1959.03.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 77η

Τρίτη 31 Μαρτίου 1959

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.55′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναβάλλεται προσωρινῶς ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεὺς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπ’ εὐθείας πωλήσεως, ἐκμισθώσεως καὶ ὑποθηκεύσεως ἀκινήτου τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης πρὸς ἀνέγερσιν Τουριστικοῦ Ξενοδοχείου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Οἰκονομίδης, Α. Γεροκωστόπουλος, Ε. Παπαδογιάννης, Γ. Παπαευθυμίου, Θ. Μπάρμπας καὶ Μ. Μυριδάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑνιαίας προελεύσεως καὶ σταδιοδρομίας ἀξιωματικῶν Τεχνικοῦ Κλάδου Β. Ν. καὶ τροποποιήσεως τῶν σχετικῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Α. Μπαρότσης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ἰδιοκτητῶν Γεωργικῶν ἑλκυστήρων Βορείου Ἑλλάδος «Ἡ Δήμητρα» αἰτοῦντος ὅπως κατὰ τὴν ἐφετεινὴν συγκέντρωσιν σίτου τὸ Κράτος παραλάβῃ καὶ μέρος τῆς παραγωγῆς αὐτοῦ διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν πρὸς τὴν ΑΤΕ ὀφειλῶν του. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐθνικῆς Γενικῆς Συνομοσπονδίας Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων πολέμου Ἑλλάδος, αἰτούσης ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου Ἀρωγῆς αὐτῆς. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀγῶνος Συλλόγου Προστασίας τάξεων Ἐμπορικοῦ Κέντρου Ἀθηνῶν, αἰτούσης μὴ διάνοιξιν τῆς λεωφόρου Κοραῆ–Μοναστηρακίου. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συνταξιούχων Κυρίας Ἀσφαλίσεως Δομικῶν–Ξυλουργικῶν ἐργασιῶν καὶ ἐπικουρικῶν Ταμείων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ Περιχώρων, αἰτούσης συμμετοχὴν τοῦ Β. Γκίζα, ἐκπροσώπου τῆς τάξεώς των εἰς τὸ νέον Διοικ. Συμβούλιον τοῦ ἐπικουρικοῦ των Ταμείου. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Παραρτήματος Ἑνώσεως Ἑλλήνων Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν αἰτοῦντος ἐπαναφορὰν ἐν ἰσχύϊ συνταξιοδοτικῶν τινῶν δικαιωμάτων, ἀφαιρεθέντων διὰ τοῦ νόμου 1854)51. Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἐλασσόνος καὶ Περιχώρων, αἰτούντων νομοθετικὴν ρύθμισιν ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν κατὰ τὴν πρὸ ἐτῶν ἀγορὰν κληροτεμαχίων. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Φ. Περισσοράτης, Κ. Τσιγάρας καὶ Σ. Καρασάββας καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἐπιτροπῆς κατοίκων Κοινότητος Ἁγ. Μαρίνης–Βερροίας, αἰτούσης ἠλεκτροδότησιν τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ὑπαλλήλων Προνοίας καὶ Ὑγιεινῆς Νομοῦ Μεσσηνίας, αἰτοῦντος ἐπίλυσιν τῶν αἰτημάτων του (ἑνοποίησιν τῶν θέσεων γραμματέων — εἰσηγητῶν καὶ προαγωγὴν εἰς εἰσηγητὰς τῶν γραμματέων αʹ τάξεως μὲ 7ετῆ ὑπηρεσίαν κλπ.). Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Τ. Κωστῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Πρατηρίων Στυλίδος, πωλητῶν χυμῶν φρούτων, αἰτούντων ἄρσιν τῶν ἐμποδίων διαθέσεως τῶν ἐν λόγῳ χυμῶν. Ἡ Ἕνωσις μονίμων λιμενεργατῶν ΟΛΠ, ἐκφράζει τὰς εὐχαριστίας της πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων ἐπὶ τῇ τιμητικῇ προαγωγῇ εἰς Ἀντιστράτηγον τοῦ Ἐθνικοῦ ἥρωος Γ. Γρίβα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου περὶ ἐργοστασίου ἀζώτου, δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως, ἀναβαλλομένης τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων, εἰσέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς ἐργασίας;

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα ὅθεν εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὁριστικῶν παραχωρητηρίων τῶν κλήρων, διατάξεων τῆς Ἐποικιστικῆς Νομοθεσίας, κυρώσεως πράξεών τινῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων».

§6Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Γεωργίας). Ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησιν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ γίνῃ δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, διότι πρόκειται περὶ νομοσχεδίου μὴ ἔχοντος ἑνιαῖον σύνολον, ἀλλὰ περιέχει διαφόρους διατάξεις ἀφορώσας τὰς ἐκθέσεις τῶν παραχωρητηρίων. Ὅπου ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις, κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν νὰ τὰς ἴδωμεν.

§7Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις λόγῳ χρονικοῦ περιορισμοῦ, δὲν εὐχεραίνει τὴν ἀνάπτυξιν. Ἂν δοθῇ ἄνεσις χρόνου κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, βεβαίως συμφωνοῦμεν.

§8Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας) Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§9Η. ΗΛΙΟΥ. Δεχόμεθα νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἐν λόγῳ σχέδιον νόμου;

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὁριστικῶν παραχωρητηρίων τῶν κλήρων, διατάξεων τῆς Ἐποικιστικῆς Νομοθεσίας, κυρώσεως πράξεών τινων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Συνεχίζεται ἡ μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῶν συμπραττουσῶν Ἑταιρειῶν AMMONIA CASALE S.A., LUGANO καὶ FRIEDRICH UHDE G.M. B.H. DORTMUND, διὰ τὴν κατασκευήν, θέσιν εἰς λειτουργίαν καὶ ἐπὶ ἕν ἔτος λειτουργίαν ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων ἐν Πτολεμαΐδι καὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, τῆς Βιομηχανίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν». Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§13Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγένετο χθὲς μακρὰ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νόμου καὶ τῆς συμβάσεως διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου Ἀζώτου. Εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ θέμα, ὅπως ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ὅπως ἐνεφανίσθη καὶ ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, ἡ ὁποία εἶχε καὶ τὴν ἄνεσιν καὶ τὴν χρονικὴν ἀλλὰ καὶ τὴν ἐν γένει ἄνεσιν νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ λεπτομερέστερον, τὸ θέμα, λέγω, εἶναι μέγα καὶ δυσχερὲς καὶ ἀναμφισβητήτως εἶναι ἀδύνατον εἰς μίαν εἰσήγησιν νὰ ὑπεισέλθῃ κανεὶς εἰς ὅλας του τὰς πτυχὰς καὶ εἰς ὅλας τὰς ἐπὶ μέρους ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἐμφανίζει. Ἄλλωστε, ὑποθέτω, ὅτι τὰ τεχνικὰ θέματα εἶναι ἀδύνατον νὰ παρακολουθηθοῦν καὶ νὰ ἀναπτυχθοῦν ἐν λεπτομερείᾳ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα νὰ ὑπεισέλθῃ, οὐσιαστικῶς, ἐπὶ ὅλων τῶν ἐπὶ μέρους θεμάτων μιᾶς συμβάσεως, ἡ ὁποία εἶναι τόσον μεγάλη καὶ περίπλοκος. Διὰ τοῦτο—πρόθεσις ἰδική μου—εἶμαι ἄλλωστε ὁ τέταρτος ἐκ τῶν εἰσηγητῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου—εἶναι νὰ θίξω τὰ γενικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν συζητουμένην σύμβασιν καὶ τὸν συζητούμενον νόμον. Τὰ γενικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται καὶ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ βασικοῦ προβλήματος, τὸ ὁποῖον τίθεται ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Πρέπει, κύριοι βουλευταί, νὰ δηλώσω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι ἡ κατασκευὴ ἐργοστασίου Ἀζώτου, ἀπετέλεσε παγίαν ἐπιδίωξιν τῆς μεταπελευθερωτικῆς Ἑλλάδος. Εὐθὺς ὡς ἤρχισε νὰ γίνεται λόγος περὶ τῆς Ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας μας, ἓν ἀπὸ τὰ βασικὰ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα ὡμιλήσαμεν, ἦτο καὶ τὸ ἐργοστάσιον Ἀζώτου καὶ ὀρθῶς, κύριοι συνάδελφοι, ἐδόθη τοιαύτη σημασία, ἀλλ’ ὄχι, δυστυχῶς, καὶ ἀνάλογος προτεραιότης εἰς τὸ ἔργον αὐτό, διότι ἡ κατασκευὴ τοῦ ἐργοστασίου Ἀζώτου συνεδέθη μὲ τὴν ἐλπίδα ἐπιλύσεως ἑνὸς προβλήματος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὰ μέγιστα τὸν ἀγροτικόν μας πληθυσμόν, μὲ τὴν ἐλπίδα ἐπιτεύξεως τοῦ εὐθηνοῦ λιπάσματος. Ὅλοι μας, κύριοι συνάδελφοι, ὀλίγον–πολύ, τὸ εἶπον καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντονισμοῦ, εἰς τὰς προεκλογικάς μας περιοδείας, ὅτε ὡμιλούσαμεν πρὸς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος ἐπιμόνως μᾶς ἐζήτει νὰ μειωθοῦν αἱ τιμαὶ τῶν λιπασμάτων, τοῦ ἐδώσαμεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι ὅταν θὰ γίνῃ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Ἀζώτου αἱ τιμαὶ τῶν λιπασμάτων δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ χαμηλώσουν, νὰ πέσουν. Κατὰ συνέπειαν, τὸ θέμα συνδέεται, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν, εὐθέως καὶ ἀμέσως, ἢ μᾶλλον ἡ κρίσις ἐπὶ τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ νόμου πρέπει νὰ συνδεθῇ μὲ τὸ ἂν θὰ καταστῇ δυνατὸν διὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ νὰ δοθοῦν εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας μας εὐθηνότερα λιπάσματα. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐὰν διὰ τοῦ ἐργοστασίου θὰ δοθοῦν εὐθηνότερα λιπάσματα, συνδέεται, ἀναγκαστικῶς, μὲ τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ὑπέγραψε μὲ τοὺς ὅρους καὶ μὲ τὰς προϋποθέσεις τῆς συμβάσεως. Συνδέεται, πρωτίστως, μὲ τὸ κόστος κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου Ἀζώτου. Περὶ τοῦ κόστους, τὸ ὁποῖον θ’ ἀποτελέσῃ καὶ τὸ πρῶτον κεφάλαιον τῆς ὁμιλίας μου, ἐγένετο ἤδη μακρὰ συζήτησις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Λυποῦμαι, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαπιστώσω καὶ ὑποθέτω, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀρνηθῇ καὶ ὁ ἀξιότιμος παριστάμενος ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ὑπάρχει σαφεστάτη ἀνακολουθία εἰς τὰς κυβερνητικὰς ἀνακοινώσεις, ὡς πρὸς τὸ κόστος τοῦ ἐργοστασίου Ἀζώτου. Ἡ ἐπίσημος ἐξαγγελία τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου, ἡ πρώτη, ὄχι διότι τὸ ἔργον ἔχει ἐξαγγελθῆ, ὅτι συμπεριελήφθη εἰς τὸ πρόγραμμα ἐπενδύσεως ἀπὸ τὸ 1956, ἀλλὰ ἡ πρόσφατος ἐπίσημος ἐξαγγελία ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀναβιβάζει τὸ κόστος εἰς περίπου 38.000.000 δολλάρια. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, χθές, ὑπεχρεώθη νὰ ἀναβιβάσῃ τὸ κόστος, κατὰ νεωτέρους, προφανῶς, ὑπολογισμούς, εἰς 43.000.000 δολλάρια καὶ ὁ κ. Κιτσίκης, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν θετικότητα καὶ τὴν ἀμεροληψίαν ὅλοι οἱ βουλευταί, ὑποθέτω, τρέφουν ἐκτίμησιν, ἀνεβίβασε, κατὰ τοὺς ἰδικούς του ὑπολογισμούς, τὸ ἔργον εἰς 60.000.000. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρέπει νὰ σφάλλετε, διότι ὁ κ. Κιτσίκης ἔχει σήμερον ὑπὲρ αὐτοῦ, τὸ ὅτι, τοὐλάχιστον εἰς τὴν Βουλὴν αὐτήν, ἐδικαιώθη ἀπολύτως εἰς τὰς προβλέψεις του. Συχνά, ὅπως εἰς τὰ ἔργα τῆς Ὁμονοίας, ἔπεσε πάρα κάτω. Ὅταν σᾶς εἶπεν, ὅτι θὰ ἐστοίχιζαν τὰ ἔργα τῆς Ὁμονοίας 54.000.000 —τὸ λέγω, διότι τὸ θέμα εἶναι ἐπίκαιρον— ἠγανάκτησεν ἡ πτέρυξ σας. Τὰ ἔργα τῆς Ὁμονοίας δὲν ἐστοίχισαν 60, φοβοῦμαι, ὅτι ἐστοίχισαν πάρα πάνω ἀπὸ 100 καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἀντιρρήσεις ἂς τὰς εἴπῃ διὰ νὰ διαπιστώσωμεν, ἐν καιρῷ πόσον ἐστοίχισαν. Κατὰ συνέπειαν, ἐὰν σεῖς δὲν συμφωνῆτε, εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον θὰ ἐπιτρέψητε νὰ δίδω ἀπολύτως, ὄχι ἴσως, ἀλλὰ οὐσιαστικῶς, ἀξίαν εἰς τὰς προβλέψεις τοῦ κ. Κιτσίκη. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι μέγα, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι τὸ βασικώτερον θέμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ κατὰ τὴν παροῦσαν συζήτησιν. Ἔκαμα καὶ ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, τοὺς ἰδικούς μου ὑπολογισμούς, καὶ θὰ σᾶς τοὺς εἴπω ἀμέσως καὶ θὰ ἤθελα, ἐὰν εἰς τίποτα σφάλλω, ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ μὲ ἀντικρούσῃ. Τὸ κόστος, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὁποῖον ἐξάγεται ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, κατ’ ἐμέ, εἶναι ἀδιαμφισβήτητον. Γνωρίζετε, βέβαια, ὅτι πιθανῶς, κατ’ ἐμὲ ἀσφαλῶς δὲν ὑπάρχει τόσον τέλειος συντονισμὸς μεταξὺ τῶν διαφόρων ὑπουργείων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ δὲν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ κόστους, ὅπως ἐξάγεται ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, δοθέντος, ἄλλωστε, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ προΐσταται ἢ μᾶλλον ἐποπτεύει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Κατὰ συνέπειαν, δι’ ἐμέ, καὶ ὑποθέτω διὰ σᾶς καὶ δι’ οἱονδήποτε ἀντικειμενικὸν κριτήν, τὸ κόστος ὡς ἐξάγεται ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητηθῇ. Ἄρα, κύριοι συνάδελφοι, ξεκινᾶμε ἀπὸ τὰ 46.000.000 δολλάρια, διότι περὶ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ ὁμιλεῖ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Τί δὲν συμπεριλαμβάνεται εἰς τὸ ποσὸν αὐτό;

§14Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Καὶ τὶ περιλαμβάνεται.

§15Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ τὸ εἴπω. Διότι εἶναι κόστος. Ἀμφισβητεῖτε, ὅτι εἶναι κόστος; Δὲν θὰ ἐξοδευθοῦν τὰ χρήματα αὐτὰ διὰ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου; Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τί περιλαμβάνεται θὰ τὸ εἴπω, ὅταν θὰ θίξω τὸ θέμα, διότι ἡ σύμβασις εἶναι ἀσύμφορος ὄχι ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως, ἀλλὰ ὡς ὑπερβολικῶς δαπανηρά.

§16Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ ἐξήγησα χθὲς καὶ δὲν γνωρίζω, ἐὰν εἶσθε παρών. Εἶπον, ὅτι, εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου περιλαμβάνονται ὡς κόστος καὶ οἱ τόκοι, οἱ ὁποῖοι θὰ καταβληθοῦν μετὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐργοστασίου. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθοῦν οἱ τόκοι ὡς ἐπενδεδυμένον κεφάλαιον. Εἶναι, βεβαίως, ἐπιβάρυνσις τῆς ἐκμεταλλεύσεως οἱ τόκοι, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦν νὰ θεωρηθοῦν ὡς τμῆμα τοῦ ἐπενδεθησομένου κεφαλαίου.

§17Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου δὲν περιλαμβάνονται καθόλου οἱ τόκοι.

§18Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Διὰ ποῖον χρονικὸν διάστημα;

§19Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ 46 ἑκατ., κ. ὑπουργέ, εἶναι τὸ κρατούμενον. Ἀπὸ ἐκεῖ ἀρχίζομεν.

§20Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Αὐτὸ εἶναι τὸ σφάλμα. Περιλαμβάνετε τοὺς τόκους, οἱ ὁποῖοι θὰ καταβληθοῦν ἀπὸ τῆς ἀποπερατώσεως τοῦ ἐργοστασίου μέχρι τῆς ἐξοφλήσεως τοῦ δανείου. Ἐγώ, λέγω, ὅτι περιλαμβάνονται μόνον οἱ τόκοι, οἱ ὁποῖοι θὰ καταβληθοῦν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου.

§21Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον. Ἐγὼ διαπιστώνω, ὅτι εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου δὲν περιλαμβάνονται οἱ τόκοι τοῦ ἀμερικανικοῦ δανείου τῶν 12 ἑκατομ., οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ προστεθοῦν εἰς τὸ ποσὸν αὐτό. Καὶ ποίους τόκους πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν. Σεῖς λέτε, ὅτι πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν τοὺς τόκους, οἱ ὁποῖοι ἀνάγονται εἰς τὴν τριετίαν ποὺ θὰ κατασκευάζεται τὸ ἐργοστάσιον. Ἐγὼ λέγω, κ. ὑπουργέ, καὶ νομίζω ὅτι ἔχω δίκαιον, ὅτι θὰ πρέπει νὰ περιλάβετε ὅλους τοὺς τόκους οἱ ὁποῖοι θὰ πληρωθοῦν διὰ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ δανείου. Καὶ τοῦτο εἶναι φυσικόν. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι κόστος, ὁ τόκος ἑνὸς δανείου; Ἄλλο τὸ θέμα ἐὰν τὸ Κράτος ἀποφασίσῃ —καὶ αὐτὴ θὰ εἶναι κατ’ ἐμὲ πολιτικὴ σφαλερά— τὴν αὐτοεξυπηρέτησιν τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον διετέθη διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ. Εἶναι κόστος οἱ τόκοι ἐν τῇ ἐννοίᾳ, ὅτι ἐὰν δὲν κατεσκευάζαμεν τὸ ἐργοστάσιον Ἀζώτου, δὲν θὰ ἐπληρώναμεν τὰ χρήματα αὐτά.

§22Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὑποτεθείσθω, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον κατασκευάζεται μὲ ἴδια κεφάλαια τοῦ Κράτους. Τότε θὰ ἔπρεπε νὰ προβλεφθῇ καὶ ἡ ἀνάλογος ἀπόσβεσις. Καὶ κατὰ τὴν σκέψιν καὶ τὴν θεωρίαν σας θὰ ἔπρεπε ἡ ἀπόσβεσις νὰ προστεθῇ εἰς τὴν ἀξίαν τοῦ ἐπενδυομένου κεφαλαίου.

§23Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν λέγω αὐτό, κ. ὑπουργέ. Πρέπει νὰ ἀντιληφθῆτε καὶ νομίζω, ὅτι θὰ συμφωνήσῃ μαζί μου καὶ ἡ Βουλή, ὅτι ὑπάρχουν δύο διακεκριμένα πράγματα. Διὰ τὴν κατασκευὴν μιᾶς τοιαύτης βιομηχανικῆς μονάδος πρέπει νὰ δανεισθῆτε χρήματα —διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ δανεισθῆτε καὶ νὰ τὸ κάμετε ἀπὸ κεφάλαια τῶν ἐπενδύσεων καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ πληρώσητε τόκους— ἐφ’ ὅσον δανεισθῆτε 12 ἑκατομ. δολλ. τὰ χρήματα αὐτὰ θὰ ἐπιστραφοῦν. Καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ δάνειον ἐπιβαρύνεται μὲ τόκους, οἱ τόκοι αὐτοὶ εἶναι κόστος. Ἡ ἀπόσβεσις, περὶ τῆς ὁποίας θὰ γίνῃ λόγος, εἶναι ἄλλο θέμα. Αὐτὴ ἀνάγεται εἰς τὴν δυνατότητα ἀντικαταστάσεως τοῦ ἐργοστασίου, ὅταν μετὰ πάροδον ὡρισμένου χρόνου θὰ ἔχῃ παύσει νὰ ἐπιτελῇ τὸν σκοπόν του.

§24Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ ἴδιο πρᾶγμα εἶναι, κ. συνάδελφε.

§25Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα. Σφάλλετε βασικὰ καὶ ἀπορῶ διὰ τὸ λάθος σας. Ἐντὸς 15 ἐτῶν τὰ μηχανήματα θὰ πρέπει νὰ ἔχουν ἀποσβεσθῆ ἐν τῇ ἐννοίᾳ, ὅτι δὲν θὰ ἠμποροῦν νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὸν σκοπόν τους. Ἄρα, πρέπει νὰ ἔχετε ἐξοικονομήσει τὰ χρήματα διὰ νὰ τὰ ἀντικαταστήσετε. Ἀλλὰ μέσα εἰς τὰ 15 χρόνια θὰ ἔχετε πληρώσει καὶ τοὺς τόκους τοῦ δανείου. Ἄρα εἶναι κόστος οἱ τόκοι.

§26Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐὰν τὰ μηχανήματα αὐτὰ τὰ ἔχω πληρώσει μὲ ἰδικά μου κεφάλαια, τότε βεβαίως, πρέπει νὰ ἔχῃ ἀποσβεσθῆ τὸ κεφάλαιον αὐτό, ὥστε νὰ ἠμποροῦμε νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὸ σημεῖον ἀπὸ τὸ ὁποῖον ξεκινήσαμεν. Ὅταν ὅμως δανείζωμαι καὶ δὴ 100% διὰ νὰ κατασκευάσω τὸ ἴδιον ἐργοστάσιον καὶ προκειμένου νὰ εὑρεθῶ εἰς τὸ οἰκονομικὸν σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμην ὅταν ἐξεκίνησα, μοῦ ἀρκεῖ νὰ ἔχω ἐξοφλήσει τὸ δάνειον. Καὶ ἂν θέλω νὰ κάμω ἐργοστάσιον πάλιν, θὰ ξανακάμω δάνειον. Δὲν εἶναι νοητὸν εἰς τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα νὰ κάμετε διπλῆν ἀπόσβεσιν, δηλαδὴ νὰ ἐξυπηρετήσετε καὶ τὰ δάνεια καὶ τὴν ἀπόσβεσιν. Σεῖς λέτε: Δανείζομαι, κάμω τὸ ἐργοστάσιον καὶ εἰς τὸ τέλος τῆς περιόδου τῆς ἀποσβέσεως πρέπει ὄχι μόνον νὰ ἔχω ἐξοφλήσει τὰ χρέη, ἀλλὰ νὰ ἔχω κερδίσει τόσα χρήματα, ὥστε νὰ ἠμπορῶ τὸ νέον ἐργοστάσιον νὰ τὸ κάμω μὲ ἰδικά μου χρήματα.

§27Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κάμνετε λάθος. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως δὲν θὰ ὑπῆρχε δευτέρα γνώμη.

§28Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ ἀντίθετον.

§29Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὅταν κάμνετε μίαν τοιαύτην ἐπένδυσιν κρατικήν, πρέπει νὰ ξεκινήσετε ἀπὸ τὰς πολλὰς προϋποθέσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας ξεκινᾶ ἕνας ἰδιώτης ἐπιχειρηματίας. Ἐγὼ τώρα ἐξετάζω τὸ θέμα τοῦ κόστους. Πρέπει νὰ ἔχετε πληρώσει τὸ δάνειον τὸ ὁποῖον ἔχετε λάβει, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ νὰ ἔχῃ ἐξαντληθῆ καὶ θὰ πρέπει νὰ ἔχετε πληρώσει καὶ τοὺς τόκους. Ἄλλο θέμα ἐὰν τοὺς τόκους ἢ καὶ τὸ δάνειον θὰ τὸ ρίξητε εἰς τὸ κόστος. Ἄρα, ἔχομε 46 ἑκατ., κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Γεν. Λογιστηρίου διὰ τὸν δάνειον 12 ἑκατ. Εἰς 12 χρόνια, πρὸς 5,25% μᾶς κάμνουν περίπου 6–7 ἑκατομ. Ἔχετε τὴν ἀναθεώρησιν τῶν τιμῶν, ἡ ὁποία κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. ὑπουργοῦ πρέπει νὰ ἀνέλθῃ εἰς 2–1,5 ἑκατομ. δρχ. καὶ ἔχετε καὶ τὴν ἀμοιβὴν τοῦ ξένου τεχνικοῦ Οἴκου καὶ τὴν ὑπηρεσίαν Ἐλέγχου, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι δαπάνη, ἡ ὁποία ὑπερβαίνει κατὰ πολὺ τὸ 1 ἑκατομ. δολλάρια, δηλαδή, συνολικῶς ἔχετε, ὄντως ἕνα κόστος, τὸ ὁποῖον ἐλάχιστα ὑπολείπεται τῶν 60 ἑκατ., ἐὰν ὑπολείπεται καὶ ἐὰν τυχὸν δὲν ὑπερβαίνῃ τὰ 60 ἑκατομ. τοῦ κ. Κιτσίκη.

§30Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Αὐτὰ τὰ 6–7 ἑκατομ. ποὺ θὰ κοστίσουν οἱ τόκοι τοῦ Ταμείου Δανείων Ἀναπτύξεως, πῶς τὸ ὑπελογίσατε;

§31Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Οἱ τόκοι 5%, τὸ κεφάλαιον 12 ἑκατομ., κάμετε τὸν ὑπολογισμόν, διότι ἕνας ἁπλοῦς ὑπολογισμὸς εἶναι.

§32Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δηλαδή;

§33Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι δὲν εἶναι 6–7 ἑκατομμύρια, εἴπατέ μας τότε σεῖς πόσα εἶναι. Δὲν ἔκαμα ἐγὼ τὸν ὑπολογισμόν.

§34Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐσπεύσατε νὰ εἴπητε 6–7 ἑκατομ., χωρὶς νὰ ἔχετε κάμει τὸν λογαριασμόν.

§35Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Νὰ σᾶς εἴπω ἐγώ, ποὺ ἔκαμα τὸν λογαριασμόν. Διὰ μίαν τριετίαν...

§36Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀφήσατε τὴν 3ετίαν. Νὰ μᾶς εἴπητε, ἕως ὅτου ἐξοφληθῇ τὸ δάνειον, τὶ τόκοι θὰ καταβληθοῦν. Ὁ κ. Κιτσίκης, ὁ ὁποῖος ἔκαμε λογαριασμοὺς ὡμίλησε περὶ 6–7 ἑκατομ. καὶ ἐγὼ τὸ υἱοθέτησα. Θέλετε ὅμως νὰ εἶναι 4,5 ἑκατ., 4 ἑκατομ.; Ἔστω 4 ἑκατομ. Μὲ τὰ 4 ἑκατ., περνᾶτε τὰ 55 ἑκατ. δολλάρια. Ἐγὼ ξεκινῶ ἀπὸ μίαν ἀφετηρίαν, ὅτι ὁπωσδήποτε εἶναι ἀστεῖον νὰ ὁμιλοῦμε διὰ τὰ 38 ἑκατομ. καὶ ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔκαμε μίαν τόσον ἐπιπολαίαν δήλωσιν περὶ τοῦ κόστους. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα, ἐὰν θὰ εἶναι 55, ἢ 65, αὐτὸ θὰ τὸ ἴδωμεν, ὅταν θὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον. Πάντως, κατὰ τὴν γνώμην μου, πρόκειται περὶ δαπάνης αὐτῆς τῆς τάξεως καὶ μεγέθους. Τώρα, ὅμως αὐτὸ δὲν εἶναι ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον σηκώνει λεπτομερεστέραν, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, συζήτησιν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ λέγει —εἶπε καὶ χθὲς ἀκόμη— περίπου, ἐὰν ὀρθῶς ἀντελήφθην τὴν ἄποψίν του, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι δὲν εἶναι τέλειοι οἱ ὅροι, τοὺς ὁποίους ἐπετύχομεν. Λέγει: Ἐκάμαμε ἕνα διεθνῆ διαγωνισμόν. Ὁ Διεθνὴς διαγωνισμὸς προσήλκυσε ὄχι ἀγαθοεργὰ Σωματεῖα, ἀλλὰ ἐπιχειρηματίας, οἱ ὁποῖοι ἀπέβλεψαν εἰς τὸ νὰ ἀποκομίσουν ἀπὸ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν κέρδη καὶ ὅτι οἱ ὅροι, ἐπιτέλους, τοὺς ὁποίους ἠδυνήθημεν νὰ ἐπιτύχωμεν, ὑπῆρξαν οἱ καλλίτεροι ὅροι, οἱ ὁποῖοι ἦτο δίκαιον νὰ ἐπιτευχθοῦν. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς λεπτομερείας δὲν θὰ μπῶ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὡρισμένας βασικὰς παρατηρήσεις. Εἴπομεν καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντονισμοῦ καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω καὶ τώρα, ὅτι τοιαῦτα ἔργα, ὅπως τὸ ἔργον τοῦ ἐργοστασίου Ἀζώτου, χρειάζονται ὁπωσδήποτε μίαν ἐπιμελεστέραν καὶ πληρεστέραν προεργασίαν καὶ μελέτην, ἀπὸ αὐτήν, ἡ ὁποία εἶχε γίνει εἰς τὸν τόπον μας. Χρειάζεται νὰ γίνῃ μία διακήρυξις, ἡ ὁποία νὰ γίνῃ βάσει ὁριστικῆς καὶ τελειωτικῆς μελέτης, ἐν ὄψει τῶν πραγμάτων τῆς χώρας μας καὶ ἐν ὄψει τῶν δυνατοτήτων τῆς συγχρόνου τεχνικῆς.

§37Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς, ἐὰν ἐπιτρέπετε. Ὅταν λέγετε μία πλήρης, ὁριστικὴ μελέτη —ἔτσι νομίζω, ὅτι διετυπώσατε τὴν φράσιν σας— τί ἐννοεῖτε;

§38Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κ. ὑπουργέ, ὅτι πρέπει νὰ καταβάλλεται προσπάθεια, νὰ γνωρίζωμεν τὶ θέλομεν νὰ κατασκευάσωμεν, ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς τὸ εἴπω ἁπλούστερα, διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ ὑπάρξῃ μία προδιαγραφὴ τοῦ ἐκτελεστέου ἔργου, μία προδιαγραφὴ τεχνική, τί δηλαδὴ θὰ φτιάξωμεν, ποῖον τὸ σύστημα τὸ τεχνικόν, τὸ ὁποῖον θὰ προκριθῇ καὶ θὰ ἀκολουθηθῇ. Αὐτὰ εἶναι ἀπαραίτητος προϋπόθεσις, κατὰ τὴν γνώμην μου, τῆς ἐκτελέσεως ἑνὸς ἔργου καὶ τῆς ἐπιτεύξεως τῶν καλλιτέρων ἀποτελεσμάτων εἰς ἕνα διεθνῆ διαγωνισμόν. Ἐδῶ τί ἔγινε; Ὅ,τι ἔγινε εἰς ἀναλόγους περιπτώσεις. Ἔγινε εἰς τὰ ἀνοικτά, ἢ σχεδὸν εἰς τὰ ἀνοικτὰ ἕνας διαγωνισμὸς διὰ τὴν κατασκευὴν ἐργοστασίου Ἀζώτου καὶ προσῆλθον διάφοροι Ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι ὑπέβαλον τὰς προτάσεις των ἦσαν δὲ τόσον ἀνόμοιοι αἱ προσφοραί, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ οὐσιαστικὴ σύγκρισις τοῦ κόστους, ἀπὸ ἀπόψεως συμφέροντος τῶν γενομένων προσφορῶν. Ἐν συνεχεία δέ, ὅταν τελικῶς κατέληξεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ προκριτέον σύστημα, τῆς ἐξαεριώσεως τοῦ λιγνίτου, ἀπέμεινον 3 Ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι εἶχον προκρίνει τὸ σύστημα καὶ μεταξὺ αὐτῶν ἔγινε τελικῶς ἡ ἐκλογή. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Χώρα μας δὲν ἔχει τὴν τεχνικὴν προπαίδευσιν, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀντιμετωπίσῃ κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἱκανοποιητικὸν τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων, διότι, ἐπιτέλους, διὰ πρώτην φορὰν ἐκτελοῦνται εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπιστρατεύονται εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς, ἀξιολογώτεροι κἄθε ἄλλου ἐπιστήμονος, εἶναι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι προσφέρουν τὴν καλλιτέραν δυνατὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἀσφαλῶς ἀντιμετωπίζουν μίαν ὑπάρχουσαν κατάστασιν καὶ μὲ ἐπιμονὴν καὶ μὲ αἰσιοδοξίαν καὶ μὲ ἱκανότητας, τὰς ὁποίας οὐδεὶς ἀμφιβάλλει. Ἀλλὰ ὅταν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ τοῦ 1946 οὐσιαστικῶς ἀρχίζῃ νὰ γίνεται λόγος περὶ ἐργοστασίου Ἀζώτου καὶ ὅταν ἀπὸ τὸ 1951 εὑρισκώμεθα ἐγγὺς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, εἶναι δυνατὸν τὸ 1956 νὰ μὴ εἴχομεν τὴν δυνατότητα, νὰ μὴ εἴχομεν καταλήξει εἰς τὴν συγκεκριμένην μελέτην, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ κάμωμεν συγκεκριμένην τεχνικὴν προδιαγραφὴν εἰς ἕνα διεθνῆ διαγωνισμὸν ποὺ κάμομεν; Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη μου παρατήρησις. Ἡ δευτέρα μου παρατήρησις εἶναι, ὅτι ὁ τόκος τῶν 5,25 εἶναι τόκος ἀκριβός. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ Ταμεῖον οἰκονομικῆς Ἀναπτύξεως, δίδει μὲ αὐτὸν περίπου τὸν τόκον τὰ δάνεια διὰ τὰς ἐπενδύσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ αὐτοεξυπηρετηθοῦν. Δὲν ξεύρω, ἐὰν ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος βιομηχανικὴ μονὰς δύναται καὶ πρέπει νὰ αὐτοεξυπηρετηθῇ. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι, ὅτι ὁ τόκος τῶν 5,25 διὰ τοιαύτης ἐκτάσεως καὶ σημασίας βιομηχανικὰς ἐπενδύσεις, εἶναι τόκος ἀπαραδέκτως ὑψηλός.

§39Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Καμμία ἄλλη χώρα δὲν ἐπῆρε μὲ μικρότερον.

§40Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πολλαὶ ἐπενδύσεις ἔχουν γίνει μὲ πολὺ χαμηλότερον τόκον καὶ ὁ διεθνὴς προεξοφλητικὸς τόκος εἶναι οὐσιωδῶς χαμηλότερος. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, ὁ κ. ὑπουργὸς Συντονισμοῦ εἶχε περισσοτέραν δυνατότητα παζαρεύματος μὲ τὸ Ταμεῖον Οἰκονομικῆς Ἀναπτύξεως. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι, ὅτι τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον ἐπελέγη διὰ τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, εἶναι ἐν ὄψει τῶν διεθνῶν συνθηκῶν ἀκριβόν. Καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ. Δικαιολογίαι ἠμποροῦν νὰ ὑπάρξουν ἄπειροι, ἀπομένει ὅμως γεγονός, ὅτι τὸ δάνειον εἶναι ἀκριβόν, καὶ κατὰ συνέπειαν αὐτὸ ἀποτελεῖ παράγοντα ηὐξημένου κόστους. Τρίτη, παρατήρησις, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς προμηθείας μηχανημάτων ἐπὶ πιστώσει, τὸ ὁποῖον τὸν τελευταῖον καιρὸν τείνει νὰ καταστῇ κανὼν εἰς τὴν Χώραν μας, εἶναι δυστυχῶς, σύστημα ἀσύμφορον, διότι καταλήγει εἰς τὸ νὰ πληρώνωμεν τὰ κεφαλαιουχικὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα μᾶς δίδουν ἐπὶ πιστώσει ὄχι φιλάνθρωπα καταστήματα, ἀλλὰ ἐπιχειρηματίαι, διὰ νὰ ἐνθυμηθῶ τὰ ὅσα μᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, νὰ πληρώνωμεν αὐτὰ τὰ μηχανήματα εἰς τὸ διπλάσιον τῆς πραγματικῆς των ἀξίας. Ἂς ἐνθυμηθῶμεν ὀλίγον τὸν Μέγδοβα εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Ὄχι μόνον τὸ κόστος, ἡ τρέχουσα διεθνὴς τιμὴ τοιούτων ἀγαθῶν κεφαλαιουχικῶν εἶναι κἄτι τὸ οὐσιαστικῶς ἀνύπαρκτον, δὲν εἶναι καμμία ἀξία εἰς τὸ Χρηματιστήριον τῆς Ν. Ὑόρκης ἢ τοῦ Λονδίνου, διὰ νὰ μὴ μποροῦμεν νὰ ἔχωμεν σαφὲς καὶ ἀδιαμφισβήτητον κόστος. Ὁμιλοῦμεν περὶ τρεχούσης τιμῆς καὶ αὐτὸ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι δύο φορὲς πάρα πάνω ἀπὸ τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν θὰ μπορούσαμε νὰ ἐπιτύχωμεν ἐὰν εἴχομεν μετρητὰ ἀνὰ χεῖρας μας, τὰ χρήματα ἢ ἐὰν τὰ εἴχαμεν δανεισθῆ διὰ νὰ ἀγοράσωμεν τὰ μηχανήματα, καὶ νὰ μὴ μᾶς κάμουν αἱ ἐπιχειρήσεις τοῦ ἐξωτερικοῦ αὐτὴν τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς παροχῆς τῶν μηχανημάτων ἐπὶ πιστώσει. Τέλος καὶ οἱ ξένοι τεχνικοὶ ἀποτελοῦν καὶ αὐτοὶ παράγοντα ηὐξημένου κόστους. Βέβαια, ἀναγνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι δὲν δυνατὸν παρὰ νὰ ἔλθουν ξένοι τεχνικοί, τὸ θέμα ὅμως εἶναι εἰς ποίαν ἔκτασιν πρέπει εἰς τοιαῦτα ἔργα νὰ χρησιμοποιοῦνται τεχνικοὶ καὶ πόσον χρόνον πρέπει νὰ ἀπασχοληθοῦν μὲ τὸ ἔργον αὐτό. Θὰ εἴπω καὶ πάλιν, ὅ,τι εἶπον διὰ τὴν μελέτην, δὲν ὑπάρχει πρόβλεψις. Εἰς αὐτὸν τὸν τόπον καὶ ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν εἴμεθα πάντοτε ἐπιμηθεῖς ὅπως χρόνια συζητοῦμεν διὰ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Ἀζώτου καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα δὲν γνωρίζομεν τί θὰ φτιάξωμεν. Τίποτε τὸ εἰδικώτερον συγκεκριμένον δὲν γνωρίζομεν. Ἔτσι περίπου γίνεται καὶ μὲ τοὺς τεχνικούς. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἀφοῦ ἐγνωρίζαμεν ὅτι θὰ φτιάξωμεν ἐργοστάσιον ἀζώτου, ὀλίγον χρόνον πρωτύτερα νὰ ἐκπαιδεύσωμεν Ἕλληνας τεχνικοὺς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τὴν συγκεκριμένην αὐτὴν ἐργασίαν; Ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, καὶ Κρατικὸν Ἵδρυμα Ὑποτροφιῶν, ὑπάρχουν καὶ ἄπειροι ἄλλαι ὑποτροφίαι καὶ ὑπάρχει καὶ ἡ δυνατότης, Ἕλληνας νέους τεχνικοὺς ἀρίστους καθ’ ὅλα, ἐξυπνοτάτους καὶ ἱκανωτάτους —ἡ φυλή μας ἔχει τὸ χάρισμα νὰ δύναται εὐκόλως νὰ προσαρμόζεται καὶ εἰς τὰς νέας τεχνικὰς μεθόδους καὶ νὰ ἀνταποκριθοῦν ὁπουδήποτε εὑρεθοῦν— θὰ ἠδυνάμεθα αὐτοὺς τοὺς νέους τεχνικούς, ἐγκαίρως νὰ τοὺς ἔχωμεν ἐκπαιδεύσει, ὥστε νὰ μὴ μᾶς στοιχίζῃ ἕνας εἰδικευμένος ἐργάτης 45.000 δραχ. τὸν μῆνα ἢ δὲν ξεύρω πόσα καὶ νὰ εὑρίσκουν ἀπασχόλησιν πάρα πολλοὶ Ἕλληνες νέοι τεχνικοὶ ἐπιστήμονες ἢ μὴ ἐπιστήμονες. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ λέγω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, διὰ νὰ εἴπω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἔχει ἀκόμη καιρὸν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, τρία χρόνια ἢ τέσσερα, ὅσα θὰ χρειασθοῦν διὰ νὰ κατασκευασθῇ τὸ ἐργοστάσιον, νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ ὅσο μπορεῖ γρήγορα. Ἔχομεν σκοπὸν νὰ κάμωμεν ἐργοστάσιον ἀζώτου, τώρα τὸ φτιάχνομεν, ἀντιμετωπίσατε, κινητοποιήσατε τὰς δυνατότητας ποὺ ἔχετε ἀπὸ ἀπόψεως ἐμψύχου ὑλικοῦ, βοηθήσατε νὰ ἐκπαιδευθοῦν Ἕλληνες, μὴ στείλετε τὸν οἱονδήποτε ἀπὸ ρουσφετολογίαν, στείλατε τοὺς καταλληλοτέρους καὶ κατὰ τὴν κρίσιν τῶν ἰδίων ἀνθρώπων ποὺ συμβουλεύεσθε, τῶν Καθηγητῶν τοῦ Πολυτεχνείου, νέους Ἕλληνας ἐπιστήμονας, διὰ νὰ ἔχετε ἔμψυχον ὑλικὸν Ἑλληνικὸν καὶ νὰ μὴ ἐπιβαρύνεται τὸ ἔργον μὲ αὐτὰς τὰς δυσαναλόγους ὑψηλὰς δαπάνας. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων ποὺ κάμνουν καμμίαν δημοκοπίαν εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ δὲν θέλω νὰ σᾶς δώσω ἀριθμοὺς δαπανῶν, διὰ νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἐξωφρενικὰ ὑψηλοί. Βέβαιον εἶναι, ὅτι ὁ ξένος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔλθῃ ἐδῶ, θὰ ζητήσῃ νὰ πληρωθῇ περισσότερον ἀπ’ ὅ,τι πληρώνεται εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἐὰν εἶναι πολλαπλάσιον αὐτοῦ τὸ ὁποῖον παίρνει ὁ Ἕλλην. Ἐάν, λοιπόν, ὁ τόπος μας λειτουργῇ κατὰ τρόπον ὠργανωμένον, ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ὄντως συντονίζῃ, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ συντονίζῃ, ἂς ἀντιμετωπίζῃ ἐγκαιρότερον αὐτὰ τὰ προβλήματα καὶ νὰ μὴ ἐπιβαρύνεται μὲ ἑκατομμύρια δολλάρια, δι’ ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι θὰ χρησιμοποιήσουν ξένους ἀλλοδαποὺς καὶ φυσικῷ τῷ λόγῳ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἴσως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δίδωμεν καὶ ποικίλας ἄλλας ἐξοργιστικὰς παροχὰς καὶ διευκολύνσεις τὰς ὁποίας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μετὰ δυσφορίας δέχεται καὶ διὰ νὰ σταθῶ εἰς μίαν μόνον μικρὰν λεπτομέρειαν κατὰ τὴν γνώμην μου, διότι τὸ μέγα πρόβλημα δι’ ἐμὲ εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ φτιαχθῇ κατὰ τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον τὸ ἐργοστάσιον διὰ νὰ βγάζῃ εὐθηνὸν λίπασμα, μία λεπτομέρεια εἶναι ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὴν φορολογίαν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων διὰ τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα θὰ προκύψουν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἴπομεν εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ξαναεἴπω, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀπαλλαγή, ἀποτελεῖ οὐσιαστικῶς δωρεὰν πρὸς τὰς ξένας Κυβερνήσεις τῶν ὁποίων οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι ὑπήκοοι. Ἕνας Ἀμερικανός, ἐρχόμενος εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀπαλλάσσεται μόνον τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου διὰ τὸ εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον πραγματοποιεῖ εἰς τὴν Ἑλλάδα, πληρώνει ὅμως αὐτὸν τὸν φόρον εἰς τὴν Ἀμερικήν, τῆς ὁποίας εἶναι ὑπήκοος καὶ ὅπου φορολογεῖται. Ἐὰν τὸν εἶχε πληρώσει εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ ἐξέπιπτεν ἀπὸ τὸν φόρον τὸν ὁποῖον θὰ ἐπλήρωνεν εἰς τὴν Ἀμερικήν, δηλαδὴ οὐσιαστικῶς, αὐτὴ ἡ φορολογικὴ ἀπαλλαγή, τὴν ὁποίαν κάμνει, ἀποτελεῖ δωρεὰν πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Τώρα ποία ὑπερτάτη ἐθνικὴ σκοπιμότης, ἐπιβάλλει νὰ δωρίζῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος αὐτὸ τὸ πενιχρὸν κονδύλιον ἀνασυγκροτήσεως εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, αὐτὸ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ τὸ διερευνήσω. Ἤκουσα τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ὁ ξένος, ὁ ὁποῖος ἔρχεται εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἐμπιστεύεται τοὺς Ἑλληνικοὺς φορολογικοὺς νόμους, δὲν γνωρίζει κατὰ ποῖον τρόπον θὰ φορολογηθῇ. Νομίζω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα, εἶναι ἀχαμνὸν ἔναντι τοῦ ἀντιθέτου ἐπιχειρήματος τὸ ὁποῖον ἐμνημόνευσα.

§41Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Γνωρίζετε, ἐὰν ὑπάρχῃ σύμβασις, διότι οἱ τεχνικοὶ θὰ ἔλθουν ἀπὸ τὴν Γερμανίαν καὶ ἀπὸ τὴν Γαλλίαν, γνωρίζετε ἐὰν ὑπάρχῃ σύμβασις, ἡ ὁποία νὰ ρυθμίζῃ τὴν μὴ διπλῆν φορολογίαν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας καὶ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας;

§42Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ εἶπον.

§43Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὑπάρχει;

§44Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὑπάρχῃ συγκεκριμένη, ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι μεταξὺ ὅλων τῶν Κρατῶν ἰσχύει.

§45Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Συνεπῶς, διότι σεῖς ὡμιλήσατε περὶ Ἑλλάδος καὶ Ἀμερικῆς, μπορεῖ ὅμως νὰ ὑπάρχῃ ἄλλο φορολογικὸν καθεστὼς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας καὶ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας.

§46Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω ἀπὸ ποῦ θὰ ἔλθουν οἱ τεχνικοί.

§47Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Θὰ εἶναι Γερμανοὶ καὶ Γάλλοι.

§48Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐὰν σᾶς ἐνδιαφέρῃ νὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν, δύναμαι ἐντὸς ἑνὸς τετάρτου νὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ὑπάρχῃ σχετικὴ σύμβασις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας καὶ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας, διότι αὐτὸ εἶναι πάγιον καθεστώς, τὸ ὁποῖον διέπει τὴν φορολογικὴν νομοθεσίαν ὅλων τῶν πολιτισμένων Κρατῶν. Ἁπλῆ φορολογία πουθενὰ δὲν ἀναγνωρίζεται. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ συμπέρασμα τῶν ὅσων εἶπον, ὡς πρὸς τὸ κόστος, εἶναι, ὅτι τὸ κόστος εἶναι δυσαναλόγως ὑψηλόν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προσθέσω, ὅτι ἡ ὅλη σύμβασις δὲν εἶναι σύμβασις, ἴσως ἀποικιακὴ ὅπως τὴν ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Κιτσίκης, ἀλλὰ εἶναι σύμβασις, ἡ ὁποία χαρακτηρίζεται ἀπὸ πολλὴν προθυμίαν καὶ ἐλευθεριότητα εἰς παροχὰς ἔναντι τῶν ἀναδόχων. Δὲν θὰ μπῶ, ἐπαναλαμβάνω εἰς λεπτομερειακὴν συζήτησιν, εἶναι ἀδύνατον, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ τὴν παρακολουθήσῃ, πάντως δι’ οὓς λόγους συγκεκριμένως ἀνέφερον, ξεκινοῦμεν εἰς τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, ἐν ὄψει δυσμενῶν βασικῶν προϋποθέσεων.

§49Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Μητσοτάκη μοῦ ἐπιτρέπετε; Ἐπειδὴ εἴπατε, ὅτι εἶναι θέμα λεπτομερειῶν, νὰ σᾶς κάμω καὶ ἐγὼ μίαν ἐρώτησιν μὴ λεπτομερειακὴν. Ὑπῆρχε καμμία ἄλλη προσφορὰ καλλιτέρα; Διότι τότε μόνον θὰ εἴχατε δικαίωμα νὰ κατηγορήσητε τὴν Κυβέρνησιν, διότι ὁμιλεῖτε περὶ ἀχαμνῶν ἐπιχειρημάτων. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχετε συγκεκριμένως καλλιτέραν προσφοράν, πῶς κατηγορεῖτε τὴν Κυβέρνησιν, σεῖς δὲ ὁ πολιτευτὴς Κρήτης, ὁ ὁποῖος γνωρίζετε, ὅτι ἀπὸ τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν πραγματοποιεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὁ πληθυσμὸς τῆς Κρήτης, μὲ τὴν βεβαίαν ἀγορὰν 260.000 τόννων γύψου ἐτησίως εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν 400–450 χιλ. δολλάρια ἐτησίως καὶ κατηγορεῖτε τὴν Κυβέρνησιν, διότι πραγματοποιεῖ αὐτὸ τὸ ἔργον χωρὶς στοιχεῖα;

§50Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θέλετε νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἐνδιαφέρομαι διὰ τὰ συμφέροντα τῆς Κρήτης;

§51Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω. Παραβλέπετε καὶ τὸ ἰδικόν σας συμφέρον ἐκ τῆς συμβάσεως αὐτῆς.

§52Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ ἐκτιμῶ ἐγώ, μὲ τὰ ἰδικά μου κριτήρια τὸ τοπικόν μου συμφέρον. Δὲν εἶπον, ὅτι ὑπῆρξε καμμία συγκεκριμένη καλλιτέρα προσφορὰ κατὰ τὴν τελευταίαν φάσιν, οὔτε κατηγόρησα τὴν Κυβέρνησιν δι’ οἱουδήποτε εἴδους εὔνοιαν πρὸς κανένα. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρόθεσις εἰς ἐμὲ καὶ ὑποθέτω, ὅτι συνηθίζω νὰ εἶμαι σαφής, ὅταν ὁμιλῶ. Εἶπον, ὅτι ὁ ὅλος τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἔγινε ὁ διαγωνισμός, ἡ ἀνάγκη ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ προκρίνωμεν τὸ καλλίτερον σύστημα ἐξαεριώσεως τοῦ λιγνίτου, ὅπως ἐπέσαμεν εἰς τὰς τρεῖς Ἑταιρείας, ἐὰν θέλετε νὰ μπῶ εἰς περισσοτέρας λεπτομερείας, θὰ σᾶς ἐνθυμίσω, ὅτι εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἠρώτησα: καλὰ ἀφοῦ κατελήξατε εἰς τρεῖς ἑταιρείας ποὺ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἴχατε καταλήξει, ἐὰν ἐγνωρίζατε τὸ σύστημα, ἐκ τῶν προτέρων, τῆς ἐξαεριώσεως, τὸ ὁποῖον ἐκ τῶν ὑστέρων εὑρήκατε, ὅτι εἶναι καλλίτερον καὶ τὸ ἐθέσατε εἰς τὴν προδιαγραφὴν καὶ ἐλέγατε ὅτι θὰ δεχθοῦμε προσφορὰς μόνον μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα, ἐνδέχεται, ὅτι θὰ ὑπῆρχον ἄλλαι προσφοραὶ καὶ ὄχι μόνον αἱ δύο.

§53Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Μοῦ ἐπιτρέπετε, διότι ἐπανελήφθη αὐτό, δὲν ἐνθυμοῦμαι καὶ ἀπὸ ποῖον ἄλλον συνάδελφον. Ἐλέχθη, δηλαδή, ὅτι ἔπρεπε νὰ γνωρίζωμεν ἐκ τῶν προτέρων, ἐὰν θὰ ἐπροτιμούσαμεν τὸ σύστημα COPERS ἢ LOURGE ἢ ROUBEL καὶ σᾶς ἐρωτῶ, πότε θὰ προσεφέρετο μικροτέρα τιμὴ διὰ τὸ οἱονδήποτε σύστημα, ὅταν ὁ Κόπερς θὰ εἶχε ἐκ τῶν προτέρων ἐξησφαλισμένον, ὅτι οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦτο ἡ τιμὴ διὰ τὸ σύστημά του, θὰ ἐπροτιμᾶτο τὸ σύστημα τὸ ἰδικόν του, ἢ ὅταν θὰ εἶχε καὶ αὐτὸς τὸν φόβον τοῦ ἀνταγωνισμοῦ μὲ ἄλλα συστήματα;

§54Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ σύστημα δὲν προσέφερεν ὁ Κόπερς, ἀλλὰ ἑταιρεία...

§55Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ προσέφερεν ἐμμέσως. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§56Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κατὰ συνέπειαν, ἡ κᾶθε ἑταιρεία, θὰ ἠδύνατο νὰ τὸ κάμῃ καὶ ὁ Κόπερ θὰ εἶχε συμφέρον νὰ κάμῃ τὴν καλλιτέραν δυνατὴν τιμὴν καὶ ὅρους.

§57Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ ἀντίθετον. Ἐὰν ὁ Κόπερ εἶχε ἐκ τῶν προτέρων ἐξησφαλισμένον, ὅτι θὰ ἐπροτιμᾶτο τὸ ἰδικόν του σύστημα, κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ, ὅτι δὲν θὰ εἶχε προσφέρει καὶ εἰς τὰς 7 ἢ 14 ἑταιρείας τὸ σύστημά του αὐτὸ πολὺ ἀκριβότερον, ποὺ ἐφοβεῖτο τὸν ἀνταγωνισμὸν τῶν ἄλλων συστημάτων.

§58Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ Κόπερ ἀσφαλῶς θὰ προσέφερε τὸ σύστημά του εἰς μίαν ὡρισμένην τιμήν, διότι δὲν τὸ ἀγοράζει ἡ Ἑλλὰς μόνον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀπάντησιν εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Μπουρνιᾶ. Δὲν θέλω νὰ μπῶ εἰς λεπτομερείας. Ἐμένα, αὐτὸ τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει, εἶναι ὅτι αὐτὸ τὸ ἐργοστάσιον ξεκινᾷ μὲ μίαν ἐπιβάρυνσιν 60 ἑκατομ. δολλαρίων, καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα μπαίνει ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τὸ κόστος τοῦ ἑτοίμου προϊόντος, διότι, εἰς τὸ τέλος–τέλος, αὐτὸ ἐνδιαφέρει. Ἐὰν πρόκειται ἡ ἀγροτική μας οἰκονομία νὰ ὠφεληθῇ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, θὰ ὠφεληθῇ μόνον ἐὰν τὸ λίπασμα, τὸ ὁποῖον κατασκευάζεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, στοιχίζῃ εὐθηνότερα ἀπ’ ὅ,τι τὸ ἀγοράζομεν σήμερον. Ἡ συναλλαγματικὴ διαφορὰ εἶναι οὐσιώδης. Ὅπως ἐκ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἀζώτου ἔχομεν μίαν οἰκονομίαν συναλλάγματος, ἀλλὰ οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸ βασικὸν πρόβλημα τῆς παρούσης συμβάσεως. Ἡ οἰκονομία τοῦ συναλλάγματος, εἶναι ἕνα ἀγαθόν, εἰς στιγμὴν μάλιστα τοιαύτης συναλλαγματικῆς δυσχερείας, καὶ ἐν ὄψει ἀναμενομένης δυσχερείας διὰ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου ἀποτελεῖ ἕνα κέρδος τῆς οἰκονομίας μας, δὲν ἀποτελεῖ τὴν βασικὴν μας ἐπιδίωξιν. Ἡ βασικὴ μας ἐπιδίωξις εἶναι νὰ στοιχίσῃ εὐθηνότερα τὸ λίπασμα, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ τὸ ἐπιδοτοῦμεν. Προσεπάθησα νὰ ἔχω στοιχεῖα ἐπ’ αὐτοῦ, δυστυχῶς δὲν ξεύρω ἐὰν δικαιολογημένως ἢ ἀδικαιολογήτως, δὲν θέλω νὰ εἴπω ἀδικαιολογήτως, δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις, δὲν δύναται προφανῶς νὰ δώσῃ στοιχεῖα περὶ τοῦ κόστους τοῦ ἑτοίμου προϊόντος ἀπὸ τὸ μέλλον νὰ κατασκευασθῇ ἐργοστάσιον ἀζώτου.

§59Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐννοεῖτε πότε; Διότι ἡ Κυβέρνησις ἔδωσε ὡρισμένα στοιχεῖα καὶ τὰ ἔδωσε καὶ εἰς χεῖρας τοῦ κ. Κιτσίκη καὶ τὰ συζητήσαμεν καὶ χθές, ἀλλὰ ἔχετε τὴν ἀπαίτησιν νὰ σᾶς εἴπῃ ἀπὸ σήμερον καὶ νὰ ἐγγυηθῇ ἡ Κυβέρνησις πόσον θὰ στοιχίζουν τὰ λιπάσματα μετὰ 4 χρόνια, αὐτὸ εἶναι μία ὑπερβολικὴ ἀπαίτησις.

§60Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐὰν ἐξασφαλίζωνται τιμαὶ διεθνοῦς ἀνταγωνισμοῦ.

§61Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μποροῦμεν νὰ εἴπωμεν εἶναι, ὅτι ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας θὰ εἶναι εὐθηνότερον τὸ λίπασμα ποὺ θὰ παράγεται ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ εἰσάγεται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§62Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ συμβαίνει νὰ εἶναι τεχνικός......

§63Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ἡ διεθνὴς τιμὴ μᾶς ἐνδιαφέρει. Κύριε ὑπουργέ, βασικὸς ἔλεγχος τοῦ παρόντος νομοσχεδίου θὰ εἶναι τὸ κόστος τοῦ λιπάσματος. Ἀνταποκρίνεται αὐτὸ πρὸς τὸ κόστος τῶν συνήθων ἄλλων ἀναλόγων βιομηχανιῶν τῶν γειτονικῶν κρατῶν; Ναί ἢ ὄχι; Τὴν αὐτὴν ἐρώτησιν σᾶς εἶχον ἀπευθύνει καὶ ὅταν συνεζητεῖτο ἡ σύμβασις τοῦ διϋλιστηρίου. Δυστυχῶς τότε διεβεβαιώσατε......

§64Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Σᾶς ἀπήντησα χθὲς εἰς τὴν ἐρώτησίν σας, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι δὲν μὲ ἐπροσέξατε. Ἔδωσα πρὸς τὴν Βουλὴν ἀριθμοὺς ἐκ τῶν ὁποίων σαφῶς προκύπτει, ὅτι ἀντὶ τῶν 17 μὲ τὴν μεγαλυτέραν τιμὴν τῶν ἐτῶν 1957–58–59 ἢ 15 μὲ τὴν μικροτέραν τιμὴν τῆς αὐτῆς χρονικῆς περιόδου, τὸ αὐτὸ προϊὸν θὰ κοστίζῃ ἀπὸ ἀπόψεως ἐξόδων παραγωγῆς, στενῶς λαμβανομένων, 9,5 ἑκατομμ. δολλάρια. Ἐὰν δὲ εἰς τοῦτο προσθέσωμεν καὶ ἔξοδα ἀποσβέσεως πᾶμε εἰς τὰ 13. Ὑπάρχει ἕνα περιθώριον 2 καὶ 4 ἑκατομμ. ἐτησίως. Εἶναι εὐθηνότερον τὸ λίπασμα ἢ ὄχι;

§65Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, τὸ πρόβλημα τῆς χώρας αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅσον ἀφορᾷ τὴν σκοπιμότητα τοῦ παραγομένου ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως, εἶναι ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ ἀγροτικὴ οἰκονομία ἔχῃ τοὺς αὐτοὺς ὅρους συναγωνισμοῦ πρὸς τὴν διεθνῆ ἀγοράν. Δυστυχῶς αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχομεν ἀκριβότερα λιπάσματα, ἀκριβότερα μηχανήματα, ἀκριβότερα καύσιμα, ἀλλὰ ἐρωτᾶται θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ μέλλον, προκειμένου νὰ συναγωνισθῶμεν τὰς ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ, θὰ ἔχωμεν καὶ ἀκριβότερα τῶν γειτονικῶν χωρῶν, ἐπιφανειακὰ λιπάσματα, τὰ ὁποῖα θὰ παράγωνται ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον αὐτό; Ἐὰν ἡ ἀπάντησίς σας εἶναι ἱκανοποιητική, οὐδεὶς ἀρνεῖται......

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρεκάλουν, ἄνευ διακοπῶν νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις.

§67Η. ΗΛΙΟΥ. Κατ’ ἀρχὴν τὴν διακοπὴν τὴν ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργός, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν πράγματι ἐδώσαμεν, διότι εἶναι ἕνα ἔργον ἐπὶ τοῦ ὁποίου κατ’ ἀρχὴν συμφωνοῦμεν, νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν συζήτησιν, ὅταν διακόπτεται συνεχῶς ὁ ρήτωρ...

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ ἐπρολάβατε, κύριε Ἠλιοῦ. Θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί.

§69Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τοῦ κ. ὑπουργοῦ δὲν ἠμπορῶ νὰ μὴ δεχθῶ διακοπάς.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κωστῆς εἶναι ἐγγεγραμμένος καὶ θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξῃ.

§71Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Παραιτοῦμαι τῆς ὁμιλίας μου ἂν γίνουν αἱ διευκρινήσεις αὐταί.

§72Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δέχομαι κατ’ ἀρχήν, πᾶσαν διακοπήν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον δὲν συμφωνεῖ μαζί σας.

§74Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δικαίωμα τοῦ Προεδρείου νὰ ἔχῃ τὰς ἀπόψεις του καὶ δικαίωμα ἰδικόν μου εἶναι νὰ ἔχω τὰς ἰδικάς μου ἀπόψεις. Νομίζω, ὅτι καλόπιστοι διακοπαί, εἶναι δυνατὸν νὰ βοηθήσουν τὴν διευκρίνησιν τοῦ θέματος. Ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν κύριον ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος εἶναι τεχνικός, ὅτι αὐτοῦ τοῦ εἴδους οἱ ἀφορισμοί, ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ εἶναι εὐθηνότερον τὸ λίπασμα ἀπὸ ὅ,τι στοιχίζει σήμερον ἀγοραζόμενον ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, δὲν μοῦ ἀρέσουν. Προσεπάθησα νὰ ἐλέγξω ἀριθμοὺς καὶ θὰ σᾶς εἴπω ποῖα ἦσαν τὰ ἐπιτεύγματά μου. Πρῶτον ἐζήτησα νὰ μοῦ δοθῇ ἕνα κόστος παραγωγῆς ἑτοίμου προϊόντος. Τί θὰ στοιχίζῃ δηλαδὴ ἡ θειϊκὴ ἀμμωνία, ἡ νιτρικὴ ἀμμωνία καὶ ὅλα τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ παράγῃ τὸ ἐργοστάσιον κατὰ τόννον. Δυστυχῶς, ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἔδωσε στοιχεῖα. Ἔδωσε στοιχεῖα τοῦ Δανικοῦ Οἴκου, τὸν ὁποῖον συνεβουλεύθη, αἰσιόδοξος πράγματι, διότι ἐμφανίζουν πολὺ χαμηλότερον κόστος. Αὐτὰ τὰ στοιχεῖα τὰ ἔδωσε εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν κατὰ τὴν σχετικὴν συζήτησιν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν τὰ στοιχεῖα αὐτά, ἀποτελοῦν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐγγυᾶται ὁ Δανικὸς Οἶκος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶπον εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ἐπαναλάβω δημοσίᾳ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐν προκειμένῳ ὑπεύθυνος Κυβερνητικὴ δήλωσις, διότι τὸν Δανὸν σύμβουλον δὲν πρόκειται νὰ τὸν ξαναΐδωμεν μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἐνῷ ἐδῶ θὰ ξανασυναντηθῶμεν μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ θὰ ἠθέλαμεν νὰ τοῦ ὑπενθυμίσωμεν αὐτὰ ποὺ λέγομεν ἀπόψε. Ὁ μόνος θετικὸς σχετικὸς ὑπολογισμός, ὁ ὁποῖος γίνεται, εἶναι ὁ πίναξ κόστους τῶν λιπασμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ κατασκευασθοῦν μὲ βάσιν τὴν παραγωγὴν ἀζωτούχων λιπασμάτων, περιεκτικότητος 74 ἑκατ. τόννων ἀζώτου, τὸν ὁποῖον ἔδωσεν εἰς τὸν κ. Κιτσίκην ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ ἐγένετο καὶ χθὲς λόγος. Ἀπὸ τὸν πίνακα αὐτὸν προκύπτει, ὅτι τὸ λίπασμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀγοράζεται σήμερον μὲ τὰς διεθνεῖς τιμάς, τὰς πραγματοποιηθείσας ὑπὸ τῆς ΑΤΕ, τὰ ἔτη 1957, 1958, 1959, ἡ ποσότης τῶν λιπασμάτων, ἡ ὁποία θὰ ἀγοράζεται 15.260.000, θὰ στοιχίζῃ 13.220.000, δηλαδὴ 2.000.000 περίπου εὐθηνότερον. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἴδωμεν καὶ τὸ κόστος, τὸ ὁποῖον ἔδωσεν ὁ κ. ὑπουργός, τί περιλαμβάνει.

§75Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ τιμαὶ τῶν λιπασμάτων, τὰς ὁποίας ἐπέτυχε σήμερον, εἶναι τσὶφ ἢ φόμπ;

§76Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τσίφ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἴδωμεν, ὁ πίναξ αὐτὸς μὲ ποίας προϋποθέσεις συνετάγη. Πρῶτον, πρέπει νὰ εἴπω, διὰ τὰ ἐτήσια ἔξοδα παραγωγῆς. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὰ ἀνερχόμενα εἰς 3.400.000. Δὲν δύναμαι νὰ ἔχω περὶ αὐτῶν γνώμην. Ἁπλῶς τὰ σημειώνω, διὰ νὰ ἐνθυμηθῶμεν μίαν ἡμέραν. Εἶναι μία διαβεβαίωσις, τὴν ὁποίαν παρέχει ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸ Σῶμα.

§77Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Στηριζομένη εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Συμβούλου της.

§78Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τότε, θὰ πρέπει νὰ ἀντιδικήσωμεν εἰς τὸν μέλλον μὲ τὸν Δανόν.

§79Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἶναι τελείως ἀδύνατον διὰ τὴν Κυβέρνησιν, μὴ διαθέτουσαν τὸ κατάλληλον τεχνικὸν προσωπικόν, νὰ γίνῃ ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ κόστους. Ἐπέλεξεν ἕνα Σύμβουλον, εἰς τὸν ὁποῖον ἔχει ἐμπιστοσύνην καὶ διὰ τὸν ὁποῖον εἶναι ὑπεύθυνος ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλά, οἱ ὑπολογισμοὶ δὲν εἶναι, βεβαίως τῆς Κυβερνήσεως.

§80Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν παρέχει καμμίαν ἐξασφάλισιν πρὸς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Τὴν εὐθύνην, τὴν διατηρεῖ ὁ Δανὸς Σύμβουλος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀναφερόμενος εἰς τὰς ἀπόψεις τοῦ Δανοῦ, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς: Τὰ ἔξοδα κεφαλαίου, ὑπολογίζονται μὲ βασικὸν κεφάλαιον 40 ἑκατ. δολλαρίων, ἐνῷ τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιηθῇ, εἶναι 60 ἑκατ. δολλαρίων. Τότε, ἀναμφισβητήτως, τὰ 3.820, τὰ ὁποῖα εἶναι ἔξοδα κεφαλαίου, θὰ πρέπει νὰ αὐξηθοῦν κατὰ 50% καὶ αὐτομάτως δὲν θὰ ἔχωμεν τὴν οἰκονομίαν, τὴν ὁποίαν ὑπολογίζει ὁ Δανὸς Σύμβουλος.

§81Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δηλαδή, θέλετε καὶ ἀπόσβεσιν τῆς ἀποσβέσεως.

§82Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν θέλω αὐτό. Περὶ αὐτοῦ, θὰ ὁμιλήσω εἰς τὸ τρίτον κεφάλαιον. Δὲν συνεννοήθημεν, κύριοι, τί εἶναι ἀπόσβεσις καὶ τί εἶναι ἐξυπηρέτησις δανείου. Αὐτὸ τὸ φυλάττω διὰ τὸ τέλος, διότι θὰ εἶναι καὶ ἀντικείμενον διακοπῶν καὶ ἐλπίζω νὰ συνεννοηθῶμεν. Λέγω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργός, εἰς τὸν ὑπολογισμόν, ὑπολογίζει ἀπόσβεσιν. Ἀλλὰ ποίου κεφαλαίου; Ὑπολογίζει ἀπόσβεσιν 40 ἑκατ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ στοιχίσῃ 60 ἑκατ., ὁπότε ἡ ἐτησία ἀπόσβεσις θὰ εἶναι κατὰ 60% ἀνωτέρα. Συνεπῶς, δὲν ἔχει τὸ Κράτος οἰκονομίαν καὶ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Δανοῦ. Τὸ θέμα τοῦ κόστους εἶναι βασικόν, διότι τὸ Κράτος ἔχει ἐλευθερίαν πολιτικῆς ἐπὶ τῶν λογαριασμῶν, ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι τί θὰ γίνῃ σήμερον, ὄχι τί θὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις μετὰ μίαν 4ετίαν. Εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει δίκαιον, ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι, ἐὰν μὲ τὴν παροῦσαν σύμβασιν, οἱαδήποτε μελλοντικὴ πολιτικὴ τοῦ Κράτους, διευκολύνεται ἢ ὄχι, ἔναντι τῆς τιμῆς τῶν λιπασμάτων. Αὐτὸ εἶναι ποὺ συζητοῦμεν, διότι εἶναι μελλοντικὴ πολιτικὴ τὸ τί θὰ κάμουν αἱ τότε Κυβερνήσεις. Κατὰ συνέπειαν, δὲν δύναμαι νὰ ἔχω βεβαιότητα, δὲν θέλω νὰ ἔχω καμμίαν ἐλπίδα, ὅτι τὰ λιπάσματα θὰ παραχθοῦν μὲ μικρότερον κόστος ἀπὸ ὅ,τι στοιχίζουν εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν. Πολὺ μᾶλλον, ἀφοῦ ἔχομεν ὡς δεδομένον, ὅτι τὰ ἀζωτοῦχα λιπάσματα εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν, παρουσιάζουν πτῶσιν τιμῆς. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ διεθνὴς συναγωνισμός, θὰ διατηρῇ εἰς τὸ μέλλον τὴν πτῶσιν τῆς διεθνοῦς τιμῆς. Κατὰ συνέπειαν, θὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος, καὶ ἐφιστῶ ἐπ’ αὐτοῦ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, νὰ μᾶς στοιχίζουν περισσότερον τὰ λιπάσματα, ἀπὸ ὅ,τι στοιχίζουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν μίαν συναλαγματικὴν ὠφέλειαν, ἀλλ’ ὄχι καὶ ὠφέλειαν ἀπὸ ἀπόψεως τιμῆς. Τὸ τρίτον θέμα, εἶναι τὸ πρόβλημα τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν θὰ δύναται νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ Κράτος, μετὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου, ἀναφορικῶς πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ λιπάσματος. Διότι ἡ σκέψις μου στρέφεται πάντοτε γύρω ἀπὸ τὴν τιμὴν τοῦ λιπάσματος. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, ποὺ κυρίως μὲ ἐνδιαφέρει. Εἴπομεν προηγουμένως, καὶ θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὸ σημεῖον τῆς διαφωνίας μου μὲ τὸν κ. ὑπουργόν, ὅτι ἄλλο πρᾶγμα εἶναι ἡ πληρωμὴ τοῦ δανείου καὶ ἄλλο ἡ ἀπόσβεσις. Εἶναι τελείως ξεχωριστὰ καὶ διακεκριμένα πράγματα. Αὐτὸ πρέπει νὰ καταστῇ σαφές. Πρέπει νὰ τὰ ξεκαθαρίσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ μυαλό της, ἐὰν εἶναι ἀποφασισμένη, οὐσιαστικῶς ἀπὸ τὰ κονδύλια τῶν ἐπενδύσεων νὰ διαθέσῃ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ χρειασθῇ, διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου, μικρὸ ἢ μεγάλο, καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν, διὰ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ κόστους, ἐνδιαφέρει μόνον ἡ ἀπόσβεσις. Κύριε ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, πρέπει νὰ συμφωνήσητε εἰς αὐτό, ποὺ σᾶς εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης χθές, διότι, δυστυχῶς, εἶναι ἀμείλικτος ἡ λογικὴ τῶν πραγμάτων καὶ δὲν εἶναι ἐπιδεικτικὸν ἀμφισβητήσεως, ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς αὐτὸς τοῦ κόστους, ποὺ μᾶς δίδει 13.220.000, σημαίνει, ὅτι τὴν δαπάνην ὁλόκληρον θὰ τὴν ἀναλάβῃ ὁ προϋπολογισμός, τὰ κονδύλια τῶν ἐπενδύσεων, καὶ δὲν θὰ αὐτοεξυπηρετηθῇ τὸ ἐργοστάσιον, ὡς πρὸς τὸ δάνειον, παρὰ μόνον ὡς πρὸς τὴν ἀπόσβεσιν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ τὸ κάμω ἀκόμη σαφέστερον ἐὰν θέλετε. Ὁπωσδήποτε θὰ πρέπει οἰκονομικῶς νὰ ξεκινήσωμεν ἀπὸ τὰ κριτήρια τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας. Ὅταν παρέλθῃ ὁ χρόνος ζωῆς τοῦ ἐργοστασίου νὰ ἔχωμεν πραγματοποιήσει τὴν ἀπόσβεσιν καὶ νὰ ἔχωμεν πληρώσει καὶ τὸ δάνειον. Ἐὰν ξεκινήσωμεν ἀπὸ αὐτὴν τὴν προϋπόθεσιν, κύριε ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, θὰ πρέπει τὸ λίπασμα νὰ ἐπιβαρυνθῇ καὶ μὲ τὴν ἀπόσβεσιν καὶ μὲ τὴν πληρωμὴν τοῦ δανείου. Σεῖς λέγετε, κ. ὑπουργέ, ὅτι δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει τὸ δάνειον καὶ δὲν θέλετε. Σᾶς ἐνδιαφέρει ἁπλῶς καὶ μόνον νὰ ἔχετε πληρώσει τὸ δάνειον καὶ ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, νὰ ξανακάμετε δάνειον, διὰ νὰ ξανακάμετε τὸ ἐργοστάσιον.

§83Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Συμφωνοῦμεν εἰς τὸ ὅτι, τὰ μὲν κεφάλαια, τὰ ὁποῖα θὰ διατεθοῦν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, θὰ πρέπει νὰ ἔχουν ἀποσβεσθῆ, ὅταν θὰ φθάσῃ ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐργοστάσιον θὰ ἔχῃ ἀποθάνει.

§84Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὰ κεφάλαια τῶν ἐπενδύσεων, θέλετε νὰ τὰ ἀποσβέσητε καὶ αὐτά. Ἄλλο εἶπον, εἶπον, ὅτι ἔχετε ἀπὸ τὴν μίαν μεριὰ τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξοφληθῇ καὶ ἔχετε καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ τὴν ἀνάγκην τῶν ἀποσβέσεων ἐν τῇ ἐννοίᾳ, ὅτι, ὅταν θὰ ἔχῃ ἀποθάνει τὸ ἐργοστάσιον, πρέπει νὰ ἔχετε τὰ χρήματα διὰ νὰ τὸ ξαναφτιάξετε. Αὐτὸ εἶναι τὸ νόημα τῆς ἀποσβέσεως. Λοιπόν, ξεκαθαρίστε μας, ποία εἶναι ἡ πρόθεσίς σας. Αὐτὸ πρέπει νὰ μᾶς εἰπῆτε, ἂν καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἔχει πάρα πολὺ ἀξίαν, διότι αἱ μελλοντικαὶ Κυβερνήσεις θὰ τὸ ἀντιμετωπίσουν.

§85Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ποία εἶναι ἡ προοπτική. Καὶ μοῦ φαίνεται ὀλίγον περίεργον, πῶς δὲν ἠμποροῦμε νὰ συνεννοηθῶμεν, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ.

§86Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐξ ἐπενδύσεων. Ἂς ὑποτεθῇ, ὅτι ἔχομεν ἕνα ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν κατασκευάσει ἀπὸ ἰδικά μας χρήματα.

§87Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου καὶ ὅτι πρέπει, ἐντὸς 15 ἐτῶν, νὰ ἔχωμεν ἐπιστρέψει εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον τὰ χρήματα αὐτά, διότι αἱ ἐγκαταστάσεις, τὰς ὁποίας θὰ κατασκευάσωμεν μὲ τὰ χρήματα αὐτά, μετὰ 15 ἔτη, θὰ ἔχουν ἀποθάνει καὶ ἐὰν δὲν ἔχωμεν ἐπιστρέψει αὐτὰ τὰ χρήματα ὀπίσω εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, τότε θὰ εἴμεθα κακοὶ νοικοκυραῖοι, διότι θὰ εὑρεθῶμεν μετὰ τὴν 15ετίαν πτωχότεροι κατὰ τὴν ἀξίαν αὐτῶν τῶν χρημάτων, ποὺ ἐστοίχισαν αἱ ἐπενδύσεις αὐταί. Εἶναι ἔτσι;

§88Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§89Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ πρόβλημα, δηλαδή, τῶν ἀποσβέσεων, ὁ σκοπὸς τῶν ἀποσβέσεων, εἶναι, εἰς τὸ τέλος, ὅταν θὰ ἀποθάνῃ μία ἐγκατάστασις, νὰ μὴ εἶναι πτωχότερος ὁ ἰδιοκτήτης, ἀπὸ ὅ,τι ἦτο εἰς τὴν ἀρχήν.

§90Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὀρθότατα.

§91Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τοὐλάχιστον, αὐτὸ κάμνουν αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις.

§92Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ αἱ Δημόσιαι.

§93Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Θὰ πρέπει, δηλαδή, εἰς τὸ τέλος τῆς 15ετίας, ἀπὸ τὴν ἐπιχείρησιν τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, τὸ Δημόσιον Ταμεῖον νὰ μὴ ἔχῃ ζημιώσει. Πρὸς τοῦτο, τὶ χρειάζεται; Ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἔχῃ εἰσπράξει ἐκεῖνα, τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ διαθέσῃ ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου διὰ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, ἀφ’ ἑτέρου δέ, νὰ ἔχῃ ἐξοφλήσει τὰ δάνεια. Ἐάν, λοιπόν, ὡς ἐξυπηρέτησις τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν εἶναι διφυές, ἀφ’ ἑνὸς κεφαλαίου τοῦ Κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου κεφαλαίου δανεικοῦ, διὰ νὰ μὴ εἶναι πτωχότερον τὸ Δημόσιον Ταμεῖον εἰς τὸ τέλος τῆς ζωῆς τοῦ ἐργοστασίου, θὰ πρέπει καὶ τὰ χρήματα αὐτά, ποὺ διετέθησαν ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου καὶ τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, νὰ ἔχουν ἐξοφληθῆ.

§94Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ εἷς τόκος.

§95Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Καὶ τὰ δύο αὐτά, προβλέπονται εἰς τὸ σημείωμα ποὺ ἔχετε, ἀλλὰ ἐὰν διαφωνοῦμεν ὡς πρὸς τὸ ὕψος...)

§96Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι χωριστὸν κεφάλαιον. Ὑποθέτω, εἰς αὐτὸ συνεννοούμεθα.

§97Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Λέγομεν ἔξοδα κεφαλαίου, ἐτήσιαι ἀποσβέσεις καὶ τόκοι, διὰ τὸ ποσὸν τὸ συναλλαγματικὸν 2.900.000. Καὶ λέγομεν ἀποσβέσεις καὶ τόκοι ...... (δὲν ἠκούσθη) ...... 7.260.000. Καλύπτονται, δηλαδή, καὶ τὰ δύο αὐτὰ στοιχεῖα. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι ποὺ δὲν συμφωνοῦμεν.

§98Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Συνεννοούμεθα πλήρως καὶ χαίρω διότι τὸ πρᾶγμα πηγαίνει πρὸς διευκρίνησιν. Θὰ καταλήξωμεν, κ. ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ. Ὀρθῶς λέγετε, ὅτι τὸ θέμα τῆς ἀποσβέσεως εἶναι μία τελείως σαφὴς οἰκονομικὴ ἔννοια ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη. Ὅταν συμβῇ νὰ ἔχετε κάμει δάνειον διὰ νὰ πραγματοποιήσετε ἕνα ὅρον, ὑπάρχει χωριστὸν τὸ θέμα τοῦ δανείου. Ἐὰν θέλετε ν’ ἀπομένῃ τὸ δάνειον, δάνειον καὶ ἡ ἀπόσβεσις, ἀπόσβεσις, τότε εἶναι μία ἄποψις. Θὰ ἔχετε αὐτὴν τὴν ἐπιβάρυνσιν, τὴν ὁποίαν ἔχετε. Ἐὰν θέλετε νὰ πληρώσῃ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων, ὁ κρατικὸς προϋπολογισμὸς καὶ νὰ δύναται πάλιν μετὰ 15ετίαν νὰ κάμῃ τὸ ἐργοστάσιον, πάλιν θὰ ἔχετε αὐτὸ τὸ οἰκονομικὸν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον μᾶς δίδετε εἰς τὸ σημείωμα. Ἐὰν θέλετε, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον χαίρω, διότι δὲν τὸν φανταστήκατε κἄν, καὶ τὸ δάνειον νὰ πληρώσετε καὶ τὴν ἀπόσβεσιν νὰ κάμετε, τότε θὰ φθάσετε εἰς ἐξωφρενικὴν ἐπιβάρυνσιν.

§99Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἀκριβῶς, αὐτὸ πρόκειται. Δὲν πρόκειται νὰ προβλεφθοῦν αἱ ἀπαιτήσεις οὐδαμόθεν. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ τέλος τῆς 15ετίας καὶ τὰ κεφάλαια ποὺ θὰ ἔχωμεν διαθέσει νὰ ἔχουν ἀποσβεσθῆ καὶ τὰ δάνεια νὰ ἔχωμεν πληρώσει καὶ νὰ ἔχωμεν ἐξοικονομήσει ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἐργοστασίου καὶ εἰς βάρος τοῦ ἀγρότου ἰσόποσον πρὸς τὸ δάνειον ποσόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ φαντασθῇ. Καὶ ἀπορῶ πῶς γίνεται συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς τοιούτου θέματος.

§100Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Χαίρομαι, διότι κάμνετε τὴν πρώτην διευκρίνησιν. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ὁ κρατικὸς προϋπολογισμός, αἱ ἐπενδύσεις, ἂς ξεχάσωμεν τὸ δάνειον, αὐτὸ σημαίνει, ὅτι τὸ Κράτος κάμνει τὴν ἐπένδυσιν καὶ ὅτι φροντίζει νὰ ἐξασφαλίσῃ ἁπλῶς καὶ μόνον τὰς ἀποσβέσεις. Ὅταν θὰ ἔχῃ ἀποθάνει τὸ ἐργοστάσιον, νὰ ἔχῃ ἐξασφαλίσει τὸ Κράτος τὰ χρήματά του. Καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ πρέπει νὰ ἐπιβαρύνωμεν οἰκονομικῶς τὸ λίπασμα, μόνον μὲ τὰς ἀποσβέσεις αὐτὰς ποὺ περιλαμβάνονται ἐδῶ.

§101Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἀφοῦ ὑπολογίζετε καὶ τὰ μὲν καὶ τὰ δὲ καὶ ὑπάρχει διαφορά, διατὶ ἀνησυχεῖτε διὰ τὸ φθηνότερον λίπασμα. Ὑπάρχει, ἢ δὲν ὑπάρχει;

§102Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω διατὶ ἀνησυχῶ. Τὸ σημείωμα ποὺ ἔχω, θὰ μὲ ἀναγκάσετε νὰ κάμω μίαν ἐπανάληψιν, τὸ σημείωμα ὁμιλεῖ περὶ κεφαλαίων 40 ἑκατομ. Εἰς τὸ σημείωμα ποὺ ἔχω, δεύτερον, δὲν περιλαμβάνεται ἕνας ἐκ τῶν οὐσιαστικωτέρων παραγόντων. Λησμονεῖτε τοὺς τόκους. Καὶ αὐταὶ καὶ αἱ ἄλλαι ἀπόψεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ περὶ αὐτοεξυπηρετήσεως τοῦ ἔργου, εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι κυρίως μᾶς ἐμβάλλουν εἰς ἀνησυχίας. Κύριοι συνάδελφοι, ἐδῶ πλέον μπαίνομεν εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ προβλήματος. Ἡ σύμβασις ἀσφαλῶς πάσχει ἀπὸ μεγάλα ἐλαττώματα καὶ τὸ κόστος τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον κατασκευάζεται κατὰ τὴν πεποίθησίν μου εἶναι ἀπαραδέκτως ὑψηλόν. Ἀλλ’ ὅταν πρόκειται νὰ γίνουν τοιαῦτα βασικῆς σημασίας διὰ τὴν οἰκονομίαν μας ἔργα, ἡ προσωπική μου ἄποψις εἶναι, ὅτι καλλίτερον εἶναι νὰ γίνεται ἔστω καὶ ἐὰν γίνεται κατά τι ἀκριβότερον, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν ἐπιτυγχάνεται τὸ καλλίτερον δυνατόν, ὡς πρὸς τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς, ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ὅμως, θὰ ἀποτελέσῃ βαρύτατον σφάλμα διὰ τὴν οἱαδήποτε Κυβέρνησιν τὴν παροῦσαν, ἢ τὴν μελλοντικήν, ἐὰν ξεκινήσῃ ἀπὸ τὴν ἄποψιν, ὅτι πρέπει κριτήρια ἰδιωτικῆς οἰκονομίας νὰ καθορίσουν τὸν τρόπον τοῦ ὑπολογισμοῦ τῆς τιμῆς τῶν λιπασμάτων. Τεχνικῶς θὰ ἔχωμεν ἕνα Χ ἀποτέλεσμα. Δυστυχῶς ἐμένα δὲν μοῦ δημιουργεῖ καμμίαν ἐμπιστοσύνην τὸ ἀναμενόμενον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εὐνοϊκὸν ἀποτέλεσμα. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, κ. συνάδελφοι, ὅτι ὁ ἀντικειμενικός μας σκοπὸς εἶναι τὸ φθηνὸν λίπασμα καὶ ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν θὰ πρέπει ν’ ἀποδεχθῶμεν τὰς θυσίας διὰ τὴν ἐπίτευξιν τοῦ ἀντικειμενικοῦ σκοποῦ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἔκαμε τὴν δήλωσιν, ἢ ὑπέμνησε τοὐλάχιστον, ὅτι μετὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου τοῦ ἀζώτου θὰ ἀπαλλαγῇ ὁ προϋπολογισμὸς ἐκ τῶν ἐπιβαρύνσεων ἐκ τῆς ἐπιδοτήσεως τῶν λιπασμάτων τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§103Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Μετὰ τετραετίαν θὰ τὸ ἀποφασίσῃ ἡ μελλοντικὴ Κυβέρνησις.

§104Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶμαι βέβαιος, κ. ὑπουργέ, ὅτι θὰ τὸ ἀποφασίσῃ ἡ μελλοντικὴ Κυβέρνησις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω εἶναι, ὅτι ἡ στενόψυχος ἄποψις, ἡ ὁποία ἐκφράζεται δὲν εἶναι ἔστω καὶ ἀπὸ τὴν παρατήρησίν σας, ἐν ὄψει μελλοντικῆς ἀνάγκης, ἐν ὄψει μελλοντικοῦ προβλήματος, δὲν εἶναι ἡ ἐνδεδειγμένη εἰς τὸ θέμα αὐτό. Ἂς ἐλπίσωμεν, ὅτι θὰ ἔχωμεν μίαν ἐξοικονόμησιν τῆς τιμῆς ἀπὸ τὰς τεχνικὰς προϋποθέσεις ποὺ θὰ μᾶς δώσῃ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου. Αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ἀφορμὴν νὰ παύσῃ νὰ δίδῃ τὴν μικρὰν ἐπιδότησιν ὁ προϋπολογισμός. Τὸ πρόβλημα, κ. συνάδελφοι, καὶ ἐδῶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν κἄπως γενικωτέραν παρατήρησιν, τὸ πρόβλημα τῆς τιμῆς τοῦ λιπάσματος συνδέεται ὄχι μόνον μὲ τὴν ἐπιβίωσιν θὰ τολμοῦσα νὰ εἴπω τῆς Ἑλληνικῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας, ἀλλὰ συνδέεται μὲ τὴν δυνατότητα συναγωνισμοῦ τῶν Ἑλληνικῶν γεωργικῶν προϊόντων εἰς τὰς ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ. Γνωρίζετε, κ. συνάδελφοι, τὸ τρομερὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἀντιμετωπίζει ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία δὲν δύναται τὰ γεωργικά της προϊόντα νὰ τὰ διαθέσῃ εἰς τὰς ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ, διότι δὲν εἶναι δυστυχῶς αἱ τιμαί μας, τιμαὶ συναγωνιστικαὶ καὶ μία ἀπὸ τὰς βασικὰς ἐπιβαρύνσεις τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς τῶν Ἑλληνικῶν γεωργικῶν προϊόντων εἶναι ἡ τιμὴ τοῦ λιπάσματος, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν ὥραν εἶναι ἀπαραδέκτως ὑψηλή. Ἐὰν ὄντως θέλωμεν βελτίωσιν τῆς τύχης τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, βελτίωσιν τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ καὶ ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν καὶ συνθήκας συναγωνιστικότητος τῶν Ἑλληνικῶν γεωργικῶν προϊόντων εἰς τὸ ἐξωτερικόν, δὲν πρέπει νὰ ξεκινήσωμεν ἀπὸ τὴν στενόκαρδον ἄποψιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Πρέπει νὰ πράξωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν καὶ κατευθυντήριος γραμμὴ μας πρέπει νὰ εἶναι ἡ οὐσιαστικὴ καὶ σοβαρὰ μείωσις τῶν λιπασμάτων γενικώτερον. Τέλος, κ. συνάδελφοι, καὶ τελειώνων θεωρῶ χρέος μου κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Τὸ πρόβλημα τοῦ φορέως, κ. συνάδελφοι, δὲν εἶναι πρόβλημα ἄσχετον μὲ τὸ συζητούμενον σήμερον θέμα. Βεβαίως, τὸ θέμα τοῦ φορέως θὰ ἔλθῃ ἀργότερον. Δὲν εἶναι τῆς ἀμέσου ἐπικαιρότητος. Θέλω ὅμως νὰ ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ συμβῇ καὶ μὲ τὴν περίπτωσιν τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου τὸ τραγικὸν προηγούμενον τοῦ διϋλιστηρίου.

§105Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Θὰ τὰ εἴπωμεν αὐτά.

§106Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θέλω νὰ ἐλπίζω, κ. ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι δὲν θὰ φθάσωμεν νὰ ἔχωμεν ἀποφασίσει περὶ τοῦ φορέως. Καλὸν θὰ εἶναι, κ. ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, –δὲν ἠξεύρω ἐὰν θὰ εἶσθε σεῖς ἢ ἄλλος— καλὸν θὰ εἶναι ἀπὸ τώρα νὰ ἀρχίσετε νὰ ἀντιμετωπίζετε τὸ πρόβλημα τοῦ φορέως ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν πρόσθετον καθυστέρησιν ἐκ τούτου τοῦ λόγου.

§107Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα.

§108Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶπον, ὅτι εἶναι τὸ ἴδιον.

§109Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἶναι διάφορος ἡ περίπτωσις τοῦ διϋλιστηρίου ἀπὸ τὴν περίπτωσιν τοῦ ἐργοστασίου.

§110Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὅταν θὰ συζητήσωμεν τὴν περίπτωσιν τοῦ διϋλιστηρίου θὰ μᾶς εἴπητε ποῖοι εἶναι οἱ διάφοροι λόγοι, οἱ ὁποῖοι σᾶς ἔκαμαν νὰ κρατήσετε κλειστὸν τὸ ἐργοστάσιον καὶ νὰ ζημιώσετε ἔτσι τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Ἐγὼ λέγω, ὅτι καλὸν θὰ εἶναι εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν νὰ ἀντιμετωπίσετε ἐγκαίρως τὸ θέμα τοῦ φορέως. Καὶ θέλω νὰ προσθέσω, ὅτι ἡμεῖς τοὐλάχιστον δὲν εἴμεθα διόλου ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα καὶ χθές. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι Δελφικὸς χρησμός, ὁ ὁποῖος ἐπιδέχεται οἱανδήποτε ἑρμηνείαν καὶ ἡ ἀσαφήνεια ἀποτελεῖ προσὸν εἰς τὴν πολιτικὴν ὅταν δὲν εἶναι σκόπιμος ἡ ἀσάφεια. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπεν, ὅτι θὰ εὑρεθῇ ὁ τύπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος —ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι— θὰ ἐξασφαλίσῃ κατ’ οὐσιῶδες ποσοστὸν τὴν συμμετοχὴν πολλῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐν πρώτοις πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ προσωπικῶς δὲν δέχομαι ἰδιώτην φορέαν εἰς κανένα ἀπὸ τὰ μεγάλα ἔργα· καὶ ἀπετέλεσεν ἤδη ἀτύχημα τὸ γεγονός, ὅτι μεγάλα ἔργα δημοσίων ἐπενδύσεων, ὅπως φέρ’ εἰπεῖν τὸ διϋλιστήριον, ἀνετέθησαν καθ’ ὃν τρόπον ἀνετέθησαν εἰς τοὺς φορεῖς ποὺ ἐδόθησαν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις καὶ συζήτησις, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν πρέπει νὰ εἶναι ὁμόφωνος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἰδιώτης ἐπιχειρηματίας οἱουδήποτε τύπου, νὰ ἔχῃ τὴν θέσιν του εἰς τὸ ἑτοιμαζόμενον ἐργοστάσιον ἀζώτου. Γνωρίζετε πόσον ἔχει κακοτυχήσει ἡ ὑπόθεσις τῶν λιπασμάτων εἰς τὴν χώραν μας καὶ γνωρίζετε, ὅτι καὶ ἡ παροῦσα ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις τῶν λιπασμάτων ἀνήκει εἰς τὰς μᾶλλον παγωμένας καὶ ἀντιμετωπιζούσας οἰκονομικὰς δυσχερείας μεγάλας ἐπιχειρήσεις τῆς χώρας μας. Δὲν εἶναι δυνατόν, οὔτε νὰ διανοηθῶμεν, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς τὸν ἀντίστροφον δρόμον καὶ ἡ νέα οὐσιώδης ἐπένδυσις εἰς τὸν τομέα τῶν λιπασμάτων νὰ περιέλθῃ, ἀμέσως ἢ ἐμμέσως, κατὰ μεγάλον ἢ μικρὸν ποσοστόν, εἰς χεῖρας ἰδιώτου ἐπιχειρηματίου. Τὸ πρᾶγμα πρέπει νὰ εἶναι σαφὲς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς ἀγροτικὸς πληθυσμὸς ἀναμένει ἐν τούτῳ μίαν σαφεστέραν δήλωσιν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὄχι μαντικὸν χρησμόν, ὡς εἶπον προηγουμένως.

§111Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὑπῆρξα σαφής, κ. συνάδελφε.

§112Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐὰν ὑπήρξατε σαφής, κ. ὑπουργέ, δὲν μᾶς κάμνετε τὴν χάριν νὰ ἐπαναλάβετε τὴν σαφῆ δήλωσίν σας; Δύνασθε νὰ ἐπιβεβαιώσητε, ὅτι ἰδιώτης ἐπιχειρηματίας δὲν πρόκειται νὰ ὑπεισέλθῃ εἰς τὸ θέμα τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου;

§113Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Νομίζω, ὅτι τὸ εἶπα καὶ χθές. Χθὲς ἀπεσαφήνισα ποία εἶναι ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸν φορέα.

§114Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἤμην παρών, κ. ὑπουργέ, καὶ τὴν σαφῆ δήλωσίν σας δὲν τὴν ἠννόησα. Ἐρωτῶ συγκεκριμένως: Δύνασθε νὰ διαβεβαιώσητε τὸ Σῶμα, ὅτι ἰδιώτης ἐπιχειρηματίας δὲν θὰ μετάσχῃ, κατὰ μικρὸν ἢ μεγάλον ποσοστόν, εἰς τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου;

§115Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, ἐδήλωσα χθὲς σαφῶς, ὅτι, χωρὶς τὸ ἔργον νὰ αἰρεθῇ, ἂς τὸ εἴπω ἔτσι, ἀπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Κράτους, αἱ μετοχαί, εἰς σημαντικὸν τμῆμα, θὰ περιέλθουν εἰς χεῖρας εὐρέων λαϊκῶν στρωμάτων. Τί ἄλλο θέλετε;

§116Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ δὲν σημαίνει τίποτε. Ἔλεγχος τοῦ Κράτους ὑπάρχει καὶ εἰς τὸ διϋλιστήριον σήμερον καὶ ἐν τούτοις.....

§117Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἔλεγχος τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου —τὸ ἀποσαφηνίζω ἐν προκειμένῳ.

§118Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὴν πλειοψηφίαν τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου θὰ τὴν ἐλέγχῃ τὸ Κράτος;

§119Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Αὐτὸ εἶναι ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως.

§120Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀπόφασις ἢ πρόθεσις;

§121Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐννοῶ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ὅτι δὲν ἠξεύρομεν ποία θὰ εἶναι ἡ τότε Κυβέρνησις. Ἐὰν θὰ εἶναι ἡ ἰδία, εἶναι ἀπόφασις.

§122Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Χαίρω διὰ τὴν διευκρίνησιν....

§123Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, τὸ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἑπομένως παραβιάζετε ἀνοικτὰς θύρας.

§124Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι νὰ γίνῃ τὸ καλὸν καὶ ἂς παραβιάζω ἀνοικτὰς θύρας. Κατὰ τὴν ἄποψίν μου τὸ Κράτος ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ ἐλέγχῃ τὸ ἐργοστάσιον. Καὶ κατὰ τὴν ἄποψίν μου πάλιν, ὁ καταλληλότερος φορεὺς θὰ ἦτο ἕνας φορεὺς ὅπου ταυτοχρόνως θὰ μετεῖχε τὸ Κράτος, ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα καὶ οἱ Γεωργ. Συνεταιρισμοί. Αὐτὸ ἀποτελεῖ θέμα εἰδικωτέρας μελέτης, ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἀντίληψις, ἀπὸ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ξεκινήσωμεν, εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ δημιουργηθῇ κρατικὸς φορεὺς ἐν τῇ ἐννοίᾳ, ὅτι θὰ ἐλέγχεται ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ μετέχουν ἡ ΑΤΕ καὶ οἱ Γεωργ. Συν)σμοὶ καὶ ὅτι εἰς τὸν φορέα αὐτόν, τὸν ὁποῖον θὰ δημιουργήσωμεν ἐντὸς τοῦ ταχυτέρου δυνατοῦ χρονικοῦ διαστήματος, πρέπει νὰ περιέλθῃ —διὰ νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἑνότης— ὅλη ἡ ἐπιχείρησις τῆς κατασκευῆς λιπασμάτων ἐν Ἑλλάδι, ὥστε ἡ ὑπόθεσις τῶν λιπασμάτων νὰ ξεφύγῃ εἰς τὸ σύνολόν της ἀπὸ τὴν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν. Διότι ἀναμφισβητήτως καὶ ἀτυχήσασα ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις εἶναι πλέον καὶ θὰ εἶναι ἀκόμη περισσότερον ἀτυχὴς εἰς τὸ μέλλον καὶ ἡ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις δὲν ἔχει θέσιν προκειμένου περὶ ἑνὸς τοιούτου καιρίου τομέως, ὅπως εἶναι ὁ τομεὺς τῶν λιπασμάτων, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐξαρτῶνται, ὡς εἶπον, βασικὰ συμφέροντα τῆς ἀγροτικῆς μας οἰκονομίας. Κύριοι συνάδελφοι, ἐτερμάτισα μὲ αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις καὶ ὀφείλω, διὰ νὰ ἱκανοποιήσω εὔλογον, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀντίληψιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ καταλήξω καὶ εἰς ἕνα συμπέρασμα. Τὸ συμπέρασμα, ἀνενδοίαστον, εἰς τὸ ὁποῖον καταλήγω, εἶναι, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ψηφίσωμεν τὴν συζητουμένην σύμβασιν καὶ τὸν συζητούμενον νόμον. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι ξεκινῶ ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι τοιαύτης βασικῆς σημασίας ἔργα πρέπει νὰ γίνωνται καὶ νὰ ὑποστηρίζωνται ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας τῆς Βουλῆς. Τὸ ἔργον γίνεται μὲ καθυστέρησιν πάλιν, εἰδικώτερον βαρύνουσα τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. Καραμανλῆς, κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1956, πρὸ δυόμισυ ἐτῶν μᾶς τὸ εἶχε ἐξαγγείλει ὡς περιληφθὲν εἰς τὸ πρόγραμμα τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων. Ἐπέρασαν δυόμισυ χρόνια. Ἐπιτέλους γίνεται. Ἀπομένει τὸ πραγματικὸν γεγονός, ὅτι τὸ ἔργον πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ ἔστω καὶ μὲ καθυστέρησιν, ἔστω καὶ μὲ ἀδυναμίας καὶ ἀτελείας. Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας κάμνομεν δὲν ἔχουν ὡς ἀντικειμενικὸν σκοπὸν νὰ μεταβάλωμεν τὴν σύμβασιν, διότι γνωρίζομεν, ὅτι αὐτὴν τὴν ὥραν ἡ σύμβασις δὲν μεταβάλλεται. Περισσότερον ὅμως ἐθεώρησα χρέος μου νὰ ἐπισημάνω ὡρισμένα βασικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται ἐν ὄψει τῆς ἀκολουθητέας εἰς τὸ μέλλον πολιτικῆς ἔναντι τοῦ θέματος τῶν λιπασμάτων. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ οἰκονομία μας σήμερον γενικώτερον, ἀντιμετωπίζει μίαν ὕφεσιν, κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν ἡ ἀγροτική μας οἰκονομία εἰδικώτερον, ἀντιμετωπίζει πρόβλημα βαρύ, πρόβλημα δυσχερέστατον. Ὅλοι σας, ἰδίως σεῖς, οἱ ὁποῖοι συμβαίνει νὰ ἐκπροσωπῆτε ἐπαρχίας, ἀγροτικὰς περιφερείας, γνωρίζετε τὸ δρᾶμα, περὶ τοῦ ὁποίου προηγουμένως ὡμίλησα, τῆς ἀζητησίας τῶν ἑλληνικῶν γεωργικῶν προϊόντων. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει σοβαρῶς καὶ ἀποφασιστικῶς νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα καὶ ἐν ὄψει τῆς κατασκευῆς ἔργων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀσκήσουν οὐσιαστικὴν ἐπιρροὴν διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας εἰς τὸ ἐγγὺς μέλλον, πρέπει νὰ πρυτανεύσῃ ἡ σωστὴ οἰκονομικὴ καὶ πολιτικὴ γραμμή. Τὸ ἔργον τὸ παρόν, κ. συνάδελφοι, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἡμεῖς αὐτὴν τὴν ὥραν δίδομεν τὴν ψῆφόν μας, θὰ κριθῇ ἀπὸ τὰ τελικά του ἀποτελέσματα. Καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις θὰ κριθῇ, ὄχι ἀπὸ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσῃ, ἀλλὰ θὰ κριθῇ ἀπὸ τὸ ἐὰν διὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου θὰ δημιουργηθοῦν ἢ ὄχι αἱ θετικαί, αἱ τεχνικαὶ καὶ οὐσιαστικαὶ προϋποθέσεις διὰ νὰ δοθοῦν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν εὐθηνότερα λιπάσματα. Εὔχομαι εἰλικρινῶς, αἱ αἰσιόδοξοι προβλέψεις τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποδειχθοῦν ἀκριβεῖς, καίτοι δὲν δύναμαι οὐδαμῶς νὰ εἶμαι περὶ τούτου βέβαιος.

§125Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Θὰ ἤθελον μόνον, διότι νομίζω, ὅτι μὲ τὰς διακοπάς, τὰς ὁποίας ἐπέτρεψεν καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης, ἐδόθησαν ἀπαντήσεις εἰς τὰ κυριώτερα σημεῖα τῆς ἀγορεύσεώς του, θὰ ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ προκήρυξις τοῦ διαγωνισμοῦ διὰ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Ἀζώτου ἔχει ἡμερομηνίαν Αὔγουστον 1956. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει καὶ τοῦ ἀπαιτουμένου χρόνου διὰ τὴν κατάρτισιν μιᾶς τοιαύτης διακηρύξεως, ἀντιλαμβάνεται πᾶς τις, ὅτι ἕνα ἀπὸ τὰ πρῶτα μελήματα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κωνσταντίνου Καραμαναλῆ, ὑπῆρξεν ἀκριβῶς ἡ κατασκευὴ τοῦ ἐργοστασίου καὶ ἐπειδὴ ἀκριβῶς ἐπελήφθη ἀμέσως τοῦ θέματος, δι’ αὐτὸ κατορθώθη νὰ γίνῃ καὶ ὁ διαγωνισμὸς τὸν Αὔγουστον τοῦ 1956. Αὐτὴν τὴν πληροφορίαν ἤθελον νὰ παράσχω εἰς τὴν Βουλήν. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βασιλικός).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Καλαντζάκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§127Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. (Γραμματεύς). Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ κ. Δ. Μανέντης ἔχει τὸν λόγον. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς ἔχουν ἐγγραφῆ διὰ νὰ ὁμιλήσουν 10 βουλευταὶ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοθετήματος. Ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι διὰ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἀπεφασίσθη χθὲς τὸ ἑσπέρας, ἐπιβάλλεται μετὰ δυνατῆς συντομίας καὶ εἰ δυνατὸν ἄνευ διακοπῶν νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις.

§129Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἡ πρόθεσις ἐκ μέρους τῆς ΕΔΑ, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον σήμερον, ἐξεδηλώθη. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων συμφωνῇ καὶ αὐτό, ὥστε νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν.

§130Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§131Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Νομίζω, λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον προετείνατε ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἄνευ διακοπῶν, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν.

§132Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει συμφωνία καὶ εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ὑποβοηθήσωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, δὲν νομίζω, ὅτι συντρέχουν λόγοι, νὰ ὁμιλήσουν Κυβερνητικοὶ βουλευταί. Νὰ εἴπουν τὰς ἀπόψεις των οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως νὰ μὴ ὁμιλήσουν. Ἐκτός, ἐὰν κάμῃ κριτικὴν ὁ κ. συνάδελφος. Τότε δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προέρχεται ἐκ τῆς περιοχῆς, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ γίνῃ τὸ ἐργοστάσιον.

§134Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει. Ἐὰν πρόκειται νὰ κάμῃ κριτικὴν οὐδεμία ἀντίρρησις ὑπάρχει. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐξάρῃ τὴν σημασίαν τῆς συμβάσεως, δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ὁμιλήσῃ.

§135Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ παρακαλέσωμεν τόσον τοὺς Κυβερνητικοὺς βουλευτάς, ὅσον καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ εἶναι ὅσον εἶναι δυνατὸν σύντομοι.

§136Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὸ ὄνειρον τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου διὰ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου, γίνεται πραγματικότης. Εἰς ὅλα τὰ ἀγροτικὰ συνέδρια, ὁ ἀγροτικὸς κόσμος, διὰ τῶν ἐκπροσώπων του, ἐζητοῦσεν ἐπιμόνως τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ. Σήμερον, εἶναι πλέον πραγματικότης. Καὶ δὲν νομίζω, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εὐσταθοῦν τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Μητσοτάκη, ὅτι αἱ τιμαὶ τῶν λιπασμάτων ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ δὲν θὰ εἶναι ἱκανοποιητικαὶ διὰ τοὺς Ἕλληνας ἀγρότας. Καὶ ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα ἀπαντῶ μὲ κἄποιον ρεαλισμόν. Ἐὰν ἀκόμη παραδεχθῶμεν, ὅτι αἱ τιμαὶ τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων θὰ εἶναι αἱ ἴδιαι καὶ πάλιν πιστεύω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ κατασκευασθῇ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου. Ὅπως ὅμως ἀπέδειξεν ὁ κ. ὑπουργός, αἱ τιμαὶ τῶν λιπασμάτων θὰ εἶναι ἱκανοποιητικαὶ διὰ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Τρεῖς εἶναι αἱ κατηγορίαι τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ ὑπὸ ἵδρυσιν ἐργοστασίου. Ἡ πρώτη εἶναι ἡ ἐξοικονόμησις ἑνὸς σημαντικοῦ ποσοῦ συναλλάγματος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχει τεραστίαν σημασίαν διὰ μίαν πτωχὴν εἰς συναλλαγματικὰ ἀποθέματα χώραν. Δεύτερον, μέγα πλεονέκτημα πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μάλιστα δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ ἐπιδίωξιν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τὸ νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Ἕλληνα ἀγρότην εὐθηνὸν λίπασμα. Τρίτη ὠφέλεια, σημαντικὴ καὶ αὐτή, εἶναι ἡ ἀπασχόλησις ἐργατικῶν χειρῶν. Ἐπὶ τῆς δευτέρας ὠφελείας, κύριοι βουλευταί, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω διότι τὸ θέμα αὐτὸ ἐξηντλήθη κατὰ τὴν γνώμην μου ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων ἀγορεύσεων. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ἀγρότας λιπάσματα μὲ τὴν ἰδίαν τιμὴν ποὺ θὰ ἐστοίχιζαν τὰ λιπάσματα τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ πάλιν θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ τὸ ἐργοστάσιον, διότι θὰ ἔχωμεν τὰ ἑξῆς πλεονεκτήματα. Πρῶτον, τὰ λιπάσματα θὰ παράγωνται εἰς τὸν τόπον μας καὶ τοιουτοτρόπως δὲν θὰ ἐξαρτώμεθα ἐκ τῶν ἀγορῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἤκουσα, ὅτι τελευταίως, ὑπάρχει μεγάλος συναγωνισμὸς διὰ τὴν διάθεσιν ἀζωτούχων λιπασμάτων. Πρὸ τριετίας, ὅμως, διεξήγοντο μεγάλαι προσπάθειαι διὰ νὰ ἐξασφαλισθοῦν τὰ ἀζωτοῦχα λιπάσματα εἰς τὴν χώραν μας ἀπὸ τὰς ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ. Δὲν εὐσταθοῦν, λοιπόν, αἱ ἐπικρίσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Διὰ τοῦ ὑπὸ ἵδρυσιν ἐργοστασίου, θὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον ἄφθονον λίπασμα. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι κἄθε Κυβέρνησις θὰ ἐξασφαλίζῃ τοὺς παράγοντας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ παρέχουν τὴν δυνατότητα τῆς παροχῆς τῶν λιπασμάτων εἰς εὐθηνοτέρας τιμάς. Ἀλλ’ εἶπον, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ κεφαλαίου δὲν ἐπιθυμῶ ν’ ἀσχοληθῶ ἐπὶ μακρόν. Περισσότερον θέλω νὰ τονίσω τὴν τρίτην ὠφέλειαν, τὴν ἀπασχόλησιν δηλονότι ἐργατικῶν χειρῶν. Οὐδενός, κύριοι βουλευταί, διαφεύγει τὴν προσοχήν, ὅτι ὡς Κράτος, διατρέχομεν θανάσιμον κίνδυνον ἐκ τῆς ἀνεργίας καὶ τῆς ὑποαπασχολήσεως. Ἐὰν τὸ θέμα αὐτὸ δὲν τὸ ἀντιμετωπίσωμεν μὲ τὸν ἐπιβαλλόμενον ρεαλισμόν, κἄθε προσπάθεια τοῦ Κράτους καταντᾷ πίθος τῶν Δαναΐδων. Ἐὰν δὲν δημιουργήσωμεν ἐργοστάσια εἰς τὴν ὕπαιθρον διὰ νὰ εὕρουν εἰς αὐτὰ ἀπασχόλησιν αἱ περισσεύουσαι ἐργατικαὶ χεῖρες, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν φυγὴν τοῦ πληθυσμοῦ ἀπὸ τὰς ἀγροτικὰς περιοχὰς εἰς τὰς μεγάλας πόλεις. Διότι, ὡς γνωρίζετε πάντες, σοβαρὸς ἀριθμὸς νέων ἀγροτῶν, ἐγκαταλείπει τὴν πατρῴαν γῆν καὶ καταφεύγει εἰς τὰς πόλεις πρὸς ἀνεύρεσιν ἐργασίας. Αὐτὸ τὸ κακὸν ὅμως, πρέπει νὰ σταματήσῃ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθοῦν πάντα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀνακόψουν αὐτὴν τὴν φυγήν. Καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ, ἔλαβε σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν της αὐτὸν τὸν κίνδυνον καὶ ἔστρεψε τὴν προσοχήν της πρὸς ἀντιμετώπισίν του. Ὁ καλλίτερος τρόπος ἀντιμετωπίσεως τοῦ προβλήματος αὐτοῦ εἶναι ἡ δημιουργία βιομηχανιῶν εἰς τὴν ὕπαιθρον, ὥστε νὰ εὑρίσκουν ἐκεῖ ἀπασχόλησιν αἱ περισσεύουσαι ἐργατικαὶ χεῖρες καὶ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τοιουτοτρόπως τὸ πρόσθετον εἰσόδημα εἰς τὸ ἰσχνὸν ἀγροτικὸν ταμεῖον διὰ νὰ ἀνακόψωμεν ἐπαναλαμβάνω αὐτὴν τὴν φυγὴν πρὸς τὰς μεγάλας πόλεις. Εἰς τὸ ὑπὸ ἵδρυσιν ἐργοστάσιον πρόκειται νὰ ἀπασχοληθοῦν τρεῖς χιλιάδες ἄνθρωποι κατὰ τὴν κατασκευὴν καὶ χίλιοι κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐκμεταλλεύσεώς του. Ἐκτός, ὅμως τούτου, ὡς ἐτόνισε καὶ ὁ συνάδελφος κ. Μπουρνιᾶς, ὁ κύκλος τῆς ἀπασχολήσεως ἐργατικῶν χειρῶν θὰ εἶναι ἔτι εὐρύτερος καὶ θὰ ἔχωμεν ἕνα ἐπωφελῆ ἀντίκτυπον εἰς ὁλόκληρον τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Χάρις εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ ἐργοστασίου τούτου θὰ ἀπασχοληθοῦν ἑκατοντάδες ἐργάται εἰς τὴν Κρήτην διὰ τὴν ἀνόρυξιν τῆς γύψου καὶ ἐν συνεχείᾳ ἄλλοι ἐργάται καὶ μεταφορικὰ μέσα θὰ ἀπασχοληθοῦν διὰ τὴν μεταφοράν του εἰς τὴν Πτολεμαΐδα. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ κυκλοφορία τῶν χρημάτων τῶν ἡμερομισθίων, θὰ τονώσῃ ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα. Ἴσως ἡ περιφέρεια, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκλέγωμαι εὐνοηθῇ περισσότερον ὅλων τῶν ἄλλων. Τοῦτο ὅμως, δὲν ὀφείλεται εἰς ἰδικάς μας ἐνεργείας, ἀλλὰ εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ πρώτη ὕλη, ὁ λιγνίτης. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνισχύσωμεν τὸν ἀγροτικὸν κόσμον τῆς Ἑλλάδος διὰ τῆς ἐξασφαλίσεως ἑνὸς μικροῦ ἐξωαγροτικοῦ εἰσοδήματος διὰ νὰ ἀνακόψωμεν τὴν φυγὴν τῶν ἀγροτῶν πρὸς τὰς μεγάλας πόλεις. Ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἡ ἵδρυσις τοῦ ἐργοστασίου ἔχει τεραστίαν σημασίαν. Ἔχω μελετήσει, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἀγροτικὸν πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος. Ὁσασδήποτε προσπαθείας καὶ ἂν καταβάλωμεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρατήσωμεν τοὺς πληθυσμοὺς τῶν ἀγροτικῶν περιοχῶν εἰς τὰς θέσεις των, ἐὰν δὲν ἐξασφαλίσωμεν ἕνα ἐξωαγροτικὸν εἰσόδημα. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ ἐπισυμβαίνουσα πρὸ πάντων εἰς τὰς ἀγροτικὰς περιοχάς, καὶ ἡ δημιουργία νέων ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὸν περιορισμὸν τοῦ γεωργικοῦ κλήρου καὶ τὴν μείωσιν τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος συνεπείᾳ τοῦ συνεχῶς μειουμένου κλήρου, ἐπαναλαμβάνω, λόγῳ τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ. Ἡ μόνη θεραπεία τοῦ κακοῦ θὰ εἶναι θὰ δώσωμεν ἐργασίαν εἰς τὰς περισσευούσας ἐργατικὰς χεῖρας, δημιουργοῦντες ἐργοστάσια εἰς τὰς ἀγροτικὰς περιοχάς. Διὰ τοῦτο, χειροκροτῶ ὁλοψύχως τὸ ἔργον αὐτό, τὸ ὁποῖον τίθεται εἰς ἐνέργειαν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Καραμανλῆν καὶ τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν περιφέρειαν, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, τὴν Πτολεμαΐδα. Σήμερον, μὲ τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, συμπληροῦται ὁ κύκλος τῶν τεσσάρων μεγάλων ἐργοστασίων, τὰ ὁποῖα τὰ μέγιστα θὰ ἀξιοποιήσουν τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν καὶ θὰ βελτιώσουν τὸ ἐπίπεδον τοῦ λαοῦ. Διὰ τοῦτο, θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς περιφερείας, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω καὶ νομίζω, ὅτι ἔργα τὰ ὁποῖα Κυβερνήσεις τοῦ παρελθόντος εἶχον ὑποσχεθῆ μόνον, ἐξετελέσθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Καραμανλῆ ταχέως, καὶ τὸ ἐργοστάσιον παραγωγῆς ἀζωτούχων λιπασμάτων προστίθενται σήμερον. Τοῦ λοιποῦ δὲν θὰ εἰσάγωμεν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀζωτοῦχα λιπάσματα, ἀλλὰ θὰ παράγωμεν εἰς τὸν τόπον μας καὶ ἡ τιμή, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ κατέλθῃ εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον, ἔστω καὶ ἂν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς παραγωγῆς ἡ τιμὴ κόστους τῶν λιπασμάτων αὐτῶν εἶναι ὄχι τόσον αἰσθητῶς εὐθηνοτέρα τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων. Εἶμαι δὲ ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι καὶ εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ εὑρεθῇ οἱαδήποτε Κυβέρνησις, ποὺ νὰ μὴ θέσῃ τὰ λιπάσματα εἰς τιμὰς μὴ ἱκανοποιούσας τοὺς ἀγρότας. Δὲν ἀποκλείεται, ἄλλως τε, ἔπειτα ἀπὸ ὀλίγον χρονικὸν διάστημα, τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ ν’ ἀνατεθῇ εἰς τοὺς φυσικοὺς φορεῖς του, τὴν ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ τοὺς Γεωργικοὺς Συνεταιρισμούς. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχον ἀναφέρει καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι ἐὰν σήμερον θέλωμεν νὰ ἐπιζήσῃ ὁ τόπος αὐτός, θὰ ἐπιζήσῃ μόνον ἐὰν ἀποφασίσωμεν νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας καὶ τοὺς κρουνοὺς τοῦ Δημοσίου χρήματος εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν τῆς Χώρας, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸ 63%. Καὶ ὅταν ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ προϋποθέσεις, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἔχει περιλάβει εἰς τὴν παροῦσαν σύμβασιν, δὲν δικαιολογοῦνται οἱ φόβοι, τοὺς ὁποίους ἐξέφρασαν ὡρισμένοι συνάδελφοι, ὅτι δῆθεν τὰ λιπάσματα διατίθενται εἰς τὴν ἀγροτικὴν τάξιν ἴσως καὶ ἀκριβότερον ἀπ’ ὅ,τι διατίθενται σήμερον. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς κουράσω περισσότερον, ὅπως δὲν ἠθέλησα νὰ εἰσέλθω καὶ εἰς λεπτομερείας, διὰ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Κιτσίκην καὶ εἰς τὸν κ. Μητσοτάκην καὶ ν’ ἀντικρούσω τὰ ἐπιχειρήματά των. Τὸ γεγονός, ἀναμφισβητήτως εἶναι ἕνα, τὸ ὁποῖον παρεδέχθη καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅτι δηλαδή, ἐλήφθησαν τόσον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅσον καὶ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἐπιλέκτων ἐκείνων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι προΐστανται τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ τῆς γνωστῆς ἐντιμότητος αὐτῶν, καθὼς καὶ τῆς σκληρότητος, δύναμαι νὰ εἴπω, τοῦ ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, αἱ προϋποθέσεις ἐκεῖναι διὰ τὴν κατάρτισιν μιᾶς Συμβάσεως μὲ τὸν καλλίτερον δυνατὸν τρόπον καὶ διὰ τῆς ὁποίας Συμβάσεως ἐξασφαλίζεται ἐργασία εἰς χιλιάδας ἀγροτικὰς οἰκογενείας καὶ ἐργατικὰς χεῖρας, γίνεται οἰκονομία συναλλάγματος καὶ πραγματοποιεῖται ἡ παραγωγὴ εἰς τὸν τόπον μας τῶν πολυτίμων διὰ τὸν Ἕλληνα ἀγρότην ἀζωτούχων λιπασμάτων. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Κοντοβράκης).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Β. Βύζας.

§138Β. ΒΥΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σπανίως ἀπασχολῶ τὴν Βουλήν, ἀπόψε ὅμως, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται ἡ κύρωσις τῆς ὑπογραφείσης συμβάσεως περὶ ἱδρύσεως ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων εἰς Πτολεμαΐδα, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς ἀγροτικῆς αὐτῆς περιφερείας καὶ εἰδικῶς τῆς Πτολεμαΐδος, νὰ ἐξάρω, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν ὑψίστην σημασίαν διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ποὺ ἔχει ἡ ἵδρυσις τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ εὐχαριστήσω καὶ νὰ ἐκδηλώσω τὴν ἱκανοποίησιν καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ λαοῦ τῆς περιφερείας Πτολεμαΐδος καὶ ὁλοκλήρου τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας ἐν ταὐτῷ. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο παράλειψις ἐκ μέρους μου, ἐὰν κατὰ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν συζητεῖται τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐλάμβανα τὸν λόγον νὰ εἴπω τὰς ὀλίγας αὐτὰς λέξεις καὶ νὰ εὐχαριστήσω, ἰδιαιτέρως τὸ τονίζω αὐτό, κ. Πρόεδρε, τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Καραμανλῆν, χάρις εἰς τὴν προσωπικὴν ἐπέμβασιν τοῦ ὁποίου ἱδρύεται τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν Πτολεμαΐδα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§140Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ποῦ ἀλλοῦ ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ;

§141Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἡ παρατήρησίς σας δὲν ἔχει τὴν θέσιν της, διότι ὁ κ. Κιτσίκης χθές, εἶπεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐκεῖ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου, ἀλλὰ εἰς τὴν νότιον Ἑλλάδα. Συνεπῶς, δὲν ἔχει τὴν θέσιν του αὐτὸ ποὺ εἴπατε.

§142Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης, δὲν ἀποτελεῖ θέσφατον δι’ ἡμᾶς.

§143Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Κιτσίκης, εἶπεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνουν δύο ἐργοστάσια, ἕνα εἰς τὴν Πτολεμαΐδα καὶ ἕνα ἄλλο, κἄπου ἀλλοῦ.

§144Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, ἀφ’ ἑνὸς διὰ τοῦ ἄρθρου 1 προβλέπει τὴν ἐπικύρωσιν μιᾶς συμβάσεως καὶ ἀφ’ ἑτέρου περιέχει δέκα ἄλλα ἄρθρα μὲ διαφόρους διατάξεις, αἱ ὁποῖαι τείνουν ἢ ἐμφανίζονται ὅτι τείνουν νὰ διευκολύνουν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως καὶ μερικαὶ ἐξ αὐτῶν δὲν εἶναι ἀπαραίτητοι. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον τμῆμα, τὴν σύμβασιν, δηλαδὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1, δὲν ὑπάρχει καμμία δυνατότης μεταβολῆς. Πρέπει ἀπόρριψις ἢ ἡ παραδοχὴ νὰ γίνῃ συλλήβδην. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον τμῆμα, δηλαδὴ τὰ 10 ὑπόλοιπα ἄρθρα τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, εἶναι ἐπιδεκτικὰ τροποποιήσεων, βελτιώσεων καὶ ἐξοβελισμοῦ ὡρισμένων ἀπαραδέκτων δι’ ἡμᾶς διατάξεων. Τὸ ἀντικείμενον τῆς συμβάσεως εἶναι σοβαρώτατον ἀντικείμενον βαρείας χημικῆς βιομηχανίας καὶ εἶναι τόσον μᾶλλον ἄξιον λόγου τὸ ἀντικείμενον τῆς συμβάσεως, ὅσον καὶ τὸ προϊόν θὰ προέρχεται ἀπὸ πρώτας ὕλας, ἐκτὸς μιᾶς ἐπιφυλάξεως, ἡ ὁποία διατυποῦται ὑπὸ μορφὴν ἐξαιρέσεως καὶ ποὺ ἐμφανίζεται ὡς πλεονέκτημα καὶ εἶναι πράγματι πλεονέκτημα τῆς μεθόδου Κόπερς. Πρόκειται, περὶ τοῦ ὅτι δύναται νὰ λειτουργήσῃ καὶ διὰ βαρέος πετρελαίου. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν καὶ τῆς παρούσης καὶ τῶν μελλουσῶν Κυβερνήσεων καὶ τῆς παγίας βιομηχανικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν πρέπει, ἀνεξαρτήτως ἐναλλαγῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἔχῃ αὐτὸς ὁ τόπος. Νὰ προφυλάξωμεν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ἑλληνικῶν πρώτων ὑλῶν καὶ ἡ χρησιμοποίησις ἡ ἐνδεχομένη βαρέος πετρελαίου νὰ γίνεται μόνον διὰ τὰς περιπτώσεις πράγματι μιᾶς βλάβης ἢ ἐπὶ ἀπροβλέπτου συμβάντος ἐπιτρεπομένης τότε μόνον τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτοῦ. Ὑπάρχουν πελώρια συμφέροντα μονοπωλιακῆς τάξεως καὶ παγκοσμίου ἐπιρροῆς διὰ τὴν τοιαύτην τακτοποίησιν τῆς καταναλώσεως τῶν πετρελαίων. Καὶ περιπέτεια τοῦ διϋλιστηρίου, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἕνα ὑπόδειγμα πρὸς ἀποφυγὴν δαπανῶν, διότι διὰ χρημάτων τῶν φορολογουμένων, εἴτε ὑπὸ μορφὴν φόρων καταβάλλονται, εἴτε ὑπὸ μορφὴν προεξοφλήσεως φόρων, γίνονται ἐργοστάσια διὰ δημοσίων χρημάτων καὶ ὕστερα, αὐτὰ τὰ ἐργοστάσια συμβαίνει νὰ περιπίπτουν εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν ἰδιωτικῶν μονοπωλίων. Ἔπειτα ἔχομεν τὴν περίπτωσιν τῆς προμηθείας τοῦ ἀργοῦ πετρελαίου, ἡ ὁποία δημιουργεῖ σημαντικὰ ἐμπόδια εἰς τὸ νὰ ὑπάρχῃ τὸ ἀντάλλαγμα διὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἀγροτικῶν προϊόντων μας εἰς τὰς ἀγορὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἀπορροφήσουν. Δι’ αὐτὸ κάμω αὐτὰς τὰς ἐπιφυλάξεις. Τὸ δεύτερον εὐμενὲς χαρακτηριστικὸν τοῦ ἔργου, εἶναι, ὅτι ὄχι μόνον τὸ προϊὸν προέρχεται ἀπὸ ἐγχωρίας πρώτας ὕλας, ἀλλὰ καὶ διατίθεται πρὸς ἀντιμετώπισιν ἀναγκῶν τῆς ἐγχωρίου ἀγορᾶς καὶ μάλιστα σοβαρωτάτης ἀνάγκης τῆς ἐγχωρίου ἀγορᾶς, δηλαδὴ ἀποτελεῖ μίαν ἀπαραίτητον διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀγροτικῆς μας οἰκονομίας ἐργασίαν. Διὰ νὰ τονίσω τὴν σοβαρότητα τῆς βαρείας αὐτῆς χημικῆς βιομηχανίας, φέρω ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς, ὅτι μὲ τὰ δεδομένα τοῦ 1956, τὰ ὁποῖα ἐκτὸς τῆς προσθήκης τοῦ διϋλιστηρίου πετρελαίου, δὲν νομίζω, ὅτι οὐσιωδῶς μετεβλήθησαν κατὰ τὴν διαρρεύσασαν διετίαν, λοιπόν, μὲ τὰ δεδομένα τοῦ 1956 ἡ Ἑλληνικὴ χημικὴ βιομηχανία εἶχε παραγάγει 2½ δισεκατομ. δραχμῶν χονδρικῶς ἐτησίως καὶ ἀπησχόλησε 18.000 ἐργάτας καὶ κεφάλαιον πάγιον 70.000.000 δολλαρίων. Ἑπομένως, ἐὰν πρόκειται τώρα, ὅπως φαίνεται νὰ ἔχωμεν νέον προϊὸν ἀξίας 400–450 ἑκατομ. δραχμῶν, θὰ πῇ, ὅτι τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἀπὸ τὸν κλάδον τῆς χημικῆς βιομηχανίας εἰς τὴν Ἑλλάδα αὐξάνεται κατὰ ἕνα ποσοστὸν περίπου 18% ποὺ εἶναι ἀξιολογώτατον μὲ ἐξαίρεσιν τοῦ τομέως τοῦ διϋλιστηρίου, τὸν ὁποῖον δὲν συνυπολογίζω καὶ ὁ ὁποῖος βεβαίως καὶ αὐτὸς εἶναι χημικὴ βιομηχανία καὶ ἀπασχολεῖ 1.000 πρόσωπα, ὁπότε αὐξάνεται κατὰ 6% ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπασχολουμένων εἰς τὴν χημικὴν βιομηχανίαν ἐργατῶν μας καὶ μὲ πάγιον κεφάλαιον δυστυχῶς τῆς τάξεως, διὰ νὰ πάρω τὰ δύο ἄκρα, διότι δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ κ. Κιτσίκη, τῆς τάξεως τῶν 45–60 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, ὁπότε ἔχομεν μίαν αὔξησιν τοῦ παγίου κεφαλαίου 65%–85% ἐν σχέσει πρὸς τὸ πάγιον κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον διατίθεται δι’ ὅλας τὰς ἄλλας βιομηχανίας πενταπλασίας ἀποδόσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ πτέρυξ μας διεκήρυξε πάντοτε, ὅτι ἡ Ἑλλὰς διαθέτει φυσικοὺς πόρους, οἱ ὁποῖοι ἀξιοποιούμενοι ἠμποροῦν νὰ συντηρήσουν τὸν πληθυσμόν της, ἠμποροῦν νὰ δώσουν, ἀπασχόλησιν εἰς ὅλους. Ἠμποροῦν νὰ συντελέσουν εἰς τὴν ἔξοδον ἀπὸ τὸν μαρασμὸν καὶ νὰ ἀναπτύξουν τὴν εὐημερίαν καὶ τὴν προκοπὴν τοῦ λαοῦ. Μεμφόμεθα τὰς Κυβερνήσεις, διότι καθυστεροῦν τὴν ἀξιοποίησιν. Βεβαίως, μεταξὺ τῶν διαφόρων μορφῶν ἀξιοποιήσεως προτάσσομεν τὸν ἐξηλεκτρισμὸν καὶ τὴν δημιουργίαν βαρέων βιομηχανιῶν, διότι αὐταὶ χρησιμοποιοῦν πρώτας ὕλας ἀπὸ τὴν ἡμεδαπὴν καὶ ἑπομένως, μὲ αὐτὰς τὰς ἀρχὰς καὶ μὲ αὐτὸ τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον σταθερῶς καὶ παγίως διακηρύσσομεν, ὄχι διὰ νὰ κάμωμεν ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ κάμωμεν συμπολίτευσιν, ὁσάκις τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι σύμφωνα πρὸς τὰς ἀπόψεις μας, δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ ἀρχὴν νὰ τεθῶμεν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου τοῦ συζητουμένου. Θὰ ηὐχόμεθα μάλιστα νὰ ἠμπορούσαμεν νὰ τὸ χαιρετίσωμεν καὶ μὲ ἀμέριστον ἐνθουσιασμόν. Δυστυχῶς, ὑπάρχουν πλεῖσται ἐπιφυλάξεις, σφάλματα καὶ ἀτέλειαι ἐκ τῶν ὁποίων καὶ χθὲς καὶ σήμερον ἔγινε καὶ πρόκειται νὰ γίνῃ λόγος. Πρῶτον, αἱ ἐπιφυλάξεις περιορίζουν εἰς τὸ ἔπακρον τὰ σημεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα συμφωνοῦμεν μὲ τὰς Κυβερνητικὰς ἀπόψεις. Δηλαδή, ἡ ἐκτίμησίς μας περίπου εἶναι, ὅτι ὑπόκεινται πρὸς κύρωσιν μία κακὴ σύμβασις διὰ ἕνα πρώτης τάξεως, πρώτης ἀνάγκης, πρώτης ὠφελείας ἔργον. Δεύτερον, δημιουργοῦν ἀνησυχίας καὶ κινδύνους ἐξαρτωμένους ἀπὸ προϋποθέσεις ποὺ κεῖνται ἔξω τῆς συμβάσεως καὶ ποὺ ἄγονται εἰς τὴν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ διατίθενται εἰς τοὺς ἀγρότας τὰ λιπάσματα πρῶτον καὶ δεύτερον ἄλλη συνάρτησις ἀπαραίτητος τῆς πρώτης, εἰς τὸν φορέα, ὁ ὁποῖος θὰ ὑπάρξῃ φορεὺς αὐτῆς τῆς ἐπιχειρήσεως ὅταν ὁλοκληρωθῇ καὶ τεθῇ εἰς λειτουργίαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ κριτικὴ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιχειρήσω ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὴν κριτικὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμνεν ὁ συνάδελφος κ. Κιτσίκης, δὲν ἀποτελεῖ οὐδενὸς εἴδους μεμψιμοιρίαν, δὲν ἐμπνέεται ἀπὸ καμμίαν ἄγονον ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν. Νομίζομεν, ὅτι πρέπει ἐποικοδομητικῶς, τώρα ποὺ ὑπάρχουν πρῶτον ἀσφαλῆ καὶ ὄχι συνεχῆ βήματα πρὸς ἐκβιομηχάνισιν νὰ ὑποδείξωμεν, ὅτι εἶναι ὀρθὴ εἴτε διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ συγκεκριμένου ἔργου, εἴτε διὰ τὴν ἀποφυγὴν ὁμοίων σφαλμάτων εἰς τὸ μέλλον ἡ ὀξεῖα κριτική, ἡ ὁποία ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ἀντιπολιτευτικῆς γίνεται διὰ τὴν ὅλην διαχείρισιν καὶ τὴν τύχην ὄχι μόνον τῆς κατασκευῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς λειτουργίας τῶν Διϋλιστηρίων εἶναι βέβαιον, ὅτι τοὐλάχιστον, κατὰ ἕνα συνετέλεσε, κατὰ ἕνα ὠφέλησεν, ὅτι ἐνῷ ἕνα ἀπὸ τὰ προσχήματα ἂν ὄχι τὰ ἐπιχειρήματα — ἐγὼ δὲν νομίζω, ὅτι ἦτο ἐπαρκὲς ἐπιχείρημα, ἀλλὰ ὑπάρχουν προσχήματα διότι ἠδύνατο νὰ παρακαμφθῇ διὰ τῆς ἀναθέσεως τῆς τεχνικῆς διευθύνσεως— πάντως ἕνα ἀπὸ τὰ προσχήματα τῆς ἀναθέσεως εἰς τρίτους, εἰς μονοπωλιακὰς ἐπιχειρήσεις τῆς διαχειρίσεως καὶ τῆς καρπώσεως αὐτοῦ τοῦ διϋλιστηρίου ἦτο, ὅτι δὲν ἔχομεν ἐξειδικευμένον προσωπικόν. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι εἰς τὸ σημεῖον εἰδικῶς αὐτὸ τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ νόμου νὰ ἐξάρωμεν καὶ νὰ ὑπογραμμίσωμεν, ὅτι λαμβάνεται μία πρόνοια διὰ τὴν δημιουργίαν εἰδικευμένου προσωπικοῦ μὲ δύο ἐπιφυλάξεις τὰς ὁποίας θέλω νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ διὰ νὰ παράσχῃ, διότι εἶναι εἰς θέσιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ νὰ παράσχῃ ὁ ἴδιος, δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τρίτον τινά, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ παράσχῃ τὴν διαβεβαίωσιν, ἡ ὁποία θὰ καθησύχαζεν ἀπὸ μίαν τοιαύτην ἀνησυχίαν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν πρῶτον, ὅτι αὐτὴ ἡ μόρφωσις, ἡ ἐκπαίδευσις εἰδικευμένου Ἑλληνικοῦ προσωπικοῦ θὰ ἀρχίσῃ ἐγκαίρως, ὥστε κατὰ τὸν χρόνον τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν, ἐκτὸς ἐὰν βεβαίως, καὶ διὰ τὰς εἰδικότητας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι θὰ χρειασθοῦν μακρότερον χρόνον ἐκπαιδεύσεως καὶ δεύτερον, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις αὐτὴ δὲν ἀναφέρεται εἰς ὅλας τὰς κλίμακας τοῦ ἀπαιτουμένου προσωπικοῦ ἀπὸ τὸν εἰδικὸν ἐργάτην, ἀπὸ τὸν μέσον ἐργοδηγὸν καὶ ἐργατοτεχνίτην, μέχρι καὶ τὸ διευθυντικὸν προσωπικὸν τῆς τεχνικῆς διευθύνσεως τῆς ἐπιχειρήσεως. Βεβαίως, ἐνῷ ἡ ἐλαφρὰ βιομηχανία δὲν ἀποτελεῖ οὐσιαστικὴν ἐκβιομηχάνισιν καὶ ἐνῷ ὅταν λέγωμεν βαρεῖαν βιομηχανίαν ἐννοοῦμεν πρωταρχικῶς τὴν μεταλλουργίαν καὶ μάλιστα τὴν σιδηρομεταλλουργίαν, ὡς παράγουσα τὰ μέσα παραγωγῆς τὰ ὁποῖα θὰ κινητοποιήσουν τὴν ὑπόλοιπον οἰκονομίαν, ἐν τούτοις ὀρθῶς καὶ ἡ χημικὴ βιομηχανία ἐντάσσεται εἰς τὰς βαρείας βιομηχανίας. Δὲν εἶναι βασική, ἀλλὰ διότι συνάπτεται μὲ τὴν μεταλλουργίαν καὶ ἡ μία χρησιμοποιεῖ ὑποπροϊόντα τῆς ἄλλης καὶ ἔτσι γίνεται τὸ κόστος ἀμφοτέρων. Εἰς τὴν ἐπεξηγηματικὴν σημείωσιν ποὺ συνδέει τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, σημειώνεται, ὅτι ἀλλοῦ, εἰς πλείστας περιπτώσεις μάλιστα, χρησιμοποιοῦνται ἀδαπάνως, διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ ἀζώτου ἀέρια μεταλλουργικῶν ἐγκαταστάσεων σχεδὸν ἀδαπάνως. Αὐτὸ δὲν θὰ μεμφθῶμεν διότι δὲν ἐφηρμόσθη σήμερον, ἀλλὰ δεικνύει τὴν ὀρθότητα τῶν ἀπόψεων, τὰς ὁποίας ἐπανειλημμένως μᾶς ἐδόθη εὐκαιρία νὰ ὑπογραμμίσωμεν, ὅτι ὅταν λέγωμεν ἐκβιομηχάνισιν καὶ ὅταν λέγωμεν πρόγραμμα, ἐννοοῦμεν ἕνα πρόγραμμα ὡλοκληρωμένον μὲ συνέχειαν καὶ ἀλληλουχίαν, ὥστε τὸ ἓν τμῆμα του νὰ συμπληρώνῃ τὸ ἄλλο. Μήπως, τάχα ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται, ὅταν ἐξαγγείλῃ προγραμματισμὸν μάλιστα μέγα καὶ διὰ τὸ μέλλον σκέπτεται, ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ προγραμματισμοὶ ἀποκλείουν τὴν ὕπαρξιν βαρείας σιδηροβιομηχανίας παρ’ ἡμῖν; Εἶναι ἕνα ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχω ὡρισμένας ἀπορίας. Ὁ κ. ὑπουργός, ἀπαντῶν ὁ ἴδιος εἰς τὸν κ. Κιτσίκην, ἰσχυρίσθη χθές, ὅτι ἐπέτυχε τὸ καλύτερον δυνατὸν καὶ μάλιστα διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Πιστεύω, ὅτι δὲν ἐπετεύχθη τὸ καλύτερον δυνατὸν καὶ φοβοῦμαι, ὅτι καὶ τὰ περὶ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ εἶναι δεκτὰ πολλῶν βασίμων ἀντιρρήσεων. Ὁ κ. Κιτσίκης, ἀπέδειξε χθὲς πρῶτον, ὅτι ἔγινε μία ἐσφαλμένη ἐκτίμησις διὰ νὰ μὴ εἴπω ἀπόκρυψις τοῦ κόστους τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζεται εἰς 60.000.000 δολλάρια καὶ τὸ κῦρος του καὶ τὰ ἐγκεκριμένα στοιχεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐβάσισε τὰς παρατηρήσεις του ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπιτυχία τῶν προβλέψεών του, εἰς κάθε ἄλλην περίπτωσιν τόσον προκειμένου περὶ ἔργων μεγάλων καὶ βιομηχανικῶν, ὡς τῶν διϋλιστηρίων, ὅσον καὶ περὶ ἔργων τεχνικῶν πολιτικοῦ μηχανικοῦ, ὅπως τὰ ἔργα τῆς Ὁμονοίας, νομίζω, ὅτι δικαιολογοῦν τὸν καθένα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ πιστεύῃ περισσότερον εἰς τὰς ἐκτιμήσεις τοῦ συναδέλφου κ. Κιτσίκη. Εἰς ἓν πρᾶγμα ἀπὸ τοὺς συγκεκριμένους ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Κιτσίκη διαφωνῶ καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ περιέργως συμφωνεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ μὲ τὸν κ. Κιτσίκην. Πράγματι, ὁ κ. Κιτσίκης ὑπεστήριξε τὸν συντελεστὴν τοῦ κόστους — δὲν θὰ διεφώνουν ποτὲ ἐπὶ θέματος τεχνικοῦ μὲ τὸν ἐκλεκτὸν συνάδελφον, ἀλλὰ πρόκειται περὶ θέματος οἰκονομικῆς προβλέψεως καὶ ὄχι τεχνικοῦ— εἰς τὰς προβλέψεις του περὶ τῆς μελλοντικῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ ἔργου ὁ κ. Κιτσίκης εἶπεν, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ μία ἐπιβάρυνσις ἀπὸ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ πίνακος Κʹ, μία ἐπιβάρυνσις τῆς τάξεως ἴσως εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης τῶν 8–10 ἑκατομμυρίων. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, συνεφώνησεν, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἐκ τοῦ λόγου τούτου ἐπιβάρυνσις, τὴν ὁποίαν ὅμως ἐμείωσεν εἰς 8–10% τῆς ἀξίας τοῦ ἔργου καὶ ἑπομένως εἰς 2.500.000 κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν του ἐπὶ βάσεως κόστους τοῦ ἔργου χαμηλοτέρας τῆς πράγματι μελλούσης νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἂν ὀρθὴ πολιτική, ἀσκηθῇ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὁ πίναξ Κʹ, ἡ ἐφαρμογή του πρέπει νὰ ὁδηγήσῃ εἰς εὐθηνότερον κόστος τοῦ ἔργου καὶ θὰ ἔχῃ εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις, ἂν δὲν ἀσκήσῃ δεόντως τὴν πολιτικήν της πρόβλεψιν. Εὑρισκόμεθα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς περίοδον ὑφέσεως τῆς οἰκονομίας ἐν Εὐρώπῃ καὶ κάμψεως τῶν τιμῶν καὶ ἀθρόας προσφορᾶς, ἰδίως μηχανῶν μέσης παραγωγῆς. Αἱ μὲν προβλέψεις ὡς πρὸς τὸ γερμανικὸν τμῆμα ἔχουν γίνει μὲ τιμὰς τοῦ 1957, ἐν πλήρει οἰκονομικῇ ἀνόδῳ, καί, ἑπομένως, σήμερον πρέπει νὰ εἶναι εὐθηνότεραι καὶ ὄχι ἀκριβότεραι, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι δὲν θὰ ὑπῆρχε καμμία ὕφεσις περαιτέρω εἰς τὰς τιμὰς καὶ αἱ τιμαὶ ἀκόμη αἱ γαλλικαὶ εἶναι τιμαὶ Ἰανουαρίου 1957. Ἑπομένως, ἡ ἔγκαιρος παραγγελία φέρμ τῶν ὑλικῶν τὰ ὁποῖα χρειάζονται εἶναι φύσεως τοιαύτης, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ περίπτωσις αὐξήσεως, ἀλλὰ νὰ ὑπάρξῃ δυνατότης μειώσεως τοῦ κόστους.

§145Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Λάθος, κ. συνάδελφε. Ἐὰν ἐγὼ ἐδέχθην τὰ 2–2½ ἑκατομμ., εἶναι ὡς μεγίστην δυνατὴν ἐπιβάρυνσιν εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν κατὰ τὸ διάστημα τῆς τριετίας θὰ ἀνέλθῃ, ὅπως ἀναμένομεν, μία τόνωσις τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος, ἡ ὁποία εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν καὶ μίαν μικρὰν ὕψωσιν τοῦ ἐπιπέδου τῶν τιμῶν. Εἰς αὐτὸ ποὺ εἴπατε, ἔχετε δίκαιον, ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ ἔχωμεν καὶ μείωσιν καὶ ἡ περίπτωσις αὐτὴ προβλέπεται ἀπὸ τὸ παράρτημα Κ.

§146Η. ΗΛΙΟΥ. Εἰς ἕνα σημεῖον ἐξακολουθοῦμεν νὰ διαφωνοῦμεν. Ὅτι ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ δὲν ἀποκλείω τὴν περίπτωσιν μέσα εἰς μίαν τριετίαν νὰ ὑπάρξῃ καὶ μία ἄνοδος, πάλιν, δι’ αὐτὸ σήμερον ποὺ εὑρισκόμεθα εἰς ὕφεσιν ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξασφαλισθῇ κατὰ πάσης περιπτώσεως ἀνατιμήσεως καὶ νὰ ἐπιτύχῃ καὶ εὐθηνοτέρας τιμάς ἐὰν κλείσῃ ἀπὸ τοῦδε φέρμ παραγγελίας εἰς τὰ ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα ὁ ἀνάδοχος θὰ ὑποδείξῃ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν τμημάτων αὐτῶν. Εἶναι δὲ σήμερον ἡ προσφορὰ τοιαύτη, ὥστε δέχονται τοιαύτας παραγγελίας. Κατὰ τὰ λοιπά, νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐπεδείχθη πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατόν, ἀλλὰ τὸ ἔργον εἶναι πολὺ ἀκριβότερον ἀπὸ ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Καὶ τὸ πρωταρχικὸν σημεῖον δι’ ἐμέ, στοιχεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἐγένετο μνεία ἐκ μέρους οὐδενὸς συναδέλφου, εἶναι ὅτι ὑπῆρξε μία φακελλοποίησις τῶν ἀρχικῶν ἀνταγωνιστῶν τῶν διεκδικούντων τὴν ἀναδοχὴν τοῦ ἔργου, μία διευκόλυνσις τῆς δημιουργίας μεταξὺ των ἑνὸς κονσόρτιουμ ἐνῷ εἶχον ξεκινήσει διὰ νὰ ἀνταγωνισθοῦν μεταξύ των. Τὸ ἔργον αὐτὸ εἶναι τεράστιον, εἶναι τοιαύτης σημασίας διὰ τὸν ἀνάδοχον, ὁ ὁποῖος ἐνδεχομένως κερδίζει ποσὸν τάξεως ἑπταψηφίου ἀριθμοῦ δολλαρίων, 10 ἑκατομ. δολλαρίων ἐνδεχομένως, ὥστε ἐκινητοποίησε ξένας κυβερνήσεις διὰ νὰ βοηθήσουν Συμφωνοῦμεν, ὅτι τὸ προκριθὲν σύστημα ὑπῆρξε τὸ ἄριστον. Σημειοῦμεν, ὅμως τὸ ἑξῆς. Ὅτι ὁ τεχνικὸς τὸν ὁποῖον ἐξεῦρεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τὸν ὁποῖον εἶχεν ὡς σύμβουλόν του καὶ δι’ αὐτοῦ μᾶς δίδει πληροφορίας, ὁ κ. ΤΟΜΣΕ, εἰς τὴν πρώτην του γνωμάτευσιν ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς ἀποκρουσθείσης ὕστερα Ὁλλανδικῆς μεθόδου. Ἦτο δέ, ὡς φαίνεται καὶ στέλεχος τῆς Ὁλλανδικῆς Ἑταιρείας.

§147Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὑπῆρχε πράγματι μία τοιαύτη σκέψις. Ἀλλὰ κατόπιν συζητήσεως μὲ τοὺς εἰδικούς μας, μετέβη καὶ παρηκολούθησεν ὁ Δανὸς Σύμβουλος πῶς λειτουργεῖ τὸ σύστημα αὐτό, διεπίστωσε δὲ τὰ ἐλαττώματα ταῦτα.

§148Η. ΗΛΙΟΥ. Συγχωρήσατέ μοι νὰ εἴπω τοῦτο. Ἐλλείψει ἱκανῶν τεχνικῶν ἰδικῶν μας, ἐφέραμε Δανὸν Σύμβουλον καὶ οἱ ἰδικοί μας τεχνικοί, σοφώτεροι τοῦ Δανοῦ, συνεβούλευσαν τὸν Δανὸν Σύμβουλον. Ἔπειτα εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀκριβὲς —ἐγὼ δὲν ἔχω πιστοποιητικὸν περὶ τούτου, ἀλλὰ εἶναι δημοσιευμένον εἰς πηγὴν κυβερνητικὴν καὶ εἰς ἀνύποπτον χρόνον— εἶναι ἀκριβές, ὅτι εἶναι στέλεχος τῆς Ὁλλανδικῆς Ἑταιρίας, ὁπότε ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀκριβές, διατὶ θὰ ἐχρειάζετο νὰ πάῃ ξένος εἰς τὴν Ὁλλανδίαν νὰ πληροφορηθῇ κἄτι διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι πληροφορημένος.

§149Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἔχω νὰ σᾶς πληροφορήσω. Ἀλλὰ γεγονὸς εἶναι, ὅτι καὶ αἱ γνῶμαι τοῦ Δανοῦ τεχνικοῦ συμβούλου δὲν ἐκτελοῦνται ἄνευ συζητήσεως. Καὶ ἀκριβῶς ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἐξήτασε τὰς προσφορὰς καὶ εἰσηγήθη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιλεγοῦν οἱ οἶκοι ποὺ ἐπελέγησαν, ἀπετελέσθη ἀκριβῶς ἀπὸ Ἕλληνας τεχνικοὺς ὄχι μὲν τῆς εἰδικότητος αὐτῆς ἐργοστασίων παραγωγῆς ἀζωτούχων λιπασμάτων, ἀλλ’ εἰδικότητος τοιαύτης, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἀντιληφθοῦν καὶ νὰ κρίνουν τὰς προτάσεις καὶ τὰς γνωματεύσεις τοῦ Συμβούλου.

§150Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι τοῦτο ἐτηρήθη. Ὅταν, λοιπόν, ἐν συνεχείᾳ ἐγκατελείφθη ἡ Ὁλλανδικὴ μέθοδος, ὁ ἴδιος ὁ Δανὸς τεχνικὸς δὲν ἀπέκλινεν ὑπὲρ τῆς μεθόδου Κόπερς, ἀλλ’ ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς Ἑταιρείας Μοντεκατίνι. Ἂς σημειώσωμεν ἐδῶ, ὅτι τὸ κόστος τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου, ὡς τὸ ἐπρότεινεν ἡ Μοντεκατίνι, ἦτο εὐθηνότερον καὶ δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ ἀντιθέτως λεγόμενον. Τὸ κόστος κατασκευῆς ἦτο κατά τι ἀκριβότερον ἀλλὰ τὸ κόστος λειτουργίας εὐθηνότερον. Τότε ἔχομεν τὰ ἑξῆς δύο φαινόμενα. Ὅταν ἀπέκλινεν ἡ Ἐπιτροπὴ ὑπὲρ τῆς Ὁλλανδικῆς Ἑταιρίας, τὴν ἰδίαν ἐποχὴν καταφθάνει καὶ ἄλλος ὑποστηρικτὴς τῆς μεθόδου, ὁ Ἰταλὸς ὑπουργὸς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, πραγματοποιεῖ καὶ ἐπιδεικτικὸν ταξείδιον εἰς Μεσολόγγιον, ἐνδιαφερόμενος δῆθεν διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης. Καὶ ἀπεκλείσθη ἡ Ὁλλανδικὴ Ἑταιρεία. Ἡ εἰσήγησις λέγει: «...... (ἀναγινώσκει)......». Καὶ ὅταν ἀπεφασίσθη νὰ δοθῇ εἰς τὴν «Ἀμμόνια Γκαζάλε», ἡ δήλωσις τοῦ Καγκελλαρίου Ἀντενάουερ, ὅτι θὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Ἑλλάδος, δὲν εἶναι ἄσχετος πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῶν σχέσεων. Αὐτὸ δὲν τὸ λέγω, διότι εἶναι σκάνδαλον, τὸ νὰ ἐνδιαφερθῇ ἕνας ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας ἢ Ἐμπορίου, διὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν προϊόντων τῆς Χώρας του. Δέν εἶναι σκάνδαλον. Κάθε ἄλλο. Μακάρι καὶ οἱ ἰδικοί μας ὑπουργοί, ἀδέσμευτοι ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην πίεσιν, νὰ ἐνδιεφέροντο διὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν προϊόντων μας εἰς ὅλας τὰς ἀγοράς. Θὰ ἦτο πολὺ εὐτυχεστέρα ἡ Χώρα μας καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θέλω νὰ δείξω, ὅτι τόσο μεγάλα εἶναι τὰ συμφέροντα αὐτά, ὥστε ἐκινητοποίησαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι οἶκοι καὶ Κυβερνήσεις ἀκόμη. Ὅταν, λοιπόν, ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς, ποὺ ἀπεικονίζονται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ἐγκαταλείπεται ὁ ἀρχικὸς διαγωνισμός, ἐδῶ ὑπάρχουν δύο περίεργα, διὰ τὰ ὁποῖα παρακαλῶ, ὁ κ. ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, ἐὰν δύναται νὰ ἔχῃ τὰ στοιχεῖα, εἰς τὴν ἀπάντησίν του εἰς τὸ τέλος, νὰ μᾶς δώσῃ διευκρινίσεις. Ὑπάρχουν δύο περίεργα πράγματα, ἡ ἀρχικὴ μελέτη ἐπὶ τῇ βάσει, τῆς ὁποίας διεκηρύχθη ὁ διαγωνισμός, ὅπου λέγει: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Μοῦ φαίνεται πολὺ περίεργον, πῶς αὐτή, ἡ εἰδικωτάτη ἑταιρεία, ἡ Κόπερς, ἔδωσε συμβουλὴν νὰ κατασκευασθοῦν περιττὰ πράγματα, εἰς μίαν ὑπόθεσιν ποὺ ὑπέκειτο εἰς τὸν ἔλεγχον διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Πολὺ φοβοῦμαι μήπως...

§151Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Ἐξέλιξις τῆς τεχνικῆς.

§152Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐγὼ πηγαίνω κἄπως μακρύτερα. Φοβοῦμαι μήπως, ὅπως συνέβη εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἄλλων ἔργων, διὰ νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ κόστος, μήπως παρελείφθησαν ὡρισμέναι κατασκευαί, τὰς ὁποίας ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν πραγμάτων, ἠθέλομεν ἀναγκασθῆ αὔριον νὰ συμπληρώσωμεν. Ὅταν, λοιπόν, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐγκατελείφθη ὁ ἀρχικὸς διαγωνισμός, αἱ δεσμεύσεις διὰ διαγωνισμοῦ ἀπεβλήθησαν, καθὼς καὶ αἱ μέθοδοι καὶ αἱ Ἑταιρεῖαι αἱ ἄλλαι καὶ ἔμειναν δύο Ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι προέτεινον τὴν μέθοδον Κόπερς. Αὐτὸ ἔγινεν. Τί ἐκάμαμεν μεταξὺ τῶν δύο ἑταιρειῶν αὐτῶν; Ἐπροκαλέσαμεν διαγωνισμόν; Ἐζητήσαμεν ἐπειγόντως προσφορὰς καὶ ἀντιπροσφοράς; Ὄχι. Τὰς ἐκαλέσαμεν νὰ ἀποτελέσουν ἕνα ἑνιαῖον μπλὸκ —αὐτὰ ἐκτίθενται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν. Ἀλλὰ ἔχει καὶ μίαν προϊστορίαν τὸ πρᾶγμα αὐτό: «...... (ἀναγινώσκει) ......».

§153Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπουργ. Βιομηχανίας). Τὸ συγκρότημα τοῦ ἐργοστασίου Ἀζώτου ἔχει 6 χωριστὰ συγκροτήματα. Τὰ 3 ἐδόθησαν εἰς τὴν «Ἀμμόνια Γκαζάλε», λόγῳ συστήματος, τὸ ὁποῖον ὅπως εἴπατε ἦτο ὀρθόν. Τὰ ἄλλα 3 ἐδόθησαν εἰς τὴν Οὖντε, γνωστὴν Ἑταιρείαν. Τὸ θέμα τῆς Μοντεκατίνι, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε, δὲν ἔχει ὅπως τὸ παρουσιάζετε. Διότι ἡ Μοντεκατίνι, ἀπὸ τὰ 3 ἐργοστάσια τοῦ δευτέρου συγκροτήματος, εἶχε μόνον διὰ τὸ ἕνα μικροτέραν τιμήν, ἀλλὰ παρουσιάσαμεν τὸ λίπασμα, τὸ ὁποῖον κατεσκεύασε διὰ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ἡ ὁποία δὲν τὸ ἐδέχθη. Διότι ὑπάρχουν δύο μορφαὶ λιπασμάτων, τὸ σφαιρικὸν καὶ τὸ ἀκανόνιστον. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, λοιπόν, εἶπεν, ὅτι δὲν δέχεται τὸ σχῆμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Μοντεκατίνι. Συνεπῶς, εἰς τὴν Οὖντε ἐδόθησαν τὰ 3 ὑπόλοιπα ἐργοστάσια, διότι εἰς τὸ σύνολον ἦτο ἡ εὐθηνοτέρα Ἑταιρεία. Ὅταν ἔγινεν ἡ κατανομὴ τῶν 3 πρώτων εἰς τὴν Οὖντε καὶ τῶν δευτέρων εἰς τὴν «Ἀμμόνια Γκαζάλε», τότε ἐκλήθησαν αἱ δύο νὰ συμπράξουν. Λοιπόν, δὲν εἶναι αὐτὸ ποὺ ἰσχυρίζεσθε. Δὲν ἔγινεν αὐτὸ ποὺ ἰσχυρίζεσθε.

§154Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἡ Οὖντε καὶ ἡ «Ἀμμόνια Γκαζάλε», προέτεινον τὸ αὐτὸ σύστημα Κόπερς. Ἑπομένως, καὶ αἱ δύο Ἑταιρεῖαι ἠμποροῦσαν νὰ ἐκτελέσουν καὶ τὰ 6 συγκροτήματα τοῦ ἐργοστασίου. Ἐὰν προεκαλεῖτο ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ των, ὑπῆρχεν ἐλπὶς νὰ ἔχωμεν εὐθηνότερον κόστος. Ἀντὶ τούτου, ἐδόθη ἕνα κομμάτι εἰς τὴν μίαν καὶ ἕνα εἰς τὴν ἄλλην. Ἀλλὰ ὁ Δανὸς Σύμβουλος εἶχε προτείνει συμβιβασμὸν διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν ὅλοι. Ὡς φαίνεται, ὁ τεχνικὸς Σύμβουλος κ. ΤΟΜΣΕ, μᾶλλον προξενητὴς γάμου θὰ ὑπῆρξεν, κατὰ τὴν γραφικὴν ἔκφρασιν, δηλαδὴ συμβιβαστὴς ἀνταγωνιστικῶν μεγάλων συμφερόντων, διότι ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως ἐπέρασεν ἀπὸ τὰς ὁλλανδικὰς μεθόδους εἰς τὴν μέθοδον Μοντεκατίνι καὶ ἀπὸ ἐκεῖ εἰς τὴν μέθοδον Λούρντ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ εἰς τὴν μέθοδον Κόπερ, ὥστε πολὺ σταθερὰ προσανατολίζεται ὁ ἐξαίρετος αὐτὸς τεχνικός, ἐπὶ τῆς γνωμοδοτήσεως, τοῦ ὁποίου στηρίζεται ὁλόκληρον τὸ ἔργον καὶ ἡ εὐθύνη τοῦ κόστους. Δὲν φαίνεται, ὅτι τόσον πολὺ ὑπῆρξεν ὁ τεχνικὸς ἐξειδικευμένος, ἀλλὰ μᾶλλον συμβιβασμὸς ὑποθέσεων μεγάλων συμφερόντων.

§155Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε...

§156Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν εἶσθε ἁρμόδιος ὑπουργὸς τότε καὶ τὰ κείμενα ὁμιλοῦν.

§157Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἶσθε ἄδικος νὰ δίδετε αὐτὸν τὸν χαρακτηρισμόν.

§158Η. ΗΛΙΟΥ. Εὐχαρίστως θὰ ἤθελα νὰ διαψευσθῶ, χωρὶς ὅμως νὰ ἀδικοῦμε τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Οἰκονομίαν.

§159Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι εἶσθε ἄδικος.

§160Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ὁ Οἶκος αὐτὸς ἔκαμεν ἔκθεσιν περὶ τῶν πλεονεκτημάτων καὶ μειονεκτημάτων καὶ οὐδὲν πλέον, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ βάσει αὐτῶν ἐπέλεξεν.

§161Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν θέλω νὰ ἀδικήσω κανένα, ἀλλὰ βλέπω μίαν παλινωδίαν ἐπὶ ἀνταγωνισμοῦ συμφερόντων. Ἀλλὰ διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώνωμεν θὰ πρέπει νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν θὰ δεχθῶ πλέον διακοπάς. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἐξιστορεῖται, πῶς ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ διαγωνισμοῦ ἐπρότεινεν αὐτὴν τὴν σύμπραξιν καὶ πῶς μὲ τόσην ταχύτητα ἔφθασαν εἰς αὐτὴν τὴν συμφωνίαν. Καὶ ὅλα αὐτὰ γίνονται εἰς 17 ἡμέρας. Ἐντὸς τοῦ χρονικοῦ αὐτοῦ διαστήματος γίνεται ἡ κοινὴ προσφορὰ τῶν δύο ἑταιρειῶν. Πρὶν γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ προσφορὰ αἱ δύο ἑταιρεῖαι εἶχον συμφωνήσει καὶ μόνον κατόπιν εὑρέθη κἄποιος διὰ νὰ προτείνῃ τὴν σύμπραξιν τῶν δύο ἑταιρειῶν. Ἀλλὰ μὲ αὐτὰς τὰς δύο ἑταιρίας συμπράττουν καὶ ἄλλαι ἑταιρεῖαι μία ἐκ τῶν ὁποίων εἶχε προβῆ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ διαγωνισμοῦ. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ἑταιρίαι συνεβιβάσθησαν μεταξύ των ἀσφαλῶς ὑπὲρ τῶν συμφερόντων των.

§162Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ἀνεφέρατε τὴν Κόπερς, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τῆς αὐτῆς ἑταιρείας. Πρόκειται περὶ Ἀμερικανικῆς Κόπερς καὶ τῆς Γερμανικῆς Κόπερς.

§163Η. ΗΛΙΟΥ. Δέχομαι αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν, ἀλλὰ εἶναι ὅλαι αἱ ἄλλαι ἑταιρίαι. Ἐὰν εἰς ἕνα διαγωνισμὸν 20.000 δραχμῶν, οἱ ἐργολάβοι κάμουν τράστ, τότε ὁ διαγωνισμὸς αὐτὸς ἀκυροῦται. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν αἱ διάφοροι ἑταιρεῖαι διηκολύνθησαν νὰ συμβιβασθοῦν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων των καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ κλειδὶ τῆς ἐπιβαρύνσεως, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διευκρινήσω ὡρισμένα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸν ὑπερβολικὸν τόκον. Διὰ τὰ 12 ἑκατομμύρια δολλαρίων ὑπάρχουν διάφορα τοκοχρεωλύσια, 3,5% καὶ 5,25%. Ἀπὸ ἕνα δελτίον τῆς Ἀμερικανικῆς Τραπέζης φαίνεται ὅτι εἰς τὴν Τουρκίαν, ἐδόθη δάνειον 6.100.000 δολλαρίων διὰ τὴν ἵδρυσιν ἐργοστασίου χημικῶν προϊόντων.

§164Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπ’ αὐτοῦ ἐδημοσιεύθη μία διάψευσις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἤθελα μίαν ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§165Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπουργ. Βιομηχανίας). Ἐδόθη ἀνακοίνωσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως.

§166Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν γρονθοκοποῦνται τὰ στοιχεῖα τῆς Κυβερνήσεως.

§167Η. ΗΛΙΟΥ. Εἰς τὴν σύμβασιν ὑπάρχει καὶ ὁ ὅρος, ὅτι ἐὰν ὁ τόκος μειωθῇ, τότε ὁ τόκος τοῦ δανείου αὐτοῦ θὰ διατηρηθῇ εἰς τὸ αὐτὸ ὕψος. Ἐάν, ἀντιθέτως, ὁ προεξοφλητικὸς τόκος ὑψωθῇ, τότε θὰ ὑψωθῇ καὶ ὁ τόκος τοῦ δανείου. Αὐτὸ ἐγκυμονεῖ σοβαροὺς καὶ ἀσφαλεῖς κινδύνους. Εἶναι ἐνδεχόμενον, μὲ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ χρέους, τὸ ἐπιτόκιον νὰ φθάσῃ τὰ 9%, διότι ὁ τόκος τῆς Γερμανικῆς Τραπέζης ἦτο 2,75 καὶ τὸν Δεκέμβριον ἦτο 3%. Τῆς Γαλλικῆς Τραπέζης, ἦτο τὸ 1957 5% καὶ τὸ 1958 4,5%. Εἶναι γνωστόν, ὅτι αἱ Τράπεζαι, ὅταν ὑπάρχῃ ὕφεσις, μειώνουν τὸν τόκον καὶ ὅταν ὑπάρχῃ ἄνοδος ἀνεβάζουν τὸν τόκον. Ἕνα ἄλλο σημεῖον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐνδέχεται νὰ δημιουργηθῇ ὑπερεπιβάρυνσις τοῦ κόστους τοῦ ἔργου, εἶναι τὸ ἀναγραφόμενον εἰς τὴν παράγραφον 11 τοῦ ἄρθρου 3 τῆς συμβάσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ πλεονάζουν τὰ ὑλικά, θὰ παρέχωνται εἰς τὸν ἐργοδότην, ἔστω καὶ ἂν δὲν πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθοῦν. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ καὶ προμήθεια ἐπὶ τῶν ὑλικῶν καὶ ὅτι ταῦτα θὰ προμηθεύωνται ἄνευ προεγκρίσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθοῦν ὑλικὰ πέραν τῶν ἀναγκῶν, ἐκ τῶν ὁποίων, προφανὲς εἶναι, ὅτι θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ ἔργον. Ἕνα ἄλλο σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἔθιξε δι’ ὀλίγων καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης, εἶναι ἡ δωρεά, τὴν ὁποίαν κάμνομεν εἰς ξένα θησαυροφυλάκια. Ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι ἀπαλλάσσομεν τὰ ἐν Ἑλλάδι κτώμενα εἰσοδήματα, τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων φόρων.

§168Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μὲ ἠρώτησε πρὸ ὀλίγου ὁ κύριος ὑπουργός, ἐὰν ἰσχύῃ, μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας καὶ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας, αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον. Ἐλέγξας ἤδη τοῦτο, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ εἴπω, ὅτι ἰσχύει. Δηλαδή, ἐὰν εἷς Γάλλος ὑπήκοος ἀποκτήσῃ εἰσόδημα ἐν Ἑλλάδι, θὰ φορολογηθῇ καὶ ἐν Γαλλίᾳ, ἀλλὰ ἐκ τοῦ ὀφειλομένου φόρου θὰ ἐκπεσθῇ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ καταβάλῃ ἐν Ἑλλάδι ὡς φόρον.

§169Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχω ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, δὲν εἶναι αὐταί, ὡς πρὸς τὴν Γαλλίαν. Ὑπάρχει, ἀντιθέτως, περίπτωσις Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι φορολογοῦνται καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ ἐδῶ.

§170Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κανεὶς δὲν δύναται νὰ σᾶς βεβαιώσῃ αὐτό.

§171Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὑπάρχουν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἔλαβε χώραν αὐτὸ τὸ περιστατικόν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Γερμανίαν, ὑπάρχει νόμος κατοχικός, ὁ ὁποῖος ἰσχύει ἀκόμη καὶ βάσει τοῦ ὁποίου τὰ εἰσοδήματα μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων φορολογοῦνται εἰς τὸν τόπον τῆς μονίμου κατοικίας τοῦ ἀποκτῶντος τὰ εἰσοδήματα αὐτά. Συνεπῶς, τὸ ἀντίθετον συμβαίνει.

§172Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Περὶ ἑλληνικοῦ νόμου, ὁμιλεῖτε;

§173Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Περὶ ἑλληνικοῦ κατοχικοῦ νόμου. Εἶναι ὁ νόμος 1049 τοῦ 1944, ὁ ὁποῖος ἰσχύει ἐπὶ ἀμοιβαιότητι. Δηλαδὴ καὶ οἱ ἐν Γερμανίᾳ ἀμειβόμενοι μὲ μισθοὺς καὶ ἡμερομίσθια, πληρώνουν τὸν φόρον ἐδῶ. Αὐτὴ εἶναι ἡ συμφωνία, ἡ ὁποία ὑπάρχει μὲ τὴν Γερμανίαν. Συνεπῶς, συμβαίνει τὸ ἀντίθετον ἀπὸ αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε. Σᾶς ἀνέφερα συγκεκριμένα πράγματα.

§174Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι, ἀλλὰ ὁ ἑλληνικὸς νόμος, δὲν ἔχει σημασίαν διὰ τὴν συζήτησίν μας. Ἀξίαν ἔχει ὁ γερμανικὸς νόμος.

§175Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὁ γερμανικὸς εἶναι ὁ ἴδιος, ὡς ἰσχύει καὶ εἰς ἡμᾶς.

§176Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Οἱ νόμοι, δὲν ἰσχύουν ἐπὶ ἀμοιβαιότητι. Αἱ συμβάσεις ἰσχύουν.

§177Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὁ νόμος αὐτός, ἰσχύει ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀμοιβαιότητος.

§178Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ γερμανικὸς νόμος, ἀπαλλάσσει τοὺς γερμανοὺς φορολογουμένους, διὰ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον κατέβαλον εἰς ἄλλας χώρας.

§179Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὑπάρχει τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἀνέφερα καὶ σᾶς παραπέμπω εἰς τὸν νόμον 1649)1944, ὁ ὁποῖος ἰσχύει ἔκτοτε.

§180Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, μὲ ὅσας παρατηρήσεις ἔκαμεν ὁ κ. Κιτσίκης καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης, διαπιστοῦται, ὅτι τὸ ἔργον ἔχει ὑψηλότερον κόστος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ. Ποῖοι, κύριοι εἶναι οἱ κίνδυνοι, διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν; Τοὺς διαπιστώνομεν: 1) Εἰς τὰς προβλέψεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, 2) εἰς τὰς προβλέψεις τῆς ἐκθέσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ 3) εἰς τὰς χθεσινὰς δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. ὑπουργός, ὁ ὁποῖος εἶναι διακεκριμένος ἐπιστήμων, σπουδάσας θετικὰς ἐπιστήμας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ βλέπῃ, ὅτι φθάνει εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἀρνῆται τοὺς νόμους τῆς λογιστικῆς τέχνης, ὅταν ταυτίζῃ ἐξόφλησιν δανείου μὲ ἀπόσβεσιν κεφαλαίου.

§181Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Αὐτὸ δὲν τὸ κάμνομεν. Τὸ ἀντίθετον ἀκριβῶς κάμνομεν. Λυποῦμαι, ποὺ δὲν ἐπροσέξατε, ὅτι ἐξεκαθαρίσαμεν αὐτὸ τὸ θέμα ἀπὸ συμφώνου, μὲ τὸν κ. Μητσοτάκην. Εἶπον, ὅτι ὑπάρχει τμῆμα κεφαλαίου καὶ τμῆμα δανείου. Καὶ τὸ τμῆμα κεφαλαίου, πρέπει νὰ ἀποσβεσθῇ, τὸ δὲ τμῆμα δανείου πρέπει νὰ ἐπιστραφῇ. Ἤθελον νὰ εἴπω καὶ διὰ τὸ θέμα τῶν ἐξόδων, ποὺ ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου.

§182Η. ΗΛΙΟΥ. Ὡς ἐνδεχόμενον, δὲν τὸ βεβαιώνει.

§183Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τί συμβαίνει, ὅταν ἔχωμεν μετοχικὴν ἑταιρείαν, μὲ κεφάλαιον 7–8 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, διότι δὲν εἶναι ἀνάγκη ὁλόκληρον τὸ κόστος τῆς ἐγκαταστάσεως νὰ μεταβληθῇ εἰς μετοχικὸν κεφάλαιον, ἐὰν ἔκαμε μετοχικὸν κεφάλαιον 7–8 ἑκατομμυρίων, τότε, προκειμένου νὰ ὑπάρξῃ κίνητρον διὰ νὰ ἀγοράσῃ τὸ λαϊκὸν στρῶμα μετοχάς, θὰ πρέπει αἱ μετοχαὶ αὐταὶ νὰ δίδουν μέρισμα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν μέρισμα νὰ ἔχουν μόνον αἱ μετοχαί, αἱ εὑρισκόμεναι εἰς χεῖρας τῶν λαϊκῶν στρωμάτων καὶ ὄχι καὶ αἱ εὑρισκόμεναι εἰς χεῖρας τοῦ Κράτους.

§184Η. ΗΛΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι δεοντολογία. Πρέπει νὰ ἔχουν τὸ γνώρισμα αὐτό, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ κόστος, ἀλλὰ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ κέρδος; Δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι σεῖς διαφωνεῖτε μὲ τοὺς νόμους τῆς λογιστικῆς. Λέγετε, ὅτι τὸ μέρος τοῦ δανείου θὰ ἔχῃ ἐξοφληθῆ καὶ τὸ μέρος, τὸ καταβλητέον ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν ἐπενδύσεων, θὰ ἔχῃ ἀποσβεσθῇ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ὅλον θὰ ἔχῃ ἀποσβεσθῆ. Ἐὰν ἔχω ἕνα ἰδικόν μου ἐργοστάσιον, διὰ νὰ δύναμαι νὰ τὸ ἔχω καὶ εἰς τὸ μέλλον, πρέπει νὰ ἀποσβενύω ἕνα τμῆμα τῆς ἀξίας τῶν ἐγκαταστάσεων καὶ κἄθε χρόνον ἕνα τμῆμα τῆς ἀξίας τοῦ ἔργου. Ἐὰν αὐτὸ δὲν γίνῃ, κἄποτε θὰ καταρρεύσω.

§185Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Αὐτὸ εἶναι ἀκριβῶς τὸ ζήτημα. Ὅτι πρέπει εἰς τὸ τέλος τοῦ χρόνου τῆς ἀποσβέσεως, νὰ ἔχω τὴν περιουσίαν μου. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἕνα μέρος τοῦ ἐργοστασίου ἐγένετο μὲ ἰδικήν μου περιουσίαν καὶ ἕνα μέρος μὲ δάνειον, πρέπει εἰς τὸ τέλος τῆς ἀποσβέσεως νὰ ἔχω καὶ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον διέθεσα ἐκ χρημάτων μου καὶ νὰ ἔχω ἐξοφλήσει καὶ τὸ δάνειον. Ἡ ἀπόσβεσις, συνεπῶς, ἀφορᾷ τὸ κεφάλαιον, ἡ δὲ ἐξόφλησις εἶναι ἐξόφλησις δανείου.

§186Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐὰν ἀγοράσω ἕνα ἐργοστάσιον, ὄχι ἐξ ἰδίων χρημάτων, ἀλλὰ ἐκ δανείου, θὰ πρέπει, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν πάντοτε ἀξίαν καὶ νὰ ἀποδίδῃ τὸ αὐτὸ ἔργον, νὰ γίνωνται αἱ ἀποσβέσεις καὶ συγχρόνως νὰ ἐξοφλῆται καὶ τὸ δάνειον. Συνεπῶς, ἄλλο ἐξόφλησις δανείου καὶ ἄλλο ἀπόσβεσις κεφαλαίου.

§187Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἴπατε, ὅτι ὅταν θὰ ἀποθάνῃ τὸ ἐργοστάσιον, δὲν πρέπει νὰ εἶμαι ἐγὼ πτωχότερος ἀπὸ πρίν. Πρέπει νὰ ἔχω τὴν περιουσίαν μου καὶ εἰς μὲν τὴν περίπτωσιν ποὺ γίνεται τὸ ἐργοστάσιον μὲ ἰδικά μου χρήματα, θὰ πρέπει εἰς τὸ τέλος τῆς ζωῆς τοῦ ἐργοστασίου νὰ ἔχω τὰ χρήματα εἰς τὸ ταμεῖον μου. Ἐὰν γίνεται τὸ ἐργοστάσιον μὲ δανεικὰ χρήματα, τότε εἰς τὸ τέλος τῆς ζωῆς του πρέπει νὰ ἔχῃ ἐξοφληθῆ τὸ δάνειον. Τότε θὰ ἔχετε τὴν περιουσίαν ποὺ εἴχατε καὶ προηγουμένως. Ἀλλά, ἐὰν πέραν τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ δανείου ἔχετε κάμει καὶ ἀπόσβεσιν καὶ τοῦ δανείου κεφαλαίου, τότε θὰ εἶσθε, εἰς τὸ τέλος τῆς ζωῆς τοῦ ἐργοστασίου, ὄχι μὲ τὴν περιουσίαν, τὴν ὁποίαν εἴχατε πρίν, ἀλλὰ πλουσιώτερος. Καὶ πρόθεσις, ἐν προκειμένῳ, τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι νὰ γίνῃ πλουσιώτερον ἀπὸ τὴν ἐμπορίαν τῶν λιπασμάτων.

§188Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργός, εἶπεν, ὅτι μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ χρόνου ἀποσβέσεως, πρέπει νὰ ξαναδανεισθῇ τὸ Κράτος. Ἐδημιούργησε, δηλαδή, ἰδικήν του ἔννοιαν, ἀλλὰ τὴν προσδιώρισε σαφῶς. Ἐγὼ τὸ προτιμῶ αὐτό, παρὰ νὰ ἔχωμεν μίαν ἐπιβάρυνσιν τῆς τιμῆς τῶν λιπασμάτων καὶ μὲ τὸ ἕνα καὶ μὲ τὸ ἄλλο.

§189Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ παράταξίς μας, ἀποβλέπουσα εἰς τὴν σκοπιμότητα τοῦ ἔργου διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, νομίζει, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ πρέπει νὰ θεωρῆται ὡς ἔργον ὑποδομῆς τῆς ἀγροτικῆς μας οἰκονομίας, ὡς ὁ ἐξηλεκτρισμὸς εἶναι ἔργον ὑποδομῆς τῆς βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως. Νὰ μὴ ἀναμένεται δηλαδὴ τὸ κέρδος ἀπὸ τὴν ἐξυπηρέτησιν αὐτοῦ τοῦ ἐργοστασίου, κατὰ κύριον λόγον, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ὠφέλειαν τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας, τὴν πολλαπλασίαν καὶ τὴν πολλαπλασίαν καὶ τὴν πολλαπλασίαν τοῦ Δημοσίου Ταμείου κατ’ ἀκολουθίαν, λόγῳ τῆς θεμελιώσεως τῆς οἰκονομίας ἐπὶ μιᾶς τοιαύτης βελτιωμένης ὑποδομῆς. Εἰς τὰ ἔργα, ὡς γνωστόν, τῆς ὑποδομῆς, ἐπιδιώκεται ἡ ἐξυπηρέτησις, καθ’ ὃ σημεῖον, τὸ κόστος τοῦ ἀποδιδομένου προϊόντος δὲν ὑπερβαίνει τὰς τιμὰς ἀνταγωνισμοῦ, διεθνεῖς, ἢ ἐσωτερικάς. Ὅταν ἐπιβαρύνῃ τὸ προϊόν πέραν τῶν τιμῶν διεθνοῦς ἀνταγωνισμοῦ, πρέπει νὰ καταβάλλεται, πρέπει νὰ δίδεται, χωρὶς ἀξιώσεις εἰσπράξεως ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς ὑποδομῆς, ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς οἰκονομικῆς, ἡ ὁποία θεμελιοῦται ἐπάνω εἰς τὴν ὑποδομήν. Ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἐπιβάρυνσις τῶν λιπασμάτων, πέραν τῶν τιμῶν διεθνοῦς ἀνταγωνισμοῦ, ἐγκρίνομεν τὴν σύμβασιν. Πρέπει νὰ τεθοῦν δύο προϋποθέσεις. Πρῶτον, ὅτι ἡ ἀνταγωνιστικότης δὲν πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σημερινῶν συνθηκῶν, ἀλλὰ τῶν συνθηκῶν μιᾶς ἐπαπειλουμένης καθ’ ἡμέραν ἐνσωματώσεως εἰς εὐρύτερον χῶρον, εἴτε κοινῆς ἀγορᾶς, εἴτε Ε.Ζ.Ε.Σ., εἰς τὸν ὄλεθρον, ὅπως κατ’ ἐπανάληψιν ὑπέδειξα, πρὸς τὸν ὁποῖον, δὲν ἠξεύρω, ἀπὸ μίαν ἕλξιν τοῦ κρημνοῦ, ἀκατάσχετος φέρεται ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Δευτέρα προϋπόθεσις. Διὰ νὰ ὑπάρχῃ εὐθηνὸν λίπασμα, εἰς τιμὴν διεθνοῦς ἀνταγωνισμοῦ, πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ λυθῇ τὸ πρόβλημα τοῦ φορέως. Ἔχομεν διὰ τὰ φωσφατοῦχα μίαν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν εἰς τὸν τόπον μας καὶ κανεὶς δὲν ἠξεύρει καὶ δὲν ἐξήτασε καλὰ καλά, διατὶ εἶναι ἰδιωτική. Διότι κινεῖται, ὡς γνωστόν, δι’ ἑνὸς δανείου, τὸ ὁποῖον ἔλαβε τῇ ἐγγυήσει τοῦ δημοσίου, διότι προστατεύεται δασμολογικῶς, διότι τῆς προκαταβάλλεται ὁλόκληρος ἡ ἀξία τῆς παραγωγῆς τοῦ ἔτους ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, διότι ἡ ἀξία εἰσπράττεται βάσει τοῦ νόμου περὶ Δημοσίων Ἐσόδων καὶ οἱ χωροφύλακες μετατρέπονται εἰς εἰσπράκτορες. Ἐνῷ καὶ τὰ βάρη καὶ τὴν διάθεσιν καὶ τὰ πάντα φέρει τὸ Δημόσιον, ἡ ἐπιχείρησις αὐτὴ εἶναι ἰδιωτική. Θέλετε νὰ πληροφορηθῆτε τὰ ἀποτελέσματα τῆς παραχωρήσεως αὐτῆς τῶν φωσφατούχων λιπασμάτων εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν; Ἔχω εἰς χεῖρας μου μίαν ἔκθεσιν τοῦ Ο.Η.Ε., τοῦ διαμερίσματος τῶν Οἰκονομικῶν Ὑποθέσεων τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν Εὐρώπην, καὶ εἰδικῶς τοῦ Ὀργανισμοῦ Φ.Α.Ο., τοῦ Δεκεμβρίου 1957, σχετικῶς μὲ τὰς τιμὰς τῶν λιπασμάτων. Προκύπτει ἐκ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς, ὅτι τὰ ἀζωτοῦχα λιπάσματα, τὰ ὁποῖα εἰσάγομεν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, μὲ βάσιν τὸ 100, εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ 1953–54 εἶχον 83. Τὸ ἴδιον περίπου συμβαίνει καὶ διὰ τὰς ἄλλας χώρας. Τὰ φωσφατοῦχα, τὰ ὁποῖα ἐδῶ, ἀπὸ τὴν ἐγχωρίαν βιομηχανίαν, μὲ βάσιν τὸ 100, τὸ 1953–54 πληρώνει ὁ Ἕλλην γεωργὸς 111 δραχ., τὸ 1954–55 127 δραχ., τὸ 1955–56. Θέλετε νὰ ἠξεύρετε πόσον κοστίζουν εἰς τὰς ἄλλας χώρας; Θὰ σᾶς ἀναφέρω ὡρισμένους ἀριθμούς. «80 εἰς τὴν Γερμανίαν, 81 ...... (ἀναγινώσκει) ......». Δηλαδή, παράγονται μὲν ἐπιτοπίως τὰ φωσφατοῦχα λιπάσματα, ἀλλὰ κοστίζουν εἰς τὴν Ἑλλάδα πολὺ περισσότερον.

§190Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπῆρξε καὶ ἡ νομισματικὴ μεταβολὴ τοῦ 1953.

§191Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι ὑπολογισμένα εἰς δολλάρια. Σημειώσατε, ὅτι εἰς τὸν πίνακα φωσφατούχων, αἱ τιμαὶ τῶν ἑλληνικῶν λιπασμάτων εἶναι 23,53. Εἶναι ἡ μεγαλειτέρα τιμή. Αἱ τιμαὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη εἶναι 11 δολλάρια εἰς τὴν Αὐστρίαν, 13 εἰς τὴν Γερμανίαν, 17 εἰς τὴν..... ...... (ἀναγινώσκει) .......................... Ἐνῷ εἰς τὰς τιμὰς τῶν ἀζωτούχων κρατοῦμεν τὴν μέσην κλίμακα. Ἑπομένως λύεται καὶ ἡ ἀπορία τοῦ συναδέλφου κ. Κιτσίκη, διότι ἐκεῖ εὑρίσκεται ἡ ἐξήγησις τῆς μὴ χρησιμοποιήσεως φωσφατούχων λιπασμάτων. Νομίζω συνεπῶς, κ. συνάδελφοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν διαχείρισιν ἑνὸς ἔργου ἐκτελουμένου μὲ δημοσίας ἐπενδύσεις νὰ ὑπεισέλθῃ ἕνας ἰδιώτης, διότι τότε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν καλὰ ἀποτελέσματα. Μὴ βασιζόμεθα εἰς τὸ ποῖος θὰ ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν. Βεβαίως δὲν πιστεύω εἰς αὐτὴν τὴν οὐτοπίαν, τὴν ὁποίαν διακηρύσσουν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι δηλαδὴ θὰ εὑρεθοῦν μικροὶ ἀποταμιευταί, ὅταν γνωρίζουν μάλιστα τὴν μορφὴν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Προσωπικῶς συνιστῶ νὰ ὑπάρξουν ὁμολογιοῦχοι, ὅπως ἐγένετο διὰ τὴν ΔΕΗ, ὁπότε θὰ ἔχῃ ἀσφαλὲς εἰσόδημα μὴ ἐξηρτημένον ἀπὸ τὴν ἁρπακτικότητα καὶ τὴν πλεονεξίαν τοῦ μεγάλου μετόχου. Θὰ ἔχῃ τὴν ρήτραν τῆς ἀσφαλείας, θὰ ἔχῃ τὴν ρήτραν τοῦ δολλαρίου. Θὰ ὑπάρχῃ ἐπὶ πλέον ἡ λύσις τῆς δυσχερείας, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ὑπέβαλεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἅμα δώσωμεν εἰς τοὺς μικροὺς ἀποταμιευτὰς μέρισμα, πῶς νὰ μὴ δώσωμεν εἰς τὸ Κράτος; Ἄρα θὰ πάρῃ κέρδος καὶ τὸ Κράτος. Δύο τελευταίας παρατηρήσεις. Μὲ τὸ ἄρθρον 2 ζητοῦνται εὐρύταται ἐξουσιοδοτήσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Εἴμεθα κατ’ ἀρχὴν ἀντίθετοι πρὸς τὴν εὐρύτητα τῶν νομοθετικῶν ἐξουσιοδοτήσεων. Ἐν τούτοις αἱ προϋποθέσεις ἐκτελέσεως τοῦ ὅλου ἔργου, αἱ προθεσμίαι, συνέπειαι καὶ εὐθῦναι, ἐπιβάλλουν καλοπίστως νὰ τὴν δώσωμεν. Εἴμεθα πάρα πολὺ διστακτικοὶ πρὸς τὴν χρησιμοποίησιν τῆς ἐντολῆς. Θὰ ἐλέγχωμεν, θὰ παρακολουθήσωμεν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ἢ νὰ ἀπορρίψωμεν συλλήβδην τὴν Σύμβασιν ἢ ἐὰν θέλωμεν πράγματι νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον, νὰ δώσωμεν τὴν ἐξουσιοδότησιν. Δευτέρα καὶ τελευταία παρατήρησις εἶναι ἡ ἀναγομένη, κ. συνάδελφοι, εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 4 παράγραφος 3, περὶ ἀποσπάσεως προσωπικοῦ ἀπὸ δημοσίας ὑπηρεσίας, Τράπεζαν Ἑλλάδος, ΔΕΗ κλπ. Διερωτῶμαι, δὲν ἔχουν τί νὰ κάμουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἰς τὰς θέσεις εἰς τὰς ὁποίας ὑπηρετοῦν, εἶναι ὑπεράριθμοι καὶ τοὺς διατηροῦμεν καὶ τώρα θὰ τοὺς δώσωμεν ἀπασχόλησιν ἢ ὄχι; Ἐὰν ὄχι, σήμερον ὑπάρχουν δύο λόγοι νὰ μὴ δεχθῶμεν αὐτὴν τὴν κατ’ ἀπόσπασιν μετακίνησιν. Πρῶτον, διότι θὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις ἐπιδιώξεως παχυλῶς ἀμειβομένων ἀποσπάσεων, θὰ ὑπάρξῃ ἡ περίπτωσις συναλλαγῆς καὶ παρεξηγήσεων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει. Δεύτερον, διότι, ὑπάρχει ἡ ἐντεινομένη ἀνεργία ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἐργάτας καὶ τοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς τεχνικοὺς καὶ παντοῦ. Δι’ αὐτὸ νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀποφευχθῇ τοῦτο. Κύριοι συνάδελφοι, τερματίζω τὸν λόγον μου. Ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἔφερε πρὸς κύρωσιν ἕνα ἔργον ἀναμφισβητήτου οἰκονομικῆς προόδου καὶ ἀναπτύξεως, μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἐκτίμησίν μας καὶ ἀντίληψίν μας εἶναι ἐκτὸς τοῦ μετρίου. Κατανοοῦμεν, ὅτι ἐὰν σήμερον ἀναζητοῦντες τὸ καλύτερον, ἐπιδιώξωμεν νὰ ἐπαναληφθῇ ὁ διαγωνισμός, θὰ ἐπέλθῃ χρονοτριβή, ἐκ τῆς ὁποίας ἡ ἀπώλεια, ἡ ὁποία ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς πραγματοποιήσεως ἐθνικοῦ εἰσοδήματος 500.000 δραχμῶν ἐτησίως, ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ, θὰ εἶναι σημαντικὸν ἀντίβαρον. Φυσικὰ ἡ ἀρχή μας εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καμπτώμεθα πρὸ τετελεσμένων γεγονότων καὶ νὰ τὰ εὐλογοῦμεν, διότι εἶναι τετελεσμένα. Ἐλπίζομεν ὅμως, ὅτι ἡ καλόπιστος κριτικὴ ποὺ ἠσκήθη ἐκ μέρους μας θὰ βοηθήσῃ νὰ ἀποφευχθοῦν παρόμοια σφάλματα εἰς τὸ μέλλον. Ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ δώσωμεν τὴν ἔγκρισιν τῆς συμβάσεως νὰ χωρήσῃ μὲ ταχύτατον ρυθμὸν ἐν ὄψει τῆς ἐπιτεινομένης ἐνδείας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὑφέσεως τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου, νὰ χωρήσῃ μὲ τὸν γοργότερον δυνατὸν ρυθμὸν εἰς ἔργα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τοῦ τόπου. Εὐχόμεθα, διὰ μελλοντικὰ ἔργα, νὰ παρουσιάσῃ συμβάσεις ἀψόγους καὶ ὄχι μὲ τὰ ἐκ γενετῆς στίγματα, τὰ ὁποῖα, δυστυχῶς, διεπιστώθη ὅτι φέρει ἡ ὑπὸ ψήφισιν σύμβασις.

§192Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ ἀψόγους, τί σημαίνει;

§193Η. ΗΛΙΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν κάμνω ὑπαινιγμούς. Κατηγορῶ εὐθέως, ὅταν ἔχω στοιχεῖα καὶ σέβομαι πᾶν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχω στοιχεῖα νὰ ὑποθέσω, ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἀταξίᾳ. Ἀψόγους, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἐξέθεσα, τῶν μειονεκτημάτων, ὑπερεπιβαρύνσεως κλπ. Νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι, ἐὰν τοιαύτας συμβάσεις ἀψόγους φέρει εἰς τὸ μέλλον ἡ Κυβέρνησις, δὲν θὰ δυσκολευθῶμεν πρῶτοι ἡμεῖς νὰ χειροκροτήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡμεῖς μὲ ὅλας τὰς ἐπιφυλάξεις, κατ’ ἀρχὴν δεχόμεθα τὴν σύμβασιν καὶ προτείνομεν τὴν ἀποδοχήν της. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, ἔχει τὸν λόγον.

§195Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ἐπιθυμῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς δύο συλλογισμοὺς τοῦ κ. Ἠλιοῦ. Ὁ κ. Ἠλιοῦ, ἐπείσθη ἀπολύτως, ὅτι ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία ἐπετεύχθη, ἦτο ἡ καλυτέρα καὶ ἠναγκάσθη νὰ καταφύγῃ εἰς ἐσκεμμένους συλλογισμούς, διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθή. Ὁ συλλογισμός του, εἶναι ὁ ἑξῆς: Ἔλαβεν ὡς δεδομένον, ὅτι ἐγένετο σύμπραξις τῶν δύο ἑταιρειῶν καὶ εἶπεν, ὅτι ἡ σύμπραξις αὐτὴ ἦτο προαποφασισμένη καὶ ἐξ αἰτίας τοῦ γεγονότος αὐτοῦ ἐπῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ καὶ ἐπετύχομεν μεγάλας τιμάς. Δηλαδή, ἐστήριξε τὴν κατηγορίαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ γεγονὸς αὐτὸ καὶ εἶπεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ καὶ μόνον ἐπετεύχθησαν μεγάλαι τιμαί. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές. Ἄλλως τε, καταπίπτει ὁ ἰσχυρισμὸς καὶ ἐκ τῆς σκέψεως, ὅτι κατωρθώσαμεν μὲ τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, νὰ ἔχωμεν ἀζωτοῦχα λιπάσματα, μικρότερα κατὰ πολὺ τῶν τιμῶν τοῦ διεθνοῦς ἀνταγωνισμοῦ καὶ νὰ ἔχωμεν καὶ πρόβλεψιν κέρδους, αὐτὸ καὶ μόνον ἀποδεικνύει, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον εἶναι ἀρκετὰ ἱκανοποιητικόν. Εἶπε, λοιπόν, ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὅτι συνέπραξαν αἱ δύο ἑταιρεῖαι καὶ ἐξ αἰτίας τοῦ γεγονότος αὐτοῦ ἐπῆλθον μεγάλαι τιμαί. Ὁ ἰσχυρισμὸς καταρρίπτεται καὶ ἀπὸ ἄλλον λόγον, ὅτι δῆθεν ἐνδιεφέρθησαν καὶ ξέναι Κυβερνήσεις. Ἐὰν αὐτὸ εἶναι ἀληθές, κύριε Ἠλιοῦ, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ὑπῆρχε τόσον ἐνδιαφέρον, νὰ δεχθῇ συμπράξεις. Ὡς σᾶς ἀνέπτυξα εἰς τὴν ἀρχήν, τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου ἔχει οὐσιαστικῶς δύο συγκροτήματα: 1) Τῆς συνθέσεως τῆς ἀμμωνίας καὶ 2) τῆς παραγωγῆς λιπασμάτων. Τὸ πρῶτον συγκρότημα, ἐδόθη εἰς τὴν ΑΜΜΩΝΙΑ ΚΑΖΑΛΕ, διότι ἡ ΑΜΜΩΝΙΑ ΚΑΖΑΛΕ ἐκρίθη, ὅτι ἔχει καὶ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος ὁ κ. Ἠλιοῦ προέτεινε καὶ εὐθηνοτέρας τιμάς, τὸ δὲ δεύτερον εἰς τὴν ΟΥΝ-ΤΕ, ἡ ὁποία, εἰς τὸ σύστημα παραγωγῆς λιπασμάτων, ἦτο εὐθηνοτέρα. Συνεπῶς, ἡ Κυβέρνησις ἐπέλεξε δύο ἑταιρείας μετὰ τὸν διαγωνισμὸν καὶ εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν ΑΜ-ΜΩΝΙΑ ΚΑΖΑΛΕ δίδω τὸ τμῆμα συνθέσεως ἀμμωνίας καὶ εἰς τὴν ΟΥΝΤΕ δίδω τὴν παραγωγὴν λιπάσματος. Ὅταν ἔληξαν αὐτά, τότε ἡ Κυβέρνησις ἐκάλεσε νὰ συμπράξουν αἱ δύο ἑταιρεῖαι, διότι ἡ ΟΥΝΤΕ, εἰς τὸ πρῶτον σύστημα, δὲν εἶχε μὲν εὐθηνὰς τιμάς, ἀλλὰ εἶναι μία ἑταιρεία, ἡ ὁποία εἶχε μεγάλην πεῖραν καὶ ἦτο συμφέρον τοῦ ἔργου ἡ σύμπραξις. Ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Ἠλιοῦ, ἐπίσης, καταρρίπτεται, ἐκ τοῦ ἑξῆς γεγονότος: Ὅταν ἠνοίχθησαν αἱ προσφοραί, τὰ μηχανήματα ἀπὸ τὴν ΑΜΜΩΝΙΑ ΚΑΖΑΛΕ εἶχον τιμὴν περίπου 30.000.000 δολλάρια. Μὲ τὰς διαπραγματεύσεις ἔφθασαν εἰς τὰ 21.000.000. Καὶ τὸ ἄλλο ἐπιχείρημα, τὸ παράδειγμα τοῦ ὡρολογοποιοῦ, τὸ ὁποῖον ἔφερε, καὶ αὐτὸ ἦτο παραπλανητικόν. Διότι συνέβη τὸ ἑξῆς: Εἰς τὸ ἐργοστάσιον εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ γίνῃ τμῆμα παραγωγῆς οὐρίας. Τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, θὰ παρῆγεν ἕνα εἶδος λιπάσματος πολὺ πλουσίου εἰς ἄζωτον, 45%. Ἐκρίθη, ὅμως, ἀντιοικονομικὸν καὶ ἀφῃρέθη. Αὐτὸ ἤξιζε πλέον τῶν 2.000.000 δολλαρίων. Ἐπίσης, ἐγένετο ἕνωσις καὶ δύο ἄλλων συγκροτημάτων, δηλαδὴ τὸ ἐργοστάσιον κατασκευῆς νιτρικῆς ἀμμωνίας καὶ ἀσβεστίου, ἔγινεν ἕνα καὶ ἐπῆλθε μείωσις τῆς τιμῆς. Αἱ βελτιώσεις δὲν ἦσαν βελτιώσεις ἀφαιρέσεως μηχανημάτων, ἀλλὰ ἐπρόκειτο περὶ οἰκονομικῶν καὶ ἐσκεμμένων ἐνεργειῶν, αἱ ὁποῖαι ἔφεραν τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπῆλθεν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βασιλικός).

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κωστόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§197Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν γεννᾶται ἀμφιβολία, ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, ἔρχεται πρὸς κύρωσιν ὁ τρόπος ἐκτελέσεως ἑνὸς ἀπὸ τὰ πλέον σημαντικά, τὰ πλέον ἐπείγοντα καὶ τὰ πλέον ἐνδιαφέροντα μεγάλα ἔργα ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, λοιπόν, συνεπεῖς καὶ πρὸς ὅσα ἐδηλώσαμεν πρὸ ὀλίγου, εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ μόνη διαφωνία μας ἢ ψόγος, ποὺ θὰ ἠθέλαμεν νὰ διατυπώσωμεν, εἶναι ὁ ψόγος διὰ τὴν μέχρι τοῦδε καθυστέρησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐκαυχήθη, πρὸ ὀλίγου, διότι ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, ὑπὸ τὴν ἄλλην της μορφήν, ἠσχολήθη μὲ τὴν προκήρυξιν τοῦ σχετικοῦ διαγωνισμοῦ ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου ἢ Ὀκτωβρίου 1956. Ἐλπίζομεν, ὅμως, ὅτι καὶ ὁ ἴδιος μὲ τὴν εὐθύτητα καὶ τὴν καλὴν πίστιν, ἡ ὁποία τὸν διακρίνει, θὰ συνομολογήσῃ μαζὶ μας, ὅτι ἡ καθυστέρησις τῶν 2½ ἐτῶν, δὲν ἀποτελεῖ οὔτε ρεκὸρ ταχύτητος, οὔτε πρότυπον πρὸς μίμησιν. Τὰ κυριώτερα ἀγαθά, τὰ ὁποῖα ἀναμένομεν ἀπὸ τὴν σύμβασιν, εἶναι τρία. Πρῶτον, ἡ ἐξοικονόμησις συναλλάγματος 15 ἑκ. δολλαρίων, ἐτησίως. Δεύτερον, ἡ ἀπασχόλησις χιλιάδων ἐργατικῶν χειρῶν, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου καὶ ἐν συνεχείᾳ τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ. Καί, τρίτον καὶ κυριώτερον, ὅτι θὰ δοθῇ ἐν ἀφθονίᾳ καὶ μὲ εὐθηνὰς τιμὰς λίπασμα εἰς τοὺς γεωργούς. Δι’ ἡμᾶς τὸ τελευταῖον τοῦτο ἀποτελεῖ τὸ κυριώτερον ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ ἀπὸ τὴν σύμβασιν, διότι ἡ ἐξοικονόμησις 15 ἑκατ. δολλαρίων καὶ ἀντίστοιχος μείωσις τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν δι’ ἡμᾶς, ἀποτελεῖ μίαν στατικὴν ἀντίληψιν τοῦ οἰκονομικοῦ μας προβλήματος. Ἡ δυναμικὴ ἀντιμετώπισις, δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ μόνον διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς μας, διὰ τῆς μειώσεως τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων, πρὸς ἀπόκτησιν συναγωνιστικότητος εἰς τὰς ἀγορὰς ἐξωτερικοῦ. Διότι, διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐξαγωγῶν μας, θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ αὔξησις τῶν συναλλαγματικῶν μας πόρων, κατὰ ποσὸν πολὺ μεγαλύτερον τῶν 15 ἑκατ. δολλαρίων. Συνεπῶς, θὰ πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν, κυρίως, εἰς τὴν ἔρευναν τῶν οἰκονομικῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, οἵτινες θὰ ἔχουν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν τιμῶν, τῶν παραχθησομένων ὑπὸ τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου λιπασμάτων. Δυστυχῶς, οὔτε ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου, οὔτε ἡ σύμβασις παρέχουν στοιχεῖα ἐπ’ αὐτοῦ καὶ μόνον εἰς τὸ ὄγδοον τμῆμα εὕρομεν τιμὰς κόστους, ἀλλὰ μόνον τῶν πρώτων ὑλῶν. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς τῶν λιπασμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ παράγῃ τὸ ἐργοστάσιον καὶ τῆς διεθνοῦς τοιαύτης, ἐμφανίζεται ἐνδεικτικῶς μόνον εἰς ἕνα πίνακα, τὸν ὁποῖον κατέθεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ὅπου αὕτη ὑπολογίζεται εἰς 2 ἕως 4 ἑκατ. δολλάρια. Καθ’ ἡμᾶς, τόσον ὁ τρόπος τῆς χρηματοδοτήσεως, ὅσον καὶ τὸ ὕψος τῆς χρηματοδοτήσεως, ἀλλὰ γενικώτερον ὁ τρόπος πληρωμῆς τοῦ δανείου, ἐπηρεάζουν σημαντικῶς τὴν τιμήν, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ δοθοῦν τὰ λιπάσματα εἰς τὴν κατανάλωσιν καὶ πρόκειται νὰ ἀσκήσουν δυσμενῆ ἐπίδρασιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὕψος τῆς χρηματοδοτήσεως, ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ κ. Κιτσίκη, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προστεθοῦν εἰς τὸ κόστος καὶ οἱ τόκοι. Τοῦτο ἀπεκρούσθη ὑπὸ τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ. Ἡ ἀλήθεια εὑρίσκεται εἰς τὸ μέσον. Θὰ πρέπει δηλαδὴ νὰ ὑπολογισθοῦν οἱ τόκοι, οἱ ἐνδιάμεσοι, ἀπὸ τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως μέχρι τῆς ἐνάρξεως λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου.

§198Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Αὐτὸ εἶπον.

§199Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρ’ ὅλον, ὅτι θὰ σᾶς φανῇ παράδοξον, θὰ συμφωνήσωμεν πολὺ ἀπόψε.

§200Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Πάντως καὶ εἰς τὸ σημεῖον...

§201Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Γίνεται ἡ ἑξῆς σύγχυσις. Εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, δὲν ὑπολογίζονται οἱ τόκοι.

§202Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κακῶς. Ἐκεῖ ὑπολογίζονται ἄλλοι τόκοι, ποὺ δὲν ἔπρεπε. Διότι αὐτοὶ δὲν εἶναι οἱ ἐνδιάμεσοι τόκοι, ὅπως προσυπελογίσαμεν τοὺς ἐνδιαμέσους τόκους. Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγώ. Νομίζω, ὅτι θὰ μείνωμεν ὅλοι σύμφωνοι εἰς αὐτὴν τὴν βάσιν, ὅτι οἱ μὲν ἐνδιάμεσοι τόκοι πρέπει νὰ προστεθοῦν εἰς τὸ κόστος τοῦ ἔργου, οἱ δὲ τόκοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀρχίσουν, ἀφ’ ἧς ἀρχίσῃ τὸ ἐργοστάσιον, θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ἀπὸ τὴν ὅλην ἀπόδοσιν τοῦ ἐργοστασίου καὶ δὲν πρέπει νὰ προστίθενται εἰς τὸ κόστος τοῦ ἔργου.

§203Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕνα δεύτερον θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠσχολήθη ὁ προηγούμενος συνάδελφος, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶναι τὸ εἶδος τῆς χρηματοδοτήσεως. Ὁ συνάδελφος Χανίων κ. Μητσοτάκης, ἐπέκρινε τὸ γεγονός, ὅτι τὸ δάνειον ἐδόθη ὑπὸ αὐστηροὺς ὅρους. Δὲν συμμερίζομαι τὴν ἄποψιν αὐτήν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἠλιοῦ, μᾶς ἀνέγνωσεν ἐδῶ ἕνα δελτίον τῆς Τραπέζος Ἑλλάδος, ἐκ τοῦ ὁποίου καταφαίνεται, ὅτι ἡ Τουρκία ἐπέτυχε δάνειον δι’ ὁμοειδὲς ἔργον, μὲ τόκον 3,25%. Σεῖς, ἐξεδώσατε ἕνα ἀνακοινωθὲν καὶ τὸ διεψεύσατε.

§204Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Βεβαίως.

§205Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἀνεφέρθη δελτίον τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος, θὰ ἤθελον νὰ ἐλέγξωμεν σχετικῶς.

§206Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Νὰ τὸ ἴδω. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, οἱ ἀριθμοί, οἱ ἀναφερόμενοι εἰς τὰ δύο δάνεια, πρὸς τὴν Γιουγκοσλαβίαν, διὰ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου, καὶ πρὸς τὴν Τουρκίαν, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀνθρακωρυχείων, εἶναι εἰς μὲν τὴν πρώτην περίπτωσιν 5,50%, εἰς δὲ τὴν δευτέραν 5,57%. Εἶναι ἐπισήμως ἐξηκριβωμένον.

§207Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐδήλωσα, ὅτι δὲν θέλω νὰ ἐπέμβω εἰς τὸ ἐπίμαχον θέμα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει εἶναι τοῦτο, ὅτι ὑπάρχουν δύο τρόποι χρηματοδοτήσεως τοῦ ἔργου, ἀπὸ τὰ δάνεια ἀνασυγκροτήσεως καὶ ἀπὸ πιστώσεις τοῦ κατασκευαστοῦ. Ἀντὶ τῶν πιστώσεων τοῦ κατασκευαστοῦ, προτιμῶ τὸν κατ’ οὐσίαν δανεισμὸν ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Ἀνασυγκροτήσεως. Θὰ προτιμοῦσα νὰ ἔχωμεν τὰ χρήματα εἰς τὸ χέρι καὶ νὰ πηγαίνωμεν μὲ τὰ μετρητὰ εἰς τὰ διάφορα ἐργοστάσια, διὰ νὰ προμηθευθῶμεν τὰ ἀπαραίτητα μηχανήματα. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, θὰ ἐπετυγχάναμεν σήμερον, εἰς ἐποχὴν ὑφέσεως, ἀσυγκρίτως καλυτέρας τιμὰς ἀπὸ τοῦ κατασκευαστοῦ. Ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό, διαφωνῶ πρὸς τὸν ἐκ Χανίων συνάδελφον. Ἄλλο θέμα, εἶναι τὸ σχετικὸν μὲ τὰς ἀποσβέσεις. Νομίζω, ὅτι, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἐπεκράτησε κἄποια σύγχυσις. Κακῶς ἀνεφέρθη ὡς παράδειγμα τὸ Κράτος. Ἂς πάρωμεν τὴν περίπτωσιν ἑνὸς ἰδιώτου. Ἕνας ἰδιώτης, προκειμένου νὰ κατασκευάσῃ ἕνα ἐργοστάσιον, θὰ χρησιμοποιήσῃ ἢ ἰδικά του χρήματα, ἢ χρήματα ἐκ δανεισμοῦ. Ἐὰν χρησιμοποιήσῃ ἰδικά του χρήματα, θὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ἀπόσβεσιν τοῦ κεφαλαίου. Ἐὰν ὅμως χρησιμοποιήσῃ χρήματα ἐκ δανεισμοῦ καὶ ἰδικά του, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδιώκῃ καὶ τὴν ἀπόσβεσιν τῶν ἐγκαταστάσεων εἰς τὸ ἀκέραιον καὶ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ δανείου. Ἂν ἐπεχείρει νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ κόστος τῶν προϊόντων του κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τότε νομίζω, ὅτι θὰ εἶχε τὸν λόγον καὶ ἡ ἀγορανομία. Ἐκεῖνο, ὅμως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου διαφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, εἶναι ὁ περίφημος πίναξ, ὁ ὁποῖος ἐξασφαλίζει τὰς χαμηλὰς τιμὰς τῶν λιπασμάτων.

§208Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ πίνακος ἐξόδων ἐκμεταλλεύσεως;

§209Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν πίνακα ἀκριβῶς αὐτόν, κύριε ὑπουργέ, ἀμφισβητῶ ὡρισμένα κονδύλια. Πρῶτον, ἀμφισβητῶ τὸ κονδύλιον, τὸ σχετικὸν μὲ τοὺς μισθούς, ἡμερομίσθια καὶ γενικὰ ἔξοδα. Τὰ 1.500.000 δολλάρια, τὰ ὁποῖα προβλέπονται διὰ τοὺς σκοποὺς αὐτούς, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀρκέσουν καὶ μόλις θὰ καλύψουν τοὺς μισθοὺς καὶ τὰ ἡμερομίσθια.

§210Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε Κωστόπουλε, θέλετε νὰ σᾶς διευκολύνω; Δὲν θέλω νὰ σᾶς διακόψω, παρὰ μόνον μὲ τὴν ἄδειάν σας. Εἴπομεν, ὅτι θὰ ἀπασχοληθοῦν 1000 ἄνθρωποι. Τὸ 1.500.000 δολλαρίων, διαιρούμενον διὰ 1000 μᾶς δίδει 1500 δολλάρια, ἐπὶ 30, μᾶς δίδει 45.000 δραχ. τὸν χρόνον. Ὁ μέσος ὅρος, δηλαδή, ἀμοιβῆς, θὰ εἶναι 45.000 δρχ. ὅπερ μᾶς δίδει, μέσον μηνιαῖον μισθὸν περίπου 4.000 δραχμῶν. Σᾶς ἐρωτῶ, λοιπόν. Δὲν νομίζετε, ὅτι ἀπὸ τὴν πηγὴν αὐτήν, καλύπτεται ἡ ἀμοιβή; Διότι, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀμείβωνται ὅλοι μὲ 4.000 δρχ. τὸν μῆνα. Θὰ ὑπάρξουν πολλοί, δυστυχῶς, οἱ περισσότεροι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀμείβωνται μὲ 1.500, 2.000 καὶ 2.500 δραχμῶν καὶ ὀλίγοι μὲ 10.000–15.000 καὶ 20.000 δραχμῶν. Ὁ μέσος ὅρος τῶν 45.000 δραχ. ἐτησίως —ἐν ὄψει καὶ τοῦ γεγονότος, τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν, ὅτι θὰ εἶναι 1000 ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπασχοληθοῦν— νομίζω, ὅτι σᾶς δίδει τὴν ἀπάντησιν.

§211Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐγὼ σᾶς εἶπον, ὅτι 1.500.000 δολλάρια μετὰ βίας θὰ καλύψῃ τὰς ἀνάγκας διὰ μισθοὺς καὶ ἡμερομίσθια καὶ δὲν ὑπάρχει περιθώριον δι’ ἄλλα ἔξοδα διοικήσεως κλπ. Ἀπὸ ποῦ ἐπίσης θὰ δώσωμεν καὶ κἄποιον μέρισμα εἰς τοὺς μετόχους, ἀφοῦ μάλιστα θέλετε νὰ γίνουν μέτοχοι μεγάλαι λαϊκαὶ μᾶζαι; Δὲν ὑπάρχει ἐπίσης πρόβλεψις διὰ τυχὸν ζημίας καὶ ἄλλα ἀπρόβλεπτα ἔξοδα, οὔτε διὰ τὴν παρακολούθησιν τῶν τεχνικῶν ἐξελίξεων. Δι’ αὐτὸ κατ’ ἐμὲ τὸ ποσὸν τοῦ 1.500.000 δολλαρίων εἶναι ἀνεπαρκὲς καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ προσθέσωμεν ἓν ἀκόμη τοὐλάχιστον ἑκατομμύριον δολλάρια. Ἄλλο σημεῖον διαφωνίας μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν εἶναι ἡ ἀπόσβεσις τῶν μηχανημάτων διὰ περίοδον 15 ἐτῶν. Ἔχει δίκαιον ὁ κ. Κιτσίκης λέγων, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνα τόσον περίπλοκον τεχνικὸν συγκρότημα νὰ ἀποσβεσθῇ εἰς τόσον μικρὸν διάστημα. Ἐγὼ δὲν παίρνω τὴν ἑπταετίαν τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ κ. Κιτσίκης, ἀλλὰ μίαν δεκαετίαν. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὰ 2.900.000 δολλάρια θὰ ὑπερβοῦν τὰ 4.500.000 δολλάρια. Ἀλλ’ ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μόνον τὰ δύο αὐτὰ κονδύλια, δὲν θὰ ἀπομείνῃ οὐδὲν περιθώριον διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς τιμῆς τῶν λιπασμάτων. Δὲν θὰ ἐπιμείνω περισσότερον, διότι νομίζω, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι ἀρκετοί. Ἀλλὰ θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὸ σημείωμα ἀναφέρεται τόκος κεφαλαίου κινήσεως 6% ἐτησίως. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ ἑταιρεία αὐτὴ θὰ ἐργασθῇ, ὅπως ὅλαι αἱ ἐν Ἑλλάδι ἑταιρεῖαι, μὲ τοὺς κανόνας τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας καὶ δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ εὕρῃ τὸν τόκον 6% διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ κεφάλαιον κινήσεως. Ἴσως ἔχει ὑπ’ ὄψιν του νὰ τὸ δώσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπὸ τὸν ΟΧΟΑ.

§212Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀποσβέσεως καὶ περὶ ἐξυπηρετήσεως τοῦ ξένου κεφαλαίου.

§213Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὁμιλεῖτε περὶ ἀποσβέσεως, ἀλλὰ περὶ τοῦ τόκου τῶν κεφαλαίων κινήσεως. Διὰ τὴν ἀπόσβεσιν ἔληξεν ἡ ὑπόθεσις, ἀλλὰ λέγω, ὅτι καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ κονδυλίου δὲν ἀξίζει τὸν κόπον, ἐφ’ ὅσον εἶναι τόσον μικρόν, δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ συζητῶμεν, ἀλλὰ μὲ 200.000 δολλάρια μὴ ἐλπίζετε, τοὐλάχιστον ἀπὸ ἑλληνικὴν πηγήν, ὅτι πρόκειται νὰ εὕρετε κεφάλαιον κινήσεως μὲ 6% τόκον ἐτησίως. Πάντως, ἀπὸ τὰς γνωρίμους πηγὰς δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εὕρητε 6% τόκον ἐτησίως, διότι ὁ τόκος αὐτὸς εἶναι τελείως ἀνύπαρκτος. Αὐταὶ εἶναι αἱ παρατηρήσεις μου καὶ ἐκφράζω μεγάλους ἐνδοιασμούς ὅσον ἀφορᾷ τὴν δυνατότητα ἢ μᾶλλον ὅσον ἀφορᾷ τὰς εὐχερείας, τὰς ὁποίας δημιουργεῖ ἡ παροῦσα σύμβασις χορηγήσεως τῶν λιπασμάτων εἰς ἔστω καὶ αἰσθητῶς μικροτέρας τιμὰς ἀπὸ τὰς διεθνεῖς τοιαύτας. Ἐπειδὴ ἠγέρθη τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῶν τιμῶν, εἰς τὰς ὁποίας θὰ δοθοῦν τὰ λιπάσματα, δὲν εἶναι ὑπόθεσις μόνον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ καὶ τῶν μελλουσῶν Κυβερνήσεων κατὰ τὰ προσεχῆ 15 καὶ 20 ἔτη, νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ κοινὴν ὑποχρέωσιν ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας νὰ δώσῃ σήμερον τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι, ὅ,τι δήποτε καὶ ἐὰν συμβῇ καὶ μὲ οἱασδήποτε τυχὸν μεταβολὰς εἴτε ὅσον ἀφορᾷ τὸ κόστος τοῦ ἔργου, εἴτε ὅσον ἀφορᾷ τοὺς διεθνεῖς ὅρους, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀναλάβωμεν ἀπὸ κοινοῦ ὅλοι τὴν ὑποχρέωσιν εἶναι, ὅτι τὰ λιπάσματα, τὰ ὁποῖα θὰ παράγωνται ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον θὰ διοχετευθοῦν εἰς τὰς μεγάλας ἀγροτικὰς μάζας κατὰ σοβαρὸν ποσοστὸν εἰς τιμὰς μικροτέρας ἀπὸ τὰς διεθνεῖς τιμάς, ἔστω καὶ ἐὰν αὐτὸ πρόκειται νὰ γίνῃ ἐπὶ θυσίᾳ εἴτε τοῦ μερίσματος, τὸ ὁποῖον τυχὸν τὸ Κράτος πρόκειται νὰ ἀπολαύσῃ, εἴτε ἔστω καὶ εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τῆς πιστώσεως τῶν 12.000.000 δολλαρίων ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Αὐταὶ εἶναι, κύριοι, αἱ οἰκονομικαὶ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχα νὰ κάμω ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Θὰ ἠμποροῦσα νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ ὡρισμένας παρατηρήσεις φύσεως μᾶλλον πολιτικῆς καὶ τὰς ἀπαριθμῶ ἐπιτροχάδην, ὄχι διότι ἔχουν καμμίαν ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἀλλὰ διὰ νὰ βάλωμεν κάποτε ἕνα τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Πρὸ ἡμερῶν εἶπα εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ἐξέφρασα τὴν ἀπορίαν μου, ὅτι δὲν θὰ παύσωμεν νὰ κυρώνωμεν συμβάσεις μὲ ξένους ἰδιώτας εἰς ξένας γλῶσσας; Ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι ἀναφέρομεν τὸ διεθνὲς κείμενον, ἀλλὰ τοῦτο γίνεται ὅταν γίνωνται συμβάσεις μὲ ξένην χώραν, ἀλλὰ ὅταν συμβαλλώμεθα μὲ ἕνα ἰδιώτην εἶναι δυνατὸν νὰ θέτωμεν τὸ ξένον κείμενον; Ἄλλο ζήτημα, ὅτι αὐτὰ ἠμποροῦσαν νὰ γίνουν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως. Πρέπει κἄποτε νὰ θέσωμεν ἕνα τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ λήξῃ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ κἄποτε καὶ ἰδίως ὅταν συμβαλλώμεθα μὲ ἰδιώτας ξένους, διότι εἰς τὸ κάτω–κάτω κάμνομεν ἐδῶ μίαν δημοπρασίαν, ἕνα διαγωνισμόν, διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ κυρώσῃ σύμβασιν εἰς ξένην γλῶσσαν.

§214Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ ξένον κείμενον μᾶς καθυστέρησε τοὐλάχιστον ἕνα μῆνα εἰς τὴν ἐκτύπωσιν. Ἡ διαπραγμάτευσις ἐγένετο καὶ εἰς τὰ δύο κείμενα καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ἐξ ἴσου ἰσχυρά, ἀλλὰ ἡ ἐκτύπωσις τοῦ ξένου κειμένου μᾶς ἀπησχόλησεν ἐπὶ ἕνα μῆνα. Σκέπτομαι λοιπόν, νὰ ἐφαρμόσω τὴν ἑξῆς τακτικήν. Νὰ γίνεται μὲν ἡ διαπραγμάτευσις εἰς τὸ ἑλληνικὸν κείμενον καὶ τὸ ξένον κείμενον, εἰς τὸ κείμενον τοῦ νόμου ὅμως νὰ τίθεται τὸ Ἑλληνικὸν κείμενον καὶ νὰ παρέχεται εἰς τοὺς ἀντισυμβαλλομένους ἡ ἐπίσημος μετάφρασις, ἡ ὁποία νὰ εἶναι ἡ αὐτὴ πρὸς τὸ κείμενον διὰ τὸ ὁποῖον ἔγινεν ἡ συμφωνία.

§215Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μία δευτέρα παρατήρησις εἶναι ἡ περίφημος ρήτρα τῆς διαιτησίας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀντιλαμβάνομαι βεβαίως, ὅτι τεχνικὰ θέματα εἶναι ἐδῶ. Καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν διαθέτομεν τοὺς τεχνικοὺς αὐτούς, ἀλλὰ τὴν διαιτησίαν δὲν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἔχῃ τεχνικὰς γνώσεις ὁ διαιτητής, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει παρὰ νὰ φέρῃ τοὺς ξένους συμβούλους του ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ βγῇ ἕνα συμπέρασμα ἀντικειμενικὸν ἐπὶ διαιτησίας. Δὲν γεννᾶται ἀμφιβολία καὶ γνωρίζομεν ὅλοι πόσον τὸ ἔχομεν πληρώσει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἰς πλείστας ὅσας περιπτώσεις ἀντιδικίας καὶ διαιτησίας, διότι ἡ ἀτμόσφαιρα εἶναι εἰς βάρος πάντοτε τῆς ξένης Ἐπικρατείας καὶ εἰς ὄφελος τῶν ἀντισυμβαλλομένων. Ἀλλὰ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν εἶναι οὔτε ἡ πρώτη οὔτε ἡ τελευταία φορά, ἀλλὰ θὰ ἐπερίμενα ἀπὸ τὸν σημερινὸν ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος διακρίνεται διὰ τὴν αὐστηρότητά του εἰς τὰ θέματα αὐτά, νὰ μὴ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ρήτρα. Λυποῦμαι πολὺ ἐπίσης, διὰ τὴν τελευταίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω, ἡ ὁποία εἶναι δυσάρεστος. Καὶ ἡ παρατήρησις αὐτὴ ἀφορᾷ ἕνα κονδύλιον, τὸ ὁποῖον ἀπορῶ πῶς διέφυγεν ἀπαρατήρητον καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ μελανὰ σημεῖα τῆς συμβάσεως. Παραπέμπω εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, διὰ νὰ μὴ σᾶς παραπέμψω εἰς τὴν σύμβασιν, ὅπου τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀρκετὰ πολύπλοκον, εἰς τὴν σελίδα 127, ἐκεῖ ποὺ λέγει «ἀξία ἐξοπλισμοῦ κλπ.». Πρόκειται, βάσει τῆς ψηφιζομένης συμβάσεως, ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ τὸ ἑξῆς καταπληκτικὸν κονδύλιον: Καταβληθησόμενα κονδύλια 575.000 δολλάρια, ἤτοι 17.500.000 δραχμαί. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐννοοῦν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι τὴν σημασίαν τοῦ κονδυλίου, ἀλλὰ πάντως, ὑπάρχει ὁ θεσμός, ὅταν ἕνας ξένος κάμῃ μίαν πίστωσιν πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν τὴν ἀσφαλίζει τὴν πίστωσιν αὐτὴν διὰ τὴν ἀφερεγγυότητα τοῦ προσώπου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου χορηγεῖται ἡ πίστωσις. Ἐδῶ, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπεγράψαμεν, ἡ Ἑλλὰς δέχεται, ὅτι ὡς Κράτος, ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ εἶναι ἀφερέγγυος καὶ δέχεται ἀκόμη, ὄχι μόνον τὴν πιθανότητα αὐτήν, ἀλλὰ δέχεται καὶ νὰ πληρώσῃ τὰ ἔξοδα τῆς ἐνδεχομένης ἀφερεγγυότητος. Διότι οἱ ἀνάδοχοι τῆς συμβάσεως, ἐπειδὴ φοβοῦνται, ὅτι δὲν θὰ τὰ εἰσπράξουν, πρόκειται νὰ ἀσφαλισθοῦν καὶ νὰ πληρώσουν 575.000 δολλάρια καὶ ἡ Ἑλλὰς καλεῖται, αὐτὰ τὰ χρήματα νὰ τοὺς τὰ δώσῃ. Λυποῦμαι πολύ, ἀλλὰ εἶναι τὸ τελευταῖον πρᾶγμα ποὺ ἐπερίμενα ἀπὸ τὴν σύμβασιν αὐτὴν καὶ ἰδιαιτέρως, ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Καὶ ἄλλοτε θὰ μοῦ εἴπητε ἔγινεν αὐτό, εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ διϋλιστηρίου ὑπῆρξε κάποιο ἀνάλογον κονδύλιον, ἀλλὰ τότε, ἀφ’ ἑνὸς μὲν δὲν ἦσαν τόσον μεγάλα τὰ ποσά, ἦσαν πολὺ μικρότερα καὶ ὑποτίθεται, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν εἰσήλθομεν εἰς τὴν διεθνῆ χρηματαγορὰν ὡς καταναλωταὶ μεγάλων ἔργων καὶ ὑπέστημεν ὡρισμένους ὅρους δυσμενεῖς. Σήμερον θὰ ἐπεριμέναμεν ὄχι μόνον νὰ μὴ ὑπάρχῃ τὸ κονδύλιον αὐτό, ἀλλ’ ἔστω, ἐπὶ τέλους, καὶ νὰ καμουφλαρισθῇ κατὰ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον. Ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀναλάβωμεν τὴν ὑποχρέωσιν, ὅτι θὰ πληρώσωμεν τὴν ἀσφάλειαν τῆς ἐνδεχομένης ἀφερεγγυότητός μας; Καὶ ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι: Ἡ Ἑλλάς, κυρίαρχον Κράτος, ἀποδέχεται τὸν ψόγον ἢ τὸν φόβον ἢ τὴν ὑποψίαν ἑνὸς ἰδιώτου κατασκευαστοῦ, ὅτι εἶναι χώρα ἀφερέγγυος καὶ ἀναλαμβάνει νὰ πληρώσῃ καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἐνδεχομένης ἀφερεγγυότητός της;

§216Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι ἀσφάλισις ἀφερεγγυότητος αὐτή, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Κωστόπουλος, ἀλλ’ εἶναι ἀσφάλισις ἐναντίον ὅλων τῶν ἐνδεχομένων κινδύνων.

§217Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίων κινδύνων;

§218Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Καὶ ὑπάρχουν πολιτικοὶ κίνδυνοι, οἰκονομικοὶ κίνδυνοι καὶ διάφοροι κίνδυνοι. Πολιτικοὶ κίνδυνοι, ὄχι ἐξαρτώμενοι ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Τὸ δὲ ἀσφάλιστρο αὐτό, εἶναι μέσον ἀσφάλιστρον, οὐχὶ εἰδικῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ δι’ ὅλα τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἔχουν χορηγηθῆ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Σημειωτέον, ὅτι τὸ ἀσφάλιστρον, τὸ ὁποῖον ἐζητήθη ἦτο πολὺ ὑψηλότερον κατὰ 300 χιλ. δολλάρια, δηλαδὴ ἐζητήθη ἀσφάλιστρον 875 χιλ. δολλαρίων. Καὶ ἐπειδή, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Κωστόπουλος, ὑπάρχει κἄποια δύναμις ἀντιστάσεως, ἐμειώθη εἰς τὸ ποσὸν τῶν 575 χιλ. δολλαρίων, ὡς ἀνώτατον ὅριον. Ἐπιφυλασσόμεθα δὲ νὰ συζητήσωμεν μὲ τὸν Ὀργανισμὸν αὐτὸν εἰς τὴν Γερμανίαν, καὶ τὴν περαιτέρω μείωσιν τοῦ ἀσφαλίστρου αὐτοῦ. Τοιοῦτον ἀσφάλιστρον ὑπάρχει καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, μικρότερον. Καίτοι πρόκειται περὶ πιστώσεως πρὸς τὸ αὐτὸ νομικὸν πρόσωπον, εἶναι μικρότερον τὸ ἀσφάλιστρον εἰς ποσοστόν. Μικρότερον δὲ ἀκόμη εἶναι τὸ ἀσφάλιστρον, τὸ ὁποῖον καταβάλλεται εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Ἔχει, λοιπόν, ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ σχέσιν περισσότερον μὲ τὸν χορηγοῦντα τὰς πιστώσεις, παρὰ μὲ τὸν λαμβάνοντα τὰς πιστώσεις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν πρόκειται περὶ ἀσφαλίσεως ἀφερεγγυότητος.

§219Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔδωσα ὑπὸ κρίσιν τὸ ποσοστὸν τοῦ ἀσφαλίστρου τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Ἔθεσα ὑπὸ κρίσιν τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν βάσιν ἐὰν ἕνα Κράτος κυρίαρχον, εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώνῃ ἀσφάλιστρον δι’ ἐνδεχόμενον δόλον ἢ ἀφερεγγυότητα. Ἐὰν πάλιν πρόκειται περὶ ἀνωτέρας βίας ἢ γεγονότων ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἕνας πρόσθετος λόγος νὰ μὴν ἐπιβαρυνθῶμεν μὲ τὸ ἀσφάλιστρον αὐτό. Διότι δὲν ὑπάρχει προηγούμενον νὰ ἐπεβαρύνθη κανεὶς δι’ ἀσφάλιστρον ἀνωτέρας βίας, δὲν ὑπάρχει προηγούμενον αὐτὴν τὴν ἀνωτέραν βίαν νὰ τὴν ἀσφαλίσῃ ὁ δικαιοῦχος τῆς συμβάσεως.

§220Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ) Τὰ ἔξοδα αὐτά, τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν εἰς βάρος τῶν ἀναδόχων, ποῖος θὰ τὰ ἐπλήρωνε ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει; Ἡμεῖς δὲν θὰ τὰ ἐπληρώναμε;

§221Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἠμποροῦσαν νὰ ἐπιβαρύνουν τὴν ἀξίαν τοῦ ἔργου. Παρὰ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀσφαλίζομεν τὴν ἀσφάλειαν τῶν χορηγουμένων πιστώσεων.

§222Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ) Ὄχι ὅμως τὴν ἀφερεγγυότητα, ὅπως λέτε.

§223Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀφερεγγυότητα ἀσφαλίζομεν κ. ὑπουργέ.

§224Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ) Ἀπορῶ, πῶς ἐπιμένετε, κ. συνάδελφε. Οὐδαμοῦ γίνεται λόγος περὶ ἀσφαλίσεως τῆς ἀφερεγγυότητος.

§225Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀσφαλίζωμεν τὴν ἀνωτέραν βίαν, τότε τὸ ἀσφάλιστρον δὲν θὰ πρέπει νὰ μᾶς βαρύνῃ. Ἢ εἶναι δυνατόν, νὰ ἀσφαλίζωμεν τὸ ὅτι ὁ κατασκευαστὴς λόγῳ κακῆς ποιότητος τῶν ἔργων, δὲν πρόκειται νὰ εἰσπράξῃ τὰ χρήματα καὶ νὰ πληρώσῃ τοὺς τραπεζίτας του. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν πρέπει νὰ μᾶς βαρύνῃ τὸ ἀσφάλιστρον. Συνεπῶς, μόνον περίπτωσις ἀφερεγγυότητος εἶναι.

§226Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ὅλαι αἱ χῶραι ζητοῦν τὸ ἀσφάλιστρον αὐτό.

§227Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε, κ. ὑπουργέ, ὅτι ἐξετάζομεν τὴν σύμβασιν μὲ καλὴν πίστιν. Πρόκειται περὶ πιστώσεων πρὸς ὑποαναπτύκτους χώρας καὶ πρὸς ἀφερεγγύους δικαιούχους τῶν πιστώσεων. Πιστώσεις πρὸς ἀνεξάρτητα καὶ αὐτοδύναμα Κράτη πρώτην φορὰν βλέπομεν νὰ ἀσφαλίζωνται.

§228Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὄχι πρώτην φοράν, κ. συνάδελφε.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Τσιάρας ἔχει τὸν λόγον.

§230Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εὐχάριστον εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἀσχολεῖται μὲ ἕνα τεράστιον θέμα, τῆς ἱδρύσεως ἐργοστασίου παραγωγῆς ἀζώτου. Στὸ δικό μας Κράτος, μὲ τὴν ἀναμφισβήτητον ἀγροτικήν του φυσιογνωμίαν, ἡ ἵδρυσις αὐτοῦ τοῦ ἐργοστασίου δὲν εἶναι δυνατὸν εἰ μὴ νὰ δημιουργήσῃ ἐλπίδας εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μειωθῇ αἰσθητῶς ἡ τιμὴ τῶν χημικῶν λιπασμάτων καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ κόστος παραγωγῆς τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων τὰ ὁποῖα ὑπόκεινται εἰς τὰς τιμὰς τοῦ διεθνοῦς συναγωνισμοῦ. Οὐδεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, εἶναι ἐναντίον τῆς ἱδρύσεως εἰς τὴν ἀγροτικὴν Ἑλλάδα ἐργοστασίου ἀζώτου. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ἀργοπορήσαμε κάπως εἰς τὸ αἴτημα αὐτὸ τῆς ἱδρύσεως αὐτοῦ τοῦ ἐργοστασίου, διότι ἐὰν ἔχωμεν κρίσιν εἰς τὴν τιμὴν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων κατὰ ἕνα ποσοστόν, αὐτὸ ὀφείλεται καὶ εἰς τὰς ὑψηλὰς τιμὰς τῶν χημικῶν λιπασμάτων. Ἡμεῖς, ὡς ἀγροτικὴ κοινοβουλευτικὴ ὁμάς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ χαιρετίσωμεν τὴν ἵδρυσιν αὐτοῦ τοῦ ἐργοστασίου, ὅπως ἐχαιρετίσαμεν καὶ τὴν ἵδρυσιν τῶν ἐργοστασίων ἐξηλεκτρισμοῦ, τῶν ψυγείων καὶ ἄλλα καὶ θὰ χαίρωμεν πάντοτε, ἐὰν ἡ ἐκβιομηχάνισις τῆς καθυστερημένης αὐτῆς χώρας προχωρῇ μὲ γοργὸν ρυθμόν, διότι ἂς μὴ μᾶς διαφεύγῃ, ὅτι ἐκβιομηχάνισιν ἐπιδιώκουν ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ Κράτη καὶ ἂς ὁμολογήσωμεν, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, εἴμεθα πολὺ καθυστερημένοι. Ὅλαι αἱ πτέρυγες τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας συμφωνοῦν εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ ἐργοστασίου. Αἱ παρατηρήσεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἀφοροῦν ὡρισμένα βασικὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα, ἂν δὲν τὰ προσέξουμε, δὲν τὰ ἐξετάσουμε καὶ δὲν δώσουμε τὰς ἐνδεδειγμένας λύσεις, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι αἱ ἐλπίδες τῶν ἀγροτῶν καὶ τῶν Ἑλλήνων γενικώτερα, θὰ καταρρεύσουν, ἂν ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπὸς δὲν ἐπιτύχῃ. Καὶ ἀντικειμενικὸς σκοπὸς εἶναι τὸ ἄφθονο καὶ φθηνὸ λίπασμα... Ἐπιτυγχάνεται αὐτό; Κατὰ τὴν Κυβέρνησιν, ναί. Καθ’ ἡμᾶς, ὑπάρχουν πολλὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα μᾶς ἀνησυχοῦν καὶ φοβούμεθα, ὅτι ἡ προσπάθεια αὐτὴ θὰ ἀποτύχῃ. Τὰ στοιχεῖα ποὺ μᾶς ἀνησυχοῦν εἶναι δύο: α) Τὸ μεγάλο κόστος τοῦ ἐργοστασίου ποὺ ἀπὸ 38 ἑκατ. δολλάρια κατὰ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως 40.062 000 δολλάρια, κατὰ τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας τὸν κ. Μπουρνιᾶν, 43 ἑκατ. δολλάρια, κατὰ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ καὶ 60 ἑκατομ. δολλ. κατὰ τὸν εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας καὶ ἐξαίρετον εἰδικὸν καὶ ἐπιστήμονα τὸν κ. Κιτσίκην, μὲ τὴν γνώμην τοῦ ὁποίου συμφωνεῖ καὶ ὁ ἕτερος εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας ὁ κ. Μητσοτάκης, μὲ τὴν γνώμην τοῦ ὁποίου συμφωνοῦμεν ἀπολύτως καὶ ἡμεῖς. Φοβούμεθα, λοιπόν, ὅτι τὸ μεγάλο αὐτὸ κόστος τῶν 60 ἑκατ. δολλαρίων, μὲ ὑψηλοὺς τόκους καὶ τοὺς ἡγεμονικοὺς μισθοὺς τῶν ξένων, θὰ ἐπηρεάσῃ βαρύτατα τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς καὶ θὰ ἔχωμεν ἀντὶ φθηνοῦ, ἀκριβὸν λίπασμα. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐτόνισεν, ὅτι καὶ τὸ δάνειον θὰ πρέπει νὰ ἐπιστραφῇ καὶ τὴν ἀπόσβεσιν τοῦ κεφαλαίου θὰ πρέπει νὰ ἐπιτύχῃ ἡ ἐπιχείρησις. Ἂν αὗται εἶναι αἱ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι αἱ ἐναντιώσεις μας καὶ αἱ προβλέψεις μας θὰ δικαιωθοῦν καὶ αἱ ἐλπίδες τῶν ἀγροτῶν μας θὰ ναυαγήσουν. Τὸ μόνον φάρμακον ποὺ ὑπάρχει εἰς τὴν περίπτωσιν εἶναι, ἡ κάλυψις τοῦ δανείου νὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τῶν ἐπενδύσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἡ ἀπόσβεσις νὰ πραγματοποιῆται ἀπὸ τὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν παραγομένων προϊόντων μόνον. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ φρονοῦμεν, ὅτι ἡ δήλωσις τῆς Κυβερνήσεως θὰ πρέπει νὰ εἶναι κατηγορηματική. Καὶ β) στοιχεῖον ἐπίμαχον καὶ ἐκκρεμὲς εἶναι ποῖος θὰ εἶναι ὁ φορεὺς αὐτῆς τῆς τεραστίας ἐπιχειρήσεως. Ἡ ἀπάντησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι τὸ Κράτος θὰ ἔχῃ τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ ἑταιρικοῦ κεφαλαίου καὶ ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἕνας ὁ ἰδιώτης φορεὺς ἀλλὰ πολλοὶ καὶ ἡ ἀπάντησις αὐτὴ δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ καὶ πολὺ φοβούμεθα ὅτι θὰ καταρρεύσουν αἱ ἐλπίδες τῶν ἀγροτῶν μας, διότι τὸ ἐργοστάσιον θὰ γίνῃ ἀντικείμενον ἐμπορίας καὶ ἐκμεταλλεύσεως ὄχι ἀπὸ ἕνα ἀλλὰ ἀπὸ πολλοὺς ἰδιώτας. Τὸ μόνο φάρμακο διὰ τὴν θεραπείαν αὐτῆς τῆς καταστάσεως εἶναι ἕνα καὶ μόνον. Φορεὺς αὐτῆς τῆς ἐπιχειρήσεως θὰ πρέπει νὰ δηλωθῇ κατηγορηματικὰ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θὰ εἶναι τὸ Κράτος. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα καὶ οἱ Γεωργικοὶ Συνεταιρισμοὶ καὶ μάλιστα ἀπὸ τώρα. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει θέσιν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν αὐτήν. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, αὐτὰ τὰ δύο σημεῖα τακτοποιηθοῦν, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ σύμβασις ἔχει πλείστας ὅσας ἀδυναμίας καὶ ἔχουμε σοβαρὰς ἐπιφυλάξεις, ὅσον ἀφορᾶ τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ὑφιστάμεθα, θὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῆς συμβάσεως μὲ τὴν εὐχήν, ὅτι θὰ ἱκανοποιηθοῦν αἱ ἀνάγκαι τῶν ἀγροτῶν μας εἰς ἄφθονα καὶ φθηνὰ χημικὰ λιπάσματα μὲ τὴν συμβολὴν τῶν ὁποίων θὰ πρέπει νὰ ἐπιτύχωμεν μεγάλας ἀποδόσεις παραγωγῆς, καὶ κατὰ συνέπειαν εὐθηνότερον κόστος ἐπὶ τῶν σήμερον ὑψηλῶν τιμῶν τῶν ἀγροτικῶν μας προϊόντων καὶ θ’ ἀναπνεύσῃ ἡ χειμαζομένη σήμερον ἀγροτική μας οἰκονομία.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Λαδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§232Α. ΛΑΔΑΣ. Ὅλαι αἱ χῶραι, κύριοι βουλευταί, προσπαθοῦν μὲ προγράμματα τεχνικῆς ἀναπτύξεως νὰ αὐξήσουν τὴν παραγωγήν των, νὰ ἐκσυγχρονίσουν τὰς βιομηχανίας των καὶ ἐπιδιώκουν ἐπάνω εἰς τὸ συναγωνιστικὸν πεδίον μὲ τὴν παραγωγὴν τῶν αὐτῶν ἀγαθῶν νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἐπικράτησιν τῶν ἰδικῶν των προϊόντων. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ αὐτό, χρειάζεται νὰ ἀσκῆται ὀρθὴ γεωργικὴ καὶ βιομηχανικὴ πολιτική. Εἰς τὴν περίπτωσιν τὴν συγκεκριμένην, τὸ Κράτος ἐφήρμοσε καὶ ἐφαρμόζει ἀπὸ πολλοῦ μίαν ὀρθὴν βιομηχανικὴν πολιτικὴν καὶ στρέφει μὲ μεγαλύτερον ἐνδιαφέρον τὴν προσοχήν του εἰς τὴν δημιουργίαν μεγάλων παραγωγικῶν ἔργων καὶ μεγάλων βιομηχανιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ βοηθήσουν καὶ νὰ ἐπιταχύνουν τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας καὶ τὴν ὕψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ της. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅταν μεγάλαι βιομηχανίαι δημιουργοῦνται εἰς ἕνα τόπον, δὲν ἐξετάζεται μόνον ὁ οἰκονομικὸς χαρακτὴρ τῶν βιομηχανιῶν αὐτῶν, ἀλλ’ ἐξετάζεται καὶ ὁ κοινωνικὸς χαρακτήρ των. Εἰς ἓν ἐλεύθερον Κράτος ἡ πρωτοβουλία τοῦ ἀτόμου καὶ ἡ δραστηριότης του ἐκδηλώνεται πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχει τοιαύτη ἐκτεταμένη δραστηριότης καὶ πρωτοβουλία τοῦ ἀτόμου, καὶ ἀναπτύσσεται τόσον ἐπωφελῶς, παρὰ τὴν πενιχρότητα τῶν μέσων μας, ὥστε νὰ ὑπάρχουν πλεῖσται ὅσαι, μεγάλαι καὶ μικραὶ ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ παράγουν διάφορα οἰκονομικὰ ἀγαθά, χρήσιμα διὰ τὸν τόπον. Ἀλλ’ ὅσον πολλαὶ καὶ ἂν εἶναι αἱ βιομηχανίαι αὐταί, ὅσον πολλαὶ καὶ ἂν εἶναι αἱ ἐπιχειρήσεις αὐταί, αἱ ὁποῖαι θεραπεύουν καὶ ἐξυπηρετοῦν οἰκονομικὰς ἀνάγκας τοῦ καθημερινοῦ βίου μας καὶ συντελοῦν εἰς τὸν περιορισμὸν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα χρειαζόμεθα πρὸς κατανάλωσιν μὲ ταὐτόχρονον περιορισμὸν τῆς ἐξαγωγῆς συναλλάγματος, ὅσον λέγω, μεγάλος καὶ ἂν εἶναι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν τῶν ἐπιχειρήσεων, πάντως εἶναι ἀνάγκη τὸ Κράτος, φιλοδοξοῦν νὰ ἀσκήσῃ σοβαρὰν οἰκονομικὴν πολιτικήν, νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν του καὶ πρὸς τὴν ἵδρυσιν βαρειῶν βιομηχανιῶν καὶ μεγάλων παραγωγικῶν ἔργων, διότι μόνον τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ σοβαρὰς προϋποθέσεις ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας του. Ὅλαι αἱ βιομηχανίαι, εἰς ἕνα τόπον, εἶναι χρήσιμοι, ἀλλὰ δὲν φθάνει ἂν αἱ βιομηχανίαι αὐταὶ εἶναι χρήσιμοι καὶ ἐξυπηρετοῦν τὴν οἰκονομίαν, ἐνδιαφέρον ἔχει, ἂν δύνανται νὰ παράγουν ἀγαθά, τὰ ὁποῖα νὰ ἐπιτυγχάνουν μείωσιν τοῦ κόστους τῆς ζωῆς καὶ συγχρόνως νὰ εἶναι εἰς θέσιν, διὰ τῆς ποιότητος καὶ τῶν προσφορωτέρων τιμῶν των νὰ συναγωνίζωνται τὰ προϊόντα τῶν ἄλλων Κρατῶν. Καὶ ἀκόμη, νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξαγωγὴ των εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διὰ νὰ ἔχωμεν εἰσροὴν ξένου συναλλάγματος καὶ αὔξησιν κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ ἐθνικοῦ μας εἰσοδήματος. Μία οἱαδήποτε ἐπιχείρησις, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸν χαρακτῆρα βαρείας βιομηχανίας ἀποτελεῖ χρήσιμον παράγοντα εἰς τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τοῦ τόπου καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, ἀλλὰ τὰ ὀφέλη της δὲν δύνανται νὰ συγκριθοῦν πρὸς τὰ ὀφέλη τῶν μεγάλων βιομηχανιῶν καὶ τῶν μεγάλων παραγωγικῶν μονάδων, αἱ ὁποῖαι ἐξυπηρετοῦν καὶ τὴν οἰκονομίαν καὶ τὸ σύνολον τοῦ λαοῦ. Ἡ ἐπιχείρησις τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ ἀποτελεῖ βασικὸν ἀγαθὸν διὰ τὸν τόπον καὶ ἀνήκει εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν μεγάλων παραγωγικῶν μονάδων. Ὅσας περισσοτέρας παραγωγικὰς μονάδας ἔχομεν, τόσον ἐπιτυγχάνομεν περισσότερον τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας. Ἡ Κυβέρνησις, ὀρθῶς, ἔστρεψε τὴν προσοχήν της εἰς τὴν ἵδρυσιν μεγάλων βιομηχανιῶν κοινῆς ὠφελείας. Εἰς κάλυψιν βασικῆς ἀνάγκης ἔρχεται ἡ ἵδρυσις τοῦ ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων. Κάθε φορὰ χαιρετίζομεν μὲ ἐνθουσιασμὸν τὰς ἀποφάσεις ποὺ λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις, ὅταν πρόκειται μὲ ὡρισμένα νομοσχέδια νὰ ἐξυπηρετηθοῦν γενικώτεροι ὑπὲρ τοῦ συνόλου σκοποὶ καὶ νὰ θεραπεύσουν βασικωτέρας ἀνάγκας τοῦ λαοῦ. Ἡ γεωργία, ὅπως γνωρίζετε, ἀποτελεῖ κλάδον ἐκ τῶν σημαντικωτέρων τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας μας. Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη παρετηρήθη σημαντικὴ ἀνάπτυξις καὶ ἐξέλιξις τοῦ κλάδου τῆς γεωργίας καὶ ἡ ἐφαρμοζομένη ὀρθὴ γεωργικὴ πολιτικὴ ἐπέτυχε νὰ θεραπεύσῃ καὶ καλύψῃ μεγάλας ἀνάγκας τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου καὶ ἡ παροῦσα σύμβασις ἀποβλέπουν νὰ βελτιώσουν τὰς συνθήκας τῆς γεωργικῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ νὰ βοηθήσουν εἰς μεγαλύτερον βαθμὸν τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Γνωρίζετε, διότι οἱ περισσότεροι ἀπὸ σᾶς προέρχεσθε ἀπὸ ἐπαρχίας, ποῖος ἦτο μέχρι σήμερον ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον οἱ ἀγρόται προέβαινον εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν ἀγρῶν των. Εἰς τοὺς πτωχοτέρους καὶ τοὺς πληθυσμοὺς τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν ἡ παραγωγή των ἦτο μηδαμινή. Καὶ τοῦτο, διότι τὰ λιπάσματα ἦσαν, λόγῳ τοῦ μεγάλου κόστους των περιορισμένα. Οἱ περισσότεροι δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ προμηθεύωνται αὐτὰ ἢ τὰ ἐπρομηθεύοντο εἰς μικρότερον ἀριθμόν, ἐνῷ ἦσαν ἀπαραίτητα διὰ τὴν ἀποδοτικωτέραν καλλιέργειαν τῶν ἀγρῶν των. Γνωρίζετε, ἐπίσης, ὅτι τὰ ἀζωτοῦχα λιπάσματα, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται ἀπὸ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, εἰσάγονται ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Σήμερον, μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου καὶ μὲ τὴν παροῦσαν σύμβασιν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ὑπογραφῇ, συναντῶσα τὴν ἐπιδοκιμασίαν ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς, ἐπιδιώκεται νὰ ἱδρυθῇ ἐργοστάσιον ἀζωτούχων λιπασμάτων, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετήσῃ εἰς μεγάλον βαθμόν, ὡς προεῖπον, τὸν ἀγροτικὸν κόσμον καὶ θὰ προσφέρῃ θετικὸν ὄφελος εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν. Ὅπως γνωρίζετε, κ. συνάδελφοι, ἀπὸ τὰ στατιστικὰ στοιχεῖα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, κατὰ τὸ ἔτος 1958 εἰσήχθησαν 70.000 περίπου τόννοι ἀζώτου. Αὐτὰς τὰς 70.000 τόννους ἀζώτου πρόκειται νὰ παράγῃ πλέον τὸ ἐργοστάσιον ἀζωτούχων λιπασμάτων, τὸ ὁποῖον ἡ προσφορὰ τῆς φύσεως καὶ ἡ καλὴ τύχη ἔφερον, ὥστε νὰ ἱδρυθῇ, μὲ πλήρη συμπαράστασιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Πτολεμαΐδα τῆς Κοζάνης. Ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι προερχόμεθα ἀπὸ τὸν Νομὸν Κοζάνης, αἰσθανόμεθα, παραλλήλως πρὸς τὸν ἐνθουσιασμὸν διὰ τὴν ἵδρυσίν του καὶ εὐγνωμοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, ἐκτὸς τῆς γενικωτέρας ὠφελείας, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ θὰ τονώσῃ τὴν περιοχὴν αὐτὴν καὶ θὰ βοηθήσῃ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξίν της καὶ πιστεύομεν ὁλοκλήρου τῆς Μακεδονίας. Ἀκόμη σοβαρώτερον τὸ ἐργοστάσιον τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων καὶ ἐκτὸς τῆς ὠφελείας, τὴν ὁποίαν θὰ παράσχῃ εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, πρόκειται νὰ βοηθήσῃ καὶ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν Ἐθνικήν μας οἰκονομίαν. Χαρακτηριστικὸν τῆς μεγάλης σημασίας καὶ τῆς γενικωτέρας ὠφελείας του, εἶναι τὸ σχετικὸν σημεῖον μελέτης, ἡ ὁποία ἔχει γίνει ἀπὸ τοὺς καθηγητὰς κ. κ. Σακελλαρίου καὶ Ἀσκητόπουλον, ὅπου προκειμένου περὶ τοῦ ἐργοστασίου λιπασμάτων λέγουν τὰ ἑξῆς: «...... (ἀναγινώσκει) ......». (Χειροκροτήματα).

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Καπνίσης ἔχει τὸν λόγον.

§234Π. ΚΑΠΝΙΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μόνον πέντε λεπτά. Κύριοι συνάδελφοι, κάθε βιομηχανία ποὺ προωθεῖ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς χώρας, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ κάθε Ἕλλην καὶ ἰδιαιτέρως ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Ἰδιαιτέρως, πρέπει νὰ τυγχάνουν ὑποστηρίξεως αἱ βιομηχανίαι ἐκεῖναι, ποὺ χρησιμοποιοῦν ὡς πρώτην ὕλην, τοιαύτην ἑλληνικῆς προελεύσεως. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, παρὰ καὶ ἡμεῖς, τὴν ἵδρυσιν τῆς βιομηχανίας Ἀζώτου, νὰ τὴν ὑποστηρίξωμεν, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν βέβαια, ὅτι τὸ λίπασμα θὰ εἶναι εὐθηνότερον τοῦ εἰσαγομένου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Δυστυχῶς, ὅμως, φοβούμεθα, μήπως τὸ λίπασμα εἶναι ἀκριβότερον ἀπὸ ὅ,τι εἶναι σήμερον, ποὺ τὸ ἀγοράζομεν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μελετήσῃ κανεὶς τὴν τεχνικοοικονομικὴν μελέτην καὶ τὸν τρόπον ἐκτελέσεώς του διότι, τὸ νομοσχέδιον εἰσήχθη πρὸς ψήφισιν ἐπειγόντως καὶ δὲν ὑπῆρχεν ὁ χρόνος διὰ νὰ ἐξαγάγωμεν ὡρισμένα συμπεράσματα. Πάντως, ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἔπρεπε εἰς τὴν μελέτην αὐτὴν τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου Ἀζώτου νὰ χρησιμοποιηθοῦν καὶ Ἕλληνες τεχνικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπισκεφθοῦν ἐργοστάσια τοῦ ἐξωτερικοῦ, νὰ προετοιμασθοῦν, δηλαδή, πρὸς τοιαύτας κατασκευάς. Καὶ νομίζω, ὅτι ἐπιστήμονες, ἔχοντες σπουδάσει εἰς Ἀνωτάτας Σχολάς, εἶναι δυνατὸν μέσα εἰς δύο χρόνια νὰ εἰδικευθοῦν εἰς τὸ σοβαρὸν αὐτὸ πρόβλημα, τῆς δημιουργίας τοῦ ἐργοστασίου Ἀζώτου. Ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι δὲν ὑπῆρχον τεχνικοί, ἀποδεικνύει δι’ ἄλλην μίαν φοράν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωσε τόσην μεγάλην σημασίαν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν στελεχῶν, διὰ τὴν μέλλουσαν ἐκβιομηχάνισιν τῆς χώρας. Καὶ παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον νὰ μὴ ἔχωμεν τεχνικούς. Ἰδιαιτέρως θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ τεχνικὸς, διατὶ ἀπέκλεισε τὰς Ἑλληνικὰς σιδηροβιομηχανίας τῆς συμμετοχῆς των εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σοβαροῦ αὐτοῦ ἔργου; Τὸ ἄρθρον 9 τοῦ κυρωτικοῦ νόμου, ἀποκλείει τὰς Ἑλληνικὰς Βιομηχανίας σιδήρου, αἱ ὁποῖαι ἦτο δυνατὸν νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν κατασκευὴν τμημάτων τοῦ ἔργου. Διατὶ τὰς ἀπεκλείσαμεν; Ἔχω ἐδῶ μίαν δήλωσιν τοῦ ὑπουργοῦ Βιομηχανίας κ. Μάρτη, ὁ ὁποῖος λέγει σχετικῶς, διὰ τὴν Ἑταιρείαν Ἑλβὶν, ὅτι ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν διϋλιστηρίου πετρελαίου εἰς τὴν Περσίαν. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, Ἑλληνικαὶ Ἑταιρεῖαι ἀναλαμβάνουν τὴν κατασκευὴν ἐργοστασίων εἰς ἄλλας χώρας, διατὶ νὰ τὰς ἀποκλείσωμεν ἀπὸ ἐδῶ; Καὶ εἶναι γεγονός, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1955 ἕως σήμερον, 19 σιδηροβιομηχανίαι διέκοψαν παντελῶς τὰς ἐργασίας των, ὅπως ἐπίσης εἶναι γεγονός, ὅτι ἐκ τῶν 60.000 ἐργαζομένων, ποὺ ἀπασχολοῦν αἱ σιδηροβιομηχανίαι, ἀπασχολοῦν σήμερον μόνον 17.200. Ἀξιοῦν, λοιπόν, καὶ δικαίως, ἐὰν ὄχι προτίμησιν, ἴσην μεταχείρισιν τοὐλάχιστον. Ἐπίσης, ἕνα τελευταῖο ζήτημα, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ξένου προσωπικοῦ. Θὰ ἀναφέρω μόνον ὀλίγα ἀπὸ ὅσα συνέβησαν μὲ τὸ διϋλιστήριον. Εἰς τὸ διϋλιστήριον, ὑπάρχουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἑξήκοντα ξένοι εἰδικοί, ἐνῷ θὰ ἠμποροῦσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ χρησιμοποιήσῃ μόνον τριάκοντα τεχνικούς. Διότι εἰς τὸ θερμικὸν ἐργοστάσιον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβουν Ἕλληνες ἐπιστήμονες, διότι καὶ θερμικὸν ἐργοστάσιον ἔχομεν, ὅπως τῆς Δ.Ε.Η. καὶ τῆς Πάουερ. Δυστυχῶς παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον νὰ ἔχωμεν 60 ξένους εἰδικοὺς εἰς τὸ Διϋλιστήριον. Ἐπίσης, κύριοι συνάδελφοι, θέτω ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν ξένων ἐν σχέσει μὲ τῶν Ἑλλήνων εἶναι μεγαλύτεροι. Τῶν Ἑλλήνων ἀνέρχονται ἀπὸ 5 ἕως 8 χιλιάδας, ἐνῷ τῶν ξένων εἶναι 30–45 χιλιάδας. Πολλὲς φορές, οἱ Ἕλληνες εἰδικοί, εἶναι ἀνώτεροι τῶν ξένων. Δυστυχῶς, τὸ φαινόμενον συνεχίζεται. Καὶ εἰς τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου θὰ χρησιμοποιηθοῦν ξένοι ἀντὶ Ἑλλήνων τεχνικῶν. Ἐπὶ τέλους, πρέπει νὰ σταματήσῃ κἄποτε ἡ εἰσβολὴ ξένων εἰδικῶν καὶ τεχνικῶν.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Λυμπερίδης ἔχει τὸν λόγον.

§236Θ. ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ. Ὀφείλω ἐν ἀρχῇ νὰ ἐξάρω καὶ ἐγώ, κύριοι βουλευταί, τὴν σημασίαν τοῦ ἱδρυομένου Ἐργοστασίου διὰ τὴν ἀγροτικὴν καὶ τὴν Ἐθνικήν μας οἰκονομίαν. Ἡ βιομηχανία παραγωγῆς ἀζωτούχων λιπασμάτων ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς ἀναπτύξεως τῆς γεωργίας μας καὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀτομικοῦ καὶ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Εἶναι εὐκαιρία νομίζω, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀνατρέξω δι’ ὀλίγων εἰς τὸ παρελθὸν διὰ νὰ καταλογίσωμεν εὐθύνας, διότι καθυστέρησεν ἀδικαιολογήτως ἡ ἵδρυσις τοῦ ἐργοστασίου. Ἐπίμονον ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως αἴτημα τῆς ἀγροτικῆς τάξεως ἦτο ἡ ἵδρυσις εἰς τὴν χώραν μας ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων. Ὅταν ἀνηγγέλθη ἡ ἀμερικανικὴ βοήθεια πρὸς τὴν χώραν μας, ἡ ἀγροτικὴ τάξις ἤλπισεν, ὅτι συντομώτατα τὸ ὄνειρόν της θὰ ἐγίνετο πραγματικότης. Τὸ θέμα τὸ προέβαλε τὸ ἔτος 1948 πρὸς τὴν τότε Κυβέρνησιν ἡ Πανελλήνιος Συνομοσπονδία Συνεταιρισμῶν, ἡ ὁποία ἐζήτησεν, ὅπως κατασκευασθῇ τὸ ἐργοστάσιον ἀπὸ τὰ δολλάρια τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, τὰ ὁποῖα ἐδίδοντο διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Χώρας, οὐδεὶς δὲ ἀμφισβητεῖ, ὅτι ὁ βασικὸς παράγων τῆς ἀνασυγκροτήσεως ἦτο ἡ ἵδρυσις βιομηχανίας ἀζωτούχων λιπασμάτων. Δυστυχῶς τὰ δολλάρια διωχετεύοντο πρὸς βιομηχανίας ἥσσονος σημασίας καὶ πρὸς τοὺς διαφόρους ἀεριτζῆδες τῆς ἑλληνικῆς πρωτευούσης διὰ νὰ μεταβληθοῦν εἰς παγωμένας πιστώσεις. Ἡ ἀντίδρασις τῶν ξένων τρὰστ εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ ἐργοστασίου, διὰ νὰ μὴ χάσουν τοὺς Ἕλληνας γεωργοὺς ἀπὸ καταναλωτὰς ἐπιδεκτικοὺς ἐκμεταλλεύσεως ὡς καὶ ἡ ἀντίδρασις τῶν ἐγχωρίων ἐπιχειρηματιῶν, ἐματαίωσαν τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ ζωτικοῦ αὐτοῦ διὰ τοὺς ἀγρότας αἰτήματος. Τὸ ἔτος 1951 ἔγινεν ἕνα βῆμα. Προεκηρύχθη διεθνὴς διαγωνισμὸς καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις ἐδέχθη προμελέτας. Ἀλλὰ ἡ ὅλη ἐργασία ἔμεινεν εἰς τὸ στάδιον αὐτό, ἴσως διότι ἦτο ὀλίγος ὁ χρόνος τῆς παραμονῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης εἰς τὴν Ἀρχήν. Γεγονὸς πάντως εἶναι, ὅτι ἡ ἀντίδρασις τῆς Ἑλλην. Ἑταιρείας Λιπασμάτων κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπῆρξε τεραστία, διότι διεξεδίκει δι’ ἑαυτὴν τὰ Λιγνιτωρυχεῖα τῆς Πτολεμαΐδος ὅπερ τελικῶς καὶ ἐπέτυχεν. Μάλιστα, κύριοι συνάδελφοι, τὴν σχετικὴν σύμβασιν μετὰ τοῦ Δημοσίου ὑπέγραψεν ὡς Γενικὸς Δ)ντὴς τῆς Ἑταιρείας καὶ ἐκπρόσωπός της ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὀλίγον προηγουμένως ἦτο ὁ ὑπεύθυνος Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Ἔτσι κυλοῦσαν τὰ χρόνια καὶ οἱ Ἕλληνες γεωργοὶ δὲν ἠμποροῦσαν νὰ κάμουν χρῆσιν λιπασμάτων, εὐρεῖαν χρῆσιν καὶ ἔκυπτον καὶ κύπτουν ὑπὸ τὸ βάρος τῆς ὑψηλῆς των τιμῆς. Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι μὲ τὸ ὑπὸ ἵδρυσιν ἐργοστάσιον λύεται ἐξ ὁλοκλήρου τὸ πρόβλημα. Τὸ ἐργοστάσιον θὰ εἶναι δυναμικότητος 70 χιλ. τόννων εἰς μονάδας ἀζώτου. Βέβαια, θὰ καλύπτωνται αἱ σημερινοὶ ἀνάγκαι τῆς καταναλώσεως. Σήμερον ὅμως ἡ χρῆσις τῶν λιπασμάτων περιορίζεται διὰ τὰς ἀροτραίας καλλιεργείας εἰς τὸ 28–32% τῶν καλλιεργουμένων ἐκτάσεων διὰ δὲ τὰς δενδρώδεις εἰς 9–12%. Ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, λοιπόν, ὅτι μὲ τὴν ἐπέκτασιν τῶν ἀρδεύσεων καὶ τὴν ἐφαρμογὴν μεθόδων ἐντατικῆς καλλιεργείας, ἡ χρῆσις λιπασμάτων θὰ τριπλασιασθῇ τοὐλάχιστον ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν, ὑπολογίζεται, ὅτι ἐντὸς μιᾶς δεκαετίας ἡ Ἑλληνικὴ γεωργία θὰ ἔχῃ ἀνάγκην 350.000 τόννων εἰς μονάδας ἀζώτου, 350.000 τόννους εἰς μονάδας φωσφόρου καὶ 250.000 τόννους εἰς μονάδας καλίου. Θὰ χρειασθοῦν λοιπόν, ἄλλαι 4 τοὐλάχιστον ἐργοστάσια διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν αἱ ἀνάγκαι τῆς Ἑλληνικῆς γῆς. Ἕτερον μειονέκτημα τῆς συμβάσεως εἶναι, ὅτι ὁ χρόνος τῆς ἐγκαταστάσεως καὶ λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου εἶναι μακρός. Λέγουσι οἱ εἰδικοί, ὅτι ὁ χρόνος αὐτὸς δι’ ἐργοστάσιον τῆς δυναμικότητος τοῦ ὑπὸ κρίσιν, δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀνώτερος τῶν 28 μηνῶν. Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι ὑπάρχει ἐνδεχόμενον ὑπερμέτρου καθυστερήσεως τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐγκρίνωμεν καὶ οἱ ἀγροτικοὶ βουλευταὶ τὴν ὑπὸ κρίσιν σύμβασιν παρὰ τὰς ἀτελείας της. Καλοῦμεν ὅμως τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοῦδε νὰ μεριμνήσῃ ὥστε μοναδικοὶ φορεῖς τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἐργοστασίου νὰ εἶναι τὸ Δημόσιον καὶ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ὡς καὶ αἱ γεωργικαὶ Συνεταιριστικαὶ Ὀργανώσεις κατὰ 50% τοὐλάχιστον τῶν μετοχῶν διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ πράγματι ἡ ἱδρυομένη βιομηχανία τὴν ἀγροτικὴν τάξιν καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ρητόρων ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ὡς ἄνω σχέδιον νόμου;

§238ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον μὲ τὴν προταθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ διόρθωσιν τυπογραφικοῦ λάθους, τὸ σχέδιον νόμου: «Περὶ κυρώσεως Συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῶν συμπραττουσῶν Ἑταιρειῶν AMMONIA CASALE S.A., LUGANO, καὶ FRIEDRICH UHDE G.M.B.H. DORTMUND, διὰ τὴν κατασκευήν, θέσιν εἰς λειτουργίαν καὶ ἐπὶ ἓν ἔτος λειτουργίαν ἐργοστασίου Ἀζωτούχων Λιπασμάτων ἐν Πτολεμαΐδι, καὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεων εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, τῆς Βιομηχανίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν». Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως ἐξουσιοδοτήσῃ τὸ Προεδρεῖον καὶ ἐπικυρώσῃ ὑπ’ εὐθύνην του τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§240ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπίσης παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως συγκατατεθῇ καὶ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος, μέχρι τῆς προσεχοῦς Τρίτης.

§242ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην 7.4.1956 ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 11.45′ μ.μ.).