμίσεος ἐξαθλιοῦται καὶ μέγιστον μέρος τοῦ ὑπολοίπου, τὰ 40, τὰ 50, τὰ 60% τοῦ ὑπολοίπου. Διότι ἐκ τῆς δυστυχίας τοῦ ἀγρότου ἀκολουθεῖ ἡ δυστυχία τοῦ ἐπαγγελματίου, τοῦ βιοτέχνου, τοῦ ἐμπόρου. Σᾶς ἐδίδετο ἀπὸ τὴν Πολωνικὴν προσφοράν, πέραν ὅλων τῶν ἄλλων πλεονεκτημάτων, μία εὐκαιρία μερικῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ προβλήματος αὐτοῦ, διατὶ τὴν ἀπερρίψατε; Διότι, λέγουν, τῶν μὲν Γερμανῶν τὴν ἱκανότητα τὴν γνωρίζομεν, ἀλλὰ τῶν Πολωνῶν τὴν ἱκανότητα κατασκευῆς δὲν τὴν γνωρίζομεν. Γνωρίζομεν μόνον, ὅτι ἔχουν ἐννέα ἐργοστάσια, ἀλλὰ δὲν γνωρίζομεν αὐτὰ τὰ 9 ἐργοστάσια τί εἶναι. Καὶ ποῖος σᾶς ἠμπόδισε νὰ ἐρευνήσητε καὶ νὰ πᾶτε νὰ τὰ βρῆτε αὐτὰ τὰ ἐργοστάσια; Εἴχατε δύο χρόνια εἰς τὴν διάθεσίν σας, ἂν ἐρωτήσετε αὐτούς, εἰς τὴν χώραν τῶν ὁποίων ἦσαν ἐγκατεστημένα τὰ ἐργοστάσια. Λειτουργοῦν κανονικά; Δὲν λειτουργοῦν; Εἶναι εὐχαριστημένοι; Δὲν εἶναι εὐχαριστημένοι; Καὶ νὰ ἐξαγάγητε ὡρισμένα συμπεράσματα. Ἐστείλατε, ἀντὶ δαπάνης ἁδροτάτης εἰδικὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν Ἄπω Ἀνατολὴν διὰ νὰ διευρύνουν τὰς ἐξαγωγὰς τῶν γεωργικῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων καὶ ἐδαπανήσατε διὰ τὸν λόγον αὐτὸν 1,5 ἑκατ. δραχμάς. Χάθηκαν 100.000 δραχμὲς διὰ νὰ στείλετε ἕνα ἐπιτέλους νὰ ἰδῇ ἐκεῖ ποὺ ἔγιναν τὰ ἐργοστάσια αὐτά, πῶς λειτουργοῦν; Καὶ ἔρχεσθε μετὰ 1½ χρόνο καὶ βεβαιώνετε τὴν Βουλὴν διὰ τὴν κατασκευαστικὴν ἱκανότητα τῶν Γερμανῶν καὶ δὲν γνωρίζετε τίποτε διὰ τὴν κατασκευαστικὴν ἱκανότητα τῶν Πολωνῶν.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε, κ. συνάδελφε.

§219Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κατέρχομαι ἀμέσως τοῦ βήματος, κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μὲ ἐγγράψητε νὰ ὁμιλήσω πάλιν.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Ε. Παπαδογιάννης, ἔχει τὸν λόγον.

§221Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν καλούμεθα νὰ ἐπικυρώσωμεν ἀποτελεῖ ἓν ἐπὶ πλέον ἐπίτευγμα τῆς Κυβερνήσεως ὕστερα ἀπὸ τὰ ἄλλα ἐπιτεύγματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ὅπως τὸ διϋλιστήριον καὶ τὰ ἄλλα ἔργα. Δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ δισταγμὸς διὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς Συμβάσεως. Αὐτὴ εἶναι καὶ μία πρακτικὴ ἐφαρμογὴ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀναδιάρθρωσιν τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, νὰ μὴ παράγωνται προϊόντα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐξάγονται, ἀλλὰ νὰ παράγωνται προϊόντα, τὰ ὁποῖα ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐξάγωνται καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ παρεμποδίζουν τὴν εἰσαγωγὴν ἄλλων προϊόντων διὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται συνάλλαγμα, ὅπως εἶναι ἡ σάκχαρις. Ἡ μεγάλη ἀντίθεσις κατὰ τῶν συμβάσεων αὐτῶν ἀπὸ τὴν ἀριστερὰν δὲν προέρχεται μόνον ἀπὸ κεκτημένην ταχύτητα ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸν πολιτικὸν χαρακτῆρα ποὺ δίδει εἰς αὐτὰ ἡ Ἀριστερά. Καὶ μὲ ἐννοεῖτε. Ἡ μεγάλη ἀντίδρασις προέρχεται λόγῳ τῆς τοποθετήσεως ποὺ ἔλαβεν ἡ Δυτικὴ Γερμανία. Ἐὰν ἡ σύμβασις αὐτὴ ὑπεγράφετο μὲ τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν καὶ μὲ τοὺς αὐτοὺς ὅρους δὲν θὰ ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ ἀντίδρασις ἐκ μέρους τῆς Ἀριστερᾶς. Κύριοι βουλευταί, ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, διότι ἕνας συνάδελφός μου ἐκ Ρεθύμνου, εἶπεν, ὅτι δὲν ἐφροντίσαμεν διὰ τὴν παραγωγὴν σακχάρεως ἐκ χαρουπίων, ὅπως γίνεται εἰς ἄλλα Κράτη. Ἐξ ὅσων γνωρίζω, εἰς οὐδὲν ἄλλο Κράτος τοῦ κόσμου λειτουργεῖ ἐργοστάσιον παραγωγῆς σακχάρεως ἐκ χαρουπίων. Τουλάχιστον εἰς τὰ Μεσογειακὰ Κράτη εἰς οὐδὲν λειτουργεῖ ἐργοστάσιον παραγωγῆς κρυσταλλικῆς σακχάρεως. Ἐξ ὅσων γνωρίζω εἰς τὴν Ἰταλίαν γίνεται ἐκμετάλλευσις τοῦ χαρουπίου διὰ κτηνοτροφάς, οἰνόπνευμα καὶ ἐκμετάλλευσιν τοῦ χαρουποσπόρου. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὴν Ἑλβετίαν. Κρυσταλλικὴ σάκχαρις δὲν γίνεται. Ὁ κ. συνάδελφος ἠθέλησε νὰ ἐπιρρίψῃ μομφὴν κατὰ τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν Ρεθύμνης, διότι δὲν ἐφρόντισαν διὰ τὴν ἵδρυσιν ἐργοστασίου ἐκμεταλλεύσεως τοῦ χαρουπίου. Ὁ ἀείμνηστος Τσουδερὸς εἶχε κάμει μεγάλας προσπαθείας διὰ τὴν ἵδρυσιν ἐργοστασίου παραγωγῆς σακχάρεως ἐκ χαρουπίου, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου ἀπεδείχθη, ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο εὔκολον. Ἡμεῖς ἐγκαλούμεθα, διότι δὲν κατεβάλαμεν καμμίαν προσπάθεια. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Κατεβάλλομεν κἄθε προσπάθειαν διὰ τὴν ἵδρυσιν ἐργοστασίου ἐκμεταλλεύσεως χαρουπίου, χωρὶς νὰ ἀποκλείσωμεν τὴν παραγωγὴν καὶ κρυσταλλικῆς σακχάρεως. Ἡ παραγωγὴ χαρουπίου ἀνέρχεται εἰς 39.000 τόννους περίπου ἐκ τῶν ὁποίων 35.000 τόννοι παράγονται εἰς τὴν Κρήτην καὶ ἡ μεγαλυτέρα ποσότης εἰς τὸν Νομὸν Ρεθύμνης. Ἐκεῖ πρέπει νὰ ἱδρυθῇ καὶ τὸ ἐργοστάσιον διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὁλόκληρον τὴν νῆσον. Διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1958 εἶχα ἀπευθύνει σχετικὸν τηλεγράφημα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος διεβίβασε τὸ τηλεγράφημά μου αὐτὸ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ μὲ τὴν ἐντολὴν ὅπως ἐξετασθῇ τὸ θέμα, ἔχουσαν οὕτω:

ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

Πολιτικὸν Γραφεῖον Γενικὸς Διευθυντὴς Πρὸς Τὸν κ. Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ Ἐνταῦθα Ἔχομεν τὴν τιμήν, νὰ διαβιβάσωμεν ὑμῖν συνημμένως τηλ)μα τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἐμμ. Παπαδογιάννη, αἰτουμένου, ἐν ὄψει τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ πενταετοῦς προγράμματος Δημοσίων Ἐπενδύσεων, ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὴν κατασκευὴν χαρουποεργοστασίου διὰ τὴν ἀξιοποίησιν καὶ ἀπορρόφησιν τοῦ ὡς εἴρηται προϊόντος κλπ., μὲ τὴν παράκλησιν, ὅπως ἐξετάσητε μετ’ ἐνδιαφέροντος τὰ ἀναφερόμενα καὶ ἐνεργήσητε ἁρμοδίως τὰ δέοντα, γνωρίσητε δὲ σχετικῶς τῷ ἐνδιαφερομένῳ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 25 Ἀπριλίου 1959

Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς

Π. ΚΟΝΤΑΣ

Κατόπιν ἐπιμόνων προσπαθειῶν ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Θεοτόκης, περιοδεύσας μεθ’ ἡμῶν τὴν Κρήτην κατὰ Σεπτέμβριον τοῦ 1957 ἐγγράφως ἔδωσεν ἐντολὴν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα τῆς ἱδρύσεως ἐργοστασίου ἐκμεταλλεύσεως χαρουπίου εἰς Ρέθυμνον καὶ μετέπειτα ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας κ. Παπαληγούρας τὴν αὐτὴν ἐντολὴν ἔδωσε περιοδεύσας ἐπίσης μεθ’ ἡμῶν τὴν Κρήτην τὸν Ἰανουάριον 1958 ἀλλὰ διευκρίνισεν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραχθῇ σάκχαρις ἀπὸ χαρούπι, διότι τὸ κόστος θὰ ἀνήρχετο εἰς 7,5 κατὰ κιλὸν ἐνῷ ἡ εἰσαγομένη σάκχαρις στοιχίζει μόνον 3,5 δραχμὰς καὶ οὕτω ἡ παραγωγὴ κρυσταλλικῆς σακχάρεως ἀπὸ χαρούπι εἶναι ἀσύμφορος οἰκονομικῶς. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας νὰ καλέσῃ εἰς σύσκεψιν ὄχι μόνον τοὺς βουλευτὰς τῆς Κρήτης, ἀλλὰ ὅλους τοὺς γνωρίζοντας τὸ θέμα καὶ νὰ ἐξετασθῇ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ παραχθῇ σάκχαρις ἀπὸ χαρούπι. Ἡ σύσκεψις εἶναι ἀπαραίτητος. Πρέπει νὰ ξεκαθαρίσῃ ἂν εἶναι ἢ ὄχι ἐφικτὴ ἡ παραγωγὴ κρυσταλλικῆς σακχάρεως, ἂν δηλαδὴ ὑπάρχουν αἱ ἀναγκαῖαι οἰκονομικαὶ προϋποθέσεις, ὁπότε, εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος ἰδιαιτέραν σημασίαν δίδει εἰς τὰ ζητήματα τῆς Κρήτης, θὰ δώσῃ τὴν ἐμπρέπουσαν λύσιν ὥστε νὰ κατασκευασθῇ τὸ χαρουποεργοστάσιον καὶ νὰ σταματήσῃ ἡ δημαγωγία. Δυστυχῶς γίνεται μία δημαγωγία ἄνευ προηγουμένου ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ εἰς σημεῖον ὥστε νὰ πάθῃ ὁμαδικὴν ὑποβολὴν ὅλος ὁ κόσμος τῆς νήσου. Κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζετε, ὅτι τὸ χαρούπι παράγει κρυσταλλικὴν σάκχαριν. Ἀλλὰ ἡ σάκχαρις ἡ παραγομένη ἐκ χαρουπίου ἔχει μίαν ἰδιάζουσαν ὀσμὴν ὡσὰν χρωματισμένη, καὶ παρίσταται ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἀπόσμησις καὶ ἀποχρωματισμὸς καὶ τοῦτο ἐπιβάλλει προσθέτους δαπάνας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπιμένω νὰ δοθῇ τὸ ταχύτερον μία λύσις εἰς τὸ θέμα διὰ νὰ μὴ μᾶς κατατυραννῇ. Καὶ ἂν μὲν εἶναι δυνατὴ ἡ παραγωγὴ σακχάρεως ἐκ χαρουπίων, νὰ προχωρήσωμεν. Ἄλλως πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ περίπτωσις τῆς ἱδρύσεως ἐργοστασίου διὰ τὰς κτηνοτροφὰς μὲ πρόσμιξιν ἄλλων κτηνοτροφῶν ἐχόντων πρωτεΐνας ὅπως εἶναι ἡ λαπουρίνη, λούπια, βῖκος κλπ. καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ διερευνηθῇ τὸ θέμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ χαρουποσπόρου. Ἐπὶ πλέον ἐὰν ἀποκλεισθῇ ἡ ἵδρυσις ἐργοστασίου σακχάρεως, τότε θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ θέμα τῆς οἰνοπνευματοποιήσεως τοῦ χαρουπίου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶναι ἀπαραίτητον νὰ γίνῃ τὸ ἐργοστάσιον οἰνοπνεύματος. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἄλλος τρόπος ἐκμεταλλεύσεως τοῦ χαρουπίου διὰ τῆς παραγωγῆς βελτιωμένου σιροπίου ἐκ χαρουπίου. Ὁπωσδήποτε γεγονὸς εἶναι, ὅτι οἱ ἐκ τῶν Φιλελευθέρων, κ. συνάδελφοι, καὶ αὐτὸ τὸ λέγω ἰδιαιτέρως διὰ τὸν φίλον κ. Κοθρῆν, δὲν πρέπει νὰ παραπονοῦνται ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ χαρούπι, διότι ἡ Κυβέρνησις τὸ μελετᾷ. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆται, ὅτι τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον, ἐκυβέρνησεν ἐπὶ 32 μῆνες ἀπὸ τοῦ Μαρτίου 1950 μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου 1952, χωρὶς οὐδὲν μέτρον νὰ λάβῃ ὑπὲρ τοῦ χαρουπίου, καὶ ὅτι ὁ ἐνεργηθεὶς τότε διαγωνισμός, ἀπέτυχε καὶ οὐδεὶς σοβαρὸς λόγος ἔγινε τότε περὶ παραγωγῆς κρυσταλλικῆς σακχάρεως ὡς προκύπτει ἀπὸ τὸ ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου 1952 πρακτικὸν τῆς συσταθείσης τότε Ἐπιτροπῆς, ὅπερ ἔχει οὕτω:.... (ἀναγινώσκει)..... Ἐν συμπεράσματι ἡ ἐπιτροπή, προτείνει τὴν ἐπανάληψιν τοῦ διαγωνισμοῦ μὲ τοὺς κάτωθι σκοπούς. 1) Διὰ τὴν προμήθειαν ἑνὸς συγκροτήματος ἐπεξεργασίας χαρουποσπόρου δυναμικότητος (3.000) τριῶν χιλιάδων τόννων. 2) Διὰ τὴν ὑποβολὴν μελέτης διὰ τὴν κατεργασίαν 4– 5 χιλιάδων τόννων σαρκώδους μέρους τοῦ χαρουπίου διὰ τὴν παρασκευὴν σιροπίου. 3) Διὰ τὴν ὑποβολὴν μελέτης διὰ τὴν κατεργασίαν πρὸς παρασκευὴν ἐκ χαρουπομάζης ἁπλῶν ἢ συνθέτων ζωοτροφῶν καί, 4) ἐφ’ ὅσον ἀποφασισθῇ ἡ ἐπανάληψις τῆς δημοπρασίας ὡς ἀνωτέρω ἐκθέτομεν, προτείνομεν ὅπως αὕτη γίνῃ βάσει συμπληρουμένης καὶ δι’ ἑνὸς ζωοτέχνου. Πρὸ ὀλίγου ἀκόμη χρόνου ἀπεστάλησαν εἰς Ἰταλίαν καὶ εἰς Ζυρίχην τῆς Ἑλβετίας δύο τεχνικοὶ ὑπάλληλοι τῆς ΑΤΕ πρὸς μελέτην τοῦ θέματος. Ἐὰν ἐπιτευχθοῦν οἱ ἐπιδιωκόμενοι σκοποί, θὰ ἔχωμεν αὔξησιν τῆς χαρουποκαλλιεργείας, αὔξησιν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας καὶ ἀντίστοιχον εἰσαγωγὴν συναλλάγματος, διότι προσθέτως θὰ αὐξήσῃ ἡ καλλιέργεια τῆς χαρουπιᾶς καὶ θὰ ἀναπτυχθῇ μεγάλως ἡ κτηνοτροφία ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ δενδροκομικοῦ καὶ κτηνοτροφικοῦ κόσμου Ρεθύμνης καὶ ὅλης τῆς Κρήτης καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§223Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὸ θέμα ἐξηντλήθη. Παρήλασαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀρκετοὶ ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, καὶ ἤδη ἔχομεν σχηματίσει μίαν σαφῆ εἰκόνα ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἐπίσης δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ὅλοι εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ χαιρετίσωμεν κάθε προσπάθειαν, τόσον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ τῶν προηγουμένων, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ σχέσιν μὲ τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας μας. Αὐτὸ ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ νὰ ἐλέγχωμεν ἑκάστοτε τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἀποτρέπωνται ὅσον εἶναι τοῦτο δυνατόν, ἐπιζήμια διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ἀποτελέσματα. Ὅπως ἀπεδείχθη, ἡ παροῦσα σύμβασις ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀξιοποίησιν μιᾶς πλουτοπαραγωγικῆς πηγῆς, ἑνὸς ἐγχωρίου προϊόντος, τῶν τεύτλων καὶ ἡ παραγωγὴ ἑνὸς ἑτέρου, τῆς σακχάρεως, ἀπαραιτήτου διὰ τὴν διατροφὴν τοῦ πληθυσμοῦ. Ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως ἐβεβαιώθη, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ προκαλεῖ ζημίαν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, ἥτις ἦτο δυνατὸν μὲ καλύτερον χειρισμὸν νὰ ἀπεφεύγετο. Ἐβεβαιώθη, ὅτι καὶ εἰς τὸν ἀκριβότερον οἶκον ἀνετέθη τὸ ἔργον καὶ οἱ ὅροι ὑπῆρξαν δυσμενεῖς. Ὅπως ὅμως ἐδήλωσα, τὸ θέμα τὸ θεωρῶ ἐξηντλημένον καὶ δὲν θὰ ἐπαναλάβω ὅσα ἐλέχθησαν. Ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἤθελον νὰ τονίσω ἰδιαιτέρως εἶναι, ὅτι καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἡ Κυβέρνησις ἀπέδειξε διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν πόσον πρόχειρα καὶ ἀμελέτητα ἀντιμετωπίζει τὰ προβλήματα τῆς βιομηχανικῆς καὶ ἐν γένει οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει νὰ παραχθῇ προϊόν ἀπαραίτητον διὰ τὴν διατροφὴν τοῦ λαοῦ μὲ ἐγχώριον πρώτην ὕλην, διότι οὕτω θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν εἰς συνάλλαγμα καὶ καλυτέραν τιμήν. Κατὰ συνέπειαν, θὰ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐξετάσῃ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθῇ καλύτερον ἡ οἰκονομία τῆς χώρας μας παράγουσα τὸ προϊόν τοῦτο ἀπὸ τὴν εὐθηνοτέραν δυνατὴν ὕλην. Διότι πλὴν τῶν τεύτλων καὶ τὸ χαρούπι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν παραγωγὴν σακχάρεως. Ἐπίσης καὶ τὰ σῦκα καὶ ἡ σταφὶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ὡς πρώτη ὕλη διὰ τὴν παραγωγὴν σακχάρεως. Καὶ ἐρωτᾶται, ἐμελέτησεν ἡ Κυβέρνησις τὸ θέμα αὐτό, προκειμένου νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν παραγωγὴν τοῦ προϊόντος τούτου; Κύριοι συνάδελφοι, ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ἡ κατανάλωσις τῆς σακχάρεως εἰς τὴν χώραν μας δὲν εἶναι εἰς ἐπίπεδον ἀνάλογον μὲ τὰς ἄλλας Εὐρωπαϊκὰς χώρας. Μὲ τὴν ἄνοδον τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ τῆς χώρας μας, θὰ ἔχωμεν καὶ ἀνάλογον αὔξησιν τῆς καταναλώσεως τῆς σακχάρεως. Εἶναι δυνατὸν ἀπὸ 90 χιλιάδες τόννους ποὺ εἶναι σήμερον, νὰ ἀνέλθῃ εἰς 300 χιλιάδας τόννους. Συνεπῶς, κύριοι, νὰ ὑπάρξῃ ἕνα πλῆρες πρόγραμμα ἐκμεταλλεύσεως καὶ τῶν ἄλλων προϊόντων, ἀπὸ τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παραχθῇ σάκχαρις, ὅπως εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, τὸ χαρούπι. Τὸ θέμα αὐτὸ ἔχει ἀνακινηθῆ ἀπὸ τοῦ 1950, ἐπὶ Κυβερνήσεως Φιλελευθέρων καὶ ἔχουν γίνει ἀρκεταὶ μελέται ἐπὶ τῆς δυνατότητος ἀξιοποιήσεώς του. Διεπιστώθη, ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ παραγωγὴ σακχάρεως ἀπὸ τὰ χαρούπια. Δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ νὰ ἀναπτύξω τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἡ χρησιμοποίησις τοῦ χαρουπιοῦ διὰ τὴν παραγωγὴν σακχάρεως, τόσον διὰ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν, ὅσον καὶ διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Ἁπλῶς διαπιστώνω, ὅτι μὲ τὸ σοβαρὸν αὐτὸ θέμα δὲν ἠσχολήθη ἡ Κυβέρνησις. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, μέσα εἰς τὴν ἐξαγγελθεῖσαν προσπάθειαν διὰ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς χώρας καὶ συγκεκριμένως διὰ τὴν παραγωγὴν σακχάρεως, θὰ προσέξῃ ἰδιαιτέρως τὴν ἀνάγκην χρησιμοποιήσεως ἑνὸς πολυτίμου ἐγχωρίου προϊόντος, ὅπως τὸ χαρούπι. Κύριε συνάδελφε, προβλέπεται ἡ ἵδρυσις πολλῶν ἐργοστασίων σακχάρεως· ἀναφέρεται ὁ ἀριθμὸς τῶν τριῶν ἐργοστασίων, ἀλλὰ δὲν θὰ ἐπαρκέσουν διὰ τὰς ἀνάγκας μας, διότι συνεχῶς θὰ αὐξάνῃ ἡ κατανάλωσις σακχάρεως ὁπωσδήποτε μὲ τὴν ἄνοδον τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου. Ὀφείλει ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ δηλώσῃ, ἐὰν θὰ ἀξιοποιήσῃ ὅλα τὰ προϊόντα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ παράγεται ἡ σάκχαρις. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔχει ἀσχοληθῆ, ὅπως ἀνέφερον, ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν μὲ τὸ θέμα αὐτὸ καὶ ἔχει διεξαχθῆ ἀλληλογραφία μὲ τὰς γεωργικὰς Ὀργανώσεις τῆς Κρήτης, αἱ ὁποῖαι ἀπεδέχθησαν καὶ τὸ βάρος τῆς χρηματοδοτήσεως ἑνὸς ἐργοστασίου βιομηχανοποιήσεως τοῦ χαρουπίου εἰς Κρήτην, ἡ ὁποία παράγει κατ’ ἀναλογίαν τὴν μεγαλυτέραν ποσότητα ἐκ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ. Ἀπὸ τὰ ὑπάρχοντα στοιχεῖα βεβαιοῦται, ὅτι εἶναι δυνατὴ καὶ συμφέρουσα ἡ ἵδρυσις τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ εἰς Κρήτην καὶ ἀναμένομεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν πραγματοποίησιν τοῦ αἰτήματος τούτου τῶν χαρουποπαραγωγῶν.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπαγεωργίου ἔχει τὸν λόγον.

§225Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν προτίθεμαι νὰ ἐξετάσω τὸ ὅλον θέμα τῆς παρούσης συμβάσεως, δεδομένου, ὅτι τὸ ἔπραξαν κατὰ τρόπον ἀρτιώτατον μὲ στοιχεῖα ἀδιάσειστα οἱ συνάδελφοι τῆς παρατάξεως εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Πρόθεσίς μου εἶναι νὰ ἐξετάσω ἕνα ἐπὶ μέρους θέμα, ἀρκετὰ ὡστόσο οὐσιῶδες, καὶ πρὶν ἀπὸ αὐτὸ θὰ κάμω ὡρισμένας γενικὰς παρατηρήσεις. Τὸ γεγονός, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὅλοι οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως ἔκριναν αὐστηρὰ τὴν παροῦσαν σύμβασιν δεικνύει, ὅτι θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει τὴν κριτικὴν πού, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὑπῆρξε γόνιμος καὶ ἐποικοδομητικὴ καὶ νὰ προχωρήσῃ μὲ σύνεσιν καὶ μὲ τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς, ἐπωφελουμένη τῶν γενομένων ὑποδείξεων. Ἡ ἕως τώρα ἀργοπορία δὲν νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δικαιολογεῖ τὴν προχειρότητα μὲ τὴν ὁποίαν σπεύδει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς παρούσης συμβάσεως. Εὔλογος, ἑπομένως, εἶναι ἡ ἀνησυχία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα μέλλουν νὰ προκύψουν ἀπὸ τὴν βιομηχανικὴν ἀξιοποίησιν τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων μὲ τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει, ὡς ἀναφέρεται, ἡ παροῦσα σύμβασις καὶ ποὺ ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐπιθυμεῖ νὰ ἴδῃ πραγματοποιήσιμον. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον, κύριοι συνάδελφοι, κυριολεκτικῶς μὲ κατέπληξε καὶ μὲ ἀναγκάζει νὰ διαμαρτυρηθῶ, ἐκφράζοντας βαθεῖαν τὴν θλῖψιν μου, εἶναι τὸ ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας ἐξεδήλωσε πλήρη ἄγνοιαν ἐπὶ ἑνὸς προϊόντος, τὸ ὁποῖον ἐπὶ πολλὰ ἔτη κατατυραννεῖ καὶ συγκλονίζει ἕνα σημαντικὸν ἀριθμὸν κατοίκων ὡρισμένων περιφερειῶν, ὅπως εἶναι ἕνα μέρος τοῦ πληθυσμοῦ τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν τῆς Κρήτης καὶ συγκεκριμένως τοῦ Νομοῦ Λασηθίου, τὸν ὁποῖον ἐκπροσωπῶ, τὸ προϊὸν διὰ τὸ ὁποῖον, κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ ἀσχοληθῶ εἶναι τὸ καταφρονεμένο χαρούπι. Τὸ πράττω τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, διότι θέλω νὰ τονίσω τὴν τεραστίαν σημασίαν τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἡ βιομηχανοποίησις τοῦ προϊόντος αὐτοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον πολλοὶ μελετηταὶ τοῦ ἀποδίδουν ἐθνικὴν σημασίαν, ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπ’ αὐτοῦ ἔχουν γίνει ἀρκετὰ διαβήματα καὶ ὑπάρχουν πάρα πολλαὶ μελέται, ὥστε δὲν δικαιολογεῖται ἡ ἄγνοια τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παραθέσω μερικὰ στοιχεῖα, ποὺ θὰ ἀποδείξουν τὸ πόσον χρήσιμος καὶ ἀναγκαία εἶναι ἡ ἵδρυσις ἐργοστασίου σακχάρεως ἐκ χαρουπίων. Πράγματι, τὸ προϊὸν αὐτὸ θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀποδώσῃ, κύριοι συνάδελφοι, ἀρκετὰ εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἐὰν ἐκδηλωθῇ κρατικὸν ἐνδιαφέρον. Σὲ τὶ θὰ συνίσταται τὸ κρατικὸν αὐτὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἀναφέρω, κύριοι συνάδελφοι; Εἰς τὸ νὰ παρακινηθοῦν καὶ βοηθηθοῦν οἱ ἀγρόται νὰ ἐξημερώσουν δεκάδας χιλιάδας ἀγρίων δένδρων ποὺ σήμερον χρησιμοποιοῦν μόνον διὰ τὴν ξύλευσιν. Ἐλέχθη ἤδη, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκπρόσωπον τοῦ Νομοῦ Ρεθύμνης κ. Βαρδινογιάννην, ὅτι ἀπὸ 25.000 τόννους χαρουπίων παράγονται 5.000 τόννοι περίπου σακχάρεως καὶ πλέον ἀπὸ τοὺς 150 τόν. τανίνης, ὡς καὶ 96 τόννοι οἰνοπνεύματος. Θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω, ὅτι εἰς τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν δὲν περιλαμβάνονται τὰ ὑποπροϊόντα τοῦ χαρουπίου πού, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, λυποῦμαι, ὅτι θὰ διαφωνήσω μὲ τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον κ. Παπαδογιάννην, ὅτι τὰ ὑποπροϊόντα τοῦ χαρουπίου εἶναι πλέον τῶν 30 καὶ εἶναι χρησιμώτατα, ἐὰν πραγματικῶς χρησιμοποιοῦνται εὐρέως εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν καὶ τὴν βιοτεχνίαν ἀκόμη. Εἶναι ἐξαγώγιμα καὶ χρήσιμα διὰ τὴν παρασκευὴν ζελατίνης, βιταμινῶν, κτηνοτροφῶν, φίλμς κλπ. Τὸ σύνολον τῆς παραγωγῆς χαρουπίων τῆς χώρας μας, κύριοι συνάδελφοι, ἀνῆλθε τὸ 1956 εἰς 41.340 τόννους. Ἐξ αὐτῶν 35.571 παρήγαγεν ἡ Κρήτη, μὲ προοπτικὴν αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς ἀπεριόριστον. Ἐφιστῶ δὲ τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ, ἐπὶ τοῦ ἑξῆς γεγονότος: Ὅτι ἡ καλλιέργεια τῆς χαρουπιᾶς δὲν ἀπαιτεῖ γόνιμα ἐδάφη. Ἀπεναντίας, εὐδοκιμεῖ καὶ εἰς ἐδάφη ἄγονα καὶ πετρώδη. Ἀντιθέτως, τὰ τεῦτλα ἀπαιτοῦν γόνιμα ἐδάφη, τῶν ὁποίων, ἄλλωστε, δὲν ἔχομεν δοκιμάσει τὴν ἀπόδοσιν, ἐν προκειμένῳ. Ἕνας συγκριτικὸς νομίζω πίναξ θὰ διαφωτίσῃ τὸ θέμα, παρμένος ἀπὸ τὸν χημικὸν κ. Κριάρην. Ἐξ ἑνὸς τόννου τεύτλων παράγονται 140 χιλιόγραμμα σακχάρεως, ἔναντι 200 χιλιογράμμων ἐκ χαρουπίου, μελάσσης 40 ἔναντι 350 ἐκ χαρουπίων, ξηρὰ ὑπόλοιπα 60 ἔναντι 350 ἐκ χαρουπίων, σπόροι 0 ἔναντι 105 ἐκ χαρουπίων κλπ., ὡς ἀναλυτικῶς ἀναφέρεται εἰς τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἐμνημόνευσα. Πρέπει νὰ σημειωθῇ, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ εἶμαι κατηγορηματικώτατος, ὅτι ἔχει ἀποδειχθῆ, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ παραχθῇ ἐξαιρετικὴ σάκχαρις τελείως λευκὴ καὶ ἄοσμος ἐκ τῶν χαρουπίων καὶ πέραν αὐτοῦ τὰ σιρόπια, τὰ ὁποῖα παράγονται εἶναι βρώσιμα, καθαρότητος, 95% βαθμῶν, ἐμπεριέχοντα ἰμβερτοζάκχαρον, τὸ ὁποῖον δὲν προκαλεῖ ἀπασβέστωσιν, ὡς συμβαίνει μὲ τὴν κρυσταλλικὴν σάκχαριν.

§226Σ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὴν μελέτην τοῦ κ. Κριάρη θὰ παρακαλέσω νὰ μᾶς εἴπητε, εἰς ποίαν τιμὴν ὁρίζεται τὸ χαρούπι. Μήπως εἰς μίαν;

§227Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, δὲν κατέληξα ἀκόμη. Μὲ ἐνδιαφέρουν τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα δίδω, ἐπὶ ἑνὸς τόννου τεύτλων καὶ ἑνὸς τόννου χαρουπίου καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι πάρα πολὺ μεγάλη ἡ διαφορά. Σχετικῶς μὲ αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴπατε, κατὰ τὸν χημικὸν κύριον Κριάρην, τὸ εἰσόδημα ἐξ ἑνὸς τόννου χαρουπίου εἶναι 3½ φορὲς περισσότερον ἐξ ἑνὸς τόννου τεύτλων καὶ κάμνει τὸν ὑπολογισμόν, βάσει τιμῆς 1,20. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι εὐλόγως θὰ μοῦ τεθῇ τὸ ἐρώτημα. Εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξαγωγὴ σακχάρεως ἐκ χαρουπίων; Ἀπαντῶ, ἀπὸ ὅσα ἀνέφερα ἐν τάχει, εὐθέως ναὶ καὶ ἀρίστης ποιότητος. Ὑπάρχει εἰδικὴ μελέτη καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καὶ ὡλοκληρωμένη, ἀπὸ ὅ,τι ἔχω ἴδει εἰς τὸ «Γεωργικὸν Δελτίον», τεῦχος τοῦ Ἰουλίου–Σεπτεμβρίου 1959, ὡλοκληρωμένη μελέτη καὶ ἔχει γίνει ἀπὸ τὴν Α. Τ.Ε., πού, ὅπως ἀναφέρει ὁ κ. Στέφανος Φραγκιαδάκης, ἀναμένει τὰ οἰκονομικὰ μέσα διὰ νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογήν. Συνιστᾷ μάλιστα τὴν ἵδρυσιν τοῦ ἐργοστασίου σακχάρεως εἰς τὴν Κρήτην. Λέγει, ὅτι τὸ κόστος τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ δὲν θὰ εἶναι ἀνώτερον, θὰ εἶναι τὸ ⅒ τοῦ κόστους τοῦ ἐργοστασίου τεύτλων. Εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὑπολογίζει τὸ κόστος τοῦ ἐργοστασίου σακχάρεως ἐκ χαρουπίων. Καὶ ἐρωτᾶται: Πῶς οἱ ἀξιότιμοι κύριοι ὑπουργοὶ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ εἰδικώτερον ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει, πῶς λέγω, δὲν περιέλαβαν εἰς τὸ ἀγροτικὸν πρόγραμμα ποὺ ἔχει ἐξαγγελθῆ, τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ προϊόντος αὐτοῦ, ποὺ ἀφορᾷ κατ’ ἐξοχὴν περιοχὰς ἀγόνους καὶ τὰς πλέον ἐνδεεῖς ἀγροτικὰς οἰκογενείας; Νομίζω, ὅτι δίκαια ἀπορεῖ κανεὶς δι’ αὐτὴν τὴν ὄχι καλὴν μεταχείρισιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, σημειῶ ὅλως ἰδιαιτέρως τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ Βιομηχανίας, ὅτι θὰ συγκαλέσῃ συντομώτατα τοὺς ἐκπροσώπους τῶν Νομῶν καὶ τῶν περιοχῶν ποὺ ἔχουν τὸ προϊὸν αὐτὸ καὶ ὅτι διέταξε τὰς ὑπ’ αὐτὸν ὑπηρεσίας νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ τὸ εἰδικὸν αὐτὸ θέμα τοῦ χαρουπίου. Ἐλπίζω καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον αὐτὸ ποὺ μὲ καθυστέρησιν ἐξεδηλώθη, δὲν θὰ παύσῃ νὰ ὑφίσταται καὶ θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς, κύριοι συνάδελφοι καὶ κ. Ὑπουργέ, ἐὰν κληθῶμεν καὶ βοηθήσωμεν δι’ ὅσων μέσων καὶ στοιχείων διαθέτομεν τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, δίδοντες μίαν ἀποτελεσματικὴν καὶ τελικὴν λύσιν εἰς ὅλο αὐτὸ τὸ θέμα, ποὺ πραγματικὰ ἀφορᾷ ἕνα μεγάλον ἀριθμὸν κατοίκων ὁλοκλήρου τῆς Κρήτης καὶ ἰδιαίτερα τοὺς Νομοὺς Λασηθίου, Ρεθύμνης καὶ Ἡρακλείου, ὡς καὶ Χανίων. Εἶναι καθολικὸν τὸ αἴτημα. Διότι τὸ αἴτημα τοῦ λαοῦ τῆς Κρήτης διὰ τὸ ἐργοστάσιον σακχάρεως εἶναι καθολικὸν καὶ δὲν θὰ πρέπει, ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει, νὰ ἀπορριφθῇ χωρὶς προσπάθειαν. (Χειροκροτήματα).

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Καπνίσης ἔχει τὸν λόγον.

§229Π. ΚΑΠΝΙΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἵδρυσις βιομηχανίας παραγωγῆς ζακχάρεως ἔχει τὴν ἰδιαιτέραν σημασίαν, ὅτι ἡ πρώτη ὕλη δὲν ὑπάρχει καὶ ὅτι θὰ τὴν ἀποκτήσωμεν μὲ τὴν καλλιέργειαν τῶν τεύτλων. Πεῖραν περὶ τῆς καλλιεργείας τῶν τεύτλων δὲν ἔχομεν καὶ δι’ αὐτὸ ἐχρειάσθη μελέτη. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν ἵδρυσιν τοῦ ἐργοστασίου. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἡ μελέτη ἀπέδειξεν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τὸ ἐργοστάσιον. Ἐγώ, κ. συνάδελφοι, φοβοῦμαι, ὅτι ἡ τευτλοκαλλιέργεια θὰ μειώσῃ ἀκόμη τὸ εἰσόδημα τῶν ἀγροτῶν μας καὶ θὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν κατανάλωσιν τῆς ζακχάρεως. Πρῶτον, διότι ἡ ἀπόδοσις κατὰ τὰ πρῶτα δύο–τρία ἔτη θὰ εἶναι ἕνας τόννος κατὰ στρέμμα καὶ κατὰ τὸ τέταρτον καὶ πέμπτον ἔτος δυόμισυ τόννοι κατὰ στρέμμα. Δεύτερον, τὸ εἰσόδημα ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ εἰσόδημα τοῦ σίτου καὶ λοιπῶν ἄλλων προϊόντων θὰ εἶναι τεῦτλα 345 δραχμές, σιτάρι 213 δραχ., καπνὸς 1902 κλπ....... (ἀναγινώσκει) ......». Αὐτὸ εἶναι τὸ εἰσόδημα διὰ μέσην ἀπόδοσιν δυόμισυ τόννων κατὰ στρέμμα. Γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: Τὸ 1ον, 2ον, 3ον καὶ 4ον χρόνον ποὺ ἡ στρεμματικὴ ἀπόδοσις θὰ εἶναι μικροτέρα τὸ εἰσόδημα θὰ εἶναι 345 δραχ. ἢ μήπως θὰ μειωθῇ; Νομίζω, ὅτι ἡ μελέτη τῶν Οἴκων διὰ τὴν μέσην ἀπόδοσιν εἶναι ὑψηλή. Θὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν ἀπόδοσιν ἓξ ἀριθμῶν ποὺ ἀντιστοιχοῦν εἰς ἓξ χώρας: «... ... (ἀναγινώσκει) ......». Δηλαδὴ χῶραι ποὺ ἔχουν πεῖραν καὶ καλλιεργοῦν τεῦτλα ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Γενικὰ εἰς τὰς Μεσογειακὰς χώρας ἡ ἀπόδοσις δὲν εἶναι μεγαλυτέρα ἀπὸ δύο τόννους κατὰ στρέμμα. Ἰδοὺ διατὶ φοβοῦμαι, ὅτι τὸ εἰσόδημα τοῦ παραγωγοῦ θὰ μειωθῇ. Ἐκτὸς αὐτοῦ θὰ πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας τὴν εὐαισθησίαν τῶν τεύτλων, ὁπότε θὰ ἔχωμεν μείωσιν ἢ αὔξησιν τῆς παραγωγῆς. Παράδειγμα ἡ Καλλιφόρνια. Τὸ 1950 πολλὰ ἐργοστάσια ἔκλεισαν διότι ἐμειώθη ἡ παραγωγή. Εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν καὶ τὴν Τουρκίαν ἡ κατάστασις ἐμφανίζεται ὡς ἑξῆς: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Μὲ αὐτὰ θέλω νὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν ἔχομεν σταθερὰν ἀπόδοσιν κατὰ στρέμμα. Πῶς λοιπὸν θὰ ἀντιμετωπίσωμεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν; Ἡ Κυβέρνησις πρέπει ἀπὸ τώρα νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς δυσκολίας. Βέβαια θὰ μοῦ εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἡ ἀπόδοσις ὑπῆρξε 3.516 κιλὰ κατὰ στρέμμα, ἀλλὰ ἄλλο ἔρευνα καὶ ἄλλο πραγματικότης. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὡς σκοπὸν τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν αὔξησιν κατὰ στρέμμα καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν 200.000 τόννων ποὺ θέλει τὸ ἐργοστάσιον διὰ νὰ λειτουργήσῃ. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν σύμβασιν. Εἰς τὰς προδιαγραφὰς ἀναφέρεται, ὅτι ἡ μέση περιεκτικότης σακχάρεως θὰ εἶναι 17%. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε ν’ ἀναφερθῇ εἰς τὴν σύμβασιν ὁ ἀριθμὸς 17. Διότι ὁ ἐνδιαφερόμενος ἀνάδοχος, μὲ βάσιν τὸ 17% εἰσάγει τὰ τεῦτλα εἰς τὸ ἐργοστάσιον. Ἀφαιρεῖ 2% διὰ τὴν μελάσσαν καὶ ἀφαιρεῖ 1% διὰ διαφόρους ἄλλας ἀπωλείας. Καὶ τὸ 2% καὶ τὸ 1% εἶναι ὑπερβολικόν. Τὸ 1% χαρακτηρίζει τὴν κοινὴν ἐργασίαν τοῦ ἐργοστασίου. Διότι ἂν φθάσωμεν εἰς τὸ 16% καὶ ἀφαιρέσωμεν τὸ 3%, θὰ ἔχωμεν 13% καὶ θὰ ἔχωμεν ἀπώλειαν 2.000 τόννων σακχάρεως. Νομίζω, ὅτι ἦτο μεγάλο σφάλμα εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν ν’ ἀναφερθῇ ὁ ἀριθμὸς 17. Ἂν δὲ αἱ κλιματικαὶ συνθῆκαι ἐπιτρέψουν τὴν παράδοσιν τεύτλων 17% ἢ πλέον τῶν 16%, τότε θὰ μπορέσωμεν νὰ ἔχωμεν 2.000 τόννους ἐπὶ πλέον ἀπόδοσιν. Δηλαδή, ἂν βάλωμεν εἰς τὴν σύμβασιν 16% καὶ φθάσουν τὰ τεῦτλα 17, ἀντὶ 28.000 τόννων ἀπόδοσιν θὰ ἔχωμεν 30.000 τόννους. Τοιουτοτρόπως, δίδομεν εἰς τὸν ἀνάδοχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ κάμῃ κακὴν ἐργασίαν. Ἡ μελάσσα ἀποτελεῖ, ἀναγκαστικῶς, ὑποπροϊόν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ καθορίσωμεν ἡμεῖς τὸ ὕψος τῆς παραγωγῆς μελάσσας, τὸ ὁποῖον προσδιορίζομεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 960 τόννων, ἤτοι 4,8%, ἐνῷ εἰς ὅλα τὰ ἐργοστάσια εἶναι 3,5%. Δηλαδή, θέλομεν νὰ αὐξήσωμεν τὴν ποσότητα τῆς μελάσσης εἰς βάρος τῆς παραγωγῆς τῆς σακχάρεως, διότι ὅπως γνωρίζετε, ἡ μελάσσα ἔχει 50% περίπου σάκχαριν, ἐνῷ ἡ σάκχαρις 99%. Ζητοῦμεν ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον τὴν παραγωγὴν μελάσσης, πρᾶγμα ποὺ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ καταλάβῃ κανείς. Ἡ μελάσσα εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἀπώλεια σακχάρεως, τὴν ὁποίαν εἰς ὅλον τὸν κόσμον τὰ διάφορα ἐργοστάσια προσπαθοῦν ν’ ἀποφύγουν. Δηλαδή, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἔχωμεν καθόλου μελάσσα. Αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν. Τέλος, ὑπάρχει πατέντα, ἡ ὁποία κατώρθωσε νὰ μειώσῃ τὴν μελάσσαν εἰς τὸ ἐλάχιστον. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπίσης συμφωνοῦμεν ἀπολύτως, ὅτι ἡ ἀνάθεσις τοῦ χαλυβδίνου σκελετοῦ πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὴν ἑλληνικὴν βιομηχανίαν. Διατὶ ὅμως νὰ δοθῇ χωρὶς δημοπρασίαν; Ὅμως δὲν ξέρω ἂν ἡ κατασκευὴ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀπὸ μπετὸν–ἀρμέ. Νομίζω, ὅτι θὰ εἴχομεν οἰκονομίαν, τοὐλάχιστον 3%. Ἐπίσης, τὸ κονδύλιον, τὸ ἀναφερόμενον γενικὰ διὰ τὰς ἐγκαταστάσεις, μηχανικὸν σιδηροῦν σκελετὸν ποὺ φθάνει 60% τοῦ κόστους τῶν μηχανημάτων. Αὐτὸ εἶναι ἓν ὑπερβολικὸν ποσὸν ποὺ θ’ ἀνεβάσῃ περισσότερον τὸ κόστος τῆς σακχάρεως. Ὁ σεβαστὸς συνάδελφος, καθηγητὴς κ. Κιτσίκης, ὑπεστήριξεν, ὅτι ἡ δαπάνη τοῦ ἐργοστασίου θὰ φθάσῃ 10 ἑκατομμύρια. Καὶ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι θὰ φθάσῃ τὰ 10 ἑκατομμύρια, διότι ἔχομεν δαπάνας ἐκχυλίσεως, πειραματικῶν ἀποδεικτικῶν ἀριθμῶν. Ὅλα αὐτὰ τὰ πειράματα εἶναι χρήματα, τὰ ὁποῖα ἐξοδεύονται διὰ τὸν σκοπὸν τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ. Ἐπίσης, ἡ σύμβασις καθορίζει, ὅτι ἡ λειτουργία τοῦ ἐργοστασίου θὰ εἶναι 100 ἡμερῶν. Ἀπὸ ἔρευναν ποὺ ἔκαμα διεπίστωσα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ καὶ 120 καὶ 130 ἡμέρας. Δὲν μποροῦμε νὰ καθορίσωμεν, ὅτι θὰ εἶναι 100 ἡμέραι. Εἰς τὴν Τουρκίαν φθάνουν καὶ τὰς 120 καὶ τὰς 130. Ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ τὴν μονάδα τῶν 2.000 τόννων, τὸ σοβαρὸν πρόβλημα εἶναι πῶς θὰ κατορθώσωμεν ὥστε νὰ λειτουργήσῃ τὸ ἐργοστάσιον τὶς 100 αὐτὲς ἡμέρες, ποὺ λέγει ἡ σύμβασις. Διότι ἐγὼ φοβοῦμαι, ὅτι καὶ τὸν πρῶτον, τὸν δεύτερον, τρίτον καὶ τέταρτον χρόνον δὲν θὰ ὑπάρχουν 200.000 τόννοι τεῦτλα. Θὰ ὑπάρχουν πολὺ ὀλιγώτερα, ὁπότε ἡ μονὰς αὐτὴ διὰ τὰ 3–4 καὶ 5 χρόνια θὰ εἶναι μεγάλη μονάς. Τὰ γενικὰ ἔξοδα δὲν θὰ εἶναι τὰ ἴδια καὶ θὰ ἔχωμεν μεγαλύτερον κόστος. Ἐδῶ πρέπει νὰ κάμῃ προσπάθειαν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τώρα, ὥστε μὲ τὴν ἔναρξιν τοῦ ἐργοστασίου νὰ ἔχωμεν τὴν ποσότητα, ὥστε νὰ λειτουργήσῃ τὸ ἐργοστάσιον κατὰ 90%. Ἡ ἀποπεράτωσις τοῦ ἐργοστασίου θὰ γίνῃ σὲ 17 μῆνας. Εἰς τὴν σύμβασιν, σελὶς 16, λέγει: «Οἱ ἀνάδοχοι ὑποχρεοῦνται....... (ἀναγινώσκει)......». Μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα αὔξησιν τοῦ κόστους τῆς σακχάρεως, διότι τότε μπορεῖ ὁ ἀνάδοχος νὰ αὐξήσῃ τὸ κόστος τῆς σακχάρεως καὶ νὰ μὴ ἔχῃ τελειώσει τὸ ἐργοστάσιον, διότι εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει ξεκαθαρισθῆ ἀπολύτως τὸ ζήτημα τῆς περατώσεως τοῦ ἐργοστασίου.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Καρασάββας ἔχει τὸν λόγον.

§231Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Θὰ ἦτο κοινοτοπία, κ. συνάδελφοι, νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγώ, ὅτι ἡ βιομηχανικὴ ἀνάπτυξις τῆς χώρας μας ἀποτελεῖ κατεπεῖγον πρόβλημα. Πράγματι, δοθείσης τῆς τρομερᾶς καθυστερήσεως τῆς οἰκονομίας μας καὶ τοῦ ὑποαναπτύκτου της παρίσταται ὡς πρώτη ἀνάγκη νὰ προχωρήσωμεν μὲ ταχύτατον ρυθμὸν διὰ νὰ ἐκβιομηχανοποιηθῶμεν. Εἰς τὰ πλαίσια λοιπόν, μιᾶς βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως ἐπικροτῶμεν τὴν πρωτοβουλίαν καὶ τὴν ἰδέαν τῆς ἱδρύσεως γεωργικῆς βιομηχανίας, ἐν προκειμένῳ τῆς ἱδρύσεως βιομηχανίας τεύτλων. Ἐν τούτοις, νομίζομεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψωμεν ὡς πρὸς τὴν ἵδρυσιν τοιούτων βιομηχανιῶν, συνδυάζοντες τὴν δημιουργίαν των βάσει τῶν ἀρχῶν τῆς ἀνταλλαγῆς κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν μὲ τὰ ἀδιάθετα γεωργικά μας προϊόντα. Ἡ ἀρχὴ αὐτή, ἐν προκειμένῳ, παρεβιάσθη καὶ δὲν ἐτηρήθη, καίτοι παρουσιάσθη περίπτωσις ἐφαρμογῆς της. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη μας παρατήρησις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προκειμένην σύμβασιν. Δεύτερον: Ὅταν μία Κοινότης ἢ ἕνας συνεταιρισμός, προκειμένου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ πλέον ἀσημάντου ἔργου εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τηροῦν τὸν κανόνα τοῦ διαγωνισμοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν ἔργα τοιαύτης ὁλικῆς μὲ διάθεσιν ἑκατομμυρίων δολλαρίων νὰ γίνωνται, ἄνευ διαγωνισμοῦ. Ἐκτὸς αὐτοῦ, ὁ διεθνὴς διαγωνισμὸς ἀποτελεῖ ἐγγύησιν καὶ διασφάλισιν ὡς πρὸς τὸ ἀδιάβλητον τῶν συμβάσεων αὐτῶν. Εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἔχει τονισθῆ εἰς παρομοίας εὐκαιρίας, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ διαφυλαχθῇ ἡ τιμὴ καὶ ἡ ὑπόληψις τῶν δημοσίων ἀνδρῶν οἱ ὁποῖοι διαχειρίζονται τὰ κοινὰ καὶ ὁ μόνος τρόπος εἶναι ὁ διεθνὴς διαγωνισμός, ἡ τήρησις ἄνευ ἐξαιρέσεως τῆς ἀρχῆς αὐτῆς. Συνεπῶς, δὲν δυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν μὲ τὴν παραβίασιν τοῦ κανόνος αὐτοῦ καὶ νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ κυροῦνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον συμβάσεις εἰς τὸ μέλλον. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ποὺ καλούμεθα νὰ κρίνωμεν, ὁ διαγωνισμὸς ὑπῆρξε, πράγματι, ψευτοδιαγωνισμός. Ἐλάχιστα θὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τηρηθεῖσαν τακτικὴν καὶ τὸ ἱστορικόν. Θὰ ἐκθέσω ὀλίγας σκέψεις, μόνον τὰς ἑξῆς: Ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν 157 πρᾶξιν της προέβη εἰς τὴν ἀκύρωσιν τοῦ διενεργηθέντος διαγωνισμοῦ. Ὡς αἰτιολογικὸν ἀναφέρεται, ὅτι αἱ προσφοραὶ εἶχον ἐλλείψεις καὶ ἀσαφείας, ἐνῷ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἀναφέρει ρητῶς, ὅτι μετὰ τὸν διαγωνισμὸν τοῦ Μαρτίου τοῦ 1958 ἐκλήθησαν οἱ πέντε Οἶκοι καὶ ἐγένοντο διαπραγματεύσεις καὶ συζητήσεις, παρεσχέθησαν διευκρινίσεις καὶ ἐγένοντο συμπληρωματικαὶ προσφοραί, ὥστε πλέον δὲν ὑπῆρχε ἴχνος ἀσαφείας καὶ ἐλλείψεως εἰς τὰς προσφορὰς τῶν Οἴκων αὐτῶν. Ἡ αἰτιολόγησις αὐτὴ τῆς ἀκυρώσεως τοῦ διαγωνισμοῦ εἶναι τελείως ἀνυπόστατος. Ἐξ ἄλλου, ἡ πρόκρισις τῶν Γερμανικῶν Οἴκων, κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ἐγένετο μόνον διὰ τὴν φημολογηθεῖσαν πεῖραν των, εἰς τὴν ὁποίαν ὅλως ἰδιαιτέρως ἀπέβλεψεν ἡ Ἐπιτροπή. Εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον ὁμολογεῖται, ὅτι ἡ πρόκρισις δὲν ἐγένετο διὰ λόγους ἀσαφείας καὶ ἐλλείψεως τῶν ἄλλων προσφορῶν. Δευτέρα παρατήρησις εἶναι ἡ ἑξῆς: Μοῦ φαίνεται περίεργον πῶς ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία συνέταξε τὸ πρακτικὸν τῆς 30.6.59, προέκρινεν ἀπὸ ἐκείνους τοὺς δύο Οἴκους, πῶς προεξώφλησεν, ὅτι οἱ δύο γερμανικοὶ Οἶκοι, ποὺ ἐνήργησαν ἀνεξαρτήτως, ὁ εἷς ἀπὸ τὸν ἄλλον, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναλάβουν ἀπὸ κοινοῦ τὸ ἔργον. Τρίτον, δὲν δύναμαι νὰ δώσω ἐξήγησιν πῶς παρεισέφρησε τρίτος Γερμανικὸς Οἶκος ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε μετάσχει τοῦ διαγωνισμοῦ. Πράγματι, μετὰ τὸ πρακτικὸν τοῦ Ἰουνίου 1959 καὶ ἐνῷ ἤρχισαν διαπραγματεύσεις μὲ τοὺς δύο Γερμακοὺς Οἴκους καὶ συζητήσεις καὶ προσφοραί των, παρεισέφρησε τρίτος Γερμανικὸς Οἶκος καί, συνεπῶς, ἔχομεν τρεῖς Γερμανικοὺς Οἴκους, μὲ τοὺς ὁποίους συζητεῖ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Πόθεν παρεισέφρησε καὶ ἀνέκυψεν ὁ Οἶκος αὐτὸς ὁ ὁποῖος δὲν εἶχεν ἐμφανισθῆ ἀρχικῶς καὶ ὁ ὁποῖος δὲν μετέσχε τοῦ διαγωνισμοῦ; Καὶ τοῦτο δεικνύει ἀνωμαλίαν. Τέταρτον, δὲν μπορῶ νὰ ἐξηγήσω πῶς εἰς τὰς 28.9.59, ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ 3 Γερμανικοὶ Οἶκοι κάμνουν τὰς τελευταίας των συμπληρωματικὰς προσφοράς, τὴν ἡμέραν αὐτὴν ἡ Ἐπιτροπὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ μελετήσῃ ὅλας τὰς προσφορὰς καὶ νὰ κάμῃ τὴν εἰσήγησίν της πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖται τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως μὲ τοὺς Οἴκους αὐτούς. Τὴν ἰδίαν ἡμέραν συνέταξε τὸ πρακτικόν της. Πέμπτον, δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τὶ τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς πείθῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψει τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἰουνίου, περὶ ἀναθέσεως εἰς τοὺς δύο Γερμανικοὺς Οἴκους, ἐνέκρινε τὴν εἰσήγησιν αὐτήν, ὥστε νὰ δοθῇ ἡ δυνατότης εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰς διαπραγματεύσεις. Καὶ λέγει μὲν ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνέκρινεν, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι τὰ ἐνέκρινε προφορικῶς καὶ μόνον, καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο προφορικῶς νὰ ἐγκρίνῃ καὶ νὰ δώσῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ἐξουσίαν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰς διαπραγματεύσεις μὲ τοὺς Γερμανικοὺς Οἴκους. Τὸ λέγω αὐτὸ διότι ἐμφανίζεται ἡ 157 πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τοῦ Δεκεμβρίου 1959, ἡ ὁποία ἐπιλαμβάνεται γραπτῶς τοῦ πρακτικοῦ τοῦ Ἰουνίου καὶ κυρώνει τὰς διαπραγματεύσεις. Δὲν ἦτο δυνατὸν τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν παρὰ νὰ τὴν ἴδῃ ἀποσπασματικῶς καὶ νὰ ἔχῃ ἐγκρίνει τὸ πρῶτον σκέλος της περὶ διαπραγματεύσεων μὲ τοὺς δύο Γερμανικοὺς Οἴκους, νὰ ἐπεφυλάχθη δὲ ὡς πρὸς τὴν ματαίωσιν τοῦ διαγωνισμοῦ. Συνεπῶς, δὲν ὑπάρχει ἄλλη πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, σχετικῶς μὲ τὸ πρακτικὸν αὐτό. Ἄλλη παρατήρησις: Διατὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ 5μηνον, ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου τοῦ 1959, ὁπότε συνεζητήθη τὸ πρακτικὸν τῆς Ἐπιτροπῆς μέχρι τῆς 10.12.59, δὲν προέβη εἰς τὴν ματαίωσιν τοῦ διαγωνισμοῦ, ἐφ’ ὅσον συναλλάσσεται πλέον μὲ τοὺς τρεῖς Γερμανικοὺς Οἴκους, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως τὴν αὐτὴν ἡμέραν, εἰς τὰς 10)12 μὲ τὴν 157 πρᾶξιν μὲν ἀκύρωσε τὸν διαγωνισμὸν καὶ μὲ τὴν 158 πρᾶξιν δίδει ἐξουσίαν εἰς τοὺς ὑπουργοὺς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως μὲ τοὺς τρεῖς Γερμανικοὺς Οἴκους; Καὶ τελευταία παρατήρησις εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὁποία καταπληκτικὴ σύμπτωσις, εἰς τὰς 10)12 ἡ Κυβέρνησις νὰ δίδῃ τὴν ἐντολὴν εἰς τοὺς ὑπουργοὺς πρὸς ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν νὰ ὑπογράφεται ἡ σύμβασις, ἡ σύμβασις ἡ ὁποία διὰ τὴν προπαρασκευὴν καὶ προετοιμασίαν της θ’ ἀπῄτει πολὺ χρόνον. Ἄρα, ὅλα ἦσαν ἕτοιμα εἰς τὰ παρασκήνια καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἐγένοντο τὰ πάντα. Ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν παρατηρήσεων, πέραν τῶν ὅσων πρακτικῶν ἐπιχειρημάτων ἐλέχθησαν ἀπὸ ὅλους, ὡς πρὸς τὴν σύμβασιν αὐτήν, νομίζω, ὅτι δὲν ἀπομένει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ προκειμένη σύμβασις εἶναι χαριστικὴ σύμβασις παραχωρήσεως καὶ εὐνοίας πρὸς τοὺς τρεῖς Γερμανικοὺς Οἴκους ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἕτερον ζήτημα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προθεσμίαν: Ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλὴν ἐπέστησε τὸν κίνδυνον τοῦ Ἰουλίου 1961. Τί θὰ γίνουν, λέγει, τὰ τεῦτλα τοῦ Ἰουλίου 1961; Ἀλλ’ ἐξ αὐτῆς τῆς συμβάσεως δημιουργοῦνται ὡρισμένα ζητήματα, τὰ ὁποῖα πολὺ προβληματικὸν καθιστοῦν τὸ ἂν τὸν Ἰούλιον 1961 θὰ ὑπάρχῃ τὸ ἐργοστάσιον τῆς σακχάρεως. Τοῦτο συνάγεται ἀπὸ τὰς προθεσμίας ποὺ προβλέπει ἡ σύμβασις, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἀπὸ τὸν Φεβρουάριον δυνάμεθα νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ τέλος Δεκεμβρίου 1960 διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ κατασκευή, δηλαδὴ ἐν μέσῳ χειμῶνι θὰ ἀρχίσῃ ἡ κατασκευὴ τοῦ ἐργοστασίου. Ἀλλ’ ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 25 τῆς συμβάσεως παράγραφος 11 περὶ δικαιώματος παρατάσεως προθεσμίας κλπ. Ἔχομεν καὶ τὴν περίπτωσιν τῆς παρατάσεως προθεσμίας λόγῳ καθυστερήσεως προκαλουμένης ἐκ καιρικῶν συνθηκῶν. Αἱ καιρικαὶ συνθῆκαι τοῦ χειμῶνος ἀσφαλῶς θὰ δικαιολογήσουν τὴν τοιαύτην καθυστέρησιν, καὶ συνεπῶς, θὰ ἔχωμεν τρεῖς μῆνας καθυστέρησιν μόνον ἐκ καιρικῶν συνθηκῶν, διότι εἰς τὴν καρδιὰ τοῦ χειμῶνος θὰ γίνῃ ἡ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν. Συνεπῶς, δὲν ἰσχύει ὁ συλλογισμὸς αὐτὸς καὶ εἶναι σχεδὸν βέβαιον, ὅτι τὸν Ἰούλιον 1961 δὲν θὰ ἔχῃ περατωθῆ ἡ κατασκευὴ τοῦ ἐργοστασίου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ θίξω ἐπίσης εἶναι τὸ θέμα τῆς καυσίμου ὕλης τοῦ ἐργοστασίου. Ἐνῷ ὁ διαγωνισμὸς ἐξεκίνησε μὲ βάσιν τὰς μπρικέττας, καὶ ἐνῷ ὁ διαγωνισμὸς ἐξακολουθοῦσε καὶ ἡ προσφορὰ ἐγένετο καὶ αἱ διαπραγματεύσεις ἦσαν εἰς τὸ τέλος, μετὰ 18 μῆνας, τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1959, ἡ Ἐπιτροπὴ προέτεινε τὴν ἀντικατάστασιν τῆς μπρικέττας μὲ τὸ πετρέλαιον. Αὐτὸ εἶναι τελείως ἀκατανόητον, καὶ δείχνει τὴν ἀσυνέπειαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς πολιτικῆς ὑποστηρίξεως τῆς ἐγχωρίου καυσίμου ὕλης. Εἰς τὸ μπρικεττοποιεῖον τῆς Πτολεμαΐδος ἐστηρίχθησαν, τόσαι ἐλπίδες, ὅτι αὐτὸ θὰ ἀπέδιδε τὴν καύσιμον ὕλην διὰ τὴν ἑλληνικὴν βιομηχανίαν, πέραν τῶν Σ.Ε.Κ. Πῶς ἡμεῖς ἀρνούμεθα καὶ ἀπορρίπτομεν τὸ προϊόν μας διὰ νὰ ὑποστηρίξωμεν τὸ πετρέλαιον. Ἡ οἰκονομικωτέρα κατασκευὴ δὲν εἶναι λόγος σοβαρός. Ἦτο ἀνάγκη καὶ δὲν ἔπρεπε κἂν νὰ τὸ σκεφθῶμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ θυσιάσωμεν τὰ 300 ἑκατομμύρια διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου μὲ βάσιν τὴν μπρικέτταν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρόβλημα τῆς μεταφορᾶς δὲν νομίζω, ὅτι εὐσταθεῖ ὁ ἰσχυρισμός. Διότι νομίζω, ὅτι θὰ χρειασθοῦν τὸ πολὺ 8.000 τόννοι μπρικέττας ἐτησίως διὰ τὸ ἐργοστάσιον σακχάρεως, καὶ συνεπῶς, θέμα δὲν ὑφίσταται διότι καὶ διὰ τὸ πετρέλαιον ὑπάρχει πρόβλημα μεταφορᾶς. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ἡ ἀπόρριψις τῆς μπρικέττας εἶναι τελείως ἀδικαιολόγητος, καὶ θὰ ἔπρεπε μὲ πᾶσαν θυσίαν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἐνίσχυσιν καὶ κατανάλωσιν τῆς μπρικέττας. Ἡ ἀξιοποίησις τοῦ λιγνιτικοῦ πλούτου τῆς χώρας ἀνέκαθεν ἐθεωρεῖτο ὡς ἐπιβεβλημένον καθῆκον καὶ εἰς τὰ προγράμματα τῆς ἀνασυγκροτήσεως ἔχει τὸν πρῶτον λόγον. Καὶ ἔγινε τὸ ἐργοστάσιον μπρικεττῶν Πτολεμαΐδος διὰ νὰ μᾶς δώσῃ τὸ πολύτιμον προϊόν αὐτὸ τὸ ὁποῖον τόσον περιφρονητικὰ ἀποποιεῖται ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ ἐδῶ εἶναι καιρὸς νὰ ἐρωτήσωμεν τὶ γίνεται μὲ τὸ ἐργοστάσιον τῆς Πτολεμαΐδος. Ἐτησία παραγωγὴ λιγνιτοπλίνθων 150.000 τόννοι, ἐκ τῶν ὁποίων τοὺς 100.000 ἐπρόκειτο νὰ καταναλώσουν οἱ Σ.Ε.Κ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωσε ποτὲ πληροφορίας περὶ τῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Διότι τόσα πολλὰ ἐγράφησαν καὶ τόσα πολλὰ ἐλέχθησαν περὶ τῆς ἀποτυχίας τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ ὑπὸ τῶν ἀναδόχων Γερμανῶν, περὶ τοῦ ὅτι δηλαδὴ παράγει ἀκατάλληλον ποιοτικῶς μπρικέτταν τὴν ὁποίαν ἀρνοῦνται οἱ Σ.Ε.Κ. νὰ χρησιμοποιοῦν ὡς ἄχρηστον.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς θέματος. Παρακαλῶ νὰ ἐπανέλθετε εἰς τὸ θέμα.

§233Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Ὅταν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ Γερμανοὶ ἀνέλαβον τὴν Λάρυμναν καὶ τὴν Πτολεμαΐδα, καὶ ἀπέτυχαν καὶ εἰς τὰ δύο αὐτὰ βασικὰ βιομηχανικὰ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν δεκάδες ἑκατομμυρίων δολλαρίων διὰ νὰ παραμένουν ὡς κτίρια ἄχρηστα, ὅταν ἔτσι τὸ ὄνειρον τῆς βιομηχανικῆς μας ἀναπτύξεως κατέρρευσε παταγωδῶς εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς προσπαθείας, χάρις εἰς τὴν ληστρικὴν ἀνάθεσιν καὶ παράδοσιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου εἰς τὸ μονοπωλιακὸν κεφάλαιον τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ στηρίξωμεν ἐλπίδας, ὅτι καὶ τὸ ἐργοστάσιον σακχάρεως θὰ ἔχῃ καλυτέραν τύχην.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ρήγας ἔχει τὸν λόγον.

§235Ε. ΡΗΓΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ εἶμαι ὁ μόνος ἴσως ὁμιλητὴς σχετικῶς μὲ τὴν πρώτην ὕλην, ποὺ θὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ ἐργοστάσιον σακχαροποιΐας, δηλαδὴ τὰ τεῦτλα, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μοῦ ἀφήσῃ μικρὸν περιθώριον χρόνου παραπάνω.

§236ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸ ὅριον.

§237Ε. ΡΗΓΑΣ. Ἡ σακχαροποιΐα εἶναι βιομηχανία κατ’ ἐξοχὴν γεωργική. Ἀξιοποιεῖ τὰ γεωργικὰ προϊόντα καὶ ἀπασχολεῖ ἐργατικὸν δυναμικὸν εἰς μεγάλην ἔκτασιν. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ σταθῇ οἰκονομικῶς τὸ ἐργοστάσιον σαχάρεως πρέπει κατ’ ἀρχὴν νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ πρώτη ὕλη, ἀπὸ ποσοτικῆς καὶ ποιοτικῆς ἀπόψεως, καὶ δεύτερον ὁ φορεὺς αὐτοῦ, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ παραλλήλως ἡ ὁμαλὴ παραγωγὴ τῶν τεύτλων καὶ ἑπομένως, ὁ κανονικὸς ἐφοδιασμὸς τοῦ ἐργοστασίου. Ὅμως εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ καλλιέργεια τῶν τεύτλων δὲν εἶναι γνωστή. Δὲν ὑπάρχουν ἐκπαιδευμένοι γεωργοὶ παρὰ μόνον ἐλάχιστοι. Ἔγιναν μόνον δοκιμαστικὲς καλλιέργειες σὲ ἀποδεικτικοὺς ἀγροὺς στὴ Θεσσαλία, Μακεδονία, Θράκη. Δὲν ὑπάρχουν σαφῆ συμπεράσματα. Ἐπραγματοποιήθησαν ἀποδόσεις ἀπὸ 1.500 ἕως 3.500 κιλὰ κατὰ στρέμμα μὲ σακχαρικὸν τίτλον 14 ἕως 19. Δὲν ὑπάρχουν ἀκόμη καλὰ–καλὰ καὶ γεωπόνοι εἰδικευμένοι. Ἀνάγκη νὰ ἱδρυθῇ εἰς Θεσσαλίαν Ἰνστιτοῦτον Τεύτλων διὰ νὰ μελετήσῃ πλῆθος θεμάτων καὶ προβλημάτων, ὅπως ὀργάνωσις σποροπαραγωγῆς, μέθοδοι καλλιεργείας, λιπάνσεως, ἀρδεύσεως, σύστημα ἀμειψισπορᾶς, μελέτη φθινοπωρινῆς καὶ θερινῆς καλλιεργείας (ἐπίσπορος καλλιέργεια), καταπολέμησις ἀσθενειῶν, ἐπιλογὴ ξενικῶν ποικιλιῶν καὶ δημιουργία καταλλήλου ἑλληνικῆς ποικιλίας. Ἐπίσης νὰ μελετηθῇ ἡ μηχανικὴ καλλιέργεια τῶν τεύτλων, καθ’ ὅσον τὰ ἐδάφη τῆς Θεσσαλίας εἶναι πολὺ συνεκτικὰ καὶ ἀπαιτοῦν μεταπλάσεις καὶ λιπάνσεις μὲ κόπρον. Εἶναι ἀνάγκη, ὅπως ἐτόνισα, νὰ ἐξασφαλισθοῦν οἱ γεωργοὶ ποὺ θὰ καλλιεργήσουν τὰ τεῦτλα καὶ νὰ ληφθοῦν ὅλα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα ὥστε ἡ καλλιέργεια νὰ ἐπιτύχῃ καὶ νὰ σταθῇ, καθ’ ὅσον εἶναι μία ἐντατικὴ καλλιέργεια, ἡ ὁποία γίνεται διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν χώραν μας. Ἐν τούτοις ἡ καλλιέργεια αὐτὴ ἔχει μία παλαιοτάτην, πολὺ διδακτικὴν ἱστορίαν. Ὅταν στὴ Θεσσαλία ὑπῆρχε τὸ τσιφλίκι τοῦ Χριστάκη Ζωγράφου, ὁ ὁποῖος ἵδρυσε τότε ἐκεῖ ἐργοστάσιον σακχάρεως, ἐκαλλιέργησε καὶ τεῦτλα, χωρὶς ὅμως νὰ γίνῃ ἀνάλογος μελέτη καὶ νὰ ληφθοῦν τὰ ἀνάλογα μέτρα, (ποικιλίαι ὑψηλοῦ σακχαρικοῦ τίτλου, καταπολέμησις ἀσθενειῶν κλπ.), εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἀποτύχῃ ἡ καλλιέργεια καὶ τὸ ἐργοστάσιον ἀφοῦ ἐλειτούργησεν ἀπὸ τὸ 1895 ἔκλεισε τὸ 1904. Ἡ ἀποτυχία ὠφείλετο μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ εἰς μίαν καταστρεπτικὴν ἀσθένειαν τῶν ριζῶν τῶν τεύτλων. Σήμερον εἰς τὴν χώραν μας τίποτα ὠργανωμένον διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν τεύτλων δὲν ὑπάρχει, ὥστε νὰ μᾶς ἐγγυᾶται τὴν ἐπιτυχίαν τῆς καλλιεργείας καὶ τὸν ἔγκαιρον ἐφοδιασμὸν τοῦ ἐργοστασίου εἰς πρώτην ὕλην, καὶ πολὺ φοβοῦμαι πὼς θὰ ἀποτύχωμεν, ὅπως ἀπέτυχε καὶ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Ζωγράφου, ἂν δὲν ληφθοῦν πρῶτα ὅλα τὰ παραπάνω μέτρα. Ποία ὅμως πρέπει νὰ εἶναι ἡ τιμὴ τῶν παραγομένων τεύτλων, ἂν παραδεχθοῦμε, ὅτι ἐπιτυγχάνει ἡ καλλιέργεια ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως; Ἡ καλλιέργεια διὰ νὰ συμφέρῃ πρέπει νὰ ἀποδώσῃ γεωργικὸν εἰσόδημα ἴσον πρὸς τὸ τοῦ βάμβακος, ἀφοῦ ὁ βάμβαξ καλλιεργεῖται εἰς τὰ ἴδια μὲ τὸ τεῦτλον ἐδάφη. Πρέπει ἡ τιμὴ κατὰ ὑπολογισμούς μου νὰ ἀνέρχεται εἰς 0,40– 0,45 δραχμὰς τὸ κιλόν. Ἄλλως ἂν αὕτη εἶναι 0,30 δραχμάς, εἶναι προτιμοτέρα ἡ καλλιέργεια τοῦ βάμβακος. Πέραν τούτων δὲν ἐπαρκοῦν διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς τευτλοκαλλιεργείας οὔτε 3 ἔτη, ὅσα διαρκεῖ ἡ ἀμειψισπορὰ ποὺ θὰ ἀκολουθηθῇ. Καὶ μετὰ 1½ ἔτος θὰ καλλιεργηθῇ μόνον τὸ ¼ τῶν ἀπαιτουμένων ἐκτάσεων καὶ ἡ λειτουργία τοῦ ἐργοστασίου δὲν θὰ διαρκέσῃ οὔτε 20 ἢ τὸ πολὺ 25 ἡμέρες. Συνεπῶς καὶ μὲ τὸν Πολωνικὸν Οἶκον ποὺ ἀπαιτεῖ 30 μῆνες διὰ νὰ λειτουργήσῃ τὸ ἐργοστάσιον, μόλις θὰ ὑπάρξῃ ὁ κατάλληλος χρόνος διὰ τὴν ἀπαιτουμένην παραγωγὴν τῶν 150–200 χιλιάδων τόννων. Ἀκόμη δὲν ἔχει ὀργανωθῆ ἡ κτηνοτροφία διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἀξιοποιηθοῦν τὰ ὑποπροϊόντα καὶ ποίαν μορφὴν θὰ ἔχῃ αὕτη, κρεατοπαραγωγικὴν ἢ γαλακτοπαραγωγικήν, ὁπότε θὰ χρειασθοῦν ἄλλες φροντίδες διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων. Κατάλληλα ἐδάφη διὰ τευτλοκαλλιέργειαν εἶναι εἰς τὰς Σέρρας καὶ τὴν Δράμαν, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἀνάπτυξις τῆς καλλιεργείας τοῦ βάμβακος. Τὸ ἐργοστάσιον σακχάρεως θὰ πρέπει νὰ ἱδρυθῇ ἐκεῖ ὅπου θὰ γίνεται ἡ καλλιέργεια τῶν τεύτλων. Δηλαδὴ εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν Τρικάλων καὶ τῆς Καρδίτσης καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὸ κόστος τῆς μεταφορᾶς. Εἰς τὸ ἐργοστάσιον σακχάρεως θὰ πρέπει νὰ μετέχουν αἱ συνεταιριστικαὶ ὀργανώσεις μὲ ποσοστὸν 51% τοὐλάχιστον διὰ νὰ ἐξασφαλίζωνται τὰ συμφέροντα τῶν γεωργῶν καὶ ἡ ὁμαλὴ παραγωγὴ τῶν σακχαροτεύτλων.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης ἔχει τὸν λόγον.

§239Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὑπῆρξεν ἀμφισβήτησις διὰ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον καὶ τὴν ἐπικυρουμένην δι’ αὐτοῦ σύμβασιν, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ἐπεζήτει μακρὰν καὶ ἄνετον συζήτησιν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οἱαδήποτε τυχόν, καλόπιστος ἢ καὶ κακόπιστος ἀμφισβήτησις περὶ τοῦ διαβλητοῦ ἢ τοῦ ἀδιαβλήτου τῆς συμβάσεως, ὑπὸ τὸ φῶς τῆς συζητήσεως, νὰ ἐκκαθαρισθῇ, καὶ νὰ ὑπάρξῃ ὁ χρόνος καὶ ὁ τρόπος ποὺ ἡ κοινὴ γνώμη διὰ τῶν συζητήσεων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ διαφωτισθῇ ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ σκιὰ ἀμφιβολίας, ὅτι κἄτι τὸ ἀνώμαλον συμβαίνει. Ἐνῷ αὐτὴ εἶναι ἡ κανονικὴ ἀντιμετώπισις τῶν πραγμάτων, ἐνῷ αὐτὸ ὑπαγορεύει ἡ κοινὴ λογικὴ καὶ ἡ λογικὴ τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἡ λογικὴ μιᾶς ὁμαλῆς πολιτικῆς ζωῆς, περιέργως ἡ Κυβέρνησις ὅταν ἐτέθη θέμα συζητήσεως τῆς συμβάσεως ἀπὸ ἐκεῖ καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἐπιμένει εἰς μίαν ἐπιτροχάδην συζήτησιν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὥστε νὰ δημιουργήσῃ τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι κἄτι τὸ ἀνώμαλον συμβαίνει, εἰς τὴν σύμβασιν αὐτήν. Πρέπει νὰ προσθέσω, ὅτι πέραν τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἔπρεπε τὴν εὐαισθησίαν αὐτὴν νὰ τὴν ἔχουν καὶ οἱ συνάδελφοι τῆς συμπολιτεύσεως. Διότι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀμφιβολία ἀλλὰ καὶ νὰ γίνῃ συζήτησις καὶ νὰ κατατοπισθῇ ἡ Βουλή. Αὐτὸ τὸ θέμα εἶναι γενικώτερον καὶ ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν ζωὴν καὶ τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου. Τὴν κακότεχνον διακήρυξιν τὴν ἀπέδωσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀπειρίαν τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τὴν ἔλλειψιν εἰδικῶν τεχνικῶν. Νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ προσχήματος, διότι ἀπὸ τοῦ 1954 εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς ξένον Οἶκον ἡ μελέτη τῆς παραγωγῆς σακχάρεως διὰ τεύτλων καὶ ἐν συνεχείᾳ ἡ κατασκευὴ τοῦ ἐργοστασίου. Ὁ Οἶκος αὐτὸς ἔκαμε τὴν μελέτην καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν βάσει αὐτῆς τῆς μελέτης νὰ ἐγίνετο μία ἐπιστημονικὴ διακήρυξις. Συνεπῶς, ἡ ἀπειρία εἶναι πρόσχημα καὶ δικαιολογία διὰ τὴν κακότεχνον διακήρυξιν. Πῶς ἔγινεν ὁ διαγωνισμός, πῶς ἐματαιώθη καὶ πῶς ἔγινε πάλιν καὶ πῶς ἤλλαξαν προσφορὰς ὡρισμένοι Οἶκοι αὐτὸ εἶναι ἄγνωστον. Πῶς ὁ Γερμανικὸς Οἶκος, ἐνῷ ἐπρότεινεν ἐκχυλιστήριον Γερμανικῆς κατασκευῆς κατὰ τὴν πορείαν τοῦ διαγωνισμοῦ ἤλλαξε προσφορὰν διὰ ἐκχυλιστήριον Δανικοῦ τύπου Ὄλσεν; Ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἀνωμαλία. Ὁ Ὄλσεν μετακαλεῖται καὶ κρίνει τοὺς διαγωνισθέντας. Εἶναι εὐνόητον, ὅτι θὰ κρίνῃ εὐνοϊκῶς τὸν Οἶκον, ὁ ὁποῖος θὰ προτείνῃ ἐκχυλιστήρια ἰδικῆς του ἐπινοήσεως. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ Ἕλληνος, ἀσφαλῶς τοῦτο θὰ ἦτο σκάνδαλον. Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι τελικῶς δὲν ἐνεκρίθη ἐκχυλιστὴρ Ὄλσεν, ἀλλὰ τοιοῦτος, γερμανικῆς κατασκευῆς. Δὲν γνωρίζω τοῦτο, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν τὸ Αʹ Παράρτημα. Δεχόμεθα ὅμως τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι ὁ ἐκχυλιστὴρ θὰ εἶναι γερμανικῆς κατασκευῆς. Ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν αἴρεται ἡ ἀνωμαλία. Διότι, ἀφοῦ ὁ Γερμανικὸς Οἶκος ἐπρότεινεν ἐκχυλιστῆρα Δανικῆς κατασκευῆς καὶ δι’ αὐτὸν ἐδόθη ἡ ἔγκρισις, πῶς κατόπιν ἤλλαξε; Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελα νὰ προχωρήσω εἰς μίαν ἐπιγραμματικὴν τοποθέτησιν τῆς συμβάσεως. Ἐβεβαιώθη, ὅτι ἦτο ἡ ἀκριβοτέρα ἐξ ὅλων τῶν ἄλλων καὶ ὅμως ἐπροτιμήθη. Ἐβεβαιώθη, ὅτι ἦτο ζημιογόνος διὰ τὴν ἀγροτικήν μας παραγωγὴν καὶ ὅμως κατεκυρώθη. Ἐβεβαιώθη, ὅτι ἐνῷ ἔπρεπε νὰ τὴν χρηματοδοτήσῃ ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία, ἐν τούτοις ἐδανείσθη τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν Τράπεζαν καὶ μάλιστα μὲ τόσον ἐπαχθῆ τόκον. Ἐβεβαιώθη, ἐπίσης, ὅτι τὰ ἀσφάλιστρα εἶναι ὑψηλά. Ἐπίσης ὑπάρχει ὅρος, ὅτι ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία δὲν ὑποχρεοῦται νὰ χρησιμοποιήσῃ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως προϊόντα παραγόμενα ὑπὸ τῶν ἑλληνικῶν βιομηχανιῶν καὶ μάλιστα εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν φθίνει ἡ ἑλληνικὴ βιομηχανία, ἐνῷ ἀπεδείχθη, ὅτι κατὰ μέγιστον ποσοστὸν θὰ ἦτο δυνατόν, κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἑλληνικὰ βιομηχανικὰ προϊόντα. Ὡσαύτως ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ σύμβασις διέπεται ὑπὸ ἀντεργατικοῦ πνεύματος. Τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι κατέστημεν ὑπόδουλοι τῶν συμφωνιῶν τῆς Βόννης. Φαίνεται, ὅτι εἶναι ἡ πρώτη πρακτικὴ ἐφαρμογὴ τῶν συμφωνιῶν ἐκείνων καὶ ἐφ’ ὅσον ἔγινεν ἡ ἀρχή, θὰ γίνῃ ἐπανάληψις, μιὰ ποὺ ἄνοιξεν αὐτὸς ὁ δρόμος. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐπιχείρημα τῆς πείρας ποὺ ἐπεκαλέσθη ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ὅτι οἱ Γερμανοὶ κατεσκεύασαν πλέον τῶν 100 ἐργοστασίων, ἀλλὰ ποῦ κατεσκευάσθησαν τὰ 100 ἐργοστάσια; Κατεσκευάσθησαν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ἐλάχιστα εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἔτσι καὶ οἱ Ἰταλοὶ καὶ οἱ Πολωνοὶ κατεσκεύασαν τὰ περισσότερα εἰς τὸν τόπον των καὶ τὰ ὀλιγώτερα εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐξ ἄλλου τὸ θέμα τῆς πείρας ἀπεδείχθη ἀνύπαρκτον, ἐφ’ ὅσον καὶ οἱ ἴδιοι οἱ Γερμανοὶ καταφεύγουν εἰς τὴν ἐφεύρεσιν τοῦ Δανοῦ κ. Ὄλσεν. Κατὰ συνέπειαν, πρέπει νὰ εἴμεθα, κ. συνάδελφοι, ἐναντίον τοῦ κυρωτικοῦ νόμου, διότι πρόκειται περὶ ἐπιβραβεύσεως τῆς χειροτέρας δυνατῆς συμβάσεως. Καὶ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τοῦ χειροτέρου δείγματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν ἐξουσιοδότησιν διὰ τὴν σύναψιν εἰς τὸ μέλλον παρομοίων συμβάσεων. Ἐπίσης, πρέπει νὰ εἴμεθα ἐναντίον τοῦ κυρωτικοῦ νόμου καὶ τῆς δι’ αὐτοῦ παρεχομένης ἐξουσιοδοτήσεως, διότι εἰς αὐτὴν περιλαμβάνεται καὶ τὸ ἀνεξέλεγκτον δικαίωμα τῶν ὑπουργῶν νὰ ἐκλέξουν τὸν φορέα ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἐργοστασίου σακχάρεως. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν γνωρίζομεν ποῖος εἶναι ὁ ἀνάδοχος τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ πρώτου ἐργοστασίου. Δὲν ἀποκλείεται νὰ εἶναι γνωστὸς καὶ εἰς τὰ μέτρα καὶ κατὰ τὰς παραγγελίας αὐτοῦ νὰ κατηρτίσθη καὶ ἡ διακήρυξις καὶ ὁ διαγωνισμὸς καὶ τελικῶς ἡ ὑπὸ κύρωσιν σύμβασις. Ὁπωσδήποτε, ἐὰν δὲν πρόκειται περί τινος ἐκ τοῦ κύκλου τῶν εὐνοουμένων, θὰ πρόκειται περὶ τῶν παρδαλῶν μικτῶν ἑλληνογερμανικῶν ἐπιχειρήσεων, περὶ τῶν ὁποίων ἀνηγγέλθη, ὅτι θὰ ὑπογραφοῦν ἐντὸς τοῦ Φεβρουαρίου, μετὰ τὴν πρόσφατον ἐπίσκεψιν τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Κανελλοπούλου εἰς Βόννην καὶ διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπιχειρηθῇ ἡ ὑποδούλωσις τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας καὶ κατ’ ἐπέκτασιν τῆς ἐθνικῆς μας ζωῆς εἰς τὰ Γερμανικὰ μονοπώλια.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπεβλήθη ἔνστασις ἐλλείψεως ἀπαρτίας, ὑπογεγραμμένη παρὰ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος. Κατόπιν τούτου, τὸ Προεδρεῖον, διαπιστῶνον πράγματι ἔλλειψιν ἀπαρτίας, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ λύσῃ τὴν συνεδρίασιν διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 0,2.10′ π. μ.)